(1. Duitsch-Hollandsch. U. Hollandsch-Duitseh).
Geheel omgewerkte tweede druk
dooi;
tê it M
Dat ook dit Woordenboek gebreken (en misschien vele) zullen aankleven, niemand behoeft het mij te zeggen, want ik ben er van overtuigd. Maar dit kan ik in waarheid verzekeren, dat ik er, ook bij dezen 2en druk, met inspanning van al mijne krachten naar gestreefd heb, om dit mijn Duitsche Woordenboek te maken
het beste, dat wij Nederlanders hebben,
en dat ik geene onpartijdige vergelijking schroom met ieder ander, het grootste en uitvoerigste niet uitgezonderd.
De nieuwe Duitsche spelling, die thans in Duitschland meer en meer veld wint, is ook thans in Deel I tusschen parenthesen achter het woord opgegeven: b.v. Theil [ï], Gedachtniss [s], frankiren [ie]. Doch ook in het tweede deel heb ik nu die nieuwe spelling aangeduid, hetzij voor hetzij achter het woord, waarvan de spelling is gewijzigd: [T] was vroeger Th, [t] vroeger th of ook dt, [s] vroeger ss in den uitgang „nissquot;, [ie] vroeger i in den werkwoords-uitgang „irenquot; en alle daarvan afgeleide woorden.
Om plaats te winnen heb ik in het le deel weggelaten vele van adjectieven door achtervoeging van de lettergreep . . . heit gemaakte substantieven, omdat die in het Hollandsch evenzoo gemaakt worden door de lettergreep . . . heid.
In het 2e deel vindt men achter de Duitsche substantieven het geslacht aangeduid tusschen hoekige parenthesen []; waar het mij noodig toescheen heb ik er enk(elvoud) of mrv{meervoud) bijgevoegd; en vindt men er tevens a, ö of ü bij, dan beteekent zulks, dat de in het enkelvoud aanwezige a, o of u in het meervoud den Umlaut aanneemt. Achter zeer vele werkwoorden zal men [onr.], achter sommige [reg.] aantreffen, hetgeen zeggen wil, dat de vervoeging onregelmatig of regelmatig gaat. Achter „w. o.quot; is tevens door „hquot; of „squot; aangeduid of dat werkwoord vervoegd wordt met behulp van „habenquot; of van „seinquot;.
Wat de overige verkortingen en teekens betreft, zie men de uitvoerige lijst daarvan. Het eenige, dat ik daarbij te voegen heb, is het gebruik van de dubbele punt (:). Overal, waar men die aantreft; vangt de beteekenis aan van het Hollandsch, dat daaraan vooraf gaat.
En hiermede kan ik deze Voorrede besluiten, overtuigd, dat de ontzettende moeite, door mij opnieuw aan dezen arbeid besteed, weldra door het groote publiek en vooral door hen, die de Duitsche taal onderwijzen, op hare juiste waarde geschat zal worden.
SEBVAAS DE BRUUT.
's-G RAVENHAGE,
1896.
DOOR
EERSTE GEDEELTE. (DUITSCH-HOLLANDSCH.)
V12KH.IiAltINamp; VAX VËRKOKTIXOEX.
|
aardrijkskunde. administratie. akkerbouw. alchimie. algebra. artillerie. burgerlijke genie. beeldhouwkunde. bibliographie. briefstijl. bureaucratie. bijvoeglijk naamwoord. bijwoord. bouwkunde. bijbelsch. civiel. diplomatie. dichtkunde. dierenkunde. enkelvoudig getal. fabelleer. familiaar. figuurlijk. fortificatie-wezen. Fransch. gemeen. genaamd. gewichten. geneeskunde.eneeskunde. istorie. heelkunde. houtvesterij. in alle beteekenissen. insektenkunde, inzonderheid. ironiek. iachtwezen. kookkunst. kerkelijk. kleermakerij. komiek. kph. koopvaart. kunstvlijt. Lat. letterkunde. mannelijkzelfstandig naamwoord marine. militairwezen. mineraalrijk. mijnwezen. mode. meervoudig getal. meetkunde. metselaars-ambacht. muntwezen. muziek. natuurkunde. onzijdic: zelfstandig naamwoord, ontleedkunde. |
verl t •} onvolmaakt verleden tijd. ord. : ordinair. o. tr. : overtreffende trap. pha. : pharmacie, artsenijmengkunde. pik. : plantenkunde. pop. : populair, in den mond des volks. rcht. : recntswezen. red. : redekunde. rek. : rekenkunde. rid. : ridderwezen. rs. : rijschool. Sam. : samengestelde woorden, samenstellingen. schk, : scheikunde. schl, : schilderkunst. sm. : smederij. spl. : speelterm, spr. : spreekwoord, spreekwijze, srm. : schermkunst. stk. : staatkunde. str. : sterrenkunde, t. dw. : tegenwoordig deelwoord. tech. : technisch. theo. : theologie, godgeleerdheid, tim. : bij timmerlieden, tik. : taalkunde. tnb. : tuinbouw, tnl. : tooneel. tsw. : tusschenwerpsel. tw. : telwoord. tijdr. : tijdrekenkunde, typ. : typographic, boekdrukkunst, u.s.w. : und so weiter. v.dw. : verleden deelwoord. vest. : vestingbouwkunde. vgw. : voegwoord. vlk. : verloskunde, vnw. : voornaamwoord, vog. : vogelenkunde. vr. : vrouwelijk zelfstandig naamwoord v. tr. : vergrootendc trap. vv. : viscnvangst. vz. : voorzetsel. w.b. : werkwoord (bedrijvend), wev. : wevers-term. wkt. : werktuigkunde, w. o. : werkwoord (onzijdig), wpk. : wapenkunde. wsk. : wiskunde. w. w. : wederkeerig werkwoord, zad. : zadelmakerij, zbl. : zinnebeeldig. zed. : zedenkunde. zeew. : zeewezen. z. n, : zelfstandig nnamwoord. z.n.m. : mannelijk. z,n.o. : onzijdig. z.n.vr. : vrouwelijk. |
Eer de nieuwe spelling algemeen wordt gevolgd zullen er nog wel eenige jaren verloopen. En alle vroeger gedrukte boekwerken met de vroegere spellingI Ziedaar twee redenen, waarom ik het raadzaam heb geacht, thans nog niet de vorige spelling kort en bondig voor de nieuwe ter zijde te schuiven. Zie ook de Voorrede.
De eigenaardige Duitsche letter wordt? zoowel in gedrukte als geschrevene stukken, meer en meer verdrongen door de Latijnsche (dit wil zeggen door de lettersoort, die wij Nederlanders gewoon zijn te schrijven, en waarmede al onze boeken gedrukt zijn). Het gebruik van de letter, waaraan in onze eigene taal ons oog gewend is, is dan ook in Duitschland reeds vrij algemeen, en voor geheel Duitschland mag die letter veilig genoemd worden: de lettersoort der nabijzijnde toekomst.
Om die reden is ook dit quot;Woordenboek met onze gewone letter gedrukt.
Nu is de schier algemeen gevolgde, vaststaande regel, dat alle woorden, zonder uitzondering, die in Duitsche letters met „szquot; gespeld worden, zoodra ze in Latijnsche letters worden geschreven of gedrukt die „szquot; veranderen in „ssquot;.
Wel zijn er enkele schrijvers, die deze wijziging trachten te keeren; doch hun verzet, dat meer en meer zal blijken vruchteloos te zijn, werkt voorloopig niets anders uit dan verwarring te brengen in de algemeen gevolgde spelling.
Men onthoude daarom slechts dit: „szquot; is in dit Woordenboek vervangen door „ssquot;; en ieder, die Duitsch wil schrijven met Latijnsche (dat is met Hollandsche) letters, mag geen „szquot;, maar moet „ssquot; schrijven. — Zie over „szquot; nog iets op blz. 8, waar tevens over de spelling met „aequot;, „oequot; en „uequot; gesproken wordt.
Verbuiging.
Meervoud der 3 geslachten.
die der den die
Naamval.
Onzijdig.
|
Bepalend. | |||
|
Naam |
Man |
Vrou |
On |
|
val. |
nelijk. |
welijk. |
zijdig. |
|
1. |
der |
die |
das |
|
2 |
des |
der |
des |
|
S. |
dem |
der |
dem |
|
4. |
den |
die |
das |
|
1. |
ein |
eine |
ein |
|
2, |
eines |
einer |
eines |
|
3.' |
einem |
einer |
einem |
|
4. |
einen |
eine |
ein |
Man- Vrou-nelijk. welijk.
Onbep al en d.
Verbuigings-uitgangen.
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk. 1 | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Verbuigingrs-uitgrangren.
|
Met bepalend lidwoord (der, die, das), en met de voornaamwoorden en onbepaalde telwoorden, •welker le naamval enkelvoud uitgraat op ..er. Nmv. jVI. Vr. O. Mrv. |
Met onbepalend lidwoord (ein. eine, ein); met hot onbepaalde telwoord „keinquot;; en met de bezitte-lijkevoornaamwoorden(mein, dein, sein,ihr, unser, euer,ihr). Nmv. M. Vr. O. -er -e -es j -en. Mrv. |
Zonder lidwoord of eenig: ander bepalend woord Mrv. -e. -er. -en. -e. |
Trappen van vergrelijkingr. Regrelmatigr.
Achter den stellenden trap neemt
de vergrrootende trap den uitgranff . . er (of . . r), de overtreffende trap den uitg-ang: . . est (of. . st).
Onregelmatig:.
|
Vergrootend. besser höher naher mehr Stellend. gut hoeh nah viel |
Overtreffend. best höchst nachst meist |
in den vergrootenden en overtreffenden trap nemen:
alt
arg
arm
dumm
fromm
grob
gross
hart
jung
kalt
klug
krank
kurz
lang
nass
roth [t]
seharf
sehwach
sehwarz
stark
warm
blass,
gesund,
krumm, schmal,
Somwijlen ook: bange, en eenige andere.
3
Naamval.
V e r b u i g: i n g:.
|
2. meiner |
Deiner seiner |
ihrer seiner |
Ihrer ihrer. Ihnen ihnen. |
V erbuigrings-uitgang-en.
|
Kmv. |
M. |
Vr. |
0. |
Mrv. |
X mv. |
M. |
Vr. |
0. |
Mrv. |
|
1. |
mein |
meine |
mein |
meine. |
1. |
unser |
unsere |
unser |
unsere. |
|
2. |
-es |
-r |
-es |
-r. |
2. |
-s |
-r |
-s |
-r. |
|
3. |
-em |
-r |
-em |
-n. |
3. |
-m |
-r |
-m |
-n. |
|
4. |
-en |
— |
— |
— |
4. |
-n |
— |
— |
— |
|
1. |
Dein |
Deine |
Dein |
Deine. |
1. |
Euer |
Eu re |
Euer |
Eure. |
|
2. |
-es |
-r |
-es |
-r. |
2. |
-s |
-r |
-s |
-r. |
|
3! |
-em |
-1* |
-em |
-n. |
3! |
-m |
-r |
-m |
-n. |
|
4. |
-en |
— |
— |
— |
4. |
-n |
— |
— |
— |
|
1. |
sein |
seine |
sein |
seine. |
1. |
Ihr |
Ihre |
Ihr |
Ihre. |
|
0 |
-es |
-r |
-es |
-r. |
2. |
-es |
-r |
-es |
-r. |
|
3! |
-em |
-r |
-em |
-n. |
5! |
-em |
-r |
-em |
-n. |
|
4. |
-en |
— |
— |
— |
4. |
-en |
— |
— |
— |
|
1. |
ihr |
ihre |
ihr |
ihre. |
1. |
ihr |
ihre |
ihr |
ihre. |
|
2. |
-es |
-r |
-es |
-r. |
2 |
-es |
-r |
-es |
-r. |
|
3. |
-em |
-r |
-em |
-n. |
3! |
-em |
-r |
-em |
-n. |
|
4. |
-en |
— |
— |
4. |
-en |
— |
— |
— |
ïsB. Voegt men achter den len naamval enkelvoud der bovenstaanden den uitgang .. ige, dan krijgt men de zelfstandig bezittelijke voornaamwoorden, b. v.:
31. E n k. Yr. E n k. O. E n k. M e e r v o u d.
der mein ige, die mein ige, das mein ige; die mein igen.
! ! ! Deze worden verbogen als de Bijvoeglijke naamwoorden.
V e r b u i g: i n g.
Vr.
diese
jene
dieser
jener
dieser
jener
diese
jene
O.
dieses
jenes
dieses
jenes
diesem
jenem
dieses
jenes
Mrv.
diese.
jene.
dieser.
jener.
dieser.
jener.
diese.
jene.
^Nquot; mv.
M.
O.
3.
4.
M.
f dieser jener ƒ dieses l jenes c diesem t jenem diesen jenen
^ (
Nmv.
Vr.
4
Verbuiging.
der /dio das^ I Kpfh?6 \ worden verbogen als de Bijvoeglijke naamwoorden m e t vaic' aas' | selbige ) bepalend lidwoord.
solcher, solche, solehes wordt als Bijvoeglijk naamwoord verbogen.
Betrekkelijke (en Vragende) Voornaam woorden.
Verbuiging.
|
Nmv. |
M. en Vr. |
0. |
Nmv. |
M. |
Vr, |
0. |
Mrv. |
|
1. |
wer |
was. |
1. |
welcher |
welche |
welches |
welche. |
|
2 |
wessen |
wess. |
2. |
welches |
welcher |
weiehes |
welcher. |
|
3. |
wem |
— |
3! |
welchem |
welcher |
welchem |
welchen |
|
4. |
wen |
was. |
4. |
welchen |
welche |
welches |
welche |
Vervoegings-uitgangen.
NB, Het werkwoord in de onbepaalde wijs heeft den uitgang .. en (of, bij de werkwoorden die .. In of .. rn tot eindletters hebben, is de uitgang eene enkele .. n).
Al wat vóór dien uitgang .. en staat is de wortel (bij die, welker eindletters .. In of .. rn zijn, behoort die 1 of r tot den wortel).
Achter aan dien wortel hecht men de hieronder volgende uitgangen vast,
Tusschen dien aan te hechten uitgang en den wortel wordt menigmaal, welluidendheidshalve, eene e ingeschoven bij de persoonsvormen, waar dat hier is aangeduid met (e).
TEGENWOORDIG DEELWOORD hecht •• end achter aan den wortel vast.
VERLEDEN DEELWOORD zet den wortel tusschen ge...t.
|
Aantoonende w ij s. Persoon. |
Aanvoegende wij s. Enkelvoud. Tegenwoordige tijd der |
Onvolmaakt verleden tijd zoowel van Aantoonende als Aanvoegende wijs. Persoon. Enkelvoud. |
1. 2. 3.
1, 2. 3.
-e
-(e)st -(e)t
-(e)te
-(ejtest
-(e)te
-est
Meervoud.
Meervoud.
1. 2. 3.'
-en
-(e)t
-en
1. 2. 3.
-(e)ten -(e)tet -(e)ten
-en -et -en
5
N3. Het voorname kenmerk der onregelmatigheid is de afwijkende vorm van den len persoon enkelvoud van den Onvolmaakt verleden tijd der Aantoonende wijs. Er . zijn echter ettelijke werkwoorden, dis alleenlijk in hun verleden deelwoord van den regelmatigen vorm afwijken, en daarom mede in onderstaand overzicht opgenomen ■ dienden te worden.
Daar de onregelmatige vormen ook in het le deel van dit Woordenboek bij ieder onregelmatig werkwoord worden opgegeven, heeft het hier volgende overzicht geen ander nut dan dit: Ontmoet men in Duitsche boeken of geschriften een onregelmatigen Onvolmaakt verleden tijd, waarvan men zich de Onbepaalde wijs niet herinnert, dan zal men in de hieronder staande lijst oogenblikkelijk kunnen nazien van welk werkwoord die vorm herkomstig is.
Daar de met partikels (be .., em.., ent,., er.,, ge ver zer..) of met voorzetsels (zie blz. 7) samengestelde werkwoorden vervoegd worden juist als de niet-samengestelde, zijn in deze lijst geene samengestelde opgenomen. Wanneer men nu zulk eenen met partikel of voorzetsel aanvangenden Onvolmaakt verleden tijd niet vindt op zijne alphabetische plaats in onderstaande lijst, zoeke men dat woord zonder het partikel of voorzetsel waarmede het is samengesteld, b.v.: „unterbrachquot; ontdoe men van het voorzetsel „unterquot;; men zoekt dus naar „brachquot;. en vindt dat dit herkomstig is van de Onbepaalde wijs „brechenquot;: zet men nu vóór deze Onbepaalde wijs het afgesnedene voorzetsel „unterquot;, dan krijgt men „unterbrechenquot; welk woord men dan in deel 1 van het Woordenboek kan opzoeken.
|
Onvolmaakt Verleden verleden tijd, deelwoord. |
Onbepaalde wijs. |
Onvolmaakt Verleden verleden tijd, deelwoord. |
Onbepaalde wijs. |
|
gegessen gebunden geborgen geborsten gebeten befohlen beflissen begonnen bewogen gebissen geblieben geblasen gebogen geboten gebrochen gebracht grebrannt gebraten gebacken gedacht gredaucht gedrunsren gedroscnen gedun^en gedurtt empfohlen crblichen erkoren erloschen erschrocken gefalten gcfunden getallen gefangen geflocliten geflogei) geflonen geflossen gefochten gefressen gefroren gefahren gregeben essen ass band barg barst bat befahl befliss begann bewog biss blieb blies bog bot brach brachte brannte briet buk dachte dauchte drang drasch dung durfte empfahl erblich erkor erlosch erschrak faltete fand fiel fing flocht U floss focht frass fror fuhr gab |
binden bergen bersten bitten befehlen befletssen beginnen bewegen beissen bleiben blasen biegen bieten brechen bringen brennen braten backen denken dünken dringen dreschen dingen dürfen empfehlen erbleichen erküren erloschen erschrecken falten finden fallen fangen flecnten fliegen flienen fliessen fechten fressen frieren fahren |
geben gegolten galt gebar gedieh gelang genas genoss geschah gewann fifd glitt glomni gohr goss griff grub half hatte hieb hielt hiess hing hob kam kannte kiff klang klomin kniff konnte kroch lag las lief lieh liess litt log lud mahlte mass mied mochte geboren gediehen gelungen genesen genossen geschehen gewonnen gegangen geglichen geglitten geglommen gegohren gegossen gegriffen gegraben geholfen gehabt gehauen gehalten geheissen gehangen gehoben gekommen gekannt gekiffen geklungen geklommen gekniffen gekonnt gekrochen gelegen gelesen gelaufen geliehen gelassen gelitten gelogen geladen gemahlen gemessen gemieden gemocht gelten |
gebaren gedeihen gelingen genesen geniessen geschehen grewinnen gehen gleichen gleiten glimmen gahren giessen greifen graben lielfen haben hauen halten heissen hangen heben kommen kennen keifen klingen klimmen kneifen können kriechen liegen lesen laufen leihen lassen leiden lügen laden mahlen messen meiden mogen |
Onvolmaakt Verleden Onbepaalde Onvolmaakt Verleden Onbepaalde Verleden tijd, deelwoord. wijs. verleden tijd. deelwoord. wijs.
|
molk muss te nahm nannte pfiff pfiog: pries (luoll rangr rann rannte rieb rief rieth [t] riss ritt roch sah salzte sang sank sandte sann sass schalt schied schien schlanff schlich schliet' schliff schliss schloff schloss schlug schmiss schmolz schnitt schnob schob scholl schor schoss schrie schrieb schritt schrob schrotete schut' schund schwamm schwand schwang schwieg schwoli |
schwor gemolken gemusst genommen genannt gepfiffen gepflogen gepriesen gequollen gerungen geronnen gerannt gerieben gerufen gerathen [t] gerissen geritten gerochen gesehen gesalzen gesungen gesunken gesandt gesonnen gesessen gescholten geschieden geschienen geschlungen geschlichen geschlafen geschliffen geschissen gesehlotten geschlossen geschlafen geschmissen geschmolzen gesehnitten geschnoben geschoben geschollen geschoren geschossen geschrieen geschrieben geschritten geschroben geschroten ge schatten geschunden geschwom-men geschwunden f; c s u« gt;v i e g c ii geschwollen geschworen |
melken müssen nehmen nennen pfeifen pflegen preisen quellen ringen rinnen rennen reiben rufen rathen [t] reissen reiten riecheu sehen salzen sin gen sinken senden sinnen sitzen schelten scheiden scheinen schlingen schleichen schlafen schleifen schleissen schlieten schliessen schlagen schmeissen schmelzen schneiden schnieben schieben schallen scheren schiessen schreien schreiben schreiten schrauben schroten schaffen schinden schwimmen schwinden schwingen schweigen schwellen schwaren schwur sotf sog sollte sott spaltete spann spie spliss sprach sprang spross stach stahl stand stank starb stieg stiess stob strich stritt that traf trank trat trieb troff trog trug verblich verdarb verdross vergass verlor wand wandte war warb ward warf wich wies wob wog wollte wuchs wurde gt; würde ) wusch wusste zich zog zwang |
geschworen gesoffen gesogen gesollt gesotten gespalten gesponnen gespieen gesplissen gesprochen gesprungen gesprossen gestochen gestohlen gestanden gestunken gestorben gestiegen gestossen gestoben gestrichen gestritten gethan getroffen getrunken getreten getrieben getroffen getrogen ge tragen verblichen verdorben % verdrossen vergessen verloren gewunden gewandt gewesen geworben geworden (1) geworfen gewichen gewiesen gewoben f gewogen (. gewogen gewollt worden (*) gewachsen geworden (*) gewaschen gewusst geziehen gezogen gezwungen |
schwören sauten saugen sollen sieden spalten spinnen speien spleissen sprechen springen spriessen. stechen stehlen stehen stinken sterben steigen stossen stieben streichen streiten thun treffen trinken treten treiben tri eten trügen tragen verbleicheit. verderben verdriessen. vergessen verlieren winden wenden sein werben werden werfen weichen weisen web en wagen wiegen wollen wachsen werden waschen wissen zeihen ziehen zwingen. |
Het verleden deelwoord van „werdenquot; is „wordenquot; zonder „gequot; als er een verleden deelwoord van een ander werkwoord onmiddellijk voorafgaat.
7
Trappen van vergrelijking.
De van bijvoeglijke naamwoorden afgeleide (of in denzelfden vorm ook als bijvoeglijke naamwoorden voorkomende) bijwoorden vormen hunnen
vergrootenden trap door . . er (of . - r) vast te hechten achter aan den stellenden
overtrettenden trap door . . sten vast te hechten achter aan den stellenden trap, en vóór het alzoo gevormde woord (doch er van afgescheiden) het woordje am te plaatsen.
De voorzetsels regeeren den 2en, 3en of 4en naamval. Er zijn er ook, die nu eens den eenen, dan weder eenen anderen naamval regeeren.
Den 2en naamval regeeren:
|
anstatt ausserhalb diesseit halben halber |
hinsichtlich innerhalb jenselt kraft laut oberhalb rücksichtlich statt |
um..willen unfern ungeachtet unterhalb unweit |
vermittelst (*) vermöge wahrend wegen (*) of: mittelst. |
Den 3en naamval regeeren:
nach • nachst ' nebst • sammt, seit •
von •
211 t.
zunachst
ziiTvlder.
aus • ausser ^ bei'
binnen .
entgegen -gegenüber. gemass. mit,
Den 4en naamval regeeren:
durch für
um
wider.
gegen ohne
Nu eens den 2en; dan weer den 3en naamval regeeren:
langs trotz zufolge.
Nu eens den 3en; dan weer den 4en naamval regeeren;
über unter
hinter
vor
zwischen.
an auf
neben
8
Wat op blz. 1 gezegd is over de spelling met „szquot;, betreft natuurlijk de Duitsche lange „squot;, welke met de „zquot; Terbonden niet anders voorkomt, dan aan het einde of in den uitgang van een woord. Geheel iets anders is het, wanneer men vlak achter de kleine Duitsche „squot; eene „zquot; vindt staan^ hetgeen echter niet anders voorkomt, dan in samengestelde woorden (woorden dus, van welke het lid. dat met „z11 aanvangt, ook een woord op zich zeif is), b. v.: Schweinszunge, Handelszeitung, enz. De woorden Zunge en Zeitung zijn op zich zelf reeds volkomene substantieven, waarvan de „zquot; natuurlijk ni et mag veranderd worden in „squot;; in dergelijke samengestelde woorden dus, blijft de „szquot; wel degelijk behouden.
In plaats van H, lt;1 en ü ontmoet men menigmaal de spelling met ae, oe en ue, waardoor vele woorden voor ons ^oog eene zonderlinge gedaante krijgen, b. v.: in plaats van grosser, Bücher, Buchhandler, vindt men dan die woorden gespeld aldus: groesser, Buecher ,Buchhaendler. Die schrijfwijze is echter verre van algemeen. Wel daarentegen wordt meest altijd bij de kapitale A, O en U de Umlaut aangeduid door eene „equot; daarachter, in plaats van twee puntjes er boven.
Ook de Nieuwe Spelling, die thans in Duitschland meer en meer veld wint, is in beide deelen van dit Woordenboek opgenomen — hoe, dit staat vermeld in de Voorrede.
|
A, o. (onverbuig-baar): A; cin grosses A: eene groote A; ein kleines a: eene kleine a. Aa chen, o. (-s); Aken. Aa'chener, bv. n.: Akensch. I m. (-s; mrv. -) Akenaar; Aa'chenerin, vr. (mrv. -nen): Akensche. Aal, m, (-es, -s; mrv. -e): aal; paling; da wirft sich ein - auf: (spr.) dat is een meevallertje; I -ahnlioh, bv. n.: aalachtig, palingachtig; -angel, vr.: peurhaak; -art, vr.: aalsoort, palingsoort; -beere, vr.: zwarte bes; -beerstrauch, m.: zwarte-bes-seboom; -behalter, m.: aalkaar, palingkaar; -brut, vr.: jonge aal; -eisen, o.: aalvork. aa ien, w. o. h.: aal vangen, paling vangen; peuren. Aal'lfang:, m.: (es, -s): aalvangst, palingvangst; -fanger, m.: aalvanger, palingvanger; -förmig, bv. n. en bw.: aal-vormig, palingvormig; -gabel, vr.: aalvork; -glatt, bv. n.: zoo glad als eene aal; -halter, m.: aalkaar, palingkaar; -haut, vr.: aalvel, palingvel: -kasten, m.: aalkaar, palingkaar ; -quappe ( -raupe). vr.: puit-aal; -reuse, vr.: aalkorf, palmgkorf; -stachel, m.: aal vork; -stecher, m.: aalvork; -suppe, vr.: aalsoep, palingsoep; -teich, m.: aalvijver, palingvijver; -wenr, vr.: aalweer, palingweer. Aar, m. (-en; -es, -s; mrv. e): adelaar, arend; roofvogel. | - kirsche, vr.: lotusbes; -weihe, vr. en m. (-; mrv. -n): (vog.) kiekendief, wouw. Aaron, m. (-s): Aaron; (pik.) aruin I -swurzel, vr.: arums-wortel. Aas, o. (-es; mrv. Aeser): kreng; (vv.) aas; wo (em) - ist, da sammeln sich die Raben: (spr.) geld is een lok-aas voor dieven; I -anger, m.: vilplaats. aa «en, w. o. h.: azen'; (van vee:) slordig grazen; (jag.) lok-aas uitzetten. I -, w. b.: (vv. en jag.) van lok-aas voorzien; (weiland:) kaalvreten; (bij looiers:) ont-vleezen. afschaven. Aas'lfliese, vr.: drekvlieg; -frassig (-fressend), dv. n.: aasvretend, op krengen azend; -geier, m.: op krengen azende gier; -geruch (-gestank), m.: reuk (stank) van een rottend kreng; -gierig, bv. n.: op aas belust ; -grube, vr.: vilkuil; -haft, bv. n. en bw.: krengachtig. Aas'lkftfer, m.: drekkever, drektor; -krahe, vr.: zwarte kraai; -pflanze, vr. |
stinkplant; -seite, vr.: (bij looiers:) vleesch-kant, vleeschzijde ; -vogel, in.: op krengen azende vogel. algt;, vz.: af; die Spitze ist de punt is er af. ab'laasen, w. b.: af-azen, kaalvreten, (bij looiers:) ontvleezen, afschaven ; sich -achzen, w. w.: zich doodkniezen; -ackern, w. b.: afploegen; -anderlich, bv. n. en bw.: voor verandering vatbaar, (tik.) voor verbuiging vatbaar; -anderlichkeit, vr.: vatbaarheid voor verandering (tik.: voor verbuiging); -andern, w. b.: veranderen ; afwisselen; wijzigen; (tik.) verbuigen; -anderung, vr.: verandering: afwisseling; wijziging; (tik.) verbuiging (-anderungs-antrag, m.: amendement);-angsten (-angsti-gen, w. b.: doodsbang maken, deods-ang-sten doen uitstaan (sich -, w. w.: zich doodsbang maken, doods-angsten uitstaan); -angstigung, vr.: doods-angst; -arbeiten, w. b.: afmoorden (een paard); aanwerken (eene schuld); weder vlot maken (een aan den grond geraakt schip); (fig.) verwijderen, doen verdwijnen; (ook:) doen afslijten ; -argrern. w. b.: dood-ergeren (sich -, w. w.: zich oood-ergeren, zich verbijten); -art, vr.: basterdsoort, (fig.) verscheiden-heia; -arten, w. o. s.: verbasteren: ontaarden; -artig, bv. n.: verbasterd, ontaard; -artung, vr.: verbastering, ontaarding; sich -aschern, w. w.: zich afsloven; -asten, w. b.: snoeien, van takken ontdoen; -astung, vr.: snoeiing; -augeln, w. b.: met één oog* dicht kijken of... recht is; (jag.) rondzien naar, trachten te ontdekken; (fig.) met de oogen aftroggelen of ontlokken. ab'lbaden, w. b.: afwasschen, reinigen ; w. o. h.: afbaden; -bahen, w. b.: (gnk.) met warme omslagen behandelen; -baken, w. b.: afbakenen; -balgen, w. b.: afstroopen, van huid of vel ontdoen, (fig.) afranselen, afrossen (sich -, w. w.: plukharen tot men niet meer kan); -basten, w. b.: van bast of schors ontdoen, afschillen; -bauen, w. b.: afbreken, (mnw.) niet verder uitgraven; -baumen, w. b.: (wev.) van het getouw afrollen; -bauung, vr.: afbraak, (mnw.) staking van de verdere uitgraving. aVlbeeren, w. b.: afristen; -befehlen, onr. w. b.: afzeggen, afkommandeeren, tegenbevel geven; -begehren, w. b.: verlangen (Einem etwas: iets van iemand);-beis- |
ABBEKOMMEN.
10
ABEND.
|
sen, onr. w. b.: afbijten; -bekommen, onr. w. b.: krijgen; onr. w. o. h.: zijn deel krijgen; -berufen, w. b.: terugroepen; -berufung vr.: terugroeping; -berut'ungs-schreiben, o.: brieven van terugroeping; -bestellen, w. b.: afbestellen, afzeggen; -bestellung, vr.: afbestelling, afzegging ; -beten, w. b. ; afbidden, ten einde bidden, (fig.) deor bidden afwenden, (ook:) door bidden weder goedmaken ; sich -betten, w. w.: niet meer in één bed slapen (-von: met), het bed verder afzetten (-von: van); -bezahlen, w. b;: afbetalen (i. a. b.); -be-zahlung, vr.: afbetaling (i. a. b.). Ab Ibilcl, o. (-es, -s; mrv. -er): kopie, (fig.) afbeeldsel, evenbeeld; -bilden, w. b.: afbeelden, (tech.) modelleeren, vormen, (fig.) voorstellen, schetsen; -bildung, vr.: afbeelding; afbeeldsel, beeld; -binden, onr w. b.: afbinden, (een jong dier:) spenen, (eene ton:) omhoepen, (een schuldeischer:) afbetalen; -biss, m. (-es; mrv. -e)afbijting ; afgebetene plek, (jag.) plaats waar het wild gegraasd heeft; -bitte, vr.: verzoek om vergiffenis (öffentliche -bitte: openlijke erkenning van schuld); -bitten, onr. w. b.: afbidden (Einem etwas: iets aan iemand), (fig.) vergiffenis vragen (öffent-lich -bitten: schuld bekennen en openlijk om vergiffenis of verschooning vragen). algt; Iblaseii, onr. w, b.: afblazen: onr. w. o. h.: voor het laatst blazen, (jag.) door hoorngeschal terugroepen, (fig. en mil.) den attocht blazen, (ook:) de taptoe bla-zen; -blatten, w. b, en o.: afbladeren; -blattern, w. o. h.: uitpokken; -bliittern, w* b.: afbladeren; sich -blattern, w. w.: afbladeren, (fig. en hik.) afschilferen; -blatterung, vr.: afbladering, (fig.) afschil-tenng; -blauen, w. o. h.: blauw afgeven; w. b.: blauw maken, (waschgoed:) door het blauwsel halen, (fig.) afrossen, bont en blauw slaan; -bleichen, w. b.:bleeken; w. o. s.: verbleeken, (van kleuren:) verschieten; -blitzen, w. o. h.: (van vuurwapenen:) weigeren, ketsen; -blühen, w. o. h. en s.: uitbloeien, (fig.) verwelken; -blü-then ftl, w. b.: van bloemen ontdoen. Ab'lbrand, m. (-es. -s; mrv. -brande): gewichtsverlies; -brandler, m. (-;nirv.-): alles verloren hebbende door brand; 7i l^?u^Ilen, w' 0; ^1-: bruin afgeven; w. b.: (*kk.) goed bruin laten worden; -brechen, 0?rï ,w* en 0* s* en b.: afbreken, (fig.) plukken, (kph. en fig.) korten, (akk.) braken; sich etwas -brechen : zich iets ontzeggen, zich spenen van iets, het zonder .... doen; -brennen, reg. en onr. w.b. en o. s.: afbranden, (vuurwapenen:) afschieten, (vuurwerk:) afsteken, (fig.) op de flesch (op zwart zaad, aan lager wal) geraken; -bröckeln, w. b.: afbrokkelen; sich -bröckeln, w. w.: afbrokkelen; -broeken, w. b.: afbrokkelen; -bruch, m. (-es, -s; mrv. -brüche): afbreking; afbraak; afgebroken plek, breuk; (fig.) afbreuk; (ook:) korting, aftrek; -bruch thun: afbreuk (nadeel) doen ; sich keinen -bruch thun: zich niets ontzeggen; -brüchig, bv. n.: broos, (fig.) afbreuk doende; -bürden, w. b.: ontlasten: -bürsten, w. b.: afborstelen; -büssen, w. b.: boeten voor, fig.) weder goedmaken; -büssung, vr.: boetedoening, (fig.) weder-goedmaking. |
ab'lclachen, w. b.: het dak (de bedekking) afnemen van, (fig.) grlooiend maken; -dachig, bv. n.: glooiend; -da-chung, vr.: glooiing;-dammen, w, b.: afdammen; -dammung, vr.: afdamming; -dampten, w. o. s.: verdampen, (tig.) uitwasemen; -dampfen, w. b.: doen verdampen, (kkk.) stoven, laten stoven; -dam-pfung, vr.: verdamping;-danken, w. b.: afdanken; w. o. h.: bedanken, zijn ontslag nemen (bei einer Leiche -danken : de ter begrafenis aanwezigen bedanken) ; -dan-kung, vr.: afdanking, (fig.) ontslag-neming, nederlegging van een ambt; -dankungs-rede, vr.: afscheidsrede ; -dankung-sschein m. ontslagbrief, (mil.) paspoort; -darbengt; w. b.: ontzeggen (seinem Munde etwas -darben: iets uit zijnen mond sparen); -decken, w. b.: blootmaken, het bovenstuk afnemen van, (den disch:) afnemen, (dieren :) villen, (fig.) afranselen; -decker, m.: vilder; -deckerei, vr.: vilderij, vil-plaats ; -deckerleder, o.: sterfleder; -dei-chen, w. b.: bedijken, afdammen; -dicken, w. b.: doen verdikken; -dickung, vr.: verdikking ; -dielen, w. b.: afschutten, (ook:) bevloeren met planken; -dienen, w. b.: (tijd:) uitdienen, (schuld:) aanverdienen; -dingen, onr. w. b.: afdingen, (ook:) huren, (ook:) ontslaan, wegzenden; -dorren, w. o. s.: uitdrogen, verdrogen, verdorren; -dorren, w. b.: drogen, droog laten worden; -drangen, w. b.: wegdringen, (figr.) afdwingen, afpersen, ontwringen; -drauen, w. b.: afdwingen (afpersen, ontwringen) door bedreigingen; -drechseln, w. b.: (tech.) afdraaien, (op de draaibank) afronden ; -drehen, w. b.: (i. a. b.) afdraaien; -dreschen, onr. w. b.: (graan:) dorschen, (schuld :) met dorschen aanverdienen, (fig. iemand:) afranselen, doorhalen, zijn vet geven, (fig. fam., een onderwerp:) afzagen; onr. w, o. h.: afdorschen; -drieseln, w, b,: afrafelen; -dringen, onr. w. b.: afpersen; -dringung, vr.: atpersingj. -drohen? w. b.: afdwingen (afpersen) door bedreigingen; -druck. m.: afdruk, (van vuurwapenen: afdrukking; -drucken, w. b.: afdrukken; w- o. h.: (typ.) vlekken ; -drücken, w. b.: afdrukken (Einen -: iem. omarmen; Einem etwas -: iem. iets afpersen); w. o. h.: van wal steken; -dunkeln, w. o.: donkerder verven; -dunsten, w. o. h. en s.: verdampen; -dünsten, w.b.: doen verdampen; -dünstung, vr.: verdamping; -dünstungsnaus, o.: gradeerwerk;-dupfen, w. b.: afdrogen door herhaalde, zacht duwende aanraking, (hik.) afvegen met pluksel. ab'lebenen, w. b.: effen (gelijkmaken, vlakken; -ebenung, vr.: effen (gelijk) making, vlakking; -ecken, w. b.: af hoeken, van hoeken (of: van hoekigheid) ontdoen; -eggen, w. b.: afeggen; -eichen, w. b.: ijken; sich -eifern, w. w.: zich aftobben, (ook:) zich te boos maken; -eilen, w. o. s.: zich wegspoeden; -eisen, w. b.: van ijs ontdoen; w. o. s.: dooien. Abele, vr.: (pik,) abeel, witte populier. Abelmosch', m. (-es): muskuskorrels (mrv.). A bend, m. (-es, -s; mrv, -e): avond; (fig.) Westen; es ist noch nicht aller Tage -i (spr.) alle dagen hebben nog geen avond; der neilige -: heilig-avond, avond vóór een heiligen-dag of feestdag, (inz.) Kerst-avond; |
ABEND AXDAC1IT.
ABFASSEK.
11
|
-andacht, vr.: avond-grebed; -arbeit vr.: avondwerk; -belustigung:, vr.: avond-uit-spanning:, avondpret; -besuch, m.: avondbezoek; -blatt, o.; avondblad; -brod, o.: avond-eten, avond-maal; -dammerungr, vr.: avondschemering:, sehemer-avond; -essen, o.: avond-eten; -falter, m.: avond-vlinder; -teier, m.: avondgrebed; -g:ang:,rm.: -avondwandeling:, (mnw.) ader in westelijke rich-ting:; -g:ebet, o.: avondg:ebed; -g:e8:end, vr,: westerstreek, (fig:.) Westen; -gelaute, o.: avondgelui; -g-esang-, o.: avondlied; -gesellschaft, o.: avondgezelschap, avondpartij; -glocke. vr.: avondklok; -gottes-dienst, m.: (kkl.) avonddienst; -himmel, vr.: avondhemel; -jagd, vr.: jacht bij fakkellicht; -kost, vr,: avondkost, avondeten; -kreis, m.: avondgezelschap, avondpartij; -kühle, vr.: avondkoelte; -land, o.: westelijk land; -lander, m.: westerling (-lander, m. mrv.: westersche volken); -landisch, bv. n.: westersch; -landschaft, vr.: (schl.) landschap bij avond. a'beiidlieh, bv. n.: avond-; (fig.) westersch. A'bendllicht, vr.: (fig.) avondster; l-lied, o.: avondlied; -luft, vr.: avondlucht; -lust-barkeit, vr.: avond-uitspanning, avondpret; -rnahl o.: avondmaal, (.kkl.) Avondmaal, Nachtmaal, (bij de katholieken:) Communie. A'beiiclinalils, in Sam. l-brod, o.: brood bij het Nachtmaal, (katholiek:) gewijde hostie; -feier,vr.: Avonumaals vierin g,(katholiek:) Communie; -ganger (-gast,-genoss), m.: Avondmaalganger, (katholiek:) Coin-muniant; -wein, m.: wijn bij het Nachtmaal des Heeren, (katholiek:) wijn bij het heilig Mis-ofter, A'beiidlmahlzeit, vr.: avondmaaltijd, avondmaal, avond-eten; -musik, vr.: serenade; -opfer, o.: avond-otter, (fig.) avondgebed;-punkt, m.: (str.) Westen;-regen, m,: avondregen; Lt] -roth, o. ([tl -röthe, vr.): avondrood. a'bendH, bw.: des avonds, in den avond. A'bendlschein, m.: avondschemering, schemer-avond; -schimmor, m.: gloed dei-ondergaande zon; -schmaus, m,: avondsmulpartij, feestelijke avonddisch; -segen, m.: avondgebed; -seite, vr.: westerkant, westzijde; -sonne, vr.: avondzon, ondergaande zon; -speise, vr.: avond-eten ; -standchen, o.: serenade; -stern, m.: avondster; -stille,vr,: avondstilte; -stillstand,m.: (spr.) westerstilstand; -stunde, vr.: avonduur; -tafel, vr.: avonddisch, avondmaal ; -unterhaltung, vr,: avondgesprek, (fig.) avondvermaak; -vogel, m.: avond-vlinder; -völker, m. mrv.: westersche volken; -warts, bw.: westwaarts; -wind, m.: avondwind; -zeit, vr.: avondtijd, avond; -zeitung, vr.: avondblad; -zeitvertreib, m.: tijdverdrijf des avonds, avondvermaak; -zirkel, m.: avondkransje, avondgezelschap. A'benteuer, m. (-s; mrv. -): avontuur; -ig, bv. n, en bw.: avontuurlijk, (ook :) gewaagd; -lich, bv.n. en bw.: avontuurlijk, (ook:) gewaagd; -lichkeit, vr.: avontuurlijkheid, (ook:) gewaagdheid. a'bentenern, w. o. h.: avonturen zoeken, (ook:) op avontuur uitgaan. A'benteuerer, m, (-s; mrv. -): avonturier, gelukzoeker, (ook:) waaghals, A benteurerin, vr. (-; mrv, -nen): avonturierster. |
a ber, vgw.: maar, doch; echter, evenwel; oder -: of wel, anders. I -, bw.: nog eens, nogmaals. I -, z, n, o.: maar; es ist kein Mensch ohne ein -: er is niemand zonder gebreken. A'berlfflaube, m. (-ns): bijgeloof; bij-geloovigheid; -glaubig (- glaubisch), bv.n. en bw.: bijgeloovig. ab'erkenlnen, onr. w. b.: (rcht.): ontzeggen; onteigenen; -nung, vr.: ontzegging ; onteigening. a benual, bw.: Zie abermals. a bermals, bw.: nogmaals, andermaal,, nog eens, opnieuw. a'bern, w. o. h.: bij alles een maar hebben, altijd maren hebben. ab ernten, w. b.: oogsten; w. o, h.: den oogst binnenhalen. A berlfiinn, m. (-es): stijfhoofdigheid; -sinnig, bv. n. en bw.: stijfhoofdig; -witz, m. (-es): waanwijsheid, (ook:) (een) dwaas, (een) zot; -witzig, bv. n. en bw.: waanwijs, (ook:) dwaas, zot. ab leschern, w. b.: aftobben; -essen, onr. w. o. h.: af-eten; onr. w. b.: af-eten, leeg-eten, schoon-eten, kaal-eten, (beenderen:) afknabbelen, afkluiven. ab Ifachen, w. b.: in vakken afdeelen; -fadeln, w. b. Zie abfadnen; -fadnen (-fadmen), w. b.: bij vademen meten; -fad-nen w. b.: (boonen:) afhalen;-fahren,onr. w. o. s.; 1) afvaren (i. a. b.), (ook:) afrijden (i. a. b.), (fig. fam.) afmarcheeren, uitrukken, sterven; 2) afglijden, afschampen, afketsen; 3) afspringen, afvliegen, afschieten; 4) vervaren ; 5) omspringen, te werk gaan; kurz mit Einem -: weinig kom-plimenten met iemand maken; onr. w. b.: 1) afvaren (i. a. b.), (ook:) afrijden (i.a.b.): 2) met varen of rijden aanverdienen ot aanzuiveren (eene schuld); 3) den Zoll ab-fahren: eenen omweg maken om te kunnen smokkelen; 4) drei Meilen eenen omweg van drie mijlen maken; 5) doen slijten, doen afslijten ; sich -, onr. w. w,: slijten, afslijten. Ab falirt, vr.: vertrek, (inz.) afvaart; (fig. fam.) uitrukking, uitknijpen, dood, sterven. AbTalirts, in Sam. I -fiagge, vr.: vlag die geheschen wordt bij de afvaart; -geld, o.: reisgeld, (fig.) reispenning, teerpenning; -ort, m.: plaats van vertrek; -schuss, m.: schot ter aankondiging van de afvaart; -zeit, vr,: tijd van afvaart, tijd van vertrek. Ab'lfall, m. (-es, -s; mrv. -falie): afval (i. a. b.), (fig.)verval;(ook:J glooiing:( ook:) verschil, onderscheid; -fallen, onr. w. o.s.: afvallen (i. a. b.), (fig.) vervallen, (zeew.) afdrijven; -fallig, bv. n, en bw.: atvallig, (fig.) glooiend, (ook:) ongunstig; -falzen,. w. b.: (bij looiers:) ontvleezen, (tim.)spongen : -fangen, onr. w. b.: afvangen, (mnw.) ondervangen, schoren, stutten, (jag.) doorsteken, afmaken, (pop.) afranselen; -tarben, w. b,: het laatste verfsel geven aan; w. o. h.: (van geverfde stoften:) afgeven; -ta-seln, w. o. h. (sich -faseln, w. \v.): rafelen, uitrafelen; -fasern, w. b.: afrafelen, uitrafelen (sich -fasern, w, w.: rafelen, uitnjte-len); -fassen,w,b.: (geschriften:) opstellen,, (graan:) wegen, meten, (ijzer:) buigen,, (fig. en jag.) grijpen, vatten, vangen; -lasser, m. (-s; mrv. -): opsteller, steller; -las» |
ABFASTEN.
12
ABGE.
|
sungr, yr.: (van geschriften:) inkleeding, lt;(fig.) stijl; -tasten w. b.: met vasten boete doen voor (sich -fasten, w, w.: door te veel vasten al zijne krachten uitputten); -fau-len, w. o. s.: afrotten, wegrotten ;-faumen, w, o Zie abfeimen. ab Ifeeliten, onr. w. b.: vechtend ontwringen (sich -fechten, onr. w, w.: zieh afvechten); -federn, w. o, h.: ruien; w. b.: plukken, kaalplukken, (fig.) van veeren ontdoen ; -fegen, w, b.: 1) vegen, aanvegen; '2) afstoffen; 3) wegvegen, opvegen; -feiern, w. b,: (zeew.) afvieren, voor den wind omwenden; -feilen, w, b : afvijlen; -feilicht, o.: vijlsel; -feilschen. w, b,: afkoopen; -feinen, w b.: (suiker:) raffineeren; -fen-stern, w, b,: (fam ) kapittelen, doorhalen, Niemand :) de ooren wasschen; -fertigen, w. b : (iets:) afmaken, afdoen, (iemand:) wegzenden, (fig,| afwijzen; -fertigung, vr.: afmaking, afdoening, (ook:) wegzending, (fig.)# afwijzing, weigering; -fertigungs-schein, m.: bewijs van aangifte aan het grenskantoor; -fesseln, w b.: ontketenen, loslaten; -feuchten, w. o. h.: vocht afgeven; w, b : vochtig maken, natten; -feuern, w. b. en o. h.: afvuren; -ficken, w. b.: afwrijven, door wrijving afslijten; -fiedeln, w. b.: (muz,) afvedelen, op de viool krassen, (tech.) van slakken ontdoen (gesmolten metaal); -fiedern, w.b.: (bij glazenmakers:) afkanten, van overtollige kantjes ontdoen, (fig.) Zie abfedern; -filtriren [ie], w. b.: nltreeren; -filzen, w. b. Zie auHftlzen; -finden, onr, w b.: voldoen, tevredenstellen, (fig.) uitkoopen, afkoopen (sich-finden, w. w.: tot eene schikking komen, eene schikking treffen, [ook:] afrekening houden); -findung, vr.: tevredenstelling, (ook:) afmaking, schikking, (ook:) afkooping, uit-kooping; -fingern, w. b.: op de vingers aftellen; -finnen, w. b.: (sm.) aan de kanten dun uithameren; -fischen, w. b.: afvisschen, uitvisschen, leegvisschen, (fig.) afroomen; -fitscheln, w. b.: afwrijven, door wrijving afslijten; -fitzen, w. b.: (mtsl.)gladstrijken. ao'lflaclien, w. b.: Zie abdachen; -fiattern, w. o. s : wegfladderen, wegvliegen (sich fiattern, w. w.: zieh moefladde-ren); -flauen, w. b.: (erts:) wasschen,spoelen; -flechten, onr w. o, h.: vlechten, strengelen; onr. w. b : losstrengelen; -fiecken, w. o. h.: vlekken maken, vlekken; -fiedern, w. b,: afstoffen; -flehen, w. b.: afsmeeken; -fleischen, w. b : ontvleezen, het vleesch afschaven (-fleischmesser, o.: schaafmes (der looiers]); -flenzen, w. b.: (een .gevangen, walvisch:) van zijn spek ontdoen; -fliegen, onr. w. o. s.: wegvliegen, (fig.) vertrekken, (tnb.) verdorren op den stam; -fliessen, onr. w. o. s.: afvloeien, ■fvan rivieren:) uitloopen, zich ontlasten, f(fig.) voortvloeien ; -flöhen, w. b.: vlooien; -fliigeln, w. b.: (zaad:) afharen; w. o. s.: ^fam.) maken dat men wegkomt; -fiuss, m.: 1) afvloeiing, (fig.) ontlasting, (van de zee:) ebbe; 2) afwatering, goot. riool; 'ft] -fiuthen, w. o. s.: afvloeien, wegloopen; -fodern, w. b. Zie abfordern; -folgen lassen, onr. w. b.: laten volgen, afleveren, uitleveren, afzenden; -foltern, w. b.: (door martelingen) afpersen; -fordern, w. b.: afvorderen, (ook:) opeischen; -forderung, vr.: afvordering, (ook:) opeisching, (ook:) terugroeping; -formen, w. b.: vormen, in den vorm brengen, (bij schoenmakers:) van de leest afnemen; -formung, vr.: vorming, (schoenm.:) van de leest neming; Einem etwas -forschen: iemand uithooren, iemand den wurm uit den neus halen; -forsten, w. b.: boomen rooien (of: hout kappen) in. |
ablfrag:en, reg. w. b.: afvragen, (ook:) ondervragen. Zie ook ab forschen; -tressen, onr. w. b.: afvreten, (fig.) wegvreten (Einem das Herz -fressen: aan iemands hart knagen); -frieren, onr. w. o. s.: afvriezen; -fronnen, -fröhnen) [-fronen, -frönen], w. b.: (rcht.) vroondiensten verrichten voor, (fig.) aanverdienen met handen-arbeid; -fuchteln, w. b.: (fam.) afranselen; -fuhre, vr.: afvoer, verwijdering; -führen, w. b.: afvoeren, wegvoeren; vervoeren; wegbrengen; (schildwacht:) aflossen; (schuld:) aflossen, aanzuiveren, voldoen; (metaal:) tot draad trekken, door de trekplaat halen; (fig.) afbrengen (vom rechten quot;NVege: van den rechten weg); (fam.) wegjagen, wegzenden; sich -führen, w. w.: zich uit de voeten maken, wegsluipen; -führend, bv. n.: (gnk.) ontlasting-bevorderend, laxeerend; -führung, vr.: wegbrenging; vervoer; (tech.) dunner-ma-king, verdunning; (gnk.) afdrijving, bevordering van de ontlasting; -fiillen, w. b.: aftappen: -füllung, vr.: aftapping; -fur-chen, w. b.: voren trekken door, (fig.) doorploegen; -füttern, w. b.: voederen. Ab'gabe, vr.: 1) afgifte; aflevering, uitlevering; levering; 2) belasting. Ab'g^aben, vr.mrv.: belastingen; -frei, bv. n.: onbelast, vrij van belasting; -frei-heit, vr.: vrijdom van belasting; -system, o.: belasting-stelsel; -wesen, o.: belastingwezen. ab'^Rliren, onr. w. o. h.: uitgisten. Ab gang, m. (-es, -s; mrv. -gange): 1) vertrek; (fig.) verscheiden, afsterven, overlijden, dood; (tnl.) verwijdering, aftreding; (kph.) debiet, aftrek, omzet; - der Leibesfrucht: (vlk.) miskraam; in -kommen: in het verval komen, (ook:) in onbruik geraken; 2) afneming, vermindering, verlies; (kph.) tarra; (fig.) afval. ab'güngig, bv. n.: (koopwaar:) gewild, gezocht, goed verkocht wordende; (schrifturen, enz.:) vermist, ontbrekend; (fig.) in verval gekomen, vervallen, afnemend; (kleederen:) gesleten, versleten; - werden: oud en versleten worden, (fig.) uit de mode geraken. Ab'gRnsrling:, m. (-es, -s; mrv. -e): (vlk.) onvoldragene vrucht; (fig.) stuk afval. ab'igamp;ten, w. b.: wieden; -gaukeln, w. b.: afgoochelen; -gaunern, w. b.: ontfutselen, aftroggelen, afhandig maken, (ook:) door den neus boren; -ge...(1); |
Alle met abge... aanvangende woorden, die men hier niet vindt, hebben de beteekenis van het verleden deelwoord, zoodat men daarvan het werkwoord moet opzoeken (alphabetisch te vinden op dezelfde letters zonder ge. .1 Zet men achter de Hollandsche beteekenis van het deelwoord de lettergreep -heid, dan heeft men de beteekenis van net Duitsche z. n. dat met Abge... aanvangt.
ABGEBEX.
13
|
-geben, onr. w. b.: 1) afgeven; overgeven; overbrengen, brengen; 2) leveren; 3) geven, opleveren, baren; 4) nederleggen (een ambt), zijn ontslag nemen uit; 5) goed zijn voor, blijken te zijn; spelen voor, zich aanstellen of gedragen als; 6) betalen (belasting), opbrengen; sich -geben, onr. w. w.: zich atgeven, zich inlaten; -gebrannt, bv. n.: afgebrand, (fig.) op de flesch, aan lager wal, arm; -georannte, m. en vr.: iemand die alles verloren heeft door brand, (fig.) rondom in den brand zittende; -gebranntheit, vr.: (fig.) staat van diepe armoede, volslagen gebrek; -gedroschen, bv. n.: (fig. fam.) afgezaagd; -gedroschen-heit, vr.: (^fig. fam.) afgezaagdheid ; -ge-faumt (-gefeimt), bv. n.: (fig.) sluw, uitgeslapen, slim, doortrapt; -gefunden, bv. n.; uitgekocht, afgekocht, schadeloos gesteld; -genartet, bv. n.: gehard, verstokt; -gehen, onr. w. o. s.: afgaan; vergaan, te niet gaan, eindigen, afioopen; verlaten, laten varen; vom Preise -gehen lassen: van den prijs laten vallen; onr. w. onpers.: ontbreken ; verliezen; onr. w. b.: afioopen; -gehend, bv. n.: (kph.) verkocht wordende; -geizen, w. b.: uit vrekkigheid ontzeggen (sich -geizen, w. w.: gebrek lijden uit vrekkigheid); -gelagert, bv. n.: (wijn, bier:) oud, belegen; -gelben, w. o. h.: -geel afgeven; -gelebt, bv. n.: afgeleefd; -gelebt-heit, vr.: afgeleefdheid; -gelegen, dv. n.: afgelegen, (van wijn en bier:) belegen, oud; -gelegenheit, vr.: afgelegenheid, verre afstand; geleibt, bv.n.: (rcht.) overleden, aflijvig: -gemacht, bv.n.: afgedaan; -gemes-sen, bv.n.: afgemeten, (fig.) afgepast, juist; -gemessenheit, vr.: afgemetenheid, (tig.)afgepastheid, juistheid; -geneigt, bv.n.: af-keerig; -geneigtheit, vr.: afkeerigheid, afkeer, tegenzin; -geordnete, m. (-n; mrv. -n): afgevaardigde, volksvertegenwoordi-diger; -gerben, w. b.: gaarlooien,(fig.fam.) afranselen, (ook:) zijn vet geven aan, duchtig doorhalen, de ooren wasschen: -geredet, bv. n.: afgesproken (-geredeter Massen, bw.: zooals afgesproken is, overeenkomstig de afspraak; eine -geredete Sache, vr.: eene doorgestokene kaart); -gesagt, bv. n.: (fig.) verklaard, gezworen (ein -gesagter Feind, een verklaard of gezworen vijand); -gesandte, m. (-n; mrv. -n): afgezant, (dipl.) gezant; -geschieden, bv. n.: afgescheiden, afgezonderd (-ge-schiedene Seelen, vr. mrv.: schimmen der afgestorvenen; die -geschiedenen, m. mrv.: de afgestorvenen): -geschiedenheit, vr: afzondering, eenzaamheid; -geschliffen, bv. n.: (fig.) gepolijst, wellevend; -ge-schliffenheit, vr.: (fig.) gepolijstheit, wellevendheid; -geschmackt, bv. n. en bw.: smakeloos, zouteloos, laf, flauw, (ook :) zot, ongerijmd; -gesehen davon, bw.: behalve; -gespannt, bv. n.: slap, verweekelijkt, (fig.) moedeloos, neerslachtig; -gestorben, bv. n.: afgestorven, (fig.) vaal, verschoten, verbleekt; -gewahren, w. b.: (mnw.) afschrijven, overboeken; -gewichen, v. dw.: afgeweken; bv. n.: afgeloopen (im -gewi-chenen Jahre: verleden jaar, in het afge-loopene jaar); -gewinnen, w. b. onr.: afwinnen (einer Sache Geschmack -gewinnen: smaak in iets krijgen; Einem ein Geheim-niss [sj -gewinnen: iemand den wurm uit den neus halen); -gewöhnen, w. b.: afwennen (ein |
Kind -gewöhnen: een kind van de borst af» wennen, een kind spenen); -gezehrt, bv. n.: vermagerd, uitgeteerd; -gezogenheit, vr.; eenzaamheid, afzondering. ab'lgieren, w. b.: door gezeur of gemaal afdwingen; w. o. h.: (zeew.) afgieren, het ruime sop kiezen; -giessen, onr.. w. b.: afgieten, (tech.) gieten; -gipfeln, w. b.: (tnb.) toppen; -girren, w. b.: ameemen, aftroggelen ; -gittern, w. b.: met traliewerk afsluiten ot afscheiden; -glanz, m. (-es):, afstralende glans of luister, (fig.) beeld; -glatten, w. b.: polijsten; -gleichen, onr. w. b.: gelijk (eften, pas) maken, (bwk.) waterpas maken, (kph.) vereffenen; -glei-ten, onr. w. o. s.: afglijden, (fig.) afdwalen; -glimmen, reg. en onr. w. o. s.: flauwer en flauwer worden, langzamerhand uitgaan (vuur, licht); -glitschen, w. o. s.:. afglijden, afglippen; -glühen. w. b.: (ijzer:) gloeien, (gekruiden wijn:) neeten, warm maken. Ab'gott, m. (-es, -s; mrv. -götter): afgod (einen -gott machen aus: een af^od maken van); -götter, m. (-s; mrv.-): atg*)-dendienaar, (fig.) verafgoder; -gótterei'. vr.: afgoderij, afgodendienst; -götterei treiben : afgoden dienen, zich aan afgoderij [fig.: aan verafgodingl schuldig maken: -götterer, m. (-s; mrv. -): afgodendienaar,, (flg.) verafgoder; -göttern, w. o. h.: afgoderij plegen; -göttin, vr. (-; mrv. -nen): vrouwelijk afgodsbeeld, (fig.) afgod; -göt-tisch. bv. n.: afgodisch; -gottschlange, vr.: (drk.) reuzenslang, boa constrictor. ab'ljsrraben, onr. w. b.: afgraven, weggraven; (ook:) eene gracht of een greppel graven langs of om; (ook:) eene afwatering graven voor; (ook:) afdammen,bedijken; eine Schuld -graben: eene schuld aanverdienen met graven of spitten; sich -gramen (sich -grameln), w. w.: zichdood-kniezen, vergaan van verdriet of hartzeer; -granzen, w. b. Zie ab^renzen; -grasen.. w. b.: afgrazen, (ook:) afmaaien, (fig) wieden; -grasung, vr.: afgrazing, (ook:) afmaaiing, (fig.) wieding; -greifen, onr. w. b.: afgrijpen, (fig.) door telkens aanvatten doen slijten (sich -greifen, onr. w. w.: slijten door gedurige aanvatting); -grenzen w. b.: de grenzen bepalen van; -grund, m. (-es, -s; mrv. -grimde): afgrond; -grünen, w. o. h.: het frissche groen verliezen, verwelken, (ook:) groen afgeven. ab igucken, w. b.: afkijken, afneuzen (sich -gucken, w. w.: zich moe-kijken);, -gunst, vr.: afgunst, wangunst, (ook:) ongenegenheid; -gunstig, bv. n. en bw.: afgunstig, wangunstig (ook:) ongenegen ; -gurgeln, w. b.: de keel afsnijden, (muz.) diep uit de keel zingen; -gürten(-gurten), w. b.: van gordel ontdoen; -guss, m. (-es; mrv. -güsse): afgieting, (tech.) afgietsel,, (ook: net) gieten, (aan eene Duitsche tabakspijp:) kwijlzak; -güten, w. b. Zie abftnden. ab lhaaren, w. b.: ontharen, afharen; w. o. h.: verharen, het haar verliezen; -haben, onr. w. b.: hebben hetgeen men behoort te hebben; -hadern, w. b. i betwisten; -haften (-haften), w. b.: loshaken; -hagen, w. b.: afheinen, afsluiten (of afscheiden) met eene haag; -hagern, w. o. s.: mager worden; -ha- |
ABKLATSCHEN.
ABHAKELX.
14
|
/grimg-, vr.: afheining, (ook:) heining, lt;ook:) he gr, haagquot;, -hakeln (-haken), w. b.: afhaken, van den haak afnemen; -halftern, \v. b.: van halster ontdoen; -halsen, w. b.: onthalzen, (jagr.) van den koppel losmaken, (flg:.) omhelzen; -halten, onr. w. b.: afhouden, (verg-adering-, zitting, enz.;) houden, (fig.) weerhouden, tegenhouden; onr. w. o. h.: afhouden, (ook wel:) aanhouden (auf: op); -haltung, vr.: afhouding, (fig.) beletsel, hinderpaal; -han-deln, w. b.; afhandelen, (fig.) verhandelen, behandelen, (ook:) af koopen, koopen van, (van den prijs:) afdingen; -handen, bv. n. (fam.) niet bij de hand, verloren geraakt, vermist; -handier, m. (-s; mrv. -): verhandelaar: -handlung, vr.: verhandeling; -hang, m. (-es, -s; mrv.-hange): helling, glooiing; -hangen, onr. w. o. h.: afhangen (i. a. b.); -hangen, w. b.: afnemen, uit de hengsels nemen, (spoorwagens:) afhaken; -hangig;bv. n.: glooiend, hellend, (fig.) afhankelijk; -hangigkeit, vr.: glooiing, helling, (flg.) afhankelijkheid; -hangling, m. (-es, -s; mrv. -e): afhankelijke, ondergeschikte; -haren, w. b.: van haren ontdoen; sieh -harmen, w. w.: zich doodkniezen, vergaan van verdriet of hartzeer, (ook:) zich verbijten; -harten, w. b.: harden, gehard maken; -hartung, vr.: gehard-making; -harzen, w. b.: het hars opvangen uit; -haspeln, w. b.: afhaspelen, (fig.) afroffelen; -haspler, m. (-s; mrv. -): haspelaar, garenwinder; -hasplerin, vr. (-: mrv. -nen): haspelaarster, garen windster; -haubeln (-hauben), w. b.: van de kap ontdoen (een valk); -hauen, w. b.: afhouwen, afhakken, (fig.) afmaaien; -hauung, vr.: afhouwing, afhakking, (fig.) afmaaiing; -haufeln, w. b.: aan hoopjes afdeden; -hauten, w. b.: villen, afstroopen; w. o. h.: vervellen ;-heben, onr. w. b.: aftillen, (de tafel:) afnemen ; w. o. h.: (spl.) afnemen; aufEtwas-heben, het op iets munten; -hecheln, w. b.: hekelen ; -hefteln (-heften), w. b.: losmaken; -heilen, w. b.: genezen, beter maken; w. o. s.: herstellen, beter worden; -heilung, vr.: genezing, herstel; -helfen, onr. w. b. 13): afhelpen, (fig.) verhelpen, (ook:) uit den weg ruimen; -helflich, bv. n.: te verhelpen, vatbaar om hersteld te worden; -hellen, w. b.: klaren (sich -hellen, w. w.: bezinken, klaren); -herzen, \v. b.: (fam.) knuffelen, mollen, zoenen in het oneindige; -hetzen, w. b.: iemand afjagen, doodmoe-jagen (Einem etwas -hetzen: iemand geen rust laten voordat hij het verlangde gegeven of toegestaan heeft); -heucheln, w. b.: af huichelen (Einem etwas-heucheln: door gehuichel iets van iem. verkrijgen); -heulen, w. b.: met eene huilende stem voordragen; sich -heulen, w. w.: (pop.) zich moe-huilen, zich nwe-janken; -hexen, w. b.: (Einem etwas: iemand iets) afhandig maken (ontroggelen, ontlokken) door too-verwerk. |
Ab'lhilfe, vr. Zie Abliiilfe; -hinken, w. o. s.: weghinken, weghoiapelen; -hobeln, w. b.: afschaven, (fig.) de ruwe schors er afvijlen, (ook:) ontgroenen, baanwijs maken; -hold, bv. n. [31: afkeerig; -holen, w. b.: afhalen ( holen lassen: zenden om, laten halen); -holz, o. (-es): hakhout, (ook:) sprokkelhout;-holzen, w. b.: vellen, kappen, •omhakken, (pop.) afranselen; -holzig, bv.n.: (van boomen:) uit de kracht gegroeid ;-hor-chen, w. b.: afluisteren; -horen, w. b.: aanhoo-ren, (ook:) hooren, (rcht.) in 't verhoor nemen; -hörung, vr.: aanhooring, (ook: het) hooren, (rcht.) in 't verhoor neming, verhoor; -hub, m. (-es): (het) bovenaf ge-nomene, (fig.) overschot van den maaltijd, (spl. het) afnemen; -huid, vr.: afkeer; -hülfe, vr.: herstel; -hülfiich, bv. n. Zie ablielflieh; -hülsen, w. b.: pellen, doppen, ontbolsteren; -humpeln, w. o. s.: weghompelen; -hungern, w. o.: uithongeren (sich -hungern, w. w.: honger en gebrek lijdenV, -hüpfen, w. o. s.: weghuppe-len (sich -hüpfen, w. w : zich moehuppelen); -huschen, w. o. s.: zich uit de voeten maken, de plaat poetsen; -husten, w. b.: hoestende opgeven (sich -husten, w. w.: zich bijna doodhoesten); -hüten, w. b.: laten afgrazen; -hutten, w. b.: (mnw.) verwaarloozen. a bic lit, bv. n.: verkeerd. ab'lirren, w. o : afdwalen;-irrung, vr.: afdwaling j sich -jachtern, w, w.: zicli moe-draven; -jagen, w. b.: afjagen (i. a. b.); Einem etwas -jagen: iemand zóó achterna zetten dat hij iets in den steek laat; sich -jagen, w. w.: zich afjagen; -jochen, w.b.: van het juk ontdoen; -killten, w. b.: afkoelen; -kammen, w. b.: afkammen, (mil.) het bovengedeelte afschieten van; -kampten, w. b.: ontweldigen; -kanzeln, w. 1gt;.: (iets:) van den kansel afkondigen, (iemand:) van den kansel bestraffen, (fig. tam.) kapittelen; -kappen, w ^b.: afkappen, afhakken, (ook:) van kap (top, bovendeel) ontdoen, (fig. fam.) den mond snoeren, op zijne (hare) plaats zetten, bakzeil doen halen; -kargen, w. b.: uit schraapzucht ontnemen of onthouden; -karten, w. b.: heimelijk afspreken, (ook:) bekonkelen (eine abgekartete Sache: eene doorgesto-kene kaart); -kartung, vr.: heimelijke afspraak, bekonkeling, (fig. fam.) door^c-stokene kaart; sich -kasteien, w. w.: zich uitputten door zelfkastijding; -kauen, w. b.: afknabbelen, afknagen; -kauf, m. (-es, -s; mrv. -kiiufe): afkooping, afkoop; -kaufen, w. b.: af koopen; -kaufer, m. (-s; mrv. -): kooper, klant;-kaufiich,bv.n.: af te koopen; -kaufung, vr,: afkooping; -kaupeln, w. b.: afronselen; -kehlen, w.b.: kelen, (tim,) spongen; -kehr, m.: afkeer; -kehren, w. b.: afwenden, (fig.) afborstelen, (ook:) schoonvegen; -kehricht, o. (-es, -s): veegsel, vuilnis; -kehrung, m.: afwending, (fig.) schoonveging; -keilen, w. b.: (fam.) af koopen; -keltern, w. b. en o. s.: uitpersen; -ketten (-ketteln), w. b.: (van den ketting) losmaken: sich -kichern, w. w.: (fam.) zich slap lachen; -kindern, w. o. h.: uitkinderen; -Kippen, w. o. h.: afglippen; w. b.: den kop afbreken van; -klaffen, w. o. h.: op eene kier staan, niet goed dicht zijn; -klaftern, w. b.: afvademen; -klammern, w. b.: afnemen (b. v.: wasch-goed van de droogstokken); -klang, m. (-es, -s; mrv. -klange): wanklank, (fig.) weerklank, echo; -klappen, w. b.: de zijstukken of randen neerslaan van; -klaren, w. b.: klaren; -klarung, vr.: klaring; -klatsch, m. (-es; mrv.: -e): giet-atdruk, cliché; -klatschen, w. b.: een giet-afdruk maken van; ein Kind -klatschen, een kind een klap geven; -klau- |
ABKLAUBEN.
15
ABLAUGEX.
|
ben, w. b.: afkluiven, (fig:.) kaalplukken, (ook:) afplukken; -kleiden, w. b.: ontKleeden, uitkleeden, (tim.) afschieten; -kleidun^r, vr.: ontkleeding, uitkleeding, (tim.) afschietingr, (ook:) schot, schut, afschutsel; -klettern, w. o. s.: af klauteren; -klimpern, w. b. :(muz.) aframmelen; -klit-schen, w. b,: Zie abklatsclien; -klopten, w. b.: afslaan, (figr. fam.) afkloppen, afranselen; -knabbern, w. b.: afknabbelen; -knacken, w, o. s. en w. b,: afknappen; -knallen, w. o. s.: ontploffen ; -knappen (-knapsen), w. b,: (figr. fam.) afknijpen, van het lijf snijden, onthouden wat (hem, haar) toekomt; -knattern, w. o.: af klapperen; -knaupeln, w. b.: afknabbelen; -knausern, w. b.: Zie abknappen; -kneifen (-kneipen), w, b.: afknijpen; den AVind -kneifen: (zeew.) boven den wind komen; -knicken, w. b.: een knak geven aan, doen knakken, (jagr.) doodsteken, (ook:) den nek breken; -knistern, w. o. s.: afknapperen; -knopten, w. b.: de knoopen losmaken van; -knüpfen, w. b.: uit den knoop maken, losmaken; -knütteln, w. b.: afranselen. ablkoclien, w. b.: afkoken, (ook:) koken; -kohlen, w. b.: (tim.) afteekenen; -kollern, w. o. s. en w. b.: afrollen;-komme, m. en vr.(mrv.-n): afstammeling;-kommen, onr. w. o, s.: 1) afkomen (van...), ontslagen geraken, kwijtraken; 2) af (dat is: verwijderd) geraken (van...), afdwalen, (jag.) het spoor verliezen; 3) zich ontdoen (van...), zich onttrekken (aan...), terugkomen (van iets); 4) uit de mode geraken, in onbruik geraken; 5) -kommen KÖnnen: kunnen komen, (fig.) tijd hebben, (ook:) gemist kunnen worden; -kommen, z. n. o. (-s): 1) uit de mode (of: in onbruik) geraking; 2) afschaffing; 3) schikking, minnelijke schikking; -kommenschaft, vr.: nakomelingschap; -kömmling, m. (-es, -s; mrv.-e): afstammeling, nakomeling, nazaat; -kommniss, o.(-es;l s;-sesl):Ziez.n. Abkom-men ; -konterfeien, w. b.: portretteeren, afbeelden; -köpfen, w. b.: (tnb.) toppen; -kopiren [iel, w. b.: kopiëeren; -koppeln, w, b.: van den koppelband losmalcen; -koppen, w. b.: (tnb.) toppen; -krahen, w. b.: uitkraaien; -kratten, w. b.: verzwakken; -krallen, w. b.: af (of: weg) rukken (of: scheuren) met de klauwen;-krampeln, w. b.: kaarden, af kaarden; -krampen, w. b.: (een hoed:) aftoomen; -krankeln, w. o. s, (sich -krankeln, w. w.): door lang -durige ziekte uitgeput worden; -kranken, w. o. s: kwijnen, wegkwijnen; sich -kranken, w. w.: zich ziek maken, zich dood-kniezen; -kranzen, w. b.: ringswijze van schors of bast ontdoen; - kratzeisen, o.: voetveeg-ijzer; -kratzen, w. b.: afkrabben, afschrappen, (fig. fam.) opkrassen, oprukken, heengaan; -krauten, w. b.: van onkruid zuiveren; sich -kreischen, w.'„w.: zich moe of heesch schreeuwen; -kreisen, w. b.: een kring of cirkel trekken om; w. o. s.: zich ronddraaiend verwijderen, (fig.) afdwalen, zich verwijderen; -kriechen, quot;w. o. s: zich kruipende verwijderen; -kriegen, w. b.: 1) ontweldigen; 2) (fam.) wegkrijgen, oploopen, ontvangen; -kritzeln, w. b.: afkrabbelen, krabbelend naschrijven ; -kröschen, w. b.: (kkk.) bruin braden, (typ.) schoonmaken; -krümeln, w. o. s. en w, b. (sich -krümeln, w. w.): kruimelen, afkruimelen, brokkelen; -krümmen, w. b,: neerbuigen (sich -krümmen, w. w.: benedenwaarts kromloopen); -krusten, w. b.: van korst ontdoen; -kühlen, w. b.: afkoelen (sich -kühlen, w. w.: bekoelen); sich -kümmern, w. w.: zich doodkniezen, vergaan van verdriet; -kündigen, w. b.: afkondigen; -kündigung, vr.: afkondiging; -kunft, vr.: afkomst, (fig,) minnelijke schikking; -küpfen (-kuppen), w. b.: toppen, aftoppen; -kürzen, w. b.: korter maken, korten, afkorten, inkorten, (fig.) verkorten. |
ab llaclicn (sich). w. w.: (fam.) zich slap lachen; -laden, onr. w. b.; lossen; -laaer (of: -lader), m. (-s; mrv.-): losser; -laderlohn, o. (-es, -s; mrv .... löhne): losgeld; -ladung, vr.: lossing; -lage, vr.: losplaats, bergplaats, (rcht.) voorschot op een erfdeel, (ook:) boeaelscheiding, (ook:) rekening en verantwoording; -lager, o. (-s): intrek-neming, (ook:) aanlegplaats, pleisterplaats, nachtverblijf; -lagern, w. o. s.: (kph.) opleggen, in bewaring brengen, (van bier, wijn:) op fust laten liggen; -landen (-landen), w. o. h.: van wal steken; -landung, vr.: vertrek, afvaart; -lang, bv. n.: langachtig, langwerpig; -langen, w. b.: naar beneden reiken; -langen, w. b.: (mnw.) in de lengte bewerken, (tim.) overlangs zagen of hakken. Ab'lass, m. (-es; mrv. Ab'lasse): aftapping, (ook:) afwatering, (kkl.) aflaat (ohne -. zonder ophouden, onafgebroken); ! -briet, m. (-es, -s; mrv. -briefe): aflaatbrief; -handel, m. (-s): aflaathandel ;-jahr. o. (-es, -s: mrv. -jahre): aflaatjaar, jubeljaar; -kram, m. (-es, -s): aflaathandel; -krilmor, m. (-s; mrv. -): nandeldrijver in aflaten; -woche, vr. (-; mrv. -wochen): (kkl.) Heilige Öacramentsweek. ab liassen, onr. w. o. h.: aflaten (van ...); onr. w. b.: (geweer, boog, springveer, enz.:) af laten gaan, (een schip:) te water laten, (vijvers, wijn, erz.:) aftappen, (iets aan iemand:) afstaan, (kph.) verkoopen, (van den koopprijs:) laten vallen, (schoenzolen:) gelijk afsnijden; -lassung, vr.: aftapping, (tig-.) afstanddoening, (ook:) aflating, nalating (van...). Ablativ', m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) zesde naamval. ab'llatten, w. b.: van latten ontdoen; -lauben, w. b.: afbladeren; -lauern, w. b.; afloeren, bespieden; -lauf, m. (-es,-s; mrv. -laufe): afloop, (van tijd ook:) verloop, ('t) verstrijken, (van wisselbrieven:) betaalbaar-wording, (van do zee:) ebbe, (fig. het) afioopen, wcgloopen, wegvloeien, (ook:) riool, vergaarjjut, (van de brievenpost:) vertrek; -lauten, onr. w. o. s.: afioopen (i. a. b.), (flg.) vertrekken, (van wisselbrieven:) vervallen; vor demquot;Winde -laufen, den wind van achteren hebben; -laufen lassen: (iemand:) afschepen,(srm.) pareeren, afwenden, (een schip:) te water laten; onr. w. b.: afloopen (i. a. b.), (fig.) overtreffen, de loef atstekcu; sich die Hörner -laufen: (fig. fam.) zijn tuil uittuilen, de joligheid der eerste jeugd laten uitrazen; sich -laufen, onr. w. w.: zich afloopen; -laufzeit, vr.; (kph.) vervaltijd; -laugen, w. b.: uitloogen, (fig. fam.) te |
abnarbung.
Ifi
|
recht zetten, op zijn voorman zetten; -laugrnen, w. b.: loochenen, ontkennen; -laugrnungr, vr.: loochening:, ontkenning; -lauschen, w. b.: afluisteren; -lansen, w. b.: (gem.) luizen, (fig. gem.) afluizen, aftroggelen ; -laut, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) klankverwisseling, verwisseling van klinkletter; -lauten, w. o. h.: (tik.) klankverwisseling ondergaan; -lantern, w. b.: klaren, (suiker:) raflineeren, (erts:) wasschen; -leben, w. o. h.: overlijden, sterven; z. n. o. (s): overlijden, dood; -lecken, w. b.: aflikken; -ledern, w. b.: van vel of huid ontdoen, (fig. fam.) de ribben smeren, afranselen; -ledigen, w. b,: (kapitaal:) aflossen; -leeren, w. b.: ontdoen van hetgeen er op of aan is, (gedekte tafel:) afnemen; -legat, m. (-en; mrv. -en): (kkl.) ablegaat; -legen, w. b.: afleggen (i. a. b.), (kleederen:) afdoen, uit-trekken, (hoed, enz.:) afzetten, (schuld :) afdoen, betalen, (werkvolk :) wegzenden, (fig.) zich ontdoen van, (tnb.) stekken poten van, (typ.) distribuee-ren; w. o. h.:(van dieren:) jongen werpen, jongen (kalven, biggen, veulen, enz.), (gem.) heimelijk bevallen, een pakje uitschudden, (fig.) aftakelen, mager worden, zwak worden, (zeew.) afdrijven; Einem -legen: iemand afvallen, iemand tegenspreken; die Krafte legen ihm ab: zijne krachten nemen af; -leger, m. (-s; mrv. -): (tnb.) stek; -legespan, m. (-es; -s; mrv... spane): (typ.) zetplankje, galei; -legung, vr.: aflegging, (van schulden:) afdoening; -lehnen, w. b.: leenen, te leen nemen, (ook:) afwenden, afweren, (ook:) afwijzen, weigeren, (ook:) wederleggen, (rcht.) zich onbevoegd verklaren; -leiern, w. b.: opdreunen; -leihen. w. b.: leenen (te leen nemen of geven); -leisten, w. b.: van de leest afnemen, (rcht.) afleggen, (fig.) vervullen, nakomen; -leiten, w. b.: afleiden (i. a.b.); -leitung, vr.: afleiding; l-leitungs, in Sam. (-kanal, m.: afvoerkanaal; -gra-ben, m.: dwarsgreppel, dwarssloot; -kunst, vr.: tik.: afleidkunde;-rinne, vr.: afvoer-riool.; -röhre, vr.: afvoerpijp; -schirm, m.: schermdak met een bliksem-afleider; -sylbe, vr.: tik.: toegevoegde lettergreep, woordverlenging); -lenken, w.b.: afleiden, (ook:) afwenden; w. o. h.: afwijken ; -len-kung, vr.: afleiding, (ook:) afwending; -lernen, w. b.: afkijken, leeren nadoen; -lesen, onr. w. b.: aflezen, voorlezen, oplezen, (fig.) plukken, inzamelen, (dk.) lezen, (insekten van bladeren af;) vangen, doo-den; -leser, in. (-s; mrv. -): aflezer, voorlezer, lezer, (fig.) plukker, inzamelaar; -le-sung, vr.: aflezing, voorlezing, lezing, (fig.) inzameling, (van ins.:) vangst, doodmaking; -leugnen, w. b.: loochenen, ontkennen ; -liebeln, w. b.: affleemen met liefkoo-zingen (sich -liebeln, w. w.: minnekoozen tot men niet meer kan); -liefern, w. b.: afleveren; -lieferer, m. (-s: mrv. -): afle-veraar; -lieferung, vr.: aflevering, levering; -lieferungs, in Sam. (-schein, m.: bewijs van aflevering, re^u; -zeit, vr.: tijd van levering); -liegen, onr. w. o. s.: afliggen, verwijderd liggen (sich -liegen, onr. w. w.: te lang liggen, door lang liggen bederven of in waarde verminderen, overjarig worden); -listen, w. b.: door list of op listige wijze afhandig maken, (fig.) ontlokken; -locken, w. b.: aflekken; -lohnen, w. b.: betalen en wegzenden; -lohnung, vr.: ontslag: -losbar, bv. n.: aflosbaar, (ook:) scheidbaar; -lö-schen, w. b.: uitblusschen, uitdooven, (ook:) afwisschen, wegwisschen; -löschung, vr.: uitblussching, (ook:) wegwisschin^; -lösen, w. b.: aflossen, (fig.) losmaken, (uit de lombard:) lossen, (hik.) afzetten, (rcht.) afkoopen (sich -lösen, w. w.: loslaten, losgaan; sich einander -lösen: elkander aflossen); -lösend, bv. n.: (gnk.) losmakend; -löslich, bv. n.: (tik.) scheidbaar, (rcht.) afkoopbaar; -löslichkeit, vr.: afkoopbaarheid; .-lösung, vr.: aflossing, (hik.) afzetting, (van het vel:) schampering, (rcht.) afkoop; [tl-löthen, w.b.: het soldeersel losmaken van; -lügen, w. b.: heeten liegen, met logentaal ontkennen, (ook:) door leugens (iets) machtig zien te worden; -lug-sen, w. b.: beetnemen, (ook:) onttroggelen, op listige wijze afhandig maken. |
ab lmachen, w. b.: afmaken, afdoen,, (ook:) ontdoen (van het buitenste), losmaken; -magern, w. o. s.: mager worden; -mahen, w. b.: afmaaien; -mahlen, w. b.: afmalen, (ook:) afteekenen, merken, (ook:) portretteeren, (fig.) schilderen, schetsen; -mahnen, w. b.: (Einen von etwas: iemand iets) afraden, ontraden; -mahnung, vr.: afrading, ontrading; -mahung, vr.: afmaaiing; -malen, w. b.: (schl.) kopiëeren, (ook:) portretteeren, (fig.) schilderen, schetsen; -margeln, w. b.: uitmergelen; -marken, w. b.: afteekenen. merken; -markten, w. b.: afdingen;-marsch, m. (-es, mrv. -marsche): aftocht; -marschiren [iel, o.: afmarciieeren, aftrekken; -martern, w. b.: afmartelen (sich -martern, w. w.: zich aftobben); -massigen, w. b.: wijzigen; -matten, w. b.: afmatten, (tech.) mat maken; -meiern, w. b.: van eene boerderij, afzetten; -m'eisseln, w. b.: afbeitelen; -melken, onr. w. b.: melken, (ook:) afmelken, (fig.) uitmelken; -mergeln, w. b.: uitmergelen; -merken, w. b.: merken, bespeuren, ontdekken (Einem etwas an den Augen -merken: iets aan iemands oogen kunnen zien); -messbar, bv. n.: (wsk.gt; meetbaar; -messbarkeit, vr.: meetbaarheid; -messen, onr. w. b.: afmeten (ook fig.), (ook:) meten; -messer. m. (-s; mrv. -): meter, (inz.) landmeter; -messung, vr.i afmeting, (ook:) meting; -metzen, w. b.: (een gedeelte van het) meel afhouden als maalloon; -miethen [t], w. b.: huren, in huur nemen; -miether [tl, m. (-s; mrv. -): huurder; -mietherin [t], vr. (-; mrv. -nen): huurster; -miethung [tl, vr.: huring, in huur neming; -misten, w. b.: van mest ontdoen; -modeln, w. b.: modelleeren; -moosen, w. b.: van mos ontdoen; -muc-ken, w. b.: (fam.) den mond snoeren, tot zwijgen brengen; -müden? w. b.: vermoeien; sich -müden, of* sich -mühen, w. w.: zich afzwoegen, zien aftobben; sich -müssigen, w. w.: den tijd afzonderen, tijd vinden; -müssigung. vr.: ledige tijd. ab lna^en, w. d.: afknagen, knagen aan; -nahen, w. b.: afnaaien, (ook:) met naaiwerk aanverdienen; -nahme, vr.: afneming, (het) afnemen, (kph.) verkoop,, debiet, omzet, (hik.) afzetting (in -nahme kommen oder geratnen [t]: in het verval komen); -narben, w. b.: de nerf wegnemen van; -narbung, vr.: wegneming van de |
ABN AS CHEN,
17
ABREISEN.
|
nerf; -naschen, w. b.: wegsnoepen; - neh-men, onr. w. b.: afnemen (i. a. b.)7 (kph.) koopen, (bij het breien:) minderen, (jonge dieren): spenen (aus etwas -nehmen: uit iets opmaken); w. o, h.: afnemen (i. a.b.); -nehmer; m. (-s; mrv. -): kooper, klant; -nehmerin, vr. (- : mrv. -nen): koopster, klant; -neigen, w. b.: afhellen, (figr.) verwijderen, (ook:) afkeerig maken; sich -neigen, w. w.: afwijken, zich verwijderen, (fig.) afkeerig worden; -neigung, vr.; afwijking, verwijdering, (fig.) afkeer; -nicken,w. b-: (jag.) den nekslag geven, den hals afsnijden: -nieseln. w. b.: afslijten; -niessen, onr. w b.: (rcht,) het vruchtgebruik hebben van; -nieten, w. b.: losmaken (wat omgeklonken is); [i] -nöthigen, w. b.; afdwingen, afpersen; -nutzen (-nützen), w. b.: afslijten, doen slijten (sieh -nutzen, w. w.: slijten, afslijten); -nutzung, vr.: afslijting, slijting. ab'löden, w. b.: in eene woestenij herscheppen, al de boomen vellen van; -ödung, vr.: herschepping in eene woestenij, (net) vellen van al de boomen van. Abonnent'. m. (-en; mrv. -en): in-teekenaar; sich abonni ren [ie], w. w.: inteekenen, zich abonneeren; abonnirt [iel, v. dw.: geabonneerd, ingeteekend. abloiMlnen, w. b.: afvaardigen; -ordner, m. (-s; mrv. -): afvaardiger, lastgever; -ordnung, vr.: afvaardiging, lastgeving; -orgeln, w. b.: op het orgel spelen, (fig.) opdreunen, aframmelen. ab'lpaoliten. w. b.: pachten; -packen, w. b.: afladen, lossen, (ook:) ontpakken, uitpakken; -pariren [ie], w. b.: afweren, afwenden; -passen, w. b.: afpassen; -peitschen, w. b.: afslaan, (fig. fam.) afranselen; -perlen, w. b.: afrijgen; -pfah-len, w. b.: afpalen; -pfiinden, w. b.: in beslag nemen, beslag leggen op: -pfandung, vr.: beslaglegging, beslag: -pfetzen, w. b.: afknijpen; -pflöcken, w. b.: afpalen, (ook:) van de pennen afnemen; -pflücken, w. b.: afplukken; -pfropfen, w. b.: (tnb.) her-enten; -pieken, w. b.: afpikken, (mtsl.) af bikken; -placken, w. b.: (iets:) afpersen, (iem.:) erg plagen (sich -placken, w. w.: zich het leven zuur maken); -platten, w. b: afplatten, plat maken;-platten, w. b.: pletten;-platzen, w. o, s.: afspringen; -platzen, w. o.: doen afknappen, (boomen voor de veiling:) merken, (verkochte boomen:) vellen, omhakken, rooien; -plaudern. w. b.: machtig zien te worden door overreding (of: door het iemand lastig te maken); -pochen, w b.: afslaan, (ook:) machtig zien te worden door gezwets of gepoch; -pragen, w, b.: (mtw.) slaan, munten, stempelen, (fig.) afbeelden; -prallen, w. o. s.: atstuiten;-pras-seln, w. o. s.: afknappen; -prellen, w. o. s.: afstuiten; w. b.: doen afstuiten; -pressen, w. b,: afpersen (i. a. b.): -pressung, vr.: afpersing; -protzen, w, b.: (art.) van de affuit afnemen: -prozessiren |ie], w. b.: langs den weg van rechten doen verliezen;-prügeln, w. b.: afranselen;-puffen, w. b.: (dieren:) villen, (vuurwapenen:) afschieten, (fig.) afstompen (met de vuist), wegstompen, (schk.) doen ontploffen;-put-zen, w, b.: afpoetsen, (ook:) oppoetsen, (fig.) doorhalen, verteren, de ooren was-schen, (een huis:) opnieuw van buiten Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, |
pleisteren, (kaarsen:) snuiten, (den neus:) afvegen. ab'lqualen, w. b.: erg plagen, erg kwellen, (ook:) plagen om, lastig vallen om (siquot;ch -qualen, w. w.: zich aftobben); -querlen, w.b.: kloppen, (ook:) doorroeren; -quetschen, w.b,: afklemmen; -quirlen,w. b.: Zie abquerlen. ab Iracleln, w. b.: (draad:) afwinden, (deeg:) met een radje afscheiden; -raffen, w, b.: wegrapen, bovenaf nemen, (akk.) aan zwaden leggen; -rafter, m.(-s; mrv.-): (akk.) zwadenmaker; -rafferin, vr.: (-; mrv. -nen): zwadenmaakster; -rahmen, w. b.: afroomen, (schilderijen:) van de lijst ontdoen; -rainen, w. b.: (akk.) afscheiden door eene strook grasland; -randeln, w. b.: (geld:) snoeien; -randen (-ranften), w. b.: afranden, den rand (of: de randen) afnemen van. (geldstukken:) snoeien; -ranken, w. b.: van overtollige ranken ontdoen; -rappen, w. b.: de trossen afnemen van; -rasen, w. b.: afrazen, (ook:) zoden steken van; sich -rasen, w. w.; zich moe-razen, (ook:) uitrazen; -raspeln, w. b.: afraspen; -rasseln, w. o. h,: wegsnorren, zich met ratelend of rammelend geluid verwijderen ; -rathen (tl, onr. w. b.: afraden, ontraden,, (ook:) raden naar, gissen naar'; -rathung [t], vr.: ontrading, afrading; -rauchen w. o. s,: verdampen; w. b.: doen verdampen; -rauchern, w. b.: berooken, doorrooken; -raufen, w, b.: afrukken, aftrekken (sich -raufen, w. w.: plukharen, elkander afranselen); -raum, m, (-es; -s): afbraak, (inz.) puin, (ook:) gekapt hout, (ook:) wegruiming; -raumen (-raumen), w. b.: wegruimen, opruimen, (een bosch:) dunnen ;-raupen, w. b.: van rupsen bevrijden; -rechen. w. b.: opharken, oprij ven, (ook:) wegharken, wegrijven; -rechnen w. b,: (met iemand:) afrelcenen,(iets:) aftrekken, in mindering brengen; -rechner, m. (-s; mrv. -): afrekenaar; -rechnung, vr.: afrekening, vereffening van rekening, (ook:) aftrekking, aftrek (auf -rechnung: op rekening, in mindering); -rechte, vr.: keerzijde, verkeerde kant; -rechten, w. b.: langs den weg van rechten doen verliezen, (bij lakenbereiders:) de keerzijde opmaken van; -rechts, bw.: averechts, verkeerd; -recken, w. b.: strekken, rekken;-rede, vr.; afspraak ( rede nehmen,-rede treffen: afspraak maken; in -rede stellen: betwisten, tegenspreken, ontkennen); -reden, w. b.: afspreken; Einen von etwas-reden (of: Einem etwas -reden): iemand iets ontraden, iem. van iets terugbrengen of afhouden door overreding (sich -reden, w. w.: zich moe-redeneeren, zich moe-praten; -redig, bv. n. en bw.: van eene andere meening, van een ander gevoelen; -regeln, w. b.: regelen: -regnen, w. b.: afregenen : w. onpers. en w. o. h. (en: sich -regnen, w. w.): uitregenen; -reiben, onr. w. b.: afwrijven (i. a. b.), (ook:) opwrijven, (ook:) afvegen, afschrappen, afkrabben, af boen en, afdweilen, opboenen, opdweilen, (ook:) afschuren, afschaven, afslijten (sich -reiben, onr. w. w.: slijten, afslijten, afschuren, afschaven; -reichen, w. b.: afreiken, (fig.) uitreiken; -reifen, w. o. h.: goed rij'p worden ; w. b.: (vaatwerk :) van de hoepels ontdoen: -reihen, w. b.: afrijgen; -reise. vr.: vertrek, (het) op reis gaan; -reisen, e druk. 2 |
ABREISSEK
18
|
w. o. s.: vertrekken, op reis g-aan; -reissen, onr. w. b.: afrukken, aftrekken, afscheuren, afnemen, (grebouwen:) afbreken, naar den grond halen, (kleederen:) afdragren, (teekenkunst:) in schets brengen.- eene schets maken van; onr. w. o. s.: afbreken, (ook:) losgaan, loslaten; -reiten, onr. w. o. s.: afrijden (te paard), wegrijden; onr. w. b.: afrijden (i. a. b,); sich -reiten, onr. w, w.: zich moe-rijden, (ook:) zich blik-rijden, zich een biik-aars rijden; -rennen, onr. w. o. s.: wegrennen, hard weg-loopen, (fig.) op den looj) gaan; onr. w. b.: afrennen, atioopen, (iemand:) in het hard loopen overtreffen, (iets aan iemand:) afwinnen (Einem den quot;Weg -rennen: iemand te vlug af zijn); -richten, w. b.: africhten, dres-seeren, (tech.) pasmaken, gelijkmaken, klaarmaken, (zeew.) uitzenden; -richter, m. (-s; mrv.-): africhter, dresseerder ;-riechen. onr. w. b.: ruiken, (ook: den reuk van iets) afruiken; -riegeln, w. b.: grendelen, op den grendel doen. Abriko se, vr.: abrikoos. ab'iriuden, w b.: van de korst ontdoen, (boomen, enz.:) van de schors of van den bast ontdoen; -rindern, w. o. h.: (van koeien:) ophouden tochtig te zijn; -rindig, bv n.: loslatend van korst; -ringen, onr. w. b.: ontwringen, (ook:) uitwringen (sich -ringen, onr. w. w.: zicli afmoorden, zich aftobben); -rinnen, onr. w.o.s.: neerstroo-men, (ook:) wegstroomen, wegloopen; -riss, m. (-es; mrv. -e): schets; -ritt, in. (-es, -s): afrit, (het) wegrijden (te paard); vertrek; -rogi'ren lie], w b.: afschaffen; -rohren, w. b[: van riet of biezen ontdoen; -rollen, w. o. s en w. b.: afrollen, (fig.) neerstorten, (ook:) mangelen, afmangelen; -rosten, w. o. s.: afroesten; -rosten, w. b.: goed roosten (roosteren); [tl-röthen, w.o.h.: rood afgeven; w. b.: rood verven ;-rücken, w. b.: afrukken, (fig.) wegtrekken, (typ.) insnijden; w. o. s.: uitrukken, oprukken, plaats maken; -rudern, w. o, s.: wegroeien; -ruf, m. (-es, -s): omroeping, uitroeping, afroeping, (mil.) naam-aflezing, appèl, (dipl.) terugroeping; -rufen,onr. w.b.: omroepen, uitroepen, afroepen, (mil) aflezen fde namen), (dipl.) terugroepen; -rühren, w. b : roeren, omroeren, (fig.) afschudden, (kkk ) klutsen, (ook:) er doorheen roeren;-run-den (-ründen), w. b.: afronden, rond bij-werken, (fig.) de laatste hand leggen aan: -rupfen, w. b.: afrukken, (ook:) plukken, (fig,) plukken, afhalen; -riisten, w. b.: afbreken (stellingen steigers, enz,), demobili-seeren (krijgsvolk); -rutschen, w, o s.: neerglijden, neerglippen, (fig. fam.) de plaat poetsen, (ook;) uitrukken, oprukken, uitknijpen, uitsnijden, den kraaienmarsch blazen, sterven;-rütteln,w b.: afschudden. |
ab'isübeln, w. b,: afhouwen, (fig.fam.) afsabelen; -sacken, w. o. s,: afzakken; w. b.: in zakken doen, (ook:) de zakken afnemen van; -saen, w. b.: bezaaien, bestrooien, (akk.) uitmergelen door te aanhoudende bezaaiing; -sage, vr.: l) afzegging, tegenbevel; 2) ontzegging, weigering; 3) afstanddoening; -sagen, w b,: afzeggen, opzeggen, afbestellen, (ook:) ontzeggen, (hg.) ontnemen, benemen: w. o. h. [3J: afstand doen van, (fig.) afzweren, zich onttrekken aan, zich losmaken van (sich -sagen, w. w.: achteruit krabbelen, zich terugtrekken); -sagen, w. b.: afzagen ; -sahnen, w, b,: afroomen; -saigern, w. b.: de diepte meten of onderzoeken van; -satteln, w, b,: afzadelen, (rs.) uit den zadel werpen; w, o. s.: (rs.) afstijgen; -satz, m. (-es; mrv,-satze): (kph.) afzet, omzet, debiet; (let.) periode, (ook:) paragraaf; (dk.) couplet; (muz.) pauze; (fig.) rustpunt; haltplaats, afdeelingr, terras, nalfportaal; (aan schoeisel:) hak; (aan plantstengels, enz.:) geleding; (mnw.) verandering van richting; (vest.) berm (ohne -satz austrin-ken: leegdrinken in één teug);-satzweise, bw,: met tusschenpoozen, (ook:) afgedeeld, in... gesplitst; -saubern, \v. b.: schoonmaken; -saufen, onr. w, b.: afzuipen (het bovenste van iets) (eine Schuld -saufen: zuipen voor het bedrag dat men te vorderen heeft; sich -saufen, onr. w. w.: zuipen totdat men geheel en al „opquot; is); -saugeln, w. b.: (tnb.) op-enten, met stekken enten; -saugen, w. b.: afzuigen (i. a. b,); au gen, w. b.: zoogen, (ook:) van de borst spenen, (tnb.) op-enten, met stekken enten. ab'iseliaben, w. b.: afschaven, (ook:) raspen (sich -schaben, w. w.: slijten); -schabsel, n. (-s; mrv. -): afsehaafsel. schaafsel; -schachern, w. b,: (Einem etwas: iets van iemand) weten te bekomen voor een spotprijs; -schaffen, w. b.: afschaffen, (fig.) zich ontdoen van; -schaffung-, vr.: afschaffing ; -schaken, w. b.: (zeew.) neerlaten; -schalen, w. b.: (mtsl.) afbikken; -schalen, w. b.: afschillen, schillen; -scharfen, w. b.: scherpen, wetten, (tech.) glad bijsnijden, (ook:) afsnijden; -scharren, w. b.: afkrabben; -schatten, w. b.: een schaduwbeeld maken van, afschaduwen, silhouetteeren, ^fig.) schetsen; -schattung, vr.: afschaduwing, (ook:) schaduwbeeld, (fig.) schets; -schatzen, w b.: schatten, waardeeren, taxeeren; -schalzer, m. (-s; mrv, -): schatter, taxateur; -schatzig, bv. n. en bw.: minachtend, geringschattend, in minachting brengend; -scnatzung, vr.; schatting, waardeering, taxatie, (fig-.) in miskrediet ot in minachting brenging; -schaufeln, w b.: afschoffelen; -schaum, m. (-es. -s); schuim, (tig.) uitvaagsel; -schaumen, w. b.: afschuimen; -scheeren, w. b.: Zie ab-sclieren; -scheiden, onr. w. b.: afscheiden; onr. w, o. s,: verscheiden, sterven, overlijden; -scheiden, z. n, o. (-s): overlijden, dood; -scheren, onr. w. b.: afscheren, scheren; -scherzen, w. b,: (Einem etwas: iets van iemand) verkrijgen al schertsende; -scheu, m. (-es, -s): afschuw, afkeer (-vor: van); -scheuchen, w. b.: afschrikken; -scheuern, w, b,: afschuren, schuren, (fig.) doorhalen, dén mantel uitvegen; -scheu -lich. bv. n. en bw.: afschuwelijk; -scheu-lichkeit, vr.: afschuwelijkheid, ab lschicliten, w. b.: afdeden; -schic-ken, w. b.: afzenden; -schieben, onr. w. b.: afschuiven, wegschuiven, (spü afmaken, maken dat zijn maat aan net spel kome; onr. w. o. h.: de melktanden verliezen; -schied, m. (-es, -s; -e): afscheid, (ook:) ontslag. Ab'Mchiecls, in Sam. I -audienz, vr.: afscheidsgehoor; -besuch, m.: afscheidsbezoek; -brief, m.: 1) afscheidsbrief, 2) ontslagbrief, schriftelijk ontslag; -karte, vr.: afscheidskaartje; -kuss, m.: afscheidskus ; -predigt, vr.: afscheidspreek; -schmaus. |
ABSCHIEDSSTUXDE.
ABSCHüSSIGKEIT.
19
|
in.: afscheidsmaal; -stunde, vr.: uur van scheiden; -tag, m : dag van scheiden; -thrane, vr.; afscheidstraan; -trank, m.: afscheidsdronk, (fam.) afzakkertje. ab'lscliiefern, w. b.: (en; sich -schie-fern, w. w.); afschilferen; -schielen, w. b.; afkijken; -schienen, w. b.: (mnw.) opmeten, (hik.) spalken, (ook;) van spalken ontdoen, (wagenwielen:) beslaan, (ook:) van het ijzeren beslag ontdoen; -schiener, m. (-s; mrv. -); (mnw.) opmeter; -schies-sen, onr. w. b.; afschieten (i. a. b.), (fig.) beter schieten dan; onr. w. o. s.; afschieten (i. a. b.), pijlsnel naar beneden komen, (van verf en kleuren:) verschieten, (ook:) afgeven; -schiffen, w. o. s.; afvaren; w. b.; afzenden (per schip); -schildern, w. b.; afschilderen, (fig.) schilderen, schetsen; -schinden, onr. w. b.; afvillen, villen, (sich -schinden. onr. w. w.; zich afmoorden, zich doodwerken); -schirren, w. b,: aftuigen. ab'isclilacliten, w. b.; slachten; -schlag, m. (-es, -s; mrv. -schlage); 1) (van prijs): afslag; mit einem -schlag verkau-fen: tegen verminderden prijs verkoopen; 2) afstuiting, terugstuiting; 3) mindering; auf -schlag: in mindering; 4) verschil, onderscheid; 5) omhakking, (fig.) hakhout; 6) afwatering, waterloozing; 7) (bij lettergieters:) matrijs; -schlagen,onr. w.b.: afslaan (i. a. b.), (fig.) afbreken, (ook:) weigeren, (ook;) afweren, afwenden (sein Wasser -schlagen: water loozen, wateren); onr. w. o. h. en s.; afslaan, goedkooper worden, (fig.) afnemen, verminderen, (ook:) verliezen, (ook:) afwijken; -schlagig, bv. n.: weigerend; -schlaglich, bv. n. en bw.; op rekening, in mindering; -schlagtisch, m. (-es; mrv. -e): klaptafel, tafel met neerslaande zijbladen; -schlammen, w. b.: uitdiepen, uitbaggeren, (visch:) spenen, (erts:) wasschen; sich -schleichen, onr. w. w.; wegsluipen, zich stilletjes uit de voeten maken; -schleifen, onr. w. b.: afslijpen, (fig.) slijpen, wetten, (ook;) van de ruwe schors ontdoen, baanwijs maken; reg. w. b.: slijten, afslijten, (kph.) wegsleden; -schleifer, m. (-s; mrv. -); slijper; -schleif-sel; o. (-s); slijpsel; -schleimen, w. b.; (visch;) wasschen, (suiker;) afschuimen: -schlendern, w. o. s.; wegsukkelen; -schlenkern, w. b.: wegslingeren, afschudden; -schleppen, w. b. wegsleepen, (fig.) afslonzen (sich -schleppen, w. w.; zich afsjouwen); -schleudern, w. b.; wegslingeren; -schlichten, w. b. Zie Hclilichten; -schliessen, onr. w. b.: afsluiten, (fig.) sluiten, aangaan, (ook;) van boeien of ketenen ontdoen, op vrije voeten stellen; onr. w. o. h.; tot een besluit komen, een besluit nemen (sich -schliessen von: zich geheel afzonderen van); -schluss, m. (-es; mrv. -schlüsse); afsluiting, (fig.) sluiting, (het) sluiten, (het) aangaan. ab'lsclimarotzen. w. b.: zien te krijgen door op den klap te loopen;-schinat-zen, w. b.: (fam.) moe-zoenen; -schmau-sen, w. o.; af eten; w. b.; oppeuzelen (sich -schmausen, w. w.: zoolang vetpot houden totdat men niet meer kan); -schmecken, w. b.; proeven; w. o. h.: bedorven smaken; -schmeckend, bv. n.: bedorven smakend; -schmeicheln, w. b.; affleemen, afvleien: -schmeissen, onr. vv. b.: afsmijten; |
-schmelzen, reg. w. b.: smelten; onr. w. o. s.; afsmelten; -schmieren, w. b.: afroffelen, afknoeien, (fig.) afranselen; w. o. h.; smetten, klevig afgeven; -schmierer, m. (-s; mrv. -): roffelaar, knoeier;-schmut-zen, w. o. h. en w. b.; vlekken. ab'l.sclnialleii, w. b : losgespen; -schnappen, w. o. s.; (van eene springveer:) overgaan (toespringen; openspringen); w. b.; doen overgaan;-schnauzen, w. b.: afsnuiten, snuiten; -schneiden, onr. w. b.: afsnij leu (i. a. b.), (fig.) uitsnijden, (ook;) krenken; onr. w. o. h.; verschillen (van), afsteken (bij); sich -schneiden, onr. w. w.; afbreken ; -schnellen, w. o. h.; afgaan, afspringen; w. b.; doen afgaan, doen afspringen ; -schnippeln (-schnippcr), w. b. afpunten, (ook:) atsnipperen ; -schnitt, m. (-es, -s; mrv. -e): afsnijdsel, (fig.) af-deeling. hoofdstuk, (dk.) rust, (wsk.) seg--uient; -schnitzel, o. (-s; mrv. -): afsnijdsel; -schnitzeln (-schnitzen), w. b.: afsmppe-ren, (bhk.) afbeitelen; -schnüren, w. b.; afrijgen, losrijgen, (hik.) afbinden, (tim., tnb., enz.) met behulp van eene koord of richtlijn afpassen; -schnurren, w. o. s.; (wev.) afsnorren; w. b.: afbedelen. ab'lschocken, w. b.; aan zestigtallen afdeelen, bij het zestigtal verkoopen; -schopten, w. b.; afscheppen. Ab'sclioss. m. (-es); te betalen belasting bij verhuizing naar een ander rechtsgebied, (ook;) successie-recht, (ook:) sup-pletoire belasting; 1 -pflichtig, bv. n. ; onderworpen aan de belasting op verhuizing naar een ander rechtsgebied, enz. ab iHchrag^en, w. b.;schuin bijwerken; -schrauben, w. b.: afschroeven, losschroeven; -schrecken, w. b.: afschrikken, (kkk.) besprenkelen; -schreckung, vr.; bangmakerij, vrees-aanjaging. Ab'schreibe, in Sam. i -gebühr, vr. (-geld, o.): kopiëerloon; -maschi'ne, vr.: kopiëer-machine. ab'iselireiben. onr. w. b.; 1) afschrijven (i. a. b.); 2) naschrijven; 3)overschrijven, kopiëeren; -schreiber, m. (-s; mrv. -): kopiist; -schreiberei', vr.; naschrijverij; -scnreien, onr. w. w.; sich die Kehle (sich den Hals) -schreien: zich heesch schreeuwen; -schreiten, onr. w. o. h.; afwijken, afdwalen; onr. w. b.; met schreden (met voetstappen) meten; -schricken. w. b.: (zeew.) vieren; -schrift, vr.; afschrift, kopie; -schriftlich, bv. n.: overgeschreven, nageschreven, gekopieerd; bw.: bij afschrift, (ook;) als kopie, (fig.) schriftelijk ; -schröpfen, w. b.: (akk.) toppen, (hik.) koppen, (fig.) afhalen, plunderen; -schrote, vr.: (tim.) steekbeitel; -schroten, w. b.: aflaten, naar beneden laten, (tim.) afsteken, (tech.) schuin-glooiend maken, talud geven aan, (mtw.) afronden. ab lscliuppt'n. w. b.: van schubben ontdoen (sicn -schuppen, w. w.: de schubben verliezen); -scnüppen, w. b.: afschoffelen; -schürfen, w. b.: afkrabben; -schür-zen, w b.; neerlaten (wat opgeschort of opgespeld is); -schuss, m. (-es; mrv. -schüsse): neerstorting, (ook:) helling, steile helling, (bwk.) wenteltrap, steile trap, (van kleuren;) verschieting; -sohüs-sig. bv. n. en bw.; zeer hellend, sterk-glooiend, steil; -schüssigkeit, vr.: steile |
ABSPRöSSLIN G.
ABSCHüTTELK
20
|
helling-, sterke glooiing; -schütteln, w. b.: afschudden (i. a. b.), (fig.) duchtig doorhalen ; -schütten, w. b.: afgieten; -schüttsel, o. (-s): afgewaaid ooft; -schützen, w. b.: (water:) schutten, met eene schutsluis tegenhouden. ab'lschwaren, onr. wr. o. s.: afzweren, (fig.) uitzweren; -schwarmen, w. o. h. en s.: zwermen ;-schwarten, w. b.: van zwoord ontdoen; -schwarzen, w. o. h.: zwart afgeven: ^-schwatzen, w. b.: aftroggelen; -schwefeln, w.b.: ontzwavelen;-sehweifen, w. o. s.: afdwalen; w. b.: spoelen,opspoe-len, uitspoelen, (fig.) schoonmaken ;-schwei-fung, vr.; afdwaling, (ook:) uitweiding; sich -schwelgen, w. w.: zich verliederlijken; -schwcmmen, w. b.: vlotten, (hout:) de rivier af laten drijven, (een paard:) in het wed brengen, (rijtuigwielen:) wasschen, afspoelen, (fig-) schoonmaken; -schwen-den; w. b.: afbranden; -schwenken, w. b. afspoelen, wegspoelen (sich -schwenken, w. w.: eene zwenkende beweging zijwaarts maken); -schwimmen, onr. w. o. s.: wegzwemmen, (ook:) wegdrijven (sich -schwimmen, onr. w. w.: zich aftobben met zwemmen) ; -schwinden, onr. w. o. s.: van dag tot dag magerder worden, hand overhand afnemen; -schwingen, onr. w. b.: afschudden, (vlas:) repelen, (haver:) wannen (sich -schwingen, onr. w. w.: afspringen); -schwitzen, w. b.: (tech.) laten zweeten, (fig. fam.) boeten voor, bloeden voor (sich -schwitzen, w. w.: zich doodzweeten); -schwören, onr. w. b.: afzweren, (fig.) onder eede ontkennen of loochenen; -schwörung, vr.: afzwering, (fig.) ontkenning, loochening. ab'lHCgeln, w. o. s.: uitzeilen, onder zeil gaan; w.b.: afzeilen,afvaren;-sehbar, bv. n.: afzienbaar; -sehen, onr. w. b.: afzien (i. a. b.), (ook:) afkijken, (fig.) zien (auf etwas -gesehen sein: op iets gemunt zijn); -sehen, z. n. o. (-s): oogmerk;-seide, vr.: floretzijde, halfzijde; -seifen, w. b.: afzeepen, (ook:) de zeep spoelen of wasschen uit; -seigern, w. o.: (mnw.) peilen, (metaal:) afscheiden; -seihen, w. b.: doorzijgen, nltreeren; -sein, onr. w. o. s.: afzijn (van), verwijderd zijn; -seite, vr.: (bwk.) zijvleugel, (mtw.) keerzijde; -seits, bw. en vz.: ter zijde; -senden, onr. w. b.: afzenden; -sender, m. (-s; mrv. -): afzender; -sengen, w. b.: afzengen, afbranden; -sen-ken, w. b.: (tnb.) stekken poten van, (mnw.) boren, graven; -senker, m. ( s; mrv. -): (tnb.) stek; sich -senti'ren [ie], w. w.: zich verwijderen. Al»'«etz. in Sam. I -ferkel, o. (-s;mrv.): speenvarken; -füllen, o. (-s; mrv. -): gespeend veulen; -kalb, o. (-es; mrv. -kül-ber): gespeend kalf; -lamm, o. (-es,-s; mrv. -lammer): gespeend lam; -tisch, m. (-es; mrv. -e): buffet-tafel. ab'lsetzlmr, bv. n.: afzetbaar, (kph.) verkoopbaar, goeden aftrek vindende; -setzen, w. b.: afzetten (i. a. b.), (rs.) afwerken, (kleederen:) afleggen, (in het schrijven:) met een nieuwen regel beginnen, (typ.) zetten, (muz.) pauzeeren, (ook:) op noten zetten, componeeren, (mtw.) buiten koers stellen, (schepen:) opleggen, (koopwaar:) omzetten, aebiteeren. (kalveren, enz.:) spenen; w. o. h.: afsteken, van wal steken (van kleuren:) afsteken. |
(fig.) afbreken (ohne -zusetzen: zonder ophouden, zonder staking of stoornis, [ook:] in één teug); w. onpers. h.: komen tot,, opleveren, geven, teweegbrengen, (mnw.) van richting veranderen, afwijken; -setzer, m. (-s; mrv. -) ontslaggever, afzetter (uit een ambt), (typ.) zetter, (kph.) omzetter, debitant; -seyn. Zie absein. Ab'lsicht. vr.: oogmerk; -sichtlich, bv. n. en bw.: opzettelijk, voorbedachte-lijk; -sichtlos (-sichtslos), bv. n. en bw.: onopzettelijk; -sieben, w. b.: ziften, uitziften; -sieden, onr. w. b.: afkoken,, koken, uitkoken; -singen, onr. w. b.: zingen, opzingen (sich -singen, onr. w. w.: zich afzingen); -sintern, w. o. h.: doorsijpelen, doorzweeten; -sitzen, onr. w. o. s.; afzitten, verwijderd zitten, (rs.) afstijgen; onr. w. b.; afslijten met zitten, (rcht.) zitten voor, gijzeling of gevangenis ondergaan voor. absolut', bv. n. en bw.; absoluut, volstrekt; Absolutionquot;, vr.; vrijspraak, (kkl.) absolutie; absolvi'ren [iel, w. b.: vrijspreken, (kkl.) absolveeren,(studiën;) voltooien; ab'sonderbar, bv. n.: af te scheiden,, scheidbaar; abson'derlich, bv. n. en bw.; afzonderlijk, (fig.) zonderling; ab'sondern, w. b,: afscheiden, afzonderen; absorbi'ren [ie], w. b.; opslurpen, (fig.) verzwelgen, verslinden; sich ab'sorgen, w. w.; alles even zwaar tillen. ab lMpalten. w. b.: afsplijten; onr. w. o. s. (en; sich -spalten, onr. w. w.): afsplijten; -spanen, w. b.; spenen;-spannen v w. b.: ontspannen, (fig.) de veerkracht ontnemen aan, doen verslappen, (van paarden, enz.:) afspannen, uitspannen; -spannung, vr.; ontspanning, (fig.) veerkrachteloosheid, (van paarden, enz.:) afspanning, uitspanning; -spanstig, bv. n.: vervreemd, afvallig, afkeerig ; -sparen, w. b.: (es seinem Munde -sparen: het uit zijnen mond) sparen ; -speisen, w. b.: (iets:) afeten, op-eten, (aan iemand:) te eten geven, (stervenden; bedienen (met de sacramenten), (fig. fam.) afschepen; w. o. h.: afeten; -spenstig, bv. n.; vervreemd, afvallig, afkeerig; -sperren, w. b.; afsluiten, versperren; -spiegein, w. b.: afspiegelen; -spielen, w. b.: afspelen, (eene schuld;) aanspelen; -spinnen, onr. w. b.; afspinnen, (eene schuld:) aanspinnen; -spirzen, w. b. afpunten, (ook;) aanpunten, spits maken; -splittern, w. o. s. en w. b.; afsplinteren;. -sprache, vr.: afspraak; -sprechen, onr. w. b.: ontzeggen, (ook;) betwisten, (ook:gt; ontnemen (Einem das Leben -sprechen: iemand ter dood veroordeelen; -sprechen über; uitspraak doen over, beslissen); -sprechend, bv. n.; beslissend, (fig.) meesterachtig; -sprecher, m. (-s; mrv. -); iemand die op meesterachtigen of beslissenden toon spreekt; -sprecherei' vr.; voorbarig oordeel, meesterachtige beslissing;-spreche-risch, bv. n.: beslissend, (fig.) meesterachtig; -sprengen, w. b.: doen springen, doen afbreken; w. o. s.: zich wegspoeden, ijlings wegrennen; -spriessen, onr. w. o. s.; ontspringen, voortspuiten; -springen, onr. w. o, s.: afspringen (i. a. b,), (fig.) afstappen» afgaan ; -spritzen, w. o. h.; spuiten ; -spross (-e: mrv. -e); spruit, telg, afstammeling, (fig.) uitvloeisel, gevolg; -sprossen, w. o, s.; afstammen; -sprossling, m. (-es, -s; mrv. |
ABSPRUNG.
ABSüSSEN.
21
|
-e): Zie Ab^pross; -sprung-, m. (-es, -s; mrv. -spriinge): sprong ter zijde, zijsprong:, (tig:.) plotseling-e afwijking:, verandering:, ommekeer, (ook:) onderscheid, verschil; -spillen, w. b.: atspoelen, (ook:) wegspoelen; -spuien, w. b.: afwinden; -spuler, m. (-s; mrv. -): garen winder; -spulerin, vr. (-; mrv.-nen): g-arenwindster. ab Istamiiien. w. o. s.: afstammen; -stammen, w. b.: omhakken, van den stam afhakken; -stampeln, w. b.: afstempelen, stempelen; -stampten, w. b.: afstampen, wegstampen, (ook:) stampen, fijnstampen; -stand, m. (-es, -s; mrv. -stande): afstand (i. a. b.), (fig'.) verschil, onderscheid; -stander, m. (-s; mrv. -) : doode boom, (ook:) doode viscli; -stiindig, bv. n.: dood, vei dord. Ab'stands, in Sam. i geld, o.; geld voor het afstand-doen (van iets);-messung, vr.: afstands-meting;-winkel, in.: afstands-hoek. ab'lstatten. w. b.: (bezoeken, getuigenis, enz.:) afleggen, (dank:) betuigen, (ge-lukwenschen:) brengen, uiten, aanbieden, (fig.) zich kwijten van; -stauben, w. b.: afstoffen; -stauber, m. (-s; mrv.-); stoffer; -staupen, w. b.: afranselen, (ook;) geeselen; -stecnen, onr. w. b.: afsteken, wegsteken, (grav.) etsen, (fig.) de loef afsteken, (een varken:) kelen, (vijvers; wijn, enz.:)aftappen, (water:) afleiden, (een kanaal:) graven, (een kamp:) afpalen, (graszoden:) steken; onr. w. o. s.; afsteken;-stecher, m. (-s; mrv. -) slipper, snoepreisje, uitstapje. Ab steek, in Sam. I -eisen, o.: richt-ijzer; -leine, vr.; richtkoord; -linie, vr.: grenslinie; -pfahl, m.: grenspaal; -schuur, vr.; richtkoord; -stab, 111.: grenspaal. abstecken. w. b.: losmaken, (ook:) afteekenen, merken, (ook:) afpalen; -stehen, onr. w. b.: afstaan, afstand doen van; av. o. s. en h.: afstaan, verwijderd staan, (ook:) afstand doen, afzien, (flg.) doodgaan, te niet gaan. bederven; -steher, m. (-s; mrv. -): afstanddoener; -stehlen, onr. w. b.: afstelen, stelen, (fam.) afsnoepen, (tig.) afkijken (dem lieben Grott den 'iag-stehlen: dagdieven, luieren); -steifen, w. b : (wasch-goed:) stijven, (tech.) stutten, schoren; -steigen, onr. w, o, s : afstijgen, afstappen; -steigend, bv. n.; neerhellend;-steigequar-tier o. (-steigewohnung, vr.): huis waar men afstapt of voor eene wijl zijnen intrek neemt; -steigern, w. b.; meer bieden dan; -stellen, w. b.: 1) afzetten, verwijderd zetten; 2) afzetten, neerzetten; 3) (fig.) opheffen, afschaffen, buiten werking stellen ; -stemmen, w. b. Zie abstammen; -stempeln, w. b.: afstempelen; -steppen, w. b.: (kim.) stikken; -sterben, onr. w.o.s.: afsterven, (fig.) uitsterven (-sterben, z.n.o.; afsterven, overlijden, dood); -steuern, w. o. s. en w. b.: afsturen, afvaren, afhouden van wal, van wal steken; -stich, m. (-es. -s; mrv. -e): afsteeksel, afgestoken deel, (ook:) nageprikt patroon? (fig.) kontrast, verschil, onderscheid; -stielen, w, b.: van den steel (van den sténgel) afdoen; -stim-men, w. b,: stemmen (stem uitbrengen) over, (iemand:) overstemmen, (iets:) afstemmen, (muz.) lager stemmen; w. o. h.: stemmen (zijne stem uitbrengen), (muz.) «liet stemmen, (fig.) niet overeenstemmen, het niet eens zijn; -stimmig, bv. n.: (muz.) wanluidend, (fig.) niet overeenstemmend; -stimmung, vr.: (muz.) wanluidendheid, wanklank, (fig.) stemming, stem-uitbren-ging. |
abstinent, bv. n.: onthoudend; Ab-stinenz', vr.; onthouding; Abstinenz'tag, m.: dag van onthouding, (gewone) vastendag. ab lHtöbern. w. b.: stoffen, afstoffen; -stoppcln, w. b.: van stoppels omdoen, (een akker :) nalezen, (ook:) lezen, sprokkelen. Ab'stoHS, m. (-es) Zie Absatz:-baum, m.: schaafboom; -eisen, o.; (tim.) steekbeitel. ab'lstoNsen, onr. w. b.; afstooten, (fig.) met afkeer of tegenzin vervullen, (hik.) afzetten, (tim.) glad bijwerken, (boomen:) vlak bij den grond afkappen, (schulden :) afdoen, betalen, (koopwaar:| omzetten, aan den man brengen, (bijen:) dooden, (steenen;) af bikken, bikken (Einem das Herz -stossen, iemands hart breken, iemand den dood aandoen; sich die Horner -stossen, zijn tuil uittuilen); onr. w. o. h.: van wal steken (sich -stossen, onr. w. w.: door stooten slijten, [tig.] zich opmaken, zich aftobben); -stossend, bv. n.: terugstootend, stuitend; -strafen, w. b.: afstraffen; -strahlen, w. b. en o. h.; afstralen; -streben, w. o. h; zich verwijderen (fig.) vlieden; -streich, in.; (bij veilingen:), afslag (im -streich verkaufen; bij afslag verkoopen); -streichen, onr. w. b.: afstrijken, (fig. fam.) afstraffen, afrossen, afranselen; onr, w. o. h.; (van visch:) geen kuit meer schieten; onr. w. o. s.; (van vogels:) het nest verlaten, (tig. tam.) de plaat poetsen, zich uit de voeten maken ; -streifen, w. b.: afstroopen, (boomen:) kaal maken, ontbladeren, (handschoenen, kousen, enz.;) uittrekken; w. o. s.; afwijken, afdwalen; -streiten, onr. w. b.: betwisten, opstrijden; -strich, m. (-es, -s; mrv. -e): afstrijking; (ook:) afstrijksel, (fig.) afval, (metaal-)slakken (mrv.); -stric-ken, w. b.: afbreien, breien, (eene schuld:) aan ver dienen met breien: -striegeln, w. b.; roskammen, (fig. fain.) afranselen; -stromen, w. o. h.: wegstroomen, (fig.) uiteengaan; w. b.; stroomafwaarts medevoeren. ab'lstiiekeln (-stücken), w. b.: afbrokkelen; -stufen, w. b.; (mnw.J trapswijze uithouwen of afdeelen, (fig.) trapswijze ontwikkelen, (kleuren;) schakeeren, nuanceeren; -stülpen, w. b.: omslaan naar beneden; -stumpfen, w. b,; stomp maken, (fig.) verstompen, (ook;) verzwakken, (kegelvormige voorwerpen:) afknotten, (paarden:) kortstaarten; -sturz, m. (-es; mrv. -stürze): neerstorting, (fig.) steile afgrond; -stürzen, w. o. s.: afstorten, neerstorten : w. b.: neerstorten, (ook:) afwerpen (sich den Hals -stürzen: den hals breken); -stutzen, w. b.:(boomen:) toppen, (haar:) afpunten, (paarden:) kortstaarten, (fig.) afknotten, (ook;) verminken. ab'lsuelien. w. b.; afzoeken, zoeken; -sud (-es, -s; mrv. -e); afkooksel. absurd . bv. n.; ongerijmd, bespottelijk; Absurditat, vr.: ongerijmdheid, bespottelijkheid. ab'lsiissen, w. b,; zoeten. |
ABWAKTEX.
ABT.
|
Abt, m. (-es: mrv. Aebte): abt; ge-fürst'eter abt prins van het Heilige Roomsehe Rijk; infulir'ter. - lier]; gemijterde abt; don - reiten lassen: (spr.) de rol van dé klos laten loopen, uitgelaten vroolijk zijn. ab'ltafeln, w. o. h.: (fam.) aftafelen, af-eten; -tafeln, w. b.: met paneelwerk bekleeden, (ook:) met ingelegd vloerwerk maken; -takeln, w. b.: aftakelen; -tanzen, w. o. s.: wegdansen, zich dansende verwijderen; w. b.: af dan sen (sieh -tanzen, w. w.: zich afdansen); -taumeln, w. o. s.: aftuimelen,(ook:) wegwaggelen;-tauschen, w. b.: verruilen, ruilen. Abtei', vr. (-; mrv.-en): abdij;-teilich, bv. n.: abdijëlijk, (ook:) abtelijk. abi ten feu, w. b.: (mnw.) boren, uitgraven; -thauen Itj, w. o. s. en w. b.: ontdooien; -theilen [t], w. b.: afdeelen, indeelen, (fig.) dcelen, splitsen, scheiden, afscheiden, (rcht.)j uitkoopcn, afkoopen ; -theilung (t|, vr.: afdeeling (i. a. b.), (fig.) afscheiding, (rcht.) uitkooping, af-kooping; -theilungszeichen [t], o. :koppel-teeken, schei-teeken; -thon, m. (-es): (pik.) vrouwenhaar; -thun, onr. w. b.: afdoen (i. a. b.), (fig.) afmaken, ter dood brengen, (ook:) afleggen, zich ontdoen van. Aeb'tin, vr. (-; mrv. -nen): abtsvrouw (Protestantsch). Aeb'tissin, vr. (-mrv. -nen): abdis (Katholiek). ab ltilj^en, w. b.: delgen, uitdelgea: -toben, w. o. h.: uitrazen;-tödten U], w.b.: dooden; -tödtung|tj,vr.:dooding; -traben, w. o. s.: wegdraven; -trag, m.(-es,-s;mrv. -trage): 1) afdoening, betaling; 2) schadevergoeding, schadeloosstelling (Einem-trag thun: iemand nadeel of schade toebrengen); 3) (van eenen maaltijd:) overschot, (het) overblijvende; -tragen, onr. w. b.: afdragen (i. a. b.); (ook:) wegdragen, (gebouwen, bruggen:) afbreken, (muren:) verlagen, lager maken, (fig.) gelijk maken, (den disch:) afnemen, (schulden:) aMoen, aanzuiveren, betalen, (voordeel, winst:) afwerpen (sieh -tragen, onr. w.w.: zich afdragen, zich met dragen afmoor-den, [van kleederen:! afgedragen worden, lteelgrond:] uitgemergeld worden); -trau-ern, w. o. h.: vergaan van verdriet of droefheid, (ook:) uit den rouw gaan; -traufeln, w. o. s.: afdruppelen. Ab'treibe, in Sam. I -herd, m.: zuiverplaats; -mittel, o.: afdrijvend middel, ab ltreiben. onr. w. o. h.: afdrijven; onr. w. b.: afdrijven, Avegdrijven, verdrijven, (fig.) afmatten, (jag.) afjagen, (metaal;) zuiveren, (mijnschachten:) herstellen, (rotsblokken:) verwijderen, (hakhout:) kappen, hakken; -treibend, bv. n. (|rnk.) afdrijvend; -trennen, w. b.: afscheiden, (kim.) lostornen; -trennlich, bv. n.: af te scheiden, scheidbaar; -tretbar, bv. n.: af te staan; -treten, onr. w. b.: afloopen, (b.v. achterlappen van schoenen; ook: iets afbreken door er op of tegen te trappen),, (fig.) afstand doen van, afstaan; onr. w. o. s.: aftreden (uit een ambt), afstappen (in een logement), afstand doen (van iets), verlaten (het tooneel). zich verwijderen; -treter, m. (-s; mrv. -): afstanddoener ; -trcugen, w. b.: afdrogen; w. o. |
s. uitdrogen, verdorren ; -trieb, m. (-es,-s: mrv. -e): houthak, (ook :) hakhout; -trie-fen, w, o. s.: afdruipen, (fig. fam.) overschieten, afsnipperen; -trift, vr.: (zeew.) afdrijving, (rehtT) weirecht, recht om vee te laten grazen ; -trillern, w. b.: neuriën; -trinken, onr. w. b.: afdrinken,(eene schuldvordering:) aandrinken; -trippeln, w. o. s.: aftrippelen, wegtrippelen; -tritt m. (-es, -s; mrv. -e): aftreoing, (ook:) aftred, aftrapje, (fig.) afstand-doening, afstand, (ook:) sekreet (seinen -tritt nehmen : heengaan, zich verwijderen; seinen -tritt bei Einem nehmen: zijnen intrek bij iemand nemen); -trocknen, w. b.: afdrogen, drogen ; w. o. s.: drogen, uitdrogen, verdrogen, verdorren; -trollen, w. o. s.: wegtrippelen; -trommeln, w. b.: trommelen, (fig.) uittrommelen, (eene bijenkorf:) leeg-trommelen; w. o. h.: aftrommelen. Ab'tropf, in Sam. I -bank, m.: lek-bank, (fig.) gootsteen; -brett, o.: uitdruip-plank; -trog. m.: lekbak, druipbak. ab ltropfeln (-tropfen), w. o. s.: afdruipen, uitdruipen; -trotzen, w. b.: afpersen, afdwingen; -trümmern, w. o. s.: afbrokkelen; w. b.: afbrokkelen;-trum-pfen, w. b.: (spl.) aftroeven, (fig., iemand:) troeven; -trünnig, bv. n.: afvallig; -trün-nige, m. (-n; mrv. -n), afvallige; -trün-nigkeit, vr.: afvalligheid, ontrouw-wording; -truppen. w. b.: (rail.) afdanken; w. o. s.: troepswijze heengaan, (fig. fam.) afzakken; -tummeln, w. b.: (rs.) afmoor-den, afrijden (sieh -tummeln, w. w. :[fam.] zich opmaken, zich aftobben); -tünchen, w. b.: (mtsl.) pleisteren, berapen, (ook:) witten; -tupfen, w. b.: afdrogen; -tu-schen, w. b.: nateekenen (ook: teekenen) met zwartkrijt of Oostindischen inkt. ab'iurtheileii [t), w. b.: uitspraak doen over, (ook:) ontzeggen; w. o. h.: voor goed beslissen. ab'lverdienen, w. b.: aanverdienen, (fig.) verdienen; -verlangen, w. b.: verlangen, vorderen, eischen; -vieren, w. b.: vierkant-maken, (fig.) ontnuchteren, (zeew.) afhouden; -votiren Lie], w. b.: afstemmen, (ook:) stemmen. ab iwasen, reg, en onr. w, b.: afwegen, afpassen, (fig.) over wegen, bepeinzen, (vlakten:) waterpas maken; -wager, m. (-s; mrv, -): gelijkmaker (ook fig.); -walken, w, b.: vollen, op den volmolen bewerken, (fig, fam.) afranselen; -wallen, w, b.: (kkk.) gaar laten meuken; -walzen, w. b.: plat rollen, pletten, (ook:) wegrollen; w. o, s,: zich walsende of dansende verwijderen (sieh -walzen, w, w.: zich moewalsen, zich moe-dansen); -walzen, w. b.: afrollen, afwentelen; wegrollen, weg-wentelen; etwas von sieh -walzen, (fig.) iets van zich afschuiven; -wammsen, w. b.: afranselen ; -wandelbar, bv. n. :(tlk.) voor vervorming (verbuiging of vervoeging) vatbaar;-wandeln, w. b.: (tik,) vervormen (verbuigen of vervoegen); -wan-dern, w, o, s.: lieengaan (sieh-wandern) w. w.: zich moe-zwerven) ; -wandlung, vr.: (tik,) vervorming (verbuiging of vervoeging); -wanken, w, o. s.: wegwaggelen, (fig.) afdwalen: -warmen, w. b.: heet genoeg maken, (ook:) doen bekoelen; -war-nen, w. b.: afraden, ontraden, waarschuwen voor; -warten, w. b,: afwachten,(fig.) |
ABZUGSRECHT.
ABW AKTE X.
|
oppassen, verplegen, (ook:) vervullen, betrachten, waarnemen (sich -warten, w. w.: zorg dragen voor zijn lichaam); -warts, bw,: afwaarts, naar beneden, (ook:) zijwaarts; -wartung, vr.: afwachting, (fig.) zorg; -waschen, onr. w. b.: afwasschen (i. a. b.); -wassern. w. b.: van afwatering voorzien.(ook:) in het water zetten, weeken. ab lweben, w. b.: afweven; -wech-seln w. o, h. en w. b.: afwisselen; -wech-selnd, bv. n.: en bw.: afwisselend; -wech-selung, vr,: afwisseling, (fig,) wisseling, verwisseling; -wcdeln, w. b.: afslaan met een waaier, (fig.) affleemen; -weg, m, (-es, -s; mrv. -e): zijweg, zijpad, (tig.) verkeerde weg, doolweg; -wegig, bv. n.: zijpaden hebbende, (ook:) van den weg af; -wegs, bw.: van den weg af ; -wegsam, bv. n. en bw.: afgelegen, (ook:) vol zijpaden, (ook:) van den weg af; -wehen, w.b.: afwaaien, (fig.) wegslaan (met eenen doek of waaier); -wehr, vr,: afwering, (fig.) tegenstand, tegenweer; -wehren, w, b.: afweren, (fig.) afwenden; -weicnen, w.b.: afweeken : w. o, s.: losweeken; onr. w. o. s.: afwijken, (fig.) afdwalen : -weichend, bv. n.: afwijkend, (fig.) onregelmatig;-weiden, w. o. h. en w. b.: afgrazen, (ook:) laten grazen; -weifen, w. b.: afwinden; -weinen, w, b.: door tranen verkrijgen, (ook:) met tranen boeten voor (sich -weinen, w. w.: weenen totdat men niet meer kan); -wei-sen, onr. w. b.: afwijzen, weigeren ;-weis-sen, w. b.: witten; w. o. h.: wit afgeven; -welken, w. o. s.: verwelken, verleppen; w. b.: doen verdrogen, doen verdorren; -wendbar, bv. n.: af te wenden, te ontgaan; -wenden, w. b,: afwenden, (fig.) vervreemden; -wendig, bv. n.: afkeerig (-wendig inachen: doen opgeven, doen verliezen); -werfen, onr, w. b,: afwerpen, (fig.) afbreken, (spl.) het winnen van: onr. w. o, h.: (drk.) werden, jongen (sich mit Einem -werfen: met iemand in onmin geraken, kwade vrienden met iemand worden); -wesend, bv. n.: afwezig: -wesende, m. (-n; mrv. -n): afwezige; -wesenheit, vr.: afwezigheid; -wetten, w. b,: winnen (afwinnen) met wedden; -wetzen, w.b.: door slijpen doen slijten. ab lwiehsen, w. b.: poetsen, oppoetsen, (fig. fam.) uitpoetsen, (ook:) afranselen; -wickeln, w. b.: afwinden; -wiegen, onr. w. b.: afwegen; -winden, onr. w. b.: afwinden, (ook:) neerlaten; -wirken, w b/: (wev.) afweven, (bakkersdeeg:) kneden, (jag.) afstroopen, het vel aftrekken; -wi-schen, w. b,: afwisschen, afvegen; w. o. s.: wegsluipen; -wischer, m. (-s; mrv. -): afwisscner, afveger, (fig.) stofdoek, (ook:) vaatdoek; -wittern, w. onvers, h,: ophouden te omvoeren, (fig.) uitrazen; -witzi-gen, w. b.: ontgroenen. ab'wucliem, w. b.: afwoekeren, (fig.) ontwoekeren; -würdigen, w. b.: in waarde verminderen, ffig) verkleinen; -wurf, m. (-es, -s; mrv. -würfe): afwerping, (ook:) atwerpsel, afval, (spl.) laatste worp, (fig.) opbrengst; -würfeln, w, b.: afwinnen met dobbelen, (ook:) meer oogen gooien dan; -würgen, w. b.: wurgen, den hals omdraaien; -würzen, w. b.: kruiden, gekruid maken, (fig.) kapittelen, doorhalen; -wü-then ftl, w. o. h. (en: sich -wülhen [t], w. w,): uitrazen. |
Abyssi'lnien- o (-s): (adk.) Abyssi-nië; -nier, m. (-s; mrv. -): Aoyssiniër; -nierin, vr, (-; mrv, -nen): Abyssinische; -nisch, bv n.: Abyssinisch. ab'lzalilen, w. b.: afbetalen, (fig.) de ooren wasschen, doorhalen; -zahlen, w.b,: aftellen, (fig.) opsommen, uittellen, uitrekenen; -zalmen, w. o. h,: zijne laatste tanden krijgen; w, b.: uittanden, getand maken; -zanken, w. b.: twisten totdat men krijgt wat men hebben wil (sich -zanken, w, w.: zich moe-twisten, ruzie maken tot men niet meer kan); -zapfen, w. b.: aftappen; -zasern, w. b. en o. Zie abfa-sern; sich -zappeln, w. w.: zich moe-spartelen, zich moe-worstelen; -zaumen, w. b.: aftoomen; aftuigen, (ook:) uitspannen; -zaunen, w. b.: afheinen, omheinen; -zausen, w. b.: (fam.) afrukken, aftrekken, (ook:) rukken en plukken. ab'lzeliren, w. o. s. (en: sich -zehren, w. w.): uitmageren, mager worden; w. b.: mager rföen worden; -zeichnen, w b.: na-teekenen, (ook:) eene teekening of eene schets maken van, (fig,) afbakenen : -zer-ren, w. b.: afrukken, aftrekken;-zetteln, w. b.; (wev.) losmaken. Ab'zieli, in Sam. I -apparat, o.: distil-leer-toestel; -blase, vr.: distilleer-ketel: -bogen, m.: (typ.) verschoonblad, tym-paan-vel; -eisen, o.: trek-ijzer: -feile, vr.: zoetvijl; -flasche, vr.: (hik.) trekflesch; -muskei, m,: (ontl.) trekspier; -zahl, vr.: aftrek-tal; -zeug, o.: (listilleer-toe-sH'1. ab'lziehen, onr. w. b.: 1) aftrekken (i. a. b.), (fig.) afrukken, (kleederen,schoenen, kousen:) uittrekken, (hoofddeksel:) afnemen; 2) (vloeistoffen:) aftappen,(ook:) overhalen, distilleeren, (pha. ook:) afgieten; 3) ontdoen van huid of omkleedsel; 4) (gewichten:) ijken ; (in 't kaartspel:) afnemen; (naaiwerk:) strijken;(typ.)trekken, drukken ; onr. w. o. s.: aftrekken, zich verwijderen, heengaan (leer -^Ziehen: heengaan zooals men gekomen is, zonder geslaagd te zijn); sich -ziehen, onr. w. w.: vaarwel zeggen aan (de wereld, het zakendoen, enz.); -zieher, m, (-s; mrv. -): (ontl,) trekspier ; -zielen, w. b. (en: -zielen auf, w. o. h.): het munten op, het gemunt hebben op, op het oog hebben, ten doel hebben, strekken tot, uitloopen op; -zielend, v, dw.: strekkende, uitloo-pende; -zimmern, w. b.: (tim.) vierkant maken, in den haak schaven; -zirkeln, w. b.: met den passer afmeten; -zucht, vr. (-; mrv. -züchte): zinkput, riool, (tech.) pijp, buis, (drk.) teelt, ras; -zug, m. (-es, -s; mrv. -züge): aftocht, (ook:) vertrek, uittocht, (fig.) uitloozing, riool, (ook:) schoorsteenpijp, (kph.) aftrek, korting, (typ.) proefblad, proefvel, (aan geweren :) trekker,(bij metaalgieters:) schuim (enk,), slakken (mrv); -züglich, bw,: na aftrek van. ,, , . Ab ziigs. in Sam, I -blech, o,: plaatje waarin de trekker zich beweegt; -bogen, m.: proefblad; -flagge, yr.: vlag die de ai-vaart aankondigt; -freiheit, vr.: vrijdom van de verhuisbelasting;-geld, o,: verluns-belasting; -graben,m.: (vest.) afvoergraent; -kanal, m.; afvoer kanaal; -predigt, vr,; afscheids preek; -rechnung, vr.: ( kiui.) disconto-rekening; -recht, o.: vernuisoe- |
ABZUGSSCHMAUS.
ACHTENSWERTH.
|
lasting:, (ook:) recht om zich elders te gaan vestigen; -scnmaus, in.: afscheids-maal; -zeit, vr.: verhuistijd der dienstboden. ab'lzupfen, w, b.: afplukken, aftrekken; -zwacken, w. b.: afknijpen, afnijpen, (fig.) afwringen; -zwecken, w. b. (en:-zwecken auf, w. o. h.): beoogen, ten doel hebben;-zwicken, w. b.: afknijpen, afnijpen, (fig.) afwringen; -zwiebein, w. b.: (fam.) de huid volschelden, (ook:) afranselen; -zwiefeln, w. b.: afsteken met eene vork; -zwingen, onr. w. b.: afdwingen, afpersen; -zwirnen, w. b.: losdraaien. Aca'cie, vr. (mrv. -n): (pik.) acacia. Academie , vr. Zie Akademie. Accent', m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) toonteeken, (ook:) toon, klemtoon, (fig.) bijzondere of vreemde uitspraak; -buch-stabe, m.: letter met toonteeken. Accentuation , vr.: plaatsing van de toonteekens, (ook:) klemtoon-legging, verheffing en daling van de stem; accentui -ren [ie], w. b.: accentueeren; Acceptation', vr.: (kph.) acceptatie; accepti'ren [ie], w. b.: (kph.) accepteeren. Accidenz'-ar'beit, vr.: (typ.) smout-werk; Acciden'zien, o. mrv. emolumenten. Accis', in Sam. I -amt, o.: accijnskantoor; -bar, bv. n.: aan accijns onderworpen; -bediente, m.: kommies; -einnahme, vr.: ontvangst van den accijns; -einnehmer, m.: ontvanger van den accijns; -expedition, vr.: accijns-kantoor; -frei, bv. n.: vrij van accijns; -freiheit, vr.: vrijdom van accijns: -inspektor, m.: inspecteur der indirecte belastingen; -stube, vr.: accijnskantoor; -zettel, in.: accijns-biljet. Acci'se, vr.: accijns. ach! tsw.: ach!; (ook:) och! mit - und Krach: (spr.) met groote moeite. Achat', m. (-es; mrv. -e): agaat; acha'ten, bv. n.: agaten, van agaat. Ach'el, vr.: (van graan:) baard, (van hennep:) stengel, stoppel. A cheron, m. (-s): (fab.) Acheron. Achill', m. (-s): Achilles; achille'isch, bv. n.: van Achilles; Achil'lenkraut, o. (pik.) duizendblad; Achil'lesflechse, vr. (ot: Achillessehne, vr.): (ontl. en fig.) Achillis-pees. Achs, in Sam. I -linie, vr.: as-lijn; -punkt, m. aspunt; -strich, m.: rechte spil of stijl. Ach'se, vr.: as. lAchsel, vr.: schouder; (ontl.) oksel; dui -n zucken: de schouders ophalen; die -n hangen lassen: in geene goede luim zijn; auf beiden -n tragen (of: auf beiden -n Wasser tragen): met beide partijen heulen; etwas auf die leichte - nehmen: iets licht tellen. lAch'sel, in Sam. I -band, o.: schouderstrik, epaulet; -bein, o.: schouderbeen; -drüse, vr.: schouderklier; -flech.se, vr.: schouderpees; -gelenk, o.: schoudergewricht;-nöhle, vr.: okselholte; -kleid, o. (kkl.) schoudergewaad, amictus; -naht, vr.: (kim.) schoudernaad: -schnur, vr.: vangsnoer; -stück, o.: (kim.) okselstuk; -trager, m.: sjouwer, kruier, (fig.) huichelaar; -zucken, o.: schouderophalen. ach'Heln, w. o. h.: (fam.) met alle winden draaien, de huik naar den wind hangen. |
Ach'sen, in Sam. I -arm, m,: spil der as; -blech, o.. stootplaat der as; -geld, o.: tolgeld; -nagel, in.: luns. acht. bv. n, en bw. Zie echt. lacht, tw.: acht. I Acht, vr.: acht; es schlagt -: het slaat acht uren. lAcht, vr.: 1) acht; - geben: acht geven, letten; in - nehmen: in acht nemen; aus der - lassen: veronachtzamen, vergeten, over het hoofd zien, niet letten op ; 2) ban; in die-erklaren: in den ban doen; die - aufthun: den ban opheffen. lacht, in Sam. I -iiugig, bv.n.: met acht oogen; -bar, bv.n.: achtbaar,achtenswaardig; -barkeit, vr.: achtbaarheid, achtenswaardigheid; -beinig, bv. n.: met acht beenen of pooten; -eek, o.: achthoek; -eckig, bv. n.: achthoekig; -fach (of: -fal-tig), bv. n.: achtvoudig; -fingerig, bv. n.: met acht vingers; -flachig, bv. n.: met acht vlakke zijden; -füssig, bv. n.: met acht voeten; -halb,bv.n.: achthalf;-jahrig, bv. n.: achtjarig; -jahrlich, bv. n.: acht-jaarlijksch; bw.: alle acht jaren, om de acht jaren; -kantig, bv. n.: achtkantig, achtkant; -los, bv. n. en bw.: achteloos; -losigkeit, vr.: achteloosheid; -mal, bw.: achtmaal; -malig, bv.n.: tot achtmaal herhaald; -monatig, bv.n.: van acht maanden; -mo-natlich, bv.n.: achtmaandelijksch: bw.:alle acht maanden, om de acht maanden; -pfenniger, m.: (mtw.) stuk van acht penningen: -plunder, m.: (art.) achtponder; -pfündig, bv.n.: van acht pond; -saitig, bv.n.: achtsnarig; -sam, bv. n. en bw,: 1) oplettend, 2) zorgvuldig; -samkeit, vr.: 1) oplettendheid, 2) zorgvuldigheid, zorg; -siiulig, bv. n.: met acht pilaren; -seitig, bv. n.: achtzijdig; -spannig, bv.n.: met acht paarden bespannen, (ook:) voor een achtspan; -stündig, bv.n,: van acht uren; -stündlich, bw.: om de acht uren, alle acht uren; bv. n.: om de acht uren plaats grijpende; -sylbig, bv. n.: van acht lettergrepen; -tiigig, bv. n.: van acht dagen: -tiiglich, bw.: om de acht dagen, alle acht dagen: bv. n.: om de acht dagen plaats grijpende; -tag uhr, vr.: uurwerk dat acht dagen loopt; -theilig [tl,bv.n,: uit acht deelen bestaande; -winklig, bv.n.: achthoekig;-wöchenlich, bv. n.: om de acht weken plaats grijpende;-wö-chig, bw.: om de acht weken, alle acht weken; -zahnig, bv. n.: met acht tanden; -zehn : Zie blz. 25; -zeilig, bv. n.: achtregelig; -zig: Zie blz. 25. ach'te, bv.n.: achtste; -halb, bv.n.:achthalf. Ach'tel, o. (-s; mrv. -): achtste gedeelte, (kph,) achtel? achel; I -form, vr. (-grosse, vr.): octavo-formaat; -kreis, m.: (str.) octant; -note. vr.: (muz.) achtste noot; -pause, vr.: (muz.) achtste rust; -schein,m.: (str.)stand van twee hemellichamen die 45 graden van elkander verwijderd zijn; -takt, m. (muz.) achtste maat. ach teln, w. b.: in achten deelen. ach ten, w. b.: bannen, in den rijksban doen. ach'ten. w. b.: 1) achten (achting toedragen); 2) achten, tellen, aanzien, beschouwen (- für: houden voor); w. b. h.: - auf: 1) acht geven op, acht slaan op. letten op, 2) geloof hechten aan, waarde hechten aan; w. w.: sich - nach: zich gedragen naar. ach ten», bw.: ten achtste, in de achtste plaats; I -werth lt], bv.n.: achtenswaardig. |
ADERWASSER.
AECHTER.
25
|
Aecli'ter, m. (-s; mrv. -): verbanner. Ach ter, m. (-s; mrv. -): (mtw.) achter: stuk van acht duiten; I -lei, bv. n. en bw. achterlei. Achts, in Sam. I -brief, m.: ban-brief; -erklarungr, vr.: verbanning:. Aech tnng, vr.: verbanning:. Ach tuus. vr.; 1) achting; 2) achieving:, oplettendheid,(ook:) ontzag:,eerbied; I tsw.: (mil.) geef acht! I -würdig, bv. n,: achtenswaardig. Ach'tung:», in Sam. I -mangel, m.: gebrek aan achting, kleinschatting, geringschatting; -voll, bv. n. en bw.: (inz. brf.) met de meeste achting, met alle achting; -werth [t],bv.n.: achtenswaardig; -widrig. bv. n.: oneerbiedig, (ook:) klein-achtend, geringschattend; -würdig, bv, n. : achtenswaardig. acht'zehn. tw. achttien; I -te, bv. n.: achttiende; -tel, o.: achttiende. acht zig. tw.: tachtig; I -er, m. (-s; mrv. -): tachtiger; -erin, vr. (-; mrv.-nen): tachtigjarige; -iahrig, bv. n.: tachtigjarig; -ste, bv. n.: tachtigste. Uch'zen, w o. h.: steunen, kreunen, kermen. Ack er, m. (-s; mrv. Aecker): akker, veld; (landmaat:) morgen; den - bauen: landbouwen; ! -arbeit, vr,: veld-arbeid; -bar, bv. n. en bw,: ploegbaar, (in Sam.:) teel-; -bau, m.: landbouw; -bautreibend, bv. n.: landbouwend; -baukundig, bv. n.: landbouwkundig; -beere, vr,: braambes, braam; -brand, m.: veldbrand; -dill, m.: velddille;-distel, m.: verversdistel; -erde, vr.; teelgrond, teelaarde; -feld, o.; akker; -frohne [-frone], vr,: heerendienst;-furche, vr.; ploegvore; -galle, vr.; onvruchtbaar gedeelte van eenen akker; -gaul, m.: ploegpaard, boerenpaard; -gerathschaft [tl, vr.: landbouwgereedschap; -gesetz, o.; (hist.) akkerwet; -hahnenfuss, m.: (pik.) wilde hanevoet; -holder, m. (-holunder, in.); wilde vlier; -holz, o.: kreupelhout, struikgewas; -huhn, o.; veldhoen; -klee, m.: akkerklaver, wilde klaver; -klette,vr.; wilde kervel; -knecht, m.; boerenknecht; -knoblauch, m.: wilde knoflook;-kohl, m.; wilde mosterd; -krahe, vr.: (vog.) raaf, kauw;-kraut, o.: duivekervel, aardrook; -land, o.: akkerland, bouwland, teelgrond; -lattich, m.: veldlatuw; -leine, vr.: ploeg-zeel; -lerche, vr.: veldleeuwerik; -leute, m. mrv.; landbouwers, landlieden, (ook:) boeren-daggelders; -lohn, o.: daggeld; -mann, m.; landbouwer, landman, (ook;) boeren-daggelder: -miinnchen, o.: (vog.) kwikstaartje; -mass, o.; veldmaat; -münze, vr.: (pik.) paardemunt, wilde polei, kattekruid; -nessel, vr.: (pik.) doove netel: -nuss, vr.: aardnoot, aardaker; -pferd, o.: ploegpaard, boerenpaard; -pfiug, m. (akk.) ploeg; -raute, vr.: (pik.) aardrook; -recht, o.; akkerrecht; -reich, bv. n.: rijk aan akkers; -rettig, in.: (pik.) peperwortel; -röslein, o.: (pik.) kooltje vuur; -salat, vr.; veldsalade, veldlatuw;-schnecke, vr.: (ins.) veldslak; -senf, m.; wilde mosterd; -sper-gel, m.; (pik.) spurrie; -steinsaamen |sa], m.; parelkruid;-steuer, vr.: akkerbelasting; -vien, o.; ploegvee, trekvee; -waldmeister, m.: (pik.) leverkruid; -walze, vr.; (akk.) rol, kluitenbreker; -weg, m.: binnenweg. |
weg door het land heen; -weizen, m.: wilde tarwe, zwart koorn; -werk, o.; veldarbeid; -werkzeug, o.: (een stuk) landbouwgereedschap; -wesen, o.: landbouw, akkerbouw; -winde, vr.: (pik.) gemeene winde; -zins, m.: landhuur, landpacht; -zwiebel, vr.: veld-ajuin. ack'ern, w b.: (akk.) bebouwen. Ack ers, in Sam. 1 -mann, m.: landman, landbouwer, (ook:) ooeren-dag-gelder. A dam. m. (-s): Adam. Aclaniit', m. (-enjj mrv. -en): (kkl.-hist.) Adamiet. A dams, in Sam. I -apfel, m.; (ontl.) Adams-appel; -feige, vr.; Egyptische vijg; -feigenbaum, m.: Egyptische vijgeboom; -holz, o.: Adamshout. addi'ren [ie], w. b.; optellen; Additionquot;, vr.: optelling. ade', tsw.: (pop.) atjuus (= vaarwel). Aclel, m. (-s): adel; I -esche, vr.: vo-gelbesseboom; - fisch. m.; edelvisch; A'del-gunde, vr.; Adelgondé, Aldegonda; A'del-heid, vr.: Adelheid, Adelaide; -herrschaft, vr.; adel-regeering, aristocratie (An'hiinger der -herrschaft; aristocraat); -hof, in. Zie JËdelhof: -stand, m.: adelstand; -stolz, m.; adeltrots, geboorte-trots; bv. n.: trotsch op zijne (hare) afkomst; -sucht, vr.: zucht om van adel te zijn. a deli^r, bv. n.: adellijk, van adel; (ook:) van den adel. A delige, m. (-n; mrv. -n): adellijke, edelman. a cleln, w. b.: adelen; (fig.) veredelen. A dels, in Sam. I -brief, m.: brief van adeldom; -buch, o.: stamboek van den adel; -freund, m.: aristocraat; -probe, vr.: bewijs van adeldom. Adept', m. (-en; mrv. -en): ingewijde. A der, vr.: ader (i. a. b.); goldene -, (gnk.) gouden ader, hemorrhoïden (mrv.); poe'tische -; dicht-ader; -lassen (zur -lassen): aderlaten, (of kortweg;) laten; er hat keine - dazu: hij heeft geene geschiktheid (ook: geen aanleg) daartoe ; es ist keine gute - an ihin; er zit geen haar aan hem dat deugt; I -binde, vr.: laatz wachtel; -bruch, in.; aderbreuk; -entzündung, vr.: ader-ontsteking;-förmig, bv. n.: adervormig; -gettecht, o.: adernet; -geschwulst, o.: adergezwel; -hautchen, o.; adervlies; -kluft, vr.: (mnw.) ruimte tusschen twee aderen; -kropf, m. (ontl.) aderspat. Ae derchen, o. (-s; mrv. -); adertje, a'derig:, bv. n., of: a'derig:, bv. n.: geaderd. A'derlass, m. (-es; mrv. -lasse); aderlating; -bauschen, o.; compres; -becken, o.: laatbekken; -binde, vr.; laatzwachtel; -eisen, o.: laatvlijm, lancet; -kunst, vr.; (het) aderlaten; -schnapper, m.: laatvlijm, lancet; -zeug, o.: lancetten-foedraal. a'derllassen, onr. w. b.: aderlaten; -lasser, m.: aderlater; -mennig, m. en vr.; (pik.) agrimonie, leverkruid; -presse, vr.; (nik.) schroefverband; -schlag, m.; polsslag ; -schwamm, m.: (pik.) morille; -wasser, c.: bloedwater. |
26 AFTEKGELEHRSAMKEIT.
ADEKX.
|
a'ilern, w. b.: aderen. atlhiiriren [ie], w. o. h. en s.: adhereeren. Atlhiislonvr.: adhesie. Adjt'ktiv, o. (-es, -s; mrv. -e); bijvoeglijk naamwoord; adjektiv isch, bv. n.: als bijvoeglijk naamwoord. adjudici ren [ie], w. b.: (reht.) toewijzen. Adjiulikation', vr.: (rcht.) toewijzing:. adjimgi ren [ie], w. b.: toevoegen. Adjiinkt', m. (-es; mrv. -e); adjunct. Adjimktur', vr.; adjunctsplaats. Adjutant', m. (-en; mrv. -en): adjudant. Ad Ier, m. (-s; mrv.): (vog. en lig.) adelaar, arend; I -auge. o. (of: -bliek, m.): arendsblik; -eule, vr.: (vog.) kat-uil; -flug, m.: adelaarsvlucht; -holz, m.: paradijshout, aloë-hout; -holzbaum, m.: aloëboom: -klaue, vr.: arendsklauw; -kraut, o.: varenkruid; -nase, vr.: haviksneus; -orden, m.: orde van den adelaar; -schwinge, vr.: (dk.) adelaarsvlucht; -stein, m.: arendsteen; -trager, m.: (mil.) adelaardrager. Administration', vr.: administratie; Administrator, m. (-s: mrv. -toren): beheerder, administrateur; administri'ren, [ie], w. b.: beheeren, administreeren. Admiral', m. (-es, -s; mrv. Admirale): admiraal; Admira'lin, vr. (-; mrv.-nen): admiraalsvrouw; Admiralitat', vr.; admiraliteit ; Admiralitatsfiagge, vr.: admirali-teitstsvlag; Admiral'schaft, vr.: admiraalschap, (ook:) admiraliteit. admoiii'ren [ie], w. b.; vermanen. A'dolpli. m. (-s): Adolf. Ado'niMliliime, vr.: adonisbloem. ado'iiiseh, bv. n.; adonisch. adonisi ren lie], w. b.: adoniseeren, mooimaken (sich w. w.; zich adoniseeren). Adoption', vr,: (rcht.) adoptie; adop-ti'ren [ie], w. b.: adopteeren. adoptiv', bv. n.: (rcht.) adoptief; I -sohn, m.: aangenomen zoon; -vater. m.; pleegvader. Adress', in Sam. I -buch, o. (-kalender, m.): adresboek; -comptoir, o. (-kontor, o.): adres-kantoor. Adressant', m. (-en; mrv. -en); adressant. Adrewsat, m. (-en; mrv. -en): geadresseerde. Adres'se, vr.: adres. adressi'ren [ie], w. b.: adres-seeren. A drian, m. (-s): Adrianus, Adriaan. Adria'tische lieer, o.: Adriatische Zee. Advent', m. (-s; mrv. -e); (kkl.) advent. Advents', in Sam. I -prediger, m.: advent-prediker; -zeit, vr.: tijd van den advent. Adver bium, o. (-s; mrv. -bien); (tik.) bijwoord. Adviesbrief, m.: adviesbrief, advoci'ren [ie], w. o. h.; als advocaat praktiseeren. |
Advokat', m. (-en; mrv. -en); advocaat. Advoka'ten, in Sam. I -gebühr, vr.; honorarium van eenen advocaat ; -kniff, m.: advocatenstreek; -stand, m.; rechtsgeleerde stand. Advokatur', vr.: advocaatschay. AeflTelien, o. (-s; mrv. -): aapje. Af Te, m. (-n; mrv. -n): aap ; einen kleinen -n haben: (pop.) een snipper aanhebben, aardigjes dronken zijn. Aftekt', m.; (-es, -s; mrv. -e): hartstocht; (fig.) warmte; (ook:) aandoening. Affektation', vr.: gemaaktheid. Affekti'ren [ie], w. o. h.; gemaakt zijn. affektirt' [ie], bv. n.; gemaakt. Rf'fen, w. b.: naapen; (ook;) voor den gek houden. Affeniart, vr.; apensoort; -artig, bv. n. en bw.; aapachtig; -bauin (-brodbaum), m.: apenbroodboom; -gesicht, o.: apen-bakkes, apengezicht; -könig, m.; Brazili-aansche aap; -liebe, vr.; apenliefde; -massig, bv. n. en bw.: aap-achtig ;-nase, vr.: apenneus, stompneus; -poss^, vr.; apenkuur; -schwanz, m.: apenstaart, (fig.) uilskuiken; -spiel, o.: apenspel, aperij; -stein, m.; (min.) aapsteen; -wcibchen, o.; wijfjes-aap. AflTerei', vr.: aperij. affteiren [iel, w. b.: aandoen, treffen. Aeffin, vr.; apin. Affinitat', vr.; verwantschap. iif iiseh, bv. n. en bw.: aapachtig. Aflix'um, o. (-s; mrv. Affixa): (tik.) aanhechtsel. AflTodill', m. (-s); (pik.) affodil. Afffha nen, m. mrv.; Afganen. Af holder, m. (-s; mrv. -): (pik.) watervlier. A'frika, o. (-'s): Afrika; Afrika'ner, m. (-s; mrv. -): Afrikaan; Afrika'nerin, vr. (-; mrv. -nen): Afrikaansche; afrika'-nisch, bv. n.; Afrikaansch; bw. ;op zijn Afrikaansch. After, m. (-s; mrv.-); (ontl.) achterste. I -, o. (-s; mrv. -); afval, afsnijdsel, overschot; (ook:) bijën-drek: (bij slacliters;) pens. I vz.; achter, na. After, in Sam. I -ahorn, m.: wilde ahorn; -alabaster, m.: ondoorschijnend albast; -anwalt, m.: plaatsvervangend procureur; -arzt, m.; kwakzalver; -belehn-ter, m.: achterleenman ; -belehnung', vr.: achterleen; -beredsamkeit, vr.: valsche welsprekendheid; -biene, vr.; sluipwesp; -bildung. vr.: (hik.) vijgwrat; -bfatt, o.; stengelblad; -blattlaus, vr.; onechte bladluis; -blüthe [t], vr.: nabloesem; -bürdegt; vr.; (vlk.) nageboorte; -bürge, m.: tweede borg; -bürgschaft, vr.; tweede borgtocht. Af terleliristenthnm it], o.; valsch christendom; -darm, m.: (ontl.) endeldarm; -entzündung, vr.; aars-ontsteking;-erbe, m.: plaatsvervangend erfgenaam; -erz, o.; overschot van het vergruisde erts ; -finne, vr.: vetvin; -fiosser, m.; visch met quot;buikvinnen; -flügel, m.: pluimpje aan het vleugelbeen; -geburt, vr.: nageboorte; -gefalle, o.; vergaarbak; -gelehrsainkeit. |
AFTERGELEHRTE.
AKTIENANTHEIL.
27
|
vr.: schijngeleerdheid; -gelehrte, m.: schijngeleerde; -glaube, o.: valsch geloof; -graben, m.: kanaal dat op den vergaarbak uitloopt; -heu, o,: hooi van het etgroen; -holz, o.*. sprokkelhout; -horn, o.: hoorntje, (ook:) onecht hoorn. Af 'terlkameel [mel],o.: Peruaansche kameel; -katholik, m.: katholiek in naam: -kegel, m.: eenigszins kegelvormig lichaam; -kegelförniig,bv.n.:eenigszins kegelvormig; -kette, vr.: remketting; -kiel, m.: kielbalk; -kind, o.: 1) na 's vaders dood geboren kind, 2) bastaard; -klaue, vr.: achterklauw; -klee, m.: wilde klaver, valsche klaver ; -könig, m.: usurpator, onwettige koning; -kugel, vr.: langwerpig rond lichaam. Af 'terlleder, o.: afval van leder, (van schoenen:) hielstuk; -lehen. o : achterleen; -lehnsherr, m.: achterleenheer ;-lehnsmann, m.: achterleenman ;-lehre, vr.: Kwakzalversmiddel; -mehl, o.: grof meel;-miethe [tl, vr.: onderhuur; -miethsmann [11, m.: onderhuurder; -moos, o.: mos-achtig plantgewas; -pacht, in.: onderpacht; -pachter, m.: onderpachter; -papst, m.: tegenpaus; -prophet, m.: valsche profeet. Af'terlrede, vr.: laster; -reden, w. o. h.: lasteren; -redner, m.: gewaande redenaar; -silber, o.: valsch zilver; -spinne, vr.: (ins.) glazenmaker, spin met lange beenen; -stück, o.: achterstuk; -thrane, vr.: (ins.) kleine hommel; -vermiether [t], m.: onderverhuurder; -vermiethung [t], vr.: onderverhuring; -weisheit, vr.: schijnwijsheid; -welt, vr.: verbasterde wereld; -wespe, vr.: sluipwesp; -wind. m.: wind van achteren; -witz, m.: valsch vernuft; -zwang, m.: (gnk.) moeielijke stoelgang. Aega'ische lleei*, o.: (adk.)Egeïsche Zee. Agat' (Agath ) , m. (-es, -s; mrv. -e): agaat. A'ge, vr.: (aan graan:) baard. Aren de, vr.: (kkl.) rituaal. Agent', m. (-en; mrv. -en): agent; I -schaft, vr. (Agentur, vr.): agentschap. Aegi'de, vr.: schild. Aegi'dius, m.: Egidius. A gio, o. (-s): (kph.) agio, Agioteur' m. (-s; mrv. -s): (kph.) beunhaas. agioti ren [iel, w. o, h.: (kph.) beunhazen, agi ren [iel, w. o, h,: handelen. Agitation', vr,: opwinding. Agita'ltor, m, (-s; mrv.-to ren): opruier, woelgeest, Agnat', m, (-en; mrv. -en): agnaat, bloedverwant van vaderszijde, Ag 'nes, vr.: Agnes. Agraffe, vr, :(mod.) haak. agra risch, bv, n,: (hist.) agrarisch; das -e Gesetz: de agrarische wet. de ak-kerwet, Agrest, m. (-es): sap van onrijpe druiven. Agriknltnr', vr.: landbouw. Agrimo'nie, vr,: (pik.) agrimonie, Agronomie', vr,: landbouwkunde, agrono inisoli, bv. n,: landbouwkundig. Agt'stein, m, (-es, -s): barnsteen. Aegypten, o, (-s): (adk,) Egypte; |
Aegypter, m, (-s; mrv. -): Egyptenaar: Aegyp'terin, vr.: (-; mrv.-nen): Egyptische; iigyp tisch, bv. n.: Egyptisch, ah! tsw.: ach! och ! ha ! Ali'le, vr.: (schoenmakers-)els. ah'lenlförinig, bv. n.: elsvormig; -schmied, m.: elzenmaker, ah'men, w, b.: peilen. Ahn, m. en vr. (-en ; mrv. -en): voorzaat; I -frau, vr.: stammoeder; -herr, m.: stamheer. ahn den, w. b : wrok koesteren over; (ook:) betaald zetten, inpeperen, wreken. ah'neln, w, o. h,: zweemen naar, eenigszins gelijken op lah'nen, w, o. h. en onpers. h.: een voorgevoel hebben van, (ook:) vermoeden; es annt mir (of: ich ah'ne): ik heb er een voorgevoel van. lAh nen. m, mrv. (van: Ahn): voorzaten: ! -probe, vr.: bewijs van adeldom; -recht, o.: recht van adeldom; -reihe, vr,: rij voorzaten; -stolz, z, n. m,: geboorte-trots ; bv, n,: trotsch op zijne (hare) afkomst; -tafel, vr,: geslachtsregister, stamboom. lihn lieh, bv.n,: gelijk, dergelijk, zoodanig, dusdanig, gelijkend; - sein, gelijken; das sieht ihm -: dat gelijkt op nem, (ook:) dat is juist iets van hem. Aehn liehkeit, vr,: overeenkomst. Ah'nnng, vr,: voorgevoel; (fig,) idee; ich hatte keine - davon: dat had ik niet Se dacht, (ook:) ik was er niet op veracht; I -los, bv, n,: zonder iets te vermoeden ; -skraft, vr, (-svermögen, o,): gaaf om een voorgevoel te hebben van; -svoll, bv, n.: vervuld van een voorgevoel.e dacht, (ook:) ik was er niet op veracht; I -los, bv, n,: zonder iets te vermoeden ; -skraft, vr, (-svermögen, o,): gaaf om een voorgevoel te hebben van; -svoll, bv, n.: vervuld van een voorgevoel. Ahorn, m, (-s; mrv, -e): (pik.) ahorn; a hornen, bv, n,: ahornen. Aeh're, vr,: aar, koorn-aar. Aeh ren. in Sam. I -bund, m.: garve; -lese, vr. (-lesen, o.): nalezing (op een koornveld); -leser, m.: arenlezer; -leserin, vr.: arenleesster; -spitze, vr.: baard (van graan). ah rig, bv, n.: aren-hebbende, vol aren. Aï, m, (-s; mrv. -e): (drk.) luiaard. Aieh, enz. Zie Eieh. Akalt;leniie', vr.: academie: Akade'-miker, m. (-s; mrv. -): lid der academie, (ook:) student; akade'misch, bv. n, en bw,: academisch; Akademist',m. (-en;mrv,-en): student. Aka zie, vr.: (pik.) acacia. Ak'eent, o,: Zie Accent. Akelei', vr.: (pik.) akelei. Akknsativ', m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) vierde naamval. Akolnth, m, (-es, -s; mrv. -en): (kkl.) acoliet. Akrobat', m. (-en; mrv. -en): acrobaat, kunstenmaker. Akt, m, (-es, -s; mrv. -e): (tnl.) bedrijf; (fig.) daad, handeling. Ak ten. m. mrv.: (rcht.) akten, documenten, stukken; I -massig, bv. n.: overeenkomstig (of: gegrond op) de bewijsstukken; -schreiber, m.: klerk; -staub, m.: stof der akten; -stoss, m.: (rcht.) verzameling van stukken; -stück, o.: akte, dp-cument, bewijsstuk; -widrig, bv. n.: m strijd met de bewijsstukken.^ Ak tic, vr.: aan deelbewijs. Ak tienlan'theil [t], m,: aandeel- |
AKTIEX BESITZER.
28
ALLGELIEBT.
|
coupon; -besitzer, m.: aandeelhebber; -gre-sellschaft, vr.: maatschappij op aandeelen; -inhaber, m.: aandeelhouder ; -kapital, o.: kapitaal der aandeelen; -spekulant (-spieler), m.: speculant in aandeelbewijzen; -spiel, o.: beursspel met aandeelbewijzen; -verein, m.: maatschappij op aandeelen. Alitaarquot;, m. (-es, -s ; rnrv. -): griffier; Aktuariat', o. (-es; mrv. -e): (rcht.) griffie. Aku stik, vr.: klankleer, (ook:) klankvorming. Alabaster, m. (-): albast; I -bruch. m.: albastgroeve; -druse, vr.: (mnw.) al-bastgroep. Alabas'terer, m. (-; mrv. -): beeldhouwer in albast. alabas tern, bv. n.: albasten, van albast. Alant', m. (-es, -s): (pik.) alant, (visch): dikkop; I -beere, vr.: zwarte bes; -wurz, vr.: alantswortel. alarmi ren [ie], w. b.: verontrusten. Alaun'. m. (-es, -s; mrv. -e): aluin; \ -artig, bv. n.: aluinachtig; -bad, o.: aluinhoudende bron; -bergwerk, o.: aluingroeve ; -bildung, vr.: aluinvorming: -bruch m,: aluingroeve; -erde, vr.: aluin-aarde; -erz, o,: aluin-erts; -gar, bv. n.: aluingaar; -grube, vr.: aluingroeve ; -haltig, bv. n.: aluinhoudend; -hütte. vr.: aluinkokerij; -leder, o.: aluin-gaar leder;-mehl, o.: fijne aluin; -quelle, vr.: aluinhoudende bron; -sieder, m.: aluinkoker; -siederei, vr.: aluinkokerij; -stein, m.: aluinsteen; -wasser, o : aluinwater; -werk, o.: aluinkokerij; -zucker, m,: (pha.) aluinsuiker. alau'nea. w. b.: in aluin doopen. Alba nien. o. (-s): (adk.) Albanië; Albaniër, m. (-s; mrv.-): Albanees; Al-ba'nierin vr. (-: mrv. -nen): Albaneesche; alba'nisch, bv. n.: Albaneesch. Al be, vr. (pik.) witte populier. Al beribaiini. m, (-es; mrv. -baume): Zie Albe. Al berieh. m. (-s): Alberik. al bern. bv. n. en bw.: onverstandig, dwaas, zot, ongerijmd. I -, w. o. h.: gekke dingen zeggen of doen. I Al'bernheit, vr,: dwaasheid, zotheid. Alberti ner, m. (-s; mrv. -): (mtw.) Alberts-daalder. Albl^en'ser, m. (-s; mrv, -): (kkl. hist,) Albigens, Al bin, m. (-s): Albinus. Al binos, m. (-; mrv. -): albinos,~witte neger. Al'breclit, m. (-s): Albertus, Albert. Al bum. o. (-s; mrv. -s): album. Alchimie, vr.: alchimie, goudmakerij; Alchimistquot;, m? (-en; mrv. -en): goudmaker; alchimis'tiscn, bv. n,: alchi-mistisch, alemanniseh, bv. n.: (let.) Ale-maansch. Alep po, o. (- s): (adk.) Aleppo. Aleu'te, m, (-n; mrv, -n): Aleoet, bewoner van de Aleoetische eilanden; aleu -tisch, bv. n,: Aleoetisch. Alexandri'ner, m. (-s; mrv, -): (dk.) alexandrijnsch vers; alexandri'nisch, bv. n,: alexandrijnsch. Alfanzerei', vr.: gekheid. |
Algar Men, o. (-s): (adk.) Algarvië, Algebra, vr.: algebra; algebraïsch, bv. n.: algebraïsch. Algier', o. (-s): Algiers; Algier'er, m. (-s; mrv. -): Algerijn ; Algier'erin, vr. (-; mrv. -nen): Algerijnsche ; algier'isch, bv. n.: Algerijnsch. A libi, m.: (rcht.) alibi. Alien bill, vr.: vreemdelingen-wet. Alimentation', vr.: voeding, onderhoud; (ook:) onderstand. Al koven, m. (-s; mrv. -); alkoof, all (aller, alle, alles), bv. n.: al, alle; elk, elke. i AU, z.n.o, (-s): heelal; I -abend-lich, bw.: eiken avond; I -barmherzig, bv. n.: albarmhartig; -bezaubernd, bv. n.: al-betooverend ; -bereits', bw.: reeds, alj-da', bw.: aldaar; -dieweil', vgw.: dewijl, omdat, aangezien. alle, bw.: op; - machen: opmaken; - werden, opraken. Allee', vr.: laan, (ook:) gang. alleffi'ren IjcJ, w. b.: aanvoeren, aanhalen. Allegorie', vr.: allegorie, zinnebeeldige voorstelling; -go'risch, bv n. en bw.: allegorisch, zinnebeeldig. allein', bv. n. en bw.: alleen; vgw.: alleen, maar, evenwel, echter; 1 -besitz, o.: uitsluitend bezit; -gesang, m.: (muz,) alleenzang, solo; -gesprach, o.: alleenspraak; -handel, m.: monopolie, alleenhandel: -handier, m.: bezitter van het monopolie, (ook:) opkooper; -herrscher, m.: alleenheersclier; -herrschaft, vr.: alleenheerschappij; -seligmachend, bv. n.: alleen-zaligmakend. allei nigr, bv. n. en bw.: eenig; alleen. Al lem, 3e nmv. Zie Alles, al'lemal. bw.: telkens, altijd, al'lenfalls. bw.: in allen gevalle, al'lentlialben, bw.: allerwegen, overal. Aller, in Sam.: aller. All erbarmer, m, (-s): Albarmhartige. Al'lerbaum, m. (-es,-s; mrv.-baume): (pik.) populier. al lerding^s. bw.: ontegenzeglijk, stellig: (ook:) dat spreekt vanzelf; (ook:) inderdaad, wezenlijk; (na eene ontkenning:) o ja, zeer zeker. All'erhalter, m. (-s): Albehoeder, Onderhouder van het heelal. Allermanns'lfreunfl, in.: allemansvriend: -harnisch, m,: (pik.) stokroos. Allersehaffer. m. (-s:) Schepper van het heelal. allerlseits , bw.: allerzijds, (ook:) allen gezamenlijk; -warts (-wegen), bw.: allerwegen, overal. Allerwelts ibiirser, m.: wereldburger; -freund, m.; allemansvriend; -lieb-chen, o.: baanhoer, straathoer. Al les, o.: alles; - in Allem: alles in alles, factotum; in Allem, in het geheel. al lelsamt, bw.: allen te zamen, (ook:) geheel en al; -we'ge, bw.: allerwe- fen, overal, altijd, geheel en al; -wei'le. w.: dadelijk, aanstonds;-zeit', bw.:altijd, ten allen tijde.en, overal, altijd, geheel en al; -wei'le. w.: dadelijk, aanstonds;-zeit', bw.:altijd, ten allen tijde. allfüllig:, bw.: in alle gevallen. Allffe'genl wart. vr.: Alomtegenwoordigheid; -wartig, bv.n.: alomtegenwoordig. all geliebt, bv. n.: door iedereen bemind. |
ALTEISEXHaNDLER.
ALLGEMACH.
29
|
all'geniaeli, bw.: «achtjes aan, langr-zamerhand. allgemein , bv. n. en bw.: algemeen; I -grlanbe, m.: katholicismus; -heit, vr.: algremeenneid. Allgeniigsamkeit, vr.: algenoeg:-zaamheid. All gosaiiff. m. (-es, -s; mrv. -ge-sange): (muz.) koorzang, koor. All'lgewalt. vr.: almacht, (fig.) onweerstaanbare kracht; -g-ewaltig, bv. n.: almachtig, (lig.) ontzaglijk. All gut. o. (-es, -s): (pik.) wilde spinazie. all giitig:, bv. n.: algoed; 1 -keit, vr.: algoedheid. All'heit, vr.: algemeenheid. allliier', bw.: hier, alhier. Allianz', vr.: alliantie, bondgenootschap. AlligpatloiiN'regol, vr.: (rek.) ket-tingregel. Allijra itor, m. (-s; mrv. -to'ren): (drk.) alligator, kaaiman. allii'ren lüe], w. b.: verbinden. Alliir'te lüe], m. (-n; mrv. -n): geallieerde, verbondene, bondgenoot. Alliteration', vr.: (tik.) alliteratie, alljliliris: (all Jahrlioli). bv. n.: jaarlijksch: bw.: jaarlijks, jaar aan jaar. All'niaelit. vr.: almacht, allmaclitifi:. bv. n. en bw.: almachtig; der -e, de Almachtige. allnia lig; [mah], bv. n.: geleidelijk; bw.: geleidelijk, allengs, van lieverlede, langzamerhand. allnio'iiatlich. bv. n.: maandelijksch; bw.: maandelijks, elke maand. allnacht'licli, bv. n. en bw.: eiken nacht. AlioA , o. (-es, -s; mrv. -e): allodiaal goed. allodial', bv. n.: allodiaal; I -erbe, m.: erfgenaam van een allodiaalgoed. All'selircibekiiiiMt, vr.: kunst om met teekens te schrijven die eene wereldtaal vormen, pasigraphie. airiNeheml. bv. n.: alziend; -seitig, bv. n. (fig.) algemeen; -seitigkeit, vr.: algemeenheid; -tagig, bv.n.: dagelijksch, (ook:) alledaagsch; -taglich, bv.n.: .alle-daagsch; -taglichkeit, vr.: alledaagsch-heid. All tags, in Sam. ! -geschwatz, o.: gewone praat, (pop.) kletspraat; -gesieht, o.: (fig.) dagelijksch gezient; -kleid, o.: dagelijksche kleeding; -poet, m.: alledaagsch dichter; -witz, m.: flauwe (of: platte, of: afgezaagde) aardigheid, all'iimfassend. bv. n.: al-omvattend. alluvial', bv.n.: aangeslibd; Alluvion', vr.: aangeslibde grond. Alll'vatei*, m.: Alvader, ons aller Vader; -verehrt, bv. n.: door iedereen vereerd; -versöhner, m.: Alverzoener; -waltend, bv. n.: alregecrend, albesturend; -weise, bv. n.: alwijs (der All'weise: de Alwijze); -weisheit, vr.; Alwijsheid, Hoogste wijsheid; -wissend, bv. n.: alwetend (der All'wissende: de Alwetende); -wis-senheit, vr.: alwetendheid: -wisserei, vr.: oppervlakkige kennis van alles, alwe-terij; -wöchentlich, bv. n.: wekelijksch; bw.: wekelijks, elke week; -zu, bw.: al te. |
Al'manach, m. (-s; mrv.-e):almanak. Al'mosen, o. (-s; mrv. -): aalmoes; I -amt, o.: armenbedeeling, armenkas; -brod, o.: brood van de bedeeling; -bruder, m.: bedeelde; -büchse, vr.: armbus; -geld, o.: aalmoezengeld; -kasse, vr.: armenkas; -pfleger, m.: armverzorger; -sammler, m.: collectant; -sammlerin, vr.: inzamelaarster van liefdegiften; -sammlung, vr.: inzameling van liefdegiften. A'loe, vr.: (pik.) aloë; I -artig, bv. n.: aloë-achtig; -extrakt', m.: extract van aloë; -harz, o.: aloë-hars;-holz, o : aloë-hout; -latwerge, vr.: aloë-houdende likkepot; -mittel, o.:aloë-middel; -saft, m.: aloë-sap; -salz, o.: (schk.) aloë-zout; -tinktur, vr.: aloë-tinctuur. aloe Itiseli, bv. n.: aloë-houdend, van aloë bereid. Alo'se, vr.: (visch:),elft. Aloy'sius, m. (-): Aloïsius. IAl]gt;. vr.: Alpenweide, weideveld op de Alpen. lAlp. m. (-es, -s; mrv.-e): nachtmerrrie; I -drücken, o.: nachtmerrie (-drücken haben: de nachtmerrie hebben). Alpen, vr. mrv.: (adk.) Alpen; (fig.) bergen; I -ampfer, m.: (pik.) onechte rabarber; -beifuss, m.: (pik.) bijvoet der Alpen; -bewohner, m.: bewoner der Alpen; -birke, vr.: (pik.) niet tot zijn w)llen wasdom komende berkeboom, kleine berk; -erle, vr.: (pik.) elzeboom der Alpen; -gebirge, o.: Alpengebergte; -fflockenen, o.: (pik.) alpenklokje; -hahnent'uss, m.: (pik.) wilde ranonkel; -hift, m.: veehoeder op de Alpen; -kiefer, m.: (pik.) pijnboom der Alpen; -klee, m.: (pik.) alpenklaver; -kraut, o.: (pik.) alpenkruid,boelkenskruid, leverkruid ; -monn, m.: (pik.) wilde slaapbol, wilde papaver; -pflanze, vr.: alpenplant; -rose, vr.: (pik.) alpenroos; -Sanger m.: alpenzanger, (vog.) basterdnachtegaal der Alpen; -schnee, m.: sneeuw der Alpen; -wegench, m.: (pik.) weegbree der Alpen; -ziege, vr.: geit der Alpen. Alphabet', o. (-es,-s; mrv.-e): alphabet; alphabe'tisch, bv. n. en bw.: alphabetisch; alphabetisi'ren [ie], w. b.: alphabetisch rangschikken, alphabetiseeren. Alp llialin. m.: (vogj korhaan; -hof, m.: boerderij op de Alpen; -horn, o.: alpenhoorn : -ratze, vr.: (drk.) mormeldier; -zopf, m.: (hik.) Poolsche haarvlecht. Alraiin'. vr.: (pik.) alruin. als. vgw.: 1) toen; 2) (na een stellenden trap;) als: 3) (na een vergrootenden trap:) dan: I - wie: zooals; - wenn (- ob): alsof; - dass: dan dat. alslmld . bw.: zoodra. alsdann'. bw.: alstoen. Al'se. vr.: (visch): Elft; I Al'sennetz, o.: elftnet. Al'sen. m. (-s): (pik.) alsem. al so, bw.: dus, aldus; vgw.: dus, alzoo, bijgevolg. Al'ster (Aelster), vr.: (vog.) ekster. lAlt. m. (-es, -s): (muz.) alt; 1 -flöte, vr.: altfluit; -geige. vr.: alt-viool; -sanger, m.: altzanger; -schlüssel, m.: (muz.) altsleutel; -stimme, vr.: altstem. !alt. bv. n.: oud (i. a. b.); I -backen, bv. n.: oudbakken; -bart, m.: grijzaard; -bartig, bv. n.: grijs van baard: -deutsclu bv. n.: Oud-Duitsch; -eisenhandler, m.: |
ALTFRaNKISCH.
30
AMBRA-öL.
|
Oudroest; -frankisch, bv. n.: Oud-Frankisch, Gothisch, (tig:.) verouderd; -turstlich, bv.n.: uit een oud vorstelijk geslacht;-gresell, m.: oudste knecht, meester-knecht; -g-liiubig-, bv. n.: orthodox, van 't oude greloot'; -gothisch ItJ, bv. n.: Oud-Gothisch; -grie-cnisch, bv. n.: Oud-Grieksch; -handier, m.: uitdrager; -handlerin, vr.: uitdraagster; -herkömmlich, bv. n.: oud, ouderwetsch, van oude herkomst; -herr. m.: oudste, overman; -hiebig, bv. n.: noogstammig; -hochdeutsch, bv. n.: Oud-Hoogduitsch; -iüngferlich, bv. n.: oude vrijsterachtig; -klug, bv. n.: (farn.) oolijk, uitgeslapen (-klug thun: den wijzen man uithangen); -knecht, m.: opperknecht; -krieger, m.: oud-strijder, veteraan; -mannskraut, o : (pik.) vlooienkruid; -mark, vr.: (adk.) (de) Oude Marke; -meister, m.: oudste, overman; -modisch, by. n.: ouderwetsch; bw.: ouderwets; -nordisch, bv.n. Oud-Noorsch, Scandinavisch; -römisch, bv.n.: Oud-Romeinsch, van (uit) het oude Rome; -stadt, vr.: oude stad; -stadter, m. en -stadterin, vr.: iemand uit de oude stad; -testamentlich, bv. n.: van (uit, naar, volgens, in) het Oude Testament, oudtes-tamentelijk; -thier [t], o.: (drk.) moederdier, moer; -vater, m.: oudvader, aartsvader, stamvader; -vaterisch, bv. n.: oudvaderlijk, 'aartsvaderlijk, (fig.) ouderwetsch; bw.: (fig.) op de ouderwetsche manier: -vater-lich, bv. n.: Zie -vaterisch; -vordern, m. mrv.: voorouders, voorvaderen, voorzaten; -wasser, v.: vroegere hoofdtak o: voornaaii'Ste arm eener rivier; -wei'ber-geschichte, vr. (-wei'bermahrchen [mar], o.): oudwijvensprookje; -wei'bersominer, m.: nazomer; -weibisch, bv. n.: oudwijt-achtig. Al'tan, m, (-es, -s; mrv. -e): plat dak, plat, (ook:) balkon, (ook:) gaanderij. Altar' (of: Al'tar), m. (-es, -s; mrv. Altare): altaar, outaar: der hohe -, het hoog-outaar; | -bekleidung, vr.: outaar-kleed; -blatt, o.: uulaarblad;-decke, vr.: outaarkleed; -diener, m.: bedienaar van het outaar, (ook:) misdiener; -gemalde, o.: (schl.) outaarstuk; -himmel, m.: hemel boven het outaar; -leuchter, m.: outaar-kandelaar; -licht, o.: waskaars voor het outaar 5 -platte, vr. (-stein, m.): outaar, offertafel; -tuch, o.: outaardoek. Altarist', m. (-en; mrv. -en): bedienaar van het outaar; (ook:) misdiener. Al'te, m. en vr. (-n; mrv. -n): oude. ül'teln, w. o. h.: oud worden, oud beginnen te worden. al ter, bv. n. (v. tr. van: alt): ouder. Alter, o. (-s): 1) ouderdom, leeftijd; 2) oudheid; (fig.) eeuw; 3) tijd van dienst, anciënniteit; vor Alters: oudtijds, eertijds; von Alters her: van oudsher; nach dem -; naar anciënniteit, naar tijd van dienst. Alteration', vr.: verandering; (fte.) vervalschmg, (ook:) ontsteltenis, al'terfifrau, bv. n.: grijs van ouderdom, alteri'ren [ie], w. b. veranderen; (tig.) vervalschen, (ook:) doen ontstellen, al terlich. bv. n.: ouderlijk. Al'terlmann, m.(-es.-s; mrv.-manner): oudste, overman. Al'ter I mutter, vr. (-; mrv.-mütter): overgrootmoeder. |
al'tern, w. o. s.: oud worden; (fig.) verouderen, (ook:) er ouwelijk gaan uitzien. Ael'tern, m. mrv.: ouders; (Zie El-tern). I -los, bv. n.: ouderloos; -mord, m.: oudermoord; -mörder m.: oudermoordenaar. alternativ', bv. n.: afwisselend, beur-telingsch. Alternati ve, vr.: keus tusschentwee dingen: (fig.) tweestrijd. alterni'ren [ie], w. o. h.: beurt om beurt afwisselen. al'terlseiiwaeli, bv. n.: zwak van ouderdom, (fig.) kindsch; -schwache, vr.: ouderdomszwakte, zwakheid van ouderdom, (fig.) kindschheid. Al'tersgenoss, m. (-en; mrv. -en): iemand van gelijken leeftijd (er ist mem -: hij is van denzelfden leeftijd als ik ben). Al terthum [t], o, (-s): oudheid; -thü-mer [t], m. mrv.: oudheden; -thümler [t], m.: minnaar (kenner, verzamelaar) van oudheden; -thümlich [t], bv. n.: ouderwetsch. AltertUums [tl, in Sam. I -forscher, m.: oudheidkundige, oudheidkenner; -handier, m.: koopman in oudheden; -kunde, vr.: oudheidkunde; -kundige, m.: oudheidkundige, oudheidkenner. Ael'terivater, m. (-s; mrv. -vater): overgrootvader. al'test, bv. n. (o. tr. van: alt): oudst; Ael'teste, m. (-n; mrv. -n): oudste. Althee', vr.: (pik) althéa, witte maluwe. Altist', m. (-en; mrv. -en): (muz.) altzanger; altspeler. alt'licli, bv. n.: oudachtig. am (= an dem), vz. met lidwoord; Zie an; I am (vóór een o. tr.): het, op zijn (-meisten: het meest, op zijn meest; -liebsten: het liefst, op zijn liefst). Aniada'us. m. (-): Amedeüs. Amalgam', o. (-es, -s): amalgama. Ama'Ha, vr.: Amalia. Amarant', m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) amarant; I -blume, vr.: amarantbloem; -farbe, vr.: amarantkleur; -farbig, bv. n.: amarantkleurig; -tulpe, vr.: (pik.) roode anemoon. Amarel'le, vr.: (tnb.) kriek, zwarte kers; I -nbaum, m.: kriekeboom. Amazo ne, vr.: amazone; i -nfiuss, m. (-nstrom, m.): (adk.) Amazonen-rivier; -nkleid, o.: amazonengewaad (im-nkleide : als amazone). Am be, vr.: (spl.) twee nommers. Am ber, m. (-s; mrv. -): amber; flüssi-ger -: vloeibare amber; gelber -: gele amber; grauer -: ambergrijs; Fuchs -: zwart ambergrijs; Vogel-: wit ambergrijs; I -baum, in.: amberboom; -holz, o.: am-berhout; -kraut, o.: wilde basilicum ;-salz, o.: amberzout; -schwalbe, vr.: (vog.) ge-amberde zwaluw; -straucn, m.: amber-struik. Am boss, m. (es; mrv. -e); aanbeeld; zweihörniger- :(sm.)speerhaak: 1 -schmied, m.: aanbeelden-maker; -stock, m.: aan-beeldblok. Am bra. vr.: amber; ! -birne, vr.: am-berpeer; -duft, m.: ambergeur; -harz, o.: amberhars; -kugel, m.: muskusbal; -öl, o.: amber-olie. |
AMBROSIA. 31
AMTSMIENE.
|
Ambro sia, vr.: (fab.) ambrozijn, godenspijs. ambrosia'nisch, bv. n.: Ambrozi-aansch. ambro'siscli, bv. n.: ambrozijnsch. Ambro sius. m. (-): Ambrosius. A meise, vr.: (ins.) mier. A meisen, in Sam. I -artig, bv. n.: mierachtig; -ather, o.: (schk.) mieren-ether: -bar, m.: (drk.)mieren-eter; -ei, o.; mieren-oi; -fresser, m.: (drk.) mieren-eter; -tuehs, m.:. (drk.) groote mieren-eter; -haufen, m.. mierennest; -löwe, m.: (ins.) mieren-eter; -nest, o.: mierennest; -saure, vr.: (schk.) mierenzuur; -stein, m.: mierensteen; -warze, vr.: (hik.) mierenwrat. A mellkorii, o.: Zie IMukel; -mehl, o. (-es, -s): stijfsel. Amen. bw. en z. n. m.: amen; - zu etwas sprechen: amen op iets zeggen. Amerika, o. (-'s): (ndk.) Amerika; Amerika'ner, m. (-s; mrv. -): Amerikaan; Amerika'nerin, vr. (-; mrv. -nen): Ame-rikaansche; amerika'nisch, bv. n.: Ame-rikaansch; bw.: op zijn Amerikaansch. Amethyst', m. (-es; mrv. -e): amethist; I -fluss, m.: vloeibare amethist. Amianth', m. (-es; mrv. -e): amiant, steenvlas, aardvlas. Am'inaii. m. (-s; mrv. -ne); amman, schout, burgemeester. Am'me, vr.: min, zoogmoeder. Am men. in Sam. I -kost, vr.: kost voor eene zoogende min; -lohn, m: minne-geld, loon eener min;-mahrchen [mar], o.: bakersprookje, vertelseltje van Moeder de Gans; -milch, vr.: voedstermclk, zog eener min; -vermietherin [t], vr.: besteedster van minnen, Am nier. vr. (-; mrv -n): (vog.) weduwaal, geelvink: (pik.) kriek, zwarte kers. Ammoniak, m. (-s): ammoniak; I -gummi, o.: ammoniakgom: -haltig, bv. n.: ammoniakhoudend; -öl, o.: ammoniak-olie; -salz, o.: ammoniakzout. amnioniaka'liseli, bv. n.: ammonia-caal. A in'moniter. m. (-s; mrv. -): Ammoniet; Am'moniterin, vr. (-; mrv. -nen): Ammo-nitische. Ammo'ninni, o. (-s): (schk.) ammonium. Am'monslhorn, o. (-es, -s; mrv. -hörner): Ammonshoorn Amnestie', vr.: amnestie, amnestiren [ie], w. b.: amnestiëe-ren. Amo'ne, vr.: (pik.) steen-eppe. A mor. m. (-s): (fab. en dk.) Amor. A'moriter, m. (-s; mrv. -): Amoriet; A'moriterin, vr. (-; mrv. -nen): Amori-tische. Amortisation', vr : amortisatie, schulddelging. amortisi'ren [ie], w. b.: amortiseeren, delgen. Am pel, vr.: lamp. Am'pfer, m. (-s): (pik.)zuring; I-kraut, o.: gewone zuring. Amphi'bie. vr.: amphibie, tweeslachtig, dier. Ampliiktyo'nen, m. mrv : (hist.) amphictyqnen; I -gericht, o.: vierschaar der amphictyonen. |
Amphitheater, o. (-s; mrv. -n): amphitheater; amphitheatra'lisch, bv. n,: amphitheatervormig. Amputation', vr.: (hik.) amputatie, amputi'ren [ie], w. b.: (hik.) ampu-teeren, afzetten. Am sel. vr. (-; mrv. -n): (vog.) meerie, merel. lAmt, o. (-es, -s; mrv. Aem'ter): 1) ambt, post, bediening; ein - antreten: een ambt aanvaarden, in functie treden; 2) kantoor; 3) (kkl.) dienst, (inz,) Mis; das - halten, de Mis doen; das hohe -, de Hoogmis. Zie Amts. lAmt. in Sam. i-frau, yr.: (in kloosters:) huishoudbestierster; -frei, bv. n : ambteloos; -haus, o.: rechthuis; -mann, m.: baljuw, schout; -mannin, vr.: baljuwsvrouw, schoutsvrouw, schoutin; -mannschaft, vr.: baljuwschap, schoutschap; -massig, bv. n: ambtelijk; bw.: ambtshalve; -meister, m.: gildemeester, overman. Aemtchen, o. (-s; mrv. -): postje, baantje. Amtei', vr.: rechthuis. ... amti'ren [ie], w. o. h.: in functie zijn; w. b.: bekleeden (een ambt). amt'lich, bv. n.: ambtelijk; bw.: ambtshalve. amt los. bv. n. en bw.: ambtel^ö^ Amts, 2enmv. (van: Amt): von-wegen: ambtshalve; 1 -alter, o.: tijd van dienst, anciënniteit; -antritt, m.: ambtsaanvaarding, in functie treding; -arbeit, vr.: ambtsbezigheid; -aufseher, m.: onderschout; -bauer. m.: boer uit een baljuwschap; -bericht, o.: officieel verslag; -bescheid, o.: ofticiëele uitspraak; -bewer-ber, m.: sollicitant; -bewerbung, vr.: sollicitatie, aanzoek; -bezirk, o.:rechtsgebied van een baljuw, baljuwschap; -blatt, o.: officiëel blad (b. v : staatscourant, provinciale courant, enz.); -bote, m.: bode van het baljuwschap; -brief, m.: ofticiëele brief, dienstbrief; -bruder, in.: ambtsbroeder; -brüderlich, bv. n. en bw.: ambtsbroederlijk; -buch, o.: register; -diener, m.: deurwaarder, (ook:) bode; -dorf, o : tot het rechtsgebied van ... behoorend dorp; -ehre, vr.: aan een ambt verbondene eer;-eid, m-: ambts-eed; -eifer, m.: ambts-ijver; -einkünfte, vr. mrv.: aan een ambt verbondene inkomsten; -entsetzung, vr.: ontzetting uit een ambt, afzetting; -ertrag, m.: aan een ambt verbondene inkomsten; -fiihig, bv. n.: geschikt (bekwaam) voor een ambt, bevoegd tot een ambt; -fahigkeit, vr.: geschiktheid (bekwaamheid) voor een ambt, bevoegdheid tot een ambt; -folge, vr.: 1) volgorde der rangen, 2) ambts-opvolging, 3) (fig.) geschreeuw van „houdt den diefquot;;-tolger, m.: opvolger; -frohne [-frone], yr. (-fuhre, vr.); verplichte dienstverrichting; -füh-rung, vr.: waarneming (of: vervulling) van een ambt; -gebühr, vr.: 1) ambtsplicht, 2) (of: -grebühre, vr. mrv.): kosten;-ge-falle, m, mrv.: emolumenten; -gehilfe (-gehülfe), m,; adjunct, helper; -genoss, m; ambtgenoot; -gericht, o.: rechthuis; -geschafte, o. mrv.: ambtsbezigheden; -gesicht, o.: (fig.) deftig (ernstig, strak, effen) gezicht; -kleid, o. (-kleidung vr.): ambtsgewaad: -kosten, in. mrv.: gerechtskosten; -miene, vr. Zie Anitsgesieht; |
AMTSNACHFOLGER.
32
ANBRUMMEN.
|
-nachfolgre vr. Zie Amtsfolge; -nach-folgrer, m. Zie Amtsfol^er; -name, m.: arabts-titel; -ordnung', vr.: politie-regle-ment; -person, vr.: ambtspersoon ; -pflicht, vr.: ambtsplicht, (fig:.) ambts-eed; -rei-ter, m.: gendarme; -richter, m.: kantonrechter; -sache, vr.: openbare aangelegenheid; -sass, m.: onderhoorigre; -sas-sig, bv. n.: onderhoorig; -scnildchen (-schildlein), o.: (kkl.) borstlap (van den hoogepriester); -schösser, m.: ontvanger van het baljuwschap; -schreiben, o.: officiëele brief, ambtsbrief; -schreiber, m.: griffier; -schreiberei', vr.: (rcht.) griffie: -siegel, o.: ambtszegel; -sorge, vr.: ambtszorg; -stadt, vr.: districts-hoofdplaats; -tag, m.: rechtdag, zitdag; -thaiigkeit, vr.: behartiging van (zijn; een, het) ambt; -tracht, m.: ambtsgewaad; -unterthan, m.; onderhoorige ; -verrichtung, vr.: ambtsverrichting; -verwalter, m.: ambtspersoon: -verweser, m,: plaatsvervangend ambtenaar, substituut; -vogt, m.: provoost; von -wegen, bw.: ambtshalve. Amulett', o. (es, -s; mrv. -e): amulet, an, vz.: aan, op, tegen, bij, naar [NB. an regeert den Ben nmv. als het eene rust, den 4en als het eene beweging of richting aanduidt]; I von... an: van... af. Anabaptis'imiiS m. (-): leer der we-derdoopers. AnabaptiHt', m. (-en; mrv.-en): (kkl.) wederdooper. Anachoret', m. (-en; mrv. -en): kluizenaar. Anachronfc'mus, m. (tijdr.) anachronisme. Anagranim', o.(-es, mrv, -e): anagram. analog', bv. n.: van denzelfden aard, dergelijk. Analogie', vr.: overeenkomst. analo gisch, bv. n.: Zie analog. Analy se, vr.: analyse, ontleding. analysi'ren [iej, w. b.: analyseeren, ontleden. Ananas, vr.: (pik.) ananas; I -apfel, m.: ananas-appel; -eis, o.: ananas-ijs;-vogel, m.: kolibrie. aw'ankern, w. b.: (zeew.) vastleggen; (bwk.) met ankers verbinden. Anarchie', vr.: regeeringloosheid; anar'chisch, bv. n.: regeeringloos, (fig.) regeeringloosheid bevorderend; Anarchis'-mus, o.: zucht naar regeeringloosheid; Anarchist', m. (-en; mrv. -en): minnaar van regeeringloosheid, roervink. Anathem'. m. (-en; mrv. -en): banvloek; anathematisi ren jsie], w. b.: vervloeken, den banvloek uitspreken over. Ana toni', m. (-en; mrv. -en): ontleedkundige; Anatomie', vr.: ontleedkunde: Anato'miker, m. (-s; mrv. -): ontleedkundige; anatomi'ren [iel, w. b.: ontleden; anato misch, bv.n. en bw.: ontleedkundig; Anatomist', m. (-en; mrv. -en): ontleedkundige. an'laugeln. w. b.: toelonken; -backen, onr. w. o. s.: aanbakken; -bahnen, w. b.: banen; sich -ballen, w. w.: tot een kluit vormen; -bannen, w. b.: (fig.) kluisteren, boeien; -bau, m. (-es): (bwk.) bijgebouw, (akk.) ontginning, (fig.) vestiging, neder-zettmg;-bauen, w. b,: (bwk.) bijbouwen, (akk.) telen, bouwen, kweeken, (gronden:) ontginnen, (ook:) bebouwen (wieder -bauen weder opbouwen; sich an einem Orte -bauen: zich ergens vestigen); -bauer, m. (-s; mrv. -): ontginner (van gronden), teler, kweeker (van veldgewassen, enz.), (fig.) kolonist. |
an'hefehlen, onr. w. b.: aanbevelen, (ook:) bevelen, gelasten, gebieden; -be-fehlung, vr.: aanbeveling, (ook:) bevel; -beginn, m. (-es): begin, aanvang; -behalten. onr. w. b.: aanhouden (kleederen), niet uittrekken. anhei', bw.: hierbij, hiernevens. an'lbejsHen, onr. w. o. h.: bijten, (fig.) bijten, toebijten, toehappen; onr. w. b.: bijten in;-belangen, w. b.: aangaan, betreffen ; -bellen, w. b.: aanblaffen, blaffen tegen; -bequemen, w. b.: geschikt (of: pas) maken; -beten, w. b.: aanbidden; -beter, m. (-s; mrv. -): aanbidder; -beterin, vr. (-; mrv. -nen): aanbidster; -betreffen, onr. w. b.: betreffen; -betteln, w. b.: bedelen bij (iemand), (fig.) bedelachtig naderen; -betung, vr.: aanbidding (-betungs-würdig, bv. n.: aanbiddenswaardig, aanbiddelijk). an'hiegen, onr. w. b.: vastbuigen (aan), (fig.) bijvoegen, aanhechten; -bieten, onr. w. o. h.: het eerste bod doen; onr. w. b.: aanbieden; -bieter, m. (-s; mrv,: -): aanbieder, (bij veilingen:) eerste bieder; -bietung, vr : aanbieding, aanbod;-bilden, w. b.: eigen maken; -binden, onr. w. b.: vastbinden aan, (fig.) aanknoopen (-binden mit Einem: beginnen met iemand; einen Baren -binden: [fig.] een beer maken, d. i. eene schuld maken; Einen an seinem Geburtstage -binden: iemand op zijnen verjaardag een geschenk geven; Einen -binden: [fig.] iemand iets wijsmaken of op de mouw spelden; kurz angebunden sein: [fig.] kort aangebonden zijn); -biss, m. (-es, mrv. -e): beet, hap, (fig.) ontbijt, (fig. fam) hapje eten, (vv.) aas, (fig.) lokaas; -blasen, onr. w. b. blazen (op, tegen naar), (muz.) blazen, (vuur, en fig.) aanblazen ; -blatten, w. b.: verbinden ;-blecken, w. b.: aangrijnzen; -bleiben, onr. w. o. s.: aanblijven; -bliek, m. (-es, -s): aanblik, (fig.) gezicht; -blieken, w. b.: aanzien; -blinzeln (-blinzen), w.b.: knip-oogen tegen; -blitzen, w. b.: vernielend aanzien; -blöken, w. b.: bulken (loeien) tegen, (fig.) aan-grauwen, toesnauwen; -bohren, w. b.: beginnen te boren in, (ook:) een gat boren in (Einen -bohren, [fig.] iemand uithooren, iemand den wurm uit den neus halen); -borden, w. b.: (zeew.) aanboord klampen; -bot, o. (-es, -s; mrv. -e): aanbieding, aanbod, (ook:)eerste bod;-brausen, w. b.: (fig.) aangrauwen, toesnauwen; -brechen, onr. w. o. s. en w. b.: aanbreken; -brennen, onr. w. o. s.: aanbranden,, (ook:) beginnen te branden, vuur vatten; onr. w. b.: aansteken, in brand steken; -bringen, onr. w. b.: aanbrengen, (fig.) plaatsen; -bringer, m. (-s; mrv.-): aanbrenger; -bringerin, vr.: aanbrengster; -bringung, vr.: aanbrenging ; -brucn, m. (-es, -s; mrv. -brüche): (het) aanbreken, (fig.) rot-wording, begin van bederf; -brüchig, bv. n.: aangestoken, rot; -brü-chigkeit, vr.: aangestokenheid, rotheid; -brühen, w. b.: in de broei zetten, in heet water zetten; -brüllen, w. b.: brullen tegen, (fig.) bulderen tegen; -brummen. |
ANFANGEN.
ANBRüTEN.
33
|
w. I).: brommen togen; -bruten, w. b.: beginnen te broeien op (ein angebrütetes Ei: een vuil ei); -bumsen, w. o, h.: neer-smakken, neerpiotten, An ehove, vr.: ansjovis. Aucieniietüt', vr.: anciënniteit, tijd van dienst. Au'iclaelit, vr.: aandacht, godsvrucht (seine -dacht verrichten: in den gebede zijn); -dachtelei', vr.: vromigheid in schijn; -dachteln, w. o. li.: den vrome uithangen; -dachtig, by. n. en bw.: vroom, (fig.) aandachtig; -dachtler, m.: (-s; mrv. -): schijnvrome; -dachtlerin, vr. (-; mrv. -nen): schijnvrome. An'dachtH. in Sam. I -buch, o.: gebedenboek, kerkboek; -eifer, in.: godsdienstijver; -los, bv. ii. en bw.: ongodsdienstig, (tig.) oneerbiedig; -stunden, vr. mrv.: uren aan den godsdienst gewijd, stichtelijke uren; -übungen, vr. mrv.: stichtelijke overdenkingen, (tig.) gebeden: -voll, bv. n. en bw.: vroom, godvruchtig, (tig.) aandachtig, vol aandacht. Auclalu'sioii. o. (-s): (adk.) Andalu-zië; Andalu'sier, ui. (-s; mrv. -): Andalu-ziër; Andalu'sierin, vr. (-; mrv. -nen): Andaluzlsche; andalu'sisch, bv. n.: Anda-luzisch. au Idiiiiinieii. w, b.: afdammen; -dam-mern, w. o.h.: aanbreken, gloren; -dauern, w. o. h,: duren. Aii'den, vr. mrv.: (adk.) (het) Andes-gebergte. An'drnkeii, o. (-s): aandenken, gedachtenis, herinnering; (Hg.) geheugen ; mem Vater seligen Andenkens, wijlen mijn vader, mijn vader zaliger. an'der, bv. n.: ander; (tig.) tweede I -geschwisterkind, o.: kind van neef of nicht. sin dern, w. b.: veranderen (sich -, w. w.: anders worden). au deriilfalls. bw.: anders; -theils [t], bw.: anderdeels. an ders, bw. anders; sich - besinnen: zich bedenken; wenn -(wo-), vgw.: tenzij; I -denkend, bv. n.: andersdenkend; -wo, bw.: elders; -wodurch, bw.: door eene andere plaats; -woher, bw.: van elders, ergens anders vandaan; -wohin, bw.: elders heen, naar elders. an derthalb, bv. n.: anderhalf. Aen'dernngr, vr.: verandering; afwisseling, wijziging. an derlwartijr^ bv. n.: ander: bw.: van elders; -warts, bw.: elders; -weitig, bv. n.: ander; bw.: van elders. an ldeiiten, w. o. h. en w. b.: te kennen geven, te verstaan geven, (rcht.) be-teekenen; -deuter, m.: (tik.) lidwoord; -dichten, w. b.: toedichten; -dichtung, vr.: toedichting. an'ldienen, w. b.: (kph,) kennis geven van; -dienung, vr.: (kph.) kennisgeving. an'donnern. w. b.: (tam,) met geweld of geraas aankomen tegen, hard kloppen op ; Einen -: iemand bulderend aanspreken; wie angedonnert dastellen, verbouwereerd staan, daar staan als van den donder getroffen. An dorn, m. (-s): (pik ) andoorn. an dorren, w. o. s.: vastdrogen (-an: aan, op). An'dran^, m, (-es, -s): aandrang. Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
aii'dranken, w. b.: aandringen (-an: tegen). an'drliuen, w. b.: Zie androlien. Andre as, m. (-s): Andries; I -kraut; o.: Sint-Andrieskruid;-kreuz, o.: Sint-Andries-kruis; -tag, m.: Sint-Andries. an jdreehseln, w. b. ï draaien (das Kleid sitzt ihm wie -gedrechselt: de rok zit hem alsof die aan zijn lijf geschilderd is); -drehen, w. b.: aandraaien; -dreschen, w. b. beginnen te dorschen; -dringen, w. o. onr. s.: dringen, (tig.) indringen, aanrukken; -dringlich, bv. n.: dringend, (tig.) indringend; -drohen, w. b.: dreigen met. Andro meda, vr,: (fab. en pik.) Andromeda. Aii'druck, m. (es, -s; mrv.: -e): bijdrukking; (typ.) verbeterblad. aii'ldnu'ken, w. b.: (typ.) bijdrukken; -drücken, w. b.: aandrukken, opdrukken. an'leifern, w. b.: aanvuren, aansporen, aanmoedigen;-eignen, w. b.: toeëigenen, (fig.) toeschrijven: sich -eignen, w. w. : zich toeëigenen, (tig.) zich eigen maken. aneinan'der bw.: aan elkander, aaneen. Aenei'de, vr.: (let.) yEneïde. Anekdo te, vr.: anekdote;-njager, m.: jachtmaker op anekdoten; -nsammlung, vr.: verzameling (bundel) anekdoten. an'ekeln, w. o. h.: walgen, met afkeer vervullen. Anemo ne, vr.: (pik.) windroos, anemone. an'lempfehlen, w. b.: aanbevelen; -erben, w. o. s.: als erfenis deelachtig worden (angeerbt, bv. n,: overgeërfd, aangeboren); -erbieten, w. b.onr.: aanbieden; -erkennbar, bv. n.: te erkennen; -erkennen, w. b. onr.: erkennen, (kph.) accepteeren; -erkenntniss [s], vr.: erkenning, (flg.) besef; -erkennung, vr.: erkenning, (kph.) acceptatie, (fig.) bekentenis; -erschatfen, w, b. onr.: toerusten met; bv. n.: aangeboren; -erziehen, w. b,: inprenten, inscherpen; -essen, w, b. onr,: beginnen te eten aan; sich -essen, w. w. onr.: zich zat-eten, zich volproppen. an'lfaelieln, w. b.: met luchtstroom verfrisschen; -fachen, w. b.: aanblazen; -tachern, w b.: met luchtstroom verfrisschen; -fadeln, w. b.: rijgen, aanrijgen; -fahrbar, bv, n.: toegankelijk; -fahren, w. b. onr.: aanvoeren, brengen, (fig.) op het lijf vallen, uitvaren tegen; w. o. onr. s.: aankomen, (mnw.) afdalen, neerdalen (an etwas -fahren, tegen iets aankomen); -fanr-schacht, m. (nmw.) mijnschacht; -fahrt, yr.: nadering, aankomst, (mnw.) neerdaling, (van eene brug:) oprit. An'lfall, m. (-es,-; mrv.-falie): aanval, (ook:) aanvalling (tegen); (rcht.) toevalling, ten deel valling; -tallen, w. b. onr.: aanvallen, aantasten, aangrijpen, overvallen, (rcht.) toevallen, ten deel vallen; w. o. onr. s.: vallen tegen .... aan). Aii'fanff, m. (-es, -s; mrv.: -fange): aanvang, begin; aller - ist schwer: alle beginselen zijn moeielijk; es ist nur um den - zu thun, de eerste stap is het moeielijkst; die Anfange: de eerste beginselen. anTang;en, w. b. onr.: beginnen, aanvangen ; es fangt mich an zu hungern: ik begin honger te krijgen; wer gut 2e druk. 3 |
ANGEHEm
ANFaNGER.
34
|
anfangrt, ist halb fertigr: (spr.) een groed begrin is het halve werfc. An'fanger, m. (-s: mrv.: -) pasbegin-nerj An'taiigrerin, vr. (-; mrv. -nen): pas-beginster. anfiinglicli, bv. n. en bw.: aanvankelijk, an'fangs, bw.: in het beg-in; grleich dadelijk in het beg-in; I -buehstabe, m.: aanvangs-letter; -gründe, m. mrv.: eerste beginselen; -punkt, m : punt van aanvang; -schule, vr.: school voor eerstbeg-innen-den; -unterricht, m.: eerste onderricht; -vers, m.: eerste vers; -zeile, vr.: eerste regel. an lfarben, w. b.: verven, (fig.) verbloemen; -fassen, w. b.: aanvatten, aan-pakkten, aangrijpen, (fig.) aanrijgen; (mil.) angefasst! presenteert geweer!; -faulen, w. o. s.: aangestoken of rot worden, (hik.) wegrotten; -fechtbar, bv. n.: betwistbaar, aantastbaar; -techten, w. b. onr.: aantasten, (relit.) betwisten, (kkl.) aanvechten, bekoren (was ficht ihn an: wat beheert hem; icn lasse mich das niciit-fechten: ik laat mij daardoor niet weerhouden); -fechtung, vr.: aantasting, (kkl.) aanvechting, bekoring, verzoeking, (rcht.) betwisting; -feilen, w. b.: beginnen te vijlen; -feilschen, w. o. h. en w. b.: loven en bieden, dingen, afdingen; -feinden, w. b.: vijandig behandelen, zich vijandig gezind betoonen jegens; -feindung, vr.: vijandigheid; -fertigen, w. b.: maken, vervaardigen; -fesseln, w. b.: vastketenen, (fig.) boeien; -fetten, w. b.: (kkk.) vet toevoegen aan; -feuchten, w. b.: bevochtigen, nat maken, (pap.) natten; -feuern, w. b.: (vuur, kachel,haard:) aanmaken, (fig.) aanvuren, aanhitsen, aanmoedigen; -flammen, w. b.: (fig.) doen ontvlammen, aanvuren; w. o. s.: ontvlammen, ontbranden ; -flat-tern, w. o. s.: aanfladderen, aanvliegen; -flecnten, w. b. onr.: vastvlechten; -flehen, w. b.: (smeekend) aanroepen, smeeken; -fletschen, w. b.: aangrijnzen, de tanden laten zien aan; -fliegen, w. o. onr. s.: aanvliegen, (fig.) plotseling te voorschijn komen op, (ook :) plotseling overvallen; -fliessen, w. o. onr. s.: aanvloeien, (fig.) wassen, rijzen, stijgen; -flossen, w. b.: aanspoelen, aanslibben,(hout:) vlotten; w. o. s.: aanslibben, aanwassen; -fluchen, w. b.: vloekend uitvaren tegen. An'ltug:, m. (-os, -s; mrv.: -flüge): aanvlieging; vlucht, vaart, (pik.) botting, uitlooping, (ook:) jong hout, (fig.) zweem, tikje, schijntje; -fluss, m. (-es): aanslibbing, aanspoeling, (ook:) aangeslibt land, grond-aanwas, (van water: 't) wassen (-fluss und Ab'fluss: vloed en ebbe); -fluthen [tl, w..o. s.: aanvloeien, aanstroomeu. anTolgeiid, bv. n.: bijgaand, nevensgaand. An'forderung, vr.: eisch; - machen; aanspraak maken. anformen, w. b.: vormen, den ver-eischten vorm geven aan. An'If rage, vr.: aanvraag, (fig.) navraag ; -frage beisst Niemand: (spr.) het vragen staat vrij; -fragen, w. b.: aanvragen, vragen om, (ook:) navraag doen naar. an'fressen, w,b. onr.: knabbelen aan; vreten aan; vreten van; (fig.) wegvreten. |
wegknagen, (ook:) invreten; sich -fressen, w. w. onr.: zich zatvreten, zich volproppen; -fressung, vr.: wegvreting, wegrotting; -frieren, w. o. onr. s.: vastvriezen; -frischen w. b.: opfrisschen; verfrisschen; ververschen; (fig.) aanmoedigen, aansporen, aanhitsen. An lfuge, vr.: bijlage;-fügen, w. b.: bijvoegen, (tim.) voegen, (fig.) mededee-len, berichten; -tuhlen, w. b.: aanvoelen, bevoelen (das fühlt sich rauh an: het is ruw op het gevoel; beim -fühlen: op het gevoel); -fuhr, vr.: aanvoer, vervoer; -füh-ren, w. b.: vervoeren, (ook:) aanvoeren (i. a. b.), (let.) aanhalen, (fig.) onderrichten, leeren, (fig. fain.) beetnemen, foppen, verschalken; -führer, m. (-s;mrv.-): aanvoerder (-führerstelle, vr.: commandement, bevelhebberschap); -führerei', vr.: beet-nemerij; -führenn, vr.: bestuurster; -füh-rung, vr.: aanvoering, (let.) aanhaling, (fig.) leiding, beheer, (fig. fain.) verschalking, beetneming (-führungszeichen, o.: aanhalings-teeken); -fühlen, w. b.: aanvullen, opvullen, vullen (sich -tullen: zich volproppen); -furt, vr.: aanlegplaats, landingsplaats, kade; -tussen, w. o. h.: zich nederzetten. An'lffabe, vr.: opgaaf, (rcht.) aangifte, (fig.) plan, schets; -gabeln, w. b.: aan de vork steken, (fig.) zich meester maken van; -gaffen, w. b.: aangapen; -gaffer, m.: aangaper; -gafferin, vr.: aangaapster; -gah-nen, w. b.: geeuwend aanzien, geeuwen tegen. An'sjebe, in Sam. I -zettel, m. (-s;mrv. -): (kph.) aangifte. an lsreben, w. b. onr.: aangeven (i. a. b.), opgeven, (fig.) ontwerpen; -geber, m. (-s; mrv. -): aangever, (fam.) verklikker, (fig.) ontwerper; -geberei', vr.: verklikkerij; -geberin, vr.: verklikster. An'gebiiide, o. (-s; mrv. -): feestgeschenk. ait'g^eblicli, bv. n.: zich noemend, zoogenaamd; bw.: naar het heet, naar het zeggen is. an'lgebogen, bv. n.: inliggend, nevensgaand ; -geboren, bv. n.: aangeboren. An'^ebot, o. (-es, -s, mrv. -e); aanbod; (bij veilingen :) eerste bod. Aii'ffebunv:? vr. Zie Angabe. an gedeilien. w. o. onr. h.: Einem etwas - lassen: 1) aan iem. iets toestaan (vergunnen, verleenen); 2) aan iem. iets bewijzen (b.v. gunsten, weldaden, eerbetoon). An'gredenken, o. Zie het z. n. o. An-denken. An'lgrelian^e, o. (-s; mrv. -): hanger (oorsieraad): amulet; -gehangt, bv. n.: aangehecht, toegevoegd, bijgevoegd. aii'jüfehen, w. o. onr. s.: 1) aangaan, beginnen; 2) aangaan, raken, betreffen; 3) aangaan, beginnen te branden; das Haus ist angegangen: het huis is inbrand geraakt; 4) door bederf aangetast worden; ein angegangenes Ei: een vuil ei; 5) aangaan, toegelaten (gedoogd, geduld, goedgekeurd, enz.) kunnen worden; das geht nicht an: dat gaat niet aan. I -, w. b. onr.: zich wenden tot, naderen; (fig.) bestormen. an'geliend. bv. n.: pasbeginnend; |
AENGSTIGUXG.
ANGEHENDS
35
|
(fig.) jonff ; ein -er Arzt: een jong dokter; bei -er STacht: teg-en den nacht. I vg-w.: wat betreft, wat aangaat. aii'geliendH, bw.: in het eerst, aanvankelijk. An'^ehenke, o. (-s; mrv. -): Zie An'l^ehUr, o. (-es, -s): toebehooren; (fig.) eigendom; -gehören, w. o. h.: toebehooren, behooren tot (aan, bij); -gehorig, bv. n.: toebehoorend, behoorend tot (aan, bij); -gehorige, m. en vr. (-n; mrv. -n); bloedverwant, (ook:) onderhoorige, ondergeschikte. au'jjreifern, w. b.: bekwijlen. An'^ekla^te, m. en vr. (-n; mrv. -n): besehnldigde; verweerder (verweer-dercs). Ait'sel, vr.: angel, prikkel, stekel; (vv.) haak; (jag.) klem; (van deuren:) hengsel, (fig.) as, spil (die Angeln der Welt: de asjmnten der aarde); zwischen Thür und -: in het nauw; I -band, o.: hengsel;-blei, o.: lood aan een vischhaak; -bolzen, in.: ringbout;-draht, in.: weerhaak; -fisch,m.: stekelrog; -fischer, m.: hengelaar; -fische-rei, vr.: (net) hengelen; -tormig, bv. n. en bw.: angelvormig, vischhaakvormig; -ha-ken, m.: weerhaak; -leine, vr,: (vv.) sim; -inaus: m.: veldmuis; -platz, m.: plaats om te hengelen; -punkt, m.: aspunt, pool; -ruthe ItJ, vr.: hengelroede, hengel; -schiff, o. (vv.) hoekerschip, hoeker; • schuur, vr.: (vv.) sim; -stern, m.: (str.) poolster; -weit, bw.: waagwijd. Au'geld, o. (-es, -s; mrv.-er): handgeld; godspenning. an'Igelegen, bv. n.: van aanbelang (sich et was -gelegen sein lassen: zich gelegen laten liggen aan iets); -gelegenheit vr.: zaak; -gelegentlich, bv. n.: van aanbelang, (ook:) dringend; bw.: met belangstelling, belangstellend; -gelegt, bv. n.: aangelegd, (fig.) overlegd, beraamd (ein -gelegtes Feuer: een opzettelijk aangestoken brand). An'geler, m. (-s; mrv. -): hengelaar. Ange'lika, vr.: Engelina; (pik.) angelica, engelwortel. an'geln. w. b.: hengelen, an'gelolien, w. b.: plechtig beloven, de gelofte doen; eidlich -: onder cede beloven. Aii'gelöbniNH |s], o. (-es; mrv.-e), en: Au geloliung, vr.: plechtige belofte ; gelofte. Aii'gelHachNe. m. (-n; mrv. -n): Angelsaks: an'gelsachsisch, bv. n.: Angelsaksisch. an'geme^Hen, bv. n. |3] en bw.: ge-ëvenredigd [aan], overeenkomstig, in overeenstemming [met]; I -heit, vr.: ge-ëvenredigdheid. an'genelini, bv. n. en bw.: aangenaam; (kph.) gewild, gezocht, gevraagd. Aii'ger, m. (-s: mrv. -): grasstrook, zoom, rand, lt;ook:) grasvlakte, weide; I -blume, vr.: madeliefje; -kraut, o.: knoopgras; -recht,o.: weide-recht;-weide, vr.: (pik.) lage wilg. an'geregt, bv. n.: besproken; -er Massch: als boven gezegd. an'geriNHen, bv. n.: (pop.) aangeschoten dronken. |
Angermann'lancl, o. (-s): (adk. Ingermannland. an'gesehen, bv. n.: (fig) gezien, in aanzien. I -, vgw.: aangezien, naardien. an'gesessen, bv. n.: gezeten, gevestigd, woonachtig. Ange^iclit. o. (-es, -s; mrv. -er): gezicht, aangezicht, gelaat; von -: van aanzien; in - des (der): in het aangezicht van. I angesichts, bw.: in bijzijn van. an'geHtainmt, bv. n.: aangeboren, an'gesteekt, bv. n.: aangestoken, an'gewandt, bv. n.: toegepast, an'lgewölmen, w. b.: wennen aan (sich etwas -, w. w.: iets aanwennen, zich iets aanwennen); -gewohnheit, vr.: aanwensel (aus -gewohnheit: uit gewoonte): -gewohnt, bv. n.: aangewend. an'giesüien, w. b. onr.: aangieten; (fig.) aanlengen niet; dieses Kleid sitzt wie angegossen : deze rok (deze japon) zit alsof die aan het lijf geschilderd is. an girren, w. b.: aankirren. an'glanzen, w. o. h.: tegenblin-ken. an gleizen, w. o. h.: aanglijden. An gler, m. (-s; mrv. -): hengelaar. AnglileiM'muN, m. (-; mrv. -cis'men): anglicisme: -ka'nisch, bv. n.: angli-caansch; -kanis'mus, m. (-): anglica-nismus. angliinnien, w. o. onr. s.: aangaan, vuur vatten. anglisi ren [ie], w. b.: angliseeren, kortstajxrten. an glotzen, w. b.: met groote oogen aanstaren. an grlinzen, w. o. h.: grenzen aan, belenden. an'lgreifl»ar, bv. n.: aantastbaar; -greifen, w. b. onr.: aangrijpen (i. a. b.), (fig.) zich vergrijpen aan (sich -greifen, w. w. onr.: zich te veel inspannen); -grei-fend, bv. n.: aanvallend (-greifender Theil [Tl: aanvaller); -greifer, m. (-s; mrv. -): aanvaller. an grenzen, w. o. h.: grenzen aan, belenden; -grenzend, bv. n.: aangrenzend, belendend, (fig.) naburig; -gren-zung, vr.: belending, onmiddellijke nabijheid. An'griff, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) aanval, aantasting; (fig.) vergrijp; 2) aangrijping, tast, gevoel; 3) greep, handvatsel. Angriffs, in Sam. I -bündniss |s], o.: offensief verbond; -kolonne, vr.: colonne van aanval; -krieg, m.: offensieve oorlog; -linie, vr.: linie van aanval; -plan, m.: plan van aanval; -schritt, m.: stormpas; -waffe. vr.: offensief wapen;-weise, bw.: aanvallenderwijze. an Igrinsen. w. b.: aangrijnzen; -grunzen, w. b.: knorren tegen- Angst, vr. (-; mrv.: Aengste): angst; - machen, bang maken, beangst maken; I angst, bw.: es wird mir angst: ik word angstig, ik word bang; I -fieber, o.:koorts van angst; -geschrei, o. (-rut, m.): angstkreet: -schweiss, m.: angstzweet;-voll,bv. n- en bw.: angstvol. ang'stigen, w. b. angstig (bang, ongerust) maken; Aeng'stigung, vr.: beangsti- |
ANKERKRüCKE.
aXGSTLICH.
36
|
ging:; iin^st'lich, bv. n.: angstig:, bang, on- gerust. (hg.) overdreven (es ist mir angst-ch:erust. (hg.) overdreven (es ist mir angst-ch: Ik maak mij ongerust); Aengst'lich-keit, vr.: bange bezorgdheid, ongerustheid, (fig.) overdrevene nauwgezetheid. aii lgncken, w. b.: aankijken ;-gürten, w. b.: aangorden; -guss, m. (-es; mrv. -güsse): aangegoten stuk. an'liaben, w. b. onr.: aanhebben; Einem etwas (^fig.) iets op iemand voorhebben, (ook:) iemand te lijf willen; es ist ihm nichts anzuhaben: hij geeft geen vat op zich, men heeft geen vat op hem. an'l hacken, w. b.: (tnb.) aanschoffelen, (akk.) de aarde ophoogen rondom; -haften, w. o. h.: vastkleven: -haften, w.b. Zie anhefteii; -hakeln, w. b.: vasthaken; -haken, w. b.: vasthaken (sich -haken, w. w.: zich vastklampen); -halftern, w. b.: vastmaken met een halster; -halsen, w. b.: (jag.) koppelen; -halt, m. (-es, -s; mrv. -e): stilhouding, halt, (fig.) steun, stut; -halten, w, b. onr.: 1) houden bij, houden tegen; 2) aanhouden, tegenhouden, grijpen; 3) (muz.) aanhouden; 4) (fig.) aandrijven, aansporen, opwekken; w.o. onr. h.: 1) aan-houoen, verzoeken; 2) aanhouden, voortgaan, volharden; 3) ophouden, stilhouden; sich -halten, w. w. onr.: zich vasthouden aan, (fig.) zich houden aan. 1 An'halten, z. n. o. (-s): 1) aanhouding, voortduring; 2) volhouding, volharding; 3) verzoek, aanhouden; -haltend, bv. n.: aanhoudend, voortdurend, (fig.) volhardend; -halter, m. (-s; mrv.): aanliouder, volhouder,(fig.) houvast; -haltsam, bv. n.: volhardend, onverpoosd; -haltsamkeit, vr.: volharding. an'lhammerii, w. b.: vasthameren. An'liang:, m. (-es, -s; mrv. Anhange): aanhangsel, bijlage; (fig.) aanhang, partij; - zu einem Testamente: codicil. I -strich, m.: (in de schrijfkunst:) ophaal. anUiaiiAsen, w. o. onr. h. en s.: aanhangen ; -hangen, w. b.: vasthechten, vastbinden, (spl.) aanzetten, doen verliezen; der Katze die Schelle -hangen: (spr.) de kat de bel aanbinden (sich -hangen, w. w.: zich hechten, [fig.l zich vastklampen); -hangend, bv. n.: aanhangend, (fig.) aanklevend; -hanger, m. (-s; mrv. -): aanhanger, (fig.) hanger (oorsieraad), oorhanger; -hangewörtchen, o. ( s; mrv. -): (tik.) achtervoegsel: -hangig, bv. n.: aanhangend, (rcht.) aanhangig (eine Klage -hangig machen: eene rechtsvervolging instellen, een proces aanhangig maken); -hanglich, bv, n.: gehecht; -hanglichkeit, vr.: gehechtheid; -hangsel, o.: aanhangsel, bijlage. an lharken, w. b,: aanharken (aan-rijven) tegen; -haspen, w. b.: vasthaken aan; -hau, m. (-es): eerste hak, eerste slag met de bijl; -hauch, m. (-es): ademtocht, (fig.) bezieling, (ook:) zweempje, tikje; -hauchen, w. b.: blazen op, (fig.) bezielen (es hauchte mich an: ik ademde het in); -hanen, w. b. onr.: den eersten slag met de bijl geven, beginnen te hakken (snijden, enz.), (vv.) vastslaan (den visch aan den haak); -haufeln, w. b.: (tnb.) aanaarden, de aarde ophoogen rondom;-haufen, w- b.: opstapelen, (tnb.) aanaarden (sich -haufen, w, w,: toenemen, zich opstapelen); •haufung, vr.: opeenstapeling, ophooping. aiiHteS)en, onr. w. o. h. en onr. w. b.: vertillen naar, dichterbij____tillen, (fig,gt; |
beginnen, aanvangen, (muz.) aanheffen;, -heften, w. b.: vastmaken, (fig.) vastnagelen, (kim.) hechten, los ineenrijgen; -heilen, w. o s. en w. b.: heelen. anlieim', bw.: tehuis; - fallen: (rcht.) toevallen, ten deel (te beurt) vallen; - ge-ben: overgeven; - stellen: overgeven, overlaten. an'llieiiiielii, w. b.: doen denken om thuis; -hei'schig, bw.: gehouden, verplicht (siqh -heischig machen: zich verbinden), -heitern, w. b.: opvroolijken. an'lielfen, w. b. onr.: helpen aantrekken, helpen aandoen. anlier' (anhe'ro,) bw.: (fam.) hier. an llietzen, -w. b.: (jag.) opjagen, achterna zetten, (fig.) aanhitsen, (ook:) ophitsen; -hetzer, m. (-s; mrv. -): ophitser. an llicuchelii, w. b,: huichelen, veinzen; -heulen, w. b.: aanhuilen, aanjanken ; -heu'te, bw.: thans, heden ten dage. an liexen, w. b.: betooveren met. An'lliieb, m. (-es. -s; mrv. -e): eerste houw met de bijl, (akk.) houthak, (srm.) eerste stoot; -hohe, vr.: hoogte; -holen, w. b.: aanhalen, naar zich toehalen; yhören, w. b.: aanhooren (man hört es ihm an: men kan het aan hem hooren; das lasst sich -horen: dat laat zich hooren); -hörung, vr.: aanhooring, (rcht.) verhoor (nach -hörung der Zeugen: de getuigen gehoord hebbende, na het ge-tuigen-verhoor); sich -hosen, w. w.: eene broek aantrekken; -hüpfen, w. o. s.: aanhuppelen; -husten, w. b.: hoesten tegen. anigma'tiseli. bv. n.: raadselachtig; Anil', m. (-s): indigo; anima'lisch, bv. n.: dierlijk; Anis', m. (-es): anijs (Aniszucker, m.: muisjes). An'Jagrcl, vr.: (jag.) plaats waar de honden het hert aangetroffen hebben; -Jagen, w. b.: (wild:) opjagen, (jachthonden:) aandrijven, (fig.) aanjagen (ange-jagt kommen: komen aanhollen); -jochen, w. b.: in het juk spannen. an lkampfen, w. o. h.: strijden tegen;, -karren, w. o. h. en w. b.: ap.nkarren (angekarrt kommen: komen aankarren). An'lkauf, m. (-es; mrv. -kaufe): aankoop, (fig.) handgeld; -kaufen, w. b.: aan-koopen (sich wo -kaufen: zich ergens vestigen, ergens onroerend goed aankoopen); -kaufer, m. (-s; mrv. -): aankooper, koo-per; -kaufung, vr.: aankoop. An ker, m. (-s; mrv. -): (zeew., bwk. en kph.) anker; vor - gehen (sich vor - legen), ten anker komen; vor - liegen: voor anker liggen; den - schleppen: op het anker rijden; I -amboss, m.: ankeraanbeeld; -arm, in.: anker-arm; -auge, o.: anker-oog; -balken, m. mrv.: kraanballcen; -bekleidung, vr.: ankerbekleeding; -boje, vr.: ankerboei, bakenton; -fest, bv. n. en bw.: ankervast (-fester Grund: goede ankergrond); -fliegre, vr. (-flügel, m.): ankerklauw; -förmig, bv. n. en bw.: an-kervormig; -fütterung, vr.: ankerkussen; -geld, o.: ankergeld; -grund, m.: ankergrond; -haken, m.: ankerhaak; -hals, in.: ankerhals; -haspel, m.: kaapstand, gangspil, wind-as; -holz, o.: ankerstpk;-knecht, m.: bootsman; -korb, m.: boeireep, boei-lijn; -kreuz, o.: ankerkruis; -krücke, vr.: |
ANKE RKU GEL.
AJsLAUF.
37
|
ankerstok; -kugrel, vr.: kogel met baaktanden; -löchcr, o. mrv.: kluisgaten; -los, bv. n.: ankerloos; -platz, m.: ankerplaats;-probe, vr.: probeering: van een anker; -reent, o.: recht om (kosteloos) te ankeren; -ring:, m.: ankerring:; -rührung:, vr.:ankerbeklee-(iing:; -ruthe | tl, vr.: ankerschaft; -schmied, m.: ankersmid; -schmiede, vr.: anker-smederij; -schuh, vr.: ankerschoen;-seil, o.: ankertouw, kabel; -spitze, vr.: punt van een anker; -stange, vr.: ankerstok; -stelle, vr.: ankerplaats,ankergrond; -stich, m.: ankerknoop; -stock, m.: ankerstok; -t.au, o.: ankertouw, kabel (-taulange, vr.: kabelslengte); -werk, o.: toebehooren van een anker; -winde, vr.: kaapstand, windas, gangspil; -zeichen, o.: boei, bakenton; -zoll, m.: ankergeld. an'kerben, w. b.: inkepen. an'kern, w. o. h. en s.: ankeren; nach etwas -: hengelen (hunkeren, begee-rig zijn) naar iets. an ketteln, w. b.: met kettinkjes vastmaken, (wev.) met den kettingsteek verbinden; -ketten, w. b.: vastketenen, vastschakelen (sich -ketten, w. w.: zich vastklampen); -kettung, vr.: vastschake-ling, (fig.) aaneenschakeling. An'lkind, o. (-es; mrv. -er): (rcht.) aangenomen kind; -kinden, w. b.: als kind aannemen; -kindung, vr.: aanneming als kind; -kitten, w. b.: (met cement, met stopverf, met lijm, enz.) vastplakken, an'klapbar, bv. n.: vervolgbaar. Au kla;£lt;s vr.: beschuldiging, aanklacht; I -akt, m.: akte van beschuldiging; -bank, vr.: bank der beschuldigden ; -schrift, vr.: aanklacht, beschuldiging an klagon, w. b.: aanklagen, beschuldigen; Einen des Diebstahls -: iemand beschuldigen van diefstal. An lklat^er, m. (-s; mrv.-): beschuldiger, aanklager; -klagerin, vr.: (-; mrv. -nen): beschuldigster, aanklaagster. an'lklageriMch, bv. n.: beschuldigend; geneigd om te beschuldigen; I -er Seits: (rcht.) van de zijde der beschuldiging, an'klaiiimern, w. b.: aanklampen, Aii'klans?. m. (-es,-s; mrv. An'klange): (muz.) accoord, (fig.) aanhef; - der Glaser: (het) klinken der glazen;-finden: weerklank vinden. an'kleben, w. b.: vastplakken ; w. o. s.: vastkleven, (fig.) aankleven; -kleber, ra. (-s; mrv. -): aanplakker; -klecksen, w. b.; bespatten, beklodderen, (mtsl.) ten ruwste bepleisteren; -kleiben. Zie anklelien; -kleiden, w. b.: aankleeden;-kleidezimmer, o.: kleedkamer; -kleistern, w. b.:vastplakken; -klemmen, w. b.: aandrukken (-an: tegen). an'lklin^cln, w. o. h.: aanbellen, aanschellen; w.b.: bellen, schellen; -klingen, w. o. onr. h.: klank beginnen te geven, (muz.) samenklinken, (ook:) veel gelijken op, zoowat op dezelfde wijs gaan; (fig.) weerklank vinden, (met drinkglazen:) klinken. an'lklopfen, w. b.: vastslaan; w.o.h.: aankloppen; -klopfer, ra. (-s; rarv. -): klopper (aan eene deur); -klopfring, ra.: (koperen ring aan eene deur bij wijze van) klopper. an'Iknallen, w. b.: aandrijven door het klappen van de zweep; sich -, w. w.: (pop.) op zijne achterste pooten gaan staan. |
an'lkncbeln, w. b.: knevelen, stevig binden; -kneipen, w. b.-. vastknijpen, aan-knijpen; -knópfen, w. b.: vastknoopen, dichtknoopen: -knüpfen, w. b.: aan elkander knoopen, aaneenknoopen, (fig.) aanknoopen, beginnen; -knurren, w. b.: aanknorren. an lködern. w. b.: 1) als lokaas gebruiken, 2) niet aas lokken; -kommen, w. o. onr. s.: aankomen, (fig.) overvallen, aangrijpen, zich meester maken van; un-recht -kommen: zich vergissen, (fig.) verkeerd te pal komen; -kommen auf: aankomen op, (fig.) afhangen van;-köramlich, bv. n.: genaakbaar; -kömmling, m. (-es, -s j mrv. -e): aankomeling, nieuweling; -kópten, w. b.: van eenen kop voorzien; -koppeln, w. b.: koppelen; -körnen, w.b.: (jag. en fig.) lokken (met lok-aas). an'lkralKMi, w. b.: aankraaien. (ook:) met gekraai te verstaan geven; -krallen, w. b.: grijpen met de klauwen (sich -krallen, w. w.: zich met de klauwen vastklemmen); -kratzen, w. o. h.: krabben, krabbelen (- an: aan, op, tegen); w. b.: aankalken, opkalken (d. i.: opschrijven met krijt); -kriechen, w. o. onr. s.: aankruipen. an lkiindi^en. w. b*: aankondigen, bekend maken (Krieg -kündigen: oorlog verklaren); -kündiger, m. (-s; mrv. -): aankondiger, bekendmaker; -kündigung, vr.: aankondiging, bekendmaking, kennisgeving (-kündigungsschreiben, o.: adviesbrief, kennisgeving); -kunft, vr.: aankomst, (theo.) komst (van den Messias); -kunfts-ort, ra.: (kpn.) plaats van aankorasi; -kuppeln, w. b.: koppelen. an'llaelieln (an larlien), w. b. ^aanlachen, toelachen, tegenlachen. An lasre. vr : 1) aanleg; 2) inleg (van kapitaal); 3) bijlage, bijbehoorend stuk; 4) schets, teekening, plan; 5) oprichting; (5) belasting; die Anlagen (mrv.): de aanleg, het park. an'llandbar, bv. n.: toegankelijk; -lande, viv. aanlandplaats, landingplaats; -landen (-landen), w. o. s.; aanlanden, landen, (fig.) aankomen; -landung, vr.: aanlanding, landing, (fig.) aankomst. an'lansen, w. e. s.: aankomen, komen ; w. b.: betreffen, aangaan (was mich anlangt: wat mij aangaat). an'landen, w. b.: verlengen, langer maken. an'lan^end, bw.: betreffende, aangaande. An lan^unffsstiick, o. (-es, -s; rarv. -e): verlengstuk. An'lasN, ni. (-es; mrv. An'lasse): (het) wassen (van het water); (fig.) schijn, (ook:) aanleiding, reden; -lassen, w. b. onr.: 1) aanlaten (kleederen), niet uittrekken; 2) (honden:) loslaten; 3) (water dat door sluisdeuren enz. tegengehouden is:) laten loopen, (fig.) te lijf vallen; sich -lassen, w. w.: zich laten aanzien; -lat-schen, w. o. s.: (pop.) aansukkelen. An'lauf, m. (-es, -s; mrv. An'laufe): 1) aanloop, toeloop,- (fig.) last (grossen - haben von: veeJ last hebben van); 2) loopje (einen - nehmen: een loopje nemen, b. v. om eenen sprong te doen); |
ANONYMITaT.
ANLAUFEN.
38
|
3) (fig1.) aanloop, aanval, schok, botsing; 4) (van water:) toevloed, (het) wassen; 5) (bwk.) begin, toelooping, afronding, an'laufen, w. o. onr. s.: 1) aanloo- pen (i. a. b.), ,(fig.) er tegren aanloopen, (ook:) in botsing komen; 2) een loopje nemen (b. v. om eenen sprong: te doen); 3) oploopen, opzwellen, zwellen, rijzen, stijgen, aanwassen, toenemen; 4) beslaan, beschimmelen, roesten, enz. An'laut, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) aanvangs-vocaal. an lHaten, w. b.: luiden (luien) voor. an'leg^n, w. b.: 1) aanleggen (i. a.b.); 2) legrgren, zetten, plaatsen; 3) vastleggren; 4) (lasten:) opleg-gen; 5) (tig:.) ontwerpen, oprichten, stichten, beginnen, aanvangen, (een schip:) op stapel zetten; w. o. h: aanleggen, aan wal komen, stilhouden; (fig.) aanleggen, beginnen; (ook:) dik en vet worden; sich w. w.: aanleunen tegen, (kkk.) aanzetten, vastbakken. An'lege, in Sam. I -schloss, o.: hangslot; -seil, o.: verbindings-touw: -span: m.: (typ.) kooihoutje; -steg, m.: (typ.) tor-maat-wit, An'lelien, o. (-s; mrv. -): leening. aii'lehneu, w. b.: plaatsen (zetten, leggen, doen leunen) tegen; sich -, w. w.: leunen tegen ; An'lehnepunkt, m.: steunpunt. Au'leilie, vr.: leening. au leimen, w. b.: aanlijmen; vastlijmen. au ileiten, w. b.: leiden, (fig.) den weg wijzen, onderrichten; -leitung, vr.: leiding, (fig.) wegwijzer, gids, (ook:)handboek, handleiding, (ook:) aanleiding, reden, oorzaak. an llenken, w. b.: leiden, voeren; -lernen, w. b.: leeren, aanleeren;-leuch-ten, w. b.: verlichten, net licht laten vallen of schijnen op. an'lieg:cn, w. o. onr. h. en s.: liggen aan, liggen tegen, (van kleedingstukken, enz.:) goed zitten, goed sluiten, (zeew.) aanhouden, sturen, stevenen, (fig.) gelegen zijn (es liegt mir daran: er is mij aan gelegen; sich eine Sache angelegen sein lassen: zich aan iets gelegen laten liggen); Einem -: iemand lastig vallen; Anliegen, z. n. o. (-s): (fig.) zaak, belang, (ook:) moeite, zorg (sein - anbringen: zijne zaak blootleggen; ein - haben: bezorgd zijn); an'lispeln, w. o. h.: toelispelen, (fig.) liefelijk tegenwaaien. an'lloben, w. b.: aanprijzen; -locken, w. b.: lokken, (fig.) verleiden; -locker, m. (-s; mrv.-): lokker; -lockerin, vr.: lokster, (fam.) lokvink; -lockung, vr.: lokmiddel, lok-aas; -lodern, w. b.: aanblazen, aanvuren, doen ontvlammen; w. o. s.: ontvlammen, vuur vatten ;-löth en Itl, w. b.: soldee-ren; -ludern. w. b.: (jag.) lokken; -lügen, w. b.: toedichten, ten laste leggen;-luven, w. o. s.: (zeew.) loeven, te loefwaart houden. an lmacheii, w. b.: aanmaken (i. a. b.), (fig.) aanlengen, aanmengen ; -mannen, w. b.: aanmanen, vermanen, (fig.) manen [An'mahnungsschreiben, o.(-s):(adm.) herinnering, (kph.) maanbrief]; -malen, w b.: aanscnilderen, (ook:) beschilderen; -marsch, m. (-es; mrv. -marsche): aantocht; -mar-schiren [ie], w. o. s.: aanrukken, (ook:) oprukken; sich -massen, w. w.: zich aanmatigen; -massend (-masslich), bv. n. en bw.: aanmatigend; -massung, vr.: aanmatiging (-massungsvoll, bv. n. en bw.: vol aanmatiging); -mauern, w. b.: aanmetse-len, vastmetselen. |
an'lmelden, w. b.: aanmelden, (ook:) melden, berichten, kennis van____geven. (ook:) aandienen; -mengen, w. b.: aanmengen, vermengen; -merkebuch, o.: zakboekje, opschrijfboek; -merken, w. b.: merken,bespeuren, (ook:) opmerken,(ook:) opschrijven, opteekenen (sich etwas -merken lassen: iets laten merken, iets laten blijken; ich merkte es ihm wohl an: ik merkte [bespeurde, zagl het wel aan hem); -merker, m. (-s; mrv. -): aanteeke-ningen-maker; -merklich, bv. n.: merkbaar, zichtbaar; -merkung, vr.: aanmerking, (let.) aanteekening (-merkungswerth [t], bv.n.: opmerkelijk); -messen, w. b. onr.: aanmeten, (fig.) geëvenredigd maken; -mischen, w. b.: aanmengen, vermengen ; -murren, w. b.: knorren tegen; -muth [t], yr.: aanminnigheid, aanvalligheid, lieftalligheid; -muthen [t], w. b. verlangen, be-geeren, (ook:) toeschrijven, toedichten; -muthig [tl, bv. n. en bw.:aanminnig,aanvallig, lieftallig. An'mutliH (t], in Sam. I -los, bv. n. en bw.: onbehaaglijk, zonder lieftalligheid; -voll, bv. n. en bw.: vol aanminnigheid, vol lieftalligheid; I An'muthung lt|, vr.: toedichting. An na, vr.: Anna. an'lnadeln, w. b.: vastspelden; -na-geln, w. b.: vastspijkeren; -nagen, w. b.: knagen (aan); -nanen, w. o. h.: naderen; -nahen, w. b.: aannaaien, vastnaaien; -nahem, w. b.: dichterbij brengen (sich -nahem, w. w.: naderen, dichterbij komen); -nahernd, bv. n. en bw.: benaderend, be-grootenderwijze; -naherung, vr.: nadering, (fig.) begrooting, schatting. An'nalime, vr.: aanneming, (kph.) acceptatie; Annalen, vr. mrv.: jaarboeken; Anna'ten, m. mrv.: (kkl.) annaten. Ann'clien (Aenn'elien), o. (-s): An-nigje, Antje; Naatje. an'lnehmbar, bv. n.: Zie annelim-lich; -nehmen, w. b. onr.: aannemen (i. a. b.); sich einer Sache -nehmen: zich met iets bemoeien, (ook:) iets behartigen, zich aan iets gelegen laten liggen; sich Jeman-des -nehmen: zich voor iemand in de bres stellen, zich iemands belangen aantrekken; -nehmer, m. (-s; mrv. -): aannemer, (kph.) acceptant; -nemlich, bv. n.: aannemelijk, (fig.) aangenaam; -nehmlichkeit. vr.: aannemelijkheid, (fig.) aangenaamheid, (kph.) goede hoedanigheid; -neigen, w. o. h : overhellen (sich -neigen, w. w.: overhellen); -nesteln, w. b.: vastmaken; -netzen, w. b.: beyochtigen, natten;-nic-ken, w. b.: toeknikken; -nieten, w. b.: vastklinken; -nisten, w. o.: zich nestelen. an no, bw.: in het jaar. annuli'ren [ie], w. b.: nietig maken, te niet doen. an'lëhren, w. b.: van een oor of hengsel voorzien; Anomalie', vr.: anomalie;, anoma'lisch, bv. n.: van den gewonen vorm of regel afwijkend; anonymquot;, bv. n. en bw.: anoniem, zonder naamsvermelding; Anonymitat', vr.: anoniemheid, an o- |
ANSCHAFFEN.
:anonymus.
|
nimiteit; Ano'nymus, m. (-): ongenoemde. an'lordiien, w. b.: I) regrelen; 2)voor-schrijven; 3) bepalen, vaststellen; -ordner, m. (-s; mrv. -): regelaar;-ordnerin, vr.: ; mrv. -nen): regelaarster;-packen, w. b.; aanpakken, beetpakken; -pappen, \v. b.: vastplakken; -passen, w. b.: aanpassen, passen, (fig.) geëvenredigd maken, pas maken, inrichten overeenkomstig; -pas-send, bv. n.: in overeenstemming (met); -pfahlen, w. b.: (tnb.) stutten, (rcht.) spiesen; -pfeifen, w. b onr.: (fig.) fluiten (om te roepen) (angepfiffen kommen:fluitende aankomen, komen aanfluiten): -pflanzen, w. b.: aanplanten, planten (sieh -pflanzen, w. w.: zich nederzetten, zich vestigen); -pflanzer. m. (-s; mrv. -): planter, kolonist; -pflanzung, vr.: aanplanting, plantage, plantsoen ; -pflöcken, w. b.: vastpinnen; -pfropfen, w. b.: (fig.) volproppen; -pichen, w. b.: vastmaken met pek,(ook:} pekken; -gieken, w. b.: pikken, (mtsl.) bikken; -pinseln, w. b.: opverven; -pochen, w. b.: aankloppen, kloppen tegen. aii lprallcn, w. o. h. en s.: aanbotsen, in botsing komen met, (fig.) zijn hoofd stooten, (fig. fam.) verongelukken, den hals breken, over den kop duikelen; -preisen, w. b. onr.: aanprijzen, ophemelen; -prellen, w. b.: aansmijten tegen, (fig. fam.) in den nek zien, beetnemen; -pro-biren Lie], w. b.: aanpassen; -punkten, w. b.: aanstippen; -putz, m. (-es; mrv. -e): tooi, opschik; -putzen, w. b.: tooien'^quicken, w. b.: amalgameeren. an'lraiikeii (sicli), w. w.: omstrengelen, zich vastslingeren;-raspeln, w. b.: raspen; -rasseln, w. o. s.: aanrammelen, aanratelen; -rathen [t], w. b. onr.: aanraden; -rauchen, w. b.: (eene pijp:) voor de eerste maal rooken, (ook:) doorrooken, (fig.) berooken (Einen -rauchen: den rook in iemands aangezicht blazen); -rauchern, w. b.: bewierooken, (worst, enz.:) een weinig rooken; -rauschen, w. o. h.: aan-ruischen. an'lreelinen, w. b.: aanrekenen (ook fig.), in rekening brengen, (fig.) toerekenen (etwas hoch -rechnen: iets hoog op prijs stellen); -rede, vr.: toespraak, aanspraak (-redefall, m., tik.: vocativus, vijfde naam-valh -reden, w. b.: aanspreken; -regen, w. b.: aansporen, aanzetten, in beweging brengen, (fig.) ter sprake brengen, op het tapijt brengen (angeregter Masscn: als voren gezegd); -regung, vr.: aansporing, (fig.) gewagmaking (in -regung bringen: ter sprake brengen). an'lreiben, vv. b.: aanwrijven, fijnwrij-ven, (fig.) warm maken; -reichern, w. b.: (metaal:) veredelen ; -reihen, w. b.: aanrijgen, (kim.) rijgen, (fig.) vastknoopen, (ook:) aansluiten (-reihnadel, vr.: rijg-naald, rijgpen); -reissen, w. b. onr.: beginnen te scheuren, openscheuren, (akk.) voor de eerste maal ploegen, (fig.) merken (sich -reissen, w. w. onr.: zich bezuipen, een stuk in zijn kraag drinken); -reisser, m. (-s; mrv. -): rits-ijzer; -reiten, w. o. onr. s;: aanrijden (übel -reiten: er tegen aanrijden, er tegen aanloopen, slecht te pal komen (angeritten kommen: komen aanrijden); w. b. onr.: (iemand) aanrijden, ten onderste boven rijden, (een paard:) afrijden, probeeren, (ook:) africhten, dres-seeren; -reiz, m. (-es; mrv. -e): bekoorlijkheid, (fig.) prikkel, aansporing; -reizen, w. b.: prikkelen, aansporen; -reizend, bv. n.: aanlokkend; -reizung, vr.: Zie Anreiz; -rennen, w. o. onr. s.; aanloopen, aansnellen (übel -rennen: er tegen aanloopen); angerannt kommen: komen aansnellen ; w. b. onr.: te lijf vallen, (fig.) bestormen, lastig vallen. |
An'lriclit, in Sam. I -löffel, m.: pollepel, opscheplepel; -tisch, vr.: aanrecht-bank, (keuken-)rechtbank. an Iricliten, w. b.: aanrechten, gereedmaken, klaarmaken, (fig.) aanrichten; (ook:) uitrichten, verrichten, doen; -riechen, w. b. onr.: ruiken aan; w. o. onr. h.: ruiken, rieken; -ringeln, w. b.: met ringjes vastmaken; -ritt, m. (-es, -s; mrv. -e): nadering te paard, (het) komen aanrijden, (fig.) aanval; -ritzen, w. b.: aanritsen, inkerven. an Iröclcln, w. b : (art.) vastbinden, vastzetten; -rollen, w. o. s. en w. b.: aanrollen (angerollt kommen: komen aanrollen); -rosten, w. o. s : aanroesten, (tig.) roesten. an irücliip: (anriichtig), bv. n.: in een kwaden naam (reuk, roep) staande; -rucken (-rücken), w. o. s.: aanrukken, naderen, naderbij komen ; w. b.: dichterbij schuiven (-rollen, -duwen, -trekken,-bren-gen); -rudern, w. o. s.: aanroeien; -ruf, m. (-es, -s; mrv. -e): (het) aanroepen, (net) roepen, (rcht.) oproeping; -rufen, w. b. onr.: aanroepen, toeroepen, roepen, (fig.) inroepen, (ook:) smeekend aanroepen, smeeken, (rcht.) in hooger beroep komen bij; -rufer, m. (-s; mrv. -): aanroeper, (rent.) appellant; -rufung,vr.: aanroeping, roeping, (rcht.) hooger beroep (-rufungs-gericht, o.: hof van appel); -rühmen, w. b.: aanprijzen,prijzen, ophemelen; -rühren, w. b.: aanlengen, aanmaken, (fig.) aanroeren, (ook:) aanraken, bevoelen, betasten. ans (= an das): aan het, aan den, aan de. an'lsaen, w. b.: bezaaien; -sage, vr.: kennisgeving; -sagen, w. b.: aanzeggen, kennisgeven, (fig.) aankondigen, (ook:) oproepen, (spl.) noemen (sich -sagen lassen: zich laten aandienen); -sagen, w. b.:zagen, aanzagen; -sager, m. (-s; mrv. -): aanzegger, kennisgever; -sammeln, w. b.: opzamelen, opeenhoopen (sich -sammeln, w. w : zich ophoopen); -sammlung, vr.: ophooping; -sassig, bv. n.: gezeten, gevestigd, woonachtig; -sassigkeit, vr.: gezetenheid, woonachtigheid. An'isatz, m. (-es: mrv. An'satze): aan-zetstuk, verlengstuk, (muz.) mondstuk, (kkk.) aanzetsel, aanoaksel, (fig.) aanleg, voorbeschiktheid, geschiktheid, (rek.) opzetting (van eene berekening), begin, (ook :) aanslag, schatting, begrooting; I - grosse, vr.: differentiaal-grootheid; -rechnung, vr.: ditterentiaal-rekening; -röhre, vr.: verlengpijp. an'lsliuern, w. b.: zuurdeeg doen in; -saugen, w. o. onr.: zuigen (sich -saugen, w. w. onr.: zich zuigende vastklemmen); ■stiung, vr.: bezaaiing, (ook:) zaaisel, zaaizaad ; -sauseln, w. b.: zacht tegenwaaien; -sausen, w. b.: aansuizen. an'lscliaben. w. b.: schaven; -schaffen, w. b. reg.: aanschaffen; w. b. onr.: schep- |
ANSCHAFFER.
40
AXSCHüREX.
|
pen, in het aanzijn roepen; -sehaffer, m. (-s; mrv. aanschalfer, (figr.) verschaffer, bezorger, leverancier; -scnattungr, vr.: aanschaffing:, (figr.) levering:, (ook:) voorraad (-schaffung: machen: kph.: remise zenden, dekking: zenden; keine -schaffung:machen; ong:edekt laten); -schaften, w.b.: van eene schaft (een heft, een handvatsel) voorzien; -schalen, w. b.: schillen; -schalmen, w. b.: merken, van een merk voorzien (te rooien boomen in een bosch); -scharren, w. b.: oprijven, opharken. au Iseliaueu, w. b.: aanzien, aanschouwen; -schauer,in. (-s; mrv.-): toeschouwer; -schaulich, bv. n.: aanschouwelijk, (lig:.) zichtbaar, duidelijk; -schaulichkeit, vr.: aanschouwelijkheid, (fig.) zichtbaarheid, duidelijkheid. An'lschein, ra. (-es, -s): schijn, voorkomen, uiterlijk (dein -schein nach: naar het zich laat aanzien) ; -scheinen, w. b. onr.: beschijnen; w. o. onr. s.: schijnen; -scheinend (-scheinlich), bv. n. en bw.: schijnbaar, oogenschijnlijk, naar het zich laat aanzien; -schellen, w. o. h. en w. b.: aanbellen (aanschellen), bellen(schellen); -schere, vr.: (wev.) schering; -scheren, w. b. onr.: (wev.) scheren. an I«chicken (sich), w, w.: zich gereedmaken, (ook:) schijnen over te hellen (sich gut oder übel zu etwas -schicken: iets goed of verkeerd aanvatten); -schic-kung, vr.: toebereidselen (mrv.), (lig.) overhelling, aanleg; -schieben, w. o. onr.: aanschuiven; w. o. onr. h.: (spl.) het eerst spelen, uitspelen; -schieber, m. (-s; mrv. -): verlengstuk; -schielen, w. b.: van ter zijde aanzien, (fig. ook:) met schele oogen aanzien; -schiessen, w. b. onr.: aanschieten, raakschieten, (ook:) door het afvuren van een schot (of van geschut) inwijden, (kim.) aanschieten, aanmaken, (brood:) in den oven schieten, (fig. fam.) een tik beet doen krijgen; w. o. onr. h.: beginnen te schieten, (tig.) komen aanschieten, toeschieten, (van stroomend water:) snel wassen, (schk.) kristalliseeren, (fig.) door bederf aangetast worden; -schilfen, w. b.: aanvaren, te water aanvoeren; w. o. s.: sanvaren,(ook:) vastvaren; -schiften, w. b.: (tim.) lasschen, aanlasschen; -schimmeln, w. o. s.: beschimmelen; -schirren, w. b.: optuigen, inspannen, aanspannen; -schirrung, vr.: optuiging, inspanning, (ook:) tuig. An'HChlag:, m. (-es,-s; mrv. An schlage)}: aanslag (i. a. b.); (van een molen:) geklepper, (van golven:) geklots, (kim.) los ineengeregen stuk werk, (fig.) aanplakbiljet, (ook:) berekening (in - bringen: mederekenen; dass kommt nicht mit in -: dat wordt niet medegerekend); I -faden, m.: (kim.) rijgdraad; -zettel, m.: aanplakbiljet. An'schlage, in Sam. I -holz, o.: klap- Ïgt;er (van eenén molen); -rad, o.: (in hor-oges:) slagrad.gt;er (van eenén molen); -rad, o.: (in hor-oges:) slagrad. an'lschla^en, w. o. onr. h. en onr. w. b.: aanslaan (i. a. b.); vastslaan; (van golven:) klotsen, (biljetten:) aanplakken,(een geweer:) aanleggen, mikken met, (fig.) taxeeren, schatten, begroeten,(ook:)goede uitwerking doen; -schlagig, bv. n.: vindingrijk, vernuftig, slim,geslepen; -schlam-men, w. b.: aanslibben (sich -sehlammen, w. w.: aanslibben). |
an lHchleiclien, w. o. onr. s.: aansluipen (angeschlichen kommen: komen aansluipen), (ook:) aanstrompelen, aansukkelen; -scnleifen, w. b. reg.: op eene slede aanvoeren, (ook:) vastbinden met een strik; w. b. onr.: slijpen, aanslijpen; -schleramen: Zie anHclilanimen; -schlen-dern, w. o. s.: aanslenteren (angeschlen-dert kommen: komen aanslenteren); -schlenkern (-schleudern), w. b.: aanslingeren, aansmijten; -schleppen, w. b.: sleepen. an Isclilicliten, w. b.: opstapelen, optassen; -schliessen. w. b. onr.: vastmaken, (ook:) opsluiten (sich -schliessen, w. w. onr.: zich aansluiten; schliesst euch an: gelederen, sluit u!); w. o. onr. h.: aansluiten, (rs.) de beenen goed tegen het paard aandrukken (gut -schliessen, kim.: goed sluitend zijn, goed om het lijf sluiten); -schlingen, w.b.onr.: vaststrikken; -schlit-zen, w. I).: insnijden, inknippen; -schlossen, w. onp. h.: hagelen tegen; -schluss, m. (-es; mrv, -schlüsse): aansluiting, (fig.) aanhangsel, bijvoegsel, bijlage (-schluss-bahn, vr.: zijtak van eenen spoorweg). an lsc'liiiiauchen, w. b.: Zie anrau-chen; -schmecken, w. b.: proeven; w. o. s.: (fig. tam.) er tegen aanïoopen; w. o. h.: (jag.) ruiken; sich -schmeicheln, w. w.: zich flikflooiend indringen; -sclnneissen, w. b. onr.: aansmijten; -schmelzen, w. b.: vastsmelten, vastgieten; w. o. onr. s.: vastsmelten; -schmettern, w. b.: aansmijten; -sehmieden, w. b.: vastsmeden, (fig.) vastklinken; sich -schmiegen, w. w.: zich vastklemmen of vastklampen, zich aansluiten, (fig.) zich schikken; -schmiegsam, bv.n.: lenig, buigzaam; -schmieren, w. b.: aansmeren, te duur (of tegen wil en dank) doen koopcn, (ook:) besmeren, beklodde-ren, (wijn:) vervalschen, (iemand:) beetnemen, bedotten, bedriegen (sich -schmieren, w. w.: zich flikflooiend indringen); -schminken, w. b.: blanketten. an'lsehnallcn. w. b.: vastgespen; -schnarchen (-schnarren, -schnauben, -schnauzen), w. b.: snauwen tegen, toesnauwen; -schneiden, w. b. onr.: aansnijden,opsnijden, opensnijden, (ook:) insnijdingen maken in; -schnellen, w.b.: aanwerpen, (tim.) met de meetlijn merken;-schnitt, ra. (-es.-s; rarv. -e): eerste snede, (ook:) insnijding, inkeping (-schnittbuch, o.: innw.: opschrijfboek);-schnüffeln, w.b.: besnuffelen; -schnii-ren, w. b. vastsnoeren, (ook:) aanrijgen; -schnurren,w.b.:snauwen tegen,toesnauwen. an'scliobern, w. b.: ophoopen, optassen; An'schove, vr.: ansjovis. an'lüiclirauben. w. b.: aanschroeven, vastschroeven (die Dauraenstöcke -schrau-ben: de duimschroeven aanzetten); -schrecken, w. b.: (jag.J opjagen, doen schrikken; -schreiben, w. d.onr.: opschrijven (wohl oder übel angeschrieben stehen: goed of slecht aangeschreven staan): -schreien, w. b. onr.: aanroepen; -schrote, vr.: zelfkant; -schroten, w. b.: aanrollen, (laken:) een zelfkant maken aan. An lsehub, ra. (-es, -s): (spl.) eerste, worp, eerste balslag; -schuhen, w. b.: (iemand:) schoenen aantrekken, (laarzen:) voorschoenen, (palen:) van eene ijzeren punt voorzien; -schuldigen, w. b.: beschuldigen; -schüren, w. b.: (vuur:) op- |
ANSCHuREll.
ANSTAND.
41
|
stoken, oppoken, (fiff.) aanvuren, aanwakkeren; -schürer, m. (-s; mrv. -): vuur-opstoker, (figr.) opruier; -schuss, m. (-es; mrv. -senüsse): eerste schot, (fig-) scheut, plotselinge pijn, (jag;.) raakschot; -schutt, m. (-es, -s): aanslibbing; -schütten, w. b.: storten, (ook:) volstorten ; -schützen, w. b.; schutten. an lscliAvaiigreni, w. I».: bezwangeren; -schwanken, w. o. h.: aanwaggelen; -schwanzeln, w. o. h.: kwispelstaarten te-g-en; -schwarmen, w. o. s.: beginnen te zwermen, (figquot;.) komen aanzwermen; -schwarzen, w. b.: zwartmaken;-schwar-zer, m. (-s; mrv. -): zwartmaker; -schwar-zerin, vr. (-; mrv.-nen): zwartmaakster; -schwatzen, w.b.: aanpraten, aanpreeken; -schwcfeln, w. b.: zwavelen; -sehweissen, av. b. h.: I) vastsmeden, (fig.) vastklinken, 2) (tig.) aanschieten, raakschieten, raken; -schwellen, w. b.regr.: doen opzwellen, doen zwellen, (Ag.) verhoogren, doen toenemen; w. o. onr. s.: zwellen, opzwellen, (tig-.) aangrroeien; -schwemnién, w. b.: aanspoelen, (fig.) aanslibben, (hout:) aanvlotten; -schwemmung-, vr.: aanspoeling-, (fig.) aanslibbing: (-seliwemmungsreeht, o.: recht van aanwas); -schwimmen, w. o. onr. s.: aanzwemmen. an lsojflt;klii« w. o. s.: aanzeilen, aanvaren, aanstevenen; -sehen, w. b. onr.: aanzien (Grott sieht die Person nicht an: bij Ood is geen aanzien des persoons; es ist jmf mieh oder darauf angresehen : het is op mij of daarop gemunt; angesehen sein:in aanzien of in rel zijn; sieh -sehen, w. w. onr.: elkander aanzien; es sieht sieh an: 'het laat zich aanzien, het schijnt); -sehen, z. n. o. (-s): aanzien (i. a. b.), (figr.) uitzicht, voorkomen, schijn (sein-sehen behaupten: zijnen stand ophouden; sieh in -sehen setzen: zich doen grelden); -sehnlich, bv. n. en bw.: aanzienlijk (i. a. b.), (fig.) voornaam, praehtig; -sehnlichkeit, vr.: aanzienlijkheid, (fig.) voornaamheid, pracht; -sehung, vr.: aanzien (in -sehung meiner: te mijnen aanzien, wat mij betreft; in -sehung des Guten: ten opzichte van het goede; in -sehung ihrer Tugend: ten aanzien van hare deugd, wat hare deugd aangaat); -sengen, w. b.: zengen, schroeien. an'setzeu. w. b.: zetten, aanzetten, vastmaken, verbinden, bijvoegen, (fig.) aanstellen, benoemen, (ook:) vaststellen, bepalen, (ook:) schatten, taxeeren, aanslaan, begroeten, aankalken (Blutegel -: bloedzuigers zetten; die Feder -: de pen op het papier zetten, beginnen te schrijven; ein Blasinstrument -: op een blaasinstrument blazen; alle Heoel -: alle krachten inspannen, alle zeilen bijzetten ; einen Topf -: een pot te vuur zetten); w. o. h.: (spl.) zetten, aanzetten, (fig.) een aanloop nemen (om te springen), (ook:) oene poging doen, probeeren, (pik.) knop zetten, (ook fig.) volhouden, volharden; sieh -, w. w.: (bezinksel of aanslag) aanzetten. An lsiclit, vr.: (het) zien, (het) aanzien, beschouwing, gezicht, (kph.) vertoon (van eenen wissel), (fig.) zienswijze, mee-ning, gevoelen; -sichtig werden: gewaar worden, ontwaren, bespeuren. |
Ansiedelei', vr.: nederzetting, kolonie; sieh an'lsiedeln, w. w.: zich nederzetten, zich vestigen; -siedelung, vr.: nederzetting, vestiging; -sieden, w. b. onr.: afkoken ; -siedler, m. (-s; mrv. -): kolonist; -siegeln, w.b.: van een zegel in was voorzien, (ook:) vasthechten met een zegel in was; -singen, w. b. onr.: toezingen; -sin-ken, w. o. onr. s.: aanzinken; -sinnen, w. 1). onr.: toedichten, ten laste leggen, (ook:) verlangen van; -sitz, m. (-es; mrv. -e): (j«ig.) schuilhoek, schuilplaats, (rcht.) grondbezit, (ook:) woonplaats, domicilie; -sitzen, w. o. onr. h.: aanzitten, vastzitten, (rcht.) gevestigd zijn. an'l^psilteii, w. b.: openspouwen, opensplijten; -spann, m. (-s): span, voorspan; -spannen, w. b.: inspannen, (fig.) spannen; -speien, w. b. onr.: spuwen op of tegen; -spellen, w. b.: openspouwen, opensplijten; -spieken, w. b.: spekken, (kkk.) lardeeren; -spielen, w. b.: (spl.) opspelen (auf etwas -spielen: op iets zinspelen; -spieier, m. (-s; mrv. -): uitspeler (degene die het eerst moet opspelen); -spielung vr.: toespeling, zinspeling; -spiesen, w. b.: (kkk.) aan het spit steken, (rcht.) spiesen; -spinnen, w. b. onr.: spinnen, aanspinnen, (fig.) aanknoopen (een gesprek), (ook:) beramen, op het getouw zetten; -spitzen, w. b.: van eenc punt voorzien, (fig.) spitsen, (zeew.) splitsen (wieder -spitzen: aanpunten);-splitzen,w. b.: splitsen; -spornen, w b.: de sporen geven aan, (fig.) aansporen. An spraclie, vr.: aanspraak,toespraak, (muz.) geluid, klank (zur - bringen: doen klinken). anlsprecUen,w.b. onr.: aanspreken; (fig.) aanspraak maken op, (ook:) aandoen (met eene of andere gewaarwording) (-sprechen als: aanzien voor, houden voor); w. o. onr. h.: (muz.) spreken, geluid geven (-sprechen bei: aanloopen bij); -sprechend, bv. n.: belangwekkend, treffend; -spreizen, w. b.: stutten, steunen; -sprengen, w.b.: besprenkelen,besproeien, (rs. en fig.) doen aanspringen, in galop zetten (angesprengt kommen: komen aan-galoppceren); -springen, w. o. onr. s.: springen, aanspringen; -spritzen, w. o. s.: spatten; w. b.: bespatten; -spruch, m. (-es, -s ; mrv. -sprüche): aanspraak (in -spruch nehmen: in beslag nemen); -sprüchig, bv. n : betwistbaar; -spruchs, in Sam. (-los, bv. n. en bw.: bescheiden, zonder aanmatiging, ook: minzaam;-losigkeit, vr.: bescheidenheid, ook: minzaamheid; -voll, bv. n. en bw.: aanmatigend, (ook: veel-eischend, veel-vergend); -sprung, m. (-es, -s; mrv. -spriinge): sprong, (hik.) dauwwurm, (gnk. en fi^.) aanval; -spucken, w. b.: spuwen op of tegen; -spüfen, w. o. h. en w. b.: aanspoelen. an'lMtaclielii, w. b.: vastprikken, vaststeken, (fig.) prikkelen, aansporen, aanvuren; -stalt, vr.: inrichting, (fig.) toebereidsel; -stammen, w. b.: doen overerven (angestammt, bv. n.: overgeërfd, aangeboren); -stammen, w. b.: zetten (plaatsen) tegen ; sieh -stammen, w. w.: leunen tegen, (fig.) zich verzetten, zich aankanten: -stampten, w. b.: aanstampen; -stand, m. (-es, -s): 1) uitstel, (ook:) bedenking, bezwaar (das leidet keinen -stand: dat kan geen uitstel lijden, ook: daar is volstrekt geen bezwaar tegen; -stand nehmen: be- |
AN STAND.
42
AXSUD
|
zwaar maken, aarzelen ; ohne -stand: zonder bedenking); 2) fatsoenlijkheid, fatsoen, betamelijkheid, behoorlijkheid (gregren den -stand verstossen: tegen het decorum zondigen; mit -stand spreehen: fatsoenlijk spreken: mit -stand reiten: goed te paard zitten; 3) (fig.) plaats waar men op de loer staat totdat het wild onder schot komt (auf den -stand gehen [onr.]: op de loer gaan staan); -standsbrief, m.: respijt-brief; -standsvoll, bv. n. en bw.: zeerwellevend, zeer fatsoenlijk; -standswidrig,bv. n. en bw.: onfatsoenlijk, ongemanierd, ongepast, onbehoorlijk); -standig, bv. n. en bw.: fatsoenlijk, betamelijk; -standig-keit, vr.: fatsoenlijkheid, betamelijkheid; -stangeln, w. b.: opbinden; -stapeln, w. b.: opstapelen (angestapelt kommen: komen aanstappen); -starren, w. b.: aanstaren; -statt, vz.: in plaats van (-statt meiner, of: an meiner Statt: in mijne plaats); -staunen, w. b.: (verwonderd of bewonderend) aanstaren, (fam.) aangapen; -stau-nens, in Sam. (-werth 11|, -würdig, bv. n.: bewonderenswaardig); -stauner, m. (-s;mrv. -): bewonderaar, (fam.) aangaper, (ook:) nieuwsgierige. an'Ntechen, w. b. onr.: aansteken, opensteken (een vat), aan den gang maken (de pomp), vaststeken (iets, b. v. met spelden) (Einem angestochen kommen mit etwas, (fam. fig.) iemand met iets aanboord komen, met iets voor den dag komen bij iemand); -steek, in Sam. (-armel, m.:losse mouw; -bohrer, m.: boor); -steeken, w. b.: aansteken (i. a. b.),(met spelden) vaststeken; w. o. h.: aanstekelijk zijn: -stec-kend, bv. n.: aanstekelijk; -stecker, m. (-s; mrv. -): verlengstuk, aanzetstuk; -steckung, vr.: besmetting (-steckungsgift, o.; -steekungsstoff, m.: smetstof). an'lHtelicn, w. o. onr. h.: aanstaan (i. a. b.), (van kleederen, enz.:) goedstaan, (fig.) hangende (loopende, wachtende, uitgesteld) blijven (etwas-stehen lassen: iets uitstellen, iets tot later verschuiven), (ook:) passen, voegen, betamen (es steht Ihnen wohl an: het staat u mooi, het betaamt u wel); -steifen, w. b.: stijven, stijfselen, opstijven (sich -steifen, w. w.: zich aankanten, zich verzetten); -steigen, w. o. onr. s.: stijgen, (fig.) aangroeien (angestiegen kommen, fam.: komen aanzetten); -stellen, w. b. : aanstellen (i. a. b.), (fig.) maken, (.partijen, enz.:) geven, (rechtsvervolging:) instellen (sich -stellen, w. w.: zich plaatsen; fig.: zich aanstellen); -steller, m. (-s; mrv. -): aansteller, aanrichter, insteller; -stellerei', vr.: gemaaktheid, geveinsdheid; -stellig, bv. n. en bw.: knap; -stelligkeit, vr.: knapheid; -stemmen, w. b.: Zie an-stttmmen; -sterben, w. o. onr. s : aankomen (door erfenis), toevallen; -steuern, w. b.: aansturen. An'lsticli, m. (-es, -g; mrv.-e): aansteking, opensteking, doorsteking, (fig.) wormstekigheid; -sticheln, w. b.: toespelingen maken; -sticken, w. b.: aanstikkcn; -stiefeln, w. b.: laarzen aantrekken (sicH -stiefeln, w. w.: zijne laarzen aantrekken); w. o. s.; aanstappen (angestiefelt kommen: komen aanstappen); -stieren, w. b.: aanstaren; -stiften, w. b.: aanrichten, stichten, verwekken, bewerken, (iemand:) aanzetten, aansporen, (valsche getuigen :) omkoopen, (komplotten:) smeden; -stifter. m. (-s; mrv. -): verwekker, aanstoker^ (ook:) omkooper; -stifterin, vr. (-; mrv. -nen): verwelcster, aanstookster, (ook:) omkoopster; -stimmen, w. b.: aanheffen, (muziek-instrumenten:) stemmen; -stinken, w. o. onr. h.: walgen. |
an'lMtolpern, w. o. s.: aanstruikelen, (angestolpert kommen: komen aanstrompelen); -stopten, w. b.: opvullen (sich -stopfen, w. w.: zich volproppen); -storen, w. b.: aanstoken. An'sto^H, m. (-es; mrv. -stösse): stoot, botsing, (fig.) aanstoot, ergernis;-nehmen: zich ergeren; ohne -: zonder aarzelen, zonder haperen; | -naht, vr.: (kim.) uiter-naad; -schiene, vr.: stootkant. anstosMen, w. b. onr.: aanstooten. siooten, (met drinkglazen:) klinken, (fig.) vastduwen; w. o. onr. h.: stooten, (kim.) uiteren, (fig.) grenzen aan, liggen vlak naast, zich uitstrekken tot, (ook:) aanstoot geven; mitderZungc -: stotteren,stamelen, hakkelen; im Lesen-: lezen met horten en stooten. aii'lstosHend. bv. n.: belendend, aangrenzend; -stosser, m. (-s; mrv. -): buurman, belendende; -stössig, bv. n.: aanstootelijk, ergerlijk; -stössigkeit, vr.: aanstootelijk-heid, ergerlijkheid; -stottern, w. b.: stotterend toespreken. an'lHtralilen, w. b.: bestralen, tegen-stralen; -stranden, w. o. s.: stranden; -strangen, w. b.: aanspannen, inspannen, spannen voor; -streben, w.o.h.: strevc n naar, trachten naar (-streben gegen, of: wider: zich verzetten tegen; -strebende Kraft: middelpuntzoekende kracht); -streich, in Sam. (-pinsel, m.: verfkwast); -streicnen, w. b. onr.: bestrijken, besmeren, (tech.) verven, (fig.) aanstrepen, onderstrepen, (fig. fam.) betaald zetten; w. o. onr. h. en s.: rakelings of strijkelings langs gaan; -streicher, m. (-s; mrv. -): verver (-streicher-meister, m.: verversbaas);-streicherei', vr.: (het) verven, (tig.) verfvermorserij; -strei-ten, w. b.: rakelings of strijkelings voorbijgaan, even raken; -strengen, w. b.: aandrijven, inspanning vorderen van, (fig.) inspannen (sich -strengen, w.w.: zich inspannen;-strengend, bv. n.: inspannend: -stren-gung, vr.: inspanning. An'^tricli, m. (-es; mrv.-e): bestrijking, besmering, (fig.) verfje, (ook:) yernis-je; -stricken, w. b.: aanbreien; -striegeln, w. b.: gladstrijken (einem Pferde die Haare glatt striegeln -: een paard roskammen); -stromen, w. o. s.: aanstroomen, (fig.) toe-stroomen; w. b.: aanspoelen, aanslibben. an'iNtileken, w. b.: aanlasschen, een stuk zetten aan, (kim.) verstellen; -stückung, vr.: verlenging niet een stuk, (kim.: het) verstellen; -stürmen, w. b.: bestormen; w. o. s.: aanstormen; -sturz, m. (-es; mrv. -stürze): aanloop, aandrang, (fig.) schok; -stürzen, w. o. s.: aanstorten (angestürzt kommen: komen aansnellen); -stutzen, w. b.: verbouwereerd aanzien; -stützen, w. b.: stuiten, (ook:) aanleunen. an'lHue.lien, w. b.: verzoeken, aanzoek doen; -sucnung, vr.: verzoek, aanzoek; -sucher, m. (-s; mrv.-): verzoeker;-sucherin, vr. (-; mrv. -nen): verzoekster; -suchungs-schreiben, o. (-s; mrv. -): verzoekschrift, (ook:) schriftelijk verzoek; -sud, m. (-es, |
ANWERFEN.
AXSUMMEN.
|
-s mrv. -e): opkoking; -summen, w. o. s.: aangonzen (sich -summen, w. w.: zich op-hoopen, aangroeien, toenemen); -süssen, w. b.: aanzoeten. an'ltakeln, w. b.: (zeew.) optuigen, takelen; -tanzen w. o. s.: opdansen, (ook:) aandansen; w. b.: sich die Schwindsucht -tanzen: de tering krijgen van het dansen; -tappen, w. b.: beetpakken; w. o. s.: stooten tegen, tastend aankomen; -tasten, w. b.: aanvatten, betasten, bevoelen, (fig.) aantasten; -taumeln, w» o. s.: aantuimelen. antedati'ren [ie], w. b.: vroeger dag-teekenen dan naar waarheid; antedatirt lie], bv. n.: vroeger dan naar waarheid gedagteekend. aiitediluvia'niseh. bv. n.: antedilu-viaansch. An'theil [t], m.(-es,-s, mrv. -e):aandeel; I -haber, m.: deelhebber: -massig, bv. n. en bw.: geëvenredigd; An theils [t], in Sam. (-schein, m. of: -zettel, m.: aandeelbewijs); -thun, w. b. onr.: aandoen (angethan mit: bekleed met; sich -thun, w. w.: zich aan-kleeden; sich anders -thun: zich verkleeden.) Antichrist', m. (-en; mrv. -en): antichrist; anticipi'ren [piel, w. o. h. en w. b.: anticipeeren; an'tiefen, w. b.: peilen; antik', bv. n. en bw.: antiek; Anti'ke, vr.: antiquiteit; Antillen, vr. mrv. (antil'lische Insein, vr. mrv.): (adk.) Antillen (Antilli-sche eilanden); An'tilope, vr.: (drk.) antilope; Antio'chien, o. (-s): (adk.) Antiochië; Antipathie', vr.: antipathie, weerzin, at-keerigheid; Antipo de, m. (-n; mrv. -n): (adk.) antipode, tegenvoeter; an'tippen, w. b.: even tikken (aan, op, tegen); Anti-quar', m. (-es. -s; mrv. -e): koopman in oudheden, (ook wel:) koopman in oude boeken; Antiquaschrift, vr.: (typ.) Ro-meinletter; Antiquitat', vr.: antiquiteit. Ant'litz, o. (-es; mrv. -e): gelaat, gezicht, aangezicht. An'ton, m. (-s): Antoon, Toon, Teunes; Anto'nie (Antonet'te), vr.: Antonetta, Toontje, Netje; Anto'niusfeuer, o.: Sint-Antonie's-vuur; an'tosen, w. o. h.: aanstormen, aanrazen. an'ltraben, w. o. s.: aandraven (ange-trabt kommen : komen aandraven); -trag, m. (-es, -s; mrv. -trage): voorstel, (stk.) motie (einen -trag stellen: eene motie voorstellen; -trag auf Uebergang zur Tagesordnung: motie om over te gaan tot de orde van den dag; -tragsrecht, o.: recht om een voorstel te doen; -tragstel-ler, m, voorsteller van eene motie); -tragen. w. b.: aandragen, (fig.) voorstellen (auf etwas -tragen: iets voorstellen); -trappen, w. o. s.: aanstappen, aanklotsen; -trauen, w. b.: trouwen, in den echt verbinden (sich eine Person an die linke Hand -trauen lassen: een huwelijk aangaan met de linkerhand); -trauung, vr.: huwelijksvoltrekking, huwelijksplechtigheid. anltreffen, w. b. onr.: aantreffen; -treiben, w. b, onr.: aandrijven, (fig.) voortdrijven; w. o. onr. h.: aandrijven; -treiber, m. (-s; mrv. -): aandrijver, (fig.) voortdrijver; -treten. w. b. onr.: vasttreden, (fig.) aanvaarden, beginnen; w. o. onr. s.: aanloopen, (mil.) aantreden, (fig.) in functie treden (zum Tanze -treten: zich ten dans scharen^; -tretung, vr.: aanvaarding. |
Antrieb, m. (-es, -s; mrv. -e): aandrift., (fig.) aandrijving, aansporing, prikkel; aus eigenem -e: uit eigene beweging; aus innerm -e: eene opwelling van het hart volgende; aus natürlichem -e: uit instinkt. an ltrinken. w. o. h.: opbrengen (een vol glas), zijne lippen aan het glaszetten (sich -trinken, w. w.: zich bezuipen);-tritt, m. (-es; mrv. -e): eerste schrede, eerste stap, (van eene trap:) onderste trede, (rs.) drieslag, korte galop, (fig.) begin, (ook) aanvaarding;-tritts, in Sam.(-audienz,vr.: eerste audiëntie;-predigt,vr.: intree-preek; -rede, vr.: intree-rede, openingsrede; -rolle, vr.: debuut, eerste optreding; -schmaus, m.: welkomstmaal); -troeknen, w. o. s.: er aan vast drogen; -tronimeln,. w. o. h.: (mil.) de trom roeren, (fig.) er op trommelen; -tüpfen, w. b.: even tikken (aan, op, tegen). Ant werpen, o. (-s): Antwerpen. _ Anti wort, vr.: antwoord (abschlagige -wort: weigerend antwoord); -worten, w. o. h. en w. b.: antwoorden; -wortlieh, bv. n. en bw.: als (tot, in) antwoord. anl versnellen, w. b.: beproeven, probeeren, (kim.) aanpassen; -vertrauen, w. b.: toevertrouwen; -verwandt, bv. n.: verwant; sich -vettern, w. w.: zich indringen. An'lwachs, m. (-es): aanwas, toeneming, (fig.) uitbreiding (-wachsrecht, o.: recht van aanwas); -wachsen, w. o. onr. s'. aanwassen, toenemen, (fig.) zich uitbreiden; -wackeln, w. o. s.: aanwaggelen; -walt, m. (-es, -s; mrv. -walte): procureur; -walt-schaft, vr.: procureurschap, (ook:quot;) volmacht; -walzen, w. o. h.: den dans openen, (ook:) aandansen (tegen), (tech.) pletten; -walzen, w. b: aanrollen; -wandeln, w. onp. h.: (fam.) bekruipen, bevangen, overvallen, overmeesteren: -wandlung, vr.: (fam.) tikje, zweempje; -wanken, w. o. s.: aanwaggelen;-warter, m. (-s; mrv.-): uitzichthebber, (ook:) op hoop levende, (ook:) langstlevende; -wartschaft, vr.: uitzicht, hoop, verwachting, (ook:) overleving; -wartschaftlich, bw.: uitzichtgevend; -wasche, vr.: wassching; -wassern, w. b.: besproeien, natten; -watscheln, w. o. s. aanwaggelen. an'lweben, w, b.: aanweven; -wedeln, w. b : kwispelen, (van honden:) kwispelstaarten tegen; -wehen, w. b.: aanwaaien, tegenwaaien, (fig.) zich meester maken van ; -weichen, w. b.: weeken, week maken; -weisebank, vr.: (mrv. -banke): (kph.) giro-bank; -weisen, w. b. onr.-. aanwijzen, (fig.) onderrichten, den weg wijzen; -weiser, m. (-s; mrv. -): aanwijzer, (fig.), onderrichter, (kph.) afgever van eene assignatie; -wendbar, bv. n.: toepasselijk, (ook :) aan te wenden, bruikbaar; -wendoarkeit, yr.: toepasselijkheid, (ook:) bruikbaarheid; -wenden, w. b. reg. en onr.: aanwenden, gebruiken, bezigen, (ook:) toepassen; -wendung, vr.: aanwending, gebruik, (ook:) toepassing; -werben, w. b. onr.: aanwerven ; w. o. onr. h.: aanzoek doen;-werber, m. (-s; mrv. -): werver, (ook:) aanzoek-docner, (fig.) tusschenpersoon; -werbung, vr.: werving, (ook:) aanzoek; -werden, w. o. onr. s.: kwijtraken, aan den man brengen; -werfen, w. b. onr.: aanwerpen, (kleeren:) aanschieten, (mtsl.) berapen |
ANWESEXD.
44
|
w. o. onr. h.: den eersten worp doen; -wesend, bv. n.: aanwezig: (die -wezenden: de aanwezigen); -wesenheit, vr.: aanwezigheid (-wesenheitsverzeichniss [si, o.: pre-sentie-lijst); -wettern, w. o. h.: met geweld aankloppen; -wetzen, w. b.: scherpen; -widern, w. o. h.: walgen; -wiehern, w. b.: aanhinniken; -wimmern (-winseln), w. b.: op eenen jammerenden toon toespreken; -winken, w. b.: wenken, toewenken; -wirken, w. b.: aanweven; -wischen, w. b.: aanwrijven, (fig. fam.) aansmeren; -wohnen, w. o. h.: wonen naast; -wohner, m. (-s; mrv. -); buurman, (fig.) nabuur (die -wohner des...: de bevolking van...); -wuchs, m. (-es; mrv. -wüchse): aanwas, (fig.) aangroeiing,toeneming,(ook:) uitwas, (ook:) kreupelhout, hakhout; -wünschen, w. b.: toewenschen; -wurf, m. (-es,-s; mrv. -würfe): aanwerping, (fig.) aanslibbing, (ook:) aangeslibd land, (spl.) eerste worp, (mtsl.) beraping, (ook:) ruwe pleisterkalk, kim.) aanzetstuk, (aan laken:) zelfkant, aan uurwerken:) slinger; -würteln, w. o. h.: (spl.) werpen, gooien; -wurzeln,w.o.s.: wortel schieten (wie angewurzelt: als vastgenageld); -wüthen [tl, w o. s.: aanstormen, aanrazen. An'lzalil, vr.: aantal; -zahlen, w. b.: in mindering (op afkorting, op rekening) betalen; -zahlen, w. b.: op den tel aanrijgen; w. o. h.: tellen; -zapten, w. b.: beginnen te tappen, (fig.) voor den gek houden, (ook:) geld pompen uit, (pop.) een schop geven; -zaubern, w. b.: aan-tooveren; -zaumen, w. b.: optuigen. an'lzeclicn, w. b.: aandrinken; -zei-chen, o. (-s ; mrv. -): 1) teeken, 2) voorteeken, voorbode, 3) kenteeken, kenmerk; -zeichnen, w. b.: opteekenen, (ook:) opkalken; -zeige, vr.: 1) kennisgeving. 2) voorteeken, voorbode, 3) kenteeken, kenmerk, 4) (rcht.) aangifte, 5) prospectus, programma, fi) naricht; -zeige, in Sam! (-amt, o.: adreskantoor; -blatt, o.: advertentie-blad; -brief, m.: 1) kennisgeving, 2) adviesbrief); -zeigen, w. b.: 1) kennis geven van, berichten, 2) aankondigen, voorspellen, 3) (rcht.) aangeven, 4) aanwijzen, aantoonen; -zeigend, bv. n. (tik.) aanwijzend; -zeiger, m. (-s; mrv. -): aanwijzer, (rcht.) aangever, aangifte-doener, (fig.) advertentieblad, (alg.) exponent ;-zeigerin, vr. (-; mrv. -nen): (rcht.) aangeefster; -zetteln, w. b.; (wev.) opzetten, scheren, (fig.) op het getouw zetten ; -zettelung, vr.: (wev.) schering, (fig.) op 't getouw zetting, beraming; -zettler, m. -s; mrv.-): (wev.) opzetter, scheerder, (fig.) aanstoker, ontwerper, belhamel. an'lziehlmr, bv. n.: voor aantrekking vatbaar, aan te trekken; -ziehen, w. b. onr.: aantrekken (i. a. b.), (eene klok:) aan den gang maken, (den adem:) inhouden, (lucht:) inademen, (bloemen:) opkweeken, (kinderen:) aankleeden: w. o. onr. s.: aantrekken, (fig.) vatten, pakken (van thee:) trekken, (van klappen: aankomen, raak zijn; sich -ziehen, w. w. onr.: zich aankleeden (sich lacherlich -ziehen: zich belachelijk aanstellen);-ziehend, bv. n.: aantrekkend, (fig.) aanlokkend, boeiend; -zieher, m. (-s; mrv. -): aantrekker (entl.) trekspier (Schuhanzieher: schoenhoorntje; Stiefelanzieher: laarzentrekker, laarzenknecht); -zischen, w. b.: fluiten, (fig.) uitfluiten. |
An'lxuclit, vr.: 1) aanfokking, aankweeking; 2) teelt; 3) riool,afvoerkanaal; -zuckern, w. b.: met suiker bestrooien, suikeren; -zug, m. (-es, -s; mrv.-zügre): 1) aantocht, 2) kleeding, gewaad, kostuum, dracht (-zugspredigt, vr.: intree-preek); -züglich, bv. n. en bw.: kwetsend, krenkend; -züglichkeit, vr.: hatelijkheid, kwetsing, krenking (persönliche -züglichkeit: personaliteit); -zünden, w. b.: aansteken, (fig.) in brand steken; -zünder, m. (-s; mrv. -): aansteker, opsteker; -zwacken, w. b.: plagen, sarren; -z wan gen, w. b.: opdringen, met geweld inwerken; -zwecken, w. b.: pinnen; -zwingen, w. b. onr.: op-drmgen. ao'liMch, bv. n,: iEolisch; Ae'olsharfe, vr.: iEolische harp, windharp; apanag-i-ren [iej, w. b.: een vast jaargeld toeleggen aan; Apenninen, vr. mrv.: (adk.) Apennijnen; Apertur', vr.: opening. Ai» Tel, m. (-s; mrv. Aepfel): appel; in einen sauren - beissen: (spr.:) (ioor eenen zuren appel bijten; I -baum, m.; appelboom; -bein, o.: kaakbeen; -brei, m.: appelmoes; -dom, m.: wilde appelboom; -förmig, bv. n.: appelvormig: -gar-ten, m.: appelboomgaard; -grau, bv. n.: appelgrauw; -griebs, m. (-gröbs, in.; -hauschen, o.): klokhuis; -kuchen, m.: ap-pelkoek; -küchelchen, o.: appeltaartje; -most, m.: appelwijn; -mus, o.: appelmoes; -quitte, vr.: kwee-appel; -raupe, vr.: ringrups; -schimmel, m.: appelgrauwe schimmel; -schnitt, m.: vierdepartje van een appel; -schnittchen, o.: appelschijfje; -si ne, vr.: sinaas-appel; -stecner, m.: appelboor; -wein, m.: appelwijn; -wurm, m.: ringrups; Aep'felchen, o. (-s; mrv. -):appeltje. Ayiolcry'phcn, vr. mrv. (bijb.) apocriefe boeken; apokry'phisch, bv. n. en bw.: apocrief; Apoll', m. (-s): (fab.) Apollo; Apos tel, m. (-s; mrv. -): apostel (-amt, o.: apostelschap; -geschichte, vr. bijb.: Handelingen der Apostelen; -tag:, m.: heiligen-dag); apostolisch, bv. n. en bw.: apostolisch ; Apostroph', m. (-es, -s ; mrv. -e): apostrofe; apostrophi'ren [ie|,w. b.: apostrofeeren. Apothe'ke, vr.: apotheek. Apotlte'ker, m. (-s; mrv. -): apotheker; I -buch, o.: pharmacopee, apothekershandboek ; -gehilfe (-gehülfe), m.: apothekersbediende ; -kunst, vr.: artsenijbereiding; -ordnung, vr.: Zie -bnlt;*h; -taxe, vr.: tarief der geneesmiddelen; -waaren, vr. mrv.: geneesmiddelen; -wissenschaft, vr.: geneesmiddelenleer. Appell', o. (-s): (mil.) appel, aflezing: van de naamrol; Appellant', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) appellant; Appellat', ra. (-en; mrv. -en): verweerder in nooger beroep; Appellation', vr.: (rcht.) hooger beroep (-sgericht, o.: hof van appel;-srath [tj, m.: raadsheer in het hof van appel); ap-elli'ren [iel, w. o. h.: in hooger beroep omen, appelleeren ; Appen'dix m. (-es; mrv. -e): appendix; Appetit' m. (-es, s): appetijt, eetlust; appetit'lich bv. n. en bw.: appetijtelijk, smakelijk; appetit'los, bv. n. en bw.: zonder eetlust; Appetit'lo-sigkeit, vr.: gebrek aan eetlust; applau- |
ARMLOCH.
45
|
di'ren [ie], w. b. applaudisseeren, toejuichen; Applikatur', vr.: (muz.) vingerzet-ting; appreti'ren [ie], w. b.: (teeh.) opmaken, de laatste hand legrgen aan, glanzen; Appretur', vr.; (tech.) appretuur; appro-bi'rcn [ie], w. b.: goedkeuren; Apriko'se, vr.: Zie Alirikose; April', m. (-s): April (einen in den - schicken: iemand op den eersten April voor gek laten loopen; -glück, o.: onbestendigheid der fortuin ; -narr, m.: Aprilgek ; -schein, m.: nieuwe maan in April; -wetter, o.: April-weder, fig.: ongestadig weder); aprio'risch, bv. n. en bw.: a priori; Apu'lien, o. (-s): (adk.) Apulië; Apu'lier, ra. (-s; mrv. -): Apu-liër. Aquadukt', in. (-es; mrv. -e): waterleiding; Aquarell', vr.: (schl.) aquarel (-maler, ra.: aquarel-schilder; -malerei, vr.: 't aquarel-schilderen, 't schilderen met waterverf); Aequa tor, ra. (-s): Evennachtslijn; aquatorial', bv. n.: evennachts-lijns-; Aquavit', m. (-es, -s; mrv. -e): brandewijn, likeur; Aquita'nien, o. (-s): (adk.) Aquitanië. Ae'ra, vr. (mrv. Ae'ren): tijdvak, tijdperk, (fig.) eeuw; A'raber, m. (-s; mrv. -): Arabier; A'raberin, vr. (-: mrv. -nen): Arabische; Arabes'ke, vr.: arabesk; Ara'-bien, o. (-s): (adk.) Arabië; ara bisch, bv. n.: Arabisch; A'rack, ra. (-s): arak; Ara-go'nien, o.: Zie Arrsijfonien; Araorae-ter, m. (-s; mrv. -): vochtweger. Ar beit, vr.: werk, (lig.) bewerking, (ook:) werking (wie die - so der Lohn: spiv. loon naar werken); I -scheu, bv. n.: van werken afkeerig; z. n. vr.: afkeer van werken; -selig, bv. n.: moeitevol, ellendig. ar'beiten, w. o. h.: werken; w. b.: bewerken; Ar'beiter, m. (-s; mrv. -): werkman (-verein, ra. werklieden-veree-niging); Ar beiterin, vr. (- ; mrv. -nen): werkster. Ar'beitw, in Sam. I -araeise, vr.: werkende mier; -beutel, m.: werkzak; -biene, vr.: werkende bij; -eifer, ra.: werk-ijver; -fahig, bv. n.: in staat om te werken; -haus, o.: werkhuis, (fig.) fabriek; -kiist-chen, o.: werkdoosje, naaikistje; -körb-chen, v.: werkmandje, naaimandje;-kraft, vr.: werkkracht;-leute, ra. mrv.: werklieden; -lohn, o.: werkloon, arbeidsloon; -los, bv. n.: zonder werk; -mann, in.: werkman, daggelder, daglooner, arbeider; -ort, ra.: werkplaats; -scheu, vr.: afkeer van werken; bv. n.: van werken afkeerig; -schule, vr.: industrie-school; -stube, vr. : 1) kantoor, 2) studeerkamer, Ü) werkplaats (schilders-atelier, scheikundig laboratorium, enz.); -tag, ra.: werkdag; -tisch, m.: werkbank, (goudsmids-)stavelei; -tisch-chen, o.: werktafeltje; -zeug, o.: gereedschap ; -zimmer, o.: Zie -stube. arbeitsam. bv. n.: werkzaam, vlijtig, naarstig, ijverig; Ar'beitsamkeit, vr.: werk-ijver. Arehaolog:', ra. (-en; rarv. -en): oudheidkundige; Archaologie', vr.: oudheidkunde; archaolo'gisch, bv. n.: oudheidkundig, archeologisch; Ar'che, vr.: ark, (fig.) kas; Architekt', m. (-en: mrv. -en): bouwmeester, architect; architekto'nisch, bv. n.: bouwkunstig; Architektur', vr.: bouwkunst, (ook:) bouwtrant, bouw; Ar-chitrab', ra. -es, -s; rarv. -en): architraaf^, hoofdbalk; Archiv', o. (-es,-s; mrv.-e).: archief; Archivar', ra. (-es, -s; mrv. -e): archivaris. |
Arden'nerwald, ra. (-es): (adk.) Ar-dennerwoud. Are'ka, in Sara. I -baura, m.: areka-boom; -nuss, vr.: areka-noot. Areome ter, in. (-s; mrv. -): vochtweger; Areopag', ra.: (hist.) Areopagus,. Areopaag. arg, bv. n. en bw.: erg, (fig.) slecht, kwaad, (ook:) sluw, slim; 1 -denkend, bv. n.: kwaaddenkend; -herzig, bv. n.: slecht: -list, vr.: arglist; -listig, bv. n. en bw.: arglistig; -los, bv. n. en bw.: argeloos; -losigkeit, vr.: argeloosheid; -sinnig, bv. n.: kwaaddenkend, wantrouwig; -willig, bv. n. en bw.: boosaardig; -willigkeit, vr.: boosaardigheid; -wohn, ra. (-es; -s): argwaan, wantrouwen; -wohnen (-wöhnen), w. b.: vermoeden, argwaan hebben aangaande ; -wöhnig (-wöhnisch), bv. n. en bw.: argwanend, wantrouwig. iir'ger, bv. n. en bw.: erger, (ng.) slechter, slimmer: Aer'ger, ra. (-s): ergernis; ar'gerlieh, bv. n. en bw.: ergerlijk, (fig.) boos, gebelgd, (ook:) driftig;ar'gern w. b.: ergeren; Aer'gerniss, o. (-es; rarvgt; -e) I-nis; -ses; mrv. -sej, ergernis, (ng.) boosheid, gebelgdheid; arg'ste, bv. n.: ergst, (fig.) slechtst, slimst (wenn es auts - koramt: in het ergste geval); Argument', o. (-es, -s; mrv. -e]: argument; Argus, m. (-): (fab.) Argus (-augen : Argus-oogen). Aria'ner, in. (-s; mrv. -): (kkl.-hist.) Ariaan; Arianis'mus, in. (-): Arianisraus; aria'nisch, bv. n.: Ariaanscn. i- A'rie, vr.: (rauz.) aria, wijsje, liedje, deuntje. Aristokrat', ra. (-en; rarv.-en): aristocraat; Aristokratie', vr.: aristocratie^, aristokra'tisch, bv. n. en bw.: aristocratisch; Aristo'teles, ra. (-): Aristoteles; aristote'lisch, bv. n.: Aristoteliaansch; Arithmetik', vr.: rekenkunst, rekenkunde ; Arithmeti'ker, ra. (-s; rarv.rekenkundige, rekenaar; arithme'tisch, bv. n. en bw.: rekenkunstig, rekenkundig ;ark'tisch, bv. n.: noordelijk, noorder-, noord-; Ar -lesbeere, vr.: lotus-bes (Arlesbeerbaum, ra.: lotusboom). Iarin, bv. n. en bw,: arm; arme Ritter backen: (fig.) bekrompen of armoedig le-ven. lArni, ra. (-es, -s; rarv. -e): (ontl. en fig.) arm, (fig. ook:) zij-tak; Einem unter die Arme greifen: (fig.) iemand helpen. I Arm, in Sam. I -band, o.: armband; -bein, o.: been van den arm; -beuge, vr.: armbuiging, (fig.) elleboog; -binde, vr.: strik om den arm; -bruch, ra.: armbreuk; -brust, vr.: handboog, voetboog, boog (-brustmacher, ra.: bogenraaker; -brust-schütz, ra.: boogschutter); -förniig, bv. n.: arravorniig; -geige, vr.: bas-viool, bas; -gelenk, o.: armgewricht; -geschmeide, o.: armsieraad, armband, bracelet; -hand-schuh, ra.: arrabekleeding; -hohle. vr.: arraholte, oksel; -hut, m.: platte steekhoed, klak; -kissen, o.; armkussen; -korb, ra.: hengselraand, hengelraand; -leder, o.: armband; -lehne, vr.: armleuning; -leuch-ter, m.: armblaker; -loch, o.: armsgat; |
ARZENEIEN.
46
|
-polster, o.: armkussen; -röhre, vr.: been van den arm; -saule, vr.: handpaal, weg:-wijzer; -seligr, bv. n. en bw.: armzalig:; -seligkeit, vr.: armzaligheid;-sessel(-stuhl), m.: armstoel, leuningstoel. Armadill', o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) armadil; Armatur', vr.: wapenrusting. Aerm'eheu, o. (-s; mrv, -); armpje; Arme, m. (-n; mrv. -n): arme; Armee', vr.: armee. Aer'mel, m. (-s; mrv. -): armsmouw, mouw; auf den - binden: (spr.) op de mouw spelden; 1 -aufschlag, m.: opslag, omslag; -loch, o.: armsgat; -mantel, m.: mantel met mouwen. Armen, m. mrv.: armen; 1 -anstalt, vr.: armhuis; -anwalt, m.: advocaat der armen; -apotheke, vr.: armen-apotheek, stads-apotneek; -becken, o.: armen-schaal; -brod, o.: brood der bedeeling; -büchse, vr.: arrnbus; -geld, o.: armgeld; -haus, o.: armhuis; -kasse, vr.: armenkas; -kollekte, vr.: collecte voor de armen: -kasten, m.: armbus; -ordnung, vr.: reglement op de armenverzorging; -pflege, vr.: armenverzorging, (ook:) armbestuur; -pfleger, m.: armmeester; -pflegerin,vr.: armmeesteres; -recht, o.: recht op kostelooze rechtsbe-deeling (sich in das -recht schwören: onder eede de verklaring afleggen dat men onvermogend is om proceskosten te bestrijden, eenen eed doen ter verkrijging van een bewijs van onvermogen); -steuer, vr.: armentaks; -stock, m.: armbus: -taxe, vr.: armentaks; -vater, m.: armvader, armhuisvader; -versorg-ungsanstalt, vr.: armhuis;-vogt, m.; armmeester; -wesen, o.: armwezen. Armeiiien, o. (-s): (adk.) Armenië; Arme'nier, m. (-s; mrv. -): Armeniër; Ar-me'nierin, vr. (-; mrv. -nen): Armenische; arme'nisch, bv. n.: Armenisch. iirnier, bv. n. (v. t.): armer. Arniesün'derHtulil, m. (-es. -s; mrv. -stiihle): armezondaars-stoel, (fig.) bank der beschuldigden. Arminia'ner, m. (-s; mrv. -): (kkl. hist.) Arminiaan, (kkl.) Remonstrant; ar-minia'nisch, bv. n.: arminiaansch, remon-strantsch. armi ren [ie], w. b.: wapenen. arm'lich, bv. n. en bw.: armoedig. lt;fig.) armzalig; Aerm'lichkeit, vr.: armoedigheid, (fig.] armzaligheid; Aermling,m. (-es, -s; mrv. -e): overmouw, losse mouw; arm ste, bv. n. (o. t.): armste. Ar'muth (t|, vr.: armoede; - schandet nicht: (spr.) armoede is geen schande; I -sschein, m. (-szeugniss Ls], o.): bewijs van onvermogen. Ar nold, in. (-es, -s): Aarnoud; Ar-nolt, m. (-es, -s): Aarnoli'; Aern'te, vr.: oogst (Zie £rnte). Arom', o. (-es, -s): aroma, geur; aro-ma'tisch, bv. n.: geurig; Arolsbeere, vr.: lotus-bes; Arrago'nien, o. (-s): Arragonië; Arrago'nier, m. (-s; mrv. -): Arragoniër; Arrago'nierin, vr. (-; mrv. -nen): Arrago-neesche; arrago'nisch, bv. n.: Arrago-neesch. Arrest', ra. (-es; mrv. -e): (personen:) arrest, (gelden, goederen:) beslag, (schepen:) beslag, embargo (mit - belegen: beslag leggen op; im - sein: in arrest zitten; im weiten - sein: vestingstraf ondergaan; I -zimmer, o.: mil.: politiekamer, politie-zaal. |
Arrestantquot;, m. (-en; mrv. -en): arrestant; Arrestan'tin, vr. (-; mrv. -nen): gevangene; arreti'ren [ie], w. b.: arresteeren, gevangen nemen; arrondi'ren [iel, w. b.: afronden. Arscli, m. (-es; mrv. Aer'sche): aars; arsch'lings, bw.: achteruit; Arsenal', o. (-es, -s; mrv. Arsenals): tuighuis, arsenaal; Arse'nik, m. (-s): arsenicum, rattenkruit. Art, vr.: 1) aard, natuur, karakter, hoedanigheid; 2) ras, tuk, soort; aus der - schlagen : ontaarden, verbasteren ; - lasst nicht von -: spr.: een goed kind dat naar zijn vader aardt; 3) wijze, manier; nach meiner-: op mijne manier; nach - der Italiener: op zijn Italiaansch; es ist so in seiner - (ook: er hat es so in der -): dat is juist iets van hem ; das hat keine-:dat is niet goed, dat is niet zooals het behoort: ....dass es eine - hat: ....dat het een lust is; 4) (akk.) bewerking, omploeging; I-ac-ker, m. (-feld, o.; -Tand, o.): bouwland, teelland, (ook:) omgeploegd land;-bar, bv. n.: tot bouwland geschikt. ar'ten, w. o. s.: aarden; sich -, w. w.: den aard aannemen (van), zich plooien, zich vormen. Arte'rie, vr.: slag-ader; arte'sisch, bv. n.: artesisch (-er Brunnen : artesische put); ar'tig, bv. n. en bw.: aardig, lief, (van kinderen:) zoet. niet stout; Ar'tigkeit, vr.: aardigheid, liefheid, (van kinderen:) zoetheid, zoet gedrag, (fig.) vleiend complimentje; Arti kel, m, (-s; mrv.-): artikel, (fig.) punt (-weise, bw.: artikel voor artikel, punt voor punt); artikuli'ren [ie], w. b.: articuleeren; Artillerie', vr.; artillerie (-park, m.: artillerie-park: -werkstatte, vr.: constructie-magazijn): Artillerist', m. (-en, mrv. -en): artillerist; Artischock'e, vr.: artisjok (-nboden, m.: artisjokkenstoel); artis'tisch, bv.n.: artistiek. Arzenei' (Arznei), vr.: geneesmiddel, artsenij, medicijn; - einnehmen (ge-brauchen): medicijnen innemen (gebruiken) ; eine - verschrejben: iets voprschrij-ven, een recept schrijven ; I -bereiter, m.: apotheker, artsenij-bereider; -buch, o.: pnarmacopee, apothekershandboek; -for-mel? vr.: recept; -gewachs, o.: geneeskruid; -glas, o.: apothekersflesch, (ook:) drankjesfleschje; -gott, m. : god der geneeskunst; -göttin, vr.: godin der geneeskunst; -handel, in.: handel in drogerijën ; -handier, ra.: drogist; -handlung, vr.: dro-gist-winkel; -kraut, o.: geneeskruid; -kunde, vr.: kennis van de geneesmiddelen; -kunst, vr.: artsenijmengkunde ;-lehro (-mittellehre), vr.: geneesmiddelenleer; -schrank, ra.: medicijnkast; -stoff, ra.: geneeskrachtige stof; -taxe, vr.: tarief der geneesmiddelen ; -trank, m.: apothekersdrankje; -verstandig, bv. n.: knap in do geneeskunde; -vorschrift, vr.: recept, geneeskundig voorschrift; -waare, vr.: aigt;o-thekerswaar; -wein, m.: wijn op medicijn getrokken; -wesen, o.: artsenijmengkunde, (ook:) geneeskunde; -wissenschaft, vr.: geneeskundige wetenschap ; -wissenschaft-lich, bv. n.: geneeskundig; -zettel, m.: naambriefje van een geneesmiddel, etiket (ook:) recept. arzenei'en, w. o. h.: medicineeren |
ASAST. 47
AL'EU.
|
w. b.: geneeskundig1 behandelen; arzenei -lich, bv. n. en bw.: medicinaal, geneeskundig; Arzt, m. (-es; mrv. Aerzte): geneesheer, dokter, arts; arzflich, bv. n. en bw.: geneeskundig (naeh der arztlichen Verordnung leben: op diëet leven). Asant', m. (-es, -s): stinkender duivelsdrek; wohlriechender -: benzoëhars; Asbest', m. (-es): asbest, steenvlas; Ascendenten, m. mrv.: (rcht.) bloedverwanten in de opgaande linie; Ascet', m. (-en; mrv. -en): asceet, betrachter van strenge godsvrucht; Asce'tik, vr.: ascetiek, strenge godsvrucht; asce'tisch, bv. n. en bw.: ascetisch, streng godvruchtig. AncIi, m. (-es; mrv. Aesche): pot (inz.: bloempot), pan; I -farbe, vr.: aschkleur; -farben (-grau), bv. n.: achgrauw; -huhn, o.: (vog.) meerkoet; -kraut, o.: aschkruid; -kuchen, m.: in de heete asch gebakken koek: -lauch, m.: sjalotte; -yoll, bw.: pot-vol, panvol; -zinn, o.: asch-iin. Asehe, vr.: asch, (fig.) stof; Aesch'e, vr.: (pik.) esch, esscheboom, (visch:) om-bervisch. Aseh'en, in Sam. I -bad, o.: aschbad; -baum, m.: esp, bevende populier; -be-halter, m.: aschbak, aschpot;-brödel, m.: asschepoester; -fall, m.: aschbak;-farbe, vr.: aschkleur; -farbig bv. n.: aschgrauw; -fass (-gefass), o.: asch-emmer, asch-ton, asch-bak, (ook:) asch-kuil; -krug, m.:asch-kruik; -kuchen, m.: in de heete asch gebakken koek; -lange, vr.: aschloog; -loch, o.: aschkuil; -pflanze, vr.: aschplant; -puddel, o.: asscliepoester; -tuch, o.: loog-doek. Asck'er, m. (-s; mrv. -): ombervisch; 1 -mitt'woeh, m. (-s): (kkl.) Aschdag. Aescli'er, m. (-s): looierskalk; 1 -fass, o (-grube, vr.): looikuip; asch'ericht (asch'erig). bv. n.: asschig, aschachtig; asch'ern, w. b.: tot asch verbranden, (bij looiers:) ploten, (kkl.) een aschkruisje op het voorhoofd geven aan (sich - lassen: een kruisje halen); Aesch'erung, vr.: (vellen-) ploting. aMch'iclit (ascli ig:), bv. n.: asschig, aschachtig. Aniat', m. (-en; mrv. -en): Aziaat, Aziër; Asia tin, vr.: (-; mrv. -nen): Aziatische; asia'tisch, bv. n.: Aziatisch; A'sien, o. (-s): Azië. Aeskulap', m. (-s): (fab.) Esculapius, (fig.) esculaaj), dokter; Aesop', m. (-s): Esopus; aso'pisch, bv. n.: Esopisch. As pe, vr.: (pik.) esp; bevende populier; As per, m. (-s; mrv. -): (pik.) asper (As -perocere^ vr.: doornbes, kruisbes); Asphaltquot;, m. (-es,-s): asphalt; Asphodil'le, vr.:(pik.) affodil; Aspirant', m. (-en; mrv. -en), ad-spirant. Assekurant', m. (-en; mrv.-en): verzekeraar; Assekuranz', vr.: assurantie, verzekering (-gesellschaft, vr.: assurantiemaatschappij; -police, vr.: assurantie-polis; -pramie, vr.: assurantie-premie); assekuri -ren lie], w. b.: assureeren, verzekeren. ass (zie essen); Ass, o. (-es; mrv. -e) (spl. en gew.) aas; as'se (zie essen); As'sel, vr.: (ins.) pissebed: as sen (assen), w. o. h.: weiden, grazen; Asses sor, m. (-s; mrv. Assesso'ren); assessor; Assi'sen, vr. mrv.: assisen (-gericht, o.: hof van assisen): assorti'ren [ie], w. b.; sorteeren; As sung (Aes'sung). vr.: 't weiden,'t grazen; Assy-rien, o. (-s): Assyrië; Assy'rer, m. (-s; mrv. -): Assyriër; Assy rerin, vr. (-; mrv. -nen); Assyrische; assy'risch, bv. n. As-syrisch. |
Ast, m. (-es; mrv. Aes'te): tak, (ook:) knoest; Aest'chen, o. (-s: mrv. -): takje'., (ook:) knoestje; As ter, vr.: sterrebloem, aster; Aesthe'tik. vr.: schoonheidsleer; asthe'tisch, bv. n. en bw.: esthetisch; Asthma tiker, m. (-s; mrv. -): asthma-lijder; as tig (as'tig), bv. n.: takkig, getakt, (ook:) knoestig; Aest'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) takkelmg; ast'los, by. n.: takkeloos, ongetakt; Aes'trich (zie Est rich); AstroJab', o. (-es; mrv.-labien): astrolabium; Astrolog', m. (-en; mrv.-en): sterrenwichelaar ; Astrologie', vr.:sterrenwichelarij: Astronom', m. (-en; mrv. -en): sterrenkundige; Astronomie', vr,: sterrenkunde; astrono misch, bv. n. en bw.: sterrenkundig; Astu'rien, o. (-s): (adk.) As-turië; Asyl', o. (-es, -s; mrv, -e): toe-vluchts-oord. A'thein ft], m. (-s): adem; I -los, bv.n. en bw.: ademloos; -zug, m. ademtocht. A'tlien', o. (-s): Athene; Athenien'ser m. (-s; mrv. -): Athener; Athenien'serin, vr. (-; mrv. -nen): Atheensche ; athenien'-sisch, bv, n.: Atheensch; Ae ther, m. (-s): ether; athe'risch, bv. n,: etherisch; Aethio'-pien, o- (-s): Ethiopië; Athlet', m. (-en; mrv. -en): athleet; athle'tisch, bv, n.; athletisch; ath'men [t], w, o. h. en w. b : ademen, ademhalen; Ath'mung [tl, vr.: ademhaling, (fig.) ademtocht: atlan-tisch, bv. n.: Atlantisch (das -e Meer: de Noordzee, de Atlantische Oceaan); Aflas, m. (-ses; mrv. -se): atlas, kaartenboek ; At'lass, m. (-es, mrv. -e): satijn, zware zijdestof (-artig, bv. n.: satijnachtig, gesatineerd; -band, o.: satijnlint; -macher, -weber, m.: satijnwever); atlassen, bv. n.: satijnen; Atmosphare, vr.: atmosfeer, dampkring; atmospha'risch, bv. n.: damp-krings- (-e Eisenbahn, vr.: spoorweg met luchtdrukking als beweegkracht); Aet na, m. (-s): (adk.) Etna; Atom . m. (-es, -s; mrv. -e): atoom : Attestat', o. (-es, -s; mrv. -e): attest, bewijsschrift, getuigschrift; attesti ren [ie], w. b.: attesteeren, verklaren ; At'tich, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) wilde vlier; at'tisch, bv. n.: Attisch. Aetz, in Sam. 1 -brett, o.: ets-plaat; -druck, m.: proefdruk (eener etsplaat); -grund, m.: etsgrond; -kraft, vr.: bijtend vermogen; -kunst, vr.: etskunst; -lauge, vr.: etsloog; -mittel, o.: ets-middel; -pulver, o.: bijtend poeder; -stahl, ra. ets-staal, ets-naald; -wasser, o.: sterk-water. v , . x Afzei, vr.: pruik, (vog.) ekster, (ins.) pissebed; iitzen, w. b.: (jag.) weiden, grazen, (grav.) etsen, (hik.) wegbijten. au, tsw.: au! anch. vgw.: ook; wenn -: zelts al; Audienz', vr.: audiëntie, gehoor; Au'e, vr.: landouw, dreef, weideveld. An'er, in Sam. I -beller, ra.: hond voor de korhanenjacht; -geflügel. o.: korhoenders (mrv.); -halm, m.: korhaan ; -halin-balz, vr.: broeitijd der korhoenders; -henne, vr.: korhoen; -kuh, vr.: in 't wild levende koe; -ochs, m.: in 't wild levende stier. |
AUFERZIEIIEN.
AUF.
48
|
auf, vr.: op (naar, in, aan, van, bij, door, voor, tegren, enz.). — NB. Met 3en nmv. als het een toestand zonder verandering- van plaats aanduidt, met 4en nmv. als het eene beweging: of richting: van de eene plaats naar de andere te kennen geeft, b. v.: |:JJ - dein Tische 1 ieg-en : op de tafel lig-g-en; - der Erde wohnen: op de aarde wonen; - der lleise: op reis; - dem Meere: op zee; - frischer That: op hee-terdaad; - meiner Stube: op (in) mijne kamer; - seinem Kopte bestehen: op zijn stuk staan; - seiner Meinung-bestehen: bij zijn g-evoelen blijven; - der Stelle: dadelijk, oog:enblikkerijk; f41 - den Tisch le-g-en: op de tafel legden; - den Markt genen: naar de markt gaan; - die Erde tallen: op den grond vallen; - alle Falie: in allen gevalle; - kurze Zeit: voor korten tijd; - den Abend: tegen den avond; es geht - drei Uhr: het loopt naar drie uren, het is bijna drie uren; so viel - den Mann: zooveel per man; - deutsch: in het Duitsch. I bw.: op; (fig.) ongeveer, omstreeks; von ... auf: van ... af; - ein Mal: opeens, eensklaps, (ook:) te gelijk; -s Neue: opnieuw; 's Höchste: op zijn hoogst, ten hoogste; 'sLangste: op zijn langst, (fig.) op zijn laatst; - tausend sind dabei umgekommen: omstreeks duizend zijn er daarbij omgekomen. I - dass, vgw.: opdat. I -, tsw.: op! komaan! toe! I (*) auf Ibiiiimeln (Nieli), w. w. op de aehterpooten gaan zitten; -baumen, w. o. h.: in een boom klimmen; -baumen, w. a.: (wev.) op den boom brengen (sich -baumen, w. w. : steigeren); -beben, w. o. s.: beginnen te beven, (fig.) bevende opvliegen; sich -befinden, w. w. onr. zich bevinden, zich gevoelen; -behalteu: w. b. onr.: 1) ophouden (hoed, pet), 2) bewaren; -beissen, w. b. onr.: ka-potbijten ; -bereiten, w. b.: gereedmaken ; -bewahren, w. b.: bewaren (aufbewahrt sein: fig.: bestemd zijn); -bewahrungsplatz, m.: bewaarplaats. |
auf'lbieten, w. b. onr.: oproepen, (krachten:) aanwenden, (de voortduring van iets:) opzeggen, (van verloofden:) de geboden laten gaan van (Einen -bieten: pop: iemand uitluchten, iemand met scheldwoorden overladen;; -bietung, vr.: I) oproeping te wapen, 2) afkondiging van de huwelijksgeboden; -binden, w. b. onr.: opbinden (Einem etwas -binden: iemand iets op de mouw spelden; den Verband -binden: hik.: het verband afnemen); -blattern, w. b.: (een boek:) hier en daar openslaan, (eene bloem:) ontbladeren; -bliek, in. (-es, -s; mrv. -e): blik naar boven ; -blieken, w. o. h.: de oogen opslaan; w. b.: (schl.) ophalen; -blitzen, w. o. h.: opvlammen, ontbranden, (fig.) eensklaps rijzen; -blühen, w. o. h.: ontluiken, (fig.) ontwaken; -borgen, w. b.: opnemen, lee-nen; -borger, m. (-s; mrv. -): opnemer, leener; -brauchen, w. b.: opgebruiken; -brechen, w. o. onr.: openbreken, (jag.) uithalen, ontweien; w. o. onr. s.: opbreken, vertrekken, heengaan, (van ijs:) losgaan, beginnen te kruien, (pik.) opengaan, ontluiken; -breiten, w. b.: uitspreiden; -brennen, w. b. onr.: opbranden, verbranden, (een merk:) inbranden, (bij kappers:) branden; w. o. onr. s.: ontbranden, (van geweren:) weigeren (das Zündkraut ist -gebrannt: het kruit op de Jpan is verbrand, het geweer heeft geweigerd); -bringen, w. b. onr.: opbrengen (i. a. b.)? (fig.) in zwang brengen, (ook:) weder op de been brengen, (ook:) voor den dag brengen, (ook:) boosmaken (aufgebracht, bv. n.: boos, vertoornd); -brodeln,w.o. h.: opborrelen; -bruch, m. (-es, -s; mrv. -brü-che): (mil.) vertrek, 't opbreken, (akk.) omploeging, (jag.) ontweiing, (ook:) ingewand, binnenwerk; sich -brüsten, w. w.: eene nooge borst zetten; -buden. w. o. h.: de kramen opslaan: -bürden, w. b.: belasten met, opleggen, (fig.) ten laste leggen aiitquot;llt;laiiieii, w. b.: (spl.) tot dam maken; -dammen, w. b.: atdammen; -dam-mern, w. o. s.: gloren, aanbreken; -dampten, w. o. s.: in rook of damp opstijgen; -dauern, w. o. h. en s.: opblijven ; -deckeln, w. h.: het deksel afnemen van; -decken, w. lgt;.: 1) blootmaken, (fig) onthullen, (ook;) ontdekken (Einem den Schalk -decken: iemands schurkerij ontdekken), 2) dekken (de tafel voor den maaltijd); -deichen, w. b.: op-hoogen; -dichten, w. b.: toedichten;-dinge, in Sam. (-brief, m-: leer-contract;-geld, o.: leergeld); -dingen, w. b. onr.: in deleer doen; -dingung, vr.: plaatsing als leerling (-dingungsschmaus, m.: entree-onthaal, welkomst-traktatie); -doeken, w. b.: opwinden, (ook:) opbinden ; -doppeln, w. b.: doornaaien, (mil.) omtrekken; -dorren, w. b.: drogen; -drangen, w. b.: 1) openduwen, 2) opdringen; -drehen, w. b.: 1) vastdraaien op, 2) opendraaien, losdraaien;, -dringen, w. b. onr.: opdringen; -dring-lich, bv. n. en bw.: opdringend;-dring-lichkeit, vr.: dringend aanhouden; -druc-ken, w. b,: opdrukken; -drücken, w. b.: opendrukken; -dunsen, w. o. s.: opzwellen; -dunsten, w. o. s.: verdampen, als damp opstijgen; -dupfen, w. b.: vastdrukken; -duven, w. o. h.: (zeew.) voor den wind loopen. auf |eisen, w. b.: het ijs breken in; w o. s.: ontdooien, van ijs bevrijd worden ; -enthalt, m. (-es, -s); verblijfplaats, (ook:) verblijf, (ook:) oponthoud; -erlegen, w. b.: opleggen, (fig.) nevelen, gebieden, voorschrijven; -erlegung, vr.: oplegging, (fig.) bevel; -erstehen, w. o. onr. s.: weder opstaan, verrijzen; -erstehung, vr.: wederopstanding, verrijzenis; -erwachen, w. o. s.: ontwaken; -erwecken, w. b.: opwekken; -erziehen, w. b. onr : opvoeden, op- |
^ voorzetsel flauf' zijn in het Duitsch zeer vele werkwoorden samen
gesteld, juist als in het Hollandsch met het voorzetsel „opquot;. Mocht men dus zulk een werkwoord tevergeefs hier zoeken, dan zoeke men dat werkwoord zonder „auf, en voor de Hollandsche beteekenis, die men daar vindt, plaatse men het Hollandscho voorzetsel „opquot;. Bij sommige werkwoorden heeft „aufquot; de beteekenis van „openquot;; maar ook in de meeste gevallen van dien aard is eene afzonderlijke vermelding van zulk een werkwoord onnoodig.
AÜFESSEN.
49
|
kweeken, grootbrengren; -essen, w. b. onr.: op-eten; w. o. onr. h.: af-eten. auf Ifüdeln (-ffidmen), w. b.: aanrijgen, (ook:) afrafelen. (kim.) ineenrij-gen; -fahren, w. o. onr. h.: 1) oprijden, (ook:) opvaren, (theo.) ten hemel varen, (fig.) opvliegen, in drift ontsteken, uitvallen, (ook:) opspringen, (ook:) openspringen, openvliegen, 2) aanrijden tegen, (ook:) aanvaren tegen, vastvaren op; w. b. onr.: open of aan stukken rijden of varen, (verzakkingen in eenen weg, enz.:) ophoogen met puin of aarde, (kanonnen:) op de affuit brengen; -fahrend, bv. n. en bw.: (fig.) opvliegend, driftig; -fahrt, vr.: oprit, (ook:) opvaart, (theo.) hemelvaart, (ng.) opgaande glooiing, (zeew.) 'tbinnen-loopen van eene haven; -lallen, w. o. onr. s.: vallen op, (ook:) openvallen, (fig.) in het oog loopen, (ook:) bevreemden; -fallend (-fallig), bv. n. en bw.: in het oog loopend, (ook:) bevreemdend; -faseln (-fasen, -fasern), w. b.: uitrafelen (sich —, w. w.: rafelen, uitrafelen); -fassen, w. b.: opvatten, oppakken, opnemen, (breiste-ken:) oprapen, (koralen, parelen:) aanrijgen, (fig.) vatten, begrijpen; -fassung, vr.: opvatting, begrip; -fassungs, in Sam. (-gabe, vr., -kraft, vr., -vermogen, o.: bevatting, begrip); -feuchten, w. b.: invochten, natten; -nnden, w. b. onr.: opsporen, vinden. auf'Iflechten, w.b. onr.: 1) losvlechten, losstrengelen; 2) opstrengelen; -fliegen, w. o. onr. s.: opvliegen, omhoogvliegen, (fig.) opstijgen, (ook:) opspringen, (ook:) in de lucht springen of vliegen, (van deuren:) openvliegen, openspringen (in Rauch -fliegen: in rook vervliegen);-flug, m. (-es, -s; mrv. -fiüge): opvlieging, vlucht (in de hoogte). auflfodern (-fordern), w.b.: opvorderen, opeischen, (fig.) inroepen, (ook:) uitnoodigen, (ook:) uitdagen; -tormen, w. b.: op den vorm brengen; -frischen, w. b.: opfrisschen, (ook:) veryerschen, (fig.) aansporen, opwekken; -führbar, bv. n. (tnl.) speelbaar, vertoonbaar, op te voeren; -führen, w. b.: naar boven brengen, (mil.) op post brengen, (kph.) in rekening brengen, (ook:) opsommen, elk afzonderlijk vermelden, (tnl.) opvoeren, spelen, (muz.) uitvoeren, voordragen, spelen, (rcht.) bijbrengen, te voorschijn brengen, (fig.) oprichten, opwerpen, (ook:) voorstellen, in-troduceeren (sich -führen, w. w.: zich gedragen, zich aanstellen); -furchen, w. b.: (akk.) ploegvoren maken in; -füttern, w.b.: (voeder:) opvoeren, (dieren:) opkweeken, (fig.) mesten. Auflgrabe, vr.: 1) opgaaf, overgaaf, afgifte, 2) opstel, voorstel, les, 3) (fig.) taak; -gabeln, w. b.: met de vork opnemen, (fig. fam.) opvisschen, opschommelen; -gahren, w. o.: omhoog gisten, rijzen, (fig.) opbruisen; -gang, m. (-es, -s): opgang, (fig.) vertering (vom -gang bis zum Niedergange: van zons-opgang tot zonsondergang, ook: van het Oosten tot het Westen); -gattern, w. b.: (fam.) opschommelen. auflseben. w. b. onr.: opgeven (i. a.b.); einen Brief -geben: eenen brief op de |
post doen; den Geist -geben : den geest geven; -geber, m. (-s; mrv. -): opgever; -geblasen, bv. n.: opgeblazen (ook fig.), (van stijl:) gezwollen; -gebot, o.: I) huwelijks-afkondiging; 2) oproeping; 3) (van krijgsvolk:) lichting, ban; 4) inspanning (mit -gebot aller Krafte: met inspanning van alle krachten); 5) standje (Einem ein -gebot machen: aan iem. een standje maken); -gebracht, bv n.: driftig, boos,m toorn ontstoken; -gedunsen, bv. n.: opgezwollen, opgezet; -gedunsenheit, vr.: opgezwollenheid; -gehen, w. o. onr. s.: 1) opgaan (i. a.b.),(van deegbeslag:) rijzen, 2) opengaan, 3) losgaan, 4) das Wetter geht auf: het !weder ontlaat, het dooit; das Eis geht auf: het ijs smelt; der Fluss ist aufgegangen: de rivier is losgeraakt; -geigen, w. b.: opspelen (op de viool), op-vedelen ; -geklart, bv. n.: verlicht; -geklart-heit, vr.: verlichting; -geld, o. (-es, -s: mrv. -er): opgeld; -gelegt, bv. n.: goed geluimd; -geriiumt, bv. n.: opgeruimd (ook fig.); -geschaut, tsw.: opgelet! opgepast!; -geschrunden, bv. n.: opengebarsten; -getriebenheit, vr,: opgezetheid, opgezwollenheid; -gewaltigen, w. b.: ruimen; -geworfen, bv. n.: (fig.) opgewipt (neus), omgekruld (lippen). aiirisliiiinien, w. o. onr. s.: glimmen, blinken, glinsteren; -graben, opgraven, (fig.) uitgraven, (grav.) graveeren ; -grasen, w. b.: afgrazen; -grimen, w. o. s.: groen worden (wieder - grünen: fig.: herleven); -gürten, w. b.: opbinden, (ook:) aangorden, (ook:) van den gordelriem of buikriem ontdoen, (fig.) afdoen, afhaken (sich -gürten, w. w.: zich van gordelriem ontdoen); -guss, m. (-es; mrv.-güsse): opgiet-sel, (ook:) aftreksel (-gussthierchen [t|, o.: infusiediertje). aiiflliaben. 'w. b. onr.: 1) ophebben (i. a. b.), (fig.) op het hoofd dragen, 2) open hebben staan; w. onp. onr. h.: - sich haben: (fam.) om het lijf nebben, te beduiden hebben; -hacken, w. b.: 1) openhakken, (met den bek :) openpikken, 2) ophakken (zoo, dat er niets meer te hakken overblijft); -hakeln, w. b.: loshaken; -haken, w. b.: loshaken, (ook:) vasthaken; -halt, m, (-es, -s; mrv. -e): (rs.) halt, stilstand, (fig.) oponthoud, vertraging; -halten, w. b, onr.: ophouden (i. a. b,), (ook:) openhouden, (fig. fam.) aan den praat houden (sich -halten, w. w. onr.: zich ophouden, verblijf houden; sich -halten mit: zich ophouden met, zich afgeven met; sich -halten über: den draak steken met); -halter, ni, (-; mrv. -): ophouder, tegen-houder; -haltung, vr.: beletsel, oponthoud, vertraging. Anrhün^e, in Sam. I-band, o.: draagband; -schnüre, vr. mrv.: (typ.) drooglijnen, auf'ihanj^en, w. b. onr.: ophangen, (fig.) wijsmaken, op de mouw spelden, (ook:) aanpraten, aansmeren; -haspeln, w. b.: ophaspelen (sich -haspeln, w. w.: weder opkrabbelen); -hauen, w. b. onr. h.: 1) openhakken, 2) aan stukken hakken, kapothakken, 3) (vijlen:) scherpen: -hau-feln, w. b.: op hoopjes zetten, (tnb.) aan-hoogen, ophoogen; -hiiufen, w. b.: ophoo- noot op blz. 48. |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch.
druk. 4
AUFHAÜFEN.
AÜFLEGEN.
50
|
pen, opeenhoopen (sich -haufen, w. w.: zich opeenstapelen). Aufhebe, in Sam. I -muskei, m.: hefspier. anriheben, w. b. onr.; opheffen, (ook:) optillen, opbeuren, oplichten, oprapen, (ook;) bewaren, (fig.) tenietdoen, vernietigen, (een beleg, een legerkamp:) opbreken ; die Tafel -heben: van tafel opstaan; aufgeschoben ist nicht aufgehoben: (spr.:) uitstel is geen afstel; -heben, z. n. o. (-s): 1) opheffing, 2) bewaring, 3) tenietdoening, 4) (fig.) ophef, (fam.) bombarie ; -heber, m. (-s; mrv. -): (ontl.) hefspier; -hebung, vr. opheffing, (ook:) optilling, enz., (van een beleg:) opbreking (bei -hebung der Tafel: bij het opstaan van tafel, de maaltijd af-jfcloopen zijnde); -hebungs, in Sam. (-be-fehl, m.: vernietiging van een vonnis; -gericht, o.: hof' van cassatie). anflheftelii, w. b.: loshaken; -heften, w. b.: 1) opspelden, 2) vasthechten op (Einem etwas -hefteln: iemand iets op de mouw spelden); -heitern, w. b.: (en: sich -heitern, w. w.): 1) opklaren, 2) opvroolijken; -helfen, w. b. onr.: ophelpen, (fig.) op de been helpen; -hellen, w. b.: ophelderen, verhelderen, (fig.) verlichten, (vloeistoften:) klaren (sich -hellen, w. w.: ophelderen, opklaren); -henken, w. b.: ophanden; -hetzen, w. b.: ophitsen, opruien, (jachtwild:) opjagen; -hetzer, m. (-s; mrv. -); ophitser, opruier, stokebrand. Auf lliilfe, vr.: hulp, op de been helping; -hoeken, w. b.: op den rug nemen, op de schouders nemen; w. o. s.: op (iemands) rug springen, (fig.) zich vastklampen; -hockspiel, o.: bok-stavast (een jongens-spel); -holen, w. b.; ophalen, optrekken; -horchen, w. o. h.: (verwonderd) ophooren, (ook:) luisteren; -horen, w. o. h.: ophouden, uitscheiden, (ook:) luisteren; -nucken, w. o. h. en w. b-: Zie auf hoeken; -hülfe, vr.: Zie Aufhilfe; -hullen, w. b.: onthullen; -hüpfen, w. o. h.: opspringen; -husten, w. b.: 1) hoestend opgeven (slijm, bloed), 2) wakker hoesten, ophoesten (iemand); w. o.h.: laut-husten: hard beginnen te hoesten. aurjammern, w. o.: het uitjamme-ren; -jauchzen (-jubeln), w. o. h.: het uitjubelen. auf'lkappen, w. b.: (eenen valk:) de kap opzetten; -kauf, m. (-es, -s; mrv. -kaufe); opkooping; -kaufen, w. b.: op-koopen; -kaufer, m. (-s; mrv.-): opkooper; -kauferin, vr. (-; mrv. -nen): opkoopster; -kegeln, w. b.: (kegels:) opzetten,(kogels:) opstapelen; -kehren, w. b.: opvegen, wegvegen; -kehricht, o. (-s): veegsel, opveeg-sel; -keimen, w. o. h.: ontkiemen (ook fig.); -keltern, w. b.: uitpersen;-kippen, w. o. h. en w. b.: opwippen. auflklaffen, w. o. n.: openstaan, gapen; -klaftern, w. b.: vademswijze opstapelen; -klappe, vr.: opslag (eener mouw), opgeslagen rand; -klappen, w. b.: 1) opslaan (b. v. de zijblacfen van eene klaptafel), 2) openzetten (eene klep); -klaren, w. b.: ophelderen, opklaren, (fig.) verlichten, aan de domheid ontrukken (sich -klaren, w. w.: ophelderen, opklaren, fig.: opgehelderd worden, zich ophelderen, Zie de |
ook: verlichter worden); -klarer, m. (-s; mrv. -): verlichter; -klarung, vr.: 1) opheldering, 2) verlichting; -klauben, w. b.: bijeenrapen, (fig) uitpluizen, (een knoop:) lospeuteren. auflkleben, w. b.: opplakken, vastplakken; w. o. s.: vastkleven; -klecksen, w- b.: opsmeren, opklodderen; -kleiben (-kleistern), w. b.: opplakken, vastplakken; -klettern, w. o. s.: opklauteren; -klimmen, w. o. onr. s.: opklimmen; -klinken, w. b.: de klink oplichten van; -klopfen, w. b.: openslaan, openbreken, (matrassen:) uitkloppen, opschudden, (iemand:) opkloppen. aufiknaeken, w. b. (noten:) kraken, (een raadsel:) oplossen, raden; -knebeln, w. b.: 1) knevelen, binden, 2) losmaken; -knöpfen, w. b.: de knoopen losmaken van (sich -knöpfen, w. w.: zijne knoopen losmaken; fig.: zijn gemoed luchten);-knüpfen, w. b.: 1) opknoopen, ophangen, (fig.) opbinden, 2) losmaken. auflkommen, w. o. onr. s.: opkomen (i. a. b.), (fig.) er bovenop komen, (ook:) in zwang komen; -kommfing, m. (-es, -s; mrv. -e): van Niet Iet gewordene, (in 't Fransch:) parvenu; -koppeln, w. b.: (jag.) losmaken, loslaten; -kratzen, w. b.: openkrabben, (wol:) kaarden, (laken:) noppen; -kriegen, w. b.: (fam.) open-krijgen, (ook:) opkrijgen; -kimden (-kün-digen), w. b.: opzeggen (d. i. kennisgeven dat iets eindigt): -kündigungs, in Sam. (-schreiben, o.: schriftelijke opzegging; -termin, m.: termijn van opzegging; -zeit, vr.: tijd van opzegging); -kuntt, vr-: wederopkomst, herstel; -küssen, w. b.: wakkerkussen. aufilaehen, w. o. h.: beginnen te lachen, in den lach schieten; -laden, w. b. onr.: opladen (sich etwas -laden: zich iets op den hals laden); -lader (-lader\ m. (-s; mrv. -): oplader; -lage, vr.: (typ.) oplaag (zweite -lage: tweede druk), (adm. en fig.) belasting, (rcht.) bevelschrift, beteekend document; -langen, w. b.: toereiken, aanreiken; -langer, m. (-s; mrv. -): (zeew.) op-langer; -lassen, w. b. onr.: openlaten, (fig.) laten varen, verlaten; -lasten, w. b.: Zie aufladen. Auf llauerer, m. (-s; mrv. -): op de loer ligger, (fig.) spion; -lauern, w. b.: loeren op, op de loer (in hinderlaag) liggend afwacbten, (fig.) afloeren, beloeren, bespieden, spionneeren; -lauf, m. (-es, -s; mrv.: -laufe): oploop (van volk; einen -lauf machen: te hoop loopen), (van het water:) rijzing, 't wassen, (fig.) op-looping, toeneming aangroeiing, vermeerdering, (kkk.) gerezen koek, (ook:) soesgebak; -laufen, w. o. onr. s: oploo-pen (i. a. b.), (zeew.) op strand loopen, op eene zandbank loopen, (kkk.) rijzen, (van water:) wassen; w. b. onr.: openloopen, (fig.) kapotloopen, (brood:) in den oven schieten; -laufer, m. (-s; mrv. -): scheepsjongen, kajuitsjongen; -lau-schen, w. o. h.: luisteren; w. b.: afluisteren ; -leben, w. o. s.: herleven; -legen, w b.: opleggen, leggen op, (kph.) uitstallen, (spl.) blootleggen, (typ.) ter perse leggen, (ook:) drukken (ein Schiff -legen: noot op blz. 48. |
AUFRENXEX.
AUFLEGrEN.
51
|
«en schip opleggen, d. i. als onbruikbaar geworden uit de vaart brengen); sich -legen, w. w.: leunen op; sich widerEinen -lecren: tegen iemand in verzet komen, zich tegen iemand verzetten; sich nicht mit Einem -legen wollen: niet met iemand te maken willen hebben. aufllehnen, w. b.: doen leunen, doen rusten (sich -lehnen, w.: er op leuuen; sich -lehnen wider: in verzet komen tegen, zich verzetten tegen); -leihen, w. b. onr,: borgen, leenen; -leimen, w. b.: oplijmen, vastplakken (sich -leimen, w. w.: losgaan); -lesen, w. b. onr.: oprapen, sprokkelen, lezen;-liegen, w. o. onr. h.: liggen op, rusten op (es liegt mir auf: de taak ot de verplichting rust op mij); sich -liegen, w. w.: doorliggen, zich wond-liggen. auf Hoe kern, w. b.: (grond:) loswoelen, omwoelen, omwroeten, (bedden:) schudden, opschudden; -iodern, w. o. s.: opvlammen, vlam verspreiden; -losbar, bv. n.: op te lossen; -losbarkeit, vr.: oplosbaarheid; -lösen, w. b.: losmaken, (fig.) ontbinden, (ook:) oplossen, (ook:) ontleden, (ook:) opheffen (sich -lösen, w. w.: losgaan, zich oplossen, zich ontbinden; sich in Freude -lösen: zich geheel overgeven aan blijdschap of vreugde; sich in Thranen -lösen: wegsmelten in tranen); -löslich, bv. n.: op te lossen, (ook:) los te maken, te ontbinden; -löthen [tl, w. b.: er op vastsoldeeren, (ook:) het soldeersel losmaken van; sich -lümmeln, w. w.: ongemanierd er opleunen. auf Imaehen, w. b.: 1) openmaken, opendoen, openen, (fig.) losmaken, (spl.) eene opening maken in, 2) opmaken, in orde brengen (sich -machen, w. w.: opengaan, zich openen; ook: zich gereed maken; ook: zich op weg begeven; sich auf und davon machen: zich uit de voeten maken, maken dat men wegkomt); -mass, o.: toe-maat, kop (op eene maat), toegift. auf'Imerken, w. o.: opletten; w. b.: opmerken, (fig.) opteekenen; -merker, m. (-s; mrv. -): opmerker; -merksam, bv. n. en bw. opmerkzaam, oplettend; -merk-samkeit, vr.: opmerkzaamheid, oplettendheid (-merksamkeit erregen: de aandacht trekken; -merksamkeiten: oplettendheden); -mischen, w.b.: aanvullen, (kaarten:) doorschudden ;-niuntern, w. b.: 1) opvroolijken, 2) opwekken, aanmoedigen, aansporen. auf'jiiagelu. w. b.: opspijkeren, vastspijkeren; -nagen, w. b.: openknagen, ka-potknagen; -nahme, vr.: opneming, (fig.) ontvangst, onthaal (-nahme an Kindes Statt: aanneming als kind; in -nahme bringen: in zwang brengen; wieder in -nahme bringen: weder in aanzien brengen, weder er bovenop brengen; in-nahme kommen: in zwang komen; -nahmeschein, m.: bewijs van lidmaatschap;-nahmsfahig, bv. n.: de vereischten bezittende om aangenomen te worden); -nehmen, w, b, onr.: opnemen, (fig.) ontvangen, (ook:) aannemen, toelaten (an Kindes Statt -nehmen: als kind aannemen); -nesteln, w. b.: opbinden, (ook:) losmaken, (iron.) opknoo-pen, ophangen; -nieten, w. b.: er op vastklinken;-nöthigen [tl, w. b,: opdringen. Zie de |
auf'lpaeken, w. b.: 1) oppakken, (fig.) inpakken, 2) uitpakken, 3) (ng. fam.) zich uit de voeten maken; -pappen, w. b.: opplakken; -papper, m. (-s; mrv. -): op-plakker; -pfianzen, w. b.: (fig.) planten (mit aufgepfianztem Bajonett: met de bajonet op het geweer); -pichen, w. b.: er op vastpekken; -pieken, w. b.: 1) oppikken (met den beic), 2) openpikken, (fig.) kapotpikken; -platzen. w. o. s.: I) barsten, openbarsten, 2) in de lucht springen, ont-plotfen; -plaudern, w. b.: aanpraten, aan-preeken; -plumpen (-plumpsen), w. o. s.: neerploffen, neersmakken; -pochen, w. b.: 1) opkloppen, 2) openkloppen; -poltern, w. b.: met gedruiscn wakkermaken; -pra-gen, w. b.: opstempelen, (fig.) op ... drukken; -probiren [ie], w.b.: (eennoed:) passen, oppassen; -protzen, w. b. op de affuit zetten; -pumpen, w. b.: oppompen, (fig. fam.) borgen, (ook:) leenen ; -putz, m. (-es; mrv. -e): tooi, sieraad, versiersel; -putzen, w. b.: tooien, sieren, optooien, opschikken; -quellen, w. b.: doen opzwellen; w. o. onr. s.: 1) opwellen, 2) opzwellen; -quet-schen, w. b.: openkneuzen, kapotkneu-zen. auf lraffen, w, b.: oprapen, (fig. fam.) opschommelen (sich -ratten, w. w.: zich herstellen); -ranken, w. o h.: met ranken opklimmen, zich met ranken' naar boven slingeren;-rasseln, w. o. s.: rammelend (ratelend) opengaan; -rauchen, w. b.: oprooken; w. o. h.: rooken (es rauchte auf: de rook sloeg of steeg naar boven); -rauhen, w. b.: (tech.) opkratsen; -rauher, m. (-s; mrv. -): op-kratser; -raumen, w. b.: opruimen, (een geweer:) ruimen, (eene haven:) openmaken, (van ijs of andere belemmeringen) bevrijden; -rauschen, w.o.s.: omhooggaan met gedruisch, (ook:) opengaan met ge-druisch, openvliegen ; w. o.: met gedruisch wekken; -rechen, w. b.: oprijven, opharken; -recht, bv. n. en bw.: rechtop, rechtovereind (-recht erhalten, fig.: handhaven; sich -recnthalten, fig.: zich staande houden; -rechthaltung. vr.: fig.: handhaving); -recken, w. b.: opsteken, omhoog steken, (den hals:) uit-rekken; -reden, w. b.: aanpraten, aanpreeken; -regen, w. b. in opschudding brengen, in beweging brengen, (fig.) aanzetten, aansporen, (ook:) ophitsen, opruien; -reiben, w. b. onr.: opwrijven, (ook:) openschaven, kapotschaven, (verf:) fijn wrijven, (fig.) wegrukken, vernietigen, verdelgen, doen omkomen (sich -reiben, w. w. onr.: zich afwerken, zich af-moorden; sich unter einander -reiben: elkander verdelgen); -reihen, w. b.: aanrijgen; -reissen, w. o. onr.: 1) openrukken, openrijten, openscheuren, losrukken (die Augen -reissen: groote oogen opzetten; das Pfiaster -reissen: de straatsteenenopbreken; den Verband -reissen: het verband afrukken)., 2) eene schetsteekening maken van, (ook:) afbakenen: w. o. onr. h.: openscheuren, bersten, (kim.) lostornen; -reiten, w. b. onr.: het vel (de huid) openschaven met rijden (sich -reiten, w. w. onr.: zich een blikaars rijden); -reizen, w. b.: ophitsen, aanzetten; -reizer, m. (-s; mrv. -): ophitser, aanzetter; -rennen, w. b. noot op blz. 48. |
AUFSCHNAPPEN.
AUFRICHTEN.
52
|
onr.: openloopen; w. o. onr. s.; (zeew.) aan den grond varen, (ook:) op het strand loopen. auf'richten, w. b.: opheffen, overeind tillen, overeind zetten; (ook:) oprichten, daarstellen (b. v. altaren, enz.); (fig*.) opbeuren, troosten, moed inspreken. I - (sich), w. w.: overeind komen, zich oprichten, overeind gaan staan; sich wieder -: zich weder oprichten, weder moed vatten. auf'Iriclitig, bv. n. en bw.: oprecht; -richtigkeit, vr.: oprechtheid; -riegeln, w. b.: ontgrendelen; -ringeln, w. o. s.: ineenkronkelen; sich -ringen, w. w. onr.: zich overeind worstelen, (ook:) zich naar boven worstelen; -riss, m. (-es; mrv. -e): schetsteekening, schets, plan; -ritsen, w. b.: openrijten, openscheuren, schrammen, schrijnen, (ook:; doen bersten, doen openspringen. auf 'lrollen, w. b.: 1) oprollen, 2) ontrollen; -rosten, w. o. s.: er op (er aan) vastroesten; -rücken, w. b.: optrekken, in de hoogte trekken, (tnb.) glooiend maken; w. o. s.: opklimmen (in rang); -rut', m. (-es; mrv. -e): oproeping; -ruhr, m. (-es, -s): oproer, (fig.) opbruising (-ruhr, in Sam. I -akte, vr.: oproerakte, wet op de samenscholingen; -geist, m.: oproerige geest; -stifter, m.: oproermaker; -süchtig,bv.n.: oproerig-gezind, oproerig); -rühren, w.b.: roeren, (ook:) omroeren, (fig.) in rep en roer brengen, (ook:) in oproer brengen, (ook:) opruien, (oude veetcn:) oprakelen; -rührer, m. (-s; mrv. -): oproermaker; -rührerisch, bv. n. en bw.: oproerig; -rüs-ten, w, l).: (mtsl) steigeren; -rüstung, vr,: 1) steigering. 2) metselaars-steiger; -rüt-teln, w. b.: ï) wakkerschudden, 2) openschudden. aufN (aufs) = auf das (Zie in auf). auf'lsacken, w. b.: opleggen, op den hals schuiven; -sagen, w. b.: opzeggen (i. a. b.); -sagen, w. o.: 1) opzagen,2)open-zagen ; -sassig, bv. n.: 1) vijandig, 2) koppig; -sassigkeit, vr.: 1) vijandigheid, 2) koppigheid; -satteln, w. b.: zadelen; -satz, m. (-es; mrv. -satze): 1) opstel, 2) bovenstuk, opzetstuk, aanzetstuk, (bwk.) kapiteel, (mod.) kapsel, (ook:) oplegsel, op-naaisel, (fig.) stel, (van porselein:) servies, (kkk.) gerecht, schotel; -satzig, bv. n.: Zie aufsaHsig:: -saubern, w. b.: 1) schoonmaken, 2) opruimen, wegruimen; -saugen, w. b. onr.: 1) openzuigen, 2) uitzuigen; -saugen, w. b.: zoogen. auf'Iscliabeu, w.b.: 1) openschaven, 2) opschaven, 3) (suiker:) raspen; -schan-zen, w. b.: ophoopen; -scharfen, w. b.: 1) scherpen, 2) openschrammen, 3) ontvellen; -scharren, w. b.: openkrabben, (fig.) oprakelen, (ook:) bijeenkrabbelen, bijeenschrapen; -schauen, w. o. h.: opkijken, (fig.) uit de oogen kijken, oppassen (aut-geschaut!: opgepast!, pas op!, geef acht!); -schauer, m. (-s; mrv. -): opzichter; -schau-ern, w. o. s.: rillen, verschrikt (ontsteld) opspringen; -schaumen, w. o. s.: schuimen, (fig.) opbruisen. auf'Ischeren, w. b.: kapotscheren, (wev.) scheren, (kabels:) opschieten; -scheucheij, w. b.: bangmaken, doen schrikken, (jag.) opjagen; -scheuern,w. o. Zie de |
h. en w. b.: 1) schuren, afschuren, 2) ka-potschuren ; -schichten, w. b.: opstapelen^ -schieb, in Sam. (-fenster, o.: schuifraam; -ling, m.: loot, uitspruitsel, fig.: opgeschoten jongen); -schieben, w. b. onr.: opschuiven, in de hoogte schuiven, (ook:) openschuiven, (fig.) verschuiven (tot later), uitstellen; -schiessen, w. b. onr.: bres schieten, openschieten, (touwwerk:) opschieten; w. o. onr. s.: (fig.) opschieten,, groot worden, (pik.) opkomen, uit den grond komen (in Saamen -schiessen: in het zaad schieten); -schiffen, w. o. h.:aan den grond varen; sich -schinden, w. w.: (fam.) zich ontvellen; -schirren, w. b.: optuigen. auf'Isclilaeken, w. o. h.: in metaalschuim veranderen; -schlag, m. (-es,-s^ mrv. -schlage): opslag (van mouwen), belegstuk (aan kleederen), stootstuk, boordsel, (ook:) omslag kraag, (van hoeden :) opgeslagen rand, (van laarzen:) kap, (hik.) omslag, kap, (van prijzen:) duurder-wording, rijzing, 't opslaan, (bij veilingen:) opbod, (ook;) hooger bod, (muz., bij 't maat-slaan:) opgaande slag; -schlagen, w. b. onr.: 1) opslaan (bed,, kraam, stellage, steiger, tent, kamp, de oogen); ein Gelachter -schlagen : schaterend beginnen te lachen; 2) openslaan (een boek, een vat); (fig.) openloopen, openbreken (eene deur); kraken (noten); 3) omslaan (mouwen, broekspijpen); opschorten, opbinden (slepende kleeren); omkeeren (eene troefkaart); boorden, omzoomen (mantels, enz.); 4) (laarzen, schoenen:) op de leest zetten, (een hoed :) op den vorm zetten, (een hoefijzer:) op den hoef slaan; w. o. onr. s.: (van prijzen:) opslaan, stijgen; sich -schlagen, w. w. onr.: zich bezeeren. auf'lsclileicru, w. b.: ontsluieren, den sluier oplichten van; -schleifen. w. b.: opsleepen; -schlichten, w. b.: opstapelen; -scnliessen, w. b. onr.: ontsluiten^ (fig.) blootleggen, (ook :) oplossen, ophelderen (sich -schliessen, w. w. onr.: zich openen, ontluiken, opengaan); -schliesser, m. (-s; mrv -): ontsluiter;-schliesserin, vr.: ontsluitster; -schlingen, w. b. onr.: (een knoopsel:) losmaken, (fig.) ontwarren, (ook:) vastbinden, omwinden; sich-schlin-gen, w. w. onr.: 1) zich omhoogslingeren naar boven kronkelen, 2) losgaan; -schlit-zen, wT. b.: splijten, spouwen, (fig.) opensnijden; wt. o. onr. s.: openscheuren, open-bersten; -schluss, m. (-es; mrv. -schlüsse): ontsluiting, opening, (fig.) uitsluitsel, opheldering, inlichting. auf Isclimauseu, w. b.: oppeuzelen,, (fig.) op-eten, doorbrengen, (fam.) door de billen lappen; -schmeicheln, w. b.: door vleierij opdringen (sich -schmeicheln, w. w.: zich door vleierij indringen); -schmelzen, w. o. onr. s.: smelten; w. b. reg.: er op (er om, er aan) vastgieten ; -schmcttern, w. b.: openbeuken, (ook:) aan stukken doen vliegen; -schmieren,, w. b.: opsmeren (ein Butterbrod -schmieren: eene boterham smeren). aufIschnallen, w. b.: 1) losgespen. 2) vastgespen; -schnapv en, w. b.: ophappen, (fig.) opvangen; w. o. s.: opensprin- noot op bl/. 48. |
AUFSCHJSEIDEN.
AÜFSPRENOEX.
53
|
.8:en, losspringren, (fig*.) ten onderste boven tuimelen; -schneiden, w. b. onr.: 1) opensnijden, 2) eene insnijding- maken in. 3) aansnijden (Brod -schneiden: brood snijden); w. o. onr. h.: opsnijden,zwetsen, snoeven, pochen; -schneider, m. (-s; mrv. -): opsnijder, zwetser, snoever, pocher; -schneiderei, vr.: opsnijderij, g-ezwets, ge-snoef, grepoch; -schneiderin, vr.: opsnijd-ster, snoefster, pochster • -schneiderisch, bv. n.: snoevend; pochend; -schnellen, w. b.: omhoog-werpen, op doen springen; w. o. s.: opspringen, in de hoogte gaan; -schniegeln, w. b. : opdirken, opschikken; -schnippeln, w. b.: snipperen, aan snippertjes sniiden; -schnitt, m. (-es, -s; mrv. -e): insnijding, (ook:) opensnijding, aansnijding; -schnitzen, w. o. h.: er op snijden; -schnüren, w. b.: 1) er op vastbinden, 2) losrijgen. auf Isehobern, w. b.: op hoopen zetten, op een hoop zetten; -schöbling, m. (-es, -s; mrv. -e): (bwk.) dek-Iat;-schos-sen, w. o. s.: opschieten; -schössling m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) loot, uitspruitsel, lt;fig.) opgeschoten (uit zijne kracht gegroeide) jongen, (ook:) omgeschoten (uit hare kracht gegroeid) meisje. auriHclirauimeii, w. b.: openschram-men; -schrauben, w. b.: openschroeven, losschroeven, 2) er op vastschroeven, 3) omhoog schroeven, (tig.) opschroeven; -schrecken, w. o. s.: verschrikt omspringen; w. b.: verschrikt doen opspringen; -schrei, m. (-es; -s): gil, schreeuw, (ook:) uitroep; -schreien, w. o. onr h.: schreeuwen, gillen; w. b. onr.: 1) wakker schreeuwen, 2) uitschreeuwen, uitroepen;-schrift, vr.: opschrift; -schroten, w, b.: naar boven trekken, (tim.) uitboren, verwijden; -schroter. m. (-s: mrv. -): wijder-maker, slagboor. Auflscliub. m. (-es, -s); uitstel, (rcht.) schorsing van betaling; -schüppen, w. b.: op een hoop schoffelen; -schüren, w. b.: opstoken, oppoken; -schürzcn, w. b.: opbinden, opnemen, optillen, (van mouwen:) opstroopen (ein aufgeschürztes Pferd: een paard met ingevallene lendenen); -schüs-seln, w. b.: opdisschen: -schütteln, w. b.: schudden, opschudden, (fig.) wakker schudden; -scnütten, w. b.: er op gieten, er op storten (das Zündkraut -schütten: kruit op de pan doen; Korn -schütten: koorn in den tremel doen), (fig.) op hoopen opstapelen; -schüttern, w. o. s.: (verschrikt, ontsteld) opspringen; -schüt-zen, w. b.: (molenwater:) schutten. auflHehwiiinmen, w. b.; doen opzwellen; -schwammung, vr.: opzwelling; -schwanzen, w. b.: den staart opbinden van; -schwarzen, w. b.: opnieuw zwart verven, opnieuw met zwartsel oppoetsen; -schwatzen, w. b.: aanpraten, aanpreeken; -schweben, w. o. s.: omhoogzweven; -schweifen, w. b.: den staart opbinden van; -schweissen, w. b.: er op vastsoldee-ren; -schwellen, w. o. onr. s.: zwellen, opzwellen, (interesten:) oploopen, aangroeien; w. b. onr.: doen zwellen, doen opzwellen, (tig.) doen aangroeien, (kkk.) opwarmen, opstoven; -schwemme, vr.: losplaats (voor ^en houtvlot); -schwemmen, w. b.: aan- Zie |
spoelen, (gevlot hout:) op den wal brengen ; -schwemmer, m. (-s; mrv. -): houtvlotter; sich -schwingen, w. w. onr.: eene (hooge, enz.) vlucht nemen; -schwingung, vr.: hooge vlucht n ming; -schwung, m, (-es; mrv. -schwünge): (hooge, enz.) vlucht. anflsegeln. w. o. s. en h.: 1) de rivier opvaren, 2) aan den grond varen; -sehen, w. o. onr.: opzien, (fig.) opzicht houden over; -sehen, z. n- o. (-s): opzien, (fig.) vertoon (-sehen machen: opzien baren, ook: vertoon maken); -seher, m. (-s; mrv. -): opzichter (-seherstelle, vr.: plaats van opzichter); -seherin, vr.: opzichteres, (in 't modevak:) eerste werkster; -sein, w. o. onr. s.: 1) op zijn, 2) open zijn, open staan ; -setz, in Sam. (-röhre, vr.: afvoerpijp 5 -stunde, vr.: schaft-uur); -setzen, w. o.: opzetten (i. a. b.), (fig.) wagen, op het spel zetten; schriftlich -setzen: opstellen, op het papier brengen; seinen Koi)f -set-zen: zijn noofd opzetten, koppig zijn; w. o. h.: nieuwe hoornen krijgen, (vea.) kribbebijten {sich -setzen, w. w.: er op gaan staan of zitten; ook: op gaan zitten, half overeind gaan zitten; sich wider Ei-nen -setzen: tig.: tegen iemand opstaan, tegen iem. in verzet komen); -setzer, ra. (-s; mrv. -): opzetter, (fig.) opsteller; -set-zerin, vr.: dames-kapster; -seufzen, w. o.: een zucht slaken; -seyn, w. o. Zie auf-sein. Anf lsiclit, vr.: opzicht; -sieden, w. b. onr.: opkoken; w. o. onr. s.: koken dat het borrelt; -siegeln, w. b.: 1) toelakken, dichtlakken, 2) openbreken (brieven, enz.), 3) (rcht.) ontzegelen; -singen, w. o. onr. h.: 1) zingen voor, 2) den toon aangeven, het gezang aanheffen; -sitz, m. (-es): te paard stijging, (fig.) inspectie der cavalerie (-sitzstange, vr.: roest, vogelroest, kip-penroest); -sitzen, w. o. onr. h. en s.: opzitten (i. a. b.), (van schepen:) vastzitten, aan den grond zitten, (van pluimgedierte:) roesten, (rs.) te paard stijgen (aufgeses-sen, mil. kommando: opzitten!, te paard stijgen!); sich -sitzen, w. w. onr.: zijn achterste doorzitten. anfIsorren, w. b.: opsjorren; -spahen, w. b.: opsporen, trachten te ontdekken; -spalten, w. b.: openspouwen, splijten; w. o. s.: openbersten, yaneensplijten; -spannen, w. b.: spannen, uitspannen, (fig.) inspannen, aanwenden (ein Gewehr-span-nen: den haan van een geweer spannen; alle Segel -spannen: alle zeilen bijzetten; die Netze -spannen: de netten uitwerpen of uitspannen ; gelindere Saiten -spannen: fig.: zijne tonen wat lager stemmen); -sparen, w. b.: opsparen, tot later bewaren, (fig.) uitstellen, verschuiven; -spei-chern, w. b.: (kph.) zolderen, in het pakhuis opslaan; -speilern, w. b.: oppinnen, vastpinnen; -speisen, w. b.: op-eten; -sperren, w. b.: opsperren, (fig.) opendoen, (sloten:) opensteken (Einem das Maul -sperren : iera. met mooie beloften paaien; Maul und Kase -sperren: groote oogen opzetten); -spiessen, w. b.: spiesen, (kkk.) aan het spit steken, (fig.) oppinnen; :spin-deln, w. b.: op de spil doen;-spreitzen, w. b.: uitspreiden; -sprengen, w. b.: open- noot op blz. 48. |
AUFSPRIESSEN.
AUFTRENNEN.
54
|
loopen, doen openvliegen, (jag.) opjagen, (waschgoed:) invochten, (fig.) besprenkelen; -spriessen, w. o. onr. s.: ontkiemen, uitloopen; -springen, w. o. onr. s.: 1) opspringen, 2) losspringen, 3) openspringen; -spritzen, w. o. s. en w. b.: opspuiten; -sprossen, w. o. s.: ontkiemen, uitloopen ; -sprössling, m. (-es, -s; mrv. -e): loot, uitspruitsel; -sprudeln, w. o. s.: opborrelen (leicht -sprudeln: kort aangebonden zijn, gauw driftig worden); -sprung, m. (-es; mrv. -sprünge): 1) opspringing, 2) openspringing, (van bloemen: het) opengaan. anf lspulen, w. b.: opspoelen (op de spoel winden); -spulerin, vr. (-; mrv. -nen): garenwindster; -spülen, w. b.: 1) opspoelen, 2) omspoelen; -spunden, w. b.: de bom (de houten stop) uit____ trekken; -spüren. w. b.; opsporen, (fig.) nasporen. auf iNtaclieln, w. b.: ophitsen, aanzetten, aansporen; -staffiren lie], w. b.: opmaken, garneeren; -stallen, w. b : stallen; -stammen, w. b.: 1) openbreken met een breek-ijzer, 2) doen leunen op, doen drukken op (sich -stammen, w. w.: leunen op); -stampfen, w. b.: er op vaststampen; w o. h.: met de voeten stampen, stampvoeten ; -stampfen, w. b.: (op eene speld) den kop vastmaken; -stand, m. -es, -s; mrv. -stande): opstand, (mnw.) verslag, rapport (-stand in Masse: algemeene opstand); -starren, w. o. h.: opstaren, naar boven staren, (haren:) te berge rijzen; -staubern, w. o.: 1) opjagen, doen scnrik-ken, 2) opsnuffelen, opschommelen; -stau-chen, w. o.: stooten tegen, (sm.) slaan dat de lengte minder en de dikte grooter wordt, (vlas:) te drogen zetten, (water:) opstuwen, afdammen; -stauen, w. b.: (water:) opstuwen, (goederen:) opeenpakken, stouwen. auf'Isteclien, w. b. onr.: opensteken, (ook:) opsteken, omhoogsteken, (ook:) aan den vork steken, (ook fig.) in den zak steken, (flg.) in de maag duwen, voor de voeten werpen, onder den neus wrijven, (een woord) niet ongemerkt voorbij laten gaan, (grav.) ophalen, (zeew.) aaneensplit-sen; w. o. onr. h.: dicht beim Winde -stechen: dicht bij den wind houden; -stecher, m. (-s; mrv. -): vitter, (ook:) aan-briever, verklikker; -stecken, w. b.: 1) opspelden (eene japon), 2) er op vastspelden, 3) plaatsen, (fig.) planten (ein Licht -stec-ken: eene kaars op den kandelaar zetten; Heu -stecken: hooi in de ruif doen); -stellen, w. o. onr. s.: 1) opstaan (i. a. b.), (van ziekte) herstellen, (tig.) verrijzen, 2) openstaan; -steigen, w. o. onr. s.: opstijgen; -stellen, w. b.: behoorlijk plaatsen, (kegels, muizenvallen, enz.:) opzetten; (troepen:) m slagorde scharen; (een bed:) opslaan; (een net:) uitzetten; (koopwaren:) uitstallen; (fig.) aanstellen, benoemen; eine Behaup-tung -stellen: beweren; einen Grundsatz -stellen: als beginsel vaststellen; Beweise oder Zeugen -stellen: bewijzen of getuigen bijbrengen; -stellfahnchen, o. (-s; mrv. -): richtvaantje; -stemmen. Zie aufstttm-men; -stempeln, w. b : er op stempelen, er op drukken; -steppen, w. b.: er op stikken. anflsticken, w. b.: er op borduren; |
-stieben, w. o. onr. s.: opstuiven; -stiften^ w. b.: ophitsen, aanzetten; -stöbern, w.b.: Zie aufHttiutiern; -stopsein, w. b : ontkurken, opentrekken; -storen, w. b. om-rommelen, (vuur:) oppoken; -stossen, w. b. onr.: 1) openstooten (sich den Kopf -stossen: een gat in zijn hoofd stooten), 2) opjagen, 3) aantreffen, opschommelen, ontmoeten, vinden; w. o. onr. s.: 1) stooten op, stuiten op, 2) troebel worden, 3) opbreken (es stösst mir sauer auf: ik risp er zuur van op, het breekt mij zuur op); -stös^ig, bv. n.: 1) bedorven, verzuurd, verschaald, enz., 2) oprispend, (fig.) aanleg tot misselijkheid heboende. auf Istrahlen, w, o. h.: stralen beginnen te schieten; sich -strampeln, w. w.: zich bloot of naakt woelen; sicn-strau-ben, w. w.: recht overeind gaan staanr (van het haar:) te berge rijzen; -streben, w o. h.: omhoogstreven; -strecken, w. b.: naar de hoogte uitstrekken; -streich, m. (-es, -s: mrv. -e): opbod (im -streich ver-kaufen: bij opbod verkoopen); -streifen, w. b.: opstroopen, (het vel) openschaven, afschrammen; w. o. s.: rakelings langs gaan; -streuen, w. b.: er op strooien; -stricn, m. (-es, -s; mrv. -e): bovenwaartsche streek; -striegeln, w. b.: roskammen, (fig.) opkammen, (knevels:) opstrijken (sich -stnegeln, w. w.: zich opdirken, zich opschikken). auf'lstülpeii. w. b.: 1) opslaan, omslaan 2) met eene stolp bedekken (aufg(v stülpte Nase: opgewipte neus); -stürmen, w.b.: openloopen; w. o. s.: naar boven stormen;-stutzen, w. b.: opstrijken, om-hoogstrijken, (fig.) optooien, opsieren; w. o. s.: verwonderd opkijken (sich -stutzen,. w. w.; zich opdirken, zich optooien); -stüt-zen, w. b.: stutten, doen rusten of leunen op (sich -stützen, w. w.): rusten of leunen; -summen, w. o. h. (en: sich -summen, w. w.): oploopen, aangroeien. anfltafeln, w. b. :opdisschen;-takelnr w. b.: optuigen; -takt, m. (-es,-s; mrv.-e): (muz.) bovenwaartsche beweging (bij 't maatslaan); -taljen, w. b.: optaliën; -tassen, w. b.: optassen, opstapelen: -tauchenr w. o. s.: opduiken, te voorschijn komen; -taumeln, w. o. s.: waggelend opstaan; -thauen [t], w. o. s. en w. b.: ontdooien, dooien; -thun, w. b. onr.: opendoen,openmaken (sich -thun, w. w. onr.: opengaan, fig.: opklaren; ook: te voorschijn komenT zichtbaar of merkbaar worden; -thürmen [tl, w. b.: opstapelen;-tiefen, w. b,: diepenr uitdiepen: -tiscnen, w. b.: opdisschen. Aufltrag, m. (-es, -e: mrv. -trage): opdracht, last, bevel, (schl.) verf-laagje; -tragen, w. b. onr.: 1) opdragen (i. a. b.), 2) naar boven brengen, 3) (kleederen:) afdragen, dragen tot ze versleten zijn; -trager, m. (-s; mrv. -): opdracht-gever, lastgever: -trags, in Sam. (-besorger, m.: commissionair; -geber, m.: opdrachtgever, lastgever; -handel, m.: commissie-handel; -trog, m.: hijschbak. hijschmand); -tram-peln (-trampen), w. o. s.: zwaar stappen; -traufeln, w. b.: er op laten droppelen. auf Itreiben, w. b.onr.: opjagen, (fig.) opzoeken, (fam.) opsnorren, (ook:) doen opzwellen; w. o. s.: (zeew.) aan den grond varen; -trennen, w. o. s. en w. b.: lostor- noot op blz. 48. |
AUFTRETEN.
AUGE.
|
nen; -treten, w. b. onr.: 1) openschoppen, kapottrappen; w. o. onr. s.: optreden, (ng.) te voorschijn komen; -tritt, m. (-es, -s; mrv.-e): optrede, stoep, (aan rijtuigen;) trede, (fig.) optreding, (tnl.) tooneel (van een bedrijf); -tröpfeln, w. b.: er op laten droppelen; -trumpfen, w. o. h.: troef opspelen; -tuchen, w. b.: (de zeilen:) strijken; -tuschen, w. b.: (teekeningen:) wasschen. auf Iwachen, w. o. s.: ontwaken, wakker worden; -wachsen, w. o. onr. s.: opgroeien; -wagen, w. b. onr.: Zie aufwie-gen; -wahlen, w. b.: (spl.) keeren; trekken (eene kaart); -wallen, w. o. s.: opbruisen, lt;fig,) koken; -wallen, w.b.: opkoken, zacht laten koken; -walzen, w. b.: op eene rol doen; -walzen, naar boven rollen, (fig.) ten laste leggen; -wand, m. (-es, -s): aanwending van kosten, (fig.) vertoonmakerij, vertoon, (ook:) weelde (-wandsgesetz, o.: wet ter beteugeling van de weelde);-wan-deln, w. b.: (kkl.) opheffen; -wandclung. vr.: (kkl.) opheffing; -warte, in Sam. (-geld o.; -lohn, m.: knechts-loon, meiden-loon; ook. fooi voor het bedienen); -warten, w. b.: 1) dienen, (fig.) bedienen, 2) bezoeken, een bezoek afleggen bij; -warter, m, (-s; mrv. -): knecht, bediende, oppasser; -war-terin, vr.: dienstmaagd, meisje dat de gasten bedient; -warts. bw.: opwaarts, naar boven; -wartung, vr.: 1) bediening (bei Einem die -wartung haben: dienst hebben bij iemand), 2) bezoek (Einem seine -wartung machen: een bezoek bij iemand afleggen); -wasch, in Sam. (-fass, o., -kübel, nr: vaatwaschkom, vaatwaschtobbe; -ort, m.: gootsteen; -wasser, o.: vaatwater); -waschen, w. b. onr.: 1) afwasschen, 2) op-wasschen, wasschend verbruiken (sich -waschen, w. w. onr.: zijne, hare handen kapot wasschen); -waschenn, vr.: vaten-waschster. auflweben, w. b.: 1) opweven, wevend verbruiken, 2) er op weven, 3) het weefsel losmaken van; -wechsel, m.: (-s, mrv. -): opgeld, agio; -wechseln, w. b.: opwisselen, inwisselen; -wechsler, m. (-s; mrv. -): opwisselaar, inwisselaar, (fig.) wisselaar; -wecken, w. b.: opwekken, (fig.) opgewekt maken; -wecker, m. (-s; mrv.-): wekker; -wehen, w. b.: 1) opwaaien, in de hoogte waaien, 2) openwaaien, 3) (fig.) aanblazen; -weichen, w. b.: week maken, doorweeken; w. o. s.: week wTorden; -wei-fen, w. b.: op den haspel winden; -weinen, w. o.: weenen, beginnen te weenen; -wei-sen, w. b. onr.: 1) vertoonen, laten zien, 2) aanwijzen; -weisung, vr.: vertoon; -wenden, w. b.: gebruiken,besteden; -wen-dung, vr. gebruik; -werfen, w. b. onr.: 1) opwerpen (i. a. b.), 2) openwerpen (einen Graben -werfen: eene gracht graven; das Maul -werfen: een gezicht trekken; auf-geworfene Nase: opgetrokken neus, ook: opgewipte neus; sich -werfen zu: zich opwerpen als; sich -werfen wider, sich aankanten tegen). anfIwicliseii, w. b.: oppoetsen; w. o. h.: (fam.) uithalen, zijn beste beentje vóór zetten (sich -wichsen, w. w.: zich opdirken, zich mooimaken; -wickeln, w. b.: 1) oprollen, 2) opwinden, 3) wikkelen, 4) openmaken (een pakje), van de wind- |
seis ontdoen (een gebakerd kind), losdraaien (papiljotten); -wiegelei', vr.: opruiing; -wiegein, w. b.: wakkerwiegen, (fig.) opruien ; -wiegen, w.b. onr.: opwegen tegen;-wiegler, m. (-s; mrv.-): opruier; -wieglerisch, bv. n. en bw.: opruiend; -windeln, w. b.: van de windsels ontdoen; -winden, w. b. onr.: 1) winden?2) omhoogwinden, 3) loswinden (sich -winden, w. w. onr.: zich naar boven slingeren, naar boven kronkelen); -wirbeln, w. b.: 1) omhoog doen dwarrelen, 2) wakker-tromme-len, 3) van den wervel afdoen; -wirken, w. b.: 1) opweven, 2) er op vastweven 3) losmaken. 4) (brood:) kneden en opmaken, 5) (jag.) opensnijden; -wirren, w. b.: ontwarren; -wisch, in Sam. (-hader, m., -lappen, m.: Zie Airfwiselier); -wischen, w. b.: afvegen, afwisschen, wegwisschen; -wischer, m. (-s; mrv. -): afveegdoek. auf'lwogen, w. o. s.: omnooggolven (ein aufwogender Busen: een hijgende boezem); -wurf, m. (-es, -s; mrv. -würfe): 1) opwerpsel, 2) opgeworpene aarde. auf'lzeliren. w. b.: opteren, opmaken; -zeigen, w. b.: Zie aufweiHen; -zieh, in Sam. (-brücke, vr.: ophaalbrug; -loch, o.: sleutelgaatje van een horloge; -tau, o.: gij-touw); -Ziehen, w. b. onr.: 1) optrekken, ophalen, (ankers:) lichten, (zeilen:) hijschen, (van een geweer:) den haan spannen, (horloges :) opwinden, (sluizen en vijvers:) openzetten, (grendels:) wegschuiven, (muz. instrument:) besnaren, (snaren:) optrekken (gelindere Saiten -ziehen: zijne tonen wat lager stemmen), (landkaarten:) opplakken, 2) losmaken (een strik), doorsteken (eene zweer), 3) (fig.) uitstellen, verschuiven, (een kind:) opvoeden, grootbrengen, (iem.;) voor den gek houden, plagen; zum Tanze -ziehen : ten dans vragen : w. o. onr. s.: optrekken (wacht, processie), (fig.) zich vertoonen, voor den dag komen (mit etwas aufgezogen kommen: met iets voor den dag komen); w. onp. onr. s.: komen opzetten (es zicht ein Ge-witter auf: er komt een onweer opzetten, er is een onweer in aantocht); -ziener, m.: (ontl.) trekspier; -zieherei', vr.: spotternij; -zieren, w. b.: opsieren, versieren. Auf-zug, m. (-es, -s; mrv. -züge): optrekking, ophaling, 2) optocht, stoet, 3) pracht, luister, praalvertoon, 4) uiterlijk, voorkomen, kleeding, 5) (wev.) schering, 6) (tnl.) bedrijf, 7) (fig.) uitstel, oponthoud, vertraging (-brücke, vr.: ophaalbrug); -züglich, bv. n. enbw.: (rcht.) interlocutoir, -zupfen, w. b.: losmaken; -zwangen, w. b.: met geweld openen (den Hut -zwangen; den hoed diep in de oogen trekken): -zweckcn, w. b.: oppinnen, vastpinnen; -zwicken, w. b.: opennijpen; -zwingen, w. b. onr.: opdringen. Aug: apfel, m. (-s; mrv. -apfel): oogappel. Au'garten, m. (-s; mrv. -garten): lusthof, park. Au'g^- o. (-s; mrv. -n): oog; Fleck ini -: vlek op het oog; es passt wie die Faust aufs -: (spr.) het staat als eene vlag op eene modderschuit, (ook :) het rijmt als Kees op Dirk; Einem den Daumen aufs - setzen : iemand korthouden. Zie ook het mrv. Angen. noot op blz. 48. |
AÜSATHMUNG.
AEUGELCHEN.
|
Aeugeleheu, o. (-s; mrv. -): oogje; au'greln, w. o. n.: knip-oogren, lonken; w. b.: (tnb.) enten. lAu'gen, o. mrv.: oogcn; grosse -machen: groote oogen opzetten; mit blossen met het bloote oog; in die -fallen: in het oog vallen; aus den - setzen: veronachtzamen; vor - liegen : zonneklaar zijn; Einem etwas unter die - sagen: iem. iets in zijn gezicht zeggen; Einen nicht aus den - lassen: iem. niet uit het oog verliezen; Einem etwas an den - absehen: iets in iemands oogen kunnen lezen; aus den aus dem Sinn: (spr.) uit het oog, uit het hart; seine - sind grosser als der Magen: (spr.) zijne oogen zijn grooter dan zijn buik. lAu gen, in Sam. I -arzenei, vr.: oogmiddel; -arzt, m.: oog-arts; -bad, o.: oog-betting ; -balsam, m.: oogzalf; -beschrei-bung, vr.: beschrijving van het oog; -be-trug, o.: gezichtsbedrog; -bild, o.: vizioen; -blinde, vr.: (hik.) oogverband, (fig.) blinddoek; -blende, vr.: oogklep; -bliek, m.: oogenblik (im -blicke: op het oogenblik); -blicklich, bv. n. en bw.: oogenblikkelijk; -blödigkeit, vr.: zwakheid der oogen, zwak gezicht; -blüthe Ltj, vr.: (pik.) murik, muurkruid;-bogen, m.: (ontl.) iris; -braue (-braunek vr.: wenkbrauw; -butter, vr.: dracht der oogen, (pop.) soep in de ooghoekjes; -decke, vr.: oogvlies; -deckel, m.; (ontl.) ooglid, (ng.) oogklep; -diener, in.: opgendienaar; -dienst, m.: oogendienst; -dunkelheit, vr.: dofheid der oogen; -ent-ziindung, vr.: oog-ontsteking;-fallig, bv.n.: in het oog springend; -farbe, vr.: kleur der oogen; -feil, o.: oogvlies; -feuchtig-keit, vr.: oogvocht; -fleck, m.: vlek op het oog; -flimmern, o: (het) zien van sterretjes voor de oogen; -fluss, m.: traning der oogen; -gescnwür, o.: oogzweertje; -gewölk, o.: wolkje (vlekje) op het oogvlies; -glas, o: oogglaasje, kijkglaasje, lorgnon; -nautchcn, o.: oogvlies; -heil-Anstalt, vr.: genees-inrichting voor oog-lyders; -heil-Kunde vr.: oogheelkunde; -home, vr.: oogholte, oogkas; -hornhaut, vr.: oogvlies; -kammer, vr.: oogkas, oogholte; -kitzel, m.: trilling (fam.: het leven) m het oog, (fig.) oogenstreeling; -klappe, vr.: oogklep; -knocnen, m.: bovenkaak-been; -krampf, m.: oogkramp; -kranken-heilanstalt, vr.: genees-inrichting voor ooglijders; -krankheit, vr.: oogziekte; -kraut, vr.: (pik.) schelkruid; -krebs, m.: oogkanker; -kreis, m.: kring (ring) om het oog, (ontl.) oogholte, oogkas; -leder, o.: oogklep; -lehre, vr.: verhandeling over (leer van) het oog; -licht, o.: licht van het oog; -lied L-lid], o.: ooglid; -lust, m.: lustrenet) voor het oog; -mass, o.: (fig.) juist oog, juistheid van oog (-mass haben: een juist oog hebben; nach dem -mass abmes-sen: op het oog begroeten, met het oog opnemen); -merk, o.: oogmerk; -mittel, o.: oogmiddel; -muskei. m.: oogspier; -nebel, m.: vlekje op het oog; -nerv, m.: gezichtszenuw; -paar, o.: (een) paar oogen; -pap-pel, vr.: (pik.) witte maluw; -pflege, vr.: goede zorg voor het gezicht; -pulver, o.: oogpoeder (das ist -pulver: fam.: dat is de pest voor de oogen); -punkt, m.: gezichtspunt; -reiz, m.: Zie -kitzel; -rin-nen, o.: traning der oogen; -röthe [t], vr.: roodheid (ontstokenheid) der oogleden; -salbe, vr.: oogzalf; -senein, m.: gezicht, aanblik, uiterlijk, schijn, (rent. en lig.) in-oogenschouwneming, schouwing, bezichtiging, opneming (das lehrt der-schein: dat ziet men op het eerste gezicht; in -schein nehmen: in oogenschouw nemen);-schein-lich, bv. n. en bw.: klaarblijkelijk;-schein-lichkeit, vr.: klaarblijkelijkheid; -schirm, m.: beschutting voor de oogen; -schleim; m.: Zie -butter; -schmerz, m.: oogpijn, -schwache, vr.: zwakheid van gezicht; -spiegel, m.: (hik.) speculum; -spiel, o.: spel der oogen ('t lonken, 't knip-oogen); -sprache, vr.: taal der oogen; -sprosse, vr.: eerste tak (aan 't gewei van een hert); -staar [-starl, m.: (hik.) staar; -stern, m.: licht van het oog; (ook:) oogappel (ook fig.); -tauschung, vr.: gezichtsbedrog; -treibend. bv. n.: (pik.) knoppenschietend, knoppendragend; -triefig, bv. n.: traan-oogend; -trockenheit, vr.: brandigheid dei-oogleden; -trost, m.: (pik.) oogentroost; -vorfall, m.: uitzetting van den oogappel; -wasser, o.: oogwater; -weh, o.: oogpijn; -weide, vr.: Zie -lust; -weiss, o.: wit van het oog; -wimper, m.: ooghaartje; -wink, m.: oogwenk, wenk met de oogen, knipoogje; -winkel, m.: ooghoekje; -wonne, vr.: Zie -lust; -zahl, vr.: getal oogen; -zahn, m.: oogtand; -zeuge, m.: ooggetuige; -zeugniss [s|, o-: verklaring van een ooggetuige; -zier, vr.: (pik.) ossetong. |
Aeu^ieiu. o. (-s; mrv. -e): oogje; Augment', o. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) augment; Au gur, m. (-s; mrv. -en): wichelaar; Au'gust, m. (-s): Augustus (maand en persoon); Augus'te, vr.: Augusta; Au'gustin, m. (-s): Augustinus, Augustijn; Augusti ner, m. (-s; mrv. -): Augustijner monnik; Augusti'nerin, vr. (-; mrv. -nen): Augustijner non; Auktion', vr.: veiling, openbare verkooping; Auktiona'tor, m. (-s; mrv. -to'ren): opveiler,(ook:) verkoopinghouder; Auktoritat', vr.-.gezag; Auri'kel, vr.: (pik.) auricula, beren-oor; Aurin', m. (-es, -s): (pik.) gentiaan; Auripigmenf. m. (-es, -s): (schk.) operment; Aurora, vr.: Aurora (-farbe, vr.: morgenrood). laus, vz. [31: uit (gemacht-: gemaakt van); von Grund -: door en door; von Haus -: van afkomst. I-, bw.: uit (i. a. b.). lans, in Sam. (*) 1 -achzen, w. o. h.: uitsteunen; -affen, w. b.: voor den gek houden, (ook:) belachen; -antworten, w.b.: uitleveren, overleveren; -arbeiten, w. o. h. en w. b.: uitwerken; -arten, w. o. s.: ontaarden ; -asten, w. b.: uitdunnen, snoeien; -athmen [t], w. b.: uitademen; w. o. h.: ophouden adem te halen, den laatsten adem uitblazen; -athmung [tl, vr.: uitade- opgenomene) met „ausquot; samengestelde hunne gewone beteekenis, samengesteld l (evenals het Duitsche „ausquot;) aan het |
AUSBACKEN.
AUSDEHNEN.
57
|
mingr, (figquot;.) verscheiden, afsterven, jongste snik. aus lbacken, \v. b. onr.: bakken, gaar-bakken, (fig.) uit den oven halen; -baden, w. o. h.: genoeg: baden; w. b.: etwas -baden müssen: moeten boeten voor iets; -bahen, w. b.: uitbetten, (schepen:) uitbranden; -balgen (-balgen), w. b.: (dieren en vogels;) van ingewand ontdoen, (ook:) opzetten; -ballen, w. b.: uitpakken, ontpakken; -bannen, w. b.: uitdrijven, bannen; -bau, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) uitbouwing, 2) uitgebouwd gedeelte, 3) voltooiing; -bauchen (-bauchen), w. b.: buikig maken (sich -bauchen, w. w.: uitpuilen, uitzakken; ook: dikker worden); -bauen, w. b.: 1) uitbouwen, 2) vol bouwen, 3) voltooien; -oauer, m. (-s; mrv. -): voltooier van een gebouw. au8'lbedingen, w. b. onr.: bedingen (sich etwas -bedingen, w. w. onr.: iets bedingen, iets voor zich bedingen, een voorbehoud maken); -bedingung, vr.: beding, voorbehoud; -bedungen, bw.: behoudens; -beeren, w. b.: de bessen wegvreten (van, uit); -behalten, w. b. onr.: bedingen; -beichten, w. b.: opbiechten; w. o. h.: uitbiechten; -beinen, w. b.: van beenderen ontdoen; -beissen, w. b. onr.: 1) er uit bijten, 2) kapot bijten, 3) (fig.) van de baan knikkeren, er uit knikkeren; -beizen, w. b.: uitbijten, (hik.) uitbranden; -belfern, w. o. h.: ophouden met keffen, (tig.) ophouden met grommen; -bellen, w. o. h.: ophouden met aanblaffen; -besse-rer, m. (-s; mrv. -): versteller, lapper; -besserin, vr.: verstelster; -bessern, w. b.: verstellen, lappen, repareeren; -besserung, vr.: verstelling, reparatie; -beten, w. b. en o. h. onr.: uitbidden; -betten, w. b.: buitenshuis (elders) laten slapen; -beugen, w. o. s.: ontwijken, mijden, misloopen; -beulen, w. b.: de builen (bulten, deuken) kloppen uit; -beute, vr.: winst, opbrengst, (ook:) dividend; -beuteln, w. b.: (meel:) builen, afbuilen, (fig. iemand) uitkleeden, villen, van alles berooven (icli bin ausge-beutelt: ik heb niets meer; sich -beuteln, w. w.: al zijn geld opmaken); -beuten, w. b.: exploiteeren, (fig.) partij trekken van: -beuter, m. (-s; mrv. -): partij-trekker: -bezahlen, w. b.: uitbetalen. aas'llgt;ieg:eii, w. b. onr.: uitbuigen, (ook:) een omgebogen rand maken om; w. o. onr. h.: uitwijken, uithalen; -bieten, w. b. onr.: 1) aanbieden (ten verkoop), 2) een hooger bod doen dan (een ander), 3) de huur opzeg-gen aan (iemand); sicn -bieten, w. w. onr.: zich aanbieden; -bie-tung, vr.: 1) aanbieding, aanbod, 2) bod, 3) opzegging; -bilden, w. b.: tot hoogere ontwikkeling of tot volkomenheid brengen; -bilder, m. (-s; mrv. -): tot hoogere ontwikkeling of tot volkomenheid brenger; -bildung, vr.: ontwikkeling, volmaking; -binden, w. b. onr.: 1) losmaken, 2) opbinden; -bitten, w. b.: onr.: uitvragen, (inz.) ten eten vragen, uitverzoeken; sich -bitten, w. w. onr.: 1) verzoeken om, 2) verzoeken om verschoond te worden van; -bitterei', vr.: (fam.) uitnoodiging. aus'lbladen, w. o. onr. en w. b.: uit-. blazen (i, a, b.), (fig.) uittrompetten, uit- |
bazuinen; -blattern, w. b.: (een boek:) tot aan de laatste bladzijde doorbladeren, -bleiben, w. o. onr. s,: 1) uitblijven, 2) wegblijven, achterwege blijven, ophouden; 3) overgeslagen (weggelaten) worden, -bleien, w. b.: plomoeeren; -bliek, uitzicht; vergezicht; -bluten, w. o. h.: uitbloeden; w. b.: (dk.) sein Leben -bluten: doodbloeden. aiiN'lboden, w. b.: een bodem zetten in; -bohlen, w. b.: met planken beklee-den; -borgen, w. b.: 1) uitleenen, 2) op den borg geven. aus lbraeken, w. b,: uitschieten (het slechte uit 't goede); -brauchen, w. b,: opgebruiken; -brausen, w. o. h.: uitbruisen, (fig.) uitrazen; -brechen, w. b. onr.: l) uitbreken, (een tand:) uittrekken, (een boomtak:) afbreken, (een boom:) van takken ontdoen, (eene kam:) van tanden ontdoen, (erwten:) doppen, uitdoppen, 2) uitbraken, braken, overgeven (Lunge und Leber -brechen: {zijn hart uit zijn lijf spuigen); w. o. onr. s.: uitbreken, losbreken, (fig.) uitbarsten; -breiten, w. b.: uitbreiden, (ook:) uitspreiden, (fig.) verspreiden (sich -breiten, w. w.: zieh uitbreiden, fig.: zich uitstrekken); -breitungs, in Sam. (-rath [t], m.: propaganda; -sucht, vr.: zucht om proselieten te maken); -brennen, w. b, onr. en w. o, onr. s.: uitbranden (i. a. b.), (pannen, tegels, enz.): bakken, (fig.) afbranden. auH'lbringen. w. b. onr.: uitbrengen, (vlekken:) wegmaken, (handschoenen;) uittrekken, uitkrijgen, (geruchten:) in omloop brengen, uitstrooien, (typ.) uitdrijven, spatiëeren, wijduit zetten; sich -bröseln, w. w.: afbrokkelen. Aus lbrueh. m. (-es, -s; mrv. -brüche) : uitbarsting; -brüchig, bv. n.: ruchtbaar, algemeen bekend; -brüsten, w. b.: van het borstbeen ontdoen. AuH'lbund, m. (-es, -s; mrv. -bünde): wonder, monster, toonbeeld; -bündig, bv. n.: uitstekend, voorbeeldeloos; bw.: uitermate; -bürgen, w. b.: tegen borgtocht in vrijheid doen stellen; -bürger, m. (-s; mrv. -); 1) niet-burger, elders-wonende, 2) bewoner van eene buitenwijk; -bttssen, w. b.: 1) boeten voor, 2) verstellen, repareeren; -buttern, w. o. h.: afkarnen (er hat ausgebuttert: fam.: nu is het uic met zijne glorie). au^ Idampfen. w. o. s.: uitdampen, verdampen; -dampten, w. b.: uitrooken, (jag.) door middel van rook uit hun hol drijven, (fig.) uitdooven, (ook:) dempen; -darmen, w. b.: van ingewand ontdoen: -dauer, vr.: 1) duur, tijd van duur, aanhouding, 2) volharding; -dauern, w. o. h.: 1) uitduren, aanhouden, 2) volhouden, volharden; w. b.: verduren, uitstaan, harden; -dauernd, bv. n.: (fig.) volhardend, (ook:) standhoudend, (pik.) overblijvend. auH'ldelmbar, bv. n.: (lucht:) voor uitzetting vatbaar, (metaal:) rekbaar; -dehnbarkeit, vr. 1) uitzettend vermogen, 2) rekbaarheid; -dennen, w. b.: 1) uitbreide.n (im ausgedehnten Sinné: bij uitbreiding^, 2) rekken; sich -dehnen, w. w.: zichuitbrei-den, (nat.) uitzetten, (fig.) zich uitstrekken; eine ausgedehnte Strecke: eene groote noot op blz. 56. |
AUSDEimUNGSKRAFT.
58
AUSFLEISCHEN.
|
uitgestrektheid); -dehnungskraft, vr.: uitzettend vermogen; -deicnen, w. b.: afdammen, (ook:) bedijken; -denkbar, bv. n.: te bedenken, denkbaar; -denken, w. b. onr.: uitdenken, verzinnen, bedenken; -deuten, w. b.: uitleggen, verklaren (übel -deuten: ten kwade duiden, kwalijk nemen). aus ldiehten, w. b.: verzinnen, verdichten, (zeew.) dichten, stoppen, kalfa-ten; -dielen, w. b.: met planken beklee-den; -dingen, w. b. onr.: bedingen; w. o. onr.: niet langer knibbelen, niet langer loven en bieden; sich -dingen, w. w. onr.: zich verhuren. aus'ldonnern, w. onp. h.: uitdonde-deren, (fig.) uitbulderen; -dorren, w. o. s.: uitdrogen; -dorren, w. b.: drogen. aus'ldrUngren, w. b.: 1) uitduwen, 2) verdringen; -drechseln, w. b.: uithollen op de draaibank; -drelien, w. b.: uitdraaien; -dreschen, w. b.: dorschen, er uit dorschen; -drieseln, w. b.: uitrafelen (sich -drieseln, w. w.: rafelen); -druck, m. (-es, -s; mrv. -drücke): uitdrukking; -drucken, w. b.: (typ.) drukken, (ook:) afdrukken, (ti^r.) voluit drukken; -drüc-ken, w. b.: uitdrukken (i. a. b.); -drück-lich, bv. n en bw.: 1) uitdrukkelijk, duidelijk, 2) opzettelijk, voorbedachtelijk; -drucks, in Sam. (-art, vr.: manier om zich uit te drukken;-los, bv. n.: zonder uitdrukking; -voll, bv. n. en bw.: vol uitdrukking, nadrukkelijk); -drusch, m.(-es): 1) uitdorsching, 2) 't uitgcdorschte. aus'lduften, w. o. s.; (fig.) zich verspreiden ; -düften, w. b.: (geuren) verspreiden, (geuren) van zich geven; -duf-tung (-düttung), vr.: verspreiding van geuren; -dulden, w. b.: uitstaan, verduren; -dunstbar, bv. n.: voor uitdamping vatbaar; -dunstbarkeit, vr.: vervliegbaar-heid; -dunsten (-dünsten), w. o. h.: uitwasemen, verdampen, vervliegen; -dün-sten, w. b.: uitwasemen, doen verdampen, doen vervliegen. aus'lebenen. w. b.: effenen, gelijkmaken (sich -ebenen, w. w.: effen worden, gelijk worden); -eeken, w. b.: uithoeken, uittanden, (fig.) afpassen en afmeten ; -eggen (-egen), w. b.: op-eggen. auseinan'cler, bw.: uit elkander, uiteen; in Sam. I -bringen, w. b. onr.: uit elkander doen; -fahren, w. o. onr. s.: (nat.) uiteenloopen; -fallen, w. o. onr. s,: uiteen (uit (ilkander) vallen; -gehen, w. o. onr. s.: uiteengaan; -laufen, w. o. onr. s.: uiteenloopen, (mil.) verloopen, hun vaandel verlaten; -legen, w. b.: 1) uit elkander leggen; 2) uit elkander nemen; -machen, w. b. (-nehmen, w. b. onr.): uit elkander nemen; -setzen, w. b.: uit elkander zetten, (fig.) uiteenzetten (sich -setzen, w. w.: uit elkander schikken, fig.: eene schikking treffen); -spalten, w. b.: spouwen, splijten, klooven; -sperren, w. b.: uitspreiden (van elkander af); -trei-ben, w. b. onr.: uiteendrijven; -wirren, w. b.: ontwarren; -ziehen, w. b. onr.: uiteen (uit elkander) trekken, van elkander trekken, (fig.) uittrekken, uitrekken; w. o. onr. s.: v^n elkander afgaan, uit elkander en elk zijns weegs gaan. Zie de |
auN'leisen, w. b.: van ijs bevrijden; -eitern, w. o. s.: etteren, uit-etteren; -er-koren, bv. n.: uitverkoren, (fig.) uitgekozen ; -erlesen, bv. n.: uitgezocht, uitgelezen ; -ersehen, w. b. onr.: uitzoeken, uitkiezen, kiezen; -ersinnen, w. b. onr.: verzinnen, bedenken, uitdenken; -erwahlen, w. b. uitkiezen (Viele sind berufen, aber wenige sind auserwahlt: velen zijn geroepen, doch weinigen zijn uitverkoren); -essen, w. b. onr.: opeten (-essen müssen, was ein Anderer eingebrockt hat: spr.: voor een ander moeten boeten); w. o. onr. h.: uit eten, niet tehuis eten. auH'jfachen, w. b.: in vakken afdee-len ; -fachsern, w. b.: stekken poten van; -fadeln, w. b.: uitrafelen (sich -fadeln, w. w.: rafelen; van eenen draad: uit het oog van de naald glippen); -fahren, w. o. onr. s.: uitrijden, gaan rijden, (ook:) gaan varen, (fig.) uitglijden, uitglippen, uitschieten (im Gesichte oder am Leibe -fahren: puistjes op zijn gezicht of op zijn lijf krijgen j die Seele ist ihm ausgefahren: hij hee.tt den geest gegeven); w. b. onr.: kapotrijden (eenen weg), uitvoeren (koopwaren); -fanrend, bv. n.: uitschietena; -fahrt, yr.: afrit, vertrek, (ook:) afvaart, (fig.) uitstapje (in rijtuig of te water), (ook:) koetspoort, (zeew.) 't uitvaren (verlaten) uit eene zeeëngte of een kanaal, (mnw.) 't naar boven komen uit de mijn ; -fall, m. (-es, -s; mrv. -falie): uitval, (hik.) uitzakking (kph.) kwade schuld, oninbare post, nonvaleur; -fallen, w. o. onr. s.: uitvallen (i.a. b.), (tnb.) ontaarden, verbasteren ; w. b. onr.: uit het lid vallen; -falten, w. b.: openvouwen, (ook:) uit de vouwen doen, (fig.) ontplooien, uitspreiden; -fan-gen, w. I), onr.: 1) opvangen 2) leegvan-gen; -farben, w. b.: voor de laatste maal verven; -fasen (-faseln, -fasern), w. b.: uitrafelen (sich -, w. w.: rafelen); -faulen, w. o. s.: rotten (van binnen); -fausten, w. b.: (deeg:) kneden, (hoeden:) opmaken. aiiN'lfegren, w. b.: uitvegen, schoonvegen, (fig.) schoon (leeg) maken; -fegsel, o. (-s): opveegsel, veegsel; -fehmen, w.b.: (varkens :) niet langer vetmesten ; -feiern, w, b.: vieren ; w. o. h.: heiligen-dag houden; -feilen, w. b.: uitvijlen, (fig. fam.) likken en flikken; -fenstern, w. b.: uitluchten, de ooren wasschen, kapittelen; -fertigen, w. b.: uitvaardigen, (fig-) afgeven (wissels), opmaken (akten); -fetten, w. b.: van vettigheid ontdoen; -feuern, w. b.: uitbranden, uitstoken; w. o. h.: (mil.) in het vuur exerceeren (hinten -feuern: rs.: achteruitslaan). aus'lfllzen, w. b.: met vilt bekleeden of voeren, (fig. fam.) de ooren wasschen, kapittelen; -finden, w. b. onr.: 1) uitvinden, 2) ontdekken; -findig (bw.) machen: 1) uitvorschen, 2) opsporen; -firnissen, w. b.: van binnen (aan de binnenzijde) vernissen; -fischen, w. b.: 1) opvisschen. 2) leegvisschen, 3) (fig.) uitvisschen, uitvorschen. auHlfianunen, w. b.: uitbranden; -flattern, w. o. h.: uitvliegen; -flechten, w. b. onr.: losstrengelen; -fleisch, in Sam. (-messer, o.: looiers-schaafmes); -fleischen, w. b.: (huiden:) afschaven; noot op blz. 56. |
AUSFLICKEN.
AUSGRüBELN.
59
|
-tiicken, w. b.: verstellen, lappen; -flicker, m. (-s; rarv. -): lapper; -fliegen, w. o. onr k.: uitvliegen, (ook:] wegvliegen, ontsnappen; -fliessen, w. o. pnr. s.: uitvloeien, wegloopen, (fig.) uitstroomen; -flöhen, w. b.: vlooien. Aus lllucht, vr. (-; mrv. -flüchte): uitgang, (fig.) uitvlucht (seine erste -fluent: de eerste keer dat hij uitgaat; eine kahle -flucht: fig.: eene looze uitvlucht, eene flauwe uitvlucht); -fljig, m. (-es, -s; mrv. -fiüge): uitvlieging, (lig.) uitstapje; -fluss, m. (-es; mrv. -flüsse): uitwatering, afwatering, (van rivieren:) mond, (fig.) uit-strooming, afstraling; -fluth (t], vr.: Zie •IIiihh; -fluthen [t], w. o.; (van rivieren:) uitloopen, zich ontlasten. aiiH Ifodern, w. b.: uitdagen; -folgen lassen, w. b. onr.; laten volgen; -forde-rer, m. (-s; mrv. -): uitdager; -fordern, w. b.: uitdagen, (spl.) noodzaken om troef bij te spelen; -fördern, w. b.: (mnw.) uitgraven ; -forschen, w. b.: (iets:) uitvor-schen, (iemand:) uithooren, den wurm uit den neus halen. aus'lfragen, w. b.: (iets:) te weten komen door er naar te vragen, (iemand:) uithooren, (ook:) naar het adres vragen van; -frager, m. (-s; mrv. -): uitvrager, uithoorder; -fragerin, vr. (-; mrv. -nen): uitvraagster, uithoorster; -fransen, w. b.: als franje uitknippen (sich -fransen, w. w.: rafelen); -fressen, w. b. onr.: uitvreten (wer es eingebrockt hat, mag es auch -fressen: spr.: wie zijn achterste brandt moet op de blaren zitten); -frischen, w, b.: (jag,) laten purgeeren. auslfneliteln, w. b.: afranselen; -fühlen, w. b.: bevoelen, betasten, (fig.) polsen; -fuhr, vr.: uitvoer; -fuhr, in Sam. (-artikel, m.: uitvoer-artikel; -handel, m.: uitvoerhandel; -pramie, vr. :uitvoerpremie; -schein, m.: uitvoerbiljet; -waaren, vr. mrv.: uitvoergoederen ; -zoll, m.: uitgaand recht); -führbar, bv. n.: doenlijk, uitvoerbaar; -führbarkeit, vr.: doenlijkheid, uitvoerbaarheid; -führen, w. b.: uitvoeren (i. a. b.), (gnk.) afvoeren, afdrijven, (tnl.) spelen; -führer, m. (-s; mrv.-): uitvoerder, verzender; -führlich, bv. n. en bw.: uitvoerig ; -führlichkeit, vr.: uitvoerigheid; -führung, vr.: uitvoering, (kph.) uitvoer, (gnk.) afvoer, afdrijving; -tullen, w. b.: 1) vullen, opvullen, invullen, (fig.) vervullen, 2) leegschenken, leegscheppen ; -fül-lung, vr.: vulling, opvulling, invulling (-füïlungswort, o.: stopwoord); -fündig, bv. n,: Zie -linlt;1is:; -füttern, w. b.: 1) voeren, met voering bekleeden, 2) voederen, (fig.) vetmesten, 3) leegvoeren. Aus'lgabe, vr.: 1) uitgaaf, 2) uitgifte (-buch, o.: kasboek; -geld. o.: geld voor de gewone uitgaven ; -verzeichniss fsl, o.: lijst der uitgaven); -gahren [-garen], w. o. h. en s.: uitgisten, (fig.) uitrazen: -gang, ra. (-es, -s; mrv. -gange): uitgang, (kph.) uitvoer, (fig.) afloop, (ook:) einde (-gang des heiligen Geistes: uitstorting van den Heiligen Geest); -gangs, in Sam. (-kolumne. vr.: typ.: staart; -stück, o.: muz.: finale; -zettel, m.: uitvoerbiljet; -zoll, ra.: uitgaand recht); -garben, w. b.: Zie -gerlieii; -gat. in Sam. (-eisen, o.; -mes- Zie de |
ser, o.: wiedmes); -gaten, wr. b.: wieden; -gattern, w. b.: 1) uitvorschen, 2) opsporen. aus Isearbeitet, bv. n.: uitgewerkt; -gebegeld, o.: geld voor de gewone uitgaven ; -geben, w. b. onr.: uitgeven (i. a. b.), (wachtwoord, bevelen, spl. kaarten:) geven; w. o. onr. h.: opleveren, opbrengen, geven, (van jachthonden:) aanslaan ; -ge-ber, m. (-s; mrv. -): uitgever, (van wissels:) afgever, trekker; -geberin, vr.: huis-meesteres, huishoudbestierster; -gebot, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) opveiling, 2) eerste bod, inzet, 3) (spl.) inzet; -geburt. vr.: (fig.) voortbrengsel; -gediente, m. (-n; mrv. -n): oud-gediende, veteraan, (professor, dominee, enz.:) emeritus; -gedmge, o. (-s; mrv. -): voorbehoud, beding; -gehen. w. o. onr. s.: uitgaan (i. a. b.), (fig.) ten einde loopen, afnemen, verminderen, een einde nemen, verdwijnen, (haar, veeren:) uitvallen, (droomen:) uitkomen, in vervulling gaan, (deeg:) niet meer rijzen, (fig.) begeven, verlaten (frei -gehen: er zonder kleerscheuren afkomen; leer -gehen: niets krijgen; straflos -gehen: er zonder straf afkomen; einen Befehl -gehen lassen: een bevel uitvaardigen; der quot;Wein ist ausgegangen: de wijn is op); w. b. onr.: (schoenen:) uit hun verband loopen. (jag.) ontdekken, opsporen, (mnw.) zoeken; -geizen, w. b.: van overtollige bladeren ontdoen; -gekerbt, bv. n.: uitge-tand; -gelegt, bv. n. (-e Arbeit: ingelegd werk); -genonimen, bw.: uitgenomen, uitgezonderd; -gepeitscht, bv. n.: in miskrediet gebracht; -gerben, w. b.: looien, (fig.) afranselen; -geschlagen, bv. n.: (hik.) vol uitslag, (pik.) vol knoppen; -gewaensen, bv. n.: uitgegroeid; -gewanderte, m. en vr. (-n; mrv. -n): landverhuizer, (inz.) emigrant, geëmigreerde; -gezackt, bv. n.: uit-getand; -gezeichnet, l)v. n.: uitstekend, uitmuntend, voortreffelijk. aus lgiebig:. bv. n.: vruchtbaar, (fig.) overvloedig, ruim; -giessen, w. b. onr.: 1) uitgieten, (fig.) uitstorten, 2) volgieten, (tech.) gieten, in den vorm gieten; -g-ipfeln, w. b.: toppen; -gipsen, w. b.: pleisteren, bepleisteren. auslglatten, w. b.: gladstrijken; -gleichbar, bv. n.: gelijk te maken, (fig.) voor vereffening vatbaar (kosten), te schikken, bij te leggen (geschillen); -glei-chen, w. b. onr.: gelijk (effen, glad) maken, (mtw.) pasmaken, (fig.) schikken, bijleggen, (ook:) vereffenen, aanzuiveren (sich -gleichen, w. w. onr.: tot eene schikking komen; sich gegenseitig -gleichen: tegen elkander opwegen); -glimmen, w. o. reg. en onr. h. en s.: langzamerhand uit-dooven; -glitschen, w. o. s.: uitglijden, uitglippen; -glühen, w. b.: 1) gloeien, 2) opkoken. ans'lgrabeii, w. b. onr.: 1) opgraven, 2) uitgraven, 3) graveeren; -grasen, w. b.: wieden, uitwieden; -graten, w. b.: van graat ontdoen; -greifen, w. o. onr.: de handen uitslaan, voor zich uit tasten, (rs.) de beenen te ver vooruit zetten; w. b. onr.: 1) bevoelen, betasten, 2) er üitgrij-pen; -^rriebsen (-gröbsen), w. b.: van het klokhuis ontdoen, (fig.) boren; -grübeln, noot op blz. 56. |
60
AÜSKLEIBEN.
|
w. b.; uitsnuffelon, uitvorschen; -grründen, w. b.: (tim.) uitschaven, uitsponnen, (bhk.) in relief beitelen, (fig:.) uitvorschen, (ook:) doorgronden; -grünen, w. o. h.: verwelken. Ans'lgack, m. (-es, -s; mrv. -e): uitkijk ; -grucken, w. b.: uitkijken, (fig.) afkijken, (ook:) ontdekken; -gucker, m. (-s; mrv. -): uitkijker, uitkijkwacht (auf den -gucker merken: op den uitkijk zitten of staan); sich -gurgeln, w. w.: gorgelen; -guss, m. (-es; mrv. -güsse): uitgieting, (fi^.) uitstorting, (kkk.) gootsteen, (ook:) tuit, (tech.) gietsel, gegoten staaf; -guss, in Sam. (-kelle, vr.; gietlepel; -rinne, vr.: opening of goot voor het afloopend water; -röhre, vr.: ontlaatpijp, afvoerpijp)- , aus lhaaren, w. o. h.: verharen; -hacken, w. b.: 1) uithakken, afhakken, 2) uitpikken, 3) uitsnijden, afdeden; -hakeln (-haken), w. b.: loshaken; -halftern, w. b.: van den halster ontdoen; -hallen, w. o,: weerklinken, weergalmen; -halten, w. b. onr.: uithouden, (fig.) uitstaan, verduren, dulden, (muz., eene noot:) aanhouden, (red.) nadruk leggen op, klemtoon geven aan; w. o. onr. h.: uithouden, (muz.) lang aanhouden; -halter, m. (-s; mrv. -): (muz.) aangehoudene noot, noot die aangehouden moet worden; -handigen, w. b.: overhandigen, (fig.) uitleveren; -hang, m. (-es, -s; mrv. -hiinge): uitstalling; -hiinge, in Sam. (-bogen, m.: proefblad, prospectus; -brett, o.: uitstalling; -schild, o.: uithangbord; -tafel, vr., -zettel, m.: opschrift); -hangen, w. o. onr. h.: er uithangen, te kijk hangen; -hangen, w. b.: ophangen, te kijk hangen, (ook:) afhangen, van de hengsels afnemen, (fig.) uitstallen; -hamen, w. b.: (bloed:) wateren, pissen; -harren, w. o. h.: volharden, volhouden; -harten, w. b.: harden: -haspeln, w. b.: er uitwinden, er uithijschen; -haspen, w. b.: uit de hengsels nemen; -hau, m. (-es, -s; mrv. -e): weghakking, (ook:) opene plek (in een bosch); -hauch, m. (-es): uitademing; hau-chen, w. o. en w. b.: uit-ademen, uitblazen; -hanen, w. b.: uithouwen, (boomen:) snoeien, (ook: uit een bosch:) weghakken, (tim.) insponnen, gleuven, (fig.) afranselen; -hauten, w. b.: van het vel (van de huid) ontdoen. aiis'lliebeu, w. b. onr.: er uitlichten, er uittillen, er uithalen, (boomen:) uit den grond nemen, (deuren:) uit de hengsels nemen, (wijn, bier:) uit het vat tappen, (rekruten:) lichten, (fig.) uitkiezen, uitkippen (sich den Arm -Tieben: zijnen arm verrekken met tillen); -hecheln, w. b.:over den hekel halen; -hecken, w. b.: uitbroeien ; -heilen, w. o. s. en w. b.: volkomen genezen; -heilung, vr.: volkomene genezing; -heimisch, bv. n.: uitheemsch; -heitern, w. b.: doen opklaren (sich -hei-tern, w. b.: opklaren); -heizen, w. b.: uitbranden; -helfen, w. o. onr. h.: er uilhel-pen, (fig.) uit de verlegenheid helpen; -helfer, m. (-s; mrv. -): helper; -hellen, w. b.: doen opklaren; -hemmen, w. o.h.: den remschoen weder optrekken; -henken, w. b.: ophangen, te kijk hangen;-hetzen, w. b.: met de honden achterna zetten en Zie de |
verdrijven; -heuern, w. b.: 1) verhuren, 2) meer huur bieden dan. Aun'lhieb, m. (-es, -s; mrv. -e): stukje proefmetaal, (srm.) eerste stoot, eerste slag; -hilfe, vr.: hulp. aus lliobeln, w. b.: afschaven, wegschaven ; -höhlen, w. b.: uithollen, (tech.) uitsponnen, uitgroeven; -höhnen, w. b.: hoonen, beleedigen, bespotten; -höken, w. b. uitventen; -holen, w. o. h.: een zwaai nemen (om te slaan), een loopje nemen (om eenen sprong te doen), (fig.) zeer wijdloopig zijn; w. b.: uithooren,den wurm uit den neus halen; -holer, m.(-s; mrv. -): uithoorder, (zeew.) uithaler; -hol-zen, w. b.: dunnen, hout (boomen) weghakken uit; -hölzen, w. b. halvemaanvormig uitsnijden; -horchen, w.b.: uithooren, uitvragen; -horen, w. b.: geheel aan-hooren. Aus lhul). m. (-es, -s; mrv. -hübe): (mil.) lichting, (akk.) pluk, (fig.) puik, bloem, keur; -hülfe, vr.: hulp ; -hülsen, w. b.: doppen, uitdoppen; -hungern, w. b.: laten uithongeren; -hunzen, w. b, 1) uitluchten, met smaadtaal overladen, 2) beknorren, kapittelen; -misten, w. b.: (noestend) opgeven. auN'IJag^en, w. b.: er uitjagen, wegjagen (Einem einen Angstschweiss -ja-gen: iemand de koorts op het lijf jagen zoodat hem of haar het zweet uitbreekt van angst); -jaten, w. b.: wieden, uit-wieden; -jochen, w. b.: van het juk bevrijden. auH'lk.alben, w. o. h.: uitkalven; -kal-bern, w. o. h.: uittuilen; -kammen, w. b.: uitkammen; -kauf, m. (-es; mrv. -kaufe): 1) uitkoop, 2) opkooning; -kaufen, w. b.: 1) uitkoopen, 2) opkoopen, 3) door een hooger bod kooper-af maken, 4) (fig.) woekeren met (den tijd). aus'lkelilen, w. b.: uitgroeven, uit-gleuven; -kehren, w. n.: vegen, uitvegen, schoonvegen, (kleeren:) uitborstelen, uit-schuieren; -kenricht, o.: veegsel, opveeg-sel (das wird sich im -kehricht finden: dat komt later, dat vinden wij later); -keilen, w. b.: van wiggen voorzien (sich -keilen, w. w.: wigvormig uitloopen); -keimen, w. o. h.: ontkiemen; -keltern, gt;v. b.: uitpersen; Einen -kennen lernen: iemand bestu-deeren; -kernen, w. b.: van pit (van pitten) ontdoen, (fig.) uitzoeken, schiften; -kesseln, w. b.: ketelvormig maken; -ket-zern, w. b.: opensplijten. aus'lkielen, w. o. h.: vederen krijgen; -kitten, w. b.: met cement bestrijken, (holle kiezen:) plombeeren. aus'lklafterii, w. b.: uitvademen, opmeten met den vadem; -klagbar, bv. n.: (rcht.) vorderbaar; -klagen, w. b.: (iemand:) in rechten aanspreken, (iets:) zich langs den weg van recnten verschaften; w. o. h.: uitklagen; -klaren, w. b.: verhelderen (sich -klaren, w. w.: helderder worden); -klat-schen, w. b.: (iets:) verklappen, verklikken. (iemand:) 1) voor zijne broek geven, 2) handenklappend uitjouwen, 3) (fig.) door het slijk sleuren; -klaubcn, w. b.: uitpeuteren, (fig.) uitzoeken, (ook:) uit-snuffelen. auskleben (-kleiben), w. b. beplak-noot op blz. 56. |
AUSKLE1DEN.
AUSLESEN.
61
|
ken, (kamers:) behangen; -kleiden, w. b.; uitkleeden, ontkleeden; -kleinen, w. b.: aan stukjes slaan; -kleistern, w. b.: beplakken. . ,, auHlklinseln, w. b.: uitklinken; -klingren, w. o, onr. h.: ophouden klank te geven. aus'lklopfen, w. b.: uitkloppen, uitslaan, (fig.) afranselen (Einem den Schneider -klopten: spr.: iemand op zijn voorman zetten ); -klügeln, w. b.: door spitsvondige redeneeringen opsporen. auH'lknaupeln. w. b.: uitpeuteren; -knebeln, w. b.: losmaken. aus Ikollern. w. o. h.: (fig.) zijn tuil uittuilen; -kommen, w. o. s.: uitkomen (i. a. b.), (fig.) uitbarsten (brand), (met iemand:) overweg komen, (met geld:) toekomen, rondkomen; z. n. o.: 1) genoeg om rond te komen (sein-kommen haben: fig.: kunnen leven), 2) omgang (es ist kein -kommen mit ihm: er is niet met hem om te gaan); -kömmlich, bv. n. en bw.: behoorlijk, voldoende, toereikend; -koppeln, w. b.: loslaten; -körnen, quot;w. b.: de korrels halen uit; -kosten, av. b.: 1) leegproeven, 2) proeyen om te kiezen, (ook:) kiezen na geproefd te hebben; sich -köthen |tl, w. w.: (rs.) overkoot gaan (ein -geköthetes [t] Pferd: een overkoot paard). aiiN'lkra^en. w. b.: (bwk.) uitspringend bouwen of opmetselen (eine -gekragte Mauer: een vooruitspringende muur); - kramp eln, w. b.: kaarden; -krankeln, w. o. h.: uitzieken; -kranken, w. b.: (Einem die Seele -kranken: iemand door verdriet den dood aandoen); -kratschen, w. b.: wijduit spreiden; -kratzen, w. b.: 1) uit-krabbelen, 2) uitkrabben; w. o. s.: (fam.) de plaat poetsen, wegkrassen; -krauten, w. b,: wieden, uitwieden; -kriegen, w. b.: (fam.) uitkrijgen; w. o. h.: genoeg oorlogen. aus'lkiiiulen, w. b.: bekendmaken: -kundschaften, w. b.: (iets:) uitvorschen, uitvissehen; (iemand:) opsporen, vinden; (een land:) opnemen, verkenrien; -kund-schafter, m.: verspieder, spion; -kunft, vr. (mrv. -künfte): i) redmiddel, uitweg, 2) opheldering, inlichting; -künsteln, w. b.: 1) op kunstige wijze maken, 2) met kunsten vliegwerk uitdenken; -kuriren [iel, w. b.: volkomen genezen. aiis'ilaoheiiswertli Itl, bv. n.: waard uitgelachen te worden, belachelijk ; -laden, w. b. onr.: lossen, (vuurwapenen:) de lading er uithalen, (ballast:) uitwerpen: -lader, m. (-s; mrv. -): sjouwer, (nat.) ontlader; -lage, vr.: verschot, uitgeschoten geld; -lagern, w. o. h. en s.: lang genoeg op fust liggen; -lagerschiff, o. (-es,-s; mrv. -e): wachtschip; -land, o. (-es): buitenland; -lander, m. (-s; mrv. -): buitenlander, vreemdeling; -landerei', vr.: vreem-den-naüperij; -landerin, vr. (-; mrv. -nen): buitenlandscbe, vreemde; -landisch, bv. n. en bw.: buitenlandsch, uitheemsch, vreemd; -langen, w. o. h.: toereikend zijn; -langen, w. b.: verlengen, uit-rekken: -lappern, w. b.: uitlepperen; -lassen, w. b. onr.: uitlaten (i. a. b.), (itig.) weglaten, (ook:) overslaan, (kleedingstukken:) uitleggen, wijder maken (Butter -lassen: boter smelten; das |
Kalb -lassen: spr.: zich gek aanstellen; einen Befehl -lassen: een bevel uitvaardigen ; seine Freude oder seinen Zorn -lassen: lucht geven aan zijne blijdschap of aan zijnen toorn ; sich mit etwas -lassen: iets te verstaan geven, iets laten merken): -lassungszeichen, o.: (tik.) apostrofe; -lauern, w. b.: afloeren; -lauf, m. (-es; -s; uitloopen (van schepen), (bwk.) uitsprong» uitstek, (fig.) afloop, uitslag, einde, (ook;) opbrengst, voordeel, (mnw.) kruiwagenvracht; -lauf, in Sam. (-karren, m.: kruiwagen; -seile, o. mrv.: krui-zeel); -laufen, w. o. onr. s.: 1) uitloopen (i. a. b.), 2) weg-loopen, weglekken, 3) lek zijn, lekken, 4) (fig.) afloopen, eindigen, 5) (bwk.) uitspringen, uitsteken, 6) (typ.) uitloopen, veel uitleveren; w. b. onr.: ten einde loopen, (mnw.) wegkruien, (nat., stralen) verspreiden, uitschieten; sich -laufen, w. w. onr.: 1) loopen om lichaamsbeweging te hebben, 2) uitloopen, grooter worden; -laufer, m. (-s; mrv. -): loopjongen, loopknecht, (mnw.) kruier, (mil.) deserteur, (tnb.) loot, spruit, (van bergen:) uitlooper, (bwk.) uitsprong; -laugen, w. b.: uitloogen* -laut, m. (-es^ mrv.-e): eindklank; -lauten, w. o. h.: een eindklank hebben; -lauten. w. o. h. en w. b.: uitluiden (gerade zum -lauten kommen: spr.: als mosterd na den maaltijd ko- quot;'aus lleben. w. b.; uitleven, ten einde leven; w. o. h.: ophouden te leven; -lec-ken, w. b.; uitlikken: w. o. s.: weglekken; -ledern, w. b.: van binnen met leder be-kleeden; -leeren, w. b.: ledigen, (fig.) leeg-maken, schoonmaken, ontruimen, ontlasten (sein Herz -ledigen: zijn hart luchten) ; -leerung, vr.; leegmaking, schoonmaking, ontruiming, ontlasting (-leerungsmittel, o.: purgeermiddel); -legen, w.b.: 1)uitleggen, verklaren (er legt ihm das fur Geiz aus: hij houdt dat voor gierigheid van hem), 2) inleggen, opleggen, garneeren (ausge-legte Arbeit; ingelegd werk), 3) (koopwaar:) uitstallen, ten toon stellen, ^(schepen :) buiten brengen, op de reede brengen, 5) (geld:) uitschieten, verschieten (sich -legen, w. w.: srm.: zich in postuur zetten);-leger, m. (-s; mrv. :): uitlegger, (ook:) uitlegkundige; -legerei', vr.: (spitsvondige, gezochte, enz.) uitleggenj; -le-gungs, in Sam. (-art, vr.: wijze van uitlegging; -kunde, vr.: uitlegkunde; -sucht, vr.: zucht om alles te verklaren); -leihen, w. b. onr.: 1) leenen, te leen geven,2) verhuren; -leiher. m. C-s; mrv. -): 1) geldschieter, 2) verhuurder; -leiherin, vr. (-; mrv. -nen): 1) geldschietster, 2) verhuurster; -leihung vr.: 1) te leen geving, 2) verhuring; -lenken,w. b.: doen afwijken, doen uitwijken, (fig.) ontwijken; -lemen, w. o. h. en w. b.: 1) zijnen leertijd voleinden, 2) door en door leeren kennen (Einen -lemen: iemand door en door leeren kennen; in etwas [auf etwas 1 ausgelernt ha-ben : iets door en door kennen, in [opl iets uitgestudeerd zijn; der Mensch lernt nie aus: men is nooit uitgeleerd); -lesen, w. o. onr. h. en onr. w. b.: uitlezen. |
Zie de noot op blz. 56.
AUSPOSAÜNEN.
AUSLESER.
62
|
ten einde lezen, (fig.) uitzoeken, uitkippen; -leser, m. (-s; mrv. -): uitzoeker; -leserin, vr.: (-; mrv. -nen): uitzoekster; -leuchten, w. b.: uitlichten, (iemand) met licht begre-leiden tot aan de voordeur; -leuen, w. b.: lossen, overboord wippen. aus'llichten, w. b.: (bosschen:) hier en daar dunnen, eenige boomen rooien, (boomen:) snoeien, (schepen:) ten deele lossen, (de geldlade, de kas:) ledigen; -lie-ben, w. o, h,: ophouden te beminnen, vaarwel zeggen aan de liefde; -lieferer, m. (-s; mrv -): 1) uitleveraar, 2) afleveraar; -liefern, \v. b : 1) (rcht.) uitleveren, (mil,) uitwisselen, 2) afleveren; -liegen, w. o, onr. h.: den noodigen tijd rustig liggen, belegen worden; -lieger, m. (-s; mrv.-): wachtschip. au»'I lochen, w. b.: 1) uit een gat halen, (mnw.) uitgraven, 2) de gaten dichtmaken van; -löchern, w. b.: gaten (gaatjes) maken in; -locken, w. b.; uitlokken, (iets aan iemand) ontlokken, (fig. iemand) uit-hooren, den wurm uit den neus halen; -lohen, w. b : 1) uitloogen, 2) uitbranden; -lohnen, w. b.: uitbetalen; -loosen [-losenl, w. b.: 1) uitloten, 2) loten om, 3) in loten of kavelingen splitsen; -losbar, bv. n.: 1) losbaar, 2) af koopbaar ; -löschbar, bv, n.: uit te wisschen; -löscnen, w. b.: uit-blusschen, uitdooven, (fig,) uitwisschen, (eene schuld) delgen, aanzuiveren; w o. onr. s.: uitgaan, uitdooven, (fig.) te niet gaan; -löscher, m. (-s; mrv. -): dompertje, domper ; -löscnlich, bv. n.: uit te wisschen; -losen, Zie -loosen; -lösen, w. b.: uithalen (uit hetgeen er omheen zit), losmaken (de tong), lossen (pand), vnjkoopen (van dienst), doen uitwisselen (krijgsgevangenen), vrijhouden (iemand); -lösungsvertrag, m.: traktaat tot uitwisseling van krijgsgevangenen; -lotsen, w. b.; buitengaats brengen; -iüften, w. b.: luchten, (fig.) verlichter maken (sich -Iüften, w. w.: een luchtje scheppen). au8'lmachen, w. b. 1) uitmaken (i. a. b.), (fig.) wegmaken, 2) uitdoen, 3) uithalen (van schil, dop, vel, omkleedsel, ingewand, enz. ontdoen); w. o. h.: uitmaken, (fig.) beloopen, bedragen; -magern, w. o.: uitmergelen; -mahlen, w, b. onr.: 1) uitmalen, 2) afmalen; -malen, w. b.: verven, beschilderen, (prenten:) kleuren, (schl.) de laatste hand legrgen aan, (fig.) afscnilderen; -mangein, w. b.: glad mangelen, (deeg:) uitrollen; -marken, w. o.: afpalen, at bakenen; -marsch, m.: uittocht; -marschiren [ie], w. o. s.: uitrukken, uittrekken: -masten, w. b.: behoorlijk mesten; -matratzen, w. b.: goed gevuld maken; -mauern, w. b.: met metselwerk bekleeden, (fig.) dichtmetselen, toemetselen; -maulen, w. o. h.: uitpuilen; sich -mausen (sich-mausern), w. w.: uit-ruien, (fig.) herstellen, beter worden, aus'lmeisseln, w.b.: uitbeitelen, (fig.) atronden; -melken, w. b. onr.: uitmelken; -mergeln, w. b.: uitmergelen; ^merken, w. b.: opmerken; -merzen, w, b.:, uitschieten, afkeuren, (fig.) verwijderen, (een woord:) schrappen; -messbar, bv. n.: meetbaar, uit te meten; -messen, w. b. onr.: uitmeten, (fig.) opmeten; -meubliren [ie],w.b.: meu-bileeren; -miethen [t], w. b.: 1) verhuren, Zie de |
2) huurder-af maken, 3) kameren; -min-derer, m. (-s; mrv. -): afslager; -minderei', vr.: verkoop bij afslag; -mindern, w. b.: bij afslag verkoopen, (ook:) aan den laag-sten inschrijver aanbesteden; -misten, w. b.: de mest verwijderen uit, (fig.) schoonmaken; -mitteln, w. b.: ontdekken, opsporen ; -möbliren [iel, w. b.: meubileerén; -montiren [ie], w. b.: wapenen, uitrusten : -münden, w. o. h.: uitloopen, zich ontlasten (-münden lassen: doen aansluiten); -mün-dung, vr.: uitwatering,(rivier-)mond; -mün-zen. w. b.: munten; -musterer, m. (-s; mrv. -): keurmeester, keurder; -mustern, w.b,: keuren, afkeuren. auH'luagen, w. b.: uitknagen;-nahen, w. b.: (kim.) stikken; -nahme, vr.: uitzondering; -nahmsweise, bw.: bij wijze van uitzondering; -naschen, w. b.: leegsnoepen; -nehmen, w. b. onr.: uithalen, (visch:) schoonmaken, (fig.) uitzonderen (Vogel -nehmen: vogelnestjes storen; auf Borg -nehmen: op den borg nemen; sich -neh-men, w. w. onr.: er uitzien; sieh gut -neh-men: goed staan, eene.goede vertooning maken); -nehmend, bv. n. en bw.: uitnemend, ongemeen; -nippen, w. b.: uitflep-pen, uitlurken; -nutzen, w. h.: opslijten, (iets tot het geheel versleten is) gebruiken. auH'löhHen, w. b.: leeghoozen, uithoo-zen; -ölen, w. b.: van binnen met olie insmeren. auH'lpacken, w. b.: uitpakken; -pa-riren [iel, w. b.: afwenden; -pauken, w. b.: bij trommelslag bekend maken (Einen -pauken: iemand de stad of het dorp uittrommelen; fig.: iemand afrossen): -pauschen, w. b.: kleinslaan; -peilen, w. b.: peilen; -peitschen, w. b.: geeselen, (fig.) afranselen; -pfahlen, w, b.: afpalen, van paalwerk voorzien, (bwk.) beheien; -pfanden, w. b.: beslag leggen op de goe-ren van; -pfander, m. (-s; mrv. -): beslaglegger: -pfarren, w. b.: van eene parochie! afscheiden; -pfeifen, w. b. onr.: uitfluiten; -pflanzen, w. b.: verplanten, verpoten; -pflastern, w. b.: bestraten; -pflügen, w. b.: omploegen; -pfünden, w. b.: uitverkoopen bij het gewicht; -pfützcn, w, b.: uitputten; -pichen, w. b.: pekken, met pik bestrijken, (fig.) teren, met teer bestrijken (ein aus-gepichter Magen: fig.: eene maag van ijzer). Auspiciën, vr. mrv.: voorteekenen. aus'ipicken, w. b.: uitpikken; -plap-pern, w. b.: Zie ausplaudern: -platten, w. b.: l) met tegels bevloeren, 2) Zie ausplamp;tteii; -platten, w. b.: strijken (met een strijk-ijzer); -platzen, w. o. s.: uitbarsten (mit dem Geheimnisse-: het ^re-heim loslaten, met het geheim voor den dag komen); -plauderer, m. (-s; mrv. -): babbelaar, langtong; -plaudern, w. b.: (fig.) aan de groote klok hangen; -plaude-rung, vr,: ruchtbaarmaking; -plünderer, m. (-s; mrv. -): plunderaar; -plündern, w. b.: plunderen, leegplunderen; -pochen, w. b.: opkloppen, opjagen, (een tooneel-stuk:) doen vallen, (een acteur:) uitfluiten; -poliren [iel, w. b.: polijsten, politoeren, bruineeren, (fig.) opwrijven; -polstern, w. b.: zacht en gevuld maken: -poltern, w. o. h.: uitrazen; -posaunen, w. b.: uit- noot op blz. 56. |
AUSPRaGEN.
AUSSAGE.
63
|
bazuinen; -pragen, \v. b.: munten, stempelen, (fig.) afdrukken, (ook:) kenmerken; -pragung, vr.: muntslag, muntstempel, (fig.) kenmerking; -predigen, w. b.: (fig. t'am.) aan de groote klok hangen ; -prei-sen, w. b. onr.: opvijzelen, ophemelen; -pressen, w. b.: uitpersen, (ook:) wegper-sen, (fig.) afpersen; -prügeln, w. b.: afranselen; -pumpen, w. b.: uitpompen, leegpompen; -punktiren [iel, w. b.: ontdekken door de waarzeggerij uit puntjes of stippels; -putzen, w. b.: 1) schoonmaken, leegruimen, 2) tooien, opsieren, (boomen:) snoeien, 3) (ecne kaars:) uit-snuiten, (iemand :) uitpoetsen, den mantel uitvegen, een uitpoetser geven aan; -put-zer, m. (-s; mrv. -): schoonmaker, leeg-ruimer, (fig. fam.) uitpoetser, uitbrander, terechtwijzing. aus'lquartieren, w. b.: (inkwartiering niet in huis nemen, maar die in een ander huis) uitbesteden; -quartierung, vr.:plaatsing elders; -quetschen, w. b.: uitpersen. aus'iraden, w. b.: uitrooien, rooien; -radiren liel, w. b,: uitkrassen, uitkrabben; -ralimen, w. b.: (melk:) afroomen, (schilderijen:) uit de lijst nemen, (borduurwerk:) van het raam afnemen; -rammeln, w. o. h.: (van hazen en konijnen:) uitrammelen; -rammen, w. b.: beheien; -randern, w. b.: uitkartelen, een uitge-knipten rand maken aan; -rangriren lie], w. b.: afkeuren, uitschieten, afdanken; -rasen, w. o. h.: uitrazen; -rasten, w. o. h.: uitrusten; -rauben, w. b.: uitplunderen, leegplunderen; -rauchen, w. b.: (eene pijp:) uitrooken, (jag.) door middel van rook uit eene schuilplaats drijven; -rauchern, w. b.: 1) uitrooken, door middel van rook verdrijven, 2) met welriekende geuren vervullen, 3) (ham, worst, enz.:) rooken, goed doorrookt maken;#-raufen, w. b.: uittrekken, (tnb.) wieden ;'-raumen, w. b.: 1) ruimen, ontruimen, 2) leegmaken, 3) schoonmaken, 4) uitpeuteren; -raumer, m (-s; mrv. -): ruimer (van sekreten en putten), schoonmaker, nachtwerker, (art.) krasser; -raupen, w. b.: van rupsen zuiveren; -rauspern, w. b.: uithoesten, opgeven (sich -rauspern, w. w.: opgeven). auslrechnen, w. b.: uitrekenen; -rechner, m. (-s; mrv. -): uitrekenaar, be-rekenaar; -recken, w. b.: uit-rekken, lt;fig.) uitstrekken, uitsteken; w. o. h.: (van herten:) al de takken aan het gewei volgroeid hebben; -rede, vr.: voorwendsel, uitvlucht, (rcht.) exceptie; -reden, w. b.: uitspreken, (fig.) afpraten (Einem etwas -reden: iemand iets uit het hoofd praten; sich -reden, w.w.: zich er uitpraten; sich mit etwas -reden: zich wegens iets schoonpra-ten; sich mit Einem -reden: zich schoon-praten bij iemand, ook : met iemand tot eene opheldering komen); w. o. h.: uitspreken ; -regnen, w. onpers.: uitregenen (ausgeregnete* Wege: door den regen onbruikbaar gewordene wegen); -reibeholz, o.: wrijfhout, (bij schoenmakers:) likhout; -reiben, w. b. onr.: uitwrijven, (fig.) opwrijven; -reichen, w, b.: toereikend zijn, voldoende zijn (-reichen mit: genoeg hebben aan); -reifen, w. o. h. en s.: volkomen rijp worden; -reihen, w, b.: afrijgen, Zie |
(fig.) afkeuren, uitschieten; -reinigen, w.b.: schoonmaken; -reise, vr.: uitreis, heenreis; -reisen, w. o. s.: 1) de reis aannemen, op reis gaan, vertrekken, 2) uitreizen ;-reissen, w. b. onr.: uittrekken, (fig.) uitroeien; w. o. onr. s.: uitscheuren, losgaan, (van dijken:) doorbreken, (mil.) deserteeren, (fig.) op den loop gaan, de plaat poetsen, (van paarden:) op hol gaan (die Geduld reisst mir aus: ik verlies mijn geduld, mijn geduld begeeft mij); -reisser, m. (-s; mrv. -): deserteur, (fam.) plaatpoetser; -reiten, w. o. onr. s : uitrijden, zich te Saard op weg begeven; w. b. onr.: afrijen; -reiter, m. (-s; mrv. -): voorrijder, (fig.) gendarme; -renken, w.b.: verrekken, ontwrichten; -rennen, w. b.: uitloopen; ■w. o. s.: uitloopen; -reuten, w. b.: uitroeien, (boomen:) rooien.aard op weg begeven; w. b. onr.: afrijen; -reiter, m. (-s; mrv. -): voorrijder, (fig.) gendarme; -renken, w.b.: verrekken, ontwrichten; -rennen, w. b.: uitloopen; ■w. o. s.: uitloopen; -reuten, w. b.: uitroeien, (boomen:) rooien. aus lrheden Lree], w. b.: uitrusten. auH Iribben, w. b. Zie ausrippen; -richten, w. b.: rechtstrijken, gladstrijken, (haar:) uitkammen, (fig.) uitrichten, volbrengen, doen, (maaltijd, bruiloft:) aanrichten, (mijn-ader:) ontdekken (Einen -richten: iemand doorhalen; ook: iemand over den hekel halen, iemand beschenden); -richter, m. (-s; mrv. -): uitrichter, vol-brenger; -richtsam, bv. n.: vlug, vaardig; -richtsamkeit, vr.: vlugheid, vaardigheid; -riechen, w. b.: onr. : 1) met reuk vervullen, 2) ruiken, 3) doorsnuffelen; -rieten, w. b.: groeven, gegroefd maken;-rindern, w, o. h.: ophouden tochtig te zijn; -ringen, w. b. onr.: uitwringen, (fig.) verrekken, verstuiken, verwringen; w. o. onr. h.: uitstrijden, den strijd volstrijden; -rinnen, w. o. onr. s.: wegloopen, wegstroomen, er uitloopen; -rippen, w. b.: (tabak:) van steden ontdoen; -ritt, m. (-es; mrv. -e): uitrit. aus'lrüelielii. w. o. h.: (fig.) den laat-sten snik geven; -roden, w. b.: rooien, (fig.) in bouwland herscheppen; -rohren, w. b.: met riet betingelen; -rollen, w. b.: uitrollen, (fig.) wannen, ziften; w. o. h.: uitrollen, (fig.) ophouden; -rotten, w. b.: uitroeien, (fig.) verdelgen; -rotter, m. (-8 ; mrv. -): uitroeier, (fig.) verdelger;-rottungs-krieg, m.; verdelgings-oorlog. aiis lrucken (-riicken), w. o. s.: uitrukken, uittrekken, ten strijde trekken, (tyi).) eiken volgenden regel korter maken; -rut, m. (-es; mrv.-e): uitroep, (fig.) afkondiging, bekendmaking, (ook:) publieke, veiling; -rufen, w. o. onr. h. en w. b.: uitroepen, (fig.) omroepen, bekend maken, (ook:) opveilen,' (ook:) uitventen; -rufer, m. (-s; mrv. -): omroeper, (fig.) wapendrager, heraut, (ook:) afslager, (ook:) uitventer; -ruferin, vr. (-; mrv. -nen): uitventster; -rüffeln, w. b.: (van honden :) spelen ; -ruhen, w. o. h.: uitrusten; -rühren, w. b.: karnen; -runden, w. b.: uitronden ; -run-zeln, w. b.: ontrimpelen, (fig.) ontplooien; -rupfen, w. b.: een voor een uittrekken, (laken:) noppen; -rüsten, w. b.: uitrusten, (fig.) toerusten; -rutschen, w. o. s.: uitglijden; -rütteln, w. b.: uitschudden. Auslsaat. vr.: 1) zaaiing, 2) zaaizaad, zaaikoorn; -sackeln, w. b.: (iemand) blut spelen, (iemand) al zijn geld afwinnen, aftroggelen; -sacken, w. b.: uit den zak halen of doen; -saen, w. b.: zaaien; -sage, i noot op blz. 56. |
AUSSCHMOLLEN.
ACJSSAGrE.
64
|
vr.: verklaring:, (fig,) uitspraak, (tik.) gezegde (seiner -sag-e nach: volgrens zijne verklaring:, naar zijn zegden; -sageweise, vr.: tik.: aantoonende wijs ;-sagewort, o.: werkwoord); -sagen, w. b.: verklaren; -satz, m. (-es; mrv. -satze): (spl.) inzet, (biljart:) eerste stoot, (hik.) melaatsehheid, (vea.) schurft; -satzig, bv. n.: melaatsch, (vea.) schurftig (Spital für -satzige; leprozenhuis); -saubern, w. b.: schoonmaken, van binnen zuiveren; -sauern, w. b.: van zuurdeelen ontdoen; -saufen, w. o. onr. h. en w. b. onr.: uitzuipen; -saugen, w. b. onr.: uitzuigen; -saugen, w. b.: zoogen; -sauger, m. (-s; mrv. -): uitzuiger, (pik.) woekerplant; -saugerei', vr.: uitzuigerij; -saung, vr.: zaaiing. aus lseliabeii, w. b.: uitschaven, afschaven, wegschaven; -schaften, w. b.: boren, uitboren; -schakern, w. o. h.: uit-dollen; -schalen, w. b.: uit de schelp halen, (bwk.) beschieten, bekleeden (b. v. met planken); -schalen, w. b.: pellen, doppen, ontbolsteren, van schil of bast of dop ontdoen, (hik.) uitsnijden, (fig.) plukken, uit-kleeden, plunderen; -schallen, w. o. h,: uitgalmen; sich -schamen, w. w.: alle schaamte uitschudden (sich die Augen -schamen: zijne oogen uit zijn hoofd schamen); -schanden, w. b.: (fam.) uitluchten, schelden, grof beleedigen: -schank, m.: drankverkoop bij de kleine maat; -scharren, w. b.: (tnb.) opschoffelen, (ook:) oprijven, (fig.) door geschoffel met de voeten uitjouwen of tot heengaan dwingen (hinten -scharren: strijkvoeten);-scharten, w. b.: uittanden, getand maken; -schatti-ren [ie], w. b.: schaduwen; -schatzen, w. b.: onteigenen; -schaufeln, w. b.: uithoo-zen, (ook:) leegscheppen; -schaumen, w. b.: schuimen, (fig.) uitbraken; w. o. h.: uitschuimen, (fig.) uitrazen. aus'lsckeiclen, w. b. onr.: afscheiden; atzonderen; w. o. onr. h. : zich afscheiden, -schemen, w. o. onr. h.: uitschijnen;-schel-ten, w b.: pellen, doppen; -schellen, w.b.: uitklinken, omroepen; -schelten, w. b. onr.: uitschelden; -schenken, w. b. :uit-schenken, leegschenken, (fig.) bij de kleine maat verkoopen, tappen; w. o. h.: tappen, eene tappersnering doen; -scheren, w. b. onr.: de laatste schering geven aan (laken); -scherzen, w. o. h.: uitschertsen ; -scheu-chen, w. b.: wegjagen, bangmaken; -scheuern, w. b.: uitschuren,(ook:) schrobben (sich -scheuern, w. w.: afschuren). auH'lschicken. w. b.: uitzenden, uitsturen (nach etwas -schicken: iets laten halen); -schieben, w. b. onr.: uitschuiven; w. o. onr. h.: (in 't kegelspel:) trekken om te zien wie eerst zal spelen; -schieber, m. (-s; mrv. -): 1) uitschuifblad, 2) lade; -schiessen, w. b. onr.: uitschieten (i. a. b.), (vuurwapenen:) probeeren, (een bosch:) zóó afjagen dat er geen wild meer in te vinden is; w. o. onr. h.: (pik.) uitloopen, uitbotten, (van den wind:) omloopen, draaien; -scniffen, w. b.: i) (uit een scnip) lossen, 2) verschepen naar buitenslands; w. o. h.: vertrekken, uitvaren;-schilfen, w. b.: van rietgewas (van biezen) ontdoen; -schimpten, w. b.: beleedigen, beschimpen, uitmaken, schelden; -schinden, mr*quot; Zie de |
w. b. onr.: (fig.) villen, uitkleeden, uitmer-elen; -schirren, w. b.: van het tuig ont-oen, uitspannen. ans'lsclilacliteii, w. w.: afhakken, uitsnijden; -schlacken, w. b.: (metalen) van slakken zuiveren; -schlafen, w. o. h. en w. b.: uitslapen; I -schlag, m. (-es): (op de huid:) uitslag; (fig.) uitslag,afloop, einde; (bii het wegen:) doorslag; (var. kamers:) oehangsel; (van een kleeding-stuk:) omslag, opslag; (pik.) spruit, loot, uitspruitsel; (spl.) eerste stoot, eerste slag; vin Sam.) -faustel, m.: mnw.) beukhamer; -fieber, m. met uitslag gepaard gaande koorts; I -schlage, in Sam.: -steiger m.: (mnw.) opzichter over de ertsbrekers; -wald, o.: jong houtgewas; I -schlagen, w. b. onr.: uitslaan, (fig.) afslaan, weigeren, (ook:) afranselen, (mnw.) aan stukken slaan, (netten:) uitzetten,uitspannen, (tenten, ledikanten, enz.:) atbre-ken (boomen:) merken; w. o. onr. h.: uitslaan (i. a. b.), (fig.) uitvallen, afloopen, eindigen, (van den evenaar eener balans:) overgaan, doorslaan, (pik.) uitloopen, uitbotten, (van de huid:) uitslag krijgen, puistig (rooa en gezwollen) worden (van muren: uitslaan, zweeten; I -schlager, m. (-s;mrv. -): (mnw.) erts-breker, (rs.) paard dat achteruitslaat; -schlagung, vr.: weigering, afwijzing; -schlammen, w. b.: uitbaggeren, uitdiepen. aus'ischleifen. w. b. onr.: 1) slijpen, wetten, scherpen, 2) uitslijpen, wegsliipen (sich -schleifen, w. w.: afslijpen); -schlei-men, w. b.: van slijm zuiveren; -schlem-men, w. b.: uitbaggeren, uitdiepen; -schleudern, w. b.: uitslingeren, uitwerpen. ans'lachlichten, w. b.: pletten; -schliefen, w. o. s.: uitslippen, uitkruipen, uitkomen; -schliessen, w. b. onr.: 1) uitsluiten, buitensluiten, 2) van boeien of kluisters ontdoen, 3) (typ.) met wit opvullen; -schliessend (-schhesslich), bv. n. en bw.: uitsluitend; vz.: uitgenomen, uitgezonderd; -schliessung, vr.: uitsluiting, buitensluiting, (typ.) spatie (mit-schliessung: uitgezonderd; -schliessungsweise,bw.: bij wijze van uitzondering). ans'lschlossen, w. onpers. h.: uit-hagelen. ans'lschlnchzen, w. o. h.: uitsnikken: -schlucken, w. b-: uitslokken, leeg-slokken, leegslurpen; w. o.: uithikken; -schlummern, w. o. h.: uitslapen; -schlüp-fen, w. o. s.: uitslippen, uitkomen, uitkruipen; -schlürfen, w. b.: uitslurpen; -schluss, m. (-es): uitsluiting (-schlussweise, bw.; bij uitsluiting). ans lschmilhen (-schmftlen), w. b.: beknorren, schelden; -schmauchen, w. b.: uitrooken; -schmausen, w. b.: oppeuzelen ; w. o. h.: lekker eten tot men niet meer kan; -schmeissen, w, b. onr.: uitsmijten ; -schmelzen, w. o. h. en w. b.: uitsmelten; -Schmieden, w. b.: uitsmeden, (fig.) smeden, (galeislaven:) van de boeien ontdoen; -schmieren, w. b.: uitsmeren, (fig.) smeren, (schl. en fig.) klodderen, (let. en iig.) naschrijven, stelen, (fig. fam.) afrossen: -schmiererei', vr.: (let.) naschnj-verij, plagiaat; -schmollen, w. o. h.: uit- i00t op blz. 56. |
AUSSESTAND.
65
|
pruilen: -schmücken, w. b.: versieren, (fig:.) tooien, (ook:J opluisteren; -schmugrgeln, w. b.: uitsmokkelen. aus'lscliiialleii, w. b.: losgespen; -schnappen, w. o. s-: losschieten; -schnar-chen, w. o. h.: uitsnorken; -schnauben, w. b.: uitniezen, uitsnuiten, uitsnuiven, (den neus:) snuiten; w. o. h.; (door den neus) blazen, snuiven (die Pferde -schnauben lassen; de paarden laten uitblazen; sich -schnauben, w. w.: den neus snuiten); -schnaufen, w. o. h.: ademhalen, (door den neus) snuiven; -schnauzen, w. b.: uitsnuiten. aiis'lsclmeiden, w. b. onr.: uitsnijden, (ook:) uitknippen, (fig.) snoeien: -Schneider, m. (-s; mrv. -): uitsnijder; -sehneiderin, v. (-; mrv. -nen): uitsnijd-ster; -schneien, w. onpers. h.: uitsneeu-wen; -schneiteln, k. b.: (tub.) dunnen, snoeien. Aus'schnitt, m. (-es, -s; mrv. -e): uitsnijding; aut' den - verkaufen: bij de el verkoopen, in het klein verkoopen; 1 -handel, m.: verkoop in het klein;-handler. m.: winkelier die in het klein verkoopt; -handlung, vr.: verkoop in het klein; -laden, m.: winkel waar in het klein verkocht wordt; -waare, vr.: goed dat (koopwaar die) in 't klein verkocht wordt. Aus lsclmitter, m. (-s; mrv. -): winkelier die in het klein verkoopt; -schnitt-ling, m.: (vlk.) kind dat gehaald is met de keizerssnede; -schnitzeln (-schnitzen), w. b.: uitknippen, (tech.) uitsnijden, uitdrijven, uitbeitelen; -schnüffeln, w. b.: uitsnuffelen; -schnupten, w. b.: leegsnui-ven; -schnüren, w. b.: losrijgen (ein Frauenzimmer -schnüren: eene vrouw haar corset helpen losmaken). AiiM'schöpf, in Sam. I -kelle, vr. (-löffel, m.; -schale, vr.; -trog, m.): schepper (voorwerp om mee te scheppen). aiis lsehopfen, w. b.: 1) uitscheppen, scheppen, opscheppen, 2) leegscheppen; -schossen, w. o. s. en h.: (pik.) uitloopen, uitbotten; -schössling, m.: loot, uitspruitsel; -schoten, w. b.: doppen (uit den dop doen). aiis l^chrauben. w. b.: uitschroeven, losschroeven; -schreiben, w. b. onr.: uitschrijven (i. a. b.), (zijnen naam:) voluit schrijven (sich -schreiben, w. w.: zich afschrijven, zich met schrijven afwerken); -schreiber, m. (-s; mrv. -): naschrijver; -schreiberei' vr.: naschrijverij; -schrei-bung, vr.: 1) naschrijving, 2) afschrift, kopie; -schreien, w. b. onr.: uitroepen, (fig.) uitventen, (ook:) het uitschreeuwen van (Einen -schreien: iemand bekend maken als, iemand uitmaken voor; seine Stimme -schreien: zijne stem vormen of ontwikkelen ; sich -schreien, w. w. onr.: zich heesch schreeuwen); -schreier, m. (-s; mrv. -): 1) omroeper, 2) uitventer;-schrei-ten, w. o. onr. s,: ter zijde gaan, (fig.) af-wijke'i, (ook:) te ver gaan; w. b. onr.: met groote schreden meten, (fig.) overschrijden; -schröpfen, w. b.: (hik.) koppen; -schroten, w. b.: uithollen, uitvreten, (koorn:) grof malen, (wijn, bier:) bij het vat verkoopen, (vaten:) uithijschen. |
aus ischuheii, w. b.: van schoenen ontdoen; -schuppen, w. b.: geschubd maken; -schüppen, w. b.: spitten, graven; -schürfen, w. b.: uitgraven. An^schiiHS, m. (-es; mrv. -schüsse): 1) uitschot, 2) keur, kern, bloem, (fig.) commissie; enger -: commissie; I -bogen, m.: (typ.) onbruikbaar blad, blad misdruk; -mitglied, o.: lid der commissie; -tag, m.: landdag; -verwandte, m.: afgevaardigde; -waare, vr.: uitschot. aus'lschütteln, w. b.: uitschudden; -schütten, w. b.: uitgieten, (fig.) uitstorten (sich vor Lachen bald -schütten: zich bijna doodlachen: das Kind mit demBade -schütten: spr.: het goede wegwerpen met het slechte): w. o. h.: werpen, jongen. auN'lschAvaiiken, w. o, s.: er uit vallen; -schwanken, ij. b.: uitspoelen; -schwaren, w. o. onr.: uitzweren; -schwar-men, w. o. h.: uitzwermen, (fig.) uitrazen, (zijn tuil) uittuilen; -schwarzen, w. b.: uitsmokkelen; -schwatzen, w. b.: Zieans-plandern; w. o. h.: uitbabbelen. aus lscliwefeln, w. b.: uitzwavelen; -schweif, m. (-es); uitweiding, afdwaling; -schweifen, w. b.: 1) bochtig uitknippen of uitsnijden, aan de randen gebogen maken, 2) uitspoelen; w. o. s.: uitweiden, (van zijn onderwerp) afdwalen, (fig.) zich aan uitspattingen overgeven, uitspattingen maken; -schweifend, bv. n.: uitsporig, uitspattend; -schweifling, m. (-es. -s: mry. -e): losbol, doordraaier, lichtmis; -schwei-fung, vr.: uitweiding, afdwaling, (fig.) buitensporigheid; -schweissen, w. b.'.smeden, met den hamer bewerken (kalt -schweissen: koud hameren, koud smeden); -schwemmen, w. b.: wegspoelen, wegkabbelen, (fig.) ondermijnen, (linnen :) spoelen, uitspoelen; -schwiugen, w._ b. onr.: uitschudden, uitslaan. Zie sdiAvin-igen; w. o. onr.: uittrillen (sich -schwin-gen, w. w. onr.: wegvliegen);-schwitzen, w, b.: uitzweeten, (fig.) vergeten; w. o. s.: zweeten, doorzweeten. aus'iseckeln w. b.: Zie aussiic-keln; -segeln, w. o. s.: uitzeilen; -sehen, w. b. onr.: 1) uitzien, ten einde zien,2) afzien, geheel overzien (sich die Augen -sehen: zijne oogen uitkijken, ook: zijne oogen bederven met kijken; sich etwas -sehen: iets uitkiezen); w. o. onr. h.: er uitzien; -sehen, z, n. o. (-s): uitzicht,uiterlijk, voorkomen; -schend, bv. n,: er uitziende (weit -sehend: ver-uitziend; fig.; grootsch; fam.: van langen duur, van langen adem); -seigern, w. b.: smélten, zuiveren door smelting; -seihen, w. b.: doorzijgen, filtreeren; -seimen, w. b.: (honig:) van de raten laten druipen; -sein, w. •. onr. s.: uit zijn. aus'sen, bw.: buiten; - und innen (ver-goldet): van buiten en van binnen (verguld); I -boschnng, vr. (vest.) buitenmuur, contrescarp; -deichsland, o.: uiterwaard, land buitensdijks; -ding, o.: iets afgescheidens, iets afzonderlijks; -graben, m.: buitengracht; -hafen, m.: buitenhaven, voorhaven ; -linie, vr.: buitenlinie ; -pos-ten^ m.: voorpost; -schein, m.: uiterlijke schijn; -seite, vr.: buitenzijde; -stand, m.: |
Zie de noot op blz. 56.
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.
AUSSENTREPPE.
66
AÜSSPüNDEN.
|
(kph.) uitstaande schuld; uitstaande posten (mrv.); -treppe, vr.: buitentrap, (ngr.), bordes, hooge stoep; -wall, m.: buiten wal; -wand, vr.: buitenmuur; -welt, vr.: buitenwereld ; -werk, o.: (vest.) buitenwerk; -winkel, m.: buitenhoek. auslsenclen, w. b. onr.: uitzenden; -sendlingr, m.: zendeling; -sengen, w. b.: uitbranden, (fig.) verteren. lausner, vz. 13] (met „Landquot; samengesteld 12]): buiten, (fig.) zonder; seien Sie - Sorgen: wees zonder zorg, maak u niet ongerust; - dem Hause: buitenshuis; -Landes: buitenslands. laus'ser, vgw.: behalve, uitgenomen, laus'ser, in Sam. I -christlich, bv. n.: onchristelijk; -dcm; bw.; buitendien; -ehelich, bv. n.: buiten-echtelijk, onecht; -europaisch, bv. n.: niet-Europeesch; -ge-richtlich, bv. n.; buitengerechtelijk; -halb, vz. [2]: buiten, bw.: van buiten, aan de buitenzijde; -kirchlich, bv. n.: buiten de kerk; -ordentlich, bv. n.: buitengewoon, ongemeen; -sinnlich, bv. n.: bovenzinnelijk; -weltlich, bv. n.: bovenaardsch; -we-sentlich, bv. n. bijkomend; -zeitlich, bv. n.: ten onpas komend. Aeiis'sere, bv. n.: buitenst, buiten-; uitwendig. I o, (-n): uiterlijk: wie das so das Innere: spr.: wat het vat niet inheeft kan het niet uitleveren. Hus'serlicli, bv n. en bw.: uiterlijk; Aeus'serliche, o. (-n): uiterlijk; Aeus'ser-lichkeit, vr.: uiterlijkheid, (fig.) oppervlakkigheid; aus'sern, w. b,: uiten, (ng.) aan den dag leggen (sich -, w. w.: zich uiten, zich uitlaten; fig.: voor den dag komen); aus serst, bw.: uiterst, in de hoogste mate; ausserste, bv. n. o. tr.; uiterst, ^fig.) hoogst, grootst; Aeus'serste, o. (-n): uiterste (sein Aeusserstes thun: zijn uiterste best doen). aus'lsetzen, w. b.: 1) uitzetten (schildwacht; sloep of boot), vastzetten (geld), vaststellen (een datum); 2) uitzetten, uitspannen, ontplooien, hijscnen (de zeilen), (typ.) uitzetten, afzetten (een blad), uitloven (eenen prijs), aan land zetten (troepen ; gedeporteerden), uitstallen, te koop zetten (koopwaar), ten toon stellen (het sacrament), te vondeling leggen (een kind), verplanten (boomen); 3) blootstellen (aan gevaar), (fig.) in de opene lucht zetten; 4) aan de binnenzijde van metselwerk voorzien; 5 afkeuren, laken, aanmerken; was haben Sie (was finden Sie) daran aus-zusetzen: wat hebt gij daarop aan te merken? 6) schorsen, staken (betalingen, werk), uitstellen (schuld; aus^e-setzte Schuld: uitgestelde schuld); sich -setzen, w. w.: zich blootstellen, (in 't biljartspel:) acquit geven (sich etwas -setzen: iets uitkiezen en ter zijde zetten) ; aus'setzend, bv. n. (gnk.) tusschen-poozend. Aus'lsiclit, vr.: uitzicht, (fie:.) vooruitzicht (-sichtshauschen, o.: belvedere); -sickern, w. o. s.: uitsijpelen; -sieben, w. b.: ziften, uitziften; -siecnen, w. o. h.-.uitzieken ; -sieden, w. b. onr.: uitkoken, (tech.) opkoken; w. o. onr. s.: uitkoken; -siegen, w. o. h.: 1) de zegepraal voltooien, 2) ophouden te zegevieren; -sickern, w. o. s.: Zie de |
uitsijpelen; -singen, w. o. onr. h. en w. b. onr.: uitzingen, (fig.) door veel zingen oefenen (de stem); -sinnen, w. b.: uitdenken, verzinnen; -sitz, m. (-es; mrv. -e): koetsierszitting, bok (van een rijtuig); -sitzen, w. b. onr.: uitzitten; w. o. onr. h.: blijven zitten tot het laatst (mit Waaren -sitzen: met goederen te koop zitten; fig.: een winkel doen). aus'lsülmbar, bv. n.: 1) verzoenlijk, 2^ te bceten; -söhnen, w. b.: 1) verzoenen, 2) boeten voor; -sömmern, w. b.: in de zon laten luchten; -sondern, w. b.: uitzoeken, (rcht.) zijn (haar, hun) erfdeel geven aan, uitkoopen, afkoopen; -sonderung, vr.: afscheiding, (gnk.) uitwerpsel; -sorgen, w. o. h.: ophouaen met zorgen (er hat nun ausgesorgt: hij heeft nu uitgezorgd, zijne zorgen zijn nu geëindigd); -sortiren [ie], w, b.: sorteeren. aiis'lspahen, w. b.: verspieden, spion-neeren, opsporen, uitvorschen; -spaher, m. (-s; mrv. -): verspieder, spion, opspoorder, uitvorscher^spanereiX-spahung), vr.: (het) spionneeren; -sjmnn, m, (-es, -s): uitspanning, stalhouderij en aanlegplaats; -spannen, w. b.: uitspannen; -sparen, w. b.: uitsparen; -spassen, w. o. h.: ophouden met gekscheren: -spazieren, w. o. s.:gaan wandelen. ans'lspeien, w. b. onr.: uitspuwen, spuwen; -spelzen, w. b.: (graan:) van het kaf ontdoen; -spenden, w. b.: uitdeelen, uitreiken; -spender, m. (-s; mrv.-): uit-deeler, uitreiker; -spenderin, vr. (-: mrv. -nen): uitdeelster, uitreikster; -sperren, w. b.: wijduit-spreiden (de beenen), buiten de deur sluiten (iemand); -spieken, w. b.: spekken, lardeeren; -spielen, w. b.: uitspelen, (fig.) spelen om; w. o. h.: uitspelen; -spinnen, w. b. onr.: spinnen,(fig.) uitspinnen. (komplot:) smeden: -spioniren [ie], w. b.: uitspionneeren. aus lspotteln. w. b.: voor het lapje houden, den gek steken met; -spotten, w. b.: ten spot maken. Aus'lspraclie, vr.: uitspraak; -spre-chen, w. o. onr. h. en w. b. onr.: uitspreken (sich -sprechen, w. w. onr.: zich verklaren); -sprechlich, bv. n.: uit te spreken; -spreiten (-spreizen), w. b.: wijduit-spreiden; -sprengen, w. b.: doen springen, (rs.) in galop brengen, (water:) sprenkelen, (fig.) uitstrooien, in omloop brengen; -spriessen, w. b.: (pik.) uitspruiten, uitloo-pen, uitbotten; -springen, w. o. onr. s.: uitspringen (ein ausgesprungenes Messer: een mes met een stuk er uit); -spritzen, w. b.: uitspuiten (met water), (waterkop-spuiten, omhoogspuiten, (hik.) inspuiten; w. o. s.: spuiten; -sprössen, w. o. s.: uit-loopen, uitbotten; -sprössling. m. (-es, -s; mrv. -e): loot, spruit; -spruch, m.: uitspraak, (fig.) orakel; -sprudeln, w. o. s.: er uitborrelen; w. b.: er uit doen borrelen; -sprühen, w. b.: uitspuwen, uitwerpen; w. o. s.: er uitgeslingerd worden; -sprung, m.: uitsprong, uithoek. aiis'lspuclcen, w. b.: uitspuwen; -spuken, w. o. h. enw. b.: uitspoken;-spü-len, w. b.: uitspoelen, (fig.) wegspoelen, uitkabbelen; -spülicht, o.: spoeling,spoelwater; -spünden, w. b.:aan de binnenzijde noot op blz. 56. |
AUSSPüREX.
AUSTHUX.
67
|
bekleeden met planken; -spüren, w. b.: opsporen, opsnuffelen, op het spoor komen; -spürer, m. (-s; mrv. -): opspoorder, opsnuffelaar, speurhond, (fig.) snuffelaar; -spürerei', spionnenwerk. aus'lstafliren [ie], w. b.: uitdossen, tooien, opsieren; -stahren, w. o. h.: ophouden tochtig- te zijn; -staken, w. b.: (tim.) van dwarshouten voorzien; -stallen, w. b.t 1) uit den stal brengen, 2) uitpis-sen; -stammen, w. b.: uitbeitelen, uitsteken ; -stampfen, w. o. h. en w. b.: uitstam-pen, stampen; -stand, m. (-es, -s; mrv. -stande): uitstaande schuld, uitstaande vordering; -standig, bv. n.: uitstaand, te vorderen; -stankern, w. b.: met stank opvullen of doortrekken, (fig.) doorsnuffelen, (ook:) uitvorschen, opsporen; -statten, w. b.: toerusten, (fig.) een uitzet geven aan; -stattung, vr.: toerusting, (fig.) uitzet; -stauben, w. b,: uitstoffen; -staubern, w. b.: 1) uitstoffen, 2) opschommelen, opzoeken, opsporen, 3) uit een schuilhoek verjagen; -staupen, w. b.: (fig.) uit (eene plaats) ranselen, (tig,) afranselen. aus'lsteclien, w. b. onr.: uitsteken, (kv.) graveeren, (grachten:) graven, uitgraven, (turf:) steken, (patronen:) uitprikken, (kabel:) vieren, (iemand:) van de baan knikkeren, (ook:) in de schaduw stellen, de loef afsteken, (een tijdstip :) vaststellen, bepalen, (een vat wijn, bier:) aftappen, (een flesch wijn, bier:) knappen, (een glas wijn, enz.:) doodslaan; -stecner, m.: (zeew.) uitsteker; -stecken, w. b.: uitsteken, (kabel:) vieren, (boonen:) poten, (fig.) afbakenen, afpalen; -stehen, w. o. onr. h. en onr. w. b.: uitstaan (i, a. b.), (fig.) doorstaan, (ook:) blijven staan tot het einde van, (ook:) uitdienen tot den einde, (ook:) buiten staan, (kph.) uitgestald zijn; -stehend, bv. n.: uitstaand, te vorderen: -stehlen, w, b. onr.: leegstelen; w. o. onr. h.: uitstelen; -stehlich, bv, n.: uit te staan; -steifen, w. b.: met stijflin-nen voeren, met stijve voering bekleeden, (putten:) met plankwerk bekleeden: -stei-gen, w. o. onr. s.: (uit rijtuig:) uitstappen, (uit vaartuig:) aan wal stappen,van boord afgaan; -steinen, w. b.: afbakenen, afpalen, (steenvrucht:) van de steenen of pitten ontdoen; -stellen, w. b.: uitstellen, tot later verschuiven, (koopwaar:) uitstallen, (fig.) ten toon stellen, (ook:) blootstellen, (wachtposten :) uitzetten, (wissels, enz.:) afgeven, (akten:) opmaken (-stellen an: aanmerken op); -steller, m. (-s; mrv. -): inzender (van goederen voor eene tentoonstelling), afgever, trekker (van eenen wissel); -stellung, vr.: tentoonstelling,(van koopwaar:) uitstalling, (van wissels:) afgifte, (van wachtposten:) uitzetting, (fig.) blootstelling, (ook:) aanmerking; 1 -stellungs, in Sam.: -saai, m.: zaal der tentoonstelling, zaal voor tentoonstellingen, (ook:) zaal om koopwaren uit te stallen; -tag, m.: dag van uitgifte (van eenen wissel); I -stemmen, w. b.: uitbeitelen, uitsteken; -steppen, w, b,: (kim.) stikken; -sterben, w. o. onr. s.: uitsterven; -steuer, vr.: uitzet, bruidschat, huwelijksgift; -steuern, w. b.: een uitzet geven aan; w. o. s.: uit-stevenen. Zie de |
aus'l stick en, w. b.: (kim.) stikken; -stieben, w. o. onr. s.: uitstuiven; -stim-men w. b.: (muz.) stemmen. aus lstöbern, w. b.: Zie ansstamp;u-bern: -stockern, w. b.: uitpeuteren; -stocken, w. b : van boomwortels bevrijden, (boomen:) rooien; -stoffen, w. b.: stoffeeren; -stopfen, w, b.: opvullen, volstoppen, (kkk.) vullen, (doode vogels en dieren:) opzetten; -storen, w. b.: doorsnuffelen; -stoss, m. (-es; mrv. -stösse): stoot, (srm.) uitval; -stossen, w. b. onr.: uitstooten (i. a. b.), (vloeken:) uitbraken, (zuchten:) slaken, (boter:) karnen; w. o. onr. h.: (srm.) een uitval doen; -strahlen, w. o. s, en w. b.: uitstralen. aus strecken, w, b.: uitstrekken, uitrekken, uitsteken (sich -strecken, w. w.: zich uitstrekken); -streichen, w. b. onr.: uitstrijken (i. a. b.), (mtsl.) aanstrijken, besmeren, (fig.) opverven, (ook:) uitschrappen, doorschrappen, schrappen, (ook:) afranselen, (ook:) ophemelen, opvijzelen; w. o. onr. s.: gaan ronddolen, w. o. onr, h.: een strijkvoetje (eene buiging) maken; ^streifen, w, o. s.: ronddolen, (ook:) uitstapjes maken; w. b.: (boonen:) doppen; -streiten, w. o. onr. h. en onr. w. b.: uitvechten (Einen etwas -quot;treiten : iemand iets opstrijden); -streuen, v. b.: uitstrooien. aus'lstricken, w. o. h. en w. b.: afbreien; -striegeln, w. b.: roskammen, (fig.) afrossen; -stromen, w. o. s.: uitstroomen, zich uitstorten; w. b.: uitstorten,'uitgieten. aus'lstückeln, w. b.: (muntplaatjes:) uitsnijden; -studiren [ie], w. b.: bestudee-ren; w. o. h.: uitstudeeren; -stürmen, w. o. h.: uitstormen, (fig.) uitwoeden, uitrazen; -stürzen, w. o. s.: uit komen vliegen; w. b.: uitstorten, (fig.) leegstorten; -stützen, w. b.: aan de binnenzijde stutten. aus lsuclien, w. b.: uitzoeken, (fig.) opzoeken, (ook:) doorzoeken, doorsnuffelen; -sühnen, w. b.: 1) verzoenen, 2) boeten voor: -süssen, w. d*; zoeten, zoetmaken. aus itHfeln, w. b.: (tim.) beschieten, (ook:) betingelen; -tafelung, vr.: lambri-zeering; -tapeziren [ie], w. b.: (kamers:) behangen; -tapezirung [ie], vr.: 1) 't behangen, 2) behangsel; -tappen, w. o. h.: rondtasten; -tasten, w. b.: betasten, bevoelen : -tauchen, w. o. s.: opduiken, boven (water) komen; -taumeln, w. o. h.: uittui-melen, (fig.) uitstrompelen; -tausch, m.: ruiling, ruil, (fig.) wisseling; -tauschen, w, b.: ruilen, (fig.) wisselen; ausquot;tep'pichen. w. b.: met een tapijt bekleeden. Aii ster, vr.: oester;! -bank,vr. (-grund, m,; -lager, o.): oesterbank; -behalter, m,: oesterpark; -fang, m.: oestervangst; -klieber, m.: oesterman (die de oesterschelpen open-steekt of klieft); -klieberin, vr.: oestervrouw; -kultur, vr.: oesterteelt: -mann, m.: oesterman, (vog.) oestervogel, oestervanger; -schale, vr.: oesterschaal, oesterschelp. Au'stern, vr. mrv.: oesters; 1 in Sam. als Auster. ausltlieeren [t], w. b.: teren; -theilen [t], w. b.; uitdeden; -theiler [t], m. (-s; mrv. -nen): uitdeelster; -thun, w. b. onr.: uitdoen (i. a. b.), (fig.) verhuren, verpachten, (kinderen:) buitenshuis doen, beste- noot op blz. 56. |
AUSWICKELS.
AUSTIEFEN.
68
|
den, (geld op interest:) uitzetten; -tieten, w. b.: uitdiepen, uitgraven; -tilgen, w. b.: uitroeien, (schuld:) delgen; -toben, w. o. h.: uitrazen; -tollen, w. o h.: uittuilen, uitrazen; -tonen, w. o. h.: (fig.) zwijgen; -tonnen, w. b.: beschoeien met plankwerk: -tosen, w. o. h.: uitrazen. aiiN'ltrabeii. w. o. s.: uitdraven; w. b.: in den draf brengen, (ook:) uit den draf brengen; -trag, m. (-es, -s; mrv. -trage): 1) uitslag, afloop, beslissing, beslechting, 2) schikking, 3) opbrengst; -tragen, w. b. onr.: 1) uitdragen, naar buiten dragen, (fig.) wegdragen, wegbrengen, (ook:) leegdragen, 2) rondbrengen, (fig.) ronddragen, wereldkundig maken, (ook:) beschenden, belasteren, 3) opbrengen, opleveren, afwerpen, 4) beslissen, beslechten; w. o. onr. h.: bedragen, beloopen; -trager, m. (-s; mrv. -) : ronddrager, overbriever, wandelende nieuwspost; -tragerei', vr.: overbrieverij, babbelzucht; -tragerin, vr.: (-; mrv. -nen): overbriefster, wandelende nieuwspost. austral , bv. n.: zuidelijk, zuider-, zuid-; I -licht, o.: zuiderlicht; -ocean, m.: (adk.) Stille Zuidzee. AuNtral'ien, o. (-s): (adk.) Australië; austral'isch, bv. n.: Australisch. auM'ltrauem, w. o. h.: uit-rouwen; -traufeln, w. o. s.: uitdroppelen, uitdruipen; -traumen. w. o. h. en w. b.: uitdroo-men, (fig.) verdwijnen. aus'ltreiben, w. b. onr.; uitdrijven, (vee:) hoeden, laten grazen; w. o. onr. h,: (pik.) ophouden te botten; -trennen, w. b.: lostornen; -treten, w. b. onr.: 1) uittreden, met de voeten uitpersen, 2) uittrappen, uitwisschen of uitblusschen door er op te trappen, 3) uitloopen, uit het fatsoen loopen (schoenen), neeroakken (die Kinderscnuhe -treten: de kinderschoenen uittrekken); w, o. onr. s,: uittreden, (fig.) deserteeren, (van rivieren:) buiten hare oevers treden (-treten aus: verlaten; gnk.: uitstorten uit); -treter, m. (-s: mrv. -): deserteur, (ook:) afvallige; -treugen, w.b.: uitdrogen. aus'ltriefen. w. o.Ti.: uitdruipen;-tril-lern, w, b.: neuriën, opneuriën; w. o. h.: uitneuriën ; -trinken, w. b. onr.: uitdrinken (rein -trinken: schoon uitdrinken);-tritt, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) uittrede, (ng.) uitgang, (ook :) heengang, 2) (voor een raam:) balkon, (voor eene kamer:) portaal, (aan spoorwegstations:) perron. aiis'ltrocknen. w. o. s. en w. b.: uitdrogen, (ook:) opdrogen; -trocknend, bv. n.: (pha.) opdrogend ; -trommeln, w. b.: 1) uittrommelen, 2) (ng.) aan de groote klok hangen, 3) (fig.) met voetengestamp en getrappel uitjouwen; -trompeten, w. b.: uitbazuinen; -tröpfeln, w. o. s.: uit-druppelen; -tropfen, w. o. s.: in groote droppels uitdruipen; -trotzen, w. o. h.: ophouden te trotseeren; -trumpfen, w. o. h.: troef uitspelen; -tünchen, w. d. : witten; -tunken, w. u.: leegsoppen; -tuschen, w. b.: (schl.) wasschen; -tuten, w. o. h. en w. b.: uittoeteren. aus liiben. w. b.: uitoetenen, (fig.) be-lt;lrijven, begaan (Rache -üben an, Kache -üben gegen: zich wreken op, wraak ne- Zie de |
men op ; Gewalt-üben; geweld gebruiken);, -über, m. (-s; mrv. -); uitoefenaar; -üblich* bv. n.: uit te oefenen, (fig.) uitvoerbaar; -übung, vr.: uitoefening, (fig.) uitvoering (in -übung bringen: in praktijk brengen). Aus'lverkauf, m. (-es,-s; mrv. kaufe): uitverkoop; -verkaufen, w. b.: uitver-koopen. aus lwaehsen, w. o. onr. s.: uitgroeien (ausgewachsen, bv.n.: 1) volwassen, 2) misvormd); (pik.) ontkiemen; sich - wagen, w. w.: zien uit wagen ; -wagen, w. b. reg. en onr.: uitwegen, in net klein verkoopen, (goudgeld:) wegen; -wahl, m.: keus, (fig.) keur;-wahlen, w. b.: uitkiezen; -walzen, w. b.: uitpletten; w. o.h.: uitwalsen;-wan-derer, m. (-s; mrv. -): landverlater, (inz.) landverhuizer;-\yanderin, vr, (-; mrv.-nen): vrouw die (meisje dat) haar geboorteland voorgoed verlaat; -wandern, w. o.: zijn (haar, hun) land verlaten; -wanderung, vr.: verlating van 't geboorteland, (inz.) landverhuizing (-wanderungssucht, vr: zucht om naar den vreemde te trekken): -warmen, w. b.: goed warmen, (ijzer:) uit-gloeien; -warten, w. b.: uitwaenten; -war-tig, bv. n.: buitenlandsch (-e Angelegtm-heiten: Buitenlandsche Zaken; -e Kaufleute: vreemde kooplieden, kooplieden van buitenslands); -wans, I/w.: buitenwaarts, (fig.) naar buitenslands: -waschen, w. b.: uit-wasschen, (drinkglazen:) schoonmaken, uitspoelen, (oevers:) ondermijnen, wegspoelen, wegkabbelen: -wassern, w. b,: uitweeken, in het water zetten (Aus'was-serungslinie, vr.: waterlijn), aus Iwebcn, w. b,: afweven ; -wechsel, m. (-s; mrv. -): uitwisseling; -wechseln. w. b.: 1) uitwisselen, 2) verwisselen; -weg, m.: uitweg, (fig.) uitvlucht; -wehen, w. o. h. en !w. b.: uitwaaien; -weichen, w. b.: uitweeken, losweeken; w. o. reg. s.: los-weeken; w. o. onr. s.: ontwijken, (fig.) wijken, ter zijde gaan, (van den voet:) uitglijden; -weicnend, dv. n.: ontwijkend; -weichestelle, vr.: wisselplaats, uitwijkplaats; -weiden, w. b.: uithalen, van ingewand ontdoen; -weinen, w. o. h. en w. d.: uitweenen (sich -weinen, w. w.: uitweenen);. -weis, m. (-es; mrv.-e): inhoud (nach-weis der Gesetze: naar luid der wetten, overeenkomstig de wetten); -weisen, w. b. onr.: 1) bannen, verbannen, 2) uitwijzen (die Zeit wird es -weisen: de tijd zal het loeren); sich -weisen, w. w.: blijken; -wei-sung, vr.: verbanning; -weissen, w. b.: witten; -weiten, w. b.; verwijden, verbree-den, (fig.) rekken; -wendig, bw.: uitwendig, aan de buitenziide, (fig.) van buiten, uit het hoofd; -werden, w. o. onr. s.: een einde nemen; -werfen, w. b. onr.: uitwerpen, (fig.) uitschieten, afkeuren, (slym:) opgeven, (eene gracht:) dempen, (jag.) ontweien, van ingewand ontdoen, (een jaargeld:) vastzetten; w. o. onr. h.: (spl.) den eersten worp hebben; -werthen [t],. w. b.: taxeeren, waardeeren; -wetzen, w.' b.: uitslijpen, slijpen (eine Scharte -w etzen ; eene fout oi een vergrijp herstellen). aüs'iwicliseu. w. b.: aan de binnenzijde wassen, (ook:) uitpoetsen, (fig.) afranselen; -wickeln, w. b.: van dé omwikkeling ontdoen, (een kind:) uit de luiers noot op blz. 56. |
AUWICKELX.
AZUREN.
69
|
doc-n, (graren:) uit de war maken (sich -wickeln, w. w.: zich er uitredden); -wiegen, w. b. onr. Zie auswügen;-windeln, w. b.: uit de luiers doen; -winden, w. b. onr.: uitwringen, (koopwaar:) hijschen, (figr.) ontwringen; -wintern, w. b.: den winter over houden; w. o. h.: uitwinteren, (fig.) door de vorst bederven; -wipfeln, w. b.: toppen; -wippen, w. b.: (goudgeld:) wegen; -wirken, w. b.: uitwerken, (fig.) afwerken, de laatste hand leggen aan, (jag.) ontweien, van ingewand ontdoen; w. o. h.: uitwerken; -wirren, w. b.: ontwarren; -wisehen, w. b.: uitwisschen, uitvlakken, ffi^.) uitvegen, (de oo^ren:) uitwrijven (Emem eins -wisehen: iemand eene oorveeg geven); -wiseher, m. (-s; mrv. -): uitpoetser; -wittern, w. onp. h.: (van het onweer:) uitrazen; w. o. s.: door de werking van de lucht tot ontbinding overgaan (-wittern lassen: aan den invloed van de lucht blootstellen); w. b.: aan de lucht blootstellen, (tig.) 'opsporen, ontdekken, •\jag.) ruiken. aus'lwölben, w. b.: welven, verwulven; -wölbung, vr;: 1) welving; 2) verwulfsel ; sich -wolken, w. w.: opklaren. aus'lwucliem. w. o. h.: uitwoekeren; -wuchs, m. (-es; mrv. -wüchse): 1) uitgroei ing, 2) uitwas, (fig.) misgeboorte; -wühlen, w. b.: loswoelen; sich -wundern, w. w.: ophouden zich te verwonderen; -wurf, in. 1) eerste worp, 2) uitwerpsel, ontlasting, uitbraaksel, (fig.) uitvaagsel; -würfeln, w. b.: dobbelen om; w. o. h.: uitdobbelen; -würfling, m. (-es, -s; mrv. -e): verworpeling; -würgen, w. b.: met moeite uit zijne (hare) keel krijgen; w. o. h.: uitworgen; -wurzeln, w. b.: ontwortelen, (fig.) uitroeien; -wüthen (t], w. o. h.: uitwoeden. aus'lzaelten, w. b.: uittanden;-zahlen, w. b.: uitbetalen; -zahlen, w. o. h. en w. b.: uittellen, (fig.) bij den tel verkoopen: -zahler, m. (-s; mrv. -): uitbetaler, (van wissels:) nemer; -ziihneln, w. b.: uit-tanden; -zalmen, w. b.: de tanden uit.., breken, (kammen :) tanden, getand maken; w. o. n.: uittanden (dieses Pferd hat aus-gezahnt: dit paard teekent niet meer); -zanken, w. b.: ernstig beknorren, grommen op; w. o. h.: uitgrommen: -zapfen, w. b.: uittappen, bij de kleine maat verkoopen, (een vat:) aftappen; -zaunen, w. b.: omheinen; -zaunung, vr.: 1) omheining, 2) omheinde plaats, 3) tusschenheining. au^'lzeclien. w. o. h. en w. b.: uitpim-pelen; -zelinten, w. b.: vertienden; -zehnter, m. (-s ; mrv. -): tiendheffer; -zehren, w. b.: opteren, opmaken, (fig.) mager laten woeden, (ook:) uitmergelen; w. o. s. (en: sich -zehren, w. w.): uitteren, wegkwijnen; -zehrung, vr.: uittering, (gnk.) tering; -zeichnen, w. b.: uitteekenen, (fig.) optee-kenen, opschrijven, (ook:) onderscheiden, met onderscheiding behandelen, (kph.) van een opschrift voorzien (sich -zeichnen, w. w.: zich onderscheiden; aus'gezeichnet, bv. n.: uitstekend, uitmuntend, voortreffelijk, voorbeeldig); -zeidein, w, b.: (bijën-korven:) ledigen, uitsnijden; -zerren, w. b.: uitrukken, uittrekken. aus'lziekeln, w. o.: (van geiten:) uit- Zie de |
jongen; i Aus'zieh, in Sam.: -tisch, m.: schuiftafel, tafel met schuifbladen; -walze, vr.: rek-rol; I -ziehen, w. b. onr.: uittrekken (i. a. b.), (den degfen:) trekken, (kleuren :) doen verschieten, doen verbleeken, (rek., den wortel) trekken, (iemand:) uit-kleeden (ook fig.); w. o, onr. s,: uittrekken, den tocht aanvaarden, (fig.^ verhuizen, (fig. fam.) de plaat poetsen, (spl.) opspelen, uitspelen, het eerst spelen, voorspelen; sich -Ziehen, w. w. onr.: zich uitkleeden (ook fig.), zich ontkleeden (sich etwas -ziehen: iets voor zich zeiven behouden); -zieren, w. b.: versieren; -zierer, m. (-s; mrv, -): versierder; -zimmern, w. b,: betimmeren, van het noodige timmerwerk voorzien, (een put:) met plankwerk be-kleeden; w, o. n.: uittimmeren; -zinnen, w. b,: vertinnen; -zirkeln, w. b.: met den passer afmeten; -zischen, w. b.: uitfluiten; -zittern, w. o, h.: ophouden te sidderen, ophouden te beven. aus'lzucken. w. o. h.: ophouden te stuiptrekken; -zug, m.: 1) uittocht, 2) verhuizing, 3) uittreksel, 4) uitschuifblad (eener schuiftafel), (ook:) lade. Aus'zug:», in Sam. I -test, o.: Paasch-feest der Joden;-graben, m.: afvoerkanaal; -massig, bw.: bij wijze van uittreksel; -sammlung, vr.: verzameling uittreksels; -weise, bw.: bij wijze van uittreksel. aiiH'lzupfen, w. b.: uittrekken, uitplukken, (fig.) losrafelen, uitpluizen; -zürnen, w. o.: 1) ophouden boos te zijn, ophouden zich boos te maken, 2) uitrazen; -zwingen, w. b. onr,: (iemand:) dwingen om er uit te komen of om er uit te gaan, (iets:) afdwingen, afpersen. Authentlicitaf, vr.: authenticiteit; -isch, bv. n.: authentiek. Au'tor, m. (-s; mrv. Auto'ren): auteur, schrijver, (fig.) maker, bewerker, (ook:) oorzaak. Au'torin. vr. (-; mrv. -nen): schrijfster. autorisi'ren Lie], w. b.: autoriseeren. Antoritat', vr.: autoriteit; (fig.) gezag. Au'torschaft, vr.: auteurschap. Auxiliartruppen, vr. mrv.: hulptroepen. Aversionquot;, afkeer. Avis', m.: advies, bericht; I -brief, m.: adviesbrief; -jacht, vr.: adviesjacht, pakketboot. Axiom', o. (-es, -s; mrv, -e): axioma. Axt, vr. (mrv. Aexte): bijl, hakbijl; die - an den Bauni legen: (fig.) het werk aanvangen; ohne - in den Wald gehen: (spr.) onbeslagen ten ijs komen; I -helm, in.: bijlsteel, Aext'chen, o. (-s; mrv. -): bijltje. Az, vr.: aas, lok-aas. Az el, vr.: (ins.) duizendpoot. a zen. w. b.: 1) voeren (met den bek), 2) aanlokken; w. o. h.: azen. Azun^, vr.: 1) voeding, voedering, 2) voedsel, kost. A'zur, m. (-s): azuur; I -blau. o.: hemelsblauw. azuren (a'zurn). bv. n.: hemelsblauw. noot op blz. 36. |
BADEN.
B.
70
|
B, o.: (de letter) B. Baa'ke, vr,: Zie Bake. Ba al, m. (-s): Baal. Ba'als, 2e nmv. in Sam. I -diener, m.: Baaisdienaar, afgodendienaar; -dienst, m.: Baalsdienst, afgodendienst. baar, bv. n. en bw.: Zie bar. bab'beln, w. o. h.: babbelen. Ba'bel, o. (-s): Zie Babyion. Balm schen, vr. nirv.: kamermuilen. Ba'byllon, o. (-s): Babylon, Babel; -o'nier, m. (-s; mrv.-): Babyloniër; -o'nie-rin, vr.: Babylonische; -o'nisch, bv. n.: Babylonisch, Babelsch. Baccliana lien, vr. mrv.: bacchana-liën, Bacchus-feesten. Bacchant, m. (-en; mrv. -en): Bac-chus-priester; Bacchan'tin, vr. (-; mrv. -nen): priesteres van Bacchus; bacchan tisch, bv. n.: van Bacchus. Bae'cliiiN, m. (-): (fab.) Bacchus; I -bruder, o.: likkebroer, dronkaard; -fest, o.: Bacchus-feest; -lied, o.: drinklied; -priester, m.: Bacchus-priester;-priesterin, vr. (-; mrv. -nen): priesteres van Bacchus; -stab, m,: thyrsus, staf van Bacchus. Bach, m. (-es, -s; mrv. Bache): beek; kleine Bachen rnachen grosse Flüsse, (spr.) vele kleintjes maken een groote; |-amsel, vr.: (vog.) kwikstaart; -blume, vr.: goudsbloem; -fahrt, vr.: raviin, geul, sleuf; -holunder, m.: watervlierboom; -hund, m. (-hündchen, o.): dashond; -krebse, vr.: rivierkreeft, krabbe; -kresse, vr.: (pik.) waterkers; -mücke, vr.: (ins.) waterspin; -münze, vr.: (pik.) watermunt; -reich, bv. n.: rijk aan beken; -pflanze, vr.: waterplant; -stelze, vr.: (vog,) kwikstaart; -wasser, o.: beekwater; -weide, vr.: (pik.) waterwilg. Bacli'e, vr.: wilde zeug (wijfje van het wilde varken). BRcli'elclten, o. (-s; mrv. -): beekje. Bacli er, m.: tweejarig wild varken. BRclt'lein, o. (-s; mrv. -): beekje. Back, o. (-es, -s: mrv. -e): 1) bak, schaftbak (der matrozen), 2) voorkasteel (van een schip). 1 -, bw,: achteruit. | in Sam.: -apfel, m.: stoof-appel; -birne, vr.: stoofpeer; -bord, o.: bakboord; -bords-wache, vr.: bakboordswacht; -brett, o.: bakplaat; -fisch, m.: 1) bakvisch, 2) gebakken visch, (fig.) jong nufje, jonge steekneus; -fleisch, o,: gehak, (fig.) vleescn-pastei; -geld, o.: bakloon; -gerath lt|, o.: bakgereedschap; -gerechtigkeit, vr.: (hist,) recht om brood te bakken, ovenrecht; -haus, o.: bakkerij; -hecht, m.: snoek om te bakken; -hefen, vr. mrv.: gist, gest; -kammer, vr.: (in paleizen:) banketbakkerij ; -meister, m.: bakkersbaas; -muide, vr.: kneedtrog; -obst, o,: 1) ooft om te stoven, 2) gedroogde appelen, peren, pruimen, enz.; -ofen, m.: oven;-ordnung, vr.: verordening op de bakkerijen; -pfanne, vr. |
koekenpan; -piss, m.: (zeew.) pisbak; -probe, vr.: 1) oakproeve, 2) brood om te probeeren; -pfeife, vr.: oorveeg, muilpeer; -radchen, o.: repensnijder; -senaufel, vr. (-schieber, m.): ovenschop ; -schüssel, m.: bakschotel; -stein, m.: baksteen; -stube, vr.: bakhuis; -tag, m.: bakdag; -trog, m. (-wanne, vr.): kneedtrog; -werk, o.: gebak. Back clien, o. (-s: mrv. -): koontje. Back'e, vr.: wang, koon, I ba eken, w. b. onr. (backst, backt; buk; gebacken): bakken, (ooft:) stoven, (ook:) in den oven drogen; arme Ritter -: (spr.) mager soppen. IBack'en, in Sam. I -bart, m.: bakkebaard; -bein, o,: kaakbeen; -drüse, vr.: wangklier; -grübehen, o,: kuiltje in de wang; -haken, m.: klemhaak, schroeftang; -haube, vr.: koonmuts, (ook:) pet met neerslaande zij-kleppen; -knocnen, o : kaakbeen, (van paarden:) heupbeen; -muskei, m.: wangspier; -riemen, m.: (rs.) staartriem; -schlag, m. (-streich, m.): oorveeg, muilpeer; -tasche, vr.: kwabwang, hangkoon; -zahn, m.: kies. Baek'er. m. (-s; mrv. -): bakker; I -brod, o.: brood van den bakker; I -bei-nig, bv. n.: met bakkersbeenen; -bur-sche, m. (-geselle, m.): bakkersknecht; -handwerk, o.: bakkersbedrijf; -meister, m.: bakkersbaas; -ordnung, vr, verordening op de bakkerijen, reglement voor de bakkers; -scheider, m.: meelbuiler; -zunft, vr.: bakkersgilde. backst, backt: Zie backen, w. b. Bad, o, (-es, -s; mrv. Bader): bad, (fig.) badplaats; Einem ein schlimmes Bad zurichten : (fig. tam.) iemand leelijk beetnemen ; I -neizer, m.: stoker in eene badinrichting; -orden, m. (stk.) Bad-orde. Bade, in Sam. I -anstalt, vr.: badinrichting; -arzt, m.: baddokter; -frau, vr.: badvrouw; -gast, m.: badgast; -haube,vr.: badmuts; -haus, o.: badhuis; -hosen, vr. mrv.: badbroek; -kur, vr,: badkuur; -magd, vr.: badmeid; -meister, m.: badmeester; -mulde, vr.: badkuip; -mutter, vr.: vroedvrouw; -ordnung, vr.: bad-reglement; -ort, m.: badplaats; -platz, m.: plaats om te baden, (fig.) zwemplaats; -reise, vr.: badreis, reis naar eene badplaats; -schiff, o.: drijvende bad-inrichting; -schwamm, m.: badspons; -stelle, vr.: plaats om te baden, (fig.) zwemplaats; -stube, vr.: badkamer; -wanne, vr.: oadkuip; -warm, bv. n.: (fig.) zoo heet als in een oven;-wasser,o.:badwater; -zeit, vr.: tijd om een bad te nemen, (lig.) badseizoen; -zeug, o.:badgocd,badgereeaschap ; -zimmer, vr.: badkamer; -zuber, in.: badkuip. iba'den, w. b.: baden, betten, (fig.) besproeien; w. o. h.: baden, een bad nemen; sich w. w.: baden, een bad nemen, (fig.) zich wentelen. Ba den, o. (-s): (adk.) Baden; Ba'dener, m, of: Baden'ser, m,(-s; mrv. -): Badenaar; |
BaLLCHEX.
BADER.
71
|
Ba'denerin, of: Baden'serin, vr. (mrv. -nen): Badensche: baden'sisch (ba'disch), bv. n.: Badensch. Ba der, m. (-s; mrv. -): bader; (voorheen:) dorpsbarbier, (ook:) plattelandsheelmeester; Baderei', vr.: badhuis, badinrichting:; Ba'derin, vr. (mrv. -nen)-.baadster. ba'discli, bv. n.: Badensch. BafTclien, o. (-s; mrv. -): betje. baf 'fen, \v. o. n.: keffen. Baga ge, vr.: bagage, reisgoed; (fig.) gespuis, gesnor. Bagatel le, vr.: bagatel, kleinigheid. Bag ger, m. (-s; mrv. -): baggermolen; i -maschine, vr.: baggermolen; -torf, in.: baggerturf. bag'gern, w. o. h.: baggeren; \v. b.: 1) uiu)aggeren, 2) baggeren, opbaggeren. Bag gert, m. (-s; mrv. -e): baggermo- len. Ba lie, in Sam. I -kissen, o.: kussentje (zakje) met geneeskrachtige kruiden, kruiden-compres; -mittel, o.: middel om te pappen; -sackchen, o.: Zie -kissen. ba'lien. w. b.: betten, (ook:) pappen; (brood :) roosten. Balm, vr.: baan (i. a. b.); (fig.) pad, weg; (van messen, bijlen, enz.:) scherpe kant; -brechen, den weg banen; auf die - brinken; op het tapijt brengen; Ihr seid nicht auf der rechten -: (fig.) gij zijt de plank mis; I -brechend, bv. n.: den weg banend; -breeher, m.: wegbaner; -brücke, vr.: spoorwegbrug; -hauschen, o.: baanwachters-huisje ; -hof, m.: (sjwor-weg-)station; -hofsaufseher, m.: stationschef; -linie, vr.: baan zonder helling;-los, bv. n.: ongebaand; -warter, m.: baanwachter. bali nen, w. b.: banen. bali'nig, bv. n.: zwei -, drei- : twee baan breed, drie baan breed. Bali're, vr.: 1) draagbaar, berrie, 2) lijkbaar; Bahr'tuch, o.: lijkkleed, doodkleed; Bah'rentrager, m.: berriedrager, sjouwer. Bai, vr.: (adk.) baai; I -salz, o.: zeezout. Bai er, m. (-; mrv. -n): Beier; Bai'e-rin, vr. (mrv. -nen): Beiersche; Bai'ern, o. #(-s): (adk.) Beieren; bai'erisch, bv. n.: Beiersch. Bajade're, vr.: bajadere. Bajaz'zo, m.: (-s; mrv. -s): paljas, hansworst. Bajonett', o. (-es, -s; mrv. -e): bajonet; i -angriff, m.: aanval met de bajonet; -trager, m.': bajonet-riem. Bak bord, o.: Zie Baekbord. Bake, vr.: (zeew.) boei, bakenton, baken. Zie Baken, Ba'kel, m. (s; mrv. -): tuchtroede. Ba'keljau, m. (-es, -s; mrv. -e): zou-tevisch. Ba ken, vr. mrv.: bakens; I -geld, o.: bakengeld, tonnengeld; -meister, m.: ba-kenme ester. Balance, vr.: balans; (fig.) evenwicht. balanei'ren jie], w. o. h. en w. b.: opwegen tegen; (kph.) de balans opmaken; (fig.) zich in evenwicht houden; Balancir'stange [ie], vr.: balanceerstok, bald, bw.: spoedig; (fig.) bijna; - hier. |
- da: het eene oogenblik hier, het andere oogenblik daar, (of:) nu eens hier, dan weder daar; baïdig, bv. n.: spoedig; bal-digst, bw.: ten spoedigste. Bal'dacliin, m. (-s; mrv. -e): draaghemel. Bal'derich, m.: Bouderik. Bal'lt;lrian, m. (-es,-s}: (uha.) valeriaan. Bal'duin, m.: (-s), of: Bal'dus, m. (-): Boude wijn. Bales'ter, m. (-s; mrv. -): handboog. Balg. in. (-es, -s; mrv. Billge): huid, (fig. gem.) pens, bast; (van peulvruchten:) bast, schil, dop; (scheldwoord:) galgebrok, galgestroj); (hg.) blaasbalg; I -drüse, vr.: klierblaasje; -gerüst, o.: blaasbalgkast; -geschwulst, vr.: kliergezwel; -rohr, o.: blaasbalggat; -zug; blaasbalgstop. Zie Balgen. bal'gen (sicli), w. w.: vechten, plukharen. Balg en, in Sam. 1 -gerüst, o.: blaasbalgkast; -schwengel, m-: blaasbalgtrekker ; -treter, m.: orgeltrapper. Bal'ger, m. (-s; mrv. -): vechtersbaas; Balgerei', vr.: kloppartij, bakkelei-partij. Balis'te, vr.: balista, slingersteen; Balis'tik, vr.: slingerkunst. Balk, in Sam. I -füllung, vr.: dwarshout, dwarsklamp; -wager, m.: draag-balk. draagbint. Balk'ehen, o. (-s; mrv. -): balkje, bintje. Bal ken, m. (-s; mrv. -): balk, (van eene weegschaal:) balans, (akk.) ploegstaart; er lügt dass die - krachen: hij liegt dat hij zwart wordt; I -anker, m.: bint-anker; -gesims, o.: kornis; -kante, vr.: balkkant; -kantig, bv. n.: vierkant behouwen; -keller? m.: verwulfde kelder; -kopf, in.: balk-einde; -riss., m.: balk-gleuf, balkgat; -ruthe [t], vr.: loopende voet van een kubiek duim dikte; -schleuse, vr.: met balken bekleede sluis; -stütze, vr. (-trager, in.): draagbalk; -wage, vr.: snelweger; -werk, o.: bintwerk; -zoll, m.: loopende duim van een kubiek streep dikte. Balk'lein, o. (-s; mrv. -): balkje, bintje. Balkon', m. (-es, -s ; mrv. -e): bal-con. Ball, in. (-es, -s; mrv. Bal ie) 1) bal (i. a. b), (fig.) speelbal; 2) bol; -spielen: kaatsen; einen - machen, (biljart:) een bal maken; auf alle Balie gehen: op alle bals gaan; I -anzug, m.: bal-kostuum; -eisen, o.: staaf-ijzer, (tim.) steekbeitel; -fest, o.: bal, danspartij;-förmig, bv. n.: bolvormig, balvormig; -haus, o.: 1) kaatsbaan, 2) casino, huis waar bals gegeven worden; -kleid, o,: bal-japon, (ng.) domino; -königin, vr.: koningin van het bal; -meister, m.: ballet-meester; -netz, o.: kaats-net, raket; -rose, vr.: sneeuwbal; -sclilagel, m.: kaats-plankje;-spiel, o.: kaatsspel; -spieier, m.: kaatser; -tafel, vr.: biljarttafel, biljart. Balla'de., vr.: (dk.) ballade; 1 -ndich-ter, m.: balladendichter. Bal last, m. (-es): ballast; ballas'ten, w. b.: ballasten, (fig.) overladen. Biill clien, o. (-s; mrv. -): 1) balletje (kleine bal: ook: kleine danspartij); |
BALLEI.
72
|
2) bolletje (kleine bol; ook: kleine ballon); 3) (kph.) baaltje (kleine baal). Ballei', vr.: baljuwschap; (in 't ridderwezen:) balleye, I in. (-s; mrv. -s): baljuw. Ibal len, w. b.: ballen; sich w. w.: samenpakken. IBal'len, m. (-s; mrv. -): bal; (kph.) baal; 1 -binder, in.: pakker, pakknecht; -binderlohn, o.: pakloon; -bund, m.: samensnoering:; -kaechte, m. mrv.: (typ.) pers-pinnen; -krenz, o.: kruis met een bol of knop er op; -schuur, vr.: pak-touw; -stock, m.: pakstok; -waaren, yr. mrv.: pakgoederen; -weise, bw.: 1) in balen, 2) bij de baal; -zinn, o.: tin in rollen. Ballet', o. (-es, -s; mrv. -e); ballet; I -meister, m.: balletiueester; -tanzer, m.: balletdanser; -tanzerin, vr.: balletdanseres. Ballon', m. (-s; mrv. -s): bal, ballon, luchtbal. ballotti'ren |iej, w. o. h.: ballottee-ren; I Ballottir'kugel [ie], vr.: stembal-letjé, stemboontje. Balaam, m. (-s; mrv. -e): balsem; I -baum, m.: balsemboom; -duft, m. (-geruch, m.): balsemgreur; -gefass, o.: balsempot; -holz, o.: balsemhout; -kraut, o.: 1) balsemkruid, 2) wonderbloem; -öl, o.: balsem-olie: -strauch, m.:balsemboom; I balsami'ren [ie], w. b.: balsemen; balsa -misch, bv. n.: balsemachtig:, balsamiek. Bal'tliasar, m. (-s): Balthazar. Bal'tisehe Meer, o.: (adk.) (de) Oostzee. Balz, vr.: paartijd; I bal'zen, w. o. h.: paren. Bam'bus, m. (-; mrv. -): hamboes; I -rohr, o.: bamboesriet, bamboes. Baui mei, vr.: (pop.) Zie Baumel; I bam'meln, w. o. h.: (pop.) Zie bau-meln. bani'sen, w. 1).: uitslaan, uitkloppen. Ba'nanaNbaum, m. (-es, -s; mrv. -baume): (pik.) banaan. Iband, Zie binden. IBand, o. (-es, -s; mrv. Ban'der); 1) band (i. a. b.), (fig.) koordje, koord: 2) lint, (fig.) lintje, ridderlintje; 3) (hik.) zwachtel, verband; (om vaatwerk:) hoepel, hoepband. I o. (-es, -s; mrv. -e): band; (ng.) kluister, boei. I -, m. (-es, -s; mrv. Bande): band (van een boek), (fig.) boekdeel. IBand, in Sam. I -achat, m. gestreepte agaat; -ader, vr.: (ontL) pees; -ahnbch, bv. n.: lintvormig; -alabaster, m.: gestreept albast; -artig, bv. n.: lintvormig, (ontl.) pezig; -bohrer, m.: (tim.) zwikboor, avegaar; -eisen, o.: band-ijzer; -fabrik, vr.: lintfabriek; -flsch, m.: lintvisch;-för-mig, bv. n.: lintvormig, (fig.) gestreept: -gras, o.: lint§:ras; -haken, m.: hengsel-duim, (bij kuipers:) hoeptang; -handel, m,: (het) lintvalc, garen-en-band-vak; -handier, m.: koopman (ook: winkelier) in garen en band; -handlung, vr.: garenen-band-winkel; -holz, o.: hoephout; -jaspis, m.: gestreepte jaspis; -kram, m,: garen-en-ban d-winKel; -kramer, m.: winkelier in garen en band; -macher, m.: lintwever; -marmor, m,: gestreept marmer; |
-masche, vr.: 1) strik, 2) kokarde;-messer, o.: (kuipers-)dissei: -muschel, vr.; gestreepte schelp; -nagel, m,: (tim.) band-nagel, houten pin; -nudeln, vr. mrv.: lintvormig uitgerold meeldeeg, vermicelli; -reich, bv. n,: rijk aan banden; -reif, m,: hoepband, hoepel; -rose, vr.: rozet van lint; -schleife, vr.: 1) strik, 2) kokarde ; -stück, o.: bindstuk; -stuhl, m.: lintweversweefstoel; -tresse, vr.: livrei-galon; -tute, vr.: gestreepte schelp; -waare, vr,: garen en band; -weber, m.: lintwever;-weberei', vr,: lintweverij; -weide, vr.: teenwilg; -wirker, m.: lintwever; -wirkerei', vr.: lintweverij; -wurm, m,: (gnk.) lintworm, Band'ehen, o. (-s; mrv, -): bandje (i, a. b.). Ban de, vr.: 1) band (van de biljarttafel) ; 2) bende; 3) troep. BUn'de, m. mrv. Zie Band; I -reich, bv. n.: rijk aan banden. Bandelier', m. (-es, -s; mrv. -e): bandelier. Ban'der, o. mrv. Zie Band; 1 -jaspis, m.: gestreepte jaspis; -lehre, vr.: leer der pezen. ban'dern, w. b.: aan repen afdeelen; (wev.) gestreept maken; (spl.) Zie .ban-diren. ban'dig:en, w, b.: temmen; (fig.) beteugelen; Ban diger, m. (-s; mrv. -): temmer, bandi'ren [iej, w. b.: (biljart:) vlak onder of tegen den band spelen. Bandit', m, (-en; mrv. -en); bandiet, bang (bange), bv. n. en bw. (banger, bangst): bang: mir ist -: ik ben bang. Bang e, vr.: bangheid. bang'en, w. o. li. en w. onpers. h.: bang zijn; es bangt mir für ... ik ben bang voor... Bang igkeit, vr.: bangheid. bang'lieh, bv. n. en bw.: bangelijk, bangachtig; I -keit, vr.: bangelijkheid, bangachtigneid. Bank, vr. (mrv. Ban'ke): Bank (i. a.b.); auf die lange - schieben: op de lange baan ischuiven; die - sprengen: de bank doen springen; geistlicne -: geestelijke orde; weltliche -: wereldlijke orde; - der Rechtsgelehrten: rechtsgeleerde faculteit; I -aktie, vr.: bank-actie; -aktiontir, in.: aandeelhouder in eene bank; -anweisung, vr.: bankbiljet; -arbeit, vr.: zittend werk; -assignation, vr.: bank-assignatie; -billet, o.: bankbiljet; -bohrer, m.:. drilboor; -bruch, m.: bankbreuk, fallissement; -brüchig, bv. n.: bankroet, insolvent; -brüchige, m.: bankroetier, gefailleerde; -eisen, o.: ijzeren band; -geschaft, o.: bankierszaak; -halter, ra.: (spl.) bankhouder, bankier; -herr, ra.: bankier; -hobel, m.: kuipersschaaf; -horn, o.: speerhaak, klein aanbeeld: -lehne, vr.: bankleuning; -meister, ra.: baas; -note, vr.: banknoot, bankbiljet; -ordnung, vr.: reglement der bank; -schein, ra.: bankbiljet; -schlachten, o : vleeschverkoop in de hal; -schlachter, m.: slachter die met zijn vleesch in de hal zit, bankslachter;-thaler, ra.: (ratw.) bankdaalder; -tüchtig, bv. n.: (van vleesch:) goed; -wezen, o.: bankwezen; -zettel, ra.: bankbiljet. |
BANKART.
BARGL
73
|
Ban kart, m. (-es, -s; mrv. -e): bastaard, onecht kind, bankerd. Bünk'clien, o. (-s; mrv. -): bankje. Ban'kel, in Sain. I -gresang-, m.: straatgezang, (ook:) straatdeuntje; -kramer, m: rondventer; -sangrer, m. (-reiter, m.): liedjeszanger. Bankerott', m. (-es, -s; mrv. -e): bankroet (- machen: bankroet gaan): ban-kerottiren [ie], w. o.: bankroet gaan; Bankerotti'rer [ie], m.: bankroetier, gefailleerde. Ban'kert, m. (-es, -s; mrv. -e). Zie Bankart. Bankett. o. (-es, -s; mrv. -e): banket, feestmaal, ban'ko, bw.: (kph.) banco. Bami, m. (-es, -s): 1) ban, verbanning; (kkl.) ban, excommunicatie, banvloek; 2) rechtsgebied; I -brief, m. (-bulle. vr.): excommunicatie-bul; -fluck, m.: banvloek; -forst, m.: verboden jachtgrond, eigen jacht; -gerechtigkeit, vr.: hoogste rechtsmacht; -herr, m.: baanderheer, bezitter van eene heerlijkheid met hoogste rechtsmacht; -keiter, m.: pershuis van den baanderheer; -leute, m. mrv.: onderhoorigen, vazallen; -meile, vr.: rechtsgebied;-mühle, vr.: molen van den baanderheer; -recht, o.: hoogste rechterlijke macht; -richter, m.: hoogste rechter; -strahl, m.: banbliksem, banvloek: -stuhl, m.: zetel van den hoogsten rechter, hoogste gerechtshof; -vogt (-wart, -warter), m.: houtvester, (ook:) boschwachter, koddebeier; -wasser, o.: verboden vischwater, eigen visscherij; -wein, m.: wijn waarvan de pers-belastingr aan den baanderheer voldaan was; -werk, o.: korvee, heerendienst; -zaun, m.: haag (heining, omtuining) die onderhouden moest worden door de onderhoorigen gezamenlijk. ban nen, w. b.: bannen, verbannen; (stk. en kkl.) in den ban doen; (geesten, duivelen:) bezweren; (fig.) doemen (zu der Mühle ist das Dorf gebannt: het ge-heele dorp is gedoemd om op dien molen te laten malen). Ban ner, m. (-s; mrv. -): 1) banner; 2) banier; 1 -herr, m.: baanderheer. Banqnier' (spreek uit: ban-kjee), m. (-s; mrv. -s): oankier; I -geschaft, o.: bankierszaak. Ban se, vr.: koornschuur, bergplaats. IBan'sen, m. (-s; mrv. -): pens. Iban'sen, w. b.: in de schuur brengen, opvlijën. Ban'ser, m. (-s; mrv. -): opvlijër, in de schuur brenger. Ba'nus, m. (-;mrv.-): banus; 1 -würde, vr.: banaat. Bapti^ ta, m. (-tens): Baptist. bar, bv. n. en bw.: 1) kontant; 2) beroofd, verstoken, berooid; bar Geld lacht: kontant geld is de baas; I -frost, m.: eerste vorst: -fuss, bw.: barrevoets; -füsser (-füssermönch), m.: barrevoetermonnik, barrevoeter; -füssig, bw.: met bloote voeten, barrevoets: -hauptig, bw.: blootshoofds; -kauf, m.: koop acontant; -schaft, vr.: kontante gelden, specie; -sendung, vr.: geldzending, toezending van geld; -zahlung, vr.: kontante betaling. Biir. m. (-en; mrv. -en) : (drk., vest. en fig.) beer; (bij straatmakers:) stamper; |
I -artig, bv. n.: beerachtig; -beissig, bv.n.: twistziek; -beissigkeit, vr.: twistzieke aard; -mulf. m.: mof van berenv el; -mutter, vr.: (ontl.) baarmoeder; -miitze, vr.: berenmuts; -pfeife, vr.: (in orgels:) baspijp, bas; -winkel, m.:(plk.) maagdenpalm; -wurz, vr.: (pik.) varkensvenkel. Baraek'e, vr.: barak. Baran'ke, vr.: lamswol. Baratt', vr,: ruilhandel; baratti'ren [iel, w. b.: ruilen. Barbar', m. (-en; mrv. -en): Barba-rijër; (fig.) barbaar; (ook:) Barbarijsch paard. Bar bara, vr.: Barbara. Barbarei', vr.: (adk.) Barbarijë; (fig.) barbaarschheid; Barbares'ken, m. mrv,: Barbarijërs (Barbares'kenstaaten, m. mrv.: Barbarijsche staten); Barba'rin, vr, (mrv. -nen): Barbarijsche, (fig.) barbaarsch schepsel; barba risch, bv. n.: Barbarijsch, (fig.) barbaarsch. Bar be, vr.: (visch:) barbeel. Bkr'belclien, o.: verkleinwoord van Barbara. Bar benkraut, o. (-es; -s): (pik.) winterkers. Bar ber, m. (-s; mrv. -): Barbarijsch paard. Barbier', m. (-es, -s; mrv.-e): barbier, scheerder; 1 -becken, o.: scheerbekken; -beutel, m. (-besteck, o.): scheerzak; -gesell, m.: barbiersknecht, scheerdersknecht; -messer, o.: scheermes;-riemen, m.: scheerriem; -sack, m.: scheerzak; -serviette, vr.: scheerdoek; -stube, vr.: scheerwinkel; -zeug, o.: scheergereedschap, (fig.) scheerzak. barbie ren, w. b.: barbieren, scheren, baardscheren; Einen über den Löffel - : iemand beetnemen (inrekenen), iemand het vel over de ooren halen. Bar'elient, m. (-es, -s, mrv. -e): bombazijn : 1 -macher (-weber), m.: bombazijnwever; -stuhl, m.: weefstoel van den bombazijnwever. Bar «le. m. (-n; mrv. -n): bard; 1 Bardietquot;, o. (-es, -s; mrv. *e): bardenzang krijgslied. Ba ren, m. mrv,: (drk.) beren; 1 -artig, bv. n.: beerachtig; -beisser, m.: bulhond; -berg, m.: plaats waar men buiten gevaar is; -decke, vr.: berenvel;-fang, m.: oeren-vangst, (fig.) kuil om beren te vangen; -feil, o.: berenhuid; -führer, m.: berenleider; -haft, bv. n.: beerachtig; -hatz, vr.: berenjacht: -haut, vr.: berenhuid (auf der faulen -haut liegen: luieren, zijn tijd als een doe-niet doorbrengen); -hauter, m.: doe-niet; -hauterei', vr.: doe-nieterij; -hauterisch, bv. n.: luierend, bw.; als een doe-niet; -hetze, vr.; berenjacht; -hüter, m.: (str.) berenleider; -jagd, vr.; berenjacht; -klau, vr.: (pik.) berenklauw; -kqth [t], m.: kleverig vuil van metaal; -massig, bv. n.: beerachtig; -öhrlein, o.: (pik-) ^equot; ren-oor; -pfeife, vr.; brompijp, (hg.) doedelzak: -schmalz, o.: berenvet; -tanz, m.: berendans; -tappe, vr.: spoor (voetspoor) van een beer; -tatze, vr.; berenklauw, klauw van een beer. Barett', o. (-es, -s; mrv. -e): baret. iBarj^. m. (-es, s; mrv. -e): geitvarken, geit. ibarg:. bar ge. Zie bergen. |
74
BAIL
|
Ba'rin, vr. (mrv. -nen): (drk.) berin. BarkaH'se, vr.: (zeew.) barkas. Bark, in Sam. 1 -halter, vr. (-holz, o.): berkhout. Bar'ke, vr.: bark; boot; schuit. BRrm, in Sam. I -brod, o.: gerezen brood. BRr'me, vr.: grist, gest. barni herziff. bv. n.: barmhartig; (fig.) erbarmelijk; -e Brüder: (kkl.) Broeders van liefdadigheid; -e Schwes-tern: (kkl.) Zusters van liefdadigheid; I -keit, vr.: barmhartigheid; (fig.) erbarmelijkheid. Barna bi'ten, m. mrv.: Barnabieten. barock', bv. n.: wonderlijk, vreemd; zot, gek. barometer, m. (-s; mrv.-): barometer; barome trisch, bv. n.: van den barometer. Baron', m. (-es, -s; mrv. -e): baron; Barones'se, vr.: barones; Baronie', vr.: baronie; Baro'nin, vr. (mrv. -nen): barones; baronisi'ren [ie], \v. b.: den titel van baron geven aan. Barre, vr.: baar, staaf; Bar'renein-guss, m.: gietvorm voor metaalstaven. barrikacli'ren [ie], \v. b.: barricadeeren ; (fig.) versperren. Barn, m. (-es; mrv. -e): (viseh:) baars. BRrseh, m. (-es; mrv. -e): (visch:) baars. IBarseh, m. (-es; mrv. -e): (visch:) baars. Ibarseh, bv. n.: barsch, ruw; I -heit, vr.: barschheid, ruwheid. Bart, m. (-es, -s; mrv. Bar te); baard (ook fig.); Einem etwas in den - sagen (of: unter den - werfen): iemand iets voor de voeten werpen (of: onder den neus wrijven); I -becken. o.: scheerbekken; -bürste, vr.: knevel-borsteltje, baardbor-stel; -faden, m. mrv.: walvischbaarden; -fisch, m.: walvisch; -flechte, vr.: vurige puistigheid tusschen den baard; -geier,m.: (vog.) lammergier; -gerste, vr.: baardgerst; -gras, o.: baardfrras; -haar, o.: baardhaar; -hafer, m. (pik.) vloghaver, windhaver; -kratzer, m.: baardschrapper, scheerder, barbier; -los, bv. n.: baardeloos; -losig-keit, vr.: baardeloosheid; -mannchen, o.: (vog.) baardmannetje; -messer, o.: scheermes; -neige, vr.: staartje (onuitgedronken vocht in een glas); -miss, vr.: lammerts-noot; -salbe, vr.: cosmetiek; -scherer, m.: baardscheerder,barbier; -seife, vr.: scheerzeep; -stern, vr.: staart-ster, komeet; -wichse, vr.: cosmetiek. Bamp;rt'ehen, o. (-s; mrv. -): baardje, kneveltje. Bar'te, vr. mrv.: walvischbaarden. bür'teln, w. b.: (laken:) de eerste schering geven aan. Bar'the, vr.: bijl, hakbijl. Bar'thel, m.: verkleinwoord van Bar-tholomRuN: er weiss wo - den Most holt : (spr.) hij weet van wanten, al heeft hij in geen kousenwinkel gediend. Bart'holcl, m.: 't zelfde als Bar-thel, Bartlioloma'us, m. (-): Bartholo-meüs; I -nacht, vr.: (hist.) Bartholomeüs-nacht. bör'tifir, bv. n.: baardig, gebaard. |
Bartum'ber, m.(-s; mrv.-): gebaarde ombervisch. Barut'sehe, vr.: kales. Baryt', m. (-es, -s): (min.) bariet. Basalt', m, (-es, -s; mrv. -e): (min.) basalt. BUs'clien, o (-s; mrv. -): 1) tantelief; 2) nichtje. Ba se, vr.: nicht; (schk.) basis. Ba sel, o. (-s): (adk.) Bazel; Ba'seler, m. (-s; mrv. -): Bazelaar; bv. n.: Bazelsch, Bazeler; Ba'selerin, vr. (mrv, -nen): Ba-zelsche. Basi'lienkraut, o.: basilicum. Basilisk', m. (-en; mrv. -en): (drk. en art.) basilisk. Basi'lius, m.: Basilius. Ba sis, vr : (schk. en fig.) basis. Bas'ler, m. (-s; mrv. -): Bazelaar: bv. vi.: Bazelsch, Bazeler; Bas'lerin, vr.: mrv. -nen): Bazelsche. Bass, m. (-es ; mrv. Basse): bas; 1 -bla-ser, m.: fagotblazer, fagottist; -brummer, m.: baspijp (in een orgel); -flöte. vr.: basfluit; -geige, vr : basviool, contrebas kleine -geige; violoncel); -geiger, m.: contrebassist; -klarinette, vr : basklarinet; -pfeifc, vr.: fagot; -posaune, vr.; bazuin; -saiten, vr. mrv.; bas-snaren; -Sanger, m.: baszanger;-schlüssel, m.: (muz.) bas-sleu-tel; -stimme, vr.: basstem. Bassist', m.(-en; mrv. -en): baszanger. Bast, m. (-es): bast, schors, schil; (inz.) schil onder den buitenbast; (fig.) gehekelde hennep, gehekeld vlas. Bas ta, tsw.: basta! genoeg! Bastard', m. (-s. -es; mrv. -e): bastaard, onecht kind; l-art, vr.: basterdsoort; -geschlecht, o.: bastaard geslacht, (fig.) verbasterd (ontaard) geslacht; -lorbeer, m.: basterd-laurier; -pflanze, vr.: basterd-plant; -wolle, vr.: basterdwol. Bas te, vr.: basta (klaveren-aas in 't omberspel). Bastei', vr.: (vest.) bastion, bolwerk. bas'teln, w. b. en o. h,: beuzelwerk verrichten, zich met beuzelingen bezighouden. bas ten, bv, n.: van bast of schors. Bas'tian, m. (-s): Bastiaan, Sebastiaan. Bastion', vr.: (vest.) bastion, bolwerk. Bast'linj£, vr.: wijfjes-hennep, gelling. bat. Zie bitten. Bataillon', o. (-s; mrv. -e): bataljon. Ba'taver, m. (-s; mrv. -): Batavier, Bataaf; Ba'taverin, vr. (mrv. -nen): Ba-taafsche; Ba'tavien, o.: het land der Bataven of Batavieren. Batliil'de, vr.: Bathilde. BU'tings, vr. mrv.: (zeew.) betings: I -balken, m.: betingbalk; -hölzer, o. mrv.: betings, betingen. Batist', m. (-es; mrv. -e): batist; l-we-ber, m.: batistwever. batis ten, bv. n.: batisten, van batist. Batterie', vr.: (mil.) batterij; galvanische Batterie': galvanische batterij; I -stücke, o, mrv.: batterij-stukken, stukken belegeringsgeschut; -wurst, vr.: schans-bos. vuurzak. Batti ruiig- [ie], vr.: kuitenflikker. Battn'te, vr.: (srm.) slag tegen den pareerenden degen. Bat'zen, m. (-s ; mrv. -): (mtw.) duit; er hat -: hij heeft duiten, hij heeft geld. Ban, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) bouw, |
B AU - AKADEMIE.
BAUERISCH
|
bouwing-, opbouw, aanbouw; 2) gebouw; 3) bouwtrant; 4) (jag.) hol, schuilplaats; 5) (akk.) bebouwing; (mnw.) uitgraving, (ook:) ontginning; 6) dwang-arbeid; (mil.) kruiwagenstraf; aut den - kommen: tot dwang-arbeid (tot den kruiwagen) veroordeeld worden; I -akademie, yr.: school voor bouwkunde, instituut voor ingenieurs; -amt, o.: 1) departement voor openbare werken, 2) bouwcommissie ; -anschlag, m.: bestek; -arbeit, vr.: 1) werk, 2) dwangarbeid; -art, vr.: 1) bouwtrant, 2) bouworde; -aufseher, m.: opzichter over het bouwen; -bar, bv. n.; (akk.) bebouwbaar, tot bouwland geschikt; -bedarf, m.: bouwmateriaal; -besichtigung, vr.: opneming van een gebouw of van een in aanbouw zijnde werk; -collegium, o.: bouw-com-missie; -direktor, m.: directeur der openbare werken;-erde, vr.: bouwland, teelgrond; -erz, o.: (mnw.) zuiver erts; -fiihig, bv. n.: (akk.) bebouwbaar, tot bouwland geschikt;-fallig, bv. n.: bouwvallig;-fal-ligkeit, vr.: bouwvalligheid; -feld, o.: bouwland, akker; -test, bv. n.: gemetseld; -fiösse, vr.: houtvlot; -fuhre, vr.: vervoer van bouw-materiaal; -fuss, m.: (maat:) voet; -gefangener, m.: tot dwang-arbeid veroordeelde; -geist, m.: bouwzucht; -gerüst, o.: steiger; -grund, m.: bouwgrond; -haft, bv. n.: in aanbouw, (akk.) te bebouwen, (mnw.) in exploitatie, in bewerking; -herr, m.: 1) heer die laat bouwen, 2) bouwmeester, (dk.) bouwheer; -hof, m.: timmerwerf; -holz, o.: timmerhout; -kosten, mrv.: kosten van aanbouw; -kunst, vr.: bouwkunde, bouwkunst; -künstig. bv. n.: bouwkundig, bouwkunstig: -künstler, m.: bouwkundige, bouwmeester, architect; -land, o.: bouwland; -leute, m. mrv.: bouwlieden; -lich, bv. n.: goed onderhouden (in -lichem Zu-stande: in goeden staat van onderhoud); -lust, m.: bouwlust; -lustig, bv. n.: bouw-lustig; -malerei', vr.: (het) grondverven, (het) in de grondverf zetten; -materialien, o. mrv.: bouw-materialen; -meister, m.: bouwmeester, architect; -ordnung, vr.: bouw-reglement, verordening op het bouwen; -plan, m.: bouwplan; -platz, m.: 1) bouwgrond, 2) timmerwerf; -rath [tl, m.: 1) bouw-commissie, 2) lid der bouwcommissie; -riss, m.: bouwplan; -sand,m.: metselzand; -schule,vr.: school voor bouwkunde;-schutt, m.: puin,afbraak; -standig, bv. n4: Zie baulich; -statte, vr.: bouwgrond; -stoff, m.: bouw-materiaal, bouwstof; -stück, o.: (tim.) onbewerkt blok hout; -sucht, vr.: bouwzucht; -verstandig, bw.: bouwkundig, verstand van bouwen hebbende ; -verstandiger, m.: ervaren bouwmeester; -verwalter, m.: opzichter over het bouwen ; -vogt, m.: onderbaas; -werk, o.: werk; -wesen, o.: openbare werken (mrv.) (fig.) bouwkunst; -wissenschaft, vr.: bouwkunde; -würdig, bv. n.: (mnw.) de moeite en kosten loonend; -wuth [tl, vr.: bouwwoede; -zierath [t], m.: bouwkunstige versiering. |
Bauch, m. (-es, -s ; mrv. Bauche): buik; auf seinen - halten (seinen - pflegen): voor zijnen buik leven, van zijnen buik een afgod maken; sich einen - zulegen: een buik krijgen, een dikbuik worden ; 1-binde, vr.: buikband, buikriem; -bruch, m.: (hik.) breuk, liesbreuk; -diener, m.: slaaf van zijn buik, lekkerbek; -dienst, m.: smullerij, lekkerbekkerij; -feil, o.: buikvlies; -finne vr.: buikvin; -flosser, m.: visch met buikvinnen; -fluss, m.: buikloop, diarrhee; -förmig, bv. n.: buikvormig; -gegend, vr.: buikstreek; -grimmen, o.: pijn in den buik. snijdingen in het lijf; -gurt, m.; buikband, buikriem; -höhle, vr.: buikholte; -kneipen, o.: knepen (snijdingen) in het lijf; -krami)f, m.: kramp in den buik, koliek; -krankheit, vr.: onderbuiks-ziekte; -muskei, m.: buikspier; -naht, vr.: buiknaad; -nerv, m,: buikzenuw; -öffnung, vr.: buik-opening: -redend, bv. n.: buiksprekend; -redekunst, vr.: (het) buikspreken; -redner, m.: buikspreker ; -riemen, m.: buikriem; -ring, m : buik-ring; -rünae, vr.: buikyormigheid; -schmerz, m,: buikpijn, pijn in het lijf; -schnitt, m.: buik-opening; -schwellen, opgezetheid van den buik; -sorge, yr.: zorg voor den buik, lekkerbekkerij; -stich, m.: tapping (van waterzuchtlijders); -stück, 0 : buik-stuk; -übel, o.: onderbuiks-ziekte; -wassersucht, vr.; buikwaterzucht, (het) water; -weh, o.: buikpijn, pijn in het lijf; -wunde. vr.: buikwond;-würmer, m. mrv.: ingewands-wormen; -zwang, m.: persingen tot stoelgang, hardlijvigheid, Bauehe, vr.: Zie Beuche. bau chig; (biiu chig), bv, n.: met een buik, . . , . i Bau'chung;, vr.: buikvormigheid. banen, w. b.: bouwen; (fig.) maken; (akk.) bebouwen; (graan:) bouwen, telen; - auf; (fig.) bouwen op, rekenen op, staat-maken op. IBau'er, m. (-s; mrv. -n: 1) bouwer, 2) boer; (in 't kaartspel:) boer; (in het schaakspel:) pion; das maehe den Bauern weis: maak (fat aan een boer wijs, IBau'er, m. en o. (-s: mrv. -): vlucht, groote vogelkooi. IBau'er, in Sam. I -arbeit, vr.: boerenwerk, (fig.) zwaar werk; -bengel, m : boerenkinkel; -bursche, m.; boerenjongen; -damast, m.: halfzijden damast; -dirnc, vr.: boerendeerne, jong boerinnetje; -fle-gel, in.: lompe vlegel; -frau, vr,: boerenvrouw; -gut, o,: boeren-hofstede; -haft, bv, n.: boersch; -haus, o : boerenwoning: -hof, m,: hofstede, boerderij; -hund, ra.: kettinghond; -hütte,vr.: daggelders-huisje; -jacke, vr.: 1) boerenwambuis, 2) boerin-nenjak; -junge, ra,: boerenjongen; -kerl in.: boer; -kittel, m.: boerenkiel; -knecht, ra.: boerenknecht; -lehen, o,: boerenleen: -lied, o.: boerendeun; -liimrael, ra.: lompe vlegel; -madchen, o.: boerendeerne, jong boerinnetje, boerenmeisje; -mensch, o.: boerenmensch; I Zie Bauern I; -pferd. o.: boerenpaard; -rekel, m.: lompe vlegel; 1 Zie Bauers I; -schaft,vr.; boerenstand: -schenke, vr.: boerenherberg, dorpsherberg: -schuh, ra.: klomp, holsblok; -sprache, vr.: boerentaal, (fig.) boersche spraak; -stolz, ra.: boerentrots, (fig.) domme hoogmoed; bv. n.: dom-hoovaardig ; -tanz, ra.: boerendans; -tölpel, ra,: lompe vlegel; -tracht, vr.: boerendracht; -volk, o.: boerenvolk, (fig.) lomp volk; -weib, o,: boerenvrouw, boerin;-wesen, o.: boerenwezen, boerenstand, (fig.) ongemanierdheid; -wirthschaft i t], vr.: landbouwkunde. Bau'erin, vr.: boerin. bau'erisch, b,v. n.: boersch, boerachtig. |
BaUERLICH.
76
BAXER.
|
bau'erlich, bv. n.: boersch; landelijk, plattelands-. Ban'ern, m. mrv.: boeren; I -aufstand, m.: opstand der boeren; -feind, m.: boe-renvijand; -fiedler, m.: dorpsmuzikant, dorpsspeelman; -frohne [-frone), vr.: leendienst in boeren-arbeid; -hochzeit, vr.: boerenbruiloft; -kriegr, m.: boeren-oorlogr, oorlog tegen de in opstand zijnde boeren; -lied, o.: boerendeun; -placker, m.: uitzuiger van de boeren; -regel, m : regel (gebruik) onder de boeren; -sehinder, m,: uitzuiger van de boeren; -senf, m.: (pik,) boerenmosterd, taschjeskruid; -sprache, vr.: boerentaal, (fig.) boerscne spraak; -stand, m,: boerenstand; -stolz, m.: boerentrots; -weihrauch, vr.: pijnboomhars. Bau'ers, in Sam. I -mann, m.: boer, buitenman; -leute, m. mrv.: boeren, buitenlieden, Baum. m. (-es, -s; mrv. Baume): boom (i. a. b.); wie der - so die Frucht: aan de vruenten kent men den boom; \ -achat, m.: boom-agaat; -ahnlich, bv. n.: boomacntig,naar een boom gelijkend; -aloe vr.: boom-aloë; -ameise, vr.: boommier, groote mier; -artig, bv. n.: boomachtig: -bast, m.: boombast, boomschors, (kv) bombazijn; -beschreibung, vr,: boomenbeschrijving ; -blatt, o.: boomblad ; -blüthe ft], vr.: 1) boombloesem, 2) (het) bloeien der boomen; -bohne, vr,: booneboom; -bra.id, m.: bederf in het boomgewas; -bruch m.: afgewaaid hout; -ente, vr.: iyog.) boomeend; -eule, m.: nachtuil; -falk, m,: (vog,) steenvalk; -fall, m.: afgewaaid hout; -falie, vr.: vogelknip: -fallig, bv. n.: afgewaaid; -farn, m.: (pik.) steenvaren; -flechte, vr.: boommos; -förmig, bv, n.: boomvormig; -frass, m.: (pik.) worm (in het hout); -frosch, m.: groene kikvorsch; -frucht, vr.: boomvrucht; -gang, m.: laan; -gans, m.: (vog.) boomgans; -garten, m.: boomgaard, boogerd; -gartner, m.: boom-kweeker; -gartnerei', vr.: boomkweekerij; -gelander, o.: spalier, latwerk voor leiboo-men; -gerade, bw.: zoo recht als eene kaars; -gipfel, m.: boomtop; -grille, vr.: lt;ins.) boomsluiper; -hacker, m.: (vog.) boomspecht; -harz, o.: boomnars; -hecke, vr.: haag van boomen; -hoch, bv. n.: zoo hoog (lang) als een boom; -holder, m.: lt;plk.) gemeene vlier; -holz, o-: hout van noogstammige boomen; -kahn, m.: uitgeholde boomstam, kano; -kantig, bv. n.: lt;tim.) onbekanthouwd; -keiter, m.: wijnpers met persboom; -kenntniss Is], vr.: 1) kennis van boomen, 2) boomkunde; -kitt, m.: (tnb.) entwas; -klee, m.: boom-klaver ; -knospe, m,: boomknop; -lang, bv. n.: zoo lang als een boom; -laufer, m.: (vog.) boomspecht; -laus, vr.: bladluis; -leiter, vr.: 1) dubbele ladder, stukadoorsladder, 2) trapleer; -lerche, vr.: boschleeuwerik; -mast, vr.: eikelvoeder; -mes-ser, o.: tuinmes, snoeimes (-, m.: boomenmeter); -moos, o.: boommos; -nachtigall, vr.: basterd-nachtegaal; -nymphe, vr.: boomnimf, boschnimf; -öl, o.: boom-olie, olijf-olie; -pfahl, ra,: boomstut;-pfeife, vr.: (tnb.) stek van een boom; -pflanzung, vr.: plantsoen; -pflaster, o.: (tnb.) entwas; icker, m.: (vog.) boomspecht; -pilz, m.: adzwam, boomzwam; -presse, vr.: pers met een persboom; -raude, vr.: boomschurft; |
-rebe, vr.: druivenwingerd; -reich, bv. n.: rijk aan boomen, rijk aan boomgroei; -rinde, vr : boomschors, boombast; -rose, vr.: (pik.) watervlier; -saft, vr.: boomsap; -sage, vr.: tuinzaag; -sauger, m.: woekerplant; -schere, vr.: tuinschaar, snoei-schaar; -schlag, ra.: (schl.) gebladerte (-schlag raachen: gebladerte schilderen); -schliesser, ra.: boomsluiter; -schnitt, ra.: boomen-snoeiing; -schröter, m.: (ins.) schalebijter; -schule, vr.: boomkweekerij ; -schulgartner, m.: boomkweeker; -schwamm, m.: bladzwam, boomzwam; -seide, vr.: (kv.) bombazijn; -specht, ra.: (vog.) boora-specht; -starara, ra.: boomstam; -stark, bv. n,: zoo stevig als een boom; -stein, ra.: (rain.) booinsteen; -stempel, ra.: raerkharaer, raerksterapel (ora boomen te merken die geveld zullen worden); -stock, ra.: boomstronk; -stück, o.: boomgaard, boogerd; -sturzel, m.: 1) boomstronk, 2) boomstut; -stütze, vr.: boom-stut ; -tau, o.: sleeptouw; -wachs, o.: (tnb.) entwas; -wagen, ra.: 1) rolwagen, 2) mallejan; -wanze, vr.: vliegende boom-luis : -warter, ra.: boschbaas, boschwachter; -werk, o.: (schl.) geboomte;-werrauth [t], ra.: alsemstruik; -winde, vr.: windas om boomen te tillen, (pik.) vijfbladerige klimop; -wolle, vr.; katoen, boomwol; -wollen, bv. n.: katoenen;-wollen, in Sara. (-baura, in,: katoenboom; -garn, o.: katoengaren : -pflanze, vr,: katoenplant; -sammet, ra.: katoenfluweel;-staude, vr.: katoenplant; -tüll, ra.: tulle, gewonetulle; -waare, vr.: katoenstoffen, katoentjes; -weberei', vr.: katoenweverij: -zeug, o.: katoenstof, katoen); -wurz, vr.: (pik.) en-gelzoet: -zucht, vr.: boomkweekerij, boomenteelt. Baum'clien, o. (-s; mrv. -): boompje. Bau'mel, vr.: heen en weer bungelend ding. Büu'melcheii, o.: bungelaartje. bau'nieln, w. o. s.: bungelen, bau'men (bau men), w. o. h.: (jag.) de wijk in een boom nemen; w: b.: met een boom vastsjorren (eene hooivracht); sich bauraen, w. w,: (rs.) steigeren. Baus'lback, ra. (-es, -s; mrv, -backe): volleraaans-gezicht; I -backe, vr.: bolle koon; -backig, bv. n.: bol, (fig.) opgeblazen. Bausch, ra. (-es; rarv. Bausche): kussentje, kussen, (aan mouwen :) P9f; (hik,) compres; (fig,) hoop, menigte; in - und Bogen: ineens, alles bijeen, (ook:) voetstoots; I -ahnlich, bv. n.: pottig:-armel, ra,: pofmouw; -kauf, ra.: koop van alles bijeen, (ook:) koop voetstoots. Bfiui4'chen, o.: (hik.) compres. bau'sclieii. w. o. h.: oppoffen, opbol-deren, bol staan. bau'scltig:, bv. n.: opgebolderd, pof-fig; (fig.) opgeblazen. Baugt;«e, vr.: (schl.) schets. bau wen, w. o. h.: Zie bauscben. Haute, vr.: 1) gebouw; 2) in aanbouw zijnde huis (of schip) ; öffentlichc Bauten: openbare werken. bauz, tsw.: pof! bax'en (sich), w. w.: boksen, vuist-vechten, elkander met vuisten slaan. Bax er, ra. (-s; rarv. -): bokser, vuistvechter. |
BEDINGUNGSWEISE.
BEABSICHTIGEN.
|
beab sichtigen, w. b.: 1) op het oog hebbeiij beoogen: 2) voornemens zijn, van plan zijn. beaditcn, w. b.: 1) in acht nemen; 2) letten op; beach'tenswerth [tl, bv. n.: de aandacht waardig, opmerkelijk; Be-ach'tung, vr.; inachtneming. beack'ern, w. b-: (akk.) bewerken (met ploeg, spade, enz.). Beam'te, m. (-n; mrv. -n): ambtenaar, beambte. beUng'stig.-en, w. b.: beangstigen, bangmaken, ongerust maken; beangstj-gena, bv. n.: verontrustend; Beangsti-gung, vr.: 1) beangstiging, 2) angst, ongerustheid, verlegenheid. beansprucben, w, 1b.: aanspraak maken op; beanstanden, w. b.: bezwaar hebben tegen; bean'tragen, w. b.: voorstellen, inaienen, doen; beant'worten, w. b.: beantwoorden (sich beant'worten, w. w.: te beantwoorden zijn); Beant'worter, m. lt;-s; mrv. -): beantwoorder; beanwart-sihaften, w. b.: opdragen voor het geval van overleving; bear beiten, w. b,: 1) bewerken, beoetenen; Bear'beiter, m. (-s; mrv. -V: 1) bewerker, 2) beoefenaar; be-arg'wonnen, w. b.: verdenken. Bea trix, vr.: Beatrix. beanf Hichtigen, w. b.; het toezicht houden over, het opzicht hebben over; Beauf'sichtigung, vr.: toezicht, opzicht; beauf'tragen, w. b.: belasten (Einen mit etwas beauf'tragen: iets aan iemand opdragen) ; Beauf'tragter, m.: lasthebber. beau gein, w. b.: begluren, (fig.) bewonderen; beau'genscheinigen, w, b.: in oogenschouw nemen, bezichtigen, bekijken. beba'ken, Vv. b.: (zeew.) betonnen, bebakenen; beban'dern, w. b.: met lint versieren (tooien), (fig.) decoreeren (ganz beban'dert: vol behangen met ridder-orden); bebar'tet, bv, n.: gebaard; bebau'en, w. D.: bebouwen (i. a. b.). be ben, w. o. h.: beven, (fig.) trillen; Be'ber, m- (-s; mrv. -): (in orgels:) tremulant, bebil'dern. w. b.: met prenten versieren; bebin den, w. b. onr.: omwinden; beblat'tern, w. b.: met bladeren tooien ; beblech'en, w. b.: met blik bekleeden, (ook:) eene blikken plaat zetten op, (fig.) met klatergoud behangen; beblei'en, w. b.: plombeeren; beblü'men, w. b.: met bloemen tooien; beblu'ten, w. b.: met bloed overdekken (sich beblu'ten, w. w.: zich met bloed besmeuren of bezoedelen); bebor'den (bebor'ten), w. b.: met galon boorden, galonneeren; Bebor'dung (Be-bor'tung), vr.: boordsel; bebril'len, w. b.: een bril zetten op (bebrillf bv. n.: gebrild, brildragend); bebrü'ten, w. b.: broeien, broeden (mit den Augen bebrü-ten: met de oogen willen verslinden). Be bun;;, vr.: beving, (het) beven; (fig.) trilling. Beeh'er, m. (-s; mrv. -): beker (i. a. b.) (van bloemen:) kelk: I -blume, vr.: (pik.) pimpernel; -förmig, bv. n.: bekervormig; -glas, o.: bokaal: -schwamm, m.: (pik.) judas-oor; -spiel, o.: goochelarij met bekers. becb'ern, w. o, h.: bekeren. Beek'en, o. (-s; mrv. -): bekken (i. a. |
b.); 1 -förmig, bv. n.: bekkenvormig: -knochen, m,: (ontl.) bekkenbeen ; -schlager, m.: blikslager, (muz.) bekkenist, bekkenslager; -weite, vr.: wijdte van het bekken. bedaeb'en. w. b.: bedaken: Bedacht', m.: bedachtzaamheid (mit gutem -: na rijpe overweging; ohne onbedachtzaam; - auf..... nehmen; in aanmerking nemen); bv. n.: bedacht auf etwas sein:, bedacht zijn op iets, denken om iets; bedachtig (bedacnt'lich, bedacht'sam), bv.n.: bedachtzaam; Bedach'tigkeit (Bedücht'lich-keit, Bedacht'samkeit), vr.: bedachtzaamheid; bedacht'los, bv. n.: onbedachtzaam; Bedach'ung, vr.: bedaking, dakwerk, overdekking. bedanken (sicli), w. w.: bedanken (sich bei Einem - für: iemand dankzeggen voor); Bedarf', m. (-es, -s): (het) noodige (- an: behoefte aan): bedau'erlich, bv n,: betreurenswaardig; bedau'ern, w.b.: 1)betreuren (ich bedaure: het spijt mij, het doet mij leed), 2) medelijden hebben met, beklagen; Bedau'ern, z. n. o. (-s): 1) leedwezen, spijt, 2) medelijden, deernis; be-dau'ernswerth lt] (bedau'ernswürdig), bv. n.: betreurenswaardig. bedeek'eln, w. b.: een deksel maken of doen op: bedeck'en, w. b.: bedekken, (fig,) dekken (sich bedeeken, w. w.: zich dekken, zijnen hoed opzetten); bcdeckt', bv.n.: bedekt: Bedeck'ung, vr.: bedekking, (fig.) dekking (-sschiff, o.: geleischip, konvooi-schip); bedei'chen, w. b.: bedijken, indijken; Bedell', m.: pedel, bode; bedenken, w. b. onr.: bedenken (i. a. b.); Beden'ken. z n. o. (-s): 1) bedenken, nadenken, 2) oordeel, gevoelen, meening, zienswijze, 3) bedenking, aarzeling (kein -tragen: niet aarzelen); Bedenk'frist, vr. (Be-denk'zeit, vr.): tijd om zich te bedenken; bedenk'lich, bv. n.: bedenkelijk; Bedenk-lichkeit, vr.: bedenkeliikheid, (fig.) bezwaar: bedeu'ten, w. b.: beduiden, aan het verstand brengen ; w. o. h.: beteekenen; be-deu'tend (bedeut'sam), bv. n.: 1) aanzienlijk, belangrijk, 2) veelbeteekenend; Be-deut'samkeit, vr.: aanbelang, belangrijkheid; Bedeu'tung, vr.: beteekenis; bedeu -tungslos, bv. n.: onbeduidend, zonder beteekenis; Bedeu tungslosigkeit, vr.: onbeduidendheid: bedeu'tungsschwer (bedeu-tungsvoll), bv, n,: veelbeteekenend, bedie'len, w.b.: beplanken; bedienen, w b.: bedienen (nicht -: spl.: geen kleur bekennen); bedien'sten, w. b.: eene bediening (betrekking, ambt) opdragen aan, plaatsen; Bedien'stete, m. (-n; mrv. -n): ambtenaar; Bedien'te, m. (-n: mrv.-n): bediende, knecht; I Bedien'ten, in Sam.: -rock, m.: (-tracht, vr.:) knechts-livrei; -stand, m.: dienstbare stand; -pack, o. (-volk, o,): dienstvolk, dienstbaar volk; I Bedie'nung, vr.: 1) bediening (i. a. b), 2) dienstpersoneel; Beding', o. (-es; mrv. -e): beding, voorwaarde, voorbehoud; be-din'gen, w. b. onr.: bedingen, (kpv.) huren, bevrachten, (fig.) stellen; Bedingniss. o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)l: Zie Beding:: bedingt', bv. n.: voorwaardelijk, (fig.) op eene onderstelling gegrond; Bedin'gung, vr.: Zie Beding: Bedin-gungs, in Sam. (-satz, m.: stellih'g: -weise, bw : 1) voorwaardelijk, onder een beding. |
BEDOKNEX.
78
BEFLISSEX.
|
onder een voorbehoud, 2) onderstellender-wijze); bedor'nen, w. b. (fig:.) met doornen bezaaien. bedrttn'gen, w. b.: in het nauw bren-gren (in bedrangten Umstanden: in benarde, knellende omstandigheden); Be-dran grer; m. (-s; mrv. -): verdrukker; Be-drang niss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)]: druk, (het) nauw, (de) knel, benarde toestand; bedroh'en, w. b.: bedreigen; be-droh'lich, bv. n.: dreigend; bedruck'en, w. b.: bedrukken; bedrück'en, w. b.: druk-ken7 kwellen, knellen; Bedrück'er, m. (-s; mrv. -): verdrukker; Bedrück'ung, vr.: 1) verdrukking, 2) druk, 3) gedruktheid. Bedui'ne, m. (-n; mrv. -n): Bedoeïen. bedün'gren, w. b.: (akk.) bemesten; bedün'ken, w, onpers. onr. h.: dunken (mieh bedünkt, mir bedünkt: mij dunkt); Bedün'ken. o. (-s): gevoelen, dunk (nach meinem naar mijn gevoelen; meines -s: mijns bedunkens); bedün'sten, w. b.: bewasemen; bedup'fen, w. b.: (hik,) aanstrijken; bedürfen, w. o. onr. h. [2]: behoeven, noodig hebben; w. onpers. onr. h.: noodig zijn, behoeven; Bedürfniss, o. (-es; mrv. -e) (nis (-ses; mrv.-se)l: behoefte; bedürftig, bv. n,: behoeftig (einer Sache - sein: iets noodig hebben, aan iets behoefte hebben); Bedürf'tigkeit, vr.: behoefte, nooddruft. beegr'gen, w. b.: eggen; beeh'ren, w. b.: vereeren; beei'den (beei'digen), w. b.: beëedigen; sich beei'fern, w. w.: zich beijveren; sich beei'len, w. w.: zich haasten; beein'trachtigen, w. b.: benadeelen; be-ei'sen, w. b.: 1) met ijs overdekken, 2) (met ijzers) beslaan. Beel zebub, m. (-s): Beëlzebub, (fig.) de duivel. been den ([been'digren), w. b.: be- eindigen, ten einde brengen; been'gen, w, b.: smaller (of: nauwer) maken, (fig,) bekrompen maKen; Beer, in Sam. (-angelica, vr,: bessendragende engelwortel; -blau. bv.n.: lakmoesblauw; -gelb, o.: kruisdoorn-geel; -grün, bv. n.: sapgroen; -hacke, vr.: verwijdering van de overtollige druiven; -heide, vr.: zwarte heibes; -most, m.: on-geperst druivennat; -reis, o.: stokje (houtje, takje) waaraan het lok-aas zit; -wein, m.: wijn van de eerste persing; -wurz, vr.: pik.: varkensvenkel); beer'ben, w. b.: erven van (noch nicht beerbt sein: nog geene kinderen hebben); beer'digen, w. b.: ter aarde bestellen, begraven; Beer'digung, ■vr.: begrafenis (-sfeier, vr.: lijkdienst, begrafenisplechtigheid; -skosten, vr. mrv.: begrafeniskosten). Beere, vr.: bes, bezie: Einem eine -eben (hinwerfen): iemand een veeg uit e pan geven. bee'ren, in Sam. I -artig (-förmig), bv. n-: bes-achtig, I besvormig; -fressend, bv. n,: bessen-etend; -tragend, bv. n.: bessen-dragend; -wanze, vr.: moerbezieluis. Beet, o. (-es; mrv. -e): (tnb.) bed; I -weise, bw.: aan (in) bedden. Bee'te, vr,: (pik,) beetwortel; rothe [t] -: roode biet, kroot, beet'en, w b.: in bedden afdeelen (die Felder: de akkers). |
beffteb'sern, w. b.: met stekken van den wijnstok bepoten; befah'igen, w. b.: 1) bekwaam maken, in staat stellen, 2) bevoegd maken; befahl: Zie befehlen; befahr'bar, bv. n,: 1) bevaarbaar, 2) te berijden; befah'ren, w. b. onr,: 1)bevaren, 2) berijden, (mnw.) afdalen in, zich neder-laten in; Befah'rung, vr. 1) bevaring, ('t) bevaren, 2) berijding, (lt) berijden, (mnw.) nederdalmg, in oogenscnouw neming, opneming, scnouwing (die - einer Küste: het opnemen van eene kust: -sbericht, m.: verslag of rapport betreffende het bezoek in eene mijn); befal'len, w. b. onr.: overvallen, aantasten; befan'gen, w. b. onr.: bevangen, overvallen (mit darin - sein: mede daarin betrokken zijn; mit darunter • sein: mede daarin begrepen zijn: sich -mit, w. w. onr.: zich inlaten met); bv. n.: bevooroordeeld, vooringenomen, partijdig, (fig.) bekrompen (von Vorurtheihm [tl -: onder den invloed van vooroordeelen): befas'sen, w. b.: betasten, bevoelen (sich - mit, w. w.: zich bezig houden met, zich inlaten met) befe'dern, w, b.: Zie beliedern; be-feh'den, w, b.: 1) den oorlog verklaren aan, 2) tot een tweegevecht uitdagen, 3) beoorlogen, 4) bestrijden; Befeh'dung, vr.: 1) oorlogsverklaring, 2) uitdaging, 3) vijandelijkheden. Befebl', m. (-es, -s; mrv. -e): bevel; was ist (was steht) zu Ihrem -: wat is er van uw dienst? es steht Ihnen zu -: het is tot uw dienst; ich stehe zu Ihrem ik ben tot uw dienst; - an die Schildwache: consigne, parool, wachtwoord; I -buch, o.: register der verordeningen; -flagge, vr.: (mar.) kommandantsvlag. Zie ook Be-fehls. befeh len, w. b. onr. (ich befehle, be-fiehlst, befiehlt; befahl; befiehl; befohlen): 1) bevelen, gebieden; 2) aanbevelen; 3) wenschen, verlangen; befeh'lerisch, bv. n.: gebiedend; befeh'ligen, w. b.: 1) bevelen, gebieden, 2) aanvoeren, bevel voeren over; befeh'ligt, bv. n.: belast (- werden: belast worden; bevel ontvangen; aangevoerd worden, onder de bevelen staan). Befelils' in Sam. |-form, vr.: (tik.) gebiedende wijs; -haber, m.: bevelhebber; -haberisch, bv. n.: gebiedend; -haberstab, m.: bevelhebbersstaf, kommando-staf; -ha-berstelle, vr,: kommandement; -haber-würde, vr,: bevelhebberschap; -weise,bw.: gebiedend; -widrig, bw.: in strijd met het bevel (of met de bevelen); -zettel, m.: bulletijn, dagbericht. befle'dern, w. b.: (pijlen:) bevederen, (piano's:) bepennen; befiehl': Zie befehlen; befin'den, w. b. onr.: bevinden, (fig.) gesteld zijn; z. n. o. (-s): bevinding, bevind, (fig.) staat der gezondheid, welstand; befind'lich, bv. n.: aanwezig. beflam'men, w. b.: (fig.) in vlam zetten; beflech'ten. w. b. onr.: met gevlochten teenwerk bekleeden, (flesschen:) in gevlochten stroo doen, (stoelen:) matten; befleck'en, w. b.: bevlekken, bezoedelen, (schoenen:) verachterlappen; sich befleis'sen, w. w. onr. (befliss; beflis'sen), of: sich befleis'sigen, w. w.: zich beijveren, zijn best doen, [met 3] zich toeleggen op; beflies'sen, w b, onr.: bespoelen, besproeien; befliss': Zie befleisnen; beflis'sen, bv. n.: zich toeleggende op (-sein |
BEFLISSENHEIT. 71
BEGREIFEIS.
|
tmet 31: zich toeleg-gren op, vol ijver of zorg zijn voor); Beflis'senheit, vr.; ijver, toewijding; beflis'sentlich, bw.: met ijver, met ernst; befiit'tern, met kwikjes en strikjes tooien, met klatergoud tooien; beflo'ren, w. b.: met floers (krip, gaas) bekleeden; beflü'geln, w. b-; vleugels geven aan, (fig.) bespoedigen (einen Wald eene opening maken in een bosch); be-fiü'gelt, bv. n.: gewiekt. befoh'len: Zie befelilen; befol'gen, w, b.: volgen, opvolgen, in acht nemen; befol'genswerth [tt, bv. n.: waard gevolgd of in acht genomen te worden; Be-för'derer, m. (-s; mry -); bevorderaar, (kph.)verzender, expediteur; beför'derlich, bv. n.: bevorderlijk; beför'dern, w. b.: bevorderen, (fig.) bespoedigen,(kph.)verzenden; betbr'sten, w. b.: (boschgroei:) behecren. befracli'ten, w. b.: bevrachten; Be-frach'ter, m. (-s; mrv. -): bevrachter; be-fra'gen, w. b.: ondervragen (sich w. w.: navraag doen, vragen); betrei'èn, w. b.: bevrijden, vrijmaken, (fig.) ontdoen,(ook :) vrijstellen; Befreier. m. (-s; mrv. -); bevrijder; Befrei'ungskrieg, m.; vrijheidsoorlog; befrem'dend (befremd'lich), bv. n.: bevreemdend; befres'sen, w. b. onr.: beknabbelen, knabbelen of knagen aan ; sich befreun'den, w. w.: vriendschap aanknoo-pen, bevriend worden, (fig.) zich verzoenen; befreun'det, bv. n.: bevriend: Be-freun'dete, m. (-n; mrv. -n) en vr.: 1) bevriende persoon, 2) nabestaande; befrie'-digen, w. b.: 1) bevredigen, tevreden stellen, 2) voldoen, betalen, 3) voldoening verschaffen aan, (wraak:) koelen, 4) omheinen; befrie'ren, w.o. onr. s.: bevriezen; befroh'nen jbefronen], w. b.: (iemand:) vroondiensten opleggen, (iets:) in beslag nemen, beslag leggen op; befruch'ten, w. b.: bevruchten, (akk.) vruchtbaar maken; befruch'tet; bv. n.: (wpk.) met vruchten van eene andere kleur. befa'gen. w. b. bevoegd maken, machtigen; Befug'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)l: bevoegdheid; be-füh'len, w. b.: bevoelen; Befund', m. (-s): bevinding, bevind; befur'chen; w. b.: ploegen, (fig.) doorploegen; befürch'ten, w. b.: vreezen, duchten. bega'ben, w. b.: begiftigen, beschenken; begabt', bv. n.: begaafd: begaffen, w. b.: aangapen; began'gen: Zie be-seben; begann': Zie beginnen; sich begat'ten, w. b.: paren; Begat'tung, vr.: paring, (fig.) bekenning. begeben (sieh), w. w. onr.: 1) gebeuren ; 2) zich begeven; 3) [met 21 zich ontdoen van, afstand doen van; Bege ben-heit, vr., oi: Begeb'niss o. (-es; mrv. -e) {nis (-ses; mrv. -se)]: gebeurtenis,voorval; begeg'nen, w. o. h. en s. [met 3]: 1) bejegenen; 2) ontmoeten; 3) weervaren, overkomen; Begeg'niss, o. (-es: mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)l: voorval,(fig.)ontmoeting; begeh'en, w. b. onr,: 1) begaan, betreden, 2) begaan, bedrijven, plegen, 3) vieren (sich -, w. w. onr.: paren; ook: zich gedragen); Begehr', o. (-es, -s): begeerte, verlangen; begeh'ren, w. b.: begeeren; verlangen, vragen; Begeh'rer; m. (-s; mrv. -): vrager, aanzoekdoener; begelirlich, bv. n,: 1) begeerlijk, 2) be-geerig, gretig, verlangend; Begehr'lichkeit, vr,: 1) begeerlijkheid, 2) begeerigheid, gretigheid, verlangen; Begeh'rungs, in Sam. (-trieb, m : sterke belustheid;-vermogen, o.: begeer-vermogen; -werth [t], bv. n,: wenschelijk); begehrt', bv. n.: gewild, gezocht, gevraagd; Begeh'ung, vr.: bedrijving, (het) begaan, (het) plegen, (van feesten:) viering (-ssünde, vr.: daadwerkelijke zonde); begei'fern, w. b,: bekwij-len, (fig.) bezwalken; begeis'tern, w. b.: bezielen, (fig.) met geestdrift vervullen; Begeis'terung, vr.: geestvervoering, (fig.) geestdrift, |
Begier'de, vr. (Begierquot;, yr.): 1) begeerte, verlangen, 2) begeerigheid; be-gie rig, bv. n.: begeerig, gretig, (fig.) verlangend; Begie'rigkeit, vr.: begeerigheid, (fig.) verlangen; begier'lich, bv. n.: Zie begelirlicli; begies'sen, w. b. onr.: be- fieten (sich -, w. w. onr.: zich bezuipen); egi'ne, vr.: (kkl.) begijn, (fig,) klapmuts; Beginnquot;, o. (-es, -s): begin, aanvang; be-gin'nen, w. o. onr. h. en onr. w. b. (begann; begonnen): beginnen, aanvangen (wohl begonnen ist halb gewonnen: een goed begin is het halve werk); begip'sen, w. b.: pleisteren, overpleisteren ;begit'tern, w. b.: traliën.ieten (sich -, w. w. onr.: zich bezuipen); egi'ne, vr.: (kkl.) begijn, (fig,) klapmuts; Beginnquot;, o. (-es, -s): begin, aanvang; be-gin'nen, w. o. onr. h. en onr. w. b. (begann; begonnen): beginnen, aanvangen (wohl begonnen ist halb gewonnen: een goed begin is het halve werk); begip'sen, w. b.: pleisteren, overpleisteren ;begit'tern, w. b.: traliën. beglan'zen. w. b.: ;lichtglans werpen op, (fig.) verlichten; begla'sen, w. b.: van glasruiten voorzien; beglau'ben (beglau-bigen), w. b.: geloofwaardig maken, (fig.) bekrachtigen, (handteekeningen:) waarmerken, legaliseeren, (gezanten:) accredi-teeren; Begleit' in Sam. (-schein, m.: gelei-biljet, volgbriefje; -stimme, vr.: begeleidende stem, accompagnement); beglei'-ten, w,b,: begeleiden, vergezellen, (muz.) accompagneeren; Beglei'ter, m. ( s; mrv. -): begeleider, verzeller; Beglei'terin, vr. (mrv. -nen): begeleidster; Beglei'tung, vr,: ^begeleiding, vergezelling, (mil. en mar.) geleide, (muz.) accompagnement; Begleitungs, in Sam. (-schiff, o.: geleischip, konvooischip: -stimme, vr.: begeleidende stem, accompagnement; -weise. bw.: verzellen-derwijze, begeleidenderwijze); beglie'dern, w. b.: van ledematen voorzien; beglot'zen, w. b.: aanstaren; beglück'en, w. b,: gelukkig maken; Beglück'er, m. (-s; mrv. -): gelukkigmaker, (fig.) weldoener; beglück'wün-schen, w. b.: gelukwenschen. begna'digen, w. b : begenadigen, weder in genade aannemen, genade schenken aan, (fig.) de gunst verleenen aan: Begna'digungs, in Sam. (-brief, m.: brief van gratie; -recht, o.: recht van gratie); sich begnü'gen, w. w. (sich begnügen las-w. w. onr. h): zich tevredenstellen. Bego'nie, vr.: (pik.) begonie, wilde zuring; begon'nen: Zie beginnen. begra'ben. w. b. onr.: begraven (da liegt der Hund begraben: daar zit het 'm juist; Begrabniss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv. -se)l: 1) begrafenis, 2) graf (-feier, vr.: lijkplechtigheid: -grüfte, vr. mrv.: grafkelders: hist.: catacomben; -kosten, vr. mrv.: begrafeniskosten; -platz m.: begraafplaats; -tag, m.: dag der begrafenis); begran'zen, w. b.: begrenzen, (fig.) beperken; begra'sen, w. b.: 1) met gras overdekken, 2) het gras afvreten van, afgrazen (sich -, w. w.: zich met gras overdekken, fig.: zich vetmesten); begraut, bv. n.: grijs geworden, gegrijsd; I begrei - |
BEHUTSAM.
80
|
fen, w. b. onr.: betasten, (fi^.) begrijpen (i. a. b.); Zie begriffén; sich w. w. onr.: 1) zijne gredachten bijeenrapen, 2)te begrijpen zijn; I begreiflich, bv. n.: begrijpelijk, (fig.) verklaarbaar; Begreif'lich-keit, vr.: begrijpelijkheid; Begrei'fung, vr.: betasting, bevoeling (-skraft, vr.: bevatting); begren'zen, w. b.: begrenzen, (fig.) bemerken; Begriff', o. (-es, -s; mrv. -e): begrip (im - sein, im-stenen: ^voornemens zijn, het plan hebben, 2) op het punt staan); Begriffs', in Sam. (-bestim-raung, vr.: begripsbepaling; -fach, o.: catagorie); begrif fen, v. dw.: begrepen (darin mit -: daarin begrepen, daaronder begrepen; im Marsche -: op marsch, oprukkende) ; begrün'den, w. b.: stichten, (fig.) grondvesten, (ook:) bewijzen, (schulden:) cqnsolideeren; Begrün'der, in. (-s; mrv. -): stichter, (figr.) grondlegger; Begrün'derin, vr. (mrv. -nen): stichteres, (fig.) grondlegster; begrü'nen, w. b.: met lentegroen tooien; begrüs'sen, w. b.^eg-roeten (Einen um etwas -: iets aan iemand vragen) ;Be-grüs'sungsschuss, m.: saluutschot. besuck'en, w. b.: bekijken; begunstigen, w. b.: begunstigen; Begün stiger, m. (-s; mrv. -): begunstiger: Begün'sti-gerin, vr. (mrv, -nen): begunstigster; begür'ten, w. b.: omgorden; begut achten, w. b.: zijn oordeel zegrgen over; be-gü'tern, w. b.: verrijken ; begü'tert, bv.n.: gegoed, welgesteld (reich -: zeer gegoed); begü tigen, w. b.: stillen, sussen, tot bedaren brengen. beltaa'ren, w. b.: met haar bedekken (sich -, w. w.: haar krijgren); behaart', bv. n.: behaard, met haar begroeid, (pik.) ruig; beha'big, bv. n.: welgesteld; be-hack'en, w. b.: behakken. (tnb.) loshakken ; behaf'tet (bv. n.) mit: behept met, gekweld door, lijdend aan; behagein, w. b.: behagelen; behagen, w. b, en onpers.: behagen, bevallen: behag'lich (behag-lich), bv. n.: behaaglijk, welgevallig, aangenaam, (fig,) pleizierig; Behag'lich-keit, vr.: behaaglijkheid, welgevalligheid, welbehagen; behalf tem, w, b.: den halster omdoen; behalt'bar, bv, n.: te behouden; behal'ten, w. b. onr.: behouden, (etwas bei sich -: iets vóór zich houden, van iets niet spreken; Recht -: in het gelijk gesteld worden, gelijk krijgen, ook: zijn recht handhaven); Behal'ter, m.: bewaarplaats, (tech.) ontvanger, vergaarbak; Behait'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis(-ses;mrv. -se)]: bewaarplaats; behalt'sam, bv. n : goed van bewaren, (geheugen:) groed van onthouden, (fig.) geschikt om bewaard te worden, lang goed blijvend; Behalt'sam-keit, vr.: zucht om te houden, (fig.) goed geheugen; behan'deln, w. b.: 1) behandelen, (fig.) hanteeren; 2) onderhandelen over den prijs van, loven en bieden op; behan'digen, w. b.: ter hand stellen; Be-handler m. (-s; mrv. -): behandelaar; Behandlung, vr,: behandeling-, (kph.) onderhandeling; Behang', m. (-es, -s), of mrv.: Behang'e: (van jachthonaen:) ooren; behang'en, w. b. reg. en onr. : behangen, (jag.) aan de lijn binden; (sich - mit: zich inlaten met, zich afgeven met); Behang'sel,o.(-S; mrv.-); behangsel; behar'ken, w. b.: (tnb.) opharken, oprijven, behar'nischen, w. b.: bepantseren; behar'-ren, w. o. h. en s.: volharden (-auf: bij); be-harr'lich, bv. n.; volhardend^ standvastig; Beharr'lichkeit, vr.: volharding, standvastigheid; behar'schen, w. o. h, en s.: eene korst vormen; behar'sen. w. b.: met hars bestrijken, (boomen:) van hars ontdoen; behau'ben, w. b.: eene kap opzetten; be-haubt', bv.n.: (vog.) gekuifd; behau'chen, w. b.: bewasemen, beademen ; behau'en, w. b. onr.: behouwen, behakken; behau feln, w. b.: (tnb.) aanaarden, ophóogen; behaupf-bar. bv. n.: staande te houden, te verdedigen; I behaup'ten, w. b.: beweren, staande houden, verdedigen; eidlich -: onder eede bevestigen; sein Ansehen, seine Würde -: zijn aanzien, zijne waardigheid ophouden; das Feld -: meester van het slagveld blijven; den Platz - (sich -): zich staande houden; I Behaup'tung, vr.: bewering; behau'sen, w. b.: huisvesten; Behau'sung, vr.: 1) huisvesting,2) behuizing (Sie werden mich in meiner Be-hausung finden [onr.1: gij zult mij tehuis vinden); behauten, w. b.: met leder overtrekken, met leer bekleeden; Behau'ung, vr.: bebouwing, behakking. |
Belieif, m, (-es, -s, mrv, -e): behulp,, hulpmiddel, (fig,) redmiddel, uitvlucht, voorwendsel; sicn behel'fen, w, w. onr.r zich behelpen; behelflich, bv. n.: behulpzaam; behel'ligen, w. b.: lastig vallen; behelmt', bv. n.: gehelmd, helmdra-gend; behend*. bv. n.: 1) behendigy handig, 2) vlug; Behen'digkeit, vr.: 1) behendigheid, handigheid, 2) vlugheid; beher'bergen, w. b.: huisvesten; beherr'schen, w. b.: regeeren, (fig.) rin-gelooren, (art.) bestrijken (sich -, w. w.: zich zeiven meester zijn); Beherr'scher, m. (-s ; mrv. -): heerscher, regeerder; Be-herr'scnerin, vr. (mrv. -nen): heerschercs, regeerster; beher'zigen, w, b.: behartigen, ter harte nemen; beherzt', bv. n.: kloekmoedig, onvervaard (- machen: kloek maken) ; Beherzt'heit, vr.: kloekmoedigheidr onvervaardheid; behet'zen, w. b.: 1) jacht maken op, 2) africhten op de jacht; be-hex'en, w. b.: beheksen, betooveren. behin'dern, w. b.: verhinderen, beletten ; hinderen. Beh ner, m. (-s; mrv. -): tuinmand. beliobeln, w. b,: schaven; behohn -lacheln, w. b,: uitlachen; Behol fenheit, vr.: vlugheid, handigheid; behorzen,w b.: (bosch:) met boomen beplanten, (dijk:) betuinen, met paalwerk beschoeien (sich -, w. w.: takken krijgen); beholzt', bv. n.: (grond:) geboomte-dragend. (boom:) tak-ken-dragend, (tig. * lommerrijk ; Behol'zung, vr.: houthak; behor'chen. w. b.: beluisteren; Behör'de, vr.: li autoriteit, gestelde macht. 2) adres, geadresseerde persoon; behö'rig, bv. n.: behoorlijk; beho'set, bv. n.: broekdragend, gebroekt. Beh ringsstrasse, vr.: (adk.) Straat Behring. Behuf, m. '-es; -s'1: I) behoefte. 2) behoef, gerief, gebruik, dienst; be-hufs', bw.: ten behoeve van; behuft', bv. n.: van hoeven voorzien; behülf'lich, bv. n.: behulpzaam; Behülf'lichkeit. vr.: behulpzaamheid; behü'ten, w. b.: behoeden (behüte Gott: God beware!); Be-hü'ter, m. (-s; mrv. -): behoeder: behut-sam, bv. n.: behoedzaam, omzichtig: Be- |
BEIMENGEN.
BEI.
81
|
hut'samkeit, vr.: behoedzaamheid, omzichtigheid. bei, vz. [met 31 : 1) bij (i. a. b.: - mir: bij mij: - Gelde: bij kas; - Verstande sein: bij zijn (haar, hun) verstand zijn; - alle dem: bij dat alles, in weerwil van dat alles; - alle seiner Klugrheit: bij (in weerwil van, met) al zijne wijsheid; - Tage: bij dag-, overdag:; - Nacht: bij nacht, des nachts, in den nacht; beim Eintreten: bij het binnenkomen ; beim Heraus^ehen: bij het uitgaan; - sich überlegen: bij zich zeiven overleggen; 2) in, onder, aan, op, enz.; - seinem Unglücke: in (bij) zijn ongeluk; - guter Gesundheit: in goeden welstand, (ook:) bij leven en welzijn; - den Römern: onder (bij) de Romeinen; -Tische: aan tafel; - Hofe: aan het hof, ten hove; - Seite: op zij, ter zijde; - quot;Wasser und Brod: op water en brood; - Lebens-strafe: op straffe .des doods; - meiner Treue: oigt; mijn woord van eer, zoo waar als ik leef; - weitem nicht: op verre na niet; - weitem: verreweg; 3) - Gott: zoo waar als God leeft; - Leibe nicht: om Godswil niet. bei'an, bw.: dichtbij. Bei'lanker, m.: (zeew.) vertui-anker; -ankern, w. o. s.: het anker versterken, het anker katten. bei'lbelialten, w. b. onr.: behouden, bewaren ;-behaltung, vr.: (het) behouden (unter -behaltung unserer Firma: met behoud van onze firma); -biegen, w. b. onr.: bijvoegen (beigebogen: hiernevens); -binden, w. b. onr.: bijbinden; -blatt, o.: bijblad, bijvoegsel; -bringen, w, b. onr.: 1) bijbrengen, aanvoeren; 2) toebrengen, (ng.) toedienen; 3) (fig.) inprenten; -buch, o.: bijboek. Keielit, in Sam. I -formel, vr.: biecht-formulier; -ganger, m. (-gangerin, vr.): biechteling, biechtkind; -geld, o, (-groschen, m.): biechtgeld, biechtpenning; -kind, o.: biechtkind, biechteling; -stuhl, m.: biechtstoel; -vater, in.: biechtvader; -zettel m.: biechtbriefje. Ueich'te, vr.: biecht (zur - gehen: te biecht gaan, gaan biechten; -horen, of: -sitzen : biecht hooren; beich'ten, w. o. h. en w. b.: biechten, (fig.) opbiechten, bekennen; Beichtiger,m.(-s; mrv.-): 1) biechtvader, 2) biechtkind, biechteling. beidlle'big, bv. h.: (drk.) tweeslachtig; -'schattig, bv, n.: twee-schaduwig. beide, bv n.: beide, beiden; alle -: allebei, alle twee; zu beiden Seiten: aan weerszijden, aan weerskanten. bei der, in Sam. I -lei, bv. n.: beiderlei; -seitig, bv. n.: wederzijdsch; -seits, bw.: wederzijds. bei'ldrehen, w. o, h.: bijdraaien; -drucken, w. b.: bijdrukken, (fig.) bijvoegen; -drücken, w. b.: dichterbij drukken, (fig.) er op drukken. beieinan'der, bw.: lij elkander, bijeen. Bei'erbe, m.: in de plaats tredend erfgenaam. bei'ern, w. b.: beieren, luiden. Bei'essen, o.: bij-gerecht, bijspijs, bijschotel. «ei fall, m.: goedkeuring (- finden: opgang maken; - geben: toejuichen); -tallen, w. o.: onr. s.: 1) invallen, te binnen Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
schieten, 2) de zijde kiezen van; -fallig, bv. n.: gunstig, (rcht.) bijkomend, tusschcn-komend, incidenteel; -fallklatschen, o.: toejuichend handgeklap ; -falls, in Sam. (-bezeigung, vr.: blijk van goedkeuring, toejuiching; -sturm, m.: daverende toejuiching; -werth [t], bv. n.: goedkeuring waardig); -folgen, w. o. s.: vergezellen; -folgend, bv. n.: nevensgaand; -tracht,vr.: bijvracht; -frau, vr.: helpster; -fuge, vr.: bijlage; -fügen, w. b.: bijvoegen; -fuss, m.: (pik.) bijvoet. Bei l^ans, m.: zij-laan, (bwk.) zijgang, (mnw.) zij-ader ; -geben, w, b. onr.: toevoegen; -gehen, w. o. onr. h.: vergezellen (sich -gehen lassen : zich vermeten) ; -geilend, bv. n.: bijgaand, nevensgaand; -ge-mach, o.: zij-vertrekje, kabinetje; -genannt, bv. n.: bijgenaamd; -geordnete, m.: toegevoegde, adjunct; -gericht,o.: bijgerecht, bij-schotel, bijspijs; -geruch, m.: vreemde reuk, vreemd reukje; -geschlossen, bv. n.: ingesloten; -geschmack, m,; bij-smaak, vreemde smaak, leelijke nasmaak, (fig.) naweeën, (ook:) teleurstelling; -gesell, m.: kameraad; -gesellen, w. b.: toevoegen (sich -gesellen, w. w.: samengaan). beilier', bw. naast; (fig.) terloops. Bei'lliilfe, vr.: hulp, nelper, helpster; -holen, w. b.: (zeilen:) aanhalen; -hülfe, vr : hulp, helper, helpster. Beijagren, o.: buitengewone jacht. BeiTkanimer, vr.: zij-kamer, zijvertrek; -karte, vr.: (spl.) bijkaart; -kirche vr.: bij-kerk; -knecht, m.: onderknecht; -koch, m.: bijkok, koks-maat; -kommen, w. o. onr. s.: naderen, genaken, (vest.) nemen, vermeesteren, (fig.) nabij komen, evenaren, (ook:) herstellen; -kommend,bv. n.: bijkomend, nevensgaand, bijgevoegd; -krauter, o. mrv.: toekruid; -kreis, m.: bij-kring, tweede kring. Beil, o. (-es, -s; mrv. -e): bijl; I -brief, m.: bijlbrief; -eisen, o.; staaf-ijzer; -fertig, bv. n.: afgetimmerd; -förmig,bv. n.: bijl-vormig; -krant, o.: (pik.) bijlkruid; -stem, m.: (min.) bijlsteen; -wurzel, m.: (pik.) zwaardlelie. Bei'ilade, vr.: zij-laadje; -lage, vr.: (van couranten:) bijvoegsel, (bij slachters:) been en afsnijdsel (dat de kooper betalen moet als vleesch); -lager, o.: 1) vorstelijke trouwplechtigheid, 2) vorstelijke bruiloft; -last, vr.: bij-vracht; -laufer, m.: (fig.) bijlap, (fam.) duivelstoejager; -liiufig, bv. n.: bijkomend; bw.: terloops,(ook:)ongeveer. Beil'lclien, o. (-s; mrv. -): bijltje, bei llegfen, w. b.: 1) (geschillen:) bijleggen; 2) bijvoegen, (in eenen brief:) insluiten; 3) toevoegen, geven, (fig.) toeschrijven, toedichten; 4) ter zijde loggen, bewaren, sparen; w. o. h [met 31 zich vereenigen met, instemmen met, (zeew.) bijdraaien; -lehen, o.: (hist.) achterleen; -leid, o.: meewarigheid, deelneming, (inz.) rouwbeklag (-leidsschreiben, o.: brief van rouwbeklag); -liegen, w. o. onr. h. en s.: liggen bij. bij elkander liggen, (zeew.) bij- fedraaid liggen; -liegend, bv.n.: bijgaand, ierbij gevoegd, (brf.) ingesloten. edraaid liggen; -liegend, bv.n.: bijgaand, ierbij gevoegd, (brf.) ingesloten. Beil'ke, vr.: 1) troktafel, 2) trok-spel; -spielen: trokken; I -tafel, vr.: troktafel. beim (= bei dem): Zie bei. bei inieng:en, w. b.: er ondermengen, 2e druk. C |
BEIMESSEN.
BEISTROM.
82
|
er bij doen ; -messen, w. b. onr.: toeschrijven, toedichten, (geloof:) schenken; -mi-schen, w. b.: er onder mengen, er bij doen; -mittel, o.: hulpmiddel, bijkomend middel. Bein, o. (-es, -s; mrv. -e): been (i. a. b.): (figr.) poot, (van visch:) graat; das dicke het dik van het been, de dij; die -e herausn^hmen: de beenderen (of: het been) er uitdoen, (van visch:) de graat er uitdoen; durch Mark und -: door merg en been; es friert Stein und -: het vriest dat het kraakt; Stein und - schwören: bij ziel en zaligheid zweren; Einem ein - stellen: iemand den voet lichten ; auf die -e brin-gen: op de been brengen; auf die -e hel-fen: op de been helpen; gut (flink) auf den -en sein: goede beenen hebben, goed kunnen loopen; sich auf die -e macnen; op pad gaan, zich op weg begeven; Einem -e machon: maken dat iemand de beenen na zich haalt (d. i. de schreden verhaast); etwas an's - binden: iets aan zijn been knoopen, iets aan zijn kleed hebben; die -e eines Stuhles: de nooten van een stoel; I '-ader, vr.: been-ader; -ahnlich, bv. n.: naar been gelijkend; -asche, vr.: beender-asch; -beule, vr.: beenachtig gezwel; -brecher, m.: (vog.) beenbreker, zee-arend; -bruch, m.: beenbreuk; -brüchig, bv. n.: met een gebroken been; -drecnsler, m.: beendraaier; -faule, vr.: beenbederf; -feile, vr.: beenvnl; -fisch^m.: beenvisch; -flügel, m.: vleugel aan den voet; -folter, vr.: (marteling:) beenschroef, Spaansche laars; -frass, m.: been-eter, beenbederf; -fügung, vr.: geleding; -gerippe, o.: geraamte; -geschwulst, vr.: beenachtig gezwel; -ge-wachs, o.: beenvergroeiing; been-uitwas; -harnisch, m.: beenstuk; -hart, bv, n.: hard als been; -haus, o.: beenderhuis, knekelhuis; -nautchen, o.: beenvlies; -höhlc, vr.: beenholte; -holz, o.: (pik.) keelkruid ; -kehle, vr.: knieboogs-ruimte; -kleider, m. mrv.: broek; -knopf, m. (-knoten, m.): knokkel, beenderige knu-bbel; -krebs, m.: been-eter, beenbederf; -lade, vr.: (hik.) lee-schroef; -leder, o.: 1) laarzekap, 2) leer eener rijbroek, 3) beenleder; -los, bv. n.: beenloos: -mark, o.: beendermerg; -mehl, o.: beender-asch; -röhre, vr.: (hik.) lee-schroef ; -rüstung, vr.: beenstuk: -schellen vr. mrv.: kluisters, boeien; -scbiene, vr.: scheenstuk, (hik.) spalk; -schraube, vr.: (marteltuig:) beenschroef, Spaansche laars; -schwarz, o.: beenzwart; -waare, vr.: voorwerpen van been; -weh, o.: pijn in de beenen; -well, o.: (pik.) sraeerwortel; -wunde, vr.: beenwond. beina he, bw.: bijna. Bei name, m.: bijnaam, toenaam: (fig.) scheldnaam. Bein'clien, o. ( s; mrv. -): beentje (i. a. b.). bein ern, bv. n.: beenen, van been. beiii'icht, bv. n.: beenachtig; (fig.) hard. bein'ig^ bv. n.: beenderig. bei'lordnen, w. b.: toevoegen; -orgel, vr.: bij-orgel; -packen, w. b.: er bij pakken; -pferd, o.: handpaard; -pflichten, w. w. o. n. en s. [met 31; zich vereenigen met, het eens zijn met; -pfüchtung, vr.:instemming; -rath [tl, o.: raadgeving, raad; -rUthig lt], bv. n.: raadgevend (Einem -rating [tl sein: iemand raden); -rechnen, w. b.: er bijrekenen. |
bei'sammen, bw.: bij elkander, bijeen; -sass, m. (-en: mrv. -en): niets-bezit-ter; -satz. m.; bijvoeging; -schaffen, w. b.: 1) aanschaffen, 2) aanbrengen; -schicken, w. b.: er bijzenden; -schiessen, w. b. onr.: bijdragen, bijpassen; -schiff, o.: sloep; -schlat, m.: bijslaap; -schlafer, m.: slaap-kameraad; -schlaferin, vr.: bijzit; -schlag, m.: geld van te min gehalte, (inz.) valsch geld, (fig.) buitenbeentje; -schlagen, w. b. onr.: er bijvoegen, (brf.) insluiten; w. o. onr. h. [met 3]: nadoen, gelijken (nicht übel -schlagen: met hetzelfde sop overgoten zijn); -schliessen, w. b. onr.: bijvoegen, (brf.) insluiten; -schluss, m.: (brf.) inliggende, bijgaande; -schlüssel, m.: valsche sleutel; -schmelzen, w. b. onr.: er bijsmelten; -schreiben, w. b. onr.: er bijschrijven; -schrift, vr.: bijschrift, onderschrift; -schuss, m.: bijdrage. Bei'isegel, o.: (zeew.) lij-zeil; -sein, o : bijzijn, tegenwoordigheid; -seit', bw.: ter zijde (etwas -seit gesetzt sein lassen: iets ter zijde laten; -seitsetzung, vr.: terzijdestelling); -senden, w. b-.pnr: er bij-zenden; -setzen, w. b.: 1) bijzetten (i. a. b.), 2) er bijzetten, (fig.) er bijvoegen, 3) te vuur zetten; -setzung, vr.: bijzetting, (mz.) ter aarde bestelling, (tig.) bijvoeging;-seyn, o.: bijzijn, tegenwoordigheid; -sitz, m.: zitting, recht of bevoegdheid om zitting te nemen, (fig.) bijwoning; -sitzen. w. o. onr. h. en s.: zitting hebben, (fig.) bijwonen; -sitzer, m. (-s; mrv. -): bijzitter, assessor, wethouder; -spiel, o. (-es, -s; mrv. -e): voorbeeld (ein -spiel anführen, ein -spiel aufstellen : een voorbeeld normen; zuiu -spiel: bij voorbeeld; -spiellos, bv.n.: voorbeeldeloos, weergaloos, zonder wedergade; -spiellosigkeit, vr.: weergaloosheid); -springen, w. o. onr. s. [met 3]: bijspringen. Bei^s, in Sam. 1 -korb, m.: muilkorf; -wuth [tl, vr.: bijtwoede; -zahn, vr.: snijtand; -zange, vr.: knijptang, nijptang. , .. , . beis'sen, w. b. onr.: bijten (i. a. o.), (fig.) jeuken (die Zahne zusammen -: op ae tanden knarsen; auf die Stangen -: op hol gaan; Einen hinaus -: iemand bangmaken); beis'send, bv. n.: by tend (i. a. b.), (fig.) hevig, vinnig; beis sig, bv. n.: bijtachtig; Beis'sigkeit, vr.: bi.it-achtigheid; Beiss'ker, m. (-s; mrv. -): lamprei. , , , , Bei'lstand, m. (-es, -s): bystand, hulp, ondersteuning, (rcht.) raadsman, (bij duels:) getuige (-standsgelder, o. mrv.: hulp in geld, subsidie-belden); -stechen^ w. o. onr. s.: (zeew.) dicht bij den wind houden; -stecken, w. b.: er bijsteken, (fig.) bij zich steken, (geld:) in den zak steken, opsteken, (iemand:) achter slot brengen, in de doos stoppen, gevangen zetten; -stehen, w. o. onr. h. [met 3]: bijstaan, helpen (alle Segel -stehen lassen: met volle zeilen varen); -steher, m. (-s; mrr. -): helper; -steherin, vr.: (-; mrv. -nen): helpster, (inz.) vroedvrouw; -steuer, yr.: bijdrage; -steuern, w. b.: bijdragen; -stim-men, w. o. h. [met 31: instemmen met; -stimmer, m. (-s; mrv. -): instemmer; -strich, in.: (tik.) komma; -strom, m.: zijtak eener |
BEKRIEGEX.
BEISTüCKE.
83
|
rivier, rivier-arm; -stücke, o. mrv.; (bij «lachters:) Zie Beila^e. Bei'ltasehe, vr.: zakje; -thun, w. b. onr.: er bijdoen; -tisch, m.: zij-tafel, tweede tafel; -traff, m. (-es, -s; mrv. -tragre): bijdrage; -tragen, w. b. onr.: bijdragen (-tragsantheil [t], m.: bij te dragen aandeel); -treiben, w. b. onr.: (iag.) opjagen, naar één punt jagen, (schulden:) invorderen, innen; -treten, w. o. onr. s. [met 3]: toetreden tot; -tritt, m.: toetreding (-trittsurkunde, vr.: akte van toetreding). Bei'InrtUeil [t], o.: interlocutoir vonnis; -urtheilen [tj, w. o. h.: (Fcht.) interlocutoir beslissen;-vorraund, m.: toeziende voogd; -wache, vr.: (mil.) bivak; -wagen, m.: bijwagen; -weg, m.: zijweg, zijpad, (fig.) verkeerde weg. beiwei'tem, bw.: op verre na. bei'lwerfen, w. b. onr.: er bijworpen, (fig.) er bijvoegen, er bijdoen; -werk, o.: bijwerk; -wohnen, w. o. h. [met 31: bijwonen, (rcht.) beslapen, (fig.) aanwezig zijn in (mit aller ihm -wonnenden Kraft; met al de kracht, die in hem is); -wort, o.: (tik.) bijvoeglijk naamwoord, adjectief; -wörtlich, bv. n.: (tik.) als adjectief gebezigd. Beiz, in Sam. I -brühe, vr.: looiersrun, (voor tabak:) saus; -eisen, o.: drijfbeitel; -hund, m.: (Jag.) speurhond; -kufe, vr.: looikuip; -raittel, o.: bijtmiddel; -vogel, m.: jachtvogel; -wasser, o.: sterkwater; -wolle, vr.: blootwol, plootwol; -zuber, m.: looikuip. bei'zalilen, w. b.: er bijtellen, (fig.) toevoegen. Bei'ze, vr.: bijtende vloeistof, sterkwater, (bij looiers:) run, (voor tabak:) saus. Bei'zeiehen. o.: bij-teeken, (fab.) attribuut, (muz.) kruis of mol. beizei ten, bw.: tijdig, bijtijds. bei'zen, w. b.: door bijtmiddelen ^acht, week of gaar maken, (huiden:) looien, (hik.) branden, uitbranden, wegbranden; schwarz -: de kleur van ebbenhout geven aan; in Essig -: in den azijn zetten. Bei'izen^e, ra.: getuige (bij het pas-seeren van eene akte); -ziehen, w. b. onr.: 1) er bijtrekken, 2) aantrekken; -zimmer, o.: zijvertrek, aangrenzende kamer; -zoll, m.: extra-recht (op in- of uitvoer). beja'aren, w. b.: jagen in; bejah'en, w. b.: bevestigen; beiah'end, bv. n.: bevestigend; bejahrt': bv. n.: bejaard; -jam'mern, w. b.: bejammeren, betreuren; bejam'mernswürdig, bv. n.: betreurenswaardig; Bejam'mernswiirdigkeit, vr.: be-treurenswaardi^heid; bejauch'zen (beju-beln), w. b.: juichen over, jubelen over, lt;fig.) feestelijk vieren. bekal'ken, w. b.: (ratsl.) pleisteren, aanstrijken; bekal'men, w. b.: l) tegen storm in veiligheid brengen, 2) door windstilte overvallen; bekam'pfen, w. b.: bestrijden, bekampen, (fig.) tegengaan, onderdrukken; bekannt' bv. n.: bekend (rühmlich -: beroemd, vermaard); Be-kann'te, ra. (-n; mrv. -n) en vr.: bekende, kennis; Bekannt'beit, vr.: bekendheid; be-kannflich, bw.: zooals men weet, gelijk bekend is; Bekannt'machung, vr.: bekendmaking, kennisgeving; Bekannt'schaft,vr: 1) bekendheid, 2) kennis; bekan'ten, w. b.: met kant tooien of omzetten,(tim.) bekant-houwen; bekap'pen, w. b.: van eene kap voorzien, (boomen:) toppen. |
bekehr bar, bv. n.: te bekeeren, voor bekeering vatbaar; bekeh'ren, w. b.: bekeeren (ich weiss nicht wie ich bekehrt bin: mijn verstand staat er stil bij); Be-keh'rer, ra. (-s; mrv. -): bekeerder; Be-kehr'te, ra. (-n; mrv. -n) en vr.: bekeerde; Bekeh'rungs, in Sara. (-anstalt, vr.: zendelinggenootschap, missie, propaganda; -eifer, ra.: bekeerings-ijver; -sucnt, vr.: zucht om proselieten te maken; -wesen, o.: bekeeringswerk; -wuth [t], vr.: bekee-ringswoede); bekelcht', bv. n.: (pik.) kelk-dragend; beken'nen, w. b. onr.: 1) bekennen, 2) erkennen ^Farbe -: spl.: bekennen; auf Einen -: rcht.: door oekentenis iemand bezwaren; sieh zu Etwas iets bekennen; sich zu einer Religion een godsdienst belijden); Beken ner, ra. (-s rarv. -): belijder; Bekennfniss [si, o.*.; bekentenis, (kkl.) belijdenis. bekie len, w. b.: (een klavier:) be-pennen. beklagen, w. b.: beklagen; bekla-genswerth [tj (bekla'genswürdig), bv. n.: beklagenswaardig; Beklag'te, ra, (-n; rarv. -n) en vr.: 1) beschuldigde, 2) gedaagde; beklara'mern, w. b.: vastklampen; beklat -schen, w b.: 1) toejuichen (met handgeklap), 2) beschenden, belasteren; 6e-klau'ben, w. b.: klauwen, krauwen; bekle'ben, w. b.: beplakken; bekleck-en, w. b.: beklodderen, bemorsen; be-klei'ben, w. b.: overpleisteren, w. o. s.: (pik.) wortel vatten, (fig.) beklijven; be-Idei'den. w. b.: bekleeden fi. a. b.), (zeew.) bewoelen, omwoelen, (fig.) kleeden, tooien, omhangen; bekleis tern, w. b.: l) besmeren, 2) beplakken, 3) (fig.) bewimpelen, bemantelen, verbloemen, vergoelijken; be-klera'raen, w. b. reg. en onr. (beklonimquot;: beklora'raen): beklemmen, benauwen; be-klet'tern, w. b.: beklimmen ; beklin'ken w. b.: (tira.) verbinden met pin en gat; beklora'raen, bv. n.: beklerad; Beklom'raen-heit, vr.: beklemdheid; beklop'fen, w. b.: kloppen, uitkloppen, platkloppen ; beklü'-geln, w. b.: bevitten,bedillen; beklun'kern, w, b.: beklonteren, bemorsen. bektt dern, w b,: van lok-aas voorzien; bekom'men, w. b. onr.: krijgen, bekomen, erlangen (zu Gesicht -: te zien krijgen, gewaar worden; einen Riss -: openbersten); w. onpers. onr. s. Iraet 3]: bekomen; bekoram'licli, bv. n.: goed bekomend, (fig.) gemakkelijk; bekor'ken, w. b.: kurken; bekos'ten, w. b.: proeven; bekostigen, w. b.: den kost geven aan, (fig.) onderhouden; Bekös tigung, vr.: voeding. bekriif tiffen, w. b.: bekrachtigen, bevestigen; bekran'zen, w. b.: bekransen; bekrat'zen, w. b.: schrappen, krabben, afschrappen, afkrabben; bekrau'ten, w. b.: (akk) wieden; bekrei'sen, w. b.: rondgaan; bekreu'zen, w. b.: met een kruis merken (sich -, w. w.: kkl.: een kruis maken, het teeken des kruises maken; hist.: het kruis aannemen); bekrie'chen, w. b. onr.: opkruipen, overkruipen; bekrie'gen, w. b.; |
BELOHNEK
84
|
beoorlogren, (fig.) bestrijden; bekrip'pen, w. b.: bekribben, van kribwerk voorzien; bekrit'teln, w. b.: bevitten, bedillen ; Be-kritt ler, m. (-s; mrv. -): vitter, bediller ; bekrit'zeln, w. b.: volkrabbelen; be-krö'nen, w. b.: bekronen; bekrus'ten, w. b.: overkorsten, met eene korst bedekken. beküm'iiiern, w. b.: kommer baren aan, ongerust maken (sich w. w.: zich bekommeren, zich ongerust maken; sich -um: zich bekommeren over, zich bekreunen om; ook: zich bemoeien met); Be-küm'merniss [s], vr.: verdriet; bekun-den, \v. b.: bevestigen, bekrachtigen; beküs'sen, w. b.: (fam.) zoenen en likken. belaeli eln. w. b.: glimlachen om. belacli'en, w. b.: lachen om, den gek steken met; belach enswerth |t] (be-lach'enswürdig), bv. n.: belachelijk; beladen, w. b. onr.: beladen, (fig.) overladen (sich -, \v. w. onr.: zich belasten); Bela-gerer, m. (-s; mrv. -): belegeraar; bela -gern, w. b.: belegeren, (fig.) lastig vallen; Belagerung, vr.: belegering, beleg; Bela-gerungs, in Sam. (-armee, vr.: belegeringsarmee; -batterie, vr.: belegeringsbatterij; -geschütz, o.: belegeringsgeschut; -korps, o.: belegeringskorps; -krone, vr.: hist.: bele-geringskroon; -kunst, vr.: belegeringskunst: -münze, vr.: hist.: noodmunt: -stand, m., -zustand, m.: staat van beleg; -werke, o. mrv.: belegeringswerken); Belang', m. (-es, -s): belang, aanbelang, gewicht; belangen, w. b.: in rechten vervolgen: w. o. h.: betreffen, raken, aangaan; belangend, bv. n.: betreffende; Belan'gung, vr.: vervolging in rechten; belas'sen, w. b.: laten rusten: belas'ten, w. b.: belasten, bezwaren; belas tigen, w. b.: 1) lastig vallen, 2) tot last zijn; belatten, w. b.: van latwerk voorzien; Belat'tung, vr.: latwerk ; belau'ben, w. b.: met loof (met bladerdos) bedekken, (tech.) met lofwerk versieren (sich -, w. w.: uitloopen, bladeren krijgen); belaubt', bv. n.: gebladerd, (fig.) belommerd; belau'ern, w. b.: afloeren, bespieden, (fig. famO beetnemen; Belau'erer, m. (-s; mrv. -): anoerder, bespieder, spion; Belautquot;, m. (-es; -s): beloop; oelau'fen, w. b. onr.: doorldopen, afloopen, (fig.) na-loopen, nagaan, nazien, (drk.) bespringen, dekken (sich -, w. w. onr.: drk.: paren; sich - auf: beloeren, bedragen); belau-schen, w. b.: beluisteren, afluisteren; Be-lau'sciier, m. (-s; mrv. -): luistervink. |
belc'ben, w.b.: levend maken, (fig.) bezielen (sich -, w. w.: herleven); belebt', bv. n.: bezield, levend, (fi^r.) levendig, druk: Belebt'heit, vr.: levendigheid; Bele'bungs-versuch, m.: poging om de levensgeesten weder op te wekken ; bele'dern, w. b.: beloeren; Beleg', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) bewijsstuk, 2) quitantie (-stelle, vr.: bewijsplaats); Bele'ge, o. (-s; mrv. -): (kim.) belegsel; bele gen, w. b.: 1) beleggen (geld), op interest zetten; 2) vereffenen, aanzuiveren (eene rekening): 3)bespreken (eene plaats); 4) verfoeliën (spiegels); 5) (zeew.) uitschieten (een kabel); 6) (drk.) dekken, bespringen (- mit: overdekken met, beleggen met; mit Fliesen -: met tegels bevloeren; mit Basen -: met graszoden beleggen; mit Abgaben -: belastingen leggen op; mit einem Xamen -: eenen naam geven aan; mit Beschlag -: beslag leggen op; mit Strafe -: straf opleggen aan; mit Truppen -: krijgsvolk leggen m; mit Urkunden -: met bewijsstukken staven); bv. n.: gelegen; Bele'genheit, vr.: ligging; belegt', bv. n.: (van de stem:) dof, niet helder, (van de tong:) beslagen; Belegt'heit, vr.: dofheid (der stem), beslagenheid (der tong); beleh'nen, w, b.: (hist.) beleenen; Beleh'ner, m. (-s; mrv,-): opperleenheer; Belehn'te, in. (-n; mrv. -n); (hist.) leenman, vazal; beleh'reh, w. b.; onderrichten (Einen anders -, Einen eines Bessern -: iemand uit den droom helpen; sich w. w.: leeren); beleh'rend, bv. n.: 1) onderrichtend, 2) leerzaam; Beleh'rung, vr.: onderrichting, onderricht, leering. (fig.) terechtwijzing; beleibt', bv. n.: zwaarlijvig, gezet; Beleibt'heit, vr.: zwaarlijvigheid, gezetheid; beleib'züchtigen, w. b.: eene lijfrente schenken aan; belei'digen, w. b.: beleedigen, (tig.) kwetsen; Belei-diger, m. (-s; mrv, -): beleediger; Belei -digte, m. (-n; mrv. -n): beleedigde; be-leih'en, w. b.: (hist.) beleenen; beleis'ten, w. b.: omlijsten, van lijstwerk voorzien, (spiegels:) aan de randen schuin slijpen; belem'mern, w. b.: (zeew.) belemmeren, (fig. fam.) beetnemen, bedotten. Beleiimit'. m. (-es, -s; mrv. -e): be-lemniet, dondersteen. Bel-Eta gje, vr.: eerste verdieping; in der -: op de eerste verdieping. bele'sen. w. b. onr.: verlezen, afhalen, af haren, afpluizen; bv. n.: belezen; Be-le'senheit, vr.: belezenheid; beleucn'ten, w. b.: verlichten, (ook:) illumineeren, (fig.) van nabij beschouwen, (ook:) licht werpen op, (schl.) licht aanbrengen in, (mil?) verkennen; Beleuch'tung, vr.: verlichting, (ook:) illuminatie, (fig.) onderzoek. bel'fern, w. o. h.: keffen; 1 -, z. n. o. (-s): gekef. Bel uien, o. (-s): België; Bel'gier, m. (-s; mrv. -): Belg; Bel'gierin, vr. (mrv. -nen): Belgische: bel'gisch, bv.n.: Belgisch. Bel ^rad. o. (-s): (adk.) Belgrado, belieb'augeln, w. b.: toelonken, verliefd aanzien; belie'ben, w. o. h, en w. onpers. h.: believen; sich etwas - lassen: iets naar den zin vinden, behagen in iets vinden; z. n. o. (-s): believen; belie'big, bv. n.: welgevallig, aangenaam (zu jeder beliebigen Stunde: op welk uur men verlangt; von beliebiger Grosse: van elke grootte); beliebt', bv. n.: geliefd, bemind, (fig.) gewild, gezocht; belis'ten, w. h.: bedotten, verschalken; belit'tern, w. b.: beladderen. Bellaclon'na. vr.: (pik.) belladonna, bel len, w. o. h. reg. en onr. (billst, billt; boll; bill; gebollen): blaffen; (fig.) keffen. Bel'lenz. o. (-): (adk.) Bellinzona. Beller, m. (-s; mrv. -): blaffer. Belletrist', m. (-en; mrv. -en): letterkundige; Belletristerei', vr.: letterkundige beunhazerij; Belletris'tik, vr : letterkunde; belletris'tisch, bv. n.: letterkundig. .Beiriiammel, m. (-s; mrv. -hammei): belhamel. belo'ben, vr. b.; prijzen: beloch'en, w. b.: gaten boren in; beloh'nen, w. b.: be- |
BEPFLASTER^.
BELOHNER.
85
BEPFLöCKES.
86
BEKGFAHRT.
|
ters (of: een pleister) leggen op; bepflöck'en, w, b.: (tnb.) met stokjes stutten; bepflü-gen, w. b.: beploegen, omploegen; be-pt'rün'denj w. o.: eene pn bende geven aan; bepich'en, w. b.: pekken; bepiek'en, w. b.: pikken, bepikken; beplan ken, w.b.: met planken bekleeden, (fig.) omheinen, afheinen; beplaften, w. b.: met tegels bevloeren; bepol'stern, w, b.; vullen, stoppen (matrassen en kussens); bepu'dern, w. b.: poederen; bepunk'ten, de puntjes zetten op, (fig.) stippelen (bepunk'tet, bv. n.: muz.: met een point d'orgue of ver-lengteeken); bepur'pern, w. b.: met het purper bekleeden. bequem ., bv. n.; gemakkelijk (wenn es Ihnen - ist: als het u gelegen komt) ; sich beque'men, w. w.: zich schikken; be-quem'lich, bv. n.: gemakkelijk ; Bequem -lichkeit, vr.: gemakkelijkheid, gemak, (fig.) geheim ^emak, bestekamer, sekreet (-sstuhl, m.: stilletje). berali'meii, w. b.; omlijsten ; berai'nen, w. b.: begrenzen; b era'men, w. b.; beramen; beran'den, w. b.: van eenen rand voorzien, van randen voorzien; beran'ken, w. b.: (fig.) met ranken omslingeren; berap pen, w. b.: (mtsl.) berapen; bera'sen, w. b.: met graszoden beleggen (bera'set, bv. n.; met gras begroeid); beras'peln, w. b.: raspen, (mtsl.) afkrabben, af bikken; bera'then [tl, ■w. b. onr.: raden (met raad dienen); Gott berathe [t] euch: God besture uw nart!; eine Kirche -; eene kerk beschenken, eene schenking aan eene kerk maken; sich -, w. w. onr.: te rade gaan, raadplegen; Bera'ther Lt 1, m. (-s; mrv. -): raadgever, raadsman (Gott ist mein -; ik stel mijn vertrouwen op God); berath'schla-gen [t], w. o. h.: [in de vervoeging geene al: beraadslagen (sich w. w.; met elkander beraadslagen) ^erath schlagung [t], vr.: beraadslaging: Bera thung [tj, vr.: raadgeving, goede raad (-sstimme, vr.: raadgevende stem); berauben, w. b.: be-rooven, (fig.) plunderen, uitschudden (sich einer Sacne -: zich iets ontzeggen); be-rau'chern, w. b.: rooken, in den rook laten hangen, (gnk.) uitrooken, door rook ontsmetten, (fig.) parfumeeren, (kkl. en fig.) bewierooken ; oeraucht', bv. n.: berookt; berau schen, w. b.: dronken maken (sich. -, w. w.: zich bezuipen, zich dronken drinken); berau'schend, bv. n.: dronken-makend, bedwelmend, (van wijn:) zwaar; berauscht', bv. n.: dronken; Berau'-schung, vr.: bedwelming. Ber ber, m. (-s; mrv. -): Barbarijër; Berberei', vr.: (aak.) Barbarijë. Ker bei'is, in Sam. I -beere, vr.: berberisse-bes; -strauch, m.: berberisse-struik. Berberi'ze, vr.: berberisse-bes. |
berecli'enbar, bv. n.: te berekenen ; berech'nen, w. b.: berekenen (sich mit Einern -: de rekening met iem. opmaken, met iem. afrekenen); Berechner, m. (-s; mrv. -): berekenaar; berech tigen, w. b.: het recht geven aan, gerechtigd maken; berech'tigt, bv. n.: gerechtigd; Berech'ti-gung, vr.: 1) recht-geving, 2) gerechtigdheid, recht; bere'den, w. b.-.üets:) spreken over, bespreken, (iemand:) beoabbelen, over de tong laten gaan, over den hekel halen (Einen zu etwas -: iemand bepraten, overreden, overhalen tot iets; sich mit Einem -: met iemand beraadslagen, ook; met iemand overeenkomen); beredt (beredt'sam), bv. n.: welsprekend, welbespraakt ; Beredt'samkeit, vr.: welsprekendheid, welbespraaktheid; Bere'dung, vr.: 1) bespreking, 2) gesprek, onderhoud, 3) overreding, (fam.) beprating; bereg'nen, w. b.: nat regenen; Bereich'. o. (-es, -s:. mrv. -e): bereik, (fig.) sfeer (das gehort nicht in meinem -: dat ligt niet binnen mijn bereik, ook: dat behoort niet tot mijne sfeer); bereich'ern, w. b.: 1) rijk maken, 2) verrijken: bereifen, w. b.:: met rijp overdekken, (dk.) bleeken, (tech.) omhoepen; berei'sen, w. b.: bereizen, (fig.) bezoeken ; bereit', bv. n.: 1) gereed, 2) bereid, genegen (-eisen, o.: polijststaal): bereifen, w. b. reg.: gereedmaken, klaar-mak» ii, (tech.) bereiden, toebereiden, (fig.) voorbereiden, (ook:) bereiden, doen ondervinden, aandoen ; w. b. onr.: berijden (wieder beritten machen : weder bereden maken, weder van paarden voorzien); Berei ter, m. (-s; mrv. -): I) berijder, 2) bereider, toebereider; bereits', bw. reeds; Bereit'schaft, vr.: gereedheid (Geld in -: geld beschikbaar; in - setzen: m gereedheid brengen, klaarmaken); bereif-willig, bv. n. : bereidwillig; Bereit'willig-keit, vr-: bereidwilligheid; beren nen, w. b.: (vestingen:) berennen, insluiten ; beren'ten, w. b.: geld vastzetten voor. Bers, m. (-es ; mrv. -e): ber^; er ist über alle -e: hij is geblazen, hij is voort, hij is wTeg; wir sind noch nicht über den -: wij zijn er nog niet, wij zijn nog niet aan het eind ; da stehen die Ochsen am -e: daar zit het 'm juist; mit etwas hinter dem -e halten: niets laten merken of blijken; hinter dem -e wohnen aueh noch Leute: denkt gij dat gij alleen de wijsheid in pacht hebt; I -ab, bw.: bergaf (fig.) naar de laagte; -ader, vr.: mijn-ader; -akademie, vr,: instituut voor het mijnwezen; -alaun, in,: rotsaluin; -alteste, m.: baas der mijnwerkers; -ampfer, m.: wilde zuring; -amt, o.: kantoor der directie over eene mijn; -an, bw.: berg-op, (fig.) naar de hoogte; -arbeit, vr.: mijnwerk; -arbeiter, m.: mijnwerker; -aron,. m.: (pik ) kalfsvoet, arum; -art, vr.: steenlaag waarin de mijn-ader besloten zit, soort van ader ; -auf, bw.: berg-op, (fig.) naar de hoogte; -barte, vr.: mijnwerkers-handbijl ; -bau, m.: mijnwezen; -baukunde,. vr.: leer van het mijnwezen; -baukundige, m,: 1) ingenieur bij het mijn wezen, 2) delf-stofkundige; -beamte, m.: ambtenaar bij het mijnwezen; -besenreiber, m.: beschrijver van de bergen; -beschreibung, vr.: besehrijving van de bergen; -bewohner, m.: bergbewoner; -bewohnerin, vr.: berg-bewoonster; -blau, o.: bergblauw; -bock, m.: (drk.) steenbok; -bohrer, m.: mijn-boor ; -buch, o.: mijnregister; -buche, vr. l (pik.) ha^ebeuk, jokboom; -butter, vr.: witte vitriool, zwavelzuur zink:-distel, m.: (pik.) wilde artisjok; -dorf, o.: 1) dorp op een berg, 2) mijnwerkers-dorp ;-ein8iedlerr m.: kluizenaar op eenen berg of in het gebergte, (vog.) berghoppe; -eisen, o.: boor-ijzer; -elster, m.: (vog.) steenvalk;, -erz, o.: metaal-erts; -eule, vr.: (vog.) groote kat-uii; -fahrt, vr.: opvaart, vaart |
BERGAMOÏTE.
BERGFALL.
|
stroom-op-vvaarts; -fall, m.: bergstortingr, aardstorting:; -farbe, vr.: oker; -fasan, m.: (vogr.) korhaan; -fein. bv. n.: gedegen, zuiver; -fertig, bv. n.: (ninw.) teringachtig; -feste, vr.: stut in eene mijn, (hg.) bergvesting; -festung, vr.: (vest.) bergvesting; -fett, o.: witte aardhars; -feuer, o.: dwaallichtje ; -flachs, m.: steenvlas; -flec-ken, m ; 1) vlek (groot dorp) op een berg, 2) mijnwerkersdorp; -lorderniss [s), vr.: ertsdelving; -forelle, vr.: zalmforel; -frei, bv. n.: (mnw.) vrij ter ontginning; -frei-heit, vr.: 1) vrijheid om eene mijn te ontginnen, 2) aan de mijnwerkers verleende vrijdom, (fig.) vrijheid der bergbewoners ; -gang, m.: mijn-ader; -gebaude, o.: mijngang, mijnschacht, mijnput; -gebet, o.: mijnwerkersgebed; -gebrauch, o.: mijn-werkersgebruik; -gegend, vr.; bergachtige streek; -geist, m.:kaboutermannetje; -gelb, o.: oker; -genoss, m.: 1) aandeelhouder in eene mijn. 2) mijnwerker; -ge-setz, o.: wet op het mijnwezen; -gespenst, o.: kaboutermannetje; -gestift, o.: stichting (ook: gesticht) voor mijnwerkers; -gewachs, o.: plant uit het gebergte, (tig.) erts; -gewerkschaft, vr.: maatschappij ter mijn-ontginning; -gezeug, o.: mijnwerkersgereedschap;-gift, o.: arsenicum, rattenkruit; -gipfel, m.: bergtop: -grün, o.: berggroen, aardgroen; -gruss, m.: mijn-werkersgroet; -gut, o.: delfstof. Berg lhalin, m.:(vog.)korhaan; -halde (-halter), vr.: berghelling; -harz, o.: aardhars; -haselhuhn, o.: (vog.) korhoen; -hauptmann, m.: directeur der mijnen, (ook:) opzichter over het werk in de mijnen; -henne, vr.: mijnwerkerskostje; -herr, m.: 1) eigenaar van eene mijn, 2) landheer ineen mijn-district;-himbeere, vr.: (pik.) braambes, braam;-hoheitsrecht, o.: recht om mijndelving toe te staan of te beletten; -höhle, vr.: bergspelonk :-hol-zer, o. mrv.: (zeew.) barghouten; -nuhn. o.: (vog.) korhoen; -kappe, vr.: mijnwerkers-hoofddeksel; -katze, vr.: wilde kat; -keiler, m.: in eene rots uitgehouwen kelder; -kette, vr.: (adk.) bergketen; -klee, m.: (pik.) witte klaver; -kluft, vr.: bergkloof, (fig.) afgrond; -knappe, m.: mijnwerker; -knappschaft, vr.: 1) mijnwerkers-gilde, 2) plaats van bijeenkomst der mijnwerkers;-kohle, vr.: steenkool; -kork,m.: versteende kurk; -kratze, vr,: krab-ijzer der mijnwerkers; -krystall, a.: rotskristal ; -kübel, m.: mijnwerkers-ton; -kunde, vr.: leer van het mijnwezen; -kupfer, o.: gedegen koper; -lachter, o.: mijnwerkersvadem; -lasur, o.: bergblauw; -laufig, bv. n. en bw.: op zijn mijnwerkers; -leder, o. mijnwerkers-schortje ; -lehne, vr.: berghelling; -letten, m.: ertshoudende aarde; -leute, m. mrv.: 1) mijnwerkers, 2) bergbewoners ; -losung, vr.: bergplaats voor het erts; -mann, m.: 1) mijnwerker, 2) bergbewoner; -mannchen, o.: kaboutermannetje, aardmannetje; -mannisch, by. n. en bw.: op zijn mijnwerkers; -manns,in Sam. (-kutte, vr.: mijnwerkers-kiel; -stand, ra.: mijnwerkersstand ; -treue, vr.: pik.: kruis-distel); -maus, vr.: bergmuis; -meister, m.: baas der mijnwerkers; -raönch, ra.: kaboutermannetje; -musikant, m.: muzikant bij het korps mineurs; -nachfahrer, m.: inspecteur over de mijnen ;-nymphe, vr.: (fab.) bergnimf; -öl, o.: steen-olie: -ordnung, vr.: reglement voor de mijnwerkers; -partei, vr.: (hist.) Bergpartij: -pech, o.: aardpek, asphalt;-pfleger, m.; baas der mijnwerkers; -prediger, m.: predikant voor de mijnwerkers ;-predigt, vr.; preek voor de mijnwerkers, (theo.) bergrede; -pumpe, vr.: pomp om het water uit eene mijn te verwijderen: -rath [tl, m.: 1) raad van beheer, 2) lid van den raad van beheer over de mijnen; -ratze, vr.: bergrat; -recht, o.: 1) recht om mijnen te ontginnen, 2) wetten (mrv.) op het mijnwezen; -rechtlich, bv. n. en bw.: overeenkomstig de wetten op het mijnwezen; -rechter, m.: rechter in mijnzaken; -roth jtj, o.: roode oker; -röthe [tj, vr.: vermiljoen; -röthel [t], ra.: roodaarde; -rücken, m.: bergrug; -ruthe [t], vr.: wichelroede, wichelaarsroede, (fig ) tooverstaf. |
Berg Isabel, m.: raijnwerkers-raes; -sache, vr.: zaak betreffende het mijnwezen; -salz, o.: steenzout; -schlitten, ra-: slede (der bergbewoners); -schloss, o.: op een berg gelegen ;kasteel; -schlueht, vr.: bergpas, ravijn; -schmied, ra.: smid voor de mijnwerkers; -schotte, ra.: Bergschot, Schotsche hooglander;-schottin, vr.: vrouw (of: meisje) uit de Schotsche hooglanden; -schreiber, m-: controleur bij het mijnwezen : -schule, vr.: instituut voor het mijnwezen; -schüler, ra.: leerling-ingenieur van het mijnwezen; -schüssig, bv. n.: verspreid liggend, hier en daar aanwezig; -schwaden, ra.: stiklucht in eene raijn: -schwefel, ra.: onvermengde zwavelT gele vitriool; -segen, ra.: opbrengst der ertsdelving; -spitze, vr.: bergtop; -stadt, vr.: 1) op eenen berg gebouwde stad, in het gebergte gelegene stad, 2) hoofdzakelijk door raiinwerkers bewoonde stad; -steiger, m.: baas der mijnwerkers; -stollen, m.: mijnschacht, mijnput; -strasse,vr.: bergweg; -stufe, vr.: erts-laag; -sturz, ra.: bergstorting, aardstorting; -sucht, vr.: (door het mijnwerken ontstane) termg-achtigheid; -süchtig, bv. n.: teringachtig; -theer [t|, m.: asphalt; -theil [t[, ra.: aandeel in eene mijn; -tracht, vr.: 1) kleederdracht der bergbewoners, 2) mijnwerkersdracht; -trurara, o.: puin der mijndelving; -üblich, bv. n. en bw.: op zijn mijnwerkers; -ulrae, vr.: (pik) wilde olmboom; -unschlitt, ra.: witte vitriool, zwavelzuur zink; -unter, bw.: berg-at, (fig.) naar de laagte; -urtheil Lt], o.: uitspraak van den rechter in mijn-zaken; -verstandige, ra.: 1)_ delfstofkun-dige, 2) ingenieur bij het mijnwezen; -vitriol, m.: (schk.) zwavelzuur, zuivere vitriool; -vogt, ra.: rechter in raijnzaken; -volk, o.: bergvolk; -wand, in.: 1) berghelling, 2) rotswand; -wardein, ra.: ertskeurder, erts-onderzoeker; -wasser, o.: 1) water in eene mijn, 2) van de bergen afkomend water ; -wein, m.: op de berghellingen geieelde wijn ; -werk, o.: niijn; -werks, in Sara.: (-verstandige, m.: delt-stofkundige; -wissenschaft, vr.: delfstot-kunde); -wesen, o.: mijnwezen; -wetter, o.: mijnlucht; -wissenschaft, vr.: delfstof-kimde: -ziege, vr.: (drk.) wilde geit,gems; -zinn, ó.: zuiver tin; -zögling, m.:leerlingingenieur bij het mijnwezen. Bergamot'te, vr.: bergamot-peer. |
BESAIS BR ASSE.
BERGEGELD.
|
Berge, in Sam. I -geld, o. (-lohn, o.): bergloon; -recht, o.: strandvonders-recht. ber gren, w. b. onr. (birgst, -t: barg; geborgen); bergen, in veiligheid brengen; (ng.) verbergen. ber^icht (berg'ig), bv. n.: bergachtig. Ber srung:, vr.: berging, in veiligheid brengmg. Bericlif, m. (-es, -s; mrv. -e): bericht, (fig.) verslag, rapport; - erstatten: verslag doen, een rapport inleveren; I -erstatter, m.: verslaggever; -erstat-tung, vr.: verslaggeving; -massig, bv. n. en bw.: in den vorm (bij wijze) van een verslag; -zettel, m.: kennisgeving, bekendmaking. Zie Berichtn. berich teïi, w. b.: berichten, melden; (tig.) inlichten; (ook:) pasmaken; (kkl.) van de sacramenten der stervenden voorzien. bericht igen, w. b.: 1) verbeteren, herstellen; 2) in orde brengen; 3) vereffenen; Berich'tiger, m. (-s; mrv. -): verbeteraar; Berich'tigung, vr.: 1) verbete-ring; 2) in orde brenging; 3) vereffening (Berich'tigungsbogen, m.: typ.: verbeterblad; ook: proefblad). Berichts', in Sam. I -brief, m.: (kph.) adviesbrief. Ïtericb'tïmg:, vr.: (kkl.) toediening van de sacramenten der stervenden aan. berie'clien, w. b. onr.: 1) beruiken, 2) ruiken aan; berief: Zie berufen; berie'feln, w. b.: groeven, geribd maken; bene'seln, w. b.: besproeien; Berill' m. (-es, -s): (min.) beril; sich berin'den, w.: een korst krijgen, bast of schors krijgen; berm'gen, w. b.: met ringen tooien, (dieren:) ringen; berit'ten, bv. n.: bereden (-maehen: bereden maken.) Berk an , m. (-es, -s): barkan; I -we-ber, m.:_ barkanwever. Berlin', o. (-s): (adk.) Berlijn;Berli'ne, vr.: (rijtuig :) berline; Berli'ner, m. (-s; mrv. -): Berlijner; Berli'nerin, vr. (-; mrv. -nen): Berlijnsche; berli'nerisch (ber-li'nisch), bv. n.: Berlijnsch; Berli'nerblau, bv. n. en z. n. o. (-es): Berlijnsch blauw; Berlock'e, vr.: snuisterij. Ber'me, vr.: (vest.) oerm. Bern, o. (-s): (adk.) Bern; Ber'ner, m. (-s; mrv. -): Berner; Ber nerin, vr. (-; mrv. -nen); Bernsche. Bern'hard, ra. (-s): Bernardus, Bernard ; Bernhardi'ner m. (-s; mrv. -): Ber-nardiner monnik (-kloster, o.: Bernardi-nerklooster; -orden, m.: orde van den Heiligen Bernardus); Bernhardi'nerin, vr. (-; mrv. -nen): Bernardiner non. Bern stein, ra. (-es, -s): barnsteen, gele amber. beroh ren, w. b.: met riet dekken, met riet bekleeden. beros'ten, w, o. s.: 1) roesten; 2) oxideeren. Berseh'kohl, ra.: savoye-kool. Berseh linjf, ra. (-es, -s; rarv. -e): baars. Berser'kerwuth lt], vr.: vecht-woede. ber'sten, w. o. onr. s. (barst, borst; geborsten): bersten: vor Lachen -: bersten van den lach. |
Berthe, vr.: (mod., kim.) halskraagje. Bertram, m. (-s): (pik.) Spaansch muurkruid; I -baum, ra.: stekelige essche-boom. • Ber'trand, ra. (-s): Bertram. berüch'tigren, w. b.: in opspraak brengen; -berüch'tigt, bv. n.: berucht; berück en, w. b.: vangen, (fig.) overvallen, (fig. fam.) beetnemen (sich - lassen: zich laten beetnemen); berück'sichtigen, w. b.: in aanmerking nemen; Berück'sichtigung, vr.: in aacraerking neming (mit - des, un-ter - des: in aanmerking nemende de of het); Berück'ung, vr.: beetneming. (fig.) overvalling. Beruf, o. (-es, -s; rarv. -e): 1) roeping, 2) ambt, beroep, vak; seinen - ver-fehlen : zijne roeping raisloopen); beru'-fen, w. b. onr.: oproepen, (tig.) roepen (sich - auf: 1. zich beroepen op; 2. een beroep doen op; 3. rcht.: in hooger beroep komen bij ; 4. inroepen). Berufs' in Sam. I -arbeit, vr.: beroepsbezigheid ; -geschafte, o. mrv. 1) beroepszaken, 2) ambtszaken ; -fach, o.: beroepsvak; -massig, bv. n. en bw.: overeenkomstig met het ambt of beroep (etwas - trei-ben: iets uitoefenen als beroep); -pflicht, vr.: 1) ambtsplicht, 2) beroepsplicht; -treue, vr.: trouwe vervulling van ambts- of beroepsplichten: -wahl, vr.: keus van een beroep; -widrig, bv n.: in strijd met beroep of ambt. Beru'funs:, vr.: 1) oproeping, bijeenroeping; 2) beroep (- an: op); 3) (kkl.) beroeping (Beru'fungsrecht, o.: recht om een predikant te beroepen, recht van collatie). beruh'en, w. o. h.: rusten (es dabei - lassen: het daarbij laten); - auf: afhangen van; beruh'igen, w. b.: geruststellen, (fig.) sussen, tot bedaren brengen; Beruh'i-gung, vr.: geruststelling,(fig.) troost, (gnk.) kalraeering; sich berüfi'men, w. w.: zich beroemen (- 2: op), roera dragen (-2:op)* berühmt', bv. n.: beroemd, vermaard; Be-rühmt'heit, vr.: beroemdheid, vermaardheid; berüh'ren, w. b.: aanraken, (fig.) aanroeren (sich -, w. w,: naast elkander liggen of staan, met elkander in aanraking komen); Berüh'rung, vr.; aanraking (Berüh'rungslinie, vr.: wsk.: raaklijn); berup'fen, w. b.: plukken ; berus'sen, w. b.: met roet bemorsen, (tig.) vuilmaken; Beryll', m.: Zie Berill. besack'en, w. b.: volladen met zakken, (fig.) de zakken vullen (sich -, w. w.: maken dat men niet te kort komt); be-sa'en, w. b.: bezaaien ; besa'ge, bw.: volgens, ingevolge (- dessen: dienvolgens); besa'gen, w. b.: vermelden, (fig.) bewijzen; besagt', bv. n.: bovengezegd, opgemeld, genoemd (besagter Massen: zooals gezegd is); besai'ten, w. b.: besnaren; besal ben, w. b.: zalven, met zalf insme-rsn, (fijf. fam.) vuilmaken (sich -, w. w.; zich vuilmaken; fig.: zich een roes aan-drinken); besa'men, w. b.; bezaaien (sich -, w. w.; in het zaad loopen, in het zaad schieten); Besa'raungsschlag, ra.: zaai-korf. Besan'. ra. (-s; mrv. -en); (zeew.) bezaan; I -bramstange, vr.; bezaansbrara-steng; -brasse, vr.: bezaansbraszeil; |
BESANFLAGGE.
BESCHLEICHEN.
89
|
-flaggre, vr.: bezaansvlag:; -mars, m.: bezaansmars; -mast. m.: bezaansmast; -raa, vr.: bezaansra; -schoten, vr. mrv.: be-zaansschooten; -segel,o.:bezaanszeil; -wand, vr.: bezaanswant. besan'den, w. b.: zanden (sich w. w.: verzanden); besanf'tigen, w. b.: tot bedaren brengen, geruststellen, (gnk.) kalmeeren (sich -, w. w.: bedaren, tot bedaren komen). Besatz', m. (-es; mrv. Besatz'e): op-naaisel; gefalteter -: opnaaisel met plooien (-teich, m.: vijver voor de visch-teelt); Besat'zung, vr.: (mil.) bezetting, (mar.) bemanning, (sm.) beslag; besau'en, w. b.: bemorsen, vuilmaken; besau'fen, w. b.: bezuipen; besau'men, w. b.: zoomen, (fig.) omzoomen. beselia'ben, w. b.: afschaven, afkrabben; beschabt', bv. n.: (fig.) versleten, kaalgesleten; bescha digen, w. b.: beschadigen, (fig.) bezeeren, letsel toebrengen; beschaffen, bv. n. en bw.: gesteld, gelegen ; Beschaf'fenheit, vr.; gesteldheid, toestand (nach - der Umstande: naar gelang van omstandigheden): Beschaf'fenheits-wort, o.: (tik.) bijvoeglijk naamwoord; beschaf quot;ten, w. b.: (geweren:) ineenzetten, (laarzen:) van schaften voorzien;beschaf-tigen, w. b.: bezighouden; beschafquot;tigt, 1 bv. n.: bezig (sehr - sein: het zeer druk hebben); Beschaf'tigung, vr.: bezigheid. Bescvhal'. in Sam. I -geld, o.: dek- feld; -knecht, m.: knecht bij den dek-engst; -verzeichniss [sl, o.: register van het dekken; -zeit, vr.: dektijd.eld; -knecht, m.: knecht bij den dek-engst; -verzeichniss [sl, o.: register van het dekken; -zeit, vr.: dektijd. bescha'len, w. b.: (mossen:) in het heft zetten, (tim.) betingelen; bescha-len, w. b.: schillen, afschillen, (eene merrie:) dekken, bespringen: Bescha'ler, m. (-s; mrv. -): dekhengst; Bescha'lung, vr.: dekking, bespringing; Bescha'lung, vr.: (van messen:) heft, (tim.) betingeling. beNcltü men. w. b.: beschamen; beschaften, w. b.: beschaduwen, overlommeren, (fig.) verduisteren, verdonkeren; Beschat'tung, vr.: (fig.) schaduw, lommer; beschat'zen, w. b.: belasten, belasting vorderen van; Beschat'zung, vr.: belasting; beschau'en, \v. b.: beschouwen, bezichtigen, bekijken, (fig.) schouwen, in oogen-schouw nemen, (ook:) beoordeelen, nazien; Beschau'er, m. (-s; mrv. -): beschouwer, beziehtieer, (fig.) naziener; Beschau'e-rin, vr.: bescnouwster; beschau'lich, bv.n.: bespiegelend; Beschau'lichkeit, vr.: bespiegeling : beschau'men, w. b.: met schuim overdekken; Beschau'ung, vr.: beschouwing, bezichtiging, in oogenschouw neming ; bespiegeling. bescliee ren, w. b.: Zie beseheren. Bescheid.', m. (-es, -s; mrv,-e): bescheid, (fig.) bericht, (rent.) uitspraak; einstweiliger (rcht.) interlocutoir vonnis; Einem - thun: (bij'tdrinken:)iemand bescheid doen; Einem - sagen lassen: aan iem. bericht zenden, aan iem. eene boodschap zenden; bis auf weitern -:tot nader order; - wissen um: bekend zijn met; keinen - wissen in: niet bekend zijn in; ^ch weiss hier keinen -: ik ben niet bekend hier, ik ben vreemd hier. Ibesehei'den, w. b. onr.: bescheiden, (rcht.) oproepen; Einem etwas -: aan iem. iets toededen of toewijzen (sein beschie-dener Theil [Tl: zijn bescheiden deel); sich -, w. w. onr. h.: genoegen nemen (- 2: met). |
Ibesehei'den, bv. n.: bescheiden; I -heit, vr.: bescheidenheid. besehei'nen, w. b. onr.: beschijnen; bcschei'nigen, w. b.: (schriftelijk) verklaren ; Bescnei'nigung, vr.: verklaring, bewijsschrift; beschel'len, w. b.: met bellen behangen (ein beschel'ter Falke: een valk met bellen aan de pooten); beschen ken, w. b.: begiftigen (Einen mit etwas iemand met iets begiftigen, iets aan iemand schenken of ten geschenke geven; ich bin beschenkt worden: ik heb een geschenk ontvangen). besehe'ren, w. b. onr.: scheren, afscheren, (tnb.) snoeien: -, w. b. reg.: Einem etwas -: aan iem. iets bescheren of toededen; das hat Gott uns beschert: dat heeft God ons beschoren; was haben Sic (zu Weinachten) beschert bekommcn:wat hebt gij (voor uwe Kerstmis) gekregen; Besche'rung, vr.: beschering, toedeeling, (fig.) presentje; das ist eine saubere - (da haben wir die -): (iron.) dat is wat moois: das war die ganze -: dat was alles. benehiek en, w. b.: zorgen voor,orde stellen op, (mtw.) allooieeren, (fig.) gereedmaken: den Reichstag -: afgevaardigden naar den Rijksdag zenden; beschie'den, bv. n.: Zie w. b. bescheiden; beschie-nen, w. b.: (een rad:) de velg leggen om, (een spoorweg:) de rails leggen op; be-schies sen, w. b. onr.: beschieten, (een geweer:) probeeren (mit Salpeter beschossen sein: met salpeter overdekt zijn) ;beschiftquot;-bar, bv. n.: bevaarbaar; beschif'fen, w. b.: bevaren; beschilft', bv. n,: met riet begroeid of overdekt; beschim'meln, w. o.s.: beschimmelen; beschim'mern, w. b.: hel verlichten; beschim'pfen, w. b.: beschimpen, (fig.J te schande maken ;beschin'deln. w. b.: belatten; beschin'den, w. b. onr.: het vel van het lijf bijten, (fig. fam.) villen; beschir'men, w. b.: beschutten, beveiligen, beschermen. beschla'fen, w. b. onr.: slapen bij, beslapen; (iets:) slapen op (wir wollen es erst -: wij willen er eerst eens op slapen). Besehlag:', m. -es, -s; mrv. Beschla'ge): (Hg.) schimmel, (hik.) uitslag; I -bindsel, o.: bindtouw; -leine, beslaglijn, seizing; -nahme, vr.: beslaglegging, inbeslagneming: -nehmer, vr.: beslaglegger; -neh-mung, vr.: beslaglegging, inbeslagneming; - raspel, vr.: hoefsmids-vijl; -tasche, vr.: hoefsmids-gereedschapszak; -zangc, vr.: hoefsmidstang; -zeug, o.: hoefsmids-ge-reedschap. Besehla'ste. o. (-s; mrv. -): beslag (van ijzer of eenig ander metaal). bewehla'gen. w. b. onr.: beslaan (i. a. b.); (bwk.) vierkant behakken; Schiffe -: embargo leggen op schepen; mit Arrest beslag leggen op; ein Pferd scharf -: een paard scherp zetten; I w. o. onr. h.: beslaan, dof worden; (fig.) beschimmelen; (hik.) uitslag krijgen ; die quot;Wiinde -: de muren zweeten, de muren slaan uit; I -, bv. n.: beschlagen (i. a. b.); (fig.) beschimmeld; gut - (wohl -): goed beslagen. besehlei ehen, w. b. onr.: overvallen, |
BESCHLEMMEN.
liESENSTIEL.
90
|
overrompelen; beschlem'men, w. b.: (akk.) met slib overdekken; besehleu'nigren, w. b.: bespoedigen, versnellen, verhaasten ; beschlies'sen, w. b. onr.: besluiten, (fig.) wegsluiten; Beschlies'ser, m.: huishoudbe-stuurder; Besehlies'serin, vr.: huishoudster; Beschluss', m. (-es; mrv. Beschlüs'se): besluit, (fig.) sluiting (den - maehen: eindigen; zum -e: ten slotte, ten besluite: den - lassen: het besluit nemen; 1 -nahme, vr.: besluit. Iieschmau'elien. w. b.: berooken, be-smoken; besehmau'sen, w. b.: (iem.;) een maal eten oploopen bij; (iets:) met een feestmaal vieren; beschmeis'sen, \v. b. onr.: (van vliegen:) drek loozen op, beschijten; - mit: (fig.) werpen op, werpen tegen; beschmie ren, w. b.: besmeren, (fi^.) vuilmaken; besehmut'zen, w. b.: vuilmaken; -besennau'ben (beschnau'fen), w. w.: besnuffelen, (fig.) doorsnuffelen. Besclinci'de, in Sam. I -bank, vr.: snijbank; -brett, o.: snijplank; -hobel, m.: sniisehaaf; -messer, o.: (tech.) schaaf-mes, (kkl.) besnijdmes; -presse, vr.: snij-pers. beHclinei'cleii, w. b. onr: (kkl.) besnijden; (papier:) afsnijden; (geboomte en fig. geldstukken:) snoeien; die Haare -: het haar knippen, het haar afpunten; Einem etwas -: iemand iets door den neus boren; Einem den Lohn -: iemand iets van zijn loon afknibbelen; Einem die Flügel -: iemand kortwieken; Be-schnj'i'der, in.: (boomen) snoeier, (geld) snoeier, (haar) snijder, knipper,(teeh.) werkman aan de snijpers, (kkl.) besnijder; Be-schneid'sel, o.: afsnijdsel; Besehnei'dung, vr. (kkl.) besnijdenis (zie overigens be-sclineideii); beschnei'en, w. b.: besneeuwen; beschnei'teln, w. b.: (tnb.) toppen, dunnen, een weinig snoeien; be-schnel'len, w. b.: beetnemen, te gauw (te glad) af zijn; beschnip'peln (beschnip - gen), w. b.: aan de Kanten afsnijden;en), w. b.: aan de Kanten afsnijden; eschnit'tene, m. (-n; mrv. -n): besnedene ; beschno pern (beschnüffeln, be-sehnup'pern), w. b.: besnuffelen, (fig.) doorsnuffelen (Alles -: fig.: zijnen neus overal insteken). besehock 'en, w. b.: belasting heffen van ; beschö'nigen, w. b.: 1) vergoelijken, 2) een mooien glimp geven aan. beschraii'ken, w. b.: beperken (ein beschrankter Kopf: een oekrompen brein); Besehrankt'heit, vr.: beperktheid, (fig.) bekrompenheid ; beschrei ben, w. b. onr.: beschrijven; beschreib'lich, bv. n.: te beschrijven; Beschrei bung. vr.: beschrijving, (fig.) signalement; beschrei'en, w. b.: uitkrijten, uitmaken, zwartmaken, (fig.) betooveren, (ook:) beweenen; beschrei'-ten, w. b. onr.: betreden (ein Pferd -: een paard bestijgen; dieses Urtheil [tl hat die Rechtskraft beschritten: dit vonnis is uitvoerbaar geworden); beschro'ten, w. b.: aan de kanten afsnijden. beNchuh'en, w. b.: schoenen aandoen, (tech.) van onderen met ijzer beslaan; be-schul'digen, w. b.:beschuldigenjbeschum-meln, w. b.: (fam.) in de luren leggen; be-schup'pen, w. b.: geschubd maken, (fig. fam.) in de luren leggen; beschür'fen, w. b.: (mnw.) blootgraven; beschür'zen, w.b.: |
een schort (voorschoot, sloofje, schootsvel, enz.) voordoen; beschüt'ten, w. b.: begieten, bemorsen; beschüt'zen, w.b.: bescner- l men, beschutten; Beschüt'zer, m. (-s; mrv. -): beschermer, (fig.) beschermheer ; Be-schüt'zerin, vr (-; mrv. -non): beschermster, (fig.) beschermvrouw. bewehwR'gern (sicli), w. w.: door zijn (haar, hun) huwelijk familie worden (-mit : van); Beschwa gerung, vr : aanhuwe-lijking* beschwan'gern, w. b.: bezwangeren; beschwat'zen, w. b.: bepraten; beschwe'feln, w. b.: zwavelen; beschwei'fen, w. b.: een staart maken aan (beschweiff, bv. n.: met een staart); beschweis'sen, w. b.: zweet- ^ droppels laten vallen op, (fig.) bezweet ^ maken. Bescliwerde, vr.: bezwaar, zwarigheid, (fig.) moeielijkheid, druk, last, (ook:) belasting, (gnk.) drukking, pijnlijkheid, Ëijn, (rent.) klacht, aanklacht (- gegen inen führen: over iemand klagen; eine -anbringen: eene aanklacht doen, eene klacht inleveren; I -führung, vr.: uiteenzetting van grieven;-schrift,vr.: bezwaarschrift; - voll, bv. n.: vol bezwaren en moeielijkheden.ijn, (rent.) klacht, aanklacht (- gegen inen führen: over iemand klagen; eine -anbringen: eene aanklacht doen, eene klacht inleveren; I -führung, vr.: uiteenzetting van grieven;-schrift,vr.: bezwaarschrift; - voll, bv. n.: vol bezwaren en moeielijkheden. beschwe ren, w. b.: bezwaren, drukken, (fig.) lastig vallen, tot last zijn (sich -, w. w.: zich bezwaard achten, ook: klagen). beselrwer'licli, bv. n.: moeielijk; (ook:) lastig; bw.: bezwaarlijk: (Einem -sein = Einem - fallen [onr.1: 1) aan iem. bezwaarlijk of moeielijk vallen, 2) iemand lastig vallen, het iemand lastig maken; I -keit, vr.: 1) zwarigheid, 2) moeielijk- ^ heid. Beschwer niss |sj vr.: Zie het woord Bescliwerde. Bescbwerung, vr.: 1) bezwaring, 2) Zie Bescliwerde. beseliwieli'tigen, w. b.: stillen, sussen, (fig.) tot zwijgen brengen; beschwin-gen, w. b. onr.: vleugelen geven aan: be-schwit'zen, w. b.: met zweet overdekken; beschwö'ren, w. b. onr.: bezweren; Be-schwö'rer, m. (-s; mrv. -): bezweerder; Beschwö rungs, in Sam.: (-buch, o.: too-verboek; -formel, vr.: bezweringsformulier) ; beschwült', bv. n.: met gras begroeid, met gras bedekt. besee'len, w. b.: bezielen; bese'geln, w. b.: 1) bezeilen, bevaren, 2) van zeilen voorzien; beseh'en, w. b. onr.: bezien, bekijken, bezichtigen (sich -, w. w. onr.: zich bekijken in den spiegel); beseh'ens, in Sam.: (-werth (tl, -würdig, bv.n.: bezienswaardig); beseh'nen, w. b.: eene pees zetten op (eenen boog); Beseh'ung, vr.: Zie Besichtigiing; besei'len, w. b.: (zeew.) ^ takelen, optuigen; Besei'lung, vr.: (zeew.) touwwerk, loopend want; besei'tigen, w. b.: ter zijde zetten, ter zijde schuiven, (fig.) uit den weg ruimen; bese'ligen, w. b.: (dk.) zaligen, (fig.) gelukkig maken. Benen, m. (-s; mrv. -): bezem; - von Federn: stoffer; neue - kehren gut: nieuwe bezems vegen schoon; alte - kennen die Ecken: oude paarden kennen het klappen van de zweep; 1 -binder, m.: bezembinder, bezemmaTker; -förmig, bv. n.: be-zemvormig; -heide, vr. (-kraut, o.): hei 2. voor bezems; -reisig, o.: bezemrijs ; -stiel,, m.: bezemsteel. |
i
BESESSEN. 91
BESTaNDIGKElT.
|
liesesisen. bv. n.: bezeten; Beses'sene, m. en vr. (mrv. -n): bezetene; Beses'sen-heit, vr.: bezetenheid. Besetz, in Sam. I -band, in.: garneer-lint; -platte, vr.: tegel;-schlagel(-stossel), m.: straatmakers-stamper. beset'zen, w. b.: bezetten (i. a. b.); (mod. en kim.) garneeren, boorden; mit Baumen met boomen beplanten; einen Teieh inlt Fischen viseh in eenen vijver brengen; besetzt', bv. n.: bezet (ein be-setzter König: schaakspel: een gedekte koning); beseuf'zen, quot;w. b.: zuchten over, betreuren; besich'tigen; w. b-; bezichtigen, (fig.) opnemen, schouwen; Besichjti-ger, m. (-s; mrv. -): schouwer; Besich'ti-guug, vr.: bezichtiging, (fig.) opneming, schouwing (gerichtliche - eines Ortes: opneming in loco; - einer Leiche: lijkschouwing;- (lurch AVerkverstandige: opneming door deskundigen; besie'ben^u,w.b.:(iets) door zeven getuigen doen bevestigen, (iemand) ondervragen in het bijzijn van zeven getuigen; besieg'bar, bv. n.: te overwinnen; besie'geln, w. b.: van een zegel voorzien, (rcht.) verzegelen, (fig.) bezegelen; Bcsie'gelung, vr.: verzegeling; besie'gcn, w. b.: overwinnen; Besie'ger, m. (-s; mrv. -): overwinnaar; Besie'gung, vr.: overwinning. besin'geu, w. b.: bezingen; zich be-sin'nen, w. w. onr.: 1) tot bezinning komen, 2) nadenken, zich bezinnen (sich eines Bessern -: tot beter inzicht komen, tot inkeer komen; sich - auf: zich herinneren): Besin'nung, vr.: bezinning, (fig.) bewustzijn (ook:) aarzeling, besluiteloosheid; Besin'nungs, in Sam.: (-kraft, vr.: 1) denkvermogen, 2)geheugen; -los,bv. n.: 1) bewusteloos, 2] onnadenkend); besippt', bv. n.: verwant, bevriend; Besitz', o. (-es): bezit (in - setzen: in het bezit stellen); 1 -ergreifung, vr. (-nehmung, vr.): inbezitneming ; -recht, o.: recht van bezit. besit'zen, w. b. onr.: bezitten (Eier -: op eieren zitten broeden; sich w. w. onr.: zich inhouden, zich goedhouden, zich zeiven meester blijven); Besitzer, m. (-s; mrv. -): 1) bezitter, 2) eigenaar; Be-sit'zerin, vr. (-; mrv. -nen): 1) bezitster, 2) eigenares; Besitz'thum [tj, o. (-s; mrv. -thümer [tj): bezitting; Besifzung, vr.: 1) bezitting, 2) bezit. bedoeken, w. b.: (iemand:) sokken aantrekken, (kousen:) verzolen; besof'fen, bv. n.; bezopen (-heit, vr.: bezopenheid); besoh'len, w. b.: van zolen voorzien (neu-: verzolen, nieuwe zolen zetten op): be-sol den, w. b.: bezoldigen; besol'det, by.n.: bezoldigd ; Besol'dung, vr.: bezoldiging; besöm'mern, w. b.: met zomerkoorn bezaaien; beson'der, bv. n.: bijzonder (die besondern ümstande: de bijzonderheden); Beson'derheit, vr.: bijzonderheid; beson'-ders, bw.: 1) inzonderheid, 2) afzonderlijk; beson'nen, w. b.: (dk.) met zonnestralen koesteren, beschijnen; bv. n. en bw.: bedachtzaam (-heit, vr.: bedachtzaamheid); besor'gen, w. b.: zorgen voor (etwas - für Einen: iets voor iemand doen; um etwas besorgt sein: bezorgd zijn over iets; be-sorgt machen: ongerust maken); besorg-lich, bv. n.: 1) ongerust, 2) hachelijk (-keit, vr.: i) bezorgdheid, 2) hachelijkheid); Be-sorg'niss [sj, vr.: bezorgdheid; besorgt', bv. n.: ongerust (zie 4 regels vroeger); Besor'gung, vr.: 1) zorg, goede zorg, 2) bezorgdheid. |
bespangt', bv. n.: (wpk.) met ringen van eene andere kleur: bespannen, w. b.: bespannen; bespei'en, w. b. onr.: bespuwen, bespuigen; bespick en, w. b.: lardee-ren (sich -, w. w.: zyn zak spekken); sich bespie'geln, w. w.: zich in den spiegel bekijken; bespin'nen, w. b. onr.: met een web omringen of bedekken; sich bespor-nen, w. w.: sporen aandoen (bespornt',bv. n.: gespoord); bespöt'teln, w. b.: den draak steken met; besprech en, w. b. onr.: bespreken, (fig.) onderhandelen over (sich mit Einem über etwas -: met iemand een onderhoud hebben over iets); Besprech'ung, vr.: bespreking; besprengen, w. b.: besprenkelen, (fig.) besproeien (mit Blut be-sprengt: met bloed bespat, besmeurd, gedrenkt); besprin'gen, w. b. onr.: bespringen; besprit'zen, w. b.: bespuiten,(fig.) bespatten; oespuck'en, w. b.: bespuwen, bespuigen; bespü'len, w. b.: bespoelen, besproeien; bespun'den, w. b.: 1) een bomgat maken in, 2) met eene spon in het bomgat dichtmaken. Bess'arabien, o. (-s): Bessarabic; Bess arabier, m. (-s; mrv. -): Bessarabiër; bess arabisch, bv. n.: Bessarabisch. bes'ser, bv. n. en bw. (v. tr. van „gut11): beter; - beneidet als bemitleidet: beter benijd dan beklaagd; -hin: verder op; -hinauf: hooger op; bes'sern. w. b.: 1) verbeteren, 2) beter maken,3) herstellen, 4) verstellen, repareeren (sich -, w. w.: 1. zich beteren, zijn leven beteren; 2. beter worden). Bes'serung:, vr.: 1) verbetering, 2) beterschap. BesMerungs. in Sam. I -anstalt, vr.: verbeterhuis; -fahig, bv. n.: voor verbetering vatbaar; -haus, o.: correctioneele gevangenis, huis van verzekering; -mittel,o.: middel ter verbetering; -strafe, vr,: correctioneele straf. best, bv. n. (o. tr. van „gutquot;): best; 1 -bietende, m. (-n; mrv. -n): meestbiedende ; -möglichst, bw.: zoo goed mogelijk Zie Beste. bestalilen, w. b.: verstalen; bestallen, w. b.: aanstellen, benoemen; Bestal'-lungs, in Sam.: (-brief, m., -urkunde, vr.: schriftelijke aanstelling of benoeming). » bestammf, bv. n.: (wpk.) met houtwerk van eene andere kleur dan het ijzer. Bestand', m. (-es, -s; mrv. Bestan'de): 1) duurzaamheid; -haben: stand houden ; 2) overschot, aanwezig bedrag, 3) bestand-deelen (mrv.), datgene waaruit iets bestaat; 4) huur, pacht; in - geben (haben, nehmen): in huur of in pacht geven (hebben, nemen): 1 -buch, o.: inventaris; -geld, o.: huurgeld, pachtgeld, pachtsom; -gut, o.: gehuurde boerderij, pachthoeve, gepachte hofstede; -herr, m.: landheer, eigenaar; -jagd, gehuurde jachtgrond; -los, bv. n. en bw.: ondegelijk, geen standhoudend; -theil [t], m.: bestanddeel; -vertrag, m.: huur-con-tract, pachtbrief; -wesen, o.: (het) wezenlijke; -zeit, vr.: pachttijd. Zie Bestands. Bestan der, m. (-s; mrv. -): pachter, huurder; bestan'dert, bv. n.: (wpk.) gee-rend; bestan'dig, bv. n.: bestendig, (fig.) duurzaam, standhoudend; Bestan'digkeitr |
BESTANDLICH.
BETZIMMER.
92
|
-VT.: bestendigheid, (fig.) duurzaamheid (- eines Amtes: onafzetbaarheid van een ambt); bestand'Iich, bw.: in pacht, in huur. Bestands', in Sam. I-liste, vr.: inventaris ; -weise, bw.: in pacht, in huur. bestan den (sicli), w. w.: (van boo-men:) dik worden. bestor'ken, w. b.: versterken; Bestii'-ter, m. (-s; mrv. -): (kph.) commissionair; be-sta'tigen, w. b.: 1) bevestigen, 2) bekrachtigen, 3) (jag.) ongemerkt voorbijgaan; Besta'tigungs, in Sam.; (-jagen, o.: jacht op een stuk wild dat men eerst ongemerkt voorbijgegaan is; -urkunde, vr.: bevesti-gingsbriet; -urtheil |t], o.: vonnis waarbij dat van een lageren rechter bevestigd of bekrachtigd wordt); bestat'ten, w. b.: een uitzet geven aan (zur Erde -; ter aarde bestellen; Güter kph.: goederen verzenden); Bestat'tung, vr.: 1) uitzet, 2) begrafenis; bestau'ben, w. o. s.: vol stof worden; bestau'ben, w. b.: bestuiven, met stof overdekken, (kkk.) met meel bestrooien; bestaubf (bestaubt ), bv. n : bestoven, vol stof, (pik.) met een fijn stof bedekt, (kkk.) met meel bestrooid; sich bestan den, w.w.: (pik.) stengels krijgeu. Best e, o.: (het) beste, (het) best; das g^meine -: het algemeen welzijn; das - bei etwas thun: 't meest bijdragen tot iets; sein -s thun: zijn best doen; Jeder sucht sein -s: ieder zoekt ziin voordeel; zum -n der Armen: ten voordeele van de armm; etwas zum -n geben: iets ten beste geven; nicht viel zum -n haben: niet veel in de melk te brokken hebben; Einen zum -n haben: iemand voor den gek houden. Besteeli', in Sam. I -naht, vr.: stik-naad, (van schoenen:)binnennaad;-presse, vr.: besteek-pers. bestech bar, bv. n.: om te koopen (-heit, vr.: omkoopbaarheid); besteeh'en, w. b. onr.: omkoopen, (fig.) bekoren; be-stech'lich, bv. n.: om te koopen (-keit, vr.: omkoopbaarheid; Bestech'ung, vr.: omkoo-ping. Besteek', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) koker, doos, foedraal; (fig.) stel vorken, lepels, messen; 2) bestek, berekening; be-steck'en, w. b.: een heft (steel, handsvat) makQp aan, (akk. en tnb.) bepoten, beplanten, (fig.) versieren; Be'steg', o. (-es, -s; mrv. -e): (mnw.) kant, buitenkant. besteh'en, w. o. onr. h.: bestaan (i. a. b.); (fig.) geldig zijn; (ook:) met glans ten einde brengen; - auf: staan op, volhouden (auf seinem Kopte -: zijn hoofd doordrijven, op zijn stuk blijven staan): be-sten'end, bv. n.: bestaande (für sich -: op zich zelf, onafhankelijk; nicht neben einander -: onvereenigbaar); bestehl bar, bv. n.: te bestelen; besteh'len, w. b. onr.: bestelen, (fig.) plunderen. bestei'gen, w. b. onr.: beklimmen, bestel len, w. b.: 1) bestellen, 2) bespreken, 3) aanstellen, benoemen, 4) volbrengen, 5) ein Amt -: eenen post aanvaarden of bekleeden; einen Acker -: eenen akker bewerken; sein Haus -: zijne huiselijke zaken regelen, (fig.) zich op den dood voorbereiden, bestem'peln, w. b.: stempelen, best'ens, bw.: ten beste; ich empfehle |
mich Ihnen -: ik houd mij ten zeerste bij u aanbevolen. bester'nen, w. b.: 1) met sterren als bezaaien; 2) met een sterretje merken; bestemt', bv. n.: 1) met sterren als bezaaid, (fig.) met orde-teekenen behangen, 2) met een sterretje gemerkt; besteu'ern, w. b.: belasting leggen op, belasting heffen van, belasten; Besteu'erung vr.: belasting. bestia'liscli, bv. n.: beestachtig, bees-telijk; Bestialitat', vr.: beestachtigheid, beestelijkheid; Bestich', in.: besteekoand; Bes'tie, vr.: beest, redeloos dier; bestie'-ben, w. b.: bestuiven, met stof overdekken; bestie'feln, w. b.: laarzen aantrekken; bestie'felt, bv. n.: gelaarsd; bestie'len, w. b.: van eenen steel (een heft, een hands-vat) voorzien. bestimm'bar, bv. n.: te bepalen; be-stim'men, w. b.: 1) bepalen, 2) bestemmen, 3) (fig.) overhalen; bestim'mend, bv. n.: lt;tlk.) bepalend; bestimmt', bv. n.: bepaald, (tik.) bepalend, (fig.) nauwkeurig (-heit, vr.: bepaaldheid, nauwkeurigheid, juistheid); Bestim'mung, vr.: 1) bepaling, 2) bestemming (seine - erfüllen: aan zijne bestemming beantwoorden); Bestim'mungs-wort, o.: (tik.) ter bepaling dienend woord (bijvoeglijk naamwoord, bijwoord). bestoek en, w. o. h. (sich -, w. w.): stengels krijgen. bestra fen, w. b.: straffen, kastijden (mit Worten -: bestraffen, berispen); Be-stra'fung, vr.: straf, kastijding; bestrah'-len, w. b.: bestralen; sich bestre'ben, w. w.: streven, trachten, zich beijveren, zijn best doen; Bestre'bung, vr.: poging, (het) pogen, (het) streven; bestrei'chen, w.b.onr.: snieren, insmeren, besmeren, (met de magneet) aanstrijken, (art.)bestrijken,(fig.) wegblazen, wegmaaien; bestreit'bar,bv.n.:betwistbaar; bestrei'ten, w. b. onr.: bestrijden, (fig) betwisten; bestreu'en, w. b.: bestrooien; bestrick'en, w. b.: met touw omwinden, (jag-). strikken, vangen, (fig.) verschalken; beströ men, w. b.: besproeien. bestüek'en, w. b.: (een schip:) met geschut wapenen; bestür'men, w. b.: bestormen; bestür'zen, w. b.: volstorten, (fig.) doen ontstellen, doen schrikken; be-stürzt', bv. n.: ontsteld (-machen, doen ontstellen, doen schrikken); Bestür'zung, w vr.: ontsteltenis, schrik, verslagenheid (in - gerathen [t]: ontstellen, van zijn stuk raken). Besueli', m. (-es, -s; mrv. -e): bezoek; einen - abstatten: een bezoek afleggen; (-karte, vr.: visite-kaartje): besu'chen, w. b.: bezoeken; Besu'cher, m. (-s; mrv.-): bezoeker, (adm.) visiteur; besu'deln, w. b.: vuilmaken, (fig.) bezoedelen. Bet, in Sam. I -bruder, m.: schijnvrome, huichelaar, schijnheilige; -fahrt, vr.: bedevaart; -gang, m.: processie;-glocke, vr.: klok voor het gebed, (kkl.) angelus; -halle, vr.: bidkapel; -haus, o.: bedehuis; -kammer, vr.: bidvertrek; -saai, bidkamer, bidvertrek; -schemel, m.: bidstoeltje; -schwester, vr.: 1) bidzusje, vrome ziel, 2) schijnvrome, huichelaarster; -schwesterthum [tl,in.:vertoon van vroomheid; -stuhl, m.: bidstoel; -stunde, vr.: bid-uur.ure des gebeds; -tag, m.: bidstond, bededag; -wache, vr.: (kkl.) kruis week; -zimmer, o.: bidvertrek. |
BETTWaRMER.
BETaFELN.
|
beta'feln, w. b.; Zie tafeln; beta len, w. b.: 1) verdagen, uitstellen tot een anderen dagr; 2) dagvaarden; w. o. s.: (interesten, enz.:) vervallen; betagt', bv. n.: bedaagu, oud, (van interesten:) vervallen, verschenen; beta'keln, w. b.: optuigen, takelen, van loopend want voorzien; betasten, w. b.; betasten, bevoelen; betau'ben, w. b.: verdooven, (tig.) versuft maken (vor Schreeken betaubt: door den schrik als wezenloos); betau bend, bv. n.: verdoovend, (fig.) wezenloos makend. Be te, vr.: (spl.) beest- Betelquot;, m. (-s): (pik.) betel. be ten, w. b.: bidden (zu Gott God bidden). betlia'tigen, w. b.: met daden toonen; bethau'en [tl, w. b.: bedauwen, met dauw overdekken; bethee'ren [tl, w. b.: teren; bethei'ligen [tj, w. b.; deelgenoot maken, (fig.) betrekken (sich-bei: deelnemen aan); Bethei'ligte | tj, m. en vr.: belanghebbende; Bethei'ligung [tj, vr.: deelneming, (het) mede betrokken zijn; betheuern [tl, w. b.: betuigen, bezweren, plechtig verzekeren; bethö'ren, w. b.: gek maken, het hoofd op hol brengen, 2) bedotten, verschalken: bethu'lich, bv. n.: voldoende, gemakkelijk; beti'teln, w. b.: tituleeren, noemen; betol peln, w. b.: bedotten, beetnemen; beto'nen, w. b.: klemtoon geven aan, nadruk leggen op, (tik.) van een toonteeken voorzien, (muz.) aanhouden; Beto'nie, vr.: (pik.) betonie. Betracht , m. (-es,-s): aanmerking (in - kommen: in aanmerking komen; in -seiner Dienste: uit aanmerking van zijne diensten; in jedem -: in ieder opzicht; in gewissem -: in zeker opzicht; betrach ten, w. b.: 1) beschouwen, (ng.) in aanmerking nemen, 2) overwegen, overpeinzen; be-trach'tend, bv. n.: bespiegelend; betraeh-tens, in Sam.: (-werth |t], -würdig, bv. n.: betrachtenswaardig); betracht'lich, bv. n.: aanmerkelijk, aanzienlijk, belangrijk (-keit, vr.: belangrijkheid); Betrach'tung, vr.: beschouwing (in - ziehen: in aanmerking nemen; in - versunken: in gepeins verdiept) ; Betrag, m. (-es, -s, mrv. Betra'ge): bedrag; betra'gen, w. o. onr. h.: bedragen, beloopen (sich w. w. onr.: 1. zich gedragen, 2. te werk gaan); Betra'gen, z..iivo.: 1) gedrag, 2) manier van handelen: be-trau'ern, w. b.: betreuren, beweenen, (fig.) rouwen voor, rouw dragen over; betrau'erns, in Sam.: (-werth Itl, -würdig, betreurenswaardig); betrau'feln, w. b.: bedroppelen, (kkk.) bedruipen; betraut'.bv. n.: vertrouwd. Betreff', bw.: in - (met 2en nmv.): wat betreft, met betrekking tot, ten aanzien van; betref fen, w. o. onr.h.: betreffen, aangaan, raken; w. b. onr.: treffen, overkomen, wedervaren, gebeuren, (fig.) betrappen, overrompelen, snappen (sich -lassen: zich laten snappen); betreffend, bw.: betreffende, rakende; betrei'-ben, w. b. onr.: (een vak:) uitoefenen, (eene kunst:) beoefenen, (een proces:) voeren, (fig.) behandelen, ter harte nemen, (vee:) hoeden, laten grazen; betre'ten, w. b onr.: betreden, (fig.) betrappen, overrompelen, snappen, (van haan en kip:) treden; bv. n.: betreden, begaan,gebaand, geëffend, (fig.) ontsteld, verbouwereerd, (-heit, vr.: ontsteltenis, verslagenheid,verbouwereerdheid); Betretung, vr.: betreding, (fig.) verschijning (im Betretungs-falle; ingeval hij of zij verschijnt). |
Betrieb', m. (-es, -s; mrv. -e): (van vak:) uitoefening,(van kunst:) beoefening, (fig.) doorzetting, voortzetting, (mnw.) bewerking; Betriebs', in Sam.: (-fonds, o.; bedrijfskapitaal; -herr, m.: eigenaar eener mijn; -kapital, m.: bedrijfskapitaal); be-trieb'sam, bv. n,: werkzaam, ijverig (-keit, vr.: werkzaamheid, werk-ijver); betrm-ken, w. b. onr.: dronken maken (sich w. w. onr.: zich bedrinken, zich bezuipen). betroffen, bv. n.: getroffen, ontsteld, verbouwereerd, verslagen (-heit, vr.; ontsteltenis, verslagenheid, verbouwereerdheid); betröp'feln (betrop'fen), w. b.: bedruppelen, bedruipen; betrü'ben, w. b.: bedroeven; Betrüb'niss [s], vr.; bedroevingT droefenis, droefheid; betrübf, bv. n.; 1) bedroefd, treurig, 2) droevig, bedroevend; Betrug', m. (-es, -s): bedrog; betru'-gen, w. b. onr.; bedriegen (Einen um etwas iemand in iets misleiden of teleurstellen; sich -, w. w. onr.: zich bedriegen,, zich vergissen); Betrü'ger, m. (-s; mrv. -); bedrieger; Betrügerei', vr.: bedriegerij, bedrog; Betrü'gerin, vr (-; mrv. -nen); bedriegster; betrü'gerisch, bv. n.: bedrieglijk; betrüg'lich, bv. n.; bedrieglijk (-er Bankerott; frauduleus bankroet; -keit,vr.; bedrieglijkheid); betrun'ken, bv. n.: dronken, beschonken (-heit, vr.; beschonkenheid, dronkenschap). . , , Bett, o. (-es; mrv.-en); bed; (van jachtwild:) leger; das - hüten; het bed houden, te bed blijven; das - machen: het bed schudden; I -bank, m.: slaapbank; -bar-chent, m.; beddetijk; -becken, o.; bedde-pan; -behang, m.; ledikantbehangsel, (ook:) bedgordijn; -boden, m.; onderlagen (mrv.); -bretter, o. mrv.; onderlagen; -decke, vr.: deken, beddedeken (abgenahte, gesteppte -: gestikte deken, sprei-deken, sprei); -flasche, vr.: beddeflesch, (fig, tam.) warm kruikje; -gang, m.: ruimte tusschen het ledikant en den muur : -gardine, vr.; bedgordijn; -genoss, m.; slaapkameraad, (fig,) bedvriend; -genossin, vr.; slaapkameraad, (fig.) bédvriendin; -gerath' [t], o.; beddegoed; -gesell', m.; Zie Bettgfenoss; -gestell', o.: bedstede, slaapplaats, ledikant; -gurt, m.: ledikants-ezel,vonderlaags-raam; -himmel, nu: hemel van (een, het) ledikant; -kammer, vr.; kamer voorliet beddegoed; -kissen, o.; kussen, oorkussen; -korb m.; wieg, (ng.) bedje; -kranz, in,; gordijnvalletje, losse bovenstrook over de gordijnen; -lagerig, bv n.: bedlegerig (-keit, vr.: bedlegerigheid); -laken, o.; beddelaken; -meister, m.; opzichter over de bedden; -pfanne, vr.: beddepan; -pfosten, m.; beddepost, poot van een ledikant; -pfühl, m.; peluw; -sack, m.; stroozak, stroo-matras; -saule, vr.; stijl voor het ledikantbehangsel; -schirm, m,; kraam-scl'ot, kraamschut; -stange, vr.; gordijnroede ; -stelle, vr.: bedstede, slaapplaats; -stollen, m.; poot van een ledikant; -tisen, in.; dichtslaande krib, dichtslaand ledikant, dichtslaande slaapbank; -tuch, o.; beddelaken; -überzug, m,; 1) beddesloop, 2) kussensloop; -umhang, m.; ledikantbehangsel; -vorhang, m.: bedgordijn; -warmer, m.; beddeflesch, (fig. ram.) warm kruikje; |
BEWACHEK.
BETTZEUGr.
94
|
-zeugr, o.: beddcg-oed; -zieche, vr.: bedde-sloop; -zwillich, m.: tijk voor bedden, beddetijk. Bett chen, o. (-s; mrv. -): bedje. Bet'tel, m. (-s): bedel; (fig.) vodderij, lorrenboel; dem - nachhangen: van den bedel leven; das ist der ganze dat is de heele lorrenboel; I -arm, bv.n.: dood-arm; -brief, m.: bedelbrief; -brod, o.: brood van de bedeeling, (fig.) genadebrood, (ook:) aalmoes; -bruder, m.; bedelmonnik, (fig.) bedelaar; -frau, vr.: bedelaarster; -geld, o.: aalmoes (ook fig.); -gesindel; o.: bedelpak, bedelaarsgespuis; -naft, bv. n.: bedelachtig, (fig.) armzalig; -herberge, vr.: 1) bedelaarsgesticht, 2) bedelaarsdoelen; -junge7m.: Kleine bedelaar; -kram, m.: lorrenboel; -leute, m. mrv.: bedelaars, bedelvolk; -mann, m.: bedelaar: -mönch, m.: bedelmonnik; -münze, vr.: klein geld, (fam.) klein grut; -orden, m.: (kkl.) bedel-orde; -pack, o.; bedelvolk, bedelaarsgespuis ; -sack, m.: bedelzak, (fig.) bedelstaf; -staat, o.: poovere opschik ; -stab, m.: bedelstaf (an den - gerathen [tl: tot den bedelstaf komen); -stand, m.: bedelstand; -stolz, m.: bedelaarstrots, dwaze hoogmoed; bv. n.: arm en trotsch; -vogt, m.: politic-beambte belast met het toezicht op de bedelaars ; -volk, o.: bedelvolk. Bettelei'. vr.: bedelarij, (fig.) gebedel; pet'teln, w. b.: bedelen (- gehen: loopen bedelen), bet ten, w. b.: 1) het bed opmaken voor; 2) te bed brengen; sich -, w. w.: een bed voor zich spreiden; sich gut oder übel maken dat men goed of slecht af is; sich zusammen -: bij elkander slapen; sich von einander -: niet bij elkander slapen, elk apart slapen; wie man sich bet-tet so schlaft man: (spr.) zooals men den pot kookt moet men hem eten, wie zijn achterste brandt moet op de blaren zitten. Bett'ler, m. (-s: mrv. -): bedelaar; 1 -herberge, vr.: bedelaarsdoelen; -hand-werk, o.: bedelaarsberoep; -leben. o.: bedelaarsleven; Bett'lerin, vr. (-; mrv.-nen): bedelaarster; bett'lerisch, bv. n.: bedelachtig. Bet'tun^, vr.: (art.) batterij; (vest.) platvorm; (fig.) rollaag. betu'chen, w. b.: met laken behangen; betün'chen, w. b.: witten ; Bet'ze, vr.: teef. 'Bench, in Sam. I -bütte, vr. (-fass, o.): waschkuip, waschtobbe; Beu che, vr.: (de) wasch, (het) wasschen; beu chen, w. b.; wasschen. Ben'ge, vr.: bocht, kromming; -fall, m.: (tlki) naamval; -muskei, m.: (ontl.) buigspier. ben gen, w. b.: buigen, krommen; (fig.) fnuiken (b. v. iemands trots); das Recht-: het recht verdraaien. beng'sam. bv. n.: buigzaam (-keit.vr.: buigzaamheid). Ben'gung, vr.: buiging; (fig.) bocht; (ook:) buigzaamheid; - des Lichtes: breking van de lichtstralen. Ben'le, vr.: bult, knobbel, (hik.) gezwel, buil; Beulen, in Sam.: (-klopfer; ra.: bul-tenklopper; -melone, vr.: pik.: cantaloep); beu'licnt, bv. n.: knobbelachtig, bultvor-mig; beu'lig, bv. n.: bultig, vol bulten. |
beunruli'igen, w. b.: 1) verontrusten, (fig.) lastig vallen, 2) ongerust maken (sich -, w. w.: zich ongerust maken) ; BeunruhV igung, vr.: 1) verontrusting, 2) ongerustheid; beur'kunden, w. b.: met bewijsstukken staven; beur'lauben, w. b.: 1) verlof geven aan, 2) afdanken, wegzenden (sich -, w. w.: 1. verlof nemen, 2. heengaan); Beur'laubte, m. (-n; mrv. -n): (rail.) verlofganger; beur'theilen [tl, w. b.: beoordee-len: Beur theiler [tl, ra. (-s; rarv. -): be-oordeelaar; Beur'theilung [tl, vr.: beoor-deeling (Beur'theilungskraft Itl, vr.: oordeel, gave des oordeels). Beu'te, vr.: 1) buit, 2) prooi (-raachen: buitmaken; den Feinden zur - werden: in handen van den vijand vallen); 3) (bij bakkers:) kneedtrog; 4) houten bijënkorf. Ben tel, m. (-s; mrv. -n): 1) beurs, (fig. en drk.) buidel (sich nacn seinem - richten: naar zijne beurs te werk gaan, de tering naar de nering zetten; 2) meelbuil; (tim.) steekbeitel, fermoor; 1 -för-mig, bv. n.: buidelvormig; -kammer, vr.: builkamer; -kasten, ra.: builkist; -per-rücke, vr.: staartpruik; -ratze, vr.: buidelrat; -Schneider, m.: zakkenroller; -schneiderei', vr.: (het) zakkenrollen (-schneiderei treiben: zakkenrollen); -stolz, m.: geldtrots; -thier [tl, o.: buideldier ; I beu'teln, w. b.: (meel:) builen, (hennep:) dorschen (sich -, w. w.: bubbelen, opbub-belen); beu'telig, bv. n.: bubbelig, gebubbeld. ben'ten, w. b.: buitmaken, kapen; w. o. h.: eene bijënkorf; met wilde bijen bevolken. I Beuten,in Sara.: -heide, vr.: bosch niet veel honig van wilde bijen; -honig, ra.: honig van wilde bijen; -salbe, vr.:stopwas. Bent'ler, ra. (-s; rarv. -): beurzenraa-ker. Bent'ner, ra. (-s; rarv. -n): bijenboer, bijenhouder, ijraker. bevöl'kern, w. b.: bevolken; Bevöl'-kerung, vr.: bevolking; Bevöl'kerungs, in Sara.: (-liste, vr.: bevolkingslijst, bevolkingsregister; -stand, ra.: staat van bevolking). bevoll'niaeliti^en, w. b.: volmacht geven aan, machtigen: bevoll'machtigt, bv. n.: gemachtigd, (dipl.) gevolmachtigd; Bevoll'machtigung, vr.: 4) machtiging, 2) volmacht. bevor', vgw.: eer, voordat, alvorens; | -n^unden, w. b.: 1) (aan iemand) een voogd (of: een* curator) geyenr; 2) voogd zijn over (iemand), (fig.) (iem.) behoorlijk onder bedwang houden; -raun-dung, vr.: voogdij; -rechten, w. b.: bevoorrechten; -stehen, w. o. onr. h.: 1) te wachten staan, wachten, ophanden zijn, 2) bedreigen, over het hoofd hangen; -stehend, bv. n.: ophanden zijnde, te wachten staande, over het hoofd hangende ; -theilen [tj, w. b.: 1) bevoordeel en, 2) benadeeion; -worten, w. b.: van eene voorrede voorzien, 2) een goed woord doen voor; -zugen, w. b.: 1) bevoorrechten, 2) de voorkeur geven aan. bewacb'en, w. b.: bewaken; bewach'-sen, bv. n.: begroeid; bewaffnen, w. b.: wapenen (sich -, w. w.: zich wapenen; rait bewaffneter Hand: gewapenderhand); Be-wafTnung, vr.: wapening; Bewahr'anstalt, vr.: bewaarschool; bewah ren, w. b.: bewaren, (fig.) behouden (sich -, w. w.: zich vrijwaren, zich in acht nemen); bewah'ren, |
(- um: naar), dingen (- urn: naar); sich um ein Madchen -; aanzoek doen om de hand van een meisje; Bewerker, m. (-s; mrv. -): aanzoek-doener, sollicitant; ne-wer'bung, vr.: aanzoek, (fig.)
wer'fen, w- b. onr.: bewerpen, (mtsl.) berapen; bewerkstelligen, w. b.; bewerkstelligen; bewic'keln, w. b.; omwikkelen; bewil ligen, w. b.; bewilligen in, inwilligen; bewill'kommen (bewiirkommnen), w. b.: verwelkomen; bewim'peln, w. o.: (zeew.) met wimpels tooien; bewinden, w. b. onr.: omwinden; Bewind'sel, o.(-s; mrv. -): omwindsel,(zeew.) woeling; bewirk bar, bv. n.; uitvoerbaar, doenlijk, te verwezenlijken; bewir'ken, w. b.; 1) bewerken, teweegbrengen, 2) ten uitvoer brengen, verwezenlijken ; bewirth'en [tl, w. b.: onthalen; bewirth'schaften [tl, w. b.; beheeren; Bewirth'schaftung [tl, vr.; beheer, (t) beheeren ; Bewirth'ung [t], vr.; onthaal (die
- bei der Tafel übernehmen: de honneurs
aan tafel waarnemen); bewifthumen |t|, w. b.: een weduwgoed (een weduwgeld) vermaken aan; bewitz'eln, w. b.: nauwe kwinkslagen maken op, flauwe geestigheden uitkramen over. .
bewohn bar, bv. n.: bewoonbaar, dc-woh'nen, w. b.; bewonen; Bewoh ner, m. (-s* mrv. -); bewoner; Bewoh'nerm, vr. (-•' mrv. -nen): bewoonster; Bewoh nung, vr.: bewoning; sich bewol keu, w* Y,:-wolkt worden (der Himmel bewolkt sich. de lucht betrekt); sich bewollen, w. w.: wol krijgen; Bewun'derer m. (-s; mrv. -): bewonderaar; bewun'dern, w. b.; bewonderen (es ist nicht zu -: het is niet te \ er-wonderen, het is geen wonder) ; bewun-derns, in Sam.; (-worth ltl, -wurdig, br. n.: bewonderenswaardig); Bewunderung, vr.: 1) bewondering, 2) verwondering (ne-wun'derungswürdig, bv. n/:
waardig); Bewurt', m. (mtsl.) beraping, bepleistering: sich Wur zeln, w. quot;.t wor-tel schieten; bewusst, bv. n.t bewast (die
-e Sache: de bewuste zaak; .es ist rair
nicht - dass..., het is mij met bewust dat..., ik weet niet dat...; sich seiner nicht mehr - sein: green bewustzijn meer 'hebben); bewusst los, bv. n.; bewusteloos, Bewusst'sein, o. (-s) : bewustzijn.
bezah len, w. b.: betalen, (fiff.) taald zetten, inpeperen; bezahlt, bv. n.. betaald, (onder rekeningen;) voldaan, beziihmbar, bv. n.; te temmen (-kejt, vr.; tembaarheid); bezah men, w. O.. temmen, (tig.), betoomen, beteugelen, Bezah mer, m. (-s; mrv. -); temmer, bc-zahnt', bv. n.; met tanden; Bezau berer,
m (-s; mrv.-): betoovenaar; bezau bern,
w b.; betooveren; bezau'bernd, bv- n-: betooverend; hezau'bcrt, bv n.: betoo-verd; Bezau'berung, vr.; betoovermg, bezaumen, w. b.; toornen, optoomen; bezau nen, w. b.: omheinen, omtuinen, bezech'en (sich), w. w.;
ken drinken; bezeich ne.n.w. b.; l) merken, (fig.) aanduiden, (ook;) uitduiden, 2) teekeningen maken op; Bezeich nung, vr.; aanduiding, uitduiding, (ng.) Mo-nalement, (tik.) toonteeken-plaatsing (Be-zeich'nungszettel, m.; naambriefje, op
schrift, etiquette) *, bezei gen, w. b.. betoenen, bewijzen (sich -, w. w.; zich bctoo nen, zich gedragen; -, z.. n. o.. gedrafe.
BEWA.HRER.
w. b.; bewaarheden, bevestigen, (fig.) bewijzen (sich w. w.: 1. zich bewaarheden, zich bevestigen, 2. bewijzen te zijn, zich overtuigend doen kennen als); Bewan-rer, m. (-s; mrv. -): bewaarder; bewahrt', bv. n.: 1) echt, 2) beproefd, proefhoudend, deugdelijk, atdoend (-heit, 1. echtheid, 2. deugdelijkheid); Bewah-rung, vr.: bewaring:, behoud (Bewah-rungsmittel, o.: voorbehoedmiddel): be-wal'det, bv. n.: l)oschrijk; met bosch bedekt; bewald rechten, w. b.: (tim.) kantrechten; bewallen, w. b.: (akk.) aanaarden; bewiil'tigen, w. b.: overweldigen ;be-wan'dern, w. b.: bereizen, doortrekken; bewan'dert, bv. n.: knap, ervaren, bedreven; bewandt', bv. n.: gesteld (bei so be-wandten Umstanden: de zaken zoo gesteld zijnde, bij dien staat van zaken); Bewandt'niss |sl, vr.: gesteldheid (was es aueh für eiae - haben moge mit: hoe het ook gesteld moge wezen met);bewas'-sern, w. b.: besproeien.
Beweg', in Sain. I -grund, m.: beweegreden, drijfveer; -muskei, m.: (ontl.) be-weegspier.
beweg bar, bv. n.: beweegbaar, beweeglijk'(-keit, vr.: beweegbaarheid); be-we'gen, w. b. regr.: 1) in beweging brengen, (fig.) in het gemoed grijpen, aandoen, 2) verroeren; w. b. onr.: 1) bewegen, nopen, 2) aansporen, overhalen (sicn bewogen finden; reden hebben om); bewegend,(ng.) treffend, roerend; beweg'lich, bv. n.; beweeglijk, beweegbaar (-e Grüter; roerende goederen; -keit, m.: beweeglijkheid); be-wegt', bv. n.; bewogen, aangedaan, geroerd, getroffen; Bewe'gung, vr.; beweging, (fig.) gemoedsbeweging, aandoening (in - setzen; ia beweging brengen); Be-we'gungs, in Sain.: (-achse, vr.; omwente-lings-as; -fahiglceit, vr.; beweegvermogen; -grund, m.; beweegrreden, drijfveer;-kraft, vr.; beweegkraelit; -kunst, -lehre, vr.; leer der beweegkracliten; -los, bv. n.: bewege-loos; -zirkol, m.: str.; bewegings-cirkel).
beweh'ren, w. b.; wapenen, in staat van tegenweer brengen ; Beweh'rung, vr.; wapening; sich. bewei'ben, w. w.: eene vrouw nemen, trouwen; bewei'nen, w. b.; beweenen; bewei'nens, in Sam.: ^-werth [tl, -würdig, bv. n.: betreurenswaardig).
Beweis', m. (-es; mrv. -e): bewijs;den - führen: bewijzen; I - artikel, m. mrv. bewijsstukken; -führer, in.: bewijsgever; -führung, vr.; bewijslevering1; -grund, m.: bewijsgrond; -kraft, vr.: bewijskracht; -mittel, o.; bewijsmiddel; -rede, vr.: be-toogrede; -schluss, m.: betoog, argument; -schrift, vr.: schriftelijk bewijs, document; -stelle, vr.: bewijsplaats; -stuck, vr.: bewijsstuk; -urkunde, vr.: schriftelijk bewijsstuk; -zeugre, m.: bijkomend bewijs.
bewei'sen, w. b. onr.: bewijzen; beweis'lich, bv. n.: bewijsbaar (-keit, vr.: bewijsbaarheid); beweis sen, w. b.; witten. ..
bewen'den.- w. o. onr. s.: gesteld zyn (zie be wand. tf); es dabei - lassen : het daarbij laten; l z. n. (-s); hierbei hat es sein -: hierbij blijft het, hiermee is het afgedaan. , . , x
bewer'ben. (sicli), w. w. onr.: staan
96 BIERBOTTICH.
BEZEIGUNG.
|
handelwijze); Bezei'gung-, vr.: bewijs, betoon; bezet'teln, w. b.: van een opschrift voorzien; bezeu'gen, w. b.: betuigren. bezich tigen, w. b.: betichten, bezieh'en, w. b. onr.: 1 betrekken (de wacht, het kamp, eene woning); 2} reizen op (kermissen, enz.), bezoeken; 3) trekken, krijgen, ontvangen (salaris, koopwaar, enz,); Einen trekken op iemand, een wissel afgeven op iemand; 4) bespannen (met snaren, een instrument), omspannen (met nelten, een bosch); ein Land mit Krieg oorlog gaan voeren in een land; I sich -, w. w. onr.: (van de lucht:) betrekken, bewolkt worden; (drk.) drachtig worden; sieh - auf: 1) zich beroepen öp, aanhalen; 2) slaan op, betrekking hebben op, in verband staan met. bezieli'enfllieli, bv. n.: met betrekking tot; Bezieh'er, m. (-s; mrv.-): trekker (van eenen wissel); bezieh'lich, bv. n.: be-trekkelijk (-keit, vr.: betrekkelijkheid): Bezieh'ung, vr.: betrekking, opzicht (in -^ 'o met betrekking tot); Bezie'hungs, m Sam.: (-anweisung, vr.: kph.: bestel-Img; -türwort, o.: tik.: betrekkelijk voornaamwoord). bezie len, w. b.: ten doel hebben, be-pogen ; bezitquot;fern, w. b.: met cijfers merken, (bladzijden:) pagineeren; bezim'mern, w.b.: tot timmerhout bewerken; Bezirk', m. (-es, -s; mrv. -e): district, arrondissement, (fig.) omtrek; bezir'ken, w. b.: 1) in districten ot arrondissementen afdeden, 2) de grenslijn van een district vaststellen. Bezoar', m. (-s): (min.) bezoar (-stein, m;: bezoar-steen; -boek, m.: Indische bok; -ziege, vr.: Indische gert); bezuck'ern, w. b.: suiker strooien op of over. -Bezng', m. (-es, -s; mrv. Bezü'ge): 1) omkleedsel, overtrek (b.v.: kussen-®i0pP.) 'i 2) snarental (waarmee een mu-ziek-mstrument bespannen is); - 3) betrekking (- nehmen auf: betrekking hebben op); I -nahme, vr.: betrekking (mit- auf: met betrekking tot); I bezüglich, bv. n.: betrekkelijk: bezwack'en, w. b.: besnoeien, van......afknijpen; bezweck'en, w. b.: pmnen, vastpinnen, (fig.) beoogen; be-zwei'feln, w. b.: betwijfelen; bezwingbar, bv. n.: 1) te bedwingen, in toom te houden, te beteugelen, 2) tot onderwerping te brengen, (van vestingen:) neembaar, te vermeesteren^ bezwin'gen, jv. b. onr.: 1) bedwingen, beteugelen, in toom houden, 2) tot onderwerping brengen (sich w. w. onr.: zich bedwingen, zich inhouden); Bezwin'ger, m. (-s; mrv. -): overwinnaar; bezwing'lich, bv. n.: Zie bezwingbar; Bezwing'ung, vr.: tenonderbrenging, onderwerping. Bi'feel, vr.: Bijbel; vielsprachige -: bijbel in verscheidene talen; I -ausleger, m.: bijbelverklaarder, bijbel-uitlegger; -auslegung, vr.: bijbelverklaring; -test, bv. n.: bijbelvast ; -gesellschaft, vr.: bijbelgenootschap; -massig, bv. n.: overeenkomstig den Bijbel; -sprache, vr.: bijbel-taal:-spruch, m.: bijbelspreuk; -werk', o.: 1) Bijbel met commentaren, 2) Bijbel in verscheidene talen. |
Bi'ber, m. (-s; mrv. -): bever; I -affe, m.: baviaan; -ban, m.: beverhol; -baum. m.: beverboom; -ente, vr.: duik-eend; -feil, o.: bevervel; -geil, o.: bevergeil; -haar. o.: beverhaar; -haaren, bv. n.: kastoren; -haut, m.: beverhuid; -hut, m.: kastoren hoed; -jagd, vr.: beverjacht; -klee, m.: bitterklaver; -kraut, o.: klein duizendgul-denkruid; -nell, o. (-s): pimpernel; -ratze, vr.: muskusrat; -wurz, vr.: (pik.) haarwortel. Bibliol^rapli'. m. (-en; mrv. -en): bibliograaf; -graphicvr.: bibliographic; -gra'phisch, bv. n.: bibliographisch; -man', m. (-en: mrv.-en): bibliomaan, boekengek; -thek', vr.: bibliotheek, boekerij; -thekar', m. (-s; mrv. -en): bibliothecaris. bi'bliscti, bv. n.: bijbclsch. Biek'beere, vr.: blauwe bes, bosch-bezic; Bick'e, vr.: houweel; Bick'elhaube, vr.: punthelm, piekhelm, stormhoed; bick'-en, w. b.: pikken, (fig. fam.) bikken, pruimen, eten. bie der, bv. n.: degelijk, braaf;! -herzig, bv.n.: degelijk, braaf; -keit, vr.: degelijkheid, braafheid; -mann, m.: degelijk man, braaf man; -sinu, m.: degelijkheid, braafheid; -weib, o: degelijke vrouw, brave vrouw. Bieg, in Sam. I -bar, bv. n.: buigbaar; -eisen, o.: buig-ijzer; -muskei, m.: buig-spier; -sam, bv. n,: buigzaam, (fig.) handelbaar ; -samkeit, vr.: buigzaamheid, (fig) handelbaarheid ; -scheibe, vr.: hoepbuiger; -zange, vr : buigtang. Bie'ge, vr.: buiging; I -fall, m,: (tik.) naamval. bie'gen, w.b. onr. (bog, gebo'gen): buigen, krommen. I -, w. o. onr.: (fig.) draaien; um eine Eeke -: eenen hoek omslaan; Bie'gung, vr.: buiging, kromming, (bwk.) welving (eine - machen: zich krommen, met eene kromming loopen). Bien'chen, o. (-s; mrv. -): bij-tje, kleine bij; Bie'ne, vr.: bij, honigbij. Bie'lnen, vr. mrv.: bijen; I -bau, m.: bijenteelt; -baum, m.: mastboom, ahorn; -brod, o.: bijenvoedsel; -brut, vr.: bijën-broedsel; -erz, o.: (min.) celvormig erts; -falter, m.: honigvlinder;-fanger (-feind), m.: (ins.) bijenwolf, bijën-eter ; -flug, m.: bijenzwerm; -fresser, m.: (ins.) bijën-eter, bijenwolf; -halter, m.: bijenhouder,ijmker; -harz, m.: stopwas; -haube, vr.: ijmkers-kap; -haus, o.: bijën-cel; -kiifer, m.: (ins.) bijenwolf, bijën-eter; -kappe, vr.: ijmkers-kajgt;; -königin, jr.: koningin van een zwerm bijen; -korb, m.: bijenkorf; -mutter, vr.: ' koningin van een zwerm bijën; -pflege, vr.: bijenteelt; -recht, o.: recht om bijën te houden; -scheibe, vr.: honig-raat; -schwarm, m.: bijënzwerm; -slecht, m.: (vog.) bijën-eter; -stachel, m.: bijën-angel; -stand, m.: 1) plaats waar de bijënkorven staan, 2) toestand van de bijenteelt (er bat einen guten -: hij heeft eeue goede menigte bijën); -stock, ra.: bijenkorf; -vater, m.: ijmker, bijënhouder; -wabe, vr.: honigraat; -warter, m.: ijmker, bijënhouder; -weiser, m.: koningin van een zwerm bijën; -wirth ft], m.: ijmker, bijënhouder; -wolf, (ins.) bijën-eter; -zelle, vr.: bijën-cel; -zucht, vr.: bijenteelt. Bie ner, m. (-s; mrv. -): ijmker, bijënhouder. Bier, o. (-es, -s; mrv. -e): bier; zu -e gehen: naar net bierhuis gaan; I -bank, vr.: kroeg (immer auf der -bank liegen: altijd in de kroeg zitten); -bottich, m.: bier- |
BI^TDUNGSSTRICH.
BIERBRAUER.
97
|
kuip; -brauer, m.: bierbrouwer; -brauerei, yr.! bilt;*rbrouwerij; -bruder, m.: bierbuik, stevig bierdrinker; -essig, m.: bier-azijn; -fass, o.: biervat: -fasschen, o.: biervaatje; -fiedel, ni.: ellendige viool;-fiedler,iii.: vedelaar, vioolkrasser, speelman: yfiasehe, vr.: bierfleseh;-gascht, senuimvan bier; -gast, m.: bierklant; -gelag, o.: biergelag, gezelschap bierdrinkers; -geld, o.: biergeld; -hahn, in.: bierkraan; -haus, o.: bierhuis, (fig.) bierbrouwerij; -heber, bierkraan;-heten, m.: gist van bier; -hold, in.: (vog.) gouden lijster; -kaltesehale, vr.: biersoep (vanbier en brood); -kanne, vr.: -bierkan; -karren, in. : bierwagen; -keiler, m.: bierkelder; -krug, 111.: bierkruik; -mahrte, vr.: biersoep (van bier en brood); -mass, o.: biermaat; -molken, vr.: melk met bier;-probe, vr.: bierkeuring; -schank, m.: vergunning om een bierhuis te houden;-schenk, m.: bierhuishouder; -schenke, vr.; bierhuis; -schild, o.: uithangbord van een bierhuis; -schröter, m.: bierdrager;-steuer, m.: bieraccijns, belasting op liet bier; -stube, vr.: gelagkamer, (fig.) bierhuis; -suppe, vr.: biersoep; -trinker, m.: bierdrinker; -wage, vr.: bierkeuring; -wagen, m.: bierwagen; -wirth |tj, m.: bierhuishouder;-wirthsohaft [tl. vr.: bierhuis; -würze, vr.: mout van bier: -zapfer, m.: bierhuishouder; -zeichen, o.: uithangbord van een bierhuis. KieKt'iiiilcli. vr.: biest. . Uies'tviml. m, : noordoostenwind. Me ten, w. b. onr. (bot, gebo'ten): bieden; -und wieder - macht Kaufleiite: met loven en bieden komen de kooplieden aan elkander; Einem die Spitze -: aan iemand het hoofd bieden; Einem Trotz -: iemand braveeren; dem Könige Schach -: (spl.) schaak geven aan den koning; Einem einen guten Morgen -: iemand goeden morgen wenschen; Bie'ter, m. (-s; mrv.-): bieder; Bie'tung, vr.: (het) bieden, (fig.) bod. Kiez, m. (-es; inrv.-e): (pop.)tiet, tepel. Iti^ainie'. vr.: bigamie; biga'misch, bv. n.: aan bigamie schuldig; bigotf, bv. n.: femelig, schijnvroom : Bigotterie , vr.: femelarij, schijnvroomheid; Bilanz', vr.: (kph.) balans (die - ziehen: de balans opmaken : -rechnung, vr.: balansrekening); bilanci'ren [iel, w. b.: de balans opmaken; Bilch'maus, vr.: zizelmuis. . r o. (-es,; mi^-e**)- beüld^ beelte-. nis,portret;schilderij; (fig.) schets; (ook:) zinnebeeld, (op speelkaarten:) prentje; I -anbetung, vr.: beeldendienst; -arbeit, vr.: gesneden steen, camee (geschnitzte -arbeit: snijwerk in hout); -giesser, m.: beeldengieter; -giesserei', vr.: beeldengieterij; -graber, m.: graveur; -graberkunst, vr.: graveerkunst; -hauer, m. (-s; mrv. -); beeldhouwer (-hauerarbeit, vr.: beeldhouwwerk; -hauerkunst, vr.: beeldhouwkunst; -hauerschule, vr.: beéldhouwschool). bil'den. w,b.: vormen. I - (sich), w, w.: zich vormen. Mld'licli, bv. n.: afgebeeld,(fig.) zinnebeeldig; bild'los, bv. v.: vormloos; Bild'-macher, m.: beeldjesmaker; Bild'ner, m. (-s; mrv. -): beeldhouwer; Bild'nerei, vr. (Bild-nerkunst, vr.): beeldhouwkunst; Bild'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv.-se)]: beeltenis; bild'sam, bv. n.: voor alle vormen geschikt, (fig.) handelbaar (-keit, vr.; |
geschiktheid voor alle vormen, fig.: handelbaarheid). Bild'lNiiule, vr.: een beeld voorstellende zuil, (fig.) standbeeld; -schnitzer, m.: beeldsnijder in hout: -schnitzerei', vr.; beeldsnijkunst in hout; -schön, bv. n,: beeldschoon; -seite, vr.: (mtw.) kopzijde; -stecher, m.: graveur; -stein, m.: beeldsteen:-weber, m. (-wirker, m.): damastwever; -werk, s.: beeldwerk. Bil'diiii;;-, vr.: vorming; (fig.) opvoeding, beschaving; (ook:) geestbeschaving; Bil'dungs, in Sam.: (-anstalt, vr.: kostschool, leerschool, opleidingsschool; -t'a-hig, bv. n.: voor beschaving vatbaar; -tellier, m.: 1. organisch gebrek, 2. gebrek in de opvoeding; -kraft, vr.: fig.: scheppende kracht; -stufe. vr.: trap van beschaving; -trieb, m.: fig.: scheppende geest). Bi Hard . o. (-es, -s; mrv. -s of -e): biljart; I -btill, m. biljartbal; -beutel, m. bil-lartzak; -kugel, m.: biljartbal; -stock, m.: biljartstok; keu; -tafel, vr.: biljarttafel; -tuch, o.; biljartlaken; -zimmer, o.: biljartkamer: - billardi ren [ie], w. o. h.: biljar-deeren. billen, w. b.: (molensteenen) billen Billet', o. (-es, -s; mrv. -s of -e); biljet; billetti ren [ie], w. b.: naambriefjes (etiketten) plakken op. bil lik, bv. n.: 1) billijk, 2) goedkoop (billigrer Massen, bw.: billijkerwijze); bil'-ligen, w. b.: billijken; Bil'liger, m. (-s: mrv. -): billijker; bil'ligerweise, bw.: billijkerwijze; Bil'ligkeit, 1) billijkheid, 2) goedkoopheid; Bil'ligung, vr.: billijking (Biriigungsgründe, m. mrv.: verzachtende omstandigheden). Billion', vr.: (rek.) billioen. Bil'Men krant, o.: (pik.) bilzenkruid. Bini niel. yr.: belletje; bim'meln (bim-peln), w. o.: klingelen; bim'sen, w. b.: met puimsteen gladmaken; Bims'stein, m.: puimsteen. Bind, in Sam. ! -ahle, vr.: zeeftenma-kers-els; -axt, vr.: (tim.) hakbijl; -balken, m.: (bwk.) dwarsbalk; -draht, m.: ijzer-draad;-eisen, o.: glasblazerspijp; -faden, m.: bindgaren, paktouw; -gerte, vr.: tee-nen band, wilge-teentje; -riemen, m.: bind-riem (es geht awf, den xri^L^m l.os: het is , geen gekscheren meer, het wordt meenens); * -stock, m.: pakstok; -weide, vr.: teenen band, wilge-teentje; -werk, o.: vlechtwerk van teen. Bi»'de. vr.: band, (fig.) das, halsdoek, (hik.) zwachtel, (ook:) draagband: I-mes-ser, o.: kuipers-dissel; -mittel, o.: bindmiddel; -sohle, vr.: sandaal; -stein m.: hoeksteen: -stott', m. bindmiddel: -strich, m.: (tik.) koppelteeken; -wort. o.: (tik.) voegwoord; -zeichen, o.: (t)k.) koppelteeken, (typ.) divisie. bin'den, w. b. onr. (band, gebun'den): binden (ook fig.); ein Fass-: een vat kuipen; Einem etwas aufdieSeele -: iemand iet5 op het hart drukken; Einem Alles auf die Nase -: iemand alles aan zijnen neus hangen; (gebundene Schreibart: gebonden stijl); Bin'der, m. (-; mrv. -): kui- Ser; Bind sel, o. (-s: mrv. -) bindsel; Bin -ungsstrich, m.: (rnuz.) verbindings-teeken.er; Bind sel, o. (-s: mrv. -) bindsel; Bin -ungsstrich, m.: (rnuz.) verbindings-teeken. |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.
BIXGELKRAUT.
BLANSCHIREN.
98
|
Bin'^elkraut, o.: (pik.) bingrelkruid glaskruid. bin'nen, bw. en vz.: binnen; I -deich, m.: binnendijk; -gewassen o. mrv.; binnenwateren; -hafen, m.: binnenhaven; -handel, m.: binnenhandel, handel binnenslands; -land, o.: binnenland; -lander, m.: schip voor de binnenvaart; -werk, o.: binnenwerk. Mno'miseli, bv. n.: binominaal. Bin se. vr.: bies. Binden, vr. mrv.: biezen; I -blume, vr.: tijloos; -brücke, vr.: van biezen en teen gevlochtene brug; -büschel, m.: bos biezen; -decke, vr.: biezenmat; -gras, o.: rietgras; -lauch, in.: bieslook; -matte, vr.: biezen mat; -seide, vr.: wolgras; -züge, m. mrv.: (bwk.) biesvormige versieringen, bin'sig:, bv. n.: biesachtig, vol biezen. Biolgrrapli', m.(-en; mrv.-en): biograaf; -graphie', vr.: biographic, levensbeschrijving; -gra'phisch, bv. n.: biographisch. Bi quadrat, o. (-es, -s ; mrv. -e): (wsk.) vierde macht; bi'quadratisch, bv. n.: van de vierde macht. birs, birgst, birgt, Zie bergen. Birk. in Sam. 1 -halm, in.: korhaan; -henne (-huhn), vr.: korhoen; -holz, o.: berkhout, berkenhout; -wurzel, m.: (pik.) berkwortel, priemkruid. Bir'ke, vr.: berkeboom, berk. bir'ken, bv. n.: berkenhouten, berken; I -baum, m.: berkeboom, berk; -busch, m.: berkenboschje; -holz, o.: berkenhout, berkhout;-meier, m.: berkemeier; -reis, o. (-ruthe [tl, vr.): berkerijs, berke-takje; -rinde, vr.: berkebast, berkeschors. Bir'iie, vr.: peer. Birn, in Sam. I -apfel, m.: peervormige appel; -baum, m.: pereboom; -baumen, bv. n.: pereboomhouten; -baumwanze, vr.: pereboomluis ; -brei, vr.: perenmoes; -för-mig, bv. n.: peervormig;-most, m.: perendrank, perenwijn; -raus, o.: peren-moes; -pflaume, vr.: peervormige pruim; -quitte, vr.: kweepeer; -quittenbaum, m.: kweepereboom; -saft, m.: perensai); -scha-le, vr.: perescnil; -schnitt (-schnitz), m.: schijfje (stukje, vierde partje) van eene peer; -stiel, m.: pere-steel; -walzen, yr. mrv.: (rs.) peervormig mondstuk; -wein, ra.: pere.nwijn, perendrank. birst, Zie bersten/ • • lt; bir'selien, w. b.: Zie Irnrselien. Ibis, bw.: 1) tot, totdat (- morgen: tot morgen; - wohin: tot waar; - dahin: tot zoo ver) ; 2) a, of (drei - vier Jahre: 3 a 4 jaren, 3 of 4 jaren); I - an: tot aan, tot; -auf: l)tot op, tot (er hat mich - auf morgen vertröstet: hij heeft mij uitgesteld tot morgen), 2) oi) ____ na (er hat mich bc- zahlt - auf zwei Gulden: hij heeft mij betaald op twee gulden na); - zu: tot. I vgw.: voordat; - dass, totdat, tot; so lange -: totdat, tot. Ibis, in Sam. I - her*, bw.: 1) tot hier, 2) tot hiertoe, tot nu toe; - he'rig, bv. n.: tot nu toe, tot hiertoe; -wei'len: somwijlen, somtijds, nu en dan, van tijd tot tijd. BI sam, m. (-s): muskus ; I -knopf, m. (-kugel, vr.): muskus-balletje; -körner, o. mrv.: muskuszaad ; -ratze, vr.: muskusrat; -strauch, m.: (pik.) muskusboom;-thierLt], o.: muskusdier. |
Bisanz', o.: (adk.) Bysantium; Bi-sanz'er, m. (-s; mrv. -): Byzantijn; Bi-sanz'enn, vr.: (mrv.-nen): Bizantijnsche; bisanz'isch, bv. n.: Byzantijnsch. bis'chen, o. (-s; mrv. -): beetje, weinigje, Bi'schof. in. (-es, -s: mrv. Bi'schöfe): (kkl.) bisschop, (zekere drank:) bisschop; bi'scnöflich. bv. n.: bisschoppelijk, (Engel-sche kerk:) Episcopaalsch; die Bischöfli-chen: (hist.) de Bisschoppelijken, de aanhangers van den bisschop, (Engelsche kerk:) de Episcopalen; Bi schofs ...: (in Sam.) bisschops-; Bi'schofthum [t], o.: 1) episcopaat, 2) bisdom. Bi'son, m. (-s; mrv. -s): bulfel-os. Biss, m. (-es; mrv. -e): 1) beet; 2) hap; Biss'chen, o. (-s; mrv. -): 1) beetje, weinigje, 2) hapje, brokje (gute -: lekkere brokjes); Bis'sen, m. (-s; mrv. -): bete, (fam.) hapje, brokje (Einem schmale - ge-ben: iemand mondjesmaat geven, iemand mager laten soppen; Einem alle - in den Mund zahlen: iemand de stukken uit den mond kijken); bis'senweise,bw.: bij kleine beetjes te gelijk, stukje voor stukje; bis'sig, bv.n.: bijtachtig, bijterig, (fig.) bits. bist. Zie sein. Bitt, in Sam. I -brief, m. (-schreiben, o., -schrift, vr.): verzoekschrift; -steller, ra. (-s; mrv. -): requestrant, verzoeker; -weise, bv. n.: verzoekend. Bit'te, vr.: verzoek ; bit ten, w. b.: onr. (bat, gebe'ten): verzoeken: Bit'ter, m. (-s; mrv.-): verzoeker; -, o. (-s): bitter ^bit'ter, bv.n.: bitter ; I -bier, o.: bitterbier;-böse, bv. n.: zeer boos; -distel, vr.: (pik.) Lieve-Vrouwedistel;-erde,vr.: (schk.) bitter-aarde; -holz. o.: (pik.) bitterhout, quassia-wortel; -holzbaum, m.: quassia; -keit, vr.: bitterheid; -klee, ra.: (pik.) bitterklaver;-kraut, o.: (pik.) wilde suikerij, klein duizendguldenkruid. bit'terlleh, bv.n.: bitterachtig,eenigs-zins bitter; bw.: bitterlijk, bitter. Bit'terlsalz, o.: (min.) bitterzout; -stoft', m.: (schk.) bitterstof; -süss, bv. n.: bitterzoet, z. n. o.: (pik.) bitterzoet; -wem, m.: (pha.) bitterwijn; -wurz, v.: gentiaanwortel. Biaeb, in Sam. I -feld, o.: vlakte, (het) vlakke veld; -frost, in.: droge koude. blith en, w. b.: opblazen, (gnk.) opgezet maken, winden veroorzaken, (fig.) opgeblazen maken ; blah'end, bv. n.: windert-opgevend; Blah'sucht, vr.: (gnk.) opgezetheid. winderigheid; Blah'ung, vr.: (gnk.) wina, in de maag opgehoopt gas, (ook:) opgeving van winden. blami'ren lie], w. b.: in minachting brengen. 1 - (sich), w. w.: zich te schande maken, zich aan de kaak stellen. blank, bv. n.: blank; -ziehen: de sabel (den degen) trekken, van leer trekken; in blankem Hemde: in het blootc hemd, met niets anders aan dan een hemd. (fig.) spiernaakt; sich - machen: zich mooi maken; I blanken, w. b.: polijsten, gladmaken; Blan'ker, m. (-s; mrv. -): (mil.) tirailleur; blan'kern, w. o.: (mil.) tiraillee-ren; Blanketf, o. (-es, -s; mrv. -e): in blanco onderteekend stuk, blanco-handteekening. Blanko, o. blanco; in -: in blanco; I -accept, o.: acceptatie in blanco; -kre-dit, o.: blanco-krediet. blansehi'ren [ie], w. b.: (kkk,) afkoken. |
1
BLAUZIEMEK.
BLaSCHES.
99
|
Blas'chen, o. (-s; mrv. -): blaasje, quot;blaartje. Bla'se, vr.: (ontl.) blaas, (hik.) blaar, (fig.) zeepbel, luchtbel, waterbel, (tech.) distilleerkolf, (g-lasblazerij: 't) blazen. Bla nebalg:, m. (-es, -s: mrv. -balge): blaasbalg; 1 -treter, m.: orgeltrapper. Bla'sclbalken. m.: (zeew.) blaasbalg; -bass, m,: (muz.) fagot;-fisch, m.: blaas-visch; -horn, o.: (muz.) hoorn, (fig.) hoornschelp, kinkhoorn; -instrument, o.: (muz.) blaas-instrument; -loch, o.: (muz.) blaasgat, mondstuk; -rohr, o.: blaaspijp; -röhrchen, o.: blaaspijpje; -werk, o.: blaaswerk; -zeug, o.: (muz.) blaas-instrument. Ibla'sen. w. o. h. en w.b. onr. (ich bla'se, bla'sest, blasst; blies; gebla'sen): blazen (i. a. b.); mit Einem in ein Horn met iemand ééne lijn trekken. IBla'8eii? iii Sam. I -artig, bv. n.: blaas-achtig, blaarachtig; -ausschlag. in.: (hik.) blaarachtig uitslag; -ball, m.: ballon; -ent-zündung, vr.: ontsteking in of aan de blaas; -gang, m.: (ontl.) piskanaal; -gries, o.: (hik.) graveel; -hals, m.: (ontl.) hals dei-blaas; -hut, m.: distilleerhelm; -krampf, m.: kramp in of op de blaas; -kuchen, m.: (kkk.) luchtige eierkoek; -pflaster, m.: (hik.) trekpleister; -pocken, vr. mrv: (gnk.) windpokken; -raumer, m.: (hik.) instrument om steen of graveel uit de blaas te -verwijderen; -salbe, vr.: blaren-trekkende zalf; -schnitt, in.: (hik.) tapping; -stein, m.: steen in de blaas; -sticn, m.: (hik.) tapping; -wurm, m.: blaasworm; -ziehend, bv. n.: blaartrekkend. Bla 'ser, m. (-s; mrv. -): blazer. blas'iclit, bv. n.: blaasachtig, blaarachtig. blais'iff, bv. n.: 1) vol blaren, 2) vol bubbels, bubbelig. blasirt' [iel, bv. n.: geblazeerd. blass', bv. n.: (blass'er; blass'est): bleek: | -blau, bv. n.: lichtblauw;-ente, vr.: (vo§:.) meerkoet, waterhoen; -grün, bv. n.: lichtgroen; -huhn, o.: (vog.) meerkoet, waterhoen; -roth [t], bv. n.: lichtrood. Bias'.se, vr.: bleekheid; (aan 't voorhoofd van een paard:) bles; (fig.) bles-paard, bles. blast. Zie blasen. IBlatt. o. (-es, -s; mrv. Blatt er): blad ti, a. 1}.); .(fiap.) iielft,(eoner schaar^, .baar(J (van een sleutel), stooiplaat (aan een degen), schouderblad (van dier en van mensch), baan (van geweven stof); sich kein - vor den Mund (vor 's Maul) neh-men: niet op zijn (haar) mondje gevallen zijn; das - hat sich gewendet, liet blaadje is omgekeerd, de hekken zijn verhangen; vom - spielen: (muz.) van het blad spelen. IBlatt, in Sam. I -ahnlich, bv. n.: blad-vormig; -blei, o.: bladlood, lood in bladen; -förmig, bv. n.: bladvormig; -gold, o.: bladgoud; -hüter, m.: (typ.) klapper; -kohl, m.: bladkool; -laus, vr.: bladluis; -los, bv. n.: bladerloos; -rand, in.: rand van een blad; -reich, bv. n.: 1) rijk aan bladeren, 2) rijk aan bladzijden; -reif, m.: ijzeren hoepband; -rippe, vr : ribje van een blad; -salat, m.: jonge salade; -seite, vr.: bladzijde, (pik.) zijde van een blad; -silber, o.: zilver in bladen, bladzilver; -stiel, m.: bladsteel(tje);;-stück, o.: (tim.) dwarsbalk; -weise, bw.: blad voor blad; -wei-ser, m.: (lintje als) bladwijzer;-wender, m.: bladkeerder; -zeichen, o. (-zeiger, m.): bladwijzer; -zinn, o.: bladtin. t |
Blatt'ehen, o. (-s; mrv. -): blaadje (-gold, o.: bladgoud; -silber, o.: bladzilver); blaften, w. b,: van bladeren ontdoen. Blat ter, vr.: 1) blaar, 2) puist, 3)pok; die Blattern: de pokken; I -gift, o.: smetstof der pokken; -grube, vr (-mase, vr.): pokput; -masig, bv. n.: pokdalig; -narbe, vr.: poknaad; -narbig, bv. n.: pokdalig, van de pokken geschonden;-rose, vr,: (gnk.) belroos; -schutzmittel, o.: behoedmiddel tegen de pokken; -steppig, bv. n.: pokdalig. Bliit'ter o. mrv.: 1) bladeren, 2) bladen; I -druse, vr. (min.) schilferig erts; -erz, o.: (min.) gedegen zilver in bladen; -fall, m.: ('t) vallen van de blaren; -gebackenes, o.: gebak van bladerdeeg; -gold, o,: bladgoud; -kohl, m.; bladkool; -kuchen, m.: bladerdeeg-gebak; -los, bv. n.: bladerloos;-magen. m. (drk.) derde maag; -reich, bv. n.: bladrijk, dichtgebladerd; -stand, m.: bladerdos; -tabak, m.: tabak in bladen; -teig, m.: bladerdeeg; -weise, bw.: 1) in blaadjes, 2) blaadje voor blaadje; -werk, o-: (blik.) loofwerk. blatt'erigr, bv. n.: puisterig, vol puisten, vol blaren. blatt'eri^:, bv. n.: bladerig, gebladerd; (fig.) schilferig, geschilferd. Blatt ern, vr. mrv. (de) pokken; Einem die - emimpfen: iemand in-enten; I -einimpfung. vr.: in-enting. blattern, wr. b.: ontbladeren; (een boek:) doorbladeren (sich -; w. w.: 1. de bladeren verliezen, 2. schilferen, afschilferen). Iblau, hv. n.: blauw; -e Nebel: (fani.) flousjes; das ^e Röcklein: (fig.) het sol-datenpakje; ein -es Wunder senen: verstomd staan; Einem die Augen - schla-gen: iem. een paar blauwe oogen slaan; Einem einen -en Dunst vormachen: iem. iets wijsmaken, iem. zand in de oogen strooien, iem. een rad voor de oogen draaien; -en Montag machen: Maandag houden, schoenlappertjes-Maandag hou-djn. - , ♦ . ^ • lt; • IBlau, o. (-es; -s): (het) blauw. Iblau, in Sam. I -ilugig, bv. n.: blauw van oogen, met blauwe oogen; -ban, in.: Blauwbaard; -drossel, ra.: (vog.) blauwe lijster; -ente, vr.: (vog.) wilde eend;-farbe, vr.: saffloer; -farbenwerk, o.: saffloerfa-briek; -farber, m*: blauwverver;-farberei', vr.: blauwververij; -fuss, m.: (vog.) steenvalk; -holz, o.: blauwhout, Campêche-hout; -kehlchen, o.: (vog.) blauwbqrstje, blauwkopje; -kopf, m.: (vog.)taling, (visch ) zeebaars, (ins.) blauwrups; -küpe, vr.: blauwkuip; -saure, vr.: (schk.)blauw zuur, Pruisisch zuur; -schimmel, m.: (paard:) appelgrauwe schimmel; -schnabel, m.: (vog.) blauwsnavel; stein, m.: lapis lazuli; -strumpf, m.; I) geleerde vrouw, blauwkous, 2) spion, verklikker; -sucht, vr.: (gnk.) blauwzucht; -vitriol, m.:(schk.) zwavelzuur koper; -ziemer, m.: (vog.) kramsvogel. |
BLICK
100
|
Blau e. vr.: 1) (het) blauw; 2) blauwsel; BlUuel, m. (-s; mrv. -): slag-el, slei; klopper, stamper; dorschvlegel; kaatsers-palet. blau'en, w. o. h.: blauw worden, blau'en, w. b.: 1) blauwen; 2) slaan, kloppen, (fig-.) ranselen, afranselen, blüu'licli, bv. n.; blauwachtig-. Blaii'ling-. m. (-es, -s; mrv. -e): wit-viseh (blei, bliek, voorn, enz.). Blech, o. (-es, -s: mrv. -e): blik; (fig. fam.) splint, geld; sehwarzes - (Eisen -): plaat-ijzer; das ist reines (fig.) dat is klinkklaar onzin; 1-absehnitt, m.: blik-snipper; -arbeiter. m.: blikslager; -ge-schirr, o.: blikwerk (kan, pot); -hammer, m.; 1) plethamer, 2) ijzerpletterij; -hand-sehuh, m.: ijzeren handschoen; -hütte, v.: ijzerpletterij; -münze, vr.: blikken noodmunt; -nagel, m.: breedkop (spijker); -sehere, vr.: schaar voor blik of voor plaat-ijzer; -schlager (-schmied), in.: blikslager; -waare, vr.: blikwerk, blikslagers-waar; -zinn, o.: bladtin. bleck'en. w. b.: afschuiven, afdokken, betalen. blech.'ern, bv. n.: blikken, van blik. bleck'en, w. o. h.: blikkeren, zich laten zien. I -, w. b.: laten zien; die Zahne -: de tanden laten zien. Blei, o. (-es): lood; (zeew.) dieplood; gerolltes -: geplet lood, lood in bladen; - in Blöcken: lood in blokken ;-im Munde haben: (fig.) brijen, brouwen, brijënd (brouwend) spreken; I -abgang. m.: lood-schuim; -ader, m.: (mnw.) looaader; -ar-beit, vr.: loodgieterswerk; -arbeiter, m.: loodgieter; -artig, bv. n.: loodachtig; -arznei, vr.: (pha.) loodhoudend middel; -asche, vr.: lood-asch; -auflösung, vr.: (schk.) lood-oplossing, (inz.) Goulard-wa-ter; -dach, o.: looden dak;-darmgicht, o.: (gnk.) loodkoliek; -decker, m.: loodgieter; -erz, o.: looderts; -essig, m.: lood-oplossing-, (inz.( Goulard-water; -falk, m.: (vog.) Sint-Maartensvogel; -farbe, vr.: loodkleur; -farbig, bv. n.: loodkleurig; -feder, vr.: (schrijf-)potlood; -feile, vr.: loodvijl; -form, vr.: foodvorm; -gang. m.: (mnw.) lood-adér; -gelb, o.: loodgeel;-gewicht, o.: dieplood; -giesser, m.: loodgieter; -giesserei', vr.: loodgieterij; -glanz, m.:* loo'dgTans; -glattequot;? vr.: loodglid-,-grau. bv. n.: vaal, loodkleurig; -grube, vr.: loodmijn; -guss, m.: gesmolten lood; -haken, m.: kromme looden pijp; -haltig, bv. n.: loodhoudend; -hütte, vr.:-loodgieterij; -kalk, m. loodkalk; -kehlchen, o.: (vog.) blauwborstje;-knecht, m.: glazenmakers-mesje : -kolik, m.: loodkoliek; -korn, o.: loodkorrel; -krankheit, vr.: loodziekte, loodkoliek ; -kraut, o.: (pik.) perzenkruid, tandkruid; -kugel, vr.: loo-lt;len kogel; -loth ftl, o.: dieplood, schietlood, paslood, loodlijn; - löthung [tl, vr.: 1) soldeering met lood, 2) loodsoldeersel; -mulde, vr.: blok lood; -ofen, m.: lood-oven : -platte, vr.: (een) blad lood: -rad, o.: (glazenmakers-) loodtrekker; -recht, bv. n. en bw.: loodrecht; -reif, m.: (vv.) lijn met looden kogels: -rohr, o.: teekenpen; -röhre, vr.: looden pijp; -rolle, vr.: (eene rol lood; -roth [t], o.: menie; -schaum, m. lt;-schlacke, vr.): loodschuim. lood-asch; |
-schnur, vr.: paslood, loodlijn, schietlood,, dieplood; -siegel, o.: plombeerzegel;-stift, m.: (schrijf-)potlood; -stiftrohr, o.: teekenpen; -stufe, vr.: (mnw.) loodlaag;-tafel, vr.: (een) blad lood; -verschluss, m.: ver-, looding, verzegeling met lood; -wage, vr.: paslood, schietlood, (fig.) waterpas; -weiss, o.: loodwit; -weisssalbe, vr.: loodwitzalf, witte brandzalf; -wurf, m. schietlood, loodlijn; -wurz, vr.: (pik.) perzenkruid, tandkruid; -zeichen, o.: plombeerzegel; -zieher, m.: (glazenmakers-)loodtrekker; -zucker, m.: loodzuiker; -zug, m.: (gla-zenmakers-)loodtrekker. blei'ben, w. o. onr. s. (blieb; geblic'-ben): blijven; (fig ) wegblijven, uitblijven ; hangen ■: blijven hangen: stehen •: blijven staan ; liegen -: blijven liggen; - lassen : laten blijven, laten, ongedaan laten : bleib mir vom Leibe (vom Halse): blijf van mijn lijf af; er bleibt lange: hij blijft lang weg, het duurt lang eer hij komt. I -, z. n. q. ('tl blijven; hier ist meines Blei-bens nicht: hier blijven kan ik niet. blei'bend, bv. n.: blijvend; (fig.) duurzaam ;-e Statte: vaste woonplaats. bleich, bv. n.: bleek; I -anstalt, vr.: bleekerij; -blau, bv. n.: lichtblauw;-platz, m.: bleekveld; -sucht, vr.: (gnk.) bleekzucht ; -wand, vr.: muur van klei: -wassersucht, vr.: (gnk.) bleekwaterzucht. Blelche. vr.:1) bleekheid; 2) bleekveld; 3) bleeking, (het) bleeken. Iblei'chen, w. o. h.: bleeken. I -, w.b.: bleeken, laten bleeken. Iblei'clien, w. o. s.: bleek worden. IBlei clier, m. (-s): roode wijn. IBlei'cher, m. (-s; mrv. -) bleeker (-lohn, o.: bleekersloon, bleekgeld): Blei-cherei', vr.: bleekerij; Bïei'cherin, vr.(mrv. -nen): bleekster. Blei e. vr.: (visch:) blei, bliek. blei en, w. b.: verlooden, plombeeren. blei'ern, bv. n.; looden, van lood. Bleib'e, vr.: (visch:) blei. bliek, blei'icht, bv. n.: loodachtig: blei'ig, bv. n.: loodhoudend. Blend, in Sam. I -fenster, o.: i) vensterblind, 2) transparant, scherm van geolied papier, 3) blind raam, loos raam; -laterne, vr.: dievenlantaarn ; -leder, o.: oogklep (voor paarden); -leuchter, m.: (vest.) blindeering; -rahmen, m.: (schl.) meamp; doek bespannen raam; -stein, m.: (mtsl.) dakvorst; -werk, o.: oogverblinding, zinsbegoocheling, zinsbedrog, bedrieglijke schijn, (vest.) blindeerwerk. Blende, vr.: (voor paarden:) oogklep, oogleder; (bwk.) blind raam, blinde deur, (ook:) nis; (mil.)sappeursmanteltje;(vest.) blindeering; (zeew.) schanskleed, schans-dek; (jag.) valsch spoor; (fig.) dievenlantaarn. blen den, w. b.: blinden, blindmaken-, de oogen uitsteken; (fig.) verblinden; (vest.) blindeeren; (mnw., een put:) sluiten; (rs.) oogkleppen voordoen; blen-dend, bv. n.: verblindend, (fig.) oogverblindend; Blend'ling, m. (-s; mrv. -e): bastaard. Bletz, m. (-es; mrv. -e): (mnw.) ijzeren wig. Bliek, m. (-es, -s; mrv. -e): blik, (fig.) oogopslag, (ook:) opflikkering; auf den |
BLüHEN.
BLICKE.
101
|
'Crsten op het eerste grezicht, bij den eersten opslag- van het oog; 1 -feuer, o.: blikvuur, (zeew.) signaal. Bliek e, vr.: (visch:) bliek. bliclc'en, w, o. h.; 1) een blik werpen (- auf: op; in die Zukunft: in de toekomst); 2) blikken, staren, zien (zur Erde de oog'en neerslaan); 3) aanzien; 4) te voorschijn komen, (fig1.) doorstralen. I vi. b.: (schl.) beter doen uitkomen. Iblind, bv. n. en bw.: 1) blind (ook fig-.); -e Liebe: blinde liefde; -er Kase: kaas zonder oogren (zonder graten); -Suppe: soep zonder vet-oogjes, soep zonder vleesch; der -e Darm: (ontl.) de blinde darm; -e Klippen: (zeew.) blinde klippen; -e Mauer : blinde muur; -es Sehloss: geheim slot; der -e Kuh (das -e Mauslein): blindemannetje (zeker kinderspel); 2) loos, niet echt, schijnbaar; -es Fenster: loos raam, blind raam; -er Kauf: gefingeerde koop; -er Larm: loos alarm; -er Passagier: passagier die geene vracht betaalt; -laden: (mil., art., jag.) met los kruit laden; - liegen: (mar.) buiten den wind liggen; - zutahren: blind (in den blinde) te werk gaan; 3) dof, beslagen; donker; die Spiegel sind -: de spiegels zijn beslagen; die -e Nacht: de donkere nacht. I Blind, in Sam. 1 -aal, m.: moeraal; -boden, m.: valsche bodem, dubbele bodem; -born, m.: 1) overdekte bron, 2) vergaarbak; -darm, in.: (ontl.) blinde darm; -fechter, m.: geblinddoekte kampvechter; -fisch, in.: trompetvisch; -geboren, bv. n.: blind geboren; -gewölbe, o.: (vest.) kazemat; -rahtnen, in.: met doek bespannen raam; -schlagen, z. n. o.: (spl.) worp die niet zetten kan; -schleiche, vr.: (drk.) blindslang, (fig.) gluiper; -sehloss, o.: geheim slot; -schuss, m.: schot in de lucht; -sell, o.: raband, bindtouw; -stenge, vr.: .lt;zeew.) blinde ra. Blin de, m. (-n; mrv. -n) en vr.: blinde; (tig.) niet-betalende. I -, vr.: boegsprietzeil. I -, in Sam.: -kuh, vr.: blindemannetje (zeker kinderspel). Blinden, m. en vr. mrv.: blinden; -anstalt, vr. (-institut, o.): blinden-insti-tuut. .Blind helt, vr.: # blindheid (ook/ig.);' blind'lings, bw.: blindelings. Blink, m. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) heldere piek aan de lucht bij mistig weer; blin'ken. w. o. h.: blinken (mit den Augen -: met de oogleden knippen, pink-oogen). Blin zei. in Sam. 1 -inaus, vr.: blindemannetje (zeker kinderspel). blin zeln (blin'zen), w. o. h.: pink-oogen, met de oogleden knippen, de oogen telkens toeknijpen; mit einem Auge -: knip-oogen. Blitz. m. (-es; mrv. -e): bliksem, weerlicht, (fig.) bliksemstraal; 1 -ableiter, blik-sem-afleider; -feuer, o.: bliksemvuur, (fig.) electrieke stof, (jag.) weigering van het geweer; -funken, m.: electrieke vonk; -pulver, o.: (schk.) donderpoeder; -schlag, m.: weerlichtstraai,bliksemstraal,(fig.) donderslag; -schnell, bv. n. en bw.: bliksemsnel; -stoff, m.: electrieke stof; -strahl, m.: bliksemstraal. Block, m. (-es, -s; mrv. Blöcke): blok. |
(art.) stuitklamp (achter de affuit); in den - legen (in den - schliessen): in de boeien sluiten; von grossen Blöcken haut man grosse Spane: van dik hout zaagt men planken; ;| -batterie, vr.: beweegbare batterij; -baum, m.: boom om planken van te zagen; -blei, o.: lood in blokken; -haus,o.: blokhuis; -holz, o.: hout voor balken, hout in blokken; -karren, m.: rolwagen (om zware blokken te vervoeren); -laffette, vr.: (art,) affuit uit één stuk;-mörser, m.: (art,) bomketel, mortier; -pfeife, vr.: orgelpijp uit één stuk; -rolle, vr.: hijschblok;-scniff, o.: houtvlot; -stück, o.: blok van gegoten metaal; -taube, vr.: (vog.) boschduif; -wagen, m.: rolwagen (om zware blokken te vervoeren); -zinn, o.: bloktin, tin in blokken. Bloeka de, vr.: blokkade; in -zustand erklaren : in staat van blokkade verklaren. bloek en. w. o. h.: blokken (d. i. hard studeeren); (van vogels:) op een boomtal' gaan zitten. 1 -, w. b.: op de leest '/ctten. blöek'en, w. b.: - und stöcke?i: in de boeien sluiten. bloek'iren [iel, w. b.: (mar. en biljart:) blokkeeren, (typ.) opvullen met omgekeerde letters; Blocki rung [ie], vr.: (mar.) blokkeering, blokkade, (biljart: 't) blokkeeren, (typ.) opvulling met omgekeerde letters. Blöd, in Sam. I -auge, o.: bijziende (persoon); -sichtig, bv. n.: bijziende; -sichtigkeit, vr.: bijziendheid; -sinn. m.: onnoozelheid; -sinnig, bv. n.: onnóozel; -sinnigkeit, vf.: onnoozelheid; 1 blö'de, bv. n.: bloode, bloo, bleu, verlegen, beschroomd; (fig.) onnoozel, (ook:) zwak; (van kleederen:) gesleten ; - Augen haben (- auf den Augen sein): zwak van gezicht zijn. Blö'di^keit, vr.: 1) blooheid; 2) onnoozelheid; 3) (van het gezicht:) zwakheid. blö'ken, w. o. h.: bulken, loeien; (van schapen:) blaten. blond, bv. n.: blond; I-kopf,m.:blonde; -lockig, bv. n.: blond van haar, met blond haar; 1 Blond'chen, o. (-s; mrv.-):blondje; Blon de, vr.: (kph.) blonde: Blondi ne, vr.: blondine. blo.ss, bv. n.: 1) bloot, (fig.) naakt; mit blossen Augen: met het boote oog; mit blossen Handen: met bloote handen, zonder handschoenen, (fig.) met leege handen; die -e Erde: de naakte grond, de naakte vloer; auf der blossen Haut: op het bloote lijf; im blossen Hemde: in zijn (haar,hun, mijn) hemd; im blossen Kopfe: blootshoofds; 2) (fig.) bloot, louter, enkel; es ist-erArg-wohn: het is louter achterdocht, (ook:) het is een bloot vermoeden; der -e Ge-danke: de bloote gedachte, de gedachte alleen. I -, bw.: 1) bloot; ein Pferd - rei-ten: een paard berijden zonder zadel of dek; sich - gebcn: zich blootgeven; sich -stellen: zich blootstellen; 2) slechts, maar, louter; ich habe ihn - berimrt: ik heb hem slechts aangeraakt. Blö'sse, vr.: naaktheid, blootheid: (in een bosch:) opene plaats, plek zonder boomen; eine - geben: zich blootgeven, (fig.) vat op zich geven. Blöss'ling-. m. (-es, -s; mrv.-e): geploot vel. blilli'en, w. o. h.: (pik. en fig.) bloeien; |
BLUTMILCHEN.
BLüMCHEX.
102
|
(metaalgieterij:) blaasjes op de oppervlakte vormen. I z. n. o. (-s): bloei; I blüh'end, bv. n.: bloeiend; Blüh'ezeit.vr.: bloeitijd. Bliim clien. o. (-s; mrv. -): bloempje; (jag-.) hazestaart. Blu me, vr.: (pik. en fig-.) bloem; (van hazen:) staart; (van paarden:) bles; (van wijn:) boeket; (van meel:) bloem, blom; durch die - spreehen, liguurlijk spreken, in zinnebeelden spreken. Mii'meln, w. o. h.: bloemen zoeken; (van ^de bijen:) op bloemen azen. blü men, w. b.: gebloemd maken. Blu'men, vr. mrv. : bloemen; I -au, vr.: weiland vol bloempjes, (fig.) bloeiende beemd; -ban, m.; 1) bloementeelt, 2) samenstel eener bloem; -becher, m.: bloemkelk; -beet, o.: (tnb.) bloembed;-biene, vr.: afzonderlijk levende bij;-binde, vr.: lofwerk, festoen; -binderin, vr.: boeketten-maakster, bloemruikermaakster; -blatt, o.: bloemblaadje; -boden, m.: (pik.) zaadhuisje; -bremse, vr.: (ius.) nommelbij; -brett, o.: bloemenrekje; -büschel, m.: bloemruiker; -decke, vr.: bloemscheede, bloemkelk; -duft, m.: bloemengeur; -erde, vr.: tuin-aarde; -fabrik, vr.: fabriek van kunstbloemen, bloemenmakerij; -flor, m.: bloei, (het) bloeien; -flur, vr.: bloemenhof, bloemengaard, (fig.) bloeiende beemd; -freund, m.: minnaar van bloemen;-garten, m.: bloementuin; -gartner, m.:bloemkwee-ker, bloemist; -gefifdejO.: bloeiende beemd, beemd vol bloemen; -gehange, o.: gier-lande; -gewachs, o.: bloemgewas;-gewinde, o.: gierlande; -göttin, vr.: (fab,) godin der bloemen; -grapp, m.: (pik.) wijfjes-meekrap; -griffel, m.: (pik.) stampertje; -haar, o.: (pik.) vlaskruid; -handler, m.: 1) bloemen-verkooper, 2) bloemist, bloemkweeker; -handlerin, vr.: bloemenverkoopster;-honig, m.: sap der bloemen waaruit de bij honig zuigt; -hülle, vr.: bloemhulsel; -kas-ten. m.: (tnb.) broeikast;-kelch, m.: bloemkelk ; -kenner, m.: bloemenkenner; -knospe, vr.: bloemknopje; -kohl, m.: (pik.) bloemkool; -korb, m.: bloemenmand, bloemenmandje; -kranz, m.: bloemkrans; -krone, vr.: (pik.) bloemkroon, (fig.) bloemkrans; -krug, m.: bloemvaas, bloempot; -lese, vr.: bloemlezing; -liebjiaber. m.: ijijjinaar van bloemen; -liebhaberei'/ vr.: liefhebberij voor bloemen;-macher, m.: bloemenmaker; -macherin, vr.: bloemenmaakster; -mad-chen, o.: bloemenmeisje; -maler, m.: bloemenschilder; -malerei', vr.: (het) bloemen-schilderen; -markt, m.: bloemmarkt; -monat, m.: bloeimaand; -reich, o.: bloemenrijk (bv. n.: rijk aan bloemen); -schaft, m.: bloemstengel; -scheide, vr.: bloemscheede; -scherbe, vr. (-scherbel, m.): bloempot; -schmuck, m.: bloementooi, (bwk.) lofwerk; -schnur, vr.: gierlande; -seite, vr.: (van leder:) nerfzijde, nerf; -sprache, vr.: bloemenspraak; -stangel (-stengel), m.: bloemstengel; -sticker, m.: bloemenoorduurder; -stiel, m.: bloemstengel; -stock, m.: bloem in een pot; -strauss, m.: ruiker, bloemruiker; -stück, o.: (tnb.) bloembed; -sucht, vr.: verzotheid op bloemen; -thai, o.: bloemrijk dal; -thee, m.: bloempjes-thee; -tisch, m.: bloemtafeitje, bloemenstanderd; -topf, m.: bloempot; -tragend, bv. n.: bloemdragend ; -werk, o.: gebloemte,(bwk.)lofwerk; |
-zeit, vr.: bloementijd, bloeitijd der bloemen; -zieher, m.: bloemist, bloemkweeker;. -zierrath [-zierat], m.: bloemwerk, (typ.) vignet; -zucht, vr.: bloementeelt;-zwiebelr vr.: bloembol. bln'mieht, bv. n.: bloemachtig, (fig.gt; vol bloemen; blu'mig, bv. n.: bloemig, bloemrijk, (van stoffen:) gebloemd; Blu-mist', m. (-en; mrv. -en): bloemist, bloemkweeker; Blüm'lein, o. (-s; mrv. -): bloempje. Bin 'se, vr.: kiel; Blu'senmann, m.:man met een kiel aan. Bint, o. (-es, -s): bloed (ook fig.); (fig) bloed, schaap, stumperd; bis auf's -: tot bloedens, (fig.) op de ergste wijze, in de hoogste mate; mit kaltem -e: koelbloedig, in koelen bloede; das macht böses -: dat zet kwaad bloed; in Fleisch und -umherwandeln: (pop.) springlevend zijn. I -lassen: aderlaten; das - stillen: het bloed stelpen: das - stieg ihm in's Gesicht: hij werd ineens bloedrood ; ein junges -: een schaap van een kind; ein unscnuldi- ges -: een onsehuldige bloed (stumperd,es -: een onsehuldige bloed (stumperd, als); I -abgang, m.: stoelgang met bloedontlasting; -achat, m.: (min.) bloed-agaat; -acker, m.: (bijb.) bloedakker; -ader. vr.: bloed-ader; -aderchen, o.: bloed-aartje; -almlich, bv. n.: bloedachtig; -andrang, m,: aandrang van bloed; -arm, bv. n.: te weinig bloed hebbende, (fig.) doodarm; -artig, bv. n.: bloedachtig; -auslee-rung, vr.: bloedloozing; -auswurf, m.: ('t) opgeven van bloed; -bad, o.: bloedbad; -befleckt, bv. n.: met bloed bevlekt; -begier, vr.: bloeddorst; -behiilter, m.: (ontl.) bloedvat; -bereitung, vr. (-bildung, vr.): bloedvorming. bloedmaking; -brechen, o.: ('t) bloedbraken; -bühne, vr.: blocd-schavot; -durst, m.: bloeddorst; -dürstig, bv. n.: bloeddorstig; -egel,m.: bloedzuiger; -citer, m.: bloederige etter; -erbrechen, o.: ('t) bloedbraken; -ergiessung, vr.: uitstorting van bloed; -erzeugend, bv. n.: blped-makend; -erzeugung, vr.: bloedmaking; -fahne, vr.: bloedvlag, roode vlag; -farbe, vr.: bloedkleur; -farbig, bv. n.: bloedachtig rood; -fink, m.: (vog.) goudvink;-flagge, vr.: roode vlag; -fleck, m.: bloedvlek; -fleckig, bv. n.: met bloedvlekken;-flosser, m.: visch met roode vinnen; -fluss, m.:. bloedvloeiing, bloedstorting; -flüssig, bV.n.: aan vloeiingen lijdende; -fremd, bv. n : wildvreemd; -gefasse, o.mrv.: (ontl.)bloedvaten; -geld, o.: bloedgeld; -gericht, o.: bloedgericht, hoog gerecntshof; -gerüst, o.: bloedschavot; -geschwür, o.: bloedzweer, bloedvin ; -gier, vr.: bloeddorst, bloeddorstigheid; -gierig, bv. n.: bloeddorstig; -hamen, o.: ('t) bloedwateren, ('t) bloed pissen; -hochzeit, vr.: (hist.) Bloedbruiloft; -holz, o.: bloedhout; -hund, m.: bloedhond; -husten, o.: ('t) bloed-hoesten, ('t) bloed-opgeven; -igel, m.: bloedzuiger; -jung, bv. n.: piepjong; -klümpchen, o.: bloed-klontertje; -kohl, m.: roode kool;-koralle, vr.: bloedkoraal; -kuchen, m.: bloedkoek^ -lassen, o.: ('t) aderlaten; -lauf, m.; bloedvloeiing; -leer, bv. n.: zonder bloed;-leftie, vr.: leer van het bloed; -los, bv. n.: bloedeloos, zonder bloed; -mangel, m.: (gnk.) bloed-armoede, gebrek aan oloed; -masse vr.: bloedmassa; -mensch, m.: bloedhond (fig.), bloedzuiger (fig.); -milchen: (vea.) |
BODEN SCHLüSSEL.
BLUTNUSS
|
bloederige, melk; -nuss, v.: lammers-noot, groote hazelnoot; -rache, vr.: bloed--wraak; -racher, m.: wreker van vergoten bloed; -rath lt]7 m.: bloedraad, hoog gerechtshof; -regen, m.: bloedregen; -regie-rung, vr.: bloedige regeering; -reien, bv. n.: volbloedig; -reinigend, bv. n.: bloedzuiverend; -reinigungsinittel, o.: bloedzuiverend middel; -richter, m.: raadsheer in (lid van) het hooge gerechtshof, (lig.) bloedrechter ; -roth [tl, bv. n. en z. n.o.: bloedrood; -rünstig, bv. n,: bloedend; -sauer, bv. n.: (fam.) bitter hard (es sich -sauer werden lassen; zwoegen en tobben); -Sanger, m.: bloedzuiger;-saugerei', vr. bloed-zuigerii; -schande, vr.: bloedschande; -sehander, m.: bloedschande-pleger; -schan-derisch, bv. n.: bloedschendig; -scheu, vr.: afkeer van bloed (bv. n.: wars van bloed); -schlecht bv n.: afschuwelijk slecht; -schutte (-schöppe), m.: bijzitter in het hooge gerechtshof; -schreier, m.: (rcht.) Openbaar Ministerie» uiteenzetter van de beschuldiging: -schuld, vr.: bloedschuld, moord, doodstraf-eiscnende misdaad; -schwaren, m.: bloedzweer ; -schweiss, m.: bloedzweet; -schwitzen, o.: ('t)bloedzweeten; -speichel, m.: bloederig speeksel, bloederige fluim; -speien, o. (-spucken. o.): ('t) bloedspuwen; -spur, vr.: bloedig spoor, spoor van bloed; -stein. m.: (min.) bloedsteen; -stillen, o.: ('t) bloedstelpen; -stillend, bv. n.: bloedstelpend; -stockung, vr.: stilstand van het bloed; -strieme, vr.: bloedige striem; -strom, m.: bloedstroom, stroom van bloed; -sturz, m.: bloedstorting; -taufe, vr.: bloeddoop ; -treibend, bv. n.: de regels bevorderend; -triefend, bv. n.: druipend van bloed; -trinker, m.: (kkl.-hist.) bloeddrinker; umlautquot;. m.: bloeds-omloop; -unterlaufung. vr.: lichte uitstorting van bloed; -urtheil lt], o.: doodvonnis; -vergiessen, o.: ('t) bloedvergieten; -verlust, m.: bloedverlies; -warm, bv. n.: bloedwarm; -warme, vr.: bloed warmte; -wasser, o,: (ontl.) bloedwater; -wasserig, bv. n.: bloedwaterachtig, met bloedwater vermengd; -wenig, bw.: bitter weinig; -wurst, vr.: bloedworst; -zehent, m.: tiend van den veestapel;-zei-chen, bloedvlek, (fig.) bloedig teeken, (str.) noorderlicht; -zeuge, m.: bloedgetuige, martelaar; -zwang, m.: (§nk.) roo.deloop, dyssentrie. Zie ook Blutw. blu'teii, w. o. h.: bloeden; zu Tode -: doodbloeden; für das Vaterland -: (fig.) zijn bloed storten voor zijn vaderland; blu tend, bv. n.: bloedend. Blii'tlie Itl, vr.: bloesem, bloempje; (fig.) bloeitijd, bloei. Blii'tlieu !t], in Sam. l-blatt,o.: 1)bloesemblaadje, 2) bloemblaadje; -kelch, m,: (pik.) bloemkelk; -knospe, vr,: ^bloesemknop, 2) bloemknop; -stand, m.: bloei, ('t) in bloei staan; -stiindig, bv. n.: bloeiend ; -stengel, m.: 1) bloesemsteeltje, 2) bloemstengel: -zeit, vr.: bloeitijd. bln'tig:. bv. n.: bloedig. BlutH. in Sam. I -freund, m. (-freundin, vr.): bloedverwant; -freundschaft, vr.: bloedverwantschap, familie-betrekking; -tropfen, m.: bloeddroppel, droppel bloeds (es ist kein guter -tropfen au ihm: er is niets aan hem dat deugt); -verwandte, ir en vr.: bloedverwant; -verwandtschaft, |
vr.: bloedverwantschap, familie-betrekking. Bö, vr.: rukwind, windvlaag. Boa, vr.: (mrv. -s): (drk.) reuzenslang, boa: (mod.) boa. Bolierel'le, vr.: (pik.) jodenkers. Bock, m. (-es, -s; mrv. Böcke): bok (i. a. b.): (mil.) stormram ;polniseher-: (muz.) doedelzak; spanischer -: Spaansche laarzen (een marteltuig), scheenschroeven; den - zum Gartner setzen (stellen): de kat op het spek laten passen; Einen in den -spannen: iemand de dwanglaarzen aandoen, iemand kroinsluiten; I -beinig, bv. n.: met boks-pooten; -bier, o.: bokbier; -feil, o.: bokkevel; -flöte, vr.: doedelzak; -füssig, bv. n.: met boeks-pooten; -geruch (-gestank), m.: bokkelucht, bokke-stank; -gestell, o.: bok, koetsiersbok; -kalb, o.: reebokje; -kissen, o.: zitting van den koetsiersbok; -lamm, o.: mannetjes-lam; -laf-fette, vr.: (art;) attuit-slede; -leder, o.: bokkenleder, bukskin; -ledern, bv.n.;bok-kenleeren, bukskin; -leiter, vr.: dubbele ladder, stukadoors-ladder, (ook:) trap-leertje; -messer, o.: kammenmakersmes; -mühle, vr.: op eene schraagstelling rustende molen: -pfeife, vr.: doedelzak; -schemel, m.: koetsiersbok; -stein, m.: (min.) stinksteen; -stück, o.: (art.) kanon op eene affuit-slede;-stütze, vr.: stutklamp, (van een koetsiersbok;) onderstuk; -verstellung, vr.; stutbalkenstellage. Zie Bock**. Böck'chen, o. (-s; mrv. -); bokje; bock'en, w. o. h.: 1) naar den bok verlangen, 2) stinken als een bok, 3) bokke-sprongen maken, 4) (zeew.) stooten, stampen; bock'ig, bv. n.: 1) verlangend naar den bok, 2) stinkend als een bok. Bock^. in Sam. I -auge, o.: (ins.) napslak, (vea.) glazig oog; -bart, m.: sik (van een bok), (pik.) boksbaard; -beere, vr.: wilde moerbezie, braambes, braam;-bee-renstrauch, m.: braamstruik, (ook:) zwarte-aalbesseboom; -beutel, m.: stadsgebruik vanouds (Einem einen -beutel anhangen: iemand belachelijk maken); -beutelei', vr.: gehechtheid aan oude gewoonten, (de) oude sleur; -bohne, vr.: (pik.) waterklaver; -horn, o.: bokshoorn, (pik.) fenugriek (Einen in's -horn jagen: iemand bangma-ken); -sprung, m. (mrv. -sprünge): bokke-sprong. , » . . % Boden, m. (-s; mrv. -): 1) grond, (hg.) vloer; 2) bodem; 3) onderste; 4) zolder (Heu-: hooizolder; Korn-: koornzolder); zu - schlagen: (iemand;) neerslaan, ontmoedigen, (hoop;) vernietigen; ein Handwerk hat einen goldnen -: er is geen ambacht zoo gering of het geeft een stukje brood; auf seinen - ist man Meister: ieder is baas in zijn eigen huis; I -balken, m.: 1) vloerbalk, 2) zolderbalk; -brett, o.: bodemplank; -fenster, o.: zolderraampje; -geschoss, o.; gelijkvloers-verdieping; -he-fen, m.: heffe, droesem, drab, bezinksel; -holz, o.; (kuipers-) bodemhout; -kammer, vr.: zolderkamer; -kohlrübe, m.; (pik.) koolraap; -litzen, vr. mrv.: (wev.) scheerlijsten; -loch, o.; zoldergat; -los, bv, n.: bodemloos; -luke, vr.: zolderluik; -matte, vr.: vloermat; -mehl, o.; zetmeel; -nss, m.: zolderverlies (wat er van het gezolderde graan te loor gaat); -satz, m.; bezinksel, droesem, drab, grondsop: -schicht, vr.: grondlaag; -schlüssel, m.: zoldersleutel; |
BODENSCHRAÜBE.
BOMBENZüNDER.
|
-schraube, vr.: bodemtrekker; -see, m.: (adk,) Meer van Constans; -stein, m.: lig-grer (de onderste molensteen); -stuck, o.: bodemstuk; -teig-, m.: onderkorstdeegr; -thür, vr.: zolderdeur; -treppe, vr,: zoldertrap; -zieher, m.: bodemtrekker; -zins,m.: 1) zolderhuur, 2) grondcijns. bod'men, w. b.: (kamers:) bevloeren; (vaten:) bodemen. Boclmerei', vr.: (kpv.) bodemerij. Bo'list, m. (-es; mrv. -e): (pik.) wolfs-veest, botf, Zie biegeii. Bos. m. (-es, -s: mrv. -e): (zeew.)boegr; I -anker, o.: (zeew.) vertui-anker; -spriet, o.: boegspriet. bö'gelii, w. b.: (den wijnstok:) vastbinden. Bogen, m. (-s; mrv. - ot' Bogen): 1) boog (i. a. b.)* 2) strijkstok (eener viool, enz.); b) (van papier:) vel, blad; 1 -bohrer, in.: drilboor;-deeke, vr.: verwulfsel; -falirt, vr. Zie BauMchkauf; -fenster, o.: boograam; -flache, yr.: boogvlak, bolrond vlak; -form, vr.: folio-formaat: -förmig, bv. n.: boogvormig: -gang, m.: boogswijze overdekte gaanderij (belaubter -gang: laan met een boogswijze gevormd loofdak); -gewölbe, o.: booggewelf; -grosse, vr.: folio-formaat (ein Buch in -grosse: een boek in folio, een foliant); -halle, vr.: 1) portiek, 2) boogvormig overdekte gang; -halter, m.: (typ.) punktuur; -hobel, m.: ronde schaar; -instrument, o.: (muz.) strijk-instrument; -laube, vr.: boogvormig loofdak, (fig.) prieel; -linie, vr.: kromme lijn; -macher, m.: bogenmaker; -pfeiler, ra.: boogpijler; -rolle, vr.: bovenstuk van een kozijn; -rund, bv. n.: boogvormig; -sage, vr.: (tim.) spanzaag; -schluss, m.: sluitsteen, hoeksteen; -senuss, m.: boogschot, (fig.) schot op goed geluk; -schütze, m.: boogschutter; -sehne, vr.: boogpees; -seite, vr.: folio-zijde; -senne, vr.: boogpees; -spanner, m.: boogspanner; -sprung, m.: (rs.) bokkesprong; -strich, m.: (muz.) boogje (boven twee of meer noten) ; -thüre, vr.: boogvormige deur; -weise, bw.: 1) boogswijze, 2) blad voor blad; -winde, vr.: boogspanner (w quot;ktuig om den boog te spannen); -zahl, vr.: aantal bladen of vellen; -zirkel, m.: (tech.) passer. Bo'gener, m.(-s; mrv. -): bogenmaker, , bo'gig, »bv., n.* .b^og^ormig, gebogen, • Boh'le. vr.: dikke plank. IBoli'len, vr. mrv.: (van schepen:) buitenhuid ; I -geld, o.: staangeld; -sage, vr.: kraanzaag. Iboh'len, w.b.: met planken bekleeden. Böhm, m. (-es, -s; mrv. -e): (mtw.) Boheemsche groot; Böh'rne, m. (-n; mrv. -n): Bohemer: Böh'men, o. (-s): (adk.) Bo-hemen; Böh'mer, m. (-s; mrv. -): (vog.) Boheemsche meerkol; Böh'min, vr. (mrv. -nen): Beheemsche; böh'misch, bv. n.: Bo-heemsch (böhmische Brüder, in. mrv.: kkl.: Hernhutters; das sindmir böhmische Dörfer: dat is Hebreeuwsch voor mij, daar versta ik niets van). Bohn. in Sam. ! -axt, vr.: (tim.) dissel; -bürste, vr. (-lappen, m.): boendoek, boen-lap. Böhn'chen, o. (-s; mrv. -): boontje. Boh'ne, vr.: (pik.) boon; grüne - (tür-kische -): snijboon. |
Iboh'nen, w.b,: boenen, opwrijven met boenwas. IBoh'nen, vr. mrv.: boonen; I -acker, m.: boonen-veld, boonen-akker; -baum, m.: booneboom; -feld, o.: boonen-akker; -hülse, vr.: booneschil; -kraut, o.: boonen-kruid; -kuchen, m.: koningskoek;-schelfe, vr. (-schote, vr.): booneschil; -schuss, ra.: (vea.) kenteeken van den leeftijd; -stange, vr.: boonenstaak; -stengel, m.: boonenstengel; -stroh, o.: boonenstroo (grob wie -stroh: de grofheid zelve). Boh'ner, m. (-s; mrv.): boener, op-wrijver. Böhn'liaso. m.: beunhaas. Bohi% in Sam. I -bank, vr.: boorbank; -docke, vr.: kruk van de boor; -eisen, o.: boor-ijzer; -faustel, m.: boorhamer; -kratzer, m.: boorkrasser; -lade, vr.: boorbank; -loch, o.: boorgat; -maschine, vr.: boormachine; -mehl, o.: boorsel, boor-stof, boorgruis; -mühle, vr.: boormolen; -pfriem. m. boorpriem; -schmied, m.: boorsmid. gereedschapmaker; -spane, m. mrv.: uitboorsel ('t metaal dat de boor wegneemt); -stampter, m.: boorstamper; -stange, vr.: boorstang; -stüek. o.: boor-stuk, verstaalde punt der boor; -wurm, m.: houtworm, (inz.) paalworm; -zeug, o.: boorgereedschap. boli'ren, w. b.: 1) boren; 2) uitboren; 3) (fig. fam.) peuteren, uitpeuteren; Boh rer, m. (-s; mrv. -): 1) boor ; 2) boorder; Bon'rung, vr.: boring, (van kanonnen:) kaliber. Boi. ra. (-es; mrv. -e): (wollen stof:) baai; I -salz, o.: zeezout. Boje. vr.: (zeew.) boei, bakenton; Bo'jer, in. (-s; rarv. -): boeier-vaartuig, boeier. Bolar' er de, vr.: zegel-aarde, bolus. Bo'leine, vr.: (zeew.) boelijn. Bol le, vr:: bol (bloembol, ajuinbol). Boll'ei'sen, o.: breukig (sprokkig) ijzer. Bol'lensrewaeh», o.: knolgewas, bol-wortelige plant. Böl'ler. m. (-s; mrv. -): mortier. bol'lis:(bol'lieht), bv. n.: bol-, knol-; (van ijzer:) breukig, sprokkig. Boll werk, o.: bolwerk. Bo lus. m.: zegel-aarde, boljis. ' Boi'^eiï1. m. (-s; mrv. -):1) bout, ijzeren bout, klinkbout; 2) pijl; der Eine dreht die -, der Andere# verschiesst sie: zij varen in één schuitje, zij zijn twee handen op één buik; 3) stut, schoor; (ook:) wig; 1 -blech, o.: ringplaat, klinkplaat; -gerade. bw.: zoo recht als een paal: -schloss, o.: hangslot met een ijzeren oout; -zange, vr.: bouttang. Bonibar'cle, vr.: donderbus; Bombardier', ra. (-es, -s; mrv. -e): bombardier, artillerie-brigadier; bombardi'ren [iel, w. b.: borabardeeren; Bombardir'galiote [ie], vr.: bombardeergaljoot; Bombardi'rung [iel, vr. bombardement. Boni'basin, m. (-s): bombazijn. Bombast', m. (es): bombast. Bom'be, vr.: (art.) bom. Boni'ben. vr. mrv.: bommen; I -brand, m.: kruitloop; -fest (-frei), bv. n.: bomvrij; -kessef, m.: boniketel; -schiff, o.: bombardeergaljoot; -zünder, m.: kruitloop. |
BOTANIKEK.
105
BOXAXÏ.
|
Bon axt, vr.: (tim.) dissel. Itön lia8e, m. (-n; mrv. -n): beunhaas. Bonifaz'., m.: Bonifacius. Bonit', m.(-es, -s; mrv. -e): bonetvisch. Boot, o. (-es, -s; mrv. -e): boot; bootje. Boots, in Sam. 1 -haken, m.: bootshaak; -knecht, in.: matroos: -leute, m. mrv.: ('t) bootsvolk; -mann, m.: bootsman; -mannsmaat, m.: bootsmansmaat. Bo'rav, m. (-es): borax. Bord, m. (-es, -s; mrv. -e): boord; lt;figr.) rand, zoom; an - nehmen: aanboord nemen; über - werfen: overboord werpen; I -anker, m.: overboord hangend anker, dat men ieder oogrenblik kan laten vallen; -brett, o . grordijnlat; -voll, bv. n.: boordevol. Bor'de, vr.: galon, passement. Bor'clenimaclier, m. (-wirker, m.): passementwerker; -wirkerei', vr.: (H) passement werk-maken. lgt;orcli'reii [ie], w. b.: met galon of passement versieren. Bor^. m. (-es, -s; mrv. -e): 1) geitvarken, geit, gesneden mannetjes-varken; 2) borg, krediet; auf op den borg. op krediet; I -frist, vr.: krediet-termijn, (ook:) verlenging van den termijn; -raa, vr.: (zeew.) reserve-ra; -weise, bw.: op den borg, op krediet. bor gen, w. b.: borgen (op krediet geven of nemen); (fig.) leenen (te leen -geven of nemen); - macht Sorgen: borgen baart zorgen: lang geborgt ist nicht ge-schenkt : lang borgen is geen kwijtschelden. Borgrer, m. (-s; mrv. -): 1) borger (kredietnemer; kredietgever); 2) leener lt;die te leen neemt of geeft). Bor'ffis, vr.: (typ.) gaillardletter. Bor'ke, vr.: boomschors, boombast: Bor'kenwurm, m.: worm in (vermolming van) de schors. Born. m. (-es, -s: mrv. -e of Börne): put, waterput; (dk.) bron, fontein; (fig.) zoutbron; 1 -fahrt, vr.: opneming (schouwing) van de bronnen; -knecht, m.: bronknecht; -magd, vr.: bronmeid; -meister, m.: bronmeester; -raumer. m.: puttenrui-mer, schoonmaker van waterputten. bornirt' [ie], bv. n.: geborneerd, bekrompen; I -heit, vr.: geborneerdheid, bekrompenheid. • „ • . • # # Borra'gen. m. (-s): (pik.) bernagie. Bor'retseh, m. (-es): Zie Borragen. Börs. m. (-es; mrv. -e): (visch:) baars. Börse, vr.: beurs (i. a. b.). Bör'sen, in Sam. I -blatt, o.: beursblad, courant voor het beursnieuws; -diener, m.: beursknecht; -geschafte, o. mrv.: beurszaken (-geschafte machen: beurszaken doen); -kurs, m.: beurskoers, koers van den dag; -makier, m.: makelaar in effecten; -nachrichten, vr. mrv.: beurstijdingen, beursberichten; -ordnung, vr.: beursreglement; -schliesser, m.: beursknecht; -schluss, m.: sluiting van de beurs; -spekulant, m.: beurs-speculant; -spiel, o.: beursspel; -spieier, m.: beurs-speculant; -tag, m.: beursdag; -wucherer, m.: effec-ten-schacheraar; -zeetel, m.: koerslijst, koersnoteering. borst. Zie bersten. Borst, m. (-es; mrv. -e): barst, berst; 1 -besen, m. tapijt-borstel, stijve schuier: |
-pinsel, m.: witkwast; -wisch, m.: stoffer. Bor'ste, vr.: varkensborstel; (fig.) stekel. bor sten (sieb), w. w.: (van haren:) recht overeind gaan staan ; die Katze borstet sich: de haren van de kat gaan recht overeind staan op haren rug. Bor'sten, in Sam. I -artig, bv. n.: 1) borstelachtig, 2) borstelig; -fisch, m.: stekelsnoek; -förmig, bv. n.: borstelvormig; -gras, o.: (pik.) ververskruid; -tragend, bv. n.: met stekels. bor'stig. bv. n.: 1) borstelachtig, 2) borstelig. Bor te. vr Zie Borde. Bor'wiseb, m.: stoffer. bos. bv. n.: Zie böse; 1 -artig, bv. n.: boosaardig, (fig.) slecht: -artigkeit, vr.: boosaardigheid, (fig.) slechtheid; -willig, bv. n.: 1) kwaadwillig. 2) boosaardig; -willigkeit, vr.: 1) kwaadwilligheid, 2) boosaardigheid. bö'sclien, w. b.: (vest.) glooiend (hellend) maken. Bö'scbnn^ vr.: (vest.) glooiing, helling talud. bö'se, bv. n.: 1) boos; der - Feind: de Booze, de Duivel; ein -r Geist: een booze geest; Einen - machen: iemand boosmaken; über etwas auf Einen - sein oder werden : over iets op iem. boos zijn of worden; sich - stellen: zich boos houden, doen alsof men boos is; es ist -s quot;NVetter: het is boos weer; 2) slecht, kwaad; -s Wetter: slecht weer; - Gewohnheit: slechte gewoonte; -s Geld: slecht geld, valsch geld; -s von Einem reden: kwaad van iem. spreken; es war nicht - gemeint: het was niet kwaad gemeend; ein -s Ge-wissen : een kwaad geweten; - Augen ha-ben: kwade (zeere) oogen hebben; ein -r quot;VVeg: een kwade (slechte, moeielijke) weg; - Zeiten: kwade (slechte, moeielijke) tijden. 1 z. n. o. (-n): kwaad, (het) kwade; zuni -n geneigt: tot het kwade geneigd : Gutes mit -m vergelten: goed met kwaad vergelden. I -, z. n. m. (-n): (de) Booze, (de) Duivel; (tig.) slecht mensch, godde-looze. Bö'sewiebt, m. (-es, -s; mrv.-e of-er): booswicht. bos'ihaft. bv.n.: 1) boosaardig, kwaadaardig; 2) slecht; 3) ondeugSnd;-ha'ftig-keit (-heit), vr.: boosheid, slechtheid, (fig.) ondeugendheid, ondeugd; -heitssünde, vr.: zonde met voorbedachten rade. bös lich, bw.: boosaardiglijk. Bos'sel. in Sam. I Zie Kesel in Sam. bosseln. w. o. h. Zie kegêln. Bossir' lie], in Sam. 1 -arbeit,vr.: boetseerwerk; -hölzchen, o.: boetseerhoutje; -kunst, vr.: boetseerkunst; -wachs, o.: boetseerwas. bossi'ren [ie|, w. b.: boetseeren: Bos-si'rer [iel, m. (-s; mrv. -): boetseerder, bot. Zie bieten. Bot. o.: Zie Boot; 1 -massig, bv. n.: onderhoorig, onderworpen, onderdanig; -massigkeit, vr.: gezag; -schaft, vr.: boodschap; -scnafter, m. (-s; mrv. -): bood-schapper, (dipl,) gezant (der papstliche de nuntius); -schafterin, vr. (mrv.-nen): boodschapster, (fig,) gezantsvrouw. Bota nik., vr.: botanie, kruidkunde, plantenkunde; Bota'niker, m. (-s; mrv. -): |
BRANDPFLASTER.
BOTANISCH.
106
|
botanicus, kruidkundigre; bota'nisch, bv. n.: kruidkundig:; botanisi'ren [ie], w. o. h.: 1) de kruidkunde beoefenen, 2) kruiden zoeken of verzamelen. ||»'te. m. (-n; mrv. -n): bode, bood-Kchapper; ein eigener een opzettelijk afgrezqnden boodschapper, een expresse: ein reitender een boodschapper te paard (1. eene estafette; 2. een koerier); dei-hinkende - kommt nach : (figr.) de hinkende bode (het hinkende paard, de kwade tijding) komt achteraan; Boten laufen: 1) boodschappen loopen, 2) voetbode zijn, postbode zijn. Bo'ten, in Sam. ! -amt, o.: betrekkingvan looper (voetbode of postbode); -biichse, vr.: 1) brievenbus, 2) bode's-tasch; -frau, vr.: 1) voetbode's vrouw, 2) vrouwelijke voetbode, 3) boodschaploop-ster; -gang-, m.: tocht, (fig-.) slakkengang; -laufer, m.: 1) boodschaplooper, 2) voetbode; -lohn, m.: bode's-foon, bóodschap-pengeld, vracht, port; -meister, m.: postmeester; -meisterei', vr.: postkantoor; -schiff, o.: postschip, pakketboot; -spiess, m.: voetbodeVstok (met eene ijzeren punt); -wesen,_ o.: Zie Botenaint. Bo'tin. vr. (mrv. -nen): 1) boodschapster, 2) voetbode's-vrouw, 3) vrouwelijke voetbode. Bött'clier, m. (-s; mrv. -): kuiper; I -arbeit, vr.: kuiperswerk: -handwerk, o.: kuipers-ambacht; -holz, o.: kuiphout, vaathout; -lohn, m.: kuiploon; -marke, vr.: kuipers-merk; -woche, vr.:voorkeruiis-week (te Leipzig), de week die aan de eigenlijke Leipzigcr jaarmarkt voorafgaat; -zange, vr.: hoeptang. Dtfttclieroi'. vr.: kuiperij (1. het ambacht; 2. de werkplaats). IBott'ieh, m. (-es, -s; mrv. -e): ton, vat, kuip; \ -macher, m.: kuiper; -reif, m.: hoepel, hoep. Roiirbo nisch, bv. n.: (hist.) 1) van de Bourbons; 2) Bourbons-gezind. Boy, m. (-es; mrv. -e): (wollen stof:) baai. Roy'ei*, m. (-s; mrv. -): (vaartuig:) boeier. Bra'bant. o. (-s): (adk.) Braband; Bra'-banter, m. (-s; mrv. -): Brabander (-, bv. n.: Brabandsch); Bra'banterin, vr. (mrv. -nen): Brabandsche; bra'bantisch, bv. n.:. Brabarfdsch* ' • ' ' • * Ibrach. Zie brechen. Ibrach. bw.: (akk.) braak; -liegen: braak liggen; -liegen lassen: braak laten liggen; I -acker, m.: braakveld; -amsel, vr.: (vog.) regenvogel, pluvier; -feld, o.: braakveld; -kater, m.: drekkever, strontkever; -kom, o.: op braakland gewonnen koorn; -land, o.: braakland; -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik; -monat, m.: Zomermaand (Juni); -schein, m.: nieuwe maan in Juni; -schnepfe, vr. (-vogel, m.): braak-vogel; -zeit, vr.: (akk.) braaktijd. Bra'che, vr.: (akk.) braakveld, braakland; in die -saen: op braakland zaaien. bra'chen, w. b.: (akk.) braken. brach'te. Zie brinken. ibraek, bv. n.: (ziltig:) brak. IBraek, m. (-es,-s): uitschot. I -, m. (-es; mrv. -en): Zie Bramp;\cke. (Brack, in Sam. I -deich, m,: doorgebroken dijk; -gut, o.: (kph.) wrakgoed. |
beschadigd goed, uitschot; -perle, vr.: ongave parel; -tisch, m.: keurtafel (om gaaf goed uit wrak goed te schiften); -vieh, o.; vee van geringe qualiteit; -waaren, vr. mrv.: (kph.) wrak goed; -wasser, o.: brak water. Ilrack'e, m. (-n; mrv. -n): brakhond, brak, bracken, w. b.: schiften, keuren; Brack'er, m.(-s;mrv.-): beëedigd keurmeester. briih en (briib nen), w. o. h.: (jag.) ritsig worden. Bram, in Sam. (zeew.) I -fall, m.: gij-touw; -mast, m.: bramsteng; -raa, vr.: bramra; -salingen, vr. mrv.: bramzalingen; -schoten, vr. mrv.: bramschooten; -segel, o.; bramzeil; -stenge, vr.: bramsteng; -stengenstag, m.: bramstengstag; -sten-genwand, vr,: bramstengwant. airamar bas. m. (-): zwetser, pocher; bramarbasi'ren lie], w. o. h.: zwetsen, pochen. Branilin^, m. (-es, -s;mrv.-e): (vog.) kleine vink. Brand. m. (-es. -s) 1. (mrv. Bran'de): brand; mit Mord und - verwüsten: te vuur en te zwaard verwoesten; auf den - bet-teln gehen: eene inzameling van liefdegiften doen omdat men have en goed heeft verloren door brand; — 2. (mrv. Bran'der): (fig.) toorts, fakkel. — 3. brand (in graan). — 4. baksel, ovenvol (pannen, tegels, enz.). — 5. brandlucht, brandreuk; der heisse -: (gnk.) de kanker; der kalte -; (gnk.) het koudvuur; I -ader, vr.: (ontl.) dij-ader; -assekuranz, vr.: brand-assuran-tie, verzekering tegen brandschade; -balsam, m.: brandzalf; -bettler, m.: door brand tot den bedelstaf gebrachte; -beule, vr.; 1) brandblaar, 2) karbonkel; -blase, vr.; brandblaar; -bock, m.: vuurrooster, haard-rooster; -brief, m. 1) brandbrief, dreigende brief, 2) certificaat wegens geledene brandschade; -eimer, m.: brand-emmer;-erz, o.: (min.) ontvlambaar erts; -eule, vr.: kat-uil; -fackel, in.: brandfakkel; -fass, o.: ton met ontplofbaar vernielings-tuig; -flecken, m.: brandvlek; -fleckig, bv. n.: vol brandviekken, (fig.) gevlekt, gespikkeld; -gasse, vr.: steeg, nauw straatje; -gerste, vr.: brandige gerst;-geruch, m.: brandlucht, brandreuk; -geschmack, m.; aangebrande smaak; -geschwür. o.: kankerachtige zw'eer; -giebel, m::* miadelge-vel; -glocke, vr.: brandklok; -haler, m.: brandige haver; -haken, m.: brandhaak; -hirsch, m.: (jag.) hert der Ardennen; -holz. o.: brandhout; -kasse, vr.; waarborgfonds tegen brandschade (of kortweg: brand-assurantie) ;-korn,o.: brandig koorn; -kugel, vr.: (art.) gloeiende bom, brandkogel; -lattich. m.: (pik.) hoefblad; -leiter, vr.: brandladder; -loch, o.: buis (eener bom) ;-maal, o.: brandvlek, litteeken eener brandwond of eener heelkundig gebrande plek, (rcht. en fig.) brandmerk; -maaien (-marken), w. b.: (rcht. en fig.) brandmerken; -maschine, vr.: helsch werktuig; -mauer, vr.: tusschenmuur, (ook;) blinde muur; -meise, vr.: (vog.) koolmees;-meister, m.: brandmeester; -mittel, o.: (hik.) middel voor brandwonden; -nessel, vr.: brandnetel; -opfer, o.: rook-ofter; -ordnung, vr.: brand-reglement; -pfahl, vr.; brand-staak, brandpaal; -pfeil, m.: vuurpijl; -pflas- |
BRAND11AKETE.
BRAUNWURZ.
|
ter, o.: brandpleister; -rakete,vr.: Congre-vische pijl; -roggen, m.: brandige rogge; -röhre, vr.: lontgat (eener bom); -rose, vr.: (gnk.) netelroos; -rost, m.: vuurrooster; -salbe, vr.: brandzalf; -satz, m.: (art.) lading: -schaden, m.; brandschade, (fig.) brandwond; -schatzen, w. b.: op brandschatting stellen; -schatzung. vr.: brandschatting; -schiff, o.: (mar.) brander: -schlag, m.: snel ontbrandende lont; -schlange, vr.: adder; -schuss, m.; schot uit een vuil geweer; -schwarz, bv. n.: koolzwart; -silber, fijn (zuiver) zilver; -sohle, vr.: binnenzool (van laars of schoen); -sonntag, m.: eerste Zondag in de Vasten; -spritze, vr.: brandspuit; -statte, vr.: plaats van den brand; -stein, m.: gebakken steen, klinker; -steuer, vr.: 1) bijdrage tot leniging van brandschade, 2) brand-tax; -stif-ter, ra.:brandstichter; -stifterin, vr.:brandstichtster; -stiftung, vr.: brandstichting; -thüre, vr.: ijzeren deur; -versicherung, vr.: brand-assurantie; -wache, vr.: brand-wacht; (mar.) wachtschip: -welle, vr.: (vuurwerk:) vuurregen; -wunde, vr.: brandwond; -zeichen, o.: Zie Brandmaal; -zeug, o.: (art.) lont: -zieher, m.: (art.) lont-trekker ; -ziemer, ni.: (vog,) zwarte lijster. bran'den, w. o.: (van de zee:) branden, deinen. Bran der, m. (-s; mrv. -): (art.) lont; (mar.) branderschip, brander. Bran (lun^-, vr.: (van de zee:) branding, deining. brann'te. Zie brennen. Brannt'wein, m.: brandewijn, (fig) jenever, (pop.) snaps; i -blase, vr.: distilleerkolf; -brenner, ni.: brandewijnstoker, brander; -brennerei', vr.: branderij, brandewijnstokerij; -schenk, m.: drankverkoo-per; -schenke, vr.: kroeg, wijnhuis; -spü-ficht, m.: spoeling uit de branderij; -stimme vr.: (iron.) verroeste stem; -wage, vr.: alkohol-meter. Bran'te, vr.: (jag.) berepoot. Brasi lion. o. (-s): (adk.) Brazilië (-holz, o.: Brazielhout, Pernambuc-hout); Brasi'lier, m. (-s; mrv.-): Braziliaan; Bra-silierin, vr. (mrv. -nen): Braziliaansche; brasi'lisch, bv. n. Braziliaansch. Brass, m. (-es): ontuig, rommel, vod-dengoed, lorrepijperij. Bras'sê, vr.: (ztew.) bras. 4 1 Brassen, ra. (-s; mrv. -): (visch:) brasem. 11gt;rassen, w. b.: (zeew.) brassen; aut den Wind -: bijdraaien. brat. Zie braten. Brat. in Sam. I -aal, m.: bak-aal; -apfel, m.: appel om te braden; -bock, m.: (kkk.) braad-ijzer;-fisch, m.: bakvisch;-haring, m.: panharing; -kachel, vr.: keukenfornuis, fornuiskachel;-koch,m. (-köchin, vr.): verkooper (verkoopster) van gebakken visch of van gebraden vleesch; -ofen, m.: ovenkachel, keukenfornuis; -pfanne, vr.; koekenpan, (onder het spit:) braadpan; -röhre, vr.; fornuis, oven (van eene keukenkachel); -rost, m.; braadrooster; -schaufel, vr.: schopje (om 'tgeen gebakken of gebraden wordt om te keeren of het aanbranden te voorkomen); -schirm, ra.: vuur-deksel; -spiess, ra.: braadspit ; -spille, vr.; (zeew.) windas, kaapstand, gangspil; -wurst, vr.: braadworst. |
Ibra'ten, w. b. en o. h. onr. (bra'test of bratst, bra tet of briit; bra'tete of briet; gcbra'ten): braden; in der Pfanne -; in de pan bakken; man wird dir etwas -: (fara.) lik uwe lippen raaar vast af; nach deni der Mann ist briit raan die Wurst: (spr.) men geeft ieder schoenen naar zijne voeten, men behandelt ieder naar zijnen stand. IBra'ten, ra. (-s; mrv. -): 1) gebraden vleesch, 2) vleesch om te braden; den -riechen: (spr.) lont ruiken; I -brüne, vr.: zjeu (saus van gebraden vleesch); -fett, o.; braadvet; -kleid, o.; (fig.) feestgewaad, (fara.) Zondags-pak; -meister, ra.; Zie Bratkoeli; -schüssel, vr. vleeschschotel; -spieker, ra.: (kkk.) lardeerder; -wender, in.: spitdraaier, (fig.) braadspit. Braterei', vr.: gebradenvleesch-win- Brat ling:, ra. (-es, -s; mrv. -e); (kkk.) eetbare paddenstoel, champignon. Brat'sclie, vr.; (muz.) altviool; Brat-schist', m. (-en; mrv. -en); altist, bespeler van de altviool. bratst. Zie braten. Bran. ra. (-es): 1) brouwsel,2)('t)brouwen; I -berechtigt, bv. n.: gerechtigd om bier te brouwen; -bottich, ra.: brouwkuip; -gerath [tl, o.; brouwgereedschap -gerechtigkeit, vr.; recht (bevoegdheid) om bier te brouwen; -haus, o.; brouwerij; -herr, m.; brouwer; -hof, ra.: brouwerij; -kessel, ra.: brouwketel; -knecht,ra,: brouwersknecht; -krücke, vr.; roerstok; -meister, m.: brouwersbaas, meesterknecht in eene brouwerij; -ordnung, vr.: reglement voor de bierbrouwers; -pfanne, vr.: brouwketel; -recht, o.: recht (bevoegdheid) om bier te brouwen; -reihe, vr,; beurt ora te brouwen; -schenke, vr.: bierhuis; -wesen, o.: ('t) biérbrouwen. Braneli. ra. (-es; rarv. Briiuche): gebruik; 1 -bar, bv. n.: bruikbaar; -barkeit, vr.; bruikbaarheid. braii'clien, w. b.; 1) gebruiken; 2) behoeven, noodig hebben. I w. onpers. h.; noodig zijn, vereischt worden; es braucht viel Zeit; er is veel tijd noodig, er wordt veel tijd vereischt; was braucht es so viel ürastande: waartoe zooveel oin-slag? . brani'li'licli, bv. n.: gebruikelijk. Bran'e, vr.: werfkb'rauw. • brau'en. w. b.; brouwen (ook fig.); Essig -: azijn maken. Bran'er, ra. (-s; rarv. -): brouwer; I -gilde, vr. (-innung, vr.): brouwersgilde; -lohn, o.; brouwloon; -zunft,vr.: brouwersgilde. Branerei', brouwerij (1. het vak;2. de werkplaats.). brann, bv. n.: bruin; - und blau schla-gen; bont en blauw slaan: -e Butter; gesnerkte boter; -es Madchen; brunette; I -iiugig, bv. n.; bruin van 09gen, met bruine oogen; -bier, o.; bruinbier; -fisch, ra.: bruinvisch; -geier, ra.; (vog.) beenbreker, visch-arend, zee-arend; -gelb, bv. n.; lichtbruin, geelbruin; -kohle, vr.: (ram.) bruinkool; -roth Lt], bv. n.: roodbruin; -schecke, vr.: (paard;) bruine schiraraei; -scheckig. bv. n.; bruin gespikkeld; -stein.. ra.: (rain.) bruinsteen; -wurz, vr.: (pik.) klierkruid |
BREITEGRAD.
BRAUXE.
|
Brau ne, m. (-n; mrv. -n): bruin gespikkeld paard, bruine schimmel. Bran'ne. vr.: bruine kleur; (grnk.) keelontsteking-, kroep; (vea.) worg:, wurg. JBraunell elien. o. (-s; mrv. -): (pik.) bruin wortel, brunella-kruid; (vog.) .grauwtje (schertsende benaming: voor alle grauwe vogels, zooals nachtegaal, basterdnachtegaal, leeuwerik, grauwe lijster, enz.). brau'nen, w. b.: bruinmaken. I w. o. s.: bruin worden. braun'lich. bv. n.: bruinachtig. Brauii'HChwei^, o. (-s): (adk.)Bruns-wijk; Braun'schweiger; m. (-s; mrv. -): Brunswijker; Braun schweigerin, vr. (mrv. -nen): Brunswijksche; braun'schweigisch, bv. n.: Brunswijksch. Brails, m.: (fam.) lorum, lol, pret; in Saus und - leben: een lollig leven leiden, als Grod in Frankrijk leven; I -halm, m.: kemphaan; -kopf, m.: driftkop. BrütiNcli'ohen, o. (-s; mrv. -): ge-zwollene plek. Brau'^elio, vr : (pop.) buil, bult. Brau'se, vr.: opbruising; gisting; kookhitte; (van een tuingieter:) tromp; (pop.) .buil, bult, gekneusde plek; der vyem ist in der de wijn is aan het gisten; | -bentel, m.: 1) driftkop, 2) wildzang, woelwater; -pulver, o : (pha.) bruispoeder; -wind, m.: Zie Brause-bentel. brau sen. w. o. h.: 1) bruisen; (van de -zee, den wind, enz.:) bulderen, loeien; (van vee:) loeien; (van paarden:} snuiven; 2) opbruisen; (van bier:) schuimen; (fig.) opvliegen, in drift ontsteken. I-, w, onpers. h.: suizen (in de ooren). brau'sic*kt, bv. n.: (fam.) onbesuisd. Braut, vr. (mrv. Brau'te): bruid; I-bett, o.: bruidsbed, huwelijksbed; -diener, m. (-führer, m.): bruidsjonker; -führerin, vr.: bruidsmaagd; -gemach, o!: slaapvertrek der pasgehuwden; -gerath |tj, o.: huwelijks-uitzet; -geschenk, o.: huwelijks-geschenk; -gewand, o.: bruidsgewaad, (fam.) trouwjapon ; -hemd, o.: bruidshemd:-jung-fer, vr.: bruidsmaagd; -kammer, vr.: slaapvertrek der pasgehuwden; -kind, o.: onecht kind; -kleid, o.: bruidsgewaad, (fam.) trouwjapon; -kranz, m.: bruidskrans; -kuss, m.: bruidskus; -leute, m. mrv,: .pasgehuwden; Mfed, o.: bruiloftslied; -mahl, o.: bruiloftsmaal; -nacht, vr.: huwelijksnacht; -paar, o.: bruidspaar; -ring, m.: trouwring; -schatz, m.: bruidschat; -schmuck, m.: bruids-tooi; -stand, m.: verloofde staat; -tag, m.: trouwdag; -werber, m.: tusschenpersoon (die voor een ander een huwelijks-aanzoek doet); -werbung, vr.: huwelijks-aanzoek. Brau'tiifam. m. (-s; -e): bruidegom. braut'lich, bv. n.: bruidachtig; van de bruid. | -, bw.: als bruid. brav, bv. n. en bw.: braaf; (fig.) dapper; | -heit, vr.: braafheid; (fig.) dapperheid. |
Breek, in Sam. 1 -arznei, vr.: (gnk.) braakmiddel; -bank, vr.: (bakkers-) kneed-tafel; -bar, bv. n.: breekbaar; -barkeit, vr.: breekbaarheid; -becher, m.: (fig.) braakdrankje; -eisen, o.: breek-ijzer; -falie, vr.: vogelknip, slagknip: -fieber. o.: (gnk.) asodische koorts, met braking gepaard gaande koorts; -haare, o. mrv.; slechte haren; -hammer, m.: moker; -hanf, m.: braakhennep; -meissel, m.: (wkt.) koevoet; -mittel, o.: (gnk.) braakmiddel; -nuss, vr.: (pha.) braaknoot; -pille, vr.: (pha.) braakpil; -pulver, o.: braakpoeder;-punkt, o.: straalbrekingspunt; -ruhr, vr.: (gnk.) braakloop; -stange, vr.: 1) breek-ijzer, 2) koevoet; -tanne, vr.: (pik.) lorkeboom; -trank, m.: (gnk.) braakdrank; -vitriol, o.: braakvitriool; -wein, m.: braakwijn;-wein-stein, m.: braakwijnsteen ; -wurz, vr.: (pha.) braakwortel, ipecacuahja; -zeug, o.: breektuig. Breek'e, vr.: braak (voor hennep en vlas). breek'en. w. b. onr. (brichst, bricht; brach; gebrochen): breken; (hennep en vlas:) braken; (fig.) braken, overgeven; (brieven, servetten, enz.:) vouwen; (fruit:) plukken; (mnw.) aanwezig zijn, gevonden worden; die Balm -: (fig.) den weg banen; einen Streit vom Zaune -: zonder aanleiding twistzoeken; Xoth [Xot] bricht Eisen: (spr.) nood breekt wet; in ein Hans -: in een huis inbreken; die Geduld bricht ihm: zijn geduld is uitgeput. 1 sich -, w. wr. onr.: (van golven, van de lucht:) breken; (van het weer:) veranderen, (ook:) ontlaten; (van menschen en dieren:) braken, overgeven. Breek'er. m. (-s; mrv. -): 1) breker; 2) (van hennep en vlas:) braker. breck'erlieli. bv. n.: tot braken geneigd; es ist mir -: ik ben misselijk, ik voel neiging tot braken. Brei, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) brij, 2) moes, 3) pap; den - verschutten: (spr.) de zaak bederven: um den - herumgehen: (spr.) om de kantjes heen praten; I -artig, bv. n.: brijachtig, papachtig; -halm, m.: witbier; -löffel, m.: paplepel; -maul, o.: (fam.) hakkelaar, stotteraar; -schüssel, m.: papschotel: -umschlag, m.: (hik.) pap: -weich, bv. n.: week als brij. brei'ig;. bv. n.: brijachtig, papachtig. breit, bv. n. en bw.: breed; (tig.) plat; -schlagen: platslaan, (fig.)beetnemen; sich - machen mit: pochen op, zich laten voorstaan op; es ist so - als lang: (spr.) het is zoo breed als het lang is; weit und -: 1) wijd en zijd. 2) van haver tot gort; ein Lai^gestund ,ein Breites von etwas sagen-in het lafige én breede óver iels uitweiden; I -axt, vr. (-beil, o.): hakbijl; -blatt, o.: (pik.) ahorn; -blatterig, bv. n.: breed van blad: -brüstig, bv. n.: breed van borst; -eisen, o.: kapbeitel; -fisch, m.: bonet-visch; -flügelig, bv. n.: breed gewiekt; -füssig, bv. n.: 1) breed van voeten, 2) met platvoeten; -gold, o.: bladgoud; -hammer, m.: plethamer: -kopf, m.: (visch:) pos, post; -maulig, bv. n.: (vog.) breed van snavel, (drk.) breed van bek; -nasig, bv. n.: plat van neus; -rückig, breed van rug; -schulterig, bv. n.: breedgeschouderd; -schwanzig, bv. n.: breed van staart; -stielig, bv. n.: breed van stengel; -stir-nig, bv. n.: breed van voorhoofd; -wege-rich, m.: (pik) weegbree; -züngig, bv. n.: breed van tong. Brei'te, vr.: breedte: (van geweven goed:) baan: (fig.) omvang; -grad, m.: breedte-graad. |
BREITEN.
J 09
10 BRODSCHARKEX.
BR1EFSAMMLEK. 1
|
-sammler, m.: ophaler (lediger) van de hulpbussen ; -schaften, vr. mrv.; papieren, documenten, bescheiden ;-schalter, m.: raampje waar aangreteekende brieven afg-ehaald of waar brieven aangreteekend worden; -schrank, m.: brievenkast, bewaarplaats voor brieven; -schreiber, m.: 1) briefschrijver, 2) brievenschrijver; -steelier, m.; brievenpriem, (figr.) lias ; -steller, m.: briefsteller, (fig.) brievenboek, handboek voor den briefstijl; -stempel, m.: postmerk; -stil (-styl), m.: briefstijl;-streicher, m.: vouwbeen; -tabak, m.: tabak in papieren pakjes; -tasche, vr.: l)brieventasch, 2)por-teteuille; -taube, vr.: postduif; -trager, m.: brievenbesteller, (fig:.) overbrenger van een en brief, boodschapper; -umschlagquot;, m.: brief-cquvert; -wage, vr.: briefweger, schaaltje om brieven te wegen; -wechsel, m.: briefwisseling; -wechsler, in.: correspondent. Brief'chen, o. (-s; mrv. -): briefje. brief'licli, bv. n. en bw.; I) bij brief, 2) in brieyen: mit Einem - verkehren : met lem. in briefwisseling staan. Brigade, vr.: (mil.) brigade; 1 Brigadier , m. (-B; mrv. -s): 1) brigadier (d. i. korporaal bij het paardenvolk); 2) kom-mandant eener brigade. Briganti'ne, vr.: (mar.) brigantijn; I Bngg, vr. (mrv. -s): (mar.) brik. brikoli'ren [iej, w, b.: (biljart:) bri-koleeren, (fig.) op verkeerde wegen loo-pen. Brill, in Sam. I -ente, vr.: (vog.) bril-eend; -ofen, m.: (sm.) fornuis met twee gaten. Brille, vr.: bril (i. a. b.); (vest.) brilschans, lunet; Einem eine - aufsetzen lt;Einem -n verkaufen): (fig.) iemand bedotten, iemand beetnemen. Brii'ien, vr. mrv.: brillen; I -bogen, m.: middelstuk (van een bril); -einfas-sung vr.: montoer (van een bril) ; -futter (-futteral, o.): brilledoosje, brillehuisje; -gewölbe, o.: (bwk.) verwulfsel met lucht-gaten; -glas, o : 1) brilleglas, 2) glas voor Drillen; -handler, m.: 1) brillenkoopman, 2) winkelier in brillen; -macher, m.: brillenmaker; -nase, vr.: (iron.) neus om te brillen, (vog.) geitenmelker; -schlange,vr.: (drk.) brilslang; -sent, in.: (pik.) brilkruid; -zirkel, m.: krombeenige passer, dikte-metpr. torinr geit, w. b.onr. (brach'te' gebrïiclrt'): brengen. 1 N.Bf Slechts in sommige uitdrukkingen kan het Duitsche „bringenquot; niet met „brengenquot; vertaald worden, b.v.: etwas in Einen -: iets in iemands brein krijgen; etwas aus Einem -: iets uit iemand krijgen; es über's Herz -: het over zijn hart krijgen, het van zijn hart verkrijgen; Einen um etwas -: 1) maken dat iemand iets kwijt raakt, 2) aaniem. iets ontfutselen of ontrooven; Einen von Sinnen -: iemand zijn verstand doen verliezen; etwas auf die Seite - : 1) iets ter zijde leggen, 2) iets verdonkeremanen; einen Toast -: een heildronk instellen, een toost slaan; die Zeitumstande - es so rait sich: de tijdsomstandigheden brengen het zoo mede; Einem Ehre (Grlück, Un-glück, Hutzen, Vortheil Ltj, Schande) -: lem. eer (geluk, ongeluk, nut, voordeel, schande) aanbrengen; Frucht -: vrucht dragen; Zeit bringt Rosen; (spr.) de tijd baart rozen; Glück bringt Xeid: geluk baart wangunst; Wahrheit bringt Hass : (spr.) de waarheid wil niet altijd gezegd wezen. |
Brin'ger, m. (-s: mrv. -): brenger. Brink, m. j(-es, -s; mrv. -e): 1) weide; 2) heuvel; 3) rand, zoom. Britan'nien, o. (-s): (adk.) Britannië; britan'nisch, bv. n.: Britannisch. Brit'sclie, vr.: 1) brits, veldbed; 2) voorwerp waarmede geslagen wordt (b.v.: stok, stamper, beuker, klopper, en inz. hariekijn's houten sabel); Einem die - geben : iemand voor zijne broek geven. Brit te, m. (-n; mrv. -n): Brit, En-gelschman; Brit'tin, vr. (mrv. -nen): Britsche, Engelsche; brit'tisch, bv. n.: Britsch, Engelsch (bw.: op zijn Engelsch). Broekquot;eierb,se, vr.: dop-erwt. Bröck'elien, o. (-s; mrv. -): brokje, stukje. bröek'elig. bv. n.: brokkelig, bros (broos). bröck'eln, w. b.: brokkelen. I sich -w. w.: brokkelen. IBroe'ken. m. (-s; mrv. -): brok, stuk; die übrigen -: de overgeschotene brokken; lateinische -: (fig.) een mondje vol Latijn. I -, m. (-s): (adk.) de Block'sberg, Ibroek'en, w. b.: brokkelen; nichts zu beissen und zu - haben: 1) niets te bikken hebben, 2) niets in de melk te brokken hebben. IBrocken, in Sam. I -perle, vr.: onregelmatig gevormde parel; -stahl, o.: best staal; -weise, bw.: brokswijze. brctaklig:, bv- n.: brokkelig, bros (broos). Brod, o. (-es, -s; mrv. -e): brood (ook fig.); sein gutes - haben: goed zijn brood hebben; I -back, m.: (zeew.) beschuitmand; -backen, o.: ('t) broodbakken; -backer, m.: broodbakker; -bank, vr.: brood-stalletje, brood-kraampje; -bann, m.: belasting op het verkoopen van brood; -baum, m.: (pik.) broodboom; -brechen, o.: (theo.) 't breken van het brood; -brei, m.: broodpap; -dieb, m.: brooddief (ook tig.); -erwerb, m.: broodwinning, kostwinning: -esser, m.: broodeter (ein unnützer -esser, een noodelooze mond, een mede-eter die tot ballast is); -frucht, vr.: broodvrucht; ein - gelehrter, m.: een geleerde die met zijne geleerdheid den kost moet verdienen; -hange,* vr.: «brood-rek-; •herr, m.: patroon, heer, meester, baas; -kamoier, vr.: broodkamer; -karren, m.: broodwagen; -kasten, m.: broodkist; -korb, in.: broodmand (Einem den -korb honor hangen: iem. korthouden); -korn, o.: graan om brood van te bakken; -krümchen, o.: broodkruimeltje; -krume, vr.: kruim van brood; -kruste, vr.: korst van brood; -kuchen, m.: plaatkoek; -los, bv. n.: broodeloos, (fig.) geen brood verschaffend; -losigkeit, vr.: broodeloosheid; -mangel, m.: gebrek aan brood; -markt, m.: broodmarkt; -meister, m.: broodmeester; -messer, o.: brood ju es; -musterung, vr.: (mil.) keuring van het brood; -neid, m.: broodnijd; -ranft, m.: korstje (hompje, brokje) brood; -rindchen, o.: broodkorstje; -rinde, vr.: korst van brood (ein Stück -rinde: een stuk korst, een hompje brood);-sack, m : broodzak; -scharren, m.: broodstalletje, broodkraam- |
BRODSCHA.U.
BRüHTROGr.
Ill
|
pje: -schau, vr.; keuring: van het brood in de 'broodwinkels; -schnitte, vr.: snede brood; -sehragen, m.: broodrek; -schrank, vr.: broodkast; -sehranne, vr.: broodstalletje, broodkraampje ; -spender, m.: brood-uitdeeler; -sui)pe, vr.: oroodsoep;-taxe, vr.: broodzetting; -teigr, m.: brooddeeg; -torte, vr,: broodtaart; -verdienst. in.: broodwinning, kostwinning; -verwalter, m.: broodmeester; -verwandlung, vr.: (theo.) transsubstantiatie; -wagen, m.: broodwagen; -wandlung, vr.: (theo,) transsubstantiatie; -wasser, o.: broodwater; -wissenschaft, vr.: wetenschap die beoefend wordt als middel van bestaan; -wurzel, vr.: broodwortel, maniok; -zucker, m.: broodsuiker BrUd'chen, o. (-s; mrv, -): broodje, bro'deln, w, o. h.: 1) opborrelen; 2) bruisen. Bro'dem, m.: heete damp, dwalm. Broden, m.: 1) suikerbrood; 2) Zie Brodem. Broi'lialm, m. (-s): witbier. Brokat', m. (-es, -s): 1) goudlaken, zilverlaken, brocade; 2) gebloemde zijde. Brokatell', m. (-es, -s; mrv. -e): brocatel. Brok'koli. m. (-'s) : (tnb.) spruit-kool. Brom, o. (-es, -s): (schk.) bromium; I -saure, vr.: bromiumzuur. Brom beere, vr.: braambes, braam; I Brom'beerstrauch, m.: braambessestruik. Bron ze, vr,: brons; I -farben, bv. n.: bronskleurig. Bro'üiam, vr.: 1) kruimeltje, kruimpje; 2) kruim (van brood). BrÖN'elien, o. (-s; mrv. -): kalfszwezerik. broschi ren [ie], w. b.: innaaien. Broschüre, vr.: brochure, vlugschrift. brtf 'seln, w. b.: kruimelen. Brö^'linff, m. (-es, -s; mrv. -e): (tnb.) groote witte aardbei. Brot, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Brod. IBrnch. m. (-es, -s; mrv. Brü'che): breuk (i. a. b.); (fig.) barst, scheur; (ook:) vouw; (van dijken:) doorbraak; (mnw.) instorting, (ook:) steengroeve; in die Brüche gehen (gerathen (tl, kommen): (fig.) spaak loop^n, misloopen, verkeerd •uitkomen, ' (ook:) zich Interekenen; zie ook Briiebe. I -, o. en m. (-es, -s; mrv. Brü'che): drasland, laagland, moe-rasland. IBrnch, in Sam. I -arzt; m.: (hik.) breukmeester; -band, m.: breukband {-bandmacher, m.: breukbandenmaker); -beere, vr.: (pik.) boschbezie; -dach, o.: vliering; -gold, o.: gedegen goud; -hafer, m.: wilde Haver; -haltor. m.: (hik.) tegen-houder (van eene breuk); -kraut, o.: (pik.) duizendkoorn, breukkruid; -pflaster, o.: breukpleister; -rechnung, yr.: (rek.) rekening met breuken; -schiene, vr.: (hik.) breukmeester; -schnepfe, vr.: (vog.) poelsnip; -schnitt, m.: (hik.) 't breuksnijden, operatie van eene breuk; -silber, o.: oud zilver voor de smeltkroes; -stein, m,: gehouwen steen; -stück, o.: brokstuk, fragment; -wasser, o.: poelwasser; -weide,vr.: (pik.) water wilg. |
Brü'che, m. mrv.: (jag.) afgebrokene takken om den weg, dien men gekomen is, terug te kunnen vinden. brii'chig:, bv. n.: 1) breukig, vol bersten, vol scheuren, vol vouwen; 2) breekbaar, bros (broos); I 3) moerassig. Brück'chen, o. (-s; mrv. -): brugje. Brück'e, vr.: brug; (t^p.) galg; flie-gende - (schwimmende -): gierbrug. Ibrück'en. w. b : overbruggen; ein gebrückter Weg: een weg van boomtakken. IBriick'en, vr. mrv.: bruggen; I -amt, o.: departement van bruggen en wegen; -balken, m.: brugbalk; -bau, m.: brug-bouw; -baum, m.: brugbalk; -bogen, m.: boog eener brug;-bohle, vr.: dwarslegger; -gelander, o.: brugleuning; -geld, o. (-ge-leit, o.): bruggegeld, brugtol; -glied, o.; vak (gedeelte) eener brug; -knecht, m.: bruggeknecht; -kopf, m.: bruggehoofd; -lehne, vr.: brugleuning; -meister, m,: inspecteur der bruggen, (mil,) kapitein der pontonniers; -pfeiler, m.: brugpijler; -pfennig, m.: bruggegeld, brugtol; -schanze, vr.: (mil.) versterkt bruggehoofd; -wage, vr.: wipbrug, ophaalbrug; -zoll, m.: bruggegeld, brugtol; -zolleinnehmer, in.: tolgaarder Briick'nng:, vr.: houten vloer in eenen stal. Brn'del, m, (-s): 1) damp, wasem; 2) opborreling; 3) slijkpoel, modderplas, modderpoel. brn'deln, w. b.; 1) opborrelen; 2) bruisen, Bru cler, m. (-s; mrv. Brü'der): broeder; leiblicher -: eigen vleeschelijke broeder; ein lustiger -: een vroolnke snaak; die hiedern Brüder; (kkl.) de Minderbroeders; die barmherzigen Brüder; (kkl.) de Broeders van Barmhartigheid; gleiche Brüder, gleiche Kappen: (spr.) gelijke monniken, gelijke kappen; I nach -art :op broederlijke wijze;-kind, o.: broederskind; -kuss, m.: broederkus; -liebe, vr.; broederliefde; -mord, m.: broedermoord; -murder, m.: broedermoordenaar, broedermoorder; -treue, vr.: broedertrouw. Zie ook Brüder s. Brüder, in Sam. I -gemeinde, vr.: (kkl.) Broedergemeente (der Hernhutters). brü'derlich, bv. n.: broederlijk,; ;keit, vr.quot;: broederlijkheid. Dru'deix. in Sam. 1 -frau, vr.: broedersvrouw, schoonzuster; -sohn, m.: broe-derszoon, neef; -tochter, vr.: broedersdochter, nicht; -weib, o.: broedersvrouw, schoonzuster. ftrii clerschaft, vr.: broederschap; -mit Einem machen: broederlijke vriendschap met iemand sluiten ; -trinken: broederlijke vriendschap drinken. Bi'ngr ^e, o. ( s): (adk.) Brugge ; Briig -ger, m. ( s; mrv. -): Bruggenaar; Brüg -gerin, vr. (mrv. -nen): Brugsche; brüg-gisch, bv n.: Brugsch. Briih, in Sam. 1 -fass, o.; broeikuip; -futter, o.: slobbervoeder; -heiss, bv. n.: kokend heet, (bw., fam.) heet van den rooster; -kiise, vr.: kaas van afgeroomde melk; -kessel, m.: broeiketel;-napfchen, o.: sauspan, sauskom: -siedendheiss (-warm), bv. n. en bw.: Zie briihheiss; -trog, |
BRüHWASSER.
112
|
m,: broeikuip; -wasser, o.: broehvater. Brü he, vr-: broei; (fig.) saus; (kkk.) nat, vleeschnat, bouillon; (tech.) loog:; in der - sitzen oder stecken: in de broei (in de knoei) zitten, met de handen in 'thaar zitten; eine lanere - über etwas machen: vele woorden aen hals breken over iets. brüh'eii, w. b.: broeien, in heet water zetten. nriill, in Sam. I -affe, m.: brul-aap; -ochse, m.: stier. briil len, w. o. h.: brullen, loeien. Di'imtft, vr.: bronst (paartijd). Bruiiini, in Sam. I -bar, m.: brombeer; -bart, ^m.: brompot; -bass, m.: (muz.) brompijp, bas; -eisen, o.: mondharmonica; -fliegre, vr.; bromvlieg-; -kater, m.: bromtor; -kater, m.: brompot; -kreisel.m.: bromtol; -ochs, m.: stier,(fig:.) stommerik; -vog-el, m.: koliDrietje. brum'melii, w. o. h.: mompelen, prut-telen, prevelen. bruiii iiien, w. o. h.: brommen; (fig:,) g:onzen, (ook :) bulderen ; in den Bart - : mompelen, pruttelen, prevelen, I -, w. b.: brommen ; (fig:.) neuriën. i». (-s; mrv,-): 1) brommer, brompot; (muz.) brombas; 2) stier, brnm'mig'. bv. n.: brommig-. Kruiierle. vr.: (pruimsoort:) pru-nelle: I -nkraut, o.: brunella-kruid, bruin-wortel. Rriinet te, vr.: brunette. ftruuft, vr.: bronst (paarzucht; jaartijd); I -birsche, vr. (-bürsche, vr.): jacht op bronstig: wild; -hirsch, m.: bronstig: hert; -platz, m.: plaats waar het bronstige wild paart; -wildpret, o.: bronstig wild; -zeit, vr.: bronsttijd. bruiiften, w, o,: naar paring verlangen, bronstig zijn; brunf'tig, bv, n.: bronstig. IBi'tniir [iel, in Sam.: -eisen, o.: brui-neerijzer; -gold, o.: gebruineerd goud; -stahl, m.: bruineerstaal, brnni ren [iel, w. b.: bruineeren; Bruni rer [ie], m. (-s; mrv. -): bruineer-der. ||ruiiii, m. (-es, -s; mrv. -en): bron; I -quelle, vr.: bronwel. Rriiiiii'i*lien, o. (-s; mrv. -): klein^ bron. K riiii'neii. m. (-s; mrv. -): bron, (fig.) fontein, (ook:) welpomp, (ook:) welput; - trinken: op eene badplaats in de kuur zijn; in den - lallen: 1) m 'twater vallen, zonder gevolg blijven, 2) buiten den waard rekenen: quot;Wasser in den - tragen: water in de zee dragen; 1 -ader, m.: bron-ader; -anstalt, vr.: inrichting voor het gebruik van het geneeskrachtige bronwater;-arzt, m.: dokter der bron-inrichting;-becken, o.: fontein, bekken; -behalter, m.: gemetselde welput; -bohrer, m.: 1) putboor, welboor, 2) putboorder, weisteker ;-büchse, vr.: metselwerk om de pijpen aan eene bron; -bürste, vr. : borstel om de bronpij- |
§en schoon te houden; -dach o.: over-ekking van eene bron; -deckel, m.: putdeksel; -eimer, m.: put-emmer;-feger, m.: putruiiner, put-schoonhouder; -gast, m.: (fig.) badgast; -gelander, o.: hek rondom eene bron; -graber, m.: weisteker, welputgraver ; -hahn, m. fonteinkraan ; -haus, o,: overdekte bron; -haken, m.; puthaak; -kasten, m.: gemetselde waterput; -kur vr.: bronwaterkuur; -loch, o.: putgat; -meister, m.: bronmeester; -ort, m.: plaats met bronnen, (fig) badplaats; -rad, o.: rad om den vollen emmer naar boven te winden, welput-rad; -rand, m.: put-rand; -raumer, m. : put-ruimer, igt;ut-scnoonhou-der; -röhre, vr.: fonteinpijp; -salz, o.: bronzout; -schwengel, m.: pompslinger; -seil, o.: touw om water te putten; -stein, m.: «leksteen op een put; -stube, vr.: 1) overdekte bron, 2) vergaarbak ; -trog, m.: fonteinbekken; -wasser, o-: 1) bronwater. 2) welwater, putwater; -zeit, vr.: tijd voor de bronkuur, (fig.) bad-seizoen.en schoon te houden; -dach o.: over-ekking van eene bron; -deckel, m.: putdeksel; -eimer, m.: put-emmer;-feger, m.: putruiiner, put-schoonhouder; -gast, m.: (fig.) badgast; -gelander, o.: hek rondom eene bron; -graber, m.: weisteker, welputgraver ; -hahn, m. fonteinkraan ; -haus, o,: overdekte bron; -haken, m.; puthaak; -kasten, m.: gemetselde waterput; -kur vr.: bronwaterkuur; -loch, o.: putgat; -meister, m.: bronmeester; -ort, m.: plaats met bronnen, (fig) badplaats; -rad, o.: rad om den vollen emmer naar boven te winden, welput-rad; -rand, m.: put-rand; -raumer, m. : put-ruimer, igt;ut-scnoonhou-der; -röhre, vr.: fonteinpijp; -salz, o.: bronzout; -schwengel, m.: pompslinger; -seil, o.: touw om water te putten; -stein, m.: «leksteen op een put; -stube, vr.: 1) overdekte bron, 2) vergaarbak ; -trog, m.: fonteinbekken; -wasser, o-: 1) bronwater. 2) welwater, putwater; -zeit, vr.: tijd voor de bronkuur, (fig.) bad-seizoen. Ilruiist. vr. (mrv. Brün'ste): bronst (paarzucht; paartijd); (fig.) drift, vuur, warmte, hartstochtelijkheid. brün'stig, bv. n.: (drk.) bronstig; (flg.) driftig, vurig, hartstochtelijk; I-keit, vr.: (drk.) bronstigheid, (fig.) warmte, vuur, hartstochtelijkheid. Ilrüs'sel, o. : (adk.) Brussel; Brüs-seler, m.: (-s: mrv. -): Brusselaar; Brüs -selerin, vr. (mrv. -nen): Brusselsche; brüs'selisch, bv. n.: Brusselsch. Ilrust, vr. (mrv.Brüs'te): borst; (mod.) lijf eener japon; sich in die - werfen: eene hooge oorst zetten; I -ader, vr.: borst-ader; -arznei, vr.: borstmiddel, middel voor de borst; -bauehfiosser, m.:visch met borstvinnen; -band, o.: (hik.) borstverband; -baum, m.: (wev.) borsthout, boom; -beerbaum, m.: borstbezieboom, jujube boom; -beere, vr.: borstbezie, jujube; -bein, o.: borstbeen;-beklemmung. vr. (-beschwerde, vr.): bezetting op de borst; -bild. o.: borstbeeld; -binder, vr.: (hik.) borstverband: -blatt, o.: borstvlak; -bohrer, m.: (tim.) drilboor;-braune, vr.: belemmerde ademhaling, benauwdheid op de borst; -brett, o.: borstvlak; -druse, vr.: borstklier (-drüse vom Kalbe: kaltszweze-rik); -eisen, o.: borst-ijzer (m een corset); -entzündung, vr.: borst-ontsteking* ,-iell, o.: borstvlies; -fieber, o.: asthmatische koorts:-fleck, m.: borstlap, (bij schoenmakers:) borstleer; -fieisch, o.: borstvleesch; -flosser, m.: visch met borstvinnen ;-gang, m.: borstkanaal; -gegend, vr.: borst-streek; -geschwür, o.: etterzak; -glas, o.: zuigglas., zuigflesch; -narnisch. m.: borstharnas; -haut, vr.: borstvlies; -hecke, vr.: (tnb.) lage hoe of hnag: -höhle vr.: borstholte; -holz, o.: (wev.) borsthout, boom, (fig.) borstvlak; -kasten, m.; (ontl.) borstkas, borstgebeente; -kern, vr.: (van slachtvleesch:) borststuk; -knochen m,: borstbeen; -krampf, m.: kramp m de borst; -krank, bv. n.: aan de borst lijdend (ein -kranker: iemand die eene borstkwaal heeft); -krankheit, vr.: borstkwaal, borstziekte, (ook:) longtering; -küchlein, o. (-küchelchen. o): borstkoekje; '-latz, m.: 1) borstlap, 2) borstrok; -leder, o.: (bij schoenmakers:) borstleer; -lehne, yr.: borstwering; -milch, vr.: (pha.) borst drankje; -mittel, o.: borstimddel;-niuskel,m.: borstspier ;-pilaster, o.: borstpleister; -pulver, o.: borstpoeder; -reinigend, bv. n.: borst-zuiverend; -riemen, m.: borst-nem; -ring, m.: borst-ring; -saft, m.: borst-siroop ; -schild, o.: (kkl.) borstlap, (ins,) borstschild; -schleier, m.: halsdoek (inz. der nonnen); |
BRUSTSCHLEIFE.
BÜCHSCHEN.
113
|
-schleife, vr.: strik op de borst; -schnu-pfen, m.: verkoudheid, hoest van verkoudheid; -schnur, vr.: rijgveter; -streifen, m.; borststrook, borstplooisel; -stück, o.: borststuk; -thee, m.: aftreksel van borstkruiden; -trank, m.: borstdrankje; -tuch, o.: 1)halsdoek, 2) borstlap; -warze,vr,: (ontl.)tepel; -wasser, o.: (gnk.) borstwater, (pha.) borstdrankje; -wassersucht,vr.: borstwaterzucht; -weh, o.: pijn in de borst; -wehr, vr.: borstwering; -werk, o.: orgelfront, (tam.) boezem; -winde, vr.: windas-spil; -wurzel, vr.: (pik.) engelwortel, angelica; -zucker, m.: gerstesuiker. Briist'clieii, s. (-s: mrv. -): borstje; (fig.) lijfje. brus'ten (sicli), w. w.: eene hooge borst zetten, zich verhoovaardigen. BrÜM'tun^. vr.: borstwering. Brut, vr.: 1) ('t) broeden; 2) broed, broedsel, (fig.) gebroedsel, gebroed; i -biene, vr.: (ins.) hommelbij; -ei, o.: ei om uit te broeien; -henne, vr.: kip die zit te broeien; -kafig, m.: broeikooi (voor vogels); -ofen, m.: broei-oven; -rissig, bv. n.: (eieren:) bijna uitgebroeid, vuil;-zeit, vr.: broeitijd; -zelle, vr.: broei-cel; -zwiebel, vr.: uitwas (aan bloembollen, enz.). brutal', bv. n.: brutaal. brü'ten, w. h. h.: broeden, broeien. I -, w. b. ^ uitbroeien. brü'tig:, bv. n : (van kippen:) broedsch; (van eieren:) vuil. brut'to, bv. n.: bruto, onzuiver. Bryo uie, vr.: (pik.) brionie. bst, tsw.: pst! hoor eens even! kijk eens hier! Büb'elion, o. (-s; mrv. -): jongske, ventje, kereltje. Bii'be, m. (-n; mrv. -n) jongen; (fig.) snaak; (in 't kaartspel:) boer. Bu'beu, in Sam. I -streich, m. (-stück, o.): 1) kwajongens-streek, 2) gemeene streek, fieltenstreek. Biiberei', vr.: fielterij. Bü'biu, A'r.: gemeen schepsel. ^ bü hiscli. bv. n.: 1) kwajongensachtig; 2) gemeen, slecht. Buch, o. (-es, -s; mrv. Bü'cher): boek (i. a. b.); -führen (-halten): boek houden; i -adel, m.: letterkundige wereld;-ampler, m.: (pik.) koekoeksbrood; -binder, m.: boekbinder (-binderlohn, in.: bindloon); -drucker,' m.: *1) «boekdrukker, 2) iii Sam. . (-farbe, vr.: drukinkt; -kunst, vr.: boek-' drukkunst; -presse, vr.: 'drukpers; -schwarze, vr.: druk-inkt; -stock, m.: vignet); -druckerei', vr,: boekdrukkerij; -eichel, vr.: (-eker, vr.): beukenoot, aker van den beukeboom; -esche, vr.: (pik.) hagebeuk, wilde beuk; -espe, vr.: (pik.) ahorn; -fink, m.: (vog.) vink; -führer, m.: boekhouder; -führung, vr.: (het) boekhouden; -gold, o,: bladgoud; -halter, m.: boekhouder ;-halterei', vr.: ('t) boekhouden, (fig.) kantoor; -haltung, vr : ('t) boekhouden (doppelte -haltung führen: Itali-aansch boekhouden); -handel, m.: boekhandel; -handler, m.: 1) boekhandelaar, 2) boekverkooper (-handier und Verleger: boekhandelaar-uitgever; -handlermesse, yr.: boekhandelaars-jaarmarkt, Leipziger jaarmarkt); -handlerin, vr.: 1) boekhandelaarster, 2) boekverkoopster, 3) boekhandelaars- of boekverkoopers-vrouw; Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2 |
-handlung, vr.: 1) boekwinkel, 2) boekhandel ; -laden. in. boekwinkel; -mast, vr.: eikelvoerder; -pilz, m.: (pik.) beukezwam; -schuld, vr.: (kph.) boekschuld; -stabe, m.: letter (nach dem -stabe: letterlijk, naaide letter); -stabelei', vr.: letterzifterij; -stabeln, w. o.: letterziften, aan de letter blijven hangen; -staben, in Sam. (-folge, vr.: alphabetische volgorde;-grosse, vr.: lettergrootheid; -rathsel [t |, o.: letterraadsel, logogrief; -rechnung, vr.: algebra, stelkunst; -spiel, o.: ^ letterspel, anagram; -tafel, vr.: letterlijst; -versetzung, vr.: letterverplaatsing); -stabi'ren fiel, w. b.: spellen (z. n. o.: 't spellen); -stiibler, m.: letterzifter; -stiiblich, bv. n.: letterlijk; -stablichkeit, vr.: letterlijkheid; -titel, m.: titel (van een boek); -weizen, m.: (pik.) boekweit (-weizengrütze, vr.: boekweite-grutten); -winde, vr.: (pik.) wilde boekweit. Bucha'rer, m. (-s; mrv. -): Bucharijër; Bucha'rerin, vr.: Bueharijsche; Bucharei', vr.: (adk.) Bucharijë; bucha'risch, bv. n.: Bucharijsch. Bueli'e, vr.: (pik.) beukeboom, beuk. Bücli'elclien, o. (-s; mrv, -): boekje. Ibiicli'eii, w. b.: boeken. Ibuch'en, bv. n.: beukenhouten, beuken; I -hain, m.: beukenboschje; -wald, m,: beukenbosch. Büolier, o. mrv.: boeken; I -aufseher, m.: bibliothecaris; -beschreiber. m.: bibliograaf; -beschreibung, vr.: bibliogra-phie; -brett, o.: boekenplank; -dieb, m.: boekendief, (fig.) letterdief; -diebstahl, m.: diefstal van boeken, (fig.) letterdieverij; -freund, m.: minnaar van boeken;-gestell, o.: boekenrekje; -handel, m.: handel in boeken; -handler, m.: boekenkoopman; -kenner, m.: boeken-kenner; -kenntniss [s], vr.: kennis van boeken; -kram, m.: 1) handel in oude boeken, 2) boekenstalletje, 3) (fig.) geleerdheid-uitkramerij; -kunde, vr.: 1) kennis van boeken, 2) bibliographic; -liebhaber, m.: minnaar van boeken; -liebhaberei', vr.: boeken-liefhebberij; -macher, m.: boekenmaker, (iron.) boekensmid; -nachdruck, ni.: nadruk; -narr, m.: boekengek; -regal, o.: boekenrekje; -repositorium, o.: bewaarplaats voor boeken, boekerij, bibliotheek; -richter, in.: boekbeoordeelaar, recensent; -saai,, m. (-sammWngv vi'.): bibliotheek; -schau, vr.: boekbeoordeeling; -schloss, o.: boekslot; -schrank, m.: boekenkast; -schreiber, m.: boekenschrijverquot;, (iron.) boekensmid; -sprache, vr.: boekentaal, (fig.) schrijftaal; -sucht, vr.: bibliomanie, gebrandheid op boeken; -trödel, m.: handel in oude boeken;-trödler, m.: koopman in oude boeken; -verleiher, m.; leesbibliotheekhouder; -verzeichniss [sj, o.: boekenlijst, catalogus; -wesen, o.: letterkunde; -wurm, m.: boekwurm (ook fig.); -wuth |tl, vr.: dolle gebrandheid op boeken, bibliomanie. Buclis, m. (-s; mrv. -e): boksbooni, taxisboom; I -baum, m.: boksboom, taxisboom; -baumen, bv. n.: taxishouten; -dorn, in.: (pik.) taxisdoorn; -maser, m.: taxiswortel; -wald, m.: taxisbosch. Büchs'chen, o. (-s; mrv. -): busje; doosje. [e druk. 8 |
BUXDHOLZ.-
BüCHSE,
114
|
Büchse, vr.: 1) bus; doos; 2) buks, karabijn, Ibüeli'sen, w. b.: (fam.) doodschieten, IBiicli'seii, in Sam. 1 -bohrer, m.: witboor; -lauf, m.: loop eener buks; -macher, m.: buksenmaker; -pulver, o.: fijn kruit; -rauzen, m.: (jag:.) weidtasch; -schaft, m.: houtwerk eener buks; -schafter, m.: buksenmaker alleen voor het houtwerk; -schiessen, z- n. o.: (het) schieten met de buks; -schrank, m.: buksenrek; -schuss, m.: (fig:.) greweer-schot; -schütze, m.: buksschutter, kara-binier; -spanner, m.: (jag:.) jagersknecht. Kucht, vr.: (adk. en fig-.) bocht, inham; buch'tig:, bv, n.: vol bochten, Bucli'ung, vr.; (kph,) boeking:. iBuck'el m. (-s; mrv. -): bult; (fig:.) uitwas; (fig. fam.) pokkel, rug:; sich einen - lachen: zich een bult lachen; die Mauer macht einen -: (fig:.) de muur buikt; der - juckt ihm: (spr.) hij moet op zijn pokkel hebben, hij moet ruggcsmeer hebben. I -, vr.: knopje. IBuek.'el, in Sam. I -meissel, m. (bhk.) ronde beitel; -ochs, m.: (drk.) bison; -thier [t], o.: bultdragend dier (b. v.: de kameel, de dromedaris). buc.K'eli^, bv. n.: gebocheld; bultig, büek'en (sieb), w. w.: bukken, buek'lielit, bv. n.: bochelachtig, bochelvormig. buek'lig:, bv. n,: gebocheld; bultig, Biiek'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) buiging; 2) bokking; I -macher, m.: (fam.) complimentenmaker. Bu'de, vr.: kraam, kermiskraam; kraampje, stalletje; (fig.) winkel. Bu'den, in Sam. I -mann, m.: kramen-man; -tisch, m.: stalletje; -zins, m,: staangeld (op kermis of markt). Biif'fel, m. (-s; mrv. -): buitel; I -haut, vr.: buffelhuid; -kalb, o.: buffelkalf; -leder, o.: buffelleder, buffelleer; -ochs, m.: buffel-os. büffeln, w. o. h.: (fam.) négeren, zich afmoorden. Büfftït', o. (-es, -s; mrv. -s): buffet. Buffer, m. (-s; mrv. -): buffer, stootkussen. m. (-es, -s; mrv. -e): (van schepen:) bos^g; • (v-an' schapen:) voorbout; \van paarden:) schoft; (van wilde dieren:) schouder; (fig.) buiging, kromming, bocht; I -ader, ni.: schoft-ader, schouder-ader; -anker, m.: (zeew.) vertui-anker; -band, m.: (zeew.) boegband; -lahm, bv.: schpu-derlam, ontwricht in den schouder;-spriet, o.: (zeew.) boegspriet; -stück, o.: (rund-vleesch:) schinkel, (schapevleesch :) voorbout, (zeew.) kluishout, boegstuk;-verren-kung, vr.: ontwrichting in den schouder. Bugel, m. (-s; mrv. -) beugel (inz. stijgbeugel); (van manden, enz.:) hengsel; (van wiegen en wagens:) kap; (aan horloges:) kettingring; l-brett,o.: strijkplank (der waschvrouwen), persplank (der kleermakers); -dohne, vr.: (jag.) strik, patrij-zenstrik; -eisen, o.: strijk-ijzer, (kim.) pers-ijzer; -fest, bv. n : zadelvast; -garn, o.: (vogelaars-) beugelnet, slagnet; -los, bv, n.: zonder stijgbeugels; -riemen, m.: stijgbeugelriem; -ringe, vr. mrv.: beugel-riem-ringen; -stahl, ondervlak van een strijk- of pers-ijzer; -strümpfe, m'. i^rv.: sokken; -tasche, vr.: beugeltasch; -trager, m.: stijgbeugelriem; -teppich, m. (-tuch, o.): strijkdeken. |
bü'geln, w. b.: (waschgoed:) strijken; (kim.) persen; Büg'lerin, vr. (mrv. -nen): strijkster. Bugsir' [ie], in Sam, 1 -anker, o.: (zeew.) vertui-anker; -boot, o.: sleepboot; -lohn, m.: sleeploon; -tau, o.: sleeptouw; I bugsi'ren [ie], w. b.: sleepen, op sleeptouw hebben; Bugsi'rer [ie], m. (-s; mrv. -): sleepboot. Büh'el, m. (-s; mrv. -): heuveltje; hoogte. Bulile, z. n. m.: (-n; mrv.'-n): boeleerder, (vr.:) boeleerster; buh'len, w. o. h.: boeleeren (-mit: met), hunkeren, trachten (-um: naar); Buh'ler, m. (-s; mrv. -): boeleerder; Buhlerei', vr,-. (het) boeleeren; Buhl'dirne. vr. (Buli'lerin, vr.): boeleerster; buh'lerisch, bv. n,: boeleerend; Buhl'schaft, vr.: (het) boeleeren; Buhl-schwester, vr.: boeleerster. Bültn, in Sam. 1 -loch, o.: (mnw.) steigergat. Büli ne, vr.: 1) zolder, vliering; 2) kade, kaai, haven, walkant; 3) stelling, stellage, steiger; 4) tooneel. I Bil line ii. vr. mrv.: 1) mrv. van Bühne, 2) hal; unter den -: in de hal; I -dichter, m.: tooneeldichter; -künstler, m.: tooneelspeler; -maler, m.: tooneel-schilder, decoratie-schilder; -malerei', vr.: l)(het) decoratie-schilderen, 2) tooneel-decoratie; -meister, m.: havenmeester; -stück, o.: tooneelstuk, stuk voor het tooneel; -tanz, m.: tooneeldans, (fig.) ballet: -veranderung, vr.: verandering van tooneel; -wand,vr.: tooneelscherm; -werk, o.: (tooneel-)machinerie; -werkmeister, m.: ^tnl.) machinist. IbUh'nen, w. b.: (vaatwerk:) dicht laten trekken, dicht laten zuigen; (mnw.) beschoeien, met planken bekleeden. buk. Zie baeken. Bul le. m. (-n; mrv. -n): bul, stier (ook: Bullochs. m.). I vr.: bul; papst-liche -: pauselijke bul; die goldene -: (hist.) de gouden bul. Bul'len, in Sam. I -beisser, iu.: bul-hond-; -buch, o.: register'der pauselijke buis; -kalb, o.: jonge stier;-sammlung, vr,: verzameling van pauselijke buis; -schreiber, m.: schrijver van de pauselijke buis. Bum bum, o.: (het) gebombam. bum*», tsw.: pof!, paf !, bom! IBund, m. (-es, -s; mrv. Bün'de): 1) band (i. a. b.); roksband; broeksband; der türkische -: de Turksche tulband; 2) (pik.) pompoen; 3) (spl.) veld, vak, ruit; 4) (fig.) bond, bondgenootschap, verbond. IBund, o. (-es, -s; mrv. -e): bos; (lig.) bundel; (van uien:) rist; (van garen:) streng. IBund, in Sam. I -axt, m.: stootbeitel; -bruch, m.: verbreking (schending) van een aangegaan verbona; -brüchig, bv. n.: ontrouw aan het aangegane verbond; -eisen, o.: ijzer in staven, staaf-ijzer;-holz, o.: 1) takkenbos-hout, 2) hout aan bossen; |
BüRSCHE.
115
|
-steg, m.: (typ,) formaathout; -weise, bw.: 4ian bossen, in bundels. Bülncl clien, o. (-s; mrv, -); bosje ; bundeltje Büii'clel, o,.(-s; mrv, -): bundel; pak; l^os; sein - schnüren: (spr.) zijne biezen pakken. Bün clelclien, o. (-s; mrv. -): bundeltje; pakje ; bosje. Bnn'des, in Sam. 1 -akte, vr.: bonds-akte, verdrag: van bondgenootschap ; -an-g-elegrenheit, vr.: bonds-zaak; -feld, o.: veld waar het verbond werd aangcgraan; -test, o.: bondsfeest; -festung, vr.: bonds-vesting; -genoss, m.: bondgenoot; -genos-senschaft, vr.: bondgenootschap; -genos-sisch, bv. n.: bondgenootschappelijk; -ge-richt; o'.: bondsgercchtshof; -lade, vr.: (theo.) arke des Verbonds, Verbonds-ark; -machte, vr. mrv.: verbondene mogendheden; -mahl, o.: bondsmaal; -massig, bv. n.: 1) met het verbond in overeenstemming zijnde, 2) krachtens liet verbond, 3) bij de bonds-akte bepaald; -rcgierung, vr.: bonds-regeering;-staat, m.: bondsstaat; -staats-verfassung, vr : staatsregeling (constitutie) van den bondsstaat; -stadt, vr.: bonds-stad; -tag, m.: bondsdag; -truppen, vr. mrv.: bonds-troepen; -verfassung, vr.: bonds-constitutie, bondsregeling; -ver-sammlung. vr.: bondsvergadering. liün ilig:. bv. n.: 1) bondig, beknopt, kort en zakelijk; 2) bindend; verbindend, verplichtend, geldig; I -keit, vr.: 1) bondigheid, 2) geldigheid, kracht. Biiiul'iiiHS. o. (-es; mrv. -e) [nis (-ses; mrv, -se)|: verbond, bondgenootschap. bunt, bv. n.: bont (ook fig.); -es Papier: gemarmerd papier; es zu - machen: het te bont maken; es geht - zu: het gaat er bont toe, het gaat er vreemd toe; I -farbig, bv. n.: bont; -fleckig, bv. n.: gemarmerd; -papier, o.: sitspapier; -scheckig, bv. n.: bont; -specht, m.: (vog.) bonte ekster; -streifig, bv. n.: bontgestreept; -werk, o.: bont (pelterij). Kiin'ze, vr,: graveerstift, steekbeitel, lt;irijfnaald, drevel. bun'zeln, w. b.: drijfwerk maken op. buu'zeii, m. (-s; mrv. -): Zie ISiinze; 1 -hammer, m.: punt-hamer. Burat, m. (-es, i-s; mrv. -): borat, 'brat. • Biirde, vr.: last, vracht; (fig. fam.) vrachtje; eine - Stahl: een bos stalen staven; 1 -stahl, m.: staal in staven. Burg?, vr.: burcht, burg, kasteel; l-bann, m.: rechtsgebied, onderhoorigheid (van den burcht); -flecken, m.: (aan eenen burcht onderhoorig) vlek; -friede, m.: 1) rechtsgebied, 2) openbare veiligheid; -gericht, o.: recntsmacht van den burchtheer; -graf, m.: burggraaf; -grafin, vr.: burggravin; -graüich, bv.n.: burggrafelijk; -hauptmann, m.: bevelhebber over de bezetting van eenen burcht; -herr, m.: ambachtsheer; -hut, vr.: verdediging van «enen burcht; -keiler, m.: kelder van den burcht; -lehen, o.: aan den burcht onderhoorig leen; -mann, m.: leenman van den a.mbachtsheer; -richter, m.: door den ambachtsheer aangesteld rechter; -stall, m.: hertenkamp; -verliess,o,:(hist.) gevangenkelder van den burcht; -vogt, m.: (hist,) burchtkastelein, burchtbewaarder; -vogtei', vr.: burcbtbewaarderschap; -warte, vr.: wachttoren op den burcht, |
Biirg:, in Sam. I-brief, m.: kredietbrief; -schaft, vr,: borgtocht (-schaft leisten: borg stellen; die -schaft übernehmen: zich borg: stellen, borg blijven); -schein, m.: schriftelijke borgtocht. Biirde, m, (-n; mrv. -n): borg; den -n muss man wurgen: (spr,) wie borg voor iets blijft moet er voor opdraaien; I-meister, m.: burgemeester. biir^eii, w. o.: borg blijven, borg spreken. Biir ger, m. (-s; mrv.-): burger;! -adel, m.: aanzienlijkste deel der burgerij ;-aus-schuss m.: commissie uit de burgerij; -eid, m,: eed als burger; -fest, o.: burger-feest; -freund, m.: vriend van den burgerstand; -garde, vr,: schutterij; -gardist, m.: schutter; -gehorsam, m.: gevangenis voor gezetene burgers; -geld, o.: betaling voor het burgerschap; -gerechtsame, vr.: bur-gerschaps-rechten en privilegiën; -glocke, vr.: alarmklok; -hauptmann, m.: hoofdman van de burgerwacht; -haus, o. ; burgerhuis; -kranz, m.: burgerkroon; -krieg, m.: burgeroorlog; -krone, vr.: burgerkroon; -lehen, o.: burgerleen; -liebe, vr.: burgerzin; -madchen, o.; burgermeisje;- meister, m.: burgemeester (-meisteramt, o.: 1. burgemeesterschap 2. kantoor van den burgemeester); -pflicht, vr.: burgerlijke plicht, plicht als burger; -recht, o.: burgerrecht; -rolle, vr.: register der burgerrecht-hebbenden; -schaft, vr.: burgerschap (vr. en o.); -schule, vr.: burgerschool; -sinn, m.: burgerzin; -soldat, m.: dienstdoende schutter; -spital, o.: burgerhospitaal; -stand, m.: burgerstand; -stolz, m.: burgertrots; -tugend, vr.: burgerdeugd; -volk, o.: burgervolk; -wache vr. (-wehre, vr.): burgerwacht, schutterij; -weib, o.: burgervrouw. Zie ook Burgers. Biir'gerin, vr. (mrv. -nen): burgeres; 2) burgervrouw. bür'gferlicli, bv. n.: burgerlijk; 1-keit, vr.: burgerlijkheid. Bür'serliclie, m. en vr.: burger-mensch. Biir'gers, in Sam. I -frau, vr.: burgervrouw; -mann, m.: burgerman. Burjuruiid', o. (-es, -s): (adk.) Burgun-dië; Burgun'der, m. (-s; mrv. -): Burgun-diër; Burgun'defin, vr. (mrv, -nen): Bur-gundische; Burguu'derwein, m.: bourgogne-wijn; burgun'disch, bv. n.: Burgundisch (- Heu: Spaansche klaver). BurHCh, m. (-en; mrv. -e of -en): jongen, knaap; (iron,) snaak; (in Duitschland ook inz.:) student; die iungen -e: de jongelieden, de jongelui; au bjst mir ein feiner -: gij zijt me een mooie jongen. Bürsch, in Sam. I -bezirk, m.: jachtdistrict, vrije jachtgrond, vrij jachtgebied; -büchse, vr.: jachtroer, jachtgeweer; -geld, o.: geld voor de jacht-akte; -hund, m.: brakhond^ brak; -meister, m.: opzichter over de jachtbenoodigdheden; -pulver, o.: geweerkruit; -rohr, o.: jachtroer, jachtge weer Biirnch clien, o. (-s; mrv. -); borstje, knaapje, jongentje, mannetje, ventje; (iron.) snaakje, guit. |
BUTTERBRöDCHEN.
BüRSCHEX.
|
2) vrije jachtgrond; 3) recht om te jagen, jacht-akte. Mir'seheii, w. b.: jagren (met geweer): schieten op. Bar schen, in Sam, | -haft, bv. n.: stu-dentachtig:; -leben, o.: studentenleven; -schaft, vr.: studentenkorps, studentenver e enig-in g:; -sitte, studentengrebruik, studentenmanier. burschikos . bv. n.: studentikoos, studentachtig; Burschikositat', vr.: studenti-kositeit. Biirsohner, m. (-s; mrv. -): jager. 'elien, o. (-s; mrv, -): borsteltje, schuiertje. Kür ^te, vr.: borstel, schuier. Ibiir sten, \v. b.: borstelen, schuieren: afborstelen, afschuieren; (fig.) doorhalen, uitvegen. Bnr'Nten, in Sam. I -binder, m.: borstelmaker; -förmig, bv. n.: borstelvor-nig; -gras, o.: (pik.) nardus;-handel, m.: borstel-negotie; -kraut, o.: (pik.) verversdistel; -macher, m.: borstelmaker; -raupe, vr.: (ins.) ruige rups. biir'tig, bv. n.: geboortig. Kiir'zel, m. (-s; mrv. -): kruis, achterste (jag.) staart. Bur'zel, in Sam. I -baum, m.: duikeling, tuimeling; -dorn, m.: (pik) waterkastanje; -mannchen, o.: duikelaartje. Imr'zeln, w. o. h.: duikelen, tuimelen, buitelen. BukcIi, m. (-es; mrv. Bü'sche): l)kreu-pelbosch kreupelhout; 2) boschje, bosschage; 3) groepje boomen, plokje hoornen; 4) struik, heester, boompje; hinter dem -e halten: (fig.) in het geniep te werk gaan; auf den - klopten (oder schlagen): (fig.) het terrein polsen, een appeltje uitwerpen; I -affe, m.: orang-outang;-aineise, vr.: (ins.) groote mier; -apfel, m.: wilde appel; -ahnlich (-artig), bv. n.: l)kreupel-boschachtig, 2) struikgewasachtig; -baum, m.: heester, struikgewas;-bohne, vr.: kruipertje (eene boomsoort); -dorn, m.: taxisdoorn; -eule, vr.: bosch-uil; -fang, m.: vogelvangst met lijmhoutjes in de boomen; -grün, m.: (schl.) boschgroen; -hahn, m.: gekuifde haan; -holz, o.: kreupelhout, kreupelgewas; -jager, m.: (iron.) jager in zijn hart, onvermoeid, jager; -kaninchen, o.: in 't kreupelhout huizend konijn; -kirsche, vr,: (pik.) kriek, zwarte kers; -klafter, vr.: vaam hout .gemetea in Ket ' lt; bosch; -Weppfer/m.: struikroover; -klopfer, m.: (jag.) drijver, wild-opjager; -kohl, m.: kruikooi, andijvie; -leite, vr.: met kreupelhout begroeide heuvel (of berghelling); -maus, vr.: boschmuis; -mensch, m.: 1) bosch-mensch, 2) orang-outang; -rege, vr.: (vogelaars-) lokfluitje; -spinne, vr.: (ins.) monsterspinnekop, monsterspin; -weide, yr.: (pik.) teenwilg; -werk, o.: 1) kreupel-bosch, kreupelhout, 2) boschje (mit -werk versenen: met kreupelhout beplanten). Biiscli'clieii, o. (-s; mrv. -): boschje. h?; (quot;sj rarv. -): bosje, handvol; (Dloem-)ruiker; (uien-)rist; (van rijshout:) dot, handvol; (op een schako:) pompon (pik.) tros; I -tohre, vr.: Virgi-nische pijnboom; -förmig, bv. n.: 1) trosvormig, 2) bosvormig; -transen, vr. mrv.: tranje-kwastjes; -weise, bw.: als bosjes, kuifswijze, troswyze. |
iHiscrlien (sich), w. w.: 1) kreupel-bosch beginnen te worden; 2) zich tot trossen zetten; 3) een kuif krijgen. biiNch'iclit, bv. n.: ]) kreupel boschachtig; 2) trosvormig; 3) (van den baard:gt; dicht, zwaar. Biiscli'ig, bv. n.: met kreupelhout begroeid. vr.: (vv.) haringbuis. llin'Men, w. b.: (fig.) doen uitzetten, doen buiken. IBu'Men, m.: boezem, borst; (fig.) hart; (adk.) golf, zeeboezem; in seinen - greifen: (fig.) de hand in eigen boezem steken, een blik in zijn eigen hart werpen; in den - lachen: (fig.) in zijn vuistje lachen; semen - öffnen: (fig.) zijn hart luchten; I -decke, vr,: halsdoek; -freund, m.: boezemvriend; -kind, o.: lieveling, troetelkind; -nadel, vr,: borstspeld, doekspeld; -schleier, m.: halsdoek; -schleife, vr.: (mod.) strik op de borst; -streif, m. (-streifen, m.): (aan mans-overhemden:) geplooide borststrook, jabot, (aan vrouwenhemden:) kantje, strookje; -sünde, vr,: lievelingszonde, (een) zwak; -tuch, o.: halsdoek; -uhr, vr.: dames-horloge. Buns, in Sam. I -aar, m.: (vog.) buizerd, muis-arend, muisvalk; -buch, o.: (kkl.) rituaal der boeten; -fertig, bv. n.: boetvaardig, berouwvol; -fertigkeit, vr.: boetvaardigheid; -gebet, o.: (kkl.) akte van berouw; -hard, in,: (vog.) buizerd, muisarend, muisvalk; -hemd, o.: haren hemd, boete kleed; -lied, o.: boetgezang; -predi-ger, in.: boetprediker; -predigt vr,: boetpredikatie; -psalm, m.: boetpsalm; -stück, o. : mzetstuk; -tag, m.: dag van boetedoe-nmg; -text, in.: tekst eener boetpredicatie; -thranen, vr, mrv.: tranen van berouw;, -übung, vr.: boetedoening, boetepleging ;. -vermahnung, vr.: vermaning om boete te doen, vermaning tot berouw; -werk, o.: boetedoening, boetepleging; -zeit, vr.: 1) tijd om boete te doen, 2) tijd van boetepleging. Bus'se, vr.: boete (i. a, b.). Mis sen, w. o. h.: boeten. I -, w. b.: verstellen, lappen, repareeren; (fig.) herstellen, weder goedmaken; (ook:) boeten voor; die Lücke - müssen: als stoplap moeten dienen. Biis'ser, ra. (-s; mrv. i -\: boeteling? 4 boetefloeser|. • Weid,*o.: boetgewaad; 'i Büs'serin, vr. (mrv. -nen): boeteling, boetedoenster; Büs'sung, vr.: boetedoening, boete. Biis'te, vr.: borstbeeld. Biit'te, vr,: 1) (visch:) bot: 2) draagmand, kreel, kriel; 3) kuip, ton, tobbe. ra. (-s; mrv.: -): 1) gerechtsdienaar; 2) beulsknecht; Büttelei', vr.: gijzeling, geyangenhuis. Biitten, in Sara. I -korb, ra.: vracht-mand; -russ, ra.: zwartsel, tonnetjeszwart-sel^-trager, ra.: raanddrager, krieldrager,. (ng.) zakkendrager, sjouwer. But'ter, vr.: boter; rait - raachen (rait - bestreichen), boter smeren op, boteren; braune -: bruingesnerkte boter; I -artig, bv. n.: boterachtig; -bamrae,vr.: boterham;, -baum, m.; (pik.) boterboora; -birne, vr.: boterpeer; -olurae, vr.: boterbloempje; -bohrer, ra.: boterboer; -brezel, vr,: boter-krakeling; -brod, o.: boterham;-brödchen. |
BUTTERBRüHE.
CHARITrNNEN.
117
|
o.: 1) geboterd broodje, broodje met boter, ■2) boterbroodje; -brühe, vr.: botersaus, gewelde boter; -büchse, vr.: botervlootje; -fass. o.: 1) boterkarn, karnton, 2) boterton, ootervaatje; -fladen, in.: roomtaartje; -frau, vr.: botervrouw; -grebaekenes, o.: botergebak; -gelb, bv. n.: geel als boter, (fig.) boterversch; -haltig, bv. n.: boter-houdend; -handier, m.: 1) boterkooper7 2) boter-verkooper; -handlerin, vr.: boter-verkoopster; -nöke, m.: boter-uitventer; -hökin, vr.: boter-uitventster; -hose, vr.: botervlootje; -kammer, vr: boterkamer; -kram, in.: boterkraam; -kramer, m.: markter met boter, boterboer; -kraut, o.: (pik.) smeerwortel; -krebs, m.: (visch:) kreeft die haar vel afgeworpen heeft; -kringel, m.: boterkrakeling; -küehelchen, o.: boterkoekje; -kuchen, m.: boterkoek; -mann, m.: boterman; -markt, m.: botermarkt; -maschine, vr.: karnmolen; -milch, vr.: karnemelk; -sauce, vr.: botersaus; -schnitte, vr.: boterham; -stander, m.: botersteker; -stotf, m.: (schk.) boterstof; -stolle, vr.: boterbroodie; -stössel, m : karnstok: -striezel, m.: kluit (klont, stuk) boter; -teig, in.: boterdeeg; -topf, m.: boterpot; -vogel, m.: (ins.) vlinder, kapel; -weck, m.: 1) opgemaakt stuk boter, 2) boterbroodje; -weich, bv. n.: zoo zacht als boter, (fig.) botergaar; -wurzel, vr.: (pik.) smeerwortel. |
but'terich, bv. n.: boterachtig; but'-terig, bv. n.: geboterd, vet van boter; but'tern, w. b.: karnen. Butt'ner, m.: (-s; mrv. -): kuiper, Butx, in Sam. I -kopf, m.: stormvisch, noordkaper. Itufxel, m.: gewoon linnen. Bnt xen, m. (-s; mrv. -): (in ooft:) klokhuis; (aan eene kaars:) dief, (ook:) dwalmende pit; (in zweren:) etterprop; (fig.) knubbel, uitwas; da steekt der -: (spr.) daar zit de knoop; I -scheibe, vr.: bolgeslepene vensterruit. bnt'xi»:, bv. n.: kort en dik, proppig; (fig.) raar. ByKanti nor, m. (-; mrv. -): Byzantijn; byzanti'nisch, bv. n.: Byzantijnsch; Byzanz', o. (-): (adk. hist.) Byzantium. |
XB. Vele woorden, welker aanvangs-letter in sommige Duitsche boeken eene •C is, worden meer algemeen gespeld met K.
CHAUSSIREX.
118
CYLINDER.
|
chausHi'ren [ie], w. b.: (eencn weg:) bestraten. Chemie, v.: scheikunde; Che'miker, m. (-s; mrv. -): scheikundige; che'misch, bv. n.: scheikundig. 1'him ai're, vr.: hersenschim; chima-risch, bv. n.: hersenschimmig. iChi'na, vr.: (pha.) kina; I -rinde, vr.: kinabast; -stolf, m.: quinine; -wurzel, vr.: kina-wortel. IChi'na, o.: China; Chine se, m.: (-n; mrv. -n) Chinees; Chine'sin, vr.: Chineesche; chine'sisch, bv. n.: Chineesch (als z. n. o.: das Chine'sische: het Chineesch, de Chineesche taal). Chiuiii', m. (-es, -s): (pha.) quinine. Chirurg', m. (-en; mrv. -en): heelmeester, chirurgijn; Chirurgie', vr.: heelkunde; chirur gisch, bv. n.: heelkundig. Chokola'te, vr.: chocolade. Chokola'teu, in Sam. I -braun, bv.n.: chocolaadbruin; -kanne, vr.: chocoladekan; -tafel, vr.: chocolade-koekje, koekje chocolade; -tasse, vr.: chocolade-kopje. Chor, m. en o. (-es, -s; mrv. Chö're): koor (i. a. b.); I -altar, in.: (het) groote outaar; -amt, o.: koorzangerscnap; -buch, o.: koorboek; -büchse, vr,: bus voor de koorknapen; -frau, vr.: kanonikesse; -führer, m.: eerste koorzanger, koorleider, (tig.) hoofdpersoon; -geld, o. koorgeld; -gericht, o.: consistorie; -gesang, m.: koorgezang, koraal-gezang; -hemd, o: (kkl.) koorhemd; -herr, m.: (kkl.) koorheer; -knabe, m.: koorknaap; -mantel, m.: koorkleed, koorkap; -nonne, vr.: 1) koorzuster, tot het koor- behoorende non, 2) Augustijner non; -rock, m.: koorkleed, koorkap; -sanger, in.: koorzanger; -san-gerin, vr.: koorzangeres; -schiller, m.: koorzanger; -stuhl, m.: koorstoel, koorzetel; -stunden, vr. mrv.: (kkl.) breviergebeden; -ton, m.: kerkmuziek-toon; -weise, bw.: in koor. Chorlst', m. (-en; mrv.-en): koorzanger, korist; Chori'stin, vr.: (mrv. -nen): koorzangeres, korist. Chrestomathie', vr.: chrestomathie, bloemlezing. Chri'sam, o. (-s): zalf-olie (bij den doop). . »^hrist,t m. (-en; mrv,-en): (?hristen ;• I -a'otnd, in,:* keist-avtrnd*, -beere, vr4.; kruisbes, doornbes; -bescherung, vr.: Kerstgeschenk; -dorn, m : Christusdoorn: -fest, o.: Kerstfeest, Kerstmis; -geschenk, o.: Kerstgeschenk; -kindlein, o.: (het) kind Jezus; -messe (-mette), vr.: (kkl.) mis in den Kerstnacht; -monat, in.: Kerstmaand; -nacht, vr.: Kerstnacht; -orden, m. Chris-tus-orde (van Portugal); -schcin, m.: Decembermaan; -stolle, vr.: Kerstkoek; -tag, m.: Kerstdag; -woche, v.: Kerstweek; -wurz, vr.: (pik.) nieswortel. Christel, vr.: Christina, Krisje. Chris'ten, m. mrv.: Christenen; 1 -feind, m.: vijand van de Christenen; -gemeinde, vr.: christengemeente, christelijke gemeente; -heit, vr.: Christendom, Christenheid; -kind, o.: christenkind; -seele, vr.: christenziel (es war keine -seele da: er was geen sterveling); -sinn, m.: christenzin; -thum it], o.: Christendom; -verfolgung, vr.: christenvervolging. |
Chris'tian, m. (-s): Christiaan; Chris-tiane, vr.: Christiana. christ'lieh, bv. n.: christelijk; I -keitr vr.: christelijkheid. Chris'toph, m. (-s): Christoffel. Chris tus, m. (-): Christus; l-kopf, m.: (schl.) Christuskop; -sinn, m.: christenzin, Chrom, o. (-es, -s): (schk.) chromium; I -saure, vr,: (schk.) chromium-zuur. Chroma'tik, vr.: kleurenleer; chroma'tisch, bv. n.: chromatisch, gekleurd. Chro'nik, vr.: kroniek ; Chro'niken-schreiber, in.: kroniekschrijver, ehro'nisch, bv, n.: (giik.) chronisch. Chronolog', m. (-en; mrv. -en): tijdrekenkundige; Chronologie', vr.: tijdrekenkunde, (fig.) tijdrekening; chronologisch, bv. n.: tijdrekenkundig; Chronometer, m. (-s ; mrv. -): tijdmeter, chronometer Chrysoilith', m. (-s; mrv. -e): goudsteen; -pras', m, (-; mrv. -e): chryso-praas, lichtgroene agaat. Chur...: Zie Kur... Chymie', vr.: Zie Chemie. Cibe'he, vr.: Zie Knbebe. Cicho'rie, vr.: (pik.) suikerij; Cicho'-rienkaffee, m.: koffie van suikerij. Cieislheat', m. (-es; -s): begeleiderschap; -be o. m, (-'s; mrv. 's): begeleider. Ci der, m. (-s): appeldrank, appelwijn Cigar're, vr.: sigaar. Cigar'ren, in Sam. I -büchse vr. (-dose, vr.; -etui, o.; -futteral, o.): sigarenkoker. Cika'cle, vr.: (ins.) krekel. Cir kel, m.: Zie Xirkel; Cirkular-schreiben, o.: rondgaande brief, circulaire; Cirkulation', vr.: omloop; cirku-li'ren [iej, w. o. h.: in omloop zijn; Cirku-lir'ofen [ie], m.: cirkuleerkachel; Cirkum-flex', m. (-es: mrv. -e): (tik.) omgebogen toqnteeken; Cirkumvallations'linie, vr.: (mil.) circumvallatie-linie; Cir'kus, m. (-): renbaan, (lig.) paardenspel, (hist.) circus, ciseli'ren licl, w. b.: ciseleeren, drijven; Ciseli'rer [ie], m, (-s; mrv.-): drijfwerksnijder; Ciselir'kunst [ie], vr.: kunst om figuren op metaal te drijven. Cis'tenröschen, o.: (pik.) wilde roos,, hondsroos. Cister ne, vr,: waterbak. Citadel'le, vr.: citadel. Citat'/ o. (••8£.,'-£; mrv.*-e) ^ Citaat; Citation', vr.: (let.) aanhaling, (rcht.) dagvaarding; citi'ren [ie], w. b.: (let.) aanhalen, (rcht.) dagvaarden, (geesten:) oproepen, bezweren. Citro'ne, vr.: citroen, Citro'nen, in Sam. I -baum, ra.: citroenboom. En in alle samenstellingen: citroen____ Citrul'le, vr.: (pik.) kauwoerde. civil', bv. n.: 1) civiel, 2) burgerlijk y I -gericht, o,: arrondissements-rechtbank (burgerlijke kamer); -klage, vr.: burgerlijke rechtsvordering; -kleidung, vr : bur-gerkleeding; -liste, vr.: civiele lijst: -pro-zess, m.: (rcht.] gewoon proces; -recht, o.: burgerlijk reent; -sache, vr.: burgerlijke zaak: -tracht, vr.: burgerdracht. Cftlibat' o.: celibaat, ongehuwde staat. Cogn'ak, m.: Zie Kognae. Cyklop', m. (-en; mrv. -en): (fab.) cycloop. Cylinder, m. (-s; mrv. -): cylinder^ |
CYLINDRISCH.
DAHIER
119
|
-förmigr; bv. quot;n.: cylindervormig; -presse, vr.: cylinder-pcrs; -scheibe, vr.: pompzui-ger; -uhr, vr.: cylinder-horloge. cylinarisch, bv, n.: cylindervormig:, Cym'bel, vr.: (muz.) cimbaal, cimbel, bekken; I -blume, vr.: (pik.) wilde nieswortel; -kraut, o.: (pik.) navelkruid; -schlager, m.: (muz.) cimbaalspeler, bekke-nist. Cy'niker, m. (-s; mrv, -): (hist.) hondsche wijsgeer, (tig.) vertrapper yan alle welvoeglijkheids- en wellevendheids-vormen; cy nisch, bv. n.: plat en onverbloemd, ongemanierd en ruw (-e Philoso-phie': hondsche wijsbegeerte); Oynis'mus m. (-): terzijdestelling van alle welvoeglijkheids- en wellevendheids-vormen. Cy'per, m. (-s; mrv,-): 1) cypersche kat, 2) krip, rouwfloers; I -birne, vr.; Cyprus-peer ; -gras, o.: (pik.) cypergras: -holz, o.: rozenhout ; -katze, vr.: cypersche kat; -pflaume, vr.: Cyprus-pruim; -wurz, vr.: (pik.) cypergras. |
Cy'pern, o. (-s): (adk.) Cyprus; Cy-pres'se, vr.: (pik.) cypresseboom, cypres; Cypres'sen, in Sam.: (-holz, o.: cypres-senhout; -kraut, o.: cypresse-kruid, heilige bijvoet; -wald, m.: cypressenbosch); Cy'prier, m. (-s ; mrv. -): Cypriër, Cyprioot; Cy prierin, vr. (mrv. -nen): Cypersche; cy prisch, bv. n.: Cypersch, Cypriotisch. Czar, m. (-en; mrv. -en): tsaar, (Russische) keizer ; Cza'rin, yr. (mrv. -nen): -tsarin, (Russische) keizerin; Cza'rewitscn, m. (-es; mrv. -e): keizerszoon. |
|
Ida, bw.: 1) daar; 2) toen; 3) dan. I vgw,: 1) toen; 2) aangezien, naardien, daar; 3) doch: ofschoon, alhoewel, i -, tsw.: daar! Ida, in Sam.: Zie de samenstellingen op hare alphabetische plaats. dabei', dw.: 1) daarbij; 2) er bij. da'bleiben, w. o.: blijven. lgt;acli, m. (-es, -s; mrv. Dach'er): dak ; unter dem - wohnen: in de hanebalken wonen; ein - decken: een dak op een huis brengen; bei ihm ist gleich Feuer im -e: (spr.) hij is zeer kort aangebonden, hij vliegt dadelijk op als buskruit; Einem auf dem -e sein: iemand op zijn dak zitten, iemand geen oogenblik verademing gunnen; Einem etwas auf das - geben: iemand op zijn dak geven, iem. van de taart geven; Einem - und Fach geben: iemand onder dak brengen; I -balken, m.: hoofdbalk ; -decker, in.: leidekker; -ente, vr.: duikelaar* -fahne, vr.: windvaantje; -fnrbe,* Tr.quot;: vettig'metaalschifiiA: -fenseer, • o.: dakvenster, zolderraampje; -nrste, vr.: nok; -förmig, bv. n.: dakvormig; -forst, m.: nok; -geschoss, o.: vliering, zolder; -gesims, o.: (bwk.) kroonlijst; -gesperr, spantwerk, (ae) hanebalken; -kammer, vr.: zolderkamer; -kehle, vr.: zak (of goot) tusschen twee daken; -latte, vr.: dak-lat; -leiter, m.: dak-ladder, leidekkers-ladder; -loch, o.: luchtgat bij wijze van dakvenster; -leke, vr.: dak-raampje; -nase, vr.: nok-raampje; -pfanne, vr.: dakpan;-recht o.: recht van afwatering; -reiter, m.: torentje; -riime, vr.: dakgoot;-röhre, vr.: dakgootpijp; -schiefer, m.: leisteen; -schindel, m.: dak-lat; -schwelle, vr.: hoofdbalk, draagbalk (van het dak); -span, m.: dek-lat; -sparren, m.: dakspar; -spitze, vr.: nokpunt, nok; -stein, m,: l) dak-pan, 2) dak-lei, 3) steen van het dak; -stroh, o.: dakstroo; -stube, vr.: zolderkamertje; -stuhl, m,: dakstoel, bint-werk van het dak; -stuhlsaule. vr.: hoofdbalk; -traufe, vr.: dakdrop, (fig.) dakgoot; |
-traufenziegel, m.: dakgoot-pan ; -werk, o.: dakwerk; -ziegel, m.: dakpan. Daeli elclien, o. (-s; mrv.-): dakje; (fig.) kapje. Jgt;aclis, m. (-es; mrv. -e): (drk.) das; (fig.) dashond; schlafen wie ein -: (spr.) slapen als eene roos; I -bau, m.: dassen-hol; -beil, o.: kuipers-dissel; -fett, o.: dassenvet; -graben, o.: (jag.) uitgraving van een dassenhol; -grau, bv. n.: vaalgrijs; -haube, vr.: (jag.) dassennet;-hund, m.: dashond ; -loch, o.: dassenhol; -schlie-fer m.: dashond. Igt;aeli'sel, o. (-s; mrv.-): kuipersdis- llaeli sin (lgt;aoli sin), vr. (mrv. -nen): (drk.) wijfjes-das. |lgt;aelit, m. (-es, -s; mrv. Dach'te): pit (eener kaars). lgt;aeli'tel, m. vr.: (pop.) opstopper muilpeev dach'taln, w. b.: (Einen: aan iemand) een opstopper ge\en; muilperen geven. Itacli'nn;?, vr.: dakwerk; dak. Igt;a'cien, o. (-s): (adk.) Dacië. da'dnreli, bw.: daardoor. dafern', vgw.: voor zooverre; bijaldien, indien. dafiir', bw.: daarvoor, er voor; ich kann nichts -: het is buiten mijn toedoen ; 1 -halten, z. n. o.: nach meinem -: naar mijn gevoelen. lla;*-. vr. (Daggen; mrv. Daggen): dagge, dolk. daffe'ssen, bw.: daartegen, er tegen; - halten : daartegenover stellen, daarmede vergelijken. I -, vgw.: daartegenover. Ifragr'ge, vr. (-n; mrv. -n): dagge, dolk. daheim'. bw.: thuis, tehuis. daher', bw.: daarvandaan; bis-: tot daartoe, tot zoover. I -, (90k wel: dahe'ro) vgw.: 1) vandaar, dus, bijgevolg; 2) daarom, om die reden. daliier', bw.: alhier, hier. |
DaNISCH.
DAHIN.
120
|
dahin', bw.: daarheen, er heen; (fig:.) weg; (ook:) daar; bis -: tot daar, tot zoover; eben juist daar; -g-eben: laten varen; - gehen: 1) daarheen graan,2) voor-bijgraan, omgraan; - raffen (- reissen): wegrukken; - sein: weg zijn, verdwenen zijn; es steht - ob: het is de vraag of, het staat te bezien of; etwas - gestellt sein lassen: iets laten zooals het is, iets laten voor hetgeen het is. daliinaus, bw.; 1) dien kant uit: 2) van dien kant af, daar vandaan, da'liinein, bw.: daarin, dahinse'g'en, vgw.: daarentegen, dahinten, bw.: daarachter, achteraan. dahin'ter, bw. daarachter, er achter : - kommen: (fig.) er achter komen, het fijne van de zaak te weten komen; - her sein: er op uit zijn; es steekt etwas daar steekt iets achter; man sucht Nic-manden hinter der Thür, wenn man nicht selbst - gewesen ist: (spr.) zooals de waard is vertrouwt hij zijne gasten. da'liinwarts, bw.: daarheen, dien kant op, die richting uit. Dakl'bord, o.: (zeew.) dolboord, boordplank. tlali'leu, w. o. h.: dollen, gekscheren. lgt;ali'lie, vr.: (pik.) dahlia. lgt;am7 in Sam. I -bock, m.: damhert; -brett, o.: (spl.) dambord; -hirsch, in.: damhert; -geiss, vr. (-hirschkuh, vr.; -thier Ltl, o.): wijfjes-damhert; -wildpret, o.: groot wild. da'malig:, bv. n. toenmalig; da'mals, bw.: toentertijd, destijds, toen. damascener..., bv. n. in Sam.; Da-masceener ; I -arbeit, vr.: gedamasceerd werk; -klinge, vr.: 1) Damasceener kling, 2) gedamasceerde sabel; -pfiaume, vr.: (pik.) Damasceener pruim; -rohr, o.: gedamasceerde geweerloop; -rose, vr.: (pik.) Damasceener roos, roos van Damascus; -stahl, m.: 1) Damasceener staal, 2) gedamasceerd staal; -traube, vr.: (pik.) Damasceener druif. damasci'ren [ie], w. b.: damasceeren; Damasci'rer lie], m. (-s; mrv. -): damas-ceerder. Damast', m. (-es, mrv. -e): damast; I -arbeit, vr.: damastwerk; -art, vr.: trant van damast (auf -art weben : weven in den.tjrant van. ^nast;-fabrik, vr.: drf-mastfabriek;-flor, m.: damastkrip;-lein-wand, vr.: damastlinnen; -weber, m.: damastwever. damaH'ten, bv. n.: damasten, van damast; (fig.) als damast bewerkt. Da me, vr.: dame: (kaartspel:) vrouw; (damspel:) 1) damschijf, 2) dam;-spielen: (spl.) dammen; in die - ziehen: (spl.) dam halen. lgt;a'men, in Sam. I -brett, o,: dambord; -kleid, o.: dames-japon (langes -kleid: sleepjapon, japon met een sleep); -pferd, o.: dames-rijpaard; -spiel, o.: damspel; -stein, m.: damschijf. da miNcli. bv. n.: 1) gekkelijk, gek; 2) lummelig, lummelachtig. damit', bw.: 1) daarmede ; 2) daardoor. I -, vgw.: opdat. |
lgt;amm? m. (-es, -s; mrv. Dam'me): dijk; (fig.) dam; (ontl.) bilnaad; I-arbeiten, vr. mrv.: bedijking, (spoorweg:) ('t)leggen van de aarden baan; -bruch, m.: dijkbreuk, doorbraak; -erde vr.: aarde voor of van eenen dijk, (tnb.) tuin-aarde, teelaarde ; -grube, vr.: (tech.) kuil, gietkuil; -holz, o.: (art.) stamper; -setzer, m.: straatmaker; -strasse, vr. (-weg, m.:) straatweg, dijkweg. dam men, w. b.: 1) bedijken; 2) afdammen ; 3) (fig.) een dam opwerpen tegen. dam'merig:, bv. n.: schemerig : -werden: beginnen te schemeren; Dam-merlicht, o.: schemerlicht, schemcrschijn-sel, schemer; dam'mern, w. o. en onpers. h.: schemeren; dam'mernd, bv. n.: schemerend; Dam'merung, vr.: schemering. lgt;a'mon, m. (-s; mrv. Damo'nen): demon; damo'nisch, bv. n.: duivelachtig, helsch, (fig. fam.) verduiveld. Uampf. m. (-es; mrv. Dam'pfe): 1) damp; 2) rook; 3) stoom; 4) (gnk.) kort-adeniigheid, (vea.) dernpigheid; den -haben: (vea.) dempig zijn; Einem allen Tort und - anthun: iemand alle mogelijke kwaad doen; I -bad, o.: stoombad, dampbad; -behalter, m.: stoomkamer; -uoot, o.: stoomboot; -druck, m.: stoomdrukking; -entvveichungsrohr, o.: stoomuitlater, ont-laadpijp; -erzeuger, m.: stoomketel; -erzeugung, vr.: voortbeweging door stoom, stoommaking; -fregatte, vr.: stoomfregat; -getriebe, o.: stoomwerktuig, stoommachine; -gitter, o.: (mar.) stoomrooster (op 't verdek); -kessel, m.: stoomketel; -klappe, vr.: stoomklep; -kohle, yr.: rookende kool, rookende turf; -maschine, vr.: stoom-machine;-mühle, vr.: stoommolen; -nudeln, vr. mrv.: (kkk.) gerezen noedels; -packet-boot, o.: stoompakketboot; -pfeife, vr.: stoomfluitje; -presse, vr.: (typ.) stoompers; -röhre, vr.: stoompijp; -schiftquot;, o.: stoomschip, stoomboot; -schifffahrt, vr.: stoomvaart; -ventil. o.: stoomklep; -wagen, m.: stoomwagen, locomotief. l^ainpf, in Sam. I -horn, o.: dompertje; -topf, m.: doofpot. dam'pfen, w. o. h.: 1) rooken; 2 stoo-men, dampen. I -, w. b. rooken, (fam.) smoken, dampen, diini pfen, w. b.: blusschen. uitdooven; (muz. en fig.) dempen; (schl.) temperen, verzachten; (kl^k4.), smoreiv gaar laten ♦meftkén? (srm.) uitlokken. dRm'pfend, bv. n.: smoorheet, om te stikken; Dam pfer, m.: (-s; mrv. -): dompertje, (fig.) domper, (muz.) demper, klankbreker, (fig.) temperaar; dain'pfig, bv. n.: (vea.) dempig; Dam'pfigkeit, vr.: (vea.) dompigheid. danacli', bw.: Zie darnacli. lgt;a'ne. m. (-n; mrv. -n.): Deen; Dane-mark, o. (-s): (adk.) Denemarken; Da-, nin,vr. mrv.-nen): Deensche; da nisch,bv. n.: Deensch. dane'ben, bw.: 1) daarnaast, er naast; 2) tevens, buitendien, bovendien, danie'den, bw.: daar beneden: hier beneden. danie'der, bw.: 1) daar neder, daar neer; 2) neder, neer; -beugen: neerbuigen, (fig.) overstelpen; -liegen: neergeworpen liggen, (fig.) kwijnen, (ook:) te niet zijn; -schlagen: neerslaan. |
DARUM.
DAïüK.
121
|
1gt;aiilv, m. (-es, -s): dank; grossen -! (iron.) hartelijk dank!; - abstatten: dank betuigen; Einem et was - wissen: iets aan iemand dank wijten; Einem etwas zu -machen: iemand iets naar den zin maken; I -adresse, vr.: dankadres; -altar, m.: dank-altaar;-beflissen; bv. n.: erkentelijk; -beflissenheit; vr.: erkentelijkheid; -begierde, vr.; verlangen om zien erkentelijk le toonen; -begierig, bv. n.: verlangend ■om zich erkentelijk te toonen;-bezeigung, vr.: dankbetoon; -brief, m.: dankbrief, brief van dankbetuiging; -test, o.: dankfeest; -gebet, o.: dankgebed (sein -gebet verrichten nach Tische: na den eten lt;lanken); -lied, o.: danklied; -opfer, o.: dank-offer; -rede, vr.: dankrede; -sagen, w. o. h.: dankzeggen; -sagung, vr.: dankzegging; -sagungs, in Sam.: (-schreiben, o., -schrift, o.: brief van dankbetuiging); -vergessen, bv. n.: ondankbaar. dank'bar, bv. n.: dankbaar; I -keit, vr.: dankbaarheid (zur -keit: uit dankbaarheid) ; -lich, bw.: dankbaar. clan ken, w. b.: danken; dan kenswerth [tl, bv. n.: dankenswaardig. claim, bw.; 1) toen; 2) vervolgens, daarop; nun -: welnu; - und wann; nu en dan; | A'on dan'nen; van daar weg, daar vandaan. dar, in Sam.; Zie de Samenstellingen op hare alphabetische plaats. daran', bw.; daaraan, er aan; nahe - sein: 1) op het punt zijn, 2) niét veel schelen; wenn ich recht - bin; als ik het wèl heb, als ik mij niet vergis; Sie sind unrecht -; gij vergist u : ich weiss nicht wie ich - bin: ik weet niet hoe ik het er mee heb; er mag nicht -: hij heeft er geen trek in; es ist nichts -; 1) er is niets aan, 2) er is niets van aan. darautquot;, bw.; 1) daarop, er op; 2) vervolgens, toen, daarna, daarop; merken Sie -; let wel; es geht viel Zeit -: er gaat veel tijd mee heen; - geben; 1) op hand geven, 2) vooruit geven, 3) (fig.) geloof hechten aan. daraus', bw.; daaruit, er uit; ich mache mir nichts -: (fam.) ik maal er volstrekt niet om, het is mij niets waard; es wird nichts daar komt niets van te recht; was wird endiich - werden: wat zal het eind fla'arvan worden ? ' * dar'ben, w. o. h.; derven, ontberen. dar bieten, w. b. onr,: aanbieden, j - (sich), w. w, onr.: zich aanbieden, zich opdoen. I -, z. n. o. (-s); aanbod. darbrin^en, w. b. onr.; brengen; (fig.) aanbieden; (ook;) bijbrengen, aanbrengen, darein', bw.; daarin, er in; - schla-gen: er op slaan; sich nicht - finden können: 1) er zich niet in weten te schikken, 2) er niet wijs uit kunnen worden. darf, darfst. Zie dürfen. dar'^eben, w. b. onr.: 1) geven; aangeven ; 2) opgeven, overgeven; 8) aanbieden; 4) blootstellen. dar'halten, w. b. onr.; aangeven, toereiken. darin', bw.; daarin, er in; mit - be-griffen; daaronder begrepen. Igt;ar'lag:e, vr.: betaling, storting. |
darle^en, w. b.; te kijk leggen; (fig.) blootleggen, uiteenzetten. lgt;ar'lelten, o. (-s): leening; dar'leihen, w. b. onr.; leenen, te leen verstrekken; Dar'leiher, m. (-s; mrv. -); leener, te leen gever. dar'liefern, w. b.; leveren. ]gt;arin, in. (-es, -s ; mrv. Dar'me): darm; I -gang, m. (-röhre, vr.); darmkanaal; -strenge, vr. (-weh, o.); koliek; -zwang, m.; hardlijvigheid, moeielijke stoelgang. — X13. Alle overige samenstellingen be-teekenen in het Hollandsch; darm ... (en daarachter de beteekenis van het tweede woord). darnaeli', bw.; 1) daarna, er na; 2) daarnaar, er naar; - die Ünistiinde sind; naar gelang van omstandigheden, darne'ben, bw.; Zie danelben. darnie'der, bw.: Zie dan ieder, darob, bw.; Zie darüber. lgt;arr, in Sam. I -balken, m.: eestbalk ; -blech, o.; eestplaat;-brett, o.: eestplank; -tieber, o.; (gnk.) teringkoorts; -gekratz, o.; koperschuim, koperslakken: -geld, o.; moutbelasting;-naus, o.; eesthuis; -horde, vr. (-hürde, vr.); drooghorde; -malz, o.; geëest mout; -ofen, m.; eest, droog-oven, (voor metalen;) smelt-oven; -sucht, vr.: (gnk.) uittering, uitdroging; -wand, vr.; eestplaat. Igt;ar're, vr.; 1) eest, droog-oven ; droogplaats; 2) droging, eesting; (gnk.) uitdroging, uittering; (van vogels:) pip. dar'reiehen, w. b.; 1) toereiken, aanreiken; 2) toedienen: B) aanbieden. dar ren, w. b.; op den eest drogen; (metalen;) smelten. ]gt;arr'lin{2;, m. (-es, -s): koperschuim, koperslakkeh. dar'stellbar, bv. n.: voor te stellen; (tnl.) te spelen. dar stellen, w. b.; voorstellen; bild-lich -; 1) afbeelden, 2) zinnebeeldig voorstellen. ! - (sich), w. w.: zich vertoo-nen, (fig.) zich doen kennen. Igt;ar steller, m. (-s; mrv.-): vertoo-ner. Igt;ar stellunss. in Sam. I -art, vr.: wijze van voorstelling; -gabe, vr.; gaaf om na te bootsen. dar'streeken, w. b,: 1) verstrekken ? , (fig.) voorschieten, leeheil; 2y toereiKen, aanbieden. darthun, w. b. onr.; bewijzen; Dar-thuung, vr.; bewijslevering. darü'ber, bw.: 1) daarover, er over; (fig.) daarom, er om; 2) daaroverheen, er overheen; 3) daarbovenop, er bovenop; 4) daarboven, er boven; (fig.) daarenboven, bovendien; 5) daarop, vervolgens, daarna; I ich bin -; ik ben er aan bezig; ich will mich - machen: ik zal er een begin mee maken, ik zal er aan beginnen; ich bin -weg (ich bin ~ hinaus); ik ben daaroverheen, ik ben daarboven verheven; - geht nichts (es geht nichts -); daar gaat niets boven; es geht Alles darunter und -: 1) alles gaat onder en over elkander, 2) alles gaat ten onderste boven, 3) alles gaat holderdebolder; nicht - oder darunter: niets meer of minder. Idar'nm, bw. en vgw.; 1) daarom, er om ; 2) daarover, er over. Idarnm', bw.; 1) daaromheen, er om- |
DECKZIEGEL.
DARUHTEN.
|
heen: 2) daarvan, er van; sie weiss zij weet er van, zij is er mee bekend; - brin-gen: doen verhezen, kwijt doen raken; -kommen: verloren gaan, (fam.) naar de maan gaan. dar unten, bw.; daar beneden, daar omlaag, daar onder. dar'nnter, bw.: daaronder, er onder; mit - begriften: daaronder begrepen. dar'wügien, w, b. reg. en onr.: voorwegen; toewegen. darwi'der, bw.: Zie da wider, dar'zalilen, w. b : voortellen; toetellen. darzn', bw.: Zie dazu. darzwi'sehen, bw,: Zie het bw.: dazwinelien. das, onzijdig bepalend lidwoord; het (of: de), I -, vnw.; dat (of: die); - hier: dat hier; - da: dat daar. da nein, w. o. onr s.: 1) bestaan, ir. wezen zijn; 2) daar zijn, daar tegenwoordig zijn, | Da'sein, z, n, o. (-s): 1) bestaan, aanzijn; 2) daar-zijn, tegenwoordigheid, daar. daselbst', bw,: aldaar, daar, dasjenige, vnw.: datgene. da'Hij?, bv, n,: (fam.) van daar, van die plaats. das'mal, bw.: dien keer, voor dien keer. dass, vgw.: dat; opdat; nur -: mits; er hat zuviel, als - er geizig sein sollte: hij heeft te veel, dan dat hij gierig zoude zijn. dassel'be (dassel'bige). [m.: der- sel'be, dersel'bige; vr.: diesel'be, diesel bige], vnw.: 1) hetzelfde (of: dezelfde); 2) het; 3) hij; hem; 4) zij; haar. lgt;a'ta, o. mrv.: 1) datums, dagteeke-ningen; 2) gegevens; dati'ren [iel, w. b,: dateeren, dagteekenen Dativ', m. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) derde naamval. Ilat'tel, vr,: dadel; I-baum, m.(-palme, m.): dadelboom, dadelpalm; -pflaume, vr.: dadelpruim. Ila tnin, o. (-s): datum, dagteekening. Igt;aii be, vr,: duig; Dau'benholz o.: duighout. damp;ueh'ten, w. onpers. h,; dunken; es diiucht mir (es daueht mich.mich daucht): mij dunkt; es dauchte mieh (mich diiuchte): ityj dacht; es hat mieh gedaucht (mich Jiat • gedaueht): mij heeft'gldaeht. lgt;aii er, vr.: duur; (fig.) duurzaamheid, standhouding; immerwahrende -: einde-looze duur; auf die - gemacht: gemaakt om lang te duren; I-haft, bv.n.: duurzaam, standhoudend, (flg.) sterk, (pik.) den winter over blijvend; -haftigkeit, vr.: duurzaamheid. dau'ern, w o. h.: 1) duren, standhouden, aanhouden; 2) het uitstaan, het harden (es ist so warm hier, dass man nicht - kann : het is zoo warm hier, dat men het niet uitstaan kan. I -, w. o, en onpers. h.: leed doen, spijten; er dauert mich: het doet mij leed van hem, ik heb medelijden met hem; es dauert mich: het doet mij leed, het spijt mij; dieses Greld dauert mich: ik heb spijt van dit geld; sich das Geld nicht - lassen: 1) geen rouw van zijn geld hebben, 2) geen geld ontzien, geen geld sparen; sich keine Mühe - lassen; |
geene moeite ontzien, geene moeite sparen Igt;2iiim'elien, o. (-s; mrv. -): duimpje. Oaii'men, m. (-s; mrv.-): duim;Einem den - halten: (fig.) iemand de hand boven het hoofd houden; Einem den - aufs Auge setzen: (fig.) iemand onder den duim houden; I -ballen, m.: muis van den duim; -beuger, m.: (ontl.) duimspier; -breite, vr.: duimsbreedte; -dick, bv. n.: ter dikte van een duim. een duim dik; -drücker, m.: drukker (of: lichter) aan de klink eener deur;-eisen, o.: duimijzer; -klapper; vr. klapper, vr.: klappertjes, klaphoutjes; -leder, o.; duimleder, duimleer; -ring, m.: duimring; -schuur, vr. (-schraube, vr.; -stock, m.): duimschroef (een foltertuig), l^umling, m. (-es, -s; duimring; (fig.) klein duimpje, klein gedrocht. lgt;au'ne, vr.: dons. Igt;aiiH. m. en o.; (-es; mrv. -e en Danser) : (spl.) aas; (tig. fam.) drommel; das dich der -: wat drommel! lgt;a'vi€ls, in Sain. I -harfe, vr.: Davids-harp. davon', bw.: 1) daarvan, er van ;2) daar vandaan, weg; -fliegen: wegvliegen; -ge-hen: weggaan, heengaan; -kommen: wegkomen, er van afkomen; -laufen: wegloo-pen, op den loop gaan; -schleichen: wegsluipen ; -tragen: wegdragen, behalen, (fig. fam.) opdoen. davor', bw.: 1) daarvoor, er voor; 2) daartegen; 3) daarvan, ervan: ich habe einen Ekel -: ik heb er een afkeer van. dawi'der, bw.; daartegen, er tegen; sich - setzen: zich daartegen verzetten. dazu', bw.: 1) daartoe, er toe: 2) daarbij er bij; -legen: daarbij voegen; -thun: 1) er toe doen, 2) zorgen, zorgdragen; I -kunft, vr.: ('t) daarbij komen. da'zumal, bw.; destijds, toen. dazwiselien, bw.: daartusschen, er tusschen; (fig.) tusschenbeide; 1 -kunft, vr.: tusschenkomst. llebat'te, vr.: debat, openbare bespreking; debatti'ren [ie], w. o.: debatteeren, in openbare vergadering bespreken. Igt;e'bet, o. (-s; mrv. -s): 1) debet;2)de-betpost. Igt;ebit', m. (-s); debiet; debitti'renliel, w. b.: debiteeren; De bitor, m. (-s; mrv. -to ren); debiteur. debuti'ren [ie], w. o.; debuteeren. » Igt;ecfiaijieiV vr.;- \lócanafk,i;' Decltaflt', m. (-en; mrv. -en); (kkl.) deken. Dedi'er, m. (-s; mrv. -); tiental, decimal', bv. n.: (rek.) decimaal, tien-deelig. deeimi ren [ie|, w. b.: decimeeren. Igt;eek, o. (-es; -s; mrv, -e): (zeew.) dek, verdek; I -balken, m.: dekbalk; -bett, o.; dekbed; -blatt, o.: dekblad; -blattchen, o.: dekblaadje; -bogen, m.; (van papier;) buitenblad, omslag; -farbe, vr.: dekverf; -feder, vr.: dekveder; -fisch, m.: platvisch; -hamnier, m.: leidekkershamer; -holz, o.; o.: dekplank, deklat; -mantel, m.: (fig.) dekmantel; -netz, o.: treknet, slagnet; -platte, vr.: 1) tegel, 2) deksteen, 3) sluitsteen; -rasen, m.; dekzode, graszode; -reisig, o.; dek-rijs; -schiene, vr.: dekstuk; -schild, o.: (ins.) dekschild; -stein, m.; deksteen ; -stütze, vr.; dekklamp; -wachs, o.: stop-was ; -werk, o.: (vest. en mar.J; blindeer-werk; -ziegel, m,; dektegel, dekpan. |
DENGELN
DECKE.
123
|
Weck'e, vr.: deken, bedde-deken; paardendek; tafelkleed; (over stoelen en meubelen :) hoesje; (figr.) sluier; (ook:) blinddoek; (bwk.) zoldering-, plafond; (zeew.) lt;lek, verdek; (in 't algemeen:) overdeksel; I abgenahte -: g-estikte deken, spreideken, sprei; sie stecken unter^ einer -: (spr.) zij luizen elkander onder één deken, zij zijn twee handen op één buik; sich nach der - strecken: (spr.) de tering naar de nering zetten. teckel. m. (-s; mrv. -): deksel; (typ.) timpaan; (bwk.) kap; (van bakwerk:) bovenkorst; (in 't algemeen:) bovengedeelte, overdeksel; I -bander, o. mrv.: scharnieren; -beeher, m.: beker (of: glas) met een deksel; -sieb, o.: zeef met dubbelen bodem, dubbele zeef. rteek'eln, w. b.: een deksel op ... . doen; (fig.) Einen -: iemand uitpoetsen, aan iem. zijn vet geven; - w. o. h.: zijnen hoed (zijne pet) afnemen. deck'en, w. b.: dekken, I - (zieh), w. w.: zich dekken. llgt;elt;'k'en, in Sam. I -flechter, m.: mat-tenvlechter, mattenmaker; -gemalde, o.: plafond-schilderwerk; plafond met schilderwerk; -maler, m.: plafond-schilder; -stück, o.: plafond. Igt;eck'er, m. (-s; mrv. -): dekker (leidekker, rietdekker): Deck'ung, vr.: dekking (i. a. b.). declici'ren [ie], w. b.: opdragen (Einem etwas: iets aan iemand); Dedikation', vr.: opdracht, deduciren [ie], w. b.: aftrekken, korten; Deduktion', korting, aftrekking, aftrek. deftli ren [ie], w. o.: defileeren. defiui'ren [ie], w. b.: omschrijven. Igt;e11nitivquot;ui*'tlieil [t], o.: (rcht.) eindvonnis. ne'sen, m. (-s; mrv,-); degen; sich auf den - schlagen: duelleeren met den degen I -band, m.: degenkwast; -fisch, m.: zwaard-visch; -ttache, vr.: (het) plat van den degen; -gefass, o.: degengevest; -gehenk, o.: degenriem, degenkoppel; -griflP, m.: greeji (handvatsel, gevest) van den degen; -knopt, m.: degenknop (ein alter deutscher-knopf: een man uit de oude doos. een man van stavast); -koppel, m.: degenkoppel, degenriem; -quaste, vr.: degenkwast; -scharfe vr!: (het) scherp van den degen; -scheide, vr.: degenscheede; -schleife, vr.: degenkwast ; -spitze, vr.: punt van den degen; -stich, m.: degensteek; -stoss, m.: degenstoot; -stutzer, m.; 1) degen dragende straatslijper, 2) ijzervreter, zwetser. I^eg'sel, o. (-s; mrv. -): kuipersdissel, delin'bar, bv. n : rekbaar; I -keit, vr.: rekbaarheid. deli'nen, w. b.: rekken. I -(sich), w.w.: 1) rekken, 2) zich uit-rekken. lgt;eich, m. (-es, -s; mrv. -e): dijk; einen - aufführen: een dijk aanleggen, een dijk maken; I -acht, vr.: 1) dijkbestuur, heemraadschap, 2) dijk-reglement; -anker, m.: onderlaag van een dijk; -beamter, m.: ambtenaar bij het dijkwezen; -bruch, m.: dijkbreuk, doorbraak van eenen dijk; -damm, m.: kistdam; -frei, vrij van dijk-lasten; -graf, m.: dijkgraaf; -grafschaft, vr.: dijkgraafschap;-holzung. vr.: paalwerk, kribwerk van een dijk; -kamm, m.: kruin van een dijk; -land, o.: ingedijkt land; -linie, vr.: dijklinie; -lücke, vr.: gat in een dijk; -pflichtig, bv. n.: dijkplichtig; -rath [t], m.: adviseur bij het dijkwezen; -richter^ m.: dijkrechter; -schau, vr.: dijkschouw; -schütz, m.: dijkbewaker; -ufer, m.: bedijkte oever; -vogt, m.: dijk-opzichter; -wesen, o.: (het) dijkwezen. |
dei'clien, w. o. h.: 1) dijken maken: 2) dijkwerken; Dei'cher, m. (-s; mrv.-): dijkwerker. Deicli'sel, m. (-s; mrv. -): dissel. dein, vnw.: 1) uw; 2) (de, het) uwe; das ist - Buch: dat is uw boek; das ist -: dat is van u; dieser Hut ist nicht mein, er ist -: dit is mijn hoed niet, het is de uwe. I -, z. n. o.: das Mein und-: het mijn en dijn. lgt;ei'iie (der, die, das), vnw.: (de, het) uwe. lgt;ei iiet, in Sam. I - halben ( - wegen, um - willen): om uwentwil. lgt;ei nige («Ier, «lie, das), vnw.: (de, het) uwe; die Deinigen: de uwen. Óeis'sel, vr.: dissel, lgt;ekaii', m. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) deken; Dekanat', o. (-es, -s; mrv. -e): decanaat. dekati ren [ie], w. b.: decatiseeren. Dekort', m. (-es, -s): (kph.) korting, aftrekking; dekorti'ren [iel, w. b.: korten, aftrekken. Wekret', o. (-es, -s; mrv. -e): decreet; dekreti'ren [ie], w. b.: decreteeren. lgt;el'pliin, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) dolfijn. dem, 3e nmv. bepalend lidwoord uien o.: aan den, aan het. I -, vnw.: aan hem, aan dengene. Deniaffog', m. (-en; mrv. -en): demagoog ; Demagogie', vr.: demagogie ; dema-go'gisch bv. n, demagogisch. lgt;e'inant, m, (-es, -s; mrv. -e): diamant. Igt;emarkationsquot;-ïlt;i'nie, vr.: demarcatie-lijn. demaski ren |iel, w.b.: ontmaskeren, het masker afrukken; sich -, w. w.: het masker afdoen (of: afleggen). dem'naeli. vgw.: derhalve, dus, dienvolgens, bijgevolg. dem'naelist, bw.: binnenkort, eer-la^ig. - • n , Deniokrat', m. (-en; mrv. -en): democraat; Demokratie', vr.: democratie;, demokra'tisch, bv. n.: democratisch, denioli'ren [ie|, w. b.: afbreken, Igt;e'mntli ftl, vr.: deemoed, ootmoed, nederigheid; de'müthig [t], bv. n.: deemoedig, ootmoedig, nederig, onderdanig; de'müthigen [t], w. b.: vernederen (sich -, w, w.: zich verootmoedigen). den, bepalend lidwoord: 1) 4e nmv. enk. m.: den (de, het); 2) 3e nmv. mrv. m., vr. en o.: aan de. ]gt;enar', m. (-s; mrv, -e): (mtw.) denarius, penning, duit. de'nen, vngt;v. 3e nmv. mrv.: aan degenen; aan wie, aan welke. Oengel, in Sam. 1 -hammer, in.: haarhamer, wethamer; -stock, m.: wet-hout, strekel; -zeug, o.: maaiers-gereedschap. den'geln, w. b.: haren (scherpen,, wetten). |
DETAIL-HaNDLER.
DENK.
124
|
Denk, in Sam. I -art, vr.: denkwijze; -bar, bv. n.: denkbaar (in der -bar sorg:-faltigsten quot;Weise: op de zorgvuldigst denkbare manier); -barkeit, vr.: denkbaarheid; -bild, o.: 1) devies, leus 2) zinnebeeld; -buch, o.: opschrijfboek; -fahigr, bv, n.: in staat om te denken; -fanigkeit, vr.: denk-Arermogen; -freiheit, vr.: vrijheid van denken; -kraft, vr.: denkvermogen ; -lehre, vr.: redekunde, logica; -mal, o. (-s; mrv. m.: gedenkspreuk; -vermogen, o.: denkvermogen; -würdig, bv. n.: gedenkwaardig; -würdigkeit, vr.: gedenkwaardigheid; -zeichen, o.: 1) gedenkteeken, 2) aandenken; -zeit, vr,: gedenkwaardig tijdstip; -zettel, m.: (pop.) agenda (-zettel der Ju-den: talisman der Joden; Einem einen -zettel anhangen: fig.: iemand zóó bedienen dat het hem lang zal heugen, fam.: iemand een muilpeer geven). (leii'ken, w. o. h. enw. b. onr. (dach'te; gedacht ): denken (i, a. b.); (fig.) peinzen, nadenken ; sich etwas -: zich iets voorstellen, zich iets verbeelden, zich een denkbeeld maken van iets; auf etwas -: 1) denkon over iets, 2) peinzen over iets; der Mensch denkt und Grott lenkt: (spr.) de mensch wikt en God beschikt. Denker, m. (-s; mrv.-): denker. Den'kung;», in Sam. I -art, vr.: denk-wyze. denn, vgw.: want. — NB. Staat „dennquot; niet geheel vooraan in een volzinsgedeelte, dan heeft het eene andere beteekenis, b.v.: lasst uns - fortgehen: laat ons toch heengaan; wie so -?: hoe zoo toch?; es ware -, dass...: tenware..., of het moest wezen dat...; er hatte ihn - schlagen müssen: of hij had hem moeten slaan. den'noch, vgw.: niettemin, nochtans, echter, evenwel. Depe'sche, vr,: depêche. Deponent', m. (-en; mrv. -): 1) bewaargever, 2) getuige; deponi'ren liej, w. b.: deponeeren; Deposi'tengeld, o.: gedeponeerd (in bewaring gegeven) geld; Depo'situm, o. (-s; mrv. Depo'sita): in bewaring gegeven geld of goed. Deputation', vr.: 1) afvaardiging, 2) deputatie; deputi'ren liel,w. b,: afvaardigen; Deputir'te lie], ra. ^-n; mrv.-n): afgevaardigde. «Ier, bepalend lidwoord 1) mann. enk, le nmv.: de (het); 2) vr, enk. 2e nmv.: der; 3) m., vr. en o. mrv. 2e nmv.: der. I -, ynw.: die (dat); diegene (datgene); - und -: die en die. derb, bv. n.: 1) ferm, stevig; 2) kras, duchtig; j -erz, o.: vast erts; -heit, vr.: 1) stevigheid, 2) krasheid. dereinst', bw.: eens, eenmaal. de ren, verbogen vnw.: 1) wier, welker; 2) van wie, van welke; 3) waarvan, de'rent, in Sam. I -halben, vgw.: deswege; I -halben (-wegen, uui - willen), bw.: 1) om hunnentwil, om harentwil; 2) om wier wil, om welker wil. de'rer, verbogen vnw.: 1) derzulken, dergenen; 2) van hen, van haar; es sind - sieben: er zijn er zeven, ze zijn met hun zevenen. |
(ler'gestalt, bw.: zoo, derwijze, dermate, in dier voege. I -, vgw.: zoodat. derglei'eken, bv. n.: dergelijk, dusdanig, zoodanig. Derivati'lyum, o. (-; mrv. -va): (tik.) atgeleid woord. der'Je'nige, vnw.: diegene, degene. dermaleinHt', bw.: eens, eenmaal, der'lmalen, bw.: thans, tegenwoordig, nu; -malig, bv. n,: tegenwoordig; -massen, bw.: dermate, derwijze, zoo. dero, vnw.: deszelfs, derzelver; uw; I -halben (-wegen), bw,: deswege, daarom, om die reden. dersel'be (dersel'bige), vnw.: Zie danHelbe. dersel'ben («lersel bigen), vnw.: Zie desselben. derwei'le, bw,: middelerwijl, intus-schen, ondertusschen; I - als: terwijl, des, vnw. (2e nmv. enk. m. en o): des (der). Desc.endent', m, (-en; mrv. -en): afstammeling; Descendenz', vr.: nakomeling-schap, afstammelingen, (ook:) afkomst. des'falls, bw.: 1) ingeval; 2) daarom, om die reden. desgrlei'chen, bv. n.: dergelijk, dusdanig, zoodanig. I -, bw.: desgelijks, insgelijks, vansgelijken. des hall) (des halben), bw.: deshalve, derhalve, daarom. deNinftei'ren [iel, w. b.: desinfectee-ren, ontsmetten, van smetstof zuiveren. Desman, m. (-s; mrv -s): (drk.) muskus-rat. desperat', bv. n.: wanhopig, radeloos; Desperation', ra.: wanhoop, radeloosheid (Desperations'kur, vr.: geneeskuur er op of er onder). Despot', m. (-en; mrv. -en): despoot; despo'tisch, bv. n.: despotiek. «less, vnw.: Zie dessen. desselben (desselbi^en), vnw.: 1) van denzelfde (van dezelfde, van hetzelfde): 2) van hem (van haar; daarvan); 3) zijn (haar; deszelfs). des'sen, vnw.: diens; zijn (haar, deszelfs); wiens (wier, welks, welker); van wien (van wie, waarvan), des'sent, in Sam. | -halben (-wegen, um - willen): daarom, om die reden. Destination', vr.: distillatie, destillir' [iel. h» Sam. I -bar, bv. n*: djstilïee'rbalir', quot;te quot;distilléerên; -blase, vr.: distilleerkolf; -gefiiss, o.: distilleerkuip; -glas, o.: distilleerglas; -helm, in.: distilleerhelm; -kammer, vr.: branderij, distilleerderij, (schk.) laboratorium; -kolben, m.: distilleer-kolf; -krug, m.: steenen ***. • -JVVf»! , -IVI ug, 111.. BtCUUdl retort; -kunst, vr.: distilleerkunst; -ofen, distilleer-oven. destilli'ren [ie], w. b.: distilleeren, overhalen. destilli'rer [ie], ra. (-s; rarv. -): distillateur, brander. des'to, bw.: des te; - weniger: des te minder; nichts - weniger: niettemin, desniettemin. des wegen (um des'willen), bw.: daarom, om die reden, uit dien hoofde; eben -: juist daarom; - weil: omdat. I -, vgw.: tot dat einde, ten einde. i .0*, mrv* quot;S)1 !) bijzonder heid; 2) kleinigheid, onderdeel; | -handel, m.: verkoop in het klein; -handier, m. (-s; |
DETAILLIREN.
DICHTEN.
125
|
mrv. -): kleinhandelaar, in het klein ver-kooper. (letailli ren [ie], \v. b,: in het klein verkoopen; (tig-.) in al zijne bijzonderheden uiteenzetten. cletermiiiirt' [ie], bv.n. vastbesloten, beslist. 1gt;eii be, vr.: diefstal. deueli'teii, w. onpers. Zie «IHucli-ten. lgt;eut, m.: (-es; mrv, -s): (mtw.) duit. ■gt;eii'te, vr.: papieren zakje, peperhuisje. Igt;eiitelei'. vr.: 1) spitsvondige uitleg--ffing-; 2) (hét) spijkers op laag- water zoeken, haarklooverij. cleu'teln, w. b.: 1) spitsvondig- uitleg--gen; 2) haarklooverig- uitleggen. deu'ten, w. b.: uitleggen, verklaren ; Sterne waarzeggen (voorspellingen doen) uit de sterren; etwas aut 's Beste. het beste denken van. I w. o.: doelen (- auf; op), zinspelen (op), betrekking hebben (op); das deutet aut Regen: dat voorspelt regen. I^eu'ter, m. (-s; mrv. -): uitlegger, verklaarder. Deut'ler, m. (-s; mrv. -); 1) spitsvondigheden-zoeker; 2) spijkers op laag water zoeker. «leut'licli, bv. n.: duidelijk; 1 -keit, vr.: duidelijkheid. IIgt;eiitsc]i, o. (-): Duitsche taal, (het) Duitsch. I deutseh. bv. n.: Duitscn; -er Schlüssel: pijpsleutel, sleutel met een gaatje. I -, dw. : op zijn Duitsch. I Deut sche, m. (-n; mrv. -n): Duitscher; die Deutschen: de Duitschers; cin Deutscher: een Duitscher. I Deut'sche, vr.: Duitsche. I1gt;eiitsc1i, in Sam. I -heit, vr.: IJ Duitsche oorsprong, Duitsche herkomst, 2) Duitsche eigenaardigheid; -land, o. (-s): (adk.) Duitschland; -meister, m.: grootmeester der Duitsche Orde; -meister-thum ft], o.: grootmeesterschap der Duitsche Orde; -thum [t], o. (-es, -s): Duitsch nationaliteitsgevoel;-thümelei' |ti,vr.: gedweep met al wat Duitsch is; -thüiuler [t] m. (-s; mrv. -): dweper met al wat Duitsch is. lgt;eu tung:, vr.: uitlegciag, verklaring: •(lig,*) -An, b(?teekenis'; l deu tungsvoll, bv. n. veelbeteekenend. lgt;evolvation, vr.: (mtw.) waardevermindering van den omloops-koers; (ook:) buitenkoers-stelling. Igt;evi'se, vr : leus. Hevolntions'recht, o.: (rcht.) aanspraak op het kindsgedeelte uit de nalatenschap van een der ouders, zoodra die overleden is. Devotion', vr : godsvrucht, vroomheid; (fig.) vertoon van vroomheid. Oezem'ber, m.: December; dezem'ber-lich, bv. n.: Decemberachtig. Uezen'ninm, o.: (mrv. Dezen'nien): decennium, tiental jaren. lgt;ezi..., in Sam.: deci... dezinial', bv. n.: Zie decimal, tiendeelig, verkort voor: dergleichen. d. h., verkort voor: das heisst = dat wil zeggen. |
lt;1. i., verkort voor: das ist = dat is. IMadein , m. (-es, -s; mrv.-e): diadeem. IHagno'se, vr.: (gnk.) diagnose, kenmerkend verschijnsel; Diagnostik , vr.: leer der kenmerkende verschijnselen; Diagnos'tiker, ni. (-s; mrv. -): beoefenaar van de diagnostiek; diagnos tisch, bv. n.: diagnostisch. IHakonat', o. (-es, -s ; mrv. -e): diaconaat; Diakonis'sm, vr. (mrv, -nen): diaconesse; Dia'konus, m. (-; mrv. Diakonen): diaken. Iliakustik'. vr.: klankleer, leer der geluidbreking; (fig.) klankleiding. IHalekt'. m. (-es, -s; ,mrv. -e): dialect, tongval; Dialek'tik, vr.: redekunst; Dialek'tiker, m. ( s; mrv. -): redekunstenaar; dialek'tisch, bv. n.: (fig.) spitsvondig. IHalojf'. vr.: dialoog, samenspraak; dialogisi'ren [iel, w. b.: in den vorm van samenspraken behandelen. IM'aiiiaut, ui. (-es, -s: mrv. -e): diamant; -artig, bv. n.: diamantachtig;-druse, vr.: kwartz-groep; -gewicht, o.: gewicht voor edelgesteenten: -grube, vr.: diamantmijn; -handler, m.: handelaar in diamanten: -kugel, vr.: (min.) meloensteen;-mutter, vr.: (min.) diamant-omsluitende steen ; -nadel, vr.: diamanten-doekspeld; -ring, m.: diamanten-ring; -schleifer, m.: diamantslijper; -schmuck, m.: tooi van diamanten; -staub, m.: diamantstof, diamantgruis ; -strauss, m.: roos van diamanten; -werk, o.: diamantmijn. di'aniaiiten, bv. n.: diamanten, dia'meter, m, (-s; mrv. -): diameter. IMa'nenfest, o.: (hist.) feest van Diana (de godin der jacht). diaphan', bv.n.: doorschijnend. diaiihore'tiHcli, bv. n.: (gnk.) zweetdrijvend. IMa'riuiii, o. (-s; mrv. Dia'rien): dagboek, IMarrhö'e, vr. (mrv. -en): diarrhee. Igt;iat', vr.: dieet, leetregel; Dia'ten, vr. mrv.: reis- en verblijfkosten; Diate -tik, vr,: leer van het dieet; diate'tisch,bv. n.: diëtetisch. diato niscli, bv. n. (muz.) diatonisch. ' lgt;,iatri'l»e, quot;v^r.^ yinr;^gr ocrdeelv^Uing ; (fig.) hekelschrift, dieh, vnw. (4e nmv. van „duquot;): u. Idieht. bv. n. en bw.: dicht; in dichter Nacht: in het holst van den nacht, (fig.) in volslagene duisternis; - daneben: vlak daarnaast. IIMclit, in Sam. I -art, vr.: soort van poëzie; -hammer m.: kalfaathamer; -kunst, vr.: dichtkunst, dichtkunde;-werk, o.: (dk.) dichtwerk, boek in verzen, (ook:) dichtstuk, (zeew.) kalfaatwerk. IMclite, vr.: dichtheid. «lich ten, w. b.: dicht maken, dichter maken; (zeew.) kalfaten; (dk.) dichten, in dichtmaat brengen ; (fig.) verdichten, verzinnen. I -, w. o. h.: 1) dichten, verzen maken; 2) zinnen, peinzen (- auf: op), denken (- auf: over, aan, om); er dichtet und trachtet nach unmöglichen Dingen: hij peinst op en tracht naar onmogelijke dingen. I -, z. n. o. (-s); das - und Trachten: het doen en denken. |
DIENSTBAR.
DICHTER.
126
|
IMcli'ter, m. (-s: mrv. -): dichter; 1 -ader, vr.: dieht-ador; -feuer, o.: dichtvuur; -freiheit, vr.: dichterlijke vrijheid; -g-abé, vr.: gaat' der dichtkunst;-g-eist, in.: dichterlijke geest; -pterd, o.: (fab. en fig.) Pegasus, dichters-ros; -quelle, vr.:(fab. en dk.) Hengstebron; -sprache,vr.; dichterlijke taal; -werk, o.: dichterswerk; (fig.) dichtwerk, dichtstuk. IHchterei', vr.: verzenmakerij, rijmelarij ; Dich'terin, vr. (mrv. -nen): dichteres; dich'terisch, bv. n.: dichterlijk: Dich'-terling, m. (-es, -s; mrv, -e): rijmelaar, pruldichter. IHeh'tigkeit, vr.: dichtheid. IMch'tung:. vr.: dichting, (ook:) dichtstuk ; (fig.) verdichting, (ook:) verdichtsel. IHch tuujfs. in Sam. I-art, vr.: 1) soort van poëzie, 2) dichttrant; -lehre, vr.: leer der dichtkunst. diek, bv. n.: dik (i. a. b.); sich - thun: pochen, snoeven, grootspreken; I -armig, bv. n.: dik van armen, met dikke armen; -backig, bv. n.: met dikke koonen, dik van wangen; -bauch, m.*: dikbuik; -biiu-chig, bv. n.: dik van buik;-bein, o.: (ontl.) dij; -beinig, bv. n,: dik van beenen, met dikke pooten; -blatt, o.: (pik.) dikblad; -brüstig, bv. n.: dik van borsten, met dikke borsten; -darm, m.: (ontl.) dikke darm; -fleischig, bv. n.: vleezig; -tuss, m.: (vog.) pluvier, regenvogel; -haarig, bv. n.: 1) met dik haar, met grof haar, 2) zwaar van haar; -hals, m.: dik-nek, (tam.) speknek; -halsig, bv. n.: met een dikken nek; -hautig, bv. n.: dik van huid, dik van vel; -hülsig, bv. n.: (pik.) dik van bast; -kopt', in.: dikkop; -köpfig, bv. n.: dik vari hoofd, met een dikken kop, (fig.) koppig, stijfhoofdig: ^köpfigkeit, vr.: (fig.) koppigheid, stijfhoofdigheid; -laubig bv. n.: dichtge-bladerd, (fig.) lommerrijk ; -leibig, bv. n.: zwaarlijvig (ein -leibiges Buch: een lijvig boek); -leibigkeit, vr.: zwaarlijvigheid; -lippig, bv n.: dik van lippen, met dikke lippen; -maul, o.: breedbeV, -maulig, bv. n.: breed van bek; -nasig, bv. n.: dik van neus, (fam.) met een dikken kokkerd van een neus: -rübe, vr.: (pik.) raap, knol; -rückig, bv. n.: dik van rug, (fig.) breed Seschouderd; -saulig, bv. n.: (bwk.) meteschouderd; -saulig, bv. n.: (bwk.) met icht bij elkander staande ^pilaren; -scha-lig*, bv. n.:. dik Van Schaal oi hüitl'-fechim-bel (-schnabler), m.: (vog.) diksnavel; -schotig, bv. n.: (pik.) dik van peulschil; -stammig, bv. n.: dik van stam;-stein, m.: dikke, alleen aan de bovenzijde geslepene diamant; -thaler, m.: (mtw. hist.)ducaton; -thuerei*, vr.: snoeverij, pocherij, grootspraak; -thuerisch, bv. n.: snoevend, pochend, grootsprekend; -tuch, o.: (kv.) molton; -wanst, m,: (fam.) dikbast, dikpens, dikbuik; -zirkel, m.: dikte-passer. IMck'e, vr.: dikte; Dick'icht, o. (-es, -s; mrv. -e): kreupelbosch, kreupelhout; dicklich, bv. n.: dikachtig, (fig. fam.) mollig. IMdak'tik, vr.: onderwijskunde, leerkunst, didactiek; didak'tisch, bv. n.: onderwijzend, leerend (-es Gedicht: leerdicht). die, vr. lidwoord: de (enk. en mrv.); (ook:) den, het, 1 -, vnw.: die; (ook:) welke; (ook:) dien, dat. |
IMeb, m. (-es.-s; mrv. -e): dief; Gele-genheit macht Diebe : (spr.) de gelegenheid maakt den dief; 1 -stahl, m. (-es, -s; mrv. -stahle) : diefstal. Igt;ieberei', vr.: dieverij; Die'bin, vr. (mrv. -nen): dievegge; die'bisch, bv. n.: diefachtig (bw.: als een dief). IMeb», in Sam. I -bande, vr.: dievenbende ; -brut, vr.: dievengebroed; -dau-men. m.: duim van een opgehangen dief (er hat einen -daumen: spr.: hij is een gelukskind); -genoss, m.: dievenhelper, (fam.) diefjesmaat, (fig.) medeplichtige; -geschichte, vr.: dievengeschiedenis; -ge-sell, m.: Zie lgt;ieb!!)g:eno«s; -gesindel, o.: dievenpak, dievengespuis; -glück, o.: dievengeluk (er hat ein -glück: spr.: hij is een gelukskind); -handwerk, o.: dievenhandwerk; -hehler, in.: heler; -heh-lerin vr.: heelster; -helfer, m.: Zie IMebMgfeiiONM: -herberge, vr.: (fig.) dievenhol, (ook:) bedelaarsdoelen; -höhTe, vr.: dievenhol; -laterne, vr.: dievenlantaarn; -nest, o.: dievennest;-schlüsscl, m.: valsche sleutel, (inz.) looper; -sprache, vr.: dieventaal; -streich, m.: die venstreek. lgt;ie'denhofeii. o. (-s): (adk.) Diedenhoven (Fransch: Tnionville). tlie 'je'iiige, vnw.: 1) diegene, degene (datgene); 2) die (dat). Die'le, vr.: 1) plank, deel; 2) deel, vloer: 3) voorhuis ; 4) deel, dorschvloer. die'len, w. b.: met planken beklee-den; van eene plankenvloer voorzien; 1 -kopf, m.: (bwk.) vierkante sparrekop; -wand, vr.: houten beschot, planken beschot ; -werk, o.: plankwerk. die'ueii. w. o. h.: dienen; Einem-: iemand dienen; Ihnen zu -: om u te dienen; lassen Sie sich -: vergun mij u te zeggen; damit ist mir nicht gedient: daarmede ben ik niet gediend. l»ie 'ner, m. (-s; mrv. -): 1) dienaar; Ihr -: uw dienaar; Einem einen-machen; eene buiging voor iemand maken: 2) knecht, dienstknecht; wie der Herr, so der -: (spr.) zoo de heer, zoo de knecht; I -schaft, vr.: (het) dienstbare volkje, (de) bedienden, (de) ondergeschikten ; -tracht, vr.: knechtsgewaad, livrei. IHe'ueriii, vr. (mrv. -nen): 1) dienares; Ich bin Hire -: ik ben awe dienares: '2») msii, dienstmeid, «dienstbode.' • quot; ' dien lieh, bv. n.: dienstig, nuttig, goed; der Gesundheit -: goed voor de Sezondheid; für - erachten: dienstig oor-eelen, goedvinden; I -keit, vr.: dienstigheid.ezondheid; für - erachten: dienstig oor-eelen, goedvinden; I -keit, vr.: dienstigheid. IHens. in Sam. I -tag, m. (-es, -s: mrv. -e): Dinsdag. IMenst, m. (-es; mrv. -e): dienst (i. a. b.); Einem Gute -e leisten: aan iemand goede diensten bewijzen; seinen - wohl versehen: zijnen dienst naar behooren vervullen ; Einem auf den - lauern : 1) iem. nagaan, 2) iemand den voet trachten te lichten ; was steht zu Ihren Diensten (was steht Innen zu Dienste): wat is er van uw dienst? I -alter, m.: diensttijd, tijd van dienst, anciënniteit; -anbietung, vr.: dienst-aanbieding, aanbod van dienst; -an-weisung, vr.: voorschrift (van dienst); -bar, bv. n.: 1) dienstbaar, 2) dienstplich-tiéT) 3) gedienstig (-bare Geister : ge dien- |
DIEXSTBARKEIT.
DIPLOMAT.
127
|
stigre geesten); -barkeit, vr.: 1) dienstbaarheid, 2) dienstplichtigrheid, 3) gedienstigheid; -befehl, m.: (mil.) dienst-order; -be-flissen, bv. n.: dienstvaardig, gedienstig; -beflissenheit; dienstvaardigheid, gedienstigheid; -bote, m.: dienstbode; -eifer, m.: dienst-ijver; -eifrig, bv. n. = vol dienstijver; -entlassung, vr.: ontslag (uit den dienst); -ergeben, bv. n.: vol dienst-ijver; -fach, o.: dienstvak, departement; -tahig, bv. n.: voor den dienst geschikt;-fahigkeit, vr.: geschiktheid voor den dienst; -fertig, bv. n.: dienstvaardig, gedienstig;-fertig-keit, vr.: dienstvaardigheid, gedienstigheid; -frei, bv. n.: vrij van dienst ;-fuhre, vr.: (hist.) korvee-vracht; -gefallig, bv. n.: voorkomend; -gefalligkeit, vr.: voorkomendheid; -genoss, m.: kameraad, (fig.) ambtgenoot; -gesinde, o.: (het) dienstbare volkje; -getreide, e.: graan in betaling van dienst; -herr, m.: meester, baas, heer, patroon, (hist.) leenheer; -herrschat't, vr.: 1) meesteres (mevrouw of juffrouw bij wie men in dienst is), 2) zie IMeiiHtheri*; -holz, o.: hout in betaling van dienst; -hufe, vr.: met heerendiensten bezwaarde boerderij; -jahr, o.: dienstjaar; -kleid, o.: ambtsgewaad, (mil.) uniform; -knecht, m.: dienstknecht; -kontrakt, m.: overeenkomst (verbintenis) wegens huur en verhuur van dienst; -lehen, o.: (hist.) achterleen; -leistung, vr.: 1) dienstverrichting, 2) dienstbetoon; -leute, m. mrv.: ondergeschikten, dienstbaren, gedienstige geesten; -lohn, m.: loon (knechtsloon, meidenloon); -los, bv. i:.: buitensdienst; -madchen, o.: dienstmeisje; -magd, vr.: dienstmaagd, meid, dienstbode; -mann,m-: kruier, commissionair, (hist.) leenman, vazal ; -mütze, vr. (mil.) politie-muts; -pferd, o.: dienstpaard; -pflient, vr.: dienstplicht, (hist.) leenplicht, (ook:) eed van getrouwheid, huldigings-eed; -pflichtig, bv. n.: dienstplichtig, (hist.) leenplichtig; -rock, m.: ambtsgewaad, (mil.) uniform, (fig.) livrei; -sache, vr.: dienstzaak; -timend, bv. n.: dienstdoende; -unfahig, dv. n.: ongeschikt om dienst te doen; -verlust, m.: ongevraagd ontslag; -volk, o.: dienstvolk; -vorschrift, vr.: reglement van dienst, instructie; -willig, bv. n.: dienstwillig, dienstvaardig; -willigkeit, vr.: dienstwilligheid, dienstvaardigheid; -woche, v.: ^rêek' van diénst; *-^ei*, • vr.*: diensttijd (seine -zeit aushalten: zijnen tijd uitdienen); -zwang, in.: recht om heerendiensten te eischen. IHenst'elien, o. (-s; mrv. -): dienstje, kleine dienst; (fig.) postje. tlies, vn\v.: dit (deze); I -falls, bw.: in dit geval; -fallsig, bv. n.: dit geval betreffende; -jahrig, bv. n.: in dit jaar tehuis behoorende, van dit jaar; -mal, bw.: ditmaal, dezen keer; -malig, bv.n.: van dezen keer, tegenwoordig; -seitig, bv. n.: dezer-zijdsch; -seits, bw.: dezerzijds, aan deze zijde (des Flusses: van de rivier), diesel'be, vnw. Zie dasselbe. die^ser (die'se, die'ses), vnw.: deze (dit, die, dat); dieser Tage: dezer dagen; vor diesem: voordezen, voorheen;-wegen, bw.: Zie deswegren. diess, vnw. Zie dies. IMe'tricli, m. (-s): Diederik, Dirk. I (-es, -s; mrv. -e): looper (werktuig om |
sloten open te steken); mit einem - auf-machen: opensteken. dieweil', vgw.: dewijl, omdat, vermits, naardien, aangezien, dittamato riscli, bv. n.: onteerend. Igt;ifferenz', vr.: onderscheid, verschil. IHtterential', by. n.: differentiaal; 1 -grosse, vr.: differentiaal-grootheid; -rech-nung, vr.: differentiaal-rekening, differi'ren [iej, w. o. h.: verschillen, digeri'ren LieJ, w. b.: verduwen, verteren. diktan'do, bw.: onder dictee; Diktat', o. (-es, -s; mrv. -e): dictaat. IMkta'tor. m. (-s; mrv. Diktato'ren): dictator; diktato'risch, bv. n.: dictatoriaal; Diktatur', vr.: dictatuur, dictatorschap. I^iktionvr.: dictie, inkleeding, stijl, dikti'rou [ie], w. b.: dicteeren, woord voorwoord voorzeggen; (tig.) voorschrijven. 1H11, m. (-es; mrv. -): (pik.) dille. lgt;il'le, vr.: dil, steelgat (van bijlen, enz.), pijp (van kandelaars, lampen, enz.), binnenplaat (van een slot); 1 (pik.) dille. IMmiiiutiv', o. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) verkleinwoord. IH'mity, m, (-'s; mrv. -'s): diemet. IIHii;?, o. (-es, -s; mrv. -e): ding; aller guten -e sind drei: (spr.) alle goede dingen bestaan in drieën; gut - willWeile haben; (spr.) alles moet zijn tijd hebben; guter-e sein:(fam.) goedgeluimd zijn, in zijn humeur zijn; das geht nicht mit rechten Dingen zu: het gaat daar niet richtig mee; dan heilige -: de belroos; das böse de fijt: 1 -bank, vr.:rechtbank,gerechtshof; -flüch-tig werden: uitbreken, uit de gevangenis ontsnappen; -gericht, o.: dorps-vredegerecht. o. (-es, -s; mrv. -er): ding; ein nettes -: een aardig ding, een aardig meisje; das arme -: het arme schaap, het arme schepseltje; die artigen Dinger (die netten Dinger): de lieve meisjes. in Sam. I -brief, m.: overeenkomst, contract; -pfennig, m.: godspenning (fam.: goospenning). IMngel'dieii, o, (-s; mrv. -): dingje. «lin den, w. b. onr. (ding'te en dung; gedun'gen): huren (dienstboden, enz.); afhur.enj bespr^kpn^(pla/itsen, enz,); ov\-koopen (getuigen, enz.). I -, w. o. onr. h.: dingen, knibbelen. IMnffer'chcn, o, (-s; mrv -): dingje. hinkel, m. (-s): (graansoort:) spelt; I -gerste, vr.: Egvptisch koorn; -mehl, o.: speltmeel; -stroh, o.: spelt-stroo, lgt;iiis tay:, m. (-es, -s; mrv. -e): Dinsdag. IHn'te, vr,: inkt. Zie Tinte. IMocesquot;, vr.: (kkl.) diocees, kerspel; Diocesan'bischof, m.: bisschop van een diocees. Diop ter, m. (-s; mrv. -): mik-ijzer, vizier. lgt;iosk.u'ren, m. mrv,: (str.) (de) Tweelingen; (fab.) Castor en Pollux. Diphthong', m. (-en; mrv. -en): (tik.) tweeklank. Diplom', o. (-es, -s; mrv, -e): 1) diploma; 2) brevet. Diplomat', m. (-en; mrv. -en): 1) diplomaat, 2) kenner van oorkonden; |
DIPLOMATIE.
128
DOLMAN.
|
Diplomatie', vr.: diplomatie; Diploma'tik, vr.: kennis van oorkonden; Diploma'tiker, m. (-s; mrv. -): diplomaat; diplomatisch, bv. n.: diplomatiek. ]gt;ilgt;'tam, m. (-s): (pik.) wondkruid. dir, vnw. (3e nmv. van „duquot;): u, aan u. Igt;irek'toi% m. (-s; mrv. Direkto'ren): directeur; Direktorat', o. (-es, -s; mrv. -e): directeurschap; direktorial', bv. n.: directoriaal; Direk'torin, vr. (mrv. -nen): 1) bestuurderes, 2) directeursvrouw; l)i-rekto'rium, o. (-s; mrv. -ria ot' -rien): directorium. lgt;iri^eiit', m. (-en; mrv. -en): bestuurder, directeur; dirigi'ren [ie], w. b.: dirigreeren, besturen. Wir'ne, vr.: deerne, deern; dienstmeid ; meisje. IMs, o.: (muz.) d-kruis. IHsciplin', vr.: discipline, tucht; Disciplinar'strafe, vr.: disciplinaire straf; disciplineren [iej, w. b.: aan tucht gewennen. l^iskant', m, (-s): (muz.) bovenstem, sopraan; I -sanger, m.: sopraanzanger (d. i. een castraat, die de sopraan-partij zingrt); -schlüssel, m.: sopraansleutel, rechterhand-sleutel; -stimme, vr.: so-praanstem. dinkonti'ren [jel, w. b.: (kph.) disconteeren. IHskretioiiMtag-e, m. mrv.: (kph.) respijtdag-en. diskuti'ren Lie], w. b.: bediscus-siëeren. dispensation', vr.: dispensatie. lgt;isponent', m. (-en; mrv.-en): (kph.) beheervoerder, gemachtigde; disponibel, bv. n.: beschikbaar; Disponibilitat', vr.: beschikbaarheid, (adm.) non-activiteit; disponi'ren [ie], w. b.: beschikken (-über: over; - zu: overhalen tot, geneigd maken tot, gunstig- stemmen voor; übel disponirt [iej: slecht gestemd, weinig gestemd): Disposition', vr.: 1) beschikking, 2) maatregel, 3) stemming, geneigdheid, dis'seits, bw.: Zie diesseits. dissen ter, w. b.: of: Dissident', m.: afgescheidene van de staatskerk. IMssonanz', vr.: wanklank. IMstanz', vr.: afstand. ■ öis'tel* vt;:» fe?lk.) distt'l; j *-al;Ker, m.' (-feld, o.): distel-akker, distelveld; -fink, m.: (vog.) distelvink; -orden, m.: (Schot-sche) Distel-orde (ingresteld in 1540): -saffran, m.: saffloer; -vogel, m.: distelvink; -wolle, vr.: distelwol. di stichon, o. (-s; mrv. -cha of-chen): (dk.) koppelvers, tweeregelig vers. disziplin', vr.: tucht, discipline; disziplina'risch, bv. n. en bw.: disciplinair. divergeren [ie], w. o. h.: 1) afwijken; 2) uiteenloopen. dividend', w. (-en; mrv.-en): (rek.) deeltal. dividen'de, vr.: (kph.) dividend, dividi'ren [ie], w. b.: (rek.) deelen. „divis', m. (-): (typ.) schei-teeken, divisie. division', vr.: (mil.) divisie; Divisions general, m.: divisie-generaal. divi'sor, m. (-s; mrv. Diviso'ren): (rek.) deeler. |
diviso'rinm, o.: (typ.) kopij-nijper-tje. do'bel, m. (-s; mrv. -): (bwk.) ijzeren bout; (tech.) drevel; (pik.) onkruid; (bij kuipers:) plugr, houten pin; dö'beln, w. b.: pluggen. do'berig, bv. n.: zwoel, drukkend, «loeli, vgw. en bw.: 1) toch; 2) doch, maar; ja -: jawel, zeer zeker; nein -: o neen, toch niet, zeer zeker niet. doelit, m. (-es,-s; mrv, -e): pit (van kaars of lamp), kousje (eener lamp); er hat keinen - in seiner Lampe: (fig.) hij is een leeghoofd. I -messer, o.: katoenmes. doei'ren [ie], w. b.: doceeren, onderwijzen. doek, o.: dok, scheepsdek; schwimmen-des - : drijvend dok. doek'e, vr.: 1) pop, speelpop; 2) kluwen; rolletje; strengje; (akk.) bos; 3) dokt havendok. scheepsdok; 4) (aan vijvers:) tap; (aan klavieren:) toets; (aan leuningen:) pilaster. Idoek'en, w. b.: (garen:) op een kluwen winden; (schepen:) in net dok brengen. I -, w. o. n.: met de pop spelen. Idoek'en, in Sam. ! -gelander, o.: leuning, balustrade; -kraut, o.: (pik.) kliskruid; -werk, o.; poppen en kinderspeelgoed. do ge, m. (-n; mrv. -n): doge (van. Venetië). dog 'ge, vr.: doghond, dog. dog'ma, o. (-s; mrv. Dogmen of Dogmata): dogma; Dogma'tik, vr.: dogmatiek, (het) leerstellige; Dogma'tiker, m. (-s; mrv. -): 1) beoefenaar van de dogmatiek, 2) geneesheer die naar een vast stelsel tewerk gaat; dogma'tisch, bv. n.: leerstellig. doli'le, vr.: (bwk.) goot; (vog.) kauw, kraai. doli'ne, vr.: 1) strik, vogelstrik,2) slagnet ; Doh'nenfang, m.: vogelvangst met strikken of met het slagnet ; Doh'nenstrich, m.: met strikken bespannen vogelhaan. dok'tern, w. o. dokteren (1. medicijnen gebruiken; 2. voor dokter spelen). dok'tor, m. (-s; mrv. Dokto'ren): doctor; (fam. inz.) dokter; 1 -diplom, o.: doctors-diploma ; -hut, m.: doctorshoed ^mantel, m.: doctorsmantel; -massig, bv. n,:, doctoraal; -promotion', vr.: examen voor ket vlOCtorual, promolie totHoctor; -würde, vr.: doctorale waardigheid, doctoraat. dok'torin? vr. (mrv. -nen: 1) doctorsvrouw; (fam. inz.) doktersvrouw; 2) doctores; (fam. inz.) dokteres. doktrin', vr.: leerstelsel, leer. dokument', o. (-es, -s; mrv. -e): document. doleli, m. (-es, -s; mrv. -e): dolk; I -messer, o.: dolkmes; -stich, m.: dolksteek ; -stock, m.: dolkstek, stok met een dolk er in; -stoss, m.: dolkstoot. dol'de, vr.: bloemkroon; (van boomen:) kruin, top. dol'den, in Sam. I -förmig, bv. n.^ bloemkroonvormig; -gewachse, o. mrv.; bioemkroondragende planten, umbelliferen; -traube, vr.: bloemenoundel, bloementuil; -traubig, bv. n.: bloemtuildragend. doll'fnss, m. (-es; mrv. -füsse); horrelvoet. dolman, m. (-s; mrv. -s): 1) (mil.) dolman; 2) Turkscne tabbaard. |
DOLMETSCH.
129
|
Dolmetscli, m. (-en; mrv. -en): tolk; dol'metschen, w. b.: vertolken; Dol'met-scher, m. (-s; mrv. tolk, (fig.) vertolker (die siebzigr -: de Zeventig Overzetters); Dol metschung, vr.: vertolking, vertaling, overzetting. Igt;om, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) dom, koepeldak; (fig.) domtoren, dom; 2) domkerk, kathedraal; I -dechant, m.: deken van het kapittel; -frau, vr.: kanonikesse; -herr, in.: domheer, kanunnik; -herrlich, bv. n.: domheerlijk; -herrnstelle. vr.: domheerschap, canonicaat; -kapitel, o.: kapittel, domkapittel; -kirche, vr.: domkerk, kathedraal; -küster, m.: koster van de domkerk; -pfaff, m.: (vog.) bloedvink, (pop.) domheer, kanunnik; -prediger, m.: prediker van ae domkerk; -propst, m.: domproost; -propstei', vr.: domproostdy; -propstej'lich, bv. n.: van de domproostdij; -schnepfe, vr.: (vog.) braakvogel; -stift, o.: sticht, kapittel, domkapittel. ]gt;oma'ne, vr.: domein. lloma nen, in Sam. I -gut, o. domeingoed; -kammer, vr.: domeinbestuur; -rath Ltl, m.: lid van het domeinbestuur. Igt;oiiiaiiial'giitei% o. mrv.: domeingoederen. Domicellai*', m. (-s; mrv.-e): (kkl.) kanunnik die nog geene stem in het kapittel heeft. ]gt;omicil'. o. (-es, -s; mrv. -e): domicilie; domicili'ren [ie], w. b.: (kph.) domi-ciliëeren. lgt;oiiiiiiika'iier, m. (-s; mrv. -): (kkl.) Dominicaan; I -kloster, o.: Dominicaner klooster; -mönch, m.: Dominicaner monnik; -nonne, vr.: Dominicaner non ; -orden, m.: Orde der Dominicanen. lgt;ominika nerin, vr. (mrv. -nen): Dominicaner non. domini'ren [ie], w. b.: 1) beheer-schen: 2) overheerschen. 1gt;o'mino, m. (-'s; mrv. -'s): 1) domino, kostuum voor een gemaskerd bal; 2) (of: Dominospiel, o.): domino-spel, domino. 1gt;oii, in Sam. I -brett, o. (-latte, vr.): (mnw.) plank van een glooienden put; -lege, vr.: glooiing; bv. n.: glooiend (-lege eines Kohlenflötzes: hellende richting eener steenkolenlaag); -legig, bv. n.: glöoicrfd? heileg tl.. • , • - . • ' • , Ilonat', m. (-es, -s; mrv. -e): eerste begin; Donatar', m. (-s; mrv. -e): (rcht.): begiftigde; Donatist', ni. (-en; mrv. -en): (kkl. hist.) Donatist; Dona'tor, m. (-s; mrv. Donato'ren): (rcht.) schenkingmaker, schenker. llon ner. m. (-s): donder; (fig.) bliksem; (van geschut:) gebulder; vom -rührt oder erschlagen -w erden : door den bliksem getroffen worden; der - schlug in das Haus: de bliksem sloeg in het huis; I -bart, m.: (pik.) huislook; -büchse, vr.: (art.) donderbus; -busch, m.: (pik.) mistelboompje; -gott, m.: (fab- en dk.) dondergod; -keil. m.: dondersteen ;-knall, m.: donderslag; -kraut, o.: (l'lk.) huislook; -regen, m.: donderbui; -scheu, vr.: bangheid voor den donder; bv. n.: bang voor den donder; -schirm.. m.: bliksem-afieider ; -schlag, m.: donderslag; -stein, m.: dondersteen ; -stern, m.: uiteenspattende vuurpijl; -stimme, vr.: (fig.) bulderende stem; -strahl, m. bliksemstraal; -wetter, o.; on- |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, weersbui, onweder, tsw. en bv. n.: verduiveld: -wolke, vr.: onweerswolk; -wort, o.: (fig.) verplettend woord. Zie ook Igt;oii-ners. JHoii nerer, m. (-s): (fab.) Donderaar, Dondergod. don'nern, w. o. h.: donderen; (gem.) donder en bliksem spelen, vloeken; (fig.) aangaan, razen, tieren. lgt;on'iiei*8, in Sam. 1 -tag, m.: Donderdag. Dop'pe, vr.: kap, koepelvormig bovenstuk. Dop'pel. in Sam. I -adler, m.: dubbele arend, dubbele adelaar; -atlass, m.: zwaar satijn; -bahn vr.: (spoor-)weg met dubbel spoor; -band, o.: zwaar lint, (sm.) kram; -barchent, o.: zwaar bombazijn, (ook:) zwaar voeringkatoen; -becher, m.: dobbelbeker; -bier, o.: zwaar bier, dubbel bier; -blech, o.: plaatijzer; -bücnse, vr.: buks met dubbelen loop; -buchstabe, m.: (typ.) dubbele letter, twee aaneengegotene letters; -dach, o.: dubbel dak; -deutig, bv. n.: dubbelzinnig;-deutigkeit, vr.: dubbelzinnigheid; -draht, m.: dubbele draad; -dukaten, m.: (mtw.) dubbele dukaat ;-ehe, vr.: bigamie, huwelijk met eene tweede vrouw (of een tweeden man) terwijl het eerste huwelijk nog niet door den dood of door de wet ontbonden is; -fagott, o.: (muz.) contra-fagot; -fenster, o.: dubbel raam, tochtraam; -fernrohr, o.: dubbele kijker, tooneelkijker (of: verrekijker) voor twee oogen ; -test, o.: dubbel feest;-fieber, o.: anderendaagsche koorts; -flinte, vr.: geweer met dubbelen loop; -flor, o.: zwaar krip; -fiöte, vr.: dubbele fluit; -flügel, m.: vleugel-piano, staartstuk; -fuge, vr.: (muz.) dubbele fuga; -ganger, m.: tweede ik, andere ik; -garn, o.: slagnet; -gesang, o. : (muz.) duo;-gespann, o.: dubbel span, vierspan; -gliederig. bv. n.: aan de Engelsche ziekte lijdend;-gold, d.: zwaar bladgoud; -gucker, m.: dubbele kijker; -haken, m.: haakbuks; -harfe, vr.: groote harp; -haue, vr.: houweel met twee scherpe kanten; -herzig, bv. n.: dubbelhartig; -herzigkeit, vr.: dubbelhartigheid ; -kinn, o.: onderkin ;-lauf, m.: (aan geweren:) dubbele loop; -laut, m.(-lauter, m.); (tlk.\ tweeklank ;.-li?)ic',. vr:: «ddfeblt;?}c streep; -lorgnette, vr.: dubbele kijker; -paarig, bv. n.: dubbel gepaard;-punkt, m.: (tik.) dubbele punt; -raffinade, vr.: tweemaal geraffineerde suiker; -register, o.: bovenste register; -salz, o.: (schk.) dubbelzout; -sammet, m.: fluweel aan weerskanten; -satz, m.: (tyT1.) tweemaal gezet woord 3 -schattige Yölker, o. mrv.: tweeschaduwige volken; -schicht, vr.: dubbele laag ; -schlag, m. : (muz.) dubbele maat; -schleicher, m.: (drk.) ringelslang; -schlitz, m.: (bwk.) krolsteen ; -senloss, o.: Fransen slot, aan beide zijden opengaand slot; -schluss, m.: (red.) dilemma, dubbele sluitrede; -schnepfe,vr.: (vog.) groote snip; -schritt, m.: (mil.) gezwinde pas ; -schuss, m.: (wev.) dubbele inslagdraad; -sehen, o.: (het) dubbelzien; -sinn, m.: dubbele he-teekenis, (fig.) dubbelzinnigheid; -sin-nig, bv. n.: dubbelzinnig; -sinnigkeit, vr.: dubbelzinnigheid; -spiel, o.: (muz.) duet, duo, (spl.) dobbelspel; -stein. m.: (spl.) dobbelsteen; -stück, o.: dubbele; |
DOPPELTAFFET.
DRAHTPLaTTER.
130
|
-taffet, m.: (kv.) grewaterd taf; -thaler, m.: (mtw.) twee-thalerstuk; -tinte, vr.: beste zwarte inkt; -vers, o.: tweeregelig vers; -wahl, vr.: dubbele verkiezing;-zahn, m.: dubbele tand; -züngig, bv. n.: (drk.) met twee tongen, (fig.) uit twee monden sprekend, onoprecht (sie ist -züngig; zij spreekt uit twee monden) ;-züngigkeit,vr.; (ng.) onoprechtheid; -zwirn, m.: dubbel getwijnd garen. dop'peln, w. b.: verdubbelen; (zeew.) dubbelen, koperen, i -, w. o. h.: dobbelen. dop'pelt, bv. n. en bw.: dubbel; -be-zahlen: tweemaal betalen, (fig.) dubbel betaald zetten; -erwiedern: dubbel teruggeven. Dop'pie, vr.: (mtw.) dubloen. Igt;orf, o. (-es, -s; mrv. Dör'fer): dorp; böhmische Dörfer: Zie iMnimiscli; l-ben-gel, m.; boerenkinkel; -besitzer, m.: dorpsheer, heer van het dorp; -bewohner, m.: dorpbewoner, dorpeling; -bewohnerin, vr.: dorpbewoonster, dorpeling; -flur, vr.: meentgrond; -gemeinae (-gemeine), vr.: dorpsgemeente; -hochzeit. vr.: boerenbruiloft; -jugend, vr,: dorpsjeugd; -junker, m.: land-edelman, (iron.) piet van een dorp; -kirche, vr.: dorpskerk;-kneipe,vr.: dorpsherberg; -leben, o.: dorpsleven; -leute, m. mrv.: dorpelingen, dorpbewoners; -manier, vr.: dorpsgewoonte, dorpsmanier; -mark, vr.: grensscheiding van (het) een dorj): -massig, bv.n.: dorps-, (fig.) boersch; -musi-kant, m.: dorpsmuzikant; -pfarre, vr.: dorps-pastorie; -pfarrer, ni.: aorpsgeeste-lijke; -richter, m.: dorps-schout; -schaft, vr.: 1) dorpsgemcente, 2) dorp; -schenke, vr.: dorpsherberg; -schöffe (-scnöppe), m.: dorps-assessor; -schule, vr.: dorpsschool; -schulmeister. m.: dorpsschoolmeester; -schultheiss (-schulze), m.: dorpsschout; -sprache, vr.: dorpstaai, plattelands-taal. Oörrclien, o.: (-s; mrv. -): dorpje. do'risch, bv. n,: (hist, en bwk.) Dorisch. Oorment', o. (-es, -s; mrv. -e): slaapzaal. lgt;orn, m. (-es, -s; mrv. -en): doom; (van eene gesp.:) tong; (van een mes:) angel (d. i.: het achtereind, dat in het heft vastzit); I -apfel, m.: doorn-appel; -artig, bv. n.: doornachtig, (fig.) stekelig ; -baum, m.: (pik.) hagedoorn; -brassen, m.; (vi^ch:) brasem; «busch, m.: .dooyn-' bqsch; -fisch, mr:'stekelvisch; -flosser, m.: (visch:) stekelvin; -förmig, bv. n.: stekel-vormig ; -gebüsch, o.: doornbosch je ; -hai, m.: zee-egel; -handig, bv. n.: (drk!) met ruige handen, ruig aan de teenen der voorpooten; -hecke, vr.: doornhaag; -lilie, yr.: (pik.) doornlelie; -muschel, vr.: stekelige schelp; -raupe, vr.: (ins.) ruige rups; -spitzig, bv. n:: scherp van punt;-strauch, m.: doornstruik; -zaun, doornhaag, doorn-heg. l^örn'chen, o. (-s; mrv. -): doorntje, stekeltje. Igt;or'nen, m. mrv.: doornen; I -krone, vr.: doornenkroon; -voll, bv. n.: vol dorens, (fig.) vol moeielijkheden. dor'nicht. bv. n.: doornachtig (aan doornen gelijk). dor'nig:, bv. n.: doornachtig (vol doornen), doornig. Oor'nik, o. (-s): (adk.) Doornik. |
Dörn'lmg:, m. (-es, -s; mrv. -e):(plk.) stekel-morille. dor ren, w. o. s.: drogen; opdrogen; uitdrogen; verdrogen. dtfr'ren, w. b,: drogen ; laten drogen; (vlas, hennep:) in de reut leggen, laten roten. lgt;orsch, m. (-es; mrv. -e): stokvisch. lïor'sche, vr.: stronk, koolstronk, dort, bw.: daar; | -hin, bw.: daarheen; -her, bw.: daar vandaan; -hinaus, bw.: dien kant uit; -hinüber, bw.: daar overheen. dor'tig:, bv. n.: daar tehuis behoorende, daar; das -e Klima: het klimaat daar ; der -e Chirurg: de chirurgijn daar ; der -e Lehrer: de schoolmeester daar. lgt;ös'clieii, o. (-s; mrv. -): doosje. Igt;o'se, vr.: 1) doos; 2) dosis, hoeveelheid. lgt;o'sen, in Sam. I -bild, o. (-stück, o.): schilderwerk (drijfwerk, figuren, portret, enz.) op het deksel eener doos. Igt;o'sis, vr. (mrv. Do'sen): dosis, hoeveelheid. ]gt;o$it, m. (-es; mrv. -en): Zie Igt;osten. ]gt;0£»'ten, m. (-s; mrv. -): (pik.) marjolein ; I -kraut, o.: (pik.) boelkenskruid, leverkruid. doti'ren [ie], w. b.: begiftigen, beschenken. lgt;öt'teleisen, o.: (zeéw.) deutel-ijzer. Dot'ter, m. en o. (-s; mrv. -): dooier (van een ei); 1 -blume, vr.: (plk.gt; goudsbloem; -brod, o.: eier-koekje; -gelb, bv.n.: zoo geel als het dooier van een ei; -weide, vr.: (pik.) gele wilg. Igt;ozent', m.: docent, onderwijzer; Do-zen'tenstelle, vr.: onderwijzersplaats; do-zi'ren [iel, w. b.: doceeren, onderwijzen. Igt;racli'e, m. (-n; mrv. -n): draak; (fig.) draak, helleveeg; (schk.) kwikzilver; - von Papier: papieren vlieger. l^rach'en, in Sam, I -baum, m.: (pik.) drakenbloedboom; -blut, o,: drakenbloed, -fisch, m,: zeedraak; -haupt, o. (-kopf, m.): drakenkop, (str.) kop van den Draak; -schlange, vr.: (wpk.) gevleugelde slang; -stein, m.: (min.) drakensteen; -wurz, vr.: (pik.) zwaardlelie, lisch. 1gt;rac]i'nie, vr.: (gew.) drachme, l^ra^ant', m. (-s ; mrv.-e): gomdragant. 1gt;ra goman, m. (-s; mrv.-s): drogman, tolkt ra so nor, m. (-s; mrv.-): dragonder; I -marsch, m.: (muz.) dragondersraarsch; -massig, bv. n.: dragonderachtig ; -offizier, m.: officier der dragonders. 'Drasnn'. o. (-es, -s)i (pik.) dragon, (fam.) toekruid (bij salade). ]gt;ralit, m. (-es, -s; mrv. Drah'te): draad; I -arbeit. vr.: filigraan (d. i. fijn werk van goud- of zilverdraad); -arbeiter, m.: fili-graan-werker ; -bank, vr.: (tech.) trekbank; -bauer, o.: kooi van ijzer- of koperdraad; -bogen, m.: (lettergieters-)draadboog; -boh-rer, m.: dunne boor; -bundel, m.: bos draad; -eisen, o.: (tech.) trekplaat; -fenster, o.: raam met traliewerk; -gitter, ö.: 1) traliewerk, 2) raambordje, (papiermakerij:) vormdraad; -hammer, m.: draadtrekkerij; -kugel, vr.: (art,) kettingkogel; -mass, o.: dikte-maat (voor metaaldraad); -mühle, vr.: draadtrekkerij; -platten, o.: (het) draadpletten; -platter, m.: draadpletter; |
DRAHTPUPPE.
DREIBLUMIG.
131
|
-puppe, vr.: draadpop; -rolle, vr.: klos om metaalaraad op te winden; -saite, vr.: snaar van metaaldraad; -schere, vr,: draad-schaar; -schleife, vr : haakje; -sieb, o.: zeef van ijzerdraad; -silber, o.: zilverdraad; -spinner, m.: (goud- of zilver-) draadspinner; -werk, o.: ;i) Zie lgt;raUtarbeit, 2) werk van ijzer- of koperdraad; -winde, vr.: (tech.) trekbank; -zang-e, vr : draadtang:; -zieher, m.: draadtrekker;-zieherei', vr.: (het) draadtrekken; -zug:, m.: draad-trekkerij. drüli'tern. bv. n.: van (ijzer-, koper-, goud-, zilver-)draad. drako'nisch, bv.n.: (hist.) Draconisch; (fig.) allerstrengst, onverbiddelijk streng, drall, bv. n.: ferm. stevig. Oral'le, vr.: groet; Bücnse mit -: buks met gegroefden loop, buks met getrokken loop. lgt;ra'ma. o. (-'s; mrv. -'s of Dra'men): Drama'tiker, m. (-s; mrv. -): tooneeldichter, schrijver voor het tooneel; drama'tisch, bv. n.: dramatisch (- darstellen: dramati-seeren); Dramaturg', m. (-en; mrv. -en): dramatisch dichter, drama-schrijver, dramaturg; Dramaturgiequot;, vr.: dramatische kunst. dran, bw.: Zie daran. Idran^. Zie dringen. |lgt;raiig, m. (-es, -s): 1) drang; 2) aandrang; 3) gedrang; I -sal, o. (-es, -s; mrv. -e): kwelling, nood, wederwaardigheid. draii'$£ikii. w. b.: dringen; gedrangt schreiben: dicht ineen schrijven; gedrangte Schreibart: beknopte, bondige schrijfstijl. I -(sich), w. w.: zieli heendringen (- durch: door); zich haasten (- zu: met, om te). Sfer, m. (-s; mrv. -): dringer. Oraperie', vr. (mrv. -rie'en): drape-perie ; drapi'renHe], w. b.: drapeeren. Idrasch. Zie dreschen. Il^ranch, m. (-es): (pop.) gehaspel, beslommering. dras'tincli. bv. n.: (gnk.) krachtig, kras, drau'en, w. b.: Zie drolien. drauf, bw.: Zie darauf: I -geld, o.: 1) godspenning (tam.: goospenning): 2) handgeld, handgift. draiis. bw.: Zie daraus. dröu'sehen. w. onpers. h.: sfortrege- nen, regenen dat het giet. draiiM'Nen, bw.: buiten. • ' Wréch'slel, in-Sifiiï. i -bank, vr.: (tech.) draaibank. drecli'seln, w. b.: (tech.) draaien, op de draaibank bewerken. Dreohs ler, m. (-s; mrv. -): draaier, kunstdraaier; I -arbeit, vr.: kunstdraaiers-werk; -handwerk, o.: kunstdraaiersambacht; -meister, m.: kunstdraaiersbaas. Igt;reck, m. (-es, -s): drek ;(pop.) stront: (fig.) vuil, slijk, modder, (ook:) vodderij, lorrenboel; das ist -: (fam.) dat is fut; Einem im -e sitzen lassen: iemand in de pekel (pop.: in de stront) laten zitten ; ! -haufen, m.: misthoop; -kafer, m.: (ins.) stronttor; -karren, m.: strontkar, (fig.) vuilniskar; -karrner, m.: vuilnisman;-korb, mA: vuilnismand; -kübel, m.: vuilnisvat; -lilie, vr,: (pik.) affodil-lelie, dagbloem! -loch, o.: zinkput; -sau, vr.: (gem.) vuilpoes, vuilik, vuile taddik; -winkel, m.: vuilnishaek. |
lgt;reckerei', vg.: (pop. fig.) nesterij, vodderij, lorrenboel. dreck'ig, bv. n.: vuil, bemodderd; (fig. gem.) strontig. lgt;res, m. (-es, -s; mrv. -e): dregge; I -anker, o : dreg-anker: -haken, m,:dreg-haak; -tau, o.: dregtouw. «Ireg'gen, w. b.: dreggen. Igt;reli, in Sam. I -balm, vr.: lijnbaan, touwbaan, touwslagerij; -bank, vr.: (tech.) draaibank; -balken, m.: (vest.) balk; -basse, vr.: (art.) draaibas; -baum, m.: draaispil, (fig.) draaiboom, tolboom, tolhek; -bogen, m.: (tech.) drilboog; -brücke, vr.: draaibrug; -docke, vr.: kruk of handvatsel der groote steenboor; -eisen, o.: ijzeren draaistok; -gelenk, o.: draai-gewricht; -gestell, o.: toestel om draden ineen te draaien; -hals, m.: (vog.) draainek; -kafer, m.: (ins.) draaitor; -krank, bv. n.: draaiziek, kolde-rig; -krankheit, vr.: draaiziekte, kolder; -kreuz, o.: draaimolentje (b.v. aan een tolhek); -lade, vr.: (tech.) draaibank; -na-del, vr.: wijzer van een draaibord; -nagel, schroefspijker; -orgel, vr.: draai-orgel; -puit, o.: draaiende lessenaar, beweegbare lessenaar; -punkt, m.; draaipunt; -rad, o.: draaiwiel; -scheibe, vr.: draaischijf; -schlüs-sel, m.: schroefsleutel; -sprung, m.: (rs.) ronddraaiende bokkesprong; -stahl, m.: ijzeren draaistok: -stuhl, m.: draaistoel, beweegbare stoel; -tisch, m.: tafel met draaiend bovenblad, (fig.) draaiende tafel; -würfel, m.: draaitolletje; -zange, vr.: draaitang. dreli'en, w. b.: draaien (i. a. b.); Einem den Degen aus der Hand -: den degen aan iemands hand ontwringen; Einemeine JSase -: (fig.) iemand bij den neus nemen, iemand bedotten; den Mantel (oder: sich) nach dein Winde -: (fig.) met alle winden draaien; I -, w. o. h.: draaien (i. a. b.); in de rondte draaien. I - (sich), w. w.: draaien; die Erde dreht sich um ihre Achse: de aarde draait om hare as; der Wind dreht sich: de wind draait, de wind loopt om; sich im Kreise -: in de rondte draaien; sich - und wenden: 1) zich in allerlei bochten wringen, 2) zich keeren en wenden. dreltend, bv. n.: draaiend; -werden: draaierig worden, duizelig worden. lgt;reli'er, m. (-s; mrv. -): 1) draaier (i. a. b.); 2) draaistok, draaibout, draaikruk'; tt) ftig.^ wate.. # ]gt;roli'liii^. m. (-es, -s; mrv. -e): draaistok; (vea.) schaap dat aan de draai-ziekte lijdt, kolderig schaap. Idrei, tw.: drie; - und - (je - und -): drie aan drie; ihrer -: met hun drieën; unser -: met ons drieën; nicht - zahlen können: (fig.) geen tien kunnen tellen. I Drei, vr.: drie (het cijfermerk 3; speelkaart, dobbelsteen), domino-steen met drie oogen; enz.). I -, o. (-es): drietal, trio. Ilgt;rei, in Sam. I -achtel, o.: drie-achtste (-achteltakt, m.: muz.: drie achtste maat); -armig, bv. n.: met drie armen; -arten, w. b.: (akk.) ten derden male omploegen; -iiiigig, bv. n.: met drie oogen; -batzner, m.: (mtw.-hist.) stuk van drie batzen; -beinig, bv. n.: met drie beenen, op drie poolen; -blatt, o.: klaverblad, klaver, (wpk.) drieblad; -blatterig, bv. n.: met drie blaadjes; -blumig, bv. n.: met |
132
DRINGEN.
|
drie bloemen; -bund, m.: drievoudig verbond: -decker, m.: (zeew. en fig.) driedekker; -draht, m,: (kv.) dril; -drahtig, bv. n.: driedraads; -eek, m.: driehoek; -eekig, bv. n.: driehoekig (-eckiger Hut: driekante steek; -eckiges Segel: driekant zeil, stagfok, stormfok); -ecks, in Sam. (-lehre, vr., of: -messung, vr.: driehoeks-meting); -einig, bv. n.: (theo.) drieëenig; -einigkeit, vr.: (theo-) Drieëenigheid, Drievuldigheid; -fach, bv. n.: drievoudig, driedubbel (das -fache, o.: het drievoudige, het driedubbele, het drievoud); -fachheit. vr.: drievoudigheid; -faltig (-taltig), bv. ri.: drievoudig; -lal'tig-keit, vr.: (theo.) Drievuldigheid, Drieëen-heid (Dreifal'tigkeitsblume, vr, :plk.: driekleurig viooltje, penseetje); -farbig, bv. n.: driekleurig; -lelderwirthschaft lt), vr.: (akk.) bebouwing op drieërlei wijze; -fuss, m.: drievoet; -füssig, bv. n.: met drie voeten, op drie pooten; -gelappt, bv. n.: met drie zaadlobben; -gesang, o.: (muz.) driestemmig gezang, trio; -gliéderig, bv. n.: 1) uit drie leden bestaande, 2) drieledig; -hauig, bv. n.: driemaal 's-jaars afgemaaid wordende; -herr, m.: (histj drieman,triumvir; -herrschaft, vr.: (hist.) driemanschap, triumviraat; -hundert, tw.: driehonderd; -hundertste, tw,: driehonderdste; -jahrig, bv. n.: driejarig; -jahrlieh, bv. n.: drie-jaarlijksch (bw.: om de drie jaren); -kantig, bv. n.: driekant; -kapselig, bv.n.(plk.) met drie zaadhuisjes; -klang, m.: (muz.) drieklank; -klappig, bv. n.: (pik.)met drie klapvliezen; -königstest, o.: (kkl.) Driekoningen; -köpfig, bv. n.: met drie hoofden; -liiufer, m.: (jag.) haas van de eerste dracht; -laut, m. (-lauter, m.): (tik.) drieklank ; -löthig [t], bv. n.: (gew.) drieloods; -mahdig, bv.n.: driemaal's-jaars afgemaaid wordende; -mal, bw.: driemaal;-malig,bv. n.: herhaald en nog eens herhaald; -master, m.: driemaster; -mastig, bv. n.: met drie masten; -monatlich, bv. n.: driemaan-delijksch (bw.: om de drie maanden); -pfünder, m.: (art.) drieponder; -pfün-(fig, bv. n.: van drie pond; -prozentig, bv. n.: (kph.) driepercents-; -reinig, bv.n.: met (of: in) drie rijen; -ruderig, bv. n.: drieriems-; -saitig, bv. n,: met drie snaren; -schlag, m.: (rs.) drieslag, korte galop; -schneidig, bv. n.; driesnijdend,met drie snijkanten; -schürig, bv. n.: driemaal 's-jaars afgemaaid wordende; -seitig bv. n.: driezijdig; -sitzig, bv. n.: met drie • zii^laatson*, -spaltig,'bv. n. f dv*espcru*wigf • -spannig, bv. n.: met (of: voor) drie paarden; -spelzig, bv. n.: (pik.) met drie klapvliezen; -spiel, o.: (muz.) trio; -spitzig, bv. n.: met drie punten; -sprachig, bv. n.: in drie talen; -silbig, bv. n.: drielettergrepig; -stimmig, bv. n.: (muz.) driestemmig, • door (of: voor) drie stemmen; -stöckig, bv. n.: met drie verdiepingen; -stündig, bv, n.: van drie uren; -tagig, bv. n.: van drie dagen (-tagige Fieber: derdendaag-sche koorts); -tausend, tw.: drie duizend; -tausendste, tw : drieduizendste; -theilig rt], bv. n.i in drieën gedeeld, (fig.) drieledig, (rek.) driedeelig; -theilung [tl, vr,: verdeeling in drie gelijke deelen; -treifer, m.: drie uitgekomene nommers; -vier'tel-takt, m.: (muz.) driekwartsmaat; -wöchent-lich, bw.: om de drie weken; -wöch g, bv. n.: van drie weken; -zack, m.: drietand; |
-zackig, bv. n.; met drie tanden; -zahlig,, bv. n.: uit drie deelen bestaande; -zahnigy bv. n.: (pik.) in drieën getand; -zehn, tw.: dertien; -zehnte, tw.: dertiende;-zeiligy. bv. n.: drieregelig 3 -zinkig, bv. n.: met drie tanden; -zöllig, bv. n.; drieduims-; -züngig. bv. n.: met drie tongen, (fig.) in drie talen. Drei er, m. (-s; mrv. -): drie; (mtw.-hist.) driepenningstukje. drei'erlei, bv. n.: drieërlei, ürei'ling-, m, (-es, -s; mrv.-e): ^drieling *, 2) derde gedeelte, derde; 3) (mtw.) stukje van drie duiten; (fig.) drieduits-broodje; 4) (wev.) driedraads-garen. drein, bw.: Zie dare in. dreis'sig, tw.: dertip:; I -jahrig, bv. n.: dertigjarig, van dertig jaren; -theil [t], o.: dertigste gedeelte. Dreis'siger. m. (-s; mrv. -): dertiger; dreis'sigste, tw.: dertigste. dreist, bv. n. en bw.: driest. Ifrreis tigkeit, vr.: driestheid. m. (-es): dril (zekere gewevenr stof); I -bohrer, m.: drilboor. lgt;rescli, in Sam. I -flegel, m.; dorsch-vlegel; -maschine, vr.: dorsch-machine:, -tenne, vr.: dorschvloer; -zeit, vr.: dorschtijd. dresehen, w. b. onr. (drisch'est, drischt; drasch of drosch; drisch; ge-drosch'en): dorschen; (fig. pop.) afrossen,, afranselen; leeres Stroh -: (spr.) den Moriaan schuren, vergeefsch werk doen. Igt;rescli'ei% m. (-s; mrv. -): dorscher; er frisst wie ein (ram.) hij vreet als een wolf; | -kom, o.: dorschloon in natura, koorn als loon voor het dorschen; -lohn, m.: dorschloon. dressi'ren [ie], w. b.: dresseeren, africhten; (kv.) de laatste hand leggen aan, opmaken; Dressur', vr.; (kv.) laatste bewerking, (rs. en fig.) africhting. drenst, bv. n. en bw.: Zie dreist. drie'braclien, w. b.:(akk.)ten derden male omploegen. Igt;rie sehei, m. (-s; mrv. -): dorsch-vlegel. drie'seln, w. b.: draaien; es drieselt mich: (fam.) mijn hoofd loopt om. Igt;rill, in Sam. I -bogen, m.: drilboog; -bohrer, In.: drilboor; -haus,o.: l)drilhuisgt; militaire gevangenis waar soldaten gedrild worden, 2) schermschool; -hauschen, o.: (hist.) ronddraaiende kroj vaa,nn lt;de v^r-* . Oordeelden te pronk gezet werden, dril-huisje; -kunst, vr.: (mil.) drilkunst; -meister, m.: (mil.) drilmeester. lgt;ril'le, vr.: (hik.) drilboor, trepaan, drillen, w. b.: (fig. fam.) drillen;, (tech.) boren met de drilboor. lgt;ril'licli, m. (-es, -s; mrv. -e); dril (zekere gewevene stof). Drilling:, m. (-es, -s; mrv. -e): drieling; (wkt.) ronsel. Drillings, in Sam. 1 -bruder, m.: drielingbroeder; -geburt, vr.: bevalling van drielingen; -schwester, vr.: drieling-zuster. drin gen, w. b. en o. onr. h. (drang; gedrun'gen): dringen; auf etwas -: op iets aandringen; in Einen -: iemand dringen (fig.); in ein Geheimniss is] -: een geheim doorgronden; in die Zukunft in de toekomst dringen, de tpekomst |
DRüSCHLINGr.
133
DRINGEND.
|
doorgronden; es dringt mir durchs Herz: het doet mij zeer aan mijn hart. drin'gend, bv. n.: dringend, dring'lick, bv. n.: dringend; I -keit, vr.: dringendheid, (het) dringende, drisch'est, drisclit. Zie dreschen. drit, in Sam. I -halb, tw.: derdhalf; -letzt, bv. n.: op twee na laatst, voor-voorlaatst; -theil [tj, o.: derde deel, derde gedeelte. drit'te, tw.: derde; i -halb, tw.: derdhalf. Drit'tel, o. (-s; mrv. -): dorde gedeelte; drit'tens (of: zuin Driften), bw.: ten derde, in de derde plaats. drob, bw.: Zie darüber; dro'ben, bw.: daarboven. Igt;rog:erie', in Sam. I -handlung, vr.: drogist-winkel; -waare, vr.: drogerijen. Droguet', m. (-es, -s): droget? (zekere stof). Igt;roh', in Sam, I -rede, vr.: dreigende taal; -wort, o.: dreigwoord. droli'en, w. o. h.: dreigen; Einem -: iemand dreigen; droh'end, bv. n.: dreigend; Droh'ung, vr.: 1) bedreiging,2)(het) dreigen. Droh'ne, vr.: (ins.) hommelbij, hommel; (fig.) straatslijper. dröh'nen, w. o. h.: dreunen; (van den donder:) rommelen. drollig:, bv. n.: grappig, koddig; I -keit, vr.: grappigheid, koddigheid. Igt;roniedar', m. (-s; mrv. -e): (drk.) «dromedaris. Droinme'te, vr.: Zie Trompete. Dron'te, vr.: (vog.) walgvogel, struis-casuaris. droseli. Zie dresclien. Droscli'ke, vr.: droschke, open , Xhuur-)rijtuig (zooveel als „vigilantequot;) Drossel, vr.: (vog.) lijster; (ontl.) sleutelbeen, (ook:) keel, gorgel, strot; I -ader, vr.: (ontl.) keel-ader, hals-ader; -beere, vr.: (pik.) lijsterbes; -bein, o.: (ontl.) sleutelbeen; -grau, bv. n.: lijster-grauw; -lippfisch, m.: grauwe lipviseh. Drost, m. (-es, -en; mrv. -en): drossaard, drost; Drostei', vr.: drossaardij, ■drostschap. drü'ben, bw.: (fam,) aan de overzij, aan de andere zij. drü'ber, bw.: Zie darüber. • * rDrwcU-, - ra. «(-.es, .s; m-rv.-e^: wunk (i. a. b.); (fig.) drukking; (ook:) beklemming, belemmering (b.v. van de ademhaling); (ook:) slag, stoot, i)or; ein Buch in den - geben: een boek in druk geven; der zweite de tweede druk, de tweede editie; wahrend des Druckes: onder het drukken; unter dem -e leben: onder den druk leven, in de verdrukking leven; Einem einen - geben: (fam.) iemand een por geven, (fig.) iemand eene poets bakken; Einem den letzten - geben: iemand den genadeslag geven. lOrucli. in Sara. 1 -bar, bv. n.: drukbaar, geschikt of gereed om gedrukt, afgedrukt of bedrukt te worden; -baum, m.: (typ.) persboom: -berichtiger, m.: .corrector; -berichtiguhg, vr.: correctie ; -besor^er, m.: redacteur; -besorgung, vr.: redactie; -bewilligung, vr.: vergunning om te drukken; -bogen, m.: blad druks. |
vel druks; -buchstabe, m.: drukletter; -fehler, vr.: drukfout; -fehlerverzeichniss [s], o.: lijst der drukfouten; -form, vr.: drukvorm,raam; -freiheit, vr.: persvrijheid, vrijheid van drukpers; -genehmigung, vr.: verlof tot drukken; -hebei, m.: platklop-hout; -jahr, o.: jaar waarin het (boek of blad) gedrukt is; -kosten, vr. mrv.: drukkosten; -kraft, vr.: (nat.) drukking; -maschine, vr.: 1) druk-machine, 2) samendrukkend werktuig; -nagel, m.: trekker; -ort, m.: plaats waar net boek of blad gedrukt is; -papier, o.: drukpapier, papier om op te drukken; -pergament, o.: druk-velijn; -probe, vr.: drukproef; -pumpe, vr.: (wkt.) perspomp; -nchtig, bv. n.: zonder fouten gedrukt, accuraat; -richtig-keit, vr.: accurate druk; -schrift, vr.: 1) gedrukt werk, 2) drukletters (mrv.); -stempel, m.: perspompzuiger; -tafel, vr.: (spl.) troktafel; -tisch, m.: tafel om gewe-vene stoffen op te drukken; -verbesserer, m.: corrector; -verbot, o. (-verweigerung, vr.): verbod om te drukken; -waaren, vr. rarv.: gedrukte stoffen, gedrukte goederen; -weise, bw.: bij wijze van drukking; -werk, o.: (wkt.) perspomp, (mtw.) muntschroef; -zange. vr.: tang voor de smeltkroes. lgt;ruck:'en, w. b.: (boekdrukkerswerk:) drukken; er lügt wie gedruckt: hij liegt alsof het gedrukt is. drüek'en, w, b.: drukken; (fig.) knellen; er weiss nicht wo mich der Schuh drückt: (spr.) hij weet niet waar mij de schoen wringt. I -, w. o. h.: drukkend zijn ; (van spijzen:) zwaar liggen (in de maag). I - (sich), w. w.: zich nauw aansluiten; (fig.) neerhurken, zich klein maken, plat oj) den grond gaan liggen; (rs,) zich blik rijden. DrücU'er, m. (-s mrv. -): drukker, drukveer; (aan geweren:) trekker; (aan deuren:) klink, kruk. Druck'er. m. (-s; mrv. -): drukker, boekdrukker; (op de drukkerij:) persman. f)ersknecht; (schl.) opwerking, aangebracht icht; - und Verleger: drukker-uitgever; I -ballen, m.: inkt-rol; -farbe, vr.: drukinkt; -gehülfe (-gesell), m.: drukkersknecht: -kunst, vr.: drukkunst; -lohn, m.: drukloon; -presse, vr.: drukpers;-schwarze, vr.: druk-inkt.)ersknecht; (schl.) opwerking, aangebracht icht; - und Verleger: drukker-uitgever; I -ballen, m.: inkt-rol; -farbe, vr.: drukinkt; -gehülfe (-gesell), m.: drukkersknecht: -kunst, vr.: drukkunst; -lohn, m.: drukloon; -presse, vr.: drukpers;-schwarze, vr.: druk-inkt. Druckerei', vr.: drukkerij (de werkplaats); Xfig.) drukkunst, (het), dr.ukken. 'druck'sen, w. o. h,: (pop.) leuteren, talmen, dralen, aarzelen, weifelen. ^Drück/nng, vr.: drukking; (bwk.) ingebogenheid, ingebogene welving. Igt;rnd, m. (-en; mrv. -en): toovenaar; Dru'de, vr.: tooverheks, tooverkol, (fig.) nachtmerrie. Igt;ru'den, in Sam. 1 -baum, m.: hek-senboom (onder welks loofdak de heksen bijeenkomen); -fuss, m.: talisman tegen beheksing, (pik.) wolfsvoet; -stück, o.: (van slachtvee:) schouderstuk IM'iii'de, m. (-n; mrv. -n): druïde, drum, bw.: Zie darum. drun'ten, bw.: Zie darunten. Igt;riis, in Sam, 1 -wurz, vr.: (pik.) klier-wortel; knol-ranonkel. Driis'eUen. o. (-s; mrv. -): (ontl.) kliertje, Igt;rüseli'ling:. m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) bladzwam, boomzwam. |
DUNKELGRüN.
DRUSE.
|
Igt;ru'se, vr.: (vea.) droes, kwade droes; (min.) gekristalliseerde plek, groep kristallen, Igt;rü'se, vr.: (ontl.) klier. Vru'^en, vr. mrv.: heffe, grondsop, bezinksel, drab; I -asche, vr.: weedasen. Drü'sen, in Sam. I -anschwellung, vr.: gezwollenheid van de klieren; -artig, bv. n.: klierachtig; -baum, m.: (pik.) klierboom, condori; -beschreibung, vr.: beschrijving van de klieren; -beule, vr.: kliergezwel; -entzündung, vr.: klier-ont-steking; -tormig, bv. n.: klierachtig; -höhle, vr : klierholte; -lehre. vr.: leer van de klieren; -schmerz, m.: klierpijn, pijn in de klieren; -zergliederung, vr.: ontleding van de klieren, tlrü'sicht. bv. n.: klierachtig, dru'si^, bv. n.: (vea.) droezig, door droes aangetast; (min.) groepswijze gekristalliseerd. Dryade, vr,: (fab.) dryade, bosch-nimf. du, vnw.: gij. 1gt;ua'liH, m.: (tik.) dualis. lgt;ualis mus, m. (-): dualismus; Dualist', m. (-en; mrv. -en): dualist; dualistisch, bv. n.: dualistisch. lgt;ub']iamiiier, m.: 1) groote smeed-hamer, 2) groote ketelmakershamer. Dublet'te, vr.: 1) dubbele; 2) valsche dobbelsteen. dubli'ren [iel, w. b.: verdubbelen; (biljartspel:) doebleeren. lgt;ublo'ne, vr.: (mtw.) dubloen, lgt;uck, in Sam. I -mauser, m. (-s; mrv. -): 1) smuiger, gluiper, 2) schijnheilige; -mauserei', vr.: 4) smuigerigheid, gluiperigheid, 2) schijnheiligheid; -miiusern, w, o. h.: smuigen; -stein, m.: tufsteen;-taube, vr.: (vog.) duikerhoen. duck'en (sicli), w. w.: bukken, neerduiken; (fig.) buigen, zich onderwerpen; (jag.) zich klein maken, plat op den ouik gaan liggen. IHi'del, in Sam. I -dei, o. (-s): 1) kletspraat, beuzelpraat, 2) vodderij, nietigheid; -sack, m. doedelzak; -sackpfeifer, m.: doedelzak-speler, doedelzak-blazer. Dudelei', vr.: doedelzak-muziek; Du-deler, m. (-s; mrv. -): doedelzak-blazer; du'deln, w. o. h.: den doedelzak blazen, (fig. fam.) nare geluiden maken ; Dud'ler, m, (-s; mrv. -): doedelzak-blazer. Du'du, in. (-V, mrv. -'s): (vog ) walg-vóèeh, struiscasnaris. , lluell', o. (-es, -s; mrv. -e): duel, tweegevecht; I -mandat, o.: strat-verordening (wet) tegen het duelleeren. Duellant', m. (-en; mrv. -en): duel-leerder; (fig. fam.) vechtersbaas; sich duelli'ren [ie], w. w.: duelleeren. Wuer'ne, vr.: (typ.) dubbel blad. Igt;uett', o. (-es, -s; mrv. -e of-s): (muz.) duet, duo. lgt;nft, m. (-es, -s): geur, (fig.) koude damp, koude mist; ! -bruch, m.: door de koude veroorzaakte barst. duften, w. o. h.: 1) uitwasemen, 2) geur van zich geven; duften, w. b.: (geuren) verspreiden; duf tend, bv. n.: welriekend, geur van zich gevend; duf-tig, bv. n.: 1) damjpig, vol dampigheid, 2) mistig, 3) doorschijnend, 4) welriekend, geurig. |
Duka ten, m. (-s; mrv. -): (mtw.) dukaat; I -gold, o.: dukatengoud. IMt'kuiis, m. (-s): duiking, neerdui-king (van den gezicht-einder). duid bar, bv. n.: 1) uit te staan, te verduren, te harden, te verdragen, 2) te dulden; Duld'barkeit, vr.: uitstaanbaarheid, 2) duldbaarheid; dul'den, w. b.: 1) uitstaan, verduren, 2) dulden; Duider, m (-s; mrv -): geduldig lijder, (fig.) martelaar; Durderm, vr.: geduldige lijderes, (hg.) martelaarster, martelares; duld'sam, bv. n.: lijdzaam, gelaten; Duld'samkeit. vr.: lijdzaamheid, gelatenheid; Dul'dung, vr.: 1) verduring, 2) dulding. Duit, m. (-es, -s; mrv. -e): kermis. duium, bv. n. (düm'mer; dümmst); dom; (fig.) onnoozel; dummes Zeug: gek' heid; eine dumme Geschichte: eene gekke geschiedenis, een gek geval; -bart. m.: domoor, domkop, lummel; -dreist, bv. n.: verregaand vermetel; -dreistigkeit, verregaande vermetelheid; -heit, vr.: domheid, (fig.) onnoozelheid; -kopf, m.: domkop, domoor, lummel; -kühn, bv. n.: onberedeneerd vermetel; -kühnheit, vr.: onberedeneerde vermetelheid, waaghalzerij. Duuim'rian, m. (-s; mrv. -e): domkop, domoor, lummel; (fam.) stommerik. Idumpf, bv. n.: dof; (fig.) somber; (ook:) onbestemd; (van eetwaren:) duf; (van kamers, enz.:) bedompt en vochtig: I -heit, vr.: dofheid; somberheid; onbestemdheid; dufheid; bedomptheid, vochtigheid; I -lachter, o.: (mnw.) maat van vier ellen. IDumpf, m. (-es): vochtigheid, bedomptheid. Diiuip'fel. m. (-s; mrv. -): 1) poel; 2) maalstroom, draaikolk; 3) afgrond. dunip'lig:, bv. n.: 1) duf; 2) bedompt, vochtig; 1 -keit, vr.: 1) dufheid; 2) bedomptheid, vochtigheid. Du'ne, vr. : dons; Du'nenbett, o.: donzen bed, bed van dons; Du'nengras, o.: (pik.) wolgras, katoengras. IMi'ue, vr,: (adk.) duin; Dü'nenhalm, m.: (pik.) duinhelm, duingras. Duug, m, (-es, -s): Zie IMiug^er. IHinjg:, in Sam. I -gabel, vr.: (akk.) mestvork; -grube, vr.: mestkuil, mestput. diiii'g:en, w. b. reg. en onr. (dung): (akk.) bemesten. IHiu'ger, m, (-s): (akk.) meststof, mestepeeie, mest; I -erde, vr.: teel-atirde. Dün'giiiig-, vr.: (akk.) bemesting; Dün^ungsmittel, o.: mestspecie, mest. Diiu'kel, m. (-s): eigendunk, eigenwaan, verwaandheid, ingebeeldheid, verbeelding van zich zeiven; I -haft, bv. n.: ingebeeld, verwaand; -voll, bv. n.: vol eigenwaan, vol verbeelding van zich zeiven. Idun'kel, bv. n.: donker; (fig.) duister; ook:) onbestemd; von dunkeier Herkunft: fig.) van geringe afkomst. I Dun'kel, o. -s): donker; fig.) duisternis; im Dunkeln leben und sterben: (fig.) vergeten leven en sterven. Idun'kel, in Sam. 1 -blau, bv. n.: donkerblauw; -braun, bv. n.: donkerbruin; -farbig, bv. n.: donker van kleur, (gelaat:) donker van opslag; -gelb, bv. n.: donkergeel; -grau, bv. n.: donkergrijs;-grün, |
DÜRCHDIENEN.
135
DUNKELKOTH.
|
bv. n.; donkergroen; -roth [t], bv.n.;donkerrood. , , , .. ... . lgt;un'kellieit, vr.: donkerheid; (hg:.) duisternis; in der - leben: (fig.) vergeten leven, onopgemerkt leven; Linen aus der - hervorziehen: iemand die onbekend was op den voorgrond brengen, dun'keln, w. o. h.: donker worden, (liin'ken, w. o. h.: dunken. I - (sieh), w. w.: zich wanen. . IMin'lilrclien, o. (-s): (adk,) Duinkerken. . . IMiiik liiigr, m. (-es, -s; mrv. -e): ingebeelde, laatdunkende, verwaande. dUiin, bv. n. : dun (i. a. b.); (fig.) ijl; dünnes Haar: dun (of: ijl) haar; em dün-ner Wald: een ijl bosch; dünne Ohren haben: (fig.) fijn (of: scherp) van gehoor zijn; 1 -bartig, bv. n.: ijl van baard, met een ijlen baard; -bauch,iii.: platbuik, (fig.) mes; -beinig, bv. n.: spil van beenen, met spillebeenen ; -bier, o.: dun bier, gering bier; -blatterig, bv. n.: dun van blad; -eisen, o.: dun plaat-ijzer, (fig.) blik; -füs-sig, bv. n.: dun van pooten; -haang, bv. n.: dun (of: ijl) van haar; -halsig, bv. n.: lt;lun (of: rank) van hals; -hautig, bv. n.: dun (of: fijn) van vel; -hülsig, bv. n.: dun van schil; -leibig, bv. n.: dun vanlyf,(fig;) mager, schraal; -ohrig, bv. n.: fijn (ot: scherp) van gehoor; -öl, o.: dunne (ot: heldere) olie; -quetsche, vr.: derde bladgoud-boekje; -schalig, bv. n.: dun van schaal; -schenkelig, bv. n.: spil van beenen, met spillebeenen; -schniibelig, bv. n.: (lun van snavel, met een dunnen snavel; -schwanz, in.: degenvisch; -stammig, bv. n.: dun van stam; -tuch, o.: gaas. llMin'ue (IMinn'lieit), vr.: dunheid (Sie clünn). lUüii'ne (Diinnuns), vr.: (de) flanken (van een paard). lgt;uiis, m. (-es: mrv. -e): 1) gek,kwast; 2) stoffel, stommerik. diiu'Hen, w. o. s : zwellen, opzwellen. m. (-es; mrv. Dün'ste): damp; (jag.) fijne hagel; blauer (fam.) bonk (grove leugen), ui (verdichtsel om te lachen); Einem einen blauen - vormachen : iemand iets wijsmaken; 1 -artig, bv. n.: dampachtig, als damp; -bad, o.: dampbad, stoombad ; -blaschen, o.: dampblaasje; -flinte, vz.: (jag.) vogelroer; -kreis, m.: dampkring; -kugel, m.: Zie üainpl-kugel. d.unsten, w. b.: uitdampen; (gnk.) uitwasemen. *1 • w. 'OHpers.: es liunstet: er gaat een damp. diin'Hteu, w. o. h.: dampen, stoomen. I w. b.: (kkk.) stoven, smoren, laten meuken. dunstig:, bv. n.: dampig; (fig.) mistig, ^uodez', o. (-es): duodecimo-tormaat; I -band, m.: boekje in duodecimo; -fürst, m.: (iron.) vorstje in miniatuur. dup'fen, w. b.: Zie tup feu, vr.: (rcht.) dupliek, l^uplikat', o. (-es, -s; mrv. -e): duplicaat. dupli'ren [iej, w. b.: verdubbelen; (biljartspel:) doebieeren; (typ.) dubbelee-ren. lgt;ur, o.: (muz.) b-duur. |
Idureli. vz. (met 4en nmv.) en bw.: door; (fig.) gedurende; - und -: door en door; er ist noch nicht -: hij is nog niet voorbij, (fig.) hij is er nog niet doorheen. Idurck, in Sam, I -ackern, w. b.: 1) goed oniploegen; 2) doorploegen, 3) (fig.) geheel omwerken; :arbeiten, w. b.: doorwerken (sich -arbeiten, w. w.: zich er doorheen werken); -atzen, w. b.: laten doorbijten, (fig.) doorbijten; -aus', bw.: 1) geheel en al (-aus von Gold: geheel en al van goud), 2) volstrekt (-aus nicht: volstrekt niet: ich will es -aus: ik wil het bepaald, ik wil het met alle ge-weld). . . - durcli lbacken, w. b. onr.: doorbakken ; -bauschen, w. b.: met puimsteen gladschuren; -be'ben, w. b.:doen sidderen van top tot teen, (fig.) doortintelen (y. dw.: -hebt); -beissen, w. b. onr.: doorbijten (sich -beissen. w. w. onr.: zich er doorheen bijten, zien er doorheen slaan); -beizen, w. o. h. en w. b.: 1) door en door wegbijten, 2) laten doorbijten, 3) (geslacht vlcesch:) door en door laten besterven; -beten, w. b.: 1) doorbidden (b. v.: een ganschen nacht), 2) afbidden, ten einde bidden (v. dw.: -be'tet); -betteln, w. b.: bedelend afioopen (b. v.: een land, eene stad) (sich -betteln, w. w.: 1. zich bedelend door het leven heen wurmen, met bedelen aan den kost komen, 2. moeielijk-heden doorworstelen met bedelen); -beu-teln, w. b.: (eene hoeveelheid meel:) afbuilen; -bilden, w. b.: eene degelijke opvoeding geven aan; -blasen, w. b. onr.: 1) blazen door (alle hoeken en gaten), 2) door (iets) heen blazen, 3) (een deuntje blazen van het begin tot het einde: -blattern, w. b.: doorbladeren; -blauen, w. b.: i) doorhalen, 2) afranselen; -bliek, m.: 1) verschiet, vergezicht, 2) vluchtige doorlooping met de qogen, 3) doorzicht, scherpzichtigheid; -blieken, w. o, h.: door (iets) heen kijken, (fig.) door (de wolken) heen breken; -blieken, w. b.: doorzien, doorgronden (v. dw.: -bllckt,); -blinken, w. b.: door (iets) heen blinken; -blitzen, w. b.: doorbliksemen, (fig.) doorklieven, (dk.) stralen uit; -blit zen, w.o. h.: door (iets) heen flonkeren (v. dw.:-bhtzt); -bohren, w. b-: doorboren; -bohrend, bv. n.: doorborend, (fig.) doordringend; -braten, w. o. s. en w. b.: door en door gaar braden; -brausen, w. o. s.: door (iets) heen bruisen; w. b.: zich onstuimig eenen weg banen door; -brechen, onr. w. o. s. en w. b.: doorbreken; -brennen, w. b. onr.: doorbranden;' w., o» oni; s.: (fam.) de, plaat poetsen; -bringen, w. b. onr.: 1) doorBren-quot; gen, verkwisten, 2) door (iets) heen brengen (ein Kind -bringen: een kind grootbrengen ; sich -bringen, w. w. onr.: zich er doorheen wurmen); -broch'en, bv. n.: opengewerkt, met gaatjes; -bruch, m,: doorbraak (van dijken), (het) doorbreken (van tanden, van zweren), overloop (van gal); -brül'len, w. b.: van gebrul (van geloei) doen weergalmen (v. dw.: -brullt); -buchstabiren [iel, w. b. (v.dw.: '-buchsta-birt liel): woord voor woord spellen. du re* lil dacht, bv. n.: doordacht; -dam'pfen, w. b.: met rook vervuilen (v. dw.: -dampft); -'denken, w. b. onr.: (v. dw.: -'gedacht; -dacht): overdenken, bepeinzen, nadenken over, goed doordenken over; -dienen, w. o. h.: (alle dienst- |
DÜRCHHELFEN.
|
grraden) doorloop en; -drangren, w.b.: door .... heen dringen, door .... heen duwen (sich -drangren, w. w.: zich er doorheen dringren); -dringen, w. o. onr. h. en s.: doordringen (mit seiner Meinung -dringen: zijn gevoelen of zijne zienswijze doordrijven); -drin- gend, bv. n.; doordringend; -dringrlich, v. n.: doordringbaar, te doordringren; -dringlichkeit, vr.: doordringbaarheid;end, bv. n.; doordringend; -dringrlich, v. n.: doordringbaar, te doordringren; -dringlichkeit, vr.: doordringbaarheid; -drücken, w. b.: door____heen drukken, door .... heen duwen (sich -drücken, w. w.: zich er doorheen dringen); -drun'gen, bv. n.: doordrongren; -düften, w, b.: greur verspreiden door; -dünsten, w. o. h.: uitwasemen, doorzweeten. durch'eilen, w. o. s.: (fam.) doorhollen ; durchei'len, w. b.: (v. dw.; durcheilf): (van het eene tot het andere einde) snel (vlug, haastig of gejaagd) doorloopen; durcneinan'der, bw.; door elkander ^urch'-eitern, w. o. s.: dooretteren. darch'lfahren, w. o. onr. s.: doorrijden (of: doorvaren); w. b- onr.: 1) ka-potrijden (of: kapotvaren), 2) door.... neen rijden (of: door____ heen varen), (fig.) door---- varen, door____gaan (ein Schauder durchfuhr seine Glieder: er voer of er ging eene rilling door zijne leden); -fahrt, vr.: doorvaart, (fig.) doortocht, (ook:) koetspoort, (ook:) doorvoer (-fahrts-zoll, m.: doorvoerrecht, transito-recht); -fall, m.: diarrhee, buikloop; -tallen, w. o. onr. s.: door.... heen vallen, (fig. fam.) slib vangen, (bij een examen:) druipen, (van tooneelstukken:) vallen; -farben, w. b.: voor de laatste maal verven; -faule, vr.: (vea.) kootzeer, kootverz wering; -faulen, w. o. s.: geheel rot worden, wegrotten; -fechten, w. b. onr.: (fig.) doorworstelen (etwas -fechten: iets verdedigen, iets staande houden; sich -fechten, w. w : 1. zich er doorheen slaan,2. zich er uit redden, 3. zich er doorheen worstelen); -feilen, w. b.: doorvijlen; -feuch'ten, w. b. (v. dw.: -feuch'tet): door en door nat maken; -feuern, w. b.: 1) goed verwarmen, 2) door .. heen schieten; -finden (sich), w. w. onr.: den weg vinden, (fig.) er doorheen komen; -flam'men, w. b.: (fig.) met vuur bezielen, doen ontvlammen ;-flattern, w. o. s.: door..,, fladderen, (fig.) rondtrekken door: -flech'ten, w. b. onr.: doorvlechten; -flicken, w. b.: geheel en al verstellen; -fliegen, onr. wT. o. s. en w. b.: door.... heen vliegen, doorvliegen, (fig.)-vluchtig «doorloojJen met* d'e oogen, (gol-' ' • \en:) doorklieven; -fliehen, onr. w. o. s. en w. b.: door ----vluchten; -flies'sen, onr. w. o. s. en w. b.: door.... vlieten, doorstroomen, (fig.) besproeien; -floch'ten, v. dw. en bv. n.: doorvlochten; -flossen, w. b.: door .... vlotten; -flüchten, w. o. s. en w, b,: door----vluchten; -flug, m.: (het) vliegen door, (flg.) vluchtige tocht door; -fluss, m.: (het) stroomen door, doorstrooming; -for'schen, w. b. (v. dw.: -forscht ): 1) doorzoeken, (fam.) doorsnuffelen,2)nauw-keurige nasporingen doen in,3) uithooren, uitvragen, 4) doorgronden; -for'schung, vr.: 1) doorzoeking, (fam.) doorsnuffeling, 2) nauwkeurige opneming, nauwkeurige nasporing 3) uithooring, uitvraging, 4) doorgronding; -fragen, w. b.: ondervragen (sich -fragen, w, w.: zich met vragen er doorhelpen); -fressen, w. b. onr.: |
doorvreten (sich -fressen, w. w. onr.: ten koste van anderen leven, leven van op den klap loopen); -'frieren, w. o. onr. s.: door en door bevriezen (-frie'ren, w. o. onr. s. [v, dw.: -fro'renj: door en door verstijfd zijn van de koude); -fuchteln, w b.: afranselen; -fuhr, in Sam. (-handel, m.: doorvoerhandel, transito-handel;-zoll, m.: doorvoerrecht, transito-recht); -fuhre, vr.: doorvoer; -führen, w. b.: doorvoeren, (flg.) doordrijven, volnouden, (ook:) ten uitvoer brengen, volbrengen; - futtern, w. b.: 1) behoorlijk van voeder voorzien, (fig.) vetmesten, 2) door den winter brengen met goed voer (-füt'tern, w. b.: geheel en al voeren, geheel en al met voering be-kleeden). ctnrchlgah'nen, w. b. (v. dw.:-gahnt'): feeuwende doorbrengen, met geeuweneeuwende doorbrengen, met geeuwen oorbrengen. durch'lgahreii, w. o. onr. s.: behoorlijk gisten; -gang, m.: doorgang, (kph.) doorvoer, (fig.) pad, weg, doortocht; -gangig, bv. n.: gewoon, algemeen; bw.: doorgaans, gemeenlijk; -ganglich, bv. n,: doorgankelijk, (fig.) doordringbaar; -^anglichkeit, vr.: doorgankelijkheid, (hg.) doordringbaarheid; -gangs, in Sam. (-handel, m.: doorvoerhandel, transitohandel; -zoll, m.: doorvoerrecht, transito-recht); -garben, w. b.: goed gaar looien, (fig.) afranselen; -gehen, w. b. onr.: 1) doorloopen, kapotloopen, 2) doorloopen, nazien; w. o. onr. s.: 1) doorgaan, op den loop gaan, (van paarden:) op hol gaan, 2) doorgaan, niet blijven steken, (van wets-ontwerpen:) aangenomen worden, 3) door .... heen gaan; -gehends, bw.: doorgaande, doorgaans, gemeenlijk; -ger-ben, w. b.: Zie -garben; -geigen,w.o.h. en w. b.: doorviolen, doorspelen (op de viool), voortgaan met op de viool te krassen; -giessen, w. b. onr.: doorgieten, door ---- heen gieten; -glanzen, w. o. h.: door .... heen schitteren; - glühen, w. b.: door en door gloeiend maken (-glüh en, w. b. [v. dw.: -glüht'j: dk.: doortintelen); -graben, w. b. onr.: doorgraven (sich -graben, w. w.: zich al gravende den weg er doorheen banen); -greifen, w o. onr.h.: door — heen grijpen, (fig.) doortasten; -greifend, bv. n.:(fig.) doortastend; -grübeln, w. b.: peinzen over trachten te doorgronden: -gucken, w. o. h.: (fam.) er doorheen kijken; ■w. ■ K: doorkijJve,n : -^guss. m.:*l) .doorheeai-gieting, 2) vergiettest, 3) 'gootsteen. durch'lliacken, w. b.: doorhakken; -hallen, w. b.: doen weergalmen, doen weerklinken; -hammern, w. b.: 1) goed hameren, goed kloppen, 2) doorhameren, kapot hameren; -hau, m. (-es, -s ; mrv, -e): (in bosschen:) openingj opene plek (waar de boomen gerooid zijn); -hauen, w. b. onr.: doorhakken (sich -hauen, w. w.: zich er doorheen sabelen); -haus, o.: huis dat doorloopt, huis waarvan het achtergedeelte uitkomt in eene andere straat; -hecheln, w. b.: doorhekelen, goed over den hekel halen, (fig.) doorhalen, veteren; -hei'zen, w. b. (v. dw.: -heizf): goed warm stoken; -helfen, w. b. onr.: (Einem: iemand) er doorheen helpen, (fig.) weghelpen, behulpzaam zijn om weg te komen, (ook:) helpen, bijstaan, bijspringen (sich -helfen, w. w. onr.: zich er doorheen slaan, |
DURCHREICHEX.
DURCHHELLEN.
137
|
zich er uit redden); -hel len, w. b. (v. dw.: -hellt ): verlichten, met helder licht ver-Tullen; -heulen, w. b. (v. dw.: -heult'): ran gehuil doen weerg-almen;-hin', bw.: door____heen, door; -hit'zen, w. b.: goed warm stoken, (fig.) door en door warm maken; -höh'len, w. b. (v. dw.: -höhlt ): geheel uithollen; -höhnen, w. b.: letterlijk ten spot maken; -holen, w. b.: (fig. fam.) doorhalen, kapittelen, de les lezen aan, (ook:) afranselen, (van den wind:) zweepen; -hüp'fen, w. o. s. (v. dw.: -hüpft): door.... huppelen. dnrclilir'ren, w. b. h. en s. (v. dw.: -irrf): doordwalen, ronddwalen door. dnrcli'ljajaren, w. b,: door jagen, door .... heen jagen; w. o. s.: doorjagen, doorhollen, doorjachten. durchlkamp;rteii, w. b. (v. dw.:-kal'tet): door en door koud maken, (fig.) van koude doen verstijven. diircli.'lkRmmen, w. b.: goed kammen; -kampfen, w. b.: doordrijven, in weerwil van alle moeielijkheden doen zegevieren (sich -kampfen, w. w.: zich er doorheen slaan, zich er doorheen worstelen);-kau'en (-kau'en), w. b. (v. dw.: -kau'et): goed kauwen, (fig.) herkauwen; -klettern, w.o.s.: door____klimmen, door .... heen klimmen; -klopfen, w. b.: door____heen kloppen of slaan, (fig.) goed kloppen, goed slaan, (fam.) airanselen; - kneten, w. b. (-kne'ten, w. b., v. dw.: -kne'tet): goed kneden; -knüpfen, w. b.: een strik leggen in, strikken; -kochen, w. b.: goed koken, laten doorkoken; -kommen, w. o. onr. s.: er door komen, er doorheen komen; -können, w. o. onr. h.: er door kunnen, er doorheen kunnen, (fig. fam.) door den beugel kunnen; -kosten, w. b.; 1) doorproeven (van het eerst tot het laatst), 2) goed proeven; -kratzen, w. b.: doorkrabben, kapotkrabben; -kreu'zen, w. b. (v. dw.: -kreuzf): 1) kruisen, (fig.) dwars-boomen, tegenwerken, 2) met een kruisje merken (sich -kreu'zen, w. w.: elkander kruisen, elkander voorbijkomen in tegenovergestelde richting; fig.: tegen eikander aanloopen; ein -kreu'zendes Feuer: mil.; een kruisvuur);-kreu'zung, vr.: kruising; -krie'chen, w. b- onr. (v. dw.: -kroch'en): doorkruipen, doorwroeten, doorsnuffelen ; w, o. onr. s.: er doorheen kruipen. durchllacH'Cn, w. b.:.(v^ dw.»-lacht'): *lachcrnde doorbrengen. durch llangreu, w. b. aanreiken door — heen; -langen, w. b.: (mnw.) in de lengte (overlangs) uitgraven; -lass, m.: (-es): 1) doorlating, 2) doorlaat, (fig.) sluis, kanaal, boog eener brug, beweegbaar gedeelte eener brug, goot, gootsteen, vergiettest (en alle voorwerpen, die dienen om iets door te laten), (tnb.) horde, (mtw.) pletmolen;-lassen, w.b. onr.:l) doorlaten, 2) door .... laten loopen; -laucht', vr.: Doorluchtige Hoogheid; -lauch'tig,bv. n.: Doorluchtig (-lauch'tigst, bv. n. o. tr.: Allerdoorluchtigst); -lauf, m.: doorloop, (gnk.) buikloop, diarrhee; -'laufen. w. o. onr. s. en w. b.: 1) doorloopen (i. a. b.), 2) door....loopen, door— neen loopen (-lau fen, w. b. onr. [v. dw.: lau'fen]): doorloopen; '-lautern, w. b.: behoorlijk louteren, behoorlijk zuiveren; - leben, w. b. (-le'ben, w, b.; v. dw.: -lebt ): doorleven; -lemen, w. b.: doorleeren, uitleeren. (fig.) goed leeren; -lesen, w. b. onr.:lezen, doorlezen, overlezen; -lesung, vr.: lezing, (het) doorlezen; -'leuchten, w. o. h.:door... heen schijnen of blinken, (fig.) doorschemeren, doorstralen; w. b. Einem -: iem. door (bv. eene donkere gang) lichten, iem. met licht vergezellen door (-leuch'ten, w. b. [v. dw.: -leuch'tet]): geheel en al verlichten; -liegen, w. b. onr.: doorliggen, kapotliggen (-sich -liegen, w. w.: doorliggen, zich wondliggen); -loch'en (-löch-ern), w. b. (v. dw.: -locht'; -löch'ert): een gat (of: gaten) maken in, (fig.J doorboren ; -lüften, w. b.: goed laten luchten; -lügen (sich), w. w.: zich door leugens er doorheen slaan of er uit redden. |
durcli Imachen, w. b.: 1) er doorheen werken, 2) doorloopen, (fig. fam.) overbrengen, ondervinden, medemaken; -marsch, m.: doortocht; - marschiren [ie], w. o. s. (v. dw.: -'marschirt [ie]): doortrekken; -meisseln, w. b.: doorbeitelen; -'mengen, w. b. (-men gen, w. b.; v. dw.: -mengt'): door elkander mengen, vermengen, goed oöder elkander mengen; -messen, w. b. onr.: meten, opmeten, (fig.) doorloopen; -messer, m.: doorsnede, middellijn; -mischen, w. b.: Zie durclimen-gen; -müssen, w. o. onr. h.: doormoeten; -mustern, w. b : monsteren, in oogen-schouw nemen, (fig.) over den hekel halen, scherp beoordeelen. durchlnagen, w. b.: doorknagen; -nah'en, w. b. (v. dw.: -niiht'): stikken, door en door naaien; -nas'sen, w. b. (v. dw.: -nasst ): goed natten, goed nat maken. Darcli'ipa^, m.: enge doortocht; -passiren [iel, w o. s. (v. dw.: -passirt [ie]): doortrekken, door____gaan (of: komen); -patschen, w. o. s.: door dik en dun plassen; w. b.: afrossen, een pak slaag geven aan: -pauschen, w. o. h.: 1) stoffig zijn, stof veroorzaken, 2) doorstuiven; -peitschen, w. b.: afranselen, (fig.) afroffelen, (ook :) losjes over .... heen loopen; -pfeifen, w. b. onr.: 1) affluiten van het begin tot het einde, 2) (tijd:) fluitende doorbrengen; w. o. s.: door — fluiten, door heen fluiten; -pflügen, w. b.: goed omploegen, (fig.) doorploegen; -pressen, w. b.: door .,... heen duwen oJF druk-' ken of^yersbrf (sic'n*-prösse'n, w. w.: door .... heen dringen, zich dringende eenen weg banen door); -probiren [iel, w. b. (v. dw.: -probirt [ie]): een voor een probee-ren; -prügeki, w. o.: afranselen. durchquetschen, w. b.: door .... heen persen. durchlrauclien, w. o. h. en s.: rook verspreiden door; -rauchern, w. b.: goed rooken, goed van rook doortrokken laten worden (-rau'chern, w. b. [v. dw.: -rau'chert]: 1. berooken, berookt maken, met rook doortrekken, 2. parfumeeren); -rauschen, w. o. s.: ruiscnen (bruisen, suizen) door; -rechnen, w. b.: 1) uitrekenen, berekenen, 2) narekenen (noch ein-mal -rechnen: nog eens over rekenen: -rechnung, vr.: 1) berekening, 2) narekening; -regnen, w. onpers. h.: doorregenen; -reiben, w. b. onr.: 1) doorwrijven, kapot wrijven, 2) door .... neen wrijven; -reichen, w. b.: door .. . heen toereiken; |
DURCHSEIHEN.
DURCHREISB.
138
|
-reise, vr.: doortocht, doorreis; -reisen, w. o. e.: doorreizen, nergens halt houden (-rei sen, w. b. [v. dw.: reist']: bereizen, doortrekken); -reisende, m.: doortrekkend reiziger; -reissen, w. o. onr. s. en w. b. onr.: doorscheuren, door midden scheuren, kapotscheuren, aan flarden scheuren ; -reiten. w. o. onr. s.: doorrijden; w. b. onr.: doorrijden, kapotrijden ;-rennen, w. o. onr. s.: doorrennen; w. b. onr.: doorboren ; -riechen, w. b, onr.: doorruiken; -rieseln, w. o. s.: (met geruisch) stroomen door; -rinnen, \v. o. onr. s.: loopen door, stroomen door: -riss, m.: scheur, bres; -ritt, m.: doorrit, doortocht te paard; -ritzen, w b.: openrijten, openscheuren; -rollen, w. o. s.: rollen door, (van den donder:) rommelen door, ratelen door; w. b.; goed mangelen; -röschen, av. b.: van afwatering voorzien; -rosten, w. o. s.: roesten, verroesten; -rosten, w. b.: goed braden, (inz.) goed op den rooster braden ; -rudern, w. o. s.: doorroeien (niet stilhouden; v. dw.: -gerudert); -ru dern, w. b.: overroeien, naar de overzijde roeien (v. dw.: -ru'dert), roeiende aflefi-gen (eenen afstand); -rühren, w. b.: doorroeren; -rüt-teln, w. b.: door elkander (dooreen) schudden. durclilsii'en, w. b. (v. dw.: -sa'et): doorzaaien, onder (of: tusschen) ____ zaaien, (fig.) bezaaien ; - sagen, w. b.: doorzagen; - salben, w. b.: goed zalven, goed smeren; -sal'zen, w. b. (v. dw,: -sal'zen): goed zouten, (fig.) met zout doortrekken; -sau'ern, w. b. (v. dw.: -sau'ert): met zuur doortrekken, zuur maken, (deeg of meelbeslag:) genoeg zuurdeeg of gist doen in; -'sihiern, w. o. s.: (v. dw.: -gesüuert): doortrokken zijn van zuur of van zuurdeeg; -sausen, w.b.: suizen (ruischen, bruisen) door. durcli'lscliaben, w. b.: doorschaven; -schaffen, w. b.: er doorheen brengen; -schallen, w. b.: doen weergalmen; w. o. s.: weergalmen, weerklinken; -sehauen, w, b.: door .... heen kijken;-schauen, w. b. (v. dw.: -schaut ): doorzien, geheel in oogenschouw nemen, (fig.) doorzien; -schau'ern, w. b.: doen rillen, doen huiveren; -schaufeln, w. b.: door elkandor (dooreen) schoffelen, omschotfelen. durcli'lHelieineii, w o. onr. h.: doo.r .... lieen . schijnen, (figi) (^oo.r^chij.-nen; -schei'nen, w. o. onr. (v. dw.: -sclue-nen): verlichten; -scheinend, bv. n. : doorschijnend; -scher'zen, w. b. (v. dw.: -scherzt'): schertsende doorbrengen; -scheuern, w. b.: doorschuren, kapot schuren ; -schieben, w. b. onr.: doorschuiven, door .... heen schuiven;-schiessen, w. b. onr.: door .... heen schieten,(geld:) aan worpen tellen; -schies'sen, w. b. onr. (v. dw.: -schos'sen): doorschieten (b.v. een boek met witte bladen), (typ.) het noodige wit tusschen de regels brengen; -schiess-linie, vr.: (typ.) interlinie; -schiffen, w. o. s. en w. b, (v. dw.: -schifft): 1) door ... heen varen, 2) bevaren, (fig.) doorklieven; -schimmern, w. o. h. en w. b.: doorschemeren. dnrclisclila'fen, w. b. onr. (v. dw.: durchschla'fen): slapende doorbrengen, |
Igt;iircli'NClilas:, m.: opening, gat, bres, (tim.) steekbeitel, fermoor, (ook:) drevel, (bij schoenmakers:) holpijpje, (kkk.) vergiettest (-schlaghammer, m.: drevel; -schlagtuch, o.: filtreerdoek); -schla-gen, w. b. onr,: doorslaan, (kkk.) door vergiettest of zeef laten loopen, (fig.) afranselen; w, o. onr. h.: doordringen, (van papier:) doorslaan, vloeien, (fig.) goede uitwerking doen; sich -senlagen, w. w. onr.: zich er doorheen slaan; -schlager, m.: drevel;-schlangeln, w. b.: kronkelen door; -schleichen, w. o. onr. s. (en: sich -schleichen, w. w. onr.): doorsluipen; w. b. onr.: door ...heen sluipen: -schleifen, w. b. onr.: doorslijpen, kapot-slijpen; w. b. reg.: op eene slede (of: in sleden) vervoeren door .... heen, (fig.) smokkelen, ongemoeid over de grenzen brengen; -schleppen, w. b.: door —heen sleepen, (fig. fam.) er doorsleepen; -schlie-fen, w. o. onr. h,: doorglippen, door .... heen glippen; -schlin'gen. w. b. onr. (v. dw.: -schfun'gen): doorvlechten; -schlitzen, w. b.: splijten, spouwen; -schlüpfen, w. o. s.: doorglippen, door----heen glippen. durcli iselimelzen, w. b. onr. en reg.: door elkander smelten, ineen doen smelten; -schmet'tern, w. b. (v. dw.: -schmet'tert): doen weergalmen, doen daveren. durcli'lsclmeiden, w. b. onr.: 1) doorsnijden, door midden snijden, 2) doorsnijden, (fig.) klieven, doorklieven (das Herz -schneiden: vlijmend door het hart gaan); -schneidende Linie, vr.: (wsk.) snij-lijn; -schneien, w. onp. h.:door.... heen sneeuwen. IMireli'sclmitt, in.: doorsnede, (van cirkels:) middellijn, (fig,) profil, (ook:) snijdings-punt; I im -: gemiddeld. durcli sclinittlicli, bv. n. en bw.: gemiddeld. lgt;urch'sclinitts9 in Sam. I -ansicht, vr.: profil; -graben, m.: (vest.) loopgraaf: -lehre, vr.: stereotomie; -linie, vr.: middellijn ; -preis, m.: gemiddelde prijs, middelbare prijs; -summe, vr.: gemiddeld bedrag; -werk, o.: (mtw.) muntschaar, knipschaar; -zanl, vr.: gemiddeld getal. durclilscliniiffelii, w. b. (v. dw.: -schnüffelt): doorsnuffelen; - schreien, w. o. onr. h.: doorschreeuwen; w. b. onr.: met geschreeuw vervullen; -schrei'ten, w. b. onr. (v. dw.: -schriften): doorloopen; -quot;'s^huss,* ut. gt; ,(miv.) inslag, «(fig,) hefteen waarmede iets anders doorschoten wordt of is; -'schütteln, w. b.: doorschudden: - schutten, w. b.: er doorheen storten of gieten ; -schüt'tern, w. b. (v. dw.: -schüt-tert): doen sidderen, doen beven. durchlscliwar men, w. b. (v. dw.: -schwarmt'): in losbandigheid doorbrengen; -schwei'fen, w. b. (v, dw.: -schweiff): doorloopen, doorkruisen; -'schweissen, w. o. s.: zweeten, doorzweeten; w. b.: (fig.) bewerken; -schwimmen, w. o. onr.s.: doorzwemmen ; w. b. onr.: overzwemmen ; -'schwitzen, w. o. s.: doorzweeten, (fig.) zweeten; w. b.: 1)zweetende doorbrengen, 2) doorzweeten, met zweet doortrekken. dureli'lsegeln, w. o. s.: doorzeilen, doorstevenen; -se'geln, w. b. (v. dw.: -se'gelt): bevaren, (fig.) klieven, doorklieven ; -sehen, w. o. onr. h.: door .... heen zien ; w. b, onr.: doorzien, doorkijken, (fig.) nazien; -seihen, w. b.: doorzijgen, filtree- |
DUECHWAMMSEN.
139
DURCHSEIHER.
|
ren; -seiher, m.: filtreer; -sein, w. o. qnr. 8.: 1) door zijn, kapot zijn, 2) voorbij zijn, 3) er doorheen zijn ; -senken, w. b.: horizontaal uitgraven; -setzen, w. o. h. en w. b.; doorzetten; -seufzen, w. b. (v. dw.: -seufzt'): zuchtende doorbrengen; -seyn, w. o. onr. Zie -Hein. Ourch'lHiclit, vr.: (het) nazien; -sich-tig, bv. n.: doorschijnend; -sichtigkeit, doorschijnendheid; -sickern, w. o.s.: doorsijpelen; -sieben, w. b.: door de zeef laten gaan, ziften; -sieden, w. b. onr.: doorkoken, laten doorkoken; -singen,w. b. onr.: 1) uitzingen, ten einde zingen, 2) zingende doorbrengen; -sinken, w. o. onr. s.: door .... heen zinken, door .... heen zakken; -sin'nen, w. b. onr.: bepeinzen, nadenken over; -sintern, w. o. s.: doorsijpelen; -sitzen, w. o. onr. h.: door blijven zitten; w. b.; doorzitten, kapotzit-ten (sich -sitzen, w. w. onr.: doorzitten, zich wondzitten); -sollen, w. o. onr.: er door moeten. diirclilH]iali'eii, w. b. (v. dw.:-spaht'): uitvorschend doorzien; -spalten, w. b.: door midden spouwen; - speien, w. o. onr. h.: door .... heen spuigen; -spiek en, w.b. (y. dw.: -spiekt ): doorspekken, (kkk.) lar-deeren; - spielen, w. b.: 1) spelende doorbrengen, 2) uitspelen, ten einde spelen, (fig.) afspelen, ten uitvoer brengen, verwezenlijken; -spiessen, doorsteken; - sprengen, w. o. s.: door____draven of hollen; w. b.: goed besproeien, goed besprenkelen; -springen, w. o. onr. s.: 1) door____heen springen, 2) voorbij springen, 3) vaneen (uiteen) springen ; -spü'ren, w. b. (v. dw.: -spürt ): doorzoeken, doorsnuffelen. clurcli Istankern, w. b.: (fig.) verpesten met stank, (fig. pop.) doorzoeken, doorsnuffelen; -stauben, w. b.: vol met stof maken; -stauben, w. o. h.: doorstuiven, zeer stoffig zijn; w. b.: (teekeningen:) met 't sponszakje over geprikte gaatjes afteekenen, (haar of pruik:) poederen; -staubern, w. b.: doorsnuffelen; -stechen, w. o. onr. h.: door .... heen steken; w. b.: doorsteken, (graan:) verschieten, (fig. fam.) bekonkelen ; -stecherei', vr.:draaierij, konkelwerk, doorgestokene kaart, handelwijze die niet in den haak is; -stecken, w. b.: doov..^ . higt;Qn#smeken; si'ch-stehleji, 4 w. w. ónr.: doorsluipen, wegsluipen; -stei-gen, w. o. onr. s.: door.... heen komen; -stei'gen, w. b. onr. (v. dw.: -stie'gen): al klimmende (al in de hoogte gaande) door-loopen; -step'pen, w. b. (v. dw.: -steppt'l: (kim.) stikken; -stich, in.: 1) doorsteking, (fig.) doorgraving, (van graan:) verschieting, (het) verscliieten, 2) opening, gat door en door, (mil.) bres, (vest.) loopgraaf; -sticken, w. b.: borduren, (kim.) stikken; -stieben, w. o. s.: doorstuiven, zeer stoffig zijn ; -stinken, w. o. onr. s.: door.... heen stinken; -stin ken, w.b. onr.(v.dw.:-stun -ken): verpesten met stank; -stöbern, w. b.: doorsnuffelen, rommelen in;-stoch'ern, w. b. (v. dw.: -stoch'ert): uitpc.teren (tanden en kiezen); -storen, w. b.: doorsnuffelen, nasnuffelen, rommelen in; -stossen, w. b. onr.: door____heen stooten, door... heen duwen, (fig.) doorsteken, doorboren. |
clurch'lstralileii, w. o. s.: doorstralen; w. b.: schitterend verlichten, een zee van licht uitschieten op; -strecken, w. b.: door.... heen steken; -streichen, w. b. onr.: doorschrappen, doorhalen, uitschrappen, een streep halen door; -strei'chen, w. b. onr. (v. dw.: -strich'en): door.... trekken, rondzwalken, omzwerven, doorkruisen, (van den wind:) zweepen of jagen over, (jag.) afjagen; -streiten, w. b. onr.: Zie -kiimpfen; -streuen, w. b.: door.... heen strooien; -streu'en, w. b. (v. dw.: -streut'): (fig.) bezaaien,bestrooien; -strich, m.: doqrschrapping:, uitschrapping, (ook:) schrapje of streepje (door iets heen), (van vogels:) doortocht, (het) doortrekken (im -strich: gemiddeld); -striegeln, w. b : goed roskammen, (fig. tam.) goed op zijn voorman zetten, goed de ooren wasschen; -stro men, w. o.s. en w.b. (v. dw.: -strömt ): doorstroomen, (fig.) doordringen; -studiren [ie], w. b. (v. dw.: - studirt [ie]): doorstu-deeren; -stürmen, w. o. s. en w. b.:door.... heen stormen, doorstormen; -stür men, w. o. s. en w. b. (v. dw.: -stürmf): stormen door, als een stormwind doordringen in, (fig.) beroeren, doorwoelen, woelen in ; -stürzen, w. o. s.: door.... heen storten of vallen; w. b.: door.... heen storten (werpen, gieten). flurclilHu'ehen, w. b. (v. dw.: -sucht'): doorzoeken; -sucher, in.: naziener, (adm.) visiteur, (mil. en fig.) terrein-verkenner; -su'chung, vr.: doorzoeking, (rcht.) huiszoeking; -süs'sen, w. b. (v. dw.: -süssf): zoeten, goed zoet maken. durcli'ltunzen, w. b.: doordansen: kapotdansen; - tan'zen, w. b. (v. dw.: -tanzt ): uitdansen, ten einde dansen, 2) met dansen doorbrengen; -taumeln, w. o. s.: door .... heen tuimelen, (fig.) doorhollen, zwieren en zwelgen, een ongebonden leven leiden; -thauen [t], w. onp. h.: doordooien; -tonen, weerklinken, weergalmen; w. b.: doen weergalmen; -traben, w. o. s.: door.... draven; -tragen, w. b. onr.: 1) door.... heen dragen, 2) doordragen; -traumen, w, b.: doordroomen; -treiben, w. b, onr.: door____heen drijven, (kkk.) door de zeef wrijven, (fig.) doordrijven . -treten, w. b. onr.: doorloopen, kapotloopen, (fig.) open-loopen, opentrappen, (tech.) goed kneden (met de bloote voeten): -tnchtern, w. b.: door een trechter laten loopen; -trieb, m.: J\ recht on^ te latqn loopen'over. (of té lafen grazen op) eens anders grond, 2) recht van doortocht: -trie'bend. bv. n.: doortrapt, doorslepen, sluw; -trie'benheit, vr.: doortraptheid, doorslepenheid, sluwheid; -triefen (-tröpfeln), w. o. s.: doordruppelen, doordruipen, doorlekken. durcltwacli'en, w. b. (v. dw.: durch-wachf): doorwaken, wakende (of: met waken) doorbrengen; (fam.) wakker liggen. ^urcli lAvaclis, m. (-es): (pik.) deurblad; -wachsen, w. o. s.: door.... heen groeien; -wachsen, w. o. s. en w. b.: (v. dw.: -wach'sen): groeien tusschen.... door (mit Blumen -wachsen: met bloemen doorloopen; -wachsenesFleisch:doorregen vleesch); sich -wagen, w, w.: zich door .... heen wagen, (rivieren:) overdurven, zich naar de overzij wagen; -walken, w. b.: goed op den volmolen bewerken, (fig.) doorhalen, op zijne huid geven aan; -wallen, w. b.: doorloopen, (fig.) doen koken (het bloed); -wammsen, w. b.: afranselen; |
DYNASTIE.
|
-wandeIn, w. b. h. en s.: doorloopen;-wan'-dern, w. b.(v. dw.: -wan'dert): doorloopen, doorkruisen, doorzwalken; -wanken, w. o. s.: dooxwagrgelen, doorstrompelen; -war-men, w. b.: goed warm maken; -waschen, onr. w. o. h. en w. b.: 1) doorwasschen, kapot-^wasschen, 2) goed wasschen, goed door de handen laten gaan, 3) bespoelen, kabbelen langs, af kabbelen, wegspoelen (schön -gewaschen sein, fam.: lekker nat geworien zijn); -wassern (of: -was'sern met v. dw.: -was'sert), w. b.: doorwaterd maken; -waten, w. o. s. en w. b.: door____ heen waden, doorwaden. dureliwe'ben, w. b. (v. dw.: durch-webf): doorweven (ook tig.). Durdi Iweg-, m.: doortocht, doorloop, pad dat doorloopt (-weg, bw.: gemeenlijk, gewooalijk); -wehen, w. o. h.: door____ waaien ;-we'hen, w. b. (v. dw.: -weht ): doorwaaien; -weichen, w. b.: doorweeken; w. o. s.: doorweekt worden, (fig.) goed zacht worden; -weinen, w. b.: weenende doorbrengen; -werfen, w. b. w. b. onr.: door... . heen werpen, (fig.) ziften, (koorn:) wannen ; -wetzen, w b.: doorslijpen, ka-potslijpcn; -wichsen, w. b.: goed oppoetsen, (ng.) duchtig de ooren wasschen aan, (ook:) ferm afranselen; -winden, w. b. onr.: door.... heen doen kronkelen (sich -winden, w. w. onr.:. zich eenen weg banen door ; fig-.: zich er doorheen wurmen, zich •er uit redden); -wintern, w. b.: door den winter lieenbrengen; -wir'beln, w. b. (v. dw.: -wir'belt): dwarrelende opstijgen, (fig.) do«n weergalmen; -wir'ken, w. b. (v. dw.: -wirkf): doorweven, (fig,) goed kneden; -wischen, w. o. s.: ontsnappen, (fam.) de plaat poetsen; -wit'tern, w. b. (v. dw.: -wit'tert): (mnw.) vermengen (het erts dat verweerd is); -wollen, w. o. onr. h.: er door willen, door.... heen willen; -wüh'len, w. b. (v._ dw.: -wühlt ): omwoelen, omwroeten; -wüh'Jung, vr.f: omwoeling, omwroeting; -wiirf, m.: werping door____heen, doorwerping, (tnb.) zandstrooier, (mnw.) spoelpla.ats om erts te zuiveren; -wür'zen, w. b. (y. dw.: -würzt'): kruiden, gekruid maken. dnrcli'lzahlen, w. b.: nog eens overtellen, natellen; -zeichnen, w. b.: doortee-kenen oj) doorschijnend, napier, calquec- ♦ ren gt; -zeachnung, vr.:'l) calqueering, 2) gecalqueerde teekening; -ziehen, w. b. onr.: door — heen trekken (einen Balken -Ziehen: een dwarsbalk plaatsen; eine Nadel -ziehen: een draad in eene naald steken; Einen -ziehen: fig.: iem. bedillen of berispen, ook: den gek met iemand steken); w. o. onr. s.: doortrekken, doorreizen; -zie hen, w.b. onr. (v.dw.: -zo gen) rijgen, viistrijgen (ein Land -ziehen: een: land doorkruisen, een land bereizen); -zischen, w. b.: sissen door: -zit'tern, w. b. (v. dw.: -zit'tert): doortrillen; -zoll, m.: doorvoer-belasting, doorvoerrecht; -zu -cken, w. b. (v. dw. -zuckt ): (met krampachtige trilling) gaan door, trillen door; -zu ckern, w. b.: goed suikeren; -zug, m.: doortrekking, (fig.) doortocht, (bwk.) dwarsbalk, architraaf, (hik.) trekpleister; -zwangea, w. b. reg. (en: -zwingen, w^ b. onr.): met geweld duwen of drijven door.... heen. dür'fen, w. o. onr. h. (ich darf, darfst. |
dar; durfte; gedurft): 1) mogen, 2) behoeven, 3) durven. 4) kunnen. dürf tigr, bv. n.: behoeftig, (fig.) onvoldoende; I -keit, vr.: behoeftigheid, armoede, (fig.) onvoldoendheid; in -keit ge-rathen [tl: tot armoede vervallen. Idürr, bv. n.: dor, droog; (van boomtakken en hout:) dood, verdord; (van menschen:) mager; (fig.) onverbloemd, duidelijk; mit dürren Worten: met ronde woorden, zonder er doekjes om te winden; -e Erze: (mnw.) weinig edel metaal bevattende ertsen. I bw.: zonder omwegen, onverbloemd. Idürr, in Sam. I -beinig, bv. n.: spil van beenen, met spille beenen; -kraut, o.: (pik.) vlooienkruid; -leibig, bv. n.: mager, schriel;-litze, vr.: (pik.) kornoelje; -lit-zenbaum, m.: kornoeljeboom; -made, vr.: (hik.) haarworm; -sucht, vr.: uitdroging, uittering; -süchtig, bv. n.: uitdrogcna, uitterend; -wurz, vr.: (pik.) vlooienkruid. JDarst, m. (-es): dorst; dur'sten (of: dür'sten), w. onp. h.: dorst hebben (nach etwas dursten: dorsten naar iets; mich dürstet [of: es dürstet mich]: ik heb dorst); dur'stig, bv. n.: dorstig(durstig sein: dorst hebben); Dur'stigkeit, vr.: dorstigheid. Dusel, m.: 1) doezeligheid, droome-righeid; 2) duizeling. | -, vr.: wijfjesvogeltje. lgt;useleiquot;, vr. Zie Igt;usel, m.; du'selig, bv. n. en bw.: 1) doezelig, droomerig, 2) duizelig; du'seln, w. o. h.: 1) doezelig zijn, dommelig zijn, (fig.) dommelen, half sluimeren, 2) duizelen. Diis'ter, bv. n,: duister; (fig.) somber; düs'tern, w. o. h.: duister worden; Düs'ternheit, vr.: duisterheid, duisternis. Dut. in Sam. I -horn, o.: toethoorn. Düt'clien, o. (-s; mrv. -): peperhuisje, papieren zakje; I -dreher (-kramer), m.: (iron.), toonbank-ridder, zakjes-plakker, kruidenier; -weise, bw.: in papieren zakjes. Igt;u te (of: Diite), vr.: papieren zak. Iduten (of: düten), w. o. h.: toeten, toeteren. Iduten, in Sam. I -formig, bv. n.: peperhuisvormig; -schnecke, vr.: (ins.) huisjesslak. ' 'Iin S«m.. I. -.brndpn, m.- vriend met -wien men één en eigen is (met wien men jij en jou speelt); -schwes-ter, vr.; vriendin met wie men één en eigen is. dut'zen Idu'zen], w. b.; jijen en jouen, met jij en jou toespreken; (fig.) eén en eigen zijn met. Igt;utzend, o. (-es, -s; mrv. -e): dozijn; I -weise, bw.: 1) bij het dozijn, 2) Dij dozijnen. Dwall, m. (-es, -s; mrv. -e): zwabber, scheepsdweil. Dyadik', vr.: tweetallige rekenkunst, dyadiek. Dyua mik. vr.: krachtenleer, dynamiek: dyna'misch, bv, n.: dynamisch; Dyna'mit, o.: dynamiet; Dyna'mometer, m.: krachtmeter. lgt;ynast'., m. (-en; mrv. -en): dynast, vorst; Dynastie', vv.: dynastie, vorstelijk stamhuis, regeerend stamhuis. |
EDIKT.
141
E.
|
E, o.: E; (muz.) mi. £b'be, vr. ebbe, eb; I -anker, m. eb-anker. eb ben, w. o. h.: ebben; (fig.) afnemen, verminderen. le'ben, bv. n.: effen, gelijk, vlak; juist; zu ebener Erde: gelijkvloers; ein ebenes Land: een vlak land; -machen: gelijkmaken. I -, bw.: juist; - so: even zoo, juist zoo; so -: zoo even, daar juist, daareven; - wie: evenals, juist als;- da ich schreibe: juist terwijl ik schrijf; Sie kommen - recht; gij komt juist van pas; - wollte ich es sagen: ik wilde het juist zeggen; das will ich - nicht sagen : dat wil ik nu juist niet zeggen. lE'ben. in Sam. 1 -baum, m.: -ebbe-boom; -bild, o.: evenbeeld; -bürtig, bv.n.: van gelijke afkomst; -bürtigkeit, vr.: gelijkheid van afkomst; -daselbst, bw.: daar, aldaar; -drahtig, bv. n.: gelijk van draad; -falls, bw.: eveneens, insgelijks, ook; -gewicht, o.: evenwicht; -holz7 o.: ebbenhout; -mass, o.: (juiste) evenredigheid; -miissig, bv. n.: evenredig, (fig.) gelijk, dergelijk, dusdanig; -teuer, o.: avontuur; -tischler, m.; meubelmaker (kabinetwerker) in fijne houtsoorten. £'beiie, vr.: vlakte. e'benen, w. b.: gelijk (effen) maken. Kbenint', m. (-en: mrv. -en): meubelmaker (kabinetwerker) in fijne houtsoorten. K'beming:, vr. : gelijkmaking, effening. E'ber, m. (-s; mrv. -): geitvarken, beer, geit; wilder -: wild varken, everzwijn ; er schaumt wie ein -: (spr.) hij schuimbekt van woede; 1 -esche, vr.: sorbeboom; -eschenbeere, vr.: sorbe-bes ; -hard, m. (-s): (mansnaam:) Everardus, Evrt; -hirscb, .nk •« everhert;-r^ute, vj*. (pik., ook: -reiss, o.): averuit; -wurz, vr.: (pik.) everwortel. E'berswald, m. (-es): (adk.) Arden-nerwoud. Echo, vr.: (fab.) Echo. I -, o. (-'s): echo, weergalm. echt, bv. n.: echt; I -heit, vr.: echtheid. Eek, o. (-es, -s; mrv. -en): hoek; über -, bw.: overdwars, (fig.) overhoop (etwas über - bringen: iets wegmaken, iets te zoek maken. I -apfel, m.: (tnb.) kalvijn, rammel-appel; -balken, m.: hoekstijl; -band, o.: boekband; -beere, vr.: Indische moerbezie; -bogen, m.: hoekpijler; -brett, o.: hoekplank; -brod, o.: puntbrood, (ook:) brood met eene zijkorst; -feile, vr.: kantvijl; -fenster, o.: hoek-raam; -forst, m.: hoekvorst (op daken»); -haus, o.: hoekhuis; -kachel, vr.: hoektegel; -kammer, vr.: hoekkamer; -kramer, m.: uitdrager; -laden, m.: 1) winkel op den hoek eener straat, 2) hoekvensterblind; -loch, o.: (biljart:) hoekzak; -pfeiler, m.: hoekstijl, (aan bruggen:) hoelcpijler; -saule, vr.: hoekpilaar, hoekzuil; -schaft, m.: (bwk.) hoekmuur; -schrank, m. (-schrankchen, o.): hoekkastie, inham in eenen hoek; -sparren, m.: hoekspar; -stander, m.: hoekstijl; -stein, m.: hoeksteen, (in 't kaartspel:) ruiten; -stempel, m.: hoekstempel; -stolle, vr.: hoekstut; -stübehen,o.: hoekkamertje; -stube, vr.: hoekkamer; -zahn, m.: hoek-iand; -zierrath [-zieratl, m.: boekversiering: -zimmer, o.: hoekkamer. |
Eek'chen, o. (-s; mrv. -): hoekje. Eek'e, vr.: hoek;(fig.)uithoek,uiteinde, kant; (van een steekhoed:) punt; eine - Brod: een hompje brood; eine -davon: een eindweegs van daar. Zie Eek en. Ee ken, vr. mrv.: hoeken, kanten; an allen -: overal; von allen - und Enden: van alle kanten, van heinde en verre; 1 -steher, m.: boodschaplooper^ kruier, sjouwer, wegwijzer (zooals ze in groote steden op de hoeken der straten staan), (fig.) leeglooper, kerel die te lui is om të werken. Eek'er, vr.: eikel; Eck'erich, o. (-s): eikelvoeder. eek ig, bv. n.: hoekig, boekerig; ein -er Hut: een steekhoed. e'clel. bv. n, en bw.: edel; ein edler Mensch: een edel mensch; edle Metalle: edele metalen; ein edler Gang: (mnw.) eene rijke erts-laag; die edle Schreibart: de verhevene stijl; I -bürger, m.: edel-burger, patriciër; -bürtig, bv. n.: van goede alkomst; -dame, vr.: vrouw van stand, (ook:) Vrouw van het dorp (bezitster van eene heerlijkheid); -erz, o.: veel edel metaal bevattend erts; -frau, dame yan stand; -geboren, ^v. n.: van ^oede afkomst: -gesinht, bv. n.: edeldenkend ; -gestein, o.: edelgesteente; -herzig, bv. n.: edeldenkend, edelaardig; -hof, m.: 1) aanzienlijk buitenverblijf, familie-kasteel, 2) adellijk landgoed; -jagerei, vr.: jacht op groot wild; -knabe, m.: edelknaap ; -knecht, m.: schildknaap; -leute, m. mrv.: edellieden; -mann, m.: edelman; -mannisch, bv. n.: edelmanachtig, edelmans-, bw.: als een edelman; -marder, m.: Zie Banm-niarder: -muth [t], m.: edele aard; -müthig [t], bv. n. en bw.: edelaardig; -sinn, m.: edele aard. E'delstein, m.: edelsteen; -e, m. mrv.: edelsteenen, juweelen; 1 -fasser,m.:juwee-lenzetter, juwelier; -gewicht, o.: karaatgewicht; -handler, m.: juwelier; -Schneider, m.: steensnijder. E'delltanne, vr.: iepeboom, iep; •that, vr.: edele daad; -wild, o.: groot wild. E den. o. (-s): (bijb. en fig.) Eden. Edikt', o. (-es, -s; mrv. -e): edict. |
EDIKTALCITATION.
EHRFURCHTSVOLL.
142
|
Edik'tal, in Sam. I -citation, vr. lt;-ladung:; vr.): oproeping: in persoon. S'di^bnrg:, o. (-s): (adk.) Edin-burg:. edi'ren [ie], w. b.: in druk «reven, in het licht greven, uitgeven; Edition', vr.: druk, editie; Editor, m. (-s; mrv. -to'ren): uitgever. Ed'le, ra. (-n; mrv. -n): edele, aanzienlijke. Zie edel. £d'mund, m. (-s): Edmond. E'daaril, m. (-s): Eduard. Edukt' o. (-es, -s; mrv.-e): (schk.) overblijfsel. Effekt'. m. (-es, -s; mrv. -e): werking, uitwerking-, uitwerksel; (fig.) in-druk. EflTek'ten, m. mrv.: 1) goed (enk.); 2) effecten, staatsschüld-brieven; I -handel, m.: effectenhandel. effektiv', bv. n.: werkelijk, effectief. EfTektui'ren [iel, w. b.: effectu-eeren. egal', bv. n. en bw.: egaal, gelijk. E'gre, vr.: (akk.) egge, eg; 1 -schiene, vr.: eg-ijzer; -schlitten, m.: eg-slede; -zinken, punt of tand eener egge. e'gen, w. b.: (akk.) eggen. E'ger, m. (-s; mrv. -): egger. Eg ge, eg gen, enz. Zie Ege, enz. Egois'müs, m. (-): 1) zelfzucht, 2) eigenliefde; Egoist', m. (-en; mrv. -en): egoïst, zelfzuchtig mensch; egois'tisch, bv. n. en bw.: zelfzuchtig. leh'e, bw. (v. tr.: eh'er; o. tr.: eh'est): voordat, voor, eer; - ein Monat vergeht: eer wij eene maand verder zijn; je eher je lieber: hoe eer hoe liever. lEh'e, vr.: huwelijk, echtstaat, echt; die - brechen: de huwelijks-trouw schenden ; in der wilden - leben: (pop.) met elkander hokken; ausser der - leben: in den onge-huwden staat leven. lEh'e, in Sam. 1 -band, o.: huwelijksband ; -bedingungen, vr. mrv.: huwelijksvoorwaarden ; -beredung, vr.: contract der huwelijks-voorwaarden; -bett, o.: huwelijksbed, (dk.) echtkoets; -brechen, w. o. h.: echtbreken, overspel bedrijven: -brecher, m.: echtbreker;-brecherin, vr.: echtbreekster, overspelige; -brecherisch, •bv. n.!: overspelig ;■• -bruch, ih.». overcpel; -bund, m.: echtverbond; -bündniss (sl, o.: echtverbond; -bürde, vr.: huwelijks-last: -dem, bw. (-dessen, bw.): eertijds, voorheen; -fahig, bv. n.: huwbaar; -feind, m.: vijand van trouwen; -frau, vr.: 1) echtgenoot, 2) getrouwde vrouw; -friede, m.: huiselijke vrede, huwelijksvrede; -gatte, in.: echtgenoot, man, eega; -gattin, vr.: echtgenoot, vrouw, gade; -gebühr, vr.: huwelijksplicht; -geld, o.: huwelijksgift, uitzet; -gelübde, o.: huwelijksgelofte; -gemahl, m. (-genoss, m.): echtgenoot, man, eega; -gemahlin, vr. (-genossin, vr.): echtgenoot, vrouw, gade; -gericht, o.: rechtbank voor huwelijkszaken; -ges'tern, bw.: eergisteren; -gott, m.: huwelijksgod; -haft, vr.: (rcht.) wettige verhindering, wettig beletsel; -halfte, vr. : wederhelft; -herr, m.: echtgenoot en heer, hoofd des gezins; -herrlich, bv. n.: van den man, (fig.) echtelijk, huwelijks-; -joch, o.: huwelijks-juk; -kreuz, o.: huwelijkskruis; |
-krone, yr.: huwelijkskroon; -krüppel, m. (pop.: ein alter -krüppel: een oude) pot-tenschrapper, hofmaker aan getrouwde vrouwen; -leiblich, bv. n.: uit echten bedde gesproten; -leute, m. mrv.: echtelieden; -lich, enz. Zie hieronder; -liebste. m. en vr.: lieve man, lieve vrouw; -los, enz. Zie hieronder; -lustig, bv. n.: trouwlustig; -malig, bv. n.: voormalig; -mals, bw.: voorheen, eertijds; -mann, m.: getrouwd man; -mannisch, bv. n. en bw.: van den man, (fig.) echtelijk, huwelijks-;-ordnung, vr.: verordening op het huwelijk; -paar, o.: echtpaar; -pakten, m. mrv.: contract der huwelijksvoorwaarden; -pfander, vr. mrv.: huwelijks-panden; -pflicht, m.: huwelijksplicht; -probe, vr.: bewijs van het mannelijk vermogen; -prozess, m.: huwelijks-proces; -recht, o.: huwelijksrecht; -sache. vr.: huwelijkszaak; -schander, m.: echtscnender: -scheidung, vr.: echtscheiding (-scheidungsklage. vr.: proces tot echtscheiding); -scheu, vr.: afkeer van 't huwelijk; bv. n.: van het huwelijk afkee-rig; -segen, m.: huwelijkszegen; -stand, m.: echtstaat; -steuer, vr.: huwelijksgift, uitzet; -stifter, m.: 1) huwelijk-bewerker, 2) instellcr van het huwelijk; -stitterin, vr.: huwelijk-bewerkster; -stiftung, vr.: 1) huwelijks-contract, 2) instelling- van het huwelijk; -streitigkeit, vr.: huiselijke twist (tusschen man en vrouw); -teufel, m.: verstoorder (verstoorster) van den huise-lijken vrede; -trennung, vr.: echtscheiding; -verbindung, vr.: echtvereeniging; -verbot, o.: stuiting van (verzet tegen) de huwelijksvoltrekking; -vergleich, m.: contract der huwelijksvoorwaarden; -verkün-digung, vr.: huwelijks-afkondiging; -ver-löbniss |s], o.: verloving, aanteekeningten ondertrouw; -vermachtniss [s|, o.: testament ten behoeve van den langstlevende der beide echtgenooten ; -versprechen, o.: belofte (iemand) te zullen trouwen; -ver-trag, m.: huwelijks-contract; -weib, o.: 1) echtgenoot, vrouw, gade, 2) getrouwde vrouw; -werber, m.: aanzoekdoener om de hand. eli'elich, bv. n. en bw.: echtelijk; (rcht.) wettig, echt; eh'elichen, w. betrouwen (sich eh'elichen, w. w.: trouwen, in het huwelijk trecjep); eh'elos, bv. n.:. Ongetrouwd, ongehuwd; Eh^elosigR-ci't, vr.: ongehuwde staat. eh'er. Zie bw. elie. eli'ern, bv. n.: ijzeren, stalen, metalen, bronzen. eh'est. Zie bw. elie; aufs eheste: zoo spoedig mogelijk ; mit (bei) ehester Ge-legenheit: met (bij) de eerste gelegenheid. eli'estens, bw.: zoo spoedig mogelijk. Ehr, in Sam. I -bar, bv. n. en bw.: eerbaar, (als titel:) eerzaam; -barkeit, vr.: eerbaarheid, eerzaamheid; -begierde (-begier), vr.: eergierigheid, eerzucht; -begierig, bv. n. en bw.: eergierig, eerzuchtig; -durst, m.: dorst naar eer; -eifer, gevoeligheid op het punt van eer: -erbietig, bv. n. en bw.: eerbiedig; -erbietigkeit, vr.: eerbiedigheid, eerbied; -erbietigung, vr.: 1) betuiging van eerbied, 2) eerbiedigheid, eerbied; -furcht, vr.: ontzag, eerbied (-furchtsbezeigung. vr.: eerbiedsbetoon; -furchtsvoll, bv. n.: diep eerbiedig, bw.: |
EHRGrEFüHL.
143
EI WEISS.
|
met den diepsten eerbied); -grefühl. o.: eergevoel; -geiz, m.: eerzucht; -geizig-, bv. n.: eerzuchtig-; -gier, vr.: eergierigheid, onverzadelijke eerzucht; -gierig, bv. n.: eergierig, zeer eerzuchtig; -lich, enz. Zie hiernaast; -liebe, bv. n.: eergevoel, gesteldheid op zijne eer; -liebend, bv. n.: op zijne eer gesteld; -los, enz. Zie hiernaast; -sam, enz. Zie hiernaast; -sucht, vr.: eerzucht; -süchtig, bv n. en bw.: eerzuchtig ; -trieb, m.: zucht naar eer, eergevoel; -vergessen, bv.n. en bw.: eervergeten; -vergessenheit,vr.:eervergetenlieid;-Tvidrig, bv. n. en bw.: met de eer strijdig, tegen alle besef van eer aandruischend; -würden, mrv.: (titel:) eerwaarde; -würdig, bv. n.: eerwaardig, eerbiedwaardig. Eh're, vr.: eer; - dem - gebührt: (spr.) eere wien eere toekomt; bei meiner -: op mijn woord van eer; auf seine - halten: 1) op zijne eer gesteld zijn, 2) op zijn punt van eer staan; Einem - machen: iemand eer aandoen. Zie Ehren. leliren, w. b.: eeren; (kph.) hono-reeren. IKli ren. vr. mrv.: eeretitels, eereambten. onderscheidingen; -halben: eers-halve; in - halten: in eere houden; nach - streben: naar onderscheidingen trachten; bei - bleibcn: zijne eer (zijn goeden naam) redden; Ihr Wort in -: (tam.) met uw welnemen. IKlircn, in Sam. | -acceptant, ni.: (kph.) acceptant ter eere; -acceptation', vr.: (kph.) acceptatie ter eere; -amt, o. : eerepost, -eere-ambt; -bahn, vr.: eervolle loopbaan ; -becher, m.: eerebeker; -besuch; m.: deftig- bezoek; -bett, o.: 1) bed van eer, 2) paradebed; -bezeigung, vr.: eerbetoon, (mil.) militaire honneurs (mrv.);-bild, o.: standbeeld ter eere____; -bogen, m.: eereboog: -bürger, m.: eereburger; -dame, vr.: hofdame; -degen, m.: eeredegen; -denkmal, o.: gedenkteeken ter eere....; -dieb, m.: eerdief, eerroover; -dienst verrichten: de honneurs waarnemen; -erkla-rung, vr.: herstelling in eer en goeden naam; -fall, m.: zaak van eer;-fest, o.: feest ter eere (van ...); bv. n: erentfest; -gebühr, vr.: honorarium; -gebühren, vr. mrv.:* cererochten; -gedachtniss' {sgt;, o.*. gedenkteeken ter eere----; -gehalt, m.: |
als eerbewijs toegelegde jaarwedde; -gelag, o.:feestelijke partij ter eere ....; -geprange, o.: plechtstatigheid (praalvertoon) ter eere...; -gericht, o.: raad van eer, (hist.) gerechtshof voor de leden van den adelstand; -gesandte, m.: afgevaardigde (van de Zwitsersche kantons); -geschenk, o.: geschenk als huldeblijk; -grabmal, o.:praalgraf; -haft, bv. n. en bw.: eervol; -handel, m.: zaak waarin de eer betrokken is; -hüterin, vr.: duënna, oudere dame als beschermend geleide; -kette, vr.:eere-keten; -klage, vr.: aanklacht wegens laster of eerroof; -kleid, o.: feestdos; -konsul, m.: onbezoldigd consul; -krankung, vr.: eerkrenking; -kranz, m.: eerekrans; -kreuz, o.: eerekruis, ridderkruis; -krone, vr.: eerekroon; -kuss, m.: kus bij wijze van plichtpleging; -legion', vr.: legioen van eer; -lohn, honorarium; -lüge, vr.: leugen om bestwil; -mahl, o.: feestmaal ter eere (van....); -mann, ml: man van eer, degelijk man; -mitglied, o.: eerelid;-münze, vr.: medaille, eerepenning; -name, m.: 1) eernaam, 2) titel; -pfennig, m.: fooitje, fooi; -pforte, vr.: eere-poort; -pfründe, vr.: (kkl.) eere-prebende; -platz, m.: eereplaats; -preis, m.: (pik.) eeroprijs; -punkt, in.: punt van eer; -rath It], m.: onbezoldigd raadsheer; -raub, m.; eerroof; -rauber, m.: eerroover; -recht, o.: eere-recht; -reich, bv. n.: (titel:) hoogedel; -reihe, vr.: (wpk.) vrij-kwartier; -retter, m.: redder van (iemands) eer, (fig.) verdediger; -rettung, vr.: redding van(iemands) eer, (fig.) verdediging; -rührig, bv. n. en bw.: eerkrenkend; -sabel, m.: eeresabel; -sache, vr.: zaak waarbij de eer betrokken is, (fig.) punt van eer; -saule, vr.: eerzuil; -schander, m.: eerroover; -schanderisch, bv. n. en bw.: eerroovend, lasterlijk; -schandung, vr.: eerroof, laster; -schild, m.: (wpk.) eereschild; -schmuck, m.: 1) vereerende versierselen (mrv.), feestelijke tooi, feestdos, feestgewaad, groot gala; -schuld, m.: eereschuld; -schuss, m.: salvo; -sold, m.: honorarium; -stattel, vr.: trap van eer; -stelle, vr.: eerepost, eereambt, (wpk.) vrij-kwartier; -strafe, vr.: (rcht.) onteerende straf; -streit, m.: twist over een punt van eer, (rcht.) proces wegens krenking in eer en goeden naam; -tag, m.: 1) trouwdag, 2) feestdag ter eere van ____; -tanz, m.: 1) eerste dans met de pas-gehuwde bruid, 2) wellevendlieidsdans; -titel, m.: eeretitel;-trunk, m.:l) welkomst-dronk, 2) afscheidsdronk; -vest, bv. n.: erentfest; -voll, bv. n.: eervol; -vormund, m.: toeziende voogd; -wache, vr.: 1) eere-wacht, 2) eere-wachtpost; -wem, m.: eerewijn; -werth [t], bv. n. en bw.: vereeren swaardig; -wort, o.: woord van eer; -zeichen, o.: eereteeken, onderschcidings-teeken. elir licli, bv. n. en bw.: eerlijk;- wahrt am langsten : (spr.) eerlijk duurt het langst; cine -e Haut: (fam.) een brave vent, een goede ziel; Einen - machen: iemand ver-eerlijken (ein Kind - machen: een kind echten, een kind als echt erkennen); em -es kosten: (fam.) vrij wat geld kosten; I -keit, vr.: eerlijkheid. olir'Ioï», bv. n. en bw.j eerlpos; I -igkv^it, vr.: eerloosheid. . - • • elir'sam. bv. n. en bw.: eerzaam; (fig.) fatsoenlijk, onberispelijk; l -keit, vr.: eerzaamheid; (fig.) fatsoenlijkheid, onberispelijkheid. lei. tsw.: ei!, hé!, wel! . /u , . lEi, o. (-es, -s; mrv. -er): ei; .(.bwk.) eierlijst: ein rohes -: een rauw ei; hier legen: eieren leggen; er istkaumaus dem - gekrochen: (fam.) hij is nog niet droog achter zijne ooren; sie sind einander ahnlich wie ein - dem andern: ze gelijken op elkander als twee droppels water: man muss mit ihm umgehen wie mitemem rohen -: (fig.) men moet handschoenen met hem aantrekken, hij is zeer kort aangebonden. Zie mrv. Kier. IKi, in Sam. I -dotter, o. (-s; mrv. -): dooier, ei-dooier; -form, vr.: vorm van een ei; -förmig, bv. n.; ovaal, eivormig; -land, o.: eiland; -lander, m.: der; -linicht, bv. n. en bw.: elliptisch; -linie, vr.: ellips; -linig, bv. n.: ovaal; -rund, bv. n.: eirond, ovaal: -weiss, o.: |
EIGENE.
|
eiwit; -weissstoff, m.: (schk.) eiwitstof, albumen. Ei'be, vr. (of: Ei'benbaum, m.): (pik.) taxisboom, taxis. Ki'biscli, m. (-es): althéa; I -beere, vr.: taxis-bes; -salbe, vr.: althea-zalf; -wurzel, vr.: althea-wortel, althéa. Eich', in Sam I -apfel, m.: gralnoot; -baum, m.: eikeboom, eik; -elle, vr.: ijk-el; -grebühr, vr.: ijkloon; -herr, m.: ijkmeester, ijker; -hom, o. (-hörnchen, o.): (drk.) eekhoorntje; -hornaffe, m.: grele aap; -mass, o.: ijkmaat, standaardmaat; -mast, vr.: eikeivoeder; -meister, m.: ijkmeester, ijker; -pfahl, m.: peilschaal; -pfund, o.: ijk-pond, ijkerspond; -pilz, m.: eiken-zwam; -scheffel, m.: standaard-schepel, ijkers-schepel;-schwamm,m.: eiken-zwam; -stab, m.: peilstok; -strich, m.: peil-linie, lijn of streep op de peilschaal; -wald, m.: eikenbosch. Ei'che, vr.: 1) eikeboom, eik; uralte Eichen: eeuwenheugende eiken; 2) ijk, (het) ijken, (fig:.) ijkmaat; mit der - messen : ijken. Ei'chel, vr.: eikel, aker; (kaartspel:) klaveren; (ontl.) eikel, roedehoofd; nut -n masten: met eikelvoeder mesten; -drüsen, vr. mrv.: (ontl.) eikelkliertjes; -ernte, vr.: eikel-oogst, inzameling van eikels; -t'ör-mig, bv. n. en bw.: eikelvormig; -garten, m.: kamp (of: plantsoen) met eikeboomen; -hafer, m.: zwarte haver; -kaffee, m.: eikelkoffie; -lese, vr.: (het) eikels-zoeken, (ook:) inzameling van eikels; -mast, vr.: eikelvoeder; -schwein, o.: met eikelvoeder gemest varken; -stein, m.: versteende zee-eikel, lei'chen, bv' n.: eikenhouten, eiken, lei'ehen, w. b.: ijken. IKi'chen [spreek uit: ajch'en], o, (-s): ('t) ijken. I verkleinwoord van: Ei [spreek uit aj'chjen], o. (-s; mrv. -): eitje. lEi'chen. in Sam. I -blatt, o.: eikeblad; -bohrer, m.: (ins.) galwesp ; -farn, m.: (pik.) steenvaren ; -holz, o.: eikenhout; -kranz, m.: krans van eikenloof; -krone, vr.: eikenkroon ; -mistel, vr.: eikenmistel;-moos, o.: eikenmos; -rinde, vr.: eikenschors, eikenbast (gemnhlene -rinde: looiers-run): -stamm, m.: eikestam, eikeboom; -wald. m.: eikenbosch. EJ'clier, m. (-s; mrv -): iiker. Eilt;l. k:. (^eS, -s; mrv.#-e): Eineiü Hen - * zuschieben: (rcht.) iemand den eed opleggen; in - und Pflicht nehmen: den eed van trouw laten zweren; I -brecher, m.: eedbreker; -bruch, m.: schending van den gezworen eed; -brüchig, bv. n.: eedbre-kend, ontrouw aan den gezworen eed (-brüchig werden; den gezworen eed breken); -bürge, m.: beëedigde borg; -bürg-schaft, vr.: borgtocht onder eede ; -genoss, eedgenoot; -genossenschaft, vr.: eedgenootschap, bond, (fig.) eedgespan (die schweizerische -genossenschatt: de Zwit-sersche bond); -genössisch, bv. n.: eedge-nootschappelijk, bonds-; -schwur, m.: eed-zwering, (fig.) eed; -vergessen, bv. n. en bw.: ontrouw aan den gezworen eed. Zie Eides. Ei'dam, m. (-s; mrv. -e): schoonzoon, behuwdzoon, aangetrouwde zoon. £i'dechse, vr.: hagedis; 1 -nweibchen. o.: wijïjes-hagedis, |
Eider, m. (-s; mrv. -): eidergans; I -daunen (-dunen), vr. mrv.: eiderdons (enk); -gans vr. (-vogel, ra.): eidergans. Eides, m Sam. I -ablehnung, vr.: eedsweigering, weigerachtigheid om den eed te doen; -formel, vr.: eedsformulier; -leistung, vr.: eedzwering, (het) doen van eenen eed; -pflicht, vr.: bij eede aanvaarde plicht (die -plicht leisten: den eed van trouw zweren); -verweigerung, vr.; eedsweigering, weigerachtigheid om den eed^te doen. eid'licli, bv. n.: bezworen. I -, bw.: onder eede. Ei'er, o. mrv.: eieren; I -apfel, m.: melanzaan-apijel, eivormige ai)pel; -becher, m.: eierdopje; -birne, vr.: eivormige peer; -brod, o.: koningsbrood, pro-fetenbrod, fijn wittebrood; -brühe, vr.: eiersaus; -dotter, o.: dooier, ei-dooier, (het) geel van een ei; -fladen, m.: eier-vlade, eierkoek, omelet; -gebackenes, o.: eiergebak; -gelb, o.: geel van een ei; -handier, m.: koopman in eieren;-kase, m.: (kkk.) vlade, vla; -klar, o.: wit van een ei; -krebs, m.: wijfjes-kreeft; -kuchen, m.: eierkoek, omelet; -legen, o. (-s): (het) leggen, (het) eieren-leggen; -legend, bv. n. : eieren-leggend; -leiste vr.: (bwk.) eierlijst; -loch, o.: hoendernest, kippen-nest; -löffel, m.: eierlepel; -markt, m.: eierenmarkt; -napfchen, o.: eierdopje; -pflanze, vr.: melanzaan-plant; -pfiaume, vr.: eierpruim, eivormige pruim; -schale, vr.: eierscnaal, schaal van een ei;-schwamm, in.: eivormige en geelachtige champignon; -stock, m.: eierstok; -suppe, vr.: eiersoep, soep met ei er in. lÊifer, m. (-s): ijver; (fig.) drift; mit • : met ijver; in - gerathen [t]: driftig worden, (fig.) zich warm maken; Ei'ferer, m. (-s; mrv. -): ijveraar; ei'ferig, bv. n. en bw.: ijverig, (tig.) driftig (eifrig auf etwas: heet op iets ; Gott ist ein eifriger Gott: God is een ijverig God); ei'fern, w. o. h.: ijveren. lEiTer, in Sam. I -sucht, vr.: ijverzucht, naijver, (ook:) jaloerschheid, jaloezie; -süchtelei', vr.: 1) overdrevene naijver, 2) overdrevene jaloerschheid; -süchteln, w. o. h.: naijverig (ook: ja-Ip^rsch) zijn in het overdrevene; -süch-tig, bv. n. eïi 'bW. -.•ijveAüchtig, naijverig, (ook:) jaloersch. eifrig:, bv. n. en bw. Zie eiferig:. lei'gen, bv. n.: eigen (i. a. b.); (fig.) bijzonder; (ook:) zonderling, vreemd; (ook:) stipt, nauwgezet; mit -er Hand: eigenhandig; in -er Person: in eigen persoon, persoonlijk; -er Herd ist Goldes werth [tl: (spr.) eigen haard is goud waard; das ist ihm -: dat is hem eigen; das ist mein -: dat is van mij, dat behoort aan mij ; sich etwas -macnen (pok wel: sich etwas zu - machen): zich iets eigen maken; nicht -es besitzen: niets bezitten waarvan men kan zeggen „dat is mijnquot;, niets van zich zeiven bezitten; ein -er Mensch sein: een zonderling mensch zijn; sein -er Herr sein: zijn eigen meester zijn; sehr - sein in____ (etwas -s haben in....): zeer stipt (zeer nauwgezet) zijn in____; das -e bei dieser Sache: het bijzondere (het eigenaardige, |
EINBEHALTEX.
145
|
het zonderlinge) hierbij; eine der deut-schen Sprache -e Redensart: eene aan de Duitsehe taal in het bijzonder eigene spreekwijze. iKi sen, in Sam. I -ansicht, vr.: beschouwing met eigene oogen ; -artigkeit, vr.: eigene aard; -dunkel, m.: eigenwaan; -dünkler, ra.: ingebeelde dwaas; -gericht, o.: (reht.) eigen recht, eigene rechtsbevoegdheid; -gut, o.; (hist.) vrij leen, vrij goed, van alle leenrechten vrijë bezitting; -handel, ra.: eigene (handels-)-zaak, handel voor eigene rekening; -handig, bv. n. en bw.: eigenhandig ;-heit, vr.: Zie hieronder; -leidig, by. n.: (gnk.) plaatselijk: -liebe, vr.: eigenliefde; -lob, o.: eigenlof (-lob stinkt: spr.: eigenlof stinkt); -löhner ra.: mijnwerker voor eigene rekening; -löhnerschaft, vr.: mijngroeve die door iemand voor eigen rekening en risico bewerkt wordt; -macht, vr. :(fig.) willekeur; -machtig-, bv. n. en bw.: eigenmachtig, willekeurig (-machtig angemasst: onrechtmatig, geüsurpeerdj - machtiger Besitzer: onrechtmatige bezitter, usurpator); -mittel, o.: specifiek middel; -name, m.: eigennaam, geslachtsnaam, familienaam: -nutz, m.: eigenbaat, baatzucht; -nützig, bv. n.: baatzuchtig, bw.:uit eigenbelang: -nützigkeit, vr.: baatzuchtigheid, eigenbelang-zoekerij; -ruhm, m.: eigenlof; -schaft, vr.: Zie hieronder; -schrift, vr,: eigenhandig schrift: -sinn, m.: eigenzinnigheid; -sinnig, bv. n. en bw.: eigenzinnig; -thum, o.: Zie hieronder;-tlich, bv. n, en bw.: Zie hieronder; -wille, vr.: eigenzinnigheid; -willig, bv. n. en bw.: eigrnzinnig (-willige Herrschaft: onbeperkte heerschappij): -willigkeit, vr.: eigenzinnigheid. Ki'ffoner, m. (-s; mrv. -): eigenaar. Ki'genlioit, vr.: (bijzondere) eigenschap, bijzonderheid; (tig.) eigenaardigheid; (ook:) zonderlingheid. ei'SgeiiH. bw.: opzettelijk, expresselijk. Ki'genseliaft, vr.: 1) eigenschap; 2) hoedanigheid; I -swort, o.: (tik.) bijvoeglijk naamwoord, (tig.) bijnaam, toenaam. Ki'^enlthum [tj, o. (-es, -s; mrv.-thü-mer Lti): 1) eigendom, 2) bezitting; -timmer lt], m. enk. (-»; iprv. -gt;:'eie,ena.iv*, mrv.: 'oezittingen; -thümerin Ttl vr. (mrv. -rinnen): eigenares; -thümlich |tj; bv. n. en bw.: bijzonder^ eigenaardig; -thüm-lichkeit [t], vr.: bijzonderheid, eigenaardigheid; -thums UI, in Sara. (-entsetzung, vr.: onteigening; -herr, m.: eigenaar;-los, bv. n.: nietsbezittend; -recht, o.: eig;en-dorasrecht; -titel, m.: eigendomstitel, eigendomsbrief. ei'gentlich, bv. n. en bw.: eigenlijk ; (fig.) wezenlijk, werkelijk; im -en Verstande: naar de letter, volgens de letterlijke beteekenis. eig nen, w. o. h.: toebehooren; sich -, w. w.: geschikt zijn, dienstig zijn (-zu, -für: voor); Eig'ner, in. (-s; mrv. -): eigenaar. Eil, in Sam. I -boot, o.: snelboot; -bote, m.: renbode, expresse, koerier; -fertig, bv. n. enbw.: overhaast, gehaast, gejaagd; -fertigkeit, vr.: overhaastheid, gehaastheid, gejaagdheid; -fuhre, vr.: 1) snel vervoer, sneldienst, 2) snelwagen; -raarsch, m.: Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
geforceerde marsch; -post, vr.: snelpost, diligencedienst; -wagen, m.: snelwagen, diligence;-zug, m.: (spoorweg-)snelti('in. Ei land, enz. Zie in Ei. Ei'le, vr.: haast. ei'len, w. o. s.: 1) haast maken, zich haasten, 2) spoeden, snellen, vliegen: zu Hülfe -: te hulp snellen; -tuut nicht gut: (spr.) hoe meer haast hoe minder spoed; eile mit quot;Weile: (spr.) haast u langzaam, eilf, tw.: elf. ei'lig:, by. n. en bw : haastig, gehaast, overhaast; ich bin sehr -: ik heb groote haast; eiligst, bw.: in allerijl, in groote haast. Ei'nier, ra. (-s; mrv. -): 1) [emmer, puts, sehep-emmer; (als vochtmaat:) ei me r; 1 -kette, vr.: ophaalketting (om water uit put of bron omhoog te halen); -weise, bw.: 1) met emmersvol, 2) bij den eimer. ei meriff, bv. n.: 1) een emmervol inhoudende. 2) een eimer inhoudende. lein. lidwoord m. en o.: 1) .een, eene; sie sind eines Alters: zij zijn van één (en denzelfden) leeftijd; sie sind aus einem Lande: zij zijn uit één (en hetzelfde) land. IE in, vnw.: men, iemand, een mensch; es könnte Einer glauben: men (een mensch) zou kunnen gelooven; das kömmt Einem frerad vor: dat komt iemand (dat komt een mensch) vreemd voor. lein, tw.: een; es ist - Uhr: het is een ure. Zie ein*i. lein, bw.: in; ich weiss weder aus noch -: (fig.) ik weet niet waar ik mij wenden of keeren zal; Jahr aus, Jahr -: jaar in, jaar uit; querfeld -: over heggen en struiken, (tig.) holdebolder. I -, in Sara. Zie hieronder. ein'aekern, w. b.: omploegen. einan der, vnw.: elkander, ein iankern, w. b.: ten anker brengen; w. o. h.: ten anker komen: -ant-worten, w. b.: inleveren; sieh -arbeiten, w. w. :(fig.) zich op de hoogte brengen (- in: van), zijn oest doen om op de hoogte te komen; -arraig, bv. n.: met één arm; -artig, bv. n.: eenerlei;-aschern, w. b.: tot asch verbranden, (fig.) in de asch leggen, (ook:) met asch bestrooien; -ascherung, vr.: 1) verbranding tot asch , , 2)^ lp .de .asch.legging,4 3) bestrooiing «jet asch; -athmen [tf, w. b.: inademen; -athmung |tl, vr.: inademing; -atzen, w. b.: etsen; -augig, bv. n.: met één oog (der -augige: de eenoog). ein'lballen, w. b.: inpakken; -balliren [ie], w. b.: inpakken;-ballirung [ie] vr.: 1) inpakking, ('t) inpakken, 2) ompakking, omkleedsel; -ballung, vr.: Zie. Einballi-ning: -balsamiren jie], w. b.: balsemen; -balsarairung [ie], vr.: balseming; -band, m. ( es, -s; mrv. -bande): band van een boek); -bansen, w. b.: optassen; -bau. ra.: 1) binnenbouw, ('t) inwendige van een gebouw, 2) waterkeering, keerdara; -biiu-chen, w. b.: in de loog zetten. eiii1»eeken, w, b.: den rand van .... omkloppen; -bedingen, w. b. onr.: bedingen; -beere, vr. (-beerkraut, o.): (pik.) pariskruid sterrekruid, wolfsbes; -beeren, w. o. h.: (jag.) de vogelbessen in de strikken hangen; -begreifen, w. b. onr.: mederekenen (mit einbegriffen: medege-rekend, er mede in begrepen); -behalten, 2e druk. 10 |
146
EIXDRüCKEN
|
w. b. onr.: inhouden, op afrekening korten; -beissen, w. o. onr. h. en w. b.: bijten in, (figr.) doorboren • -beisen, w. b.: 1) laten inbijten, 2) in bijtend vocht laten weeken, 3) etsen in; -bekommen, w. b. onr.: bekomen, binnenkrijgen, inkrijgen: -berichten, w. b.: berichten, verslag geven van; -berichtung, 1) verslaggeving, 2) verslag, rapport; -berufen, w. b. onr.: 1) oproepen, 2) bijeenroepen, beschrijven; -be-rufung, 1) oproeping, 2) bijeenroeping, beschrijving (-berufungsschreiben, o.: con-yocatie-biljet); -betteln, \v. b.; bedelend inzamelen, bijeenbedelen (sich -betteln, w, w.: zich door vleien en kruipen indringen); -betten, w. b.: te slapen leggen (sich -betten bei: slapen bij); -beuchen, w. b.: in de week zetten; -beugen, w. b.: inbuigen, binnenwaarts buigen (sich -beugen, w. w.: binnenwaarts buigen). ein'ibie^en, w. b. onr.: inbuigen, binnenwaarts buigen (eingebogen, bv. n.: ingebogen, binnenwaarts gebogen; -e Nase: platte neus, stompneus; -e Beine: kromme beenen, bakkersbeenen); w. o. onr. h.: (fig.) terugkeeren (in den rechten quot;Weg: op den rechten weg); sich -biegen, w. w. onr.: binnenwaarts buigen; -biegung, vr.: bin-nenwaartsche buiging, (fig.) kromming, bocht; -bilden, w. b.: wijsmaken, doen gelooven (sich -bilden, w w.: 1. zich inbeelden, 2. zich verbeelden; sich____-bil- den auf: zich.... laten voorstaan op); -bilderisch (-bildisch), bv. n.: ingebeeld, verwaand, laatdunkend: -bildling, m. (-es, -s; mrv. -e): iemand vol verbeelding, verwaande kwibus, ingebeelde kwast; -bil-dung,^ vr.: l) inbeelding, ingebeeldheid, 2) verbeelding (in der -bildung krank: ziek in verbeelding, ingebeeld ziek; eine grosse -bildung von sich selbst haben; ieeuu ^root9 verbeelding van zich zeiven nebben); -bildungskraft, vr.: verbeeldingskracht; -bind, in Sam. (-nadel, vr.: paknaald, ook: schoenmakers-els; -schiene, nf** art.: beugel); I -binden, w. b. onr.: (boeken:) inbinden, (andere dingen:) bin-den in, wikkelen in; in Stroh -binden; in stroo wikkelen, met stroo omwinden; die oegel -binden: de zeilen reven; Eihem etwas -binden: iemand iets op het hart drukken, iemand iets inprenten; seinem 1 .awhron ft} etwas - -binden,, een .geschenk geven aan een petekind; I sich -bitten, w.' w. onr.: zich door vleien en kruipen indringen. ein'lblasen, w. b. onr.: 1) blazen in, -) omver blazen, neerblazen, wegblazen, ten onderste boven blazen, 3) (fig.) inblazen, in het oor blazen; -blaser, m.: inbla-zer, in het oor blazer, (fig.) aanbrenger, overbriever, verklikker, (tnl.) souffleur; -blasung vr.: (fig.) inblazing; -blatt, o.: (pik.) meibloem, leverbloem; -blatten, w. b.: (tim.) insponnen; -blatterig, bv. n.; (pik.) slechts één blaadje hebbende; -blauen, w, b.: blauw maken (Einem etwas -blauen: iemand iets onzacht aan het verstand brengen, iemand iets inprenten met klappen); -blocken, w. b.: opsluiten; -blumig, bv. n : (pik.) met slechts één bloem. ein'lbokren, w. b.: boren in, boren I^ohren, w. w.: fig.: zich indringen); -bokeln, w. b,: in de pekel zetten. |
ein -breclien, w. b. onr.: binnenwaarts aan stukken breken, (eene deur:) open-loopen, (een huis:) afbreken; w. o. onr. h.: instorten, invallen, (in een huis:) inbreken, (in een land:) een vijandelijken inval doen (-brechen über: overvallen, treffen; die Nacht bricht ein: 1. de avond valt, 2. herwordt nacht; mit einbrechender Nacht: 1. met het vallen van den avond, 2. tegen den nacht; -brecher, m. (-s; mrv. -): inbreker, (fig.) overtreder; -brennen, w. o. onr. h. en onr. w. b.: branden, (eene ton:) uitbranden, (kkk.) bruin laten worden; -bringen, w. b. onr.: 1) inbrengen, opleveren, 2) binnenbrengen, (oogst:) binnenhalen, (gevankelijk:) opbrengen, 3) medebrengen ten huwelijk, (rcht. en stk.) indienen (wieder-bringen : herstellen, weder goed maken); -broeken, w. b.: in-brokkelen (sich etwas -broeken, w. b.: een flater maken, iets verkeerd doen, ook: de lijdende partij zijn; er hat einzubrocken: hij heeft wat in de melk te brokken; wei-es eingebrockt hat, mag es auch ausessen: spr.: wie zijn achterste brandt moet op de blaren zitten); -bruch m, (-es, -s): ij ('t) breken, 2) instorting, 3) inbraak, 4) vijandelijke inval, overvalling, overweldiging, 5) inbreuk (Jemanden Einbruch thun in seine Rechte: inbreuk maken op iemands rechten, iem. krenken in zijne rechten; mit Einbruch der Nacht: 1. met het vallen van den avond, 2. tegen den nacht); -brühen, w. b.: broeien, in heet water laten weeken; -bürgern, w. b.: 1) als burger aannemen, het burgerrecht verleenen aan, 2) naturaliseeren, 3) (woorden:) in de taal opnemen (sich -bürgern, w. w.: zich het burgerrecht verschaffen); -bürgerung, vr.: naturalisatie ; -bürsten, w. b.: inbor-stelen; -busse, vr.: inboeting, schadelijding, verlies; -büssen, w. b.: er bij inboeten, er bij inschieten, schade lijden, verliezen. eiii ldammen, w. b.: ter versterking van dijk of dam gebruiken; -dammen, w. b.: indijken, bedijken; -dampten, w. b.: be-rooken; -dampfen, w. b.: in den donker houden, buiten het licht houden; -decken, w. b.; dekken; -deutig, bv. n.: (tik.) slechts één beteekonis hebbende; -dicken, w. b.: dik laten worden, tot eene zekere dikte laten verkoken; -dingen, w. b. onr.: bedingen; -dorren, w. o. s.: indrogen; -dran-ge#n, w. b.: er ijiduwen, naar binnen duwen (sich -drangen, w*. w.: zich iridringtm); z. n. o.: (het) indringen; -drehen, w. b.: 1) er indraaien, 2) naar binnen draaien; -drillen, w. b.: (een gat:) maken met de drilboor; -dringen, w. o. onr. h.: naar binnen dringen, er indringen, (fig.)binnendringen, doordringen in, (ook:) doorgronden (auf Einen -dringen: iemand te lijf gaan, ook: iemand treffen, aan iemand overkomen): -dringlich. bv. n.: indrukmakend, klemmend, (tig.) treffend; -dring-lichkeit, vr.: klem, nadrukkelijkheid, kracht; -dringling, m. (-es, -s; mrv. -e): indringer; -druck, m.(-es,-s : nirvf-drücke): indruksel, (fig.) indruk, (ook:) spoor; -drucken, w. b.: indrukken, een indruksel van____teweegbrengen, (fig.) graveeren, griffelen; -drücken, w. b.: 1) induwen, terugduwen, 2) platdrukken, 3) kapotdu-wen, 4) (fig.) inprenten (dem Gedachtnisse -drücken: in het geheugen prenten; dem Gemüthe [tl -drücken: op het hart druk- |
EINFüGUNG.
147
|
ken, ook: in het gemoed prenten; eingre-drückte Nase: platgedrukte neus; sich -drücken, w. w.: indringen, fig.: indruk maken); -drückung, vr.: induwing, indrukking, (fig.) indruksel, indruk; -drucks, in Sam. (-los, bv. n.: geen of weinig indruk makend; -voll, bv. n.: indrukmakend). Eine (der, die, das), vnw.: de (het) cene. Zie Ein. eiii'lebenen. w. b.: gelijk (eflfen) maken; -egen (-eggen), w. b.: in-eggen, door het eggen met aarde overdekken. ei'nen, w. b.: vereenen ; sich -, w. w.: de zaak eens worden. ein'eiii^en, w. b.: in het nauw brengen; (fig.) ineen doen krimpen. Éi'ner, m. (-s; mrv. -): een; (rek.) eenheid. ei'nerlei, bv. n. en bw. en z. n. o.: eenerlei; es ist -: het doet er niettoe;het is hetzelfde; est ist mir Alles -: het is mij volkomen hetzelfde, het is mij geheel onverschillig; ein ewiges -: altijd koekoek-éénzang; nichquot; bei - Ilede bleiben: van den hak op den tak springen; I -heit, vr.: cenerleiheid, (tig.) eentonigheid, ein'lernteii, w. b.: binnenhalen (den oogst), (fig.) oogsten, inoogsten; -erntung, vr.: binnenhaling (van den oogst), (fig.) inoogsting, inzameling, (ook:) oogst. ein'es. Zie ein. ein'Ifaeli, bv. n.: eenvoudig, enkelvoudig, enkel, onsamengesteld (die -fache Zahl: tik.: het enkelvoud); bw.: eenvoudig, enkel; -facherig, bv. n.: (pik.) met één enkel zaadhuisje; -fachheit, vr.: eenvoudigheid, eenvoud; -fadeln, w. b.: (fig.) bedrillen (eine Nahnadel -fadeln: een draad in eene naald steken) ; -fahren, w. o. onr. s. (met „inquot;): 1) inrijden, binnenrijden, 2]) invaren (in den Hafen -fahren: de haven binnenloopen), 3) nederdalen (in einen Schacht -fahren: mnw.: in een en mijnput afdalen); w. b. onr.: rijdend of varend binnenbrengen, (den oogst:) binnenhalen, (paarden:) dresseeren, in het tuig lecren loopen, (fig.) ten onderste boven of aan stukken rijden of varen; -fahrer, m. (-s; mrv.-): (mnw.) inspecteur; -fahrt, vr.: I) invaart, 2) koetspoort, 3) nederdaling (in eene mijn); -fall, m.: instorting, invalling, (mil.) iirval, overvalling, strooptocht, (fig.) inval, plotseling opwellenae gedachte *(Bin^alle liaben wie ei-n «altes Ilaus: spr.: gekke invallen hebben); -fallen, w. o. onr. s.: invallen (i. a. b.), (huizen, muren, enz.:) instorten, (in eene opening:) inschieten, (in een vijandelijk land:) eenen inval doen; sich den Schadel -fallen: een gat in zijn hoofd vallen; sie fielen mit dem Chore ein: muz.: het koor viel in; es fiel Re-genwetter ein: het begon te regenen; es ist Thauwetter [Tl eingefallen: het is beginnen te dooien; eingefallene Backen haben: ingevallene wangen (een ingevallen gezicht) hebben; w. onpers. onr. s.: invallen, in het hoofd komen, te binnen schieten : was fallt Ihnen ein : hoe komt het in u op; so etwas ist mir nie eingefallen: zoo iets is nooit in mij opgekomen; es fallt mir ein, dass ....: ik herinner mij, dat ____; es fjillt mir wieder ein: ik herinner het mij, het schiet mij weer te binnen; der Name will mir nicht wieder -fallen: ik kan niet op den naam komen, de naam wil mij met te binnen schieten; sich -fallen lassen: op den inval komen; es wird sich niemand -tallen lassen zu....: niemand zal op den inval komen om te ....; das hatte ich mir nie -fallen lassen: ik zou nooit op den inval gekomen zijn, ik zou er nooit aan gedacht hebben; -fait, vr.: eenvoudigheid, eenvoud, (fig.) onnoozelheid (-fait der Sit-ten: eenvoud van zeden);-falteln, w. b.: vouwen, opvouwen, toevouwen, plooien; -faltig, bv. n.: eenvoudig, (fig.) onnoozel; -faltigkeit, vr.: eenvoudigheid, (fig.) onnoozelheid; -falts, in Sam. (-pinsel, m.: stoffel, onnoozele hals, stommerik);-falzen, w. b.: vouwen, (tim.) voegen, in elkander sponnen; -tangen, w. b. onr.: opvangen, (fig.) omsluiten, afschutten; -farbig, bv. n.: van één kleur, (van kleuren:) effen; -farbigkeit, vr.: effenheid van kleur;-fass, m Sam. (-band, m.: boordlint, passement, galon); -tassen w. b.: 1) in vaten doen, in een vat doen tonnen, in zakken doen, |
2) invatten, omzetten, omsluiten, omheinen, omringen, omzoomen, omranden, boorden, 3) (een bijenzwerm:) in de korf brengen, 4) in einen Rahmen -fassen: omlijsten, in eene lijst zetten, 5) (typ.) inslaan, opmaken : -fassung, vr : 1) tonning, 2) omzooming, enz., 3) zoom, rand, boordsel, 4) omheining, afsluiting, 5) lijst, raam, rand, 6) kozijn; -faulen, w. o. s.: rotten; -fehmen [-femenl, w. b.: (varkens:) laten vetmesten, tegen betaling eikelvoeder laten zoeken; -feilen, w. b.: er invijlen; -fetten, w. b.: insmeren met vet, smeren; -feuch-ten, w. b.: (waschgoed:) invochten, (papier:) natten; -feuern, w. b.: van brandstof voorzien; sich -finden, w. w. onr.: zich bevinden, zich laten vinden, zorgen daar te zijn: -fitzen, w. b.: (naalden:) het oog maken aan. ein'lfleeliten, w. b. onr.: vlechten, strengelen, (fig.) invlechten (sich in eine Sache -fiechten, w. w.: zich met iets inlaten); -flicken, w. b.: (een lap, een stuk) inzetten, (fig.) ihlasschen (sich -flicken, w. w.: zich indringen); -fliegen, w. o. onr. s.: komen invliegen; -fliessen, w. o. onr. s.: komen invloeien (etwas mit -fliessen lassen: iets er in laten vloeien); -flistern, w. b.: influisteren, inblazen; -flossen, w. b.' (fig.) inboezemen - -flug, m.:(het) invliegen, (fig.) invlieg-opening; -flügelig, bv. n.: met slechts één vleugel, (deuren:) enkel, uit één stuk; -fluss, m.: (van rivieren:) mond, uitwatering, (fig.) invloed (-flussreich, bv. n,: invloedhebbend, invloedrijk) ;-flüsterer, m.: inblazer; -flüstern, w. b.: influisteren, inblazen; -fordern, w. b.: invorderen, innen ; -förmig. bv. n.: eenvormig, (fig.) eentonig; -förmigkeit, vr.: eenvormigheid, (fig.) eentonigheid; sich in eine Innung -freien, w. w. : met de weduwe van eenen baas trouwen om zoodoende lid van het gilde te worden; -tressen, w. b. onr.: wegvreten, doen wegrotten, (fig. pop.) slikken, opvreten (sich -tressen, w. w.: invreten); -fressend, bv. n.: (hik,) invretend; -frieden (-friedigen), w. b.: omheinen, omtuinen; -frieren, w. o. onr. s.: vastvriezen; -fruchtig, bv. n.: met één vrucht;-fugen (-fügen), w. b.: invoegen, inlaten, insponnen; -fügung, vr. invoeging, inlating, m- |
EINHALT.
148
|
sponning:, (ontl.) beenholte; -fuhr, m.: invoer, in Öam. (-artikel, m.: invoer-artikel; -handel, m.: invoerhandel; -verbot, o.: verbod op den invoer; -zoll, m.: inkomend recht);-tuhrbar, bv.n: in te voeren,geschikt om ingevoerd te worden; -führbarkeit, vr.: geschiktheid om ingevoerd te worden; -t'üh-ren, w. b.: (koopwaren:) invoeren, (fig., modes, wetten, enz.:) invoeren, in zwang brengen, (iemand:) inleiden, binnenleiden, brengen, introduceeren,(in ambt of waardigheid:) bevestigen,(dieven:) achter slot brengen, Einenredena-tuhren: iemand sprekend invoeren (sich -führen, w. w.: zich bekend maken); -führer, m.: 1) invoerder, 2) bin-nenleider, 3) introduceerder, 4) (in ambten:) bevestiger; -führerin, vr.: 1) invoerster, 2) binnenleidster, 3) introduceerster; -tïili-rung, vr.: (van wetten, modes, enz.:) invoering, (van koopwaren:) invoer, (van personen:) binnenleiding, introductie, (in ambt of waardigheid:) bevestiging (-füh-rungspatent, o.: vergunning tot invoer); -füllen, w. b.: inschenken, ingieten (in ein Fass -tullen: op fust brengen; in Flaschen -füllen: bottelen); -füssig, bv. n.: met één been. op één poot; -füttern, w. b.: om-kleeden, omwikkelen (-in: met). .Eiii'isabe, vr.: 1) gedenkschrift, memorie, 2) ingediend verzoekschrift; -gang, m.: (fig.) ingang, (ook:) begin, aanvang, (ook:) aanvaarding, (kph.)aankomst,(muz. en red,) aanhef, inleiding, voorspel;-gangs, bw.: in den aanvang, aanvankelijk (-gangs erwahnt: voormeld, bovengenoemd, vorengezegd); -gangs, in Sam. (-artikel, m.: invoerartikel; -deklaration', vr.: aangift-biljet wegens invoer; -zoll, m.: inkomend recht (stadtischer -zoll: stedelijke accijns); -geben, w. b. onr.: ingeven (i. a. b.), (van rekesten, enz.:) indienen, inleveren;-geber. m.: ingever; -gebildet, bv. n.: ingebeeld (1. gewaand, vermeend; 2. verwaand, laatdunkend); -gebinde, o.: doopgeschenk (aan een petekind); -gebogen, bv. n.: ingebogen, (fig.) gebogen, krom; -geboren, bv. n.: in het land zelf geboren, (fig.) ingeschapen, aangeboren, (theo.) eenigge-boren (die -gebornen: de inboorlingen); -gebrachte, o.: (het) ingebrachte, (bij huwelijken: het) meegebrachte; -gebung, vr.: ingeving, (adm.) indiening, inlevering; -göburt, yr.: inboorlingschar» (-geburts-recht, o.: ihboorlfngsrecht); -gedamcil', bv. n.: ingedijkt; -gedenk, bw. 121, gedachtig (eines Dinges -gedenk sein: om iets denken); -gefieischt, bv. n.: (fig.) vleeschelijk, vleesch-geworden. ein'gekeii, w. o. onr. h.: ingaan, binnengaan ; (fig.) inkomen, binnenkomen (gelden), inkomen (brieven, berichten, enz.), aankomen (goederen, enz.), krimpen (stoffen), in onbruik geraken, te niet gaan (gewoonten, wetten, enz.), sterven (boomen, planten), in dienst treden (ondergeschikten), smelten (metalen); Einem -: bij iemand er ingaan, door iemand geleerd, begrepen of aangenomen worden (dies will mir nicht -: dat wil er bij mij niet in); auf Bedingungen -: in voorwaarden treden, zich met voorwaarden vereenigen: oline auf die einzelnen Umstande (ohne in das Besondere) einzugehen: zonder in bijzonderheden te treden; in den Sinn eines Schriftstellers -: inde bedoeling van eenen schrijver doordringen; in Jemands Ideen -: zich met iemands denkbeelden gemeenzaam maken; et was - lassen: iets laten vervallen, laten varen, opgeven; I - w. b. onr.: aangaan (overeenkomsten, een huwelijk, eene weddenschap); aannemen, genoegen nemen met (eene schikking,, een voorstel); Alles -: met alles genoegen: nemen. I -, z. n. o. (-s): 1) ('t) ingaan, ('t) binnenkomen; 2) tenietgang; das - auf: de toetreding tot, het genoegen nemen met. |
ein'lgelegt, bv. n.: ingelegd (-gelegte Arbeit: ingelegd werk); -gemacht, bv. n.: ingemaakt; -genommen, bv. n.: ingenomen (-von: met; -für: met, voor), (van gelden;) ontvangen, geïnd; -genornmenheit, yr.: ingenomenheid (-genommenheit des Koptest bevooroordeeldheid); -gepfarrten, m. en vr. mrv.: parochianen; -gepfianzt, bv. n.: ingeplant, ingeprent, (fig.) ingeschapen, aangeboren; -gerichte, o. (-s; mrv, -): binnenwerk (in een slot); -geschaltet, bv. n.: ingeschoven, ingelascht;-geschnittene, o.: (kkk.) ragout, fricassee; -geschrankt, bv. n.: beperkt, bekrompen: -geschrankt-heit, vr.: beperktheid, bekrompenheid; -gesessen, bv. n.: gezeten, woonachtig (ein -gesessener: een ingezetene); -ge-standniss (sj, o.: 1) bekentenis, 2) erkenning; -gestehen, w. o. onr. h.: 1) bekennen, 2) erkennen; -geweide, o. (-s; mrv.-): ingewand (-geweidewurm: ingewandsworm); -gewonnen, w. o. s.: (fam.) wennen, gewoon worden; -gewöhnen, w. b.: doen wennen (sich -gewöhnen, w. w : wennen); -gewurzelt, bv. n.: ingeworteld, (fig.) ingekankerd, (ook:) verouderd; -gezogen, bv. n.: 1) verbeurd verklaard, 2) stil.afgezonderd; -gezogenheit, vr.: afzondering. ein'lgletfeien. w. b, onr.: ingieten (mit Blei -giessen: verlooden,plombeeren); -graben, w. b. onr.: 1) begraven, 2) uitgraven, 3) graveeren (i:i Stahl -graben: op staal graveeren; sich -graben, w. w. onr.: zich onder den grond verschuilen, mil.: zich verschansen); -greifen, w. o. onr. h.: 1) grijpen in, tasten in, 2) vatten, houvast hebben, 3) (jag.) goed het spoor volgen, 4) (fig.) tusschenbeide komen (in einander -greifen: in elkander grijpen, fig.: aaneengeschakeld volgen; in Jeman-des Rechte -greifen: inbreuk maken op ieoands rechten);' • gritf,, n\.: - greep in. , (wkt.) in elkander grijping, (fig.) inbreuk- ' making, aanranding, krenking (einen -gritf in Jemandes Rechte thun: inbreuk maken op iemands rechten); -guss, m. (-es; mrv. -güsse): ingieting, (fig.) opgietsel, (pha.) aftreksel, (vea.) geneesdrank, (tech.) gietvorm, (inz.) opening van den gietvorm; -guss, in Sam. (-röhre, vr., of: -trichter, m.: gietgat; -thierchen Lt], o. mrv.: in-fusie-diertjes, infusoriën). ein'lliaekeii, w. o. h.: hakken (-in: in); w. b.: 1) omhakken, 2) kapothakken, kleinhakken (Ein'gehacktes, o.: fijngehakt vleesch, gehakt); -hagen, w. b.: omheinen; -hiikeln, w. b.: vasthaken; -haken, w. b.: vasthaken; -hallig, bv. n.: eenparig, eenstemmig ; -halligkeit, vr.: eenparigheid, eenstemmigheid; -halt, m. (-es. -s): stuiting, tegenhouding, belemmering, (fig.) schorsing, staking, (muz.) pauze (einer Sache -halt thun: iets tegenhouden, iets |
EINKLAMMERN.
149
EINHALT
|
stuiten; den Beg-icrden -halt thun: de begeerten onderdrukken); -halten, w. b. onr.: tegenhouden, stuiten, doe^n stilhouden; w. o. onr. h.: ophouden (mitderZah-lung- -halten: 1. ophouden met betalen, de betalingen staken, 2. prompt op den vervaldag- betalen; mit der Arbeit -halten: 1. ophouden met werken, 2. het werk staken); -handeln, w. b.: inkoopen, (fig.) inruilen, (wissels:) disconteeren (etwas mit -handeln : iets mede in den koop begrijpen; sein Vermogen -handeln: zijn gansche vermogen in den handel verliezen); w. o. h.: met verlies verkoopen; -handig, bv. n.: met één hand; -handigen, w. b.: ter hand stellen, overhandigen; -hangen, w. b.: inhangen (die Remkette -hangen: don remketting aanleggen); -hangig. bv. n. (ein -hangiges Dach: een afdak); -hau-chen, w. b.: inblazen, (ook:) inademen, (fig.) inboezemen; -hauen, w. b. onr.: inkopen, (eene deur:) openhakken, (vleesch:) afhakken (in Stein -hauen : in steen beitelen); w. o. onr. h.: inhakken (auf den Feind -hauen: op den vijand inhakken; er kann wacker -hauen: pop.: hij kan goed schransen); -hauig, vr.: slechts eens in het jaar af te maaien. eiii'lhcben, w. b. onr.: intillen, inhangen (einen Bogen -heben: typ.: een blad inslaan, een blad opmaken; die Form -heben: typ.: den vorm op de pers brengen); -heften, w. b.: innaaien; -liegen, w. b.: omheinen; -heilen, w. b.: in de wond laten zitten en die zóó laten genezen; -heimisch, bv. n.: inheemsch, inlandsch (ein -heimischer Krieg: een binnenland-sche oorlog, een burger-oorlog; die -hei-mischen: de inboorlingen); sich ^heirathen [tj in, w. w.: door huwelijk lid worden van; -heit, vr.: eenheid; -heiz, in Sam. (-loch, o.: ovengat); -heizen, w. b.: (ovens;) heeten, (kachels:) aanmaken, (kamers:) verwarmen (man nat ihm brav eingeheizt: flg. pop.: hij heeft zijn vet gehad);-heizer, m.: stoker; -helfen, w. b. onr. (Einem: iemand de woorden) voorzeggen, toefluisteren, inblazen; -heifer, m,: (tnl.) souffleur; -heilig, bv. n.: eenparig, eenstemmig; -helligkeit, vr.: eenparigheid, eenstemmigheid; -hemmen, w. b.: remmen; -henkelig, bv. n.: met één oor, met één handvatsel; -henken, w. b.: inhangen. einlier', bgt;v.: in Sam., f ,-fliegcia. w.. 'o. onr.: 1) daarhenen vliegen, 2) komen aanvliegen; -gehen, w. o. onr.: 1) daarhenen gaan, 2) komen aanloopen; -reiten, w. o. onr.: 1) daarhenen rijden (te paard), 2) (te paard) komen aanrijden; -schreiten, -w. o. onr.: 1) daarhenen stappen, 2) komen aanstappen; -segeln. w.o.: daarhenen stevenen ot zeilen, 2) komen aanstevenen, komen aanzeilen; -stolziren [iel, w. o.: 1) deftig daarhenen stappen, 2) deftig komen aanstappen; -treten, w. o. onr.: 1) daarhenen stappen, 2) komen aanstappen ; -wanken, w. o.: 1) daarhenen sukkelen, 2) komen aansukkelen; -ziehen, w. o. onr.: 1) daarhenen trekken, 2) komen aanrukken. — NB. Allen vervoegd met „seinquot;. |
oin'iherbsten, w. b.: oogsten, inzamelen, binnenhalen; -hetzen, w. b.: dres-•seeren, africhten; -heuern, w. b.: inhuren, huren, in huur nemen; -holen, w. b.: inhalen (Nachricht über etwas -holen: inlichtingen omtrent iets inwinnen; die Stimmen -holen: de stemmen opnemen); -horn, o. (-es, -s; mrv. -hörner): eenhoorn (-hornfisch, m.: zee-eenhoorn, walrus); -hörnig, bv. n.: met slechts één hoorn; -hufer, m.(-s; mrv. -): dier met ongespou-wene hoeven; -hufig, bv. n.: met onge-spouwene hoeven: -hüllen, w. b.; hullen (sich -hüllen, w. w.: zich goed instoppen). bv. n. en bw.: 1) eenig, 2)eensgezind (- sein: eensgezind zijn; mit sich selbst nicht - sein: het met zich zeiven niet ééns zijn; - werden: de zaak ééns worden, het ééns worden; über etwas -werden: het ééns worden over iets); I ei'nigen, w. b,: vereenigen, (fig.) overeenbrengen (sich ei 'nigen, w. w.: zich vereenigen, fig.: de zaak ééns worden); ei-niger (ei'nige, ei'niges), vnw.: 1) eenig, 2) enkel, ettelijk (einigermassen: eeniger-mate; einige zwanzig Meilen dayon : ongeveer twintig mijlen er van af; Einige dies. Andere jenes: eenigen dit, anderen dat; I Ei'nigkeit, vr.: 1) eenheid, 2) eensgezindheid, eendracht, 3) overeenstemming; Ei'nigung, vr.: 1) vereeniging, 2) overeenstemming. eiii'liinptVii, w. b.: inenten (Einem die Blattern -impfen: iemand inenten, iemand vaccineeren); -impfer, m. (-s;mrv. -); inënter; -impfung, vr.: inenting, vaccinatie. ein'Jasen. w. b.: (honden tot de jacht) * dresseeren, africhten; Einem Furcht oder Schrecken -jagen: iemand vrees of schrik aanjagen ; -jahrig, bv. n.: eenjarig, (pik.) slechts één jaar durend; -jochen, w. b.: in het juk spannen. ein'ikaelioln, w. b.: Zie einlieizen; -kalken, w. b.: kalken;-kassiren [ie], w. b.: incasseeren, innen; -kanen, w. b.: kauwen (Einem etwas -kanen: iemand iets voorkauwen, iemand iets met den paplepel ingeven); -kauf, m.: 1) inkoop, 2) aankoop; -kaufen, w. b.: 1) inkoopen, 2) aankoopen, koopen (sich oder Einen in irgend eine Anstalt -kaufen: zich of iemand in een of ander gesticht koopen); -kaufer, m.: kooper, (in gestichten:) huis-houdbestierder; -kauferin, vr.: koopster, (in gestichten:) huishoudbestierster; -kaufs-preis, m.: inkoopsprijs. , Ein'lkelil,e, yr.\ dakgoot, .(yy. , (jn flg.) hals, o'periing; -kehlen, w. b.: (bwk.) gegroefd maken, sponnen, (twee daken:) eene goot aanbrengen tusschen; -kehr, vr.: 1) intrek (seine -kehr nehmen bei oder in: zijn intrek nemen bij of in), 2) binnentreding, bezoek (ein Gasthaus, das viel -kehr hat: een drukbezocht logement), 3) logement; (een) onderkomen; wijkplaats; -kehren, w. o. s.: zijnen intrek nemen (im Vorbeigehen bei Einem -kehren: in 't voorbijgaan bij iemand aanloopen); -keilen, w. b.; vastpinnen, vastslaan; -kellern, w. b.: kelderen; -ker-ben, w. b.: inkepen; -kerkern, w. b.: kerkeren; -kernig, bv. n.: met-één pit. Ein lkind^eliaft, vr.: gelijkstelling (gelijk-op-deeling in de erfenis) van kinderen uit verschillende huwelijken; -kitten, w. b.: stoppen (met stopverf, enz.); -klagen, w. b.: gerechtelijk (langs den weg van rechten) invorderen; -klammern, |
EINLENKEX.
EINKLANGr.
150
|
w. b.: aaneenklampen, vastklampon, (tik.) tusschen parenthesen (tusschen haakjes) zetten; -klang:, m.: (muz.) akkoord, (tig:.) overeenstemming; -klappigr, bv. n.: (pik.) met één vliesje omkleed; -kleben, w. b.: vastplakken in, er inplakken; -kleiden, w. b.: in 't kostuum kleeden, (tig:.) inkleeden (sich -kleiden lassen: kkl.: het kostuum aannemen); -kleistern, w. b.; er inplakken met stijfsel (die Haare -kleistern: het haar met vet insmeren); -klemmen, w. b.: beklemmen (ein eing-eklemmter Bruch: eene beklemde breuk); -klemmung:, vr.: beklemming:; -klinken, w. b,: (eene deur:) op de klink doen; w. o. h.: dichtdoen op de klink; -klopten w. b.: inslaan;-knebeln, w. b.: met een sluitboom sluiten;-kneten, w. b.: er doorheen kneden; -knicken, w. b.: een knak g:even aan, (figquot;.) eene vouw leggen in, inslaan, (jag1.) g-ebrokene takken werpen op .... (om den weg: terug te kunnen vinden); w. o. s.: buigen; -knüp-ten, w. b.: er in vastknoopen (Éinem etwas -knüpfen: iemand iets g:oed op het hart drukken of aan het verstand brengen). eiii'lkochen, w. o. s.: inkoken, verkoken; -kotfern, w. b.: in eene kist sluiten, (fig:, fam.) in de doos stoppen, achter slot breng-en, (g:eld:) potten; -kommen, w. o. onr. s.: inkomen, binnenkomen (schriftlich -kommen: zich schriftelijk wenden; da-gegen oder dawider -kommen: er tegen opkomen; wider Einen -kommen: tegen iemand opkomen, rcht.: iemand in rechten betrekken; sich etwas -kommen lassen: iets in zich laten opkomen); -kommen, z. n. o. (-s): 1) indiening, inlevering (van verzoekschrift, aanklacht, enz.), 2) ('t) binnenkomen van uitstaande gelden, (tig.) inkomen (-kommensteuer, vr.: belasting op het inkomen, inkomsten-belasting); -koppeln, w. b.: omheinen; -korben, w. b.: (een bijenzwerm:) in de korf brengen; -korn, o. (-es, -s): (pik.) spelt; -kramen,w. b.: weder-inpakken; -kreisen, w. b.: omsingelen, een cirkel of kring om .... heen trekken; -kriechen, w. o. onr. s.: er inkruipen, (fig.) inkrimpen; -kriegen, w. b.: (fam.) inkrijgen, binnenkrijgen, (fig.) inhalen, achterhalen; -künfte, vr. mrv.: in-komsten; ontvangsten; -klitten, w. b.: stoppen (met stopverf, enz.). ein'l laden, w. b.: inladen, laden, (fig.) ' uifjiÖod'gen,* nocden; (ook:) lokke^i, •ait-* lokken (der Eingeladene: de genoodigde); ^ladend, bv. n.: (fig.) uitlokkend;-ladungs, in Sam. (-schreiben, o.: schriftelijke uit-noodiging; -schrift, vr.: programma); -lage, vr.: inleg, storting van kapitaal, (spl.) inzet, (rcht. en adm.) bijlage, (brf.) inliggende, (fig.) inlegsel, ingelegd iets; -lager, o. (-s):(mil.) kantonnement (-lager halten: mil.: gekantonneerd zijn, rent.: |
fegijzeld zitten voor schuld; -lagern, w. .: 1) in kantonnement leggen, 2) inlegeren, inkwartieren; w. o. s.: gekantonneerd zijn, (fig.) verblijf houden (sich -lagern w. w.: zijnen intrek nemen); -landisch, bv. n.: inlandsch, inheemsch; -langen, w. o. s.: 1) aankomen, 2) inkomen; w. b.: inleveren, indienen; -lappig, bv. n.: (pik.) eenlobbig; -lass, m. (-es): 1) inlating, toelating, 2) ingang, toegang; -lass, in Sam. (-geld, o.: intree-geld, toegangsprijs; -karte, vr.: intree-biljet, bewijs van toegang; -öl, o.: verguldersolie; -preis, m.: toegangsprijs); -lassen, w. b. onr.: inlaten,, binnenlaten, (tech.) inlaten, voegen, laten inschieten (sich -lassen mit Einem: zich met iemand inlaten; sich-lassen in etwas: zich met iets inlaten; ich kann mich nicht darauf -lassen: 1. ik kan mij niet daarmee inlaten, 2. ik kan mij niet daarover uitlaten; sich mit Einem in ein Gesprach -lassen: een gesprek met iemand hebben; sich in eine Heirath [tj -lassen: trouwbeloften geven; sich auf eine Klage mit Einem -lassen: rcht.: zich partij stellen tegen iemand ; sich in einen Process -las-sen: een proces beginnen); -lauf, m.: 1) ingang, invaart, 2) aankomst, binnenkomst, 3) ('t) inloopcn (van schrift of druk, minder plaats beslaan dan men dacht), 4) krimping (van laken, enz.); -laufen, w. o, onr. s.: (van schepen:) binnenloopen, (van gelden, brieven, berichten, klachten, enz.:) inkomen, (ook:) aankomen, (van laken, enz.:) krimpen, (van schrift of druk:) inloopen, minaer plaats beslaan dan men gedacht had; -faugen, w. b.: in de loog zetten; -lauten, w. o. h. en w. b.: inluiden (die Messe: de kermis); -lege, in Sam. (-brettchen, o.: inleg-plankje; -gabel, vr.: toeslaande vork; -geld, o.: inleggeld, inlegkapitaal;-holz, o.: inleghout; -messer, o : knipmes;-stuhl, toeslaande stoel); -legen, w. b.: 1) inleggen (Figuren in Holz oder Elfenbein -legen: ingelegde figuren maken in hout of in ivoor; mit Gold oder Silber -legen: damasceeren, inleggen met goud of zilver; eingek'gte Arbeit: ingelegd werk; Ehre oder Schande mit etwas -legen: eer of schande met iets inleggen), 2) inmaken (vleesch, groenten, enz.); Fische in Essig -legen: visch marineeren, visch in het zuur leggen, 3) Besatzung -legen: bezetting (in eene plaats) leggen, 4)Kapitalien -legen : gelden storten, fonds storten, kapitaal aanbrengen,.^) Feuer-legen: brandstichten, G) Bier -legen: bier kelderen; Waaren -legen: goederen weder-inpakken; Vorrath [t| -legen: voorraad opleggen; llilute -legen: huiden in de run leggen, huiden in de looikuip leggen ; Wasche -legen: waschgoed in de week zetten; Tücher -legen: lakens vouwen; einen Pfeil -legen: een pijl op den boog doen,egijzeld zitten voor schuld; -lagern, w. .: 1) in kantonnement leggen, 2) inlegeren, inkwartieren; w. o. s.: gekantonneerd zijn, (fig.) verblijf houden (sich -lagern w. w.: zijnen intrek nemen); -landisch, bv. n.: inlandsch, inheemsch; -langen, w. o. s.: 1) aankomen, 2) inkomen; w. b.: inleveren, indienen; -lappig, bv. n.: (pik.) eenlobbig; -lass, m. (-es): 1) inlating, toelating, 2) ingang, toegang; -lass, in Sam. (-geld, o.: intree-geld, toegangsprijs; -karte, vr.: intree-biljet, bewijs van toegang; -öl, o.: verguldersolie; -preis, m.: toegangsprijs); -lassen, w. b. onr.: inlaten,, binnenlaten, (tech.) inlaten, voegen, laten inschieten (sich -lassen mit Einem: zich met iemand inlaten; sich-lassen in etwas: zich met iets inlaten; ich kann mich nicht darauf -lassen: 1. ik kan mij niet daarmee inlaten, 2. ik kan mij niet daarover uitlaten; sich mit Einem in ein Gesprach -lassen: een gesprek met iemand hebben; sich in eine Heirath [tj -lassen: trouwbeloften geven; sich auf eine Klage mit Einem -lassen: rcht.: zich partij stellen tegen iemand ; sich in einen Process -las-sen: een proces beginnen); -lauf, m.: 1) ingang, invaart, 2) aankomst, binnenkomst, 3) ('t) inloopcn (van schrift of druk, minder plaats beslaan dan men dacht), 4) krimping (van laken, enz.); -laufen, w. o, onr. s.: (van schepen:) binnenloopen, (van gelden, brieven, berichten, klachten, enz.:) inkomen, (ook:) aankomen, (van laken, enz.:) krimpen, (van schrift of druk:) inloopen, minaer plaats beslaan dan men gedacht had; -faugen, w. b.: in de loog zetten; -lauten, w. o. h. en w. b.: inluiden (die Messe: de kermis); -lege, in Sam. (-brettchen, o.: inleg-plankje; -gabel, vr.: toeslaande vork; -geld, o.: inleggeld, inlegkapitaal;-holz, o.: inleghout; -messer, o : knipmes;-stuhl, toeslaande stoel); -legen, w. b.: 1) inleggen (Figuren in Holz oder Elfenbein -legen: ingelegde figuren maken in hout of in ivoor; mit Gold oder Silber -legen: damasceeren, inleggen met goud of zilver; eingek'gte Arbeit: ingelegd werk; Ehre oder Schande mit etwas -legen: eer of schande met iets inleggen), 2) inmaken (vleesch, groenten, enz.); Fische in Essig -legen: visch marineeren, visch in het zuur leggen, 3) Besatzung -legen: bezetting (in eene plaats) leggen, 4)Kapitalien -legen : gelden storten, fonds storten, kapitaal aanbrengen,.^) Feuer-legen: brandstichten, G) Bier -legen: bier kelderen; Waaren -legen: goederen weder-inpakken; Vorrath [t| -legen: voorraad opleggen; llilute -legen: huiden in de run leggen, huiden in de looikuip leggen ; Wasche -legen: waschgoed in de week zetten; Tücher -legen: lakens vouwen; einen Pfeil -legen: een pijl op den boog doen, 7) NeKcen «legen: (tnb.) stekken van uur-lieren poten; die Reben (den Wein) -legren: stekken van den wijnstok poten, 8) ein gutes Wort für Einen -legen: een goed woord voor iemand doen; eine Appellation-legen: (rcht,) hooger beroep aantee-kenen, in hooger beroep komen; Protest -legen: protesteeren, protest doen; w. o. h.: (bij voerlui:) remmen; sich -legen, w. w.: (jag.) §:oed net spoor volgen; sich an einem (iebirge -legen: eene mijn openen; -leger, m.: (tnb.) stek, pootstek, (fig.) knipmes; -leimen, w, b.: er in vastlijmen; pleiten, w. b.: (iemand:) binnenleiden, introduceeren, (iets:) inleiden, (ook:) tot een goed einde brengen, (rcht.) instru-eeren; -leitung, vr.: inleiding, (rcht.) instructie, (fig.) introductie; -lenken, w. b.: naar binnen keeren, (hik. en fig.) weder in het lid brengen; w. o. h.: op den goeden weg terugkeeren (wieder -lenken: op den goeden weg terugkeeren; een ge- |
EINQUARTIREX.
EINLERNEN.
151
|
sprek; hervatten; op een onderwerp: terugkomen); -lernen, w.b.; instudeeren, van buiten leeren; -lese, in Sam. (-mascnine. vr. mrv.: houten kam; -schnüre, vr. mrv.; rektouwen); -lesen, w. b. onr.: inzamelen; -leuchten, w. o. h.: duidelijk zijn; -leueh-tend, bv. n.: duidelijk. eiii'lliefern? w. b.: inleVeren, (fig:.) overleveren (einen Ausreisser -liefern: een deserteur uitleveren); -liegen, w. o. onr. h. en s.; in kwartier liggen, ingekwartierd zijn; -liegend, bv. n.; inlig-gend; -lispeln, w.b.: influisteren; -lochen, w. b.: een gat maken in;-logiren [iel, ^ w. I).: inlegeren, inkwartieren (sieh -lo giren [iel, zijnen intrek nemen);-lösen, w. b.: lossen (einen Weehsel -lösen: eenen wissel honoreeren); -löthen [t], w. b.: er in soldeeren; -ludeln, w. b.: (art.) kruit in het lontgat doen; -lullen, w. b.: in slaap zingen, (tig.) in slaap wiegen. eiii'lnmchen, w. b.: inpakken, inwikkelen, (vleesch, spek, groenten:) inmaken, (vruchten:) konfijten, (deeg:) kneden, (kalk:) aanmaken; -mahdig, bv.n.:slechts ééns in het jaar te maaien; -mahlen,w. b. onr.: malen, vermalen; -inalmen, w. b.: opvorderen, inmanen; -maischen, w.b.: (mout:) in de broeikuip zetten; -'mal, bw.: eens (i. a. b.) -mal ist kein Mal: spr.: eens is geens; -mal turallemal: eens voor al; -mal über das andere: om den andere; -mal', bw.: 1) eens, 2) eenmaal; -maleins, o. (-): tafel van vermenigvuldiging; -inalig, bv. n.: voor ééns; -mannisch, bv. n.: één--*• persoons-; -mariniren [iel, w, b.: mari neeren ; -marsch, m.: binnenrukking, intocht; -marschiren [iel, w. o. s.: binnenrukken; -mass, o.: inmeting, verlies bij het meten; -master, in. (»s; mrv, -): eenmas-ter, schip (vaartuig) met één mast; -mas-tig, bv. n.: met één mast; -inauern, w. b.: ommuren, (mtsl.) dichtmetselen, (fig.) tus-schen de vier muren zetten ot' opsluiten; -meischen, w. b.: (mout:) in de broeikuip zetten; -meisseln, w. b,: 1) er in beiteien, 2) openbeitelen; -mengen, w. b.: er in (er onder) mengen (sieh -mengen, w. w.: zich er in mengen, zich er mede bemoeien); -messen, w. b. onr,: \ \ inmeten, 2) er in meten; -miethen [tl, w. b.: eene kamer pot' kamers) hureji voor, (gem.) kam^ren (sieh • , -Giiethen [t], w. V.: eene' woningMiuren); -mischen, w. b.: er in (er onder) mengen (sieh -mischen, w. w.: zich er in mengen, zich er mede bemoeien); -mummen, w. b.: instoppen, inwikkelen, inhullen;-münden, w. o. n.: uitwateren, uitloopen, zich ont-. lasten; -mündung, vr.: uitwatering;-mün- zen, w. b.: wisselen tegen specie, (mtw.) vermunten; -münzung, vr.: vermunting; -muth [tl, m.: eensgezindheid, eenstemmigheid; -müthig [tl, bv. n.: eensgezind, eenstemmig; -miithigkeit [tj, vr.: eensgezindheid, eenstemmigheid. ein'lna^clii, w. b.: vastspijkeren; -niihen, w. b.: er in vastnaaien, (kim.) innemen, nauwer maken; -nahme,yr.: (mil.) inneming, bemachtiging, verovering, (van belastingen:) invordering, inning, (fig.) ontvangst (-nahme, in Sam.: -buch, o.: boek der ontvangsten: -stube, vr.: ontvangers-kantoor, belasting-kantoor); -neh-men, w. b. onr.: innemen (i.a.b.),(gelden. |
belastingen:) innen, ontvangen, (ontbijt, enz.:) nuttigen (Einen wider Einen -neh-men: iemand tegen iemand stemmen, iemand tegen iemand ingenomen maken; sieh -nehmen lassen: zich [gunstig of on-gunstigl laten stemmen; einen Geruch -nehmen: eenen reuk [of reukgoed] ruiken ; den Kopt' -nehmen : naar net hoofd gaan, b.v. wijn; Vorwürfe -nehmen: verwijtingen aannooren of verduwen: etwas gen au -nehmen: goed luisteren naar iets iets aandachtig aanhooren; die Segel -nehmen: de zeilen reven; -nehmend, bv. n.: innemend: -nehmer, m. (-s; mrv. -): ontvanger (van de belastingen); -nehme-rei', vr.: belastingkantoor: -netzen, w. b.: bevochtigen, (waschgoed:) invochten, (tech.) natten; -nicken, w. o. s.: indommelen ; -nieten, w. b.: er in vastklinken : sieh -nisteln (sieh -nisten), w. w.: zich er in nestelen; -nöthigen |t], w. b.: (Einem etwas: iemand tot iets) noodzaken, dwingen. Kin'lödo, vr.: woestijn, woestenij, eenzaam oord, doodsche plaats; -öhrig, bv. n.: met één oor; -ölen, w. b,: oliën, insmeren met olie, ein'hpacken. w. b.: inpakken, pakken, (tig. fam.) zich wegpakken, zijne biezen pakken (sie packt gewaltig ein: tig. fam.: zij takelt drommels af, zij wordt er alles behalve mooier op); -packer, m.: pakker, inpakker; -pappen, w. b.: er in vastplakken; -paschen, w. b.: smokkelen, binnensmokkelen; -passen, w. .b.: 1) er in passen, 2) pasmaken; -passiren [iel, w. o. s.: op zijnen tocht aankomen (in eene plaats), er doorheen komen; -peitschen, w. b.: (fam.) er inranselen (Einem etwas -peitschen: iem. iets leeren met slaag); -pelzen, w. b.: (tnb.) oculeeren, in de spleet enten; -pfahlen, w. b.: ompalen, palissadeeren; -pfarren, w, b.: bij eene parochie voegen, aan eene parochie trekken; -pfettern, w. b.: (kkk.) peperen, (fig.) inpeperen; -pferchen, w. b.: opsluiten, (onbeheerd vee:) schutten; -pfianzen, w. b.: er in planten,(ontl.) doen vastgroeien, (fig.) inboezemen, (ook:) inprenten; -pflastern, w. b.: 1) met bestrating omringen, 2) er als bestrating inbrengen; -ptlöcken, w. b.: 1) er in vastpinnen, 2) met paalwerk omringen; -pflügen, w. ' U.f (Vikk.)* met* den» ^gt;loeg«in-den,groïid ' * • ' brengen, [(ook:) omploegen; -pfropfen, w., b.: (tnb.) enten, (hik.) inenten; -plunder, m. (-s; mrv. -): eenponder;-pfündig, bv. n.: één pond zwaar; -pfützen, w. b.: putten; -pichen, w. b.: 1) pekken, 2) er in vastpekken; -plaudern, w. b.: (Einen: iemand) in slaap praten, (Einem etwas: iemand iets) in net hoofd praten, overreden van; -pökeln, w. b.: inmaken; -pragen, w. b.: er indrukken, (fig.) inprenten; -predigen, w. b.: 1) inprenten, 2) aanpree-ken; -pressen, w. b.: er inpersen, (fig.) opeenpakken (ein'gepresst sitzen : opeengepakt zitten); -proben (-probiren [ie]), w. b.: probeeren, (fig.) er inpassen; • -prügeln, w. b.: er inranselen, er inbrengen met slaag; -pudern, w. b.: met poeder bestrooien; -pumpen, w. b.: er inpompen; sieh -puppen, w. w.; (ins.) in eene pop veranderen. cin'lquartiren [ie], w. b.: inkwartie- |
EIN QUARTIEUUGSZETTEL.
152
EIN SCHICHTIG.
|
ren; -auartirungszettel [iej, m.: biljet van inkwartiering-; -quellen, w. b.: in de week zetten, (vaatwerk;) dicht laten trekken (door het vol water te zetten); -querlen, w. b.: tot schuim kloppen of roeren. ein lraffen, w.b.: erinrapen; -rahmen. w. b.; omlijsten, (laken, enz.:) op een raam spannen (om het te laten rekken); -rammeln (-rammen), w. b.: inheien; -rathen [tl, w. b.: aanraden;-rangiren [ie], w. b.: indeelen; -rauchern, w. b.: rooken, berooken, met rook doortrekken, (fig-.) ontsmetten 5 -raumeii, w. b. t opruimen bergen, wegrbergen, (fig-.) inruimen, (ook:) toegeven, toestemmen, toestaan, (ook:) afstaan, overgeven; -raunen, w. b.: inblazen,^ toefluisteren, (fig.) ingeven. ein Irechen, w. b.: oprijven, opliar-ken; -rechnen, w. b.; mede-rekenen, er bijrekenen (mit eingrerechnet: mede-«rerekend); -rede, vr.: tegrenwerpiner, (rohc.) exceptie; -reden, w. b.: (Emem etwas: iemand iets) in het hoofd praten, wijsmaken, (Einem Muth (t|; iem. moed) inspreken; w. o. h.: (Einem: iemand) tegenspreken, (ook:) in de rede vallen; -renen. w. b.: (zeew.) reven; -registriren [iej, w. b.: registreeren, inschrijven; -regnen, w. onp. h.: inregenen; -reiben, w. q. onr.: 1) inwrijven, insmeren, 2) er inwrijven of mraspen, 3) (fiir.) betaald zetten; -reichen, w. b.: indienen, inleveren; -reihen, w. b.: rijgen, aanrijgen, (kim.) los ineenrijgen; -reihig, bv. n.: 1) op één rij geplaatst, 2) met slechts één rij (knoo-pen, enz.); -reissen, w. b. onr.: 1) inscheu-ren, i) afbreken; w. o. onr.s.: inscheuren, scheuren, (hg.) vorderingen maken, toenemen ; -reiten, w. o. onr. s.: naar binnen komen rijden (te paard); w. o. onr.: 1) kapot- (of: ten onderste boven, of': open-) rijden, 2) dresseeren voor onder den man (die emgerittenen Pierde: de paarden, die voor onder den man gedres- z,Jn^' -renken, w. b.: weder in het lid brengen of zetten; -rennen, w. b. reg. en onr.: kapot- (of: ten onderste boven, 01: open-) loopen; w. o. reg. en onr. s.: tegen)10611 0P)? (fiff-) invliegen (-auf: ri*1'i'icliten, w. b.: inrichten, (fig.\ , effeiea,. (hik.) zetten, weder'in het lid quot;rengen (sich -richten, w. w.: zich oprichten, zijne huishouding inrichten; fig. zich regelen); -riegeln, w. b.: 1) grendelen, dichtgrendelen, 2) (fig,) opsluiten, (ook:) wegsluiten; -riss, m.: inscheuring, scheur; -ritt, m.: inrijding (te paard); -ritzen, w. b.: 1) insnijden, 2) openrijten, 3) er inkrassen, er opkrassen; -rollen, w. b.: 1) er inrollen, 2) oprollen; -rosten, w. o. s.: inroesten;-rücken, w. b.: invoegen, inschuiven, (in kranten:) plaatsen, zetten, (typ.) insnijden, doen inspringen; w. o. s.: binnenrukken (ins La- fer -rücken: het kamp betrekken; in emands Stelle -rücken: iemands plaats innemen); -rückungsgebühren, vr. rnrv.: kosten van plaatsing (b.v. van eene advertentie in eene krant), advertentie-kos-ten; -rühren, w. b.: 1) aanlengen, aanmengen, aanmaken (b.v. kalk), 2) er in-roeren, er doorheen roeren (b.v. een ei); -runzeln, w. o. s.: krimpen.er -rücken: het kamp betrekken; in emands Stelle -rücken: iemands plaats innemen); -rückungsgebühren, vr. rnrv.: kosten van plaatsing (b.v. van eene advertentie in eene krant), advertentie-kos-ten; -rühren, w. b.: 1) aanlengen, aanmengen, aanmaken (b.v. kalk), 2) er in-roeren, er doorheen roeren (b.v. een ei); -runzeln, w. o. s.: krimpen. |
lEins, vr. (-; mrv. -en): een; (op speelkaarten:) aas; (fig.) hetzelfde; - urn das andere: om den anderen, beurt om beurt; - ins andere (gerechnet): het een door het ander gerekend, dooreen genomen; es kommt auf - heraus: het komt overeen uit, het komt op hetzelfde neer; es ist mir Alles -: het is mij alles hetzelfde, het is mij volmaakt onverschillig. leiiiH, tw. en vnw.: een; - von beiden: een van beiden, een van tweeën; es ist halb -: het is half een. leins. bw.: eens; (fig.) eenstemmig, eensgezind; wir wollen - trinken: wij zullen eens drinken; noch -: nog eens; hierüber sind wir -: hierover zijn wij dr zaak eens. Kin lnaat, vr.: 1) ('t) zaaien, 2) zaaizaad, 3) zaaisel; -sackeln, w. b.: zakken, in den zak steken, (fig. fam.) opstrijken, inpalmen; -sacken. w. b.: zakken; -saen, w. b.: (zaad:) zaaien, (grond:) bezaaien: -sagen, w. b.: voorzeggen, (fig.) influisteren, inblazen; -sagen. w. b.: inzagen; -saitig, bv. n.: met slechts één snaar; -sal-ben, w. b.: ]) zalven, 2) balsemen;-salzen, w. b.: zouten; -salzer, m.: zouter; -sam, bv. n.: eenzaam; -sauiig, bv. n.: (pik.) met slechts één zaadkorrel; -samkeit, vr.: eenzaamheid: -sammeln, w.b.: inzamelen (für die Armen-sammeln: collecteeren; Steuern -sammeln: belastingen innen; Lorbeern -sammeln; lauweren oogsten; die Stim-men -sammeln: 1. de stemmen opnemen, 2. stemmen jagen, stemmen trachten te winnen); -sammler, m.: inzamelaar, (fig.) collectant; -sammlung, vr.: inzameling, (fig.) collecte; -satz, m.: (spl.) inzet inleg, (rcht.) hypotheek, kusting, verband, (fig.) etensdrager, kokstrommel, (bij looiers:) in de looikuip zetting, (in vijvers:) broedsel jonge visenjes; -satz, in Sam. (-becher, m.: stel in elkaar passende bekers; -gewicht, o.: stel in elkaar passende gewichten; -röhre, vr.: verlengpijp, aanzetpijp; -stück, o,: verlengstuk; -teich, vr.: viscn-vijver); -sauen, w. b.: bemorsen, bevuilen; -sauem, w. b.: 1) gist (of: zuurdeeg) doen in, 2) in het zuur leggen; -saufen, w. b. onr,: opslobberen, inslobberen; -sauge, in Sam. (-ader, vr.: opslurpende ader; -ge-fasse, ,o. mrv.. pntl4: opslurpend^ vaten): -saugen, w. b.'onr.i opslurpen, (fig.) inzuigen (sich -saugen, w. w.: er inzuigen, er intrekken); -saurnen, w. b.: zoomen, boorden; -siiung, vr,: l) zaaiing, ('t) zaaien, 2) bezaaiing, 3) zaaizaad, 4) zaaisel. ein Isclialig:, bv. n.: met slechts één dekschild; -schalten, w. b : 1) inschuiven, inlasschen, bijvoegen, er tusschen invoegen, 2) plaatsen, opnemen; -schaltung,vr.: inlassching; -schafthier [tl, o.: dier met slechts één dekschild; -schanzen, w. b.: verschansen; -scharfen, w. b.: inscherpen, inprenten, op het hart drukken; -scharren, w. b.: begraven, onder de aarde stoppen; -schattige Völker, o. mrv.: (adk.) éénscha-duwige volken; -schaufeln, w. b. in.... scheppen; -schenken, w. b.: inschenken (klaren Wein -schenken: spr.: klaren wijn schenken, d. i. niet draaien of veinzen, maar de dingen bij hun waren naam noemen); -scheuern, w. b.: binnenhalen (den oogst), in de schuur brengen, ciii'lscliiclitig:, bv. n.: (mnw.) slechts |
EINSCHIC KEN.
EINSCHüPPEN.
153
|
uit één laag: bestaande; -sehicken, w. b.: 1) inzenden, 2) naar binnen zenden; -schie-ben, w, b. onr.: inschuiven, (rcht.) onderschuiven (das Brod -sehieben: het brood in den oven schieten ; sich -sehieben, w. w. onr.: leeren kolven of kegelen); -schiebsel, o. (-s; mrv. -): inschuifsel, tusschenvoeg-sel, (.fig.) insluipsel; -schiessen, w. o. onr. s.: instorten, invallen; w. b. onr.: inschieten, kapot-(neer-, omver-) schieten, (fig.) inschieten (das Brod -schiessen: het brood in den oven schieten; Geld -schiessen: geld schieten, geld storten; ein Gewehr -schiessen ^ een geweer prqbeeren ; Soldaten -schiessen: soldaten in het vuur leeren exerceeren; sich -schiessen, w. w. onr.: leeren schieten; ein'geschossen sein in: bedreven of knap zijn in); -schiften, w. o. s.: invaren, instevenen; w. b.: inschepen (sich-schiften, w.w.: scheepgaan); -schirren, w. b.: optuigen, inspannen., aanspannen. ein'lsclilaeUten, w. -b.: slachten; -schlachtig, bv. n.: (vea.) van dezelfde kleur; -schlafen, w. o. onr. s.: inslapen (ook fig.)? in slaap geraken (das Bein ist mir ein'geschlafen: mijn been slaapt), (fig.) verflauwen, verminderen, (pop.) slabakken; -schlaferig, bv. n.: éénpersoons-, voor één persoon;-schlafern, w. b.: in slaap maken, (fig.) in slaap wiegen; -schlafernd, bv. n.: (gnk.) slaapverwekkend, slaap-, verdoo-vend; -schlag, m.: (het) inslaan, (kph.) handslag, toeslag, (brf.) mliggende, inge-slotene, bijlage, (ook:) omslag, enveloppe, (kim. en wev.) inslag, (fig.) raad, (voor vaatwerk:) zwavel (einem Fasse oder dem quot;\Veine den -schlag geben: een vat of den wijn zwavelen) zie 8 regels lager; -schlag, in Sam. (-faden, m.: wev.: inslagdraad; -spane, m. mrv.: gezwavelde spaanders); -sfagemesser, o.: knipmes; -schlagen, w. b. onr.: inslaan (i. a. b.), (fig.) wikkelen, pakken, doen (in Kisten -schlagen: in kisten pakken, in kisten doen; Pflanzen -schlagen: planten met aarde bedekken of aanaarden; den Wein -schlagen, den wijn zwavelen: Eier -schlagen: eieren in.... roeren; die Segel -schlagen: zeew.: een bijlegger maken; einen Weg -schlagen: eenen weg inslaan); w. o. onr. h.: 1) inslaan (es hat in dieses Haus eingeschlagen : de bliksem* Is4 in Uif huis' ingeslagen; 2) (nmw,) beginnen te graven, ontginnen; 3) (bij koop en verkoop:) toeslaan, handslag geven en top zeggen: 4) beantwoorden aan de verwachting; 5) -schlagen in: behooren tot (das schlagt nicht in mein Fach ein: dat behoort niet tot mijn vak); -schlagend, bv. n.: bevoegd (die-schlagen-den Behörden: de bevoegde autoriteiten); -schlager, m.: mijnontginner; -schlagig, bv. n.: behoorende tot, (van autoriteiten :) bevoegd, wie het aangaat; -schleichen, w. o. onr. s. (en : sich -schleichen, w. w. onr. h.): insluipen, binnensluipen; -schleiern, w. b.: omsluieren, (kkl.) den sluier omhangen, als non aannemen, (fig.) doen betrekken, versomberen (sich -schleiern lassen: den sluier aannemen, noil worden); -schlei-fen, w. b. reg.: insleepen, (fig.) binnensmokkelen; w. b. onr.: op----(in----) |
slijpen: -schleppen, w. b.: insleepen, (fig.) binnensmokkelen, (besmetting of eene ziekte) brengen (in een land, enz.); -schlies-sen, w. o. onr. s.: sluitend zijn, sluiten; w. b. onr.: insluiten, (fig.) opsluiten, achter slot en grendel brengen, (ook:) omvatten, in zich sluiten (Einen in sein Gebet -schlies-sen: iemand in zijn gebed gedachtig zijn: ein Wort -schliessen: een woord tusschen parenthesen of haakjes zetten); -schliess-lich, bw.: met inbegrip van; bv. n.: daarin (daaronder) begrepen; -schliessungszei-chen, o.: (tik.) parenthese; -schlingen, w. b. onr.: er invlechten, er doorheen vlechten; -schlucken, w. b.: inslikken, inslokken: -schlummern, w. o. s.: insluimeren; -schlüp-fen, w. o. s.: er inglippen, binnenglippen; -schlürfen, w. b.: inslurpen, opslurpen, (pop.) lurken; -schluss, m.: J) insluiting, (net) insluiten (mit -schluss des: met inbegrip van), 2) ('t) ingeslotene, (brf.) inlig-gende (als -schluss: als bijlage, ook: ingesloten), 3) parenthese (-schlusszeichen, o.: parenthese). (kin'lMc]iiiialzen, w. b.: vetten, insmeren, oliën; -schmauchen, w. b.: beroo-ken, met rook doortrekken; sich -schmei-cheln, w. w.: zich een wit voetje verschaffen, zich door pluimstrijkerij bemind maken ; -schmeichelnd, bv. n.: flikflooiend, pluimstrijkend; -schmeichelung, vr.: flik-flooierij, pluimstrijkerij; -schmeissen, w. b. onr.: insmijten, inwerpen, ingooien; -schmelzen, w. b. reg.: 1) smelten, 2) er insmelten; w. o. onr. s.: smelten, (fig.) insmelten; -Schmieden, w. b.. er in vastsmeden, (fig.) in kluisters klinken, in boeien slaan; -schmieren, w. b.: insmeren (Einem etwas -schmieren; iemand met slaag iets aan het verstand brengen; etwas in ein Buch -schmieren: iets in een boek neerkrabbelen); -schmuggeln, w. b.: binnensmokkelen; -schmutzen, w. b.: vuilmaken; -schnallen, w. b.: er ingéspen ;-schnarchen, w. o. s.: met gesnork in slaap vallen; -schnauben, w. b.: opsnuiven, insnuiven; -schneide, vr.: insnij-ijzer (-schneidesage, vr.: boekbinderszaagje); -schneiden, w. b. onr,: er insnijden, (fig.) insnijden (gesneden minder uitleveren, dan het ongesneden was), (bij boekbinders:) inzagen; w. o. onr.h.: snijden,insnijden; -schneidig, bv. n.: eensnijdend, met slechts één scherpen kant; -schnitt, m.: insnijding, (fig.) inzameling^-schnitzen, w. b.: er,insnijden: -schnupfen, w.'b.: insfluiven, opsnuiven; -schnüren, w. b.: rijgen; -schöpfen, w b.: scheppen, er inscheppen. einl^hriiiiken, w. b.: beperken, (fig.) bekrimpen, verminderen (sich -schranken, w. w.: zich bepalen bij, zich bepalen tot); -schrankend, bv. n.: beperkend; -schrauben, w. b.: er in vastschroeven, (eene schroef:) aanschroeven, vastdraaien; -schrecken, w. b.: bangmaken ; -schreibe, in Sam. (-gebühr, vr., of: -geld, o.: kosten van inschrijving,registratie-kosten);-schrei-ben, w. b. onr : inschrijven, registreeren, (kph.) boeken (sich -schreiben, w. w. onr.: zijnen naam inschrijven); -schreiten, w. o. onr. s.: naar binnen komen stappen, (fig.) tusschenbeide komen; -schroten, w. b.: in den kelder neerlaten; -schrum-pfen, w. o. s.: krimpen, kleiner worden, (fig.) rimpelig worden; -schub, in.: 1) inschuiving, (fig.) inlassching, 2) inschuifsel; -schüchtern, w. b.: bangmaken; -schu-len, w. b.: dresseeren, africhten: -schüp- |
EINSCHüRIG.
154
|
en, w. b.: met de scliop er inwer-en; -schürigr, bv. n.: (van schapen:) slechts ééns in het jaar geschoren (van land: afgemaaid) wordende; -schuss, m.: (wev.) inslag, (kph.) storting, geldstorting; -schustern, w. o. li.: (pop.) achteruit werken, de lijdende partij zijn; -schutten, w. b.: instorten (- in: in), (graan:) zakken. (vee:) schutten, opsluiten ; -schwarzen, w. lgt;.: zwartmaken, (fig.) smokkelen, binnensmokkelen; -schwarzer, m. (-s; mrv. smokkelaar, sluiker; -schwatzen, w. b.: in het hoofd praten, wijsmaken, op de mouw spelden; -schwefeln, w. b.: zwavelen; -scliwemmen, w. b.: aanspoelen, er drijvend inbrengen; -schwenken, w. o. h.: binnenwaarts zwenken; sieli ,-schwingen, w. w. onr.: (van vogels:) komen zitten, neerkomen, (van dieren en menschen:) vlug klimmen. ein lse^len, w. o. s.: er inzeilen, er invaren3-segnen, w. b.: inzegenen, (priesters:) wijden, (nieuwe lidmaten:) bevestigen (protestantsch), het vormsel toedienen aan, vormen (katholiek); -sehen, w. b. onr.: inzien (i. a. b.); z. n. o.: inzage (ein -sehen haben in: inzage nemen van, nazien; ook: voorzien in; ook: het oog houden op); -seifen, w. b.: inzeepen; -seitig, bv. n.: eenzijdig (ook lig.); -seitigkeit, vr.: eenzijdigheid; -senden, w. b. onr.: inzenden; -sender, m.: inzender, (kph.) expediteur, verzender; -senken, w. b.: inlaten, neerlaten, (pik.) planten, poten. Kiii'^er, m. (-s; mrv. -): een. Kin'Metx, in Sam. I -eisen, o.'.graveerstift om uit te ronden; -rose, vr.: (bwk.) rozet. eiii'lMetzen, w. b.: 1) zetten, plaatsen; (fig.) vastzetten, (ook:) opsluiten; 2) ten pand geven, als onderpand stellen; J») op het spel zetten, wagen, (spl.) inzetten; 4) benoemen, aanstellen (sicii -setzen: 1. zijne plaats innemen, 2. plaats nemen); -setzling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) stek. Kin'lHieht, vr.: inzage, (fig.) inzicht (meiner -sicht nach: naar mijn inzien, naar mijne wijze van zien); -sichtsvoll, bv. n.: oordeelkundig, verstandig, helderziend (fig.); -sickern, w. o. s.: insijpelen; -siedelei', vr.: hermitage, kluizenaarswo-ntng, kluis, Cfig ) afzomlering, CHinzaauiljeid; -sieden, w. o. h.: inkoken,* verkoken; w. b. onr.: laten verkoken; -siedler, m. (-s; mrv. -): kluizenaar (-siedlerleben, o.: kluizenaarsleven ; -siedlerisch, bv. n.: kluize-naar-achtig, (fig.) eenzaam, stil; -siegeln, w. b.: insluiten en dichtlakken; -silbig, bv. n.: eenlettergrepig, (fig.) weinig sprekend, karig met woorden; -silbigkeit, vr.: eenlettergrepigheid, (fig.) karigheid met woorden; -singren, w. b. onr.: in slaap zingen (sich -singen, w. w. onr.: leeren zingen, zich bekwamen in den zang); -sinken, w. o. onr. s.: inzakken, (fig.) verzakken, (van schepen:) zinken; -sitzen, w. o. onr. h. en s.: plaats nemen ; -sitzig, bv. n.: met slechts één zitplaats, voor één persoon. eins'mals, bw.: eenmaal, eens. ein'HUhli^, bv. n.: met eene enkele zool (mrv.: met enkele zolen). ein'Ispannen, w. b.: 1) inspannen, 2) op het raam spannen; -spanner, m. (-s, mrv. ■): éénpaards-rijtuig, rijtuig met (of: |
rijtuig voor) één paard; -spannig, bv. n.: met één paard bespannen; -speichern, w. b.: in het pakhuis opslaan;-spelzig, bv. n.: (pik.) met slechts één zaadvliesje; -sperren, w. b. : opsluiten; sich -spiclen. w. w.: bedreven in het spelen worden; zich in het spel oefenen; -spinnen, w. b. onr.: er in- (er doorheen) spinnen (sich -spinnen, w. w. onr.: ins.: zich in een omkleedsel spinnen); -sprache, vr.: tegenspraak, (fig.) verzet (-sprache thun: in verzet komen); -sprechen, w. b. onr.: inspreken (Einem Mnth UI -sprechen: iem. moed inspreken; w. o. onr. h.: terloops aankomen (bei Einem -sprechen: bij iem. aanloopen): -sprecher, m.: (rcht.) verweerder; -sprengen, w. b.: 1) besprenkelen, (fig.) bestrooien (den Schnitt eines Buches -sprengen; een boek op snede gespikkeld maken), 2) openloopen (eene deur); w. o. onr. s.: komen aanrennen; -spritzen, w. b.: inspuiten, (waschgoed:) invochten; -sprosser, m. (-s; mrv. -): (jag.) jong hert; -spruch, m.: Zie -sprache eiust, bw.: I) eens, vroeger; 2) eenmaal, later; 1 -mals, bw.: eens. eenmaal; -weilen, bw.: I) middelerwijl, inmiddels, 2) tijdelijk, voorloopig; -weilig, bv. n.: tijdelijk, voorloopig. ein'lstallen, w. b.: stallen; - stammen, w. b.: boren ; -stammig,bv. n.: 1) een-stainmig, 2) eenstengelig; -stampten, w. b.: instampen; -stand, m. (-es, -s): ambtsaanvaarding; -stands, in Sam. (-geld, o.: intree-geld, mil. en mar.: handgeld; -ge-rechtigkeit, vr., en: -recht, o.: recht van naasting; -schmaus. nr: maaltijd bij gelegenheid van de ambtsaanvaarding);-stan-kern, w. b.: met stank verpesten;-stiiu-ben, w. b.: 1) bestuiven, 2) poederen; -stauen, w. b.: instouwen. Kin'lstecliblt;gt;s:en, m.: (typ.) insteekblad; -stechen, w. b. onr.: insteken, (spl.) aftroeven (seewarts -stechen: het ruime sop kiezea); -stecken, w. b.: er in vaststeken, (geld:) in den zak steken, opstrijken, (degen:) weer in de scheede steken, (pop.) in de doos stoppen, achter slot zetten, gevangen zetten, (fig. fam.) slikken, verduwen, in den zak steken (b.v. vernederingen); -stehen, w. o. onr. h. en s.; instaan (tjir /'t.was oder-für Einen-stehen: voor iets of voor iemand instaan; inquot; einen Kauf -stehen: eenen koop overnemen; die Wage steht ein: de evenaar staat in het huisje; -steher, m. (-s; mrv. -): (mil.) plaatsvervanger; sich -stehlen, w. w. onr.: binnensluipen, insluipen, (fig.) zich indringen; -steigen, w. o. onr. s.: naar binnen klimmen (in das Fenster -steigen: het raam inklimmen); -stellen, w. b.: stellen, plaatsen, zetten, (fig.) staken, doen ophouden (das Wild -stellen: jag.: het wild omsingelen; sich -stellen, w. w.: komen, verschijnen; sich wieder -stellen: terugkeeren). einst ens, bw.: Zie einst, ein'lsticken, w. b.: er opstikken, er opborduren; -stielig, bv. n.: (pik.) eenstengelig. einst'i^, bv. n.: toekomstig, ein'lstiniinen, w. o. h.: (muz.) ac-compagneeren, (fig.) instemmen (-mit: met); -stimmig, bv. n.: (muz.) voor (of: door) één stem, (fig.) eenstemmig, een- |
EINWICKELN.
155
|
parigr; -stimuiigkeit, vr.: eenstemmigheid. «Miist'mals, bw.: Zie einst. ein'lstëckigr, bv. n.: één verdiepingr hoog-, van één verdieping:; -stopten, w.b.: instoppen, insteken, (eene tabakspijp:) stoppen; -stoffer, m.: stopmesje;-stossen, w. b. onr.: instooten, (tig:.) instampen; -streiehen, w. b. onr.: instrijken, (mtsl.) aanstrijken, (g:eld:) opstrijken, (jag:.) met het strijknet vang-en; w. o. onr. s.: stapvoets gaan; -streuen, w. b.: strooien (den Pferden streuen: de paarden strooien, een stroo-leger onder de paarden spreiden; mit Zucker -streuen: met suiker bestrooien, gt; suiker op____strooien; etwas mit -streuen: ' tig:.: iets er instrooien, iets er ondermen gen; eine mit Witzen eingestreute Kede: een met geestige zetten gekruid gesprek); -strich, m.: keep, inkeping, (van sleutels :) baard; -stricken, w. b-: er inbreien ^stromen, w. s. s.: er instroomen, naar binnen stroomen; -stücken, w. b.; er een stuk inzetten, (tig.) verstellen, lappen;-studi-ren liej, \v. b. instudeeren, van buiten leeren; -stüi'inen, w. o. h. en s.: instormen (auf Einen -sturmen: op iem. losstormen ot' aanvliegen; auf seine Gesundheit -stür-men, zijne eigene gezondheid vernielen); -sturz, nu: instorting (den -sturz drohen: dreigen in te storten);-stiirzen, w. o. s.: instorten; -stützen, w. b,: (tub.) lager of korter maken; -sudeln, \y. b.: vuilmaken; -sylbig, bv. n.: Zie eiu ltsig-i*;'. bv. n.: van één dag;-tags, in Sam. (-blume, vr.: bloem die slechts één dag bloeit; -pfianze, vr.: plant die .1 slechts één dag leeft; -niege, yr.: één- dags-vlinder); -tauchen, w. b.: indompelen, indoopen; w. o. s.: duiken, onderduiken; -tauschen, w. b.: inruilen, ruilen; -teigen, w. b.: tot deeg kneden, (schl. en lig.) beklodderen; -theilen UI, w. b.: 1) indeden, 2) verdeelen; -theilig Ltl, bv. n.: (fig.) ongedeeld, geheel; -thun, w. b. onr.: doen. plaatsen, bergen, enz. (-in: in); -thüren, w. b.: met deklatten bekleeden; -tönig, bv. n.: eentonig; -tönigkeit, vr.: eentonigheid; -tonnen, w. b.: tonnen, in tonnen doen; -tracht, vr.: eendracht; -traehtig, bv. n.: eendrachtig (bw.: eendrachtelijk); -trachtigkeit, vr.: eendrachtigheid, eendracht; -tngt;g, m. (-es, -s): (kph.)' bóelcing, (wev.gt; inslag, ('ng.; benadeeling, afbreukdoening, inbreukmaking (einer Sache -trag thun: afbreuk doen aan eene zaak; Einem in seinen Gerechtsamen -trag thun: iemands rechten krenken); -tragen, w. b. onr.: (kph.) boeken, optee-kenen, (wev.) inslaan, (rig.) inbrengen, in ) (iemands zak) brengen, baten; -traglich, voordeelig, winstgevend; -traglichkeit, vr.: voordeeligheid; -tranken, w. b.: weeken, laten weeken (Einem etwas-tranken: pop.: iemand iets inpeperen); -traufeln, w. b.: er indruppelen; -treffen: w. o. onr. s.: 1) aankomen, 2) gebeuren, zich verwezenlijken, 3) uitkomen, juist zijn, overeen-steinmen; -treibbar, bv. n.: invorderbaar; -treiben, w. b. onr.: (spijkers, enz.) slaan in, er inslaan, (geld:) invorderen, innen, (vee:) naar huis drijven,den stal indrijven, (ook:) in de wei brengen (Einen -treiben : *• lig.: iem. in het nauw brengen, iemand den mond snoeren); -treiber, m.: belasting-inner, ontvanger; -treten, w. o. onr. s.: |
binnentreden, binnenkomen, (adm. en rcht.) in functie treden, (lig.) plaats grijpen, (van koude, enz.:) invallen; w. b, onr.: intrappen, kapottrappen, neertrap-pen (sich einen Nagel -treten: een spijker in den voet krijgen); -trichtern, w. b.: ingieten door een trechter, (fig. fam.) inpompen; -tritt, m.: intrede, ingang, toegang, (lig.) begin, (ook:) aanvaarding (freier -tritt: vrije toegang); -tritts, in Sam. (-billet, o.: bewijs van toegang; -fahig, bv. n.: geschikt, bevoegd, bekwaam, gerechtigd om toegelaten te worden; -geld, o.: intree-prijs, intree;-karte, vr.: bewijs van toegang; -zettel, m.: bewijs van toegang; -zimmer, o,: ontvangkamer, voorkamer); -trocknen, w. o. s.: 1) indrogen, 2) drogen, opdrogen; -tröpfeln (-tropfen), w. b.: indruppelen; -tunken, w. b.: (brood, enz.) soppen, (schrijfpen, enz.) indoopen. ein'iiibcMi, w. b.: oefenen (sich -üben, w. w.: zich oefenen). vr.: vereeniging, vereening. ein'lverleilieii, w. b.: inlijven, (lig.) inlasschen; -verstanden, tsw.: begrepen!, afgesproken!; -verstandniss Is], o.: verstandhouding; sich -verstellen, w. w. onr,: de zaak eens zijn; sich -vettern, w. w.: zich weten in te dringen; -vieren, w. b.: vierkant maken. ein lAvachsen. w. o. onr. s.: er ingroeien; -wage, vr.: (kph.) inweging, gewichtsverlies; -wilgen, w. b. reg. en onr.: 1) in____wegen, 2) toewegen, 3) inwegen (sich -wilgen, w. w.: inwegen, door het afwegen in kleine hoeveelheden aan gewicht verliezen); -walken, w. b.: (laken:gt; vollen (sich -walken, w. w.: door het vollen krimpen); -walzen, w. b.: met eene rol in .... werken; -wand, m. (-es ; mrv. -wilnde): bedenking, tegenbedenking, tegenwerping, (rcht.) exceptie;-wanderer, m. (-s; mrv.-):(aankomend of aangekomen) landverhuizer, immigrant; -wandern, w.o.s.: zich (in een land) komen nederzetten, (fig.) als knecht (op eenen winkel) komen werken; -wanderung, vr.: .(van elders komende) landverhuizing, immigratie; -warts, bw.: binnenwaarts (-wiirts gehen : met de voeten binnenwaarts loopen); -wassern, w. b.: in de week zetten, nat-ten/ ' - » . ' » * • • ' ; • * • eiii'lwebcn, w. b.: inweven, (fig.) invlechten; -wechseln, w. b.: 1) inwisselen, 2) wisselen; -weichen, w. b.: in de week zetten, laten weeken; -weihen. w. b.: inwijden, (priesters:) wijden, (koningen:) zalven; -weiher, m. (-s; mrv. -): inwijder; -weihung, vr.: inwijding, (van priesters:) wijding, (van koningen:) zalving; -weisen, w. b. onr.: in het bezit of genot stellen van, (hist.-rcht.) beleenen met; -wenden, w. b. reg. en onr.: inbrengen (-gegen: tegen), tegenwerpen (etwas -wenden; rcht: eene exceptie opwerpen; eine Appellation' -wenden: appèl aanteekenen, hooger beroep aanteekenen) ; -wendung, vr.: bedenking, tegenbedenking, tegenwerping, (rcht.) exceptie (-wendung einer Appellation: aanteekening van appèl); -werten, w. b. onr.: 1) werpen (in), 2) inwerpen, kapot-gooien, (fig.) omverwerpen, omverhalen, 3) tegenwerpen, inbrengen (tegen). ciii'lwicltelii, w. b.: inwikkelen, (ng.) |
156
EISSCHOLLE.
|
oprollen, (een kind:) bakeren, (krullen:) in papillotten zetten (sieh -wickeln, w. w.: vAch wikkelen, b.v. in moeielijkheden); -wiegen, w. b. reg:.: in slaap wieg-en (ook fig-); -wiegren, w. b. onr.: inwegren; -willigren. w. o. h.: bewilligen, toestemmen;-windeln, ■w. b.: (een kind:) bakeren; -winden, w. b. onr.: Zie ei n wickeln ; -wintern, w. b.: houden tot de winter begint; w. onp. h.: winter worden, beginnen te vriezen; -wirken, w. b.: er inborduren, er inweven, er invlechten; w. o. h.: van invloed zijn, invloed uitoefenen, werken (-auf: op); -wirkung, vr.: invlechting, (fig.) invloed, ■werking. eiu'l wöehiiï, bv. n.: slechts één week durend; -wohnen, w. o. h.: wonen, inwonen: -wohnend, bv. n.: inwonend, (theo.) in de ziel aanwezig; -wohner, m. (-s; inrv. -): inwoner; -wohnerin, vr. (mrv. -wohnerinnen): inwoonster; -wohnerschaft, vr.: bevolking, (de) inwoners: -wollen, w. o. onr. h. [3]: er in willen (das will ihm nicht ein-. dat wil er niet bij hem in). eiii'lwiicliNi^, bv. n.: zonder geleding, rechtdoor gegroeid; -wühlen, w. b.: wroeten, omwroeten (sich -wühlen, w. w.: zich wentelen); -wurf, vr.: (fig.) tegenbe-denking, tegenwerping; -wurzeln, w. o. s.: wortel vatten, wortel schieten. Bin'izalil, vr.: (tik.)enkelvoud; -zahlen, w. b.: (gelden:) storten; -zahlen, w. b.: in .... tellen (mit -zahlen: er bijtellen); -zahlung, vr.: storting, geldstorting; -zah-nen, w. b.: getand maken, uittanden; -zapten, w. b.: tappen, (tim.) voegen, invoegen, inlasschen; -zaunen, w. b.: omheinen; -zaunung, vr. : 1) omheining,^) omheinen, 2) heining, haag, heg, 3) (vv.) vischweer. ein'lKeliig^ bv. n.: met slechts één teen; -zehren, w. o. s. (en: sich-zehren, w. w.): indrogen, verminderen ;-zeichnen. w. b,: teekenen (in een boek of album), (fig.) aanteekenen, opteekenen (zu etwas -zeichnen: op iets inteekenen). Ein'zel, in Sam. I -ding, o.: op zich zelf staand ding, (fig.) individu; -heit, vr.: bijzonderheid (in -heiten eingehen : in bijzonderheden treden); -leben, o.: stil leven, afzondering, eenzaamheid; -wesen, o.: individu, (fig.) oj) zich zelf staand ding. eiil'zeln,' bv.'n*'. V-nkei; afzonderlijk; -er Band: oncompleet boekdeel; -er Handschuh: handschoen waarvan de tweede weg is -es Ding (-es Wesen): op zich zelf staand ding, individu; -es Geld: los geld (inz.: klein geld). I -, bw.: afzonderlijk ; (fig.), stuk voor stnk, een voor een; - hinter einander gehen: een voor een achter elkander loopen; - stehend, bv. n.: alleenstaand ; - verkaufen: stuk voor stuk verkoopen, (inz.) in het klein verkoopen. |
ein'zietien, w. b. onr.: 1) intrekken, (fig.) inhalen, innemen, (typ.) insnijden, laten inspringen; den Faden in eine Nadel -: den draad in eene naald steken; die Segel -: de zeilen in? halen; ein Kleid -: eene japon innemen (nauwer maken); die Pfeife -: (pop.) zijne tonen wat lager .stemmen, (ook:) bakzeil halen; seinen Aufwand -: op minder grooten voet gaan leven; 2) innen (geld), invorderen (belasting), inwinnen (inlichtingen), inademen (lucht), opslurpen, tot zich trekken (water, vocht); 3) verbeurd verklaren (goederen), intrekken (bezoldigingen, toelagen), ein Lehen wieder een leen weder intrekken; 4) Einen -: iemand verleiden, iemand verlokken, (rcht.) iemand in hechtenis nemen, (pop.) iemand inrekenen. I -, w. o. onr. s.: in eine Stadt -: eene stad binnenrnkken; in ein Haus -: een huis betrekken. I - (sich), w. w. onr.: 1) krimpen; 2) zich bekrimpen, (fig.) zeer stil leven (er lebt eingezogen, er führt ein sehr eingezogenes Leben; hij leeft zeer stil); 3) (van vocht:) intrekken, doortrekken, doordringen. ein'zig,bv. n.: eenig:; (fig.) zonderling, vreemd, (ook:) heerlijk, voortreffelijk; - in seiner Art: eenig in zijne soort; kein -er: geen een, geen enkele I -, bw.: eenig-lijk; - und allein: enkel en alleen. ein Izin^eln. vv. b.: omsingelen; -zischeln, w. b.: inblazen, influisteren; -zöllig, bv. n.:eenduims-;-zug, ra.: intocht, intrede (der -zug in ein Jlaus: 't betrekken van een huis); -zugs, in Sam. (-gebühr, vr.:inningskosten, kosten van incasseering; -schmaus, m.: feestelijk onthaal bij 't betrekken van een huis, welkomstmaal; seinen -schmaus geben: trakteeren, zijne welkomst geven);-z-wangen, w. b.: ineenduwen, ineenpersen (sieh -zwangen : zich sterk rijgen); -zwingen, w. b. onr.: met geweld er inwerken (Einem etwas -zwingen: iemand iets opdringen). ei'rund, bv. n.: Zie in Ei. lEisü, o. (-es): ijs; - frieren (zu - frie-ren): vriezen; zu - werden; ijs worden, in ijs veranderen; das - brechen: het ijs breken (ook fig.); Einen aufs - führen: (spr.) iemand op glad ijs brengen; ein Pferd auf - beschlagen: een paard scherpzetten; der Fluss geht mit -: er gaat ijs (er gaat ijsgang) in de rivier, de rivier is vol drijfijs; Fleiss brieht -: (spr.) geduld overwint alles. lEiiS in Sam. I -achat, m.: ijskleurige agaat; -alabaster, m.: ijskleurig albast; -bahn, m.: gebaand pad op het ijs, (fig.) glijbaan ; -bank, m.: ijsbank; -bar, m.: ijsbeer, witte beer; -becher, ra.: ijsbe-ker; -beere, vr.: kamperfoelie van Jamaica; -berg, m.: ijsberg; -bock, m. (-brecher, m.): ijsbreJcer; ^-jn^uoh, m.: ijs-«gangf -dach, o.: Vintêrriet; -ente, vr.': Uslandsche eend; -fahrt, vr.: sledevaart op het ijs; -feld o.: ijsveld; -fisch, m.: walvisch uit de IJszee; -gang, m.: ijsgang; -gebirge, o.: ijsgebergrte, berggevaarte van ijs, gletscher; -grran, bv. n.: sneeuwwit van ouderdom; -grube, vr.: ijskelder; -kalt, bv. n.: ijskoud; -kalte, vr.: 1) ijskoudheid, 2) nijpende koude; -kase, vr.: kaas a la Chantilly; -keiler, ra.: ijskelder; -kessel, m.: ijsketel; -kluft, vr.: door vorst veroorzaakte scheur of berst; -klüftig, bv. n.: door vorst gebarsten, vol scheuren door vorst veroorzaakt; -kraut, o.: ijs-kruid; -kruste, vr.: ijskorst; -lauf, m.: harddraverij op schaatsen; -meer, o.: (adk,) IJszee; -nebel, m.: ijzeljacht; -netz, o.: net om in eene bijt te visschen;-pfahl, m.: ijsbreker; -pfiug, m.: ijsploeg; -punkt, m.: vriespunt; -rinde, vr.: ijskorst;-riss, m.: door vorst veroorzaakte scheur;-sage, vr.: ijszaag; -schemel, vr.: ijslaag; -schlitten, m.: ijsslede; -scholle, vr.: ijs- |
EISSCHÜ1I.
157
|
schots; -schuh, vr.: schaats; -spitzo, vr. (-sporn, m.): scherpe punt (ein Huteisen mit -spitzen versehen: een hoefijzer scherpzetten); -spriessel, o.: eerste tak aan 't gewei van een hert; -vogel, m.: ijsvogel; -zacken, m. (-zapten m.); ijskegel. lEisen. o. (-s, mrv. -): ijzer; (tig.) hoefijzer, (ook:) boei, kluister; er ist von Stahl und -: (fig.) hij is van ijzer en staal; Noth [tj bricht -; (spr.) nood breekt wet; das - Schmieden, weil es warm ist: (spr.) het ijzer smeden terwijl het heet is; in die -hauen: (rs.) strijken; in die - legen: in boeien klinken, in boeien slaan. leiden, w. b.: (paarden, enz.:) beslaan, j w. o. h.: het ijs aan stukken slaan, het ijs breken; w. o. s: ijs worden, in ijs veranderen. IKisen, in Sam. I -ader, vr.: (mnw.) ijzer-ader; -arbeit, vr.: ijzerwerk, smids-werk; -arbeiter, m.: smid; -artig, by. n.: ijzerachtig; -arzenei, vr.: ijzermiddel, ijzer-deelen bevattend geneesmiddel; -auflösung vr.: (schk.) ijzer-oplossing; -bader, o. mrv.: ijzerbaden. Ki'senbalin, vr.: spoorweg; I -beför-derung, vr.: spoorweg-vervoer; -tahrt, vr.: rit (tocht) per spoorweg; -gesellschaft, vr.: spoorweg-maatschappij; -hauschen, o.: baanwachters-huisje; -hof, m.: (spoorweg-station; -konduktör, m.: (spoortrein-) conducteur; -schiene, vr.: spoorstaaf, rail; -strecko vr.:spoorwegsgedeefte, spoorwegsafstand; -schwelle, vr.: zij-legger; -tarif, m.: spoorweg-tarief; -transport, m.: spoorweg-vervoer; -wagen, in.: spoorwagen, waggon; -wilrter, m.: baanwachter; -zug, m.: spoortrein. Ki'seiilbauiu. m.: (pik.) ijzerboom; -bergwerk, o.: ijzermijn; -beschlag, m.: ijzeren beslag; -blech, o.: plaat-ijzer (vorzinntes -blech: blik); -blumen, vr. mrv. (-blütho [tl, vr. enk.): bloem van ijzer; -blöcke, m. mrv.: (zeew.) als ballast geladen ijzer;-bohrer, m.: ijzerboor; -brand, m.: zeilsteen, magneet; -bruch, m.: ijzermijn; -draht, m.: ijzerdraad; -orde, vr.: ijzerhoudende aarde ; -erz, o.: ijzer-erts ; -fabrik, vr.: ijzerfabriek; -farbe. vr.: ijzer-kleur; -farbig, bv.n.: ijzorgrauw;-feillicht, o.: ijzervijlsel; -fest, bv. n.: ijzervast, (fig.) ijzerste.rk: -firnwss [sj, m.: ijzervernis, ijzerverf; -liöck, m.: ijzervlek,' ijzersmet, ijzerroest; -ftesser, m.: ijzervreter, zwetser, pocher op moed; -funke, vr.: vonk van gloeiend ijzer; -galle, vr.: gal of bladder in ijzer; -gang, m.: (mnw.) ijzerader; -gans, vr.: gans (naam van een blok gegoten ijzer); -gehalt, m.: ijzergehalte; -gerath [t], o.: ijzeren gereedschap, ijzergerei; -gewölbe, o.: ijzerwinkel; -giesser, m.: ijzergieter ;-giesserei', vr.: ijzergieterij; -glanz, m.: (min.) ijzerglimmer; -graber, m.: graveur op ijzer; -grau, bv. n.: ijzer-grauw; -graupe, vr.: 1) ijzerkorrel, 2) korrelig ijzer-erts; -grube, vr.: ijzermijn; -haltig, bv. n.: ijzerhoudend; -hammer, m.: 1) voorhamer, groote smeedhamer, 2) ijzerpletterij; -handel, m.: ijzerhandel; -handier, m.: ijzerkooper; -hart, bv. n.: ijzerhard, zoo hard als ijzer; -holz, o.: ijzerhout; -hut, m.: ijzeren helm, stormhoed; -hütchen, o.: (pik.) akoniet, monnikskap, (wpk.) zilver en blauw; -hütte, vr.: ijzersmelterij; -kalk, m.: ijzerkalk; |
-kasten, m.: oudroest-kist, kist of bergquot; plaats voor oud ijzer; -kies, m.: (minA ijzerkies; -kiesel, m.: (min.) ijzerhoudena kwartz; -kitt, m.: 1) ijzerlijm, 2) possolaan-aarde; -knecnt. m.: aanbeeld-plaat; -kram, m.: 1) ijzerwerk, ijzerwaren, 2) ijzerwinkel, ij) ijzerhandel; -kramer, m.: I) winkelier in ijzerwerk, 2) koopman in ijzerwaren,. 3) oudroest-kooper, oudroest; -kraut, o.: (pik.) ijzerkruid; -kuchen, m.: oblie, prou-weltje; -kuchenbacker, m.: oblie-bakker, oblie-man, prouweltjes-bakker; -kütt, m.: Zie -Uitt; -laden, m.: ijzerwinkel; -lahn, m.: geplet ijzerdraad; -los, bv n.: zonder hoefijzers, onbeslagen; -loth jtj, o.: ijzer-soldeersel; -mittel, o.: ijzermiddel (ijzerhoudend geneesmiddel); -nieder-schlag, m.: (schk.) precipitaat van ijzer; -ocher, m.: ijzer-oker; -ofen, m.: smidsoven, smidsfornuis; -oxyd, o.: ijzer-oxyde; -platte, vr.: ijzeren plaat (-platten, vr. mrv.: plaat-ijzer, ijzer in bladen); -probe, vr.: ijzerproef, (hist.) vuurproef (met een gloeiend ijzer); -rost, m.: ijzerroest; -salz, o.: (schk.) ijzerzout; -sand7 m.: ijzerhoudendquot; zand; -sau, vr.: 1) ijzeren varken, 2) ongezuiverd ijzer, slakkig ijzer; -saure, vr.: (schk.) ijzerzuur; -schiene, vr.: 1) ijzeren wagenspoor, 2) ijzeren spoorstaaf; -schimmel, m.: 1) schimmel op ijzer, 2) (paard:) grauwe schimmel; -schlacke, vr.: slak (schuim) van ijzer;-sehlag, m.: (sm.) hamerslag, ijzerschilfers;-schmied, m.: smid, grofsmid; -schmiede, vr.: smidse, smederij, smidswinkel; -schrot, m.: schroot; -schuss, m.: 1) ijzer-erts, 2) ijzer-glimmer; -schüssig, bv. n.: ijzerhoudend; -schwarze, vr.: verbinding van koolstof met ijzer; -spane, m. mrv.: ijzervijlsel; -stab, m.: ijzeren staaf; -stein, m.: ijzersteen, ijzer-erts; -stufe, vr.: (mnw.) ijzerlaag; -vitriol, m.: ijzer-vitriool;-waare, vr.: ijzerwaar; -wasser, o.: (pha) ijzerwater; -werk, o.: 1) ijzerwerk, 2) ijzerpletterij; (-wurz, vr. of:) -wurzel, m.: (pik.) santorie, duizendguldenkruid;-zeug,, o.: ijzeren gereedschap, (pop.) ijzer-tuig. ei'sern, bv. n.: ijzeren (ook fig.); die -e Maske: (hist.) (de Man met) het IJzeren Masker; das -e Zei tal ter: (hist, en fig.) de ijzeren eeuw; ein- -er Brief': (hist«),een brief Waarbij' kwijtschelding of uitstel of bej scherming verleend werd; I ei'sig* bv. n.: 1) met ijs bedekt, 2) ijzig, ijskoud. ei'tel, bv. n. en bw.: 1) ijdel ; 2) louter (das Brod - essen: droogbrood eten;-Brod essen: niets anders dan brood eten; I -keit, vr.: ijdelheid. Ki'ter, m.: etter; - ansetzen: tot etter overgaan, etteren; 1 -auge, o.: traan-oog, (gem.) soep-oog; -auswurf, m.: (gnk.) (t) opgeven van etterachtige fluimen; -befördernd, bv. n.: de ettering bevorderend; -beule, vr.: etterbuil;-bildung, vr.; ettervorming; -blatter, vr.: zwerende puist; -blatterig, bv. n.: vol puisten «'ii zweren; -brust, vr.: (gnk.) etterzak;-fluss, m.: 1) ettering, 2) etterende zweer; -frass, in.: invretende zweer; -machend, bv. n.: ettermakend, ettervormend; -nessel, vr.: (pik.) brandnetel; -pissen, o.: ('t) etter-pissen; -pumpe, vr.: (hik.) etterpomp; -stock, m.: etterprop, dikke etter; -weiss. |
EITERZIEHENI).
ELSASSER.
|
bv. n.: vol witte puisten; -ziehend, bv. n.: de ettering bevorderend. eite'richt, bv. n.: etterachtig-; ei'te-rig, bv. n.: 1) etterig, vol etter, 2) etterend; ei'tern, w. o. h.: etteren; ei'ternd, bv. n.: etterend; Ei'terung, vr.: ettering lt;in Eiterung übergehen: tot ettering overgaan). IR'kel, m. (-s): 1) afkeer, walg, walging, (fig.) aanleg tot misselijkheid; 2) viesheid, kieskeurigheid, ongemakkelijkheid; - zum Erbrechen: misselijkheid om te braken; einen - erregen: 1) afkeer wekken, 2) misselijkheid veroorzaken; einen - vor etwas haben oder bekommen: 1) een afkeer van iets hebben of krijgen, 2) van iets walgen of beginnen te walgen; Einem zum - sein oder werden: iemand walgen of beginnen te walgen, iemand een walg zijn of worden ; mir ist -: ik ben misselijk, (pop.) ik moet spuigen. I -, bv. n.: walglijk; (fig.) ongemakkelijk, kieskeurig, (van kleuren:) teer. lE'kel, in Sam. I -name, nu: scheldnaam, spotnaam. e'kelhaft, bv. n.: walglijk; (fig.) stuitend, afkeerwekkend; (fam.) akelig-verve-lend; e'kelig, bv. n.: Zie ekelliaft: e'keln, w. onpers. h.: 1) doen walgen, 2) met afkeer vervullen; mir e kelt vor: 1) ik walg van, 2) ik heb een afkeer van. Kklek'tik, vr.: electische wijsbegeerte; Eklek'tiker, m. (-s; mrv. -): 1) eclectisch wijsgeer, 2) aanhanger of beoefenaar van de eclectische wijsbegeerte; cklek'tisch, bv. n.: eclectisch. Ekliu'tik. vr.: (str.) zonneweg, ecliptica ; eklip'tisch, bv. n.: ecliptisch. Kklo jje. vr.: herderszang, herderslied, herdersdicht. £lasticitsit', vr.: elasticiteit; elas'-tisch, bv. n.: elastiek. El be, vr.: (adk.) Elve (de rivier). El'bogjen, m. (-s; mrv. -): elleboog; sich mit dem - auflegen: met den elleboog leunen op; I -gelenk, o.: elleboogsgewricht; -hoeker, m.: elleboogsknokkel; -polster, o.: leunkussen, kussen om met den elleboog op te leunen; -röhre, vr.: elleboogspijp. Kleli, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) eland. elesyifit', bv. n.: %eleganf, sierlijk; Eleganz', vrt; sierii5kheid. Elegfie', vr.: elegie, treurdicht, treurzang, treurlied; ele'gisch, bv. n.: (dk.) elegisch, (fig.) treur-. Elektoral', bv. n.: keurvorstelijk; I -schaf, o.: Saksisch merino-schaap; -wolle, vr.: Saksische merino-wol. Elektricitat', vr.: electriciteit. ElektricitatN', in Sam. I -leiter, m.: electriciteits-leider, (inz.) conductor eener electriseer-machine; -messer, m.: electri-citeits-meter; -trager, m.: electriciteits-drager. elek'trisch, bv. n.: electrisch; elek-trisir'bar [ie], bv. n.: te electriseeren; Êlektrisir'maschine [ie], vr.: electriseer-machine; elek'tro (in Sam.): electro-. Eleincnt', o. (-es,-s; mrv.-e): element; Elemen'te, o. mrv.: grondbeginselen; eerste beginselen. |
Elementar', bv. n.: aanvangs-; I -buch, o.: bock voor eerstbeginnen-den; -feuer, o.: eerste vuur -lehrer, m.: onderwijzer van de jeugd; -schule, vr.: lagere school; -unterrient, o.: lager onderwijs; -werk, o.: werk over de eerste beginselen. elcmenta'riscli, bv. n.: behoorende tot (of: handelende over) de grondbeginselen. Ele'niiliarz, o. (-es): elemi-hars, elemi-gom. lE'leiul, o. (-es, -s): ellende; (fig.) ballingschap. I -, bv. n.: ellendig. IK'lond, in Sam. I -thier [t], o.: (drk.) of E'leiin, o. (-s; mrv. -e): (drk.) eland. Eleono're, vr.: Eleonora. Elopliaiit', m. (-en; mrv. -en): (drk.) olifant; (schaakspel:) kasteel, toren; aus der Mücke einen Elephanten machen: (spr.) van eene muis een olifant maken, (gein.) van een scheet een donderslag maken. Eleplian'ten. in Sam. I -aussatz, m.: (hik.) olifantsziekte, knobbelmelaatsch-heid; -führer, m.: olifants-oppasser, kornak; -geschrei, o.: geschreeuw van den olifant; -laus, vr.: (pik.) olifants-luis, acajoe-noot; -orden, m.: Olifants-ordc (in Denemarken); -papier, o.: olifants-pa^)ier; -rüssel, m.: olifants-snuit; -zahn, olifants-tand. lelt*, tw.: elf. ! Elf, vr.: 1) ('t) cijfer elf; 2) elftal. iElf, in Sam. I -eek, o.: elfhoek; -fach, bv. n.: elfvoudig; -jahrig, bv. n : elfjarig; -mal, bw.: elfmaal; -monatlich, bv.n.: van elf maanden; -stiindig, bv. n.: van elf uren; -silbig, bv. n.: elflettergrepig, van elf lettergrepen; -tagig, bv. n.: van elf dagen. El'fe, vr.: (fab.) elf, sylphide. ElTenbein, o.: ivoor, (dk.) elpenbeen; I -arbeiter, m.: ivoorwerker; -ar-tig, bv. n.: ivoorachtig; -drechsler, m.: ivoordraaier; -schwarz, o.: ivoorzwart, beenzwart. el'fenbeinern, bv. n.: ivoren, el ferlei, bv. n.: elfderlei. elf'te (fier, lt;lie. das), tw.: elfde; I -halb: elfdehalf. Elf'tel, o. (-s; mrv. -): elfde-gedeelte, elfde-deel. elf tens, bw.: ten, Qlfde, in de elfde plaats.' • • » • . / . Kli 'as. m. ( ): Elias (mansnaam). Eli'Nabetli. vr.: Elizabeth. Elixir', o. (-es, -s; mrv. -e): elixir. Ell'bo^en, m.: Zie Elbog:en. EI Ie, vr.: el; nach der -verkaufen: bij de el verkoopen. El len, vr. mrv.: ellen; I -bogen, m.: Zie Elboffen; -breit, bv. n.: eene el breed; -hoch, bv. n.: eene el hoog; -lang, bv. n.: eene el lang. (fig. fam.) ellen lang, zoo lang als een lintwurm; -mass, o.: 1) oliemaat, 2) el; -waare, vr.: ellewaar, oliegoed; -waarenhandlung, vr.: ellewin-kel; -weise, bw.: bij de el. El'ler, vr. (of: El'lerbaum, m.): elze-boom, els. Ellipse, vr.: (tik. en wsk.) ellips; ellip'tisch, bv. n.: elliptisch. Elnis'feiier, o.: St.-El mus vuur. Elrit ze, vr.: (visch:) grondeling, grondel, El'sass, o. (-es): (adk.)Elzas;El'sasser, |
ELSASSEKIN.
EMPöREN.
159
|
m. (-s; mrv.Elzasser; El'sasserin, vr. (mrv. -nen): Elzassische; el'sassisch, bv. n.: Elzassisch, Elzasser. El'se, vr.: (viseh:) elft; (pik.) lotusboom; (vrouwennaam:) Elsje, Liza; (zeilmakers-priem:) els; I -beerbauin, m.: lotusboom; -oeere, vr.: lotusbes. El'ster, vr.: (vog-.) ekster. El'tern, enz.: Zie Aeltern, enz. elysiTiscli. bv. n.: of: ely'siscli, bv. n.: Elyzeeseh; -en Fel-dern: Elyzeesche velden. £ly'«iuiii, o. (-s): elysium; (figr.) paradijs, lust-oord. .Email', o. (-s): brandverf, email; 1-maler, m.: schilder met brandverf; -malerei', vr.: (het) schilderen met brandverf. emailli reu [ie], w. b.: emailleeren, met brandverf schilderen. Eiiiiuicipation', vr.: emancipatie; emancipi'ren fie], w. b.: emancipeeren. Em'beritze, vr.: (vog1.) geelvink. Emblem', m. (-es, -s; mrv. -e): zinnebeeld; emblema'tisch, bv. n.: zinnebeeldig:. Em'bryo, o. (-s; mrv. -s): (vlk.) onvol-dragene vrucht; (pik.) vrucntkiem. emeriti'ren jie], w. b.: het emeritaat verleenen aan; emeritirt' [ie], bv.n.: emeritus, rustend; Eme'ritus, m. (-; mrv. Eme'riti): emeritus, rustend predikant. Emigrantm. (-en; mrv,-en): 1) landverhuizer, 2) uitgewekene; emigri'ren [iel, w. o. s.: het vaderland verlaten. E'mil, m. (-s): Emilius (mansaaam). Emi'lie, vr.: Emilia (vrouwennaam). Emineiiz', vr.: Eminentie (een titel). Emisslir'. m. (-es, -s; mrv. -e): zendeling, verspieder. Em'merling:, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) geelvink. empt'ali'eii, w. b.: ontvangen; em-pfahl': Zie empfelilcn; Empfang', m. (-es, -s): ontvangst (den Empfang beschei-nigen: een bewijs van ontvangst geven, voor de ontvangst teekenen); empfan'gen, w. b. onr.(empfangst', empfangrt'; empfing ; empfan'gen): ontvangen; w. o. onr. h.: ontvangen, bevrucht worden; Empfan'ger, m. (-s; mrv. -): ontvanger, in ontvangst nemer; Empfan'gerin, vr. (mrv. -nen): ontvangster, in ontvangst neemster; em-pfang'lich, bv. n.: ontvankelijk, (fig.) vat-•baar, ,(00k:) lichtgevoelig-, Empfppg'l.'ch-» . keit, vr.: * onVvank'eïijklieid,* (fig.) vaumhr-heid, (ook:) lichtgevoeligheid; Empfang-niss [s], yr.: ontvangenis; Empfang'schein, m.: bewijs van ontvangst. Emplia'se, vr.: stemverheffing, klem, nadruk : empha'tisch, bv. n.: nadrukkelijk; bw.: met verheffing van stem, met klem, met nadruk. Empfehl', m. (-es, -s; mrv. -e): aanbeveling; empfehl'bar, bv. n.: aan te bevelen; empfeh'len, w. b. onr. (empfiehlst', empfiehlt*; empfahl'; empfoh'len): aanbevelen (empfehlen Sic mich gütigst Ihrer Frau Gemahlin: wel mijn compliment, asjeblieft, aan mevrouw uwe echtgenoot; sich empfehlen, w. w.: zich aanbevelen; sich Einem empfehlen: de eer hebben iem. te groeten; ich empfehle mich Ihnen: ik heb de eer uw dienaar te zijn); empfeh*-lend, bv. n.: aanbevelend, (tig.) gunstig (ein empfeh'lendes Aeussere: een gunstig voorkomen); empfeh'lenswerth [tl, bv. n.: |
aanbevelenswaardig; Empfeh'lung, vr.: aanbeveling (machen Sic ihm meine Empfeh'lung : maak hem mijne complimenten); Empfeh'lungs, in Sam. (-karte, vr.: kaartje om zich aan te bevelen; -schreiben, o.: aanbevelingsbrief; -werth [tl, of: -würdig, bv. n.: aanbevelingswaardig. emplielil' 1 -st, -t I: Zie empfehlen. emplincl'bar, bv.n.: 1) voelbaar, 2) vatbaar voor gewaarwordingen, gevoelig; I -keit, vr.: 1) voelbaarheid, 2) yatbaarheid voor gewaarwordingen, gevoeligheid. Emptindelei', vr.: vertoon van gevoeligheid; empfin'deln, w. o. h.: de(n) senti-menteele spelen, vertoon van gevoeligheid maken. empfiii'clen, w. o. onr. (empfand', em-pfun'den): gevoelen, gewaarworden; (fig.) ondervinden; etwas übel -: iets kwalijk nemen. . empftnd lich, bv. n.t gevoelig, (fig.) lichtgeraakt: I -keit. vr.: gevoeligheid, (fig.) lichtgeraaktheid emptiinl'sam. bv. n.: gevoelig, (hg.) sentimenteel; 1 -keit, vr.: gevoeligheid, (fig.) sentimenteelheid. Empliirdiiiis.'. vr.: gewaarwording. Empfin'rtungs, in Sam. I -eigenlieit, vr.: natuurlijke vatbaarheid; -fahig, bv.n.: voor gewaarwordingen vatbaar; -kraft, vr.: gevoelsvermogen, vatbaarheid voor gewaarwordingen; -laut, m.: (tik.) tusschen-werpsel; -los, bv.n.: gevoelloos; -losigkeit, vr.: gevoelloosheid;-vermogen, o.: gevoelsvermogen, vatbaarheid voor gewaarwordingen; -voll, bv. n.: gevoelvol. empfiiiff • Zie empfansen. empfoli'len. Zie empfehlen. Empi'riker, m. (-s; mrv.-): empiricus; empi'nsch, bv. n.: empirisch. empor', bw.: omhoog, naar omhoog, naar boven, opwaarts; 1 sich -arbeiten, w.w.: zich in de hoogte werken, zich opwerken: -bringen, w. b. onr.: (fig.) vooruitbrengen in de wereld, (ook:) tot eenen bloeienden staat brengen; -halten, w. b. onr.: omhoog houden, (fig.) staande houden; -helfen, w. b. onr. (31: ophelpen, (fig.) er bovenop helpen; -kircne, vr.: boven-gaanderij; -kommen, w. o. onr. s.: opkomen; -kömm-ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (fig.) paddenstoel, parvenu, van Niet tot Iet gekomene; -ra-een, w. o., 1;.: zich, verheffen,, het hoofd omnoog'steken (-ragen übfer : hóög uitstéken boven); -rechen, w. b.: omhoog steken; -richten, w. b.: oprichten, opheffen, opbeuren; -schauen, w. o. h.: opzien naar boven; -scheune, vr.: zolder of vliering in eene schuur: -schweben, w. o. h.: naar de hoogte zweven; -schwimmen, w. o. onr. h.: bovendrijven, (fig.) alles volop hebben, in de weelde zwemmen; sich -schwingen, w. w. onr.: zich verheffen, eene hooge vlucht nemen; -sehen, w o.onr. h.: opzien naar boven; -stehen, w. o. onr. h.: overeind staan, (fig.) zich verheffen; -steigen w. o. onr. h.: omhoogstijgen, opstijgen; -streben, w. o. h.: naar omhoog (naar hooger) streven; -wachsen, w. o. onr. s.: 1) opgroeien, 2) opkomen (uit den grond): -wallen, w. o. h.: opbruisen, komen opzetten, (fig.) opstijgen; -ziehen, w. b onr.: naar de hoogte trekken. empö'ren, w. b.: doen opstuiven, (fig.) in opstand brengen (sich -, w. w.: in op- |
EMPöREND.
160
ENKE.
|
stand komen; mil. en mar,: aan het muiten slaan); I empö'rend, bv. n.: tergrend, verbitterend; Empö'rer, m. (-s; mrv. -); opstandeling-, oproerling:, muiter; empo'-rerisch, bv. n.: oproerig:, muitziek; empört', bv. n.: in opstand gekomen, (fig.) verbolgen; Empö'rung, vr.: opstand, oproer, muiterij; Empörungs, in Sam. (-geist, m.: oproerige geest; -sücntig, bv. n.: oproerig, muitziek). Kmpo'rium, o. (-s): emporium, wereldmarkt, stapelplaats. Kmpyra'um, o. (-s): empyreüm, derde hemel, verblijfplaats der gezaligden;! em-pyra'isch, bv n.: hemelsch (der empy-raische Himmcl: de hoogste hemel). Kui se, vr.: (ins.) mier; em'sig, bv. n.: ijverig, vlijtig, bedrijvig; Em'sigkeit, vr.: bedrijvigheid, (tig.) ijver. Kncyklopaclie', vr.: encyclopedie; encyklopa'disch, bv. n.: encyclopedisch; Encyklopiidist', m. (-en; mrv. -en): schrijver (samensteller) van eene encyclopedie. Kntl, in Sam. I -absicht, vr.: einddoel; -bescheid, m.:'(rcht.) eindvonnis;-beschluss, m.: eindbesluit; -buchstabe, m.: eindletter, sluitletter; -glieder, m. mrv.: (ontl. en schl.) armen en beenen; -kürzung, vr.: (tik.) afkorting; -los, bv. n.: eindeloos;-losigkeit, vr.: eindeloosheid; -punkt, m.: eindpunt, uiteinde; -reim, m.: rijmwoord;-schaft, vr: einde;-spruch, m.: (rcht.) eindvonnis;-stellend, bv.n.: onderstaand, hieronder;-sylbe, vr.: eindlettergreep, laatste lettergreep ; -ursache, vr.: eind-oorzaak; -urtheil lt|, o.: (rcht.) eindvonnis; -verkürzung, vr.: (tik.) afkorting; -zeile, vr.: eindregel, laatste regel; -zweck, m.: einddoel. Knd'clieii, o. (-s; mrv. -): eindje. En'de, o. (-s; mrv. -n): einde; am eindelijk, ten laatste, op het laatst; eine Sache am rechten - angreifen: iets aan het rechte einde aanvatten; an allen Or-ten und Enden: overal; zu dem-: tot dat einde; zu welchem -: tot welk einde: einer Sache ein - machen: een eind aan iets maken; zu - bringen: ten einde brengen; - gut Alles gut: (spr.) einde goed alles goed. Zie ook mrv. Knden. ende'iniNch, bv. n.: endemisch, aan een land (aan eenen landaard) eigen, inheemsch. I En'den o. mrv.: einden (zie Knde); ein Hinsclj mLt jjehn -: (jen hert met tien takken aan 't geweiquot; len'den, w. b. onr. o. en w. w.: Zie endigen. Kndes, 2e nmv. (van Knde), in Sam. -genannte, m. en vr. (-n; mrv. -n); of: -unterschriebene, m. en vr. (-n; mrv. -n): ondergeteekende. en'clig^en, w. b.: eindigen, ten einde brengen, beëindigen, een einde maken aan; w. o. s. en h. (of: sich -, w w.): eindigen, een einde nemen, ten einde loopen; sich an etwas uitloopen op iets. Kn'dig-ung-, vr.: eindiging, beëindiging. Kndi vie, vr.: (pik.) andijvie; Endi'-viensalat', m.: andijvie (als salade), krul-andijvie. end'lich, bv. n.: 1) eindig, niet altijddurend, 2) eindelijk (bw.: eindelijk, ten kiatste, op hot laatst); das -e: het eindige, het voorbijgaande, het vergankelijke; I -keit; vr.: eindigheid, (fig.) vergankelijkheid. |
l£n'lt;lung, vr.: einde, uiteinde; (tik.) uitgang. Energievr.: energie; ener'gisch,. bv. n.: energiek. enga^i'reii liel, w. b : engageeren (sich - zu: zich verbinden tot); engagirt' [ie], v. dw.: geëngageerd. eng, in Sam. I -bauchig, bv. n.: dun van buik; -beinig, bv. n.: met binnen-, waarts gebogene achterbeenen ; -brüstig; bv. n.: smal van borst, (gnk.) aamborstig; -brüstigkeit, vr.: (gnk.) aamborstigheid'; -halsig, bv. n.: (nesschen:) nauw van hals, (mensehen:) dun en lang van hals; -herzig, bv. n.: (fig.) kleingeestig:-herzig-keit, vr.: kleingeestigheid; -maschig, bv» n.: mflt nauwe mazen; -pass, m.: (berg-of zee-lengte; bergpas, nauwe doortocht, nauwe doorvaart. len'ge, bv. n,: eng, nauw; (fig.) bang, benauwd, beklemd; - Stiefel: nauwe laarzen; ein -r Kamm: eene fijne kam; ein -r Pass: een nauwe doortocht: in» -ren Sinne: in meer bepaalden zin, in minder algemeenen zin ; -r machen: nauwer maken; est ist mir so - ums Herz: mijn hart is zoo beklemd. I -, bw.: eng;-schrei-ben: dicht ineenschrijven; -sitzen oder stehen: dicht op elkander gepakt zitten of staan. lEn'ge, yr.: engte; in der - sein: in het nauw zitten; Einen in die - treiben: iemand in het nauw brengen. Kn'gel, m. (-s; mrv. -): engel; (visch:) zee-engel, engelvisch; 1 -bett, o.: ledikant; -blume vr.: (pik.) wilde ranonkel; -brod, o.: hemelsche manna; -chor, o.: engelenkoor; -fisch, m.: engelvisch, zee-engel; -gleich, bv. n.: engelachtig; -rein, bv. n.: engelrein; -roche, m.: engelvisch, naairog; -schaar [-schar 1, vr.: engelenschaar, engelenstoet; -schön, bv. n.: engelachtig schoon; -süss, o.: (pik.) engelzoet; -wurz, vr. : (pik.) engelwortel. Kn'gelN. in Sam. I -burg, vr.: (de) Engelenburg (te Rome); -geduld, vr.: engelengeduld; -gesicht, o.: engelachtig gezichtje, engelenkopje; -gestalt, vr.: engelengestalte; -gruss, m.: (theo.) Engelengroet, (kkl.) Ave Maria; -güte, vr.: engelachtige goedheid. 'En gerltikg:,* m. '(-es», «-s; «jirv. quot;-e): meelworm; larve eener tor. England, o. (-s): (adk.) Engeland; Eng'lander, m. (-s; mrv. -): Engelsch-man (die Englander: de Engelsehen); Englanderei', vr.: ('t) dwepen niet al wat Engelsch is: Eng'landerin, vr. (mrv.-nen): Engelsche; eng'landern, w. b.: kortstaarten, angliseeren; eng'lisch, bv. n.: 1) Engelsch, (kkl.) Anglicaansch, Episcopaalseh, 2) engelachtig; englisches Salz: Engelsch zout; englisches Pfiaster: Engelsche pleister; die englische Krankheit:de Engelsche ziekte; der englische Gruss: (kkl.) de Engelengroet, het Ave Maria. en'ltarnioniseh, bv. n.: (muz.) en-harmonisch; enigma'tisch, bv. n.: raadselachtig; enkaus'tisch, bv. n.: 1) op was geschilderd, 2) op was. En'ke, m. (-n; mrv. -n): (-boeren-) daggelder. |
ENKEL.
161
|
Kn kei, m. (-s; mrv. -): kleinzoon, (fig.) naneef; I -kind, o.: achterkleinkind; -sohn, Di.: achterkleinzoon;-tochter, vr.: achterkleindochter. Kn kelin, vr. (mrv. -nen): kleindochter. ell0^m,, bv. n. en bw.: enorm; I -itiit', vr.: enormiteit. entla'deln, w. b.: uit den adelstand schrappen, (figr.) onteeren, verlagen: -ar'ten, w. o. s.: ontaarden, verbasteren; sich -ilus sern, w. w.: zich ontdoen (eines Dinges: van iets); sich eines Rechtes -aussern: afstand doen van een recht. entlbeh'ren. quot;vv. b.: ontberen, missen, derven; -behr'lich, bv. n.: onnoodig, overtollig: -behr'lichkeit, vr.: overtolligheid; -bie'ten, w. b. onr.: ontbieden (Einem seinen Grruss -bieten: aan iemand zijne groeten zenden, de groetenis aan iemand laten doen); -bin'den, w, b. onr.: ontbinden, losmaken, (vlk.) verlossen (Einen yum Eide -binden, of: Einen seines Eides -binden: iemand ontslaan van zijnen eed; entbun'den werden von: verlost worden van, bevallen van, in de kraam komen van; sich -binden, av. w. onr.: zich losmaken, zich afscheiden); -bin'dung vr.: 1) verlossing, bevalling, 2) bevrijding, losmaking, (fig.) ontheffing, (kkl.) ontbinding van zonden, absolutie, (schk.) afscheiding; -bin dungs, in Sam. (-anstalt, vr.: 1) inrichting voor kraam-uitlegging, gasthuis voor kraamvrouwen, 2) kraamzaal; -arzt, m.: verloskundige, vroedmeester; -stuhl, kraamstoel;-wissenschaft, vr.: verloskunde, vroedkunde); -blat'tern, w. b.: ontbladeren, van bladeren ontdoen (sich -blüttern w. w.: de bladeren verliezen); sich -blö'den, w. w.: I) zich vermeten, zich verstouten, het hart hebben, durven, 2) zich schamen (sich nicht -blöden: zich niet schamen, zich niet ontzien); -blös'sen, w. b.: ont-blooten (ook tig.); -blösst', bv.n.: ontbloot (90k fig.); sich -brcch'en, w. w. onr. [2]: zich onthouden van (ich kann mich nicht -brechen zu: ik kan niet nalaten te); -bren -nen, w. o. onr. s.: ontbranden, ontvlammen; -bür'den, w. b.: ontlasten. Kut ehen. o. (-s; mrv.-): eendje, jonge eend. entldeck'eln, w. b.: het deksel afnemen van: -deck'en, w. b.: ontdekken, (fig.) blootleggen, (ook:) bekend makenvopenbaren, me'dedeêlén'(sielf Eirieiu quot; -aeóken, w. w.: zijn hart luchten aan iemand, zijn geheim aan iemand openbaren); -deck'er, m. (-s; mrv. -): ontdekker; -deck'ungs-reise, vr.: ontdekkingsreis. En'te, vr.: (vog.) eend. Zie mrv. Knten. entleli'ren, w. b.: onteeren; -eh'rend, bv. n-: onteerend; -eh'rer m. (-s; mrv. -): onteerder; -ehrt', bv. n.: onteerd; -eh'rung, vr.: onteering; -ei'len, w. o. s.: vlieden, heensnellen, (fig.) voorbijgaan, omgaan. £u'teii, vr. mrv.: (vog.) eenden; 1 -adler, m.: zee-arend; -beize, vr.: een-denjacht, jacht op eendvogels; -dunst, m.: (jag.) eendenhagel: -ei, 0.: eenden-ei; -fang, m.: 1) eenden jacht, eenden vangst, 2) eendenkooi; -flintti, vr.: (jag.) eendenroer; -flott, 0.: eendenkroos; -flug, m.: (eene) vlucht eenden; -frass, m.: eenden- Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandseh. |
kroos; -fuss, m.: eendepoot, (pik.) eendevoet; -griin, o. (-grütze, vr.): eendenkroos; -haus, o. (-hütte, vr.): eendenkooi; -jagd, vr.: eendenjacht, jacht op eendvogels; -muschel, vr.: eendmossel, eendschelp; -ruf, m.: lokfluitje (om eenden te lokken); -schlag, m.: eendenjacht, jacht op eendvogels; -schnabel, m.: eendesnavel, elt;'n-debek, (hik.) kogeltrekker, kogeltang; -schrot, m.: (jag.) eendenhagel; -stösser, m.: (vog.) zee-arend. Kn'ter, in Sam. I -anker, m.: enter-anker; -beil, 0.: enterbijl; -haken, m.: enterhaak. enter'ben, w. b.: onterven. Kn'terer, m. (-s; mrv. -): enteraar. Kn'tericli, m.: (vog.) mannetjes-eend, woerd. en'tern, w. b.: enteren. eiitlfah'ren, w. o. onr. s.: ontglippen, ontsnappen; -fal'len, w. o. onr. s.: ontvallen; -fal'ten, w.b.: ontplooien, ontvouwen, (fig.) blootleggen; sich -far'ben, w. w.: verschieten, kleur verliezen, verkleuren; -far'bung, vr.: verbleeking (of: verlies)van de kleuren, ft)verschieten,(fig.)bleekheid; -fer'nen, w. b.: verwijderen (sich -fernen, w. w.: zich verwijderen, heengaan);-fernt', bv. n.: verwijderd, (fig.) ver, (ook:) afwezig (Ayeit -fernt zu ....: wel verre van te....; nicht die -fernteste Ursache: geene de minste reden, in de verste verte niet; sich -fernt halten: zich op eenen afstand houden); -fer nung, vr.: verwijdering, (fig.) afstand, (ook:) afwezigheid (in der gehö-rigen -fernung: op een behoorlijken af-afstand); -fes'seln, w. b.: ontketenen, (fig.) losmaken, vrijmaken, (ook:) loslaten; -fet'ten, w. b.: ontvetten, van vet ontdoen, het vet wegmaken uit; -fie'dern, w. b.: van vederen ontdoen, (pluimgedierte:) plukken; -flam'men, w. b.: doen ontvlammen, in vlam zetten ; -fiei'schen, w. b.: van vleesch ontdoen; -fleischt', bv. n,: ont-vleeschd; -flie'gen, w. o. onr. s.: wegvliegen; -flieh'en, w. o. onr. s.: vlieden, (fig.) voorbijgaan; -fiies'sen, w. o. onr. s.: ontloopen; -frem'den w. b.: ontvreemden, stelen (Einen Einem-fremden: iemand van iemand vervreemden); -fremdung, vr.: 1) ontvreemding, 2) vervreemdmaking, vervreemding; -fim'ren, w. b.: ontvoeren, (eene vrouw, een meisje:) schaken; -füh'rer, m.: ontvoerder^ (vpn vr^my of meisje:) schaker;, -füh'rung, vr.:* ontvoering, (van vrouw of meisje:) schaking (gewaltsame -führung: gewelddadige ontvoering). entge'^en, vz. [3] en bw.: 1) te ge-moet, 2) tegen; dem quot;Winde und dem Strome -: tegen den wind en den stroom in; I -arbeiten, w. b.: 1) tegenwerken, 2) tegen .... op- of inwerken; -bellen, w, o. h.: blaffen tegen; -eilen, w. o. s.: te gemoet ijlen, te gemoet snellen; -fahren, w. 0. onr. s.: 1) te gemoet varen, 2) te gemoet rijden (in een rijtuig); -führen, w. b.: te gemoet voeren; -gehen, w. o. onr.: te gemoet gaan; -gesetzt, bv. n.: tegenovergesteld; -halten, w. b. onr.: 1) tegenover stellen, 2) aanvoeren tegen ; -handeln, w. 0. h.: handelen in strijd met, handelen tegen; -jauchzen, w. o. h. (-jubeln, w. o. h.): met gejuich (gejubel) begroeten; -kommen, w. o. onr. s.: te gemoet komen, (fig.) voorkomen; -laufen, w. o. onr. s.: 1) te 2e druk. 11 |
ENTRINGrELN.'
EXTNEHMEK
162
|
greinoet loopen, 2) inloopen teg-en, indrui-schen tegen; -nehmen, w. b. onr.: ontvangen, aannemen; -reisen, w. o. s.: te ge-moet reizen; -reiten, w. o. onr. s.: te gre-moet rijden (te paard); -rücken, ^v. o. s.: 1) te gemoet trekken, 2) oprukken tegen; -segeln, w. o. s.: te gemoet zeilen, te ge-moet varen; -sehen, w. b. onr.: te gemoet zien, (fig.) afwachten; -sein, w. o. onr.: tegen zijn; -setzen, w. b.: tegrenover stellen; -stenen, w. o. onr. h.: staan tegenover; -stellen, w, b.: tegenover stellen (sich -stellen, w. w.: zich aankanten teen); -stellung, vr.: tegenstelling; -wir-en, w. o. h.: tegenwerken. eutlgeg'neii, w. o. h.: antwoorden, hernemen; -geg'nung, vr.: antwoord, bescheid; -geh'en, w. o. onr. s.: ontgaan, (fig.) ontvallen, ontzinken, begeven. IZnt'geld, o. (-es): tegemoetkoming, vergoeding; ohne -: gratis, kosteloos. entl^el'ten.. w. o. onr. h.: ontgelden (wer es verwirkt hat, muss es -gelten: spr.: wie zijn achterste brandt moet op de blaren zitten); -glei'ten, w. o. onr. s.: ontglijden, ontglippen; -glim'men, w. o-onr. s.: (van vuur:) aangaan; -glüh'en, w. o. s.: ontgloeien; -gür'ten, w. b.: ont-grorden, van gordelriem (van buikriem) ontdoen. entlliaa'ren, w. b.: ontharen;-half-tern, w. b.: van den halster ontdoen; -halten, w. b- onr.: bevatten, inhouden (sich -halten [2], w. w. onr.: zich onthouden van ; sich des Weines -halten: zich van wijn onthouden, geen wijn drinken; ich konnte mich des Lachens nicht -halten: ik kon mijn lach niet houden; sich des Lachens -halten: niet lachen; sich der Thranen -halten: niet weenen, geen traan laten; ich konnte mich der Thranen nicht -halten: de tranen schoten mij in de oogen; sich des Urtheils [tl über etwas -halten: zijn oordeel over iets opschorten); -half-sam, bv. n-: in het geheel green gebruik makend van, (fig.) matig; -halt'samkeit, vr. (-hal'tung, vr.): algeheele onthouding, (fig.) matigheid; -haupten, w. b.: onthoofden; -he'ben, w. b. onr. [2]: ontheffen van, ontslaan van, vrijstellen van, (fig.) wegnemen van; -hei'ligen, w. b.: ontheiligen, ontwijden; -heiliger, m. (-s; mrv. -): onthpiliger, ontwijde;*: ,-^üriprv ,w. b.: onthullen (ook fig.), (fig.) ontmaskeVen; -hül'sen, w. b.: doppen, uit den dop doen (b.v. erwten), enthusilasmi'ren [ie], w. b.: met geestdrift vervullen, in verrukking brengen; -as'mus, m.: geestdrift: -ast', m. (-en; mrv. -en): enthusiast, (in goeden zin:) dweper; -as'tisch, bv. n. en bw.: vol geestdrift. entJoch'en, w. b.: uit het juk (uit het gareel) spannen, (fig.) van het juk bevrijden; -jung'fern, w. b.: ontmaagden. entlklei'den. w. b.: ontkleeden, uit-kleeden, (ook fig.); -kommen, w. o. onr. s.: ontkomen; -kör'pert, bv. n.: van het lichaam gescheiden; -kraf'ten, w. b.; verzwakken ; -krö'nen, w. b.: van de kroon berooven; -küs'sen, w. b. :(een traan uit iemands oog) wegkussen. entlla tien, w. b. onr.: 1) lossen, uitladen, afladen, 2) ontlasten (sich-laden. |
w. w onr. [3]: 1. zich ontlasten van, 2. zich ontdoen van); -lang', vz. [4 en 2|: langs; -lar ven, w.b.: ontmaskeren ; -las'sen, w, b. onr.: ontslaan, wegzenden, (troepen:) afdanken, (slaven:) vrijlaten, (ministers:) ontslag verleenen aanr (de Wetgevende Vergadering:) ontbinden, (fig.) ontheffen ([21: van); -las'sung, vr. : ontslag, (slaven-) vrijlating, (troepen-)afdanking, (Kamer-) ontbinding (seine -lassuing eingeben : zijn ontslag indienen, om zijn ontslag verzoeken) ; -las'ten, w. b.: oii.tlasten (-las'tungs-zeuge, m. en vr.: gctuigre a décharge, d. i. ten voordeele van don beschuldigde); -lau'ben, w. b.: van bladerdos ontdoen, ontbladeren; -lau'fen, -w. o. onr. s.: weg-loopen, gaan drossen; -lau'fene, m. (-n; mrv. -n): gedroste, (mil. en mar.) deserteur; -lau'fung, vr.: weglooping, (het) drossen, (mil. en mar.) desertie; -le'digen, w. b.: ontlasten, ontheffen, ontslaan (Einen einerSache: iemand van iets; sich -ledigen, w. w.: gem.: zijn gevoeg doen; sich seiner Jfothdurft [t] -ledigen: zijn gevoeg doen; sich einer Sache -ledigen: zich ontdoen van iets; sich einer Person -ledigen: zich van eenen persoon afmaken; sich eines Auftrags, einer Schuldigkeit -ledigen: zich van eenen last, van eene verplichting kwijten); -lee'ren, w. b.: ledigen (sich -leeren, w. w.: fam.: sclioonschip maken); -le'gen, bv. n.: afgelegen; -le'genheit, vr.: afgelegenheid; -leh'nen, w. b.: ontleenen, (tig.) leenen, te leen nemen; -leh'ner, m. (-s; mrv. -): leener, (fam. leentjebuur-speler; -lei'ben, w. b.: van kant maken, dooden, vermoorden; -lock'en w. b.: ontlokken. ent iiiaii'iien, w. lgt;.: ontmannen, lubben, ifig.) verweekelijlcen (ein -mann'ter, m.: een g. snedene); -mas ten, w. b.: ontmasten, van masten berooven; -men'schen, w. b.: ontmenscht maken; -mu'thigen [tl, w. b.: ontmoedigen. entina'u:eln, w. b. : ontnagelen (een vernageld stuk geschui); -ne'beln, w. b.: van nevelen ontdoen, (fig.) tot klaarheid brengen; -neirmen, w. b. onr.: 1)ontnemen, 2) ontlasten, ontiu'tfen(L31: van), 3) beschikken over (Vorschuss iiTif Einen -nehmen: kph.: op iemand trekken), 4) afleiden, opmaken, oordeelen; -nehmer, m. (-s; mrv. -): (kph.) trekker; -ner'ven, w. b.: qntzenuwer.. » ' . . % . , , * JG'iitomoloj»'. m. (-en; mrv.-en): entomoloog, insektenkundige; Entomologie', vr.: insektenkunde, entomologie; entomologisch, bv. n.: entoinologisch, insekten-kundig. entlpan'zern, w. b.: van harnas ontdoen; -pfrop'fen, w. b.: ontkurken, (eene flesch:) opentrekken; sich -pup'pen, w.w.: (ins.) uit de pop te voorschijn komen. entqnel'len. w. o, s.: ontspringen; (fig.) ontspruiten. entlra'tlien |t], w. b. onr. [4 of 31: het zonder .... doen, (fig.) zich spenen van, (fam.) nuchter blijven van; -rath'-seln [tl, w. b.: ontraadselen; -reis'spn, w. b. onr.: ontrukken. Knt'rieU, m. (-es, -s; mrv. -e): mannetjes-eend, woerd. entlrich ten, w. b, : betalen, voldoen; -rie'geln, w. b.: ontgrendelen; -rin'geln, w. b.: 1) van ringen ontdoen, 2) uit de |
163
ENTRIXGEN.
|
Ikrul maken, van krullen ontdoen; -rin gen, ■w. b. onr.: ontwringen, ontweldigen, (fig.) ontworstelen; -rin'nen, w. o. onr. s.: 1) ontloopen, ontgaan, ontsnappen, 2) wegloopen, (fig.) wegstroomen, 3) (bronnen:) ontspringen, 4) (tijd:) omvliegen, heensnellen; -rollen, w. b.: ontrollen; -ron'nen, bv. n.: ontsnapt, voortvluchtig; -rück'en, w. b.: ontrukken; -run'zeln, w.b.: ontrimpelen, van rimpels ontdoen^ (fig.) ontplooien; -rüs'ten, w. b.: boosmaken (sieh -rüsten, w. w.: boos worden, zich boosmaken); -rüs'tet, bv. n.: verbolgen, boos, toornig, gramstorig; -rüs'tung, vr.: verbolgenheid, boosheid, toorn, gramsto-righeid, (fig.) verontwaardiging. ent Isa'gen, w. b. [3]: afstand doen van, vaarwel zeggen aan, breken met; -sa'gung, vr.: (het) afstand doen van, (het) vaarwel zeggen aan, (het) breken met; -safteln, w. b.: (paarden:) afzadelen, (ruiters:) uit den zadel werpen;-satz', m. (-es): ontzet, bevrijding (van eene belegerde plaats); -sau'ern,'; w. b.: (schk.) desoxydeeren^ entlselia/rtijffen, w. b.: schadeloos stellen; -scheiden, w. b. onr.: beslissen, beslechten (über etwas -scheiden: over iets beslissen; sich -scheiden, w. w.: tot een besluit komen); -schei'dend, bv. n.: beslissend; -schei'dung, vr.: beslissing; -schei'dungs, in Sam. (-augenbliek, m.: beslissend oogenblik; -eid, m.: beslissende eed; -grund, m.: afdoende reden; -punkt, m.: grnk.: crisis); -schieden, bv. n.: beslist; -schiedenheit, vr.: beslistheid; -schla'fen, w. o. onr. s.: in slaap vallen, inslapenen-sluimeren, (fig.) ontslapen, voorgoed insluimeren, sterven ; sich -schla'gen, w. w. onr. [2]: zich ontslaan van, zich ontdoen van, zich onttrekken aan (sich der Sorgen -schlagen: de zorgen bannen, de zorgen van zich afzetten; eines Falliments entschlagen sein: rcht.: gerehabiliteerd zijn); -schlei'chen, w. o. onr. s.? wegsluipen; -schlei'ern, w. b.: ontsluieren; sich -schlies'sen, w. w. onr.: besluiten, het (of: een) besluit nemen; -schlies'sung, vr.: besluit; -schlos'sen, bv. n. en bw.: besloten, (fig.) vastberaden: -schlos'sen-heit, vr.: vastberadenheid; -schlum'mern, w. o. s.: insluimeren, (fig.) zacht inslapen (voor de eeuwigheid); -schlüp'fen, w. o. s.: ontglippen;» -sdiltiss' ,ir. , (-es^ jnr . -schlifsse): besluit (seinen -schluss fatsen: zijn besluit nemen); -schuld'bar, bv. n.: te verontschuldigen, verschoonbaar; -schul'-digen; w. b.: verontschuldigen; -schul'di-gung, vr.: verontschuldiging, verschooning; -schup'pen, w. b.: van schubben ontdoen; -schür'zen, w, b.: van voorschoot (schort, slootquot;) ontdoen; sich -schüt'ten, w. w.: Zie sieh -laden; -schwe'ben, w. o. s.: (dk.) wegzweven; -schwe'feln, w. b.: ontzwavelen; -schwim'men, w. o. onr. s.: (dk.) wegzwemmen, (aan het gevaar) ontzwemmen* -schwinden, w. o. onr. s.: verdwijnen; sich -schwin'gen. w. w. onr.: (dk,) ontvlieden. |
entlseelt', bv. n.: ontzield, levenloos, dood; -se'geln, w. o. s.: met behulp van alle zeilen ontkomen; sich -seh'en, w. w. onr.: zich wachten (sich nicht -sehen: zich niet ontzien, zich vermeten); -setz'bar, bv. n.: afzetbaar; -setz'barkeit, vr.: afzetbaarheid; -set'zen, w. b.: (eene belegerde plaats:) ontzetten, bevrijden (Einen eines Amtes -setzen; iemand uit een ambt ontzetten, iemand afzetten; sich über etwas -setzen, w. w.: zich over iets ontzetten, versteld staan over iets; sich vor etwas -setzen: met schrik tegen iets opzien); -set'zen, z. n o. (-s) : ontzetting, ontsteltenis, schrik; -setz'lich, bv. n.: ontzettend, (fig.) verbazend; -setz'lichkeit, vr.: ontzettendheid; -set'zung, vr.: 1) afzetting, verwijdering uit een ambt, 2) ontzetting, schrik, ontsteltenis; -sie'geln, w. b.: (rcht.) ontzegelen, (eenen brief:) openmaken; -sinquot;ken, w. o. onr. s.: ontzinken; sich -sin'nen, w. w. onr.: zich herinneren; -sitt'lichen, w b. onr,: verontzedelijken, entlspin'nen, w. b. onr.: beramen (sich -spinnen, w. w. onr.:zich ontspinnen; -sprech'en, w. o. onr. h. 13]: beantwoorden aan, geëvenredigd zijn aan (eine seinen Kenntnissen entsprechende Stellung: eene betrekking geëvenredigd aan zijne bekwaamheden); -spries'sen, w. o. onr. s.: (pik.) opkomen, uit den grond komen, (ook:) uitloopen, botten (-spriessen aus : voortspruiten uit, voortvloeien uit; fig.: gesproten zijn uit); -sprin'gen, w. o. onr. s.: ontspringen (i. a. b.); -spros'sen, bv. n.: gesproten; -spru'deln. w. o. s: kokend te voorschijn komen (131: uit), kokend opborrelen: -sprüh'en, w. o. s.: vonkenspat-tend komen (|3|: uit). entlstam men. w. o. s.: afstammen, gesproten zijn, (fig.) voortspruiten; -steh-en, w. o, onr. s.: ontstaan, (fig.) voortvloeien; -steh'ung, vr.: (het) ontstaan (-stehungsart, vr.: wijze van wording); -steigen, w. o. onr. s. [31: opstijgen uit, (dk.) verrijzen uit (er entstieg'der dunklen Gruft: hij verrees uit de donkere groeve); -stel len, w. b.: misvormen; -stellt', bv. n.: misvormd, (fig.) ontsteld, ontdaan, verwrongen; -stellung, vr.: 1) misvorming, 2) misvormdheid, verwrongenheid, ontdaanheid; -strö'men, w. o. s.: 1) wegstroomen, wegloopen, 2) stroomen ([31: uit);-stür'zen, w, o. s.: (dk.) neerstorten (131: uit), met kracht te voorschijn springen ([31: uit). entstin'digen, w. b.: van zonden zuiveren. entltan'sehen, w. b.: van een dwaalbegrip genezen, de oogen openen, beter inlichten, uit den droom helpen; -tau -sojiimg, vr,:- 0 uit .den, drocyn helpirig,-2) genezing van een dwaalbegrip; -th.o-nen, w. b.: onttronen, van den troon stoeten; -thro'nung, vr.: onttroning. entn'brigen, w. b.: 1) overhouden, sparen, op zij leggen, 2) Einen einer Sache -: iemand van iets ontheffen (ontslaan, vrijstellen,verschoonen); Sie konnten dieser Mühe entü'brigt sein: die moeite kondt gij sparen entvölquot;kern, w. b,: ontvolken; Ent-völ'kerung, vr,: ontvolking. entlwaeli'sen, w. o. onr. s. [31: ontgroeien aan, ontwassen aan (den Klei-dern -wachsen: uit zijne kleederen groeien; der Ruthe |t1 entwachsen sein: aan de roede ontwassen zijn); -waffnen, w. b.: ontwapenen : -wah'ren, w. b.: (rcht.) uitwinnen; -wah'rung, vr.: (rcht.) uitwinning; -was'sern, w. b.: (akk.) van behoorlijke afwatering voorzien, (schk.) van waterdeelen bevrijden. |
ENTWEDER.
ERBFOLGE.
|
entwe'der, vgw.: of, hetzij; - jetzt oder nie: of nu of nooit; - arbeiten oder verhun gern: hetzij -werken hetzij omkomen van honger. entlweh'ren (sicli), w. w. 121: Zie erwehren; -wei'ehen, w. o. onr. s,: ontsnappen; -weih'en, w. b.: 1) ontwijden, ontheiligen, 2) de wijding ontnemen aan; -weih'er, m. (-s; mrv. -): ontwijder, ont-heiliger; -wen den, w. b. onr.; ontvreemden, verduisteren, verdonkeremanen; -wer-fen, w. b. onr.: ontwerpen, (schrifturen:) opstellen; -wer'then [tj, w. b.: waardeloos maken, (mtw.) buiten koers stellen (ent-werthet Itl sein: niet meer gangbaar zijn). ent/wick'eln, w b.: losmaken, uitpakken, (fig.) ontwikkelen, (ook:) ontwarren, (ook:) ontrollen (sich -wiekeln, w. w.: zich ontwikkelen); -wiek'elung, vr.: (fig.) ontwikkeling, (ook:) ontwarring, (tnl.) ontknooping; -wiekelungsperiode, vr.: ontwikkelings-tijdperk, (gnk.) huwbaarwording; -wil'dern, w. b.: beschaven; -win'den, w. b. onr. [31: ontwringen aan (sie entwund' sich seinen Armen : zij wond zich los uit zijne armen); -wip'feln, w. b.: toppen, van top of kruin berooven; -wir -ren, w. b.: ontwarren; -wi'schen, w. o. s.: ontsnappen. eiitlwöh'iien, w. b.: ontwennen, afwennen, (een zuigeling:) spenen (sich einer Sache -wöhnen: iets afwennen);-wöhnt', v. dw.: afgewend, ontwend (einer Sache -wöhnt sein: iets afgewend zijn; aan iets ontwend zijn); -wölk'en, w. b.: doen opklaren, doen ophelderen (sich -wölk'en, w. w.: opklaren, ophelderen); -wölkt', bv. n.: onbewolkt, helder; -wür digen, w. b.: verlagen, te schande maken ; -wurf', m.: ontwerp, plan,schets,(ook:) opstel; -wur'zeln, w. b.: ontwortelen. entlzau'bern, w. b.: onttooveren; -zieh'en, w. b. onr.: onttrekken aan (Einem etwas -ziehen: iemand iets onthouden of ontnemen: sich den Geschaften -ziehen: zich aan de zaken onttrekken; sich einer Sache -ziehen: zich aan iets onttrekken); -zif'ferbar, bv. n.: te ontcijferen: -zifferer, m. (-s; mrv. -): ontcijferaar; -zif'fern, w. b.: ontcijferen; -zück'en, w.b.: verrukken, in verrukking brengen (zum -zücken: verrukkelijk; das -zücken, z, n. o.: liet verrukken. de verrukking) ;-zück'end, bv.n.: verrukkend, verrukkelijk; -zückt', bv.n.: verrukt,'fn V(Trakkinamp; gebracht; -zü'gehn, w* b.: aftoomen, (fig.) ontbreidelen;-ziind oar, bv. n.: ontvlambaar; -zünd'barkeit, vr.: ontvlambaarheid; -zün'den, w.b.: inbrand steken, aansteken, (hik.) ontstoken maken (sich -zünden, w. w.: vlam vatten,in brand geraken, hik.: ontstoken worden); -zünd-Rch, bv. n.: ontvlambaar; -zündung, vr.: ontsteking (des Blutes: in het bloed); -zün'dungsfieber, o.: met ontsteking gepaard gaande koorts. entzwei', bw.: aan (in) tweeën, doormidden, (fig.) aan stukken, kapot; ent-zwei'en, w. b.: kwade vrienden maken (sich entzweien, w. w.: kwade vrienden worden); Entzwei'ung, vr.: (fig.) vervreemding van elkander, vijandschap. Kn'zian, m. (-s): (pik.) gentiaan. Kpak'ten, vr. mrv.: (tijdr.) Epacta. epliemer', bv. n.: kortstondig van duur, niet lang standhoudend; Ephemeri-den, vr. mrv.: sterrenkundige tafelen; epheme'risch, bv. n.: Zie epliemer. |
E'pheu, m. (-s): (pik.) klim-op, eiloof; Erdquot; -; aardveil; I -artig, bv. n.: klimopachtig; -ranke, vr.: klimop-rank. £pliorie', vr.: (hist.) ephoraat; Epho'-rus, m. (-; mrv. Epho'ren): (hist.) ephore. Epicy'feel, m. (-s): (str.) epicyclus. Kpidemie'. vr.: epidemie, besmettelijke ziekte; epide'misch, bv. n.: epidemisch, besmettelijk. Epigramm', o. (-es, -s; mrv. -e): epigram, puntdicht; epigrammatisch, bv. n.: epigrammatisch; Ëpigramm'atist (Epi-gramma'tiker), epigrammendichter. Knik', vr.: heldendicht; E'piker, vr.: heldendichter. Epiknrii'er, m. (-s; mrv.-): epicurisch wijsgeer, (fig.) minnaar van zingenot, (inz.) lekkerbek; epikura'isch, bv.n.: epicurisch. Kpilepü»ie', vr.: (gnk.) vallende ziekte; epilep tisch, bv. n.: epileptisch. Kpilo^'. m. (-es, -s; mrv.-e): naschrift, slotwoord. £pi'rus, o. (-^: (hist.-adk.) Epirus. e pisch, bv. n.: (dk.) episch; -es Gedicht: heldendicht. Kpiso'de, vr.: episode, tusschenbedrijf. Kpis'tel. vr.: epistel; Einem die -lesen: (fam.) iemand de les lezen. Spi'theton, o. (-s; mrv. Epitheta): 1) bijnaam, toenaam; 2) scheldnaam, schimpnaam. Epo'che, vr,: tijdstip; (fig.) tijdperk, tijdvak; - machen: époque maken, opgang maken, bijzondere aandacht trekken. £'po8, m. (mrv.: Epen): heldendicht, l^p'picli, m. (-es, -s): (pik.) eppe. equipi'ren [ie], w. b.: uitrusten, toerusten. er, vnw.: hij. I Er, vnw.: (meerderen tegen eenen mindere sprekende:) jij, je. eracli'ten, w. b.: oordeelen, denken, vermoeden (ich erachte es für rathsam [tl: ik houd Jiet voor raadzaam, ik acht het geraden; z. n. o. (-s): oordeel, gedachte, gevoelen, vermoeden (meines Erachtens: naar mijn oordeel, naar mijn gevoelen); erach'zen, w. b.: met klagen en kermen krijgen of trachten te krijgen; -ack'ern, w. b.: door den land- of akkerbouw winnen; -an'geln, w. b.: (aan den haak) vangen; -ar'beiten, w. b.: met werken verdienen, (fig.) bewerken. - . . * Eras*misch, bv. n.: Erasmiaansch. Erb, in Sam. I -acker, m.: geërfde akker, geërfd stuk land; -adel, m.: erfelijke adel; -amt, o.: erfelijk ambt, erfelijke waardigheid ; -anfall, m.: toevallende (aankomende) erfenis; -antheil [tl, o.: erfdeel; -bau, m.: (mnw.) mijngraving voor eigene rekening; -beamte, m.: bekleeder van een geërfd ambt; -begrabniss [s|, o.: familie-graf; ^besitz, m.: erfelijk bezit; -bestander, m.: inerfpachthebber; -eigen, bv. n.: 1) geërfd, 2) erfelijk; -einigung, vr.: erfelijke vereeniging; -einsetzung, vr.: benoeming tot erfgenaam; -fahig, bv. n.: (rcht.) bekwaam (bevoegd, gerechtigd) om te erven; -fahigkeit, vr.: bekwaamheid (bevoegdheid, recht) om te erven; -fall, m.: erfenis; -fiillig, bv.n.: aangekomen (of: aankomend) krachtens erfrecht: -fehler, m.: erfelijk (of: overgeërfd) gebrek; -feind, m.: erfvijand, gezworen vijand; -folge, vr.: erf- |
ERBFOLGEGESETZ.
ERBLICKEN.
165
|
recht (-folgeg-esetz, o.: wet op het erfrecht; -folgrekrieg-, ra.: hist.: successie-oorlog-; -folgeordnungr, vr.: wet op het erfrecht); -folger, m.: opvolger (krachtens erfrecht); -fürst, ra.: erfelijk vorst; -fürstenthura ft), o.: erfelijk vorstendom; -geld, o.: geërfd geld; -genoss, mede-erfgenaam; -gerichts-barkeit, vr.: erfelijke rechtsmacht;-ge-richtsherr, m.: bezitter van eene heerlijkheid met erfelijke rechtsraacht; -graf, m.: erfelijk graaf; -grafschaft, vr.: erfelijk graafschap; -grind, ra.: hoofdschurft,hoofdzeer; -grund, ra.: erfgrond, geërfde grond, (fig. en dk.) vader-erf; -gut, o.: erfgoed, erfelijke bezitting, (fig.) erfenis, nalatenschap; -herr, ra.: 1) erfgenaam van eene heerlijkheid, 2) heer van eene plaats; -herrlich, bv. n.: heerlijkheids-;-herrschaft, vr.: (erfelijke) heerlijkheid; -huldigung, vr.: inhuldiging van (eed van trouw aan) den nieuwen heer (krachtens erfrecht bezitter van de heerlijkheid geworden); -jagd, vr.: erfelijk jacht, erfelijk jachtgebied;-kaiser, m.: erfelijk keizer;-kaiser-thura It], o.: 1) erfelijke keizerrijk, 2) erfelijk keizerschap; -könig, ra.: erfelijk koning; -königreich, o.: erfelijk koninkrijk; -königthum Itl, o.: erfelijk koningschap; -krankheit, vr.: overgeërfde ziekte of kwaal, familieziekte, familie-kwaal; -land, o.: erfland; -lasser, ra. (-s; mrv. -): (rcht.) erflater, testateur; -lasserin, vr. (mrv.-nen): erflaatster, testatrice; -lassung, vr.: erflating (Zie ook Grblas'snng); -lassungs-recht, o.: recht van erflating; -lehn, o.: erfelijk leen; -lehngut, o.: erfelijk leengoed; -lehnsherr, m.: (rcht.) suzerein; -lich, bv. n.: erfelijk; -lichkeit, vr.: erfelijkheid;-los, bv. n.: zonder erfgenamen (-los raachen: onterven; -lose Güter: onbeheerde nalatenschap); -losung, vr.: recht van naasting; -raann, ra.: eigenaar krachtens erfrecht; -nehraer, m.: erfgenaam (seine Erben und -nehmer: rcht.: zijne erven en rechtverkrijgenden); -pacht,ra.: erfpacht; -pachter, ra.: inerfpachthebber; -pachtlich, bv. n.: in erfpaent; -prinz, m.: erfprins; -prinzes-sin, vr.: erfprinscs; -recess, o.: (rcht.) boedelscheiding; -recht, o,: erfrecht;-re-gister, o.: kadastrale legger; -reich, o.: erfelijk rijk; -richter, ra.: 1) door de erfgenamen benoemd scheidsrechter, s2) be-ziiter Van een'e heerlijKlu?kd niet erfelijke rechtsmacht; -sass, m : Zie -lierr; -scha-den, ra.: overgeërfde kwaal, aangeboren kwaal, familie-kwaal; -schaft, vr.: Zie blz. 166, kol. 1; -schatzung, vr.-. taxatie (schatting) van eene nalatenschap; -schicnt, vr. (-schichtung, vr.): boedelscheiding, deeling van eene nalatenschap; -schleicher, m.: (iron.) erfenisjager, (ook:) inpakker van eene erfenis; -schleicherei', yr.: (het) azen op eene erfenis, (ook: het) inpakken van eene erfenis; -schoss, ra.: grondrente, erf-rente; -schuld, vr.: erfschuld; -schutz, m.: bescherming (of: hulp) krachtens erfrecht: -schutzherr, ra.: erfelijk beschermheer; -sonderung, vr.: boedelscheiding; -staat, m.: erfelijk rijk; -stollen, ra.: (innw.) hoofdgalerij, hoofdgang; -stück, o.: erfstuk: -sünde, vr.: erfzonde ; -theil 11], o.: erfdeel; -theilung [t]; vr.: boedelscheiding, deeling van eene nalatenschai); -unterthan, m. (hist.) vazal; -unterthanigkeit, vr.: onder-daans-plicht; -verbrüderung, vr.: overeenkomst van wederzijdsch erfrecht; -ver-gleich, m. (-vertrag, ra.): boedelscheiding, deeling van eene nalatenschap; -verraacht-niss [s], o.: legaat, schenking bij testament; -vertreter, ra.: vertegenwoordiger van eenen erfgenaam; -zins, ra.: erfpacht, erfcijns; -zinsgut, o.: in erfpacht bezeten goed. |
erban'^en, w. o. s.: bang vorden,(dk.) vervuld worden niet vrees of met angst; Erbar men, z. n. o. (-s): erbarming, medelijden, deernis (das ist zura Erbarmen: het is om er zich over te bedroeven; sich er-bar'raen, w. w.: zich erbarmen, zich ontfermen; sich Eines erbarmen, of: sichüber Einen erbarmen: zich over iem. erbarmen of ontfermen; es erbarmt mich: ik voel deernis, ik heb medelijden, 't doet mij leed; dass Gott erbarm: God betere 't!); erbar'menswerth [tl, bv. n.: deerniswaardig, raedelijden-verdienend; Erbar'raer, ra. (-s; rarv. -): ontferraer, erbarmer; erbarm lich, bv. n. en bw-: erbarmelijk; -barra'-lichkeit, vr.: erbarmelijkheid; Erbar'raung, vr.: erbarmmg, medelijden, deernis; Er-bar'raungs, in Sara. (-los, bv. n.: ineedoo-genloos ; -voll, bv. n.: vol raededoogen; -würdig, bv. n.: deerniswaardig); erbau'en, w. b.: bouwen, stichten, (akk.) bouwen, telen, (fig.) stichten, opbouwen (sich erbau'en, w. w.: fig.: gesticht worden); Erbau'er, ra. (-s; rarv. -): bouwer, stichter; Erbau'erin, vr. (rarv. -nen): bouwster, stichteres; erbau'licn, by. n.: (fig.) stichtend, stichtelijk; Erbaulichkeit, vr.: stichtelijkheid; Erbau'ung. vr.: stichting (ook fig.); Erbau'ungs, in Sara. (-buch, o.: stichtelijk boek; -prediger, m.: stichtelijk predikant, opwekker tot een streng-god-vruchtig leven j -schrift, vr.: godsdienstig geschrift; -schriftsteller, m.: schrijver van stichtelijke boeken; -stunde, vr.: stichtelijk uur, uur van stichting). Er'be, ra. (-n; rarv. -n): erfgenaam. I-, o. (-s): 1) erfenis, nalatenschap, 2) erfdeel. erbe'ben, w. o.: beven, sidderen, rillen; erbeis'sen, w. b. onr.: 1) doodbijten, 2) kapotbijten, aan stukken bijten; er'ben, w. b.: erven ; w. o. (en sich -, w. w.): overerven; erbe'ten, w. b.: afbidden; er-bet'teln, w. b.: afbedelen; erbeu'ten, w.b.: bilitmaken/(fi^*.) béhaien; Eroeüter, rti. •(-amp;;' rarv. -): buitraaker; Erbeu'tung, vr.: 1) buitraaking, (fig.) behaling, 2) buit. erbie'ten (sich), w. w. onr.: 1) aanbieden, 2) zich aanbieden; Erbie'ten, o. (-s): aanbod. Ér'bin. vr. (rarv. -nen): erfgename. erbit'ten, w. b. onr.: 1) verzoeken ora, 2) afbidden (sich erbitten lassen: zich laten verbidden); erbit'tern, w. b.: verbitteren ; erbitt'lich, bv. n.: te verbidden, te bewegen. erblas'sen, w. o. s.: verbleeken, bleek worden; (fig.) sterven; Erblas'sung, vr.: 1) verbleeking, 2) bleekheid, 3) (fig.) dood. (Zie ook Krb'lassung). erblei'clien, w. o. onr. s. (erblich'; crbli'chen): verbleeken, bleek worden; (fig.) sterven. erblich', onv. verl. tijd van erblei-chen ; erb'lich, bv. n. en bw.: erfelijk; I -keit, vr.: erfelijkheid. erblick'en, w. b. : gewaar worden |
166 ERD,
EKBLICKUNG.
|
zien; das Licht der Welt het levenslicht aanschouwen; Erblick'ung, vr.: (het) zien (bei Erblickungr [2]: bij het zien van): erblin'den, \v. o. s.: blind worden ; sich erblö'den, w. w.: zich ontzien; erblüh en, w. o. s.: ontluiken. erbor'gen, w. b.: leenen, te leen nemen; Erbor'ger, m.: leener, te leen nemer; erborgrt', bv. n.: (van anderen) geleend; erbo'sen (of: erbo'ssen), w. .: boosmaken (sich erbo'ssen, w. w.: zich boosmaken, boos worden); erbö'tig-, bv. n.: bereid (erbotigr sein: bereid zijn, aanbieden, zich aanbieden).eleend; erbo'sen (of: erbo'ssen), w. .: boosmaken (sich erbo'ssen, w. w.: zich boosmaken, boos worden); erbö'tig-, bv. n.: bereid (erbotigr sein: bereid zijn, aanbieden, zich aanbieden). erbracliquot;, onv. verl, tijd van er-brechen. erbrecli'en, w. b. onr.: breken, aan stukken breken, openbreken, verbreken (sich erbrechen, w. w. onr.: overgreven, braken, kotsen), Erbseliaft, vr.: erfenis; eine - be-kommen (eine - thun): eene erfenis krijgen, erven. £rbin Sam. I -annahme, vr.: aanvaarding: van eene erfenis; -antheil [t], o.: erfdeel; -klage, vr.: rechtsvordering betreffende eene erfenis; -masse, vr.: geheele (gansche) nalatenschap: -verfü-gung, vr.: uiterste-wilsbeschikking, testament. Erb'se, vr.: (pik.) erwt. Zie mrv. JErbsen, Krbsen, vr. mrv.: erwten; grüne -: dop-erwten; durchgeschlagene erwten zonder de schillen; I -acker, m.: erwcen-veld; -bau, m.: erwtenteelt; -brei, m.: erwtenmoes; -brühe, vr.: erwtensoep; -förmig, bv. n. : erwt-achtig, erwtvormig; -hülse, vr.: erwteschil; -kette, vr.: ketting van aaneengeschakelde envtvormige bolletjes; -mehl, o.: erwtenmeel; -schale, vr. (-schote. vr.): erwteschil; -stein, erwtsteen; -stroli, o.: erwtenstroo; -suppe, vr.: erwtensoep; -ziihler, m.: muggenzifter, krententeller, (ook:) janhen. erbu'ben, w. b.: door boevenstreken bemachtigen: erbuh'len, w. b.: door geflikflooi bemachtigen. Erd, in Sam. I -achse, vr.: as der aarde; -ader, vr.: aard-ader; -apfel, vr.: aardappel, (ook:) aardpeer, (ook:) pad-^denstoel; -aobeit, vr.:.aardwerk; -art. vr,: aardsoort; -artig, bv. n.: aardacntig; -bahn, vr.: (str.) baan der aarde;-ball, m.: aardbol; -balsam, m.: nafta; -bank, 7r-: (vest.) aarden wal; -bathengel, m.: (pik.) wilde salie; -bau, m.: metselwerk onder den beganen grond, (fig.) kelder-nuis, kelder; -beben, o.: aardbeving; -beer, in Sam. (-apfel, m.: kalvijn-appel; -aptelbaum, m,: kalvijn-appelboom; -baurn, m.: haag-appelboom; -blatt, o.: aardbezieblad; -kraut, o., of: -pflanze, vr.: aardbezie-plant; -saft, m.: aardbeziesap); -beere, vr.: aardbezie ; -beschreibend, bv. n.: geographisch; -beschreiber, m.: geo-graal; -beschreibung, vr.: geographie; -biber, m.: (drk.) eenzaam levende bever; -biene, vr.: (ins.) hommelbij; -bildungs-lehre, vr.: geologie, leer van de vorming der aarde; -birne, vr.: aardpeer, (ook:) paddenstoel ; -boden, m.: aardbodem (dem -boden gleich: met den grond gelijk): -bohrer, m.: aardboor, grondboor, steen-boor* -brand, m.: vuur onder den grond; |
-bruch, m.: verzakking van den grond;. -bürger, m.: aardbewoner, sterveling; -damm, m.: dijk, aarden dam; -dünste, vr. mrv.: uit den grond opstijgende dampen; -durchmesser, m.: (ajk.) middellijn der aarde; -eichel, m.: aard-aker, aardnoot; -eichhorn, o.: gestreept eekhoorntje; -enge, vr.: (adk.) land-engte; -entste-hungslehre, vr.: leer van het ontstaan (leer van de wording) der aarde; -epheu, in.: (pik.) aardveil; -erschütterung, vr.: aardbeving; -eule, vr.: (vog.) nacht-uil; -fahl bv. n.: aardkleurig, vaalgrauw; -fall, in.: verzakking van den grond; -farbe, vr.: aardkleur; -farben (-farbig), bv. n.: aardkleurig, vaalgrauw; -fass, o.: vuurpot, zwermpot; -feme, vr.: (str.) apogeüm, grootste afstand van de aarde; -nache, w.: oppervlakte der aarde;, -flachs, m*: aardvlas, amiant; -floh, m.: aardvloo; -fruchtklee, m.: zaaiklaver: -galle, vr.: (pik.) aardrook; -gange, m. mrv.: (mnw.) mijngangen; -gans, vr.: (vog.) aard^ans, tadorna; -geboren, bv. n.;. aardsch, (hg.J sterfelijk, (hist.) op den grond van den heer geboren, als lijfeigene geboren; -geflügel, o,: pluimgedierte; -gegend, yr.: landstreek, hemelstreek, oord; -geist, m.: (fab.) aardgeest, aardmannetje; -gelb, o.: oker; bv. n.: okergeel; -geruch, m.: aardreuk, gronderige (duffe) lucht; -geschmack, in.: aard-smaak, gronderige (duffe) smaak; -ge-schoss, o.: gelijkvloers-verdieping, beneden-verdieping; -grille, vr.: veldkrekeltje; -grün, o.: berggroen; -grund, in.: stuk gronds; -gürtel, m.: aardgordel, zone; -gut, o.: (van tabak:) aardgoed; -haltig, bv. n.: aardachtig, met aarde vermengd; -harz, o.: aardhars, asphalt, jodenlijm; -harzig, bv. n,: 1) asphaltachtig, 2) as-phalthoudend; -hase, vr.: (drk.) bergrat; -haue, vr.: houweel; -haufen, m.: aardhoop; -kafer, m.: (ins.) zwarte tor, schale-bijter; -karte, vr,: landkaart; -kastanie, vr.: aardnoot, aardaker; -kiefer, vr.:(pik.) hoe-langer-hoe-liever, veld-cipres; -klos, m.: kluit, aardkluit, (eene) kluit aarde; -kluft, vr.: berst (scheur, kloof, gaping) in den grond, (fig.) diepte; -klumpen, m.: 1) kluit, aardkluit, (eene) kluit aarde, 2). l?QO,p aarde, aardhoop; .-^oljle, .vr.: , bruinkool; -körper, m.: aardbol, (de) aarde; -kreis, m. (-kugel, vr.): aardbol, (de) aarde, (fig.) aardglobe, (ook:) wereldkaart; -kunde, vr.: 1) geographic, aardrijkskunde, 2) geologie; -kundige, in.: 1) geograaf, aardrijkskundige, 2) geoloog; -lage, vr-: aardlaag; -lattich, m.: (pik.) veldlatuw, veldsalade: -lehre, vr.: geologie; -mandel, vr.: aard-aker, aardnoot; -mannchen, o.: (fab.) aardmannetje; -mast, vr.: (akk.) ongedierte; -maus, vr.:, veldmuis; -messkunst, vr.: meetkunst,, landmeterij; -messer, in.: landmeter; -meve, vr.: (vog.) meeuw; -milbe, vr.: (ins.) tuinspin; -mittelpunktig, bv. n.: (str,) geocentriek; -moos, o.: aardmos; -morchel, vr.: truffel; -mörser,m.: mortier,, bomketel; -motte, vr.: (ins.ï suikermot, zilvermot; -nahe, vr.: (str.) perigeüm, dichtste nabijheid van de aarde; -nuss, vr.: aardnoot, aard-aker; -oberfiache, vr.: oppervlakte der aarde; -öl, o.:^etroleüm; -pech, o.: aardpek, asphalt, jodenlijm; |
ERFOLG.
167
ERD.
|
-ralle. yr,: (vog1.) riethoen, rietsnip; -ratte, vr.: (de .gewone) rat, rot; -ranch, m.: (pik.) aardrook; -raniner, m.: 1) spade, 2) putboor; -raute, vr.: (pik.) aardrook; -reich, o.: 1) aardrijk, 2) grond; -revolution, vr.: omwenteling der aarde ;-rose, vr.: (pik.) rozeplant, roos; -rücken, m,: bergrug(zie vlak hiernaast erdrück/en); -sack, m.: (vest.) zandzak; -salz, o.: 1) steenzout, 2) salpeter; -schaber, m.: schoffel, schop; -schanze, vr.: (vest.) schans, van aarde opgeworpene verschansing; -scheibe, vr.: schijf der aarde; -schicht, vr.: aardlaag; -schildkröte, vr.: landschildpad; -schnake, vr.: (ins.) mug, neef; -schnecke, vr.: (ins.) tuinslak, tuin-slek; -scholle, vr,: kluit, aardkluit, (eene) kluit aarde (die -schollen zerschlagen: de kluiten breken); -schwamm, m,: aardzwam, paddenstoel; -schwarz, o.: (schl.) zwart krijt; -schwein, o.: (ark.) groote miereneter ; -sperling, m.: veldleeuwerik; -spinne, vr.: (ins.) hooiwagen; -spinnenkraut, o.: (pik.) haarmos, spmnenkruid; -spitze, vr.: (adk.) landtong, voorgebergte, kaap; -stamm, m.: (pik.) wilde boom; -stern, m. (pik.) maankruid; -stoss, m.: aardschok; -strich, in.: zone, hemelstreek; -sucher, m.: grondzoeker, peillood, dieplood; -thier [tl, o.: landdier; -umsegelung, vr.: zeereis rondom de wereld; -umsegler, m.: zeevaarder rondom de wereld; -wall, m.: aarden wal, (fig.) terras: -wand, m.: (mnw.) aardwand, steenwand (langs de erts-ader, (fig.) aarden muur, muur van klei; -wasser, o.. 1) welwater, 2) water van de aarde (in tegenstelling van hemelwater); -weide, vr.: (pik.) kreupelwilg; -weihrauch, m,: (pik.) veld-cipres, hoe-langer-hoe-liever; -winde, vr.: (pik.) kruip winde, (wkt.) wind-as; -wurm, m.: aardworm, aardwurm; -zunge, vr.: (adk,) 1) landtong, 2) land-engte. Er'de, vr.: 1) aarde aardbol, aardrijk; 2) grond; sich auf die - legen: op den grond gaan liggen; Einen oder et-was auf die - werfen: iemand of iets ter waarde werpen (of: op den grond werpen); auf der - wolinen: op aarde wonen; zur - wohnen: (fam.) beneden wonen, op de gelijkvloers-verdieping wonen, in een benedenhuis wonen; Einen unter -die - bring^n* . icdKipd in, het graf breng-en. er'den, bv. n.: aarden, van aarde; I -burger, m.: wereldburger, aardbewoner, mensen; -glück, o.: aardsch geluk; -güter, o. mrv.: aardsche (wereldsche) goederen ; -kloss, m.: Zie KrdkloN: -leben, o.: aardsch leven, (het) leven op aarde; -noth Ltl, vr.: aardsche nooden (mrv.), wereldsche ellende; -sohn, m.: sterveling, aardbewoner; -wonne, vr.: aardsche zaligheid, aardsch geluk. erden ken. w.b.: verzinnen,bedenken; erdenk'lich (erdenk'bar), bv. n.: te verzinnen, te bedenken. er'diclit, bv, n.: 1) aardsch; 2) aardachtig, gronderig. erclicli'ten, w. b.: verdichten, (pop.) uit zijn duim zuigen, (fig.) voorwenden; Erdien'ter m. (-s; mrv. -): verdichter, (pop.) uit zijn duim zuiger; erdich'tet, bv. n.: verdicht, (fig.) voorgewend. erdie'nen, w. b.: verdienen. |
er «lig:, bv. n.: aardsch; das Er'dige: het aardsche. erdol'clien, w. b.: doodsteken, doorboren (doorsteken) met eenen dolk. erdreis'ten (sieli), w. w.: zich vermeten, zich verstouten. erdros'seln, w. b.: wurgen, worgen, erdriick en, w. b. dooddrukken. Zie blz. 167 kol. 1 Erd'rücken. erdul'den, w. b.: verduren, uitstaan, ondergaan; Erdul'dung, vr.: verduring, lijden. erdur'sten, w. o. s.: dorst lijden, vergaan van den dorst. erei'fern (sicli), w. w.: driftig worden, zich driftig (zich warm) maken; Erei'ferung, vr.: drift; sich ereig'nen, w. w.: zich opdoen, zich voordoen, plaats grijpen; Ereig'niss, o. (-es; mrv. -e [nis: -ses; mrv. -sej): voorval, gebeurtenis; erei'len, w. b.: inhalen, (tig.) overvallen; Eremit', m. (-en; mrv. -en): kluizenaar; erer'ben, w. b.: erven; Erer'bung,vr.:(het) erven. erfali'ren, w. b. onr.: 1) ervaren, vernemen, 2) ondervinden; bv.n,: ervaren, bedreven, (fam.) knap (ein erfahrener Arzt: een knap dokter, een bekwaam geneesheer); Erfah'renheit, vr.: bedrevenheid, knapheid, bekwaamheid ; Erf ah'rung, yr.: 1) ervaring, ondervinding, 2) proefneming, proef (Erfahrung ist die beste Lehrmeis-terin: spr.: de ondervinding is de beste leermeesteres; aus Erfahrung wissen: bij ondervinding weten; in Erfahrung brin-gen: te weten komen, vernemen; Erfahrun-gen anstellen: proeven nemen);Erfah'rungs, in Sam. (-arzt, m.: op de ondervinding afgaand geneesheer, empiricus;-satz, m.: op ondervinding gegronde stelling; -see-lenkunde, vr.: op de ervaring gegronde zielkunde); crfas'sen, w. b.: vatten (ook tiff-)* erfand', onv. verl. tijd van erlin-den. erfecli'ten, w. b. onr.: bevechten,met vechten winnen, (fig.) met bedelen krijgen; erfin'den, w. b. onr.: 1) uitvinden, (fi§:.) ontdekken, bevinden, 2) verzinnen, uitdenken (er hat das Pulver nicht erfun den: spr.: hij heeft het buskruit niet uitgevonden, hij zal niet barsten aan zijn verstand); •Erfin'deiv, . m. (-s;.nirv. -): 1gt; .uitvinder, 2) uitdenker, verzinner; Erfin'derin, vr. (mrv. -nen): 1) uitvindster, 2) uitdenkster, verzinster; erfin'derisch (ernnd'sam), bv. n.: vindingrijk, vernuftig; Erfind'samkeit, vr.: vindingrijkheid, vernuftigheid; Erfin'-dung, vr.: 1) uitvinding, (fig.) vinding, 2) uitvindsel, verzinsel, (fig.) verdichtsel; Erfinquot;dungs, in Sam. (-gabe, vr., of: -geist, m.: vindingrijke geest, scheppend vernuft; -kraft, vr.: scheppende kracht; -kunst, vr.: scheppende kunst; -patent, o.: brevet van uitvinding, octrooi als uitvinder; -reich, bv. n.: vindingrijk); erfi'schen, w. b.: 1) opvisschen, 2) uitvisschen. erfleli'en. w. b.: 1) afsmeeken, 2) verbidden, vermurwen; erflie'gen, w. b. onr.: vliegende inhalen of bereiken. erfo'dern, w. b.: Zie erfordern: Erfolg', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) gevolg, uitvloeisel, 2) uitslag, uitkomst (der Erfolg wird es lehren, ob ....: de uitkomst zal leeren of ....; mit gutem -e: met goed |
ERHALTEN.
|
sevolgr; von unberechenbaren Erfolg-cn: van onbcTckenbare g-evolg-en; grossen iirtolff naben: erroote g-evolg-en hebben, hg.: grooten opgang maken; Ierfolg'reich bv. n.: rijk aan gevolgen); erfol'gen, w. o' s.: volgen, (flg.) voortvloeien, voortspruiten, het g-evolg worden; erfor'derlich, bv. n.: noodig, yereischt (erforderlichen Falies ; desnoodig, desnoods); erfor'dern, w. b.: vereischen (das erfordert Zeit: dat vereischt tijd, daartoe is tijd noodig:; ertordei't werden: vereischt worden, noodig: zijn); Erforderniss, o. (-es; mrv. -e Inis; mrv. -sej) : 1) vereischte, 2) behoefte, noodzakelijkheid; Erfor'derung*, vr.: 1) eisch, 2) behoefte; erfor'schen. w. b.: l). navorschen, nasporen, 2) uitvorschen (sich erfor'schen, w. w.: zijn hart onderzoeken); Erfor'scher, m.: l) navorscher, (hg-.) onderzoeker, 2) uitvorscher; erforsch -lich, bv. n.: 1) na te sporen, 2) uit te vorschen; Erfor schung^ vr.: 1) navorsehing-, nasporing:, (fig:.) onderzoek, 2) uitvor-schmg. 1 er tra greii, w. b. reg-.: 1) met vrag-en te weten komen, 2) vragen naar (wo ist er zu erfrag-en: waar is hij te be vrag-en ?): Sicn ertreeh'en, w. w.: zich vermeten; erlrei en w. b.: betrouwen, door huwelijk m net bezit komen van; erfreu'en, w. b.: 1) verheug;en ([2J: in, over), verblijden, opvroolijken; erfreu'lich, bv. n.: ver-dlijdend, heuglijk, aangenaam, genoeglijk; Erfreuhchkeit, vr.: heuglijkheid, genoeglijkheid, (het) aangename; erfre'veln, w. o.: zich door eene misdaad meester maken van; erfrie ren, w. o. onr, s.: bevriezen, (hg.) doodvriezen; erfri'schen, w, b.: 1) ver-tnsschen, (fig.) verkwikken, 2) verver-schen; Erfn''schungsha'fen, vr.: (zeew.) haven die op de reis aangedaan wordt; errroren, v. dw. en bv. n.: bevroren (ich bm ganz er^ren: fig.: ik ben half bevro-fs6 bevroren^0111 1St erft'oren: wijnstok erfül'len, w. b.: 1) vervullen (ook ng:.), 2) verwezenlijken; Erfül'lung, vr.: xlt;Pquot;iTer in?' verwezenlijking (in Ertullung gehen, of: in Erfüllung kommen: m vervulling gaan, vervuld worden, verwezenlijkt worden). ' ergan zen, w. b.: 1) aanvullen, 2) voltallig ^ maken; Erg-an'zungs, in Sam. (-banfl,c.- la kir-deel- Jvan • een • bo elcNv evkr, bijvoegsel, aanhangsel; -blatt, o.: bijblad! bijvoegsel; -mannschaft, vr.: mil.: dépot manschap ter aanvulling van de gelede-rei?.gt; -Pierde, o. mrv.: remonte-paarden; -stuck, o.: stuk ter aanvulling; -summe, vr.: som ter aanvulling, nieuwe storting); ergattern, w. b.: (fam.) begaffelen. |
erge oen (sich), w. w. onr.: 1) zich overgeven (auf Gnade und üngnade: op genade en ongenade; dem Spiele: aan het spel), 2) sich - in: berusten in, zich onderwerpen aan, 3) gebeuren, plaats grijpen (hieraus ergiebt sich: hieruit volgt, hieruit blijkt, dit bewijst); erge'ben, bv.n.: genegen, toegenegen, (fig.) onderworpen, gelaten, berustend, (ook:) verslaafd; Erge oenheit, vr.: toegenegenheid, (fig.) onderwerping, gelatenheid, berusting, (ook:) ;£eW?in8'; er^re'benst, bv. n. en bw.: (bri.) dienstwillig; Erg:eb'niss. o. (-es;mrv. -e [nis: -ses; mrv. -se]): gevolg, resultaat, (fig.) uitslag, (rek.) uitkomst; Erge'bung, vr.: overgave, (fig.) berusting, onderwerping; Erge bungsmarsch, m.: signaal dat men in onderhandeling wenscht te komen om zich over te geven; ergeh'en, w. b. onr.: 1) beloopen, afloop en, 2) met loopen verdienen; w. o. onr. s.: 1) gaan (es ist mir wohl, übel ergangen: het is mij goed. slecht gegaan, of: ik ben goed, slecht gevaren), 2) uitgevaardigd worden, bekend gemaakt worden, (vonnis:) uitgesproken worden (ergeh'en lassen: uitvaardigen, bekend maken, vonnis: uitspreken; etwas uber sich ergehen lassen: iets met onderwerping, met gelatenheid verduren, zich bedaard in iets schikken; sich ergehen, w. w.: eene wandeling doen, wandelen); ergei'gen, w. b.: met de viool ophalen, niet vioolspel verdienen; ergei'zen, w. b.: bijeenschrapen; erget'zen, w. b.: Zie er-gotzen. ergie'biff, bv. n.: veel opleverend, (hg) vruchtbaar; Ergie'bigkeit, vr.: ruime (rijke) opbrengst, (fig.) vruchtbaarheid; ergies sen, w. b. onr.: uitstorten (sich ergiessen, w. w.: zich ontlasten); erglü'-hen. w. o. s.: ontgloeien, (fig.) branden; ergot zen w. b.: vermaken, vermaak verschaffen aan (sich ergötzen an: zich vermaken met, behagen scheppen in, zich streeling. ergrrau'en, w. o. s.: (het haar:) grijzen, grijs worden, (dageraad:) gloren, aanschemeren; ergrei'fen, w. b. onr.: grijpen, (fig,) aangrijpen, in 't gemoed grijpen (die Feder -: de pen opnemen; die Watten -: de wapenen opvatten; emen Dieb -: eenen dief vatten of pakken; Einen auf frischer That -: iemand op heeterdaad betrappen; die Gelegen-™ t, quot;: gelegenheid aangrijpen; die rlucht -: de vlucht nemen; Massregeln -: maatregelen nemen; eines Partei -: iemands partij kiezen; Mittel -: zijne toevlucht tot middelen nemen; den Weg-Rechtens -: den weg van rechten inslaan; das Feuer ergriff die Scheune: het vuur Ide vlam, de brand) tastte de schuur aan; von Schrecken ergriften werden: door schrik bevangen worden-; diese Xachricltf , quot;nat ihn sèhr ergriffen: dat bericht*heeft hem zeer aangegrepen); ergrim'men, w. o. s.: boos worden; ergrü'beln, w. b.: uitdenken, verzinnen; ergrün'den. w. b.: peilen. (fig.) doorgronden; Ergrün'der, m.: (fig.) doorgronder; ergründ lich, bv. n.: t(^ peilen, (fig.) te doorgronden; Ergrün'dung, vr.: (fig.) doorgronding; ergrü'nen, w. o. s.: groen worden. Krgusis', m. (-es; mrv. Ergüs se): uitstorting, (van rivieren:) uitwatering. erha'ben, bv- n.: hoog, (fig.) verheven; I -heit, vr.: hoogte, (fig.) verhevenheid. erhal'ten, w. b. onr.: 1) ontvangen, bekomen, krijgen; 2) houden (aufrecht - : staande houden, fig.: handhaven; in gutem Zustande -: in goeden staar houden; Einen beim Leben -: iemand in het leven houden, ook: iemands leven redden : wenn Gott mir das Leben erhalt: .als God mij in het leven spaart; in Ord- |
ERKLaRUNG.
ERHALTEN.
169
|
nung* in orde houden); 3) onderhouden (die Fruchtbarkeit des Bodens de vruchtbaarheid van den grond onderhouden; einen grewissen Grad von Warme in ____ -: een zekeren graad van warmte onderhouden in); sich erhal'ten, w. w. onr.: 1) in eigen onderhoud voorzien, zich zeiven bedruipen, 2) goed blijven, bewaard kunnen worden zonder te bederven, 3) stand houden, in stand blijven; Erhal -ter, m. (-s: mrv. -): onderhouder; Erhal-tung, vr.: 1) erlanging, bekoming, verwerving, 2) goedhouding, 3) goedblijving, 4) standhouding, in stand blijving; erhal-tungswerth [tl, bv. n. (erhal tungswürdig, bv. n.): 1) het bewaren waard, 2) waard om in stand gehouden te worden. crliaii'deln, w. b.: 1) door aankoop in het bezit komen van, 2) koopen; sich erhan'gen, w. w.: zich verhangen, zich ophangen; erhar'ren, w. b.: verwachten, afwachten ; erhar'schen, w, b.: dichtgaan; erhar'ten, w. o. s.: verharden, hard worden; erhar'ten, w. b.: bevestigen; erhasch'en, w. b.: vangen, snappen, oppakken, ophappen. erliebbar, bv. n.: (fig.) merkbaar; Erheb'barkeit ,vr.: merkbaarheid;erhe'ben, w. b. onr.: lichten, beuren, tillen; oplichten, opbeuren, optillen, (fig.) verheffen, (ook:) goed doen uitkomen, in het oog doen springen, (geld:) beuren, ontvangen, innen (die Augen erheben: de oogen opslaan; ein Geschrei erheben: een geschreeuw aanheffen; einen Streit erheben: eenen twist beginnen): sich erhe'ben, w w. onr.: zich verheffen (über seinen Stand : bovea zijnen stand; sich von der Tafel erheben: van tafel opstaan, sich wider Einen erheben: tegen iemand opstaan of in verzet komen; der Wind erhebt sich: de wind komt opzetten; es erhob sich ein Sturm: or kwam een storm opzetten); erheb lich, bv. n.: belangrijk, aanmerkelijk, aanzienlijk; Erheb lichkeit, vr.: belangrijkheid, aanmerkelijkheid, aanzienlijkheid; Erhe -bung, vr.: verheffing, (vangelden:) inning, (stk.) opstand; erhei'rathen |t|, w. b.: betrouwen, door huwelijk in het bezit komen van; erhei'schen, w. b.: vereischen; erhei'tern, w. b.: doen opklaren, (fig.) op-vroolijken (sich erhei'tern, w. w.: opklaren, fig.; , vroolijk wouden); • criiei'zcn, v . b.: • warm stoken; erhel'len, w.b.: ophelderen, toelichten : w. o. h.: blijken (daraus erhellt: daaruit blijkt); erhen'ken, w. b.: ophangen; erheu'cheln, w. b.: zich door gehuichel meester^ maken van; erheu'len, w. b.:zich door gejank meester maken van. erliit'zen, w. b.: verhitten; erhitzt', bv. n.: verhit (erhitzt seinauf: heet zijn op, gebrand zijn op) ;Erhit'zung,vr.:verhittting. erliöli en. w. b.: vernoogen; sich er-ho'len, w. w.: 1) op verhaal komen, zich herstellen, 2) zich schadeloos stellen (sich seines Schadens erholen an: zijne schade verhalen op), 3) sich bei Einem Raths [tf erholen: iem. om raad vragen, iemands raad inwinnen, 4) zich ontspannen, eenige uitspanning nemen; ErhoTung, vi*.: herstel, (rcht.) verhaal, (fig.) uitspanning; crhor'chen, w. b.: afluisteren; erhö'ren, w. b.: 1) verhoeren, 2) hooren (das ist nicht erhört: dat is ongehoord); erhun'gern, w. o. s.: uithongeren, van honger omkomen. |
Erin'nerer, m. (-s: mrv. -): herinne-raar, (fig.) vermaner, waarschuwer; erin-nerlicn, bv. n.: voor den geest staande (es ist mir noch -: ik herinner mij nog, het staat mij nog voor den geest; es ist mir nicht -: ik kan mij niet herinneren); erin -nern, w. b.: herinneren (Einen an etwas iemand iets herinneren, iemand aan iets doen denken; etwas -: iets in herinnering brengen, melding van iets maken; sich einer Sache -, of: sich an etwas -: zich iets herinneren, (om, of) aan iets denken); Erin'nerung, vr.: 1) herinnering, 2) vermaning, waarschuwing; Erinnerungs, in Sam. (-buch, o.: opschrijfboek, kph.: memoriaal; -kraft, vr.: geheugen; -schrei-ben, o.: brief om het geheugen op te fris-schen, fig.: aanmaning, kph.: beleefde maanbrief; -vermogen, o.: geheugen). erja'^en, w. b.: najagen; (fig. en jag.) door najagen meester worden van; (iem.:) inhalen, achterhalen. erkai'ten, w. o. s.: koud worden,(fig.) bekoelen; sich erkai'ten, w. w.: 1) eene koude vatten, 2) verkouden worden; Er-kal'tung, vr.: (fig.) verkoeling; Erkal'tung, vr.: 1) ('t) vatten van koude, 2) verkoudheid; erkam'pfen, w. b.: bevechten, veroveren; erkannt', bv. n.: 1) erkend, 2) herkend; erkar'gen, w. b.: bijeenschrapen; erkau'fen, w. b.: 1) koopen, 2) omkoopen; erkauf'lich, bv. n.: 1) te koop, 2) om te koopen, omkoopbaar; Erkauf'lichkeit, vr.: 1) (het) te bekomen zijn voor geld, 2) omkoopbaarheid. erkeck'en (sich), w. w.: zich vermeten, zich verstouten; crkenn'bar, bv. n.: 1) te herkennen, 2) merkbaar, te bespeuren; Erkenn'barkeit, vr.: 1) herkenbaarheid, 2) merkbaarheid; erken'nen, w. b. onr.: 1) herkennen, 2) erkennen, 3) bekennen (neischlich erkennen: vleeschelijke gemeenschap hebben met, bijb. en rent.: bekennen, beslapen; zu erkennen geben: te kennen geven; sich zu erkennen geben: 1. zich doen kennen. 2. zich bekendmaken); erkennt'lich, bv. n.: 1) kenbaar, te herkennen, 2) erkentelijk, dankbaar; Erkennf-lichkeit, vr.: 1) herkenbaarheid, 2) erkentelijkheid, dankbaarheid; Erkennt'niss [si, z, n. vr.: 1) besef, inzicht, 2) erkenning, bekentenis; z. n. o. (-es; mrv. -e lnis;-ses; mrv. -S3l): oordcelvcHing, «itspra^k, vpp-nis (-kraft, vr., of: -vermogen, o.: kenvermogen, begrip, verstand); Erken'nung, vr.: 1) herkenning, 2) erkenning, 3) fleischliche Erkennung: vleeschelijke gemeenschap, bekenning, beslaping; Erken'nungs, m Sam. (-wort, o.: wachtwoord, paswoord, parool; -zeichen, o.: herkennings-teeken). Er ker, m. (-s; mrv. -): 1) uitstek, balkon, 2) vooruitspringend gedeelte (van een gebouw); I -fenster, o.: vooruit-sprin-gend raam; -stube, vr.: vooruitspringend vertrek. erkie'sen, w. b.: kiezen; Erkie'sung, vr.: 1) verkiezing, 2) keus. erklar'bar, bv. n.: verklaarbaar; Er-kliir'barkeit, vr.: verklaarbaarheid: erkla'-ren, w. b.: verklaren (i. a. b.) (in die Achr erklaren: in den bandoen); sicherkla'ren, w. w.: zich verklaren; Erkla'rer, m. (-s; mrv. -): verklaarder, uitlegger; erklar'lich, bv. n.: verklaarbaar; Erklar'lichkeit, vr.: verklaarbaarheid; Erkla'rung, vr,: verkla- |
ERMESSEN.
170
ERSATZMANNSCHAFT.
ERMESSEN.
171
|
(-s): oordeel, gedachte, gevoelen (nacli deinem Ermessen : naar uw gevoelen, naar uw oordeel); ermess'lich, bv. n.: meetbaar, af te meten, (fig1.) vermoedelijk, waarschijnlijk; Enness'lichkeit, vr.: meetbaarheid, (tig.) vermoedelijkheid, waarschijnlijkheid; ermit'teln, w. b.: vinden, ontdekken; ermög'licnen, w. b.: mogelijk maken, (fig.) vergemakkelijken; ermor'den, w. b.: vermoorden; Ermor'dung, vr.; vermoording, moord; ermü'den, w. b.; vermoeien, afmatten; w. o. s.: moe worden; ermü'det, bv. n.: vermoeid; ermun'tern, w. b.: opvroolijken, (fam,) opmonteren, (tig.) aanmoedigen ; ermu'thigen lt|, w. b.: aanmoedigen, aansporen (sich ermuthigen (tj, w. w.: moed vatten). eniah en, w. b.: met naaien verdienen, met de naald ophalen; ernah'ren, w. b.: voeden (ook fig.), onderhouden (sich ernaliren, \v. w.: zich voeden, in zijn onderhoud voorzien; Friede ernahrt, Un-friede verzehrt: spr.: vrede kweekt, oorlog breekt); Ernah'rer, m. (-s; mrv. -): voeder, onderhouder, (fig.) kostwinner; Ernah'rerin, vr. (mrv. -nen): voedster, onderhoudster; Ermih'rung, vr.: voeding, onderhouding, (fig.) onderhoud; Ernann'te, in. (-n; mrv. -n): benoemde; ernen'nen, w. b. onr.: benoemen: Ernen'ner, m. (-s; mrv.-): benoemer; Ernen'nung, vr.: benoeming; Ernen'nungs, in Sam. (-brief, in.: aanstelling; -recht, o.: recht van benoeming; -urkunde, vr.: aanstelling); Ernestine, vr.: Ernestine; erneu'en, w.b.: vernieuwen, (fig. fam.) opknappen; Erneu'erer, m. (-s; mrv. -): vernieuwer, (fig. fam.) opknapper; erneu'ern, w. b.: vernieuwen, (fig.) hervatten, (fig. fam.) opknappen (sicli erneuern, w. w.: fig.: zich herhalen); Erneu'erung, vr.: vernieuwing, (fig.) hervatting, (ook:) herhaling, (fig. fam.) opknapping; ernie'drigen, w. b.: vernederen, verlagen; Ernie'drigung, vr.: vernedering, verlaging (Ernie'drigungs-zei'chen, o.: muz.: b-mol-teeken); Ernst, m. (-es): ernst, (mansnaam:) Ernst (das ist nicht Ihr Ernst: dat is u geen ernst; aus einer Sache Ernst machen: iets ernstig meenen; eine Sache für Ernst aufneh-men: iets als ernstig gemeend opnemen); ernsthaft, bv. n.: ernstig; Ernsfhaftig-keit, vr.: ernstigheid, (fig.) ernst; ernst'-«lich, bv. jv ernstig,. Km te. vr.: oogst, inzameling, hooibouw ; I -arbeit, vr.: (het) binnenhalen van den oogst, (inz.) hooibouw; -arbeiter, m.: hooibouwer; -bier, o.: bier voor hen die den oogst binnenhalen; -ferien, vr. mrv.: rustdagen tijdens den oogst; -fest, o.: feest na het binnenhalen van den oogst ; -frohne [-frone], vr.: verplichte hulp bij het binnenhalen van den oogst; -kranz, m.: krans van koornaren en bloemen; -lied, o.: 1) lied op den oogst, 2) lied bij het binnenhalen van den oogst; -lohn, m.: loon der arbeiders tijdens den oogst; -monat, m.: oogstmaand; -predigt, vr.: preek na afloop van den oogst; -wagen, m.: hooiwagen; -wetter, o.: weder voor het binnenhalen van den oogst, hooibouw-weder; -zeit, vr.: (tijd van den) oogst, (tijd van den) hooibouw. |
ern'ten, w. b.: oogsten, (fig.) inoog-sten; was man saet, erntet man: (spr.) wat men zaait, zal men maaien.-Ero'berer, m. (-s; mrv.-): veroveraar, ero bern, w. b.: veroveren; Ero'berung. vr.: verovering; Ero berungs, in Saml (-krieg, m.: veroverings-oorlog; -sucht,vr.: veroveringszucht: -süchtig, bv. n.: op verovering belust, (fig.) behaagziek; eröfrnen, w. b.: openen, (fig.) beginnen, (ook:) blootleggen (seine Meinung eroftnen : zijn gevoelen kenbaar maken; sich Einem eröffnen: zijn hart aan iemand blootleggen); eröffnend, bv. n.: openend; erör'tern, w. b.: toelichten, bespreken; ero'tisch, bv. n.: erotisch. erpacli'ten, w. b.: pachten, in pacht nemen; Er'pel, m. (-s; mrv. -): mannetjeseend, woerd; erpicht', bv. n.: (fam.) gebrand (auf etwas: op iets); erplün'dern, w. b,: plunderen, zich plunderend meester maken van; erpoch'en, w. b.: (iemand:) opkloppen, wakker-kloppen, (iets :) er uit kloppen, zich door braveering meester maken van; erpres'sen, w. b.: afpersen; Erpres'ser m. (-s; mrv. -): afperser; Erpres'sung, vr.: afpersing; erpro'ben, w. b.: op de proef stellen; erprobt', bv. n.: beproefd. erquick/en, w. b.: 1) verkwikken, 2) genoegen schenken aan, opvroolijken, opfleuren; erquick'end (erquick'lich), bv.n.: verkwikkend, (fig.) veraangenamend. errafTen, w. b.: (lt;lk.) wegrapen, wegrukken, (fam.) wegpakken; errang', onv. verl. tijd van erringen; errath'bar [tl, bv. n.: te raden; erra'then lt|, w. b. onr.: raden; erreg'bar, bv. n.: prikkelbaar: Erreg'barkeit, vr.: prikkelbaarheid; erre -gen, w. b.: verwekken, gaande maken, veroorzaken, aanrichten, (gnk. en fig.) opwekken, prikkelen, (fig. ook:) opruien, in beweging brengen; Erregung, vr.: verwekking, enz., (gnk. en fig.) opwekking, prikkeling, (fig. ook:) opgewondenheid; Er'regungs, in Sam. (-kraft, vr.: opwekkende kracht; -mittel, o.: prikkelend of opwekkend middel); erreichbar, bv. n.: bereikbaar, te bereiken; errei'chen, w. b.: bereiken; Erreichung, vr.: bereiking; errei ten, w. b. onr.: 1) afrijden (te paard), 2) paardrijdend winnen; errennen, w.b. onr. en reg.: 1) hard loopende bereiken, 2) zich door hard te loopen meester maken van; erret'ten, w. b.: redden; Ervet'ter, 'm. -('s*; mrv.*-^: redder ;«Ewet', terin, vr. (mrv. -nen): redster; Erret'tung, vr.: redding. errich'ten, w. b.: oprichten (Freund-schaft mit Einem errichten: vriendschap met iemand sluiten); erringen, w. b. onr.: bevechten, worstelend (of: met veel moeite) verwerven of zich meester maken van; errö'then jtj, w. o, s.: rood worden, (fig.) blozen, eene kleur krijgen; z. n. o. (-s): (het) blozen; errudern, w. b.: 1) roeiende bereiken, 2) roeiende winnen; erru'fen, w. b. onr.: beroepen; errun'gen, bv. n.: worstelend verworven; Errun-genschaft, vr.: (rcht.) verworven goed. ersat'tisen, w, b.: verzadigen, (fig.) bevredigen; ersatt'lich, bv. n.: te verzadigen, (fig.) te bevredigen; Ersatflichkeit, vr.: verzadelijkheid, (fig.) bevredigbaar-heid; Ersatz', m. (-es): schadeloosstelling (in Sam.: -mann, m.: plaatsvervanger; -mannschaft, vr.: mil.: nieuwe lichting; |
172 ERSTARB.
ERSATZMITTEL.
ERWEITERX,
ERSTARKEN.
173
|
ben; erstar'ken, w. o. s.: aansterken, sterker worden; erstar'ren, w. o. s.; verstijven (das Blut erstarren maehen: het bloed doen verstijven, het bloed doen stollen in de aderen); erstarrt', bv. n.: verstijfd (vor Kal te: van koude); Erstar'-rung-, vr.: verstijving; erstat'ten, w. b.: teruggeven, vergoeden, weder goedmaken (Bericht erstatten; verslag doen, verslag geven): erstatt'lieh, bv. n.; Zie ersetz-bar: Erstattung eines Berichts: verslag-doening, verslag-levering); erstau nen, w. o. s.: verbaasd staan, zich verbazen; z. n. o. (-s): verbazing (in Erstaunen setzen: verbazen, met verbazing vervullen); er-staunenswürdig; bv. n.: verbazingwekkend, verbazend; erstaun'lich, bv. n.: verbazend; erstaunt', bv. n.: verbaasd, (fig. fam.) verbazend, weergaasch. er'ste («lei*, die, das), tw.: eerste; für's in de eerste plaats, ten eerste;am -n (zum -n): eerstens, ten eerste, in de eerste plaats; im -n Stocke: op de eerste verdieping; der - beste: de eerste de beste. erstech'en, w. b. onr.: doorsteken, doorboren; ersteh'en, w. o. onr. s.: verrijzen; w. b. onr.: in openbare veiling koopen, (tijd:) uitdienen (straf, enz,:) doorstaan, ondergaan: Ersteh'ung, vr.: 1) weder-opstanding, verrijzenis, 2) koop in openbare veiling; erstei'gen, w. b. onr. h. en s.: beklimmen, (fig.) opklimmen tot; ersteig'lich, bv. n.: te beklimmen. erst'en: Zie erste. erst'ens, bw. eerstens, in de eerste plaats, ten eerste. erster'ben, w. o. onr. s.: sterven, (fig.) besterven. erstiek'en, w. b.: verstikken, (fig.) smoren, (ook:) wurgen; w. o, s.: stikken, (fig.) gesmoord worden, (ook:) gewurgd worden; erstick'end, bv. n.: om te stikken; Erstick'ung, vr.: stikking. erst'lich, bw.: eerstelijk, eerstens, in de eerste plaats, ten eerste; Erst'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): eersteling (Ersflings-versuch, o.: eerste proeve) erstop'neln, w. b.: nalezen (op het stoppelveld); erstor'ben, bv. n.: uitgestorven, (fig.) dood, verdoofd (meine Finger sind erstorben: mijne vingers zijn dood). erstre'ben, w. b.: nastreven, streven naar; er^treck'on, \v. -K:. ritstrekkew, ujtsteken; sich erstrecken, w. w.: zich uitstrekken (-bis: tot; sich - auf: beloo-pen, bedragen); erstrei'ten, w. b. onr.: veroveren, vermeesteren, bevechten, (fig.) winnen; erstrick'en, w. b.: met breien verdienen; erstür'men, w. b.: bestormen, stormenderhand bemachtigen; Erstür-mung, vr.: bestorming, verovering stormenderhand; ersu chen, w. b.: verzoeken; z. n. o. (-s): verzoek. ertan zen, w. b.: (fam.) met dansen (dansende) verdienen; ertap'pen, w. b.: betrappen (auf frischer That: op heeter-daad); ertau'schen, w. b.: inruilen; er-thei'len [t], w. b.: 1) opdragen, 2) geven; Erthei'ler [tj, m. (- einer Isachricht:) berichtgever, (- eines Amtes): begever van een ambt; Erthei'lung [tl,vr.: 1)opdracht, 2) (het) geven, begeving (van een ambt); ertöd'ten [ertö'tenl, w. b,: dooden (ook |
fig.); Ertöd'tung fErtö'tung], vr.: dooding, (het) dooden; ertö'nen, w. o. s,: klinken (ertö'nen lassen: laten klinken); Ertö'-nung, vr.: klank. Ertrag', m. (-es, -s; mrv. Ertra'ge): opbrengst; ertra'gen, w. b. onr.: dragen, (fig.) verdragen, verduren, uitstaan, (ook:) opbrengen, opleveren, afwerpen; ertrag-lich, bv. n.: te verduren, uit te staan, (fig.) draaglijk, tamelijk; ertran'ken, w. b.: verdrinken; Ertran'kung, vr.: verdrinking; ertrau'men, w. b.: droomen, zich verbeelden; ertraumt', bv. n.: hersenschimmig (ertraumte Dinge: hersenschimmen); er-trin'ken, w. o. s.: verdrinken; ertrot'zen, w. b.: door doordrijverij krijgen of gedaan krijgen; Ertrun'kene, m. en vr. (-n; mrv. -n): drenkeling. erü'brigen, w. b.: 1) overhouden, 2) sparen, overleggen; Erü'brigte, o (-n): 1) (het) overgeblevene, 2) (het) overgelegde, (het) gespaarde. Ér've, vr.: (pik.) zwarte wikke. erwachen, w. o. s.: ontwaken, wakker worden; erwach'sen, w. o. onr. s.: opgroeien, groot worden, volwassen worden, (fig.) aangroeien, toenemen, (ook:) voortvloeien voortspruiten; bv. n.: volwassen; erwa'gen, w, b. onr. (erwog'; erwo'gen); overwegen (Alles wohl erwo-gen: alles goed overwogen); Erwa'gung, vr.: overweging (in Erwagung ziehen: in overweging nemen); erwah'len, w. b.: kiezen, uitkiezen, verkiezen; Erwah'ler, m.: kiezer; Erwah'lung, vr,: 1) verkiezing, 2) keus: erwah'nen, w. b.: melding maken van, vermelden; erwahnt', bv. n.: bovenvermeld; Erwah'nung, vr.: melding (einer Sache Erwahnung thun: melding maken van iets); erwar men, w. o. s.: warm worden; erwiir'men, w. b.: warmmaken, verwarmen (wieder erwarmen: opwarmen); Erwar'mung, vr.: verwarming; erwar'ten, w. b,: verwachten; Erwar'tung, vr.: verwachting (erwar'tungsvoll, bv. n.: vol verwachting). erweek'en, w. b.: wekken, wakker-maken, (fig.) opwekken, (ook:) verwekken, gaande maken (vom Tode erwecken: uit de dooden opwekken); erweck'lich, bv. n.: opwekkend, stichtelijk; Er-weck'ung, vr.: (het) wekken, (fig.) opwekking; sich erweh'ren, w. w.: zich verweren, zich te weer stellen (12]: tegen), weerstand .bieden ([2gt;: aan), (wir kemnteu quot; uns der Thranen nicht erwehren: wij konden onze tranenniet bedwingen); erweich -bar, bv n.: te vermurwen; erwei'chen, w. b.: weekmaken, (lig.) vermurwen, verteederen; w. o. s.: week worden; erwei'chend, bv. n.: (gnk.) verzachtend; Erwei'chung, vr.: weekmaking, (fig.) vermurwing, ver-teedering (Erwei'chungsmittel. o.: verzachtend middel); erwei'nen, w. b.: met weenen (door tranen) krijgen; Erweis', o. (-es; mrv. -e): bewijs; erwei'sen, w. b. onr.: 1) bewijzen, met bewijzen staven, 2) bewijzen, betoonen (sich erweisen, w. w,: zich doen kennen als); erweis'lich, bv. n.: bewijsbaar (erweislich machen: met bewijzen staven, bewijzen); Erwei'sung, vr.: 1) bewijzing, betooning, 2) bewijs, staving; erwci'tern, w. b.: verwijden, wijder maken, (fig.) vergrooten, uitbreiden, (grenzen:) verleggen, uitgestrekter maken. |
74 ERZSCHIEFER.
ERWEITERUNG. 1
|
Xgremoed:) verruimen, luchten, uitstorten, (gnk. van het hart:) uitzetten; Erwei'te-rW' -V''- verwijdinfi:, (tig:.) vergrrooting-, uitbreiding, enz. (Erweiterungr des Herzens: g:nk.: uitzetting: van het hart); Erwerb', m. (-es, -s: mrv. -e): verdiensten (mrv.) (von seinem Erwerbe leben: leven van hetgeen men verdient; Erwerb', in Sam.: -fahig:, bv. n.: 1. in staat om iets te verdienen, bekwaam of bevoegrd om te verwerven; -fahig:keit, vi.: greschiktheid of bekwaamheid om zooveel te verdienen dat men er van bestaan kan; -fieiss, vr.: nijverheid, kunstvlijt; -los, bv. n.: waarin niets te verdienen valt; -sam, bv n.: nijver, bedrijvig-; -samkeit, vr.: nijverheid, bedrijvigheid: -schule, vr.: ambachtsschool; -stand, m.: werkende stand; Zie Er-werbs); erwer'ben, w. b. onr.: verwerven, (fig.) verdienen, winnen; Erwer'ber. m. (-s; mrv. -): verwerver; Erwerb'niss, o. (-es; [nis ; -ses]): verdiensten (mrv.); Erwerbs, in Sam. (-fleiss, m.: nijverheid, kunstvlijt; -mittel, o.: middel van bestaan; -quelle, vr.: bron van bestaan; -trieb, m.: werkzame aard; -zweigr, m.: tak van nijverheid); Lrwer'bungr, vr.: 1) verwerving:, 2) verdiensten (mrv.). erwieclern, w. b.: 1) beantwoorden lt;ook hg:.), 2) antwoorden; Erwiederung:, vr.: 1) beantwoording-, 2) antwoord, 3) (of: Erwiederungsschrift, vr.): (rcht.) dupliek; -erwm den, w. b. onr.: Zie erwerben (sich erwm'den, w. w. onr.: zich onderwinden, zich vermeten); erwir ken, w. b.: uitwerken, teweeg-brengen; erwi'schen, w. b.: snappen (sich erwischen lasseu: zich laten snappen); erwit'tern, w. b.: ruiken, (fam.) uitsnuffelen, opsnuffelen. erwog', erwo'sen: Zie erwügen. erwor'gen, w. b.: worgen, wurgen ; erwu chern, w, b.: woekerend bijeenschra-pen ; erwünschf, bv. n.: gewenscht; er-wur feln, w. b.: met dobbelen winnen; erwur gen, w. b.: worgen, wurgen; Er-wur ger, m. (-s; mrv. -): worger, wurger, lt;ng.) moordenaar; Erwür'gung, vr.: worging, wurging, lErz, o. (-es: mrv. -e): (mnw.) erts; (lig.) metaal, (ook:) brons. lErz (als praefix): aarts_____ eerste opperste, bovenste. lErz, in Sam. I -ader, vr.: (mnw.) erts-ader^ metaal-ader; -ahnlich, bv. n.: erts-achüg; -amt, o.: (hist.) aartsambt, rijks-hoogwaardigheid;'-anbeit; vr..: fero»s-• wsrk; * -urbeiter, m.: bronswerker; -art, vr.: soort van erts; -artig, bv. n.: erts-achtig, ertshoudend; -asche, vr.: (schk.) Z11?%asc^1' -auge, o.: ertskorrel; -aus-scnlager, m.: ertsbreker; -bannerherr, m.: (hist.) aartsbaanderheer; -beamte, m.: aarts-ambtbekleeder. hoogwaardigheids-oekleeder; -beschickung, vr.: zuivering van het erts voor den smelt-oven; -betrü- f01*! J11,' aartsbedrieger; -bild, o.: bronzen eeld, metalen beeld; -bischof, m.: aartsbisschop ; -bischöflich, bv. n.: aartsbisschoppelijk: -bisthum |tj. o.: aartsbisdom; -blume, vr.: (mnw.) blader-erts, met erts-lagen doorloopen steen; -böse, bv. n.: ]) aartsslecht. 2) in de hoogste mate ondeugend; -bosewicht, m.: doortrapte oooswicht; -bruch, m.: mijngroeve; -de-chant, m.: 1) aartsdiaken, 2) aartsdeken ; |
-diakonat', o.: 1) aartsdiakenschap 2) aartsdecanaat : -dieb, m.: aartsgauwdief; -druse, vr.: (min.) ophooping van erts in steen; -dumm, bv. n.: aartsdom; -dummkopf, m • aartsdomkop; -engel, m.: aarts-eng-el ; -larbe, vr.: bronskleur (die -farbe ge^en [31: bronzen); -farben (-farbig), bv. n.• bronskleurig; -faul, bv. n.: aarts-lui; -raullenzer, m.: aarts-luiaard; -feind, m.' aartsvijand; -fiegel, m.: lompe vlegel, on-beschofte vlegel; -förderung, vr.: ertsdel-ving, mijndelving; -fresser, m.: eerste slok-op, eerste vreetzak; -gang, m.: ertsader, mijn-ader; -gaudieb. m, (-gauner, m.): aartsgauwdief; -gebirge, o.: metaaladers bevattend gebergte, (fig.) mijn-district, (adk.) Ertsgebergte; -geizhalz, m.: eerste vrek, aartsgierigaard;-graber, m.: ertsgraver, mijnwerker; -grob, bv. n.: allergrofst, lomp en ruw; -grobian. m.: lompe vlegel, onbeschofte vlegel; -grube, vr.: (mnw.) mijngroeve mijn; -gut, bv. n.: 1) door en door goed, 2) puikpuik; -halde, vr.: ertshoon, (een) hoop erts; -haltig, bv. n.: ertsnoudend; -harz. o.: aardpek, aardhars; -haus, o.: ertshuis, ertsmagazijn (das -haus Oesterreich: het Doorluchtige Oostenrijksche stamhuis); -herzog. m.: aartshertog; -herzogin, vr.: aartshertogin; -herzoglich, bv. n.: aartshertogelijk; -herzogthum [t], o.: aartshertogdom; -heuchler, m.: aartshuichelaar; -hirt, m.: (bijb.) Opperherder;-höhle, vr.: erts-wagen; -hütte, vr.: ertssmelterij, ijzersmelterij; -jager, m.; (een) jager in zijn hart, (een) echte Nimrod; -jude. m.: (een) echte jood (fig.), (een) woekeraar door en door; -kammerer, m.: opperkamerheer; -kanzier, m.: aartskanselier; -ketzer, m.: aartsketter: -ketzerei', vr.: verregaande ketterij; -knauser, m.(-knic-ker, m.): eerste vrek, vrek in folio; -kü-bel, m.: erts-emmer, ertsbak, erts-ton; -kunde, vr.: mineralogie, leer van de delfstoffen ; -kundige, m.: mineraloog, delf-stotkundige; -laffe, m.: groote kwibus, kwast in folio; -liederlich, bv. n.: aller-liederlijkst; -lügner, m.: aarts-leugenaar; -lümmel, m.; (een) echte lummel; -mar-schall, m.: groot-maarschalk, oppermaarschalk ; -mittel, o.: (mnw.) ophooping van erts; -mundschenk, m.: opperschenker; -mutter, vr.: (min.) ertsomvattende steen; -narr, m.: groote gek, gek in folio; -narrin, vr.: groote gekkin; -ofen^m.: ^nleït-evcnr -pedant, m.:• verwaande kwast; -pfuscherj m.: bovenste knoeier; -pocher, m.: ertsbreker; -prahler, m.; onuitstaanbare po-cher; -priester, m.: aartspriester; -pnes-terlich, bv. n.: aartspriesterlijk; -pries-terschaft, vr.: aartspriesterschap; -pries-terthum [tl, o.: 1) aartspriesterschap, 2) aartspriesterlijke jurisdictie ; -probe, vr.: onderzoeking van het erts ; -reich, bv. n.: rijk aan erts, veel erts bevattend;-saufer, m.: aartsdronkaard, onverbeterlijke zuiplap; -schalk, m.: (fig.) slimme vogel; -scnatz-meister, m.: 1) bewaarder van de schatkist, 2) opperbetaalmeester; -schaum, m.: slakken (mrv.), metaalschuim; -scheiden, o.: (-scheidekunst, vr.): erts-scheiding, kunst om erts te zuiveren; -scheider, m.: zuiveraar van erts. erts-scheider; -schelm, m.: aartsschelm, groote schelm; -schenk, m.: opperschenker; -schiefer, m.: schilfer- |
ERZSCHMEICHLER. 175
ESSGIEU.
|
erts; -schmeichler, m.: groote vleier, meester in het vleien en flikflooien ; -schul-fuchs, m.: verwaande schoolvos, ingebeelde kwast; -schürfer, m.: 1) ertsschepper, 2) ertswasscher; -schurke, m.: grroote «churk; -schwatzer, m.: onuitstaanbare babbelaar;-schwelg-er, in.: groote lichtmis; -speise, vr.: klokspijs, brons: -spieier, m.: 1) liartstochtelijk speler, speler m zijn hart, 2) speler van beroep, (inz.) valsche speler; -spion, m.: gremeene spion; -spitz-bube, in.: groote spitsboef; -staub, o.: stof van metaalerts; -stift, o.: aartsbisdom; -stufe. vr.: ligging; van het erts; -teute, vr.: diepte der mijn; -trog, m.: bak of kuip om het erts te wasschen; -tropfen, m.: droppelvormig erts; -truchsess, m.: (hist.) opper-hofmeester ; -vater, m.: aartsvader; -vaterlich, bv. n.: aartsvaderlijk; -verschwender, m.: groote doorbrenger, groote geldverkwister; -wage, vr.: weegschaal (ook: waag, weeghuis) voor het erts; -wand, m.: erts-wand; -wasche, vr.: ertswassching; -wascher, m.: ertswasscher; -werk, o.: werk van metaal; -windbeutel, m : groote windzak, groote windbuil; -wucherer, m.: groote woekeraar, (een) woekeraar door en door; -zauberer, groote heksenmeester; -zauberin, vr.: (eene) ware tooveres. erzalirbar, bv. n.: te vertellen, (fig.) te zeggen; erzah'len, w. b.: vertellen, verhalen; Erzah'ler, m. (-s; mrv. -): verteller, verhaler; Erzah'lerin, vr.: (mrv. -nen): vertelster, verhaalster; Erzah'lung, vr.: vertelling, verhaal (erzah'lungsweise: verhalenderwijze); erzei'gen, w. b.: bewijzen, betoonen (sich -: w. w.: zich too-nen; sich - als: zich doen kennen als); Erzei'gung, vr.: bewijzing, betoon; erzeug -bar, bv. n.: te verwekken, voort te brengen : Erzeug'barkeit, vr.: geschiktheid om verwekt of voortgebracht te worden; erzeu'gen, w. b.: verwekken, voortbrengen, (fig.) kweeken (der Müssiggang erzeugt das Laster: de luiheid is een duivels-oor-kussen); Erzeu'ger, m.: (-s; mrv. -): verwekker, voortbrenger, (fig.) vader; Erzeu -gerin, vr. (mrv.-nen): voortbrengster, (fig,) moeder; Erzeug'niss, o. (-es; mrv.-e [-nis; nisses, mrv. -nissel), 1) verwekking, voortbrenging, 2) voortbrengsel, 3) opbrengst; Erzeu'gung, vr.: verwekking, voortbrenging ^OS.rzeu'gungskrj.ft, vr.: voorttelings-* vermogen)* erzleh'tn. w. b. onf.: opbrengen, grootbrengen, (fig.) opvoeden, (bloemen, planten, booinen:) telen, kweeken, (dieren, vogels:) fokken; Erzieh'er, m. (-s; mrv. -): opvoeder, leermeester, gouverneur; Erzieh'erin, vr. (wrv. -nen): leermeesteres, gouvernante; Erzieh'ung, vr.: grootbrenging, (fig.) opvoeding, opleiding, (pik.) aankweeking, (drk.) fokking; Erzieh'ungs, in Sam. (-anstalt, vr.: school; -art, vr.: leerwijze ; -fach, o.: onderwijs, onderwijzers-vak; -geschaft, o.: opvoeding; -kunde;, vr. (-kunst, vr.): opvoedkunde; -methode, vr.: leerwijze; -schrift, vr.: boek, geschrift of werk over de opvoeding of over het onderwijs; -we-sen, o.: onderwijs, openbaar onderwijs); erzie'len, w. b.: (fig.) beoogen. (ook:) bereiken ; erzit'tern, w. o. s.: sidderen, beven; erzür'nen. w. b.: boosmaken: w. o. s.: boos worden (sich -, w. w,: zich boosmaken); erzürnt', bv.n.: boos; erzweck'en, w. b.: 1) beoogen, 2) bereiken; erzwin gen, w. b. onr.: 1) dwingen, 2) afdwingen (er will Alles -: hij wil alles dwingen). |
Ie«, vnw.: 1) het; 2) er (es giebt Leute: er zijn lieden; es klopft Jemand: er wordt geklopt); 3) (onvertaald blijvende:) es lebe der König: de koning leve, lang leve de koning!: es spiele wer da will: spele wie wil, laat spelen wie wil. tEs, o. (-): (muz.) re kruis, mi mol; (aan de fagot:) mondstuk. ËHa'iaH, m. (-): Jezaias. E sau, m. (-s): Ezau; (fig.) veinzaard, huichelaar. escli'blau, o. (-s): kobaltblauw, saffloer ; Esch'e, vr.: (pik) esschebooni, esch, (visch:) omber vis en; Esch'el, m. (-s): saffloer; Eschen in Sam. (-holz. o.: es-sehenhout; -wald, m.: esschenbosch); esch'ern w. b.: aftobben. iE'sel, m. (-s; mrv. -): (drk. en fig.) ezel, (tech.) schilders-ezel, (ook:) schraag-, houten stelling; weiblicher - : ezelin; wie ein - schreien: balken als een ezel; ein - nennt den andern Langohr (oder: einen Sacktrager): (spr.) de pot verwijt den ketel dat hij zwart is; vom Pferd auf den - kommen: (spr.) van den wal in de sloot geraken, hoe langer hoe verder van de wijs afraken. IE'sel, in Sam. I -grau, bv. n.: griis of grauw als een ezel; -haft, bv. n,: ezelachtig; -treiber, m.: ezeldrijver. Zie ook Eseln. E'selclien, o. (-s; mrv. -): ezeltje; Eselei', vr.: ezelachtigheid (ookfig.); E'se-lein, o. (-s; mrv. -); ezeltje; E'selin, vr. (mrv. -nen) : ezelin; e'seln, w. o. h.: 1) ezelen, négeren, zich afinoorden met werken, 2) domme streken begaan, domme dingen doen; w. b.: (iemand:) voor een ezel uitmaken of als eenen ezel behandelen. E sels, in Sam. I -arbeit, vr.: zwaar werk; -bohne, vr.: groote boon, roomsche boon, tuinboon: -brücke, vr.: ezelsbrug; -tullen, o.: jonge ezel, ezeltje; -geschrei, o.: gebalk van den ezel; -gurke, vr.: wilde komkommer ;-haupt, o.: (zeew.) ezelshoofd; -haut, vr.: ezelsvel; -huf, m.: ezels-hoef, ezels-poot, (pik.) hoefblad; -hüter, m.: ezel-drijver; -kopf, m.: ezelskop (ook fig.); -ladung, vr.: ezels-vracht; -lattich, m.: £plk.) hoefblad; -nriloh,. vr. :-ozGlinne-.melkf (pik.) wolfsmelk, euphorbia; -ohr, o.: ezelsoor, (in boeken:) omgekrulde punt van een blad; -rücken, m.: ezels-rug, (bwk.) naar beiae zijden schuin afloopend dak; -stall, m.: ezelen-stal; -tracht, vr.: ezelsvracht. eskonti reii [ie], w. b.: (kph.) discon-teeren; eskorti'ren [iel, w. b,: escorteeren, geleiden; Escote riker, m. (-s; mrv. -): ingewijde; escote'risch, bv. n.: geheim; Es- f)arcet'te, vr.: (pik.) spurrie; Es'pe, vr.: pik.) esp, bevende populier, (dk.) popelboom; Es pen, in Sam. (-baum, m.: populier, espeboom; -blatt, o,: espe-blad;-holz, o.: espenhout; -laub, o.: espenloof [zittern wie -laub: spr.: sidderen als een ^over, beven als een riet]; -wald, m.:populierenbosch; -wanze, vr.: bladluis die de populieren kaalvreet),)arcet'te, vr.: (pik.) spurrie; Es'pe, vr.: pik.) esp, bevende populier, (dk.) popelboom; Es pen, in Sam. (-baum, m.: populier, espeboom; -blatt, o,: espe-blad;-holz, o.: espenhout; -laub, o.: espenloof [zittern wie -laub: spr.: sidderen als een ^over, beven als een riet]; -wald, m.:populierenbosch; -wanze, vr.: bladluis die de populieren kaalvreet), Ess, in Sam. I -bar, bv. n.: eetbaar: -gabel, vr.: vork om mee te eten; -gier. |
ESSGlERIGr.
176
EVER.
|
vr.: 1) verlangen naar eten, 2) vraatzucht: -gierig, bv. n.: 1) verlangend naar eten, vraatzuchtig; -korb, vr.: etensmand; -löf-fel, eetlepel; -lust, m.: eetlust; -messer, m.: tafelmes; - saai, m.: eetzaal; -stunde vr.: etens-uur; -tisch, m.: etens-tafel; -waare, vr.: eetwaar; -zeit, vr.: etens-tijd; -zimmer, o.: eetkamer. Es'se, vr.: 1) schoorsteen; 2) smederij, smidse. es sen, w. b. onr. (is'sest, isst; ass; iss; geges'sen): eten; Frühstück -: ontbijten; zu Mittag -: middagmalen, dineeren, (tam.) eten; zu Abend -: 's-avonds eten, het avondeten gebruiken, soepeeren, (tam.) eten; mit dein Backer -: brood eten, zijn maal met brood doen; wess Brod ich esse, dess Lied ich singe: (spr.) wiens brood men eet, wiens woord men spreekt; wie man isst, so arbeitet man: (spr.) graag in den schotel, niet traag in den arbeid; sein Brod mit Thranen -: (tig.) zijn brood besproeien met zijne tranen. I -, z. n. o. (-s): (het) eten ; vor oder nach dem -: voor of na den eten; das - abtragen: de tafel afnemen; ein - ausrichten: een dinee geven, een maaltijd geven; vor dem - wird kein Tanz: (spr.) de grootste pret komt achteraan. I - (in Sam.)-kehrer, m.: schoorsteenveger ; -kling^, vr.: vuurpoker, pook. Es'sens, in Sam. 1 -zeit, vr.: etenstijd. Ksnenz', v.: essens, geest; (fig.) ziel. Es'ser, m. (-s; mrv. -): eter; Es'serin, vr. (mrv. -nen): eetster ; es'serlich, bv. n.: tot eten geneigd (es ist mir nicht esser-lich: ik heb geen trek in eten. Es'Hig, m. (-es,-s; mrv.-e): azijn; zu - werden : zuur worden ; I -artig, bv. n.: azijnachtig; -ather, m.: (schk.) azijn-ether; -baum, m.: (pik.) sumakboom; -becher, m.: bekerzwam; -bereitung. vr.: ('t) azijn-maken; -braten, m.: gebraaen vleesch met pikante saus; -dorn, m.: (pik.) berberisse; -fabrik, vr.: azijnmakerij; -flasche, vr.: azijnflesch; -gahrUng, vr.: azijngisting; -geist, m.: azijngeest; -gurke, yr.: ingemaakt agurkje; -handel, m : azijnhandel; -handier, m.: azijnkooper; -heten, yr. mrv.: azijnmoer; -krug, m,: azijnkruik; -meth [t|, m.: honig en azijn; -mücke, vr.: (ins.) azijnmug; -mutter, vr.: azijnmoer; -naphta, vr.: (schk.) azijn-ether; -rose, vr.: (pik.) roos van Damascus; -salmiak, m.: (sc^K)# azijnzure aulmoriiak;quot; isalz,* o.:' azijnzout; -sauer, bv. n.: azijnzuur;-saure, vr.: (schk.) azijnzuur. Esth lland, o. (-s): (adk.) Esthland; -lander, m. (-s; mrv. -): Esthlander; -liin-derin, vr. (-nen): Esthlandsche. .Kst'rich, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) estrik, 2) pleistervloer; gegossenes -: maca-dam-be vloering. etabli'ren (iel, w. b.: vestigen (sich w. w.: zich vestigen, zich etabliseeren). Etamin', m. (-s): stamijn, zeefdoek; I -weber, m.: stamijnwevcr. Gtap'pe, vr.: (of: Etap'penplatz, m.): haltplaats ; etap'penweise, ow.: met behoorlijke halten. K'tliik. vr.: zedenleer; e'tisch, bv. n.: zedenkundig. Kthno^rapli', m. (-en; mrv. -en): ethnograaf; Ethnographic', vr.: ethnographic. |
Etiket'te, vr.: 1) etiquette, vormelijkheid ; 2) etiket, opschrift. et liehe, vnw.: ettelijke, eenige, sommige; - Male: eenige (verscheidene) kee-ren; -tausend: eenige (ettelijke) duizenden; - zwanzig: twintig en eenige, ruim twintig, over de twintig. | Et'licnes, o.: eenig, wat. Etscli, vr.: (adk.) Etsch (de rivier); I -land, o. (-es, -s): (adk.) Tirol. et'wa, bw.: 1) ongeveer, omstreeks; 2) misschien, wellicht; 3) ooit; 4) ergens; 5) op de eene of andere wijze, eeniger-mate. eenigszins ; I etwa'ig, bv. n.: 1) gebeurlijk, mogelijk; 2) onwis, onzeker (seine etwaigen Verdienste: de verdiensten die hij misschien heeft). et'was, vnw.: iets, (fam.) wat; (fig.) eenig; - Greld: wat geld, eenig geld. I bw.: eenigszins, een weinig. et'welclie, vnw.: Zie etliche. Etymolog', m. (-en; mrv. -en): etymoloog, woordafleidkundige; Etymologie', vr.: etymologie, woordafleidkunde; ety-molo'gisch, bv. n.: etymologisch, woordaf-leidkundig. Et'zel, m.: (hist.) Attila. eueli, vnw. mrv.: (4e nmv.:) u; (3e nmv.:) u, aan u, uliedenj I eu'er, vnw. mrv.: (2e nmv.):) uw, uwheder; I eu'ert-halben (eu'ertwegen, um euertwillen), bw.: 1) van uwentwege, wat u betreft, 2) om ulieden, om u, om uwentwil. Eileen', m. (-s): Eugenius. Eul'afl'e, m. (-n; mrv. -n): (drk.) meerkat. Eu'le, vr.: (vog.) uil; eine - fangen: (zeew.) een uil vangen. Eu'len, in Sam. I -flucht, vr.: avondschemering (in der -flucht, tusschen licht en donker); -spiegel, m.: uilespiegel, (fig. fam.) spotvogel (-spiegelstreich, m.: streek van uilespiegel, guitenstreek); -zwitter, m.: (ins.) nachtvlinder. JEunueh', m. (-en; mrv. -en): gesnedene. Enphor'bie, vr.: (pik.) wolfsmelk, euphorbia. Eu'plirat, m. (-s): (adk.) Eufraat (de rivier.) eu're, vr.: (meervoudsvorm van ener): uwe, uwlieder; eu'rethalben, bw.: Zie euerthalben; eu'rige (der, die, das), vnw., (de, het) uwe (die Eu'rigen: de uwen). ' ' • • ' • • • * * • . Euro'pa, o. (-s): (adk.) Europa; Euro-pa'er, m. (-s; mrv. -): Europeaan ; Euro-pa'erin, vr. (mrv. -nen): Europeesche; europaisch, bv. n.: Europeesch (bw.: op zijn Europeesch). Euse'Mus. m. (-): Eusebius. Eu'ter, o. (-s; mrv. -): uier; (fig. fam.) tiet; eu'tern, w. o. h. en s.: melk geven. Enxinisehe ^leereuge, vr.: (adk.) Bosporus. E va, vr.: Eva. evangelisch, bv. n.: evangelisch; Evangelist', m. (-en; mrv. -en): evangelist; Evange'lium, o. (-s; mrv. Evange'lien): Evangelie. Evelien, o.: Eetje (verkort van Eva), E vens (2e nmvl. van Eva), in Sam.: -töchter, vr. mrv.: Eva's dochteren. E ver. ra. (-s; mrv. -): (rvv.) lichter-schip, lichter. |
EVIDENZ.
FABIAN.
177
|
Evirtenz', vr.: evidentie, klaarblijkelijkheid, . Evolution , vr.: (mil.) evolutie, be-wegingr. , x , .. Ew.: (verkort voor:) ener ot eure. e'wig, bv. n. en bw.: eeuwig, eeuwigdurend; gleich mede-eeuwig; auf voor eeuwig, voor immermeer; es ist -Schade: het is eeuwig jammer, het is zeer te bejammeren; der -e Jude: de Joodsche Wandelaar; I E'wigkeit, vr.: eeuwigheid; in - nicht: in der eeuwigheid niet, nooit; I e'wiglich, bw.: eeuwiglijk, eeuwig. n . • x Examen, o. (-s; mrv. Exa mma): (fig.) onderzoek; Examina tor, m. (-s; mrv. Examinato'ren): examinator, ((fig.) onderzoeker, (ook:) ondervrager; examini'ren jie], w. b.:examineeren, (fig.) onderzoeken, (ook:) ondervragen. Exantliem', o. (-es, -s; mrv. -e): (gnk.) huidvlek, uitslag op de huid. Excellenz', vr.: Excellentie (een titel); Excentricitat', vr.: excentriciteit; excen'trisch, bv. n.: excentriek (excentrische Scheibe: excentriek); excerpi'ren[ie], w. o.: uittreksels maken uit, trekken uit; Excerp'ten, o. mrv.: uittreksels; Excessquot;, o. (-es; mrv. -e): buitensporigheid. Exego'we, vr.: exegese, uitlegkunde, bijbelverklaring; exege'tisch, bv. n.: exegetisch, uitlegkundig; Exekution', vr.: tenuitvoerlegging (van een vonnis), terechtstelling (van een persoon); exekutiv', in Sam. (-gewalt, vr.: uitvoerende macht, uitvoerend bewind; -prozess, m.: rcht.: kort geding; exeku'tor, m. (-s; mrv. -to'ren): tenuitvoerlegger, deurwaarder; exekuto'risch, bv. n.: (rcht.) uitvoerbaar, (adm.) executoir; Exem pel, o. (-s;mrv:-): voorbeeld (ein Exempel statuiren |iej: een voorbeeld stellen); Exemplarquot;, o. (-es, -s; mrv -e): exemplaar; exemplarisch, bv. n.: voorbeeldig; Exe quien, vr. mrv.: lijkplechtigheden; exequi'ren lie], w. b.: (rcht.) executeeren, gerechtelijk beslag leggen op; Exercirquot; [ie], in Sam. (-hans, o.: mil.: drilhuis; -kunst, vr.: mil.: dril-kunst, tactiek; -meister, m. : mil.: drilmeester, instructeur; -platz, m.: mil.: drilplaats, drilveld, exercitieveld); exerci'-ren [ie], w. o. h.: exerceeren, in den wapenhandel oefenen; Exerci'tium, c. (-s; mrv. -tien): oefening, (op scholen:)thema. |
Exil', o. (-s): ballingschap; exili'ren [ie], w. b.: bannen, verbannen, in ballingschap zenden; Existenz', vr.: existentie, bestaan; existi'ren [ie], w. o. h.: existee-ren, bestaan. exkommiinciquot;ren [ie], w. b.: excom-nmniceeren, buiten de kerkelijke gemeenschap sluiten, in den grooten ban doen; Exkrementquot;, o. (-es, -s; mrv. -e): uitwerpsel. Exmatrikulationquot;, vr.: schrapping (van eene lijst); exmatrikuliquot;ren [ie], w. b. (van eene lijst) schrappen. exote'risch, bv. n.: voor oningewij-den bestemd, op bevattelijke wijze verklaard; exo tiscn, bv. n.: uitheemsch, vreemd. Expedientquot;, m. (-en; mrv. -en): verzender, (aan ministeriën:) ambtenaar bij de expeditie; expedi'ren [ie], w.b.:l) verzenden, 2) uitgeven, uitvaardigen; expedite bv. n. en bw.: expediet, vlug; Expedition', vr: expeditie (-s'zimmer, o.: expeditie-kamer); Expektantquot;, m. (-en; mrv. -en): langstlevende; Expektanzquot;, vr.: opvolging bij overlijden; sich expektori'ren [ie|, w. w.: (fam.) zijn hart ontlasten; Experiment', o. (-es, -s; mrv. -e): proefneming; Experimental-physik, vr.: proefondervindelijke natuurkunde; experimen-ti'ren [ie], w. o. h.: proeven nemen; w. b.: proeven nemen met; explici'ren [ie], w. b.: uitleggen, uiteenzetten; Exponentquot;, m. i-en; mrv. -en): (rek.) exponent; Ex-ponential'grösse, vr.: (rek.) exponentiaal-grootheid; exponiren [ie], w. b.: ^uiteenzetten, 2) olootstellen; express', bw.: expresselijk, opzettelijk; Expresse, m. (-n; mrv. -n): expresse; Expropriation', vr.: onteigening (-s'gesetz, o.: onteigeningswet); exproprii'ren [iie], w. b.: onteigenen. extern quot;pore, bw.: extempore, voor de vuist weg; ex'tra, in Sam.: extra-, buitengewoon; Extraktquot;, o, (-es, -s; mrv. -e): extract; Extraktiv'stoff, m.: extract; ex-tradi'ren [ie], w. b.: uitleveren; Extraditionquot;, vr.: uitlevering; Extrem', o. (-es, -s; mrv. -e): uiterste; Extremitat', vr.: uiterste (Extremita'ten, vr. mrv.: ontl.: armen en beenen, schl.: handen en voeten). Exulantquot;, m. (-en; mrv. -en): verban-nene, balling. |
|
F, o. (muz.) fa. Fa'bel, vr.: fabel; I -buch, o.: fabelen-boek; -dichter, m.: fabeldichter; -haft, bv. n.: fabelachtig; -haftigkeit, vr.: fabelachtigheid; -hans, m.: 1) verteller van fabeltjes, 2) fabelachtige held, 3) hazelaar -land, o.: fabelachtig land, luilekkerland ; -lehre, vr.; fabelleer; -lese, vr.: fabelen-boek; -reich, o.: (het) rijk der fabelen; Scrvaas do Bruin, Duitsch-Hollandsch, |
-sammlung, vr.: fabelen-boek; -schmied, m.: uitdenker van fabeltjes; -welt, vr.: 1) wereld der fabelen, 2) fabelachtige tijd; -werk, o.: fabelwerk, verdichting, verdichtsel; -zeit, vr.; fabelachtige tijd. Fabeleiquot;, vr.; verdichtsel, sprookje; fa'beln, w. b.: verdichten; w. o. h.: 1) sprookjes vertellen, 2) bazelen. Faquot;1gt;iaii, m. (-s): Fabianus. Ie drukt 12 |
F AH JfSCHMIED.
FAB1ER.
178
|
Fa'bier, in. mrv.: (hist.) (de) Fabiussen. Fabler, m. (-s; mrv. -); 1) verteller van fabeltjes; 2) verdichter; 2) hazelaar. fabrici'ren lie], w. b.: fabriceeren, vervaardigen, maken. Fabrik', vr.: fabriek; I -arbeit, vr.: fabriekwerk; -arbeiter, m.: fabriekwerker; -besitzer, m. (-lierr, m., -inhaber, m.): eigrenaar van (eene, de) fabriek; -preis, m.: fabrieks-prijs; -stadt, vr.: fabriekstad; -waare, vr.: fabriekgoed; -zeichen, o.: fa-brieks-merk. Fabrikant, m. (-en; mrv. -en): fabrikant; Fabrikat', o. (-es, -s; mrv. -e): fabrikaat; Fabrikationquot;, vr. (Fabrikatur', vr.); vervaardiging:, bewerking. Fabulist', m. (-en; mrv. -en): fabeldichter. Fach, o. (-es, -s; mrv. Faeh'er): vak (i. a. b.); das schlügrt nicht in mein -: dat behoort niet tot mijn vak; I -baum, m.: grondplank; -bogen, m.: (tech.) vlaak-boog; -gerte, vr.: vlecht-rijs, teen voor kribwerk; -holz, o.: vulhout voor kribwerk; -mann, m.: man van het vak; -ord-nung, vr.: indeeling. classificatie; -reuse, vr.: (vv.) zaknet; -scnule, vr.: school voor een bepaald vak; -sieb, o.: (tech.) vlaak-zeef; -schrank, m.: loketkast, kast met vakken; -weise, bw.: vakswijze; -werk, o.: (tim.) paneelwerk, (tig.) schakel, aaneenschakeling; -wissen, o.: kennis aan een bepaald vak eigen; -wissenschaft,vr.: wetenschap van een bepaald vak. Fach'e, vr.: gevlaakte wol. füch'eln, w. b.: waaieren (sich w. w.: zich waaieren, wind voor zich maken met e«^n waaier). fack en, w. b.: 1) in vakken afdeelen; 2) (tig.) aanblazen, aanwakkeren; 3) (wol:) vlaken. Faeh'er, m, (-s; mrv. -): vlaker, wol-vlaker. FHch'er, m. (-s; mrv. -): waaier; I-artig, bv n.: waaierachtig;-falter, m.: (ins.) waaiervlinder; -tisch, m.: waaier-visch; -förmig, bv. n.: waaiervormig; -handler, in.: koopman of winkelier in waaiers;-kaktus, in.: (pik.) waaiervormige cactus : -macher, m.: waaiermaker; -palme, vr.: (pik.) waaierpalm; -stab, m.: waaier-st«eU . . ♦ ► • gt; . Fach'ser, m. (-s; mrv. -): (pik.) stek, pootstek. Facit, o. (-s): (rek.) som, bedrag, totaal; das - machen: alles optellen. Fack'el, vr.: fakkel, toorts, flambouw; I -baum, m.: (pik.) watervlier; -blume, vr.: (pik.) wolkruid, koningskaars; -distel, vr.: (pik.) toortsdistel, fakkeldistel; -jagd, vr.: fakkeljacht, nachtelijke vogelvangst; -kraut, o.: (pik.) wolkruid, koningskaars; -laufer, m.: (hist.) fakkellooper;-musik, vr.: serenade met fakkellicht; -rennen,o.: (hist.) fakkelfeest, wedloop met brandende fakkels; -schein, in.: schijnsel der flambouwen, fakkellicht; -standchen, o.: serenade met fakkellicht; -stuhl, m.: 1) stommeknecht waarop een pekpot brandt, 2) fakkelstok; -tanz, m.: fakkeldans, dans met fakkellicht; -trager, m.: fakkeldrager, flambouwdrager, (ins.) lantaarndrager, glimtor; -zug, m.: fakkeltocht, optocht met flambouwen. |
fack'eln, w. o. h.: 1) flabberen, heen en weer zwaaien; 2) talmen, dralen; 3)bedotten, foppen, inystiflceeren; herum -: ronddrentelen. fa^onni'reii [ie], w. b.: fatsoeneeren. FacTcken, o. (-s; mrv. -): draadje, fa de, bv. n.: laf,zouteloos; fades Zeug: laf spul, flauwe kost. fa'Aeln, w. b,: aan eenen draad rijgen (sich -, w. w.: ratelen, uitrafelen). Fa'den, m. (-s; mrv. Fa'den): draad (i. a. b.), (als maat:) vaam, vadem, (op messen:) braam, draad, (van boonen:) haar, (tig.) rafel; I -bruch, m.: (wev.) glee, ijle plek, breuk in den draad; -dreieck, o.: (str.) lijnen-driehoek;-flechte,vr.: (pik.) dradig mos; -fliegrc, vr.: (ins.) strontvlieg; -förmig, bv, n.: draadvormig, (fig.) dradig; -gerade, bw. 1) rechtdraads, recht op en neer, 2) regelrecht; -gewebe, o.: draden-weefsel; -gold, o.: gouddraad;-gras, o.: (pik.) draadgras; -halter, m.: (wev.) draad-houder; -holz, o.: vaamhout; -kafer, m.: (ins.) tor met ruige voelhoornen; -kastellen, o.: (wev.) draadkistje, draadbakje; -kraut, o.: (pik.) katoengras; -leiter, m.: (wev.) draadleiaer; -muster, o.: (wev.) monstergaren; -nackend, bv. n.: (fam,) spiernaakt, (fig.) naakt en bloot; -nudeln, vr. mrv.: (kkk.) vermicelli; -recht, bv. n. en bw.: Zie -gerade; -saum, m.: franje; -schneinig werden: kaal worden, fig. fam.: de tanden laten zien); -schlag, m.: 1), rijgdraad, 2) los ineengeregen stuk werk; -silber, o.:zilverdraad;-weise,bw.: 1) draad voor draad, 2) bij het vaam; -wurm, m.: (hik.) draadworm, huidworm, haarworm; -zahler, m.: dradenteller. fa'denig:, bv. n.: dradig, vezelig, draderig. Fad'keit, vr.: laf heit, zouteloosheid, fa'dickt, bv. n.: rafelig, gerafeld, fa'dig (of: fa'dig), in Sam.: fein -: fijn van draad; grob -: grof van draad; zwei - oder drei -: twee of drie draads. Famp;d'lein, o. (-s; mrv. -): draadje. Fagott', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) fagot; Fagottist', m. (-en; mrv.-en): fa-go tblaz er, fagotti st. Fak'e, vr.: (jag.) wijfje, teef; füh'en, w. b. onr. (gefah'en): vangen. fj;ii ij2rvbv. n.: (met^zuquot;): J.) be,kw.aam (tot, voor), geschikt (voof), 2) vatbaar* (voor); I -keit, vr.: 1) bekwaamheid, geschiktheid, 2) vatbaarheid (-keitszeugniss |sj: bewijs of certificaat van bekwaamheid. fakl, bv. n.: vaal, (fig.) bleek (- aus-sehen : bleek zien; Einen auf dem fahlen Pferde ertappen: spr.: iemand op een vergrijp of op een misslag betrappen); I -erz, o.: koper-erts van eene vale Kleur; -gelb, bv. n.: bleekgeel; -grau, bv.n.: vaalgrijs;-heit, vr.: vaalheid; -leder, o.: ge-zweld leder; -roth [tl, bv. n.: bleekrood, vaalrood, vaal; -stein, m.: grauwe leisteen. fak lie kt, bv. n.: vaalachtig. fiid men. w. b.: (boonen:) afhalen, af haren. Fakn, in Sam. I -flüchtig, bv. n.: gedeserteerd; -flüchtige. m.: deserteur; -junker, m.: vaandrig, (zeew.) yla^gejonker; -schmied, m.: regiments-hoefsmid. |
FaFLNCHEN.
179
|
Falin'clieii, o. (-s; mrv. -): vaantje. fa linden, w. o. h.: aut'Einen zich 1 meester maken van iemand, iem. opsporen an in hechtenis nemen. Fiiliii drieli, m.: Zie Faliiirich. Fali'ne. vr.: vlag-, vaandel, vaan: (fig-.) banier; (mil.-liist.) vendel, compagnie; (op torens, enz.:) weerhaan, windvaantje, windwijzer; (aan schrijfpennen:) veer; (van hazen, enz.:) staart; (typ. en muz.J verwijzings-teekeii; (in kroeg-en, enz.:) kerfstok; (fig:, fam.) vliesje, loovertje, dun bekleedseltje; zur - schwören: trouw aan het vaandel zweren, (fig.) dienst nemen; ^ die - schwenken: het vaandel doen wap peren; die rothe [tl -aufstecken: de rooae vaan opsteken. Zie mrv. Fahnen. Fali iien, vr. mrv. (Zie Fahne); mit fliegenden -; met vliegende vaandels; I -futter, o.: vaandel-overtrek; -geld, o.: (hist.) vazallengeld; -hater, m.: (pik.) Engelsche haver; -junker, m.: vaandrig, (zeew.) vlaggejonker; -marsch, m.: vaandelmarsen; -peloton, o.: vaandelpeloton; -schmied, m-: regiments-hoef-smid; -schuil, m.: rust voor den vaan-delstok; -schwingen, o.: (het) vaandel-dragen ; -stange, vr. (-stock, m.): 1) vaan-delstok, vlaggestok, 2) windwijzers-spil; -trager, m.: vaandeldrager; -wache, vr.: vaandelwacht; -weihe, vr.: I) zegening van het vaandel, 2) inwijding van het vaandel; -weise, bw.: aan vendels, aan compagnieën. Faliii ricli, m. (-es;-s ;mrv.-e): vaandrig. IFalir, vr. : gevaar. IFalir. in Sam. I -balm, vr.: 1) kanaal, quot; 2) spoorbrug; -bar, bv. n.: (wegen:) be gaanbaar met paard en wagen, te berijden, (vaarten:) bevaarbaar, (goederen:) te vervoeren, vervoerbaar; -barkeit, vr.: (van wegen:) bruikbaarheid,(van rivieren:) bevaarbaarheid; -buch, o.: (mnw.) dagboek; -damm, m.: bestrate dijk. straatweg; -geld, o.: 1) vracht, 2) veergeld, 3) tol- of brugge-geld; -geleise (-gleis), o,: rijspoor, wagenspoor; -genoss, m.: mede-passagier, reisgenoot; -kappe, vr.: (mnw) kap, pet; -lassig, bv. n.: 1) achteloos, 2) zorgeloos; -lassigkeit, vr.: 1) achteloosheid, 2) zorgeloosheid; :leder, o-: (mnw.) sloofje, schortje: -lohn, o,: vracht; -los, bv. n.: zonder gevaar, van gevaar vrij; -niss [si, vr.: (rcht.) roercnrl goed: -post,vr.'postwqgen;« -preis, m.: vracht;-schacht, vr.: mijnput, mijnschacht; -sessel, m.: stoel op rolletjes; -strasse, straatweg; -stuhl, m.: stoel op rolletjes, (mnw.) hijseh-stoel; -wasser, o.: vaarwater: -weg, m.: rijweg, groote weg, J heerbaan ; -wetter, o.: (zeew.) goed weer; -wind, m.: (zeew.) goede wind; -zeug, ^ o. : vaartuig. FRlir, in Sam. I -geld, o.: veergeld; -kahn, m.: 1) veerboot, 2) veerpont; -knecht, m.: veermansknecht; -lohn. o.: veergeld; -mann, m.: veerman; -pachter, ni.: pachter van het veer; -scnittquot;, o.: veerpont, veerboot; -seil, o.:overhaaltouw, kabel der veerpont. falir'den, w. b.: in gevaar brengen. Fali re, vr.: wagenspoor; (akk.) voor, vore, ploegvoor. Fiilire. vr.: 1) veer, overvaartplaats, 2) veerpont, veerboot; kleine -: veer-bootje. |
faliren, w. o. onr. s. en w. b. onr. (fahrst, fanrt; fuhr; gefah'ren): 1) varen (ook fig.), 2) rijden, 3) (fig.) springen, vliegen, enz.; an's Land -: aan land varen, met zijn vaartuig land aandoen; über Land -: een rijtoertje maken; zu Lande -: de reis over land maken met rijtuig; aus dem Bette -: uit bed springen; in die Tasche -: in zijnen zak tasten; das Messer fuhr mir aus der Hand: het mes glipte (viel) uit mijne hand; aus der Haut -: uit zijn vel springen ; gen Him-mel -: ten hemel varen ; zur Hólle -: ter helle varen ; in die Höhe -: in de hoogte gaan; in die Schacht -: (mnw.) naar beneden gaan, nederdalen; Einem in die Haare -: iemand in het haar vliegen; Einem durch den Sinn -: iemand op zijn voorman zetten, iemand eene terechtwijzing geven; Einem über's Maul -: iemand bot opnemen, emand zeggen waar het op staat; wonl oder übel bei etwas oder mit Einem -: wel of kwalijk bij iets of met iemand varen; etwas - lassen: iets laten varen, iets opgeven; ein Wort -lassen: een woord loslaten, zich een woord laten ontvallen; Einen - lassen: een wind laten. I -, w. onpers. onr. h.: 1) rijden, 2) varen; es fahrt sich gut in diesem Wagen oder auf diesem Wege: het is goed rijden in dezen wagen of op dezen weg. 1 sich -, w, w. onr.: zelf rijden, zelf mennen. fali'rend, bv. n.: 1) varend, 2) rijdend; -e Post: diligence; -e Habe: (rcht.) roerend goed. Fali'rer. m. (-s; mrv. -): voerman. ftili'rij^ bv. n.: ongestadig, onbestendig, I -keil, ongestadigheid, onbestendigheid- falir'lieli, bv. n.: gevaarlijk. Fahrt, vr.: 1) (te water:) vaart, (te land:) rit; (fig.) tocht, reis; immer auf der -: (fanj.) altijd van honk; eine -machen : eenen tocht doen; 2) weg, koers; die - verfehlen (von der - abkommen): van den weg (van den koers) afraken; 3) vracht, wagenvracht: eine - Holz: eene wagenvracht hout; 4) (mnw. en fig.) nederdaling; 5) (jag. en fig.) spoor; 6) (akk.) omploeging, bewerking; 1 -mass, o.: (zeew.) log, vaart nieter. fiilirt-, in Sam. 1 -gecech^ bv. n.: (van* jachthonden:) spoorvast, goed. Führ'te, vr.: (jag.) spoor; I fahr-tenlaut, bv. n,: (van jachthonden:) sprekend, geluid gevend, aanslaand (fahr-tenlaut werden: aanslaan, beginnen te blaffen). Faience (spreek uit: fa-jans), o.: Zie Fayence. Faiseh, m. (-es): Zie Schweiss. Fa kir. m. (-s: mrv. -s): fakir. fak'tiscli, bv. n.: werkelijk, wezenlijk, i -, bw.: werkelijk, metterdaad. iFak tor, m. (-s; mrv. Fakto'ren): (kph.) commissionair, factoor: (rek, en fig.) factor, factoor (samenstellende grootheid). Faktorei', vr.: (kph.) factorij, bijkantoor. Fakto'tiiin. o. (mrv. Fakto'ta): factotum. |
180
FAKTUM.
|
Fak'tum, o. (-s; mi r. Fak'ta): daad-zaak feit. Fak-tur', vr.: 'kph.) factuur; I -buch, o.: factuurboek. FakultRt', vr.: faculteit; Fakultist, m. (-en; mrv. -en): lid der faculteit. falb, bv. n.: vaal; (fier.) bleek; Fal'be, vr.: vaal paard, vaalrood paard; Fal'bel, vr.: (mod.) falbala, strook;-fal bicht, bv. n.: vaalkleurigr, rossig; Falkau'ne, vr.: (art.) veldslang1, veldstuk, falkonet. Fal'ke, vr. (-n; mrv.-n): (vogr,) valk; (art.) ftolkonet. . Fal'ken. m mrv.; (van Falke), in Sam. I -auge, o.: valken-oog:, (figr.) arendsoog:; -beize, vr,: valkenjacht; -bliek, m.: valkenblik, (fig:.) arendsblik; -eule, vr.: (vog.) kat-uil: -naube, vr.: kap (voor een valk); -hof, m.: valkenhof; -jagd, vr.: valkenjacht; -junge, m.: vaLveniersjongen; -kappe, vr.: kap (voor een valk); -meister, m.: valkenier; -mist, m.: valkenstront, valkenmest; -recht, o.: valkenrecht; -riemen, m,: (jag.) valkenlijn, lijn waaraan de valk opgelaten wordt; -schlag, m.: neerschieting van den valk op zijne prooi; -schwanz, m.: staart van den valk;-stange, vr.: valkenkruk; -stoss, m.: valkennet; -warter, m.: valkenier. Falkenier', m. (-; mrv. -e): valkenier; I -kunst, vr.: valkenierskunst, kunst om met valken te jagen, valkerij, valkenjacht; -tasche, vr.: valkenierstasch. falki'ren Lie]; w. o. h.: (rs.) falcaden maken. Falk'neiN m. (-s; mrv. -n): valkenier; Falknerei', vr.: valkerij, valkenierskunst, valkenjacht. Falkoiiett', o. (-es, -s; mrv. -e): (art.) falkonet, veldslang, veldstuk. IFall, m. (-es, -s; mrv. Fal'le): 1) val, nederstorting, (fig.) vernedering, schande, (ook:) ondergang; zu -e bringen: ten val brengen; Knall und -: plotseling, eensklaps, (fam.) holderdebolder; 2) daling, val, (het) vallen (des Wassers: van het water); 3) (van wegen:) helling, glooiing; 4) geval; den - setzen: het geval stellen: im -e dass ____: ingeval, bijaldien; im -e der Noth [t]: in geval van nood; auf jeden - (auf alle Falie), in elk geval, in allen fevalle; 5) (tik.) naamval; 6) (rseew.) val,evalle; 5) (tik.) naamval; 6) (rseew.) val, ardeel, hijschtouw. ♦ IFall, in Sam. I -baum, m.: (vest.) valdeur, (jag.) vogelroest; -beil,^ o.: valbijl (der guillotine); -biegung, vr.: (tik.) verbuiging; -block, m.: (bwk.) heiblok, (zeew.) valblok; -brett, o.: neerslaande kleppeer-slaand zijblad; -brücke, vr.: valbrug, wip-brug, ophaalbrug; -eisen, o.: voet-angel, klem. gag.) strik, strop; -endung, vr.:(tlk.) naamvals-uitgang; -t'enster, o.:schuifraam; -fleck, m.: door eenen val bezeerde ^lek; -gang, m.: afgeperkt vischwater, visch-weer; -gatter, o.: (vest. en wpk.) valpoort; -granate, vr.: (art.) uiteenspringende granaat; -grube, vr.: (jag.) valkuil; -gut, o,: (hist.) bij overlijden van den leenman aan den leenheer terugkeerend leengoed; -haus, vildershuis; -holz, o.: afgewaaid hout; -hut, m.: valhoed; -klappe, vr.: valluik; -klinke, vr.: deurklink; -kloben, m.: (deur-)klopper ; -knecht, m.: vildersknecht; -krant, o.: (pik.) wilde weegbree; -laden, m.: neerslaand of neerschuivend vensterblind; -lehen, o.: (hist.) Zie-gut;-meister; m.: vildersbaas; -netz, o.: slagnet; -obst, o.: afgewaaid ooft; -rechen, m.: valpoort, valdeur; -recht, o.: (rcht.) verstertrecht; -reep, m.: (zeew.) valreep; -sack, m.: (vv.) schakelnet; -schloss, o.: deurklink, neervallende sluiting;-silber o.: (schk.)zilver-precipitaat; -stabchen, o.: (wev.) neerval-staatje; -strick, m.: valstrik; -sucht, vr,; (gnk.) vallende ziekte; -süchtig, bv. n.: aau de vallende ziekte lijdend; -thor, o.: (vest.) valpoort; -thür, vr.: valdeur, luik; -tisch, m.: klaptafel, tafel met neerslaande zijbladen; -ton, m.: (muz.)toonval;-treppe, vr.: ophaal-trap; -übel, o.: (gnk.) vallende ziekte; -wildpret, o.: (jag.) wild dat zijn natuurlijken dood gestorven is; -wind, hl: valwind; -wunde, vr.: door eenen val veroorzaakte wond. |
fall'bar, bv. n.: geschikt om geveld of omgehakt te worden. Fal'le, vr.: val, (fig.) strik; (aan deuren:) klink; in die - gerathen [tj: in de val loopen; eine - stellen: eene val opzetten, een strik spannen. fallen, w. o. onr. s. (fallst, fallt; nel; getallen): vallen (i. a. b.): (fig.) dalen, (ook:) zinken, (ook:) ten valkomen; (kpn.) failliet gaan, over den kop gaan ; auf den Gedanken -: op de gedachte (op den inval) komen; in eine Krankheit -: eene ziekte krijgen, door eene ziekte aangetast worden ; Éinem zur Last -: l) iemand tot last worden, iemand overlast aandoen, 2) iemand lastig vallen, het iemand lastig maken; über den Haufen -: vallen, ten onderste boven tuimelen; nicht aut den Kopf gefallen sein: zijne hersens op de rechte plaats hebben; einander in# die Haare -: elkander bij het haar krijgen, handgemeen worden; Einem in den Kaut -: bieden op iets terwijl een ander in onderhandeling is om het te koopen; I - in, (van rivieren:) zich ontlasten in, (van kleuren:) vallen in. . , x , , , fal len, w. b.: vellen (i. a. b.); (schk.) precipiteeren, neerploffen; (zeew.) laten vallen (het anker). ^ ^ fal'lend. bv. n.: vallend; die -e Sucht: (gnk.1 de vallende ziekte. fal lig, bv. n,: vervallen, betaal oaar; - sein: vervallen; 1 -keit, vr.: vervaltijd, vervaldag. • ■» ♦ . . • • Falliment', o. (-es, -s; mrv. -e): tail-lissement, bankroet; faUi'ren [iel, w. o. h.: failleeren, failliet (bankroet) gaan. falliii, bw.: ingeval. Fal lung:, vr.: velling, (het) vellen (i. a. b,); (schk.) precipiteering, neerplotnng (Fallungsmittel, o.: schk.: neerploffend middel). i u /« \ falseh. bv. n. en bw.: valsch, (ng.) toornig, boos; Einen - machen: iemand boos maken; Einen - werden (- auf Emen werden): boos (pop: valsch) op iemand worden; -sehreiben: verkeerd schrijven, foutschrijven; -schwören: een valschen eed doen: 1 -glaubig, bv.n.: onrechtzinnig, kettersch; -glaubigkeit, vr.: onrechtzinnigheid. ketterij: -heit, vr.: valschheid; -her-zig. bv. n.: dubbelhartig, onoprecht;-ner-zigkeit, vr.: dubbelhartigheid, onoprechtheid; -münzer, m.: va\sche munter; -münzerei', vr.: (het) valsch geld maken; -namig, bv. n.: een valschen naam |
181
FaLSCHEJs.
|
dragend; -spieier, m.: valsche speler; -werber, in.: ronselaar, zielverkooper. ffil'scUen, w. b.: vervalschen; (fig:.) namaken; Fal'scher, m. ( s; mrv. -): verval-scher. (fiff.) namaker; Fal'schung, vr.rver-valsching, (fiff.) namaking, (ook:) na- m fHl sell' 1 i cli (of: falsch'licherweise), bw.: valschelijk, op eene valsche manier; (fig.j bedrieglijk. . . . , „ . Falset', o. (-s: (muz.) keelstem, fausset. Falsist, m. (-en; mrv. -en): (muz.) fausset-zanger. , , . , . Fait, in Sam.]-stock, m.:vou\vpIankje; -stuhl, m.: vouwstoel, dichtslaande stoel; -tisch. m.: toeslaande tafel. Falt'clien, o. (-s.: mrv. -): vouwtje. Fal'te, vr.: vouw, (ook:) plooi; (ng.) rimpel; -n maehen (-n werfen): valsche vouwen krijgen, kreukelen; in -n legen: vouwen, (ook:) plooien, (hg.) kreukelen, (voorhoofd:) fronsen. i j fal'teln, w. b.: plooien, geplooid ma- ^ f'al'ten, w. b.: vouwen, (ook:) plooien, (fitr.) kreukelen, (voorhoofd:) fronsen; | -artig, bv. n.: gevouwen,(ook:) geplooid, (voorhoofd:) gefronst; -blume, vr.: (pik.) winde; -kleid, o.: japon met strooken; -magen, m.: derde maag (der herkauwende dieren); -reich, bv. n.: vol plooien; -rock, m.: geplooide rok; -schlag, m.; (blik., schl.) plooival, drapeering; -schwamm, ni.: (pik.) trechtervormige paddenstoel; -weise, bw : met vouwen, met plooien, (hg.) met kreukels, (ook:) met rimpels; -wurt, m.: (schl., blik.) plooival, drapeering. Fal ter, m. (-s; mrv. -): (ms.) vlinder, kapel. , ii- lal tiyi. bv.n.: vol vouwen, vol plooien, (fig.) kreukelig, gekreukeld; (voorhoofd:) gerimpeld, (ook:) gefronst. iFalz. m. (-es; mrv. -e): sponning, gleuf, voeg, naad, keep; omgebogen rand. |.-, vr.; paartijd. IFalz, in Sam. I -amboss, m.: aanbeeld om iets daarop om te kloppen ot uit te ronden; -bank, vr.; (looiers-)schaafplank; -bein, o.: vouwbeen; -bock, in.: (looiers-) schaafplank; -boden. m.: (horloge-)spil; -brett, o.: vouwplank; -eisen, o,: (tim.) steekbeitel, (bij looiers:) schaafmes;-ho-• tol, m.: (f.in.) lijsteeohaaf, (bii kuipers;) . gergelschaaf; -messer, o.: (looiers-)sC.iaat-mes;-zange, vr,: soldeertang, buigtang; -ziegel, m.: vorstpan. t'al'zen, av. b.: vouwen, (ook:) plooien, (tim.) sponnen, groeven, (bij looiers:) afschaven; Fal'zer, m. (-s; mrv. -): vouwer; fal zig, bv. n.: gegroefd. fainiliiii'', bv, n.: gemeenzaam, familiaar; Familiaritat', vr.: gemeenzaamheid, familiariteit. Fami lie, vr.: 1) familie, 2) gezin,huisgezin, (fig.) kroost, kinderen (mrv,); von guter - sein: van goede familie zijn, van goeden huize zijn, van goede afkomst zijn; eine grosse - haben: een groot huisgezin (een gezin met vele kinderen) hebben. Fami'lien, in Sam. 1 -angelegenheit, vr.: familie-zaak; -fehler, ra.: familie-gebrek, familie-kwaal; -test, o.: familie-feest; -gut, o.: familie-goed, erfelijke bezitting, (rcht.) fidei-commis; -krankheit, vr.: familie-ziekte, familie-kwaal; -kreis, m.: huiselijke kring; -leben, o.: huiselijk leven: -name, m,: geslachtsnaam; -rath Itl, m.; (rcht.) familieraad; -stolz, ra.: familie-trots; -stück, o.: familie-stuk; -vater, m.: echtgenoot en vader. |
famos', bv. n.: fameus, verbazend; Fa-mositat', vr.: (treurige) vermaardheid. Fa'iiiulus, ra. (-; mrv. Fa'muli): hand-reiker, helper, famulus; (pop.) duivelstoejager. i'ana tifeer, m, (-s; mrv. -): dweper, geestdrijver; fana'tisch, bv.n,: dweepziek; Fanatis'mus, m.: aweeprucht. Fans, ra. (-es; -s): vangst; (vv.) trek (ophaling van het net); (van een hond:) beet, hap; (van eenen degen:) greep, gevest, handvatsel; I -ball, m.: kaatsbal; -brief, ra.: bevel tot inhechtenisneming; -eisen, o.: 1) jachtspeer, jachtspies, 2) ijzeren knip of val (om dieren te vangen); -garn, o.: net (om vogels te vangen; -heuschrecke, vr.: groote sprinkhaan; -leine, vr.: (zeew.) vanglijn; -messer, o.: hartsvanger, jachtmes; -netz, o.: vogelnet; -wort o,: (typ,) custos, (tnl.) sluitwoord, woord waarop men acht moet geven; -zahne, ra. mrv.: slagtanden. 1 Zie mrv. Fa nge. Fan'sre, m. rarv. van Fang): 1) slagtanden, 2) klauwen, grijpklauwen. ran den, w. b, onr. (tangst, fangt;fing; gefan'gen): vangen; Feuer -: vuur vatten; mit gefangen, mit gehangen: (spr.) de heler is zoo goed als de steler (sich -. w. w.: blijven haken, blijven hangen; der quot;Wind langt zich: de wind breekt). Fün'ffer, m. (-s; rarv. -): vanger. Fant. ra. (-es, -s; rarv. -e): kwant, (jonge) kwibus, (jonge) kwast. FantsiMie', vr,: fantazie (-stück, o.: fantazie-stuk); fantasi'ren [ie], w, o. h.: (muz.) fantazeeren, (gnk.) ijlen, (fig. fam.) raaskallen; Fantast', ra. (-en; rarv.-en): wonderlijk mensch; Fantasterei', vr.: wonderlijkheid; fantas'tisch, bv. n.: wonderlijk; Fantom', o. (-es, -s; rarv. -e): spook, (fig.) schrikbeeld, (tech.) ledepop. Far be, vr,: 1) verf, (typ.) inkt; die -auftragen: (schl.) de verf op het doek brengen, (tvp.) den inkt op den vorm brengen; 2) kleur (i. a. b,), (fig.) livrei; -halten: .kleur h^i.iden, ^iif t, yersyhieten, , (fig,) standvastig zijn; die - nicht nalten; verschieten, geen kleur houden, (fig.) veranderlijk zijn; 3) ververij; I -brett, o.: (typ.) inkt-tafel; -körner, o. mrv.: geel-bessen (ora geel te verven); -lappchen, o.: lakmoes; -ofen, m.: ververs-fornuis; -stoft, m,: verfstof; -waare,vr.: verfwaar;-wech-selnd, bv. n,: van kleur veranderend. Fiir'be, in Sam. 1 -brühe, vr.: verf (in de kuip); -fiechte.vr.: (pik) orseille:-haus, vr.: ververij; -holz, o.: verfhout; -kraut, o.: (pik.) meekrap; -kufe, vr.: verf kuip; -kunst, vr.: ververij (hel; vak); -moos, o.: (pik,) orseille; -zeit, vr.: (drk.) verhaartijd, (vog.) rui-tijd. . fiir ben, w, b,: verven (sich -, w. w.: kleuren, kleur krijgen; van dieren: verharen, van vogels; ruien). Far ben, in Sara. 1 -abstufung, vr.: overgang van kleuren; -auftrag, ra,; (schl.: 't) opbrengen van kleuren, (ook:) vert-laagje; -behandlung, vr.: (schl.) penseel- |
FARBENBEZEICHNUNG.
182
FASSEN.
|
bchandelingr; -bezeichnung, vr.: aanwijzing van de kleuren; -bild, o.: (nat.) spectrum; -bogen, m.: regenboog; -brechung, vr.: breking van de kleuren; -brett, o.: (schl.) palet; -erde, vr.: kleurstofhoudende aarde: -fabrik, vr,: verfstoffen-fabriek; -gebung, vr.: (schl.) koloriet; -kasten, m.: verfdoos; -körper, m.: kleurstof, verfstof; -kundige, m.: kleurenmenger; -lage, vr.: (schl.) verflaag; -leiter, vr.: schaal der kleuren; -los, bv. n.: kleurloos; -mischung, vr.: kleuren-menging, (schl.) koloriet: -muschel, vr.: 1) gekleurde schelp, 2) schelp voor de aangelengde verf; -napfchen, o.: verfpotje: -niere. vr.: blauw ijzer; -probe, vr.: proef om te'zien of de kleur stand houdt: -pulver, o.: fijngestampte verf; -rand, m.: kleurenrand; -reiber, m.: fijnwrijver van verfstoffen; -spatel, m.: (schl.) spatel; -strahl, m.: gekleurde straal; -stufe, vr.; kleurschakeering; -tiifelchen, o.: stukje verf; -waare, vr.: verfwaar; -wechsel, m.: kleurenwisseling, verscheidenheid van kleuren; -werk, o.: fabriek van verfstoffen (buntes -werk: bonte verscheidenheid van kleuren); -zerstreuung, vr.: verspreiding der lichtstralen. Fttr'ber, m. (-s; mrv. verver, stoffenverver; I -baum. m.: (pik.) suiuakboom; -beere, vr.: kruisdoornbes; -blume, vr.: (pik.) verversbrem; -bursehe, m.: verversjongen, verversknecht; -flechte, vr.: (pik.) orseille; -geniste, vr.: (pik.) verversbrem; -gesell, m.: verversknecht; -gras, o.: (pik.) wouw; -kessel, m.: verfketel; -knecht, m,: verversknecht; -kraut, o,: (pik.) ossetong; -moos, o.: (pik.) orseille; -röthe [tl, vr.: (pik.) meekrap; -scharte, vr.: (pik,) wouw; -waid? m.: (pik.) weede; -zunft, vr.: ver-versgilde, Farberei', vr.: ververij, stoffen ververij (i. a. b.). Filr'berin, vr. (mrv. -nen): 1) verversvrouw, 2) eigenares eener stoffenververij. far'big, bv. n.: gekleurd; blau-:blauw van kleur; Far'bige (der, die): kleurling. FRr'biing:, vr.: (het) verven; (fig.) kleur; (ook:) schakeering. Farin'zucker, m.: ruwe suiker. Farn, m. (-s): (pik.) varenkruid, varen; I -kraut, o.: varenkruid. Far're, m (-n; mrv. -n): (jonge) stier. . Far 'se, vr.-.•jonge kco, .vaa^s.; Far'sei^- . kalb, o.: kuis, wijfjeskalf. Fasan'. m. (-es, -s; mrv. -e, of: -en): fazant; I -hahn, m.: fazant-haan; -huhn, vr.: fazant-hen. Fasa'nen, m. mrv.: fazanten; I -auge, o.: (pik.) adonisroos; -beize, vr.: fazanten-jacht; -beller, m.: (jag.) fazanthond; -hans, o.: fazantenhok;-hund, m.: (jag.) fazanthond; -jagd, vr.: fazantenjacht: -jager, m.: fazantenjager; -warter, m.: razanten-oppasser. Fasanerie', vr.: 1) fazantentuin; 2) fazantenhok. Fasces, m. mrv.: (hist.) bijlbundel. FascK, m. (-es): zweet. Fa'sche (Fascli e), vr.: lijfje, keurslijfje. fasch'en, w. o.: (jag,) bloeden. Füs'clien [niet te verwarren metFass-chen], o, (-s; mrv. -): draadje. Faschi'ne, vr.: (vest.) schansbos, takkenbos, rijsbos. |
Faschi'iien, vr. mrv.: takkenbossen, bossen rijshout; ! -blendung, vr.: (vest.gt; schanskorf, mijn-bedekking; -messer, o.: snoeimes ; -werk, o.: (vest.) rijswerk. Fascli'iiig:, m. (-es, -s): vasten-avond (pop.) vastelavond. Fasei kei, m. (-s, mrv. -): bundel, bos. Fa se. vr,: vezel, rafeldraad, rafel. Fa sel, vr.: broedsel, (fig.) ras, geslacht ; | -geld, o.: dekgeld (voor stier, hengst, enz.); -haft, bv. n.: dartel, wuft; -haftigkeit, vr.: dartelheid, wuftheid ; -hammei, m.: ram; -hans, m.: I) wildzang, mensch zonder nadenken, 2) hazelaar; -hengst, m.: dekhengst; -nackt, bv. n . spiernaakt; -vieh, o.: fokvee. Faselei', vr.: 1) onbezonnenheid, 2) gebazel: fa'selig, bv. n.: dartel, wuft; -fa-seln, w. o. h.: 1) voorttelen, (van varkens:) biggen, jongen, 2) dartelen, onbezonnen te werk gaan, (tig.) bazelen. IFa'sen, m. (-s; mrv. -): draad, (inz.) rafeldraad, (fig.) vezel; ausgezupfte -(mrv.): rafeldraden, rafels, (hik.) pluksel (enk.); I -nackend, bv. n.: spiernaakt. Ifa'sen, w. b.: uitrafelen (sich -: w. w.: rafelen). Fa'ser, vr.: vezel (-n im Fleische: draden in het vleesch; -n an den Hirsch-laufen: vezels aan de pooten der herten); Fa'serchen, o. (-s; mrv.-): vezeltje ; fa'-serig (fa'sig), bv. n.: vezelig, (fig.) dradig, draderig, (ook:) rafelig, gerafeld, uitgerafeld. Fass, o. (-es; mrv. Fas'ser): vat, ton, (ook:) fust; nach dem -e schmecken: naar het vat smaken, een vatsmaak hebben ; er hat noch etwas bei mir im -e: (fig. fam.) er ligt bij mij nog iets voor hem in het vEt (of: in het zuur), hij heeft nog iets van mij te goed, (ook wel: wat in het vAt ligt, verzuurt niet); I -band, m.: hoepband, hoep, (kuipers-) hoepel ; -bar, bv. n.: te vatten, te grijpen; {hg.) begrijpelijk; -barme, vr.: vat-bezinksel, (het) onderste uit het vat; -bauch, m. : buik van een vat; -bier, o.: tonnebier, bier op fust; -binder, m.: kuiper; -boden, ra. : bodem (van vat of ton) ; -daube, vr.: duig; -daubenholz, o.: duighcut; -taul, bv. n.: naar het vat smakend; -futter, o.: dubbelfust, omkleedsel van vat of ton; -g-e'd, c».: vracht .(vervoerloon) per vat; -gesclimack, ra.: vatsmaak; -halm, m. f kraan (aan vat of ton);-holz, o.: duighout; -messkunst, vr.: (het) peilen (van den inhoud van vaten en tonnen); -reif, m.: hoepband, hoepel; -waaren, vr. mrv.: artikelen die in tonnen gepakt worden; -weise, bw : 1) per vat, per ton, 2) in va-tea, in tonnen; -werk, o.: kuiperswerk. Fass'chen [niet te verwarren met Faschen], o. (-s; mrv. -): vaatje. fas sen? w. b.: 1) vatten, grijpen, beetpakken, (hg.) vatten, begrijpen; 2) bevatten, inhouden, omvatten, omsluiten; 3) invatten, monteeren, (edelsteenen:) zetten, (schilderiiën :) omlijsten; 4) in vaten of-tonnen doen, (fig.) in zakken doen ; Muth [t] -: moed vatten; einen Entschluss een besluit nomen; einen Vorsatz -: zich iets voornemen (den Vorsatz -: zich voornemen); etwas kurz -: iets kortelijk samenvatten, (fig.) niet lang over iets praten: etwas ins Auge -: goed acht slaan op |
FaSSLEIN.
FAVORIT.
183
|
iets, (ook:) iets goed bekijken; Einen bei seinein Worte iemand aan zijn woord houden; etwas mit dein Gedachtnisse iets g-oed onthouden (sich w. ^y.: zich herstellen, zijne tegenwoordigheid van greest hernemen; sien kurz kort zijn, zonder omhaal van woorden zeggen wat men te zeggen heeft; sich ein Herz moed vatten; sich in Geduld geduld oefenen, geduld hebben; sich gefasst halten auf: zich voorbereid houden op; gefasst sein auf: verdacht zijn op). Fass'lein, o. (-); mrv. -): vaatje. fass'licli. bv. n.; bevattelijk; I-keit, vr.: bevattelijkheid. Fas'Muiis:, vr.: 1) invatting, omlijsting: 2) tonning, ('t) in vaten (of tonnen of zakken) doen; 3) (fig.) tegenwoordigheid van geest; aus der - bringen: (tig.) uit het veld slaan, van zijn stuk brengen; die - verlieren (aus der - kommen): zijne (hare, hunne) tegenwoordigheid van geest verliezen, van zijn (hun, haar) stuk geraken; i Fassungskraft, vr.: begrip, bevatting, verstand. Ifast, bw.: bijna, schier. IK ast, in Sam. I -nacht, vr.; vastenavond, (fara.) vastelavond; -nachts, in Sam. (-lustbarkeiten, vr. mrv.: vastel-avondpret; -narr, m.: vastelavondgek, potsenmaker, hansworst; -possen, vr. mrv.: vastelavondkluchten;-spiele, o. mrv.: vas-telavondpret; -zeit, vr.: vastenavond); -nachtschmaus, m.: vastelavond-feestmaal, vastelavondpret; -tag, m.: vastendag. Ifas'ten, w. o. h.: vasten. I Fas'ten, o. (-s): (het) vasten. I -, vr.: (de) Vasten; die - halten: de Vasten houden. iFas ten. in Sam. I -abend, m.: vastenavond, (fam.) vastelavond; -brezel, vr.: krakeling; -gebet, o.: gebed in de Vasten; -premger, m.: prediker voor de Vasten; -predigt, vr.: preek in de Vasten: -sonn-tag. m.: Zondag in de Vasten;-speise, vr.: kost in de Vasten (-speisen essen: de Vasten houden, geene vleeschspijzen eten); -suppe, vr.: soep waarin niets van vleesch is, vastendags-soep; -zeit,vr.: (de) Vasten. fatal', bv. n.: fataal; Fatalist', m. (-en; mrv. -en): fatalist; Fatalitat', vr.: fataliteit: Fa'ta Morga.'na, vr.: faf^morgana. Ifamp;iVl, bV.'n.: rot, bedorven, aangestoken; (fig.) lui; sich auf die -e Seite legen (sich auf die -e Haut legen): (sprj luieren, den luiaard uithangen; -e Fische: bedorven visch, stinkende visch, (fig.) loozc uitvluchten, voorwendsels; -es Fleisch : bedorven vleesch, (in wonden:) wild vleesch; ein -er Gang: (mnw.) eene ader die niet doorloopt; cine -e Sec: windstilte. Ifaul, in Sam. I -bar, bv. n.: aan bederf onderhevig; -barkeit, vr.: onderhevigheid aan bederf; -baum. m.: (pik.) vuilboom; -beere, vr.: (pik.)'bes van den vuilboom; -bett, o.: rustbed; -brut, vr.: mislukt broeisel; -bütte, vr.: rotkuip (bij papiermakers); -fieber, o.: (gnk.) rotkoorts; -flecken, m.: rotte plek;-fieckig, bv. n.: met rotte plekken; -iuss, m.:(drk.) luiaard, aï; -heit, vr.: luiheid; -matte, vr.: vloermat; -spalte, vr.: (tnb.) greppel, goot; -thier ttl, luiaard, aï; -thierane [tl, m.: (drk.) maki, snuit-aap; -weide, vr.: (pik.) wilg met laurierbladeren. |
Fau le, vr.: 1) rotheid, 2) rotting. Zie Faulniss. faiilen, w. o. s.: rotten; (fig.) bederven. fau'len, w. b.: laten rotten; (fig.) laten bederven. faiilquot;len,zlen [faulquot;enz enj, w. o. h.: luieren, (poj).) luilappen; -er, m. (-s; mrv. -): luiaard, (pop.) luilap; -erei', vr.: luiheid, (pop.) luilapperij. fau'liclit (of zonder Umlaut: fau'lig), bv. n.: tot bederf overgaand; (fig.) bedorven, rot. Faul niss [nis], vr.: 1) rotheid, (fig.) bederf; 2) rotting, (het) rotten ; - der Knochen: (hik.) beenbederf; in - überge-hen: tot rotting (fig.: tot bederf) overgaan, gaan rotten, (ook:) wegrotten; in - bringen: laten rotten. Fau luns, vr,: rotting, (het) rotten, (fig.) bederf, Fauin. m. (-es, -s; mrv. Fau'me): schuim; Traume sind Faume: (spr.) droo-men zijn bedrog; I -löftel, m.: schuimspaan. fau inen, w. o. h.: schuimen. I -, w. b.: afschuimen. Faun, m. (-es, -s; mrv. -e, of: -en): (fab.) faun, boschgod; (fig.) wellusteling. Fan non, in Sam. I -bliek, m.: wulp-sche blik; -haft, bv. n.: faunachtig, (fig.) wellustig, wulpsch; -tanz, m.: wulpsche dans. faun'iscli, bv. n.: faunachtig. Faust, vr. (mrv. Faus'te): vuist; eine - machen: (dreigend) eene vuist opsteken; Einen vor die - fordern: (fig.) iem. uitdagen tot een tweegevecht; das Pferd liegt schwer in der -: (rs.) het paard is zwaar op de hand ; etwas auf seine eigene - thun: iets op zijne eigene hand doen, iets doen op eigen gezag; das reimt sich wie die - aufs Auge: (spr.) Zie Auge; 1 -amboss, m.: klein aanbeeld, speerhaak; -birne, vr.: groote peer, ponds-peer; -degen, m.: dolk, ponjaard; -dick, bv. n.: zoo dik als eene vuist (es -dick hinter den Ohren haben: spr.: ze erg in de mouw hebben); -gehörn, o.: (van herten:) opstaand gewei (d. i. waarvan de hoornen niet ijd-uitgespreid stu,an)4.-gel.enk. o.:v polsgewricht; -gross, bv. n.: zoo groot als eene vuist; -handschuh, vr.: want (grove handschoen zonder vingers, enkel met een duim); -kampf, m.: vuistgevecht, (fig.) box-partij ; -kampfer, m.: vuistvechter, (tig.) boxer; -kolben, m.: knots; -pin-sel, m.: witkwast; -recht, o.:recht van den sterkste, vuistrecht; -schlag (-streich), m.: vuistslag, slag met de vuist; -voll, vr.: handvol. Fanst'chen, o. (-s; mrv. -): vuistje; in's - lachen: (fig.) in zijn vuistje lachen; Faus'tel, m. (-s; mrv. -): klophamer, breekhamer: Faust'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) knots, 2) zakpistool, 3) want, vuisthandschoen, 4) (mnw.) met de hand te hanteeren steen. Faut'fracht, vr.: (kpv.) foutvracht. Favorit', m. (-en; mrv.-en): gunsteling, beschermeling, lieveling, (fig. fam.) schoothondje ; Favori'tin, vr. (mrv. -nen): liefste, liefje, (inz.) bijzit. |
FEGEK.
|
Fax'en, vr. mrv.: grappen; I -macher. m.: grrappenmaker. Fayen'ce, vr.: Delftsch aardewerk; I -tabrik, vr.: Delftsch-aardewerkfabriek. plateelbakkerij; -fabrikant, m.: plateelbakker, maker van Delftsch aardewerk; -handler, m.: verkooper van Delftsch aardewerk. Februar', m. (-s; mrv. -e): Februari. Fecli'er....: Zie Faeher... Feclit, in Saui. I -boden, m.: scherm-zaal, schermschool; -degen, m.: schermdegen, floret; -handschuh, m.: scherm-handschoen; -meister, m.: schermmeester; -platz, m.: 1) schermzaal, schermschool, 2) plaats des gevechts, kampplaats; -schule, vr.: schermschool; -stück, o.: stoot, slag (in de schermkunst); -stunde, vr.: schermles (-stunde nehmen: les in het schermen nemen); -übung, vr.: scherm-oefening. fech'ten, w. o. h. onr. (fichst, ficht: tocht; getoch'ten): 1) vechten, 2) schermen (mit den Handen -: met de handen schermen, gesticuleeren). ^©ch'ter, m. (-s; mrv. -): schermer, (nist.) worstelaar, kampvechter; er ist ein guter - : hij schermt goed; I -gang, m.: schermpartij; -spiele, o. mrv.: (hist.) worstelspelen ; -sprung, m.: groote sprong achteruit; -streich, m.: kunstgreep, behendigheid (bij het schermen). F®'deiN vr-: veder, veer; (fig.) pen, sclinjtpen; (wkt.) veer, springveer; (op een hoed:) veer, pluim; (van een wild zwijn:) borstel; (van vossen, enz.:) staart; (m edelsteenen:) berst, scheur; er liegt noch in den -n: hij ligt nog in de veeren (a. i. te bed); die -n ausrupfen: plukken, van veeren ontdoen ; - schleissen (-schlies-sen): (bed-) vederen zuiveren of sor-teeren; - ziehen: schrijfpennen (op u quot;pNfcHdsche manier) bereiden; eine -schneiden: eene pen vermaken; I Einem etwas in die - sagen: iemand iets voorzeggen (dat hij schrijven moet), iemand iets dicteeren. IFe'der, in Sam. I -alaun, m.: pluimaluin; -amiant, m.: vezelsteen; -anschuss, m.: kristalliseering in de gedaante van kleine veertjes; -artig, bv. n.: veerachtig, (ng.) elastiek; -asbest, m.: (min.) harde asbest; -ball, m.: pluimbal, raket; -ball-sP1yi o.: spel met den pluimbal, raket-spel; -besen, m.: veeren stoffer; -bett, o.: Xf^jen bed;, ^-bijise^ ,vrv. {pJk.) «wolgras* -Dlatp, o.l veerplaat; -büchse, vr,: pennen-KOker; -busch, m.: vederbos, pluim, (van vogels:) kuif; -büschel, m.: kuif, pluim; -dsen, o.: kleine speerhaak, ombuig-aan-v li.' 'erz' 0*: y^dervormig zilver-erts; |
pennestrijdvoerder, (iron.) held met de pen; -förmig, bv. n.: vedervormig; -iuchser, m,: 1) veelschrijver, 2) pennelik-ker; -fuss, m.: (vog.) ruigpoot; -gehause, o,: trommel der veer (in horloges); -gras, o.: (pik.) wilde haver, herik; -haken, m.: veerhaak; -halter, m.: penhouder; -handel, m ^ .1) handel in vederen, 2) handel in schrijfpennen; -handler, m.: 1) koopman in vederen, 2) koopman in schrijfpennen; -hart, bv. n.: veerkrachtig, met veerkracht toegerust; -harz, o.: vederhars, gomelastiek; -haus, o : trommel der veer (in horloges); -held, m.: held met de pen;-hut, m.: 1) hoed met veeren, 2) hoed met eene plum; -kampf, m.: pennestrijd, twistgeschrijf; -kap^e, vr.: 1) pet of muts met eene veer ot pluim, 2) kuif-eend; -kast-chen, o.: pennenlaadje (aan lessenaars); -kiel, m. penneschacht; -kissen, o.: veeren kussen; -kohl, m.: (pik.) kruikooi.; -kork, m.: (vog.) kuifduiker, gekuifde ijsvogel; -kraft, vr.: veerkracht, elasticiteit; -kraut, o.: (pik.) heidenswonderkruid; -kneg, in.: pennestrijd, twistgeschrijf: -lappen, m.: vogelverschrikker;-leicht, bv. n.: vederlicht, zoo licht als een veer; -le-sen, z. n. o.: zuivering of sorteering van vederen (nicht viel -lesens machen: fig. tam.: weinig complimenten maken); -los, bv. n.: vederloos, kaal. IFe'derlmeissel, m.: (hik.) wiekje pluksel; -messer, o.: pennemes; -muff, m.: veeren mof; -mütze, vr.: pet of muts met eene veer of pluim; -nelke, vr.: (pik.) pluim-anjelier, pinkster-anjelier; -pfiihl, m.: veeren peuluw; -pose, vr.: ganze-pen, schrijfpen; -putz, m.: vederdos, opschik met veeren of pluimen; -rohr,o.: pennen-koker; -salz, o.: (min.) vezelachtig steen-zout; -schleissen (-schliessen), z. n. o.: zuivering of sorteering van vederen: -schleisser (-schliesser), in.: zuiveraar of sorteerder van vederen ; -schmücker, m.: maker of verkooper van pronkveeren (-schmückerkunst, vr.: kunst om pronkveeren te maken); -schmiickerin, vr.: maakster of verkoopster van pronkvee-ren;-schnitt, m-: (het) vermaken van eeneschrijfpen; -schraube, vr.: veerschroef, veerdraaier; -schrift, o.: geschreven schrift; -schütz, m.: jager op klein wild., jager op gevogelte; -spalt, m.: split der (eener) pen; -spanner, m.: verdraaier, veerschroef; -spiel, o.: 1) valkenjacht, 2) lokvogel, 3) vogelverschrikker, 4) gevogelte; -spitze, vr.: punt der (eener) pen; -spule, vr.: penneschacht; -staub,quot; m.: dons; -stauber, 1) koopman in veeren, 2) veeren stoffer; -stift, m.: stiftje eener horlogeveer; -strauss, m.: vederbos, pluim; -streit, m.: pennestrijd, twistgeschrijf; -strich, m.: pennestreek; -stück, o.: (mnw.) hoek; -stutz, m.: I) kuif, 2) pluim, vederbos; -uhr, vr.: uurwerk (horloge) met eene veer; -vieh, o,: pluimgedierte, gevogelte; -wage, vr.: weegtoestel met eene veer; -wildpret, o.: klein wild, gevogelte ; -zeich-nung, vr.: teekening met de jjen; -^ir,kel, m.':* Wei^)a^ser, passei* quot;me't eene veer; - zug, m.: 1) trek met de pen; 2) pennestreek. Fe'derclicn, o. (-s; mrv. -): veertje; fe'dericht, bv. n.: vederachtig, vederlicht: fe'derig, bv. n.: gevederd, vol veerlt;?n, (fig.) pluizig; fe'dern, w. o. h.: rfe veeren verliezen (sich federn, w. w.: ruien). Fee, vr.: fee, toovergodin; Fe'en, vr. mrv,: feeën (in Sam.: -haft, bv. n.: toovcr-achtig; toover-; -mahrchen |-marchen|, o.: tooververtelling, tooversprookje; -])a-last, m.: tooverpaleis); Feerei', tooverij, tooverwerk. Fe'jfe. vr.: (akk.) koornharp, koorn-zeef; | -feuer, o.: (kkl.) vagevuur, -geld, o.: veegloon, veeggeld; -lappen, m.: veeg-doek, wrijfdoek, stofdoek: -zeit, vr.: tijd om den honig uit de bijenkorven te nemen. fe'gen, w. b.: vegen; (fig.) schoon- |
FEIEU.
185
|
maken, (koorn:) zuiveren, ziften, harpen, (grachten:) uitbag-geren, uitdiepen, (staal, enz.:) opwrijven; Einen (pop.) iemand vegen, iemand van laken geven, iemand zijn vet geven; Ëinem den Beutel -: 1) iemand het geld uit den zak kloppen, 2) iemands zak rollen; der llirseh legt sein Gehörn: het hert schuurt zijn kop. Fe'gei*, m. (-s; miv. -): veger; (fig.) schoonmaker; (van koorn :) zifter, harper; (van grachten:) uitdieper, uitbaggeraar; (van staal, enz.:) opwrijver. Feg'feuer, o. (-s): (kkl.) vagevuur. Feg'sel, o. (-s): veegsel. Feh, vr.: Zie Fehe. Feil de, vr.: twist, oneenigheid, strijd; (fig.) vijandelijkheid, oorlog; ottene. -: openbare oorlog; I -brief, m.: oorlogsverklaring, uitdaging; -handschuh, m.: handschoen ten teeken van uitdaging tot den strijd (Einem den -handschuh hinwerfen: iemand den handschoen toewerpen; den -handschuh aufheben: den handschoen oprapen [ten teeken dat men de uitdaging aanneemt 1). Fe'lie, vr.: (drk.) Siberisch eekhoorntje; (wpk.) zilver en blauw, (bij bontwerkers:) wit en grijs. {Felil, m. (-es, -s; mrv. -e): gebrek, feil; ohne -: zonder gebrek. I -, bw.: 1) mis, verkeerd, 2) vergeefs; -bitten: tevergeefs bidden of verzoeken; -bohren: vc keerd boren; -drucken: verkeerd drukken; -fahren: 1) verkeerd varen, 2) verkeerd rijden; -gebahren: eene miskraam hebben; -gehen: 1) verkeerd loopen, 2) misloopen; -greifen: misgrijpen, (fig.) zich vergissen; -hauen: misslaan; -laufen: misloopen; -schiessen, misschieten, (fig.) zich vergissen; -schlagen, w. b. onr.: misslaan, w. o. s. onr.: mislukken;-schliessen: verkeerde gevolgtrekkingen maken; -schneiden: verkeerd snijden; -sehen: verkeerd zien, verkeerd kijken, miskij-ken; -springen: misspringen; -stossen: misstoqten; -treten: misstappen; -werfen: misgooien; -ziehen: verkeerd trekken; -zielen: verkeerd mikken, (fig.) miskij-ken. Ifehl, in Sam. I -bar, bv. n.: feilbaar; -barkeit, vr.: feilbaarheid; -bericht, o.: verkeerd (valsch, onjuist) bericht of rapport : -hit^p, yy.j ,beüe ft' verzoek, to ver-ge ets (eine -bitte thun: eene weigering ontvangen); -blatt, o.: (spl.) verkeerde kaart; -druck, m.: (typ.) misdruk; -farbe, vr.: (spl.) ontbrekende kleur, kleur waarop men moet passen; -gang, m.: 1) verkeerde weg, 2) vergeefsche tocht;-geburt, vr.: (vlk.) miskraam; -griff, m.: misgreep, (fig.) vergissing; -hieb, mislukte slag of houw; -jahr; o.: mislukt jaar; -karte, vr,: (spl.) verkeerde kaart; -kauf, m.: verkeerde koop, mislukte koop; -schlag,m,: mislukte slag, (tig.) mislukking; -schluss, m.: verkeerde of onjuiste gevolgtrekking; -schnitt, m.: verkeerde snede, (grav.) uitglipping, missnede; -schritt, m.: misstap, verkeerde stap; -schuss, m.: schot dat mist (of miste); -stoss, m.: stoot zonder iets te raken, (biljart en srm.:) misstoot; -tritt, m.: misstap, verkeerde stap; -wurf, m.: mislukte worp of gooi; -zug, m.: verkeerde trek (einen -zug thun: spl.: een verkeerden zet doen; loterij: een Niet trekken, er uitkomen met een Niet). |
fell len, w. b.: missen; weit gefehlt: glad mis. I -, w. o. h.: 1) falen; ich habe gefehlt: ik heb gefaald; gegen seine Pflicht -: in zijnen plicht falen; 2) ontbreken, schelen, mankeeren; es fehlen zehn Gulden: er ontbreken tien guldens, er zijn tien guldens te min; was fehlt Ihnen: wat scheelt u, wat mankeert (ontbreekt) uV; es fehlt mir an Geld (dasGeld fehlt mir): het mankeert mij aan geld (ik heb gebrek aan geld); es fehlt mir etwas an der Leber: het mankeert mij (er hapert mij iets, ik heb iets) aan de lever; es fehlt ihm immer etwas: hem scheelt (mankeert, ontbreekt) altijd iets; es fehlt ihm an nichts: het ontbreekt hem aan niets (niets ontbreekt hem); nichts - lassen (es an nichts - lassen): niets laten ontbreken (het aan niets laten ontbreken); es fehlt viel (wenig), dass...: het scheelt veel (weinig) dat...; es fehlte nicht viel. so ware er...: het scheelde niet veel of hij ware ...; so viel kann nicht daran - : zooveel kan het niet schelen, zooveel kan er niet aan ontbreken (mankeeren, haperen); woran fehlt es denn, dass...: waaraan ligt (hapert, mankeert, scheelt) het toch, dat...; an mir soli es nicht -: aan mij zal het niet liggen (haperen); daran soil es nicht -: daaraan zal het niet liggen (haperen); 3) mislukken; es kann mir nicht -: het kan mij niet mislukken (misloopen). Feli'ler, m. (-s; mrv. -): gebrek, (fig.) feil, tekortkoming, (ook:) vergissing, abuis, (tik.) fout; organischer -: (gnk.) organisch gebrek; I -frei, bv. n.: 1) vrij van gebreken, 2) zonder fouten, 3) alleszins juist; -haft, bv. n.: 1) gebrekkig, 2) met fouten, 3) onjuist, verkeerd; -haftigkeit, vr.: 1) gebrekkigheid, 2i fouten (mrv.), 3) onjuistheid, verkeerdheid; -voll, bv. n.: !• vol gebreken, 2' vol fouten, 3; zeer onjuist, zeer verkeerd. IFelini [Fe'mel, vr.: 1) veenigerecht, 2) veem, gilde, vereeniging, 3) eikeloogst, eikeivoeder; ! -geld I Femgeldl, o.: 1) veeni-dragersloon, 2) geld voor het weiden in bosschen op eikels en beukenotcn; -gericht |Fem -1, o.: veemgerecht; -graf, in.: voorzitter van het veemgerecht; -recht [F-cei -1, o.: • uecmreckt,' recht om vee in' het bosch te laten loopen; -richter [Fem -], m.: (hist, -rcht.) veemrechter; -schilling iFem -j, m.: Zie «eld: -statt [Fem -I, vr. (-statte [Fem -], vr.): zetel van het veemgerecht. IFehin iFe'me], m. (-es; mrv.-e): vaam; (fis-.) hoop, stapel. feli'men [fe'menl, w. b.: (menschen:) voor het veemgerecht dagen, (ook:) een vonnis van het veenigerecht voltrekken aan; (varkens:) in het bosch eikels laten zoeken. Feie, vr.: Zie Fee. fei'en, w. b.: 1) tooverkracht schenken of bijzetten; 2) onkwetsbaar maken. Fei'er, vr.: 1) viering (van een feestdag, enz.), 2) feest, (fig.) plechtigheid, 3) rusthouding, rustneming, rust, 4) va-cantie; I -abend, in.: avond vóór eenen feest- of rustdag, (pop.) heiligavond |
186
FELBEL.
|
(-abend machen: uitscheiden met werken, den arbeid laten rusten; bei -abend: in den vrijen tijd); -bursche, m.: knecïht zonder baas, leeg-loopende knecht; -grang-, m.: plechtigre rondgang; -gebrauch, m.: plechtigheid; -gesang, m.: 1) lofzang, 2) feestzang; -gewand, o.: feestgewaad, feestdos; -glocke, vr.: avondklok (die aankondigt dat het dagwerk is afgeloopen); -kleid, o.: feestgewaad, feestdos; -stunde, vr.; (van werklieden:) schoft-uur, schaftuur, (fig.) feest-uur, plechtig oogenblik; -tag, m.: 1) feestdag, 2) rustdag, (fig.) va-cantie; -taglich, bv. n.: feestdags-, feest-; -tagskleid, o.: feestgewaad, (de) beste kleeren (nirvA Zondagskleeren (mrv.); -zug, m.: plechtige rondgang. Fei'erer, m. (-s; mrv. -): 1) vierder, 2) rustdaghouder. fei'erlich, bv. n.: plechtig: I -keit, vr.: plechtigheid. fei'ern, w. b.: vieren (feestdagen, feesten, plechtigheden); Einen -: iemand vieren, aan iemand bijzondere eer bewijzen. I w. o. h.: niet werken, rustdag houden. Fei'erung^ vr.: 1) viering (van feestdagen, enz.); 2) rustdaghouding, (fig.) va-cantie. Fei'fel, vr.: (vea.) keelklier; die -n: (vea.) keeldroes, ontsteking van de keel-klieren; I -ader, vr.: ader onder de tong. Ifeig:, bv. n.: 1) lafhartig, laf, (fig.) bloo, bedeesd; 2) zacht, week, (nmw.) los, broos, onstevig, (van hout:) vermolmd; eine -e Memine: een lafaard, een laffe vent; -erweise: lafhartiglijk. IFeig:, in Sam. I -blatter, vr.: (hik.) bubo; -bohne, vr.: (pik.) vijgeboon, wolfs-boon, paardeboon; -heit, vr.: lafheid, (fig.) blooheid; -herzig, bv. n.: lafhartig, bang; -herzigkeit, vr.: laf hartigheid, bangheid; -sinn, m.: blooheid; -sinnig, bv. n.: bloo; -warze, vr.: (hik.) vijgwrat, venus-wrat; -warzenkraut, o.: (pik.) 1) klierkruid, 2) speenkruid; -wurz, vr.: (pik.) tormen.-tilkruid. Fei'ge, vr.: (pik.) vijg; (hik.) strontje (aan het ooglid); Einem die - weisen: (spr.) iemand voor het lapje houden, iem. voor den gek houden. Fei'gen, in Sam. I -apfcl, m.: vijgappel; -baum, m.: vijgeboom; -birne, vr.: vijgepeer; -blatt, o.: vijgeblad; -bohrer, m.: (ins.) galwesp; -drossel, m.: (vog.) vijgv'n-t'ter; -garten, m.: vijgeboomfeaard; -korb, m.: vijgenmand; -schnepfe. vr.: (vog.) vijgen-eter; -stecner, m.: ins.) galwesp; -wald, m.: vijgeboomgaard. Feig:'liii^, m. (-es, -s; mrv. -o): lafaard, bloodaard. Ifeil, bv. n.: te koop, voor geld te bekomen, (fig.) veil; es ist ihm Alles -: hij zou alles verkoopen wat hij maar kon; -bieten (- haben), te koop bieden, te koop hebben, (fig.) veil hebben, ten offer willen brengen; -tragen: rondventen met, uitventen; ein -er Mensch: iemand die voor geld tot alles bereid is, (fig.) een huurling; eine -e Dirne: eene gemeene slet, eene publieke vrouw. |
IFeil, in Sam. I -arbeit, vr.: vijl-werk, werk voor (of: met) de vijl; -bank, vr.: vijlbank, werktafel, stavelei; -bar, bv. n.: te vijlen, met de vijl te bewerken; -bietung, vr.: te koop bieding; opveiling, veiling; -bogen, m.: galg vijl; -dirne, vr.: gemeene slet, publieke vrouw; -heit, vr.: veilheid, bereidheid tot alles voor geld: -kloben, m.: bankschroef, vijl-schroef, staartschroef, klemhaak; -schaft, vr.: veil goed, goed dat te koop is, koopwaar ; -spane, m. mrv. (-staub, m, enk.): vijlsel ; -stock, m.: Zie -kloben; -strien, m.: streek met de vijl; -tuch, o.: wrijf-doek. Feil'chen, o. (-s; mrv. -): vijltje. Fei'le, vr.: vijl. Ifei len, w. b.: vijlen. IFei'len, in Sam. I -griff, m.: heft (steel) eener vijl; -halter, m.: bankschroef, vijlschroef, klemhaak; -hammer, m.: vijl-hamer; -hauer, m.: vijlenmaker; -heft, m. (-stiel, m.): steel (heft) eener vijl. Fei'licht, o, -es, -s): vijlsel. feil'schen. w. o. h,: dingen, knibbelen. I w. b.: dingen op, een spotprijs bieden voor; voor een spotprijs koopen. Feil'scher, m. (s; mrv. -): dinger, afdinger, knibbelaar. Ifein, bv. n. en bw.: fijn (i. a. b.); (fig.) puik, keurig, mooi, net; lief, aardig; eerlijk; sluw, geslepen, listig, slim;-artig: (van kinderen:) zeer zoet, zeer gehoorzaam, zeer gezeglijk; - bald: zeer spoedig; - lustig: goed vroolijk; - machen: verfijnen, rafiineeren. Ifein. in Sam. I -brennen, z. n. o.: raffineering; -brenner, m.: raffinadeur; -erz, o.: ijzerhoudendeverkoolzuurdekalk; -fadig, bv. n.: fijn van draad; -gefühl, o.: fijn gevoel, kieschheid; -gehalt, m.: fijngehalte; -gespitzc, bv. n.: scherp (spits) van punt: -hechel, vr.: fijne hekel; -heit, vr.: fijnheid (i, a. b.), (fig.) slimheid, geslepenheid, sluw overleg; -körnig, bv. n.: fijn van korrel; -kupfer, o.: rozetkoper; -machen. z. n. o.: raffineering; -maler, m.: fijnschilaer, portretschilder; -malerei', vr.: (het) portretschilderen; -maschig, bv. n.: met fijne (met nauwe) mazen; -raspel, m.: fijne rasp; -schmecker, m.: lekkerbek; -schraeckerei', vr.: lekkerbekkerij; -spitzer, m.: puntenmaker (aan naalden); -wollig, bv. n.: fijn van wol; -zucker, m.: geraffineerde suiker, broodsuiker. Feincl, m. (-es, -s; mrv. -e): vijand; der böse -: de Booze, de duivel. 1 -, bw.: vijandig; Einem oder eincr Sache -'sein odör werden4, iemand of aan iets vijandig zijn of worden. Fein'din, vr. (mrv. -nen): vijandin. feind'llieh, bv. n.: 1) vijandelijk, 2) vijandig; -schaft, vr.: 1) vijandschap, vijandigheid, 2) vijandelijkheid; yschaft-lich, bv. n. (-selig, bv. n.): 1) vijandig, 2) vijandelijk; -seligkeit, vr.: 1) vijandigheid, vijandschap, 2) vijandelijkheid. Fei'ne, vr.: fijnheid, fijnte. I -, o. (-n): (het) fijne. feist, bv. n.: vet; -machen: vetmesten; -sein, (van jachtwild:) vet zijn, op zijn lekkerst zijn; I -jagen, o.: jacht op vet wild; -zeit, vr.: (jag.) tijd wanneer het wild vet of op zijn lekkerst is. Feis'te, vr.: vetheid; feis'ten, w. b. vetmesten; Feis'tigkeit, vr.: vetheid. Fel'be, vr.: (pik.) witte wilg. Fel'bel, m. (-s): 1) trijp; 2) katoen- |
FELDSCIIüTZ.
187
FELBELHCT.
|
fluweel; I -hut, m.: katoenfluweelen hoed. IFeld, o. (-es, -s; mrv. -er): veld; (fig:.) land; (akk,) akker; (tnb.) bed; (mnw.) uitgestrektheid; (wpk.) kwartier; (tim.) paneel; (op schaak-, dam-, trietraebord:) veld; das - banen: landbouwen; das -ausmessen: landmeten; auf freiem -e: in het open veld; über - gehen: een uitstapje maken buiten; eine Armee in's - stellen: een leger in het veld brengen; in's - rücken (zu -e Ziehen): in het veld rukken, den veldtocht aanvangen; das - raumen: het veld ruimen; das ist (das steht) noch im weiten -e: (fig.) dat is nog ver-af, het duurt nog lang eer het zoo ver is. IFelcl, in Sam. I -altar, m.: draagbaar altaar (of: outaar); -amêise, vr.: (ins.) groote mier; -ampfer, m.: wilde zuring; -anger, m.: akkerzoom, akkerscheiding; -apotheke, vr.: (mil.) veld-apotheek ; -apotheker, m.: (mil.) apotheker te velde; -arbeit, vr.: veld-arbeid, akkerwerk; -ar-beiter. m.: 1) boeren-daggelder, arbeider, 2) boerenknecht, 3) landbouwer; -art, vr.: soort van akker; -arzt, m.: (mil.) veld-dokter, officier van gezondheid: -backer, m.: militaire bakker; -biickerei, vr.: militaire bakkerij; -batterie, vr.: (art.) veld-batterij; -bau, in.: akkerbouw, landbouw; -bauer, m.: landbouwer, boer; -baukunst, vr.: (fort.) kunst om versterkingen aan te leggen in het open veld (het tegenovergestelde van Festungsbaukunst ; -bett, o.: (mil.) veldbed, (fig.) kermisbed; -biene, vr.: (ins.) wilde bij; -binde, vr.: (mil.) sjerp; -blume, vr.: bloem des velds, in 't wild groeiende bloem; -bohne, vr.: groote boon; -breite, vr.: akker; -brust-wehr, vr.: (vest.) glacis ; -dieb, m.: dief van te veld staande vruchten; -dienst, m.: (hist.) verplichte veld-arbeid voor den landheer, (mil.) velddienst; -ein, bw.: 1) het veld in, 2) den akker óver, het land over; -eintheilung [t|, vr.: splitsing in akkers (voor de teelt van verschillende producten); -erbse, vr.: gewone erwt. iFeld'illasche, vr.: (mil.) veldfiesch; -flucht, vr.: (mil.) desertie; -flüchtig, bv. n.: (mil.) gedeserteerd ( flüchtig werden: deserteeren); ein -flüchtiger: een deserteur; -frevel, m.: kwaadwillige vernieling van veldgewas; -früchte, vr. mrv.: veldvruchten; -genügel, o.: gevogelte des velds; -gehage. o.: afgeperkte grond om vogeis te vangen; -geistliche, m.: (mil.) veldprediker; -gerath [tl, o.: 1) landbouw- Sereedschap, 2) (mil.) legertros, (het) noo-ige voor eenen veldtocht: -gerecht, bv.n.: (jag.) ervaren, bedreven, bekwaam; -geschrei, o.: (mil.) wapenkreet; -geschütz, o.: veldgeschut; -gestange, o.: (wkt.) stangen, zuigerstangen (mrv.); -gewachs, o.: veldgewas; -gewaltige, m.: (mil.) geweldiger (of: provoost) bij het leger te velde; -götter. m. mrv.: (fab.) veldgoden; -graben, m.: (akk.) greppel, (ook:) schei-dingssloot; -grille, vr.: (ms.J veldkrekeltje: -hahn, m.: (vog.) patrijs (het mannetje); -hase, m.: veldhaas; -herr, m.: (mil.) veldheer; -herrn, in Sam. (-stab, m.: veldheersstaf, kommando-staf; -würde, vr.: veldheerschap, waardigheid van veldheer); -hospital, m.: veldhospitaal, ambulance; -huhn, o.: (vog.) patrijs (het wijfje); -hühnerjagd, vr.: patrijzenjacht; -hüter, m.: veldwachter, koddebeier; -hiitte, vr.: hut, (mil.) barak; -jager, m.: jager op klein wild, (mil.) jager, (ook:) ordonnans, overbrenger van bevelen en bo-richten.ereedschap, 2) (mil.) legertros, (het) noo-ige voor eenen veldtocht: -gerecht, bv.n.: (jag.) ervaren, bedreven, bekwaam; -geschrei, o.: (mil.) wapenkreet; -geschütz, o.: veldgeschut; -gestange, o.: (wkt.) stangen, zuigerstangen (mrv.); -gewachs, o.: veldgewas; -gewaltige, m.: (mil.) geweldiger (of: provoost) bij het leger te velde; -götter. m. mrv.: (fab.) veldgoden; -graben, m.: (akk.) greppel, (ook:) schei-dingssloot; -grille, vr.: (ms.J veldkrekeltje: -hahn, m.: (vog.) patrijs (het mannetje); -hase, m.: veldhaas; -herr, m.: (mil.) veldheer; -herrn, in Sam. (-stab, m.: veldheersstaf, kommando-staf; -würde, vr.: veldheerschap, waardigheid van veldheer); -hospital, m.: veldhospitaal, ambulance; -huhn, o.: (vog.) patrijs (het wijfje); -hühnerjagd, vr.: patrijzenjacht; -hüter, m.: veldwachter, koddebeier; -hiitte, vr.: hut, (mil.) barak; -jager, m.: jager op klein wild, (mil.) jager, (ook:) ordonnans, overbrenger van bevelen en bo-richten. |
IFeld'lkaiuille, v.: (pik.) stinkende kamille; -kanzlei, vr.: militaire kanselarij: -kasse, vr.: militaire kas, krijgs-kas; -keiler, m.: 1) in het veld uitge-gravene kelder, 2) likeurkeldertje; -kes-sel, m.: (mil.) menage-ketel; -kirch, o. (-s): (adk.) Montfort (cene stad); -kirche, vr.: plattelands-kerk; -Idee, m.: (pik.) 1) wilde klaver, 2) kruipklaver; -koeh, m.: 1) kok van het leger te velde, 2) zoetelaar, marketenter; -kohl, in.*: (pik.) wilde kool; -krankheit, vr.: (mil.) ziekte ontstaan uit vermoeienis of ontbering te velde; -kriegskasse, vr,: militaire kas, krijgskas; -küche, vr.: militaire keuken; -kümmel, m.: (pik.) veldkomijn. IFeld'Hag-er, o.: (mil.) kamp, legerkamp;-lattich, m.: veldsalade; -lazareth 1 tt I, o.: (mil.) ambulance, veldhospitaal -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik; -lilie. vr.: (pik.) veldlelie; -losung, vr.: mil.) wapenkreet. iFeldlmanover, o.: (mil,) veldma-noeuvres (mrv.); -mark, vr.: akkerscheiding, (fig.) grensscheiding; -marschall, m.: (mil.) veldmaarschalk; -marschallieut'nant, m.: (mil.) luitenant-generaal; -mans, vr.: veldmuis; -meister, m.: vilder; -messen, z. n. o.: (het) landmeten; -messer, m.: landmeter; -messkunst, vr.: landmeetkunde; -molm, m.: (pik.) kollebloem, klaproos; -münze, vr.: (pik.) akkermunt, wilde munt; -musik, vr.: boerenmuziek, dorpsmuziek, (mil.) militaire muziek, krijgsmuziek. IFeld'lnaclibar, m.: buurman, buur (sic sind -nachbarn: hunne akkers grenzen aan elkander); -nachtwache, vr. (-nacht-lager, o.): (mil.) bivak; -ochs, m.: ploegos, trek-os; -polei, m.: (pik.) wilde tijm, kwendel; -post, vr.: brievenpost voor het leger te velde; -postamt, o.: postkantoor voor het leger te velde; -posten, m.: (mil.) voorpost; -postmeister,m.: postmeester bij het leger te velde; -prediger,m.: veldprediker; -propst, m.: groot-aalmoezenier bij het leger; -quendel, m.: (pik.) wilde tijm, kwendel. v ,, , IFeld'lratte, vr. (-ratze, vr.): veldrat , (kleine rratte, kleine -catze: veklmii's); -ranch, m.: aardrook; -recht, o.: 1, veld-recht, 2) wetten (mrv.) betreffende den akkerbouw; -regiment, o.: (rail.) regiment op voet van oorlog; -rittersporn, m.: wilde ridderspoor; -röschen, o.: wilde anemone; -rose, vr.: (pik.) wilde roos; -rübe, vr.: (pik.) knol; -ruf, m. wapenkreet; -ruthe [tl, vr.: landmetersroede. IFeld'l^afran, m.: (pik.) wilde safraan; -salat, m.: veldsalade; -schaden, m.: schade aan het te veld staande gewas; -schanze, vr.: (mil.) wijkschans, redoute; -scherer, m.: (mil.) velddokter, officier van gezondheid; -scheuche, vr.: vogelverschrikker, mosschenverschrikker, molik; -schlacht, vr.: veldslag; -schlange, vr.: (art.) veldslang; -schmiede, ra.: (mil.) smid bij het leger te velde;-schnecke, vr.: (ins.) naakte slak (zonder huisje); -schön, bv.n.: ver-al mooi, op eenen afstand mooi; -schütz, m.: |
FENSTERHEBER.
FELDSCHWAMM.
188
|
veldwachter, koddebeier; -schwamm, m.: (pik.) paddenstoel; -seite, vr.: (vest.) veld-zijde, buitenzijde (eener gracht of eener loopgraaf); -soldat, m.: soldaat van de linie-troepen; -spinat, m.: wilde spinazie; -spinne, vr.; (ins.) veldspin, tuinspin; -spi-tal, o.: veldhospitaal, ambulance; -stein, m.: grenssteen, paalsteen; -stück, o.: (art.) veldstuk, (schl.) landschap; -stuhl, m.: veldstoel, toeslaande stoel. !Feld'ltau1gt;e, vr.: (vog.) wilde duif; -teufel, m.: (fab.) faun, sater; -theilung [tl, vr.; land-opmeting (-theilungskunst Itl, vr.: landmeetkunde); -thier [tl, o.; op het veld levend dier, (fig.) wild dier;-trup-pen, vr. mrv.; (mil.) troepen te velde, (ook;) voor den veldtocht bestemde troepen. IFeld'lwache, vr.: (mil.) buitenpost, voorporst; -wachter, m.: veldwachter, koddebeier; -wachtmeister, m.: cavalerie-ma-joor; -warts, bw.: veldwaarts, naar het veld; -wasser, o.; veldwater; -webel, m. (-s; mrv. -): (mil.) sergeant-majoor; -weg, m.: 1)overpad (over een stuk land),2)binnenweg (een weg die korter is dan de rijweg), toe-pad ; -weges, o.: stadium, stadie (oude wegmaat); -wicke, vr.: (pik.) wikke, paardeboon; -wiese, vr.: (een) stuk grasland, (een) stuk weiland; -winde, vr.: (pik.) winde; -wirthschaft |t|, vr.: 1) landhuishoudkunde, 2) landbouw; -wundarzt, m.: (mil.) velddokter, officier van gezondheid. IFeltl'lzaun, m.: haag, heg, omheinjng; -zehnte, o.: akkertiend;-zeichen, o.; 1)signaal, 2) onderscheidings-teeken (sjerp, epaulet, mouwstreep,kokarde, enz.); -zeug, o.: legertros, ammunitie, (al het) noodige voor eenen veldtocht; -zeugmeister, m.; generaal der artillerie; -zug,m.: veldtocht; -zwiebel, vr.: veldajuin. Felclei', o. mrv.: velden, akkers; j -decke, vr.: paneelwerk aan de zoldering, in vakken afgedeeld plafond. fel'dig, bv. n.: (wpk.) in velden afgedeeld (fünf-, bv. n.: met vijf velden); Fel'-dung, vr.: veld, vak, paneel. Fe Iff, in Sam. I -haue, vr.: (tnb.) schoffel. Fel'ge, vr.: velg (van rad of wiel); (akk.) akker waarvan men in één jaar een tweeden oogst wil hebben. Ifel'aen, w. b.: (rad of wiel:) velgen, de velgen leggen om; (akkers:) omploegen of omspitten om er in 'tzelfde jaar nogmaals van te kunnen oogsten. IFel'gen, vr. mrv.: velgen; I -hauer, m.: wagenmaker. Feil, o. (-es, -s; mrv. -e): vel, huid; lt;fig.) vacht; (hik.) schil op net oogvlies; er ist ein gutes -: (fig. fam.) hij is een beste vent, (ook:) hij is een Joris-goed-bloed; er hat ein dickes (hartes) -; (fig.) hij heeft eene dikke huid (d. i, alles glijdt af langs zijne koude kleeren); Einem das - über die Ohren ziehen: (spr.) iemand het vel over de ooren halen; I -bereiter, m.: vellenploter, leerlooier; -eisen, o. (-s; mrv.-): valies, kotter (-eisenmacher, m.: koffermaker; -eisenpferd, o.; postpaard); -gar, bv, n.: looigaar; -handel, m.: leder-hanael; -handler, m.: lederkooper, leer-kooper; -riss, o.: (pik.) witte maluwe; -schmitzer, m.: lederverver; -werk, o.: bontwerk, pelterijen (mrv.); -wolle, vr.: plootwol; -zotte, vr.: ongewasschene schapevacht. |
fel licht, bv. n.: vliezig. Felonie', yr.: schennis van den eed van getrouwheid, meineedigheid. Felp, m. (Fel'pel, m.: Felp'er, m.): Zie Felbel. Fels, m. (-es; mrv. -en): rots; I -ab-hang, -block, enz.: Zie Felsen; -stein, m.: rotssteen, rotsblok, rotsklomp. Fel'sen, m. (-s; mrv. -): rots; I -ab-hang, m.: rotshelling; -alaun, m.: rotsaluin; -artig, bv. n.: rotsachtig; -bein, o.: (ontl.) been der hoofdslapen; -berg, m.: 1) rots, 2) rotsgebergte; -bewohner, m.: rotsbewoner; -block, m.; rotsblok; -bock, m.: (drk.) gems, berggeit, wilde geit;-fest, bv. n.; 1) hard als eene rots, 2) vast (pal-staande) als eene rots, (fig.) onwrikbaar vast: -föhre, vr.: (pik.) bergden; -fortsatz, m.: (ontl.) been-uitwas; -gebirge, o.: rotsgebergte, -grund, m.: rotsgrond, voet eener rots, (in ae zee:) steenige grond; -halde, vr.: erts-hoop; -nart, bv, n.: zoo hard als eene rots, (fig.) onwrikbaar; -herz, o.; (fig.) hardvochtig hart; -höhle, vr.: rotsspelonk, grot; -keiler, m.: rots-kelder, in eene rots uitgehouwen kelder; -kette, vr.; keten van rotsen, rotsgebergte; -klippe, vr.: klip (in zee), rots-piek; -kluft, vr.: rotskloof; -krabbé, vr.: stekelkreeft; -lab-kraut, o.; op rotsgrond groeiend walkruid; -masse, vr.; rots-massa; -muschel, vr.: (visch:) mossel; -nessel, vr.: zeenetel ; -riff, o.: bank (in zee) van rotsgrond, rif; -rose, vr.: (pik.) hondsroos, wilde roos; -spitze, vr,: rots-piek; -sturz, m.: 1) berg-storting, neerstorting van eene rots, 2) steile helling eener rots; -thai, o.; door rotsen omringd dal; -wand, vr.: rots-wand; -ziege, vr.: berggeit, wilde geit, gems. l'elsielit, bv. n.: rotsachtig; fels'ig, bv. n.: rotsig, vol rotsen. Felne ke, vr.; felucca, feloek. Fe'melwirtliscliaft [tl, vr.; plant-soenkweekerij. Feneh, m. (-es): (pik.) gierst. Fen'chel, m. (-s): (pik.) venkel; I -ap-fel, m.: venkel-appel; -branntwein, m.: venkelwater; -hofz, o.; sassefras; -öl, o.: venkel-olie; -thee, m.; venkelthee; -wasser, o.: venkel water. Fen'nieli, m. (-s): (pik.) gierst. Fen'ster, o. (-s; mrv. -): raam, venster, raampje; zum - hinau^oehen: uit het raam kijken; zum - hinauswerfen; het raam uitsmijten, door de glazen smijten; I-austritt, m.; balkon; -band, o.; vensterhengsel; -bank, vr.: vensterbank; -beklei-dung, vr.: raamkozijn; -beschlage, vr.; vensterbeslag; -blei, o.: lood voor glasruiten; -bogen, m.: boogvorm van een raam; -brett, o.; dekplank; -brüstung, vr.: onderkozijn; -fach, o. (-feld,o.): glasruit; -flügel m.: openslaand gedeelte van een raam; -futter, o.: raamkozijn; -gar-dine, vr.: raamgordijn; -geld, o.: venstergeld, belasting op de ramen; -giebel, m.: voorzijde van een raam, bovenstuk van een kozijn; -gitter, o.: traliewerk voor een raam, (fig.) zonneblind, jaloezie; -glas, o.; vensterglas, (fig.) glasruit; -haspen, m. (-haspe, vr.); ijzeren duim waarin het yensterhengsel rust; -heber, m.: breekijzer (om ramen uit de hengsels te lichten); |
FENSTERKISSEN.
FESTFAHREX.
|
-kissen, ö.: kussen op de vensterbank; -kitt, m.: stopverf; -korb, in.: raambordje; -kreuz, o.: kruis (middelpost) in een raamkozijn; -laden, m.: vensterluik; -lehne, vr,; leuning voor een raam; -loeh, o.: opening (ffftt) voor het raamkozijn; -los, bv. n.: zonder ramen; -nagel, m.: draadnagel; -öfthung, vr.: opening (gat) voor het raamkozijn; -pfeiler, m.: (de ruimte tussehen twee raamkozijnen; -pfosten, m.: post (zijstuk) van een raamkozijn; -polster, o.: kussen op de ^vensterbank; -rahmen, m.: raamkozijn; -recht, o.: (rcht.) recht om een of meer ramen in een gebouw te hebben; -reiber, m. (-riegel, m.) : knip (pin, schuif) op een raam; -scheibe, vr.: glasruit; -schirm, m.: zonneblind, zonnescherm; -schmiege, vr.: 1) kozijnmuur, 2) inham, insprong; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -schweiss, m.: wasem op de ramen; -sparren, m.: sluitboom op een vensterluik; -spiegel, m.: penantspiegel; -stock, m. post (zijstuk) van een raamkozijn; -sturz, m.: (bwk.) bovenstuk van een kozijn; -vertiefung, vr.: ^kozijn-muur, 2) inham, insprong; -vorhang, m.: raamgordijn; -wand, vr.: muur met ramen er in; -werk, o.: (de) ramen (mrv.); -wir-bel, m.: knip (pin, schuif) op een raam; -zarge, vr.: dorpel (onderstuk) van een raamkozijn. Fen sterchen, o. (-s; mrv. -): raampje. fen'stern, w. b-: van ramen voorzien; Einen -: (tig. pop.) iemand de ooren was-schen, iemand doorhalen, iemand de les lezen. Ferch, o. (-es, -s; mrv. -e): (mnw.) damp, uitwaseming. Fe'rien, vr. mrv.: vacantie (enk.); I -zeit, vr.: vacantie-tijd, vacantie. Fer'kel, o. (-s; mrv. -): big; eine Zucht - werfen; biggen ; I -kanincnen, o.: varkenkonijn (in Amerika), agouti. Fer'kelclien, o. (-s; mrv. -): bigje. fer'keln, w. o. h.: biggen. Ifern, bv. n. en bw.: ver, [verre, veraf; von -: van verre, op eenen afstand, (fig.) onder de hand ; - von hier: ver van hier; das sei - von mir: het zij verre van mij. God beware mij; in wie -: in hoeverre; in so -: in zooverre. IFern, in Sam. I -ansicht, vr. .(-dar-stellung, vr.): perspectief; -glas, o.: verrekijker; -her, bw.: van ver-af, van ver-weg; - hin, bw.: ver weg; -lehre, vr.:leer van het perspectief; - liegen, z. n. o.: yeraf-gelegenheid, (het) ver-af zijn ; -sau-lig, bv. n.: met ver van elkander afstaande zuilen (pilaren, kolommen); -schein, m.: perspectief; -scheinlehre, vr.: leer van net perspectief; -schön, bv. n.: schoon (mooi) op eenen afstand: -schreibekunst, vr.: telegraphic; -schreibemaschine, vr., (-schreiber, m.): telegraaf; -schrift, vr.: telegraphisch teeken, seinschrift; -sicht, vr.: perspectief, -vergezicht, verschiet; -sichtig, bv. n.: slechts op eenen afstand goed kunnende zien (maar niet dichtbij); -sichtigkeit, vr.: gezichtsvermogen (gezicht) dat de voorwerpen op eenen afstand moet hebben om ze te kunnen zien ; -spiegel, m.: teleskoop. Fer'na in buk, o. (-s): (acik.) Fernam-buk. I -, m. (-s): (tech.) Fernambukhout, Brazielhout. |
fernd, bw.: verleden jaar, in het af-gelooprne jaar; fern'dig, bv. n.: van verleden jaar, van het vorige jaar. Fer'ne, vr.: verte; (tig.) ver verschiet; (schl.) perspectief; in weiter-: zeer veraf, (ng.) zeer onzeker; I -wein, m.: wijn van het vorige jaar. fer'nen. w. o. h.: ver-af beter er uitzien dan dichtbij. 1 -, w. b.: verwijderen (sich -: w. w.: zich verwijderen). Iferner, bv. n. (v. tr.): verder; I -, bw.: verder, vervolgens, daarna; voorts, wijders, overigens; und so - • en zoo voorts. Ifer ner, in Sam. I ;hin, bw.: voortaan, in het vervolg; -weitig, bv. n.: later-volgend, later. fer'nig, bv. n.: van verleden jaar, van het vorige jaar. Fer'se, vr.: 1) Zie Farse; 2) (ontl.) hiel; Einen auf der - sein (Einen aut der - nachfolgen): 1) iemand op den voet volgen, 2) iemand dicht op de hielen zitten. Zie mrv. Fersen. Fer'sen, vr. mrv.: hielen (Zie Ferse); I -bein, o.: hielbeen; -tlechse, vr.: (ontl.) Achillis-pees; -flügel, m. mrv.: (tab.) vleugels aan de hielen (van Mercurius); -geld geben; (spr.) zijne hielen laten zien, het hazenpad kiezen; -leder, o.: (bij schoenmakers:) hielstuk, (bij de Bar-revoeters:) hielriem; -punkt, m.: (str.) nadir, voetpunt; -stoss, m.: trap (achter-waartsche schop met den voet). fertigr, bv. n.: klaar, gereed; (hg.) vlug, vaardig, knap, bedreven;; - sein : klaar zijn; - werden mit: klaarkomen met, (fig.) afkomen van: er ist mit semem Gelde -: zijn geld is op; I -keit, vr.: vlugheid, vaardigheid; -macher, m.: afmaker, voltooier (degene die de laatste hand aan iets legt). fer tigen, w. b.: 1) klaarmaken, gereedmaken!; 2) afmaken, voltooien, rer-tiger, m. (-s; mrv. -): maker, vervaardiger. Fes'sel, vr.: keten; (vea.) koot, en-kiauw, enkel; I -frei, bv. n.: vrij van boeien; -gelenk. o.: kootgewncht; -ge-schwür, o.: (vea.) kootzweer; -haar, q.: hoefhaar; -los, bv. n.: van boeien vrij, van boeien ontdaan; -wund, bv. n.: (vea.) aan de koot gewond, (fig.) door het knellen der boeien gewond. fes'seln, w. b.: boeien (ook quot;amp;•)• ' '' z. n. vr. mrv.: ketenen, boeien, banden, kluisters. . Ifest, bv. n. en bw.: vast; (vest.) sterk, versterkt; (fig.) hecht, innig; (ook*.) stellig, bepaald; (ook:) stevig, degelijK, krachtig: (ook:) bestendig, vaststaand, onveranderlijk; (ook:) onkreukbaar, onkwetsbaar; (ook;) bedreven, ervaren, knap; -es Land: stevig land, vaste grond; das -e Land: (adk.) het Vasteland ; cm -er Schlaf: een vaste (diepe, gezonde) slaap; eine feste Gesundheit: eene krachtige gezondheid; ein -er Preis: een vaste ijnjs; die Preisen bleiben - auf....: de prijzen blijven vaststaan op...; - entschlossen sein; vast besloten zijn, het vaste voornemen hebben; 1 -binden, onr. w. b.; vastbinden; -fahren, onr. w. o. s.: aan den grond varen, vastvaren; w. b.: in m't slijk (den modder, het zand, enz.) vastrij- |
FESTGEBANNT.
190
FEU CHT BLASE.
|
-den; -gebannt, bv. n. : betooverd; -halten, onr. w. o. h.: vasthouden (-an: aan): w. b,: vasthouden, (dieven:) vatten, arresteeren ; -knüpten, w b.: vastknoopen, vastbinden; -land, o.: (het) Vasteland; -ma-chen, w. b.: vastmaken, (steden:) versterken, tot eene vesting: maken, (dieven:) vastzetten, gevang-en zetten (sich -machen, w. w.: zich onkwetsbaar maken); -neh-men, onr. b.: in hechtenis nemen, gevangen nemen, arresteeren, vatten; -set-.zen, w. b.: vaststellen, bepalen (sich -setzen, w. w.: zich vastzetten, vast gaan zitten; fig.: zich vestigen, zich nederzetten; mil.: zich versterken, eene sterke stelling innemen); -setzung, vr.: vaststelling, bepaling; -sitzend, bv. n.: vastzittend; -ste-nen, onr. w. o. h.: vaststaan; -stellen, w. b. : vastzetten, maken dat____stevig staat, (fig.) vaststellen; - werden, onr. w. o. s.: vast (hard, stevig) worden, (fig.) zekerheid worden, zich bevestigen. IFest, o. (-es; mrv. -e): feest, (fig.) feestmaal, gastmaal; ein - anstellen: een feest geven, (ook :) een dinee (een gastmaal) geven; sein - mit Einem haben: (fig. tam.) een loopje met iemand nemen, iemand in het o'tje nemen, iemand In het zonnetje zetten, iemand voor het lapje (voor den gek) houden; I ;-abend, in.: voor-avond van een feest; -bruder, in.: feestgenoot; -einzug, m.: feestelijke intocht; -gab(!, vr.: feestgeschenk; -ge-sang, m.: feestzang; -gewand, o. (-kleid, o.): feestdos, feestgewaad, (fig. fam.) beste kleeren, Zondagskleeren; -lied, o.: feestlied; -mahl, o.: feestmaal; -opfer, o.: feest-ofter; -ordner, m.: feest-regelaar, commissaris van orde, ceremonie-meester; -prediger, m.: feest-redenaar; -predigt, vr.: feestrede ; -rechnung, vr.: berekening van de datums der feestdagen; -schmaus, m.: feestmaal, feestelijk dinee of soepee ; -tag, in.: feestdag: -tiiglich, bv. n.: feest-dags-, feest-; -wein, m.: feestwijn, eerewijn; -zeit, vr.: feesttijd. Fes'te, vr.: 1) vesting, sterkte; (fig.) vaste rots; (ook:) kerker, gevangenis; die - des Himmels: het hemelwelf, de .hemelbogen (mrv.), het uitspansel. fes'ten, w. b. of: fes'tigen, w. b.: tot vastheid of stevigheid brengen, onvloeibaar maken; (fig.) samenpersen; einen Wechsel -:(kph.) «enen wissel accepteeren. Fes'tig;keit, vr.: vastheid; stevigheid; standvastigheid; (van vestingen:) sterkte. Festivitat', vr.: festiviteit, feestelijkheid. fCNt'licli. bv. n.: feestelijk, (fig.) plechtig; I -keit, vr.: feestelijkheid, (fig.) plechtigheid. Feston', m. (-s; mrv. -s): (bwk. en kv.) festoen, lofwerk, bloemwerk, versiering. Fes'tiing, vr.: vesting; (ook:) sterkte, fort; eine - anlegen: eene vesting aanleggen, eene stad van vestingwerken voorzien, (ook:) een fort aanleggen, een fort bouwen. Fes'tungs, in Sam. I -arrest, m.: vesting-arrest, vestingstraf; -bau, m.: vestingbouw (zum -bau verdammt: tot krui-wagenstraf (dwang-arbeidj veroordeeld); |
-baukunst, vr.: vestingbouwkunde, fortificatiewezen; -pfahl, m.: palissade, schanspaal; -strafe, vr.: vestingstraf, vestingarrest; -wall, m.: wal (eener vesting), ringmuur, schans; -werke, o. mrv.: vestingwerken. feti'ren [ie], w. b.: 1) feestelijk onthalen; 2) met eerbetoon overladen. Fe'tisch, m. (-es; mrv. -e): afgodsbeeld, afgod; Fetis'mus, m. (m.): fetis-mus, afgodendienst in den plompsten vorm. Ifett, bv. n.: vet (ook fig.); das wird die Suppe (das Kraut, den Kohl) nicht - machen: (spr.) dat zal niet veel helpen, dat zal de zaak niet beter maken. I -, o. (-es, -s): vet; ausgelassenes -: uitgesmolten reuzel; - an die Speisen thun: het eten met vet klaarmaken ; - ansetzen:vet worden. IFett, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) vet-ader; -ammer, vr : (vog.) merel, zwarte lijster, ortolaan; -auge, o.: (hik.)uitzetting van den oogappel, (op soep, chocolade, enz.:) oog (oogje) vet; -bauch, m.: dikbuik, dikzak ; -bauchig, bv. n.: zwaarlijvig; -bruch, m.: (hik.) vetbreuk; -darm, m.: vetdarm, pens; -feder, vr.: stuitveder; -feil, o.: (op het oog:) vetvlies; -fleeken, m.: vetvlak; -gang, m.: (ontl.) vetkanaal; -gans, vr.: (vog.) vetgans, pingwin; -ge-schwulst, vr,: (hik.) wen-gezwel; -haut, vr.: (ontl.) vetvlies, (op melk:) laag room; -henne, vr.: (pik.) smeerwortel; -kafer. m.: (ins.) made in spek; -klumpen, m.: vetklomp, (eene) klomp vet; -kram, m,: spekslagerswinkel; -kramer, m.: spekslager, spekman; -kramerin, vr.: spekvrouw; -krant, o.: (pik.) smeerwortel; -leibig, bv. n.: zwaarlijvig; -loch, o.: (van den das:) vetzak; -magen, m.: vetmaag; -markt, vr.: markt voor#vette waren; -masse, vr.: vet-massa; -sauer, bv. n.: (schk.) vetzuur; -saure, vr.: (schk.) vetzuur; -schmelzen, o. (-schmalzen, o.): (vea.) smelting van het vet; -schwanz, m.: vette, dikke staart; -stein, m.: (min.) vetsteen; -thon, m.: vol-lers-aarde, vol-aarde; -waare, vr.: vette waar; -waarenhandler, m.: vettewariër, koopman (winkelier) in vette waren; -wachs, m.: yetwas; -wanst, dikzak, dikbuik ; -wanstig, bv. n.: zwaarlijvig; -weide, vr.: vetweide ; -wolle, vr.: vette wol, vet-wol; -zelle, vr.: (ontl.) vetvliesje. Fet'te, vr.: vetheid; (fig.) zwaarlijvigheid ; (bwk.) dwarsbalk. fet'ten, w. b.: vetten; fet'ticht, bv. n. : vetachtig, vettig; fet'tig, bv. n.: vettig, (fig.) met vet besmeurd; Fet'tigkeit, vr.: 1) vetheid, 2) vettigheid; fett'lich, bv. n.: vetachtig, vettig; Fet'tung, vr.: 1) vetting, 2) vet gedeelte. Fetz, o.: (adk.) Fez. Fetz'elien. o. (-s; mrv. -): stukje, snippertje, vodje ; Fet'zen, m. (-s; mrv. -): 1) stuk, snipper, 2) flard, vod, lor (in -reisscn: aan flarden scheuren); fet'zen, w. b.: aan flarden scheuren, (een kind:) voor de billen geven; Fet'zer, m. (-s; mrv. -): 1) aan flarden scheurder, 2) voor de billen gever; fet'zig, bv. n.: geplukt en gescheurd, (fig-) haveloos; Fet'zig-keit, vr.: haveloosheid. feucht, bv. n.: vochtig; I -arsch, m.: (vog.) zee-raaf; -blase, vr.: met vocht |
FEÜCHTBREÏT.
FEUERSEGEN.
191
|
gevuld blaasje; -brett, o.: vochtplank, natplank; -heit, vr.: vochtigrhcid; -kalt, bv. n.: 1) waterkoud, 2) klam;-kammer, vr,: vochtkamer; -mulde, vr.: vochtbak; -platz, m.: vochtplaats; -warze, vr.: (hik.) vijg wrat. feueliten, w. b.: vochtig maken; (tech.) vochten, natten. 1 -, w. o. h.: zwee-ten, vocht doorlaten; (jag.) pissen. Feuch'tigkeit, vr.: vochtigheid; - an-ziehen : vocht aantrekken; IFeueh tigkeits-messer, m.: vochtmeter. feucht'licli, bv. n.: eenigszins vochtig; Feucht'niss [si; vr.: vochtigheid, .fu Feudal', in Sam. I -recht,o.: leenrecht; -system, o.: leenstelsel. iFeu er, o. (-s; mrv. -J: 1) vuur (ook fig.); 2) brand; 3) vuurbaak; elektrisches, electrisch vuur: griechisches-: Grieksch vuur; - geben: vuur geven, vuren; - an-legen: brand stichten; - machen : vuur aanmaken; ein gebranntes Kind fürchtet das -: (spr.) een ezel stoot zich geen tweemaal aan denzelt'den steen; I -anbeter, m.: vuur-aanbidder; -anstalt, vr.: (het) brandwezen; -anzeiger, m.: brandverklik-ker; -arbeit, vr.: werk in het vuur; -ar-beiter, m.: vuurwerker, (bij branden:) spuitgast; -artig, bv. n.:vuurachtig;-asse-kuranz, vr.: brand-assurantie, verzekering tegen brandschade. Feu'erlbake, vr.: vuurbaak, vuurtoren, lichttoren; -ballen, m.: vuurbol; -becken, o.: vuurbekken, vuurkomfoor, vuurtest; -berg, m.: vuurspuwende berg ; -bestanaig, bv. n.: vuurvast, ^ tegen vuur bestand; -bestandigkeit, vr. vuurvastheid, bestandheid tegen vuur; -blattern, vr. mrv.: (hik.) brandblaren; -blech, o.: vuurdeksel; -blume, vr.: kollebloem, klaproos; -bock, m.: haard-ijzer, vuurrooster; -bonne, vr.: (tnb.)roode boon; -brand, m.: brandend stuk hout, lichtspaan;-büchse, vr.: tondeldoos; -dienst, m.: vuurdienst, vuur-aanbidding; -dorn, m.: (pik.) brandnetel;-drache, m.: vuurbol, vliegende draak (een luchtverschijnsel); -ecke, vr.: (op nieuwe messen:) draad, braam; -eifer, m.: drift; -eimer, m.: brandemmer; -esse, vr.: 1) smidse, 2) schoorsteen. IFeu'erlfiiclier, in.: vuurwaaier, waaier om vuur aan te blazen; -langend, bv. n.: vuurvattend, vlamvattend, brandbaar; -farbe, vr.: vuurrood; -farben (-farbig), bv. n.: vuurrood; -fass, o.: ton met brandbluschmiddelen, (mil.) brandende pekton; -fest, bv. n.: vuurvast, tegen vuur bestand; -testigkeit, vr.: vuurvastheid, bestandheid tegen vuur: -flamme, vr.: . vlam, vuurvlam; -flasche, vr,: (art.) vuurflesch, flesch met ontploffende zelfstandigheden; -flecken, m.: brandvlek; -funken, m.: vuurvonk; -gabel, vr.: pook, vuurpook; -garbe, vr.: (van vuurwerk:) pijlbundel ; -gatter, o.: hekje om den haardrooster, naardliekje; das -geben, z. n. o.: het vuurgeven, het vuren; -gebend, bv. n.: vuur-afgevend; -geist, m.: (fab.) salamander, (fig.) vurige geest, geest vol vuur; -geld, o.: haardgeld, schoorsteen-geld; -gerath UI, o.: brandbluschgereed-schap; -geschrei, o.: brandgeroep, geroep van brand; -grewehr, o.: schietgeweer, vuurwapen; -gitter, o.: hekje om den |
haardrooster, haardhekje; -glocke, vr.: brandklok; -gluth UI, vr.: vuurgloed; -gott, m.: (fab.) god des vuurs (Vulca-nus). IFeu'erlhaken, m.: 1) brandhaak, 2) pook-ijzer, vuurpoker, 3) schoorsteenketting; -hemd, o.: (mar.) brandzeil;-herd, in.: haard, vuurhaard, stookplaats;-herr, m.: brandmeester; -hinimel, m.: vuurhemel, hoogste hemel; -holz, o.: brandhout; -kater, m.: glimtor, glimworm; -kasse, vr.: brand-assurantie-kantoor; -kasten, in.: Zie -biiehse; -katze, vr.: (art.) draaibas; -keule, vr.: (art.) vuurknots; -kieke, vr.: stoof (om de voeten te warmen); -kiste, vr.: (mar.) vuurkist; -knauel, vr.: vuurbol; -knecht, in.: (bij brand:) spuitgast,(bij glasblazers:) stoker; -kröte, vr.: (drk.) roode padde; -krücke, vr.: rakel-ijzer, roerhaak (om het ovenvuur op te poken); -krug, m.: (vuurwerk:) vuurpot, zwermpot; -kufe, vr.: Zie -fass; -kugel, vr.: vuurbol, (art.) gloeiende kogel; -kunst, vr.: vuurwerkmakerskunst, pyrotechnic; -künstler, m.: vuurwerkmaker ;-land, o.: (adk.) Vuurland; -lander, m. (-s; mrv. -) : Vuurlander; -lanze, vr.: vuurpiek; -larm, m.: brandgeroep, geroep van brand, brandalarm (-larm scluagen: brand-alarm maken); -lehre, vr.: leer van het vuur; -leiter, vr.: brandladder; -lilic, vr.: (pik.) roode lelie; -loch, o.: stookgat, ovendeur; -löschmann, m.: man van de brandweer; -löschmannschaft, vr.: brandweer; -löschungsanstalt, vr.: (het) brandwezen, (de) brandweer; -luft, vr.: brandbaar gas; -maal, o.: 1) brandvlek, 2) brandmerk; -mann, m.: stoker; -mannchen, o.: dwaallichtje ; -material, o.: brandstof; -materie, vr.: brandbare stof; -mauer, vr.: 1) tus-schenmuur, 2) schoorsteenpijp; -meer, o.: (dk.) vuurzee; -messer, m.: vuurmeter; -mörser, m.: mortier. IFeu'erlnapf, m.: (art.) volle laag; -nelke, vr.: (pik.) roode anjelier, vuurbloem; -ofen, in.: fornuis, oven, kachel; -ordnung, vr.: reglement (verordening) op het brandwezen; -pfanne, vr.: 1) komfoor, 2) vuurtest; -pfeil, m.: vuurpijl; -platte, vr.: vuurplaat, schoorsteenplaat; -polizei, vr.: (het)brandwezen; -probe, vr.: vr.: vuurproef; -pyramide, vr.: vuurpyra-mide; -rad, o.: (vuurwerk:) zonnetje: -regen, m.: vuurregen; -rohr, o.: vuurroer, geweer, vuurwapen ; -rose, vr. (-röschen, o.): (pik.) bruine juffer, vogel-oog, fazanten-oog; -rost, m.: vuurrooster, haardrooster; -roth [tl, bv. n.: vuurrood (-roth [t| werden: fig.: sterk blozen, eene erge kleur krijgen); -s, 2e nmv.: zie kol. 1 blz. 192; -saule, vr.: vuurzuil, vuurkolom; -schaden, m.: brandschade; -s'chau, vr.; schouwing van de schoorsteenen; -schau-fel, vr.: haardschop; -schein, m.: schijnsel van het vuur, vuurgloed; -scheu, bv. n.: bang voor vuur; z. n. vr.: bangheid voor vuur; -schiff, o.: (mar.) brander;-schirm, m.: vuurscherm; -schlange, vr.: (drk.) adder; -schloss, o.: geweerslot; -scnlund.m.: vuurpoel, (fig. dk.) vuurmond, kanon; -schnaubend, bv. n.: vurig; -schröter, m.: (ins.) schalebijter; -schwaden m.: tonder; -schwert, o.: (dk.) vlammend zwaard; -se-gen, m.: bezwering van brand, bezweringsformulier om brandgevaar af te wen- |
1
FEÜERSOKKE,
192
FIGURANT.
|
don; -sonne, vr.; (vuurwerk:) zonnetje; -speiend, bv. n.; vuurspuwend; -spritze, vr.: brandspuit; -stahl, m.: vuurslag; -statte, vr.: 1) stookplaats, haardstede, haard, 2) plaats van den brand; -stein, ju. : vuursteen ; -stelle, vr.: 1) plaats van den brand, 2) stookplaats, haardstede, haard; -stqtf, m.: warmtestof; -strafe, vr.: veroordeeling: tot den brandstapel (om levend verbrand te worden); -strahl, m.: bliksemstraal; -strom, m.: vuurstroom; -stübehen, o.: stoof (om de voeten te warmen); -stülpe, vr.: hekje om den haard-rooster, haardhekje. Il^eu'erltaiife, vr.: vuurdoop; -theil-ehen [tl, o.: vuurdeeltje;-thurm [tl, m.: vuurtoren, vuurbaak; -tod, m.: vuurdood, dood in de vlammen, (fig:.) brandstapel; -verg-oldungquot;, vr.: (het) vergulden in het vuur; -versicherung, vr.: verzekering: teg-en brandschade, brand-assurantie; -versiche-rung-sgesellschaft, vr.: brand-assurantie-maatschappij; -versilberung:, vr.: verzilvering: in het vuur; -wache, vr.: brandwacht; -wachter, m.: waker teg:en brand, torenwachter; -wahrsager, m.: waarzeg--ger uit vuur; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit vuur; -werk, o.: vuurwerk; -werker, m.: 1) vuurwerkmaker, 2) (art.) eerste kanonnier; -werkerkunst, vr.: 1) vuur-werkmakerskunst,2) artillerie; -wolke.vr.: vuurwolk; -zange, vr.: vuurtang; -zeichen, o. : 1) vurig luchtverschijnsel, 2) seinvuur, (fig.) vuurtoren, vuurbaak, 3) brandmerk, 4) teeken van loopschheid (der honden): -zeug, o.: vuurtuig (vuurslag en tondeldoos); -züge, m. mrv.: gaanderijen eener locomotief; -zunder, m.: tondel; -zunge, vr.: vurige tong, (fig.) welbespraakte tong. feu erig, bv. n.: Zie fenrig. fcnern, w. b.: 1) stoken, branden; Holz -: hout stoken, hout branden; einen Ofen mit Holz - : eenen oven met hout stoken; 2) zwavelen (b. v. wijn); 3) afvuren, afschieten (b. v. een geweer); w. o.h.: 1) vuur geven, vuren (- auf: op); (fig.) gloeien, in vuur staan. Feii'ers, 2e nmv. in Sam, I -brunst, m.: brand; -gefahr, vr.: 1) gevaar voor brand, ;2) gevaar van den brand; -noth ft], gevaar van den brand, (fig.) brand. Fen'emns, vr.: 1) (het) stoken; 2) brandstof; 3) (het) vuren, (het) schieten. feurig:, bv. n.: vurig (ook fig.); I -keit, vr.: vurigheid. fi, tsw.: foei! Kiack'er, m. (-s; mrv. -): 1) vigilante, huurrijtuig, 2) koetsier. Fi'bel, vr.: abc-boekje; Fi'ber, vr.: vezel. Ficlite, vr.: (pik.) pijnboom; Einen hinter die -n führen: (spr.) iemand om den tuin leiden. licli'ten, bv. n.: pijnboomhouten; I -apfel, m.: pijn-appel;-baum, m.: pijnboom; -hacker, m.: (vog.) kernbijter; -hain, m.: pijnboomenboschje; -harz, o,: pijnboomhars; -holz, o.: pijnboomhout; -laufer, m.: (vog.) boomkruipertje; -wald, m.: pijnboomenbosch, pijnbosch. |
fick, in Sam. I -facken, w. o.h,: (fam.) intrigeeren, draaierijen of streken gebruiken, met streken omgaan; -facker, m (-s; mrv. -): draaier, draai broer;-facke/ei' vr.: draaierij; -mühle, vr.: (fig. fam.) melkkoetje. Fick'chen, o, (-s; mrv. -): zakje; Fick'e, vr.: (pop.) zak, zakje (so Einen in die - stecken können: fig.: er zoo een wel uit zijne mouw kunnen schudden, zoo iemand verre de baas zijn); fick'en, w. b.: heen en weer wrijven over, (tig.) afstraffen ; fick'enfaul, bv. n.: (pop.) vastnoudend, taai, niet scheutig. FideicommiHs', o. (-es; mrv. -e): (rcht.) fideicommis. iidel', bv. n.: fideel. Fi'clibiiN, m. (-; mrv. -): fidibus, vlammetje. Fie'ber, o. (-s; mrv. -): koorts; das gelbe - : de gele koorts; ein hitziges-: eene ijlende koorts; das - bekommen: de koorts krijgen; mit dem - behaftet: aan koortsen lijdende; I -anfall, in.: aanval van koorts; -artig, bv. n.: koortsachtig; -arzenei, vr.: koortsmiddel; -blasse, vr.: bleekheid ten gevolge van koortsen; -frost, m.: koortsige rilligheid, koortsige huivering; -haft, bv. n.: 1) koortsachtig,. 2) koortsig; -hitze, vr.: koortsgloeiing, koortshitte; -kalte, vr.: rilligheid (huiverigheid) van de koorts; -klee, m.: (pik.) waterklaver; -krank, bv. n.: de koorts hebbende, aan de koorts lijdende (- krank sein: de koorts hebben); -krankheit, vr.: (de) koorts; -latwerge, vr,: (pha.) likkepot tegen de koorts;-lenre,vr.: leer der koortsen; -los, bv. n.: zonder koorts, vrij van koorts; -losigkeit, vr.: bevrijdheid van koorts; -mittel, o,: koortsmiddel; -patient, m.: koortslijder; -rinde, vr.: (pha.) koortsbast, kinabast; -schauer, m.: koortsrilling-koortshuivering; -tag, m.: koortsdag; -traum, m.: koortsige droom; -wechsel, m.: tusschenpoozing van de koorts; -wur-zel, vr.: (pha.) koortswortel. lie'beriNcli, bv.n.: 1) koortsig; 2) koortsachtig. lie'bern, w. o. h.,: 1) de koorts hebben, 2) in eene ijlende koorts liggen, (fig. fam.) raaskallen, ijlen. Fie'del, vr.: (pop.) viool; I -bogen, m.: strijkstok (gerade wie ein -bogen: spr.: zoo recht als een boonenstaak); -bohrer, m.: (tech.) drilboor; -harz, o.: vioolhars. fie deln, w. o. h.: op de viool krassen, (pop.) fiedelen. Fie'dermesser, o.: (bij glazenmakers:) gruis-ijzer. fle dem, w. b.: bevederen. Fied ler, m. (-s; mrv. s): vioolkrasser, speelman. Fie rantquot;, m. (-en; mrv. -en): kennis-kramer. Fiest, m. (-es; mrv. -en): (gem.) veest, zachte wind; fies'ten, w. o. h.: veesten. figi ren [ie], w. b.: doen stremmen, doen stollen. Fiffnr', vr.: figuur, gedaante, gestalte, (in 't kaartspel:) prentje (in ganzer - malen : ten voeten uit portretteeren, levensgroot portretteeren; - machen: vertooning maken); Figural', in Sam. (-gesang, m.. figuraal-gezang; -musik, vr.: figuraal-mu-ziek); Figurant', m. (-en; mrv. -en): figu- |
FINGER.
193
|
rant; Figuran'tin, vr. (mrv. -non): figurante; Figiir'chen, o.(-s; mrv.-): figuurtje; Figu ren, in Sam. (-karte, vr.: prentje, kaart met een prentje er op); figuri'ren |ie), w. o. h.; figureeren, (in net dansen:) figuren maken; Figunst', m. (-en; mrv. -en): beeldhouwer; figür'lich, bv. n.: figuurlijk. Filet', o. (-es, -s; mrv. -e); (bij boekbinders:) filet; I -stempel, m.: filet-stempel; -stricken: netten breien; -strickerei', vr.: (het) netten-breien. Filial', o, (-es, -s; mrv. -e): filiaal (d.i. kerk, winkelzaak, nijverheids-inrichting enz., onderhoorig aan eene andere). Filigrran'arbeit, vr.: (kv.) filigraan-werk. ftl'peii, w. o. h.: (van orgels:) piepen. Filtrir' [Filtrier'l, in Sam. I -kanne, vr.: filtreerkan; -papier, o.: filtreerpapier; -sack, m.: filtreerzak; -stein, m.: filtreer-steen; -tuch, o.: filtreerdoek. liitri'reii liel, w. b.: filtreeren. Filz. m. (-es; mrv. -e): 1) vilt; (fig.) vilten hoed. vilthoed; (typ.) blansjet; wollen doek tusschen timpaan en bom; 2) vrek, gierigaard, schraper, (pop.) duitendief; 3) berisping, terechtwijzing, (pop.) uitbrander, uitpoetser; einen - einstecken: (pop.) een uitpoetser slikken; I -arbeit, vr.: (het) vilten; -ballchen, o.: (typ.) inkt-bal, robberd; -baum, m.: viltboom;-blech, o. (-brett, o.): vilt-ijzer; -decke, vr.: vilten dek; -eisen, o.: vilt-ijzer; -fleck, m.: vilt-lap; -geige, vr.: viltstok; -hut, m.: vilten hoed, vilthoed; -kegel, m.: viltlap, zijglap; -kraut, o.: (pik.) viltkruid; -lappen, m.: viltlap, veeglap; -laus. m.: (ins.) platluis; -macner, m.: viltbereider, vilter; -malz, o.: viltmout; -mantel, m.: vilten mantel; -mütze, vr.: vilten pet, viltpet; -perrücke, vr.: (fam.) vetpruik, (gem.) schurftkop, kleskop; -schub, m.: vilten schoen, vilt-schoen; -sohle, vr.: vilten zool, viltzool; -stiefeln, m. mrv.: vilten laarzen, viltlaarzen; -stoss, m.: zeker getal vellen papier met de vilten er tusschen; -tafel, vr.: vilttafel ;-werk, o.: vilt; -wolle, vr.: viltwol. lil zen, w. o.: (tech.) vilten; (fig. fam.) doorhalen, uitpoetsen, den mantel uitvegen, kapittelen; w. o. h.: zeer gierig zijn, schrapen (sich -j w. w.: l in de war geraken, 2. aartsgierig zijn); ein gefilzter Narr: een gek in folio; I Fil'zer, m. (-s; mrv. -): vilter, (fig. fam.) vrek, schraper, gierigaard: fil'zig, bv. n.: 1) schraperig, vrekkig, inhalig, 2) in de war; Fil'zigkeit, vr.: schraperigheid, schraapzucht, vrekkigheid, inhaligheid. Fim'mcl, m. (-s): (akk.) zaailing, wijfjes-hennep; fira'meln, w. o. h.: (akk.) de zaailing plukken. final', bv. n.: eind-, slot-, laatste; I -stock, m.: (typ.) vignet aan het einde. Fina le, vr.: (muz.) finale. FinanK', in Sam. I -departement, o.: departement van financiën; -gesetz, o.: wet betreffende 's rijks geldmiddelen; -kammer, vr.: rekenkamer; -minister, m.: minister van financiën; -ministerium, o.: ministerie van financiën; -pachter, m.: pachter van 's rijks inkomsten; -plan, m.: staat van begrooting, budget; -rath [tl. m.: 1) rekenkamer, 2) lid der rekenkamer; -system, o.: financiëel stelsel; -verwalter, Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, |
m.: beheerder (administrateur) van de geldmiddelen; -wesen, o.: (de) financiën, (de) geldmiddelen; -wissenschaft, vr.: staathuishoudkunde. Finan'zen, vr. mrv.: financiën, geldmiddelen ; finanziell', bv.n.: financiëel. tind'bar, bv. n.: vindbaar, te vinden. Fin'rte, in Sam. I -buch, o.: 1) inventaris, 2) repertoire; -geld, o. (-lohn, o.): belooning voor het vinden; -ort, m.: plaats waar .... gevonden is of wordt. Fin'del. in Sam. I -geld, o.: gevonden geld, (fig.) buitenkansje; -haus, o.: vondelingshuis; -kind, o.: vondejing; -mutter, vr.: moeder in het vondelingshuis, (fig.) pleegmoeder; -vater, m.: vader in 't vondelingshuis, (fig.) pleegvader. fin'den, w. b. onr. (fand; gefun'den): 1) vinden; suchet, so werdet Inr -: zoekt, en gij zult vinden; Musse -; tijd vinden; keine Worte -: geene woorden vinden (of: hebben); ich werde ihn schon zu -wissen: (fig.) ik zal hem wel weten te vinden, ik zal hem wel krijgen; 2)vinden, aantreffen; man findet Leute: men vindt lieden, er zijn lieden; es kann nichts Schöneres gefunden werden: er is niets schooners te vinden (of: te bedenken); 3) vinden, oordeel en, achten: wie finden Sic das: hoe vindt gij dat? es überfiiissig -; het overbodig (het onnoodig) vinden (achten, oordeelen); etwas gut - (etwas für gut -): iets goedvinden; 4) Vergnügen, Geschmack - an: behagen, smaak vinden in; zu tadeln - an: aan te merken (af te keuren) vinden in (of: op); 5) Statt-: plaats grijpen, plaats vinden. I - (sich), w, w.: es findet sich (es finden sich): er worden gevonden, men vindt, er zijn; es fand sich: men vond, men bevond, het bleek; es wird sich mit der Zeit schon -: dat zal mettertijd wel te recht komen; ich werde mich schon -: ik zal wel te recht komen, ik zal den weg wel vinden; sich beleidigt -: zich beleedigd vinden (achten, voelen); sich in etwas -: 1) te recht komen met iets, wijs worden uit iets, 2) zich schikken naar iets (ich kann mich darein nicht -: ik kan er niet wijs uit worden, ik begrijp er niets van; ich kann mich in ihn nicht -: ik kan het met hem niet rooien ; sich in Zeit und Umstande -: zich schikken naar de omstandigheden; sich in sein Un-glück -: zich in zijn ongeluk schikken); er fand sich unterwegs zu uns: hij voegde zich onderweg bij ons; sich bereit - lassen : zich bereid toonen, zich bereid verklaren, bereid zijn. linidenHwerth [t], bv. n.: het vinden (het oprapen) waard; Fin der, m. (-s;rarv. -): vinder; Fin'derin, vr. (mrv.-nen): vindster; fin'dig, bv. n.: (mnw.) te ontginnen, uit te graven, (fig. fam.) sluw, geslepen; Find'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): vondeling; Fin'dung, vr.: (het) vinden, (fig.) bevind, (rcht.) uitspraak; Fin'dungsrecht, o.: recht van den vinder. IFin'ger, m. (-s; mrv. -): vinger; (van valken:) klauw; der kleine -: de pink; der - Gottes: de hand Gods; wenn man ihm einen - erlaubt, so nimmt er die ganze Hand: (spr.) als men hem een vinger geeft, neemt hij de geheele hand ; gern krumme (lange) - inachen: (spr.) e druk. 13 |
F1XGEK.
FIRST.
|
lange vingers hebben, zijne handen niet thuis kunnen houden; Einen auf die - klopten : (fig1.) iemand op de vingrers tikken; et was dureh die - sehen: (fiff.) iets door de vingers zien; Emem auf die - sehen: (fig.) iemand op de vingers zien, het oog op iemand houden; sieh die -verbrennen: (fig.) zijne handen branden; den - auf den Mund legen: (fig.) de hand op den mond leggen (d. i.: zwijgen); et-was aus den -n saugen: (fig.) iets uit zijnen duim zuigen; etwas an den -n herzu-sagen wissen: (fig.) iets op zijn duimpje kennen: die - danach lecken: (spr.) vinger en duim er naar likken. IFin'grer, in Sam. I -arbeit, vr.: vingerwerk.; -bein, o.: vingerlid; -beuger, ;m.: buigspier van den vinger: -brett, o.: (van piano en orgel:) klavier,(van viool,enz.:) hals; -dick, bv. n.: een vinger dik; -ende, o.: vingertop, top van den vinger; -fisch, m.: (viseh:) vingervisch ; -förmig. bv. n.: yingervormig, (pik.) gevingerd; -fuss, m.: (dk.) dactylus; -gang, m.: (muz.) vinger-zetting: -gelenk, o.: vingergewricht; -ge-schwür, o.: zwerende vinger, (inz.) fijt; -glied, o.: vingerlid;-handsehuh, m.:handschoen (met vingers); -hut, m.: vingerhoed, (pik.) vingerhoedskruid; -hüter, m.: (-s ; mrv. -) : vingerhoedenmaker ; -kuppe, vr.: vingertop, top van den vinger; -nagel, m.: nagel (van den vinger); -rechen-Joinst, vr.: (het) op de vingers tellen; -ring. m. (-reif, m.): vingerring, handring; -satz, m.: (muz.) vingerzetting;-setzung, vr.: (muz.) (het) zetten van de vingers; -spiel, o.: vingerspel; -spitze, m.: vingertop, top van den vinger; -sprache, vr.: vingerspraak; -stock, m.: (bij handschoenmakers:) vingerstok: -strecker, m.: (ontl.) strekspier (spanspier) van den vinger; -stücke, o. mrv.: vingerstukken (deriiand-schoenen); -wurm, m • (hik.) fijt; -zahl. vr.: vingergetal (1 tot 10, lt;lie men op de vingers kan tellen); -zeig, o.: teeken met de hand, (fig.) vingerwijzing, wenk. JPin'gerehen, o. (-s; mrv. -): vingertje; Fin'gerling, m. (-es, -s;mrv.-e): vingerling, duimeling, duimring; fin'gern, w. o. h.: vingeren, met de vingers spelen; w. b.: 1) vingeren, met de vingers bevoelen, 2) van vingers voorzien (gefingert, bv. n.: met vingers; pik.: vingervormig). 1*^11 [iel, w. b.: fingeeren. Finke, m. (-n; mrv. -n): (vog.) vink, schildvink; fin'keln, w. o. h.: vinken vangen, vinken (- gehen: uit vinken gaan). Fin'ken. m. mrv.: vinken, schild-vinken; I -bauer, m.: vinke(n)kooi; -beis-ser, m.: (vog.) vinkenbijter; -falk, m.: (vog.) sperwer; -fang, m.: vinkenvangst, (het) vinken; -garn, o.: vinkennet, slagnet; -herd, ju.: virikenbaan; -meise, vr.: (vog:.) koolmees; -napfchen, o.: drinkens-bakje (in eene vogelkooi); -netz, o.: vinkennet, slagnet; -ritter, m.: pocher, snoever, zwetser;-same, m.: (pik.) vlasdotter; -schlag, m.: (het) slaan (van schildvinken); -sperber, m. (vog.) sperwer; -weibchen,o.: ^ijfjes-schildvinK. Fink'ler, m. (-s; mrv. -): vogelaar, vinkenvanger: Heinrich der-: (hist.)Hendrik de Vogelaar. |
Finn, in Sam. 1 -aal, m.: kaalrug(visch zonder rugvinnen); -fisch, m.: vinvisch (soort van walvisch); -hammer, m.: (tech.) klauwhamer, punthamer; -land, o. (-s): (adk.) Finland; -lander, m. (-s; mrv. -): Finlander, Fin; -landerin, vr. (mrv. -nen): Finlandsche, Finsche; -landisch, bv. n.: Finlandsch, Finsch; -mark, vr. :(adk.) Finmarken. Finn'chen, o. (-s; mrv. -): verkleinwoord van Finne. Fin'ne, vr.: (hik.) puist, vin; (van varkens:) vlek van gortigheid; (van vis-schen:) vin; (van bergen:) piek; (van hamers:) kop, boven-eind; (tech.) punthamer, klauwhamer, (ook:) stiftje, spijkertje. I -, m. (-n; mrv. -n): Finlan-der, Fin. finnig:. bv. n.: puistig, vol puisten: (van varkens:) gortig. fin niseli. bv. n.: Finlandsch, Finsch. Unster, bv. n.: donker, (fig.) somber; - aussehen: (fig.) zwart kijken; im -n: in den donker (im -n wandeln: fig.: inde duisternis leven); I -kammer, vr. (-kasten, in.): camera obscura. Fin sterlinjj. m. (-es, -s: mrv. -e): duisterling. Fin sterilise [sl, vr.: duisternis, donker: (fig.) verduistering (van zon of maan); geistige -: (fig.) nacht der onkunde. Fin stinjfeii, o. (-s): (adk.) Féné-trange. Fin te, vr.: (srm.) fint; (fig.) krijgslist, streek, kunstgreep, slenter; I -n machen : (fig.) slenteren, streken gebruiken; -macher, m.: slenterbroer, draaier, sluwer d. Ftps. m. (-es; mrv. -e): knip voor den neus; fip'sen, w. b.: (iemand) een knip voor den neus geven. Fir'lefanz. m. (-es; mrv. -e): nesterij, bagatel; (fig.) kwast, kwibus; (in't schrijven:} tirelantijntje, strikje, krul; Firlefan-zerei', vr.: gekheid, kwasterij. Fir ma, vr. (mrv. Firmen): firma; Firmament', o. (-es, -s): firmament, uitspansel, (dk.) hemeldak, hemelboog ; fir'meln, w, b.: (kkl.) het vormsel toedienen aan, vormen; Fir'melung, vr.: (kkl.) vormsel, (ook:) toediening van het vormsel; firmi-ren [ie|, w. b.: (kph.) met den naam dei-firma onderteekenen; Firmling, m. (-s; mrv. -e): (kkl.) die het vormsel ontvangt; Fir'mung. vr.: Zie Flriiielnn^. firn. bv. n.: van het vorige jaar: I -wein, m.: wTijn van het vorige jaar. Fir'ner, m. (-s; mrv. -): (adk.) glet-scher. Fir'niss. m. (-es; mrv. -e) [Fir'nis: -ses; mrv. -sel: vernis (ook fig.); (op steengoed:) glazuur; I -baum, m.: (pik.) vernisboom; -blase, vr.: vernisketel; -far-be, vr.: glansverf, vernisverf; -pinsel, m.: penseel om te vernissen, ver-nis-penseel ; -sumach, m.: (pik.) vernisboom. fir'nissen, w. b.: vernissen, (steengoed:) glazuren; Fir'nisser, m. (-s; mrv. -): vernisser, (van steengoed:) gla-zuurder. First, vr.: Zie Firste: I -balken, m.: (bwk.) nokbalk; -nagel, m.: nok-spijker. |
FIKSTE.
195
|
Fir'ste, vr.: (van huizen:) vorst, nok; Xfigr.) top, punt, bovengredeelte. Fir'sten, in Sam. I -erz, o.: (mnw.) erts dor bovenlaag:; -weise, bw.: (mnw.) zonder de bovenlaag weg te nemen: -zie-gel, m.: vorstpan, nokpan. Fis, o.: (muz.) f-kruis, fa-kruis. IFlscli, m. (-es; mrv. -e): visch; die -e: (str.) de Visschen; faule -e: Zie faul; ! -aar, in. (-adler, m.): (vog.) viseh-arend, (pop.) vischdief; -amber, m.: zwarte amber; -angel, vr.: visch-haak; -artig, bv.n.: -vischachtig; -ahnlieh, bv. n.: viscnachtig; visch-; -band, m.: hengselkram; -bar. bv. n.: 1) te bevisschen, 2) op te visscnen; -bar, m.: (drk.) visehvretende beer, visch-beer; -behalter; m.: 1) vischweer, 2) visch-kaar, (op visschersbooten:) l)un; -bein, o.: vischgraat, (tech.) balein (weisses -bein: wit vischbeen, ossa sepia; -bein -einziehen oder einsetzen: baleinen, van baleinen voorzien; -beinreisser, m.: wal--vischbaarden-snijder; -beinrock, m.: rok met baleinen, hoepelrok; -beinsieder, m.: walvischbaarden-koker); -beinern, bv. n.: baleinen, van balein;-beschreibung, vr.: beschrijving van de visschen; -blase, vr.: vischblaas; -brett, o.: vischplank (waarop de visch schoongemaakt wordt); -brühe, vr.: vischsaus; -brut. vr.: jonge visch (mit -brut besetzen: met jonge vischjes bevolken); -buch, o.: I) vischboek, 2) beschrijving van de visschen; -butte, vr.: visch-ton; -dieb. m.: vischdief; -enzen, w. o. h.: naar visch rieken of smaken; -esser, m.: visch-eter;-fang, m.: vischvangst, vissche-rij; -fass, o.: vischton; -feder, vr. (-flosse, vr.): vin, vischvin; -fresser, m.: vischvre-ter; -frosch, m.: zeepadde; -führer, m.; vischjager (vaartuig dat de gevangen visch van de in zee blijvende visschers overneemt en naar wal brengt). IFisch'lgrabel. vr.: (vv.) aalvork, aalgeer, (ook :) harpoen; -galle, vr.: visch-gal; -gallerte. vr.: visch-zjelei; -garn, o.: vischnet; -gehage, o.: vischweer; -geier, m.: (yog.) vischgier, (pop.) vischdief;-geld, o.: vischgeld, belasting op zeevisch; -ge-rechtigkeit, vr.: vischrecht, recht om te visschen; -gerippe, o.: (ai de) graat van een visch, geraamte van een visch; -ge-ruch, m.: vischlucht, vischreuk; -ge-schmack, m.: vischsmaak; -glas, o.: visch-glas, glazen vischkom; -graben, m.: visch-vijyer, (ook:) vischsloot; -grate, vischgraat; -haher, o.: (vog.) op visch azende reiger; -haken, m.: 1) vischhaak, 2) visschers-haak; -halter, m.: 1) vischweer, 2) visch-kaar, (op visschersbooten:) bun; -hamen, m.: (vv.) totebel, schepnet, kruisnet; -han-lt;lel, m.: vischhandel; -handier, m.: visch-kooper; -handlerin, vr.: vischvrouw: -haus, o.: vijverkom; -haut, vr.: vissche-vel, (tech.) segrijnleder; -kasten, m.: vischkaar; -kelle, vr.: vischlepel; -kessel, m.: (kkk.) vischketel; -kiefer, m.: (-kieme, vr.): kieuw; -köder, m.: visschers-aas, aas om visch te vangen; -kopt', m.: vischkop; -korb, m.: vischmand, (fig.) vischkaar; -körner, o. mrv.: Levantijnsche bessen; -kram, m.: visch-negotie; -kunde, vr.: visch-kunde. |
.'Fiscli'llager, o.: winterverblijf (een gat dat de visch tot dat einde in den waterbodem maakt); -laich, m.. kuit van visch; -lake, vr.: vischpekel; -leer, bv. n.: zonder visch; -leim, m.: vischlijm ; -markt, m.: vischmarkt; -meister, m.: 1) gezagvoerder op eene visscherspink, 2) vis-schersbaas. li) opzichter over de visschers; -messer, o.; visclmi es, mes om visch schoon te maken; -meve, vr.: (vog.) zee-zwaluw, (pop.) vischdief; -milch, vr.: hom (van visch); -öl, o.: .traan; -ohren, o. mrv.: kieuwen; -ordnung, vr.: verordening (reglement) op de visscherij; -otter, vr.: (drk.) otter; -otterkoth [tl, m.: otterdrek, otterkeutels (mrv.); -pastete, vr.: vischpastei; -pfanne, vr.: vischpan; -pinsel, m.: penseel (kwast) van otterhaar; -recht, o.: vischrecht; -reich, bv. n.: rijk aan visch; -reiher, rn.: (vog.) op visch azende reiger; -reuse, vr.: fuik, vischfuik; -rogen, m.: kuit van visch. iFiNcli'lsatz, m.: jonge visch (Zie -brut); -saule, vr.: paal in een vischwa-ter; -schuppe, vr.: schubbe (van visch); -schwanz, m.: vischstaart: -speise, vr.: uit visch bestaand gerecht, visch;-stechen, o.: (het) vischsteken, (het) harpoenen; -stein, m.: (min.) vischsteen, vischverstee-ning; -tag, m.: vischdag, (kkl.) vastendag; -teich, m.: vischyijver; -thran, m.: traan, vischtraan; -topf, m.: visch-pot; -trampe, vr.: (visschers-)plonsstok; -trog, m.: vischkaar ; -tunke, vr.: vischpekel; -waare, vr.: visch (als koopwaar); -wage, vr.: schaal om visch te wegen; -wanne, vr.: visch-bak, bak voor visch; -wasser, o. ;visch-water, water om in te visschen; -wate, vr.: (vv.) sleepnet, treknet; -wehr, o.: vischweer; -weib, o.: vischvrouw; -weide, vr.: vischweer; -weiho, vr.: (vogr.) op visch azende valk; -weiher, m.: vischvijver; -werk, o.: (kkk.) visch (kleines -werk: kleine visch); -wirthschaft [tl, vr.: administratie van de visscherij; -zaun.m.:vischweer; -zehnte, m.: tiend van visch, visch-tiend; -zeug, o.: vischtuig; -zoll, m.: belasting op visch; -zuber, m.: vischton; -zucht, vr.: vischteelt (künstliche -zucht: kunstmatige vischteelt); -züchter, in.: iemand die zich op de kunstmatige vischteelt toelegt; -zug, m.: trek met het vischnet. Fiscli'cheu, o. (-s; mrv. -): vischje. Fi'sche, vr.: ronde opening; (ook:) kram; (spl.) flesje^ speelmerkje; die Fi-schen, (zeew.) de vissmgen. fiHclt'eln, w. o. h.: naar visch rieken of smaken. li'selieii, w b.: visschen; im Trüben - : (spr.) in troebel water visschen; es ist nicht viel zu -: (fig.) er valt niet veel te verdienen; den Anker -: (zeew.) het anker visschen. I -, w. o. h.: (van het scheepsroer:) over den grond slepen, het water troebel maken. Fischer, m. (-s; mrv. -): visscher; I -barke, vr. (-boot, o.): visschersboot, vischschuit; -büse, vr.: vischpink, (inz.) buis, haringbuis; -dorf, o.: visschersdorp ; -falk, m.: (vog.) op visch azende valk; -garn, o.: vischnet; -gerath [t], o.: vischtuig; -hütte, vr.: visschershut; -innung, vr.: visschersgilde; -kalm, m.: vischschuit, visschersboot; -netz, o.: vischnet; -ring, m.: visschersring (zegelring van den Paus); -zunft, vr.: visschersgilde. Fisclierel', vr.: visscherij (-frevel,m.: |
FLACKEEFEÜER.
F1SKAL.
19(1
|
visscherij-overtreding); fisch'icht, bv. n.: vischachtigr; Fisch'ler, m,: vischkoopor; Fi'schungcn, vr. mrv.: (zeew.) vissingrn. Fiskal. m. (-s; mrv. -e): fiscaal; I -aint, o.: ambt van fiscaal; -gcsctz, o.: fiscale wet. liNka liHcli, bv, ru; fiscaal; Fiskalat', o. (-es, -s): ambt van fiscaal; Fis'kus, m. (-): fiscus. fis'pern, w. b.: fluisteren, (pop.) feziken. Fistel, vr.: (hik.) fistel; (muz.) fausset, keelstem; durch die -singen: met eene t'aussetstem zingen, fausset zingen; 1 -artig bv, n.: fistelachtig;-ar-tigkeit, vr,: fistelachtigheid; -gescnwür, o.: fistelzweer; -holz, o.: fustethout, geelhout; -messer, o.: fistelmes; -sanger, m.; t'aussetzanger; -Schneider, m.: 1) fistelzet-ter, 2) fistelmes; -schilitt, m.: fiistelsnêde; -stimme, vr.: t'aussetstem, fluitstem; keelstem. fist ui i'ren [ie], w. o, h. en w, b.: fausset zingen, met eene faussetstem zingen. fistulUs', bv. n.: fistelachtig, fit'sehelii, w. b.: kapot wrijven, kapot schaven. Fit'tieli (Flt'tig), m. (-es, -s; mrv.-e): dk.) vleugel, wiek; (pop.) vlerk, jaspand; fig.gem.) arm; Einen beim - erwischen: (POP-) iemand bij zijne kleeren krijgen, iemand te pakken krijgen. ftt'ticlien (lit'tigen), w b.: Aieuge-len, van vleugelen voorzien, gewiekt maken. FitK, in Sam. I -band, o.: binddraad om eene streng garen; -teile, vr.: vijltje om het oog eener naald uit te vijlen; -zange, m.: naaldenmakers-tangje. Fitxe, vr. streng garen; (fig. fam.) plooi, rimpel. ftt'zeln (fit'zen), w. b.: tot eene streng bijeenbinden; (fig. fam.) slecht naaien, ineenroffelen; (ook:) in de war maken; (ook:) uit de war maken, ontwarren; die Stirn -: het voorhoofd fronsen. fix, bv. n.: vaststaande, vast; (fig. fam.) flink, vlug; ein -er Grehalt: een vast salaris, eene vaste bezoldiging; eine -e Idee: een idee fixe; - und fertig: van zessen klaar; mit etwas - und fertig sein: geheel en al klaar (gereed) zijn met iets; I -stern, m.: (str.) vaste ster, fixi'ren [ie], w. b.: vaststellen ; Einen -: iemand flxeeren, iemand strak aanzien (sich -, w. w.: zich vestigen, zich nederzetten). Fix'nm, o. (-s; mrv. Fix'a): vaste som, vast bedrag. Flab'be, vr.: diklip, hanglip; (fig. gem.) bek smoel. flach, bv. n.: vlak, plat; (fig.) oppervlakkig; (van waterstand:) laag, ondiep ; Münz oder -: (spl.) kruis of munt; ein -er Kopf: een leeghoofd ; die -e Hand: de platte hand; das -e Feld: het vlakke veld ein -es Land: een vlak land; die ^e Klinge: het plat van den degen; I -blatterig, bv. n.: (pik.) plat van blad; -bohrer, m.: moerboor; -eisen, o.: aanbeeld; -feld, o.: vlakte; -fisch, m.:plat-visch; -fuss, m.: platvoet; -füssig, bv. n.; met platvoeten; - gelehrt, bv. n.: oppervlakkig, schijngeleerd;-handig, bv. n.;(wpk.gt; met de platte hand; -heit, vr.: platheid; -kopf, in.: leeghoofd, bekrompen brein; -köpfig, bv. n.: bekrompen van verstand; -land, o.: vlak land; -nase, vr.: platneus; -nasig, bv. n.: plat van neus; -relief, o.: half-relief, bas-relief; -seitig, bv. n.: met vlakke zijden; -teller, m,: plat bord (-tel-lerförmig, bv. n.: schotelvormig; -vertieft, bv. n.: holrond; -hin (-weise), bw.: platweg; -ziegel, m.: platte dakpan. |
Flaieh'e, vr.: 1) vlakte, 2) (het) plat. 3) vlak, (fig,) oppervlakte; die - des Degens: het plat van den degen; die-der Hand: de platte hand; eine geneigte -: een hellend vlak. IflaeU'en, w b.: plat (vlak, gelijk, effen) maken. IFlaeh'en, in Sam. I -inhalt, m. (-grosse, vr.): vlakte-inhoud, oppervlakte, grootte; -mass, o.: vlakte-maat;-messung, vr.: vlakte-meting, planimetrie; -raum, m.: oppervlakte, grootte; -ruthe [t], vr.: vierkante roede, hectare; -schuh, m.: vierkante voet; -zahl, vr.: product van twee met elkander vermenigvuldigde getallen. Flaehs, m. (-es): vlas; I -acker, m.: vlasveld, vlas-akker, vlasland; -artig, bv. n.: vlasachtig; -bart, m.: vlasbaard; -bar-tig, bv. n.: met een vlasbaard (ein -barti-ger Jüngling: een vlasbaard, een melkmuil); -bau, m.: vlas-teelt; -baum, m.: (pik.) slangendoorn; -bereiter, m.: vlas-bereider; -blauel, m.: vlashamer;-blüth-farbe [t], vr.: vlaskleur; -brecne, vr.: vlasbraak; -brechen, o.: (net) vlasbraken; -brecher, m.: vlasbraker; -brecherin, vr.: vlasbraakster; -bundel, m.: (een) bos vlas -darre, vr.: droogplaats voor het vlas: -dotter, m.: (pik.) vlasdotter; -farbe, vr.: vlaskleur; -farben, bv. n.: vlasachtig van kleur; -feld, o.; vlasveld, vlas-akker, vlasland; -fink, m.; (vog.) vlasvink, sijsje; -gras, o.: (pik.) wolgras; -haar, o.; (fig.) vlashaar; -handel, m.: vlashandel; -handier, m,: 1) vlaskooper, 2) vlasverkooper, vlasboer; -handlerin, vr.: vlasverkoopster; -hechel, vr.: vlashekel; -kopf, m,; iemand met vlashaar; -köpfig, bv. n.: met vlashaar; -kraut, o.: (pik.) vlaskruid, (ook:) monniksbaard; -markt, m.: vlasmarkt; -mühle, vr.: vlasmolen; -perrücke, vr.: vlaspruik; -raufe, vr.: 1) vlasrepel, 2) ('t) vlas-repelen; -riffel, vr.: vlasrepel; -röste, vr.: roorplaats voor vlas; -samen, m.: vlaszaad, lijnzaad ; -schwinge, vr.: vlaszwengel; -seide, vr.: (pik.) monniksbaard. cuscuta; -spinnerei, vr.: vlas-spinnerij; -spinnmaschine, vr.: spinmachine voor vlas; -stein, m.: aardvlas, asbest, amiant: -stengel, m.: vlas-stengel; -werrig, o.: werk (afval) van vlas;-zeisig, m.: (vog.) sijsje, vlasvink. flaeliN'en, bv. n.: vlassen, van vlas; flachs'icht, bv. n.: vlasachtig. flaek, o. (-es: mrv. -e): platboomd vaartuig. flaek'en, w. o. h.: flikkeren. I -, w. b.: (wol.) vlaken, kloppen. IFlaek'er, m. (-s; mrv. -): wolvlaker, wolklopper. IFlaek'er, in Sam. I -binse, vr.: verstrooid riet; -feuer, o.: flikker-vuur. |
FLACKER1G.
197
|
tlaek'eris, bv. n.; flikkerend;flac'kern, w. o. h.: flikkeren. Fla'den. m. (-s; mrv. -): vlade; pannekoekje, flensje; 1 -backer, in.: pasteibakker; -kriegr, m.: (hist. 1542) paasch-pannekoek-oorlog:. Fla'der, m.: Zie Maser. Flaff ge, vr.: (zeew.) vlag:. |llag:'g:en, \v. o. h.: vlaggren. IFlas'tfCii, in Sam. 1 -officier, m.: vlagr-officier; -schift', o.: vlagrgeschip; -stangre, m. (-stock, m.): vlagrgrestok. Fla'ke, vr.: (vv.) schakelnet; fia'ken, w. b.: met het schakelnet visschen; Fla -ker, m.: visscher met het schakelnet. Flaman'rter, m.: Vlamingr: Flaman'-derin, vr.; Vlaamsche; flaman'disch, bv. n.: Arlaamsch. Fla'me, vr.: (vea.) laatvlijm. Flamingo, m. (-s; mrv. -s); (vog.) flamingo. fla misch, bv. n.: Vlaamsch; er kann-trinken: fig-.: hij kan ongemanierd veel drinken; -e Thüre: onderdeur. FlamÜaiider. m. (-s; mrv. -): Vlaming; -landerin, vr. (mrv. -nen); Vlaamsche: -landisch, bv. n.: Vlaamsch. F lamme* hen, o. (-s; mrv. -): vlammetje. Flam ine. vr.: vlam. Zie mrv. Flain-men. Illam men. w. o. h.: vlammen; flam-mende Beredsamkeit: fig.: schitterende welsprekendheid. I -, w. b.: vlammen, gevlamd maken. Flam'men, vr. mrv.; vlammen; Feuer und - speien: vuur en vlam spuwen; in -setzen; in vlam zetten; I -auge, o.: (dk.) vlammend oog; -blume, vr.; (pik.) vlam-bloem; -feuer, o.: vlammend vuur; -flügel, m.: (ins.) gestreepte vlinder, schoenlapper; -meer, o.: (dk.) vuurzee, lichtzee; -schrift, vr.: vlammend schrift; -schütz, m.: (dk.) hartentreffer, Cupido; -schwert, o.: vlammend zwaard; -tod, m.: vuurdood;-zunge, vr.: vurige tong. flani'mielit, bv. n.: gevlamdjfiam'mig. bv. n.; vlammend. Flan'dern, o. (-s): (adk.) Vlaanderen; flan'drisch, bv. n.: Vlaamsch. Flanell'. m. (-es, -s): flanel; fianel'len, bv. n.: flanellen, van flanel. Flan'ke, vr.: (mil.) flank; dein Feinde in die - fallen: den vijand in de flank vallen (van ter zijde aantasten). Flan ken, in Sam. I -angriff, m.: aanval in de flank, aanval van ter zijde; -batterie, vr.: flank-batterij; -bewegung, vr.: flank-beweging. flan'kiren [iel, w. b.: flankeeren, I -, w. o. s.: (fam,) lanterfanten, rondslenteren. Flascli'clien, o. (-s; mrv. -): fleschje. Flaseli'e, vr.: flesch; (wkt.) blokschijf; (vea.) kropgezwel; (visch:) spiegelvisch; die Leyd'ner -: (nat.) de Leidsche flesch; gleich aus der - trinken: (fam.) zoo maar uit do flesch drinken, de flesch voor den mond zetten en drinken. Zie mrv. Fla-schen. |
Flascli'en. vr. mrv.; flesschen; auf - Ziehen (auf - tullen); bottelen, op flesschen aftappen; I -apfel, m.: flesch-appel; -baum, m.: flesch-appelboom; -bier, o.: flesschenbier, bier op flesschen, afgetapt bier; -birne, vr.: flesch-peer; -büchse. vr.: windroer; -bürste, vr.: rattestaart, fles-schenborstel; -futter, o.: 1) likeurkeldertje, flessche-foedraal; -hals, m.: hals eener flesch; -keiler, m.; likeurkeldertje ;-kes-sel, m.: tuitketel (met wijden buik); -korb, m.: flesschenmand; -kürbiss, m.; kalebas; -kürbissbaum, m.; kalebasboom ; -rest, m.: restant (staartje) in (of: uit) eene flesch; -stein, m.: (min.) fleschsteen (steen die den vorm eener flesch heeft); -wein, m.: flesschenwijn, wijn op flesschen, afgetapte wijn; -zug, m.: hijschblok, hijsentuig. Flaseliinett', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) flageolet; I -spieier, m.: flageoletblazer. Flasclt'ner, m. (-s; mrv. -): blikslager. Flaser, vr.; Zie Maser. Flat'selie, vr., of: Flafsehen, m. (-s; mrv. -): 1) brok, stuk, homp, bonk; 2) poel, plas. Flat ter, in Sam. I -aspe, vr.: (pik.) ratelpopulier, esp; -geist, m : wuft karakter, lichtzinnige; -liaft, bv. n.: wuft, lichtzinnig; -haftigkeit, vr.: wuftheid, lichtzinnigheid; -harig, bv. n.: zacht, zijachtig; -kohl, m. (-kraut, o.): (tnb. en kkk.) boerenkool; -mine, vr.: (vest.) fiod-dermijn; -russ, m.: fijn roet; -schönheit, vr.: vergankelijke schoonheid: -sinn, m.: wuftheid, lichtzinnigheid. Flat'terer, m. (-s; mrv. -): wuft karakter, lichtzinnige. Ilat terijs, bv. n.: wuft, lichtzinnig; 1 -keit, vr.: wuftheid, lichtzinnigheid. Flafterliiig, m. (-s; mrv. -e): Zie Flatterer. flat tern, w. o. h. en s.: fladderen (ook fig,); mit den Flügeln klapwieken; mit den Gedanken herum -: met de gedachten ronddolen. flau, bv. n.: flauw, slap, zwak; (schl.) zacht, mollig; (kph.) weinig gevraagd; Kaffee ist -: naar koffie is weinig vraag; I -fass, o.: bak om erts in te wasschen: -heit, vr.: flauwheid, enz.; -trog, m.: Zie -fass. flau'en, w. b.: (erts;) spoelen, wasschen, zuiveren. I -, w. o. s.: (kph.) minder gevraagd worden, minder vlot van de hand gaan. Flaiim, m. (-s): dons; (jag.) rughaar (van 't wild zwijn); 1 -bart, m.: (fig.) vlasbaard; -feder, vr.; donsveder, donsveer; -haar, o.: (fig.) vlasharen (mrv.), quot;windharen (mrv.). flan nii$f, bv. n.: donzig. Flans, m. (-es; mrv. -e): ruige bos (wol, haar, enz.); I -rock, m.: ruigharige (langharige) overjas. Flanseh, m.(-es ;mrv.-e): Zie Flans. Flau'se, vr.: flousje, voorwendsel, draaierij; -n machen: draaien, flensjes verkoopen; I -nmacher, m.: draaibroer; -nmacherei', vr.: draaierij. Fliiz, m. (-es; mrv. -e):lomperd,lompe vlegel; (pop.) vuilik; sich flat'zen, w. w.: zich vlegelachtig gedragen ; flaz ig, bv. n.: vlegelachtig. Flecli'se, vr.; pees, spier; I -nbeschrei-bung, vr.: beschrijving van de pezen of spieren. flefhsig, bv. n.: gespierd. Flecht, in Sam. I -band, o.: vlecht-lint, vlechtband; -korb, ra.: teenen mand; |
FLEISCHTAXE.
FLECHTKOHR.
198
|
-rohr, o.: rotting, Spaansch riet;-weide, vr.: wilgeteen; -werk, o.: vlechtwerk,(aan dijken:) kribwerk ; -zaun, m.: haag van ineengevlochtene wilgeteenen. Flech'te, vr.: vlecht, (fig.) teenen mand, (ook:) gevlochtene horde, (hik.) haarworm, dauwworm, (ook:) vurige puist, (pik.) korstmos, (mtsl.) bikhamer. Iflech'ten, w. b. onr. (flichst, flicht; fiocht, flicht; gefloch'ten): vlechten, (fig.) wikkelen; Einen aufs Rad -: iemand radbraken; - mit: omwinden met, omwikkelen met. Iflechlten. in Sam. I -artig, bv. n.: 1) puisterig, puistig, 2) dauwwormachtig, ;}) korstmosachtig. Fleck, m. (-es, -s; mrv. -e, of: -en): 1) plek, plaats; es war auf diesem -e: het was op deze plek (plaats); Sie ha-ben den rechten - getrotten: gij hebt de juiste plek getroffen, (fig.) gij hebt den spijker op den kop geslagen ; geh' nicht vom -e: verroer u niet; er kommt nicht vom -e: hij komt niet van zijne plaats af, (fig. fam.) hij is hokvast, (ook:) hij vordert niet, er is geen voortgang bij hem; 2) lap, stuk, (bij schoenmakers inz.:) achterlap; einen - auf etwas setzen: een stuk (een lap) op iets zetten; 3) vlek, vlak; I -ausmacner, m.: vlekken-verdrij-ver, vlekken-wegmaker; -fieber, o.:(gnk.) scharlakenkoorts, met vlekken gepaartl gaande koorts, roodvonk; -kehlchen, o.: (vog.) grauwe lijster; -kugel, in.: (een) stuk zeep; -stein, m.: puimsteen; -wasser, o.: vlekkenwater. Fleck'cheii, o. (-s ; mrv. -): 1) plekje, plaatsje; 2) vlekje, vlakje. fleck'eln, w. b.: (schoenen, enz.:) achterlappen, verachterlappen. I , w. o. h.: (jag.) schijfschieten, op de schijf schieten. IFleck'en, m. (-s; mrv. -): 1) vlek, marktvlek, opene stad; 2) vlek, vlak, plek; blauer -: blauwe plek; - im Augc: (hlk.^ parel op het oog; - in Edelsteinen: vlekken in edelsteenen; - bekommen: vlekken krijgen, spikkels krijgen; - in (auf) etwas machen: vlekken in (op) iets maken; I -krant, o.: (pik.) schildkruid; -sehen, o.: (hik.) ('t) vlekkenzien, ('t) zwarte-stippen-zien. Ifleck'en, w. b.: 1) vlekken, stippelen, 2) gespikkeld maken; (schoenen, enz.:) achterlappen, verachterlappen. I w. o. h.: 1) vlekken, smetten; 2) (tig.fam.) vlotten, gelukken (die Arbeit fleckt nicht: het werk_ vlot niet). fleck'ig:, bv. n.: 1) vol vlekken, gevlekt, (fig.) besmeurd, vuil; 2) gespikkeld. Fle'der, in Sam. I -fisch, m.: vliegende visch; -mans, vr.: vledermuis, vleermuis; -mausartig, bv. n.: vleermuisachtig; -wisch, m.: 1) boutje, 2) veeren stoffer; 3) (fig. fam,) spring-in-'t-veld, wildzang. Fle'gel, m. (-s; mrv. -): vlegel (i. a. b.: 1. dorschvlegel, 2. lompe vlegel); I -haft, bv. n.: vlegelachtig, lonip, onbehouwen; -iahre, o. mrv.: jongensjaren, jaren tusschen mal en dwaas. Flefijeleiquot;, vr.: vlegelachtigheid, lompheid, onbehouwenheid. Fle'geler (Fleg'ler), m. mrv.: (hist.) met dorschvlegels gewapende boeren. |
fleh'en, w. o. h. en w. b.: smeeken ~ fleh'entlich, bv. n.: smeekend, dringend. Fleisch, o. (-es): vleesch; (van vruchten :) vleezig gedeelte; das Wort ward -: (bijb.) het quot;Woord is vleesch geworden; den Weg alles -es gehen: (spr.) den weg van alle vleesch gaan (d. i. sterven); - an-setzen: («:nk.) vleesch maken; wildes -: (hik.) wild vleesch; ins lebendige -schnei-den : (fig.) in het leven snijden; I -ader, vr.: vertakking van de ader onder het sleutelbeen; -auswuchs, in.: vleezig uitwas, vleesch-uitwas; -bank, vr.: vleesch-bank (-banke, mrv. 1. slachterij; 2. vleesch-hal); -baum, m.: stang (ijzer, stok) waaraan vleesch in den rook hangt; -beil, m.; slachters-bijl; -blume, vr.: (pik.) veldviooltje; -bruch, m.: (hik.) vleeschbreuk; -brühe, vr.: 1) vleeschnat, 2) bouillon (-brühsuppe, vr.: soep van vleesch;-brüh-tafelchen, o.: bouiflonkoekje); -darstel-lung, vr,: (schl.) vleeschkleur; -eisen, o.: (looiers-)schaafmes; -erzeugend, bv. n.: vleeschmakend; -essend, bv. n.: vleesch-etend; -esser, m.: vleesch-eter;-farbe, vr.: vleeschkleur; -farben, bv. n.: vleeschkleur- ; -faser, vr.: vleeschvezel; -fass, o.: vleeschton, vleeschkuip; -fliege, vr.: (ins.) bromvlieg; -fressend, bv.n.: vleesch-etend; -fresser, m.: vleesch-etend dier: -gabel, vr.: vleeschvork; -gewachs, o.: vleezig gezwel, vleesch-uitwas; -hacker,, m. (-hauer, m.): vleeschhouwer; -haken,, vleeschhaak; -halle, vr.: vleeschhal; -hal-tung, vr.: (schl.) vleeschkleur; -haut, vr.: vlies tusschen vel en vleesch; -höker, m.: vleeschventer; -kammer, vr.: vleesch-kamer; -klösschen, o.: vleeschballetje, balletje gehak; -klumpen, m.: vleesch-klomp; -koch, m.: gaarKok, kok die middag-eten uitzendt; -korb, m.: vleesch-mand; -kost, m.: vleeschspijs, vleeschkost; -kuchen, m.: vleesch-pastei; -lake, vr. i pekel op ingemaakt vleesch; -lappen, m.: (een) lap vleesch; -lauch, m.: (tnb.gt; Spaansche sjalot; -lehre, vr.: leer van de vleezige deelen des lichaams; -leim, m.: vleeschlijm; -los, bv. n.: (fig.) mager; -lo-sigkeit, vr.: (fig.) magerheid; -machendr bv. n.: (gnk.) vleeschmakend; -made, vr.: (ins) vleescnworm; -magen, m.: (vog.) derde maag; -mangel, m.: gebrek aan vleesch; -markt, m.: vleeschmarkt; -masse, vr.: hoeveelheid vleesch, (fi§quot;.) vleesch-klomp; -maul, m.: (fam.) minnaar van vleesch; -messer, o.: vleeschmes;-mittel, o.: (gnk.) vleeschmakend middel; -mulde, vr.: vleeschbak; -naht, vr.: (hik.) vleesch-heelende naad; -pastetchen, o.: vleesch-pasteitje; -pastete, vr.: vleeschpastei; -rolle, vr.: (ins.) vleeschwormpje; -roth [t], bv. n.: vleeschkleur; -scharren, m.: vleeschbank, (fig.) vleeschhal; -schatzer, m.: vleeschkeurder, keurmeester van het vleesch; -schnitt, m.: (hik.) insnijding in het vleesch; -schnitte, vr.: lapje vleesch; -schranne, vr.: vleeschbank, (ng.) vleesch-hal; -seite, vr.: vleeschkant, vleeschzijde; -sonle, vr.: vleeschzool (onderste gedeelte van een paardenhoef); -speise, vr.: vleeschspijs, gerecht van vleesch; -stechery m.: vleeschpriem; -steuer, vr.: belasting op het vleesch; -suppe, vr.: vleeschsoep^ soep van vleesch; -tag, m.: vleeschdag;; -taxe, vr.: vaststelling van de vleeachprij- |
FLEISCHTHE1LE.
FLIESEFORM.
199
FLOHBRAÜK
FLIESS.
200
|
Plienw, o. (-es; mrv,-e): vlies,(schaaps-) vacht; das g-oldene het Gulden Vlies; I -artigr, bv. n.: vliesachtig-; -blattern, vr. mrv.: (hik.) ineenloopende pokken; -g-arn, o.: (vv.) schakelnet, schakel; -gold, o.: g-oud uit rivierzand; -harz, m.; terpentijn; -loch, o,: gietgat ;-papier, o.: vloeipapier; -ritter, m.: ridder van het Gulden Vlies; -wasser, o.: stroomend water. flies'sen, w. o. onr. s (floss; geflos'-sen): vlieten, vloeien, stroomen, loopen; (van metaal;) vloeibaar zijn; (van kaarsen:) afloopen; (van den tijd:) voorbijgaan, omgaan; dahin -: daarheen vlieten, (fig.) voorbijgaan, omgaan; - in: (van rivieren:) uitloopen in, zich ontlasten in, zich storten in; - aus: vloeien uit, (fig.) voortvloeien uit, volgen uit; viel Blut ist g-e-flossen: er heeft veel bloed gestroomd; das Licht fiiesst: de kaars loopt at'; das Papier tliesst: het papier vloeit; seine Augen fliessen; zijne oog-en loopen (tranen); die Worte fliessen ihm gut; hij spreekt vloeiend. Ilies'send, bv. n.: vlietend, vloeiend, stroomend, loopend; - machen: vloeibaar maken, (fig.) smelten; -es Gold: goud in vloeibaren staat, gesmolten goud;-e Hitze: witte g-loeihitte; -e Augen: loopende (tranende) oogen, druipoogen; eine -e Hand: eene loopende hand, loopend schrift; ein -er Styl: een vloeiende (schrijf-)stijl; -er Sand: drijfzand, door den stroom wegg-e-voerd zand. I -, bw.: vloeiend (spreken of schrijven). Fliesii, o. (-s): (adk.) Vlissin-gen. ^ JPlie'te, vr.: (hik.) lancet; (vea.) laatvlijm, laat-ijzer; (wev.) inslag-spoel, flim'men, w. o. h.: Zie ftimniern. nim mer, m. (-s; mrv.-): loovertje, schilfertje, vliesje, fientertje ; (min.) glimmer, mica; (fig.) glinstering, schittering, schitterglans, schijnschoon. llim'merii, w. o. h.: flikkeren, flonkeren, schitteren, g-linsteren ; (van de oogen:) schemeren; die Augen - ihm (er hat ein -vor den Augen): alles schemert voor zijne oogren. Flin'der, m. (-s; mrv. -): flentertje, loovertje; I -gold, o.: bladgoud. flink, bv. n. en bw.: flink, vlug; macht gauw wat!, gezwind!, haast u!; I -heit, vr.: flinkheid, vlugheid. Flin'kerelien, o. (-s; mrv. -): flentertje, loovertje. flin'kern, w. o. h.: Zie flimmern. Flint, in Sam. I -glas, o.: flintgrlas. Flin'te, vr.: geweer, snaphaan, vuurroer; mit der - erschiessen: doodschieten, fusilleeren. Flin ten. in Sam. I -bank, m.: geweer-rek; -beschlage, o.: beslag van een geweer; -dolch, m.: bajonet; -kolben, m.: geweerkolf; -kratzer, m.: krasser; -kug:el, vr.: geweerkogel; -lauf, m.: (-rohr, o.): geweerloop; -riemen, m.: geweerkoppel; -schaft, houten gredeelte van een geweer; -schloss, o.: geweerslot (-schlossblech, o.: slotplaat van een geweer); -schuh, m.: geweerkoker; -schuss, m.: geweerschot; -schütz, m.: scherpschutter, fusilier; -spiess, in.: bajonet; -stein, in.: vuursteen; «trager, m.: geweerdrager, (fig.) soldaat; -zwilling, m.: geweer met dubbelen loop. |
Flin'ter, m. (-s;mrv.-): Zie Flitter, flir ren, w. o. h.: Zie flimmern. fliH'pern, w. b. (flin tern, w. b.): fluisteren, (pop.) feziken. Flitseli, in Sam.-bogen, m.: handboog (-bogenpfeil, m.: pijl); -gold, o.: bladgoud; -hobel, m.: (tim.) ploegschaaf, veerploeg: -rose, vr.: (pik.) klaproos, kollebloem. Flit ter, m. (-s; mrv. -): flentertje, loovertje; (fig.) klatergoud, bombast; I -amboss, m.: goudslagers-aanbeeld; -erz, o.: loover-erts; -gedanke, m.: schoonklinkende gedachte, holle fraze; -gelehrsam-keit, vr.: schijngeleerdheid; -glanz, m.: schoone schijn, (het) schitterschoon; -gold, o.: klatergoud; -golden, bv. n.: van klatergoud; -haft, bv. n.: klatergoudachtig, (fig.) schoonscnijnend; -haube, vr.: met klatergoud versierde muts;-jahr, o.: eerste jaar van het huwelijk; -kram, m.: klatergoud ; -macher, m.: goudslager; -madchen, o.: pronkziek meisje; -monat, m,: witte-broods-tijd, eerste maand van het huwelijk; -pappel, vr.: (pik.) abeel, bevende populier; -sand, o.: blinkend zand, glimzand; -schlager, m.: goudslager; -schuh, m.: met klatergoud versierde schoen; -silber, o.: bladzilver, zilverloover; -staat, m.: klatergoud, blinkende opschik; -werk, o.: klatergoud; -witz. m.: valsch vernuft; -woche, vr.: wittebroodsdagen (mrv.), eerste week van het huwelijk. Flit'terchen, o. (-s; mrv. -): flentertje, loovertje. flitt'erig:, bv. n.: Zie flitterhaft. flit'tern, w. o. h.: flikkeren, flonkeren, schitteren, glinsteren; (van de oogen:) schemeren; (fig.) zich opschikken, zich opzichtig kleeden. Flit'ticli, m. (-es, -s; mrv. -e): vleugel, wiek: (po^.) vlerk (fig. voor: arm; pand van jas ot rok; stuk, lap, flard). Flitx, in Sam. I Zie Flitscli. Flock, in Sam. I -asche, vr.: asch aan (in) vlokken; -teder, vr.: donsveder, dons; -feuer, o.: fiikkervuur; -seide, vr,: vlokzijde (vloszijde), floretzijde (-seidenband, o,: floretlint); -teppich, m,: tapijt met opgewerkte figuren; -wolle, vr,: korte wol, afval van scheerwol. Flöek'elien, o. (-s; mrv. -): vlokje. Flock'e, vr.: vlok; (fig.) brok, stuk; (in laken:) vouw, plooi. Ifloek'en. w o. h.: in vlokken neervallen, vlokken vormen; (van garen:) krinkelen. I -, w. b.: vlokken. IFloek'en, m. (-s ; mrv.-): Zie Floeke; I -artig, bv. n.: vlokachtig; -bett, o.: bed van afval van wol; -binse, vr.: biezen mat; -blume, vr. (-kraut, o.): wilde amberbloem; -lesen, o.: (het) aan de dekens plukken (een onheilsjjellend teeken bij zieken); -tuch, o.: grof laken. floek'ieht, bv. n.: vlokachtig; (fig.) wolachtig, wollig. floek'ig, bv. n.: vlokkig; -es Blei: (schk.) arsenikzuur lood. IFloli, m. (-es, -s: mrv. Flöh'e): vloo; Einem einen - ins Ohr setzen : (fig.) iem. het hoofd warm maken; I-alant, m.:(plk.) vlooienkruid; -biss, m.: vlooiebeet;-braun, bv. n.: glimmend bruin, donkerbruin, |
FLOHFANG.
FLOTT.
201
|
vloo-kleur; -fang:, 111.: vlooienvangrst; -farbe, vr.: vloo-kleur, donkerbruin, glimmend bruin; -farben (-farbig). bv. n.: Zie -braun; -jagd, vr.: vlooien-jacht, vlooien vangst; -kiit'er, m.; (ins.) aardvloo; -kette, vr.: dunne (fijne) ketting; -knöterieh, m.: (pik.) vlooienkruid; -kraut, o.; (pik.) vlooienkruid; -krebs; m.: (ins.) watervloo; -pfeffer, m.: (pik.) waterpeper; -same, in.: vlooienzaad; -stich, m.: vlooiepik, vlooiebeet. flö'lien, w. b. en o.: vlooien (sieh :, w. w.: 1. zich vlooien, 2. elkander vlooien); llöh'ig, bv. n.: vol vlooien. Flor, m. (-es, -s): 1) bloei; (fig.) fleur; (ook:) bloeiende staat, (pik. en fig.) Flora; lm -e sein (im -e stenen): in bloei staan, bloeien, (Hg.) bloeien, floreeren; 2) krip; (fig.) rouwfloers; dunner gaas; Einem lt;ien - von den Augen ziehen: (fig.) iem. de oogen openen; I -amor, m.: (pik.) flu-weelbloem; -band, o.: 1) rouwlint,2) rouwband; -binde, vr.: 1) rouwstrik, 2) rouwband; -fliege, vr.: (ins.) stinkvlieg; -haube, vr.: 1) krippen muts, 2) rouwmuts; -hut, m.: rouwhoed; -kappe, vr.: 1) krippen muts. 2) rouwmuts; -kleid. o.: 1) krippen japon, 2) rouwjapon; -schleier, m.: krippen sluier; -tueh, o.: krippen doekje; -weber, m.: kripwever; -zeug, o.: krip. Flo ra, vr.: Flora; Flora'liën, vr. mrv.: (hist.) floraliën, bloenien-spelen. fto ren, bv. n.: krippen. Floren', o.(-s; mrv.-e): gulden, florijn. Florenti ner, m. (-s; mrv. -): Floren-tijner, Florentjjn; bv. n.: Florentijnsch (-arbeit, vr.: Florentijnsch inlegwerk; -atlas, in.: Florentijnsch satijn; - lack, m.: rood verlaksel; - seide, vr.: Florentijnsche zijde); Florenti'nerin, yr.: (mrv. -nen): Florentijnsche; florenti'nisch, bv. n.: Florentijnsch, Florentijner ; Flórenzquot;, o. (-): (adk.) Florence; Floren'zer, enz.: Zie Florentiner. Floretf, o. (-es, -s; mrv. -s): schermdegen, floret; i -band, o.: floretlint;-seide, vr.: floretzijde, vlokzijde. Flo'ribns», (Lat.):in-, bw.: ttoreerend, in goeden doen. gt; flori'ren [iel, w, o. h.: floreeren, bloeien. Florist', m. (-en; mrv. -en): bloem-kweeker, bloemist. Flow'kel, vr.: redekunstige (rhetori-sche) figuur. Illoss: Zie fliessen. IFloss, o. (-es: mrv, -e): vlot, houtvlot; (vv.) dobber (of kurk) aan een drijvend net, (fig.) schakelnet, schakel, drijvend net; I -bauholz, o.: gevlot (als houtvlot vervoerd) timmerhout; -baum, m : boom van een houtvlot; -beamte, m. (-be-diente, m.): ambtenaar der houtvlotterij ; -brücke, vr.: drijvende brug; -eis, o.: drijfijs; -feder, vr.: vin (-federn, mrv.: vinnen); -führer, m.: houtvlotter, stuurman op een houtvlot; -garn, o.: drijvend vischnet, schakelnet; -gehau, o.: velling (het vellen) van te vlotten hout; -gerech-tigkeit, vr.: recht om het hout te vlotten; -graben, m.: gracht (kanaal) om hout te vlotten; -handel, m.: handel in gevlot wordend hout; -herr, in.: eigenaar van een houtvlot; -holz. o.: vlothout; -hüter. |
m.: gezagvoerder op een houtvlot; -klaf-ter, vr.: houtvaam; -knecht, m.: houtvlot-tersknecht; -leute, m. mrv.: houtvlotters, lieden op een houtvlot; -loch, o.: gietgat; -meister, m.: 1) opzichter der houtvlotterij, 2) opzichter eener tingieterij, 3) zout-zieder; -ordnung, vr.: verordening (reglement) op het houtvlotten; -platz, ra.: werf voor vlothout; -rechen, m.: vlot, houtvlot; -recht, o.: recht om hout te vlotten;-scheit, o.: stapel vlothout;-schreiber, in.: schrijver der houtvlotterij; -teich, m.: vijver om hout te vlotten; -verwalter, m.: opzichter der houtvlotterij; -wasser, o.: water om hout te vlotten;-welir, m.: keerdam; -wesen, o.: houtvlotterij; -zeit, vr.: tijd om hout te vlotten; -zoll, ra.: belasting op het houtvlotten. Flöss. in Sam. I -amt, o.: bestuur (ook: kantoor) der houtvlotterij; -bach, ra.: beek (rivier) geschikt om hout te vlotten; -bar, bv. n.: voor een houtvlot bevaarbaar; -barkeit, vr.: geschiktheid om hout te vlotten, bevaarbaarheid voor een houtvlot; -butter, vr.: gesmolten boter. Flöss'elien, o. mrv.: (vv.) kurken dobbers (aan netten). Floss'e, vr.: (van visschen:) vin; (aan vischnetten:) dobber, kurk, drijfwerk. paternosterwerk. Flösse, vr.: 1) houtvlotterij, 2) vlothout, :i) vlot, houtvlot, 4) recht om hout te vlotten, 5) (mnw.) ertswasscherij, C) Zit-Flosse. , . ^ Flos sen, in Sam. 1 -bett, o.: ff»ct-gleuf, gietgeul; -reif, m.: _ (aan vischnetten:) bovenrand met drijvende dob-bers. llös'sen. w. b.: (hout:) vlotten; (melk:) afroomen; (fig.) spoelen, afspoelen ; Einem etwas in den Mund -: iets zacht in iemands mond gieten. I -, w. o. h.: drijven ; (vv.) met het drijvend net (met den schakel) visschen. Flösser, ra. (-s; mrv. -): vlotter, houtvlotter. flos'si^, bv. n.: met vinnen. Flöt'chcn, o. (-s; mrv. -): fluitje. Flö te, vr.: (muz.) fluit; (zeew.) fluitschip: (wev.) inslagrspoel; (ook:) kaardsel. Zie Flöten. Iflö ten. w. o. h.: de fluit blazen, op de fluit spelen; (fig.) fluiten,zingen; (tig.fain.) hijschen (d. i. drinken); Einen in den Schlaf -: iemand in slaap fluiten; - gehen: (fig. fam.) gaan fluiten, naar de maan gaan. IFlö'ten, in Sam. I -blaser, ra.: fluitspeler, fluitist: -bohrer, nu: fluit maker; -futter, o.: fluitkas, fiuitfoedraal; -loch, o.: fluitgat; -rancher, m.:fluitraaker;-solo, o.: 1) solo op de fluit, 2) solo voor de fluit; -spiel, o.: fluitspel; -spieier, ra.: fluitspeler, fluitist, (fig1, fain.) hijscher (d. i. drinker); -stimine, vr.: fluitstem; -stück, o.: stuk van eene fluit, (rauz.) stuk voor de fluit; -ton, ra.: fluit-toon; -uhr, vr.: spelende pendule, spelende klok; -werk, o.: (aan orgels:) fluitwerk; -zug, ra.: (aan orgels:) fluitregister. Flötist', ra. (-en; mrv. -en): fluitist, fluitspeler. illott, bv. n. en bw.: vlot; - machen, (een vastgevaren schip:) vlot maken; - werden: vlot worden; - leben: (fig. fain.) |
FLUGS.
FLOTT.
|
niet zuinig: leven, het er goed van nemen. -es, -s): schapenmelk; I -mileh, vr.: schapenmelk; -gras, o.: (pik.) drijvende dolik; -seide, vr.: zijde op den haspel; -stahl, m.: gregroten staal. Flot'te, vr.: vloot; kleine flottielje; I -nführer, m.: admiraal. Flottil'le, vr.: flottielje, kleine vloot. flotti'ren [ie], w. o. li.: op het water drijven; (fig.) van de rechte lijn afwijken; (ook :) wijken, terugdeinzen. flotti'rend Lie], bv. n.: vlottend; -e Schuld: vlottende schuld. Fl»tz, o. (-es; mrv. -e): (min.) horizontaal loopende dunne steenlaag; -bau, m.: ertsdelvmg uit eene mijn die met een of meer dunne steenlagen horizontaal doorsneden wordt; -gebirge, o.: ertsgebergte met een of meer dunne steenlagen horizontaal doorloopen; -schicht, vr.: horizontaal loopende dunne steenlaag; -treppe, vr.: in halten afgedeelde trap; -weise, bw.: in horizontaal loopende dunne lagen. Finch, m. (-es, -s; mrv. Flü'che): vloek (i a. b.); auf diesem Hause ruht ein -: er ligt een vloek op dit huis; i -beladen, bv. n.: vervloekt; -maul, o.: (pop.) vloekbeest, vloeker; -würdig, bv. n.: vloekwaardig, doemwaardig. fin'clien, w. b.: vloeken uitbraken, vloeken; auf Einen -: op iemand vloeken; Einem -: iemand vervloeken, iem. ver-wenschen. fln'chenswertli Ltl, bv. n.: vloekwaardig, doemwaardig. Flu'cher, m. (-s; mrv. -): vloeker, (pop.) vloekbeest. Flncht, vr.: vlucht; (wkt.) speelruimte, speling; die - der Zeit: het snelle voorbijgaan van den tijd; die - ergreifen : de vlucht nemen; in die - jagen: op de vlucht jagen; in der - sein: in eene haast zijn, gejaagd zijn; auf der - sein: op de vlucht zijn; I -bau, m. (-röhre. vr.): wijkplaats, schuilplaats. fliich ten, w. b.: in veiligheid brengen; w. o. h. (en: sich -, w, w.): vluchten. flncli'tie:. bv. n.: voortvluchtig; (fig.) vluchtig (bw.: terloops); (schk.) vlug, snel vervliegend, (fig.) vlug ter been, (ook:) onbestendig, (van herinneringen:) flauw, onbestemd; (min.) broos, los. Brokkelend; - werden (sich auf -en Fuss setzen): op de vlucht gaan, (van paarden:) op hol gaan; ein -es Pferd: een vurig paard, een vlug paard; ein -er Bliek: een vluchtige blik; I -keit, vr.: 1) (fig. en schk.) vlugheid; 2) vluchtigheid, (van herinneringen:) flauwheid, onbestemdheid; 3) onbestendigheid. Flücht'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) vluchteling, 2) voortvluchtige. flück, bv. n.: (van vogels:) vlugs; (fig. pop.) huwbaar, manbaar. Fin der, m. (-s; mrv. -): 1) goot, riool, greppel; 2) gracht, kanaal; I -holz, o.: vlothout. Finder, m.: Zie Finder; flü'dern (flu'dern), w. b.: vlotten, laten drijven. |
Flng, m. (-es, -s; mrv. Flü'ge): 1) vlucht, yliegende beweging, (het) vliegen, (fig.) vlucht, vaart; im -e: in de vlucht; 2) vlucht, troep, zwerm; I -bahn, vr.: (art.) dracht, baan (die de kogel doorloopt); -bett, o.: (in molens:) bak voor het stuifmeel; -beule, vr.: (hik.) netelzucht; -biene, vr.: (ins.) werkbij; -blatt, o.: vlugschrift, brochure; -brand, m.: brand (in graan); -fertig, bv. n.: op het punt om te gaan vliegen; -feuer, o.: brandende stroo-wisch, stroofakkel; -geld, o.: zwermgeld (door bijënhouders op te brengen belasting) ; -hafer, m.: (akk.) wilde haver, vlog-haver; -linie, vr.: Zie -bahn : -loch, o.: invlieg-gat (opening van duiventil, vogelkooi, bijenkorf, enz.); -maschine, vr.: vlieg-machine, vlieg-toestel, toestel om te vliegen; -mehl, o.: stuifmeel; -sand, m.: vlugzand; -schnell, bv. n.: (fig.) vliegend, snelgewiekt; -schrift, vr.: vlugschrift, brochure; -schütze, m.: zeer geoefend jager, jager die raak schiet terwijl de vogel vliegt; -wildpret, o.: gevleugeld wild;-zeit, vr.: (dk.) snelgewiekte tijd. Flii gel, m. (-s; mrv. -): vleugel, wiek, (pop.) vlerk; (fig.) vleugel-piano, staartstuk; (van eene armee:) vleugel; (van den neus:) vleugel; (van openslaande deuren en ramen:) vleugel, helft; (van sluizen :) sluisdeur; (van eene muts:) strook;Eineni die - beschneiden: (fig.) iemand kortwieken; Einen beim - nehmen: (pop.) iemand bij een vlerk vatten (d. i. bij eenen arm nemen); die - hangen lassen: (fig.) den moed opgeven, den moed laten zinken; er hat sich die - verbrannt: (fig.) hij heeft zijne handen gebrand; 1 -adjutant, m.: vleugel-adjudant; -artig, bv. n.: vleugel-vormig; -decke, vr.: (ins.) vleugelscnild (-decken, vr, mrv.: schildvleugelige insek-ten); -ende, o.: vleugeleinde; -tarn, vr.: (pik.) wijfjes-varenkruid; -formig, bv. n.: vleugelvormig; -füsser, m. mrv.: (vog.) vogels met vleugels aan de pooten; -hau-be,vr.: koonmuts; -horn,o.: 1) jachthoorn, 2) vleugelvormige schelp; -kleid, o.: los gewaad; -kölbchen, o.: onrust; -lahm, bv. n.: met neerhangende vleugelen, (fig.) in de wiek geschoten; -lauf, m.: vliegende loop; -los, bv. n.: zonder vleugels, ongewiekt; -mann, m.: (mill.) flankeur, vleugelman; -meister, m.: (jag.) leider van de jacht; -muskei, vr.: (ontl.) vleugelvormige spier; -pferd, o.: (fab.) gevleugeld paard (Pegasus); -schlag, m.: 1) vleugelslag, vlucht, 2) (het) klapwieken; -schnell, bv. n. en bw : vliegend, met eene vliegende vaart, als op vleugelen gedragen; -schnelle, vr.: vliegende snelheid, vliegende haast; -schraube, vr.: vleugelvormige schroef; -spill, o.: (zeew.) spil van een windvleu-gel; -spitze, vr.: vleugelspits; -thier [t], o.: gevleugeld dier; -thüre, vr.: 1) openslaande deur, 2) kastdeur; -tücher, o. mrv.: wieken (eigenlijk: zeilen der wieken) van een windmolen; -welle, vr.: as der wieken (van een molen); -werk, o.: gevleugelte, gevogelte. ftii'greligr, bv. n.: gevleugeld, gewiekt. flü'^eln, w. b.: vleugelen, van vleugels voorzien; (jag.) in den vleugel raken, in de wiek schieten; (fig.) vleugels geven aan. flngf'ge, bv. n.: vlugs. fliigs, bw.: (fam.) fluks, dadelijk, terstond, gauw, gezwind. |
FLUHE. 203
FöHRENWALD.
|
Vluh'c, vr.: (zcew.) kiel (van een schip), gedeelte beneden de waterlijn. Flüh'e, vr.: (min.) laag:, schicht; (fig.) rotswand. Flnh'me. vr.: trijp, tulp, felp. Flün'der, nr (-s; mrv. -): (visch:) bot. Flunkerci', vr.: snoeverij, gezwets, blufferij, geblaaskaak; Flun kerer, m. : snoever, zwetser, bluffer, blaaskaak; flun -kerhaft, bv. n.: bluffend, snoevend, zwetsend. flnn'keru, w. o. h.: flonkeren, glinsteren, schitteren; (tig.) dralen, snoeven, grootspreken, bluffen. Flnnsch (Fluntsch), m.: groote (scheeve) mond ; einen - machen: een scheef gezicht trekken. Flu or. m. (-s): (schk.) vloeispaath. Fliir. vr.: I) veld, beemd, vlakte, uitgestrektheid; 2) gebied, grondgebied, grond; Ü) vloer, (in schuren:) deel, (fig.) voorhuis, 4) (fig.) groep, verzameling, menigte ; I -buch, o.: kadaster, kadastrale legger; -decke, vr.: vloerkleed; -gang, m.: rondgang, schouwing, schouw, (in huizen:) gang (van de voordeur at' of uit het voorhuis beginnende); -grenze, vr.: grensscheiding (grenspaal) van een grondgebied; -hüter, m.: veldwachter, koddebeier; -recht, o.: meentrecht; -register, o.: kadastrale legger; -schütz, m.: veldwachter, koddebeier: -stein, m.: grenssteen, grenspaal, (bwk.) hoeksteen. flu'ren (llü'ren), w. b.: I) afpalen, de grenzen bepalen van; 2) in oogen-schouw nemen, schouwen. FIhns, m. (-es; mrv. Flüs'se): 1) rivier: 2) vloed, stroom, loop; 3) (gnk.) vloeiing, (ook:) zinking, (ook:) verkoudheid; 4) vloeibare staat (m - bringen: doen smelten; in - kommen: smelten, vloeibaar worden); 5) (spl.) volgkaart. roem ; 6) (min.) spaath; weisse -: (gnk.) witte vloed; I -adler, m.: (vog.) zeearend; -anwohner m.: oeverbewoner; -bad, o.: rivierbad; -barbe, vr.: (visch :) barbeel: -barsch, vr.: riyierbaars ; -bett, o.: rivierbed; -eisen, o.: gesmolten ijzer; -essenz, vr.: (gnk.) zinkingwatertje; -fall, m.: verval (eener rivier); -fieber, o.: zinkingkoorts; -fisch, m.: riviervisch; -fischerei, vr.: rivier-visscherij; -galle. vr.: (vca.) watergal; -gebiet. o.: stroomgebied ; -gold, o.: riviergoud;.-gott, m.: (fab.) riviergod; -göttin, vr.: riviergodin, riviernimf; -hecht, m.: riviersnoek; -insel, vr.: rivier-eilandje; -kahn, m.: rivierboot; -karpfen, m.: rivierkarper; -krebs, m.: rivierkreeft; -messer, o.: schaafmcs; -mit-tel, o.: (gnk.) middel voor zinkings,(schk.) smelting bevorderend middel; -ofen, m.: smelt-oven; -otter, vr.: rivier-otter; -pferd, o.: (drk.) rivierpaard, nijlpaard ; -ptfaster. o.: (gnk.) zinkingpleister; -pulver, o.: (gnk.) zinkingpoeder, (schk.) smelting bevorderend poeder; -recht, o.: rivierrecht; -sand, m.: rivierzand; -schiff, o.: rivierschip (-schifffahrt, vr.: riviervaart);-spath lt], m.: vloeispaath; -stein,m.:riviersteen, (schk.) smelting bevorderende steen ; -st9ff, m.: (gnk.) zinkingstof;^ -tabak, m.: zin-kingsnuif; -ufer, m.: rivier-oever;-wasser, o.: rivierwater. Flüss'chen. o. (-s; mrv. -): riviertje. |
finssi^. bv. n.: vloeibaar; (gnk.) rheumatisch, met zinkings geplaagd; ein -er Buchstabe: eene vloeiende letter; I -keit, vr.: 1) vloeibaarheid, 2) vloeistof. Flüs'terer, m. (-s; mrv. -): fluiste-raar; Flüs'tererin, vr. (mrv. -non): fluisteraarster; flüs'tern, w. b.: fluisteren. Flii'te. vr.: fluitschip. Flnth |tl, vr.: (fig.) stroom, golf; (ook:) overstrooming; Kbbe und eb en vloed; die Noachische -: do Zondvloed; mit der - fahren: met den vloed (met hoog water) afvaren; I -anker, m.: vloedanker; -bett, o.: stroombed, (bij molens:) duiker; -deich, m.: binnendijk; -gang, m.: (bij molens:) duiker: -gatter, o. : sluisdeur, vloeddeur; -gerinne, o. (-graben, m.): (bij molens:) duiker; -hafen. m.: vloedhaven, tijhaven, droge haven; -höhe, vr.: hoogwater-peil: -knecht, m.: (in zoutkee-ten:) bronknecht; -thiir, vr.: vloeddeur, sluisdeur; -werk, o.: 1) bak waarin erts wordt gewasschen, 2) gezuiverd erts; -zeichen, o.: hoogwater-peil; -zeit, vr.: tijd van den vloed, tij. fln'tlien UI, w. onpers. h.: vloed worden, hoogwater worden; (fig.) stroomen; (ook:) aan wisseling onderhevig zijn; es fluthet |tl: de vloed komt opzetten ; es fluthet [tl Menschen: het stroomt menschen; die Meinungen fluthen jtj: de gevoelens zijn weifelend. Fliitli'ner Itl, m. (-s; mrv. -):ertswas-scher. Fluxio neii. vr. mrv.: (wsk.) integralen. Foek, (zeew.) in Sam. 1 -mars, m.: fokkemars; -mast, m.: fokkemast; -raa, vr.: fokke-ra; -reep, o.: fokke-reep; -segel, o.: fokkezeil; -stag, m.: fokke-stag ;-stange, w. (-stenge, vr.): fokke-steng; -tau. o.: fokkenhals; -wand, m.: fokkewant. Fock'e, vr.: (zeew.) fok, fokzeil, rtfderal', bv. n.: federaal^ bondgenootschappelijk, bonds-; föderahsi'ren [ie], w. b.: tot eenen statenbond vereenigen; Fö-deralis'mus, m. (-): stelsel van eenen statenbond; Föderalist', m. (-en; mrv.-en): 1) voorstander van het statenbond-stelsel, 2) soldaat van het bondsleger (die Föde-ralisten: de bondstroepen); föderalis'tisch, bv. n.: bondgenootschappelijk, bonds-. föderativ', bv. n.: bondgenootschappelijk, bonds-; I -staat, m.: 1) bond-staat. statenbond, 2) bondsstaat, tot den bond behoorende staat; -system, o.: statenbond-stelsel; -verfassung, vr.: bonds-eon-stitutie, staatsregeling van den bond. Föderir'te [iel, m. (-n; mrv. -n): verbondene, bondgenoot, lid van den bond. folileii. w. o. h.: veulenen, een veulen werpen. I Foh'len, z. n. o. (-s; mrv. -): veulen. Fëlm, m. (-es, -s ; mrv. -): eensklaps van het noorden naar het zuiden omloo-pende wind; (fig.) storm. Foil're, vr.: (visch:) forel; I Foh'ren-bach. m.: forellen-beek; Foh'rensalat, m.: forellen-salade. 1 Zie ook Föhre-Fök're, yr.: pijnboom, denneboom. föh'ren, bv. n.: dennen, (inz.) vuren ; I -holz, o.: vurenhout; -wald, m.: dennenbosch. |
FöLCHEN.
204
|
Föl'elien, o.: (visch:) bontg-evlekte zalmforel. Fol'ge, vr.: 1) opeenvolg-ing-, rij. reeks; opvolging-; eine - von Karten: (spl.) eene volgrkaart; 2) g-evolg;, uitvloeisel; die traurigren -n: de treurige gevolgen ; zu -des: ten gevolge van, (ook:) ingevolge, overeenkomstig; -leisten [met 3| : gevolg geven aaii; voldoen aan, (fig.) volbrengen, nakomen, gehoorzamen; 3) vervolg; in der : in het vervplg, voortaan, (ook:) vervolgens; in der - der Zeit: in vervolg van tijd, in den loop der tijden; 4) ge-houdenheid, verplichting; I -brief, m.: bevelschrift; -diener, m : lakei; -jagd, vr.: (jag.) vervolging van het wild; -jahr, o.: volgjaar, eerstvolgend jaar; -leistung, vr.: gevolggeving, voldoening (L3|: aan); -recht (-richtig), bv. n.: juist; -richtigkeit, vr.: juistheid; -satz, m.: gevolgtrekking; -schluss, m.: gevolg, uitvloeisel;-schuur, vr.: (jag.) lijn, jagers-lijn; -stern, m.: (str.) bijplaneet, maan; -trumpf, in.: voor-naamste troef eener volgkaart; -welt, vr.: (fig.) nakomelingschap; -widrig, bv. n.: strijdig, onbestaanbaar, onvereenigbaar; -widrigkeit, vr.: strijdigheid, onbestaanbaarheid, onvereenigbaarheid; -zeiger, m.: lt;typ.) vervolgteeken, custos; -zeit, vr.: toekomst. Ifol'gen, w. o. s. 13|: volgen, navolgen; es folgt daraus: daaruit vplgt; sei-nem Kopfe -: zijn (eigen) hoofd volgen. IFol'gen, vr. inrv.: gevolgen; 1 -los, bv. n.: zonder gevolgen; -reich, bv, n.: rijk aan gevolgen; -reihe, vr.: volg-rij, reeks. folsend, bv. n.: volgend; -ergestalt (-ermassen), bw.: als volgt, volgender-wijze; -es, z. n. o.: hetgeen volgt, het volgende. fol'gern, w. b.: afleiden, (uit____) opmaken; Fol'gerung, vr.: gevolgtrekking. fols'lich, bw.: gevolglijk, bijgevolg, dus, derhalve, daarom. folgr'sam, bv. n.: gedwee; I -keit, gedweeheid. Foliant', m. (-en; mrv. -en): foliant. Folie, vr.: 1) verfoeUesel, foelie; 2) vertinsel; (fig.) middel om (iets anders) goed te doen uitkomen. folii'ren [foliie'ren), w. b.: foliëe-ren. Folio, o. (-s; mrv. Fo'lien): folio, bladzijde ; in - : in folio, in groot formaat; ein Narr in -: een gek in folio, een groote gek. Fol ter, vr.: (lüst.-rcht.) pijnbank; lt;fig.) marteling, foltering ; Einen auf die -spannen (bringen, leuren): iemand op de pijnbank brengen of houden; I -bank, vr.: pijnbank; -bein, o.: folterbeen, knevelhout; -gerath [t|, o.: foltertuig; -kam-mer, vr.: folterkamer, (fig. iron.) knijpka-mer; -knecht, m.: beulsknecht; -pein, vr. lt;-qual, vr.): foltering, marteling; -schnüre, vr. mrv.: folterkoorden; -zeug, o.: foltertuig. Fol'terer, m. (-s; mrv. -): pijniger. beul; (fig.) kwelduivel. fol'tern, w. b.: (hist.-rcht.) pijnigen; lt;fig.) martelen, folteren. Fomentquot;, o. (-es; mrv. -e): (gnk.) pap, warme pap; Fomentation', vr.: papping; fomenti'ren [ie], w. b.: pappen. |
Fond, m. (-s; mrv. -s): (fig.) schat, groote voorraad. Fonds, m. mrv.: fondsen; I -besitzer, m.: effecten-houder. Fonta'ne, vr.: fontein, springbron. Fontanell', o. (-es, -s; mrv. -e): fontenel, fistel; ein - setzen: een fontenel zetten; I -eisen, o.: fistel-ijzer; -kügel-chen, o.: fistel-erwt; -papier, o.: fontenel-papier ; -pfiaster, o.: fontenelpleister; -setzung, vr.: fontenel-zetting, fistelzetting ; -stein, m:: (hik.) helsche steen. fop'pen, w. b.: foppen ; Fop'per, m. (-s; mrv. -): fopper: Fopperei', vr.: fopperij. Forch 'dis'tel, vr.: (pik.)Onzer-Lieve Vrouwedistel. Förekling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) paddenstoel. forei'ren [ie], w. b.: forceeren. för'der, bv. n. en bw.: verder. För'derer, m. (-s; mrv. -): bevorderaar. för'derlieli, bv. n.: bevorderlijk ([3J: aan). for'dern, w. b.: vorderen, verlangen, eischen; Einen vor sich - (Einen zu sich -): iemand bij zich ontbieden; Einen vor Gericht -: iemand voor de rechtbank roepen, iemand dagvaarden; Einen vor die Klinge -: iemand op den degen eischen. för'dern, w. o. h: vorderen, vorderingen maken. I -, w. b.: bespoedigen, bevorderen; die Erze -: erts delven. För derniss [s], vr.: Zie Förde-rnng. för dersamst. bw.: ten spoedigste. För derseliaelit, m.: (mnw.) put, mijnput. For'derung, vr.: vordering, eisch, verlangen; (fig.) schuldvordering, pretensie; gewaltsame -: afpersing; - zum Zweikampf: uitdaging tot een tweegevecht; - vor Gericht: 1) eisch in rechten, 2) dagvaarding; I For'derungssatz', m.: (uit de lucht gegrepene) stelling. För'dei'tin^, vr.: bevordering, bespoediging; (fig.) spoed, haast; (mnw.) delving, opdelving,uitdelving, (ook :) vervoer, transport ; I För'derungs, in Sam. (-kasten, m. of: -kübel, m.: transportbak, vervoerbak; -tonne, vr.: ton om het erts uit de mijn te brengen), Forel'le, vr.: forel. Forel len, in Sam. I -bach, m:: beek waarin forellen zijn;-radieschen, o.: roodgespikkelde radijs; -salat, m.: forellen-salade; -teich, m.: forellen-vijver. foren sisch, bv. n.: (Lat.) wettig. For'ke, vr.: vork, gaffel. for'keln, w. b.: (jag.) met de hoornen doorsteken; (ook:) op de horens nemen en in de hoogte werpen. Form, vr.: vorm; der - wegen: voor den vorm; aus der - kommen [onrj: ver-fomfooid worden, (fig/) van streek geraken; an -en klebend: (fig.) aan vormen hechtend; I -arbeit, vr.: gietwerk; -bar, bv n.: te vormen, in den vorm te gieten; -erde, vr.: vorm-aarde; -giesser, m.: metaalgieter; -los, bv. n.: vormeloos; -losigkeit, vr.: vormeloosheid; -rahmen, in.: vorm; |
205
FORMSAND.
|
-sand, in.: vormzand; -schnoidekunst, vr.: houtgraveerkunst; -Schneider, m.: houtgraveur; -span, m.: (typ.) kooihoutje; -steg, m.: (typ.) formaatwit;-stempel, m.: formaat-stempel; -stein, m.: vormsteen; -tisch, m.: vormtafel; -wachs, m.: vorm-was; -wechsel, m.: (kph.) schoorsteenwissel; -zacken, m.: vormplaat; -zange, vr.; vormtang; -zeug, o.: vormersgereedschap. For'ma, vr.: vorm; pro -: pro forma, voor den vorm. formal', bv. n.: formeel; Fqrmalien, vr. mrv.: formaliteiten; formalisi'ren IjeJ, w. b.: formaliseeren (sich -; w. w.: zich boosmaken, zich ergeren); Formalist', m. (-en; mrv. -en): man van vormen; Formalitat', vr.: formaliteit; Format', o. (-es, -s; mrv. -e): formaat gt; (-bilder, m.: typ.: opkooier; -buch, o.: formaatboek); Formation', vr.: formatie. For'niel, vr.: formulier, formule; !-buch, o.: formulierboek; -wesen, o-: vormen (mrv.), formaliteiten (mrv.), ceremonieel, formell', bv. n.: formeel. for meln, \v. b.: vormen. formen, \v. b.: vormen; 1 -lehre, vr.: (tik.) vormleer; -Schneider, m.: houtgraveur; -stabe, m. mrv. (-stege, m. mrv.): vormhouten. For mer, m. (-s; mrv. -): vormer, t'ormi'ren [iel, w. b.: formeeren, vormen. f'örm'licli, bv. n.: vormelijk, formeel; I -keit, vr.: formaliteit. Formular', o, (-es, -s; mrv. -e, of: -la'ren): formulier, formule. Forscli, in Sam. I -begier, vr. (-begierde, vr.): lust (zucht) tot onderzoek, geest van navorsching;-begierig, bv. n.: onderzoekend, navorscliend; -eisen, o.: sondeer-ijzer, tent-ijzer. for'schen. w. b.: vorschen, onderzoeken, navorschen, naspeuren. For'sclier, m.: vorscher, onderzoeker, navorscher, naspeurder; I -bliek, m.: uit-vorschende blik, (tig.) kennersoog; -geist, in.: geest van navorsching. For'scliung:, vr.: navorsching, onderzoek. IForst, m. (-es; mrv. -e): 1) vorstpan, vorst; 2) boseh; 3) houtvesterij. IForst, in Sam. I -akademie, vr.: school voor het boschwezen, academie ter opleiding voor de houtvesterij; -amt, o,: houtvesterij; -angelegenheit, vr.: houtvesterij-zaak; -anschlag, m.: schatting (taxatie) van een bosch; -aufseher, m.: houtvester; -bann, m.: boschrecht; -baum, m.: boschboom (-baumzucht, vr.: boschteelt); -beamte, m.: ambtenaar bij de houtvesterij; -bediente, m.: bosch-opzich-ter; -begang, m.: boschdistrict; -besitzer, m.: eigenaar van het (een) bosch;-bezirk, m.: bosch-district; -botanik, vr.: bosch-plantengroei; -buch, o.: 1) boek der houtvesterij, 2) boschboek; -diener, m.: boschknecht; -dienst, m.: l)boschdienst, 2) dienst der houtvesterij; -direktion', vr.: houtvesterij; -etat, m.: bosch-budget, staat van geraamde ontvangsten en uitgaven betreffende een bosch (of: betreffende het boschwezen); -frevel, m.: 1) overtreding van de wetten op de houtvesterij, 2) moedwillige boschbeschadiging; -frevler, m. |
1) overtreder van de wetten op de houtvesterij, 2) moedwillige beschadiger van een bosch; -frohne l-fronej, vr.: (hist.) verplichte bosch-arbeid; -garbe, vr.: boschtiend; -gefalle, o. mrv.: inkomsten van een bosch, voordeden die een bosch afwerpt; -gerecht, bv. n.: 1) knap in het boschwezen, 2) overeenkomstig de wetten op de houtvesterij; -gerechtigkeit, vr.: do-meinrecht op een bosch, recht op houtgewas; -gericht, o.: rechtbank van boschzaken; -gesetz, o.: wet op het boschwezen, wet op de houtvesterij; -graf, m.: mede-gerechtigde tot het gebruik van een bosch; -hafer, m.: havertiend aan den houtvester; -haus, o.: 1) houtvesterswoning, 2) boschhuis; -herr, m.: 1) boscheigenaar, 2) gerechtigde tot het weghalen van houtgewas uit een bosch; -hufe, vr.: grootte van een bosch; -hut, vr.: bosch-schouw, opzicht over een bosch; -hüter, m.: boschwachter; -kultur, vr.: boschteelt; -kunde, vr.: leer van het boschwezen: -kundig, bv. n.: knap in het boschwezen; -lagerbuch, o.: kadaster van het boschwezen; -lehen, o.: boschleen, als leengoed bezeten bosch; -lehranstalt, vr.: school voor het bosch wezen; -mann. m,: 1) houtvester, 2) ambtenaar bij de houtvesterij; -massig, bv. n.; 1) overeenkomstig het ware belang van de boschteelt, 2) overeenkomstig de wetten opliet boschwezen; -meister, m.: houtvester: -nutzung, vr.: exploitatie van een bosch, verkoop van hakhout; -ordnung, vr.: reglement op het boschwezen; -rath [tl, m.: lid van de kamer der houtvesterij; -rechnung, vr.: boschrekening; -recht, o : wetgeving op het boschwezen; -regal, o.: (hist.) boschregaal; -reyier, o.: rechtsgebied van een houtvester, boschdistrict; -richter, m.: lid van de rechtbank van boschzaken; -sache, vr.: boschzaak;-saule, vr.: boschpaal (grenspaal van een bosch); -schreiber, m.: schrijver of griffier bij het boschwezen; -schule, vr.: school voor het boschwezen; -stein, m.: grenssteen van een bosch; -verwalter, m.: beheeryoerder over een bosch of over bosschen; -wesen, o.: boschwezen, houtvesterij; -wirthschaft lt|, vr.: boschteelt; -wissenschaft, vr.: leer van het boschwezen; -ziegel, m.: vorstpan, nokpan; -zögling, m.: leerling bij de houtvesterij of op de school voor het boschwezen. forstei'lieh, bv. n.: houtvesters-, bosch-; För'ster, m. (-s; mrv. -): houtvester; Försterei', vr.: houtvesterij; torst'-lich, bv. n.: houtvesters-, bosch-; For-stung, vr.: 1) bosch, 2) houtvesterij. IFort, o. (-es, -s; mrv. -s): (vest.) fort, sterkte. Ifort, bw.: 1) weg, heen, 2) \09rt, verder, voorts; er ist hij is weg; meine Uhr ist -: mijn horloge is weg; lesen Sie -: lees verder; und so -: en zoo voorts; in Einem -: onafgebroken voort, zonder ophouden. I -, tsw: 1) voort., gauw!, gezwind; 2) ga weg!, ga heen., voort (pop.: vort)! ifort'aeUern, w. o. h.: voortploegen; -anquot;, bw.: 1) voortaan, 2) van dat oogen-blik afaan; -arbeiten, w. o. h.: voortwer-ken, doorwerken; w. b: wegwerken; -arten, w, o. h.: voorttellen. |
FOKTBANNEX.
FOUTLAUFEN.
|
Ifort'lbaiiiien. w. b.: bannen, verbannen, (fig.) uitdrijven; -bau, m.: voortgang, met het bouwen; -banen, \v. o. h.: voortgaan met bouwen, (mnw,) voortgaan met uitgraven; -baumen, w, o. h.: van den eenen boom op den anderen springen. Ifort'begeben (sieh), w. w. onr.: heengaan, vertrekken, zich op weg begeven; -begehren, w. b.: blijven verlangen; w. o. h.: weg willen; -beissen, w. b. onr.: afbijten, met bijten op eenen afstand houden; -bellen, w. b.: wegblatfen; w. o. h.: voortblatfen, doorblaffen; -bestehen, NV. o. onr. h.: 1) voortbestaan, blijven bestaan, 2) blijven staan, blijven aandringen (-auf; op); -betteln, w. o. h.: voortbedelen, blijven bedelen (sieh -betteln, w. w.: met bedelen weg of verder komen); -bewegen, w. b.: 1) voortstuwen 2) wegduwen, (tig.) verplaatsen (sieh -bewegen, w. w.: zich voortbewegen); -bewegung, vr.: 1) voortgaande beweging, quot;2) voortstuwing, (tig.) verplaatsing; -bla-«en, w. b. onr.: 1) voortblazen, 2) wegblazen; w. o. h.: 1) voortgaan met blazen, 2) voortgaan met waaien ; -binten, w. o. h.: doorbloeden, blijven bloeden: w. b.: weg-bloeden, verbloeden; -brauchen, w. b.: doorgebruiken, blijven gebruiken; -brin-gen, w. b. onr.: wegbrengen, (pik.) doen groeien (sieh -, w. w. onr.: aan den kost komen, door de wereld komen);-bringlich, bv. n.: vervoerbaar; -bringung, vr.: vervoer. IForfldauer. vr.: voortduring, (Kg.: het) blijven bestaan (der Seele: van de ziel; dus: onsterfelijkheid); -dauern, w. o. h.: voortduren, aanhouden, (tig.) blijven bestaan; -dauernd, bv. n.: voortdurend, aanhoudend; -dehnen, w. b.: (muz.) aanhouden; -drangen, w. o. h.: blijven dringen; blijven duwen; w. b.: voortdringen, voortduwen; -dürfen, w. o. onr. h.: 1) (tam.) wegmogen, 2) durven heengaan. Ifort'eilen, w. o. s.: J) maken dat men weg komt, 2) voortspoeden. Fortepiano, o. (-s; mrv. -s): forte-piano, piano; I -spiel, o.: piano-spel; -spieier, m.: piano-speler, pianist;-spie-lenn, vr.: piano-speelster, pianiste. Jfopf lerben, w. o. h.: overerfelijk zijn, erfelijk overgaan (-auf: op) (sieh -erben in einer Familie: in eene familie erfelijk zijn); -erzahlen, w. o. h. en w. b.: voortvertellen. jfort'lfalireii, w. o. onr. s.: 1) weg-rijden (ook: wegvaren), vertrekken,2)doorrijden (ook: doorvaren); w. o. onr. h. en s.: voortgaan; w. b. onr.: wegbrengen (rijdende of varende); -faulen, w. o. h.: voort-rotten; -tegen, w. b.: wegvegen, (tam., iemand:) wegpoeieren; w. o. h.: . doorvegen, voortgaan met vegen; -flackern, w. o. h.: voortflikkeren; -nattern, w. o. s.: wegfladderen; w. o. h.: voortgaan met fladderen; -fliegen. w. o. onr. s.: 1) wegvliegen, 2) voortvliegen, doorvliegen, blijven vliegen; -fliehen, w. o. onr. s.: vlieden, wegvlieden; -fliessen, ïv.o. onr. s.: 1) yoortloopen, voortstroomen, (tig. van den tijd:) voortgaan, 2) wegloo-pen, wegvloeien ;-fliessend, t. dw.: 1) voortvloeiend, 2) ^(fig.) voortdurend, aanhoudend; -fluchen, w b.: wegvloeken; w. o. h.: voortvloeken, doorgaan met vloeken; |
-lluthen |t], w. onpers. h.: voortgaan met wassen (b.v. het water); w. b.: wegstroo-men, medevoeren in den stroom, wegspoelen ; -frieren, w. onpers. onr. h.: voortgaan met vriezen; w. o. onr. s.: wegvrie-zen; -führen, w. b.: wegbrengen, (fig.) voortzetten, vervolgen; -führer, m. (-s; mrv. -): voortzetter; -führung, vr.: wegbrenging, (flg.) voortzetting. IFort'lg'ans'- m.: voortgang, (fig.) vordering (einen guten -gang haben: goed vooruitgaan); -geben, w. b. onr.: weggeven; w. o. onr. li.: doorgeven, blijven geven, voortgaan met geven; -gehen, w. o. onr. s.: 1) heengaan, weggaan, 2) voortgaan, vervolgen; w. b. onr.: vervolgen, voortzetten ; -gehend, bv. n.: voortschrijdend, (fig.) geleidelijk; -giessen, w. b. onr.: weggieten; w. o. onr. h.: blijven gieten, w. onpers onr. h.: blijven stortregenen: -gleiten, w. o. onr. s.: 1) voortglijden, 2) wegglijden; -glimmen, w. o. onr. h.: yoortglimmen (unter der Asche -glimmen: liggen te smeulen onder de asch);-graben, w. b. onr.: weggraven, wegspitteh; w. o, onr. h.: voortgraven, voortspitten. I fort'i ha be li. w. b. onr.: 1) (iets:) beethebben, reeds genoten hebben, 2) er möchte ihn gerne von hier -haben: hij zou hem wei gaarne van hier weg willen hebben; -hakeln, w. b.: weghaken; w. o. h.: voortgaan met haken; -halten, w. b, onr.: (fig.) vasthouden; -heben, w. b. onr.: wegtillen (sieh -heben, w. w.: zich wegpakken, maken dat men wegkomt); -hel-fen, w. b. onr. [3]: voorthelpen, 2) weghelpen (sieh -helfen, w. w. onr.: zich helpen, zich redden, er doorheen zien te komen); -helfung, vr.: voorthelping, hulp; -hetzen, w. b.: jacht maken op: -hin', bw.: voortaan, in het vervolg; -hinken, w. o. s.: 1) weghompelen, 2) voorthompelen; -hungern, w. o. h.: voorthongeren, honger blijven lijden; -humpeln, w. o. s.: 1) weghompelen, 2) voorthompelen ; -hüpfen, w. o. s,: 1) weghuppelen, vlug wegloopen, 2) voortgaan met huppelen en springen. fortiftci'ren lie], w. b.: (vest.) versterken, van fortificatie-werken voorzien; Fortifikation', vr.: (vest.) fortificatie Ifort'irren. w. o. s. en h.: 1) doordwa-len, voortdolen, blijven ronddolen, 2) afdwalen. ITortJageu, w. b. wegjagen; w. o. h.: voortjagen, doorjagen. Ifort'lkarren. w. b.: 1) wegrijden (op eene kar), 2) wegkruien (oj) een kruiwa-wagen); w. o. h.: 1) doorrijden, 2) doorkruien; -kommen, w. o, onr. s.: 1) voortkomen, vooruitkomen, vooruitgaan, vorderen, 2) wegkomen, zich wegpakken, (fig.) ontkomen, ontsnappen: z. n. o. (-s): voortkomen, welslagen (er wird schon sein -kommen finden: hij zal wel door de wereld komen); -können, w. o. onr. h.: 1) voort-kunnen, 2) wegkunnen; -kriechen, w. o. onr. s. en h.: voortkruipen; -kriegen, w. o. h.: voortgaan met oorlog voeren, de vijandelijkheden niet staken; w. b.: (tam.) wegkrijgen; -kutschiren lie], w. o. s,: (fam.) wegrijden, (ook:) doorrijden, blijven rijden. Ifort llassen. w. b. onr.: laten gaan, laten vertrekken, (fig.) loslaten; -laufen, w. o. onr. s.: 1) wegloopen, 2) voortloopen. |
FORTLAÜFEND.
FORT ST üR M EX.
207
|
blijven looien;-laufend, bv. n.: doorloopend; onafgebroken; -leben; w. o. h.; voortleven; -leiten, w. b.: wegbrengen, (fig.) afbrengen, 2) afleiden: -lemen, w. b.: doorleeren, voortgaan met leeren; -le-sen, w. o. onr. h.: doorlezen, voortgaan met lezen. Ifort'lmaehen, w. o. h.: voortmaken, spoed maken; w. b.: wegmaken (sich -maehen, w. w.: maken dat men wegkomt); -malen, w. b.: voortschilderen; -marsehi-ren Lie), w. o. s.: 1) wegmarcheeren, oprukken, 2) doormarcheeren, den marsch vervolgen; -mogen, w. o. onr. h.: weg willen (ermöchte gernfort: hij zou gaarne weg willen): -müssen, w. o. onr. h.: J) weg moeten. 2) voort moeten. Ifort'lnehmen, w. b. onr.: 1) wegnemen, wegpakken, 2) medenemen; -nöthi-gen [t], w. b.: noodzaken om heen te gaan. Ifort'lpacken, w. o. h.: doorpakken, voortgaan met pakken (sich -packen, w. w.: zich wegpakken, maken dat men wegkomt); -peitschen, w. b.: 1) voortzweepen, 2) wegzweepen; -pflanzen, w. b.:l) voortplanten, 2) verplanten, verpoten (sich -pflanzen, w. w.: zich voortplanten, fig.: voorttelen, zich vermenigvuldigen); -pflan-zung, vr.: 1) voortplanting, (fig.) voortteling, vermenigvuldiging, 2) verplanting, verpoting; -pflanzungs, in Sam. (-anstalt, vr.: propaganda;-fahigkeit, vr.:vermogen om zich voort te planten of om voort te telen); -prügeln, w. b.: wegranselen; w. o. h.: doorranselen, blijven ranselen. Ifort'lrasen. w. o. h.: doorrazen, blijven razen; w. o. s.: als een razende wegloopen; -rasseln, w. o. s.: 1) zich ratelend verwijderen; w. o. h.: doorratelen, voortgaan met ratelen; -rauchen, w. o. h.: doorrooken, blijven rooken; -rauschen, w. o. h.: doorruischen, blijven ruischen : w. o. s.: zich ruischend verwijderen; -reise, vr.: afreis, vertrek; -reisen, w. o. s.: 1) afreizen, vertrekken, 2) doorreizen, de reis vervolgen of voortzetten; -reissen, w. b. onr.: wegrukken, (fig.) afrukken, (ook:) medesleepen; -reiten, w. o. onr.s.: 1) wegrijden (te paard), 2) doorrijden (te paard); -rennen, w. o. onr. s.: 1) wegrennen, hard wegloopen, 2) doorrennen, hard blijven loopen; -rinnen, w. o. onr. s.: wegloopen; -rollen, w. b.: wegrollen; w. o. s.: 1) wegrollen, 2) blijven rollen, (van den donder:) aanhouden; -rücken, w. b.: weghalen,van zijne plaats halen; w. o. s.: voortrukken, (fig.) vorderen, vooruitkomen, naderen, in aantocht zijn; -rudern, w. o. h.: doorroeien, voortgaan met roeien; w. o. s.: wegroeien; -rufen, w. b. onr.: wegroepen; w. o. onr. h.: doorroepen, blijven roepen. |
IFort'lsatz, m.: voorzetting, (ontl.) uitwas; -schaften, w b.: 1) wegbrengen, vervoeren, 2) wegzenden, wegsturen, 3) wegruimen, opruimen; -schatfung, vr.: 1) vervoer, 2) wegzending, 3) wegruiming, opruiming (-schaffungsmittel, o.: vervoermiddel); sich -scheren, w. w. onr.: (fam.) zich wegpakken, zich uit de voeten maken; -scheucnen, w. b.: bangmaken, (fig.) wegjagen; -schicken, w. b,: wegzenden, wegsturen; -schieben, w. b. onr.: ^wegschuiven, wegduwen, 2) voortschuiven, voortduwen; w. o. onr.h.: voortgaan met schuiven of duwen, (fig.) voortkolven; -schies-sen, w. b. onr.: wegschieten, afschieten; w. o. onr, h.: voortschieten, voortgaan met schieten; w. o. onr. s.: te voorschijn komen schieten; -schiften, w. b.: 1) verschepen, per scheepsgelegenheid verzenden, 2) per schip vervoeren, te water vervoeren; w. o. s.: J) wegvaren, 2) doorvaren, zijnen koers vervolgen; -schlagen, w. b. onr.: 1) wegslaan, (fig.) met klappen verdrijven, 2) voortslaan, (van nachtegaal, schildvink, enz.:) doorslaan; sich -schlan-geln, w. w.: zich voortkronkelen; -schlei-chen, w. o. onr. s.: 1) voortsluipen,2) wegsluipen (sich-schleichen, w. w.: wegsluipen); -schleifen, w. b. reg,: 1) voortsleepen, (fig.) voortsleden, 2) wegsleepen, (fig.) weg-sleden, w. b. onr.: wegslijpen, afslijpen, w. o. reg. h.: voortgaan met slijpen; -schlendern, w. o. s.: (fam.) 1) voorslenteren, voortlanterfanton, 2) zich dood op zijn gemak verwijderen, heengaan kom ik er vandaag niet dan kom ik er morgen; -schleppen, w. b.: voortsleepen (sich -schleppen, w. w.: zich met moeite op de been houden); -schleudern, w. b,: 1) voortslingeren, 2) wegslingeren; -schluinmern, w. o. s.: doorslapen, blijven slapen: -schlü-pfen, w. o. s.: 1) voortglippen, 2) wegglippen, (fig.) wegsluipen ; -schrecken, w. b.: door bangmaken wegjagen, (fig.) afschrikken; -schreiben, onr. w. o. h. en w. b.: voortschrijven, doorschrijven; -schreiten, w, o. onr. s.: voortschrijden; -schritt, m.: vordering, vooruitgang (-schrittspartei, vr.: partij van vooruitgang, progressis-tische partij); -schwarmen, w. o. s.: zich in zwermen (of: zich als een zwerm) verwijderen; w. o. h.: voortgaan in zwermen, (fig.) voortdwepen, (ook: pop.) aan den rol blijven, voortgaan met doordraaien ; -schwatzen, w. o. h.: voortpraten, doorkakelen; -schweigen, w. o. n.: voortgaan een ongebonden leven te leiden; -schwem-men, w. b.: wegspoelen ;-schwimmen, w.o. onr, s.: 1) wegdrijven, 2) wegzwemmen; w. o. onr. h.: doorzwemmen, blijven zwemmen. Ifort'lMegreln, w. o.s.: wegzeilen, wegvaren; -sein, w. o. onr. s.: weg zijn; -sen-den, w. b. onr.: wegzenden, wegsturen; -setzen, w. b.: voortzetten, vervolgen; -setzer, m. (-s; mrv. -): voortzetter, (fig.) opvolger; -setzung, vr.; 1) voortzetting, 2) vervolg; -seyn, w. o. onr. s.: weg zijn; -singen, w. o. onr. h.: voortzingen, doorzingen; -sollen, w. o. h.: weg moeten; -spielen, w. o. h. en w. b.: voortspelen, doorspelen: -spinnen, w b. onr.: voortspinnen, (fig.) verder ontwikkelen; -spre-chen, w. o. onr. h.: voortspreken, doorpraten; -sprengen, w. o. s.: wegrennen; w. b.: blijven besproeien; -springen, w. o. s.: 1) wegspringen, (fig.) ontsnappen, 2) voortgaan met springen; sich -sternen, w. w. onr.: zich uit de voeten maken; -stellen, w. b.: wegzetten, ter zijde zetten; -sterben, w. o. onr. s.: wegsterven; -steuern, w. o. s.: 1) voortstevenen, doorstevenen, 2) wegstevenen; w. o. h.: voortgaan belasting te betalen; -stossen, w.b.: 1) voort-stooten, voortduwen, (fig.) voortschoppen, 2) wegstooten, wegduwen; - streiten, w. o. onr. h.: 1) doorstrijden, blijven strijden, 2) voortgaan met twisten; -stromen, w. o. s.: wegstroomen; -stürmen, w. o. h.: |
FKAGLICH.
208
FRAUENHEIM.
FRAGMENT.
209
|
Fragment', o. (-es; mrv. -e): fragment, brokstuk; fragmentarisch, bv. n.: stukswijze, aan (in) brokstukken. fragst, frügt: Zie fragen. Fraisc-h (FraisH), vr.: schrik; (gnk,) vallende ziekte. Fraktion', vr.: (rek.) breuk. Fraktur', vr.: (hik,) breuk; I -schrift, vr.: staand schrift, (typ.) Duitsche letter. Francis'ka, vr.: Francisca, Fransje. Franciska'ner, m. ( s; mrv.-): Franciscaner monnik; I -nonne, vr.: Franciscaner non. Francis'kus, m. (-): Franciscus, Frans. Tran'co, bw.: Zw t'ranko. frank, bw.: rondweg, onverholen; -und frei: frank en vrij. T -, m. (-en; mrv. -en): (mtw.) franc. Frankatur', vr.: frankeering. Fran ke, m. (-n; mrv. -n): (hist.) Frank; (thans:) Frankenlander. Fran ken, o. (-s): (adk,) Frankenland; 1 -berg, o. (-s): (adk.) Frankenberg (in t Fransch: Frammont);-land, o.: Frankenland; -wein. m.: Frankenlander wijn. Frank furt, o. ( s): Frankfort (1. am Main: aan den Main; 2. an der Oder: aan de Oder). Fran'kin, vr. (mrv. -nen): (hist.) Frankische; 2) (thans:) Frankenlandsche. franki'ren [iel, w. b.: frankeeren. frankiMeli, bv. n.: hist.) Frankisch; (thans:) Frankenlandsch. fran'ko, bw.: franco; I -marke, vr.: frankeerzegeltje. Frankomanie', vr.: francomanie, dwaze ingenomenheid met al wat Fransch is. Frank'reicli, o. (-s): Frankrijk. FraD^'clien, o. (-s; mrv -): kleine franje. Fran'se, vr.: franje; mit -n besetzen: met franje omzoonu-n; I -nmacher; m.; franje-maker, vervaardiger van franje. fran sickt, bv. n.: franjeachtig; fran -sig, bv. n.: met franje. Franz, m. ( ens;: Frans, Franciscus; I -apfel, m.: leiboom-appel; -band, z. n. m.; Fransche band (om een boek), kalfs-leeren band; z. n. o.: Fransch lint; -baum, m.: (tnb.) leiboom; -birne, vr.: leiboom-peer; -branntwein, ra.: Fransche brandewijn; -brod, o.: Fransch brood (ein -brödchen: een fransje); -geld, o.: Fransch geld; -gold, o.: boekbindersgoud; -mann, m.: Franschman; -obst, o.: ooft van lei-boomen; -perle, vr.: valsche (nagemaakte) parel; -thaler, m.: (in orgels:) Fransche toon; -wein, m.: Fransche wijn;-weizen, m.: boekweit. Fran'ze, vr.: Zie Franse. Franzo'se, m. (-n; mrv. -n): Franschman, (minachtend:) Fransoos; Franzö-selei', vr.: gedweep met al wat Fransch is; franzö'seln, w. o. h.: dwepen metal wat Fransch is; Franzo'sen, ra, mrv.: Franschen (-baum, m.: guajacboom, pokhoutboom; -blattern, vr. mrv.: Spaansehe pokken, slechte ziekte; -feind. ra.: vijand van al wat Fransch is; -feinaschaft, vr.: afkeer van al wat Fransch is; -fresser,m,: verdelger van Franschen, iron.: zwetser, snoever, held met den mond; -freund, ra.: vriend der Franschen; -holz, o.: guajac-hout, pokhout; -krankheit, vr.: slechte Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
ziekte; -Öl, o.: pokhout-olie; -sucht, vr.: gedweep met al wat Fransch is): Fran-zö'sin, vr. (mrv. -nen): Fransche, Fran-(jaise; franzósi'ren [iel, w. b.: verfran-schen; franzö'sisch, bv. n.: Fransch (das -e: het Fransch; die -e Sprache: de Fransche taal; -e Jagd: moorddadige jacht; -e Kirche: Gallicaansche Kerk; -es Schloss: Fransch slot); bw.: 1) in het Fransch, 2) op zijn Fransch. frappant', bv. n.: frappant, treffend, frappi'ren jiel, w. b.: frappeeren, treilen. If rass: Zie fressen. IFrass, m. (-es): 1) vreet, vreterij; 2) gulzigheid, vreetzucht, vraatzucht; 3) (fig.) wegvreting; 4) vraat, vreter. früss'ig, bv. n.: vreterig, vratig, gulzig. . Fratz, m. (-en; mrv. -en): potsierlijk beeldje; (fig.) leelijk ventje, misselijk klein gedrocht; I -bohrer m.: (tim.) zwikboor. Frat'ze, vr.: frats; (fig.) caricatuur; (ook:) sprookje. Frat'zen, vr. mrv,: fratsen; (fig.) sprookjes; I -bild, caricatuur; -gesicht, o.: mal bakkes; -haft, bv. n.; potsierlijk^ -raacher (-schneider), m.: fratsenmaker, gezichtentrekker. Fran, vr.: vrouw; (als titel:) 1) vrouw, 2) juffrouw, 3) mevrouw (b.v.: - Braun [wier man ketellapper isj: vrouw Braun; - Weiss Iwier man blikslagersbaas isl: juffrouw quot;Weiss; die - Grafin: mevrouw de gravin; Herr und - Spindel: mijnheer en mevrouw of juffrouw Spindel); die - Rathin lt]: de raadsheersvrouw; die Bürgermeisterin: de burgemeestersvrouw; die - Aebtissin: mevrouw de abdis; gnadige -: hooggeëerde mevrouw (of beter kortweg: mevrouw); die - vom Hause: de vrouw des huizes; unsere liebe (kkl.) Onze Lieve Vrouw; die schone -: de schoone vrouw, (pik.) de belladonna, de wolfskers; die weise -: de wijze vrouw, (fig.) de kaartlegster, de-waarzegster; I -base, vr.: 1) tante, 2)nicht; -basengeschwatz, o.: kletspraat, buur-vrouwen-geklets, oudewijven-praat. Frau'elien, o. (-; mrv. -): vrouwtje, wijtje. Frau'en (mrv. van Fran), in Sara. I -ader, vr.: (ontl.) ader op den voet; -anwalt, m.: pleiter voor de emancipatie der vrouw; -anzug, m.: vrouwenkleeding, vrouwenkostuum; -bad, o.: (schk.) Mana-bad, kokend-waterbad; -balsam, m.: (pik.) reinvaren, wormkruid; -beere, vr.: haagdoorn-bes; -bild, o.: 1) vrouwebeeld, portret eener vrouw, 2) (schl.) Madonna;. -birke, vr.: berkeboom (berk) met neerhangende takken;-blume, vr.: (plk.)guich-heil;-bruder, (kkl.) Carmelieter monnik; -brust, vr.: vrouweborst; -distel, vr.: (pik.) Onzer-Lieve-Vrouwe-distel; -eis, o.: (min.) spiegelsteen; -faden, m. mrv.: zo-merdraden; -feind, m.r vrouwenhater; -fest, o.: Vrouwendag, (kkl.) Maria Lichtmis; -gemach, o.: vertrek (kamer, zaal) der vrouwen, (fig.) serail, harera;-glas, o.: (min.) spiegelsteen; -gut, o.: eigen goed der vrouw; -haar, o.: (pik.) vrouwenhaar, (ook:) monniksbaard; -handschuh, m.: vrouwenhandschoen; -heim, o.: tehuis 2e druk. 14 |
FRAUENHEMD.
210
FREIHUFE.
|
voor vrouwen (d. i. gesticht waar aan vrouwen tijdelijk huisvesting verleend wordt); -hemd, o.: vrouwenhemd; -herr-schaft, vr.: vrouwen-regecringr;-kleid, o.: japon (-kleider, o. mrv.: vrouwenkleeren); -kloster, o.: (kkl.) vrouwenklooster, nonnenklooster; -knecht, m.: 1) saletjonker, fatje, 2) vrouwengek; -krankheit, vr.: vrouwenziekte; -lehen, o.: (hist.) vrouwelijk leen; -liebe, vr.: vrouwenliefde; -list, vr.: vrouwenlist; -manschetten, vr. mrv.: vrouwen-mansjetten; -mantel, m.: vrouwenmantel, (pik.) leeuwevoet; -mantel-chen, o.: mantielje; -milch vr.: 1) zog (eener vrouw), 2) Lieb -milch: (eene fijne soort) rijnwijn; -münze, vr.: (pik.) reinva-ren, wormkruid; -nabel, m.: (pik.) navel-kruid; -orden, vr,: vrouwen-orde; -putz, m.: vrouwentooi; -regierung, vr. (-regiment, o.): yrouwenregeering; -raub, m.: vrouwenroof, (inz.-hist.) maagdenroof; -rock, in.: vrouwenrok; -s, in Sam.: Zie F'rauens; -salbei, vr.: (pik.) reinvaren, wormkruid; -sattel, m.: dameszadel; -schmuck, m.: vrouwentooi; -schneider, m.: dames-kleedermaker; -schuh, m.: vrouwenschoen; -schuhmacher (-schuster), m.: schoenmaker voor vrouwen; -staat, m.: vrouwentooi; -stand, m.: vrouwschap, staat van gehuwde vrouw, (in kerken:) vrouwenplaats, vrouwenbank; -stift, o.: vrouwenkloostei, nonnenklooster ;-stimme, vr.: vrouwe-stem; -tag:,-m.: Vrouwen-dag, (kkl.) Maria Lichtmis; -tanz, m.: vrou-wendans, dans voor (of: van) vrouwen; -taube, vr.: tortelduif; -theillt], m.: (rcht.) vrouws-gedeelte, aandeel der vrouw; -thum [t|, o.: vrouwschap, staat van gehuwde vrouw;-tracht,vr.: vrouwendracht; -tuch, o.: lakenstof voor vrouwen, (inz,) dames-laken; -volk, o.: (pop.) vrouwvolk; -zeit, vr.: (gnk.) tijd van de regels; -zim-mer, o.: 1) vrouwenvertrek, (ng.) serail, harem, 2) vrouw, meisje, (fig.) (het) schoone geslacht, (de) sekse; -zwinger, m.: harem. Frauens, in Sam. I -leute, vr. mrv.: (fam.) vrouwlieden, vrouwlui; -person, vr.: (fam.) vrouwspersoon. Früu'lein, o. (-s; mrv. -): jong meisje, jonge dochter, jonge dame, ongehuwde, (als titel en als toespraak:) juffrouw; Ihre - Tochter: mejuffrouw uwe dochter; I -steuer, vr.: uitzet (der bruid); -stift, o : klooster voor adellijke jonge dames. frUu'lich., bv. n,: vrouwelijk, vrouwachtig. frech, bv. n.: stout, vermetel; (fig.) verwaten; (ook:) onbeschaamd, brutaal; I -heit, vr.: stoutheid, vermetelheid; (fig.) verwatenheid; (ook:) onbeschaamdheid, brutaliteit. Fregat'te, vr.: (zeew.) fregatschip, fregat; 1 Fregatt'vogel, m.: fregatvogel. Ifrei, bv. n.: vrij (i. a. b.); der -e Staat: de republiek; die -en Künste: de vrije kunsten; ein -es Feld: een ruim veld; auf -em Felde: in het open veld; in -er Luft: 1) in de vrije lucht, 2) in de open lucht; auf -er Strasse: op de openbare straat; aus -en Stücken: uit eigen beweging, vanzelf, (fig.) onwillekeurig; - Schiff, - Gut: (spr.) de vlag dekt de lading; I -, bw.: vrij (i. a. b.), vrijëlijk; - heraus: rondweg, zonder omwegen; -sprechen: vrij-uit spreken (Zie ook Frei in Sam.); - leben: vrij leven, (fig.) een los (ongebonden) leven leiden. |
Ifrei, in Sam. I -acker, m.: vrijë akker, vrijë grond; -altar, m.: vrij-altaar; -amt, o.: vrij baljuwschap; -backer, m.: bakker wien het vergund was vrijëlijk te bakken; -ball, m.: bal met vrij intree ; -bank, vr.: (in de vleeschhal:) algemeene bank; -ba-taillon,o.: vrijwilligers-bataljon, vrijkorps ; -bauer, m.: (hist.) vrijboer, tot geene hee-rèndiensten verplichte boer; -beuter, m.: vrijbuiter; -beuterei', vr.: vrijbuiterij; -beuterisch, bv. n : op zijn vrijbuiters; -bier, o.: 1) vrij bier, bier voor niet, 2) bier dat vrij is van de belasting; -brauer, in.: brouwer wien het vergund was vrijëlijk bier te brouwen; -brief, m.: vrijbrief; -ourg, o.: (adk.) Freiburg (stad) ; -bürger, m.: vrij burger, (fig.) republikein (-biirgerlich, bv. n.: republikeinsch; -bür-gersinn, m.: gemeenebestgezindheid, re-publikeinschgezindheid; -bürsche, vr.: jachtrecht. vrijë jacht; -denker, m.: vrijdenker; -denkerei', vr.: vrijdenkerij;-den-kerisch, bv. n.: vrijdenkers-; bw.: op zijn vrijdenkers; -ding, o.: veemgerecht; -dingshof, m.: (hist.) vrij leen; -eigen, bv. n.: allodiaal;-fleischer, m.: Zie -sclillieli-ter; -frau, vr.: vrijvrouw, barones;-frau-lein, o : barons-dochter. Ifrei'lgeben, w. b.: de vrijheid schenken aan, (slaven:) vrijlaten;-gebig, bv. n.: liberaal, onbekrompen, (fig.) mild; -gebig-keit, vr.: liberaliteit, onbekrompenheid, (fig.) mildheid; -geboren, bv. n.: vrij geboren;^-geist, m.: vrijgeest; -geisterei', vr.: vrijgeesterij; -geisterisch, bv. n.:vrij-geesterijachtig; -gelassene, m. en vr.: (slaaf:) vrijgelatene, (gevangene:) op vrijë voeten gestelde; -gericht, o.: veemgerecht; -gerinne, o.: (in molens:) goot; -gesinnt, bv. n,: liberaal; -graf, m.: vrij-graaf, president van het veemgerecht; -gut, o.: vrij goed. Ifreilliafen, m.: vrijhaven; -halten, w. b.: vrijhouden, betalen voor; -haltung, vr.: vrijhouding ; -handels, in Sam. (-system, o.: stelsel van den vrijën handel, vrijhandels-stelsel); -haus, o.: (van de gewone lasten) vrijgesteld huis; -heit, vr.: 1) vrijheid (sich die -heit nehmen: de vrijheid nemen, zich veroorloven), 2) vrijdom, vrijstelling. Zie Freilieits. Frei'heits, in Sam. I -baum, m.: vrijheidsbom; -brief, m.: vrijbrief; -freund, in.: vriend van vrijheid; -krieg, m.rvrij-heids-oorlog, onafhankelijkheids-oorlog; -liebe, vr.: vrijheidsliefde; -mörder, m.: vermoorder van de vrijheid; -mörderisch, bv. n.: vrijheid-doodend, de vrijheid vermoordend; -mütze, vr.: vrijheids-muts, vrijheidshoed; -prediger, m.: vrijheidsprediker, volks-opruier; -schwarmer, m.: dweper met (voor) vrijheid; -schwindel, m.: vrijheidsroes -sinn, m.: vrijheidszin; -wuth [tl, vr.: vrijheidswoede. IFrei lherr, m. (-n; mrv. -en): vrijheer, baron; -herrlich, bv. n.: vrijheer-lijk, vrijheerachtig, baronachtig, baro-niaal; -herrschaft, vr.: vrijë heerlijkheid, baronie; -herrschend, bv. n.: souverein; -hof, m.: (van leendienst) vrijë boerderij; -hufe, vr.: (van leendienst) vrijë pachthoeve. |
211 FREQUENTATIV.
FREIJAHR.
|
IFreiJahr, o.: vrij jaar, (fig.) jaar der vrijheid. IFrei'lfearte, vr.: (spl.) vrijkaart; -knecht, m.: viller, vilder, (figr.) beulsknecht; -kompagrnie, vr.: compagrnie vrijwilligers; -korps, o.: vrij-korps; -kugrel, vr.: betooverde kogel; -lassen, w. b. onr.: ^gevangenen:) op vrijë voeten stellen, lt;slaven:) vrijlaten;-lassung, vr.: 1) invrijheidstelling, 2) vrijlating; -lehen, o.:(hist.) vrij leen; -machen, w. b.: 1) vrijmaken, (brieven, enz.:) frankeeren, 2) vrijstellen; -machung, vr.: 1) vrijmaking, (fig.) frankeering, 2) vrijstelling ; -mann, m.: bezit-ter van een vrij leen, vrijman; -markt; vr.: vrijë markt -maurer, m.: vrijmetselaar (-maurerloge, vr.: vrijmetselaars-loge; -maurerorden, m.: vrijmetselaars-orde); -maurerei', vr.: vrijmetselarij; mes se, vr.: vrijë jaarmarkt; -muth ft], m.: vrijmoedigheid; -müthig [tj, bv. n.: vrijmoedig;-mü-thigkeit [t|, vr.: vrijmoedigheid; -ort, m.: • vrijplaats; -partei, vr.: vrijwilligers(mrv.), vrijkorps; -pass, m.: vrijë pas;-reiter, m.: vrijwilliger te paard. iFrei'lsass, m. (-en; mrv. -en): bezitter van een vrij leen, vrijman :-schar, vr.: vrijschaar, vrijkorps; -schein, m.: vrijdom, vrijbiliet, bewijs van erlangde vrijstelling; -schiessen, z. n. o.: (het) pa-pegaai-schieten, schuttersfeest ; -schlach-ter, m.: slachter die vergunning had om te slachten ; -schöppe, m.: veemrechter; -schule, vr.: kostelooze school; -schiller, m.: leerling eener kostelooze school; -schuss, m.: vrij schot, (fig-) wis (zeker) schot; -schütz, m.: vrijschutter; -sinn, m.: warsheid van dwang, (fi#?.) verdraagzaamheid; -sinnig, bv. n.: vrijzinnig, (fig.) verdraagzaam; -sinnigkeit, vr.: vrijzinnigheid, (fig.) verdraagzaamheid; -sprechen, w, b. onr.: vrijspreken, (fig.)ontheffen, ontslaan, vrijstellen (einen Unmündigen -sprechen: eenen onmondige mondig: verklaren, eenen minderjarige meerderjarig verklaren); -sprechung; vr.: vrijspreking, vrijspraak, (kkl,) absolutie; -staat m.: republiek; -stadt. vr.: vrijë stad, rijksstad; statt, vr. (-statte, vr.): vrijplaats; -stehen, w. o. onr. h.: 1) vrij staan^ alleen staan, op zich zelf staan, 2) vrijstaan (es steht Ihnen -: het staat u vrij, gij hebt de vrijheid): -stelle, vr.: I) vrijë plaats, 2) kostelooze plaats; -stellen, w. b.: van alles (of: van allen) afgezonderd plaatsen, geïsoleerd zetten (Einem etwas -stellen : fig. : iemand vrijlaten in iets, iets geheel aan iemand overlaten); -stunde, vr.: 1) onbezet uur, 2) uur vrij-af. IFrei ltag, m.: Vrijdag (stiller -tag: kkl.: Stille Vrijdag, Goede Vrijdag); -tisch, m.: vrijë tafel, vrij eten en drinken; -t^eppe, vr.: hooge stoep, bordes; -wasser, o.: vrij vischwater; -werber, m. (-werberin, vr.): tusschenpersoon om een huwelijk tot stand te brengen; -werbe-rei'\ vr.: (het) moeite doen om een huwelijk tusschen twee andere personen tot stand te brengen; -willig, bv. n.: vrij-wïllig iein -williger: een vrijwilliger; die -willigen: de vrijwilligers); -willigkeit, vr.: vrijwilligheid, vrijë wil, eigen be-weging; -zette.1, m.: vrij-biljet; zügig, bv. n.: vpijgesteld van de belasting op landverhuizing; -zügigkeit, vr.: vrijstelling van de belasting op landverhuizing, (fig.) vrijheid om te gaan waarheen men wil. |
Frei'e, o. (-n): open lucht, (fig.) vrijë natuur, buiten; ins - gehen: naar buiten gaan (d. i. buiten 't stadsgewoel). frei'en, w. b.: 1) vrijmaken, vrijstellen (der Gefrei'te: de korporaal der infanterie), 2) trouwen, tot vrouw nemen; w. o. onr. h.: vrijën (- um: om, naar), (fig.) dingen naar, staan naar. Frei'er, m. (-s; mrv. -): (fam.) vrijer, minnaar. Zie Freiers; I -dings, bw.: vrijwillig, uit eigen beweging. Freierei', vr.: (fam.) 1) vrijërij, verkeering, 2) gevrij. Frei'ers, in Sam. I auf -füssen gehen: van plan zijn om te gaan vrijën, verkeering zoeken; -mann, m.: vrijer, minnaar. freilicli, bw,: 1) natuurlijk, zeer zeker, ongetwijfeld; 2) wel is waar;3)o ia. Frei'sain, in Sam. 1 -kraut, o.: (pik.) vergeet-me-nietje; pensee-bloempje; -rose, vr.: (pik.) penningkruid, stuiverskruid. Frei'uns^ vr.: I) vrijmaking; vrijstelling; 2) vrijplaats; 3) open lucht, (fig.) vrijë natuur, buiten. Ifremcl, bv. n.: vreemd (i. a. b.); uitheemsch (inz. pik.); sich -gegen Jeman-den stellen (gegen Einen - thun): doen alsof men iemand niet kent; das ist mir -: (fig.) dat komt mij vreemd voor, daar begrijp ik niets van; sich in -e Handel mischen: (fig.) zich met andermans zaken inlaten. Ifremd, in Sam. I-artig, bv.n.: vreemdsoortig, vreemd, (fig.) vreemd, wonderlijk, zonderling; -artigkeit, vr.: vreemdsoortigheid, l.fig.) wonderlijkheid, zonderlingheid; -geboren, bv. n.: in een ander land geboren; -heit, vr.: vreemdheid (i. a. d.), (fig.) onbekendheid; -namig, bv. n.: een vreemden naam voerend, pseudoniem; -sucht, vr.: voorliefde voor al wat uit den vreemde komt; -süchtig, bv. n.: metal wat uit den vreemde komt ingenomen; -thümelei' [tl, vr.: gedweep met al wat uit den vreemde komt; -wort, o.: vreemd woord, aan eene andere taal ontleend woord; -wörterbuch, o.: woordenboek van benamingen en uitdrukkingen ontleend aan andere talen, lexicon van vreemde woorden. Fremde, vr.: buitenland; in die -ziehen (gehen): naar buitenslands gaan, naar den vreemde gaan; aus der - kommen : uit den vreemde (van buitenslands) komen. 1 -, m. en vr.: vreemde, vreemdeling. Frem den, in Sam. I -amt, o.: vreemdelingen-bureau; -buch o.: vreemdelingen-boek, register der vreemdelingen; -führer, m.: wegwijzer, gids; -gesetz, o.: vreemdelingen-wet; -legion, vr.: (mil.) vreemden-legioen; -zimmer, o.: kamer der vreemdelingen, (fig.) logeerkamer. Freiiid'ling:. m. {-es, -s; mrv. -e): vreemdeling; I Fremd'lingsrecht, o,: recht van naasting (om de nalatenschap in bezit te nemen van iemand, die niet genaturaliseerd is). frequent', bv. n.: druk, veelvuldig (bw.: dikwijls), (fig.) druk bezocht; fre-quentativ', bv. n.: (tik.) eene herhaling |
FREQUENTATrVUM.
|
aanduidend; Frequentati'vum, o. (-s ; mrv. -ti'va): (tik.) werkwoord van herhaling; frequenti'ren liej, w. b.: 1) bezoeken, 2) omgrang- houden met; Frequenz', vr.: toevloed van menschen, druk bezoek, drukke loop. Fres'lco, o. (-s; mrv. -s); fresco; I -gemalde, o.: fresco-schilderij; -maler, m.: fresco-schilder; -malerei', vr.: (het) fresco-schilderen, (het) schilderen al fresco. Fress, in Sam, I -bauch, m.: (pop.) vreetzak, gulsbrok; -begrieng, bv. n.: vraatzuchtig, gulzig, vreterig; -fieber, o.: vreetkoorts, (Hg,) onverzadelijke honger; -gierde, vr.: vraatzucht, gulzigheid; -gierig, bv. n.: vraatzuchtig, gulzig, vreterig; -glocke, vr.: U'am.) etensklokje, etensuur; -haftigkeit, vr.: vreterigheid;-krank-hfit, vr.: vreetziekte, (fig.) onvcrzadelijk-heid; -lust, vr.: trek om te vreten ;-lustig, bv. n.: verlangend naar vreten;-napfchen, o.: vretensbakje; -rehe, vr.: (vea.) maagpijn, (het) zuur; -sack, m.: 1) voederzak, 2) vreetzak, gulsbrok; -spitze, vr.: (ins.) voelhoorn, voelspriet; -sucht, vr.: vreetziekte; -trog, m.: voederbak; -wanst, m.: vreetzak, gulsbrok. Fress'e, vr.: (pop.) bek. fre^s en. w. o, n. onr. en w. b. onr. (friss'est, fnsst; frass; friss; gefress'en): vreten, opvreten; in sich -: verslinden, verzwelgen; um sich -: invreten, meer en meer om zich heen vreten; sein Leid -: zijn leed verkroppen; einen Narren an etwas gefressen liaben: (spr.) verzot zijn op iets. I z. n. o. (-s): (het) vreten; tress'er, m. (-s; mrv. -): vreter; Fresserei', vr.: (pop.) vreten, brassen, overdaad; Fress'erin, vr, (mrv. -nen): vreetster; fress'ig, bv. n.: vreterig, gulzig; Fress'igkeit, vr.: vreterigheid, gulzigheid. Frett, o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) fret; I -jager, m.: jager met net fret; -wiesel, o. (-s; mrv, -) fret. Frett'chen, o. (-s; mrv, -): (drk.) fret; -jagen: met het fret jagen. fretti'ren Lie|, w. o. h. en w. b.: met het fret jagen. Freu'de, vr.: vreugde, genoegen, pleizier, blijdschap; seine - haben an: pleizier hebben in; - erleben an: vreugde beleven van; -empfinden über: verheugd zijn over; es macht mir -: het doet mij genoegen; ich mache mir eine - daraus: ik maak er mij een genoegen van; Einem eine - machen: iemand pleizier doen; ich bin vor - ausser mir: ik ben uitgelaten van blijdschap; vor - hüpfen: dansen van blijdschap; voller - sein: in de hoogste mate verheugd zijn, zeer blijde zyn; (ook:) dolveel pleizier hebben; mit -: met genoegen, met pleizier. Zie Fremlen; I -trunken, bv. n.: vreugdedronken, dronken van blijdschap. |
Freu'den, vr.mrv.: genoegens, pret, pleizier; mit -: met genoegen, met pleizier; die - der Jugend: de genoegens der jeugd; herrlich und in - leben: (fam.) in de lorum leven, in een soes van pleizier leven; I -arm, bv. n.: vreugdeloos; -becher, m.: vreugde-beker; -bezeigung, vr.: vreugdbetoon (mrv.: vreugde-bedrijven); -bliek, m.: 1) blijde blik, 2) korte vreugd; -bote, vreugde-bode: -botschaft,, vr.: blijde boodschap, blijde tijding;-fahne,. vr.: vreugde-vlag; -feier, vr.: vreugde-viering, vreugde-feest; -feind m.: vijand van vroolijkheid; -fest, o.: vreugde-feest; -feuer, o.: vreugdevuur; -gesang, m.: 1) (het) vroolijke zingen, 2) vreugde-lied; -geschrei, o.: vreugde gejuich (ein drei-maliges -geschrei erheben; een driewerf herhaald gejuich aanheffen); -haus, o.: 1) huis van pret, 2) woning der blijdschap, 3) slecht huis; -leben, o.: genoeglijk leven; -leer, bv.n.: vreugdeloos;-lied, vreugdelied; -los, ^ bv. n.: vreugdeloos; -madchen, o.: meisje van pleizier; -mahl, o.: vreugdemaal, feestmaal; -meer, o.: (dk.) zee van genoegens; -opfer. o.: vreugde-offer,dank-offer;. -pferd, o.: parade-paard; -post, vr.: blijde tijding; -r^ich, bv. n.: van vreugde opgetogen; -saai, m.: (fig.) rijk der hemelen^ (de) hemelzalen (mrv.); -schiessen,o.: (het) lossen van vreugdeschoten; -schuss, m.: vreugde-schot; -spiel,o.: blijspel; -sprung, m.: sprong van bli.idschap; -störer, m.: spelbreker; -tag, m.: 1) vreugde-dag, 2) vroolijke dag; -tanz, m.: 1) dans van blijdschap, 2) vroolijke dans; -taumel, o.t 1) overmaat van blijdschap, 2) vreugderoes; -thrane, vr.: vreugde-traan; -ton. m.: vreugde-toon; -traum, m.: blijde droom, aangename droom . -trunk, m.: feestdronk; -wein, m.: feestwijn -zeichen, o.: vreugde-teeken; -zeit, o.: tijd van genoegens, prettige tijd. freudig, bv. n.: genoeglijk; I -keit, vr.: genoeglijkheid. f reu'en, w. b.: verheugen, verblijden. I -, w. onpers. h.: verheugen, genoegen doen: es treuet mich: het verheugt mij, het doet mij genoegen (pleizier), ik ben blij. | sich -, w. w.: zich verheugen, blijde zijn; sich - aut' etwas: zich blij maken met de gedachte van iets; sich - über: zich verheugen over; sich einer Sache -i zich over iets verheugen; sich im Voraus -: zich bij voorbaat verheugen. Freund, m. (-es, -s; mrv. -e): vriend,. (fi£.) bloedverwant; ein - sein von: een vriend zijn van, (fig.) houden van, gaarne mogen; kein - einer Sache sein (kein -von einer Sache sein): niet van iets houden, iets niet mogen; er hat vornehme -e: 1) hij heeft voorname vrienden, 2) hij heeft goede familie; I brüderlich, bv. n.: echt broederlijk; -los, bv, n.: zonder vrienden, van vrienden verstoken; -nach'barlich, bv. n.: echt buurschappelijk; -recht, o.: 1) recht der vriendschap, 2) recht van familie-betrekking; -vet'terlich, bv, n.: 1) echt neefschappelijk, 2) eent familieachtig. Freim'din, vr. (mrv. -nen); vriendin. freund'lieli, bv. n.: vriendelijk; (fig.) lief; I -keit, vr.: vriendelijkheid; (fig) liefheid, (het) lieve. Freund'schaft, vr.: vriendschap; (fig.) bloedverwantschap, familie-betrekking; (ook:) vriendschapsbetoon, vriende-lijkheid; richtige Rechnung erhalt lange -: (spr.) korte rekeningen maken de beste vrienden. Zie Freundscliafts. freund sehaftlicli, bv. n.: vriendschappelijk. Freund'scliafts, in Sam. 1 -beweis, m.: bewijs van vriendschap; -bezeigung. |
FREUNDSCHAFTSBÜNDNISS. 213
FRIESLaNDER.
|
vr • bewijs van vriendschap (mrv. -bezei-iniueen: enk. vriendschapsbetoon);-bünd-■niss |s], o.; verbond van vriendschap; -dienst, m.: vriendschapsdienst; -insein, vr mrv.: (adk.) Vriendschapseilanden; -stüokchen, o.: staaltje van vriendschap; -trieb in.; behoefte aan vriendschap; -versi'cherung:, vr.; verzekering van vriend-srhftD Frê'vel, m. (-s; mrv. -): 1) vergrijp, ■n misdrijf, euveldaad, gewelddaad; em - begehen (verüben) an: zich vergrijpen aan (tegen), zondigen tegen; ein - sem an (ein - sein gegen); een vergrijp zijn tegen; I -haft, bv. n.; (fig.) beleedigend, kwetsend, krenkend; -haftigkeit, vr.: lt;rcht.) officier van justitie; -wort, o.: kwetsend (krenkend, beleedigend) woord; -zunge, vr.: (fig.) kwade tong, uooze 'quot;fré'ventUcli, bv. n.: beleedigend, kwetsend, krenkend. Frevler, m. (-s; mrv. -): vergrijp-pleger, overtreder; krenker, kwetser; schuldige; frev lerisch, bv, n.: Zie frevel-haft. „ v Fri'aul. o. (-s): (adk.) Friuh. Fried, in Sam. I -bruchigr, bv. n.: den vrede schendend; -fertig, bv. n.: vreedzaam, vredelievend; -fertigkeit, vr,: vreedzaamheid, vredelievendheid; hag, m.: 1) heining, haag, heg, 2) omheinde plaats; -hof, m.: kerkhof. Godsakker, rustplaats der dooden; -liebend, bv.n,: vredelievend; -los, bv. n.: 1) zonder vrede, twistziek, U) vogelvrij, nergens veilig; -sam, bv. n.: -vreedzaam, rustig; -samkeit, vr.: vreedzaamheid, rustigheid; -selig (-voll), bv.n.: Zie -Ham; -zaun, m.: Zie -hag:. Fried'chen,o.(-s; mrv.-): Grodfriedje. Frie'de, m.: (-ns): vrede; (fig.) rust, kalmte; - ernahrt,Unfriede verzehrt: (spr.) eendracht kweekt, tweedracht breekt; I -bann, m: bevel om zich rustig te houden; -feuer, o.: Helena-vuur, Sint-Elmus-vuur; -fürst, m-: vredevorst; -gebot,o.: bevel om zich rustig te houden; -kauf, m.: koop voetstoots. Frie'del, m. (-s): Fritsje, Freekje. IFrie'den, m. (-s): vrede; Einen mit lt;Einen in) - lassen: iemand met vrede lt;met rust, ongemoeid) laten. Ifrie'den, w. b.: omheinen. Frie'dens, in Sam. ! -abschluss, m.: lt;het) sluiten van den vrede, vredesverdrag; -absicht, vr.: vredelievende bedoeling; -anerbieten, o. ( antrag, m.): vredesvoorstel (-antrage machen: vredesvoorstellen doen); -artikel, m. (-bedingung, vr.): vredesvoorwaarde; -bote, m.: vrede-bode; -botschaft, vr.: 1) vredelievende boodschap of tijding, 2) bericht van het sluiten van den vrede; -brecher, m.: verbreker (schender) van den vrede; -bruch, rn.: 1) vredebreuk, 2) verbreking (schending) van den vrede; -brüchig werden: den vrede schenden ;-buch? o.: boek des vredes; -bund, m. (-bündmss [s], o.): verbond van vrede; -einleitungen, vr. mrv.: preicminariën van tien vrede; -engel, m.: en^rei des vredes; -fahne, vr.: vredevlag; -feier, m.: viering van den gesloten vrede; -feind, m.: vijand van (den) vrede; -fest, o.: vrede-feest, feest van den vrede; -feuer, o.: vreugdevuur over- het sluiten van den vrede; -flagge, vr.: vredevlag, witte vlag; -fürst, m.: vredevorst; -fuss, voet van vrede; -gedanken, m. mrv.: vredelievende gedachten; -gericht, o.: vredegerecht; -gesandte, m.: vredebode; -geschaft, o.: 1) onderhandeling over (totstandbrenging van) den vrede, 2) werk des vredes; -gesinnungen, vr. mrv.: vredelievende bedoelingen; -göt-tin, vr.: godin des vredes; -handel, m.: |
1) onderhandeling over den vrede, 2) vredesverdrag; -herold, m.: banierdrager des vredes; -instrument, o.: vredesverdrag; -kongress, m.: vredescongres; -kuss, m.: vrede-kus; -medaille, vr.: gedenkpenning als aandenken van den gesloten vrede; -mediation', vr.: bemiddeling (tusschen-komst) om den vrede tot stand te brengen; -münze, vr.: Zie -medaille; -nachricht, vr.: -botschaft; -pfeife, vr: vredes-^ijp; -post, vr.: Zie -botschaft; -pralimina-nen, vr. mrv.: preliminariën van den vrede; -punkt, m.: voorwaarde (beding) van het vredesverdrag; -rath jt], m.: vredes-con-gres; -richter, m.: vrederechter; -schluss, m.: (het) sluiten van den vrede, vredesverdrag; -schuss, m.: (zeew.) schot als verzekering dat het schip geene valsche vlag voert; -stab, m.: stat des vredes (staf der vredesgezanten); -stifter ra.: vredestichter; -stiftung, vr.: vrede-stichting, (het) vrede-stichten; -störer, m.: rustverstoorder, (fam.) roervink, (fig. fam.) spelbreker ;-störung, vr.: verstoring van den vrede; -tag, m.: dag van vrede, vrededag; -trak-tat, o.: vredes tractaat, tractaat van vrede, vredes-verdrag; -unterhandler, ra.: onderhandelaar over den vrede; -untcrhandlung, vr.: onderhandeling over den vrede; -ur-kunde, vr.: vredesverdrag, vredes-tractaat; -vermittler, m.: totstandbrenger van den vrede; -verein, m.: 1) vrede-bond, 2) vredescongres; -vermittlung, vr.: (het) totstand-brengen van den vrede; -versammlung, vredes-congres; -vertrag, m.: vredesverdrag, vredes-tractaat; -voll, bv. n.: vreedzaam, vredelievend; -vorschlag, m.: vredes voorstel, voorstel van vrede; -zeit,vr.: tijd van vrede, vredes-tijd. Friederi ke, vr.: Frederica. fried lich, bv. n.: vreedzaam, rustig; [ -keit, vr.: vreedzaamheid, rustigheid. Fried rich, m. (-s): Frederik; I Fried-richsd'or', m. (-) (of: Friedriehspistole, vr.): (mtw.) Frederikd'or. fried'sam, bv. n.: Zie friedlich. Frier', in Sam. I -punkt, m.: vriespunt. frie'ren, w. o. onr. h. en s. en w. onpers. onr.h.(fror; ^efro'ren): 1) vriezen, 2) bevriezen, dichtvriezen; es friert: het \riest; es friert Stein und Bein: (spr.) het vriest dat het kraakt; es hat gefroren: het heeft gevroren; der Fluss ist gefroren: de rivier is dichtgevroren; 3) mich friert: ik heb het koud, ik ben koud. / Frie'ren, z. n. o. (-s): 1) (het) vriezen; 2) gewaarwording van koude; das - haoen: door en door koud zijn, verstijfd zijn van de kou, bibberen van de kou. Fries. m. (-es; mrv. -e): (kleedingstof:) vries, duffel; (bwk.) fries, kroonlijst; (aan feschut:) band, rand; I -land, o. (-s): (adk.)eschut:) band, rand; I -land, o. (-s): (adk.) riesland; -lander, m. (-s; mrv. -): Fries |
FEIESLaNDERIN.
214
FROHNKORK
|
(mrv.: Friezen); -landerin, vr. (mrv. -nen): Friezin; -landisch, bv.n.: Friesch; -macher, m,: dulfelwever; -rock, m.: duffelsche jas. Frie'se, m. (-n; mrv. -n): Fries (inboorling: van Friesland); die -n: de Friezen. Frie'sel, m. en o. (-s): (grnk.) derrothe [tj het roodvonk; der weisse de mazelen. fries'iscli, bv. n.: Friesch; -er Reiter: (mil.) Spaansche ruiter. frikassi'ren Liel, w. b. (kkk.) een fricassee maken van, fruiten en opstoven. Friktion', vr.: wrijving; fnktioni'ren [ie], w. b.: wrijven; Iriktions', in Sam. (-feuerzeug, o.: vuurslag; -zündhölzchen, o.: lucifertje). Fring:, in Sam. I -eisen, o.: wring-ijzer, wringstok. fring'en, w. b.: wringen. Ifrisch, bv. n.: friseh; (fig.) versch; (van waschgoed:) schoon; (van metalen:) gezuiverd, zuiver; (van steen:) vast, hard; es ist heute etwas -: het is vandaag min of meer frisch; - und gesund: frisch en gezond; eine-e Farbe: eenefrissche kleur; -e Butter: versche boter; - Brod: versch brood; ein -es Ei: een versch ei; -e Luft schopten: versche lucht scheppen; -es Wasser: versch water; -e Pferde: versche paarden; - Truppen: versche troepen; -e Zufuhr: versche toevoer; es liegt mir noch im -en Andenken: het ligt mij nog versch in het geheugen : auf -er That: op heeter-daad; -e Wasche; schoon goed, schoon linnen; ein -es Hemd: een schoon hemd; -es Blei: gezuiverd lood3 -machen: Zie frischen. I -, bw.: 1) frisch; 2) versch; - gewagt ist halb gewonnen: (spr.) friach gewaagd is half gewonnen, een goed begin is net halve werk; von -em: opnieuw, nog eens; - darauf los: frisch er op los; - auf: (tsw.) wakker op! IFrisch, in Sam. I -arbeit, vr.: ertssmelting, metaal-zuivering; -backen, bv. n.: verschbakken, versch; -backer, m.: bakker die zelf eene bakkerij heeft (in tegenstelling van „koude bakkerquot;, aie brood verkoopt, dat bij een ander gebakken is): -balg, m;: kleine blaasbalg (in smelt-ovens): -blei, o.: gezuiverd lood: -eisen, 0.: 1) gezuiverd ijzer, 2) fgehard ijzer; -esse, vr.: smelt-oven (voor de metaal-zuivering); -feuer. 0.: vuur van een smelt-oven;-gestein, o.: vaste rotssteen; -herd, m.: Zie -esse; -knecht, m.: knecht in eene erts-smelterij; i.das) -machen, z. n. o.: ertssmelting, metaal-zuivering; -maler, m.: fresco-schilder; -malerei, vr.: (het) schilderen al fresco; -melk (-milchend), bv. n.: pas melk gevend; -ofen, m.: Zie-esse; -schlacke, vr.: metaal-slak; -stück, o.: (een) stuk metaal na de eerste smelting. Frisch'e, vr.: 1) frischheid; 2) versch-heid; 3) (jag.) plaats waar het wild gaat drinken. frisehen, w. b.: (metaal:) zuiveren door smelting; (geweren:) van eene nieuwe fretrokkene loop voorzien; (jachthonden:) aten purgeeren. I -, w. 0. h.: (jag.) jongen werpen, jongen.retrokkene loop voorzien; (jachthonden:) aten purgeeren. I -, w. 0. h.: (jag.) jongen werpen, jongen. Frisch'ep, m. (-s; mrv. -): smelter (in metaal-smelterijën); frisch'erdings, bw.: onlangs, kort geleden; Frisch'ling, m. (-s; mrv. -e): jong everzwijn. |
Friseur', m. (-s; mrv. -s): kapper. Frisir' [ie], in Sam. I -bohrer, m.: fijne drilboor; -eisen, o.: (kappers-) krul-ijzery friseer-ijzer; -kamm, m.: friseer-kam; -mühle, vr.: kras-molen, nop-molen (machine om laken te noppen); -scheibe, vr. kras tafel. frisi'ren [ie], w. b.: (haar:) friseeren, in (op) de krul zetten; (laken:) noppen, opkrassen; (zeew.) met poortlaken voeren (de poorten). friss, frissest/frisst: Zie fressen. Frist, vr.: termijn, tijd, uitstel, verdaging, opschorting; in Jahres-: binnen een jaar; I -befehl, m.: (rcht.) vonnis waarbij een vroeger gestelde termijn verlengd wordt; -gesuch, o.: (rcht.) verzoek om uitstel; -verlangerung, vr.: verlenging van den termijn. frist en, w. b.: eenen termijn bepalen voor, verdagen, tot later verschuiven, uitstellen; (fig., iets) op de lange baan schuiven; das Leben -: zijn leven rekken; Einem das Leben -: iem. in het leven houden, (fig.) iemand het leven redden; l-weise, bw.: in termijnen. Frisur', vr.: gekapt haar, kapsel (mod.) falbala, strook. Fritt, m. (-es; mrv. -e): fretboor, fret; I -bohrer, m.: fretboor; -ofen, m.: calci-neer-oven, glassmelters-oven; Frit'te, vr.; glasspijs, mengsel voor eene smelting glas; Prit'tenpfanne, vr.: smeltkroes. Fritz, m.: Frits, Frederik. froli, bv n.: blij, blijde, opgeruimd ;-e Botschaft: blijde boodschap,goede tijding; eines Dinges - werden: zeer in zijn schik zijn met iets; immer -en Muthes ft) sein: altijd opgeruimd van humeur zijn; I -ge-fühl, o.: vergenoegdheid, gevoel van tevredenheid; locken, w. o. h.: juichen, jubelen (frohlocket dem Herrn: bijb.: juicht den Heer): -müthig [t], bv. n.: blijmoedig, opgeruimd; -sinn, m.: blijmoedigheid, opgeruimdheid; -sinnig, bv, n.: blijmoedig, opgeruimd. fröh'Iicli, bv.n.: vroolijk, goedgeluimd; I -keit, vr.: vroolijkheid, vroolijke stemming, goede luim. Frohn [Fron], m. (-es, -s ; mrv. -e): (door den leenheer aangestelde) deurwaarder; I -acker, m.: akker waaraan de verplichting tot heerendiensten verbonden was; -altar, m.: hoog-altaar; -amt, o.: (kkl.) hoogmis; -arbeit, vr.: Zie Frohne^ -bar, bv. n.: tot heerendiensten verplicht; -bauer, m.: tot het verrichten van heerendiensten verplichte boer; -dienst, m.: heerendienst, leendienst; -fasten, o.: (kkl.) Quatertemper (driedaag-sche Vasten bij den aanvang van elk vierendeeljaars); -feste, vr.: gijzeling:; -frei. bv. n.: van heerendiensten vrij; -freiheit, vr.: bevrijdheid van de verplichting tot heerendiensten; -fuhre, vr.: ver- Ï)lichte wagenvrachtdienst; -geld, 0.: be-asting in geld in plaats van heerendiensten; -gut, o.: grond waaraan de verplichting tot het doen van heerendiensten verbonden was; -herr, m.: leenheer; -hof,m.: boerderij waaraan de verplichting tot heerendiensten verbonden was; -hufe, vr.: Zie)lichte wagenvrachtdienst; -geld, 0.: be-asting in geld in plaats van heerendiensten; -gut, o.: grond waaraan de verplichting tot het doen van heerendiensten verbonden was; -herr, m.: leenheer; -hof,m.: boerderij waaraan de verplichting tot heerendiensten verbonden was; -hufe, vr.: Zie -acker; -knecht, m.: knecht van des leenheers deurwaarder; -korn, o.: koorn voor hen die heerendiensten verrichten |
FKOHNLEHEN.
FRUCHTBALG.
215
|
-lehen (-lehn), o.: leengoed waarop de verplichting tot het doen van heerendiensten rustte; -leich'nam, o.: (kkl.) Corpus Christi (het Heilige Lichaam van Christus, het Heilige Sacrament); -leich namsfest, o.: Heilige Sacramentsdag; -leich'nams-woche, vr.: octaaf van den Heiligen Sacramentsdag ; -pferd, o.: korvee-paard, paard waarmee de verplichte heerendienst verricht werd; -pflichtig; bv. n,: tot heerendiensten verplicht; -pflichtigkeit, vr.: gehoudenheid tot het verrichten van heerendiensten; -recht, o.: recht om van de on-derhoorigen heerendiensten te vorderen, (fig.) gemeente-wet, gemeente-verordening; -register, o.: korvee-boek, register der heerendiensten; -tag, m.: korvee-dag, dag waarop de verplichte heerendienst verricht werd of moest worden ;-vogt, m.: opzichter over de heerendienstplichtigen, taakgever; -weise, bw.: als verplichte heerendienst. Froli'ne [Fro'nej, vr.: (hist.) heerendienst, leendienst; zur - arbeiten: werk als verplichte heerendienst doen. froh nen [fro'nenl, w. o. h.: (hist.) verplichte heerendiensten verrichten, (fig.) slaven, zwoegen, zich afslooven; Einem -: (fig.) net werk voor iemand doen zonder er voor betaald te worden, (ook:) zich voor iemand afslooven; Jemands Launen -: (fig.) zich schikken naar iemands luimen, iemands nukken ontzien; seinen Lüstcn -: (fig.) de slaaf wezen van zijne eigene hartstochten; der Sünde -: (fig.) willens en wetens de zonde dienen. fröh'nen [fro'nenl, w. o. h.: Zie frohnen. FrtHi'ner [Frö'ner], m. (-s; mrv. -): heerendienstplichtige, verrichter van verplichte heerendiensten. fromm, bv. n.: vroom, (fig.) goed, braaf, deugdzaam; (ook:) mak, gehoorzaam, gedwee; sich - stellen: zich vroom houden, den vrome uithangen; -e quot;VVün-sche: (fig.) vrome wenschen (wenschen die nimmer vervuld zullen worden); - wie ein Lamm: spr.) zoo mak als een schaap; ein -es Pferd: een mak paard; 1 -erz, o.: zilverhoudend lood-erts; -herzig, bv. n.: vroom en goed, braaf; -sinn, m.: vroomheid. Frömmelei', vr.: 1) schijnheiligheid, 2) kwezelarij; frömm'eln, w. o. h.: 1) den vrome uithangen, 2) kwezelen. fromm en, w. o. h.: baten, goed (nuttig, dienstig) zijn voor, tot nut (tot voordeel) strekken. | -, z. n. o. (-s): nut, voordcel ; das dient zu Eurem -: dat is voor uw bestwil. Frömm'igkeit, vr.: vroomheid, godsvrucht; (fig.) vromigheid, schijnvroomheid. Frömm'ler, m. (-s; mrv. -): 1) schijnheilige, huichelaar, 2) kwezelaar, fijne; Frömm'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) scnijn-vrome, huichelaarster, 2) kwezel, fijn zusje; Frömm'ling, m. (-s; mrv. -e): Zie Frömmler. Fron'de, vr.: (hist.) Fronde. Front, in Sam. I -marsch, m.: frontmars ch. Fron'te, vr.: front (i. a. b.); - ma-chen: front maken; I -linie, vr.: frontlinie. |
Frosch, m. (-es; mrv. Frösch'e): kik-vorsch, kikker; (hik. en vea.) kikvorsch-gezwel; (vuurwerk:) voetzoeker, zwermer; ivan een slot:) kom, plaat; (bij kuipers:) werk, uitgeplozen touw; (akk.) zwade, zwad; (tim.) ladder; ifig.) haak; I -ader, vr.: (ontl.) kikvorsch-ader; -biss, m.: (hik.) kikvorschenbeet; -braten, m.: (kkk.) kik-vorschenbilletjes (mrv.); -eisen, o.: mes om het kikvorschgezwel uit te snijden; -fisch, vr.: (visch:) zeewolf, zeeduivel;-ge-quak, o.: kikvorschen-gekwaak;-geschwuist, o.: kikvorschgezwel; -lache, vr.: kikvor-schen-poel, (fig.) stinksloot; -laich, o.:kik-vorschen-schot, kikvorschen-zaad; poffel, m.: (pik.) water-weegbree; -öl, o.: kikvor-schen-olie; -quappe, vr.: donderpadde; -pfeffer, m.: (pik.) water-eppe; -sattel, m.: zadel zonder rugsteun; -schnapper, m.: boog om kikvorschen te schieten; -stein, m.: (min.) paddesteen; -teich, m.: kik-vorschen-vijver; -wurm, m.: kikvorschen-larve. Fröscli'chen, o. (-s; mrv. -): kik-vorschje, kikkertje. Fritech'el, o. (-s; mrv. -): (mnw.) ladder-stut. frösclien, w. o. h.: kikvorschen vangen. Frëscli'lein, o. (-s; mrv. -): kik-vorschje. kikkertje; I -geschwuist, o.: kikvorschgezwel. Frost, m. (-es): 1) vorst, vriezend weder; 2) koortsrilling, koortshuivering; (fig.) doodstrijd, stuiptrekkingen (mrv.) des doods, (ook:) gebreK aan bloed op den ouden dag; (fig. ook:) ijskoudheid; - in den Füssen; wintervoeten; I -beule, vr.: winterbult, winter (aan handen of voeten); -bohrer, m.: boor om een bevroren grond te boren; -brand, m.: brandblaar; -mittel, o.: middel voor winterhanden en wintervoeten; -monat, m.: wintermaand ; -nacht, v.: vriezende nacht; -pflaster, o.: pleister voor winterhanden en wintervoeten; -rauch, m.: rijm, rijp; -salbe, vr.: zalf voor winterhanden en wintervoeten; -wetter, o.: vriezend weder. fröst'eln, w. onpers. h.: 1) min of meer vriezen; es fröstelt: het vriest een weinig; 2) huivering veroorzaken; mich fröstelt: ik heb koude huiveringen; fröst'elnd, bv. n,: rillig, huiverig. frost'en, w. onpers. h.: Zie het w. onpers. frösteln. frost'ie, bv. n.: vriezend, koud; (van menschenl) rillig, huiverig, (ook:) kouë-lijk; (fig.) ijskoud. 1-, bw.: ijskoud, op eene ijskoude manier. Frost'ling, m. (-s; mrv. -e): kouëlijk mensch. frotti'ren [ie], w. b.: wrijven; inwrijven. IFrucht, vr. (mrv. Früch'te): vrucht (i. a. b.), (inz.) boomvrucht, ooft, fruit, (ook:) veldgewas, (inz.) graan, koorn; (vlk.) lijfsvrucht; (fig.) vrucht, gevolg, uitvloeisel; I -abgabe, vr.: 1) belasting op graan, 2) als belasting van het gewas op te brengen graan; -acker, m.: graanakker, koornveld; -ansetzen, z. n. o.: vruchtzetting ; -ast, m.: vruchtdragende (boom-)tak; -auge, o.: vruchtknop; -ausfuhr, vr.: uitvoer van graan; -balg, m.: vruchtdop, |
FRüHTRAUBE.
FRUCHTBAR.
216
|
vrucht-omkleedsel; -bar, bv. n.: vruchtbaar; -barkeit, vr.: vruchtbaarheid; -bau, m.: graanteelt; -baum, m.: vruchtboom (-baumzucht, vr.: teelt van vruchtboomen); -beet, o.: (tuin-)bed om vruchten te telen; -behaltniss [sj, o.: vmcht-omkleedsel; -bil-dungr, vr.: vorming van de vrucht; -blüthe [tl, vr.: vruchtzettende bloesem; -boden, m.: graanzolder, koornzolder, (fig.) graanschuur, koornschuur. (pik.) zaadbodem; -brand, m.: bederf (brand) in het koorn; -branntwein, m.: koornbrandewün; -brin- fend, bv. n.: vruchtdragend, (ng.) voor-end, bv. n.: vruchtdragend, (ng.) voor- eelig, (ook:) nut-stichtend; -buche, vr.: eikels dragende beukeboom; -darre, vr.: eest; -decke, vr.: vliesje (velletje, schil, omkleedsel) van de vrucht; -dieb, m.:dief van te veld staand grewas of van boomvruchten; -eiche, vr.: eikels dragende eikeboom ; -entwickelungsperiode, vr.: tijdperk waarin de vrucht zich ontwikkelt; -erde. vr.: teel-aarde, tuin-aarde;-ertrag, m.: beschot (van graan), opbrengst (van veldgewas of van boomvruchten);-essend, bv. n.: veldgewas-etend; -essig, m.: vruch-ten-azijn. IFrucht'lfüule, vr.: bederf in het koorn; -feld, o.: koornveld, graan-akker; -fressend, bv, n.: veldgewas-vretend; -för-mig, bv. n.: vruchtvormig ; -garten, m.: boomgaard (pop.: boogerd); -gefilde, o.: koornveld, graan-akker; -gehange, o.: (bwk.) lofwerk, festoen; -gehause, o.: vrucht-omkleedsel; -gelander, o : spalier (latwerk) voor leiboomen; -geniesser, m.: (rcht.) vrucht-gebruiker;-genuss, m.: (rcht.) vrucht gebruik; -gewinde, o.: (bwk.) lofwerk, festoen; -gott, m.: (fab.) god van den oogst (Vertumnus); -göttin, vr.: (fab,) godin \an den oogst (Ceres), (ook:) godin der ooftboomen (Pomona); -gülte, vr.: in natura op te brengen belasting (van het veldgewas of van de boomvruchten), (inz.) koorn-tiend;-hain, m.: (kleine) boomgaard (pop.: boogerd); -halle, vr.: koornbeurs; -halter, m.: (ontl.) baarmoeder; -handel, m.: graanhandel; -handier, m.: graankoo-per; -handlerin, vr.: koopvrouw in granen; -hans, o.: koornhuis, graanzolder, (fig.) graanschuur, koornschuur, (tnb.) wintertuin, overdekte tuin met broeikassen; -haut, vr.: (pik.) vrucht-omkleedse]; -hautchen, o.: (ontl.) netvlies (van het oog), (vlk.) vlies van het foetus; -norn, o. (fab. en dk.) hoorn des overvloeds; -hülle, vr.: Zie -decke; -hülse, vr.: peul, schil, dop, bast (van vruchten). iFmchflkammer, vr.: koornzolder, (fig.) koornschuur, graanschuur; -kapsel, vr.: vrucht-omkleedsel, vliesje (schilletje) om de vrucht; -keim, vr.: vruchtkiem; -knospe, vr.: vruchtknop; -knoten, m.: vruchtkiem; -korb, m.: fruitmand; -körb-chen, o.: fruitmandje; -korn, o.: 1) graankorrel, 2) zaadkorrel; -kranz, m.: (bwk.) lofwerk, festoen; -kunde, vr.: vruchten-kunde, beschrijving van (verhandeling over) vruchten; -kundige, m.: vruchtenkenner, vruchtenkundige: -los, bv. n.: onvruchtbaar, (fig.) vruchteloos; -losigkeit, vr.: onvruchtbaarheid, (fig.) vruchteloosheid; -makier, m.: koornmakelaar; -maler, m.: vruchtenschilder; -malerei, vr.: (het) schilderen van v ruchten; -mangel, m.rgebrek (schaarschte) aan vruchten (inz. aan koorn); |
-mark, o.: vleezig deel van fruit; -markt,m.: koornmarkt; -mass, o.: koornmaat; -mes-ser, (m.) kcpornineter, (o.) fruitmes; -mo-nat, m.: (hist.) fructidor; -mus, o.: (kkk.) vruchtenmoes ; -niesser, m.: vruchtgebruiker; -niessung, vr.: vruchtgebruik; -preis, m.: graanprijs ; -reich, bv. n.: rijk aan graan, (fig.) rijk aan vruchten, (ook:) voordeelig; -schnur, vr.: (bwk.) lofwerk, festoen; -schrumpf, m.: indroging van vruchten of graan; -speicher, m.: koornzolder, graanzolder, (tig.) graanschuur; -sperre vr.: verbod op den uitvoer (of op den invoer) van graan; -staude, vr. (-strauch, m,): vruchtendragende struik; -stein, m. (min.) vruchtvormige steen; -stiel, m,: vruchtsteeltje; -stück, o.:(schl.) fruitstuk; -tragend, bv n.: vruchtdragend, (fig.) voordeelig (-tragender Baum: vruchtboom) ; -wechsel, m.: (akk.) afwisseling van gewas; -wein, m.: vruchtenwijn; -wolle, vr.: (pik.) vederkroon, wolkroon; -zehnte, m.: veldgewas tiend, (inz.) koorn-tiend; -zins, m.: akkerciins, (inz.) akkertiend ; -zinsherr, m : tienah«'ffer. Früelit'clieii, o. (-s; mrv. -): vruchtje, kleine vrucht; (tig.) kleine deugniet. fruch'ten, w. o. h.: vrucht dragen, tot nut gedijën, baat geven: nicht -: niet baten. frug:: Zie fragen. frugal', bv. n.: matig, sober; Fruga-litat', vr,: matigheid, soberheid. friili, bv. n. en bw.: vroeg; Ihre TJhr geht zu -: uw horloge gaat voor (loopt voor); I -apfel, m.: vroege appel; apri-kose, vr.: vroege abrikoos; -arbeit, vr.; ochtendwerk, werk in den vroegen morgen ; -auf, m.: ontijdig ter wereld gekomen kind; -beet, o.: (tnb.) broeibed; -birke, vr.: vroeg uitloopende berkeboom; -birne, vr.: vroege peer; -eiche,vr.:steeneik; -erbse, vr.: vroege erwt? jonge doperwt; -gebaren, z. n. o.: ontijdige bevalling, miskraam; -gebet, o.: ochtendgebed, morgengebed; -geburt, vr.: 1) ontijdige bevalling, miskraam, 2) ontijdig geboren kind; -gerste, vr.: vroege gerst: gewand, o.: ochtendgewaad, ochtenakleeding; -g^-tesdienst, m.: (kkl.) vroegdienst; -jahr, o.: voorjaar, lente; -kartotteln, vr. mrv.: vroege aardappelen; -kirche, vr.: (kkl.) vroegkerk, vroegdienst; -kirsche, vr.: vroege kers; klug, bv. n.: vroeg-wijs, te vroeg wijs; -kohl, m.: vroege kool; -kost, vr. ontbijt; -kosten, w. o. h. en w. b.: ontbijten; -messe, vr.: (kkl.) vroegmis; -mette, vr.: (kkl.L vroegmetten (mr-.); -mor'gendlich, bv. n.: zeer vroegtijdig; -mor'gens, bw.: des morgens in de vroegte; -nebel, m.: ochtendnevel, ochtendmist; -obst, o.: vroege fruit; -pfir'-siche, vr.: vroege perzik; -prediger, m.: vroegpreek-doener; -predigt, vr.: vroegpreek; -regen, m.: 1) ochtendregen, 2) voorjaarsregen ; -reif, bv. n.: vroeg-rijp; -reife, vr.: vroege rijpheid; -rose, vr.: vroege roos; -roth [tl, o.: morgenrood; -saat, vr.: voorjaars-gewas, (het) vroege zaaisel; -schlaf, m.: ochtenddutje;-sonne, vr.: ochtendzon; -standchen, o.: muziek of zang als ochtendhulde; -stück, o.: ontbijt; -stücken, w. o. h. en w. b.: ontbijten; -stunde, vr.: ochtend-uur, morgen-uur; -thau l.tl, m.: ochtenddauw; -traube, vr.: |
FüGEWORT.
217
|
vroege druif; -trunk, m.: ochtenddronk; -zeit, vr.: vroegte; -zeitig, bv, n.: vroegtijdig, vroeg; -zeitigkeit,vr.; vroegtijdigheid, vroegheid. Frühe, vr.; vroegte; in aller zeer in de vroegte. FrüU'ling:, m. (-es, -s; rary. -e): 1) lente, voorjaar; (fig.) lente-tijd des levens, vroege jeugd; 2) ontijdig ter wereld gekomen kind of dier, Früh'lingrs, in Sam. 1 -blume, vr.: lente-bloem, primula veria; -farbe, vr.: voorj aars-tint; -feier, vr.: lente-feest; -fieber, o.: voorjaars-koorts; -niege, vr.: (ins.) voorjaars-vlieg; -gerste, vr.: voor-jaars-gerst, vroege gerst; -haft, bv. n.: als in het voorjaar; -himmel, m.: voorjaarslucht, lente-hemel; -holzung,vr.: voorjaars-houthak; -jahr, o.: (fig.) lente-jaar, jaar uit den lente tijd des levens; -kleid, o.: voorjaars kleeding, (fig.) voorjaars-dos, lente-dos;-luft, vr.: voorjaars-lucht;-liift-chen, o.: voorjaarswindje; -markt, m. (-messe, vr.): voorjaars-markt;-monat. m.: lente-maand (Maart): -morgen, m.: lentemorgen; -nacht, vr.: voorjaars-nacht, lente-nacht; -nacht'gleiche, vr.: lentenachtevening; -pflanze, vr.: voorjaars- f)lant; -sonne, vr.: lente-zon;-tag, in.: ente-dag, voorjaarsdag; -wetter, o.: lente-weder, voorjaarsweer; -zeit, vr : voorjaar, lente.)lant; -sonne, vr.: lente-zon;-tag, in.: ente-dag, voorjaarsdag; -wetter, o.: lente-weder, voorjaarsweer; -zeit, vr : voorjaar, lente. IFuclis, m. (-es ; mrv. Füch'se): l)(drk.) vos; (fig.) vaalgeel paard, vospaard, vos; (ook:) roode vos (d. i. iemand met rood haar); (ook:) sluwe vos, geslepen vogel, uitgeslapen snuiter; (in de studentenwereld:) groen; (in biljartspel:) beest; (schertsend:) geelvinkje, goudstukje, stuk goudgeld (er hat Füchse: hij heeft moppen, nij heeft geld, hij is rijk). IFuclis, in Sam. I -affe, m.: vosroode aap; -amber, m.: zwarte amber ; -artig, bv. n.: vosachtig; -balg, m.: vqsse-vel (den -balg streichen: fig. fam.: pluimstrijken); -bart, m.: (pik.) kleine boksdoom, (fig.) rossige baard; -bau, m.: vossenhol; -beere, vr.: (pik.) braambes, braam; -bellen, o.: (het) keffen; -eisen, o. (-falie, vr.): vossenval; -feil, o.: vossevel; -fett, o.: vossenvet; -gans, vr.: (vog.) tadorna; -gebrame, o.: garneersel (boordsel) van vosse-bont; -geschoss, o.: (jag.) vossen-knip, vossenstrik ; -grube. vr.: 1) vossen-kuil (om er vossen in te vangen), 2) vossenhol; -haai% o.: vossenhaar, (fig.) rossig (roodachtig) haar; -höhle, vr.: Zie -grube; -hund, m.: vossenjagers-hond; -hütte, vr.; (jag.) huisje (hut) waar men op den vos loert; -insein, vr. mrv.: (adk.) Vqssen-eilanden; -jagd, vr.: vossenjacht; -jager, m.: vossenjager; -kaninchen, o.: Brazi-liaansch stinkdier; -kopf, m.: vosse-kop, (fig.) hoofd met rood haar, (ook:) sluwe vos, geslepen vogel, uitgeslapen snuiter; -koth Itl, m.: vossendrek, vossenkeutels (mrv.); -lehm, m.: gele mergel; -loch, o.: vossenhol; -mist, m.: Zie -koth; -monat, ra,: sprokkelmaand (Februari); -mütze, vr.: pèt van vosse-vel; -pelz, m.: 1) vossevel, 2) bont van voslt;e-vel (den -pelz an-zienen: fig.: met sluwheid te werk gaan); -perrücke, vr.: staartpruik; -prellen, o.: Jonas in den walvisch (een spel, waarbij eene deken aan de vier hoeken, dus door vier personen, vastgehouden wordt, terwijl iemand daarin ligt, die telkens in de hoogte geworpen en dan weder in de deken opgevangen wordt; -raude, vr.. vossenschurft, (het) uitvallen van het haar; -röhre, vr.: vossenhol; -roth UI, bv. n.: zoo rood als een vos, rossig; -schecke, vr.: roodbont paard (wit met roode plekken); -schiessen, o.: vossenjacht; -schrot, o.: (jag.) vossen-hagel, grove hagel; -schwanz, ra.: vosse-staart, (pik.) vosse-staart (den -schwanz streichen: fig.: pluimstrijken;den -schwanz machen, of: einen -schwanz abgeben: kwaadspreken achter iemands rug); -schwanzen, w. o. h.: pluimstrijken; -schwanzer. m.: pluimstrijker; -schwanze-rei', vr.: pluimstrijkerij: -schwanzerin, vr. (mrv. -nen): pluimstrijkster; -schwanze-risch, bv. n.: pluimstrijkerig;-schwanzig, bv. n.: met een staart; -schweif, m.: vosse staart, (fig.) staartpruik; -stute, vr.: rosachtige (vaalroode) merrie, vos-paard; -sucht, vr.: Zie -rRude; -traube, yr.: vossendruif; -übel, o.: Zie -rfiude; -wild, bv. n.: (gem.) manziek; -ziemer, m.: teellid van den vos. |
Fiichs'eheii, o. (-s; mrv. -): vosje, füchs'eln, w. o. h.: 1) stinken als een vos; 2) op de vossenjacht gaan; w. b,: 1) plagen, 2) voor den gek houden. fucli'sen, w. b. en o. h.: 1) plagen, kwellen; 2) bedriegen, misleiden;3) valsch spelen: 4) (biljart:) een beest maken. fücli'sen, w. o. h.: stinken als een vos. I fiichs'en (fuchs'en), bv. n.: van vossevel. Fuchs'er (Füchs'er), m.: (kph.) beunhaas in den effectenhandel; (biljart:) bees-tenraaker. fiicha icht, bv. n.: 1) vosachtig, (inz.) stinkend als een vos; 2) vaalrood, rossig. FüchH'in, vr. (mrv. -nen): (drk.) wijfjes-vos; (fig. pop.) geslepen kat, listig vrouwmensen. Fucli'tel, vr.: platte sabel, blanke sabel; die - bekommen: klappen met de platte sabel krijgen; Einem die -geben: iemand met het plat van de sabel slaan, (fig.) iemand afranselen; Einen un-ter der - halten (Einen unter die - neh-men): iemand onder den duim houden; I -klinge, vr.: sabelplat, degenplat (zonder scherpe snij-kant). fucli'teln, w. o. h.: zwaaien (met sabel, degen, stok, enz.); w. b.: met de Slatte sabel slaan, (fig.) afranselen; sich erum - (einander herum -): met de blanke sabel aan den gang zijn.latte sabel slaan, (fig.) afranselen; sich erum - (einander herum -): met de blanke sabel aan den gang zijn. Fu'der, o.: voer, wagenvracht, wagen-vol; (wijnmaat:) aam; ein - Heu: een voer hooi; I -weise, bw.: 1) met wagens-vol, 2) bij het aam Fug? m. (-es, -s): recht, reden, bevoegdheid; rait - und Recht: met het volste recht; rait gutem - (rait allem -): zeer gevoeglijk, Fu'gre, vr.: voeg, sponning; verbin-dings-haad, lasch; (muz.) fuga; aus den -n gehen oder weichen: (tim.) uit de voegen gaan; die -n verstreichen: (mtsl,) de voegen aanstrijken. Zie mrv. Fugen. Fü'ge, in Sam. 1 -bank, vr.: schaafbank; -eisen, o.: (bij glazenmakers:) gruis-ijzer; -hobel, ra.: (tira,) ploegschaaf, ploeg; -wort, o.: (tik.) voegwoord. |
FüHREN.
FüGEN.
218
|
fii'sen, w. b.: voegen (i. a. b.); (figr.) schikken, regelen, beschikken; hinzu er bijvoegen, er aan toevoegen; w. o. h.: schikken, gelegen komen; Linem aan iemand gelegen komen; w. onpers.: gebeuren ; zoo uitkomen; wenn es sich tïïgt: als het zoo uitkomt, als het voegzaam kan; sich w. w.: zich voegen, zich schikken (-in: in). Fn'sen, mrv. (van Fug), in Sam. I -gelenk, o.: (ontl.) geleding, gewricht; -komponist, m. (-spieler, m.): (muz.) fuga's-maker. fagirt', bv. n.: (muz.) met fuga's, füs'lich, bv. n.: gevoeglijk, voegzaam; I-keit, vr.: gevoeglijkheid, voegzaamheid. fug'los, bv. n.: onbevoegd, ongerechtigd; (fig,) onbillijk, onwettig; Fug'losig-keit, vr.: onbevoegdheid, ongerechtigheid; (fig.} onbillijkheid; onwettigheid. füg'sam, bv. n.: lenig; (fig.) plooibaar, handelbaar; I -keit, vr.: lenigheid; (fig.) plooibaarheid, handelbaarheid. Vü'grung:, vr.: samenvoeging, saamverbinding; (fig.) beschikking, bestiering; durch Gottes - (durch göttliche -): door eene bestiering Gods. Fühl, in Sam. I -bar, bv. n.: voelbaar, (fig.) merkbaar; -barkeit, vr.: voelbaarheid, (fig.) merkbaarheid; -faden, m.: (van visschen:) baard, (ins.) voelhoorn, voelspriet; -farn, m.: (pik.) osse-tong, orcanet; -horn, o.: (ins.) voelhoorn, voelspriet; -kraft, vr.: gevoelsvermogen; -kraut, o.: (pik.) kruidje-roer-me-niet; -los, bv. n.: gevoelloos; -losigkeit, vr.: gevoelloosheid; -pflanze, vr.: kruidje-roer-me-niet; -spitze, vr.: (van visschen:) baard, (ins.) voelhoorn, voelspriet. fülileii, w. b.: voelen; Einem den Puls - (Einem an den Puls -): iemand den pols voelen, iemands pols voelen; Einem auf den Zahn -: (fig.) iemand aan zijnen (haren) pols voelen, iemand polsen; sich -, w. w.: zich voelen; sich verletzt (schuldig, getroffen) -: zich gekrenkt (schuldig, getroffen) voelen; sich wohin - : op het gevoel (op den tast) ergens heen gaan (der Blinde fühlt sich nach dem Bette; de blinde gaat op het gevoel (op den tast) naar bed. füh'lend, bv. n.: gevoelig. Füli'ler, m. (-s; mrv. -): voeler; (van visschen:) baard; (van insecten:) voelhoorn, voelspriet. Füh'nen, o. (-s): (adk.) Funen. Fiilir, in Sam. I -band, o.: leiband (voor kinderen): -bar, bv. n.: vervoerbaar, (fig.) te beheeren, te besturen; -tanz, m.: menuet. fahr, führe: Zie fahren. IFuhr, in Sam. I -frohne [-frone], vr.: (hist.) wagenvracht (of: vervoer met Ï)aard en wagen) als heerendienst; -ge-egenheit, vr.: middel van vervoer, gelegenheid tot vervoer; -gerath [t], o.: vervoermiddel; -knecht, m.: 1) voermansknecht, 2) boerenknecht; -lohn, m.: vracht (loon voor het vervoer van goederen of van personen); -mann, m.: voerman, (str.) Wagenaar; -manns, in Sam. (-binde, vr.: hik.: zij- of dij-verband; -kittel, m.: voer-manskiel, blauwe kiel; -peitsche, vr.: voermanszweep; -pferd, o.: voermans-paard, karre-paard; -sattel, m.: voermanszadel; -strasse, vr.: rijweg; -wagen, m.: vrachtwagen; -winde, vr.: dommekracht); -sattel, m.: voermanszadel; -schlitten, m.: vrachtslede; -strasse, vr.: rijweg; -wagen, m.: vrachtwagen; -weg, m.: rijweg;-werk, o.: 1) vervoer, 2) middel van vervoer, voertuig; -wesen, o.: vervoer.)aard en wagen) als heerendienst; -ge-egenheit, vr.: middel van vervoer, gelegenheid tot vervoer; -gerath [t], o.: vervoermiddel; -knecht, m.: 1) voermansknecht, 2) boerenknecht; -lohn, m.: vracht (loon voor het vervoer van goederen of van personen); -mann, m.: voerman, (str.) Wagenaar; -manns, in Sam. (-binde, vr.: hik.: zij- of dij-verband; -kittel, m.: voer-manskiel, blauwe kiel; -peitsche, vr.: voermanszweep; -pferd, o.: voermans-paard, karre-paard; -sattel, m.: voermanszadel; -strasse, vr.: rijweg; -wagen, m.: vrachtwagen; -winde, vr.: dommekracht); -sattel, m.: voermanszadel; -schlitten, m.: vrachtslede; -strasse, vr.: rijweg; -wagen, m.: vrachtwagen; -weg, m.: rijweg;-werk, o.: 1) vervoer, 2) middel van vervoer, voertuig; -wesen, o.: vervoer. |
füh'ren, w. b.: 1) leiden, brengen; Einen bei der Hand -: iemand aan de hand leiden; Einen in Versuchung -: iemand in verzoeking leiden, iemand in de verzoeking brengen; führen Sic mich hin: breng mij er naartoe, breng er mij; dieser quot;Weg führt Sie in die Stadt: deze weg brengt u in de stad (als w. o. h.: dieser quot;Weg führt in die Stadt: deze weg loopt naar de stad); ein sitzendes (ein-sames, elendes) Leben -: een zittend (eenzaam, ellendig) leven leiden; irre-: doen verdwalen, (ng.) op een dwaalspoor brengen; Einen auf das Eis-:(fig.) iemand op glad ijs brengen, iemand van den weg at brengen; Einen hinter das Licht -: (fig.) iemand om den tuin leiden; Einen am Narrenseile -: (fig.) iemand bij den neus leiden; das wird ihn zum Verderben -: dat zal hem ten verderve leiden, dat zal tot ziin verderf leiden; 2) besturen, richten; Einem die Hand -: iemands hand sturen (d. i. besturen bij het schrijven van letters); die Haushaltung (das Hauswesen, das Haus) -: de huishouding (het huishouden) besturen; einen Bau -: het bouwen van iets besturen, opzicht voeren over eenen bouw: ein Schiff -: 1) een schip sturen, 2) bevel voeren over een schip; einen Wagen -: een wagen (een rijtuig) besturen (mennen); die Bücher -: de boeken in orde houden, boekhouden; einen Streich -: eenen slag (een klap) richten, (iemand) eenen slag toebrengen; 3) voeren, han-teeren; Krieg -: oorlog voeren; das Schwert (den Scepter) -: den degen (den schepter) voeren; einen Spaten -: eene spade hanteeren; die Feder -: de pen voeren; die Regierung (das Regiment, das Ruder) het bewind voeren; einquot;Wappen (einen Titel, einen Namen) -: een wapen (eenen titel, eenen naam) voeren; ein Kreuz im Wappen -: een kruis in zijn wapen voeren; etwas im Schilde -: (fig.) iets in zijn schild voeren; einen Prozess -: een proces voeren; Einem zu Gemüthe [t] -: iemand te gemoet voeren; das Wort für Einen -: het woord voor iemand voeren; 4) vervoeren; dragen, bij zich dragen, met zich voeren; Geld - (Geld mit oder bei sich -): geld bij zich hebben; Ströme die Goldsand mit sich -: rivieren die goudzand met zich voeren; Waare aus dem Lande -: goederen uit het land uitvoeren; Waare ins Land -: goederen in het land invoeren; verbotene Waffen-: verbodene wapenen dragen; 5) uitoefenen, bekleeden; ein Amt -: een ambt (eenen post) bekleeden; ein Geschaft -: eene zaak uitoefenen, (ook:) het beheer over eene zaak voeren, eene zaak besturen; 6) doen in, verkoopen; seidene Waaren -: in zijdestoffen doen; er führt diese Waare nicht: in die waar (in dat goed) doet hij niet; er führt keinen Tabak: tabak verkoopt hij niet, tabak houdt hij er niet op na. |
FüNFSTüNDIG.
FüHRER.
|
Füh'rer, m. (-s; mrv. -): 1) leidsman, begreleider, (inz.) gids, wegwijzer (den -machen: als gids dienen): 2) aanvoerder, bevelhebber; - eines Schiffes: stuurman, (ook:) loods; 3) beheer voerder, beheerder; Füh'rerin, vr. (mrv. -nen), leidsvrouw, begeleidster; füh'rig, bv. n.: (jag.) aan den koppelriem afgericht; Fün'rung, vr.: 1) leiding, 2) aanvoering, 3) beheer, Füll, in Sam. I -band, m. : paneellijst; -baum, m.: (mnw.) eerste rand (van een 5ut); -bier, o.: vulbier (bier om de vaten, ie nog niet vol zijn, volte maken);-blatt^ o.: sohutblad (der goudslagers); -brett, o.: paneel; -erde, vr.: vol-aarde, vollers-aarde; -haar, o.: vulhaar (haar om kussens, enz., op te vullen): -hals, m.: wijde trechter; -horn, o.: (fig.) hoorn des over-vloeds; -keil, m.: wig; -kelle, vr,: lepel, scheplepel; -kraut, o.: (kkk.) (met gehak of saucijsjes) gevulde kool; -lager, o.: vul-kuip; -mund, m.: (mtsl.) fundeering; -opfer, o.: vul-offer (der Joden); -pfosten, m.: (bwk.) tusschenstijl; -span, m.: vulhout, vulstuk; -sparren, m.: hoofdspar;-stein, m.: vul-steen; -stück, o.: vul-stuk; -trichter, m.: wijde trechter; -wein, m.: vulwijn (wijn om de niet geheel vol zijnde vaten vol te maken); -wort, o.: woord ter aanvulling, (fig.) stopwoord; -wörtchen, o.: stopwoordje.ut); -bier, o.: vulbier (bier om de vaten, ie nog niet vol zijn, volte maken);-blatt^ o.: sohutblad (der goudslagers); -brett, o.: paneel; -erde, vr.: vol-aarde, vollers-aarde; -haar, o.: vulhaar (haar om kussens, enz., op te vullen): -hals, m.: wijde trechter; -horn, o.: (fig.) hoorn des over-vloeds; -keil, m.: wig; -kelle, vr,: lepel, scheplepel; -kraut, o.: (kkk.) (met gehak of saucijsjes) gevulde kool; -lager, o.: vul-kuip; -mund, m.: (mtsl.) fundeering; -opfer, o.: vul-offer (der Joden); -pfosten, m.: (bwk.) tusschenstijl; -span, m.: vulhout, vulstuk; -sparren, m.: hoofdspar;-stein, m.: vul-steen; -stück, o.: vul-stuk; -trichter, m.: wijde trechter; -wein, m.: vulwijn (wijn om de niet geheel vol zijnde vaten vol te maken); -wort, o.: woord ter aanvulling, (fig.) stopwoord; -wörtchen, o.: stopwoordje. Fül'le, vr.: volheid; (fig.) overvloed; (kkk.) vulsel, vulling; die Hülle und -haben: (spr.) alles volop hebben; aus der - des Herzens: uit de volheid des harten. Ifül'leu, w. b.: vullen; (kkk.) vullen, farceeren; in ein Fass -: op fust brengen; auf Flaschen -: aftappen, bottelen; eine Pfeife -: eene pijp stoppen; sich -, w. w,: (fam.) zich volstoppen. IFül'len, o.: veulen. Ifül'len, w. o.: veulenen; I -stute, vr.: merrie die pas geveulend heeft; -zahn, m.: melktand. Fuller, m. (-s; mrv. -): 1) vuiler; 2) (laken-)voller. Fiil'sel, o. (-s; mrv. -): vulsel, vulling. Fül'lnng. vr,: vulling, (het) vullen; die - einer Pfeife: het stoppen van eene pijp. Fulmination', vr.: ontploffing; knal, fulmini ren [ie], w, o. h.: (fig,) fulmineeren. Fnm'mel, in Sam, I -holz, o.: (schoenmakers-) likhout. fiim'meln, w, b.: gladwrijven. Fund, m. (-es; mrv, -e en Fün'de): vond, vondst; (fig,) uitvinding; einen -thun: eene vondst doen; ein guter eene goede vondst, een buitenkansje; I -buch, o.: inventaris, boedellijst, (tnl.) repertoire; -gebühr, vr. (-geld, o.): vindloon, belooning voor het vinden; grube, vr.: (mnw.) mijn, (fig,) goudmijn, rijke bron; -grübner, m.: 1) mijnwerker, mijngraver, 2) mijn eigenaar; -lohn, m.: Zie -gelmlir: -ort, m.:( punkt. m.): plaats waar de vondst gedaan is; -recht, o.: recht van den vinder;-register, o.: Zie -bnclt; -schoss, m.: verponding, grondbelasting. Fundament', o. (-es, -s; mrv. -e): fundament, grondslag; I fundamental', bv. n,: grond- (-gesetz, o.: grondwet; -linie, |
vr.: grondlijn; -philosophic, vr.: grondslag der wijsbegeerte; -satz, m.: grondstelling). fiin dig;, bv. n.: (mnw.) het vinden waard; -machen: vinden, ontdekken. fundi'ren lie], w. b.: grondvesteny stichten; (fig.) vestigen, oprichten; (staatsschuld:) consolideeren. Ifünf. tw.: vijf; - gerado sein lassen: (spr.) niet al te nauw kijken; keine -zanlen können: (spr.) geene tien kunnen tellen, te dom zijn om alleen te loopen. I -, z. n. vr.: vijf; (fig.) vijftal; alleFünfen: (spl.) al de vijven. » iFünf, in Sam. I -achteltakt, m.: (muz.) vijfachtste maat; -armig, bv. n : met vijf armen, (rivieren:) in vijf takken gesplitst; -beinig bv. n.: met vijf beenen, (ook:) met (of: op) vijf pooten; -blatt, o.: (pik.) vijfblad, vijfvingerkruid; -blatterig, bv. n.: vijfblaaerig; -blumig, bv. n.: met vnf bloemen; -bund, m.: vijfvoudig verbond; -doppelt, bv. n.: vijfdubbel; -eek, o.: vijfhoek; -eckig, bv. n.: vijfhoekig; -fach, bv.n,: vijfvoudig (bw, vijfmaal; z, n, o, [het) vijfvoud); -farbig, bv, n,: met (of: in) vijf kleuren; -finger, in Sam. (-fisch, m.: vijfvingervisch; -kraut, o.: pik.: vijfvingerkruid); -fingerig, bv. n.: met vijt vingers; -flach, o.: (wsk.) vijfvlak;-flügligr bv. n.: vijfvleugelig; -fuss, m. (-füssler, m.): (dk.) vers van vijf voeten; -füssig. bv. n.: 1) met vijf voeten of pooten, 2) vijf voet lang of hoog, (dk.) van vijf voeten; -gesang, m.: (muz.) quintet; -getheilt [t], bv. n.: in vijven gesplitst, (pik.) vijfspouwig; -guldenstück, o.: (mtw.) vijfguldenstuk; -herr, m.: 1) \ ijfman (lid van een vijfhoofdig bewind), 2) vijfvorst (lid van eenen vijfvorstenbond); -herrnamt, o.: (hist.) vijfmanschap; -hundert, tw,: vijfhonderd; -hundertel, o.: vijfhonderdste gedeelte; -hundertste, bv. n.: vijfhonderdste; -jahr, o.: vijfjarig tijdvak, lustrum; -jahrig, bv.n.: vijfjarig; -jahrlich, bv. n.: vijfjaarlijksch (bw.: om de vijf jaren); -kantig, bv. n.: vijfkantig; -kapseli^, bv. n,: (pik,) met vijf zaadhuisjes; -kirchen, o. (-s): (adk.) Vijfkerken; -klang, m.: (muz, quint; -klappig, bv. n,: (pik,) met vijf klapvliezen; -klauig, bv. n.: met vijf klauwen;-lappigr bv. n.: (pik.) met vijf zaadlobben. Ifiinriiiial, bw.: vijfmaal; -malig, bv. n.: tot vijfmaal herhaald; mann. m.: (hist.) vijfman; -markstück, o.: (mtw.) vijfmarkstuk; -monatig, bv. n.: vijfmaands-; -monatlich, bv. n.: vijfmaandelijksch (bw.: om de vijt maanden); :pfünder, m.: vjjt- Sonder; -pfündig,bv.n,:vijfponds (-pfündige anone: art,: vijfponder); -reihi^r, bv.n,: van vijf rijen; -ruderig, bv, n,: vijtriems-; -saitig, bv. n,: met vijf snaren; -samig, bv, n,: (pik.) met vijf zaadkorrels; -satz, in.: (rek.) samengestelde evenredigheid; -sau-lig, Dv, n,: met vijf pilaren; -schalig, bv. n,: met vijf schalen; -schichtig bv, n,: in vijf lagen of schichten verdeeld; -seitig, bv. n.: vijfzijdig, met vijf zijden ;-silbig, bv. n.; vijflettergrepig, van vijf lettergrepen; -spaltig, bv n,: (pik,) vijfspouwig; -spiel, o.: (spl,) spel met vijf personen, (muz.) quintet; -sprachig, bv. n.: in vijt talen; -stimmig, bv. n.: (muz.) vijfstemmig (voor of door vijf stemmen); -stöckig, bv. n,: vijf verdiepingen hoog; -stündig, bv.onder; -pfündig,bv.n,:vijfponds (-pfündige anone: art,: vijfponder); -reihi^r, bv.n,: van vijf rijen; -ruderig, bv, n,: vijtriems-; -saitig, bv. n,: met vijf snaren; -samig, bv, n,: (pik.) met vijf zaadkorrels; -satz, in.: (rek.) samengestelde evenredigheid; -sau-lig, Dv, n,: met vijf pilaren; -schalig, bv. n,: met vijf schalen; -schichtig bv, n,: in vijf lagen of schichten verdeeld; -seitig, bv. n.: vijfzijdig, met vijf zijden ;-silbig, bv. n.; vijflettergrepig, van vijf lettergrepen; -spaltig, bv n,: (pik,) vijfspouwig; -spiel, o.: (spl,) spel met vijf personen, (muz.) quintet; -sprachig, bv. n.: in vijt talen; -stimmig, bv. n.: (muz.) vijfstemmig (voor of door vijf stemmen); -stöckig, bv. n,: vijf verdiepingen hoog; -stündig, bv. |
[FüNFSTüNDLICH.
220
FüRWöRTLICH.
|
vijfuurs-; -stündlich, bv. n.: om de vijf uren plaats grijpend (bw.: om de vijf uren); -tagr, m.: Donderdag; -tagrigr, bv.n.: vijfdaagsch; -taglich, bv. n.: om de vijf dagen plaats grijpend (bw.: om de vijf dagen); -tausend, tw.: vijf duizend; -tau-sendste, bv.n.: vijfduizendste; -thalerstück, o.: (mtw.) stuk van vijf daalders; -theilig [tl, bv. n.: vijfdeelig; -winkelig, bv. n.: vijfhoekig; -wöchentlich bv. n.: vijfweke-lijKsch (bw.: om de vijf weken);-wöchig, bv. n.: vijf-weeks-, vijf weken oud; -zack, m^: vijftand; -zackig, bv. n.: vijftandig; -zahlig, bv. n.: vijfvoudig; -zahnig, bv, n.: vijftandig; -zehig, bv. n.: met vijf tecnen; -zehn: Zie 12 regels lager; -zeilig, bv. n.: vijfregelig; -zöllig, bv. n.: vijfduims-. Fünf'er, ra. (-s; mrv. -): 1) vijf; 2) een der vijf, (hist.) vijfman; I -gericht, o.: rechtbank van vijf leden; -lei, bv. n.: vijf-deHei. fünf'te, bv. n.: vijfde; zum -n: ten vijfde. I -, vr.: (muz.gt; vijfde. fiinf'tehalb (fiinft'halb), bv. n.: vyfdehalf; Fünf'tel, o. (-s: mrv. -): vijfde gedeelte, vijfde; fünftens, bw.: ten vijfde, m de vijfde plaats. fiinf zehn (funf zehn), tw.: vijftien (NB. in al zijne samenstellingen juist als bij fünf hierboven): Fünf'zehner, m. (-s; mrv. -): l) vijftienman (een van den raad der vijftien), 2) vijftienjarige, 3 (mtw.) vijftienkreutzer-stuk (gelijk aan een Ne-derl. kwartgulden); -tünfzehnte, bv. n,: vijftiende (zum -n: ten vijftiende); fiinf-zenntehalb, bv. n.: veertien en een half; Fünfzehntel, o. (-s; mrv. -): vijftiende gedeelte: fünf'zehntens,bw.: in de vijftiende plaats. fnnfzig:, gt;4tw.: vijftig; etwa omstreeks de vijftig, ongeveer vijftig; sie ist in den -: zij is in de vijftig; I NB. In al zijne samenstellingen juist als bij fünf hierboven. ITnnfziffer, m. (-s; mrv. -): vijftiger; Fünf'zigerin, vr. (mrv. -nen): vijftiger; 1 -lei, bv. n.: vijftigerlei, vjjftigerhande. fünf zigste, bv. n.: vijftigste; zum-n in de vijftigste plaats; Fünf'zigstel, o (-s mr^'.): vijftigste gedeelte. Fnnsin', o. (-s): (schk.) fungine. fnngi'ren [ie], w. o. h.: fungeeren. Fung:it', m. (-en; mrv. -en): sponsver-steening. Fnn'gussHure, vr.: (schk.) sponszuur. Fünk chen, o. (-s; mrv, -): vonkje; lt;fig.) greintje, aasje. Fnn'ke, m. (-n; mrv. -n): Zie z. n. m. Funken. funkel, in Sam. I -neu' (nagelneu'); bv. n.: (fam.) fonkelnieuw, splinternieuw, spiksplinternieuw. fun'keln, w. o. h : vonkelen; (fig.) fonkelen. If an'ken, w. o. h.: Zie fan'keln. IFnn'ken, ra. (-s; mrv. -): vonk; (fig.) greintje (keinen - Ehrgefühl haben: geen greintje eergevoel hebben; es ist kein -!offnung mehr: er is geen zweem van hoop meer; I holz, o.: zwam, eikenzwam; -leiter, m.: werktuig om de kracht der electrieke vonken te meten; -sprühend, bv. n.: vonken-spattend.reintje eergevoel hebben; es ist kein -!offnung mehr: er is geen zweem van hoop meer; I holz, o.: zwam, eikenzwam; -leiter, m.: werktuig om de kracht der electrieke vonken te meten; -sprühend, bv. n.: vonken-spattend. Ifiir, vz. [4]: 1) voor (1. ten behoeve van, ten voordeele van, in het belang van. |
2. in plaats van, ter vervanging van): et-was - Jemanden thun: iets voor iemand doen (1. in zijn belang; 2. in zijne plaats); - Einen reden: voor iemand spreken; ein Soldat der - seinen Bruder dient: een soldaat die voor zijnen broeder dient; etwas - Jemanden kaufen: iets voor iemand koo-en; das ist gut - ihn: dat is goed voor em: Eins - alle Mal: eens voor al; 2) voor, tegen (ter bestrijding van); die Chinarinde is gut - das Fieoer: de kina-bast is goed voor (tegen) de koorts; 3) voor (tegen betaling, vergelding of vergoeding van); etwas kaufen - fünf Gulden : iets koopen voor vijf gulden; ar beiten - Geld: werken voor geld; 4) (spreekwijzen:) etwas - Be-zahlung annehmen: iets in betaling nemen; etwas - gut finden: iets goedvinden; etwas - wahr halten: iets voor waar houden; etwas - überflüssig halten: iets voor overbodig houden, iets als overbodig beschouwen ; ich - meine Person: ik voor mij; einen Gulden - die Person : een gulden per ersoon; - sein Leben gern: dolgraag; -s rste: in de eerste plaats; - und -: voor en na, aanhoudend; Tag - Tag: dag voor dag, dag aan dag; Schritt - Schritt: stap voor stap, (fam.) voetje voor voetje ; Stück - Stück: stuk voor stuk; Zeile - Zeile: regel voor regel; Mann - Mann: man voor man; - einen Mann seines Standes ist er ziemlich ehrlich: voor iemand van zijnen stand is hij vrij eerlijk; 5) - was: voor wat, waarvoor, (ook:) waarom: 6) was wat voor; was - dummes Zeug: wat voor gekheid, wat voor onzin; was - ein Mann ist es: wat voor een man (wat voor man) is het ?; was - ein sonderbarer Mann: wat (welk) een zonderlinge man! 7) - sich: voor zich; (ook:) bij zich zeiven, in zich zeiven; (ook:) half binnensmonds, (in too-neelstukken:) ter zijde; (ook:) op zich zelf; die Arbeit an und - sich: het werk op zich zelf; er kann - sich bestehen: hij kan leven (hij heeft eigene inkomsten of verdiensten genoeg om in zijn onderhoud te voorzien), (ook:) hij alleen kan bestaan van hetgeen hij bezit of verdient (maar vrouw en kinderen kan hij er niet van onderhouden); - sich bleiben: ongetrouwd blijven, vrijgezel blijven; - sich leben: voor zich zeiven leven, (fig.) met geen mensch omgaan. Ifiir, in Sam. I fürbass, bw.: verder (-gehen: zijnen weg vervolgen); Für'bitte, vr.: 1) voorbede (der heiligen bij God), 2) (het) bidden voor iemand (in de kerk, b. v. voor vorstelijke personen, voor zieken, enz.), 3) voorspraak, (een) goed woord (eine - einlegen für: een goed woord doen voor); Für bitter, m. (-s; mrv. -) en Für-bitterin, yr. (mrv.-nen): voorspraak; Fürquot;-bittschrei'ben, z. n. o.: brief ten gunste (-für: van); fürlieb', bw.: voor lief (mit etwas - nehmen: iets voor lief nemen); Für'sehung, vr.: 1) Voorzienigheid.2) voorziening, voorzorg; Fiir'sorge, vr.: Zie quot;Vor-sorge; Für'sprache, vr.: voorspraak: Für'sprecher, m. en Für'sprecherin, vr.: (fig.) voorspraak (voorspreker, voorspreekster); fürwahr', bw.: voorwaar, waarlijk, inderdaad; Für'wort, o.: woord tot voorspraak, (een) ^oed woord, (tik.) voornaamwoord; für'wörtlieh, bv. n.: (tik.) voornaamwoordelijk. |
FÜRCHE.
FUSS.
221
|
fnr'clie, vr.: (akk.) vore, voor, ploeg-voor, (ook:) greppel; (fig.) groef, gleuf, sponning; (op voorhoofd en gelaat:) rimpel ; (in de hand:) lijn. Ifür'dien, w. b.: doorploegen, met ploegvoren doortrekken; (ook:) van greppels voorzien; (fig.) groeven (gleuven, sponningen) maken in ; (voorhoofd en gelaat:) gerimpeld maken, met rimpels doorploegen; (voorhoofd en wenkbrauwen:) tronsen. Ifur clien, in Sam. I -artig, bv. n.: gestreept; -rain, m.: (akk.) opgeploegde aarde eener voor; -schrift, vr.: schrijfwijs waarbij de regels in afwisselende richting loopen, de eerste van de rechter- naar de linkerhand, de tweede van de linker- naar de rechterhand, enz.;-weise, bw.: in ploegvoren, bij wijze van voren (greppels, gleuven, sponningen, rimpels); das -ziehen: het voren-trekken, (ook:) liet maken van greppels. furch'igr, bv. n.: gevoord; doorploegd; gegroefd, gegleufd; rimpelig. furclit, vr.: vrees; - haben vor: bang zijn voor; in - gerathen |t| : bang worden; Einem - machen: iemand bangmaken; Einem - einjagen: iemand vrees aanjagen; Einen in - erhalten: iemand in omzag houden; 1 -bar, bv. n.: vreeselijk (sich-bar machen: zich gevreesd maken); -barkeit, vr.: vreeselijkheid; -los, bv.n.: onbevreesd, onvervaard, onverschrokken; -losigkeit, vr.: onbevreesdheid, onvervaardheid, onverschrokkenheid; -sam, bv. n.: vreesachtig, bang; -samkeit, vr.: vreesachtigheid, bangheid. fürcU'ten, w. b.: vreezen; Gott -: God vreezen (sich -, w. w.: bang zijn; er fürchtet sich vor seinem Schatten: hij is bang voor zijne eigene schim). fürch'terlicli, bv.n.: vreeselijk; |-keit, vr.: vreeselijkheid. für der, bw,: Zie fürbaHS. Fu rie, vr.: furie (i. a. b.). fu'rieii, vr. mrv.: furiën; 1 -ahnlich (-artig), bv. n.: furieachtig (bw.: als eene furie). laurier', m. (-s; mrv. -e): (mil.) fourier; 1 -schütz, in.: fouriers-oppasser. l^urnier', o. (-es, -s; mrv. -e): forneer; 1 -hobelj in.: forneer schaaf; -holz, o.: forneer (fijn hout in dunne bladen voor op-legwerk). funiie'ren, w. b.: met forneer beklee-den; furnierte Arbeit: opgelegd werk. furrage, vr. (spreek uit: foer raazj ): fourage. furragi'ren [ie], w.o.h.: fourageeren. IFürst, m. (-en; mrv. -en): l) (als regeerder:) vorst; 2) (als titel volgende in rang op den hoogeren hertogs-titel:) prins; regierender -: regeerend vorst; - derFin-sterniss ls|: (theo.) vorst der duisternis; wie ein - leben: leven als een prins, op eenen vorstelijken voet leven; den - machen (den - spielen): voor prins spelen. IFürst, in Sam. I -abt, m.: prins-abt* -bischof, m.: prins-bisschop. Fiirnt'clien, o. (-s; mrv. -): 1) vorstje; 2) prinsje. ifürst'en, w. b.: 1) den titel van prins verleenen aan; 2) tot de vorstelijke waardigheid verheffen; 3) tot een vorstendom verheffen; -gefürst'et, bv. n.: 1) tot den rang van prins verheven, 2) tot een vorstendom verheven. |
IFürst'en, m. mrv.: 1) vorsten;2) prinsen; I -bank, \r.: (hist.) bank der vorsten, bank der prinsen; -birne, vr.: bergamotpeer ; -brief, m : benoeming tot prins 'T -bund, m.: vorstenbond; -geschlecnt, o.: vorstengeslacht, vorstelijk stamhuis; -glanz, m.: vorstelijke luister; -grosse, vr.: vorstelijke grootheid; -gruft, vr.: vorstelijke grafkelder; -gunst, vr.: vorsten-gunst; -gut, o.: kroondomein;-haus,o.: vorstelijk huis; -hut, m.: vorstelijke kroon, (fig.) prin-sen-titel; -knecht, m.: slaafsche vorstendienaar, oogendienaar van eenen vorst: -krone, vr.: vorsten-kroon, vorstelijke kroon; -leben, o.: vorsten leven (ein -leben führen: als een prins leven, op eenen vorstelijken voet leven); -lehen, o.: vorstelijk leen; -mantel, m.: vorstelijke mantel; -massig, bv. n.: orstelijk (bw. als een vorst); -rath lt|, m.: (hist.) raad der vorsten (op den Rijksdag); -recht, o.: vorstelijk recht, (rcht.) rijkswet voor de vorsten (van het Heilige Koomsche ryk); -schule, \r.: vorstenschool, leerschool voor vorsten, (fig.) \ orstelijke (koninklijke, enz.^ school; -sitz, m.: vorstelijke zetel, (tig.) residentie;-staat,m.: vorstendom; -staminy m.: vorstelijk stamhuis, vorstelijk geslacht: -stand, m.: vorstenstand (in den -stand erheben: tot den prinsenstand verheffen); -stuhl. m.: vorstenzetel, (fig.) vorstelijke waaraigheid: -tag, m.: (hist.) vorstendag, vergadering der vorsten (van het Heilige Koomsche rijk); -thum lt|,o.: vorstendom; -titel, in.: 1) vorstelijke titel, 2) prinselijke titel; -verein, m.: 1) vorstenbond, 2) ver-eeniging van vorsten; -würde, vr.: vorstelijke waardigheid. Für^t'in, vr. (mrv. -nen): 1) vorstin; 2) prinses. Fürst lein, o. (-s; mrv. -): 1) vorstje; 2) prinsje. fiir^tlicli, bv. n.: 1) vorstelijk; 2) prinselijk. Fur tli Itl, vr.: waadbare plaats, wad, ondiepte. Fiirun'kel, m. (-s; mrv. -n): (hik.) bloedvin. Furz, m. (-es; mrv. Für'ze): (gem.) poep, scheet, wind; einen - lassen: een wind laten; I fur'zen, w. o. h.: winden laten; Fur'zer, m. (-s; mrv. -) winden-later. Fusclielei', vr.: (pop.) hoetelary, knoeierij. Fu'sel, m.: foezelbrandewijn (uit aardappelen gestookte brandewijn), slechte brandewijn; (fig.) snaps, sterke drank. Fuselierquot;, m. (-s; mrv -e): (mil.) fusilier. fusilli'ren [ie], w. b.: fusilleeren, den kogel geven aan. fu'sein, w. o. h.: 1) sterkendrank drinken, aan den drank zijn; 2) een dranklucht van zich afgeven. IFuss, m. (-es; mrv. Füs'se): (ontl. en fig.) voet; (drk. en van stoelen en tafels:) poot; (fig.) been; mit einem -e im Grabe stehen: met zijn eene been in het graf staan; auf den letzten Füssen gehen: op zijne laatste beenen loopen; die Füsse unter Jemandes Tische haben: zijne beenen |
FÜTTER.
FUSS.
|
onder andermans tafel steken; fest aut' den Füssen sein: vast op zijne beenen staan, (ook:) vast in zijne schoenen staan; auf schwacnen Füssen atehen: zwak op zijne beenen staan, (fig.) wankelend staan; festen -es: ferm; trocknen -es: droogvoets ; stehenden -es: op staande voet, terstond; aut' einem vertraulichen-e leben mit: vertrouwelijk omgaan met; aufgutem -e leben (stehen) mit: op eenen goeden voet staan met; auf einem grossen -e leben: op eenen grooten voet leven; mit Einem über den - gespannt sein: met iemand op een gespannen voet staan; Einem etwas unter den - geben: iemand eenen wenk geven van iets; etwas unter die Füsse treten (etwas mit Füssen treten): iets met voeten treden ; Einem einen Stoss mit dem Fusse geben: 1) iemand eenen schop geven? 2) iemand aanstooten met den voet; Einem Füsse machen : iemand op den loop jagen; sich auf die Füsse machen: beenen maken, zich uit de voeten maken; Einem auf dem -e folgen (naeh- ehen): iemand op den voet volgen; inem auf dem -e nachsetzen: iemand dicht (of: kort) op de hielen zitten; gut zu -e sein: goed ter been zijn, goede beenen hebben, goed voeteeren kunnen; Soldat zu -e: soldaat te voet, infanterist (Soldaten zu -e: infanterie, voetvolk); ale Sache hat Hand und -: die zaak heeft handen en voeten; zehn - lang und sechs - breit: tien voet lang en zes voet breed. |
IFuss, in Sam. I -angel, m.: voetangel; -arterie, vr.: ader op den voet; -artillerie, vr.: vesting-artillerie; -bad, o.: voetbad; -ballen, m.: (ontl.) bal van den voet; -bank, vr.: voetenbank, voetbankje;-batterie, vr.: (art.) batterij vesting-geschut; -becken' o.: voetwaschkom; -bedeckung, vr. (-bekleidung, vr.): voetbekleeding; -bett, o.: (hik.) spalk; -beuge, vr. ( biege, vr.): (ontl.) wreef; -binde, vr.: voetzwachtel; -blatt, o.: (ontl,) voetzool; -boden, m.: vloer; -bote, m.: voetbode, looper; -brett, o.: trede (van een rijtuig); -decke, vr.: 1) voetenkleed, 2) vloertapijt; -dienst, m.: (mil.) dienst te voet, dienst bij de infanterie, (hist.) heerendienst te voet: -eisen, o.: I) voetboei, 2) voet-angel, 3) hoef-ijzer ; -ende, o.: voeten-einde (am -ende des Bettes: aan het voeten-einde van het bed); -fall, m.: voetval (einen -fall thun: een voetval doen): -fallig, bw.: in geknielde houding, geknield; -federn, vr. mrv.: (vog.) vederen aan de pooten; -fesseln, vr. mrv.: voetboeien; -fest, bv. n.: stevig; -flasche, vr.: bedde-flesch; -förmig, bv. n.: voet-vormig; -frohne [-fronel, vr.: (hist.) heerendienst te voet; -galle, vr.: (vea.) steengal; -gang, m.: voetpad; -ganger, m.: voetganger, voeteerder; -gangerin, vr.: voeteerster; -garde, vr.: garde te voet; -gelenk, o.: voetgewricht; -gesims, o.: (bwk.) lijst of rand aan den voeteener kolom; -gestell, o.: voetstuk, voet; -getafel, o.: ingelegde vloer; -getast, o.: (muz.) pedaal; -gieht, vr.: podagra, voet-euvel, voetjicht, (pop., het) pootje (-gichtig, bv. n.: aan podagra lijdend;-gichtisch, bv. n.: podagra-achtig); -hafen, m.: stoof, vqetenwarmer; -hammer, m.: klophamer; -kissen, o.: voetkussen;-klavier,o.: (muz.) pedaal; -knecht, m.: soldaat te voet, voetknecht; -knöchel, m.: (ontl.) enkel; -knochen, m.: been (gebeente) van den voet; -knorren, m.: (ontl.) enkel; -kuss, m.: voetkus; -küsser, m. (-lecker, m.): pluimstrijker, (gem.) gatlikker;-mass, o,: voetmaat; -matte, vr.: vloermat; -muskei, mV ,voetsPier; nerv, vr.: voetzenuw; -ptad, m.: voetpad; -post, m.: voetbode; -punkt, m.: (str.) voetpunt, nadir; -register, m.: (muz.) pedaalwerk; -reise, vr.: voetreis; -reisende, m. en vr.: (een, eene) te voet reizende; -reiss, o.: vogelroest (in eene kooi); -rücken, m.: rug (bovendeel) van den voet; -sack, m.: zak voorde voeten (om ze warm te houden); -schelle, vr.: voetboei; -schemel, m.: voetbankje; -schwinden, o.: (vea.) hoef-tering; -seucne, vr.: (vea.) klauwzeer: -socke, vr.: sok, halve kous; -sohle, vr,: voetzool, (fig.) sandaal ; -soldat, m.: soldaat te voet, infanterist; -spur, m.: voetspoor; -stab, m.: maatstok, meetstok; -standbild, o.: standbeeld te voet; -stapte, vr.: voetstap, schrede, (fig.) voetspoor (in Eines -stapten treten: iemands voetstappen drukken); -steig, m.: voetpad; stock, m.: stuthout; -stoss, m.: schop met den voet; -strick, m.: touw om de pooten of om een poot; -stück; o.: voetstuk;-tapfe, vr.: Zie -Ntapfe; -taste, vr.: (muz.) pedaal; -teppieh, m.: vloerkleed, vloertapijt; -tritt, m.: 1) schop pet den voet, 2) trede, schrede, voetstap, 3) trede (om er den voet op te zetten bij het instappen in een rijtuig), 4) voetstuk, voet; -unterlage, vr.: plint; -volk, o.: voetvolk, infanterie; -wanne, vr.: voet-waschkom, voetwaschkuip; -warmer, m.: stoof, voetenwarmer; (das) -waschen, o.: voetwassching; -wasser, o.: voeten-water (waarin voeten te wasschen ofgewasschen zijn); -weg, m.: voetpad; -werk, o.: (fam.) schoenen en kousen (mrv.); -winde, vr.: kelder winde, dommekracht; -wurzel, vr.: (ontl.) achtervoet, voetwortel; -zehe, vr.: teen, toon (die grosse -zehe: de groote teen). Füss'dien, o. (-s; mrv. -): voetje. fiis'Neln, w. o. h.: met de voeten spelen; 2) schoppen en trappen, met de voeten spartelen. fas sen. w. o. h.: vasten grond onder de voeten krijgen, (in't zwemmen:) grond voelen, (van vogels:) zich nederzetten; aut etwas -: (fig.) op iets steunen, op iets bouwem quot; fiis'sig, bv. n.: met voeten. Füss'lin^, m. (-es, -s; mrv, -e): voet eener kous; Strümpfe mit -e versehen: voeten aan kousen breien. Fus'te, vr.: fust. Fustet', m. (-s): (pik.) fustethout, geelhout. Fus'ti, o. (-): (kph.) verlies (aan gewicht of hoeveelheid of waarde). futseh, bv. n.: (pop.) verdwenen, happa, weg, verloren. IFut'ter, o. (-s): 1) voering, (typ.) ophoogsel, onderlegsel; 2) koker, scnee-de, overtrek, omkleedsel, (van een bril:) huisje, (van deuren en ramen:) kozijn; 3) voeder, voer, beestenvoeder; - einholen: (mil.) fourageeren; das - sticht ihn: (spr.) de broodkruimels steken hem. IFut'ter, in Sam. I -amt, o.: kantoor |
FUTTERARM.
223
|
van den fourage-meester; -arm, bv. n.: arm aan voeder;-band, o.: pruike-neije; -bank, vr.: hakselkist, snij-trog:; -barchent, m.: voeringbombazijn ; -bentel, m,: voederzak; -blech, o.: dun blik; -boden, m.: voerzolder, hooizolder; -bohne, vr.: wikke, paardenboon, duivenboon, (ook:) groote boon, tuinboon, Roomsche boon; -brei,m.: voersap (voor de jonge bijën) ; -brett, o.: bekleedingsplank, (in scheeps-bouw:) ■wegering; -dielen, vr. mrv.: bekleedings-planken; -erbse7 vr.: als veevoeder dienende erwt; -fisch, o.: klein grut; -flanell, m,: voeringflanel; -geld, o.: voergeld, voedergeld, voederloon; -gerste, vr.: voergarst, voergerst; -gewachs, o.: voedergewas, beestenvoer; -haber (-hafer), m.: haver als veevoeder; -hemd, o.: hemdrok, borstrok; (das) -holen, o.: (het) fourageeren; -holer, m.: fourage-haler: -holz, o.; hout dat tot bekleeding dient; -honig, m.: honig om de bijën in het voorjaar te voederen; -kammer, vr.: 1) hooizolder, 2) fourage-magazijn, voorraadschuur; -kasten, m.: haverkist; -klee, m.: spurrie, voerklaver; -klinge, vr.: hak-sel-mes, hakselsnijder; -kloben, m.: (bij glazenmakers:) aanstrijk-houtje; -knecht, m.: stalknecht die over het voeder gaat; -korb, m.: voedermand; -kom. o.: voe-dergraan (voor paarden en vee); -kraut, o.: groen voer; -lade, yr.: Zie -bank: -leinwand, vr.: voeringlinnen; -mangel, m.: gebrek (schaarschte) aan voer; -mantel, m. ( mauer, vr.): bekleedings-muur, (vest.) muurmantel; -messer, o.: hakselmes, hakselsnijder; -metze, vr.: voedermaat; -netz, o.: voedernet; -noth [tl, vr.: schaarschte aan voer; -pflanze, vr.: als veevoeder dienende plant; (das) -pressen, o.: (het) fourageeren; -presser, m.: fourage-haler ; -raufe, vr.: ruif; -iehe, vr.: (vea.) bevangenheid; -reich, bv. n.: rijk aan veevoeder; -rübe, vr.: knol of wortel (als veevoeder); -sack, m.: haverzak, voederzak; (das) -sammeln, o.: (het) fourageeren ; -sammler, m.: fourage-haler; -schneide, vr.: -bank; -Schneider, m. P hakselsnijder, 2) fourage-haler ; -schreiber, m.: schrijver bij denfouragemeester;-schwinge, vr.: haverwan; -statte, vr.: plaats waar gevoederd wordt, (fig.) pleisterplaats, aanlegplaats; -stroh, o.: 1) voederstroo, 2) stal-stroo; -taffet, m.: voering-taf; -trepse, vr.: dolik (als veevoeder); -trog, m.: voederbak, voedertrog; -tuch, o.: voeringstof, voeringgoed; -wanne, vr.: haverwan; -wicke, vr.: paardenboon, duivenboon; -zeug, o.: voeringgoed, voeringstof. |
F ut ter al', o. (-es, -s; mrv. -e): foedraal (doos, scheede, koker). Fut'terer, m. (-s: mrv. -): 1) voederaar, voerder; 2) voeaer-verkooper. fnt'tern (füt'tern), w. b.: 1) voederen, voeren, voeder (voer) geven aan; 2) voeren, met voering bekleeden, (fig.) bekleeden, (typ.) ophoogen met een on-derlegsel; w. o. h.: 1) voeder gebruiken, 2) goed voer zijn, voeden. Fut'terung (Fiifterung), vr.: 1) voedering, (het) voederen; 2) voer, voeder, (mil.) fourage (auf - ausgehen: gaan fourageeren); 3) voering, bekleeding; (typ.) ophoogsel, onderlegsel. Futu rum, o. (-s ; mrv. Futu'ra): (tik.) toekomende tijd. |
|
gab; Zie geben. gaa'liscli, bv. n.: Graëlisch. Gaba re (Oabar're), vr.: (kpv.) platboomde lichter. Oa'be, vr.: 1) gift, geschenk, gave, (fig.) aalmoes; 2) (fig.) gaaf, talent; die - der Beredsamkeit: de gaaf der welsprekendheid; 3) (gnk.) gift, dosis, keer (om medicijn in te nemen); eine - Rhabarber: eene dosis rabarber; in drei -n: in drie keeren in te nemen; 4) belasting; Steuern und -n zahlen: schot en lot betalen. Zie Oaben. ga be: Zie ££ebeu, lOa'bel. vr.: vork; (akk.) gaffel; (wpk.) vork; (fab.) drietand (van Neptunus): (zeew.) bosseklamp, mik (van den mast); (bwk.) gaffelvormige stut; (van eene pomp:) mik; (aan wagons en karren:) lamoen; (aan 't gewei van een hert:) gaf-felspriet; (vea.) kikvorschgezwel. |
lOa'bel, in Sam. I -anker m.: (zeew.) vertui-anker, (bwk.) muur-anker; -baum, m. (-deichsel, vr.): lamoenboom; -för-mig, bv. n.: gaffelvormig (sich -förmig theilen (tl oder spalten: zich in twee armen deelen of splitsen); -frühstück, o.: warm ontbijt, ontbijt met de vork; -ge-hörn, o,: (van een hert:) gaffelvormig gewei; -geier, m.: (vog.) wouw, kiekendief; -hirsch, m.: hert met gaffelvormig gewei; -holz, o.: gaffelvormig hout (van karren en wagens:) lamoen, (zeew.) kromhout, knie; -klinge, vr.: gaffelvormige sabel; -kraut, o.: (pik.) zaaddragend leverkruid, gaffelkruid; -kreuz, o.: gaffelvormig kruis ; -mast, m.: -gaffelvormige mast; -nadel, vr.: haarspeld; -pferd, o.: lamoenpaard; -richter, m.: ijzer op hetwelk de tanden van vorken of gaffels gesmeed worden ; -schwanz, m.: (vog., ins. en visch:) gaffelstaart, gevorkte of dubbele staart; -spal-tig, bv. n.: gaffelvormig; -spitze, vr.: punt van een der tanden van gaffel of vork; -standig, bv. n,: (pik.) met gaffelvormigen stengel of stam; -stange, vr.: gaffelvormige paal; -stich, m.: steek (prik) met eene vork of gaffel; -stiel, ni : steel eener vork, steel eener gaffel; -stück, o.: (tim.) gaffelvormig stuk hout, gaffelstuk, (art.) |
GrAFFELSTüTZE.
224
GALGENHOLZ.
|
draaibas, (wpk.) vork; -stütze, vr.: (aan wagens:) stuthout van het lamoen; -thei-lig: It], bv. n.: graffelvormig; -voll, z. n. vr.: (eene) vorkvol, (eene) graffelvol; -wa-gen, m.: lamoenwagen, lamoen-kar -zacke, vr. (-zinke, vr.): vorktand, gaffeltand; -zahn, m.: kammosselschelp. Qü'belclien, o. (-s; mrv. -); 1)vorkje; 2) gaffeltje; (aan wijnstok of druivenwingerd, enz.:) rankje, rank. ^a'belicht, bv. n.: vorkachtig, gaffelvormig. Sra beln, w. b.: aan de vork steken; (jag,) op de hoornen nemen; (vv.) harpoeneeren; w. o. h.: de vork hanteeren, (fig. fam.) schransen; nach etwas (fig. fam.) pikken (prikken, steken) naar iets (om het beet te krijgen); sich w. w.: zich gaffelvormig in tweeën splitsen. Oa'ben, in Sam. I -fresser, m.: (fam.) iemand die zich laat omkoopen, giften-en-gaven-slikker; -herr, m.: opzichter van de zoutkeet; -sammlung. vr.: 1) inzameling van liefdegiften, 2) inning van belastingen. Oa'bler, m. (-s; mrv. -): (jag.) hert met gaffelvormig gewei; (visch:) pos, post. CJa-brie'le, vr.: Gabriëlle (vrouwennaam). grack'elig:, bv. n.: kakelend. gack'eln (gack ern), w. o. h.: kakelen (ook fig.); Hühner, welche viel -, legen wenig Eier: (spr.) veel geschreeuw on weinig wol. ^ m. (-n; mrv. -n): witvisch, bliek, blei. «rae'liseli, bv. n.: Gaëlisch. OafTel, vr.: 1) (zeew.) gaffel; (pop.) vork; 2) gilde, vereeniging; 3) impost, accijns, belasting; I -fall, m.: (zeew.) gaf-telval; -segel, o.: gaffelzeil. w. o. h.: gapen; Gaffer, m. (-s; mrv. -): gaper; Gaf'ferin, vr. (mrv. (-nen): gaapster. Gagat', o. (-es, -s; mrv. -e): (min.) git, zwarte barnsteen. Oaee (spreek uit: gaazj), vr.: bezoldiging, loon. Ïfth, bv. n. (ook in Sam.): Zie jtth. rfthn, in Sam. I -affe, m.: lummel; -laut. m.: (tik.) botsing van twee vocaal-kianken, hiatus; -sucht, vr.: geeuwerig-lieid.fth, bv. n. (ook in Sam.): Zie jtth. rfthn, in Sam. I -affe, m.: lummel; -laut. m.: (tik.) botsing van twee vocaal-kianken, hiatus; -sucht, vr.: geeuwerig-lieid. güh'nen, w. o. h.: geeuwen; (van afgronden, wonden, enz.:) gapen; (van deuren, enz.:) op een har staan op een kier staan; nach Reiehthümor It] -: (fig.) naar rijkdom haken; | Gah'ner, m. (-; mrv. -): geeuwer; Gah nerin, vr. (-nen): geeuwster. Crtthr iGarl, in Sam. I -bottich, m.: (brouwer8-)gijlkuip; -kammer, vr.: gijl-kamer. O)^tótof vr,: ^ ffüling,gisting; gali ren | ga ren I, w. o. onr. h. (gohr l^pr]; gegoh'ren (gego'renl): (van brouwsel :) gijlen, gisten ; (van deeg en meelbeslag:) rijzen; (fig.) gisten, in gisting zijn, (ook:) opbruisen; sein Kopf gahrt IgartJ: net woelt in zijn hoofd; ein -der Kopf: een woelziek hoofd; die Gemüther [t] -: de gemoederen zijn aan het gisten, er heerscht gisting in de gemoederen. |
Crtthruna: IGa'rungl, vr.: gisting (ook fig-); (van brouwsel:)gijling, gisting: (van deeg en meelbeslag:) rijzing. Ofth'rungs [Ga'rungs], in Sam. I -fahig, by. n.: voor gisting vatbaar; -kraft. vr.: gisting teweegbrengend vermogen;-lëhre. vr.: (schk.) leer der gisting; -luft, vr.: stiklucht; -messer, m.: gistingmeter (werktuig om den graad van gisting te bepalen); -mittel, o.: (-stoft', m.): middel om gisting teweeg te brengen (ook fig.); -prozess, m.: gistingsproces, gisting, gak sen, w. o. h.: kakelen. Oa'la. vr.: gala-kleeding, gala-kostuum, gala; I -hut, in.: klak, platte steekhoed; -kleid, o.: Zie Gala; -tag. m.: gala-dag. Oalaktit', m. (-es, -s): (min.) melksteen. Galan', m. (-es; mrv. -e): galant, minnaar. Galan der, m. (-s; mrv. -): (ins.)koorn-worm, klander; (vog.) kuifleeuwerik. galant', bv. n.: galant; die -e Krank-heit: de slechte ziekte. Galanterie', vr.: galanterie (i. a. b.); I -arbeit, vr.: galanterie waar, artikelen (mrv.) die als sieraad gedragen worden; -arbeiter, m.: juwelier; -degen, m.: pronk-degen, staatsie-degen; -handel, m.: handel in artikelen die als sieraad gedragen worden; -handier, m.: handelaar . (ook: winkelier) in artikelen die als sieraad gedragen worden; -handlerin, vr.: winkelierster in mode-waren; -kram, m. ( kramer, m.; -kramerin, vr.): Zie -handel, enz.; -krankheitj vr,: slechte ziekte; -waa-ren, vr. mrv.: Zie -arbeit. Gala'ter, m. (-s; mrv. -) Galater. Galaat. Gala'tien, o. (-s): (adk.) Galatië.. Galban' (Galba num), o. (-s): moederhars. Galeas'Ne, vr.: (zeew.) galjas. Galee're, vr.: galei, roeisloep. Zie Galeeren. Galee'ren, vr. mrv.: galeien; zu den - verurtheilt ItJ: tot de galeien veroordeeld, tot dwang-arbeid veroordeeld; I -anker, m.: enterdregge. enterhaak; -bediente, m.: bottelier op eene galei; -bursche, m.: galei-slaat, (thans:) galei-boef, (hist) triërach; -ruder, o.: roeispaan (roeiriem) eener galei;-segel o.: galei zeil; -skiave, m.: galeislaaf, (thans:) galei-boef;-stock, m.: meerpaal ; -vogt, m.: opzichter over de roeiers eener galei, (thans:) bewaker van de galeiboeven. Galeo'ne, vr.: (zeew.) galjas. Galeo'te, vr.: (zeew.) galjoot. Galerie', vr.: Zie Gallerie. Galgant', m. (-s): (pik.) galgant; l-wur-zel, vr.: galgantwortel. Galgen, m. (-s; uirv.-): galg; (typ.) galg; (boven eenen waterput:) ophaalbalk; geh' an den -: (gem.) loop naar de galg, (fam.) loop naar de pomp!; I -amboss. m.: tweearms-aanbeeld; -berg, m.: galgenberg, galgenveld; -bube m. (-dieb, m.): galgenaas, galgebrok, galgestrop, spitsboef; -leid, o.: galgenveld; -förmig, bv.n.: galgvormig, krukvormig; -frist, vr.: kort uitstel; -gebiss, o.: scherp (paarde-)bit; -holz,o.: galghout, -t |
GALGENHOLZ.
225
GaNGE.
|
(de) galg (so falsch wie -holz: tam.: zoo valsch als schuim); -kette, vr.: galg-ketting; -leiter, vr.: galg-ladder; -mann-chen, o.: (pik.) alruin; -miissig, bv. n.: goed voor de galg; -mundstück, o.: scherp (paarde-)bit; -pfeiler, m.: galg-paal; -rekel, ra,: (vog.) mantelkraai; -strafe, vr.: (de) galg, (de) strop (die -strafe verdienend: waard om opgehan-,ren te worden); -strick, m.: strop (om femand aan de galg op te hangen), (iig.) galgebrok, galge-strop, galgen-aas, spitsboef; -schwengel, m. (-vogel, m.): Zie -bube. / j, ^ r,- Oali'cie», o. (-s): (adk.). /ie ZViaiilii a, o. (-s): (adk.) Galilea; Ga-lila'ev m. (-s; nirv.-); Galileeer ; Galila -erin, vr. (mrv. -nen): Galileesche. lt;gt;alimatlii )is, ra.: wartaal, onzin. Oa iiscb, bv. n.: Gaëlisch, tialls'tensteln (fitalitz enMtein), m.: zwavelzuur zink; blauer -:zwavelzuur koper. ^ali'zien, o. (-s): (adk.) Galicië; Gali'zier, m. (-s; mrv. -): Galiciër; Gali -zierin, vr. (mrv. -nen): Galicische ; grali -zisch, bv. n.: Galicisch. Oall. in Sam. 1 -apfel m.: gralnoot (-apfelsaure, vr.; galnotenzuur); -insekt, o.: galwesp; -kraut, o.: moederhars; -sucht, vr.: (gnk.) greelzueht; -süchtig-, bv. n.: aan de greelzueht lijdend, (figr.) zwartgallig; -wespe, vr.: galwesp. lt;wal'la, vr.: Zie ilt;iala. ^al'le, vr.: (ontl. en fig.) gal; (vea.) steengal; (jag.) teellid (van wild); (in gegoten metaal:) gal, onvolkomenheid; seine - ausschütten: (fig.) zijne gal uitbraken; Gift und - speien: (fig.) gal en venijn spuwen; es lauft ihm die - über: (fig.) zijn bloed kookt. gal'len, w. b.: vergallen, verbitteren. ! w. o. h.: 1) gillen; 2) schel (scherp; wild, woest) klinken; (van steenen:) blinken. Zie gallend. Igal'len, w. b.: (tech.) met galnoten verven; (visch:) van de gal ontdoen; w. o. h.: (jag.) pissen. Kwallen, in Sam. I -ader, vr.: galader: -artig, bv. n.: galachtig; -behaltniss [si, o.: (ontl.) galblaas ; -bitter, bv. n.: galbitter, als gal zoo bitter; -blase, vr.: (ontl.) galblaas; -fieber, o.: galkoorts; -fliege, vr.: (ins.) galwesp; -gang, m,: (ontl.) galkanaal, galleider; -gefasse, o. mrv.: (ontl.) galvaten; -krankheit, vr.: galziekte; -pulver, o.: (pha.) jalappe; -stein, m.: (gnk.) steen in de galblaas; -sucht, vr.: (gnk.) geelzucht; -süchtig, bv. n.: aan de geelzucht lijdend, (fig.) zwartgallig, sHl'lend, bv. n.: (stem:) schel. Itiallerie', vr.: gallerij. grallert', in Sam. I -artig, bv. n.: zjeleiachtig. Iirallert e, vr.: zjelei; (fig.) kleefstof, ^al'lielit, bv. n.: gallig, galachtig. lt;wallicis'miis, m. (-; mrv.-cis'men): (tik.) gallicismus; Gal'lien, o. (-s): (adk. hist.) Gallic; Gal'lier, m. (-s; mrv. -): Galliër; Gal'lierin, vr. (mrv. -nen): Gallische; gal'lisch, bv. n.: Gallisch. gal lig, bv. n.: gallig; (fig.) vol gal en bitterheid. bv. n.: (mnw.) hard, vast. |
sallika'nisch, bv. n.: Gallicaansch. Cirallimathi 'as, m.: wartaal, onzin, ^wallion', o. (-s; mrv. -e): (zeew.) galjoen. Oallio'ne, vr.: (zeew.) galjas. lt;jrallio'te, vr.: (zeew.) galjoot. Oall'mei, m.: (min.) kalamijnsteen. firallo'sclie, v.: overschoen. garius, in Sam. I -saner, bv. n.: gal-notenzuur; -saure, vr.: galnotenzuur, Ciral'mei, m.: Zie ^allmei. Cwalo'ne, vr.: galon; galonni'ren [iej, w. b,: galonneeren. Cwalopp', m. (-es, -s): galop (in - setzen : in galop brengen; im - reiten: galoppeeren; im gestreckten -: in vollen galop); galoppi'ren lie], w. o. s.: galoppeeren. salt: Zie gelten. salya iiisch, bv. n.: galvanisch; galyanisi'ren [iel, w.b.:galvaniseeren;Gal-vanis'mus, m.: galvanismus; Galvanópla-stik, vr.: galvano-plastiek; galvano-pla'stisch, bv. n.: galvano-plastisch. Iranian'der. m. (-s): (pik.) mander-kruid. lt;iraina'sche, vr.: slobkous. fiiain'bit, m.: (schaakspel, in Sam.:) -bauer, m.: pion van den raadsheer. fwRins, vr.: harde rotssteen. Cwan, in Sam. I -erbe,m.: mede-eigenaar (of: mede-erfgenaam) van eene heerlijkheid; -erbenhaus, m. (-erbenschloss,m.): in gemeenschap bezeten kasteel; -erbschaft, vr.: 1) gemeenschappelijk erfgoed, 2) (de) gezamenlijke erfgenamen van eene heerlijkheid; -erbschaftlich, bv. n. en bw.: gemeenschappelijk, in gemeenschap. Iwana'sche, vr.: (vea.) onderkaak. Iiianjs^ m. (-es, -s; mrv. Gan'ge): gang (i. a. b.); (ontl.) kanaal; (kkk., aan tafel:) gerecht; (mrv.) ader, erts-ader; (bij kappers:) haar-strengel; (in molens:) molensteen : in - bringen (kommen): in gang brengen (komen); im -e sein: in gang zijn, (fig.) aan den gang zijn; ein unterir-discher -: eene onderaardsche gang; ein stolzer -: een trotsche gang (tred. loop); einen - zu Einem thun: eenen tocht naar iemand doen (maken); Jeder geht seinen ieder gaat zijnen gang; das Recht muss seinen - gehen: het recht moet zijnen loop hebben. I -art, vr.: (min.) erts-ader, (rs.) gang, loop; -bar, bv. n.: 1) gangbaar, 2) begaanbaar, 3) (van koopwaar:) verkoopbaar, gevraagd, gewild, gezocht; -barKeit, vr.: 1) gangbaarheid, 2) begaanbaarheid, 3) (van koopwaar :) gewildheid, gezochtheid, verkoopbaarheid; -erz, o.: (mnw.) in lagen of schichten liggend erts; -fisch, m.: zalmforel; -gebirge, o.: aan ertslagen rijk gebergte; -haft, bv. n,: (mnw.) in doorloopende aders of lagen; -pfoste, vr.: (bwk.) baluster; -rad, o. :ron-selrad, ronselwiel; -saule, vr.: (bwk.) pilaar (kolom) eener portiek; -schüssel, m.: rondgaande schotel (waarop een gerecht rondgediend wordt); -spill, o.: (zeew.) gangspil, kaapstand; -stein, m.: (mnw.) erts-omkleedsel, ertshoudende steen: -weise, bv. n.: (mnw.) in aders, laagswijze; -woche, vr.: (kkl.) Kruisweek, Hemelvaarts-week. sHngr e. bv. n. en bw.: (jag.) vlug; - und Giibe (Gebe): gangbaar, algemeen |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.
GaNGEL.
GAR.
226
|
in zwang*, (fig.) schering en inslag; das ist ihm - und Gebe: (fam.) dat kan hij wel droomend. (wamp;ngr'el, in Sam. I -band, o.: leiband; -fleisch, o.: fijngehakt vleesch, gehak; i -wagen, m.: ioopstoel (waarin een kind leert loopen). Ottngrelei', vr.: (fam.) aan den leiband houderij. gamp;ng'elii, w. b.: aan den leiband houden; die Wiege (tam.) aan het wie^e-touw zitten; Fleisch (kkk.) vleesch fijn-iiakken. I -j w. o.: waggelend loopen (als een klein kind). (wHn'ger, m. (-s; mrv. -): looper, voeteerder, voetganger. firan'ges, in. (-): (adk.) Ganges. Oans, vr. (mrv. Gan'se): (vog. en tech.) gans; (in molens:) molensteen; (mnw.) harde rotssteen; eine dumme (fig.) eene domme eend; I -taucher, m.: duikergans. (jrttns'clien, o. (-s; mrv. -): gansje; (fig.) gekje, onverstandig meisje. Iirfln'se, vr. mrv.: ganzen; i -aar, m. (-adler, m.): (vog.) wouw, kiekendief; -augen, o. mrv.: (typ.) aanhalings-teekens; -backe, vr.: gerookte halve gans; -bauch, m.: uitgehaalde (van ingewand ontdane) gans, (lig.) platbuik; -baum, m.: (pik.) plataanboom, plataan; -blume, vr. (-blüm-ehen, o.): ganzenbloempjt^, madeliefje; -braten, m.: gebradene gans; -brust, vr.: ganzeborst (gerookt); -distel, vr.: (pik.) ganzendistel; -dreck, m.: ganzendrek, ganzenstront (-dreckfarbe, vr.: schijtgroen, ganzenstrontkleur); -feder,vr.: ganze-pen, ganze-schacht; -fett, o.: ganzen vet; -fiiege, vr.: ganzenvlieg; -fliigel, m.: ganzevleu-gel; -fuss, m.: ganzepoot, (pik.) ganze-voet; -füsschen, o. mrv.: (typ.)aanhalings-teekens ; -gekröse ( geschneide), o.: (kkk.) afval (omloop) van eene gans, (ook:) ganze-peper; -griin, bv. n.: schijtgroen; -habicht, m.: (vog.) wouw, kiekendief; -handier, m.: ganzenkooper, koopman in ganzen; -handlerin, vr.: koopvrouw in ganzen; -haut, vr.: ganzevel, (fig.) kippeyel; -hirt, m,: ganzenhoeder, gan-zendrijver; -kiel, m.: ganzepen, ganze-tichacht; -klein, o.: (kkk.) ganze-peper, Zie -gekrttse: -kohl, m.: (pik.) ganzen-distel; -kopf, m.: ganzekop, (fig. fam.) ezelskop, stommerik, (pik.) stinkende kamille; -koth. [tl, m.: ganzendrek, ganzenstront; -kothig lt], bv.n.: schijtgroen; -kraut, o.: (pik.) ganzerik, zilverkruid, (ook:) ganzenbloempje, madeliefje;-küch-lein, o.: ganzenkuiken; -laus, vr.: ganzen-luis; -leber, vr.: ganzelever (-leberpastete vr.: ganzenleverpasteitje); -löffel, m.: (hik.) steentang, steenlepel; -malve, vr.: (pik.) kaasjeskruid; -nadel, vr.: stopnaald; -nudel, vr.: ganze-prop, deegbal; -pappel; vr.: (pik.) kaasjeskruid; -pfeffer, m.: (-schwarz, o.): ganze-peper;-seuche, vr.: ganzenziekte; -spiel, o.: ganzenspel, ganzenbord; -stall, m. (-steige; vr., -stiege, vr.): ganzenhok; -wein, m.: (iron.) wijn voor de ganzen (d. i. water); -witz, m.: lalfe aardigheid, mislukte geestigheid; -zehnte, m.: ganzentiend; -zucht, vr.: ganzenfokkerij. SÜn'seln, w. o. h.: kakelen, snateren. «an'ser, m. (-s; mrv. -), of: |
(iramp;n'sericli, m. (-s; mrv. -e), of: gftn'sern, w* o. h.: Zie grün^eln. iirannert, m. (-s; mrv. -e): (vog.) ganzerik, mannetjesgans; (pik.) ganzerik. sau'sicht te#n sig),, bv. n.: gansachtig. Crant, m.: 1) openbare verkooping (op rechterlijk gezag), openbare veiling; 2) staat van bankroet; der - ist über ihn ausgebrochen: zijn boel is aan de Kamer (is verkocht voor schuld, moet verkocht worden voor schuld); | -buch, o.: 1) inventaris der verkooping, 2) register der verkoopingen; -haus, o.: boelhuis, verkoophuis; -mann, m.: gefailleerde; -masse, vr.: failliete boedel; -massig, bv.n. en bw.: voor schuld, ten behoeve van de schuldeischers; -meister, m. (-verkaufer, m.): vendumeester; -recht, o.: wet op den publieken verkoop van eens schuldenaars goederen; -rodel, vr.: Zie -bueh: -urtel, o.: vonnis ten behoeve van een bevoorrecht schuldeischer; -zeit, vr.: tijd van verkoop. ^an'ten, w. b.: verkoopen op rechterlijk gezag. Oanymeed', in.: (fab.) Ganymedes. Iganz, bv. n. en bw.: geheel, gansch, volkomen; (fig.) heel; - und gar: geheel en al; - und gar nicht: in het geheel niet, volstrekt niet; - wohl: heel goed, zeer groed; - wenig: heel weinig, zeer weinig; - Auge: geheel oog; - Ohr: geheel oor; -machen: heel maken, volledig maken, voltallig maken; die Sache ist noch -: het ding is nog in zijn geheel; ein -es Pferd: een dekhengst; Sie sind ein -er Mann: gij zijt in alle opzichten een man, (iron.) gij zijt een heele man (een heele spekkooper, een- heele piet); der -e Tag: de geheele dag, de gansche dag; ein -es Jahr: een feheel jaar, een rond jaar; die -e Summe: e geheele som; eine -e Zahl: een geheel getal (d. i. geene breuk); ein -es Brod: 1) een geheel hrood (d. i. niet slechts een gedeelte er van. maar alles, hetzij dan aan stukken en brokken, hetzij in zijn ongeschonden geheel), 2) een heel brood (d. i. een ongeschonden brood); -er Pfelfer: heele peper (aan korrels, niet fijn); -es Geld: groot geld (geene pasmunt); -Frankreich: geheel Frankrijk; I -heit, vr.: (het) geheel, (de) algeheelheid; -hufig, bv. n : met ongespouwene (ongespletene) hoeven; -hufner, m. (-lehner, m.): hoevenaar (landbouwer, boer) die er vier ploegpaarden of ploeg-ossen op nahouden moet; -pacht, vr.: pacht die geheel in geld betaald moet worden (dus niet gedeeltelijk in natura of in dienstverrichting); (das) -sein, o.: (het) heel-zijn; -vogel, m.: kramsvogel, lijster.eheel jaar, een rond jaar; die -e Summe: e geheele som; eine -e Zahl: een geheel getal (d. i. geene breuk); ein -es Brod: 1) een geheel hrood (d. i. niet slechts een gedeelte er van. maar alles, hetzij dan aan stukken en brokken, hetzij in zijn ongeschonden geheel), 2) een heel brood (d. i. een ongeschonden brood); -er Pfelfer: heele peper (aan korrels, niet fijn); -es Geld: groot geld (geene pasmunt); -Frankreich: geheel Frankrijk; I -heit, vr.: (het) geheel, (de) algeheelheid; -hufig, bv. n : met ongespouwene (ongespletene) hoeven; -hufner, m. (-lehner, m.): hoevenaar (landbouwer, boer) die er vier ploegpaarden of ploeg-ossen op nahouden moet; -pacht, vr.: pacht die geheel in geld betaald moet worden (dus niet gedeeltelijk in natura of in dienstverrichting); (das) -sein, o.: (het) heel-zijn; -vogel, m.: kramsvogel, lijster. C*an'ze, o.: (het) geheel; im -n: in het geheel. gS.nz'licli, bv. n.: geheel (bw.: geheel en al). Igrar, bv. n.: (kkk. en bij looiers;) gaar; (van metalen:) gezweld, gezuiverd. I -, bw.: 1) geheel en al; 2) zeer. heel; - viel: heel veel, zeer veel; -wenig: heel weinig, zeer weinig; - nicht: in het geheel niet, volstrekt niet; - nichts: niets hoegenaamd, volstrekt niets; warum nicht -: och kom!; so -: zelfs. |
GARTENHAUE.
GAR.
227
|
I Oar, in Sam. I -arbeit, vr.: zuivering: lt;van metalen), loutering:, zwelling:; -aus, m. (en o.): (aan iemand:) genadeslag:, ge-■nadestoot, (aan iets:) laatste hand, voltooiing: (Jemandem den -aus machen: er een einde met iemand aan maken, iemand totaal ongelukkig maken; einer Sache den -aus machen: een einde aan iets maken) ;-brühe, vr.: (bij looiers:) laatste runsop; -eisen, o,: gezweld (gezuiverd) ijzer; -erz, o.: ge-zweld erts;-tass, o.: (bij looiers:) zwelg-kuip, gaarkuip; -feuer,o.: zwelvuur;-herd, in.; louter-oven, zwelling-oven; -knecht, m.: knecht van den zweider (van den metaal- of erts-zuiveraar); -koch, m.: gaarkok, etenshuis-houder; -köchin, vr.: etens-huis houdster; -könig, m.: metaal (inz. koper) van zoodanige zuiverheid, dat het tot maatstaf van zuiverheid dient; -kiiche, vr.: gaarkeuken, etenshuis; -kupfer, o.: gezweld (zuiver) koper,rozetkoper; -lauge, vr.: loog dat den tijd heeft gehad om te bezinken; -leder, o.: gaargelooid leder; lt;das) -machen, ]) (het) gaar-looien (van leder), 2) (van metalen: het) zwellen (zuiveren, louteren ►; -macher, m.: zweider, ^metaal-) zuiveraar; -ofen, m.: grooto smeltkroes; -probe, vr.: zuiverheids-proef, proefneming aangaande (onderzoek naar) den graad van zuiverheid; -salz, vr.: gezuiverd zout; -schlacken, vr.: mrv.: slakken van de metaalsmelting; -stück, o.: stuk gezuiverd zout. GarafTel, vr.: (pik.) Benedictuskruid. Crarant', m. (-en; mrv. -en): borg; Garantie', vr.: waarborg; garanti'ren Lie], w. b.: waarborgen. Oamp;rb'clten, o. (-s; mrv, -): garfje, schootje. Oar'be. vr.: garf (garve), schoof; (fig.) bos, bundel; (pik.) duizendblad; (van een rund:) halsstuk. lOar'ben, in Sam. I -band, o.: schoof-band; -binder, m.: schoovenbinder; -bin-derin, vr.: schoovenbindster; -feuer. o.: lt;vuurwerk:) Chineesche boom, vuurpijlenbundel; -förmig, bv. n.: schoofvormig; -haufen, m.: gast (d. i. een hoop naast elkaar te drogen staande schooven); -krahe, vr.: (vog.) mantelkraai, bonte kraai; -kraut, o.: O'lki) duizendblad; «schichter, m.: tas-legger (optasser van koornschooven); -zehente, m.: garventiend, koorntiend. Igar'ben, w. o. h.: schooven-binden. sar ben, enz.: Zie gerben. CJar'de, vr.: garde: I -officier, m.: officier van de garde; -regiment,o.: regiment van de garde; -reitér, m.: garde te paard, ruiter van de garde; -uhlan, m.: lansier van de garde. Qardian', m. (-s; mrv. -): gardiaan lt;van een klooster). Crardi'ne, vr.: gordijn. Crardi'nen, in Sam. I -arm, m.: gor-ilijnroede-kram; -franse, vr.: gordijnfranje; -haken, ra.: gordijnroede-kram; -predigt, vr.: bedsermoen; -ring, m.: gordijnring; -stange, vr.: gordijnroede; -zug, m.: gordijnkoord. Gardist', m. (-en; mrv, -en): garde, soldaat van de garde. ftard'seer, bv. n.: van het Gardara eer; 1 -51, o.: fijne boora-olie, Veroneser-olie. €ra're, vr.: 1) (van leder:) gaarheid: (van metaal:) behoorlijke graad van zuiverheid, genoegzame gezweldheid; 2) looi-sel, kuipvol. |
gamp;'ren, w. o. onr. h.: Zie gahren. Km ar li, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) ^aren: 2) net; ins - gehen: in het net (in den strik, in de val) loopen; ins - gelockt: (fig.) in de val gelokt; Einen in sein -ziehen : 1) (fig. fam.) iemand in zijn schuitje weten te krijgen (d. i. maken dat iemand zich uwe belangen aantrekt). 2) maken dat iemand in uwe strikken verward geraakt. lOarn. in Sam. I -baum, ra.: weversboom; -enden, o. mrv.: (wev.) dreurnels, eindjes garen; -gabel, vr.: (jag.) netten-staak; -handel, ra.: garenhandel, handel in garens; -handier m.: garenverkooper; -handlerin, vr,: garen-verkoopster; -naspel, m.: garenhaspel: -klotz, ra.: (kaarsen-makers-)blok; -knüuel, ra.: garenkluwen ; -raasche, vr.: maas (van een net); -reuse, vr.: (vv.) garen-fuik; -sack, ra. (-schlauch, m.): (vv.) zak-net; -spule, vr.: garenspoel; -stock, m.: stok waarop ae strengen garen gehangen worden; -strahne, vr.: (eene) streng garen; -Strieker, m.: nettenbreier; -strickerin, vr.: nettenbreister; -stück, o.: (eene) streng garen; -weber, ra.: garenwever; -winde, vr.: garen winder ('t werktuig); -winder, m.: garenwinder (de persoon); -zug, ra.: 1) (hot) visschen met netten (of: met een net), (het) ophalen van het net. Garne le, vr.: garnaal; I Garne'len-krebs, ra,: krabbe. j^arni'ren [iel, w. b.: garneeren ; Gar-ni'rung [ie], vr.: 1) garneering, 2) garneersel. CrarniMon', vr.: garnizoen, bezetting;!-s, in Sara. (-kirche, vr.: garnizoenskerk; -stadt, vr.: garnizoensstad, garnizoensplaats). ^arniüioni'rcii [ie], w. o. h.: in garnizoen liggen. ^iraniitur', vr.: garnituur. j^arHt'igr, bv. n.: garstig, ransig; (fig.) vuil, smerig, gemeen; -e Reden (mrv.): vuile taal; ein -er Streich: een gemeene streek; I -keit, vr.: garstigheid, ransigheid, (fig.) vuilheid, smerigheid, gemeenheid. Oart'elien, o. (-s; mrv. -): tuintje, gar'telu, w. o. h.: tuinieren, hovenieren. Oar'ten, ra. (-s; mrv. Gar'ten): tuin; i -ampfer, m.: (pik.) patiëntie-kruid; -an-lage, vr.: (het) aanleggen van eenen tuin, (fig.) plantsoen; -arbeit, vr.: tuinarbeid, tumierswerk; -bank, vr.: tuinbank; -bau, ra.: tuinbouw, hovenierskunst; -beet, o.: tuinbed; -biene, vr.: honigbij; -blume, vr.: tuin bloem; -buch, o.: tuinboek, boek over de hovenierskunst; -distel, vr.: artisjok; -erbse, vr.: tuin-erwt; -erdbeere, vr.: tuin-aardbezie; -erde, vr.: tuinaarde; -feld, o.: tuin ;-fenchel, ra.: tuin-venkel; -freund, ra.: minnaar van den tuin of van tuinen of van het tuinieren; -frucht, vr.: tuinvrucht; -gelander, o.: spalier (voor lei-boomen); -geraüse, o. rarv.: tuingroenten, moesgroenten, keukengroenten; -gerath Itl, o.: tuingereedschap, tuiniersgereedschap ; -gewachs, o.: tuingewas (-gewachse, mrv.: tuingewassen, inz.: moesgroenten); -gott, m.: (fab.) tuingod (Vertumnus); -göttin, vr.: tuingodin (Flora voor de bloemen, Pomona voor de vruchten): gras, o.: tuingras; -haue,vr.: tuinkrabber,wied- |
228 GASTFREUNDLICHKEIT.
GARTENHACJS.
|
ijzer; -haus, o : tuinhuis (-hauschen, o.: tuinhuisje, prieel); -hccke, vr.: tuinhegr, tuinhaag; -himbeere, vr.: groote aardbezie; -huhn, o.: (met gehakt vieesch) gevulde kool; -hüter, m.: tuinbewaarder; -kalender, m.: tuinmans- (hoveniers-)kalender; -kelle, vr.: (tnb.) schoffel; -knecht, m.: 1) tuinknecht (ook wel: tuinbaas), 2) tuiniers-knecht; -kneif, m.: tuinmes, snoeimes; -kraut, o.: (pik.) averuit (-krauter, o. mrv.: tuingroenten, moesgroenten, keukengroenten); -kresse, vr.: tuinkers; -kunst, vr.: hovenierskunst, tu jnierderij, tuinderij; -künstler m.: hovenier;-land, o.: tuinland, tuingrond; -laube, vr.: prieel; -leiter, vr.: tuinladder, dubbele ladder; -lerche, vr.: (vog.) tuinleeuwerik; -linse, vr.: tuinlinze; -lust, vr.: vermaak (genoegens, mrv.) der tuinierderij; -mark, o.: (pik.) selderie; -meise, vr.: (vog.) koolmees; -meister, m.: (in kloosters:) broeder-hovenier (of kortweg : tuinman); -messer, o.: tuinmes, snoeimes; -mohn, m.: (pik.) slaapbol, papaver; -recht, o.: recht van omheining, recht van afschutting; -rose, vr.: (gewone) roos,pro-vincie-roos; -saai, m.: tuinkamer (fig.) tuinhuis; -sage, vr.; tuinzaag; -salat, m.: tuinsalade; -saturei, vr.: boonenkruid; -scharlach, m. (-scharlei, m.): scharlei; -schaufel, vr.: tuinschoffel, tuinschop; -schere, vr.: tuinschaar; -schnecke, vr.: (ins.) tuinslak, tuin-slek; -schnur, vr.: tuiniers-richtlijn;-schütze, m.: tuinbe waarder; -senf, m.: witte mosterd; -spargel, m.: tuinsperzie; -spinne, vr.: (ins.) tuinspin; -stuhl, in.: tuinstoel; -thor, o.: tuinpoort, tuindeur (in eene houten heining of in een tuinmuur); -thüre vr.: tuindeur; -walze, vr.: tuiniersrol, tuinrol;-wanze, vr.: boomluis, bladluis; -wegewarte, vr.: tuin-cichorei (suikerij); -werk, o.: tuinwerk, tuinierswerk, (fig.) als tuin aangelegde grond; -wesen, o.: tuinierderij, hovenier-derij; [tl -wirthschaft, vr.: tuinbouw; -zaun, m.: tuinheg, tuinhaag, (fig.) tuinheining; -zehnte, m.: tuintiend; -zins, m.; tuinhuur. Oiirt'ner, m. (-s; mrv.-): tuinier (tuinder). hovenier, tuinman; den Bock zum -macnen oder setzen: (spr.) den vos op de kippen (de kat op het spek) laten passen; I -Dursche, m.: tuinmansjongen, tuinmansknecht; -kunst, vr.: hovenierskunst, tuinmansvak; -regel, vr.: tuiniersregel, regel (vaste gewoonte, ook: voorschrift) der tuinierderij ; -waaren, vr. mrv.: tuingoed (enk.) OHrtnerei'j vr.: tuinierderij,hovenier-derij; Gart'nenn, vr. (mrv. -nen): 1) tuinierster, hovenierster, 2) tuinmansvrouw. Oas, o. (-es: mrv. -e): gas; mit - be leuchten: met gas verlichten, (ook:) met gas illumineeren; I -art, vr.: soort van gas; -artig, bv. n.: gasachtig; -be-leuchtung. vr.: gasverlichting, (ook:) gas-illuminatie (-beleuchtungsgesellschaft, vr.: gas-maatschappij); -bereitung, vr.: gasbe-reiding; -entwickelung, vr.: gas-ontwikke-ling; -explosion, vr. : gas-ontploffing; -förmig, bv. n.: gasvormig, gasachtig; -haltig, bv. n:: gashoudend;-lampe, vr.: gaslamp; -laterne,vr.: gaslantaarn; -leiter, m.: gasleider, gaspijp; -licht, o.: gaslicht (-lichtröhre, vr.: gasbrander); -messer, m,: gas-meter; -rohr, o. (-röhre, vr.): gaspijp ; -volum, o.: hoeveelheid gas. |
gUsch'cn, w. o. h.: gisten; (van bier:gt; schuimen; vor Wuth [t| -: (tig.) schuimbekken van woede. CrHsclit, m. (-es): gist; (van bier:gt; schuim. Iwaskona'de, vr.: gasconade, zwetserij, pocherij; Gasko'nien, o. (-s): (adk.) Gasconje: Gasko'nier, m. (-s; mrv. -): Gasconjer: Gasko'nierin, vr. (mrv.-nen): Gasconsche; gasko'nisch, bv. n.: Gas-consch. Gasome ter, m. (-s; mrv. -): gasmeter. (ftHs'pe, vr.: gaps (twee handenvol). CliiisH'ctien, o. ( s; mrv. -): straatje,, steegje. Oasse, vr.: straat, steeg; - ohne Aus-gang: keerweer (straat of steeg waar men doodloopt); auf der - herum laufen: loo-pen straatslijpen, loopen rondslenteren; -n laufen: (mil.) door de spitsroeden (dooide cordons) loopen; die Truppen bilaeten eine de troepen, in twee rijen geschaard, vormden als eenen weg tusschen twee heggen. Zie mrv. Oansen. bas sen, vr. mrv.: straten, stegen; - in Bienenstöcken: afscheidingen tusschen de cellen in eene bijenkorf; Hans in allen -: (fam.) Jantje overal; I -bettel, m. (-bet-telei, vrv -betteln, o.): straatbedelarij; -bettler, m.: straatbedelaar;-bettlerin, vr.: straatbedelaarster; -bube, m.: straatjongen (bubenstreich, m.: kwajongensstreek); -dieb, m.: zakkenroller; -dirne; vr.: straatslet; -dreck, m.: straatvuil, slijk van de straat; -ecke, vr.: hoek der (eener) straat; -hauer, m.: straatdeuntje, straatliedje; -hauptmann, m.: diender, agent van politie; -hure, vr.: straathoer, baan-hoer; -junge, m.: straatjongen; -kehrer, m.: straatveger; -kehrerin, vr.: straatveegster; -koth Itl, ni.: straatvuil, slijk van de straat (-koth [t] führer, m.: vuilnisman); -laterne, vr.: straatlantaarn; -laufen, o.: (het) door de spitsroeden of cordons loopen; -lied, o.: straatdeun, straatliedje; -madchen, o.: 1) straatmadelief, meisje dat veel op straat is, 2) straatslet, baanhoer; -mensch, o.: straathoer, baanhoer; -ordnung, vr.: straat-politie-verordening; -pöbel, m.: straatgemeen: -raub, in.: straatroof; -rinne, vr.: straat-goot; -singer, m.: liedjeszanger ;-singe-rin, vr.: straatzangeres;-treter, m.: straatslijper; -tross, m.: straatgemeen, straatgespuis; -vogt, m.: diender, agent van politie; -wirth [tl, m.: kroeghouder; -wirthschaft [tl, vr.: kroeg; -witz, ra.: platte aardigheid, platte scherts, platte kwinkslag. KiJast, m. (-es; mrv. Gaste): gast, genoodigde; (fig.) gast, klant, kwant; ein ungebetener -: een ongenoode gast; Gaste setzen (Gaste halten): 1) een ordi-naris (een etenshuis) houden, 2) gelagen zetten, een wijnhuis (bierhuis, koffiehuis, kroeg) houden; ein loser (schlauer, grober, lustiger) -: een looze (slimme, grove, vroo-lijke) gast (kwant, snaphaan); zu -e bei Einem sein : bij iemand te gast zijn. lOast, in Sam. I -becner, m.: welkomstbeker, welkomstglas; -bete, o.: logeerbed; -frei, bv. n.: gastvrij; -freiheit, vr.: gastvrijheid; -freund, m.: 1) gast, 2) gastheer; -freundlichkeit, vr. (-freund- |
GASTGEBEK.
GAÜKLER.
229
|
«chaft, vr.): gastvrijheid; freundschaftlich, bv. n.: gastvrij ; -geber, m.: 1) ordinaris-hoiider, 2) logementhouder; -geberin, vr.: 1) ordinarishoudster. 2) logementhoudster; -gebot, o.: gastmaal, feestelijke maaltijd ; -halter, m.: Zie -geber; -halterin, vr.: Zie -geberin; -haus, o.: logement;-herr, m.: gastheer; -hot', in,: logement; -kam-mor, vr.: logeerkamer; -kleid, o. feestgewaad; -mahl, o.: gastmaal, feestelijke maaltijd; -meister, nr: (in kloosters:) huismeester, (fig.) Zie -geber; -mutter, vr.: gasthuismoeder, (in kloosters:) zuster lt;iie de vreemden ontvangt; -ordnung, vr.: reglement voor de logementhouders;-pre-digt, vr.: preek door een dominee (of pastoor) van elders; -recht, o.: gastrecht, plichten (mrv.) der gastvrijheid, (fig.) recht om een logement te houden; -rolle, vr.: (tnl.) gast-rol (-rollen geben: gastrollen geven, slechts in eenige voorstellingen optreden); -stube, vr.: gastenkamer, koffiekamer; -tag, m.: dag waarop men gasten ten eten heeft; -tafel, vr. (-tisch, m.): gastentatel (table d'hote); -weise, bw.: als gast; -wirth [tl, m.: 1) logementhouder, 2) herbergier; -wirthin [t], vr.: 1) logementhoudster, 2) herbergierster; -wirthschaft lt], vr.: 1) logement, 2) herberg (-wirthschaft [tl treiben: een logo-ment doen); -zimmer, o.: gastenkamer, koffiekamer. Cwiist, m. (-es): Zie Criiseht. gast en, w. o. h.: Zie gastiren. Crasterei', vr.: gastmaal, feestelijke maaltijd, feestmaal; (lig.) smulpartij. ganti ren lie], w. o. h.: 1) feestelijk onthalen, een gastmaal (een maaltijd) geven; 2) gasten ontvangen (hetzij als genoodigden, hetzij voor geld); 3) te gast zijn, (fig.) te gast gaan, smullen, brassen, grastereeren; 4) (tnl.) gastrollen geven, als gast in eenige voorstellingen optreden. Gasti rung [iel, vr.: Zie Oasterei. gast lieh, bv. n.: gastvrij; I -keit, vr.: gastvrijheid. gast'riseli, bv. n.: (gnk.) gastrisch. Oas tung, vr.: Zie Cwasterei; I Gas-tungsrecht, o.: 1) recht om open-tafel (om •een ordinaris) te houden, 2) recht om gelagen te zetten. Ciiat, o, (-es; mrv. -e): (zeew. en fig.) gat. GHt, in Sam. I -gabel, vr.: wiedvork; -gras, o.: onkruid, wiedsel;-hacke (-haue), vr.: krabber, hak (om mee te wieden); -messer, o.; wiedmes(je); -zange, vr.: wiedtang. gft'ten, w. b.: wieden; Ga'ter, m. (-s; mrv. -): wieder; Ga'terin, vr. (mrv. -nen): wiedster ; gat'lich, bv. n. en bw.: (fam.) gemakkelijk, goed, geschikt (- gross: tamelijk groot). firatt'e, m. (-n ; mrv. -n): man (gade, echtgenoot); (drk. en vog.) mannetje. Zie mrv. Oatten. Igatt en, w. b.: paren (sich -, w. w.: paren). IGratt'en, m. mrv.: echtgenooten, echtelingen, echtelieden; 1 -liebe, vr.: huwelijksliefde. |
Oatt'er, o. (-s; mrv. tralie; (fig.) traliewerk, (ook:) hekwerk, hek; (schl.) raam (waarop het doek gespannen wordt of is); (zeew.) roer: I -fenster, o.: getralied venster, tralié-venster; -geld, o.: extra-pachtpenningen (mrv.); -haube, vr.: haarnetje, mutsje van netwerk; -thor, o.: hek; -thüre, vr.: getraliede deur, deur met traliewerk; -werk, o.: traliewerk; -zins, m.: Zie -geld. gatt'ern, w. b.: traliën; w. o. h.: loeren (-auf: op). Cratt'in, vr. (mrv. -nen): vrouw (gade, echtgenoote); (drk.) wijfje; (vog.) gaaike. gatti'renliel, w. b.: sorteeren; classi-ficeeren. lt;iratt'ung, vr.: soort. Cjratt'ungM, in Sam. I -begriff, m.: soortbegrip ; -fall, m.: (tik.) tweede naamval; -maler, m.: schilder van genrestukken ; -name, m. (-wort, o.): (tik.) gemeen zelfstandig naamwoord. ^irau, m. en o. (-es, -s; mrv. -e): gouwe, gouw, landschap, streek; (fig.) kanton; I -dieb, in-: gauwdief; -ding, o. (-gericht, o.): kantongerecht; -graf, m.: kantonrechter; -grafschaft, vr.: 1) kantonrechterschap, 2) rechtsgebied van het kanton; -wort, o.: woord uit eene bepaalde streek, provincialismus; -wörterbuch, o.: woordenboek van provincialismen. Kiraueh, m. (-es, -s of: -en; mrv. -e of Gauch'e): 1) kwibus, kwast, gek; (ook:) onnoozele dwaas, stumperd, lummel; 2) lafbek, melkmuil; (fig.) vlasbaard, eerste baardhaartjes (mrv.); 3) spookverschijning, spook, geest; (fig.) hersenschim; 4) (ins.) Spaanscne vlieg; 5) (vog%) koekoek;(ook:) kauw, kraai. K^aiieb, in Sam. I -bart, m.: vlasbaard, (fig.) melkmuil, (pik.) boksbaard; -blume, vr.: (pik.) koekoeks-bloem;-brod, o.: (pik.) boksbaard; -hafer, m.: (pik.) vloghnver, wilde haver; -heil, o.: (pik.) guichheil, muurkruid; -klee, m.: (pik.) koekoeksbrood ; -nelke, vr.: (pik.) maskerbloem. lt;iraueh'e, vr.: misthoop-water; beerput-water; vuil slootwater. Kan'kel, m. (-s): begoocheling; l-bild, o.: zinsbedrog, begoocheling, hersenschim, droombeeld; -blume, vr.: (pik.) masker-bloem; -kunst, vr.: goochelkunst; -licht, o.: 1) nachtkaars, nachtlichtje, 2) dwaallichtje; -mannchen, o.: duikelaartje, tui-melaartje; -possen, vr. mrv.: goocheltoeren (mrv.), goocnelwerk (enk,); -puppe. vr.: draadpop; -schwung, m : goocheltoer; -spiegel, m.: tooverspiegel; -spiel, o.: goochelspel, goochelwerk; -sprung, m.: bok-kesprong; -tanz, m.: mommendans, kluchtenmakers-dans; -tasche, vr.: goochel-tasch; -werk, o.: goochelwerk, goochelspel. ^raiiUelei', vr.: goochelarij, goochelspel, goochelwerk; (fig.) boerenbedrog, begoocheling. gau'kelhaft, bv. n., of: gau'kelieht, bv. n.: 1) goochelach-tig; 2) begoochelend; 3) potsenmakers-achtig, potsierlijk, kluchtig. gau'keln, w. o. h. en w, b.: goochelen; (van dwaallichtjes en spoken:) zweven, heen en weer zweven; mit dem Lichte nerum -: (fam.) met het licht loopen goochelen. Oank'ler, m. (-s; mrv. -): goochelaar, boerenbedrieger, (fig.) verrichter van sterke |
GEBERDE.
GAUL.
230
|
toeren, kunstenmaker, (ins.) stronttor, (pik,) maskerbloem; Gauk'lerin, vr. (mrv. -nen): goochelaarster; grauk'lerisch, bv.n.: Zie gaukeliclit. Oaul, m. (-es, -s; mrv. Gau'le): (fam.) paard; ein schlechter een oude knol; sich auf den grossen - setzen: (fig.) op zijn paardje komen, op zijne achterste pooten graan staan; einem greschenkten-sieht man nicht in's Maul: (spr.) een g:c-g-even paard kijkt men niet in den bek; wer den - miethet [tj, muss ihn auch füt-tern: (spr.) wie de lusten wil moet ook de lasten dragen. Crau'men, in. (-s; mrv. -): (ontl.) verhemelte; (fig.) smaak; den - kitzeln: het verhemelte streelen, lekker smaken; I -beine, o. mrv.: (ontl.) beenderen van het verhemelte; -buchstabe, m.: (tik.) ver-hemelte-letter; -drüse, vr.: verhemeltc-klier; -kitzel, m.: streeling van het verhemelte; -laut, m.: verhemelte-klank; -lüstelei, vr.: lekkerbekkerij; -lüstling, m.: lekkerbek; -reiz, m.: streeling van het verhemelte; -selig, bv. n.: lekker, kieskeurig, fijn van smaak; -sucht, vr.: (gnk.) onverzadelijke honger. lt;irau'ner, m. (-s; mrv. -): gauwdief; I -bande, vr.: gauwdieven-bende; -leben, o.: gauwdieven-leven;-sprache. vr.: dieventaal; -streich, in.: gauwdievenstreek. Oaunerei', vr.: gauwdieverij, schelmerij, schurkerij. gau'neriscli, bv. n.: gauwdiefachtig, senelmachtig schurkachtig;gau'nern, w.o.h.: gauwdieven, den,schurk spelen. Oau'pe, vr.: zolderraampje, dakvenster. Oaat'sch, in Sam. I -brett, o.: (bij papiermakers:) koets-plank. ^aut'schen, w. b.: (in papiermakerij:) koetsen; Gaut'scher, m. (-s; mrv. -): koetser. Oavott'e, v.: (dans:) gavotte. Oa'ze, vr.: gaas. CirazelI'e, vr.: (drk.) gazelle, ttazett'e, vr.: krant, nieuwsblad, ge.....(1) geaclit, bv. n.: der -e Schein: (str.) stand van twee sterren 45 graden van elkander af. geaclitet, bv. n.: geacht; ein -er Mann: een geacht man. geücht'et, bv. n.: gebannen, vogelvrij verklaard; ein -er: een gebannene, een vogelvrij-verklaarde. Oeiich'ze, o. (-s): gesteun, gekreun; (fig.) geklaag, gelamenteer, gejammer, g^a'delt, bv. n.: geadeld, tot den adelstand verheven; Gea'der, o. (-s): (de) aderen (mrv.); geadert, bv. n.: geaderd, met aderen; Geaf'ter, o. (-s; mrv. -): ach-terklauwen (mrv.) aan de pooten (van sommige dieren); gearmt', bv. n.: met armen; gear'tet, bv. n,: geaard, gesteld, geschapen; Geass', o. (-es): (het) weiden, (ook:) plaats waar het wild gaat grazen, (fig.) bek (van een grazend dier), (ook:)i lokaas; geiiugt', bv. n.: met oogen. |
(lieback', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) gebak, 2) baksel; Geback'ne, o. (-n): gebak; Gebahn', o. (-es, -s): (jag.) keutels (mrv.), drek; Gebalg', o. (-es, -s): (de) blaasbalgen (mrv.); Gebal'ge, o, (-s): vechtpartij, ge-plukhaar, (fig.) gestoei; Gebalk', o, (-es; -s): balkwerk, bintwerk. Oebamp;r', in Sam, I -haus, o.: kraamvrouwen-gasthuis; -mutter, vr.: (ontl.) baarmoeder: -schmerzen, m. mrv.: barensweeën; -stunl, m.: kraamstoel; -zeit, vr.: tijd der bevalling, (drk.) tijd van het jongen. gebar', gebü're: Zie gebUren; gebaren, w. b. onr. (gebiersf, gebiert gebar'; geba're; geboren): baren, ter Avereld brengen (zur ünzeit gebaren: ontijdig bevallen van); Geba ren, z. n. o. (-s): (hec) bevallen, (het) in de kraam komen, (van dieren:) (het) jongen; leben-dig gebareud: levende jongen ter wereld brengend. Oeba'rerin, vr. (mrv. -nen): vrouw in arbeid, kraamvrouw; (drk.) jongende ^ (fig.) moeder. Cvebaa', o. (-es; mrv. -e): Zie het z. n. o. Oebaude. Gebau'de, o. (-s; mrv. -): gebouw^ (fig.) bouwtrant, bouwstijl; (mnw.) toegang tot de mijn; (van dieren:) verblijfplaats. Crebau'mel, o. (-s): geslinger, heen en weer geschommel; (fig.) gebengelr gebombam. Oe'be: Zie I -fall, m.: (tik.) derde naamval. Ciiebein', o. (-es, -s; mrv.-e): gebeente; Gebel'fer, o. (-s): gekef, geblaf; GebellV o. (-s): geblaf. ge'ben, w. b. onr. (giebst of gibst, giebt of gibt; gab; ga'be; gege'ben): geven; Gott gebe es: God geve het!; Stunden -: lesgeven; Privatstunden -:les aan huis geven; Steuern -: belastingen betalen; darauf gebe ich wenig: daaraan hecht ik weinig waarde, daar geef ik niet veel om; eine Sache kurz -: iets zeggen met weinig woorden; diese Wendung lasst sich im Deutschen nicht -: deze spraakwending is niet weer te geven in het Duitsch; das giebt die gesimde Ver-nunft: dat leert (dat zegt) het gezond verstand; die Sache selbst giebt es: dat spreekt vanzelf; Ihr Brief giebt es: het blijkt uit (het staat in) uwen brief. I -, w. onpers. onr. h.: es giebt (es gibt): 1) er is, 2) er zijn; es gab: 1) er was, 2) er waren; es hat ,..gegeben: 1) er is ...geweest, 2) er zijn .. .geweest; es wird (wurde) ...geben: 1) er zal (zou) ...zijn, 2) er zullen (zouden) ...zijn. I -(sich), w. w. onr.: zich ...geven; (fig.) meegeven, rekbaar of handelbaar zijn; sich bloss -: zich blootgeven; sich gefangen -: zich gevangen geven; sich zufrieden -: zich tevreden stellen, tevreden zijn; es giebt (gibt) sich von selbst: het spreekt vanzelf; es wird sich schon -: het zal wel komen, (fig.) het zal wel blijken. CJe'ber, m. (-s; mrv. -): gever; (rcht.) schenker; (van wissels:) trekker, afgever. Oeber'de, v.: 1) beweging met de hand, gesticulatie; 2) gelaats-uitdrukking, ge- |
Vele met ge aanvangende woorden behoeven hier niet vermeld, omdat men hunne beteekenis (hetzij dan als adjectief of als deelwoord), evenals bij vele met ge ... aanvangende Hollandsche woorden, gemakkelijk kan opmaken uit het werkwoord, waarvan ze zijn afgeleid.
GEBERDEN.
GEBRECHE.
231
GEBRECHEX.
232
GEDACHT.
|
brokkelige (of: grebrokkelde) delfstof; (jagr-) leg:er van het wilde varken, (ook;) snoet van het wilde varken. ICrebrecli'en, o. (-s; mrv. -): gebrek (i. a. b.); - leiden an: grebrek lijden aan; mancherlei - haben: velerlei gebreken hebben; das schwere -: (gnk.) de vallende ziekte. Isebrech'en, w. onpers. onr. h.: ontbreken, mankeeren; es gebricht mir an Geld: net ontbreekt mij aan geld. gebrech'licli, bv. n.: gebrekkelijk; (fig.) broos; I -keit, vr.: gebrekkelijkheid; (fig.) broosheid. Crebrei'te, o. (-s): vlakte, uitgestrektheid ; (dk.) veld. Oebrest'en, o. (-s): hartbrekend leed, hartzeer. gebroch'en, bv. n.: gebroken (Zie brecben); - sein: (hik.) gebroken zijn, eene breuk hebben; ein -es Bein: een Sebroken been; -es deutsch: gebrokenebroken been; -es deutsch: gebroken 'uitsch; eine -e Stimme: eene gebro-kene stem; eine -e Zahl: een gebroken getal, een breukgetal, eene breuk; ein -es Dach: eene vliering; eine -e Treppe: eene trap met eene rustplaats halverwege. CJebröck'el, o. (-s): (het) gebrokkelde; (het) gekruimelde; (fig.) verbrokkeld overschot. Oebro'del (Cwebrn'del), o. (-s): ge-borrel, borreling. Crebrn'der, m. mrv.: gebroeders. Ciebrüir, o. (-es, -s): gebrul (van dieren en woeste mensehen); gebulder, geloei, geratel (van den donder). Crebrum'me, o. (-s): gebrom; (fig.) gegrom, geknorrepot. ^irebülir', vr.: 1) (het) behoorlijke, (het) verplichte; 2) loon, (het) verdiende, salaris, honorarium; nach -: naar behoo-ren, naar verdienste; nach Standes -: naar (overeenkomstig) iemands stand; seine -leisten: doen wat men te doen verplicht is; über -: meer dan behoorde; über -(über die -) arbeiten: meer werken dan men moest, zich overwerken. ICrebuh'ren, vr. mrv.: emolumenten, schrijfloonen, bureau-kosten. Igebüh'ren, w. o. h. en w. onpers. h. (en: sich gebüh'ren, w. w.): 1) toekomen; 2) betamen, passen, betamelijk zijn, be-hooren; einem Arbeitor gebührt sein Lohn: aan een werkman komt zijn loon toe, (spr.) een arbeider is zijn loon waard; Enre dem Ehre gebührt: (spr.) eere wien eere toekomt; es gebührt Ihnen: 1) het betaamt u, 2) gij behoort, gij zijt verplicht; es gebührt sich: het is betamelijk, liet is zooals het behoort; wie es sich gebührt: zooals het behoort. ^ebült'rend, bv. n.: betamelijk; behoorlijk; -er Richter: bevoegde rechter; -er Weise, behoorlijkerwijze, naar behoo-ren. sebülir'lich. bv. n.: behoorlijk; betamelijk; I -keit, vr.: behoorlijkheid; betamelijkheid. Cvebund', o. (-es; mrv. -e, -en: Ge-bün'de): bos; (van garen:) streng. Oebünd'cben. o. (-s; mrv. -): bosje. lt;*ebun'de, in Sam. I -stahl, m.: staal in staven, |
srebun'den, bv, n. (v. dw. van binden): gebonden; -e Schreibart: gebonden stijl; -e Rede: redevoering in dichtmaat; -e Noten: (muz.) verbondene noten; -e Zeit: besloten tijd. Oeburt'. vr.: geboorte (ook fig.); in der - begriffen: op het punt van geboren te worden, (fig.) in zijn ontstaan, in zijne wording; unzeitige -: ontijdige geboorte, (vlk.) miskraam ; etwas in seiner - erstic-ken: (fig.) iets in zijne geboorte smoren; ein Mann von -: een man van geboorte; von vornehmer -: van aanzienlijke geboorte, van aanzienlijke afkomst; von niedriger -: van geringe afkomst. Zie Ciieburts. gebiir tig, bv. n.: geboortig (- aus: uit). Cweburts', in Sam. I -adel, m.: geboorte-adel, adellijke afkomst; -arbeit, vr.: (vlk.) arbeid, barensnood: -brief, m.: geboorteakte, (kkl.) doopceel; -fehler, in.: aangeboren gsbrek; -feier, vr. (-fest, o.): geboorte-feest, verjaardag (Odeaufdas -fest: verjaar-vers); -geile, vr.: (ontl.) 1) teelbal, 2) eierstok; -glied, o.: teellid; -góttin, vr.: (fab.) godin der geboorten (Lucina); -haus, o.: gasthuis voor kraamvrouwen; -haut-chen, o.: netvlies der nageboorte; -helfer, m.: vroedmeester, verloskundige; -helferin, vr.: vroedvrouw; -helm, m.: (vlk.) helm; -hülfe, vr.: 1) verloskunde, 2) verloskundige hulp (-hülfe leisten: verlossen, in de verlossing bijstaan); -jahr, o.: geboortejaar; -land, o.: geboorteland; -lied, o.: ge-boorte-lied; -liste, vr.: lijst (register) dei-geboorten; -maal [-mail, o.: moedervlekje; -nacht, vr.: geboorte-nacht; -ort, m.: geboorteplaats; -recht, o.: geboorte-recht; -register, o.: register der geboorten, (fig.) stamregister, stamboom; -schein, m.: geboorte-akte,(kkl.) doopceel; -schmerzen, vr. mrv.: barensweeën; (in -schmerzen liegen: in den arbeid zijn); -stadt, vr.: geboorte-stad; -stern, m.: geboorte-ster, geboorte-teeken, gesternte waaronder men geboren is; -stuhl, m.: kraamstoel; -stunde, vr.: geboorte-uur (-stundendeuterei', vr., of: -stundendeutekunst, vr.: horoscoop-trekkerij, planeetlezerij); -tag, m.: 1) geboortedag, 2) verjaardag; -tags, in Sam. (-feier, m.: verjaarfeest; -gedicht, o.: verjaar-vers; -geschenk, o.: verjaargeschenk); -theile (tl. o. mrv.: geslachtsaeelen; -zange, vr.: (hik.) verlos-tang; -zeit, vr.: tijd der bevalling. Cwebüscb', o. (-es; mrv. -e): l)boschje; 2) kreupelbosch. gebÜHCb'elt, bv. n.: opgebost; (pik.) bosvormig. CiJeck, m. (-en; mrv. -en): gek, kwast, kwibus; Einem den - stechen: den gek met iemand steken; I -haft, bv. n.: gek-kelijk; -haftigkeit, vr.: gekkelijkheid; -stock, m.: ophaal-stok, wip. 4ireck'elkraut, o. (pik.) papenkulle-kenskruid. geck'en, w. o. h.: voor gek spelen, zich gek aanstellen; w. b.: voor den gek houden. I -, m. mrv.: gekken; -haft, bv. n. Zie geckliaft. Creckerei', vr.: gekkigheid, gekkelijkheid, gekheid. gedacbt', bv. n.: 1) gedacht; 2) bovengezegd, bovengenoemd (v. dw. van denken en van gedenken). |
GEDaCHTNISS.
GEDöRRT.
233
|
Ifwedaclit'niss [sj, o.: 1) gredachtenis, aandenken; zu meinem -e: ter mijner g-edachtenis; ein - stiften: een aandenken stichten; 2) greheugren; ein grutes oder schlechtes een grood of slecht geheugen; im -e behalten: in het geheugen houden; das - verlieren: het geheugen verliezen. lOedüclit'iiiss [s], in Sam. I -arbeit, vr.: geheugenwerk, memorie-werk; -bein, o.: (ontl.) achterhoofdsbeen; -buch, o.: 1) memorie-boekje, opschrijfboekje, 2) album, 3) agenda; -fehler, m.: 1) vergissing van het geheugen, 2) vergeet; -feier, vr. (-fest, o.): plechtige (of: feestelijke) herdenking (van eene gebeurtenis), viering van den naamdag (van heiligen); -kraft, vr.: mnemoniek, (de) kunst om het geheugen te scherpen; -mangel,m.:slecht geheugen; -münze, vr.: gedenkpenning; -predigt, vr.: 1) preek ter herdenking van een of ander, 2) preek aan de nagedachtenis van iemand gewijd; -rede, vr.; lijkrcide; -sache, vr.: zaak van het geheu- fen; -stein, m.: gedenksteen; -tag, m.: ag ter herdenking, verjaardag (van een of ander); -werk, o.: geheugenwerk, memorie-werk; -zeichen, o.: gedenk-teeken.en; -stein, m.: gedenksteen; -tag, m.: ag ter herdenking, verjaardag (van een of ander); -werk, o.: geheugenwerk, memorie-werk; -zeichen, o.: gedenk-teeken. gedRmpft', bv. n.: (kkk.) gestoofd, gesmoord. I -, v. dw. van cliimpfen. Oedan'ke, m. (-n; mrv. -n): 1) gedachte; 2) denkbeeld; -n sind zollfrei: (spr.) de gedachten zijn tolvrij; böse -n von Einem haben: kwaad van iemand denken; in -n sein: in gedachten zijn; sich etwas aus den -n schlagen: iets uit zijne gedachten (uit zijn hoofd) zotten. lOedan'ken, m. (-s: mrv, -): 1) gedachte; 2) denkbeeld; auf den - verfallen: op de gedachte komen, op het denkbeeld komen. Zie overigens het z. n. m. Ge-danke. Kjiedan'ken, in Sam. I -arm, bv. n.: arm aan gedachten, arm aan denkbeelden; -beine, o. mrv.: (ontl.) hersenwand-been-deren; -bild, o.: denkbeeld; -dieb, m.: (fig.) letterdief, plagiaatpleger; -folge, vr.: gedachten-gang; -freiheit, vr.: vrijheid van denken; -gang, m.: gedachten-gang; -kreis, m.: cirkel van denkbeelden;-leer, bv. n.: (hoofd:) leeg, breinloos, (rede, geschrift:) zonder ziel of degelijkheid; -los, bv. n.: 1) gedachteloos, 2) Zie -leer; -losigkeit, vr.: gedachteloosheid;-ordnung, vr.: geregelde gedaehtengang; -raub, m.: letterdieverij, plagiaat; -reich, bv. n.: rijk aan gedachten, rijk aan denkbeelden; -reichthum Ttl, m.: rijkdom van gedachten of denkbeelden; -schnell, bv. n. en bw.: met de snelheid eener gedachte; -schwer, bv. n.: van gedachten vervuld; -spane, m. mrv.: losse gedachten; -spiel, o.: speling van het vernuft, geestigheid; -stille, vr.: gepeins; -strich, in.: (tik.) streepje, gedachten-streep; -voll, bv. n.: in gepeins verdiept; -weite, vr.: omvang der gedachten; -welt, vr.: denkbeeldige wereld; -wesen, o,: denkbeeldig wezen. Oedttrm', o. (-es, -s; mrv. -e): ge-darmte; (van dieren:) ingewand; das dicke -: (ontl.) de dikke darm. Oedeck', o. (-es, -s; mrv. -e): dek; (fig.) tafellaken; (bwk.) dak, bedekking; (aan orgels:) register van gedekte pijpen. |
Oedeh ne, o. (-s): gerektheid. gedeili'en, w. o. onr. s. (gedieh': go-dieh'en): 1) gedijen, (fig.) nut doen;(ook:) strekken; (ook:gt; welslagen, gelukken; das Essen gedeiht inm gut: net eten gedijt goed bij hem, (fig.) alles gelukt hem; nichts gedeiht ihm: niets gedijt bij hem. (fig.) niets gelukt hem; unrecht Gut gedeiht nicht: (spr.) onrechtvaardig goed gedijt niet; es wird zu Ihrem Vortheile [t] - : net zal tot uw voordeel strekken, het zal u tot voordeel gedijen; 2) vooruit komen, vorderen; die Sache ist nun dahin gediehen: de zaak is nu zóó ver gekomen; der Luxus ist zu einer solchen Höhe gediehen: de weelde heeft zulk eene hoogte bereikt. 1 -, z. n. o. (-s): (het) gedijën; (het) welslagen; (ook:) nut, voordeel, baat; (fig.) zegen (Gott gebe sein - dazu: God geve er Zijnen zegen op!); gedeih'lich, bv. n.: 1) tot nut strekkend, baatgevend, 2) heilzaam, 3) voedzaam, 4) voorspoedig, gezegend, ge-wenscht. Oedenk', in Sam. I -bar, bv. n.: 1) gedenkwaardig, 2) denkbaar, te denken; -buch, o.: gedenkboek, (fig.) agenda, opschrijfboek, (ook:) album.(ook;)zakboekje; -zeit, vr,: gedenkwaardig tijdperk of tijdstip; -zettel, m.: aanteekening, (fig.) zakboekje. geden'ken, w. o. onr. h-: 1) gedenken, gedachtig zijn, denken om of aan; geden-ket mein (gedenket meiner), wees mijner gedachtig; 2) denken, van plan (voornemens) zijn, rekenen, hopen; 3) melding maken van; Jemandes inEhren-: eervolle melding maken van iemand; einer Sache nicht -: geene melding van iets maken, iets met stilzwijgen voorbijgaan: einer Sache nur von fern -: iets slechts vluchtig aanroeren; dessen nicht zu -: zonder melding daarvan te maken, zonder dat aan te roeren; - an: denken om of aan ; daran ist nicht zu -: daaraan is niet te denken. I -, w. b. onr.: Einem etwas -: iets van iemand onthouden (om het hem bij gelegenheid betaald te zetten); ich werde es ihm -: (fam.) ik zal het hem in zijne oogen laten druipen. I -, z. n. o. (-s): 1) melding, vermelding; 2) herinnering, geheugenis; bei (seit, vor) Menschen -: bij (sedert, voor) menschen-geneugenis. Cwedieht', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) gedicht, dichtstuk, vers; 2) verdichting, verdicht verhaal, verdichtsel. sedie'ffen, bv. n.: (min.) gedegen, zuiver, (fig.) degelijk; I -heit, vr.: (min.) gedegenheid, zuiverheid; (fig.) degelijkheid. gedieh'. gediehen: Ziegedeiheii. Cweding'e, o. (-s): 1) geding, geknib-bel, (het) dingen; 2) prijsbedinging, overeenkomst aangaande den prijs; 3) taak. vaste taks; im -e arbeiten; werken tegen een vooraf bepaalden prijs, werken bij aanneming; ein - machen wegen .... (of; über ....): een accoord maken over ....; I -arbeit, vr.: aangenomen werk; -buch, o.: boek van het aanbestede (of: uitbestede) werk; -geld, o,: aannemingssom. geld waarvoor het werk aangenomen is; -gezah', o.: mijnwerkers-gereedschap;-lohn, m.: Zie -geld. gedop'pelt, bv. n.: dubbel. gedtfrrf, bv.n.: gedroogd; (fig.) droog. |
GEFaNGNISSSCHLIESSER.
GEDRaNGE.
234
|
Ciedrünge, o. (-s): gedrang; im-sein; in het gedrang zijn, (fig. fam.) in de knijp (in de knoei, in den nood) zitten; es istviel - danach: (fig. fam.) het loopt er storm om. gedriingt', bv. n.: ineen- (opeen ) gedrongen; (fig.) beknopt; -er Stil: korte stijl, bondige stijl; I - heit. vr.: ineen-(opeen-) gedrongenheid; (fig.) beknoptheid; (van stijl:) kortheid, bondigheid. jSfedrltt', bv. n.: gederdendeeld, in drieën gedeeld; 2) uit drie eenheden bestaande; -e Zahl: drietal; -e Wechselbriefe (mrv.): (kph.) in triplo afgegevene wisselbrieven ; -er Schild: (wpk.) in drie velden afgedeeld schild; -er Schein: (str.) gederdendeeld aspect (stand van twee planeten 120 graden van elkander af): I Gedritt-spiel, o.: kleuren (zeker spel met de kaart, waarbij ieder speler slechts drie kaarten krijgt; I ein Gedritt'es: (spl.) een derde (drie roemkaarten), sedruckt', bv. n.: ineengedoken, ffedrang^en, bv. n.: gedrongen; (fig.) genoodzaakt, verplicht (Zie ook gedran^t en v. dw. van dringen); I -heit, vr.: Zie lt;*edramp;ng:tlieit. Geduld', vr.: geduld; die - geht mir aus: ik verlies mijn geduld; dieser Baum steht in der -: (fam.) deze boom staat beschut voor den wind; - überwindet Alles: (spr.) geduld overwint alles (-faden, m.: tam.: geduld; -los, bv. n.: ongeduldig; -losigkeit, vr.: ongeduldigheid, ongeduld); i gedul'den (sich), w. w.: geduld hebben, geduld oefenen; gedul'dig,bv.n-: geduldig, (fig.) gedwee, gelaten. gednns'en, bv.n.: gehuurd; afgehuurd, besproken; (fig.) omgekocht; veil,omkoopbaar. I -, v. dw.: Zie dingen. gedüngt', bv. n.: (akk.) bemest, gedun'sen, bv. n.: opgeblazen, gezwollen. gednrft': Zie diirfen. geeckt', bv. n.: hoekig. geeig'net, bv. n.: geschikt (- zu: tot, voor). Oeest, vr. 0*^cst'land, o.): geest, zandgrond. fwefahr', vr.: gevaar; (kph. en fig.) risico; auf Ihre -: (kph.) voor uwe risico; mit - meines (Ihres, seines, enz.) Lebens: met levensgevaar; jeder Aufschub droht -: alle uitstel is gevaarlijk, de nood dringt; I -los, bv. n. en bw.: zonder gevaar (ein -loser Mensch: fig.: een onschadelijk persoon); die -losigkeit, vr.: het niets-gevaar-lijke; -voll, bv. n.: gevaarvol, zeer gevaarlijk. fwefahr'de. vr.: gevaar: (kph. en fig.) risico; (rcht.) bedrog, misleiding, kwade trouw; I gefahr'den, w. b.: 1) aan gevaar of risico blootstellen, 2) schade of nadeel toebrengen; ich bin dabei nicht gefahrdet: 1) ik waag er niets bij, ik heb er geen risico bij, 2) ik verlies er niets bij, ik heb er geene schade bij. Oefali're, o.: gerij en geros. gefakr lieh, bv.n.: gevaarlijk; I-keit, vr.: gevaarlijkheid. Oefakrt', o. (-es; mrv. -e): voertuig, rijtuig, wagen; (jag.) spoor; (mnw.) sporen (mrv.) van de richting eener erts-ader; Gefahr'te, m. (-n; mrv. -n): makker, kameraad, metgezel, tochtgenoot; Gefiihr'tin, vr. (mrv. -nen): gezellin. |
Qefall', in Sam. -sucht, vr.: behaagzucht, coquetterie; -süchtig, bv.n.: behaagziek, coquet. Grefüir, o.: (van wegen:) helling, glooiing; (van rivieren:) verval; ein gutes -haben: (iron.) drinken als eene spons, veel kunnen drinken; I -einnehmer, m. (-verweser, m.): ontvanger der domeinen : -wesen, o.: staat van de ontvangsten der domeinen. OefüU e, o. (-s ; mrv, -): verval (van den waterstand). I o. mrv.: inkomsten, ontvangsten, opbrengst. iGrefall'en, m. (-s; mrv. -): 1) genoegen; thun Sie mir den -: doe mij het genoegen; 2) behagen; - an etwas finden (haben), behagen in iets vinden (hebben); 3) welgevallen, goedvinden, goeddunken, believen; nach - handeln: naar welgevallen (naar goedvinden) handelen; nach Ihrem -: naar uw goeddunken, zooals gij wilt; Einem zu - leben (Einem zu - sein): iem. believen, het iemand naar den zin maken; Einem zu - reden; iemand naar den mond praten. Igefall'en, w. o. onr. h, (gefiel'; ge-fall'en) en w. onpers. onr. h.: bevallen, naar den zin zijn; wie gefallt es Ihnen: hoe bevalt het u?; gefallt Ihnen das: bevalt u dat?; das gefallt mir gar nicht: dat bevalt mij in het geheel niet; wie es Ihnen gefallt: zoo als gij verkiest; Ihre Antwort gefiel mir nicht: uw antwoord beviel mij niet; es hat ihm in dieser Stadt nicht getallen: het is hem in deze stad niet bevallen; I sich -, w. w. onr.: behagen vinden; er gefallt sich in Allem was er thut: hij vindt behagen in alles wat hij doet; sich etwas - lassen: zich iets laten welgevallen; das kann ich mir unmöglich - lassen: dat kan ik mij onmogelijk laten welgevallen. gefall'ig, bv.n.: 1) aangenaam;2) voorkomend, believend; sich Einem - erweisen: iemand met voorkomendheid behandelen, iemand believen; was ist Ihnen -: wat belieft u?; wenn es .Ihnen - ist: als het u belieft; I -keit, vr.: 1) voorkomendheid; 2) goedheid, vriendelijkheid. gefüll'igst, bw.: asjeblieft; nehmen Sie - Platz: ga zitten asjeblieft, wees zoo goed plaats te nemen; was -: wat belieft (u)? Oefalt'el, o. (-s): plooisel. gefang'en, bv. n.: gevangen; I -brod, o.: gevangenis-brood, brood voor de gevangenen; -haltung, vr.: gevangenhouding; -nehmung, vr.: gevangenneming; -warter, m.: 1) cipier, directeur eener gevangenis, 2) cipiersknecht, gevangenbewaarder; -warterin, vr.: 1) cipiersvrouw, 2) gevan-genbewaaniersvrouw. Oefang'ene, m. (-n; mrv. -n) en vr.: gevangene. Cwefang'enseliaft. vr.: gevangenschap. geffing lieh. bv. n. en bw.: gevankelijk; Einen - eiriziehen: iemand gevangen zetten; -e Haft: hechtenis (in -er Haft sitzen: gevangen zitten; zu -er Haft brin-gen: gevangen zetten). OefSng'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis; -ses; mrv. -se|: gevangenis; I -fieber, o.: gevangenis-koorts: -strafe, vr.: gevangenisstraf, (dk.) kerkerstraf; -schliesser, m.: |
GEFaNGNISSZUCHT.
GEGEN.
235
|
firevangrenbewaarder,cipiersknecht; -zucht^ vr.: tucht in de g:evang:onis. ttefar'ze, o. (-s): (het) winden-laten, (ffem.) geschijt. ttefiiss', o. (-es; mrv. -e): 1) inhouds-lichaam (vat, ton, vaas, pot. pan, enz.), (ontl.) vaatje (b. v. bloedvaatje, mrv.: bloedvaten); 2) handvatsel, (van degens en sabels :) gevest; I -entzündung, vr,: ontsteking van de bloedvaten: -lehre, vr.: leer der bloedvaten; -reich, bv. n.: rijk aan bloedvaten; -system, o.: bloedvatenstelsel. Gefüss'clieii, o. (-s; mrv. -): vaatje. Zie CiJefass. gefasst', bv. n.: 1) gevat, verdacht, voorbereid; sich - machen auf: zich voorbereiden op; sich - halten auf; verdacht zijn op; 2) bedaard, kalm, gelaten; sic ist sehr - gestorben: zij is zeer kalm (met groote gelatenheid) gestorven; I -heit, vr.: gevatheid, verdachtheid. Oefecht'n o. (-es, -s; mrv. -e): gevecht ; 1 -flagge, vr.: roode vlag. Crefedits', in Sarn. I -flagge, vr roode vlag; -lehre, vr.: (mil.) tactiek- Oefese, o. (-s): geveeg; (jag.) af-schuursel (van de hoornen), (ook:) ge-schuur (met de hoornen). Oefeil'sclie, o. (-s): geknibbel. gefeilt', bv. n.: gevijld, afgevijld; -es Gold: goudvijlsel. CJefle ilel, o. (-s): gevedel, vioolgekras, (fam.) gefiedel. CJefte'cler. o. (-s): 1) gevederte, (de) vederen (mrv.); 2) pluimgedierte, gevogelte; 3) das - eines Schlosses: de veeren van een slot; I gefie'dert. bv. n,: gevederd. Oefll de, o. (-s; mrv. -): (dk.) beemd, veld, (de) dreven (mrv.). gefing'ert, bv. n.: gevingerd, met vingers. Oeflt'sehel. o. (-s): (pop.) gefutsel, gefrutsel, gewrijf. Oef lamm e. o. (-s): gevlam, (het) vlammen. {reflamnit'. bv. n.: gevlamd. Óeflatt'er. o. (-s): gefladder (ook fig.). Crefleclit', o. (-es, -s; mrv. -e): vlechtsel, vlechtwerk; (ontl.) weefsel; (hik.) dauwwurm, gefleckt'. bv. n.: gevlekt, gespikkeld; (fig.) getijgerd. Cweflen'ne, o. (-s) : gejank, getjengel. Oefliek e, o. (-s): (pop.) opknapperij, (het) verstellen; (fig.) verstelwerk, lapwerk. (neflim'mer, o. (-s): geflikker, geflonker. SrefiiHS'entlieh, bv. n.: opzettelijk, voorbedachtelijk. Oeflis'ter, o. (-s): gefluister, gefezik. greflocli'ten, bv. n.: gevlochten, greflo'gren. v. dw.: Zie fliegen. Srefloh'en, v. dw.: Zie fliehen. ffefloNs'en, v. dw.: Zie. fliesseu. fteflu'elie, o. (-s): gevloek. CSeflu'der, o. (-s): Zie Flufler. Creflü'gel, o. (-s): gevogelte; pluimgedierte. seflü'gelt, bv. n.: gevleugeld, gewiekt. Greflüs'ter, o. (-s): gefluister, gefezik ; (fig.) geruisch, gesuis. |
gevoch ten, v. dw.: Zie feeliten. «efol'ge, o. (-s): gevolg. fwefpa'ge, o. (-s): gevraag. gefrausTet, bv: n.: met franje. Oefrass', o. (-es): (pop.) vreterij, vreten, kost; (fig. gem.) vreet-machine, bek, muil, smoel. gefrass'igr, bv. n.: vreterig, vraat-ziek, gulzig; I -keit, vr.: vraatzucht, gulzigheid. Oef rei'te, m. (-n: mrv. -n): vrijgemaakte. Zie freien. Oefress'e, o. (-s): gevreet. gefpeunclet, bv. n.: bevriend. Sjefricr'. in Sam. ! -bar, bv. n.: be-vnesbaar; -punkt, m.: vriespunt, gefrie'ren, w. o. onr. s.: bevriezen, gefro ren. v. dw.: gevroren (Zie frieren». 1 -, bv. n.: bevroren (als v. dw. van g:efrilt;»reii). Oefro rene (Oefror'ne), o. (-n) (en zonder lidwoord Oefro rene.s of Oe-fror nes): ijs (de lekkernij). Oef «ge. o. (-s): voegwerk, (de) voegen (mrv.); (ook:) samenvoeging, verbinding; (fig.) samenstel; (mnw.) laag, schicht, i -, bv. n.: Zie gefügigr. gefai'gig. bv. n.: lenig, meegevend; (fig.) handelbaar, meegaand; I -keit, vr.: lenigheid; (fig.) handelbaarheid. Oefiilil'. o, (-es, -s; mrv. -e): gevoel (i, a. b.); 1 -los, bv. n.: gevoelloos, (fi^r.) ongevoelig; -losigkeit, vr.: gevoelloosheid, (fig.) ongevoeligheid; -voll, bv. n.: gevoelvol, vol gevoel, (fig.) roerend, aandoenlijk. Oefülilfi, in Sam. I -sinn, m.: zintuig des gevoels; -tödter [-töterl, m. (-todte [-tote], m.): (kkl.-hist.) quiëtist; -tödtung [-tötung], vr.: dooding van het gevoel, (kkl.-hist.) quiëtismus. Oefiill sel, o. (-s): vulsel. gefiillt', bv. n.: gevuld. gefundlt;^n: Zie iinden. gefiinft', bv. n.: vijfdeelig, uit vijf eenheden bestaande, gevijfdeeld; -er Schein: (str.) gevijfdeeld aspect (stand van twee planeten op 72 graden afstands van elkander); ! ein Gefünf'tes, o.: (spl.) een vijfde (vijf op elkander volgende roemkaarten). Oefun'kel. o. (-s): gefonkel. gefarclit', bv. n.: geyoord, doorploegd met voren of lijnen of rimpels, gefürcht'et, bv. n.: gevreesd, gefürst'et, bv. n.: 1) tot den rang van prins verheven; 2) tot een prinsdom verheven. Oefurz'. o. (-es): Zie Oefarz. Oefüw'we, o. (-s): (jag.) lijn waaraan men den valk houdt. gegang'en, v. dw,: gegaan (Zie ge-hen); - kommen: komen loopen. gege'ben, v. dw.: gegeven. ige gen. vz. [41: tegen (i. a. b.); voor, op, onder; aan; omstreeks; naar; jegens, ten aanzien van; bij, in vergelijking bij: Voorbeelden: 1) drei - Einen: drie tegen één; ich wette zehn - eins: ik wed tien tegen een; - den Strom schwimmen; tegen den stroom inzwemmen (fig.: oproeien) : er behauptete diesen Posten - die feindliche Reiterei: hij verdedigde met goed gevolg dien post tegen de vijandelijke cavalerie: das heisst mit dem Kopfe |
GEGENHASS.
GEGEN.
236
|
- die Wand rennen: dat heet met zijn hoofd tegen den muur loopen; 2) ein Mittel - Zahnschmerzen: een middel tegren (een middel voor) kiespijn; Waare - Waare: waar teg-en waar; de eene waar (in ruil) voor de andere; - baare Bezahlung-:tegen contante betaling, a contant, voor contant geld; - Wechsel: tegen (of: op) wissels; - Bürgschaft: tegen (of: onder) borgtocht; - Quittung: tegen (of: op) quitantie; 3) erwahnen Sie nicnts davon - ihn: zeg er niets van tegen hem (of: aan hem); 4) - Abend: tegen den avond, omstreeks den avond; - das Ende: tegen het einde, op het laatst; - das Ende der quot;Woche: tegen (of: in) het laatst van de week; - sechs Uhr: tegen (omstreeks) zes uren; 5) die Augen - den Himmel aufschlagen: de oogen opslaan ten hemel (of: naar den hemel); - Osten, Norden, Westen oder Süden: naar het oosten, noorden, westen of zuiden; - die Stadt zu: naar de stad toe aan, op de stad aan; 6) undankbar - seinen Wohlthater: ondankbaar jegens zijnen weldoener; 7) er ist nur ein Kind - ihn: hij is slechts een kind in vergelijking bij hem; Ihr Verlust is nichts - das meinige: uw verlies is niets bij het mijne (in vergelijking bij het mijne). lOe'gen, in Sam. I-abdruck, m.: (grav.) overdruk; -absicht, vr.: tegenoogmerk; -abweichen, w. o. s.: (srm.) den degen insgelijks terugtrekken; -abweichung, vr.: (srm.) terugtrekking van den degen terwijl de andere dezelfde beweging maakt: -abzug, m.: (grav.) overdruk; -admiral, m.: (mar.) schout-bij-nacht; -anklage, vr.: tegen-beschuldiging; -anschlag, m.: tegen-aanslag, tegenlist; -anstalt, vr.: (fig.) te-genmij n, tegen-maatregel (-anstalten treffen oder machen: tegen-maatregelen nemen); -antwort, vr.: weder-antwoord, (rcht.) repliek; -anzeige, vr.: (gnk.) verschijnsel van anderen aard; -artikel, m.: tegen-artikel, tegen-opstel, weerlegging, bestrijding; -assekuranz, vr.: (kph.) tegenverzekering. her-verzekering; -aufforderung, vr.: (rent.) tegen-dagvaarding, weerkeerige dagvaarding; -auftrag, m.: (kph,) afbestelling, (fig.) tegenbevel; -aussage, vr.: (rcht.) geheel andere verklaring, tegenverklaring, getuigenis ter wederlegging van eene andere. lOe'grenlbatterie, vr.: tegenbatterij; -bedingung, vr.: tegenbeding (wir haben zur-bedingunggemacht, dass ....: weder-keerig hebben wij bedongen, dat ....); -befenl, m.: tegenbevel; -begrüssung, vr.: wedergroet, (mar.) weerkeerig saluut, saluut in antwoord; -bekenntniss [nisj, o.: tegen-bekentenis; -beklagte, m. en vr.: weerkee ig beschuldigde; -beleidigung, vr.: we lerkeerige beleediging; -bericht, m.: 1) tegenbericht, weersprekend bericht, 2) tegen-rapport, rapport ter wederlegging; -bescheinigung, vr.: tegen-verklaring; -beschuldigung, vr.: tegenbeschuldi-ging; -besichtigung, vr.: herschouwing, nadere opneming, tegen-inspectie; -be-such, m.: tegenbezoek (einen -besuch ab-statten: een tegenbezoek afleggen); 7bet-tungen, vr. mrv.: (mil.) tegenbatterijën; -beurtheilung: lt], vr.: tegenbeoordeeling, (let.) anti-kritiek; -bewegung, vr.: tegenbeweging; -beweis. m.: tegenbewijs (den -beweis führen: het tegendeel bewijzen -bezauberung, vr.: tegen-betoo vering: -beziehung, vr. (-bezug; m.): onderling verband. |
IGegenlbilcl, o.: tegenbeeld, tegenhanger, (fig.) contrast; -billet, o.: (tnl.) contermerkje, bewijs om weder in de zaal te komen; -bitte, vr.: tegen-verzoek; -bliek, m.: weerkeerige blik; -bohren, w. b. en o.: in tegenovergestelde richting boren; -böschung, vr.: (vest.) contrescarp ; -brief, m.: tegen-bewijsstuk, document als tegenbewijs; -bruch, m.: (hlk.)tegenbreuk, andere breuk; -buch, o.: contra-boek; -bürge, m.: tweede borg; -bürgschaft, vr.: aansprakelijkheid van eenen tweeden borg. Kire'grenchriHt, m.: (theo,) antichrist. Kjre'geniclienst. m.: wederdienst; -druck, m.: weerstand, (typ.) weerdruk. I€re'g:eneinaiiquot;der, bw.: 1) tegen elkander, (ook:) naar elkander, 2) tegenover elkander; - halten, w. b. : tegen elkander houden, met elkander vergelijken ; - stellen, w. b.: met elkander vergelijken, (rcht.) tegenover elkander hooren; - stellen, w. o. onr. h.: tegenover elkander staan; I -haltung, vr.: onderlinge vergelijking; -stellung, vr.: onderlinge vergelijking, (rcht.) verhoor tegenover elkander. ICre'^enleinbriiifii'eii. o.: (rcht.) repliek; -entwurf, m.: tegén-ontwerp; -er-bieten, o.: tegen-aanbod, weerkeerig aanbod; -erkenntlichkeit, vr.: wederkeerig blijk van erkentelijkheid; -erklarung, vr.: tegenverklaring. ICte genlfahrt, vr.: vaart naar boven (de rivier opwaarts, tegen den stroom op); -falls, bw.: in het tegenovergestelde geval; -fehster, o.: dubbel raam; -finte, vr.: (srm.) tegenfint; -fiuth LtJ, vr.: tegenstroom, tegentij; -forderung, vr.: tegenvor-dering; -trage, vr.: wedervraag; -freund-schaft, vr.: wederkeerige vriendschap; -fuge, vr.: (muz.) dubbele fuga; -füsser (-füssler), m.: tegenvoeter; -füsslerisch, bv. n,: zich aan het andere einde der aarde bevindende, (fig,) juist tegenovergesteld. ICre'genlgabe, vr.: tegengeschenk, wederkeerig geschenk; -gebühr, vr.: wederkeerige vergelding; -gefalligkeit, vr.: wederkeerige vriendelijkheid, wederdienst; -gefühl, o.: tegenovergestelde gewaarwording; -gelander, o.: tegenlatwerk; -gesang, m.: beurtzang; -geschenk, o.: tegengeschenk, weerkeerig geschenk '^ge-walt, vr.: geweld om geweld te keeren (-gewalt gegen Einen gebrauchen: geweld met geweld keeren; ook: weerwraak op iemand nemen); -gewicht, o.: tegenwicht, (das -gewicht halten [3J: opwegen tegen); -gewogenheit, vr.: weerkeerige genegenheid; -gift, o,: tegengif; -gitter, o.: dubbel traliewerk; -graben, m.: (vest.) buitengracht; -grund, m.: tegen-argument; -gruss, m.: wedergroet, (mar.) weerkeerig saluut; -gunst, vr.: wederkeerige gunst; -gurt, m.: riem tot steun van den buikriem. lOe'grenlhall, m.: weergalm, weerklank, echo: -halt, m.: tegenhouding, stuiting; -handschrift, vr.: tegenbewijs; -hang, m.; plaats (in eene waterleiding) die het water ophoudt; -hass, m.: weerkeerige haat; |
GEGENSTRECKUNG.
237
GEGENHAUT.
|
-haut, vr.: onderhuid, onderlegsel;-hieb, m.: slag terug, houw terug; -hölzer, o. mrv.: (zeew.) dwarszalingen; -hülfe, vr.: voorzorg. lOe'genlkaiser, m.: tegenkeizer; -kiel, in.: (zeew.) kolsem, zaadhout;-klage, vr.: (reht.) tegen-eiseh, eiseh in reconventie; -klager, m.: (reht.) eiseher in reconventie; -klagerin, vr.: (reht.) eischeres in reconventie; -kompliment, o.: weerkeerig compliment, weerkeerige plichtpleging; -könig, m.: tegenkoning; -kreis, m,: binnenrand (van het oor); -kritik, vr.: anti-critiek. IQe'grenllatte, vr.: dwarslat,onderlat, dwarsklamp; -laufgraben, m.: tegenloopgraaf; -licht, o.: valsch licht, ongunstig licht; -liebe, vr.: wederliefde; -list, vr.: tegenlist. IGe geulmaeht, vr.: tegenovergestelde macht, (fig.) tegenstander; -mann, m.: tegenstander; -marke, vr.: (tul.) conter-merkje, bewijs om weder in de zaal te komen; -marsch, m.: tegenmarsch, conter-marsch; -masche, vr.: (van netten:) dubbele maas; -mauer, vr.: stutmuur; -mei-nung, vr.: tegenovergesteld gevoelen; -mine, vr.: tegenmijn; -miniren lie|, w. o. h.: tegenmijnen aanleggen; -minirer [ie], m.: aanlegger van tegenmijnen; -mittel, o.: middel ter bestrijding, (hg.) tegengif; -mond, m.: bij-maan; -muskei, m.: (ontl.) tegenwerkende spier. Ilt;ire'g:enlneig:iiiig:, vr.: tegenovergestelde neiging;-nieten, w. b.: (tech.) dubbel omklinken; -nothdurft [t], vr.: (reht.) repliek. IfiSc'sreiiöllnuii^ vr.: (hik.) tegenope-ning, tweede opening (van eene wond). llt;ire's:eiiligt;algt;Nt (-papst), m.: tegenpaus; -part, m.: tegenstander, (reht.) tegenpartij (- halten: het tegendeel beweren); -partei, vr.: tegenpartij; -patrize, vr,: letter-stempel; -pfahl, m.: (wpk.) paal van eene andere kleur; -pfand, o.: tegen-pand; -pfeiler, m.: steunpilaar, schoorbalk, stutmuur (mit -pfeilern versehen: met schoorbalken of steunpilaren stutten); -pflicht, vr.: wederkeerige plicht of verplichting; -plan, m.: tegenplan; -probe, vr.: overdruk; -projekt, o.: tegenplan; -protest, m.: tegenprotest; -punkt, ra.: (inuz.) contra-imnt, (het) coraponeeren voor meer dan eene stem. Kwe'^enquittims:. vr.: 1) tegenbewijs, wederkeerig bewijs van kwijting; 2) du-plicaat-quitantie. 1 Ge'gen I reduier, m.: na-rekenaar, controleur, verificateur; -rechnung, vr.: 1) tegenrekening, liquidatie (in -rechnung bringen: verrekenen, in mindering van rekening brengen; Rechnung und -rechnung: debet en credit), 2) narekening, controle, verificatie; -rede, vr.: 1) tegenspraak, tegenwerping, 2) bestrijding, wederlegging, B) (reht,) tegenpleidooi, (ook:) exceptie; -register, o.: tegenregister, con-trole-boek (das -register führen über: controle, houden over); -roiz, ra.: (gnk.) tegenpnkkel; -revolution, vr.: tegen-ora-wenteling; -revolutionar, bv. n.: tegen omwenteling gezind, anti-revolutionair; -richtung, vr.: tegenovergestelde richting; -riss, ra.: 1) schets (of: plan) ter vergelijking, 2) overdruk; -runde, vr.: (mil.) tegen-patrouille, ronde eener andere patrouille, tweede ronde. |
!Cwe'genlsatz, m.: tegenstelling, (fig., het) tegenovergestelde, (ook:) contrast, (rent.) tegenbewering, repliek (als -satz tur: kph.: voor, in betaling voor, in ruil voor; im -satze von: in tegenstelling van; im -satze stehen mit: strijden tegen; aan-druischen tegren, niet overeenstemmen met; in -satz bringen: tegenover elkander stellen ; einen -satz bilden : een contrast vormen); -schall, m.: weergalm, weerklank, echo; (die) -schattigen, ra. rarv.: (adk,,de) tegenschaauwigen; -schein, ra.:l)weerscnijn, 2) tegenbewijs, Ji) duplicaat; -schenkung, vr.: wederkeerige schenking: -schlag, 1) weerslag, weeromstuit, 2) slag terug ; -schmahung, vr.: wederkeerige beleediging, wederkeerig scheldwoord; -schnitt, m.: snede in tegenovergestelde richting; -schraffiren lie], w. b.: kruisstrepen maken op; -schraffirung [ie], vr.: kruisstrepen (mrv.) op; -schreiber, ra.: controleur; -schreiberei', vr.: controle; -schrift, vr.: (schriftelijke) wederlegging, (fig.) verdediging; -schritt, m.: stap in tegenovergestelde richting, (fig.) tegen-maatregel; -schuld, vr.: tegenschuld (Schuld und -schuld: in- en uitschulden);-schuss, ra.; weerkeerig schot; -schwaher, ra.: vader van (mijn, uw, zijn of haar) schoonzoon of schoondochter ; -seite, vr.: 1) andere zijde» tegenovergestelde zijde, 2) keerzijde; -sei-ti§:, bv. n.: wederkeerig, wederzijdsch (sich -seitig beziehen: kph.: over en weer op elkander trekken); -seitigkeit, vr.: wederkeerigheid; -seits, bw.: wederzijds, van weerszijden; -sicherheit, vr.: 1) we-derzijdsche waarborg, 2) wederkeerige waarborg (seine -sicherheit nehmen: zich behoorlijk waarborgen, den noodigen waarborg nemen); -siegel, o.: contrasig-neerings-zegel (aas -siegel aufdrücken: het contrasigneerings-zegel er op zetten); -signal, o.: 1) tegensignaal, 2) weerkeerig signaal; -sinn, ra.: verkeerde zin, verkeerde beteekenis (etwas im -sinne nehmen: iets in een verkeerden zin opvatten); -sinnig, bv. n.: ongerijmd; -sonne. vr.: (str,) bijzon; -spalier, o.: tegen-latwerk; -spalt, vr.: (hik.) andere berst; -sparren, ra.: (wpk.) tegenkeper; -spiel, o.: (spl.) tegenspel, (fig.) tegendeel, (het) tegenovergestelde; -spieier, m.: tegenspeler, tegenpartij: -sprache, vr.: ruggespraak;-spruch, ra.: tegenspraak; -spur, vr.: (jag.) verkeerd spoor, verkeerde richting; -stand, ra.: 1) voorwerp, 2) onderwerp, 3) ding, zaak, punt; -stands, in Sara. (-glas, o : objectief glas, naar het voorwerp gericht glas; -punkt, m.: gezichtspunt);-standig, bv. n.: tegenovergesteld; -standlich, bv.n.: objectief; -standlichkeit; vr.: objectiviteit; -steigerung, vr.: (red.) anti-cliraax;-stel-lung, vr.: tegenstelling, (schl.) contrast, (reht.) vergelijkend verhoor, verhoor tegen elkander; -steuer, ra,: (reht.) wederkeerige erfstelling;-stich, ra.:(srra.) weerkeerige steek of stoot; -stiraine, vr.: (rauz.) tegenstem, partij; -stiminig, bv. n.: wanklank gevend, wanluidend, valsch; -stolz, ra.: weerkeerige trots; -stoss, ra.: (srm.) weerkeerige stoot, (fig.) weerslag, terugslag, terugwerking; -strahl, ra.: weerschijn, terugkaatsing; -streckung, vr.: |
GEGEN STREICH.
GEHaGE.
238
|
(hik.) teerenspanning-; -streich, m.: slag-terug:, (fig.) weerkeerigc poets (Einem einen -streich spielen: iemand weerkee-rigr eene poets bakken, iemand met gelijke munt betalen); -strich, m.: streek (strijking, wrijvingl tegen den draad in; -strömung, vr.: benedenstroom, strooming in tegenovergestelde richting;-stück, o.: tegenbeeld, tegendeel, look:) equivalent, (red.) tegenstelling, (fig.) contrast, (schl.) tegenhanger, wedergade; -stufe, vr.: (uinw.) herkenningsteeken, aanduidend kentee-ken; -stütze, vr.: schoorbalk, stutmuur, steunstuk; -supplik, vr.: tegen-petitie, tegen-adres, tegen-verzoekschrift. lOe'genltauscli, m.: wederkeerige ruil, onderlinge ruiling; -thatlichkeit, vr.: gewelddadig verzet, wederkeerig geweld; -theil Itl, z. n. m.: tegenpartij, z. n. o.: tegendeel (im -theil [tl: integendeel); -theilig [t], bv. n.: tegenovergesteld;-theils [t], bw.: daarentegen, integendeel; -thür, vr.: dubbele deur; -treue, vr.: weerkeerigc trouw; im -triebe, bw.: tegen den stroom in. iCJegenü'ber, vr. [3]: tegenover; er wohnt mir - (er wohnt gegen mir über): hii woont (ook: hij logeert) tegenover mij (vlak over mij); dein Schlosse -: over (tegenover, vlak over) het kasteel; der Kirche -: over de kerk, tegenover (vlak over) de kerk; einander over (vlak tegenover) elkander; Text mit - stehender Uebersetzung: tekst met de vertaling er naast; -gestellt (-gclegt, -gesetzt): tegenover geplaatst. I€re'£eiiliiiiiwü.lzun{£, vr.: tegenomwenteling; -unterlage, vr,: Zie -haut; -unterschreiben, w. b.: contrasigneeren; -unterschrift, vr.: contrascing; -unter-suchung, vr.: door de tegenpartij ingesteld onderzoek, nader onderzoek; -unterzeich-nung, vr.: 1) contrasigneering, 2) contra-seing. ICre'gemvergeltung, vr.: wedervergelding; -verheissung, vr.: tegenbelofte, wederkeerige belofte; -verhör, o.: (rcht.) tegenverhoor; -vermachtniss [si, o.: 1) wederkeerige schenking, wederkeerig legaat, 2) huwelijks-geschenk (van den bruidegom aan de bruid); -verpflichtung, rr.: wederkeerige verplichting; verschan-zung, vr.: tegenverschansing; -verschrei-bung, vr.: tegenbewijs, wederkeerig bewijs van ontvangst, tegenverklaring;-versiche-rung,vr,:tegen-verzekering,her-verzekering; -versprechen, o. (-versprecnung, vr.): tegen-belofte, wederkeerige belofte; verweis, o.: wederkeerig verwijt; -visite, vr,: tegenbezoek, wederkeerig bezoek; -vorschlag, m.: tegenvoorstel; -vorstellung, vr.: 1) vermaning, 2) tegenwerping, tegenbedenking; -vorwurf, m.: wederkeerig verwijt (-vor-würfe machen: wederkeerig verwijten doen). |
ICre'genIwall, m. (vest.) contrescarp ; -wart, vr.: 1) (het) tegenwoordige, (tik.) tegenwoordige tijd, 2) tegenwoordigheid, bijzijn (in unserer -wart: in onze tegen-woordigneid, in ons bijzijn; -wart des Geistes: fig.: tegenwoordigheid van geest); -wartig, bv. n.: tegenwoordig (- sein beij#etwas: bij iets tegenwoordig zijn, iets bijwonen; Einem - sein: iemand in de gedachten liggen, iemand voor den geest zweven; es ist mir -: ik denk er om, ik denk er aan; durch -es: brf.: door dezen, bij dezen, hiermede) j -war-tigkeit, vr.: tegenwoordigheid; -wechael, in.: (ki)h.) herwissel; -wehr, vr.: tegenweer (sich zur -wehr stellen: zich te weer stellen; -wehr thun: tegenweer bieden); -werth [t], vr.: equivalent, tegenwaarde; -wetten, w. b.: er tegen wedden; -wind, m.: tegenwind; -wirken, w. o.: terugwerken; -wirkung, vr.: terugwerking; -woh-ner, m. mrv.: (adk.) tegenvoeters; -wurf, m.: terugwerping, worp terug. I€re ^eulzUrtiiclikeit, vr.: wederkeerige teederheid; -zauber, in.: toover-middel dat de werking van een ander toovermiddel verlamt; -zeichen, o.: 1) wederkeerig sein, sein (signaal) in antwoord, 2) bij-teeken, tegenmerk; -zeichnen, w. b.: contra-signeeren; -zeichnung, vr.: contrascing; -zeuge, m. en vr.: getuige tegen de beschuldiging, getuige a decharge; -zinne, vr.: (wi k.) tegen-kanteeling. Oe geiid, vr.: streek, (inz.) landstreek; die umliegende -: de omstreken (mrv.), de omtrek; die - um Haag: de omstreken van 's-Gravenhage; hier in der hier in den omtrek, in deze omstreken; die - um das Herz: (ontl.) de hartstreek; die - um den Nabel: (ontl.) de navelstreek; auch eine schone -: (iron.) ook wat moois!, óók wat liefs!, óók wat lekkers! enz. gegessen, v. dw.: gegeten. Zie essen. gegi«relt, bv. n.: (pik.) spits toeloopend. gegitt'ert, bv. n.: getralied; tralie-vormig. gegli'chen, v. dw.: Zie gleichen. geglie'dert, bv. n.: geleed, met geledingen. segrlit'ten, v. dw.: Zie gleiten. geglomm'en, v. dw.: Zie glimmen. Crejsj'ner, m. (-s; mrv.-): tegenstander, tegenpartij, bestrijder; Geg'nerin, vr. (mrv. -nen): tegenstanderes, bestrijdster; geg'nerisch, bv. n.: tegen-, bestrijdend, segoli'reii, v, dw.: Zie giHiren. gegol'ten, v. dw.: Zie geiten, gegoss'en, v. dw.: Zie giessen. gegra'ben, v. dw.: Zie graben. gegrif'fen, v, dw.: Zie greifen. Oegrö'le, o. (-s): verward geschreeuw, rumoer, leven, lawaai; Gegrun'ze, o. (-s): geknor (van varkens). Oeh, in Sam. I -werk, o.: Zie het woord Cweliwerk.. geha'be, bv. n.: goed dicht; geha'ben (sich), w. w. onr.: zich houden (gehabt Euch wohl: houdt u goed!); geha'big, bv. n.: 1) welgesteld, 2) welvarend, voorspoedig; Gehack'e, o. ( s): gehak, hakkerij, (het) hakken; Gehack'sel, o. (-s): mengelmoes, allegaartje, hutspot; Gehack'te, o. (-s): gehak (fijn gehakt vleesch); Geha'der, o. (-s): getwist, gekrakeel. Oeha'ge, o. ( s; mrv. -): 1) haag, heg, omheining, schutting; 2) omheinde (afgeschutte) ruimte; (fig.) park; (jag.) wildbaan; auf dem Pferde über ein - setzen: met zijn paard over eene heg springen; Einem in's - kommen: (fam.) inbreuk op iemands rechten maken, (ook:) iemand |
GEHaGKEAUFSEHER.
GEHEN.
239
|
afbreuk doen, onder iemands duiven schieten; I -aufseher, m. (-reiter, m.) 1) boschwachter, park-opzichter, 2) pluim-sraaf. Crelialt', m. (-es, -s; inrv. -e): 1) inhoud; der körperliche de kubieke inhoud; 2) gehalte (b. v. van goud en zilver), innerlijke waarde, (fig.) degelijkheid; 3) bezoldiging, jaarwedde, traktement, salaris, loon; ein stehender - (ein fixer een vast traktement; bei Einem in -stehen: loontrekkend bij iemand zijn, door iemand bezoldigd worden; I -leer (-los), ondegelijk, oppervlakkig, onbeduidend; -iosigkeit, vr.: ondegelijkheid, oppervlak-kigheid, onbeduidendheid; -reich (-voll), bv. n.: rijk aan gehalte, (fig.) rijk van inhoud, vol degelijkheid. Zie Oehalts. gelialt'en, bv. n.: gehouden, verplicht. 1 v. dw.: Zie halten. gehalt'ig*, bv. n.: 1) van gehalte; 2) van inhoud, inhoudende. Crehalts', in Sam. I -verbesserung, vr. (-vermehrung, vr., -zulage, vr.): verbetering (vermeerdering, verhooging) van traktement of salaris, loonsverhooging. Oehainm'er, o. (-s): gehamer, geklop. Oehiing'e, o. (-s): 1) gehang, (het) hangen; 2) hangend ding (hangende dingen): (fig. en jag.) hang-ooren, (van den jachthond:) ooren; 3) (van dieren, inz. slachtvee en wild:) ingewand, omloop, afval; 4) (van bergen en hoogten:) helling; 5) (mnw.) rechtop staande ertsader; (j) (wpk.) balk; 7) draagband, draagriem, uitgespannen touw (om er iets op te hangen), enz. gehang en, v. dw.: Zie hangen. gehar'niNeht, bv. n.: geharnast; Geha'se, o. (-s): (jag.) achterste (of ook wel: voorste) gedeelte van een haas; ge-hass'ig, bv. n.: hatelijk (Einem gehassig sein: hatelijk voor iemand zijn, ook: iemand eenen haat toedragen); Gehass'ig-keit, vr.: 1) hatelijkheid, 2) haat, wrok; Gehau', o. (-es; mrv. -e): 1) hakhout, hak-bosch, 2) (de) houthak, (fig., het) boomen-rooien ; Gehau'fe, o. (-s; mrv. -): ophooping; gehauft', bv. n.: opgehoopt; Ge-Tiau'se, o. (-s; mrv. -): (brille-)huisje, doosje, koker, foedraal, (horloge-)kas, (orgel-)kas, (zeew., kompas-)huisje, (ins., slakkenhuisje, (van zijwormen:) tonne-tje, pop, (pik., zaad-)huisje, (van appels, enz.) klokhuis, (van noten:) middelschot. geh'har, bv. n.: begaanbaar, bruikbaar; I -keit, vr.: begaanbaarheid, bruikbaarheid. Creheelc', o. (-es; mrv. -e), of: Cceheelt'e, o. (-s; mrv. -): 1) broedsel, nestvol; (fig.) vlucht, troep, zwerm; 2) broeiing, (het) broeien. Oehe'ge, o. (-s; mrv. -): Zie Oe-hamp;ge. |
feheim', bv. n.: 1) geheim, 2) heime-; in -: in het geheim,heimelijk; l-bote, nï.: met eene geheime zending belaste bode; -brief, m.: steekbrief (geheim bevel tot inhechtenisneming); -buch, o.: (kph.) geheimboek; -buchkonto, o.: (kph.) geneim-boek-rekening; -bund, m.: geheim bondgenootschap, (fig.) komplot; -haltung, vr.: geheimhouding; -kraft, vr.: 1) verborgene kracht, 2) geheimzinnige kracht; -künst-ler, m.: dfuivelskunstenaar, toovenaar; -lehre, vr.: mysticismus; -mittel, o,: geheim middel; -rath |t), m.: 1) geheime raad, 2) geheimraad (lid van den geheimen raad, of eenvoudig een titel): -rathin UI, vr.: geheimraads-yrouw; -schreibekunst, vr.: kunst om geheimschrift te schrijven, (fig.) stenographic; -schreiber, m.: 1) geheimschrijver, secretaris, 2) geheimschriftschrijver, (fig.) stenograaf; -schreiberei', vr.: secretarie; -schrift, yr.: geheimschrift: -sinn, m.: verborgen zin, geheimzinnige beteekenis; -sinnig, bv. n.: geheimzinnig; -sprache, vr.: cijferschrift; -treppe, vr.; geheime trap; -verstananiss (sl, o.: heimelijke verstandhouding; -wirkend, bv. n.: op geheimzinnige wijze werkzaam; -zimmer, o.: (van vorsten, enz.): kabinet.eheim', bv. n.: 1) geheim, 2) heime-; in -: in het geheim,heimelijk; l-bote, nï.: met eene geheime zending belaste bode; -brief, m.: steekbrief (geheim bevel tot inhechtenisneming); -buch, o.: (kph.) geheimboek; -buchkonto, o.: (kph.) geneim-boek-rekening; -bund, m.: geheim bondgenootschap, (fig.) komplot; -haltung, vr.: geheimhouding; -kraft, vr.: 1) verborgene kracht, 2) geheimzinnige kracht; -künst-ler, m.: dfuivelskunstenaar, toovenaar; -lehre, vr.: mysticismus; -mittel, o,: geheim middel; -rath |t), m.: 1) geheime raad, 2) geheimraad (lid van den geheimen raad, of eenvoudig een titel): -rathin UI, vr.: geheimraads-yrouw; -schreibekunst, vr.: kunst om geheimschrift te schrijven, (fig.) stenographic; -schreiber, m.: 1) geheimschrijver, secretaris, 2) geheimschriftschrijver, (fig.) stenograaf; -schreiberei', vr.: secretarie; -schrift, yr.: geheimschrift: -sinn, m.: verborgen zin, geheimzinnige beteekenis; -sinnig, bv. n.: geheimzinnig; -sprache, vr.: cijferschrift; -treppe, vr.; geheime trap; -verstananiss (sl, o.: heimelijke verstandhouding; -wirkend, bv. n.: op geheimzinnige wijze werkzaam; -zimmer, o.: (van vorsten, enz.): kabinet. Oeheim'niss, o. (-es; mrv. -e) [nis; -ses; mrv. -se): 1) geheim; 2) geheimenis, mysterie; I -deuter, m.: uitlegger (verklaarder) van gewijde geheimen; -kramer, m. (-kramerin, vr.): iemand vol geheimzinnigheid; -kramerei, vr.: geheimzinnigheid, geheimzinnig gedrag; -voll, bv. n.: geheimzinnig (-voll thun: doen alsof men groote geheimen heeft). Creheiss', o. (-es): bevel. geh'en, w.o. onr. s. (ging; gegang'en): gaan (i. a. b.); (fig-) loopen; dayon -: heengaan; von Einem van iemand afgaan; in sich -: in zich zeiven keeren; in die Kirche -: naar de kerk gaan; in1* siebzehnte Jahr -: in zijn zeventiende iaar gaan; das Kind lernt -: hetkindleert loopen; müssig -: ledig loopen; im Schritte stapvoets loopen, stapvoets gaan; schwanger -: zwanger gaan; bet-teln -: gaan bedelen; spazieren -: gaan wandelen; zu Tische -: aan tafel gaan; essen -: gaan eten; schlafen -: gaan sla- Sen; an die Arbeit aan het werk gaan;en; an die Arbeit aan het werk gaan; ieser Mantel geht ihm bis auf die Hacken: deze mantel hangt tot op zijne hielen; das Wasser ging ihm bis an den Gürtel: het water kwam (reikte) tot aan zijn middel; wenn die Noth It] an den Mann geht: als de nood aan den man komt; Gewalt geht über Recht: (spr.) macht gaat boven recht; meine Uhr geht nicht richtig: mijn horloge gaat niet goed; meine Uhr geht zu früh: mijn horloge gaat voor; dieses Geld geht nicht: dit geld gaat niet (is niet gangbaar); das geht nicht: dat gaat niet; indiese Flasche geht nur eine Kanne: in deze flesch gaat slechts eene kan; auf ein Reiss Papier gehen zwanzig Buch: in een riem papier gaan twintig ooek; dieses Zimmer geht auf die Gasse: deze kamer ziet op de straat uit, deze kamer ligt aan de straat; der Teig fangt an zu -: het deeg begint te rijzen; den Teig - machen: het deeg laten rijzen; die Haare - lassen: zijn haar verliezen; die Farbe - lassen: verschieten, de kleur verliezen; lassen Sie mich -: laat mij maar eens begaan; nach etwas -: 1) iets achterna gaan, 2) achtgeven op iets; an etwas -: aan iets gaan, aan iet» beginnen (er geht schwer daran: het kost hem moeite er toe te besluiten ; er geht ordentlich daran: hij pakt het flink aan). I -, w. onpers. s.: gaan; es geht: 1) het gaat, 2) er gaat; es gent auf zwei Uhr: |
GEIEjS.
240
|
het loopt naar twee uren^ het is dicht bij tweeën; es geht in die dntte Woche: het H:aat in de derde week; es geht Sehleim von ihm: hij geeft slijm op; es greht ein Grerücht: er gaat (er loopt) een gerucht (een praatje); es geht die Rede: het praatje gaat, er is sprake; es geht mir nahe: het doet mij zeer, het treft mij gevoelig; lass' es - wie es geht: laat het gaan hoe het wil. geli'end, t.dw.: gaande; dieGehenden und Kommenden: de gaanden en komenden, (fam,) de gaande en komende man, Qelienk', o. (-es, -s; mrv.-e): 1)hengsel, hengel, handvatsel, oor; koppelriem, gordelriem, degenriem; haak; 2) (bloe-men-)guirlande; 3) (oor-)hanger, oorbel; I gehen'kelt, bv. n.: 1) met een hengsel, 2) met ooren; Gehenk'te, m. (-n; mrv. -n): gehangene, opgehangene, (pop.) opgeknoopte ; geheu'er, bv. n. en Vw.: richtig, pluis, in den haak (es ist hier nicht het is hier niet pluis; die Sache ist gar nicht -: de zaak is alles behalve in den haak); Geheulquot;, o. (-es, -s): gehuil. seliiessen, v. dw.: van IteiHHen: geheeten, gekommandeerd. OeliilTe, m. (-n; mrv. -n): Zie lireliülfe. Creliirn', o. (-es, -s): hersenen (mrv.), hersens (mrv.); (tig.) brein; oordeel, begrip, verstand; (ook:) breinkas ; das kleine'-: (ontl.) de kleine hersens; Einem das - einschlagen: iemand de hersens inslaan; im -e nicht richtig sein: niet wel bij het hoofd zijn; das kommt nicht aus seinem -e: dat komt niet uit zijne brein-kas, (pop.) dat komt niet uit zijn koker; kein - im Kopfe haben: geen greintje verstand hebben; ein leeres - haben: eene leege breinkas hebben; ein verbranntes -haben: in zijne hersens gekrenkt zijn, (fam.) een slag van den molen beethebben; I -balken, m.: Zie -kern; -behalter. m.: hersenpan, (fig.) breinkas; -bruch, m.: krenking in de hersens; -entzündung, vr.: hersen-ontsteking; -gefasse, o. mrv.: her-sen-vaten;-haut, vr. (-hautchen, o.): hersenvlies ; -kammer, vr.: hersenholte; -kern, m.: (ontl.) corpus callosum; -koralle, vr.: sterkoraal;-krankheit, vr.: hersenziekte; -lehre, vr.: hersenschedelleer; -los, bv. n.: hersenloos, (fig.) onverstandig, dom; -pulsader, vr.: slag-ader der hersenen, grelio'beii, v. dw.: Zie heben. «ehöft, o. (-es, -s; mrv. -e), of: OeliUrte, o. (-s; mrv. -): 1) boerderij; 2) boeren-erf. greliolil kehlt, bv. n.: gegroefd, ^eliöhn', o.(-es;-s): gespot, spotternij, greholfen, v. dw.: Zie helfeii. Oeltëlz', o. (-es; mrv. -): 1) bosch, bosschage; 2) wandelpark. |
Creli^r ., o. (-es, -s): gehoor (i. a. b.); der Sinn des -s: het zintuig van het gehoor; nach dem -e spielen: (muz.) op net gehoor spelen; Einem - geben: 1) aan iemand het oor leenen, naar iem. luisteren, 2) aan iemand gehoor (audiëntie) verlee-nen; einer Bitte - geben: gehoor geven aan een verzoek, een verzoek inwilligen; - finden: gehoor vinden; I -fehler, m.: gebrek in het gehoor; -gang, m.: (ontl.) gehoorgang; -hammer, m.: (ontl.) gehoor-hamer(tje); -höhle, vr.: (ontl.) oorholte; -knochen, m.: (ontl.) gehoorbeen(tje); -kunst, vr. (-lehre, vr.): klankleer; -lah-mung, vr.: doofheid, doovigheid; -loch, o,: gat (opening) van het oor; -los, bv. n.; doof, (tig.) zonder gehoor; -losigkeit, vr.: doofheid, (fig.) volslagen gemis van gehoor; -mangel, m.: doofheid, doovigheid, (fig.) gemis van gehoor; -nerve, vr.: (ontl.) gehoorzenuw; -organ, o.: orgaan van het gehoor, gehoor-orgaan; -rohr, o.: 1) hoorntje (voor dooven), oorhoorntje, 2) spreekbuis, spreektrompet, roeper; -saai, m.: gehoorzaal, audiëntie-zaal, (in kloosters:) spreekvertrek, spreekkamer; -schnecke, vr.: (ontl.) slakgang (in het oor); -sinn, m.: zintuig van het gehoor; -starkend, bv. n.: gehoor-versterkend; -tag, m.: audiëntiedag; -trichter, m.: Zie -rohr; -trommel, vr.: (ontl.) trommelvlies;-vorhof, m.: oorholte. geliorch'en, w. o. h. [3]: gehoorzamen. gelilt;Vren, w. o. h. en w. w. onpers. h.: behooren (i. a. b.); zusammen -: bijeen- (bij elkander) behooren ; das gehort nicht vor meinen Kichterstuhl (das gehort nieht in mein Fach): dat behoort niet tot mijne bevoegdheid, (fam.) dat is buiten mijn boekje; zu den Gelehrten -: tot (onder) de geleerden behooren; es gehort viel dazu: er behoort veel toe; es gehort sich: het is niet meer dan behoorlijk; das gehort sich : dat behoort zoo; wie es sich gehort und gebührt: zooals behoort. gehiVrig:, bv. n.: 1) behoorende; nicht zur Sache -: niet tot de zaak behoorende, geheel van de zaak afgescheiden ; 2) behoorlijk; -e Verdauung: behoorlijke spijsvertering; die -e Wirkung thun: de behoorlijke uitwerking doen; zu -er Zeit: ter zijner tijd; 3) (rcht.) bevoegd; I -keit, vr.: behoorlijkheid; (van rechtbanken:) bevoegdheid. ^eliörn', o. (-es; mrv. -e): (de) hoornen .(mrv.), (de) horens (mrv.); (van herten :) gewei; I gehörnt', bv. n.: gehoornd, hoorn dragend. {jeli or'wam. bv. n.: gehoorzaam; Ge-hor sam, m. (-es, -s): gehoorzaamheid (- gegen: jegens, aan; I - leisten: gehoorzamen) ; gehor'samen, w. o. h.: gehoorzamen; gehor'samst, bv. n. en bw.: brt.: zeer gehoorzaam, onderdanig. (irehr, in Sam. 1 -hobel, m.: geerschaat; -holz, o. (-mass, o.): (tim.) zwei. Cleli're, vr.: schuinte, (kim.) geer, schuine baan, (ook:) pand; geh'ren, w. b.: schuin bijwerken, schuin voegen; geh'ng, bv. n.: schuin; Geh'rung, vr.: geering, schuinte 'nach der - bauen: in eene schuine richting bouwen. öehu'del, o. (-s): 1 gehaspel, geharrewar, gemaal, gezeur; 2) knoeiwerk, oplapperij. gehuft', bv. n.: gespouwen van hoet, met gespouwene hoeven. ftelitil'fe, m. (-n; mrv. -n): helper; (fig.) medewerker; (ook:) bediende; Ge-hül'fin, vr. (mrv. -nen): helpster. Geh'werk, o. (in uurwerken:) rader-werk. f ^ lt;wei. in Sam. I -tau, o.: Zie ^jreitau. jïei'en. w. b.: (zeew.) gijën en gorden, optuiën (die Segel: de zeilen). |
GEISTLaHMEKD.
GEIER.
241
|
CJei'er, m. (-s; mrv. -): (vog. en figrJ gier; der -! : (fam.) verduiveld!; dass dioh der (fam.) loop naar den drommel!; I -adler, m.: gier-arend; -eule, vr.: kat-uil; -falk, m.: 1) giervalk, 2) duikereend, dompelaar; -könig, m.: koningsarend; -schlag, m.: zeezwaluwen-jacht. GeiTer, m. (-s): 1) kwijl, zeever, spog, speeksel, 2) schuim, bruis, (fig.) verwoedheid, venijn; den - im Reden von sich spritzen: zoo rad of driftig spreken dat het spog telkens uit den mond vliegt, spuigen onder het spreken; I -bart, m.: kwijlbaard; -lappchen, o.: (-latzchen, o.): kwijl-lapje, slabbe-tie, kwijl-doek; -maul, o.: kwijlbaard; -thierchen ft], o.: speekseldiertje;-tuch, o.: kwijldoek, kwijl-lap; -tüchlein, o.: Zie -IRppclien; -wurz, vr.: (pik.) zeepkruid. gei Tern, w. o. h.: kwijlen (vor Zorn fig.: schuimbekken van woede); Gei'-ferer, m. (-s; mrv. -): kwijler. kwijlbaard; gei fericht, bv. n.: kwijlachtig, speeksel-achtig; gei'ferig, bv. n.: 1) kwijlend, 2) be-kwijld. Oei'g:e, vr.: (muz.) viool; (rcht.) kaak, schandpaal, schavotpaal; (tech.) gladmaker, glansgever; die - spielen (auf der -spielen): de viool spelen (op de viool spelen); der Himmel hangt ihm voll Gei-gen : (fig. fam.) hij ziet alles even mooi in. Zie mrv. Geigen. Igei'gen. w. o. h. en w. b.: op de viool spelen; elend - (schlecht -): op de viool krassen, (pop.) fiedelen; Einem etwas -: (fam.) iemand laten fluiten, niet doen wat iemand gaarne gedaan zag; Einem die Wahrheit -: (fam.) iemand de waarheid onder het oog brengen, iemand duchtig de waarheid zeggen. Kjiei'gen, vr. mrv. (Zie CJeige): I -blatt, o.: claviatuur; -bogen, in.: strijkstok; -bohrer, m.: drilboor; -förmig, bv. n.: viool- (of: gitaar-)vormig; -futteral, o.: vioolkas; -hals, m.: hals eener (der) viool; -harz, o.: vioolhars; -holz, o.: vioolhout (-holzbaum, m.: pik.: vioolboom); -macher, m.: violenmaker; -regal, o. (-register, o.): (in orgels): viool-register; -saite, vr.: viool-snaar: -sattel, m.: kam eener (der) viool; -schlüssel, m.: vioolsleutel ; -solo, o.: 1) solo op de viool, 2) solo voor de viool; -spiel, o.: vioolspel; -spieler; m.: vioolspeler, violist; -steg, m.: kam eener (der) viool; -stimme, vr.: viool-partij; -strich, m.: streek op de viool, streek met den strijkstok; -stück, 0 : (muz.) stuk voor de viool; -stunde,vr.: viool-les, les op de viool; -ton, m.: 1) viool-toon, 2) vioolklank, vioolgeluid; -unterricht, m.: les op de viool; -werk, o.: (in orgels:) vioolregister; -wirbel, m.: snaarschroef (eener viool);-zug, m.: l)(de) viool-snaren, 2) (in orgels:) viool-register. Clei'ger, m. (-s: mrv. -): viool-speler, violist; Geigerei', vr.: gevedel, vioolspel, (iron,) gefiedel. geil, bv. n.: (fig.) geil, wulpsch, ontuchtig ; (akk.) vet, welig, vruchtbaar; (pik.) weelderig, welig; (van vleesch:) garstig, sterk (geiles Fleisch: hik.: wilei vleesch); eine -e Vegetation: een weelderige plantengroei; - riechen: sterk rieken; - wachsen: te weelderig groeien; 1 -heit, vr.: 1) geilheid, wulpschheid, Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
ontuchtigheid; 2} Zie Geile; -horst, vr.: (akk.) dicht plokje houtgewas; -wurz, vr.: (pik.) knaapjeskruid. Gei le, vr.: te groote vetheid of weligheid (van den grond); (fig.) meststof, mestspecie, mest. 1 Gei'len, vr. mrv.: (van sommige dieren:) teelballen. gei len, w. o. h.: geil zijn. I -, w. b.: (dieren:) lubben; (boomen:) toppen, uitdunnen, snoeien : (grond:) bemesten. Gei'sel, m.: Zie Geissel, m. Geiss, vr.: geit; (jag.) ree; (van sommige dieren ook het) wijfje; I -auge, o.: (pik.) vloghaver, wilde haver; -bart, m.: (pik.) geitebaard; -baum, m.: witte ahornboom, witte ahorn; -blatt, o.: kamperfoelie; -bock, m.: (drk.) bok, gcitebok, (jag.) reebok; -bohne, vr.: geitekeutel; -brassen, m.: (visch:) zee-brasem; -dreck, m.: gei-tendrek, geitenstront; -feil, o.: geite-yel; -fuss, m.: (wkt.) koevoet, (pik.) wilde angelica; -haar, o.: geitenhaar; -heerde, vr.: kudde (troep) geiten; -hirt, m. geitenhoeder; -hirtlein, o.: (pik.) suikerpeer; -hülsen, vr. mrv.: (pik.) Keelkruid, mondhout, liguster; -kase, m.: geitenkaas; -laube, vr.: prieel van kamperfoelie;-lilie, vr.: kamperfoelie; -melker, m.: (vog.) geitenmelker, nachtzwaluw; -milch, vr.: geitenmelk; -raute, vr.: pestilentie-wortel; -vogel, m.: braakvogel. Geis'se, vr.: Zie Geiss. IGeis'sel, m. (-s; mrv. -n.): gijzelaar. IGeis'sel, vr,: 1) gijzelaarster; 2) gee-sel; Einem die - geben: iemand geeselen: Attila. die - Gottes: Attila, de geesel Gods; -bruder, m.: (kkl.) geesel broeder; -fahrt, vr.: omgang (processie) der geeselbroeders; -hieb. m.: geeselslag, geeselstriem;-mönch, m.: (kkl.) geeselmonnik; -ruthe [t], vr.: geeselroede; -schnur, vr.: geeselriem; -stiel, m.: handvatsel van de geeselroeden. geis'seln, w. b.: geeselen; (fig.) kastijden (sich -, w. w.: zich zeiven kastijden); Geis'seler, m. (-s; mrv. -): geeselaar, (fig.) kastijder, (kkl.) geeselbroeder, geeselmonnik; Geis'selung, vr.: geeseling; Geiss'ler, m.: Zie Geiwseler. IGeist, m.: (-es; mrv. -er): geest (i. a. b.); den - aufgeben: den geest geven; im -e: in zijnen (haren, uwen, mijnen, onzen, hunnen) geest, in (----) gedachten; der - ist willig, aber das Fleisch ist schwach: de geest is gewillig, maar het vleesch is zwak; der - des Christenthums Itl: de geest van het Christendom: der französi-sche -: de Fransche geest; der böse -: 1) de Booze geest, de duivel, 2) de geest van verdorvenheid; ein unreiner -: een onreine geest; der heilige-: de Heilige Geest; ein Mann von -: 1) een man van talent, een groote geest, 2) een vrijgeest, een vrijdenker; man weiss nicht welch-es Kind er ist: men kent den geest niet die hem bezielt; es geht ein -indiesem Hause: er doolt een geest (eene schim, een spook) rond in dit huis, het spookt in dit huis; -er beschwören: geesten bezweren, geesten (schimmen) opbannen; dieses Getrank hat viel -: deze drank bevat veel spiritus, dit is een zeer geestrijke drank. Zie Geister en Geistes. Igeist, in Sam. I -anstrengend, bv. n.: den geest inspannend; -arm, bv. n.: arm aan geest; -lahmend, bv. n.: den geest e druk. 16 |
OEKNISTSR.
GEISTLEBK.
242
|
verlammend; -leer, bv. n. (-los, bv. n.): zonder geest, zonder pit of degelijkheid (ein -loses Gesicht: een gezicht zonder uitdrukking, een onbeduidend gezicht); -losigkeit, vr.: (fig.) onbeduidendheid; -reien, bv. n.: (van dranken:) geestrijk,(fig.) geestig, (ook:) vernuftig, (ook:) kernachtig (-reicne Züge: verstandelijke gelaats-trek-ken); -tödtend [-tötend], bv. n.: geest-doodend; -volL bv. n.: vol vernuft, vol geest, kernachtig, (ook:) levendig. Oeis'ter, m. mrv.: geesten (i. a. b.); |-ahnlich, bv. n.: 1) spookachtig, 2) aan eene schim gelijk; -bann, m.: geestenbezwering, (theo.) uitdrijving van den duivel; -banner, m.: duivelbanner, toovenaar; -bannerei', vr.: duivelbannerij, tooverij; -beherrscher, m,: vorst (opperste) der duivelen; -beschwörer, m.: geestenbezweerder, (theo.) uitdrijver van den duivel; -beschwörung, vr.: Zie -bann; -bild, o.; spook, schim, (fig.) schrikbeeld; -erschei-nung, vr.: geestverschijning, vizioen; -furent, vr.: bangheid (vrees) voor spoken; -geschichte, vr.: spookgeschiedenis; -haft, bv. n.: 1) spookachtig, 2) aan eeue schim gelijk, 3) bovennatuurlijk; -lehre, vr.: (theo.) geestenleer; -marchen, o.: spookhistorie, spookgeschiedenis; -massig, bv. n.: spookachtig; -reich, o.: (het) rijk der geesten, (de) geestenwereld; -schaar [-schar] o.: geestendrom, menigte spoken; -schatz, m.: door eene spookverschijning aangeduide verborgene schat; -seher, m.: geestenziener; -seherei', vr.: (het) zien van spoken; -seherin, vr.: geestenzieneres; -seherisch, bv. n.: hersenschimmig;-stunde, vr.; spook-uur, spoken-uur (d. i. middernacht, twaalf uren 's-nachts); -welt, vr.: geestenwereld, onzichtbare wereld. Oeis'tes, in Sam. I -abwesend, bv. n.: afgetrokken (van geest), met zijne gedachten elders; -abwesenheit, vr.: afgetrokkenheid (van geest), verstrooidheid (van gedachten); anstrengung, vr.: inspanning van den geest; -arbeit, vr.: hersenwerk; -armuth [tj, vr.: armoede van geest; -bil-dung, vr.: geestbeschaving, ontwikkeling van den geest; -drang, m.: aandrift des geestes; -entwickelung, vr.: ontwikkeling van den geest; -fahigkeit, vr.: verstandelijke begaafdheid; -freiheit, vr,: vrijheid van den menschel ij ken geest, (fig.) vrijmoedigheid; -frucht, vr.: vrucht (voortbrengsel) van den geest; -gabe, vr.: aange-borene gaaf, talent; -geburt,vr.: voortbrengsel van den geest; -gegenwart, vr.: tegenwoordigheid van geest; -grosse, vr.: grootheid van ziel; -kraft, vr.: 1) geestkracht, 2) vermogen van de ziel; -krank, bv. n.: 1) zwak van geestvermogens, in de geestvermogens gekrenkt, 2) aan eene zielsziekte lijdende; -krankheit, vr.: l) zwakheid van (gekrenktheid in de) geestvermogens, 2) zielsziekte; -leere, vr.: (fig.)bekrompenheid van geest;-x)rodukt,o.:voortbrengsel van den geest; -richtung, vr.: richting van den geest; -rune, vr.: gemoedsrust,kalmte van geest;-schwach, bv. n.: 1) bekrompen van geestvermogens, 2) zwak van geestvermogens, (fig.) kindsch; -schwache, vr.: 1) bekrompenheid van geestvermogens, |
2) zwakheid van geestvermogens, (fig.) kindschheid; -schwung, vr.: (hooge) vlucht van den geest, (fig.) geestvervoering, geestdrift;-spannung, vr.: 1) inspanning van den geest, 2) (fig.) opgewondenheid; -starke, vr.: geestkracht; -verstörung, vr.: geestverwarring, (fig.) verstandsverbijstering ; -verwandt, bv. n.: geestverwant (wir sind -verwandt: wij zijn geestverwanten); -verwandtschaft, vr.: geestverwantschap; -verwirrung (-zerrüttung), vr.: geestverwarring, (fig.) verstandsverbijstering; -werk, o.: 1) werk (voortbrengsel) van den geest, 2) hersenwerk. geis'tig, bv. n.: 1) geestrijk, alcoholhoudend, (van wijn:) zwaar, krachtig; 2) geestig; 3) bovenzinnelijk, boven het stoffelijke verheven (-e Liebe: Platonische liefde); I -keit, vr.: 1) geestrijkheid, alcohol-gehalte, (van wijn:) kracht; 2) geestigheid ; 3) bovenzinnelijkheid, verhevenheid boven het stoffelijke. geis tisch, bv. n.: boven het stoffelijke verheven. geist lieïi, bv. n.: geestelijk; das -e Recht: het canonieke recht; der -e Stand: de geestelijke stand; I -keit, vr.: geestelijkheid (i. a. b.). Oeist'liche, m. (-n; mrv. -n): geestelijke. ^ Oei'tan, o. (-es): (zeew,) gij-touw. ICteiz, m. (-es): 1) gierigheid; 2) hebzucht, inhaligheid, begeerigneid, schraapzucht ; - nach____: (fig.) dorst naar____; -hals (-drache, -hund, -kragen, -teufel, -wurm), m.: gierigaard, vrek. lOeiz, ra. (-es: mrv. -e): (pik.) loot, uitspruitsel, rankje, rank. gei'zen, w. o,: schrapen, gierig zijn, een vrek zijn; - mit....: gierig zijn op...: - nach----: begeerig zijn naar, (fig.) dor- ten naar. I w. b.: 1) schrapen; zusam-men -: bijeenschrapen ; 2) (pik.) van overtollige uitspruitsels, loten of ranken ontdoen, uitdunnen met het snoeimes. gei'zig:, bv. n.: 1) gierig, vrekkig; 2) inhalig. schraapzuchtig; - mit: gierig op, overdreven zuinig op; - nach: begeerig * naar, (fig.) dorstend naar. Crejamm'er, o. (-s): gejammer; Ge-jauch'ze, o. (-s); gejuich; Geju'bel, o. (-s): gejubel. Oekamp'el, o. (-s): geharrewar; Ge-kamp'fe, o. (-s): (het) strijden, (het) vechten; gekannt', v. dw.: gekend (Zie kennen); Gekau'der, o. (-s): (fam.) gekoeter, getatewaal; Gekei'fe, o. (-s): gekijf, gekibbel ; gekelcht', bv. n,: (pik.) met kelkjes; Gekelt'er, o. (-s): (het) uitpersen van wijndruiven; gekerbt', bv. n.: gekerfd; gekett -elt, bv. n.: geschakeld; Geki'cher, o. (-s): gegichel, geginnegap; gekiff'en, v. dw.: gekeven (Zie keifen); Gekitz'el, o. (-s): gekittel; Geklaff, o. (-es): gekef, (fig.) ge brom, gegrom; Geklapp er, o. (-s): geklap per, geldepper, fig.) rumoer, geraas, gekletter; Geklat'sche, o. (-s): geklap, (fig. .IVll/tl/Cl J V^CIVlait QlyllC, V. \ ö/. Pop.) geklets; Geklim'per, o. (-s): 1) getingel, getjingel, 2) gerammel; Gekling'el, o. (-s): gebel, gebengel; Geklirr', o. (-s): gekletter (van wapenen), (het) klinken (met drinkglazen), gerammel; geklomm'en, v. dw.: Zie klimmen; Geklop'fe, o. (-s) geklop; geklung'en, v. dw.: Zie klingen; Geknatt'er, o. (-s); geknetter, geknapper; gekniffen, v. dw.: Zie kneifen; geknipp -en, v. dw.: Zie kneipen; Geknir'sche, o. (-s): gekners, geknars; Geknist'er, o. |
1
GEKNITTEK.
GELD.
243
|
lt;-s) en: Geknitt'er o. (-s): geknapper,(van eene zijden japon:) geritsel; Gekol'ler, o.: -(van kalkoenen:) creklok, (van de ingewanden:) gerommel, (van razende dritt:) gebulder; gekonnt', v. dw.: Zie kannen; fekö'pert, bv. n.: gekeperd; Gekrach'e o.ekö'pert, bv. n.: gekeperd; Gekrach'e o. s): gekraak; Gekraeh'ze, o. (-sj: 1) ge-knjsch, 2) gekras; Gekratz', o. (-es): vijlsel, afval, snippers (mrv.)? schilfers (mrv.), (na de metaalsmelting:) slakken (mrv.); Ge-krau'sel, o. (-s): 1) plooisel, (van golven:) dwarrelend schuim, 2) (het) krullen (b. v. van hoofdhaar); Gekraut', o. (-es): kruid-gewas, moeskruid; Gekreisch', o. (-es): ^ gekrijsch, geschreeuw; Gekrit'zel, o. (-s): gekrabbel, gekriebel, geknoei; gekroch'en, v. dw.: Zie krieclien; Gekrös', in Sam. {-ader, vr.: darmscheil-ader; -artig, bv.n.: darmscheils-; -drüse, vr.: darmscheil-klier); Gekrö'se. o. (-s); (ontl.) darmscheil, (van een geslacht kalf, enz.:) omloop, (mod.) plooisel, geplooide strook; gekrüpft' (ge-kruppt'), bv. n.: neergehurkt, zittend; Ge-kün'stel, o. (-s): Zie KUnstelei; gekün'-stelt, hv. n.: gekunsteld, (fig.) vervalscht; gekürzt', bv. n.: ingekort, korter gemaakt; gekup'pelt, bv. n.: gekoppeld; Geküs'se, o. (-s): gekus. Gelacli'e, o. (-s): gelach; Gelach'el, o. (-s): geglimlach; Gelach'ter, o. (-s): gelach (ein schallendes -: een schaterend gelach; sich zum-machen: zich belachelijk maken; Einen zum - machen: iemand belachelijk maken); Gela dene, m. en vr. (-n; mrv. -n): genooaigde; Gelag', o. (-es; mrv, -e): gelag, (fig.) feestelijke partij, maaltijd, feestmaal, (mnw.) laag, schicht (-e halten: in de lorum zijn, pret maken en eten en drinken; das - bezahlen müssen : het gelag moeten betalen; in's - hinein: in het wild, in het honderd); Gela'ger, o. (-s): (mil.) kampement; -lahmt', bv. n.: verlamd, (fig.) lam; gelahrt', bv.n.: geleerd (Gelahrt'heit, vr.: geleerdheid): Gelall'e, o. (-s): (fam.) getatel; Gelan'ae, o. (-s): strook lands, streek, landschap; Gelan'der, o. (-s): 1) leuning, balustrade, hek, (tnb.) spalier, latwerk voor leiboomen (-baura, m. leiboom; -docke, vr.: bwk.: pilaster, ook: balustrade, leuning; -fenster, o.: balkonraam; -saule, vr.: bwk.: pilaster): gelan-■dert, bv. n.: met eene leuning, met een hek, (tnb.) gespalierd, met latwerk; gelang': Zie gdinsen; Gelang'e, o. (-s): (akk,) lange smalle strook gronds; gelang'en, w. o. s.: geraken, (fig.) komen (zur Reife -: tot rijpheid komen; zu seinem Zwecke -: tot zijn doel geraken, zijn doel bereiken, zijn oogmerk bereiken; auf die Nachwelt -: overgaan op de nakomelingschap, aan of tot de nakomelingschap komen; -lassen: doen toekomen, doen geworden); Gelang'-ung, vr.: geraking (- zu: tot), bereiking (die - zum Throne: de komst tot den troon); Gelapp', o. (-es); (jag., de) ooren (mrv.); Gelarm',o. (-es): leven, lawaai, rumoer, geschreeuw, getier, geraas; Gelass', o. (-es; mrv. -e): ruimte, plaatsruimte, (fig.) gemak, (rcht.) nalatenschap, vermaking, (ook:) overgang in de doode hand; Gelass'e, o. mrv.: (wev.) draad-ringen; x gelass'en, bv. n.: 1) gelaten, bedaard, 2) gelaten, gedwee, onderworpen; Gelass -enheit, vr.: gelatenheid; Gelau'fe(Gelau'fe), o. (-s): geloop, (fam.) geloop en gedraaf; |
gelau'fig, bv. n.: vlug, vlot, vloeiend, geoefend (eine -e Hand: eene geoefende hand, fig., van schrift sprekende: eene loopende hand; eine -e Zunge: eene gladde tong, eene welbespraakte tong; diese Sprache ist ihm -: liij spreekt deze taal vlot, vlug, vloeiend, hij drukt zich gemakkelijk in deze taal uit); Gelau'fig-keit. vr.: vlugheid, vlotheid, vloeiend-heia, gemakkelijkheid; gelaunt', bv. n.: geluimd, (pop.) gemutst; Gélaut', o. (-es): (jag.) geblaf, (het) aanslaan; Ge-laut', o. (-es) of: Gelaut'e, o. (-s): gelui, klokgelui, klokkengelui, (van bellen aan een paardenhoofdstel, enz.:) geklingel. gelüu'tert, bv. n.: gezuiverd, gelouterd; (van suiker:) geraffineerd. Igelb, bv. n.: geel; -e Rilbe: gele wortel, gele peen; -e Sucht, (gnk.) geelzucht, geling; 1 -ammer, (vög.) geelvink; -beere, vr.: geelbes, ververs-bes; -bein-chen, o.: waterhoen met gele pooten; -blatterig, bv. n.: geel van blad, met gele bladeren; -braun, bv.n.: geelbruin; -braun-lich, bv. n.: bruinachtig geel; -brüstchen, o.: (vog.) geelborstje, basterd-nachtegaal; -bunt, bv. n.: geelbont; -erde, vr.: geel-aarde, oker; -farbig, bv. n.: geel van kleur, geel; -fink, m.: (vog.) geelvink; -fiosser, m.: zee-baars met gele vinnen; -gans, vr.: (vog.) geelvink; -gar, bv. n.: zeemgaar; -geblümt, bv. n.: met gele bloemen; -gestreift. bv. n.: met gele strepen; -giesser, m.: geelgieter; -giesserei', vr.: geelgieterij; -grün, bv. n.: geelgroen; -grünlich, bv. n.: groenachtig geel; -haarig, bv. n.: met geel haar,geel van haar;-harz, o.: guttegom, geelhars; -holz, o.'.geelhout, fustethout; -kopf, m.: (vog.) geelkopje, Canadeesche kwikstaart; -körner, o. mrv.: geelbessen, ververs-bessen; -kupfer, o.: geel koper; -nase, vr.: (vog.) roodborstje; -reit', bv. n.: geel van rijpheid; -roth [t], bv. n.: geelrood; -röthlich ft], bv. n.: roodachtig geel; -schecke, m.: geelspikke-lige schimmel (een wit paard met gele spikkels of vlekjes); -schnabel, m.: (vog.) geelsnavel, (ook:) ijsvogel, (fig.) melkmuil, jonge lafbek; -schopt', m.: (vog.) pimpelmees, (ook:) geelkuit, geelgekuifde eend: -schwanz, m.: (visch:) geelstaart; -specht, m.: (vog.) gele speent;-sucht, vr.: (gnk.) geelzucht, geling; -süchtig, bv. n.: dooide geelzucht aangetast; -wurz, vr.: (pik.) kurkuma, geelwortel. iOelb, o. (-en): (het) geel. Oelb'e, o. (-n): (het) geel; das - vom Ei: het geel (het dooier) van een ei. gel'ben, w. o. h.: geel worden; w. b.: geel maken, geel verven (sich -, w. w.: geel worden). Oelb'in^, ra. (-es; rarv. -e): (zeew.) stuurstoel, galerij boven het roer; gelb-lich, bv. n.: geelachtig ; Gelb'ling, m. (-es; mrv. -e): (vog.) geelvink. lOeld. o. (-es; rarv. -er): geld; baares -: contant geld, klinkende raunt; das ist so gut als baares -: dat is zoo goed als geld in de hand; erniinmt Alles für baares -: (fig.) hij neerat alles voor goede raunt aan; baar - lacht: (spr.) geld verzoet den arbeid; leicht -, leichte Waare: (spr.) alle waar is naar zijn geld, (of:) kopergeld, koperen zielmissen; er hat - wie Heu: (spr.) hij heeft geld als water; nicht bei |
GELD.
244
|
-e sein: niet bij kas zijn, geen geld beschikbaar hebben ; etwas zu -e machen: iets te gelde maken; Einen an - stralrn: iemand beboeten, iemand eene geldboete opleggen; sieh's viel - kosten lassen: groote kosten maken; nicht mit - zu be-zahlen : met geen geld te betalen; Gelder stehen baben bei: gelden (of : geld) hebben uitstaan bij; es ist kein - unter den Leuten: er is geen geld onder de men-schen. IGeld, in Sam. I -adel, m.; geldadel; -angelegenheit, vr.: geldzaak; -anleihe, vr.; geldleening; -aristokratie, vr.: geldaristocratie; -arm, bv. n.: arm aan geld: -auflage, vr.: belasting; -ausgabe, vr.: uitgaaf', (het) geld-uitgeven; -ausleiher, m.; geldschieter; -bedarf, m.: 1) behoefte aan geld, geldgebrek, 2) (het) benoodigde geld; -bedürftig, bv. n.: om geld verlegen; -begierde, vr.: geldzucht; -begierig. bv. n.: geldzuchtig; -beitrag, m.; bijdrage in geld; -belohnung, vr,: geldelijke belooning; -beschneider, m.: geldsnoeier ; -beschnei-dung, vr.: geldsnoeierij, (het)geldsnoeien; -besitz, in.: geldbezit; -beutel, m.: ]) geldzak, 2) geldbeurs; -brief, m.: brief met geld; -büchse, vr.: (fig.) spaarpot; -busse, vr.: geldboete; -dieb, m.: gelddief; -dieb-stahl. m.: diefstal van geld; -durst, m.: gelddorst; -durstig, bv. n.: geldzuchtig, begeerig naar geld; -einnahme, vr.: geld-ilining; -einnehmer, m.: geld-ontvanger, (fig.) kashouder, kassier; -erwerb, m.: verwerving van geld; -erwerbend. bv. n.: 1) geldkrijgend, 2) geldwinnend; -fass, o. {-fasscnen, o.): geldvaatje, vaatje met geld; -forderung, vr.: geldvordering, schuldvordering; -freier, m,: vrijer om het geld, fortuinjager, gelukzoeker; -fressend, bv. n.: g-eld-verslindend; das -geben, o.: het geld-verstrekken; -gefalle, o mrv.: 1) emolumenten, 2) buitenkansjes, meevallertjes ; -gehalt, m.: zuiver gehalte van het geld; -geiz, m.: gelddorst, hebzucht; inhaligheid; -geizig, bv. n.: geldzuchtig; hebzuchtig, inhalig; -geschaft,o.: geldzaak, -geschenk, o.: geschenk in geld; -gier, vr.: Zie -««quot;iz; -gierig, bv.n.: Zie -geizig; -gülte, vr.: pachtsom in geld; -gürtel, m.: geldgordel, geldriem ; -handel, m.: geldhandel; -handler, m.: I) geldhandelaar, geldwisselaar, 2) bankier; -haufen, m.: (een) hoop geld, (een) stapel geld; -heirath [tj, vr.: greld-huwelijk, huwelijk om het geld; -hüJfe, vr.: geldelijke hulp; -hunger,^.: Zie -geiz; -hungerig, bv. n.: Zie -geizig; -jude, m.: (fig.) woekeraar; -kasse, vr.: kas, geldkas; -kastchen, o.: geldkistje; -kasten, m.: geldkist; -katze, vr,: geldriem; -kipper, m,: geldsnoeier: -kistchen, o.: geldkistje;-kiste, vr.: geldkist ; -klemm, bv. n.: slecht bij kas; -klerame, vr.: geldverlegenheid, verlegenheid om' greld; -klumpen, ni.: (een) hoop geld; -korb, m.: geldmand; -körbchen, o.: geldmandje ; -kurs, m.; geldkoers (-kurs-zettel, in.: beursnoteeringr, koerslijst); -lade, vr.: geldlade; -liebe, vr.: 1) gehechtheid aan geld7 2) geldzucht; -lieferung, vr.: geldstorting; -los, bv. n.: geldeloos; -losigkeit^ vr.: gelaeloosheid; -macher, m.: geldmaker; -makejei', vr.: wissel vak; -makier, m.: wissel-makelaar; -mangel, m.: geldgebrek, geldschaarschte; -mann, m.: |
geldman; -mannchen, o.: (pik.) alruin wortel ; -manner, m. mrv,: geldmannen; -markt, m.: geldmarkt, eftecten-beurs; »- -mittel, o. mrv.: geldmiddelen;-muschel, vr.: als geld gangbare schelp, kauri;-noth It], vr.: 1) geldnood, geld-crisis, 2) geldverlegenheid, geldgebrek; -packet, o.: paket met geld, geldpaket, (fig.) geldrol-letje; -placker, m.: geld-afperser;-posten, m.: (kph.) post, bedrag; das -pragen, o.: het geldslaan, het geldmunten; -preis, m.: (kph.) geldkoers, wisselkoers (-preisbe-rechnung, vr.: kph.: wisselkoers-berekening, arbitrage); -rechnung, vr.: (kph.) arbitrage; -reich, bv. n.: rijk aan geld; -reichthum ^ [t], m.: geldbezit; -rente, vr.: 1) rente (interest) van geld, 2) rente (interest) die betaald moet worden in klinkende munt; -rolle, vr.: geld-rolletje; (nicht aus) -rücksichten, vr. mrv.: (niet uit) baatzuchtige berekeningen; -sache, vr.: geldzaak; ysack, m.: geldzak; -sammler, m.: 1) geld-inner, 2) (fam.quot;) potter, geld-opzouter; -schachtel, ra.: (fig.) spaarpot; -schaden, m.: geldelijk nadeel, geldelijk verlies; -schinder, m. (-schneider, ra.): (fig. fain.) geldwolf, (ook:) afzetter; -schneiderei', vr.: (fig. fani.) afzetterij; -schrank, ra.: geldkast, (fig.) geldkist, (ook;) geldlade; -schublade, vr.: geldlade; -schuld, vr.: geldschuld; -sendung, vr.: geldzending, (kph,) overmaking van geld, remise; -sorte, vr.: geldsoort, geldspecie; -steuer, yr.: 1) belasting die voldaan moet worden in geld, 2) belasting op het geldbezit, 3) geldheffing; -stock, ra.: 1) fondskapitaal. 2) geldbus; -stolz, ra.: geld-trots (-stolz, bv. n.: trotsch op het bezit van geld); -strafe, vr.: geldboete; -stück, o.:geldstuk, (een) stuk geld; -sucht, vr.: geldzucht; -sücntig, bv. n.: geldzuchtig; -surarae, vr.: geldsom, (eene) sora gelds; -tasche, vr.: geld-taschje, porte-raonnaie; -tisch, ra.: geld-tafel, geldkantoor-toonbank; -uralauf, m.; geldsomloop; -verlegenheit, vr.: geldverlegenheid; -verleiher, ra.: geldschieter; -verlust, m.: geldelijk verlies, geldverlies; -verprasser, ra. (-verschwender, ra.): geldverkwister; -verprassung, vr. (-verschwen-dung, vr.): geldverkwisting; -vorrath jt], m.: geld-voorraad; -vorschuss. ra.: geldelijk voorschot, voorschot in geld; -vortheil [t|, ra.: geldelijk voordeel; -wage, vr.: geldschaaltje (schaaltje ora geldstukken te wegen), (inz.) goudschaaltje; -wechsel, m.: 1) wisselvak,2) bankiersvak:-wechsler, m.: 1) geldwisselaar, 2) bankier(-wechsler-geschatt, o.: 1. wisselaars-kantoor, 2. bankierskantoor): -werth [tj, ra.: gelds-waarde (-werth lt|, bv. n.: gelds-waardig (Zie Oeltles); -wucher, ra. (-wucherei', vr.): 1) woekerhandel raet geld, 2) geschacher met geld; -wucherer, ra.: 1) woekeraar, 2) geld-schacheraar; -zins, ra.: interest van (of: voor) geld. Oei'der, o. rarv. (van Oeld): gelden: - stehen haben bei: geld hebben staan bij. Oel'dern, o. (-s): (adk.) Gelderland. Oel'derrose. vr.: (pik.) Geldersche roos. Oei'des, in Sara. I-werth [t], ra.: geldswaarde; bv. n.: gelds-waardig. Oeleck'e, o. (-s): gelik. Oei e'ge, o. (-s): (de) gepote wijnstokken of stekken van den wijnstok. gele'gen, bv. n. en bw,: gelegen; |
GELEGENHEIT.
GEWÜRZEL.
245
|
dieses Haus ist grat dit huis is goed geleeren; zu -er Zeit: ter grelegener tijd; eine -e Zeit: een geschikte tijd, een geschikt ©ogenblik; es ist mir heute nicht zu ....: het komt mij vandaag niet gelegen, om te____; es ist viel (nichts) daran er is veel (niets) aan gelegen; es ist mir mit daran ook mij is daaraan gelegen, ook ik heb daar belang bij. Oele'genheit, vr.: gelegenheid; bei bij gelegenheid; bei der ersten besten bij de eerste gelegenheid de beste; nach - der Umstiinde: naar gelang van omstandigheden; die - beim Schopfe -tassen: (tam.) van de gelegenheid gebruik maken of partij trekken; eine - vom Zaune brechen: (fam.) eene gelegenheid maken; eene gelegenheid uitbreken; -macht Diebe: (spr.) de gelegenheid maakt den dief; ich kenne alle Gelegenheiten dieses Hauses: ik weet precies hoe de zaken in dit huis gesteld zijn. Zie Oe-legenlieits. bv. n. en bw.: Zie gelegentlich. Oele genh-eits, in Sam. 1 -dichter, m.: gelegenheids-dichter; -gedicht, ongelegenheids-vers; -macher, m.: gelegenheid-verschaffer, koppelaar; -macherin, vr.: ge-legenheid-bezorgster, koppelaarster; -mit-tel, o.: vervoermiddel, gelegenheid tot vervoer; -predigt, vr.: gelegenheids-^reek; -rede, vr.: gelegenheids-rede; -schrift, vr.: vlugschrift, brochure; -ursache, vr.: (gnk.) kennelijke oorzaak. gelegeiitlicli, bv. n.: 1) voorkomend, 2) geschikt, gelegen-komend; bw.: bij gelegenheid. geleli'risr, bv. n.: leerzaam, (fam.) goed leers, gezeglijk; 1 -keit, vr.: leerzaamheid, gezeglijkheid. Cwelehr'samkeit, vr.: geleerdheid, jrelelirt , bv. n.: geleerd; (van dieren:) geleerd, gedresseerd, afgericht; die -e Welt: de geleerde wereld; die -e Krank-heit: de ziekte der geleerden (d. i. de hypocondrie); ein -er Eid: (rcht.) een formulier-eed; je -er, je verkehrter: (spr,) hoe geleerder, hoe gekker; 1 -heit, vr.: geleerdheid. Oelelir'te, m. (-n; mrv. -n): geleerde; eine -: eene geleerde dame. Oelehr'ten, m. mrv.: geleerden; den - ist gut predigen: (spr.) een goed verstaander heeft maar een half woord noo-dig; I -dünkel, m.: eigenwaan van geleerdheid; -krankheit, vr.: ziekte der geleerden (d. i. hypocondrie); -leben, o.: aan de studie gewijd leven; -republik, vr.: republiek (gemeenebest) der letteren; -stand, m.: geleerde stand; -verein, m.: vereeniging (genootschap) van geleerden, geleerd genootschair, -zeitung, vr.: wetenschappelijk tijdschrift. Oelei'er. o. (s-): gespeel op de lier, gedraaiorgel; das ist immer das alte -: (fig.) dat is altijd het oude liedje (het oude geleuter, het oude gezeur). Oelei'se, o. (-s; mrv. -): spoor (wagenspoor, het rechte spoor; op spoorwegen: rails, mrv.); aus dem - kommen: uit het spoor loopen. (op spoorwegen:) ontsporen; aus dem - fahren : niet in het spoor blijven; im - bleiben: in het spoor blijven, (fig.) het rechte spoor houden; |
etwas wieder ins rechte - bringen: (fig.) het been weder in het lid brengen. Zie Oleis. Oeleit', o. (-es, -s; mrv. -e): geleidt', begeleiding, (inz.) beschermend geleide, bedekking, escorte, convooi; das sichere -: het vrijgeleide: Einem das - geben: iemand begeleiden, met iemand medegaan; Einem das - bis an die Thür geben: iemand uitlaten tot aan de deur; das -bei einer Leiche: de lijkstoet; das - ver-fahren: smokkelen. Zie Oeleit^. gelei'ten, w. b.: begeleiden, vergezellen; (kpv.) escorteeren, convoyeeren; Geleiter, m. (-s; mrv. -): begeleider; Gelei'terin, vr. (mrv. -nen): begeleidster; geleit'lich, 1) begeleidend, 2) recht hebbende op een geleide; Geleit'schaft, vr.: gevolg, begeleidende stoet; Gelei'tung, vr.: begeleiding, escorteering, convoyeeringl Greleits', in Sam. I -amt, o.: kantoor der convooien en licenten, (thans:) kantoor der in- en uitgaande rechten, kantoor van in- en uitklaring; -brief, m.: (adm.) convooi-biljet (thans: gelei-biljet), (fig.) vrijgeleide; -einnahme, vr.: inning (ontvangst) van de convooi-rechten; -einneh-mer, m.: ontvanger der convooien en licenten, (thans:) ontvanger der in- en uitgaande rechten; -frei, bv. n.: vrij van rechten; -geld, o.: convooi-geld; -gerech-tigkeit, vr.: recht van het geleide; -leute, m. mrv.: (het) geleide;-mann, m.: gids ; -ordnung, vr.: reglement op het geleide ; -reiter, m,: ruiter van het geleide te paard; -saule, vr.: grenspaal voor het geleide; -schilf, o.: convooi-schip; -stein, m.: grenssteen voor het geleide; -strasse, vr.: weg dien men gaat onder geleide; -tafel, vr.: tarief der convooi-gelden, tarief der kosten van een geleide; -zeichen, o. (-zettel, m,): quitantie van betaalde convooi-gelden (of: gelei-gelden). Oeleit'schaft, vr.: gevolg, volg-stoet. Ciielei tuiitt', vr.: begeleiding. Igelenk', bv. n.: buigzaam; (fig.) vlug; (ook:) handelbaar. ICieleuk', o. (-es, -s; mrv. -e): (ontl.) geleding, gewricht; (van een ketting:) schalm; (van een deksel:) scharnier; sich den Arm aus dem -e tallen : zijnen arm uit het lid vallen; er hat weder Geschick noch -: (fig.) hij is de onhandigheid zelve; I -amboss, m.: rond aanbeeldje; -band, in.: gewrichtsband; -bau, m.: geleding; -bein, o.: gewrichtsbeen; -drüse, vr.: gewrichtsklier; -ende, o.: gewrichts-einde; -fortsatz, m.: gewrichts-verlenging; -gang, m.: gewrichtsgang; -grube, vr. (-höhle, vr.): gewrichtsholte; -knocnen, m.: gewrichtsbeen; -knopf, m.: gewrichtsknoop; -pfanne, vr.: gewrichtsholte; -ring, in.: oog van een scharnier; -sam, bv. n.: buigzaam, lenig, (fig.) vlug; :samkeit, vr*: buigzaamheid, (fig.) vlugheid; -saft. m.: gewrichtssap; -schalig, bv. n.: met eene gelede schaal bedekt, met schubben bedekt; -schmiere, vr.: gewrichtssap; -steifheid, vr.: stijfheid in de gewrichten; -stück, o.: gewrichtsstuk; -theil [t], in.: gewrichtsknoop; -wasser, o.: gewrichtswater; -wirbel, m.: gewrichtswervel; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pik.) Salomonszegel. |
246
GEMaLDE.
|
eelenk'ig:, bv. n.: buigzaam, lenig:; (fig.) vlug; I -keit, vr.; buigzaamheid, lenigheid, (fig.) vlugheid. gelernig, bv. n,: leerzaam, leergraag. Cirele'se, o. (-s): gelees; (fig.) uit-zoekerij; (wev.) schering, (het) scheren. Spie sen, bv. n.: gelezen. Ixeleuclit', o. (-es): verlichting, lichten (mrv.). grelf'ern, w. o. h.: keffen, blaffen. I -, z. n. o.: gekef, geblaf. Oelicli'ter, o. (-s): slag, soort, bent, kliek; Leuten eines -s: lieden van één allooi, lieden van hetzelfde slag; ich kenne das -: ik ken dat volkje. geliebt', bv. n.: bemind; Gelieb'te, m. (-n; mrv. -n) en vr.: beminde. gelie'fern, w. o. h.: stremmen, stollen. grelieli'en, v. dw.: geleend. Zie leihen. gelind', bv. n.: zacht; -e Saiten auf-ziehen: (spr.) zoete broodjes bakken; I Gelin'digkeit, vr.: zachtheid. greling'en, w. o. onr. s. (gelang'; ge-lung en): 1) gelukken; das gelingt mir: dat gelukt mij; 2) slagen, welslagen; das Unternehmen ist nicht gelungen: de onderneming is niet geslaagd. CJelis'pel, o. (-s): gelispel; (fig.) gefluister, gefezik. gelit'ten, v. dw.: (Zie leiden); wohl - sein: welgezien zijn, iemand zijn dien men wel mag lijden. Oell, in Sam. I -flöte, vr.: klarinet; -kraut, o.: (pik.) tandkruid; -schuss m.: ricochet-schot. geil en, w. b.: Zie gallen. Cwelo'be, o. (-s): geprijs, geloftuit. gelo'ben, w. b.: beloven; das gelobte Land: (bijb.) het Beloofde Land. I -, w. o. h.: de gelofte doen. Oel^b'niss, o. (-es; mrv. -e; [s]; -ses; mrv. -se): gelofte; Gelobung, vr.: gelofte. Oeloek', o. (-es, -s): 1) gelok, (het) lokken; (fig.) lokvogel; 2) gekrul, (het) krullen; (fig.) krulhaar, krullend haar. gelo gen, v. dw.: gelogen. Zie lü-gen. Cielos', o. (-es): (jag.) keutels (mrv.), drek, stront. gelUselit', bv. n.: (van scheepsladingen':) gelost; (van kalk:) gebluscht. Creltf 'the [t], o. (-s): gesoldeer; (fig.) soldeersel. Igelt, tsw.; is het zoo ?, is het niet ?; (als aanvangswoord van eenen volzin ter bevestiging;) zeer zeker, ongetwijfeld. Igrelt, bv. n.: (van koeien, enz.:) geit, gust, niet drachtig, onvruchtbaar; diese Kuh geht -: deze koe moet niet kalven van 'tjaar; I -kuh, vr.: gelte koe; -schaf, o.: schaap dat niet moet lammeren, niet-drachtig schaap, geit schaap; -thier [t], o.: niet-drachtig dier; -vien, o.: 1) niet-drachtig vee, 2) niet-drachtig stuk vee. Oel'te. vr.: (fam.) bak, trog, kuip. Igel'ten, w. b. reg.: lubben; (wijfjesdieren:) onvruchtbaar maken. |
Igel'ten, w. o. onr. h. en w. onpers. onr. h. (giltst, gilt: galt; gegol'ten): gelden ; geldig zijn; (ng.) in prijs doen, waard zijn; (ook:) gezien (geacht, in tel, in aanzien) zijn; was gilt der quot;Weizen: wat geldt (hoeveel doet, wat is de prijs van)\ de tarwe?; die meisten Stimmende meeste stemmen gelden, de meerderheid van stemmen wint het; dieses Geld gilt nicht: dat géld gaat niet (is niet gangbaar, heeft geen koers); - für: gelden voor, doorgaan voor, gehouden worden voor; geltend machen: doen gelden; -lassen: laten gelden; es soil - (es mag -): dat wil ik laten gelden; es gilt: (tsw.gt; £oed!, top!; es gilt seine Ehre (seinoed!, top!; es gilt seine Ehre (sein eben): het geldt zijne eer (zijn leven), zijne eer (zijn leven) is er mede gemoeid; es gilt mir: het geldt (raakt, betreft) mij, het gaat mij aan; es gilt mir gleich: het is mij hetzelfde, het is mij onverschillig, het raakt mij niet; es gilt eine Wette: 1) het geldt eene weddenschap, 2) ik wil wedden, ik wed; was gilt die Wette: om hoeveel gewed?; was gilt's: wat wedt gij?; hier galt es: hier gold het; gelte ich desswegen weniger: ben ik daarom minder? Oel ter, m. (-s; mrv. -): lubber. Oelt'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): niet-drachtig stuk vee, onvruchtbaar stuk vee. Cirel!tung, vr.: gelding; (fig. en tlk.gt; beteekenis; (muz.) waarde; (van dieren:) (het) lubben. Oeliib'de, p. (-s; mrv. gelofte; 1 -geschenk, o.: geschenk (schenking, stichting) ingevolge eene gedane gelofte. gelnng'en, v. dw.: Zie gelingen, óelüst', o. (-es; mrv. -e): trek, begeerte, belustheid; I gelüs'ten, w. o. h. en w onpers. h.: verlangen (- nach: naar); ich gelüste (mich gelüstet) danach: ik verlang daarnaar, ik ben verlangend daarnaar, ik heb zeer veel trek daarin, ik ben zeer belust daarop; sich eine Sache (sich einer Sache) - lassen: zeer belust naar of op iets zijn; Gelüs'ten,. z. n. o. (-s): Zie CwelnNt (Gelüsten nach etwas haben: trek hebben in of naar iets); I gelüs'tig, bv. n.: belust (- nach: op, naar); gelüst'lich, bv. n.: belust-makend. Oel'ze, o.: gesnedene (voor de voortteling onbekwaam gemaakte) zeug; frel'zen, w. b.: (varkens:) voor de voortte-ing onbekwaam maken, snijden ; Gel'zer, m. (-s; mrv. -): lubber.rel'zen, w. b.: (varkens:) voor de voortte-ing onbekwaam maken, snijden ; Gel'zer, m. (-s; mrv. -): lubber. Oemaeli', o. (-es, -s; mrv. Gemach'er): kamer, vertrek; das heimliche -: de bestekamer, het sekreet (gemach', bv. n.: 1. gemakkelijk, 2. zacht, langzaam ; bw.: met gemak, zachtjes aan, zonder overhaasting); gemach'lich (gemach'sam), bv. n.: gemakkelijk; Gemach'lichkeit (Gemach'samkeit), vr.: gemakkelijkheid, gemak; gemacht', bv. n.: gemaakt, vervaardigd, (fig.) klaargemaakt; Gemacht', o. (-es, -s; mrv. -e): (ontl.)gemacht, roede, mannelijk teellid; Gemahl', m. (-es, -s; mrv. -e): echtgenoot, man; Gemah'lin, vr. (mrv. -nen): eentgenoote, vrouw, huisvrouw; ge-mah'len, bv. n.: gemalen (v. dw. van mah-len); gemah'nen, w. b.: doen denken (-an: om, aan), herinneren; w. onjjers. h.: es gemahnet mich: ik herinner mij, (fig.) ik verbeeld mij; gemahnt', bv. n.: met manen; IGemal'de, o. (-s; mrv. -): schil- |
GEMEINT.
GEMANGr.
247
|
derij, schilderstuk, (figr.) portret, afbeeldsel, (ook:) schildering, tafereel (-ausstel-lungr, vr.: tentoonstelling- van schilderijen; -beschreibungr, vr.: beschrijving van schilderijen; -freund, m.: minnaar van schilderijen; -grallerie, vr.: schilderijen-verzameling, museüm ; -handel, m.: handel in schilderijën; -handier, m.: schilderijën-kooper, koopman in schilderijën; -liebha-ber, m.: minnaar van schilderijën; -rahmen, m.: schilderijlijst; -saal; m.: schilderijën-zaal; -sammler, m.: verzamelaar van schilderijën ; -sammlung, vr.: schilderijën-verzameling-, museüm); I Gemang', o. (-es ; mrv. -e): gemengd voeder (ook:Gemang-futter, o., Gemang'korn, o.); Gemansch' (Gemantsch ), o. (-es): allegaartje,mengelmoes, hutspot; geman'telt, bv. n.: (wpk.) gemanteld; Gemark', o. (-es, -s; mrv. -e): keurmerk (op goud en zilver): Gemar-küng, vr.: grenslijn; Gemar'ter, o. (-s): gemartel; Gemascn'e, o. (-s): maaswerk (de mazen); Gemass', z. n. o. (-es; mrv. -e): gemeet, (het) meten, (fig.) maat (-, by. n. en bw.: overeenkomstig; der Wanrheit -: evereenkomstig de waarheid ; seinem Stande -: overeenkomstig zijnen stand); gemas'sigt, bv. n.: gematigd; Gemau'er, o. (-s; mrv. -): muurwerk, metselwerk, (fig.) muren (mrv.), muur (ein altes-:eene oude ruïne). I^emein', bv. n. en bw.: gemeen (i. a. b.); 1) ein -er Mensch: een gemeen (onfatsoenlijk) mensch; mit -en Menscnen umgehen: met gemeene (1. onfatsoenlijke 2. slechte) menschen omgaan;das -e Volk: het gemeene volk (uit de laagste klassen); vornehm und -: fatsoenlijk en gemeen; sich - machen: zich gemeen (verachtelijk) aanstellen of gedragen; 2) sich - machen mit: zich gemeen (gemeenzaam) maken met; mit Einem -e Sache machen: gemeene zaak met iemand maken; Kennt-nisse - machen: kundigheden (kennis) algemeen maken (tot gemeen goed maken, onder de menigte verspreiden); et-was mit Einem - haben: iets met iemand gemeen hebben (d. i. in zeker opzicht overeenkomst met iemand hebben); auf -e Kosten: op algemeene kosten, voor gemeenschappelijke kosten; das -e We-sen: het gemeen (algemeen) belang, de openbare zaak; das -e Beste: het algemeene welzijn; ins -: in (over) het algemeen, over net geheel (alle stimmten ins -für ihn: allen stemden eenparig voor hem); 3) gewoon, alledaagsch; das -e Jahr: het gewone jaar; -e Brücne: (rek.) gewone breuken; ein -er Soldat: een gemeen (gewoon) soldaat (Otfiziere und Gemeine: officieren en gemeenen); der -e Mann: de gemeene man, de groote hoop (mit dem -en Manne zu reden: om met den gemeenen man te spreken, om het in alledaagsche woorden uit te drukken); eine -e Sprechart: eene gewone manier van spreken; ein -es Sprichwort: een alledaagsch spreekwoord; es kommt im -en Leben oft vor: het komt in het gewone (dagelijksche, alledaagsche) leven dikwijls voor ; der -e Menschenverstand: het gewone menschenverstand, het gezond verstand. |
lOemein', in Sam. 1 -acker, m.: akker in gemeenschappelijk gebruik; -anger,m.: gemeene weide, meent; -bulle, m.: stier ten dienste van het algemeen; -fasslich, bv. n : voor iedereen bevattelijk; -fass-lichkeit, vr.: bevattelijkheid voor iedereen ; -feld, o.: land in gemeenschappelijk gebruik; -geist, m.: 1) algemeene geest, openbare geest, 2) partijgeest;-grund, m.: gemeente-grond; -giiltig, bv. n.: algemeen erkend; -gültigkeit, vr.: algemeene erkendheid; -gut, o.: gemeen goed (1. gemeenschappelijk bezeten of in gemeenschap gebruikt wordend goed, 2. gemeente-goed); -heerde, vr.: aan de gemeente (of: aan eenigen gemeenschappelijk) toebe-hoorende kudde, (fig., de) groote hoop, (het) algemeen, (het) publiek; -heit, vr.: gemeenheid (i. a. b. Zie sremein); -herr-schaft, vr.: 1) gemeenschappelijk rechts- febied, 2) in gemeenschap oezeten wor-end familie-goed, (fig.) mede-eigenaar van eene heerlijkheid; -herrschaftiich, bv. n.: 1) gemeenschappelijk bezeten, 2) tot het gemeenschappelijk rechtsgebied be-hoorende; -hin, bw.: gemeenlijk; -hirt, m.: veehoeder of herder in dienst yan ver-scheidenen gemeenschappelijk; -holz, o. (-holzung, vr.): aan de gemeente toebe-hoorend bosch; -hut, vr. (-hütung, vr.): gemeente-weide, meent; -kirche, vr.: in gemeenschappelijk gebruik zijnde kerk; -kirchhof, m.: algemeene begraafplaats; (das Gericht für die) -klagen: (in Engeland:) (het gerechtshof van) burgerlijke rechtsvordering; -name, m.: algemeene benaming, (tik.) gemeen zelfstandig naamwoord; -nützig (-nützlich), bv. n.: van algemeen nut, van openbaar nut; -nützig-keit (-nützlichkeit), vr.: algemeen nut; -ochs, m.: Zie -bulle; -ort (-platz), m.: (let.) gemeenplaats; -satz, m.: algemeene stelling; -schenke, vr.: 1) dorpsherberg, 2) gemeente-huis, rechthuis; -schreiber, m.: gemeente-secretaris; -sinn, m.: Zie -greist; -spruch, m.: alledaagsche uitdrukking, (let.) gemeenplaats, (fig.) spreekwoord ; -stier, m.: Zie -bulle; -tritt, vr.: Zie -anger: -verstand, o.: gezond verstand: -yerstandlich, bv. n.: voor iedereen bevattelijk; -verstandlichkeit, vr.: bevattelijkheid voor iedereen; -vieh, o. :yee der gemeente; -wald, m.; gemeente-bosch; -wesen, o.: (het) algemeen; -wiese, vr.: gemeene weide, meent.ebied, 2) in gemeenschap oezeten wor-end familie-goed, (fig.) mede-eigenaar van eene heerlijkheid; -herrschaftiich, bv. n.: 1) gemeenschappelijk bezeten, 2) tot het gemeenschappelijk rechtsgebied be-hoorende; -hin, bw.: gemeenlijk; -hirt, m.: veehoeder of herder in dienst yan ver-scheidenen gemeenschappelijk; -holz, o. (-holzung, vr.): aan de gemeente toebe-hoorend bosch; -hut, vr. (-hütung, vr.): gemeente-weide, meent; -kirche, vr.: in gemeenschappelijk gebruik zijnde kerk; -kirchhof, m.: algemeene begraafplaats; (das Gericht für die) -klagen: (in Engeland:) (het gerechtshof van) burgerlijke rechtsvordering; -name, m.: algemeene benaming, (tik.) gemeen zelfstandig naamwoord; -nützig (-nützlich), bv. n.: van algemeen nut, van openbaar nut; -nützig-keit (-nützlichkeit), vr.: algemeen nut; -ochs, m.: Zie -bulle; -ort (-platz), m.: (let.) gemeenplaats; -satz, m.: algemeene stelling; -schenke, vr.: 1) dorpsherberg, 2) gemeente-huis, rechthuis; -schreiber, m.: gemeente-secretaris; -sinn, m.: Zie -greist; -spruch, m.: alledaagsche uitdrukking, (let.) gemeenplaats, (fig.) spreekwoord ; -stier, m.: Zie -bulle; -tritt, vr.: Zie -anger: -verstand, o.: gezond verstand: -yerstandlich, bv. n.: voor iedereen bevattelijk; -verstandlichkeit, vr.: bevattelijkheid voor iedereen; -vieh, o. :yee der gemeente; -wald, m.; gemeente-bosch; -wesen, o.: (het) algemeen; -wiese, vr.: gemeene weide, meent. Oemeiu'de, vr.: gemeente; das Hans der -n: (in Engeland:) het huis der Gemeenten, het Lagerhuis; I -haus, o.: ge-meente-huis, rechthuis; -rath [tj, m.: gemeente-raad (-rathsmitglied [tj, o.: lid van den gemeenteraad; -rathsprasident [t |, m.: voorzitter van den gemeente-raad). Zie ook Cwemein, in Sam. Oemei'ne, vr.: gemeente. Zie CJe-meinde, I -, m. (-n: mrv. -n): gemeene. gemei'niglich, bw.: gemeenlijk, semeiii'sam, bv. n. en bw.: gemeenschappelijk, Oeinein'schaft, vr.: gemeenschap (i. a. b.); gemein'schaftlich, bv. n.: gemeenschappelijk (-e Sache mit Einem machen: gemeene zaak met iemand maken) ; -schaftlichkeit, vr.: gemeenschappelijkheid. ^:emeillt,, bv, n.: gemeend; (fig.) opzettelijk; (ook:) van meening, van plan. |
GENEHMIGEN.
GEMENG.
248
|
lie meng;, in Sam. 1 -stoffe, vr. mrv. (-theile [tl, m. mrv.): bestanddeelen (yan een mengsel). Oemeng'e, o. (-s): 1) mengsel; 2)vermenging, ondereen-menging; 3) (fig. fam.) standje, vechtpartij; I -krücke, vr.: roerstok, roerlepel. Oemeng'sel, o. (-s): mengelmoes, allegaartje. €remerk:^ o. (-es, -s; mrv.-e): 1) merk-teeken, kenteeken, kenmerk; (jag.) spoor (van voetstappen of bloed); 2) grenssteen, grenspaal. Oemes'se, o. (-s): gemeet, (het) meten. gemes'sen, bv n,: gemeten; (fig.) afgemeten, afgepast; I -heit, vr.: (fig.) afgemetenheid, afgepastheid. Oemet'zel, o. (-s): slachting^ bloedbad. gemieden, bv. n.: gemeden. Zie meiden. Oemlseli', o. (-es; mrv. -e): 1) mengsel; (fig. fam.) mengelmoes; 2) vermenging, ondereen-menging. Oem'me, vr.: gesneden steen, edelsteen. gemocht', v. d\v.: Zie inög^en. g:emo'delt, bv. n.: 1) gefatsoeneerd; 2) met figuren versierd. gremolirt', bv. n.: gewaterd, gemoireerd. Oemol ken, v. dw.: Zie melken, lamp;ems, m. (-en; mrv. -en): (min.) 1) mica-sehiefer; 2) harde rotssteen. I Cr ems, vr.: (drk.) gems, klipgeit; I -bock, m.: gemsbok, mannetjes-gems; -thier [t|, o. (-ziege, vr.): gems, wijfjesgems. Oem se, vr.: (drk.) gems, klipgeit. Oem'sen, in Sam. I -ballen, m.: gem-zenbal, gemzenkogel; -horn, o.: gemzen-hoorn, (in orgels:) spUvormige pijp; -jagd, vr.: gemzenjacht; -jager, m.: gemzenjager ; -kugel, m.: gemzenkogel, gemzenbal; -leder, o.: zeemleder; -wurz, vr.: (pik.) gems-wortel. Oemüll'' o. (-es, -s): molm; puin ; afval; Gemülm', o. (-es,-s): Zie Oemiill; Gemun'kel, o. (-s): gemompel; Gemur'mei, o. (-s): gemurmel (es geht ein -: er gaat een praatje, er is een gerucht in omloop); Gemur're, o. (-s): gemor; Gemü'se, o. (^-s; mrv. -): groente, moesgroente, moeskruid, keukengroente (-bau, m1: groeten-teelt; -garten, m.: moestuin; -ptlanzen, vr. mrv.: moesgroenten, keukengroenten); gemüs'-sigt, bv. n.: genoodzaakt, verplicht; ge-musst', v. dw.: Zie miissen. Oemiitli' [tl, o. (-es, -s; mrv. -er); gemoed; (fig.) inborst, aard, geaardheid, karakter; (ook:) humeur; (ook:) hart, gevoel; kein - haben: (fig.) een hart van steen hebben; Einem etwas zu -e führen: J) iemand iets te gemoet voeren, 2) iem. iets onder het oog brengen; sich etwas zu -e führen (ziehen): zich iets aantrekken; sich eine Flasche AVein zu -e führen: (iron, en fam.) eene flesch wijn achter zijne kiezen laten loopen; sein - auf etwas richten: (fig.) zijne zinnen op iets zetten. Zie Cremiitks. femüth'licli lt|, bv. n.: gemoede-: (fig.) prettig; I -keit, vr.: gemoedelijkheid; (fig.) prettigheid.emüth'licli lt|, bv. n.: gemoede-: (fig.) prettig; I -keit, vr.: gemoedelijkheid; (fig.) prettigheid. |
gemüth'los [t], bv. n.: ongevoelig, hardvochtig; Gemüth'losigkeit, vr.: ongevoeligheid, hardvochtigheid. Gremiiths' [t], in Sam. I -adel, m.: adeldom van ziel; -anlage, yr.: aanleg, neiging; -art, vr.: geaardheid, aard, inborst, karakter; -ausserung, vr.: uiting yan het gemoed; -beschaffenheit, vr.: geaardheid, aard, inborst; -bewegung, vr.: gemoedsbeweging, aandoening; -er-holung, yr. (-erquickung, vr.): streeling voor net gemoed, (fig.) ontspanning van den geest, verpoozing, verademing; -fa-higkeit, vr.: vatbaarheid (geschiktheid) van het gemoed, (fig.) gaaf; -fassung, yr.: (fig.) bedaardheid (seine -fassung be-halten: bedaard blijven; seine -fassung verlieren: zijne bedaardheid verliezen); -freund, m.: boezemvriend; -freundin, yr.: boezemvriendin; -freundschaft, vr.: boezemvriendschap; -gabe, vr.: (fig.) aaf (-ga ben, vr. mrv.: begaafdheen); -kraft, vr.: geestkracht, zielskracht; -krank, bv. n.: aan eene zielsziekte (aan zwaarmoedigheid) lijdende; -krankheit, vr.: zielsziekte, zwaarmoedigheid; -lage, vr.: gemoedsgesteldheid; -neigung, vr.: gemoedsneiging; -regung, vr.: gemoedsbeweging, aandoening; -ricntung, vr.: gemoedsrichting; -ruhe, vr.: gemoedsrust; -starke, vr.: zielskracht, geestkracht; -stimmung, vr.: stemming, gemoedsstemming, humeur; -unruhe, vr.: 1) inwendige onrust, 2) ongerustheid; -verfassung, vr. (-zustand, m.): gemoedsgesteldheid. gen, vz.: ten, naar den, naar het, ... waarts; - himmel: ten hemel, naar den hemel, hemelwaarts; - Norden: naar het noorden, noordwaarts. gena'belt, bv. n.: genaveld; Gena'ge, o. (-s): geknaag; Genah'e, o. (-s): genaai, (fig.) naaisel (das is ein schlechtes -: dat is slecht genaaid); genannt', bv. n.: genaamd, genoemd (Zie nennen); ge-narbt' (gcnarbf), bv. n.: generfd; genas': Zie srcnesen; Genasch'e, o. (-s): gesnoep; genasch'ig, bv. n.: snoepachtig, snoep-ziek. Oenii'sel, o.: (het) door den neus spreken; genau', bv. n.: nauwkeurig, juist, precies, stipt, strikt, nauwgezet, (fig.) nauw, eng, krap, bekrompen, schraal (der -este Preis: de naaste prijs; mit -er Noth lt]: fig: ter nauwernood; angstlich - sein: (fam.) ijselijk precies zijn; sich sehr - benelfen: zich zeer krap behelpen; zu -handeln: te veel dingen, te veel knibbelen; es - nehmen: te nauw kijken; man muss es so - nicht nehmen: men moet het zoo nauw niet nemen; ; genommen, striktgenomen; -passen: juist passen, juist pas zijn); Genau'heit (Genau'igkeit), vr.: nauwkeurigheid, juistheid, stiptheid, nauwgezetheid, (fig.) krapheid. Oenealog:', m. (-en; mrv. -en): genealoog, geslachtrekenkundige; Genealogie', vr.: genealogie, geslachtrekenkunde, geslachtrekening; genealo gisch, bv. n.: genealogisch, geslachtrekenkundig; Geneck'e, o. (-s): geplaag; genehm', bv. n.: aangenaam, welgevallig (etwas - halten: 1. voor lief nemen, 2. toestaan, inwilligen; eine Bitte -halten: een verzoek inwilligen) ; -haltung, vr.: inwilliging; -geneh'migen, |
GENEHMIGUNG.
GENIESSJAGEN'.
249
|
b.: inwilligen, toestaan, toestemmen, 2) goedkeuren, aannemen, bekrachtigen, 3) (Tcph.) accepteeren (- Sie mich anzuhö-ren: wees zoo goed mij aan te hooren; das Parlament nat den Gosetzvorsehlagr genehmigt: het parlement heeft het wets-sntwerp goedgekeurd of aangenomen; der Konig hat den Vertrag nicht - wollen ; do koning heeft het tractaat niet willen bekrachtigen); Geneh'migung, vr.: 1) inwilliging, toestemming, 2) goedkeuring, aanneming, bekrachtiging, 3) (van wissels;) acceptatie (mit -, onder nadere bekrachtiging, behoudens de bekrachtiging); ge-neigt', bv. n.; genegen, geneigd, gezind (Einem - sein: iemand genegen zijn; zu etwas - sein: tot iets genegen zijn; -er Leser: welwillende lezer); Geneigt'heit, I \____:__1U^0\ ernnnrrun- groed). x / m ICieneral, m. (-es, -s; mrv. -e): (mil. en kkl.) generaal; (fig:.) veldheer, veldoverste. , . Kweneral', bv. n.: (in samenstellmgren): generaal, algemeen; I -accise, vr.: alge-meene accijns; -adjutant, m.: (mil.) 1) adjudant-generaal, 2) aide-de-camp; -anwalt, m.: (rcht.) 1) procureur-generaal, 2) advocaat-generaal; -archivar, m.; hoofd-archi-varis, directeur van het archief; -auditor, m.: (mil. rcht.) auditeur-generaal; -bass, m.: (muz.) generale bas; -befahrung, vr.: lt;mnw.) algemeene schouwing; -befehl, m.: algemeen bevel, (rail.) dagorder; -direktor, m.: directeur-generaal; -feld-marschall, m.: opperbevelhebber; -feld-wachtmeister, m.: generaal-majoor; -feld-zeugmeister, m.: grootmeester der artillerie; -fiskal, m.: fiskaal-generaal, procureur-generaal; -gewaltige, m.: provoost-generaal; -gouverneur, ra.; gouverneur-generaal; -inspektor, ra.: inspecteur-generaal; -kapitel, o.: (kkl.) algemeen kapittel; -karte, vr.: algemeene kaart; -kasse, vr.: algemeene kas; -kassier, m.: algemeene betaalmeester, betaalmeester-generaal; -kommandant, ra.: koiumandant-generaal, opperbevelhebber; -kommando, o.: 1) opperbevel, 2) opperbevelhebberschap, 3) kommandants-huis, 4) kommandants-schip; -kommissar, ra.: coinraissaris-generaal; -konsul, m.: consul-generaal; -konsulat, o.: consulaat-generaal; -kon-troleur, ra.: controleur-generaal; -kriegs-kommissar, m.: commissaris-generaal bij het leger; -kriegszahlmeister, m.: betaalmeester-generaal bij het leger; -lieutenant, ra.: luitenant-generaal, divisie-generaal; -major, in.: generaal-majoor, brigade-generaal; -marsch, ra.: (rail.) generaal-raarsch; -musterung, vr.: groote wapenschouwing; -pachter, m.: pachter-generaal; -pardon, m.: algemeene kwijtschelding van straf, algemeene amnestie ; -post, vr.: hoofdkantoor der posterijen; -postmeister, m.: postmeester-generaal, directeur der posterijen; -profoss, m.: provoost-generaal; -prokuratqr, m.: procureur-generaal; -proviantmeister, m.: proviandmeester-generaal; -quartierraeis-ter, m.: 1) kwartiermeester-generaal, 2) chef van den generalen staf; -quittung, vr.: (kph.) finale quitantie; -staaten, m. |
mrv.: (hist.) algemeene staten, (stk.) staten-generaal; -stab, ra.: (mil.) generale staf, groote staf ; -statthalter, m.: stadhouder-generaal; -sturm, ra.: algemeene stormloop; -superintendent, m.: (kkl.) superintendant-generaal; -versammlung, vr.: algemeene vergadering; -verweser, m. (-vikar, ra.): (kkl.) vicaris-generaal; -visitator, ra.: visiteur-generaal; -vollmacht, vr.: algeheele volmacht; -vorsteher, m.: (kkl.) syndicus-generaal; -wachtmeister (-wagenmeister), m.: wachtmeester-generaal. Zie Oe-nerals. Oeneralat', o. (-es, -s; mrv. -e): generaalschap, (fig.) opperbevel, (kkl.) oppertoezicht; Genera'lin, vr. (mrv. -nen): generaalsvrouw; generalisi'ren liel, w. b.: generaliseeren; Generalis'siraus, ra. (mrv. -lis'simi): (rail.) generalissimus, opperbevelhebber; Generalitat', vr.: generaliteit, (mil.) al de generaals; Greneral schaft, vr.: (het) generaalschap, generaalsrang. Oenerals', in Sam. I -stelle, vr.: generaals-post, (het) generaalschap; -würde, vr.: waardigheid van generaal. feneration', vr.: geslacht; gene'nsch, bv. n.: geslachts-, van het geslacht, het geslacht kenmerkend. genervt', bv. n.: geribd. gene'sen, w. o. onr. s. (genas'; gene-sen): herstellen,wederbeterworden; eines Kindes -: in de kraam komen, bevallen; I G-ene'sende, ra. (-n; mrv. -n): herstellende; I Gene'sung, vr.: herstelling; aut dem Wege der -: aan de beterhand, herstellende; I Gene'sungs, in Sara. (-kraut, o.: geneeskruid; -raittel, o.: geneesmiddel). Oene'ver, m. (-s): jenever. . Cwenetiv, m. (-s): (tik) genetief, tweede naamval. ^ „ Oenf. o. (-s): (adk.^ Geneve; Gen fer, m, (-s; mrv. -): man of jongen uit Geneve (gen fer, bv. n.: Geneefsch; genfer Sec, m.: Meer van Geneve); Gen'ferin, vr.: (mrv. -nen): Geneefsche; gen'ferisch, bv, n.: Geneefsch. genial' (jsfenia liscli), bv. n.: geniaal; Genialitat', vr.: (fig.) oorspronkelijkheid. x . Oenick'. o. (-es, -s; mrv. -e): nek, (iron.) haarknoedel in den nek, chignon; (fig. fain.) geknikkebol; (sich) das - bre-chen: den nek breken; I -drüse,vr.:(ontl.) nekklier; -fang, m.: (jag.) nekslag (dem Hirsche den -fang geben: het hert in den nek steken, het hert nekken); -fanger, ra.: 1) groot jachtmes, jagersmes, 2) spies, speer; -fistel, vr.: (vea.) nek-tistel, fistel in den nek; -mauschen, o.: nekspier; -schmerz, m. (-weh, o.): pijn in den nek. grenick'en, w. b.: (jag.) nekken. Óenie (spreek uit: zje-ni), o. (-s; 1) (het) genie, vernuft, talent; (ng.) groote geest, (iron.) overvlieger, feniks, heksenmeester; 2) krijgsbouwkunde, (de) genie; I -korps, o.: korps der genie; -streich, m.: (fig.) meesterstuk, (iron.) vernuftige streek ; -wesen, o.: (mil.) (de) genie. Oe'nien, m. mrv.: Zie €reiiiiis. feniess', m. (-es): (jag.) deel (da* de valk krijgt van den gevangen buit); (tig.) gemeenschap, kameraadschap; I -braucn, m.: vruchtgebruik; -jagen, z. n. o.: eerste |
GENIESSBAR.
250
GEPICKT.
GERaUSCH.
GEPINSEL.
|
vormig; Gepin'sel, o. (-s): (sohl.) grepenseel, (fig. fam.) gekleem, greklaag, erelamenteer, gegrijn, gejank; Gepi'pe, o. (-s): gepiep; Geplack'e, o. (-s): 1) getob, tobbeTij, gezwoeg, 2) kwellingen (mrv.); Geplan kei, o. (-s): geschermutsel; Geplap per, o. (-s): ]) gepraat, gekeuvel, 2) gekakel, gebabbel, geklets; Geplarr', o. (-es): geblerk, geschreeuw; Geplilfsoher, o. (-s); geplas, ge-plons, (fig.) geruisch, gemurmel; Geplafze, o. (-s); 1) gekraak, geknap, 2) geknapper, geknetter, 3) neergeplof, neersmakkend gedruisoh; Geplau'der, o. (-s): Zie lt;le-plapper; Gepoch'e, o. (-s): geklop; Ge-polfer, o. (-s): lawaai, leven, rumoer, geroezemoes, spektakel; Gepra'ge, o. (-s): stempel; Geprali'le, o. (-s): gepraal, (fam.) gebluf, gezwets, gesnoef; Geprang'e, o. (-s): praal, pracht, groot vertoon, (fig.) staatsie, (ook;) opschik; Geprass e o. (-s): gebras; Geprass'el, o. (-s): geknapper, geknetter, (fig.) leven, geraas, gedruiscli; geprie'sen, v. dw. Zie preisen; geputzt', bv. n : (fam.) mooi, opgeflikt, opgedirkt, keurig netjes. Oeyua'ke, o. (-s): gekwaak; Gequa ke, o. (-s): 1) gekwaak, 2) (uilen-)gekras, (fig.) gekrijsch; Gequa le, o. (-s): gekwel; g-e-iiuetscht', bv. n.; gekneusd, (fig.) bezeerd, (ook:) beschadigd; Gequiek'e, o. (-s): gepiep, gejank, geschreeuw; gequol'len, v. dm.: Zie quellen. Cieracl', in Sam. 1 -heit, vr.: rechtheid, (fig:.) ongeveinsdheid, rondborstigheid, (fam.) rechtdoorzeeheid; -lauf? m.: rechte loop, (zeew.) rechte koers; -laufig; bv. n.: rechtloopend, recht; -linicht, bv. n,; als eene rechte lijn; -linig, bv. n.: rechtlijnig; -linigkeit, vr.; rechtlijnigheid; -machung, vr.: rechtmaking; -messer, o.: (tech.) haal-mes; -sinn, m.: Zie (fig.) -heit; -sinnig, bv. n.: ongeveinsd, rondborstig, (fam.) rechtdoorzee; -winkelig, bv. n.: rechthoekig. Igera'de, bv. n.: recht; (fig.)rechtdoor-zee-gaand} (ook;) juist; (rek.) effen, even; eine - Linie: eene rechte lijn (in -r Linie abstammen von; in eene rechte lijn afstammen van); ein -r Gang: een gang (oen loop) rechtop (zoo recht als eene kaars); ein -r Mann: (fig.) een man die rechtdoorzee gaat; -s quot;VVeges: regelrecht; ein -r Verstand: een gezond verstand; -e Absichten; (fig.) zuivere oogmerken ; das - Gregentheil TtJ: juist het tegendeel; im -n Widerspruch mit: in volkomene tegenspraak met, lijnrecht in tegenspraak met; eine - Zahl: een even getal (- oder unge-rade: even of oneven; - und ungerade spielen; even of oneven wedden; fünf -sein lassen: spr.: niet al te nauw kijken, iets door de vingers zien); feei -n Fingern verhungern: (fig.) arm maar eerlijk zijn, liever hongerlijden dan kromme vingers te hebben. I -, bw.: 1) recht; - gewachsen sein: rechtop gegroeid zijn, (fig.) recht van lijf en leden zijn: - genen: recht loo-pen, (fig.) rechtop loopen; - ansehen: recht (vlak) in het gelaat zién; - vor mir: recht (vlak) voor mij ; 2) iuist, precies; ich war - da: ik was juist daar; - in dem Augenblicke: juist op dat oogenblik; -recht kommen: juist van pas komen: - so viel: juist zooveel; - als wollte er-.juist als wilde hij: nacn -: van lieverlede. |
Igera'de, in Sam. I - an: 1) rechtaan, rechttoe, 2) vlak bij, vlak tegen... aan; -auf: recht in de hoogte; -aus: rechtuit, (fig.) ronduit; -fort: 1) juist weg, juist vertrokken, 2) recht door ; -gegenüber: vlak tegenover, vlak over; -heraus: ronduit, rondweg; -herunter: recht naar beneden; -hin: rechtuit, (fig.) rondweg; -stellend: recht staande, (fig.) rechtop staande; -weg, rechtuit, (fig.)ronduit,rondweg; -zu: rechttoe, regelrecht, (fig.) rond, zonder omwegen, (ook:) letterlijk. Oerali'me, o. (-s): raamwerk; gerahmt', v. dw.: (jag.) beetgepakt met de tanden; Geram'se, o. (-s): kribwerk (langs rivieroevers); Gerank', o. (-es); (de) ranken (mrv.); gcrannt', v. dw.: Zie rennen; Gera'se, o. (-s): geraas, getier: Gerass'el, o. (-): geratel, gerammel, geraas. Oerath' lt], o. (-es, -s; mrv. -e); gerei, goed (huisraad; kleederen: gereedschap; vaatwerk; enz.); I -holz, o.: timmerhout; -kammer, vr.: 1) mangelkamer, 2) rommelkamer; -schaft, vr.: Zie Geratli. Igera'then [t|, v. dw. (van rathen en van gerathen): geraden, raadzaam; ich halte es für -: ik houd het voor geraden (raadzaam); 1) es ware - zu schweigen: het zou geraden wezen te zwijgen; mit dieser Summe ware mir -: met die som zou ik geholpen zijn; 2) wohl -e (schlecht-e) Kinder: goed opgevoede (slecht opgevoede) kinderen. Igera'then lt], w. o. onr. s.: geraken, komen; (fig.) strekken, gedijen; (ook:) slagen, gelukken; in Vergessenheit -: in het vergeetboek geraken; in Armuth Ltj: in armoede geraken, tot armoede vervallen; in Zorn -: in drift geraken, zich boos maken; zu etwas -: tot iets geraken, tot iets komen; an Einen -: aan iemand komen, met iemand in kennis komen; an einander -: aan elkander komen (1. met elkander in kennis komen; 2. het te kwaad of aan stok met elkander krijgen); einander in die Haare - : (fig.) elkander bij het haar krijgen: auf einen Gedanken -: op eene gedachte komen; der Geist Gottes gerieth [t] über ihn: de Geest Gods kwam over hem; zu Jemandes Nutzen -: tot iemands nut strekken; es kann zu seinem Verderben -: het kan tot zijn ongeluk worden; Einem zum Aergerniss [s] -: iem~ tot ergernis strekken, iemand ergeren; der quot;VVein ist heuer nicht gerathen jtj: de wijn-oogst is dit jaar slecht uitgevallen (niet geslaagd); das Getreide ist gut gerathen [tl: het graan is goed geslaagd, het graan heeft een goed beschot opgeleverd. Oerathewohl' [tl, o.: goed geluk; auf ein - (aufs -): op goed geluk, in het honderd, mis of raak. fterau'fe, o.(-s): geplukhaar; geraum' (gerau'mig), bv. n.: ruim, (fig.) geruim (eine -e Zeit: een geruime tijd); Gerau-migkeit, vr.: ruimte; Geraum'te, o. (-n): (akk.) pas ontgonnen land, (jag.) dooreen bosch gekapte weg. . Oerünseliquot;, o. (-es; mrv. -e): gedruisch;, (van jachtwild :) ingewand ; - eines seide-nen Kleides: geritsel van eene zijden japon : - des Windes: geloei (ook geruisch) van den wind; - der Wellen: golfgeklots; - der Bache: gekabbel (gemurmel, ge- |
GERICHTSBEZIKK.
GERaüSCHLOS.
252
|
Tuisch) der beken ; - der Waffen: wapengekletter: - der Welt: g-ewoel der wereld; viel - in der quot;Welt machen: veel beweging-in de wereld maken, veel van zich doen spreken; I -los, bv. n. en bw.: zonder ge-druisch, stil, zacht; -losig-keit, vr.: stilte; -voll, bv. n. en bw.: woelig:, levenmakend. C^erüus'per, o. (-s): gerochel. Gerb, in Sam. I -hammer, m.: (smids-) voorhamer, (ook:) smelt-oven; -stahl, o.: 1) gezuiverd staal, fijn (best) staal, 2) brui-neer-staal. Oer'be. in Sam. I -bank, m.: (looiers-) schaafbank; -baum, m. schaafboom; -eisen, o.: schaafmes; -haus, o.: zeem-touwerij; -hobel, m.: (kuipers-) gladschaaf; -kammer, vr.: looierij, zeemtouwerij; -mühle, vr. (graan-) pelmolen ; -saure, vr.: (schk.) looistofzuur; -stoff; m.: looistof; -stube, vr.: aluinkuip. ger'ben, w. b.: looien (roth [t] -: leerlooien; weiss zeemtouwen; vollends gaar looien); (metalen:) bruineeren. polijsten, (^ook:) tot den hoogsten graad van fijnheid of zuiverheid brengen; (granen:) pellen; Einen -: (fig.) iemand den mantel uitvegen, iemand de ooren was-schen, (ook:) iemand afranselen; Einem den Buckel (das Fell, die Haut) -: iemand afranselen, (ook: fig.) aan iem. zijn vet geven. Oer'ber, m. (-s; mrv, -): 1) looier, leerlooier; 2) zeemtouwer; I -baum, m.: (pik.) looiersboom, sumakboom; -grube, vr.: looikuip; -handwerk, o.: 1) (het) leerlooien, 2) ('t) zeemtouwen; -kalk, m.: looierskalk; -lohe, vr.: run; -messer, o.: (looiers-) schaafmes; -mühle, vr.: runmolen ; -strauch, m. (-sumach, m.): Zie -baum; -wolle, vr.: plootwol. gereclit', bv. n.: 1) rechtvaardig; (fig.) billijk; die -e Sache: de goede zaak; -er Gott: (tsw.) Groote Genade!, Groote •Ooedheid!; - werden: (theo.) gerechtvaardigd worden; 2) goed, pas, passend; (ook:) knap, geschikt, bekwaam: Einem-sein: (kleedingstukken:) iem. goed staan, iemand passen (pas zijn); in allen Siitteln -sein: (spr.) van alle markten thuis zijn, in alles thuis (d. i. knap, bedreven) zijn; I -heit, vr.: 1) rechtvaardigheid; (fig.) billijkheid; 2) geschiktheid, bekwaamheid, knapheid; (van kleedingstukken:) pasheid; -machung, vr.: rechtvaardiging, -same,vr.: 1) recht, aanspraak, 2) voorrecht, privilegie. Cierecli'te. m. (-n; mrv. -n): rechtvaardige, brave, deugdzame. I -, o.: 1) rechtvaardigheid, (het) rechtvaardige, (ng.) recht; 2) juiste maat, (het) juist passende. Crerech tigkeit, vr.: 1) rechtvaardigheid, (fig.) billijkheid; 2) gerechtigheid, Techt, (fig.) rechtswezen, (de) rechterlijke macht; Einem - widerfahren lassen: aan iemand recht laten weervaren; I Gerech'-tigkeiten, vr. mrv.: 1) rechten, bevoegdheden; 2) voorrechten, privilegiën; 3) vrijdommen, vrijstellingen. Crerech'tisrkeits, in Sam. I -göttin, vr.: (fab. en dk.) godin der gerechtigheid; -liebe, vr.: liefde voor (zucht tot, gehechtheid aan) rechtvaardigheid;-pflcge, vr.: rechtsbedeeling. |
Gere'de, o. (-s): gepraat; (fig.) praatje, gerucht; es gent das -: het praatje gaat; sich in's - bringen (sich znm - machen): van zich doen spreken; eine Frau in's -bringen: eene vrouw in opspraak brengen; ins - kommen: over de tong gaan, in opspraak komen, gere den, w. b.: bekrachtigen, bevestigen; mit einem Eide -: met eenen eed bevestigen, onder cede verklaren. CJere'ge, o. (-s): beweging, (fig.) gefladder; Gerei'be, o. (-s): gewrijf, ;(fig.) wrijving; gerei'chen, w. o.: strekken (Einem zur Ehre iemand tot eer strekken); Gereis'se, o. (-s): geruk en gepluk, (fig.) vraag, begeerte, verlangen (es ist viel - darum: net loopt er storm om; es ist viel - um ihn: ze vechten letterlijk om hem); gereu'en, w. onpers. h.: rouwen (es gereuet mich: het rouwt mij; sich aie Mühe una die Zeit - lassen: spijt hebben van de moeite en den tijd [die verloren zijnl); Gereut', o. (-es; mrv, -e): pas ontgonnen grond (-lerche, vr.: vog.: boschleeuwerik, veldleeuwerik). Oerfalk, ui.: (vog.) giervalk; Ger'gel, m. (-s; mrv. -): (bij kuipers:) gergel; ger'geln, w. b.: gergelen; Ger'hard, m. (-s): Gerardus, Gerard, Gerrit. ICrericht', o. (-es, -s; mrv. -e):gerecht, (toebereide) spijssoort, schotel (met toebereide spijs); ein - Gerngesehen: (fig. fam.) een meestgewild gerecht, een hoofdschotel, een vriendelijk gastheers-gezicht. lOericht', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) gerecht, rechterlijke macht; 2) rechtbank, gerechtshof; (ook:) zitting van de rechtbank, rechtszitting; 3) rechtspraak, rechterlijke uitspraak, vonnis, (fig.) oordeel; vor - laden: voor de rechtbank roepen, dagvaarden; vor - erscheinen: voor de rechtbank verschijnen; unter einem -e stehen: onder eene rechtbank staan (d. i. tot het rechtsgebied van die rechtbank behooren); - über Einen halten: iemands zaak berechten, zitting houden over iemand; - über Einen ergehen lassen: uitspraak doen (vonnis vellen) over iemand; das jüngste -: (theo.) het jonaste gerecht, het laatste oordeel. Zie Oericlits. fericht'licli, bv. n. en bw.: gerechte-; - abgefasst: in rechtsgeldigen vorm; -é IJntersuchung, gerechtelijk onderzoek; -e Aufforderung: 1) gerechtelijke oproeping, 2) dagvaarding; -er Verkauf: ver-kooping op rechterlijk gezag; -e Hülfe sucnen: eene rechtsvordering instellen; Einen - belangen: iemand voor de rechtbank roepen, iem. gerechtelijk vervolgen; Einem etwas -zuerkennen oder zusprechen: iemand gerechtelijk iets toewijzen, een vonnis vellen in iemands voordeel.ericht'licli, bv. n. en bw.: gerechte-; - abgefasst: in rechtsgeldigen vorm; -é IJntersuchung, gerechtelijk onderzoek; -e Aufforderung: 1) gerechtelijke oproeping, 2) dagvaarding; -er Verkauf: ver-kooping op rechterlijk gezag; -e Hülfe sucnen: eene rechtsvordering instellen; Einen - belangen: iemand voor de rechtbank roepen, iem. gerechtelijk vervolgen; Einem etwas -zuerkennen oder zusprechen: iemand gerechtelijk iets toewijzen, een vonnis vellen in iemands voordeel. Oerichts', in Sam. I -aktuarius, m.: griffier bij de rechtbank; -amt, o,: rechtbank, gerechtshof; -bar, bv. n.: aan dc rechtsmacht onderworpen, onder het rechtsgebied behoorende; -barkeit, vr. : rechtsgebied, rechtsbevoegdheid;-beamte; m.: rechterlijk ambtenaar, rechtspersoon; -bediente, m.: deurwaarder; -befehl, o.: rechterlijk bevelschrift; -bescheid, m.: rechterlijke uitspraak; -bestallung, vr.: vestiging (instelling) van eene rechtbank, -bezirk, m.: 1) arrondissement (district) |
GERICHTSBOTE.
GERMANISMUS.
|
eener rechtbank, 2) rechtsgebied; -bote, m : 1) bode bij de rechtbank, 2) deurwaarder; -branch, m.: rechtsgebruik, gebruik in rechten; -buch, o.: protocol, register der rechtbank; -diener, m.: deurwaarder; -direktor, m.: directeur van justitie; -dort', o.: dorp dat zijn eigen recht heeft (d. i. onder geene rechtbank elders behoort); -eid, m.: gerechtelijke eed; -fach, o.: rechtsgeleerdheid; -ferien, vr. mrv,: vacantie van de rechtbank; -folge, vr.: (fig.) sterke arm ; -formel, vr.: rechtsformulier; -frohn l-fron], m.: deurwaarder; -gang, m.:l) rechtsvordering, 2) loop van een rechtsgeding; -gebühren, gerechtskosten; -gefalle, vr. mrv.: emolumenten; -grenze, vr.: grens van een rechtsgebied, (tig.) grens der rechterlijke bevoegdheid; -halle, vr.: rechtzaal; -halter, m.: bezitter van de rechtsmacht, magistraat; -halterei', vr.: huis van den magistraat; -haltung, vr.: bezit van de rechtsmacht: -handel, m.: rechtzaak, rechtsgeding; -herr. m.: met rechtsmacht bekleede landheer; -herrschaft, vr.: 1) heerlijkheid met eigen recht (d. i. dat de landheer zelf de rechtsmacht heeft), 2) heer (of: vrouw) van de plaats; -Iwf, m.: gerechtshof; -instanz, vr.: instantie, bevoegde rechtbank; -kammer, vr.: kamer der rechtbank (b.v. kamer voor civiele, kamer voor correctioneele zaken); -kanzlei, vr.: griffie der rechtbank; -knecht, m.: Zie -bote; -kosten, vr. mrv,: gerechtskosten, kosten van een geding (Einen zu den -kosten verurtheilen (tl: iemand in de kosten van het proces veroordeelen); -kreuz, o.: grenspaal van een rechtsgebied: -lehen, o.: als leengoed aan eene heerlijkheid toegekende rechtsbevoegdheid; -obrigkeit, vr.: magistraat; -ordnung, vr,: reglement van orde eener rechtbank; -ort, m.: plaats waar de rechtbank gevestigd is ot waar de rechterlijke macht zittingen komt houden; -person, vr.: rechterlijk ambtenaar, rechtspersoon; -pflege. vr.: rechtsbedeeling; -pffeger, m.: magistraat; -platz, m.: 1) rechtsgebouw, rechtbank, 2) plaats der openbare terechtstellingen, strafplaats; -rath ItJ, in.: raadsheer in het gerechtshof; -saai, m.: rechtzaal; -sache, vr.: rechtzaak, rechterlijke zaak; -sass, m.: onderhoorige in een rechtsge-gebied; -schöppe, m.: lid der vroedschap, bijzitter in eene rechtbank;-schreiber, m.: griffier van de rechtbank;-schreiberei', vr.: griffie van de rechtbank; -siegel, o.: zegel van de rechtbank; -sitzung, vr.: zitting (van rechtbank of gerechtshof), terechtzitting; -sporteln, vr. mrv.: 1) gerechtskosten, 2) emolumenten; -sprengel, m.: rechtsgebied; -stab, m.: rechters-staf; -stadt, vr.: stad met eene rechtbank; -stand, m.: 1) rechtsgebied, 2) gerechtshof, rechtbank; -statt, vr. (-statte, vr.): 1) rechtsgebouw (van rechtbank of gerechtshof), 2) rechtzaal, 3) plaats der terechtstellingen; -stube, vr.: raadkamer der rechters; -stuhl, m.: 1) rechterstoel, 2) zetel van gerechtshof of rechtbank; -tag, m,: zitdag van de rechtbank, (theo.) oordeelsdag; -taxe, vr.: 1) tarief van gerechtskosten, 2) tarief van emolumenten; -termin, m.: termijn van dagvaarding;-verfahren, o.: rechtsvordering; -verfassung, vr.: inrichting van het rechtswezen; -verhandlun-en, vr. mrv.: 1) pleidooien, 2) register |
er voor de rechtbank behandelde zaken; -verwalter, m.: rechtsbedeeler, bezitter van rechtsmacht; -verwaltung, vr.: rechtsbedeeling; -verweser, m.: waarnemend uitoefenaar van de rechtsmacht; -verwe-sung, vr.: rechtsbedeeling in naam van den rechtsmacht-bezitter; -verwandte, m.: 1) onderhoorige van eene rechtbank, 2) lid van eene rechtbank; -vogt, m.: 1) voorzitter van een gerechtshof of eene rechtbank, 2) rechter; -vogtei, vr.: rech-ters-ambt, rechterlijke waardigheid; von -wegen, bw.: van wege de rechterlijke macht, van wege de rechtbank of het gerechtshof; -zwang, m.: 1) rechtsgebied, 2) bevoegdheid, 3) (rcht.) lijfsdwang; -zwiingig, bv. n.: 1) aan rcchtsdwang onderworpen, 2) uitvoerbaar bij lijfsdwang. gerie'ben. v. dw.: Zie ix'i(als bv. n.: fig.: doortrapt; Gerie'benheit, vr.: (fig.) doortraptheid; gerie'felt, bv. n.: (fam. gt; geslepen, sluw, doortrapt; Gerie'sel, o. (-s): geruisch, geritsel, gemurnier; gerieth' UI, onvolm. verl. tijd van gerathen lt].- sering', bv. n.: gering; nicht im-sten: in het minst niet; urn ein -es: 1) om eene kleinigheid, 2) nog eene kleine poos; sich nichts -es einbilden: geen geringen dunk van zich zeiven hebben; 1 -achtung, vr.: kleinachting, geringschatting; -fügig, bv.n.: onbeduidend; -fügigkeit, vr.: onbeduidendheid; -haltig, bv. n.: (mtw. en fig.) van gering allooi, (fig.) weinig degelijk: -haltigkeit, vr.: (mtw. en fig.) gering allooi, (fig.) weinige degelijkheid; -hal-tung, vr,: geringschatting, klemachting; -heit, vr.: geringheid; -schatzig, bv. n.: 1) geringschattend, kleinachtend, (ook :) minachtend, 2) onbeduidend, weinig waard; -schatzigkeit, vr.: 1 geringschatting, kleinachting, 2) onbeduidendheid^, geringe waarde; -schatzung, vr.: geringschatting, kleinachting, (ook:) mmach- quot;Jferinff'el, o. (-s): gekronkel; (het) krullen; (fig.) gekruld haar. geriiin'bar, bv. n.: stolbaar (-keit, vr.: stolbaarheid); Gerin'ne, o. # (-s): 1) weglooping (van water of vloeistot),. (het) loopen, 2) goot, (ook:) riool, (ook:) greppel, (ook:) pijp, buis (das wüste -: de opening waardoor het water op een molenrad valt); gerin'nelt, bv. n.: gegroefd; geribd; gerin'nen, w. o. onr. s.: stollen, (van melk:) hotten, kappelen, schiften, stremmen (- machen: 1. doen stollen, 2. doen kappelen); w. b.: stollen, doen stollen; z. n. o. (-s): 1) (het) stollen, 2) (het) hotten; Gerin'mch, o. (-s): goot; Gerin'sel, o. (-s): stremsel: Gerin'nung, vr.: 1) stolling, 2) hotting, kappeling, schifting, stremming. Oerip'pe, o. (-s; mrv. -): geraamte (ook fig.), (van een schip:) romp, hol,, casco; gerippt', bv. n.: geribd; gens'sen, v. dw.: Zie reissen; ge ritten, v. dw.: Zie reiten. v ^ Germa ne, m. (-n ; mrv.-n): Germaan, Duitscher; Germa'nien, o. (-s): Germa-.nië, Duitschland; Germa'nier, m. (-s; mrv. -): Germaan, Duitscher; Germa-nierin (mrv. -nen): Germaansche, Duit-sche; germa'nisch, bv. n.: Germaansclir Duitsch; Germanis'mus, o. (-;mrv.-nis- |
GESaME.
|
men); germanismus; Germa'nus, m. (-): Oermanus. ger men, w. o. h.: gristen; Ger'mer, m. ,(-s): (pik.) witte nieswortel, nieskruid; grer'migr, bv. n.: gristig; Germ'sel, o. (-s): lt;plk.) knoflookkruid. grern, bw.: gaarne, (fam.) graag; - haben: gaarne hebben, (fig.) gaarne mogen (d. i.: 1. graag mogen lijden, 2. veel houden van); ich möchte -: ik zou gaarne willen; gar zeer gaarne, lt;fam.) dolgraag; herzlich - (von Herzen-); van ganscher harte; für (mein, sein, enz.) Leben (fam.) dolgraag; - mit sich han-deln lassen: zeer handelbaar zijn; sich -yerkaufen: goed verkocht worden; I -ge-lehrt, bv. n.: geleerdheid-luchtend, gaarne voor geleerd doorgaande; -gesehen, bv. n.: goed gezien, zeer gewild; -gross, bv. n.: gaarne voor een groot man doorgaande; -klug, bv. n.: wijsheid-luchtend, gaarne voor knap of geestig doorgaande; -schreiber, m.; (fam.) Jantje schrijfgraag; -wisser, m.: wijsheid-in-pacht-hebber; -witz, m.: jachtmaker op geestigheid. . ^eröch'el, o. (-s): gerochel, gereutel (m de keel); geroch'en, v. dw.: Zie • ec^ei!.i Geröh're, o. (-s): riet; Geroh-rig _ (Geroh'richt), o. (-es, -s): rietveld, rietland, rietbosch, (het) riet; Gerolf', m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) gouden lijster; Geroll. o. (-es, -s): (het) rollen, (fig, het) rommelen, gerommel; Geröll'e, o. (-s): ingestorte massa, puinhoop, (mtsl.) rollaag; Gerönn'e, o. (-s): wortels (mrv.) van den wijnstok; geron'nen, v. dw. van f ermneu en van rinnen; gerös'tet, v. n.: geroost, gebrand. ermneu en van rinnen; gerös'tet, v. n.: geroost, gebrand. CJerst, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) gouden lijster. Oer'ste, vr.: gerst, garst; geschalte - (taube -): gepelde garst. grer'sten, bv. n.: van gerst, van garst. I Oer'sten, in Sam. I -acker, m.: gerstakker; -ahre, vr.: gersthalm, gerst-aar; bv n.-: gerstachtig, naar gerst .gelijkend; -beize, vr.: bereiding in gerstewater: -bier, o.: gerstebier; -brod, o.: grerstebrood; -brühe, vr.: gerstewater; -ernte, vr.: gerst-oogst, inzameling van de garst; -feld, o.: gerst-akker; -fliege, vr.: (ins.) Smt-Marcusvlieg; -gras, o.: «rerstgras; -graupen, vr. mrv.: gepelde garst (feine -graupen: parelgerst); -grü-zen, vr. mrv.: gerstegrutten; -halm, m.: gersthalm, gerst-aar; -kaifee, m.: koffie van gebrande gerst; -kleie, vr.: zemelen iïïïV vai1 ?er'stgt; -Korn, o.: gerstkorrel, quot;(nik,) strontje (aan het oog); -kuchen, m,: gerstekoek; -mahd, vr.: gerst-maaiing, (het) maaien van de gerst; -malz, o.: mout van gerst; -mehl, o.: gerstemeel; -milch, yr.: gerstemelk (orgeade);-muster, ■o.: gestippeld patroon; -mutter, vr.: moe-derkoorn van gerst, schadelijke gerstkorrels (mrv.); -pliaume, vr.: wilde pruim; -satt, m.: 1) gerstewater, 2) gerstebier; -schleim, m.: gerstepap; -schrot, m.: ger-ste-grutten (mrv.); -spreu, vr.: kaf van gerst; -stroh, o.: stroo van gerst; -trank, m.: Zie -8aft en -milch; -twalch, m.:. wilde gerst, onkruid in gerst; -wasser, o.: gerstewater; -zucker, vr.: gerstesuiker, suiker uit^ gerst (sucre d'orge). €Jerst'ing, m. (-s ; mrv. -e): gerstekoek. |
Gert'clien, o. (-s; mrv. -): teentje, roedje; Ger'te, vr.: garde, roede, (fig.) teen, (ook:) karwats; Ger'tel, o. (-s): kreupelhout; Ger'tenkraut, o.: (pik.) priemkruid: Ger'traud (Ger'trud), vr.: (-s, -ens): Geertruida, Truitje. Oerucli', m. (-es, -s ; mrv. Gerü'che): reuk (i. a. b.); einen feinen - haben : een fijnen reuk hebben, fijn van reuk zijn, (fig.) een fijnen neus hebben; einen üblen - haben: een leelijken reuk hebben, lee-lijk rieken, een leelijken reuk van zich geven; in einem üblen - stehen: in een leelijken reuk staan, in een kwaden naam staan; im -e der Heilig;keit sterben: in eenen reuk van heiligheid sterven; 1 -kü- felchen, o.: pastielje; -los, bv. n.: 1) reueloos, geen reuk van zich gevende, 2) (fig.) verstopt in het hoofd, niets kunnende ruiken; -losigkeit, vr.: reukeloosheid, (fig.) verstoptheid in het hoofd.elchen, o.: pastielje; -los, bv. n.: 1) reueloos, geen reuk van zich gevende, 2) (fig.) verstopt in het hoofd, niets kunnende ruiken; -losigkeit, vr.: reukeloosheid, (fig.) verstoptheid in het hoofd. Oernelis', in Sam. I -nerve, m.: (ontl.) reukzenuw; -sinn, m.: zintuig van den reuk; -werkzeuge, o. mrv.: reuk-organen. Oerüclit', o. (-es; mrv. -e): gerucht (i. a. b.); das - geht (es gent ein -, es lauft ein -): het gerucht gaat, het praatje gaat, er loopt een gerucht, men fluistert elkander toe; viel - machen: veel gerucht maken; Einen in ein böses - bringen: iemand in een kwaad gerucht brengen, iemand in een kwaden naam breng-en; I -lich, bv. n.: als gerucht in omloop zijnde (bw.: bij wijze van gerucht); -los, bv. n.: zonder gedruisch; -losigkeit, vr.: (fig.) stilte. Grerüclc'e, o. (-s): 1) geruk en ge-pluk, 2) (het) heen en weer gaan; 6e-ru'der, o. (-s): 1) geroei, (het) roeien, 2) roeispanen (mrv.), roeiriemen (mrv.); Geru'fe, o. (-s): geroep. greruh'en, w. o. h.: gelieven, zich verwaardigen; der König geruhete ihm zu sagen: het behaagde den koning hem te zeggen; Eure Majestat geruhe: dat het Uwer Majesteit behagen moge. bv. n.; rustig, bedaard; Gerüh'me, o. (-s): geroem, gepoch; ge-rüh'rig, bv. n.: vlug, wakker; gerührt', bv. n.: getroffen (- von: van, door); ge-ruh'sam, bv. n.: rustig, bedaard; Geriill', o. (-es, -s): puin, (fig.) rommel (-kammer, vr.: rommelkamer, rommelhok,bergplaats); Gerum'pel, o. (-s): 1) geraas, geratel, 2) gehos, (het) schokken; Gerüm'pel, o. (-s): rommel, oud spul (-kammer, vr.: rommelkamer, bergplaats); geründet, bv. n.: gerond, rondachtig; Gerun'dium, o. (-s; mrv. dia): (tik,) gerundium; gerungr'en, v. dw.: Zie ringen; I Genist', o. (-es; mrv. -e): (mtsl. en tim.) steiger, (fig.) stellage, (ook:) schavot; ein fliegendes -: een losse steiger; -kammer, vr.: magazijn of bergplaats voor alle toestellen en werktuigen; -künstler, m.: tnl.: machinist; -stange, vr.: (bwk.) kraanbalk, steig-er-balk, uithouder, (ook:) steigerpaal; I Gerüt'tel o. (-s): (het) schudden, (het) hossen. Oes, o. (-): (muz.) g-mol; Gesa'ge, o. (-s): (het) zeggen, (fig.) praatje, gerucht; Gesa'ge, o (-s): gezaag; Gesalb'ader, o. (•s): geleuter, gewauwel, gezanik; Ge-salb'te, m. (-n): (theo.) Gezalfde; Gesa'me, o. (-s): zaad. |
255
GESAMMT.
GESCHIRRORDNUNG.
GESCHEIDE.
256
|
schieht'; geschah'; g-escheh'en): grebeuren, plaats grijpen, plaats hebben, plaats vinden, voorvallen, g-esehieden; Einem aan iemand gebeuren (weervaren, over-komen); ihm ist recht gesehehen: (fig.) hij heeft zijn verdiende loon; er wusste nicht was ihm geschah: hij wist niet wat hem overkwam; dein Wille geschehe: uw wil geschiede!; geschehene Dinge sind nicht zu andern: (spr.) gedane dingen nemen geen keer; es ist um ihn gesehehen : het is uit met hem, het is gedaan met hem; es istummein Glück gesehehen: het is uit met mijn geluk, het is met mijn geluk gedaan: etwas - lassen: iets toelaten, iets laten begaan. Oeschei'de, o. (-s; mrv. -): ingewand. gescheidt' fgescheid', gescheit']; wijs, verstandig; (ook:) slim, oolijk; ein -er Einfall: een goede inval, een goed idee: ein -er Kopf: (fam.) een knappe kop; bist du -: (tam.) zijt gij wel wijs?, waar zit uw verstand V; er ist nicht recht -: hij is niet recht wijs, hij heeft een slag van den molen beet; ich kann nicht - daraus werden: ich kan er niet wijs uit worden; I -heit, vr.: 1) doorzicht, overleg; 2) slimheid, oolijkheid; 3) gezond verstand. Cresclienk', o. (-es; mrv. -e): geschenk; (fig.) gift; Einem ein - mit etwas machen: aan iemand iets ten geschenke geven; etwas zurn -e erhalten: iets ten geschenke krijgen; I -geber, m.: geschenkgever, (fig.) schenking-maker, donateur: -geberin, vr.: geschenk-geefster, (fig.) schenking-maakster, donatrice; -nehmer, m. (-nehmerin, vr.): begiftigde. g:esclieut\ i) v. dw. van sclieuen; 2) (wanspelling voor) grcselieiclt. Oesehiclit', in Sam. I -buch, o.: geschiedboek, geschiedkundig boek (Ge-schichtenbuch, o.: boek met vertellingen of verhalen); -forscher, m. naspoorder van de geschiedenis; -forschung, m.: geschiedkundige nasporing ; -maler, m.: historie-schilder; -malerei', vr.: (het) historie-schilderen; -miissig, bv. n. enbw.: historisch, geschiedkundig;-saule,vr.:(bwk.) historische gedenkzuil; -schreiber, m.: geschiedschrijver; -schreibung, vr.: (het) geschiedschrijven, (de) kunst om geschiedenis te schrijven. Oeschicht'clien, o. (-s; mrv.): sprookje, vertelseltje, anekdote. Oescliicli te, vr.: 1) geschiedenis, historie (ook fig.); alte und neue -: de oude en nieuwe geschiedenis ; die mitt-lere -: de geschiedenis der middeleeuwen; die heilige -: de gewijde geschiedenis; 2) vertelling, verhaal; (fig.) vertelseltje, sprookje; (ook:) scherts, pret, grap, klucht; (ook:) ding, zaak; langweilige -n: 1) langwijlige (vervelende) vertellingen, 2) langwijlige (vervelende) dingen; Einem eine - aufheften (autnangen): (fam.) iemand iets op de mouw spelden; das sind saubere -n: (fam.) dat is wat moois; die - ist gut: (fam.) de klucht is goed; eine seltsame -: een vreemd ding, een vreemd geval; ich will von der - nichts wissen: ik wil er niets van weten: was kostet die ganze -: 1) wat kost het heele rommeltje?, 2) wat kost de geheelepret? geschicht lich, bv. n.: nistoriscn. |
Oesdiichtsquot;, in Sam. I -buch, o.: geschiedboek; -erzahlung, vr.: geschiedverhaal, historisch verhaal; -forscher, m.t naspoorder van de geschiedenis; -forschung vr.: geschiedkundige nasporing^ -freund, m.: minnaar van geschiedkundige studiën; -gelehrte, m.: geleerd geschiedkundige; -kalender, m.: geschiedkundige almanak; -kunde, vr.: 1) geschiedenis, 2) geschiedkundige kennis; -kundig, bv. n.: in de geschiedenis ervaren; -kundige, m.: geschiedkundige; -lehrer, m.: leeraar (onderwijzer) in de geschiedenis; -tafel, vr.: geschiedkundige tafel, geschiedkundig overzicht; -umstand, m.: historische bijzonderheid ;-wissenschaft, vr.: geschiedenis (de geschiedenis als wetenschappelijk vak); -zug, m.: historische trek. Oescliick', o. (-es, -s: mrv. -e): 1) lot (mrv.: lotgevallen); noodlot; das gute -: het goed geluk; sein böses -: (fig.) zijn kwade engel, zijn ongunstig gesternte^ diese Urne enthielt die -e Frankreichs: in deze urn zat het lot van Frankrijk; 2) geschiktheid om aan zijne bestemming te beantwoorden; er hat kein -: hij heeft geene geschiktheid; einer Sache ein - zu geben wissen: een goeden vorm (een goed voorkomen, eene goede wending, fam.: een goeden draai) aan iets weten te geven ; dies Kleid nat kein - : deze japon (dit kleedingstuk) is slecht gemaakt (heeft geen goeden snit, is niet goed pas, enz.); etwas ins - bringen: iets behoorlijk in orde brengen; 3) (min.) metaal-erts omsluitende steen. CiJescliick'e, o. (-s:) (het) sturen, (hetgt; zenden. Zie ook Cwetscliick. grescliicU'licli, (gescliickf), bv,n.: (fig.) geschikt; (fig.) passend, gepast; j -keit, vr.: geschiktheid, (fig.) gepastheid. Cifescliie'be, o. (-s): geschuif; (min.) verschuiving (verschuivende of verscho-vene massa); geschie'den, v. dw.: Zie scheiden (wir sind geschiedene Leute: wij zijn van elkander af) ; Geschie'den-heit, vr.: gescheidenheid, (fig.) scheiding; geschieht': gebeurt, geschiedt (Zie gesehehen); geschie'nen, v. dw.: Zie seheinen; Geschies'se, o. (-s): geschiet; Geschilf, o. (-es) : met riet of bies begroeide plaats; (het) riet. (de) biezen; Geschim'-mer, o. (-s): geschitter, geglinster; Ge-schimp'fe, o. (-s): 1) geschimp, 2) gescheld. CiJesehirr', o. (-es, -s; mrv. -e): gerei b.v.: keuken-gerei); (fig.) gereedschap, (ook:) potten en pannen, (inz.) waterpot,, pispot; (wev.) kam; (voor paarden:) tuig; (op schepen:) tuigage, want; irdenes -: aardewerk (potten en pannen); aus dem - kommen: van zijn stuk geraken, de kluts kwijtraken ; aus dem - bringen: van zijn stuk brengen, uit het veld slaan; aus dem - schlagen: ontaarden; I -brett, o.: plank voor de potten en pannen; -bürste, vr.: borstel (schuier) voor het paardetuig; -holz, o.: hout waarvan gereedschap gemaakt wordt, (inz.) wagenmakershout; . -kammer, vr,: kamer (bergplaats) voor het gereedschap (of: voor het paardetuig: of: voor de potten en pannen, voor de borden, enz.); -macher, m.: 1) (wevers-) kam-menmaker, 2) gareelmaker, zadelmaker; -meister, m : (op schepen:) bootsman, (op eene diligence:) conducteur; -ordnung. |
GESCHIRRSCHNALLE.
GESCHMEIDIGKEIT,
|
vr.: regrlement voor de lakenwevers; -schnalle, vr.: gesp van het paardetuigr; -schreiber, m.: (aan bovsn:) keukenschrijver. Oeschlab'ber, o. (-s): geslobber; (figr.) gekakel, geklets. gesclilacht', bv. n.: van eene goede soort; ein Volk - machen: een volk tot beschaving brengen. Oesclilecht'. o. (-es, -s; mrv.-er): geslacht (1. sekse, kunne; 2. familie; 3. ras, soort; 4. gelijktijdig levend menschdom); das mannliche, weibliche und sachliche -: (tik.) het mannelijk, vrouwelijk en onzijdig geslacht; das schone -: het schoono geslacht, de schoone sekse; das mensch-liche -: het menschelijk geslacht, het menschdom; das ethiopische -: het Ethiopische ras; ein adeliges -: een adellijk geslacht, eene adellijke familie; nahe in das - heirathen [t]: na in de familie trouwen (met een lid der familie waaraan men van nabij verwant is); das jetzt lebende -: het thans levende geslacht; die künf-tigen -er: de toekomstige geslachten; die -er folgen auf einander, aber gleichen sich nicht: de geslachten volgen op elk-ander, maar gelijken niet op elkaar. Zie Geschlechts. Cïeschlecli'ter, z. n. m. enk. (-s; mrv.'-): patriciër, man van goede afkomst. I -y z. n. o. mrv. : Zie Gesclilecht. geschleclit lich, bv. n.: geslachtelijk, geslachts-, het geslacht kenmerkend; geschlecht'los, bv. n.: geslachteloos, (tik.) onzijdig. Oescliledits', in Sam. I -adel, m., geboorte-adel. familie-adel; -alter, o.: leeftijd van eén menschen-geslacht, (fig.) eeuw, (ook:) menschenleeftijd; -art, vr.: aangeboren (kenmerkende) aard van een geslacht of van een ras; -baum, m.: geslachtboom, geslachtlijst, geslachtregister, stamboom; -beschreiber, m.: genealoog; -beschreibung, vr.: genealogie; -beugung, vr.: (tik.) verbuiging; -brief, m. : geslachtlijst, (inz.) brief van adeldom; -endung, vr.: (tik.) geslachts-uitgang, (inz.) tweeden naamvals-uitgang : -fall, m.: (tik.) tweede naamval; -folge, vr.: opvolging der geslachten, (fig.) afstamming, afkomst; -forscher, m.: genealoog; -glied, o.: familie-lid, (fig.) afstammeling, (ontl.) teellid, teeldeel: -gut, o.: familie-bezitting, (fig.) voorvaderlijk erfgoed; -kunde, vr.: genealogie; -kundige, m.: genealoog; -lehre, vr.: genealogie, (pik.) geslachts-leer; -liebe, vr.: geslachtsliefde, (fig.) geslachtsdrift, (ook:) liefde voor het schoone geslacht; -linie, vr.: geslachtslijn, (rechte) lijn van afstamming; -lust, vr.: 1) geslachtsdrift, 2) bevrediging van de geslachtsdrift; -name, geslachts-naam, familienaam, (fam.) van, (pik.) geslachtsnaam, soortnaam; -neigung,vr.: geslachtsneiging, geslachtsdrift; -organ, o.: (ontl.) geslachts-orgaan, teeldeel; -register, o. (-stamm, m., -tafel, vr.): Zie -baum; -theil [t], m.: geslachtsdeel, teeldeel; -trieb, m.: geslachtsdrift; -unterschied, m.: geslachts-onderscheid, verschil in de geslachtskenmerken; -verbindung, vr.: geslachts-paring; -verschiedenheit, vr.: verscheidenheid (verschil) van geslacht ; -vertauschuHg, vr.: verwisseling (verande- |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, ring) van geslacht; -wappen, o.: (wpk. geslachtswapen, familie-wapen; -wort, o.: (tik.) lidwoord; -zeichen, o.: kenmerk van net geslacht. Oeschleif, o. (-es; mrv. -e): (jag.) ingang (van een dierenhol); Geschleppquot;, o. (-es; mrv. -e): gesleep, (het) sleepen, (het) sleden, (van eene japon:) sleep, (van aanzienlijke personen:) gevolg, (fig.) nasleep van gevolgen, (jag.) lokaas; ge-schli'cnen, v. dw.: geslopen (Zie schlei-clien); geschliffen, bv, n.: (fig.) gepolijst, (van glas en v. dw.:) geslepen (Zie sclileifen); Geschliffenheit, vr.: (fig.) gepolijstheid; Geschling'e, o. (-s): ineenvlechting, ineenstrengeling, ineenslingering, (van bloemen, enz.:) guirlande, festoen, (van slachtvee:) omloop, afval, (fig.) verslinding, (pop.) geschrok, (het) schrokken (gulzig vreten); geschlis'sen, v. dw.: gespleten, gespouwen (Zie schleissen); geschlitzt', bv. n.: gespleten, (pik.) uitge-tand; Geschluch'ze, o. (-s): gesnik; ge-schlun'gen, bv. n.: ineengevlochten, ineengestrengeld, ineengeslingerd (Zie v. dw. van Nclilingen). ^esclimack', m. (-es, -s): smaak (i. a. b.); ohne -: zonder smaak,' smakeloos ; einen feinen - haben: een fijnen smaak hebben, fijn van smaak zijn (1. goed kunnen proeven, 2. lekker smaken); - an etwas haben (finden): smaak in iets hebben (vinden); einer Sache - abgewinnen: smaak in iets krijgen; in Rubens' -: in den smaak (in den trant) van Rubens; der - ist verschieden: (spr.) de smaken zijn verschillend; über aen - lasst sich nicht streiten: (spr.) over de smaken valt niet te twisten ; I -los, bv. n.: smakeloos (i. a, b.); -losigkeit, vr.: smakeloosheid (i. a. b.); -nerve, vr.: (ontl.) smaakzenuw ; -voll, bv. n.: zeer smakelijk, lekker, goed-smakend, (fig.) vol smaak, veel goeden smaak hebbende, (ook:) smaakvol, van veel goeden smaak getuigende, keurig; -widrig, bv. n.: zeer onsmakelijk, leelijk-smakend, (fig.) smakeloos, gebrek aan smaak verradende. ^ieselmiackN', in Sam. I -empfin-dung, gewaarwording door den smaak; -kunde, vr. (-lehre, vr.): schoonheidsleer, esthetica; -nerve, vr.: (ontl.) smaakzenuw; -sinn, m.: zintuig van den smaak, (fig.) schoonheidsgevoel; -verderber, m.: bederver van den smaak; -verderbniss [nis], vr.: bedorvenheid van smaak, (fig.) wansmaak; -werkzeuge, vr. mrv.: smaak-or-ganen; -wissenschaft, vr.: schoonheidsleer, esthetica. Oesclmiat'ze, o. (-s): gesmak, (het) smakken (met tong en lippen), (fig. fam.) gezoen en gelik; Geschmaucne, o. (-s): gesmook, gerook; Geschmau'se, o.: ge-smul (- halten: smullen); Geschmei'chel, o. (-s): gevlei, gefleem, geflikflooi. Ciesclimei'de, o. (-s; mrv. -): tooi, lijfssieraad, (fig.) kostbaarheden (mrv.); 1 -handel, m.: juweliersvak; -handier, m.: juwelier; -kastchen, o.: juweelenkistje. greHcliineiclis:? bv. n.: lenig; (fig,) handelbaar; (van de tong:) glad, welbespraakt; i -keit, vr.: lenigheid; (fig.) handelbaarheid; (van de tong:) gladheid,welbespraaktheid. e druk. 17 |
GESCHWISTER.
GESCHMEISS.
|
Oesclimeiss', o. (-es): 1) stront (b.v. van vliegen en vogels), poep, 2) ongedierte, (fig.) ontuig, (ook:) tuig van volk, gespuis: Geschmeis'se (-s): ge-smijt; Geschmet'tér, o. (-s): 1) geknal, geknetter (van geweervuur), (fig.) vernieling (door geschut aangericht), 2) geschetter, (trompet-)geschal, 3) (wapen-) gekletter, (fig.) krijgsrumoer; Geschmie-de, o.(-s):gesmeed, gehamer; Geschmier'e, o. (-s): gesmeer. (fig.) gemors (b.v. met penseel en verf, met pen en inkt, enz.); geschminkt', bv. n.: geblanket; geschmis'-sen, v. dw.: gesmeten (Zie schmeis-sen); geschmol'zen; v. dw.: gesmolten (Zie scltmelzen); (das) Geschmor'te: ' (kkk., het) gestoofde ; Geschmuck', o. (-es, -s): tooi; Geschmun'zel o. (-s): gemees-muil. Oesclma'bel, o. (-s): (van vogels:) getrekkebek, (het) trekkebekken, (fig. fam.) gezoen en gelik; geschna'belt, bv.n.: gesnaveld, gebekt, (fig.) snavelvormig;Ge-schnar'che, o (-s): gesnork; Geschnat'ter, o. (-s): gesnater, gekwaak, gekakel; Ge-schnei'de, o. (-s): gesnij, (het) snijden, (bij vogelvangers:) strikken (mrv.), valknippen (mrv.); geschnie'gelt, bv. n.: (fam.) opgedirkt, aangedirkt, opgeprikt, geflikt en geprikt, keurig net, ijselijk mooi; Gesnor -kei. o. (-s): (bwk.) wrong, gekronkeld sie-raad, (fig.) krulwerk; geschno'ben, v. dw.: Zie schnanben; Geschnur're, o. (-s): gesnor, snorrend geluid, (van katten:) gespin, (het) spinnen. gresclio'ben, y. dw.: Zie scliieben; geschol'ten, v. dw.: Zie schelten ; Ge-schöpf', o. (-es, -s; mrv. -e): schepsel, wezen, (fig.) schepping, voortbrengsel; geschöpft', bv. n.: gekuifd, kuifdragend, kamdragend; geschoren, bv. n, (Zie scheren): geschoren, (fig.) glad, (kkl.) getonsureerd, met geschorene kruin; Geschoss', o. (-es; mrv. -e): 1) schietgeweer, geschut, schiettuig, werptuig, slin-gertuig; 2) schiettuig, kogels (mrv.), bommen (mrv.), pijlen (mrv.), werpspiesen (mrv.), slingersteenen (mrv.); 3) (pik.) uitspruitsel, loot, spruit; 4) schot en lot, opbrengst, belasting; 5) (van huizen:) verdieping (im Erd -: op de gelijkvloers-verdieping) : geschos'sen, bv. n. (v. dw. van seliiessen): geschoten (- sein: voor gek spelen; - sein in: gek zijn van, dol zijn van). Oesclirü'gre, o. (-s): latwerk, rasterwerk, paalwerk; Geschrei', o. (-es): geschreeuw, (van haan:) gekraai, (van uil:) gekras, (van ezel:) gebalk, (fig.) ge-jouw, genajouw (viel - von etwas ma-chen: veel beweging van iets maken; Einen ins - bringen: 1. iem. in opspraak brengen, 2. iem. in een kwaden naam brengen; ins - kommen: 1. in opspraak komen, 2. in een kwaden naam komen; im - sein, dass ...: den naam hebben, dat ...; viel - um nichts: veel beweging voor niemendal; viel - und wenigWolle: spr.: veel geschreeuw en weinig wol); Geschrei'be, o. (-s): geschrijf; Geschreib -seh o. (-s): geschrijf, gekrabbel; ge-schrieb'en, v. dw.: Zie sclireiben; ge-schrie'en, v. dw.: Zie schreien; Ge-schrill' o. (-es): schel geluid; geschriften, v. dw.: Zie sehreiten; geschro'ben, v. |
dw.: Zie sehranben; Geschröt', o. (-es, -s): (van dieren:) balzak, (ook:) teelballen (mrv.). Oesclmli'e, o. (s): schoeisel; ge-schuht', bv. n.: geschoeid, met schoeisel bekleed, schoenen aanhebbende; ge-schun'den. v. dw.: Zie schinden; ge-schuppt', bv.n.: 1) geschubd, 2) geschrapt, van schubben ontdaan; Geschür', o. (-es, -s): (in smederijën:) hamerslag, ijzerschilfers (mrv.); Geschüt'te, o. (-s): gestort, gemors, (fig.) (het) aangevretene, (het) beknabbelde, (min.) gemengde erts-lagen fmrv.); Geschüt'tel, o. (-s): geschud;! Ge-schütz', o. (-s): geschut; grobes (schwe-res) -: grof (zwaar) geschut; kleines - : klein geschut, licht geschut; - aufplanten : geschut in batterij brengen (-kunst, vr.: 1. artilleriekunst, 2. vuurwerkmakerskunst; -porte, vr.: zeew.: geschutpoort;-probe, vr.: beproeving (probeering) van geschut; -richtung, vr.: (het) richten van het geschut; -wagen, m.: affuit, (ook:) ammu-nitie-wagen; -warter, m.: artillerist, kanonnier; -weite, vr.: kaliber;-wesen, o.: artillerie; -zug, m.: artillerie-trein. Oeschwa'der, o. (-s; mrv.-): (mar.) eskader, smaldeel, (mil.) escadron; ge-schwanzt', bv. n.: met een staart; Ge-schwatz', o. (-es): gepraat, gekeuvel, gebabbel, geklets, (fig., van beekjes:) gemurmel, gekabbel; geschwat'zig, bv. n.: 1) rederijk; woordenrijk, 2) praatachtig, babbelachtig; Geschwat'zigrkeit, vr.: 1) rederijkheid, woordenrijkheid, 2) praatachtigheid, babbelachtigheid, (fig. fam.) lange tong. geschwei'ge, bw.: veelmin;-denn: laat staan dan, veel minder dus. gesehwei'gen, w. b.: tot zwijgen brengen; w. o. h. [21: zwijgen van, geene melding maken van; dieses Umstandes zu -: om niet van die bijzonderheid te spreken. Creschweih', o. (-es): aangehuwde (aangetrouwde) broeders en zusters (broeder of zuster); Geschwel'ge, o. (-s): gezwelg, (fig.) zwelgpartij, (fam.) zuippartij; gescnwel'len, w. o. onr. s.: zwellen; Geschwem'me, o. (-s): gespoel, (fig.) poel, ]}las, (ook:) overstrooming, (iron.) zuiperij; geschwie'gen, v. dw.: Zie schwei gen. gesehwind', bv. n.: snel, schielijk, haastig, gauw, gezwind, (fig.) vlug; zu - gehen: te hard loopen, (van uurwerken:) voorloopen, voorgaan; I -feuerzeug, o.: doosje met lucifers; -kutsche, vr.: postwagen; -schreibekunst, vr.: snelschrijfkunst; -schreiber, m.: snelschrijver; -schritt, m.: (mil.) gezwinde pas; -schüsse, m. mrv.: snel op elkander volgende schoten; -stück, o.: (muz.) allegro, (ook:) presto. Oeschwin'di^keit, vr.: snelheid; (fig.) haast; (ook:) vlugheid: in der -: (brf.) in haast, (fig. fam.) in de gauwigheid. Oesehwirr', o. (-es:) gesnor; (ins.) gegons; (vog.) getjilp; (kogels:) gesis, gefluit. Oeschwis'ter, o.(-s;mrv. -): 1) zuster, 2) broeder; - von der Mutter her: zuster (broeder) wel van ééne moeder maar niet van één vader; vom Vater her: |
GESCHWOLLE^.
GESENGE.
|
zuster (broeder) wel van één vader maar niet van ééne moeder; I Geschwister, mrv.: 1) zusters, 2) broeders, 3) broeders en zusters; I -kind, o.: 1) zusterskind 2) broederskind; ander -kind, o.: 1) achterneef, 2) achternicht; -liebe, vr.: liefde tusschen broeder(s) en zuster(s); -lich, bv. n. en bw.: 1) zusterlijk. 2) broederlijk. geschwol len, v. dw.: Zie scliwellen ; geschwom'men, v. dw.: Zie scliwim-men; geschwo'ren, bv. n.: grczworen (-e Feinde: grezworen vijanden; v. dw.: Zie scliwören en schwaren); Ge-schwor'ne, m. (-n; mrv. -n): gezworene (Geschwornengericht, o.: rechtbank van gezworenen, jury). Geschwulst', vr. (mrv. Geschwiil'ste): ezwel, dikte (-kraut, o.: pik.: knaapjes-ruid); geschwül'stig, bv. n.: met gezwellen behept; geschwun'den, v. dw.: Zie sclLwinden; geschwung'en, v. dw.; Zie schwinden; Geschwür', o. (-es,-s; mrv. -e): zweer, verzwering (in ein - verwandein: zich tot eene zweer zetten, gaan zweren; das - bricht auf: de zweer breekt door). ffeseclist', bv. n.: gezesdeeld; der -e Schein: str.: het gezesdeeld aspect; ein -es: spl.: een zesde, een roem van zes volgkaarten. Cceseir, m. (-en; mrv.-en): gezel, makker, kameraad, klant, kwant; (bij ambachtslieden:) knecht; I -mann, m.: (jag.) jacht-liond. lOesel'len, mrv. (van Gesell), in Sam. I -bau, m.: (mnw.) bewerking van eene mijn door een klein aantal mijnwerkers bij aanneming; -jahre, o. mrv.; jaren die iemand als knecht werkt eer hij zelf baas wordt; -leben, o.: knechtsleven; -lohn, m.: knechts-loon; -stand, m.: stand der knechts van ambachtslieden; -weise, bw.: als knecht; -zeit, vr.: tijd dien iemand als knecht werkt eer hij zelf baas wordt. gesel'len (sicli), w. w.; zich aansluiten; sich zu Einem -: zich bij iemand aansluiten, met iemand samengaan; gleichund gleich gesellt sich gern: (spr.) soort zoekt soort. I gesel'len, w. b.: toevoegen; zu-sammen -: samenvoegen; bij elkander voegen. Oesel lenschaft, vr.: 1) knechtschap (het als knecht bij eenen baas werken), (het) knecht-zijn; 2) knechts-stand (allen die als ambachtsmans-knecht werkzaam zijn). Sfesel lia:, bv. n.: 1) gezellig; I -keit, vr.: gezelligheid. Oesellscliaft, vr.: 1) maatschappij (i. a. b.); die menschliche -: de menscnen-maatschappij, het menschdom; die bür-gerliche -: de maatschappij der burgers (de burgerlijke samenleving); die afrika-nische -: de Afrikaansche maatschappij (b.v. van koophandel); eine Aktien - : eene aandeelmaatschappij, eene maatschappij op aandeden; 2) vennootschap, compagnieschap; mit Einem in - treten : eene vennootschap (compagnieschap) met iemand aangaan, zich met iemand asso-ciëeren; 3) genootschap; die - Jesu : het genootschap van Jezus (de Jezuïeten-orde); eine - zur Beförderung der Künste: een genootschap tot bevordering van de kunsten; 4) gezelschap (i. a. b.); eine ange-nehme -: een aangenaam gezelschap; |
Einem - leisten: iemand gezelschap houden; wollen Sic von der - sein: wilt gij van de partij zijn (aan het gezelschap deelnemen)?; Gesellschaften geben: par-tijën geven (gezelschappen bij zich aan huis ontvangen en onthalen); er flieht die - der Menschen: hij vliedt het gezelschap van (den omgang met) menschen; böse Gesellschaften verderben guts Sitten: (spr.) slechte gezelschappen bederven goede zeden. Zie Cresellsehafts. Oesell'sehafter, m. (-s; mrv. -): (kph.) vennoot, deelgenoot, compagnon, associé; (met een bv. n. bij zich:) ein angenehmer -: een aangenaam man in gezelschap (in den omgang, in het gezellig verkeer); Geseirschafterin, vr. (mrv. -nen): 1) gezellin, 2) gezelschapsjuffer, juffrouw van gezelschap, 3) (met een bv. n.:) eine angenehme -: een aangenaam mensch (eene aangename vrouw) in den omgang; gesell'schaftlich, bv. n.: ^gezellig, 2) gezelligheid-minnend; Gesell'-schaftlichkeit, vr.: gezelligheid. CreseH'schafts, in Sam. I -bank, vr.: (kph.) bankierszaak (bankierskantoor) van verscheidene deelhebbers; -bevoll'mach-tigte, m.: (kph.) gemachtigde (procuratiehouder) van eene vennootschap of maatschappij ; -bühne, vr.: liefhebberij-tooneel; -dame, vr.: gezelschapsjuffer, juffrouw van gezelschap; -geist, m.: 1) zucht naar gezellig verkeer, 2) (fig.) geest van partijdigheid; -geraaide, o.: (schl.) genre-stuk, schilderij uit het dagelijksch leven; -glied, o.: 1) lid der menschen-maatschappij, 2) lid van een gezelschap, 3) lid van een genootschap, 4) (kph.) lid eener compagnieschap, lid eener firma, (ook:) vennoot, compagnon, associé; -handel, ra.: maatschappij van koophandel, handelmaatschappij; -nandlung, vr.: commanditaire vennootschap; -insein, vr. mrv.: (adk.) Gezelschaps-eilanden; -kapital, o.: maatschappelijk kapitaal; -kontrakt, m.: contract van compagnieschap; -kreis, m.: maatschappelijke kring; -lied, o.: gezel-schaps-lied: -maler, m.: genre-schilder, schilder van tooneelen uit het dagelijksche leven; -mitglied, o.: Zie -grliert; -name, ra.: (kph.) firma;-rechnung, vr. (-regel, m.): (rek.) gezelschapsrekening; -spiel, o.: ge-zelschaps-spel, (tam.) allegaartje; -sprache, vr.: taal van den beschaafden omgang: -stück, o,: Zie -gemalde; -tanz, m.: al-gemeene dans, (fam.) allegaartje; -theater, o.: liefhebberij-komedie; -ton, m.: om-gangstoon;-verderber, m.: (fig.) spelbreker; -vertrag, m.: Zie -kontrakt;-wappen, o.: 1) genootschaps-wapen,2) genootschapszegel; -widrig, dv. n.: met de belangen, rechten of eischen der maatschappij strijdig (in strijd); -zimraer, o.: gezelschapskamer, (in logementen:) zaal, gastenkamer, (in koffiehuizen, enz.:) koffie-kamer. Oesel lnng, vr.: 1) toevoeging;2) aansluiting. Zie w. w. en w. b. geselien. Cweseng'e, o.: branden (mrv.), verwoestingen door brand; Gesenk', o. (-es, -s; mrv. -e): (van den wijnstok:) stek, poot-stek; (mnw.) pat, schacht, (ook:) steengroef; (vv.) zinklood, zwaarte aan het onderdeel van het net om dat te doen zinken; (tech.) gatendriller, drilhamer; l -araboss, in.: aanbeeld niet half-cilinder- |
260 GESICHTSWEITE.
GESESSEN.
|
vormige [holten; -hammer, m.: gegroefde hamer. geses'sen, t. dw.: gezeten. Zie sitzen. IGesetz', o. (-es; mrv. -e): wet; ein -bekannt machen: eene wet afkondigen; sieh etwas zum -e machen: zich iets ten wet stellen; zum -e werden: wet worden; das Mosaische -: de Mozaïsche wet; die Erhebung des -es: (theo,) de komst der wet. Zie ook Oesetzes. IGesetz', in Sam. 1 -buch, o.: wetboek; -entwurf, ra.: ontwerp van wet, wetsontwerp; -falscher, m.: wets-verdraaier, wets-verwringer; -gebend, bv. n.: wetgevend (-gebende Gewalt: wetgevende macht; -gebende Versammlung: wetgevende vergadering); -geber, ra.: wetgever;-geberin, vr.: wetgeefster ; -gebung, vr.: wetgeving (-gebungsrath [t], ra.: wetgevend lichaam); -kenntniss [s], vr. (-kunde, vr.): wets-kennis; -los, bv. n.: wetteloos, regeering-loos, (fig.) van alle regelen los ; -losigkeit, vr.: wetteloosheid, regeeringloosheid, (fig.) losheid van alle regelen; -massig, bv. n. en bw.: wettig, overeenkomstig de wet; -massigkeit, vr.: wettigheid; -predi-ger, ra.: zedenpreeker; -predigt, vr.: zedenpreek ; -rolle, vr.: (kkl.) rol der wet; -sammlung, vr.: verzameling van wetten, Sfig.) wetboek; -tafel, vr.: tafel der wet die zwölf -tafeln der Romer: de wetten Ier twaalf tafelen van de Romeinen); -übertreter, ra.: overtreder van de wet; -übertretung, vr.: wets-overtreding, overtreding van de wet; -verachter, ra.: weisverkrachter ; -vollstrecker (-vollzieher), ra.: voltrekker van de wet; -vorschlag, ra.: wetsvoorstel (Zie -entwurf); -widrig, bv. n. en bw.: onwettig, in strijd met de wet; -widrigkeit, vr.: onwettigheid, wetsverkrachting.fig.) wetboek; -tafel, vr.: tafel der wet die zwölf -tafeln der Romer: de wetten Ier twaalf tafelen van de Romeinen); -übertreter, ra.: overtreder van de wet; -übertretung, vr.: wets-overtreding, overtreding van de wet; -verachter, ra.: weisverkrachter ; -vollstrecker (-vollzieher), ra.: voltrekker van de wet; -vorschlag, ra.: wetsvoorstel (Zie -entwurf); -widrig, bv. n. en bw.: onwettig, in strijd met de wet; -widrigkeit, vr.: onwettigheid, wetsverkrachting. Oeset'zes, 2e nmvl. van Gesetz; -kenntniss [s], vr.: wetskennis; -kraft, vr.: kracht van wet (-kraft haben: kracht van wet hebben; -kraft erlangen: kracht van wet krijgen). ffeHetz'licli, bv. n. en|bw.: 1) wettelijk; 2) wettig; 3) overeenkomstig de wet. Igesetzt', bv. n.; gezet (i. a. b.); (fig.J bedaard, bezadigd; 1 -heit, vr.: (fig.) bedaardheid, bezadigdheid. leesetzt', vgw.: gesteld, voorondersteld. Oesenf'ze, o. (-s): gezucht, gesi'cliert, bv. n.: verzekerd, gewaarborgd. _ ItJesiclit', o. (-es, -s; mrv. -er): 1) gezicht, aangezicht, gelaat, physionoraie, (fara.) facie, tronie; ein volles een vol gelaat, een gevuld gelaat; blass ini -e sein: bleek van gelaat zijn, bleek zien; rait zwei -ern: niet twee aangezichten; Einen von - kennen: ieraand kennen van aanzien, iemands gezicht kennen; das Blut stieg ihm ins -: het bloed vloog naar zijn gelaat, zijn aangezicht werd bloedrood; Einem ins - sehen: iemand in zijn gezicht zien, iemand goed aanzien ; Einen ins - loben: iemand prijzen in zijn aangezicht (in zijn bijzijn); Einem etwas ins - sagen: ieraand iets zeggen in zijn gezicht (niet achter zijnen rug): Einem ein freundlichcs - machen: een vriendelijk gezicht tegen iemand zetten? ein langes - machen: een lang gezicht zetten; -er machen (-er schneiden): gezichten trekken. |
IGesicht', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) gezicht, verschijning, vizioen; -e haben: vizioenen hebben; 2) (aan een geweer:) vizier, mik-ijzer. IGesicht', o. (-es, -s): gezicht (het vermogen om te zien, net zintuig van het gezicht, de oogen); (fig.) zicht; etwas im -e haben: iets in het gezicht hebben, iets kunnen zien, iets met de oogen gewaar worden, (fig.) iets in het zicht hebben (vooruitzicht op iets hebben; ook: zijn oogmerk op iets gericht hebben); etwas zu -e bekommen: 1) ietsin het gezicht krijgen, iets in het oog krijgen, iets gewaax* worden, 2) iets te zien kriigen, een kiekje van iets nemen; das -richten auf: z.jn oog vestigen op; nicht aus dem -e lassen (nicht aus dem -e verlieren): niet uit het gezicht (uit het oog) verliezen ; das - verlieren: het gezicht verliezen (blind of slecht van oogen worden); ein kurzes - haben: bijziende zijn; ein scharfes - haben: een scherp gezicht hebben, scherp van gezicht zijn; Einem aus dem -e genen: uit iemands gezicht gaan, uit iemands oogen gaan; besser ins - fallen: beter in het oog yallen. IGesiclit', in Sam. I -los, bv. n.: blind; -losigkeit vr.: blindheid. Gesiclits', in Sara. I -achse (-axe), vr.: gezichts-as; -arterie, vr : aangezichts-ader; -ausdruck, m.: gelaats-uitdrukking, (fig.) phvsionomie; -betrug, m.: gezichts-bedrog; -bildung, vr.: gelaatsvorra, (fig.) gelaatstrekken (rarv.), physionoraie; -blatter, vr. (-blatterchen, o.): puist (puistje) in het (aan-^gezicht; -blöaigkeit, vr.: zwakheid van gezicht; -deuter, ra.: gelaatkenner; -deuterei, vr. (-deutung, vr.): gelaatkunde; -ende o.: gezicht-einder, horizon; -falte, vr.: rimpel op het gelaat; -farbe, vr.: gelaatskleur, (gelaats-)tint -fehler, ra.: gebrek aan het gezicht; -feld, o.: objectiefglas (van een telescoop), glas dat naar het voorwerp gericht is; -flüche, vr.: (ontl., de) kaken (rarv.); -forscher, ra.: gelaatkenner; -forschung, vr.: gelaatkunde; -kreis, m.: gezicht-einder, horizon (ook fig.); -kunde. vr.: gelaatkunde; -kundige, ra.: gelaatkenner; -lange, vr.: aangezichtslengte;-linie, vr.: aangezichts-lijn, lijn in het gelaat, gelaats-trek, 2) gezichts-lijn, richting die het oog doorloopt, 3) (vest.) buitenlijn, frontlinie; -maler, ra.: portretschilder; -rauskel, vr.: gelaatsspier; -nerv, ra.: 1) gezichts-zenuw, 2) aangezichts-ze-nuw, gelaats-zenuw; -punkt, ra.: gezichtspunt; -rose, vr.: (hik.) roos in het aangezicht, belroos; -schraerz, ra.: aangezichts-pijn; -schwache, vr.: zwakheid van gezicht; -seite, vr.: (bwk.) voorzijde, front; -sinn, ra.: gezicht, zintuig des gezichts; -stranl, m.: gezichts-straal; -tauschung, vr.: gezichtsbedrog; -veranderung, vr.: 1) verandering op het gelaat, 2) verandering van gelaat; -verdrehung (-verzerrung), vr.: verwringing van de gelaats-trekken, (het) gezichten-trekken; -wahrsager, vr.: waarzegger uit de gelaats-trekken ;-wahr-sagerei', vr.: waarzeggerij uit de gelaatstrekken; -weite, vr.: gezichts-afstand, af- |
GrESICHTSWINKEL.
GESTADE.
261
|
«tand zoo ver als het oog: reikt, (figr.) grezicht-einder, horizon; -winkel, ra.: 1) gre-zichts-hoek, 2) aangreziehts-hoek; -zug, m.: gelaats-trek, wezens-trek (-zügre, mrv.: gelaats-trekken, wezens-trekken). gresieb'ent, bv.n.: grezevendeeld,zeven-deelig; das -e (ein -e): (spl.) de (een) zevende, de (een) roem van zeven volgr-kaarten. Gresims', o. (-es; mrv. -e): 1) (bwk.) kroonlijst, kornis; dekstuk; schoorsteen-lijst schoorsteenmantel; deurkozijn; vensterbank; 2) legplank, kastplank, (figr.) kast; I -hobel, ra.: holschaaf, Kraalschaat, lijstenschaaf; -klammer, ra.: klamp (van ijzer of hout) aan het lijstwerk. Qesin'de, o. (-s): dienstpersoneel, dienstbaar volkje, dienstboden, meiden en knechts; I -amt, o. (-büreau, o.): verhuurkantoor van dienstboden; -bier, o.: dun bier, keukenbier; -brod, o.: ongebuild brood; -essen, o. (-kost, vr.): eten voor de dienstboden; -lohn, m.: dienstboden-loon; -ordnung, vr.: reglement voor (de) dienstboden ; -saai, m. (-stube, vr.): dienstbodenkamer, keukenkamer; -tisch, m.: dienst-boden-tafel; -wein, ra.: lichte (slappe) tafelwijn, (fig.) bocht. (iresin'del, o. (-s): gespuis. Ccesin^'e, o. (-s): gezing, gezang, (het) zingen; (tam.) gelol. sresin'nen. w. o. onr s. (geson'nen): van plan zijn, voornemens zijn, denken. Zie gesonnen, {gesiimt', bv. n.: gezind; feindlich -: vijandig gezind; französisch -: Fransch-gezind; ao bin ich -: zoo is mijn karakter (tam.) zoo ben ik aangekleed. Gresin nung, vr.: gezindheid, geneigdheid, neiging; (fig.) karakter, aard; (ook:) gevoelen, meening, idee; (ook:) voornemen, plan. Oesip'pe, o. (-s) of: Gesipp'schaft, vr.: bloedverwantschap, familie-betrekking; gesippt', bv. n.: verwant, in familie-betrekking staande. ffesit'tet, bv. n.: fatsoenlijk; (fig.) beschaafd; das -e Wesen: de fatoenlijkneid; - machen: beschaven; wohl -: wei-opgevoed ; übel -: slecht-opgevoed; I -heit, vr. (Gesit'tung, vr.): fatsoenlijkheid, (fig.) beschaving. €resöff', o. (-es, -s): 1) gezuip. (het) zuipen; 2) bocht om te drinken, (gem.) slobbernat, slabberjoek; geson'nen, bw.: van plan, vanzins, voornemens; gesot'ten, bv. n.: gezoden, gekookt (v. dw. van sie-den). gespal'ten. bv.n.: gespouwen, gespleten, gekloofd; Gespann', 1) z. n. o. (-es, -s; mrv. -e), span (paarden, ossen), (fig.) paar, span; 2) z. n. ra. (-es, -s; mrv. -e): kameraad, makker, (in Hongarije:) graaf,paltsgraaf ; Gespann'schaft, vr.: kameraadschap, (fig.) gezelschap, (in Hongarijë:) graafschap ; gespannt', bv. n.: gespannen (i. a. b.); Gespannt'heit, vr.: gespannenheid (i. a. b.), spanning; Gesparr', o. (-es): (de) daksparren (mrv.), (de) kap van een huis; Gespa'sse, o. (-s): gescherts, (het) gekscheren. |
Oes'pe, vr.: Zie Oamp;spe; Gespei'e, o. (-s): gespuig; Gespel'de, o. (-s): Zie Gespilde; Gespenst', o. (-es; mrv. -er): 1) spook (ein Haus in dem -er umgehen: een huis waar het spookt, een spookhuis; Zie Oespenster), 2) Araenkaanscho vleermuis, vampier; Gespenst'er, o. mrv.: spoken (in Sara.: -erscheinung, vr.: spookverschijning; -furcht, vr.: vrees of bangheid voor spoken; -geschichtchen, o.: spookhistorietje; -geschichte, vr.: spookgeschiedenis, spookhistorie; -glauben, m.: geloof aan spolcen; -reich, o.: (het)scnim-menrijk, (de) geestenwereld; -stunde, vr-: spook-uur, spoken-uur; -thier [t], o.: drk : spook-dier, maki, snuit-aap; -traura, m.: droom met spookgezichten, droom van spoken; -züge? ra. rarv.: [een] gezicht als een lijk, [een! gezicht als een geest); gespenst'-isch, bv. n.: spookachtig. Oesnerr', in Sam. 1 -baum, m.: kniehout, Kromhout; -draht, m.: tikdraad; -macher, ra.: (fig.) slotenmaker. Oesper're, o. (-s): (bwk.) kap (van een huis), (de) daksparren (mrv.); (aan een kerkboek:) sloten (mrv.), sluiting; (aan eene drukpers:) frisket; (fig.) versperring, opstopping; (ook:) tegenstand, weerstand; (fara.) gegaap. gesperrt', bv. n.: (typ.) gespaciëerd, wijduit-gezet. (Als v. dw. Zie sperren). gespie en, v. dw.: Zie speien; Ge-spiel'e, z. n. o. (-s): gespeel; z. n. ra. (-n; rarv. -n): speelgenoot, speelkameraad, speelmakker; Gespiel'in, vr. (rarv. -nen): speelgenoot, vriendinnetje; Gespilde, o. (-s): (rcht.) recht van naasting; Gespinn', o. (-es): 1) gespin, 2) (het) gesponnene; Gespinnst', o. (-es; rarv. -e): 1) spinsel, (het) gesponnene, 2) spinneweb; gesplis -sen, v. dw.: Zie spleissen; gespon nen, v. dw.: Zie spinnen; Gespött', o. (-es, -s): gespot, spotternij (zura - dienen: ten raikpaal van spotternij dienen); Gespött'el, o. (-s): spotternij. Oespriicli', o. (-es, -s; rarv. -e): gesprek (Erasmus -e: de samenspraken van Erasmus; Lucians -e: de samenspraken van Lucianus; sich in ein - einlassen mit: een gesprek aanknoopen niet; das - auf et-was bringen: het gesprek op iets brengen; das - der Stadt werden: het onderwerp van gesprek worden in de geheele stad, (fara.) over de tong gaan, (fig.) in opspraak komen; gespra'chig, bv. n.: 1) spraakzaam. 2) praatachtig, babbelachtig ; Gespra'chigkeit, vr.: 1) spraakzaamheid, 2) praatachtigheid, babbelachtigheid; gesprachs'weise, bw.: bij wijze (in den vorm) van samenspraken; Gespreng'e, o. (-s): 1) besprenkeling, (fig.) besproeiing,quot; 2) (het) doen springen, (het) uiteen doen barsten, 3) afdak, 4) (ranw.) mijngang; gespren'kelt, bv. n : gespikkeld, (fig.) getijgerd; gesprieg elt, bv, n.: overdekt (das -e Boot: de overdekte boot, de tentboot); gesproch'en, v. dw.: Zie spreclien^ge-spros'sen, v. dw.: gesproten (Zie spries-sen); Gespru'del, o. (-s): geborrel, borreling, (het) omhoogborrelen, (het) borrelend orahoogspuiten; gesprung'en. v. dw.: Zie springen; Gespü'le, o. (-s.): 1) gespoel, 2) spoelsel, (fig.) vaatwater, 3) spoeling (voor varkens), Oes'selblnme, vr.: (pik.) klein schei-kruid. Oesta'de, o. (-s): oever; strand; kust; I -erschütterer, ra.: beuker van de zeekusten. |
GESTALT.
GESTüBE.
|
Oestalf, vr.: 1) gestalte; 2) eredaante (i. a. b.); vorm; (fig-.) gesteltenis; eine andere (eine neue) - gewinnen: een ander (een nieuw) aanzien krijgen; nach - der Sachen: naargelang van omstandigheden; in beiderlei -; (theo.) in beiderlei gedaante; folgender volgenderwijze, op de volgende wijze; gleicher -: op dezelfde wijze; solcher-, dass....:;op zoodanige wijze, dat....; welcher -: op welke wijzeV; 1 -los, bv. n.: 1) vormeloos, (fig.) onstoffelijk, 2) misvormd, mismaakt, wanstaltig; -losigkeit, yr.: 1) vormeloosheid, (fig.) onstoffelijkheid, 2) misvormdheid, mismaaktheid, wanstaltigheid. Kwental ten, vr. mrv.: 1) gestalten; 2) gedaanten; 3) vormen; I -heer, o.; groote menigte gedaanten; -reich, bv.n.: rijk aan vormen. Igestal ten, w.b.: vormen, eenenvorm geven aan; die -de Kraft der Natur: de vormende kracht der natuur; sich -, w, w.: 1) eenen vorm (eene gedaante) aannemen, 2) gesteld zijn, geschapen staan: sich anders zich in eene andere gedaante vertoonen, anders gesteld zijn; es gestaltete sich zu seinem Besten: de zaak nam (of: heeft genomen) eene gunstige wending voor hem. grestal'tet, bv. n.: gevormd; (fig.) gesteld ; ein so -er Mann: 1) een man van die gestalte, 2) een man met wien het zoo gesteld is; -en Sachen nach: (fam.) naar gelang van omstandigheden; so -en Dingen nach (bei so -en Sachen): de dingen zoo gesteld zijnde, bij dien stand van zaken. Oestal'tung, vr.: 1) vorming; 2) Zie Oestalt. grestaucl': Zie greNtelien; gestan'den, v. dw.: 1) gestaan (Zie stehen). 2) erkend, bekend (Zie gestellen); bv. n.: (fig.) rijp, volwassen. sestün'cligr, bv. n. [3]: einer Sache -sein: 1) iets erkennen, 2) iets bekennen; gestan'digen, w, b.: 1) erkennen, 2) bekennen; Gestand'niss, o. (-es; mrv. -e) Inis; -ses; mrv. -sej: bekentenis. Crestang^e, o. (-s): staketsel, rasterwerk, paalwerk; (jag.) gewei (van een hert); Gestank', m.(-es,-s): stank; gestat-ten, w. b.: veroorloven, vergunnen, toestaan, inwilligen, toelaten; Gestat'tung, vr.: vergunning, verlof; Gestau'de, o. (-s): struikgewas; gestau'et, bv. n.: (kpv.) gestouwd, gestuwd. Crestech', o. (-es): gesteek; Gest»ck', o. (-es): Zie Besteck; I gesten'en, w. b. onr. (gestand'; gestan'den): 1) erkennen. 2) bekennen; w. o. onr. h.: stollen, stremmen, dik' worden, (van melk:) kappelen, hotten, schiften; sich -, w. w. onr.: zich verstouten; I Gestein', o. (-es): steenen (mrv.), gesteente, (fig.) steenen gevaarte, (mnw.) steenlaag waarin het metaal-erts besloten zit, (dk.) edelgesteenten (mrv.; ook: edelsteen);-kunde, vr.: dolfstofkunde, mineralogie; -kundig, bv. n.: delfstofkun-dig; -kundige, m.: delfstofkundige, mineraloog; I Gestell', o. (-es, -s; mrv. -e): stelling, stellage, (van een rijtuig:) onderstel, (van eene drukpers:) opstal, (fig.) voetstuk, voet, (van een waterput:) randsteen (-macher, m.: wagenmaker); Gestep'pe, o. (-s): (kim.) stiksel, doorgenaaid werk. |
gest ern, bw.: gisteren; - vor achtr Tagen: gisteren acht dagen geleden. Zie gestrig. gesternt', bv. n.: vol sterren, met sterren bezaaid; (fig.) met een ridderkruis versierd, (ook:) met ridderkruisen behangen. fwesticli'el, o. (-s): (fig. fam.) gesteek onder water, toediening: van hatelijkheden op eene bedekte manier; gestiefeit, bv. n.: gelaarsd (der -e Kater: de gelaarsde kat); gestieg'en, v. dw.: Zie steigen; gestielt', bv. n.: van een steel (stok, hand-vatsel) voorzien, (pik.) gestengeld, (wpk.) met een stam of stengel van eene andere kleur; Gestift', o. (-es ; mrv. -e): stichting, (ook:) gesticht; Gestirn', o, (-es, -s; mrv. -e): 1) ster, 2) gesternte, sterrenbeeld, (bij horoscoop-trekkers:) planeet; unter einem glücklichen -e geboren: onder eene gelukkige planeet geboren; -dienst, m.: sterren-aanbidding; -stand, m.: stand dei-sterren): gestirnt', bv. n.: vol sterren, met sterren bezaaid. gesto ben, v. dw.: Zie stieben; Gestö'ber, o. (-s): gestuit', stofwolken (mrv.), (fig.) stofregen, stuifregen, (ook:) dichte sneeuwjacht; gestoch'en, v. dw.: Zie steelien; geston'len, v. dw.: Zie stehlen ; Gestorper, o. (-s): gestruikel, (het) struikelen ; Gestöh'ne, o. (-s): gesteun, gesteen; Gestop'pel, o. (-s): rommeltje, allegaartje; gestor'ben v. dw.; Zie ster-ben; gestos'sen, bv. n.: gestooten (-er Pfetfer: fijngestampte peper); Gestott'er, o. (-s): gestotter. Cirestrani pel, o. (-s): getrappel; ge-stran'det, bv. n.: gestrand; gestraubt', bv. n.: steil overeind staande, (van hoofdhaar:) te berge gerezen; Gestrauchquot;, o. (-es): kreupelhout, kreupelbosch; ge-streckt', bv. n.: gestrekt (im -en Galopp: in vollen galop; im -en Laufe: in vollen ren); v. dw.: uitgestrekt, neergestrekt (zu Boden -: uitgestrekt op den grond); ge-streift', bv. n,: gestreept; gestreng', bv.n.: gestreng, streng, (als titel:) gestreng; Gestreu', o. (-es): gestrooi; gestricli'enr bv. n.: gestreken (Zie Htreiehen; -voll: gelijkgestreken vol, d. i. zonder kop of toegift); Gestrick', o. (-es; mrv. -e): (het) breien, (fig.) breiwerk, (ook:) gebreid voorwerp (b. v. een net); gest'rig, bv, n.: van gisteren (die -e Nacht: gisteren nacht, de afgeloopene nacht, de nacht van gisteren op heden; der -e Tag: de dag van gisteren; Zie gestern); gestrit'ten, v. dw.: Zie streiten; Geströh', o. (-es) of Ge-ströh'de, o (-s): stalstroo; Geströ'me, o. «(-s): gestroom, (het) stroomen; Gestrudel, o. (-s): 1) maalstroom, draaikolk, 2) Zie Gresprndel; gestrunkt', bv. n.: (pik.) gestengeld; Gestrüp'pe (Gestrüp'pe), o. (-s): struikgewas. Oestü'be, o. (-s): fijn kolengruis, (tech.) cement van klei en fijn kolengruis; Ge-stü'ber, o. (-s): (jag.) patrijzenstront; Ge-stühl', o. (-es; mrv. -e): 1) gestoelte, 2) stoelen (mrv.), kerkbanken (mrv.); Ge-stüm'per, o. (-s): gebroddel, (fig.) broddelwerk; gestun'den, w. b.: (rcht.) verdagen, verschuiven, uitstellen; Gestund'ung, vr.: (rcht.) verdaging, (kph.) uitstel; gestun -ken, v. dw.: Zie stinken; gestürzt', bv. n.: omver-geworpen, (wpk,) om-liggend; |
GrEüBTHEIT.
GESTüT.
263
|
Gestüt', in Sam. (-garten, m.: stoeterij; -hengst, m.: dekhengst; -lierr, m.: eigenaar eener stoeterij; -meister, m.: beheervoer-der of opzichter over eene stoeterij; -stute vr.: tbk-merrie, stoeterij-paard; -verwalter, m.: Zie -meister). Oesuelt', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) ver-zoek; 2) verzoekschrift; Gesuch'e, o. (-s;: gezoek; gesucht', bv. n.: gezocht (i. a. b.); Gesu'del, o. (-s): gemors, (fig.) knoeiwerk: Gesum'me (Gesum'se), o. (-s): gegons: Gesump'fe, o. (-s): moeras. gesuild1, bv. n.: gezond; (fig.) gaaf; -es Holz: gaaf hout; der -e Menschenver-stand (die -e Vernunft): het gezond verstand ; Einem - sein: goed voor iem. zijn ; I -bad, o.: badplaats; -brunnen, m.: 1) geneeskrachtige bron, 2) badplaats; -brun-nenwasser, o.: water uit eene geneeskrachtige bron; -machung; vr.: gezondmaking, genezing. gesun'den, w. o. s.: weder gezond worden, weer beter worden, herstellen. Ciiesund lieit, vr.: gezondheid; (fig.) gaafheid; bei guter - sein: frisch en gezond zijn, welvarend zijn: zur -: (goede reis en) gezondheid!; auf Hire -: (iemand toedrinkende:) op uwe gezondheid!; eine - ausbringen: een toost instellen, een toost slaan. Cwesuiid'lieits, in Sam. I -amt, o.: gezondheids-commissie, raad van toezicht op de maatregelen ter bevordering van de openbare gezondheid; -bad, o.: badplaats; -oeamte, m.: ambtenaar der gezondheidscommissie; -brunnen, m.: 1) geneeskrachtige bron, 2) badplaats; -flanell, m.: gezondheids-flanel; -göttin, vr.: (fab.) godin der gezondheid Hygieïa); -kunde, vr. (-lehre, vr.): gezondheids-leer; -pass, m.: certificaat van gezondheid (van onbesmetheid); -pflege. vr,: zorg voor de gezondheid, (fig.) leefregel; -polizei', vr. ^gezondheids-politic; -probe, vr. '.quarantaine; -rath [t|, m.: 1) Zie -amt, 2) lid van de gezondheids-commissie; -regel, m.: leefregel; -schein, m.: Zie -pass; -taffet, ra.: gezondheids-taf; -wissenschaft, vr.: gezondheidsleer; -zustand, m.: gezond-heids-toestand, staat der gezondheid. gesun'sen, v. dw,: Zie singen. gesun'keii, v. dw,: Zie sinkeu. Ciieta'del, o. (s): gevit, (pop.) gehak-keteer; Geta'fel, o. (-s): paneelwerk; Getiin'del, o. (-s): gedartel, gescherts; Getan'ze, o. (-s): gedans; gethan', bv. n.: gedaan (gesagt, -: zoo gezegd, zoo gedaan; Zie thun); getheilt' [t], bv. n.: gedeeld, (fig.) gescheiden, afgescheiden; geti'gert, bv. n.: getijgerd ; Getön', o.(-es): (het) klinken, (hg.) geschal, geschetter, gegalm, enz.; Getö'se, o. (-s): geraas, leven, lawaai; Getra'be, o. (-s): gedraaf; Getram'pel, o. (-s): getrappel; Getriink', o. (-es, -s; mrv. -e): drank, (gnk.) drankjit (geistige -e: geestrijke dranken; starkes -: sterke drank); -tratsch', o. (-es): gepraat, gezellige kout; sich getrau'en, w. w.: durven (ich getraue mir dieses nicht: dat durf ik niet; ich getraue mich nicht dahin: ik durf niet daar naartoe). Oetrei'de, o. (-s): graan, koorn ; har-tes -: wintergraan; weiches -: zomergraan; I -acker, m.: graan-akker,koorn-veld ;-art, vr.: graansoort; -ausfuhr, vr.: uitvoer van granen; -bau, m.: graanteelt, verbouw van graan; -boden, ra.: 1) teelgrond voor |
fraan, (fig.) graanakker, 2) graanzolder, oornzolder; -einfuhr, vr.: invoer van graan; -feld., o.: graan-akker, koornveld; -fuhre, vr.: voer (wagenvracht) graan: -gülte, vr.: in graan op te brengen pacht of rente; -halle, vr.: koornbeurs; -handel, m.: graanhandel; -handier, m.: graankoo-per, koornkooper; -haufen, m.: graanmijt, (een) hoop graan; -haus, o.: graanpak-huis, graanzolder, koornzolder, (fig.) graanscliuur, koornschuur; -land, o.: 1) graanland, koornland, land dat veel graan voortbrengt, 2) koornveld, graanakker; -makier, m.: makelaar in granen (in koorn); -mangel, m.: 1) gebrek aan graan, 2) graanschaarschte; -markt, m.: graanmarkt, koornmarkt; -mass, o : graanmaat, koornmaat; -messer, m.: koornmeter; -mühlc, vr.: koornmolen; -pacht, m.: in koorn te voldoen zijnde, pacht; -preis, m.: prijs van het koorn (graan); -preiszettel, m.: lijst (noteering) van de marktprijzen der granen; -reien, bv. n.: rijk aan graan; -sack, ra.: koorn-zak; -schober, m.: Zie -liaufen; -sendung, vr.: (kpv., eene) lading graan; -sperre, vr.: verbod op den uitvoer van graan; -theuerung f-teurung], vr.: duurte (hooge prijs) van het koorn; -wagen, m.: met graan beladen wagen; -wender, m.: koorn-verschieter; -wucher, m.: (het) opkoopen van koorn; -wucherer, m.: opkooper van het koorn; -zehente, m.: koorntiend;-zins, m.; Zie -tfiilte.raan, (fig.) graanakker, 2) graanzolder, oornzolder; -einfuhr, vr.: invoer van graan; -feld., o.: graan-akker, koornveld; -fuhre, vr.: voer (wagenvracht) graan: -gülte, vr.: in graan op te brengen pacht of rente; -halle, vr.: koornbeurs; -handel, m.: graanhandel; -handier, m.: graankoo-per, koornkooper; -haufen, m.: graanmijt, (een) hoop graan; -haus, o.: graanpak-huis, graanzolder, koornzolder, (fig.) graanscliuur, koornschuur; -land, o.: 1) graanland, koornland, land dat veel graan voortbrengt, 2) koornveld, graanakker; -makier, m.: makelaar in granen (in koorn); -mangel, m.: 1) gebrek aan graan, 2) graanschaarschte; -markt, m.: graanmarkt, koornmarkt; -mass, o : graanmaat, koornmaat; -messer, m.: koornmeter; -mühlc, vr.: koornmolen; -pacht, m.: in koorn te voldoen zijnde, pacht; -preis, m.: prijs van het koorn (graan); -preiszettel, m.: lijst (noteering) van de marktprijzen der granen; -reien, bv. n.: rijk aan graan; -sack, ra.: koorn-zak; -schober, m.: Zie -liaufen; -sendung, vr.: (kpv., eene) lading graan; -sperre, vr.: verbod op den uitvoer van graan; -theuerung f-teurung], vr.: duurte (hooge prijs) van het koorn; -wagen, m.: met graan beladen wagen; -wender, m.: koorn-verschieter; -wucher, m.: (het) opkoopen van koorn; -wucherer, m.: opkooper van het koorn; -zehente, m.: koorntiend;-zins, m.; Zie -tfiilte. getreu', bv. n.: trouw, getrouw; I-heit, vr.: trouwheid, trouw; -lich, bw.: trouw, getrouwelijk. GetrieV, in Sam. I -scheibe, vr.:schijf van het drijfrad; -stock, m.: spil van het drijfrad. Oetrieb e, o. (-s): drijfrad, drijfwiel, drijfwerk; (ook:) in beweging brengende veer; (mnw.) schoorwerk, stutwerk (das gute -: mnw.: de zuidzijde). getrieb'en, bv. n.: gredreven, geciseleerd; (tnb.) uit de broeikas; v. dw,: Zie treiben. Oetril'ler, o. (-s): geneurie, gezing, (pop.) gelol; (muz., het) maken van trillers; Getrö'del, o. (-s): getalm, geleuter, gedraal, (fig.) besluiteloosheid; getroffen, v. dw.: 1) getroffen (Zie treffen), 2) gedropen (Zie triefen); getro'gen, v. dw.: Zie triigen; getrost', bv. n. en bw.: getroost, gerust (nur -: rust uw hoofd maar!; ich glaube. Sic sind nicht recht -: fam.: ik geloof, dat gij niet wijs zijt; er bildetsich - ein, dass...: hij verbeeldt zich gerust, dat ...); sich getrös'ten, w. w.: zich getroosten (sich eines Dinges -: 1. zich iets getroosten, 2. zich troosten met het vooruitzicht op iets); Getrüm'mer, o. (-s): bouwvallen (mrv.), puinhoopen (mrv.), bouwvallig overschot, ruïne; getrun'ken, v. dw.: Zie trinken; Getüm mel, o. (-s): 1) gewoel, beweging, drukte, gescharrel, 2) rumoer, leven, lawaai; ge-tüp'felt, bv. n.: gestippeld, (stoflage:) met moesjes. geiibt', bv. n.: geoefend, (fig.) bedreven; I -heit, vr.: geoefendheid, (fig.) bedrevenheid. |
GEWAND.
GEUSS.
264
|
geuss, geusst: (oude vormen voor:) giess, giesst. €revat'ter, m. (-s; mrv. -n): peetoom, peter, peet; (fig:, fam.) buurman, buur, (ook;) vrind; - stehen : peet zijn, (figr. van dingren:) verpand zijn, bij Janoom (d. i. in de lombard) staan; I -brief, m.: brief waarbij iemand verzocht wordt om peet te willen zijn; -schmaus, m.: doopmaal. Oevat'terin, vr. (mrv. -nen): meter, peet-tante. Oevat'ters, in. Sam. | -mann, m.: Zie Oevatter; -leute, m. mrv.: peter en meter, peet-oom en peet-tante. CJevat'terscliaft, vr.: 1) peetschap; 2) peters en meters (mrv.). «evier', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) (het) vierendeelen; 2) vierkant. ge viert', bv. n.: 1) grevierendeeld, 2) vierkant; die -e Zahl: 1) het gretal vier, 2) het door vier deelbare getal; der -e Schein: (str.) het grevierendeeld aspect, stand van twee planeten op negentig: graden afstands van elkander; i -elle, vr.: vierkante el; -fuss, m.: vierkante voet; -mass, o.: vierkante maat;-meile, vr.: vierkante mijl; -schuh, m.: vierkante voet; -wurzel, vr.: quadraat-wortel; -zahl, vr.: quadraat; -zoll, m.: vierkante duim. Oevier'te, o. (-n; mrv. -n): vierkant; (spl.) vierde, roem van vier volgkaarten; (typ.) vierkantje. Oevö'gel, o. (-s): 1) gevogelte; 2) pluimgedierte. Oewftclis', o. (-es; mrv. -e): gewas (i. a. b.); (hik.) uitwas; I -erde, vr.: teelaarde, tuin-aarde; -haus, o.: oranjerie, wintertuin; -kunde, vr.: plantenkunde ; -laugensalz, o.: potasch; -reich, bv. n.: rijk aan plantengroei; z. n. o.: plantenrijk; -sammlung, vr.: verzameling plantgewassen. gewaeli'sen, bv. n.: gegroeid; (mnw., van edel metaal:) gedegen, onvermengd, zuiver; (fig. [3]:) opgewassen tegen, berekend voor; Einem - sein: tegen iem. opgewassen zijn ; er ist dir nicht -: hij is niet tegen u opgewassen; einer Sache - sein: voor iets berekend zijn. Oewaek'el, o. (-s): gewaggel, (fig.) ge wankel; Gewaff', o. (-es, -s): (jag.) natuurlijk wapentuig (slagtanden, klauwen, tanden, nagels, hoornen, enz.); ge-wahr', bw.: gewaar (- werden: gewaar worden; -haber, m.: bewaarhebber, inbe-waringhebber); Gewahr', vr.: 1) waarborg, zekerheid, borgspreking, borgtocht, borgstelling, 2) bewaring, bezit (-leisten für: borg spreken voor, borg staan voor, borg worden voor; -leistung, vr.: borgtocht; -mann, m.: 1. borg, 2. zegsman; -schein, m.: akte van borgtocht; I gewah'ren, w.b.: gewaar worden (sich -, w. w.:zich in acht nemen J; gewah'ren, w.b.: 1) verleenen, toestaan, inwilligen; 2) veroorzaken, doen, verschaffen (eine Bitte -: een verzoek toestaan; das würde mir Vergnügen -: dat zou mij genoegen doen); w. o. h.: - für: instaan voor, borg staan voor ; Einen - lassen: iemand laten begaan; I Gewahrs', in Sam. (-mann, m,: 1. borg, 2. zegsman): Gewahr'sam, vr.: 1) bewaring (in - nenmen: in bewaring nemen); 2) verzekerde bewaring, hechtenis (in - bringen: in verzekerde bewaring brengen; Einen in engem - halten: iemand gevangen en buiten toegang houden) ; 3) (reht.) voorbehoud; Gewahr'schaft, vr.: Zie Crewülir; Gewah'rung, vr.: |
1) verleening, vervulling^ verwezenlijking, 2) inwilliging, toestemming; Gewalsch', o. (-es): gekoeter, koeterwaalsch. I€rewalt', vr,: 1) geweld; mit aller Macht und -: met kracht en geweld, met alle geweld; Einem - anthun: iemand geweld aandoen; einem Madchen - anthun : een meisje verkrachten; sich - anthun: zich zeiven geweld doen; einer Stelle (einem Gesetze) - anthun: eene plaats uit een boekwerk of uit een geschrift (eene wet) verwringen (verdraaien): 2) macht; die gesetzgel)ende -: de wetgevende macht; die nimmlischen -en: de hemelsche machten; Einem - ertheilen ft]: iemand met macht bekleeden, aan iemand volmacht geven; mit der - bekleidet: met de macht (met het gezag) bekleed; der Minister hat keine - über inn: de minister heeft geene macht over hem, de minister heeft niets over hem te zeggen; er hat die deutsche Sprache in seiner -: hij is de Duitsche taal machtig. IGewalt', in Sam. I -brief, m.: 1) volmacht, 2) uitvoerbaar-verklaring van een vonnis; -geber, m.: volmachtgever; -gebe-rin, vr.: volmachtgeefster; -habér, m.: 1) bewindhebber, bewindvoerder, 2) gemachtigde, mandataris; -herrschaft, vr.: despotismus; -herrscher, m.: despoot; -raub, in.: usurpatie; -rauber, m.: usurpator ; -schritt, m.: maatregel van geweld; -streich, m.: 1) maatregel van geweld, 2) machts-overschrijding; -that, vr.: daad van geweld, gewelddaad; -thater, m.: geweldpleger; -thaterin, vr.: geweldpleeg-ster; -thatig, bv. n.: gewelddadig; -tha-tigkeit. vr.: gewelddadigheid; -trager, m.: gemachtigde, gevolmachtigde; -zug, m.: overhaaste tocht, (mil.) geforceerde marsch. ge wal tig, bv. n. en bw.: 1) geweldig, 2) machtig, 3) (fig.) duchtig, aanzienlijk, groot; er brachte ein -es Heer zusammen: hij verzamelde een groot (aanzienlijk, duchtig, machtig) leger; er ist - reich: hij is geweldig (zeer, verbazend, machtig) rijk; Ihr irrt Euch -: gij vergist u geweldig (meer dan erg); - schreien: geweldig (pntzettend hard) schreeuwen^ I Gewal -tige, m. (-n; mrv. -n): machtige; die -n dieser Erde: de machtigen der aarde; I ge-wal'tigen, w. b.: overweldigen, overmeesteren ; das Wasser -: (mnw.) het water meester worden, het water verwijderen; eine Zeche wieder -: eene ihijn weder openen, eene (vroeger verlatene) mijn weder gaan bewerken; I Gewal'tiger, m. (-s; mrv. -): (mil.) geweldiger; I gewal-tiglich, bw.: Zie gewaltig; I Gewal'ti-gung, vr.: overweldiging, overmeestering, (mnw.) bewerking (uitgraving) opnieuw. gewalt'sam, dv. n.: gewelddadig; bw.: op gewelddadige wijze, met geweld; - verfanren: geweld gebruiken; l-keit,vr.: gewelddadigheid, geweld. Oewalt'same, vr.: rechterlijk gezag. Oewand', o. (-es: mrv. -e of Gewan -der): 1) gewaad, kleeding, 2) kleed,laken; 3) lakenstof, laken; das - einer Leiche: het lijkkleed, het doodkleed, het doodlaken; Gewan'der (Darstellung der Gewan- |
GEWICHT.
GEWICHTEICHER.
GEWISSEN.
|
(van belang); auf eine Sache - legen: (fig-)..gewicht hechten aan iets; I -eicher, m.: ijker van de gewichten, ijkmeester; -kunst, vr.: weegkunde, evenwichtsleer, statica; -los, bv. n.: 1) geen gewicht hebbende, niets wegende, 2) onzwaar, licht, 3) onbeduidend, zonder gewicht; -losig-keit, vr.: lichtheid, (fig.) onbeduidendheid; -macher, m.: balansenmaker, vervaardiger van weegtoestellen; -schnur, vr.: touw (koord, ketting) waaraan hetgewichthangt; -stange, vr.: balanseerstok; -stein, m.: als gewicht (zwaarte) dienende steen; -uhr, vr.: 1) hangklok. 2) pendule; -voll, bv. n.: zwaarwichtig (ook fig.); -zeichen, o.: ge-wichts-merk Zie Oewiclits.. ge wichtig:, bv. n.: wichtig, zwaar; (mtw.) volwichtig, wichthoudend; (fig.) gewichtig ; I -kelt, vr.: zwaarte, (fig.) gewicht. CïJewichts', in Sam, I -abgang, m.: ge-wichts-tekort, te min gewicht; -abnahme, vr.: gewichts-verlies (door indroging, enz.), vermindering in gewicht; -ausschlag, m.: overwicht, (tam.) doorslag; -nota, vr.: opgaaf van het gewicht; -verlust, m.: gewichts-verlies j -wissenschaft, vr.: weegkunde, evenwichts-leer, statica. gewiegt', v. dw. van wiegen. I -, bv. n.: knap, ervaren, bedreven; (fig.) geslepen, slim. Gewieli'er, o.: gehinnik; gewier'ig, bv. n.: 1) duurzaam, 2) gewenscht, gunstig; gewies'en, v. dw.; Zie weisen; Gewildquot;, o. (-es): (jag., het) wild; gewil'let, bv. n.: willens, vanzins, van plan, voornemens; Gewim'mel, o. (-s): gewemel; Gewim'mer, o. (-s): geklaag, gejank, ge-grim. Oewin cle, o. (-s; mrv. -): 1) hengsel (waarop iets draait); draad (van eene schroef), schroefdraad; scharnier; (ontl.) geleding, been voeging, gewricht; 2) bloemruiker, bloemtuiltje, bloemkrans, guirlande; 3) doolhof; I -bonrer, m.: avegaar, groote boor; -fenster, o.: openslaand raam. Oewinn', m. (-es, -s; mrv. -e): winst, voordeel; - bringen: winst (voordeel) geven; - in der Lotterie: prijs uit de loterij; I -antheil [tj, m.: aandeel in de winst; -bar, bv. n.: te winnen, (fig.) verkrijgbaar, bereikbaar; -begierde, vr.: winstbejag; -bringend. bv.n.: winstgevend, voordeelig; -karte, vr.: winnende kaart; -reich, bv. n.: zeer voordeelig; -sucht, vr.: winstbejag; -süchtig, bv. n.: oj) winst belust; -süchtigkeit, vr.: belustheid op winst; -theil [t], m.: gedeelte van de winst, dividend ; -voll, bv. n.: zeer winstgevend, zeer voordeelig. |
gewin'nen, w. o. onr. h. en w. b. onr. (gewann'; gewon'nen): winnen (i. a. b.); (ng.) bereiken; (ook:) krijgen; verkrijgen; Geld an oder bei etwas -: geld aan (op) of bij iets winnen; an Klarheit -: in duidelijkheid winnen; die Gunst Jemandes -: iemands gunst winnen; Eines Herz -: iemands hart (genegenheid) winnen; Einen durch Geschenke -: iemand door geschenken winnen ; eine Schlacht -: eenen veldslag winnen; einen Process -: een proces winnen; Zeit -: tijd winnen: den Preis -: den prijs winnen; eine Wette -: eene weddenschap winnen; sein Brod -: zijn brood winnen (verdienen); Erz -: (mnw.) erts winnen; gewonnen Spiel haben: gewonnen spel hebben; Einem das Spiel gewonnen geben: aan iemand het spel gewonnen geven; wie gewonnen, so zerron-nen: (spr.) zoo gewonnen, zoo geronnen; unter dem feindlichen Feuer gewann er das Ufer : onder het vijandelijk vuur bereikte hij den oever; Geschmack - an: smaak krijgen in; an Einfluss -: meer invloed krijgen ; die Baume - Augen: de boomen krijgen knoppen; das Getreide gewinnt Aehren: het graan krijgt aren; iie Natur gewinnt ein anderes Ausschen: de natuur krijgt een ander aanzien (eene andere gedaante); Einen lieb -: iemand liefkrijgen; etwas über sich -: iets van zich verkrijgen. Oewin'ner, m. (-s; mrv: -): winner ; Gewin'nerin, vr.: winster; Gewinnst', ni. (-es; miv. -e): winst, voordeel; Gewin'-nung, vr.: winning (i. a. b ); Gewin'sel, o. (-s): gegnm, gejank, gehuil, gesteun; Ge-winstquot;, m.: Zie Ciewinnst; Gewir'bel, o. (-s): (van vogels:) gezang, gekwinkeleer, (van tamboers:) geroffel, (het) roeren van de trom: Gewirkquot;, o. (-es, -s): 1) geweef, 2) weefsel; Gewir're, o. (-s): 1) gewar, (het) warren, 2) verwarring, warboel, (fig.) gewoel, (van een slot:) werk. gewiss', bv. n. en bw. (gewis'ser; gewis sest): 1) gewis, wis, zeker, vast, bepaald, stellig; so viel ist -: zooveel is zeker; ich bin meiner Sache -: ik ben zeker van mijne zaak; etwas für - sagen: iets zeggen met zekerheid; ich habe es von -er Hand: ik heb het van goeder hand (uit eene goede bron); ein -es Brod haben (sein Gewis'ses haben): een vast inkomen hebben; 2) zeker; ein -er Herr P.: (een) zekere neer P.; ein -er Mensch: (een) zeker iemand; ein -es etwas : (een) zeker iets; -er Massen: in zekeren zin, in zeker opzicht, eenigermate, eenigszins; 3) bw.: zeker, zekerlijk, voorzeker, vast, stellig, bepaald; ganz -: zeer zeker, zeer stellig, zeer bepaald; - und wahrhaftig: wis en zeker; Sic wollen - verreisen: gij wilt zeker (naar ik voor zeker houd) vertrekken?; er wollte mich - überraschen: hij heeft mij stellig (naar ik voor stellig houd) willen verrassen; I -heit, vr.: zekerheid; (van inkomsten:) vastheid. Oewis'se. o. (-n): (het) zekere, (het) wisse; das - für das Ungewisse hingeben: het wisse laten loopen voor het onwisse; um ein -s eins werden: het over een zeker iets (over een zekeren prijs) eens worden; sein -s haben: Zie 20 regels vroeger. Igewissen, v. dw.: Zie wissen. ICJewissen, o. (-s): geweten, consciëntie; ein reines ; haben: een zuiver geweten hebben; ein gutes - ist ein sanftes Buhekissen: (spr.) een ^oed geweten is een zacht oorkussen; mit gutem -: met een gerust geweten, in gemoede; auf mein -: op mijn geweten, in gemoede; ein weites -: een ruim geweten; ein zartes -: een nauwgezet geweten; sich ein - aus einer Sache (aus etwas) machen: eene gewetenszaak van iets maken; nach - handeln: volgens zijn geweten handelen; Einen wider sein - handeln machen: iemand tegen zijn geweten doen handelen; I -haft, bv. n. en bw.: nauwgezet van geweten; -haftigkeit, vr.: nauwgezetheid |
GEWISSENLOS.
GrEWüRZHAFT.
267
|
van geweten: -los, bv. n. en bw.: gewetenloos; -losigkéit, vr.: gewetenloosheid. Oewis sens, in Sam. I -angst, vr.: gewetens-angst; -biss, m.: gewetenskwelling , gewetens-wroeging, (fig.) zelfverwijt; -fall, m. (-frage, vr.): gewetenszaak; -freiheit, vr.: gewetensvrijheid, vrijheid van geweten; -furcht, vr.: 1) gewetensangst, 2) vrees van een slecht geweten; -gericht, o.: (fig.) rechtbank van het geweten; - heirath lt], vr.: huwelijk uit plichtbesef; -lehre, vr. (theo.) casuïstiek; -lehrer, m.: (theo.) casuist; -pfiicht7 vr.: gewetens-plicht; -prüfung, vr.: onderzoek in zijn eigen geweten; -punkt, m.: gewetenszaak, punt dat het geweten raakt; -rath [tl, m.: raadgever in gewetenszaken, (kkl.) biechtvader; -richter, m.: (rcht.) gezworene, lid van den jury; -rüge, vr.: gewetens-wroeging, knaging van het geweten ; -ruhe, vr.: gerustheid van geweten, gemoedsrust; -sacne, vr.: gewetenszaak; -schlaf, m.: sluimering van het geweten; -skrupel, m.: gewetensbezwaar, gemoedsbezwaar; -unruhe, vr.: onrust (ongerustheid) van geweten; -zwang, m.: gewetensdwang: -zweifel, m.: gewetensbezwaar, gemoedsbezwaar. jïewisjs licli. bw.: gewisselijk, zekerlijk, voorzeker, Oe wit'ter. o. (-s; mrv. -): onweder, onweer; (fig.) storm, wederwaardigheid; I -ableiter, m.: bliksem-afleider; -entla-dend, bv. n.: electriciteit-ontlastend; -fliege, vr.: (ins.) stormvlieg; -haft, bv, n.: naar onweer staande, onweer voorspellend; -himmel, m.: lucht die naar onweer staat, onweers-lucht; -luft, vr.: drukkende lucht (drukkende atmosfeer) die een onweer voorafgaat; -nacht, vr.: on-weers-nacht; -regen, m. (-schauer, in.): donderbui; -schaden, m.: door het onweder aangerichte schade; -schwanger, bv. n.: (tig.) van stormen zwanger gaande; -schwer, bv. n.: met onweer dreigend; -schwüle, vr,: zwoele (drukkende) lucht die een onweer voorafgaat; -stange, vr.: bliksem-afleider; -sturm, m.: van storm vergezeld gaand onweder; -vogel, m.: onweersvogel, stormvogel; -wind, m,: stormwind; -wolke, vr.: onweerswolk; -zucken, o.: (het) weerlichten. Gewit'zel, o. (-s): gezochte (flauwe) aardigheden (mrv.), jacht makerij op geestigheid; gewit zigt, bv. n.: (fam.) wijs geworden; gewitzf, bv. n.: geslepen, slim, (pop.) gewikst. grewob'en, v. dw.: geweven. [Zie wellen. Oewo'ge, o.: Golving; (ook:) gewiegd; (fig., de) golven. Igewo gen, v, dw.: gewogen. Zie wiegen en wagen, Igewo'gen, bv. n,: genegen: Einem -sein: iemand genegen zijn; I -heit, vr.: 1) genegenheid, 2) welwillendheid; haben Sie die -heit: heb de goedheid, wees zoo goed. gewoh'nen (sich), w. w.: zich er aan wennen, gewoon worden aan. Zie gewolmt. gewöli'nen, w. b.: wennen (- an,-zu: aan); gewöhnt sein an: gewend zijn aan (sich -, w. w.: zich wennen; ich habe mich daran gewöhnt: ik heb mij er aan gewend, ik heb mij aangewend). |
Oewohn'heit, vr.: gewoonte; (fig. en rcht.) gebruik; aus -: uit gewoonte; zur -werden: eene gewoonte worden; die - ha-ben (die - pflegen): de gewoonte hebben, gewoon zijn; aus der - kommen: 1) (van iets:) in onbruik geraken, 2) (van iem.:) uit zijn gewone doen geraken; die-wird zur andern Natur: (spr.) de gewoonte wordt eene tweede natuur. Oewohn'heits, in Sam. I -mensch, m.: iemand die zijne vaste gewoonten heeft, (fig. fam.) sleur-mensch; -recht, o.: algemeen erkend gebruik, usantie; -sünde, vr.: (theo.) zonde uit gewoonte; -vergnü-gen, o.: gewoon vermaak, gewone uitspanning, gewölin'licli, bv. n.: 1) gewoon; der -e Tisch (das -e Essen): de gewone kost, het gewone eten; zur -en Stunde: op het gewone uur; 2) gebruikelijk; die -en Ce-remonien : de gebruikelijke plechtigheden; 3) alledaagsch; ein -er Mensch; een alle-daagsch mensch; ein -er Privatmann: een eenvoudig particulier; I -, bw.: gewoonlijk; wie -: als gewoonlijk. gewöhnt', bv. n.: gewoon, gewend; -sein: gewoon (gewend) zijn; - werden: gewoon (gewend) worden; jung -, alt gethan: (spr.) jong gewend, oud gedaan. OewOli'nung. vr,: wenning (1. ge-wendmaking, 2. gewendwording). CjJewölbquot;, in Sam.: -bock, in.: boog-stelling (bij het bouwen van een over-wulfsel); -bogen, m.: welving, spanning, boog; -bruch, m.: (hik,) schedelbreuk; -fenster, o.: vallicht (raam boven eene deur, enz., raam in de hoogte); -kroner vr.: kruin der welving; -pfeiler, m.: pijler van een gewelf; -stein, m.: hoeksteen van een gewelf; -stütze, vr.: stut (schoor) van een gewelf; -zins, m.: winkelhuur. Oewtflue, o. (-s; mrv. -): gewelf, verwulfsel; (fig.) kelder; (kph.) winkel, magazijn (Zie €Jewölb); gewölbt', bv. n.: gewelfd; Gewölk', o. (-es, -s): 1) wolk, 2) wolken (mrv.); gewölk'ig, bv. n.: vol wolken: gewolkt', bv. n.: met wolken bedekt, (fig.) betrokken; Gewöl'le, o. (-s): (fig.) haar, (ook:) vederen (mrv.); gewon'-nen, v. dw.: Zie gewinnen; gewor'ben, v. dw.: Zie werben; gewor'den, v. dw.: Zie werden; gewor'fen, v. dw.: Zie wer-fen; gewor'ren, v. dw.: Zie wirren. Oewtihl', o. (-es, -s): 1) gewoel, 2) gewroet; gewun'den, bv. n.: gewonden, (fig.) geslingerd, gekronkeld (v. dw.: Zie winden); gewür'felt, bv. n.: geruit; Gewür'ge, o. (-s): 1) slachting, bloedbad, 2) gekoor, neiging tor braking, misselijkheid, 3) geschrok, gevreet, ingeprop; Gewürm', o. (-es, -s; mrv. -e): gewormte, (fig. fam.) gebroedsel, (ook:) gespuis. Crewtirz', o. (-es; mrv. -e): specerij; (fig.) geur-gevend bestanddeel, (ook:) geur-geving, kruiding, (ook:) geurigheid, gekruidheid; I -artig, bv. n.: 1) geurig, specerijachtig, 2) gekruid; -beutel, m.: zakje met geurige kruiden; -birne. vr.: geurige peer; -brühe, vr.: (kkk.) gekruide saus; -büchse, vr.: kruidendoos, specerijëndoos; -essig, m.: kruiden-azijn; -fleisch, o.: gekruid vleeschgerecht (b.v. ragout, hassjeer enz.); -gewölbe, o,: kruidenierswinkel; -gurke, vr.: (ingemaakt) agurkje; -haftr bv. n.: 1) geurig, specerijachtig, 2) ge- |
GEWüRZHAFTIGKEIT.
GIEBELZINNE.
|
kruid; -haftigrkeitj vr.: 1) geurigheid, 2) gre-kruidheid; -haltig:, bv. n.: Zie -haft; -handeL m.: 1) handel in specerijen, 2) handel in kruidenierswaren; -handier, m.: 1) handelaar in specerijën, 2) handelaar in kruidenierswaren, 3) kruidenier; -handlerin, vr.: kruidenierster, winkelierster in kruidenierswaren; -handlung, vr.: kruidenierswinkel; -insein, vr. mrv.: (adk.) Specerij-eilanden, Moluksche eilanden; -kammer, vr.: bewaarplaats van de specerijën en kruidenierswaren; -kram, m,: 1) kruidenierswinkel, 2) kruidenierswaren (mry.), 3) specerijën (mrv.); -kramer, m.: kruidenier; -kramerin, vr.: kruidenierster, winkelierster in kruidenierswaren; -ku-chen, m.: gekruide koek, peperkoek; -kümmel, m.: kummel; -lade, kruidendoos, specerijëndoos; -laden, m.; kruidenierswinkel; -inühle, vr.: specerij-molen; -na- felein, o. (-nelke, vr.): kruidnagel (-nel-enbaum, m.: pik.: nagelboom, kruidnagelboom; -nelkenöl. o.: nagel-olie, kruid-nagel-olie); -reich, bv. n.: 1) rijk 'aan specerijen, 2) zeer geurig; -sack, m. (-sack-chen, o.): zakje met geurige kruiden; -schachtel, vr.: kruidendoos, specerijëndoos; -staude, vr.: geurige plant; -stein, m.: {min.) mirre-steen; -strauch, m.: (pik.) nagelboom, kruidnagelboom; -waaren, vr. mrv.: specerijën; -wein, m.: gekruide wijn.elein, o. (-nelke, vr.): kruidnagel (-nel-enbaum, m.: pik.: nagelboom, kruidnagelboom; -nelkenöl. o.: nagel-olie, kruid-nagel-olie); -reich, bv. n.: 1) rijk 'aan specerijen, 2) zeer geurig; -sack, m. (-sack-chen, o.): zakje met geurige kruiden; -schachtel, vr.: kruidendoos, specerijëndoos; -staude, vr.: geurige plant; -stein, m.: {min.) mirre-steen; -strauch, m.: (pik.) nagelboom, kruidnagelboom; -waaren, vr. mrv.: specerijën; -wein, m.: gekruide wijn. gewiirzt', v. dw.: gekruid (Zie het w. b. wurzen}. gewusst', v. dw.: geweten (Zie het w. b. wissen. gezackt', bv. n.: getand; Gezah', o. (-es, -s): (mijnwerkers-) gereedschap lt;-kasten,m.: gereedschapskist); gezah'nelt lt;gezahnt'), bv. n.: getand, uitgetand, (fïg.) gekarteld; Gezank', o. (-es, -s): getwist, gekrakeel, geharrewar, gekijf; Gezap'pel, o, (-s): gespartel; Gezau'der, o. (-s): getalm, (fam.) geleuter. Oezech e, o. (-s): gezuip; gezehnt', bv. n.: getiendeeld, (fig.) gedecimeerd; Gre-zeit', vr.: (zeew.) getij, tij (Gezei'ten, vr. mrv.: kkl. getijden; Gezei'tenbuch, o.: kkl.: getij-boek); Gezelt', o. (-es, -s; mrv. -e): (dk,) tent, tentdak, (ontl.) afscheiding van het buitenste hersenvlies (- des Him-mels: hemeldak, hemelwelf, hemelboog); Oezer're, o. (-s): getrek, geruk en gepluK; Geze'ter, o.: geschreeuw; Gezeug', o. (-es, -s): Zie Oezüli. ' Oezie'fer, o.: 1) ^ongedierte, 2) insecten (mrv.); gezieg'e, bv. n.: (min.) zacht, hamerbaar, smeltbaar; Gezieh'e, o. (-s): getrek, geruk en gepluk; geziem'en, w. o. en onpers. h. (sich geziem'en, w. w.): betamen, passen, voegen, behooren (es ge-ziemt inm nicht: het past hem niet; es geziemt sich nicht: het past niet, het is niet betamelijk, het is niet voegzaam; wie es sich geziemt: zooals het betaamt, zooals het behoort); geziem'end (greziem'lich), bv. n.: betamelijk, behoorlijk; 'Gezier'e, o. (-s): gemaaktheid, ingebeeldheid; geziert', bv. n. en bw.: 1) opgesierd, opgetooid, 2) gemaakt, ingebeeld, 3) gezocht, gekunsteld (- thun: zich gemaakt aanstellen; gemaakt zijn, d. i. niet ongekunsteld zijn); Gezim'mer, o. (-s): getimmer, (het) timmeren, (ook:) timmerhout, houtwerk, (mnw.) bekleeding met hout; Gezische o. (-s): gesis; Gezisch'el, o. (-s): gefezik, gefluister; Gezit'ter, o. (-s): gesidder, gebeef, geril; gezo'gen, v. dw.: getrokken (Zie Ziehen); bv. n.: 1) getrokken, gegroefd (-e Büchse: geweer met getrokken loop, geweer met gegroefden loop), 2) bereid (-e Federkiele: bereide penneschachten, bereide schrijfpennen), 3) opgevoed (wohl -: wei-opgevoed); Gezücht', o. (-es,-s): gebroed; Gezüg'el, o. (-s): gespeel met de tong; Gezür'ne, o. (-s): boosmakerij, (het) boosworden |
Oezweig', o. (-es): takken (mrv.), (van herten:) gewei; gezweigt', bv. n.: getakt; gezweit', bv. n.: uit twee deelen samengesteld, tweeledig,(fig.)gepaard; gezwirnt', bv. n.: getweernd, getwijnd; Gezwit'scher, o. (-s): 1) gekweel, gekwinkeleer, 2) getjilp; gezwung'en, bv. n. en bw.: gedwongen (Zie zwingen). (Grhibelli'nen (of: Gibelli'nen), m. mrv.: (hist.) Gibellijnen; ghibelli'nisch (of: gi-belli'nisch) bv. n.: Gibellijnsch. Oicht, vr.: (gnk.) jicht, gewrichts-pijn, rheumatiek; (in smelt-ovens:) grondvlak, bodem, (ook:) ovengat, stortgat; - an den Füssen; voet-euvel, podagra, (fam., het) pootje; I -ader, vr.: (ontl.) heup-ader; -anfall, m.: aanval van jicht; -artig, bv. n.: jichtachtig; -beere, vr.: zwarte bes, zwarte aalbes (-beerstrauch, m.: zwarte-besseboom); -blume, vr.: sleutelbloempje; -bruch, m.: verlamming; -brüchig, bv. n.: 1)^ aan jicht lijdende, 2) aan verlamming lijdende; -brüchige, m. en vr.: 1) jichtlijder (jichtlijderes), 2) lijder (lijderes) aan verlamming ;-briichigkeit, vr.: 1) jichtlij-den, 2) verlamming; -essens, vr.: droppeltjes (mrv.); -fieber, o.: rheumatiscne koorts; -fiuss, m.: jichtzinking; -haus, o.: 1) ovenmond, 2) oven-vulling; -heilend, bv. n.: jichtdrijvend; -kolik, vr.: jichtko-liek; -körner, o. mrv.: peonie-zaad, (pop.) stinkrozen-zaad; -kranke, z. n.: (m.) jichtlijder, (vr.) jichtlijderes; -mass, o.: maat der kolen voor een hoog-oven; -materie, vr.: jichtstof; -mittel, o.: jichtmiddel; -morchel, vr.: (pik.) stinkende morille; -pflaster, o.: jichtpleister, diapalm; -rose, vr.: peonie-roos, (pop.) stinkroos; -rübe, vr.: (pik.) brionie; -schmerz, m.: jichtpijn; -schwamm, m.; (pik.) stinkende morille; -stoff, m.: jichtstof; -taifet, m.: jicht-taf, gezondheids-taf; -wasser, o.: lichtwater; -wurz, vr.: (pik.) jichtkruid, polei. gicht'erisch, bv. n.: jichtachtig, door jicht veroorzaakt, (fig.) krampachtig; gicht'ig, bv. n.: jichtig, aan jicht lijdende; gicht'isch, bv. u.: jichtachtig. €rieb'e, vr.: 1) draadwinder, haspel; 2) (wevers-)boom, Oteb'el, m. (-s; mrv, -): (bwk.) gevel, (fig.) top, (boven deuren;) kroonlijst, deurgevel, (vischsoort:) rivierbaars; I -dach, o.: geveldak, in eene gevelspits uitloopend dak; -feld, o.: driekant gevelvlak ot gevelfront; -fenster, o.: zolderraam;-förmig, bv. n.: gevelvormig;-haus,o.: huis meteen spits toeloopenden gevel; -loch, o.: zolderraam; -mauer, vr.: gevelmuur; -saule, vr.: gevelspits; -schoss, m.: verponding (belasting op gebouwde eigendommen); -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -seite, vr.: gevelfront; -spiess, ra. (-spitze, vr.): gevelspits; -wand, ra.: gevelmuur; -zinne. |
GILDEMEISTER.
GIEBELZim
269
|
vr.: geveltop, gevelspits; -zins, m,: Zie -schoss. gieb'sen, w. o. h.: (fam.) moeielijk ademhalen. Oiek, in Sam, I -baum, m.: (zeew.) giek, gijk; -segel (-baumsegel), o.: giek-zeil. Oien, vr.: (zeew.) gijn; jijn; 1 -affe, m.: lummel; -nsch, m.: tandvisch; -lau-i'er, m. (zeew.) gijntouw; -muschel, vr.: tandschelp. amp;ier, vr.: begeerigheid (Zie Begierde) ; 1 -falk, m.: giervalk; -schlag, m.: (zeew.) zwaaiing; -schwalbe, vr.: muurzwaluw; -ziegel, m.: geerende dakpan. gier'en, w. o. h.: 1) gieren, geeren, schuins-loop^n, (fig.) links en rechts zwaaien; lass das Schift' nicht -: (iron.) houd je roer recht!; 2) - auf: (fig.) azen op, vlammen op, vlassen op; - nach: be-geerig zijn naar, hunkeren naar. Oier'enziegel, m.: geerende dakpan. gier ig:, bv. n.: begeerig; | -keit, vr.: begeerigheid. ^iess, in Sam. 1 -bach, m.: stortbeek, van eene rots neerstortende beek, (fig.) waterval; -bad, o.: (gnkj stortbad; -bec-ken, o.: lampetkom; -blech, o. uitgegloeid plaat-ijzer, blik ; -bogen, m. (-buckel, m.): gietvorm; -erde, vr.:vormers-aarde,vermaarde (bij de metaalgieters); -erz, o.: brons, gegoten metaal; -fass, o: 1) gieter (voorwerp om te gieten) met eene kraan, 2) lampetkom; -fieber, o. metaalgieters-koorts; -flasche, vr.: (metaalgieters-) schroefstok; -form, vr.: gietvorm; -haus, o. (-hütte, vr.): gieterij, metaalgieterij; -kammer, vr.: gietkamer, gieterij; -kanne, vr.: 1) gietkan, gietpot, gieter, 2) lampetkan: -kelle, vr.: gietlepel; -kessel, m.: gietketel; -koptquot;, m.: (van gaatjes voorziene) kop der tuit van een gieter; -kunst, vr.: 1) metaalgietersvak, 2) lettergieters-vak; -loeh, o.: 1) gietgat, opening van den gietvorm, 2) giettrechter, y) fornuistrechter; -löli'el, m.: gietlepel; -meister, m.: baas (meesterknecht) in de gieterij; -mer-gel, m.: mergel voor de gieterij; -metall, o.: gegoten metaal; -mutter, vr.: gietvorm, matrijs; -ofen, m.: (metaalgieters-)fornuis; -opfer, o.: (hist.) plengoffer; -pfanne, vr.: gietpan; -rinne, vr.: 1) gootsteen, 2) zinkput; -röhre, vr.: 1) tuit van een gieter, 2) giettrechter: -sand, o.: vormzand, vor-merszand, zand voor (of van) gietvormen; -schaufel, vr.: (gieters-)schepper; -stein, ra.: l)poreus graniet,(metaalgieters-)steen, 2) gootsteen; -tafel, vr.: spiegelgieters-tafel; -tiegel, ra.: gietkroes, smeltkroes; -tisch, m.: Zie -tafel; -trichter, m.: gietgat; -vogel, m.: (vog.) draainek; -waaren, vr. mrv.: gegotene waren; -werk, o.: 1) gietwerk, 2) gegoten werk; -zange, vr.: metaalsmelters-tang, metaalgieters-tang; -zapten, m.: gegotene spil. gies'sen, w. b. onr. (goss; gegos sen): gieten (i. a. b.); w. onpers. onr. h.: es griesst: (fam.) het regent dat het giet; Gies'ser, m. (-s; mrv. -): gieter, (inz.) metaalgieter (-lohn, o.: gietloon); Giesse-rei', vr,: gieterij; Gies'sung, vr.: gieting, (het) gieten. Crie'tau, o. (-es; mrv. -e); Zie Oeitau. |
I€rift, vr. (slechts als laatste lid in samengestelde woorden): gift, geschenk. lOift, o. (-es; mrv. -e): gif, vergif; (fig.) venijn, (ook:) vergif; (gnk.) smetstof; - und Galle speien: (spr.) vuur en vlam spuwen; I -abtreibend, bv. n.: gifwerend; -apfel, m.: (pik.) manzanil-appel (-apfel-baum, m.: manzanillo, manzanilboom); -arzenei, vr.: 1) tegengif, 2, vergif (als geneesmiddel); -bars (-barsch), m.: giftige zee-baars; -baum, m.: (pik.) gifboom^ -becher, m.: gifbeker; -beere, vr.: vergiftige bes; -bissen, m.: 1) vergiftige beet, 2) gifbrok (vergittig lok-aas): -blase, vr. (-blaschen, o.): gifblaasje; -blut, o.: vergiftigd bloed; -bohne, vr.: gifboon (eene vergiftige slingerplant); -börs, m.: giftige zee-baars; -erz, o,: arsenieum-erts, vergifhoudend erts; -esche, vr.: (pik.) ver-nisboom ; -essig, m.: kruiden-azyn, smet-stofwerende azijn; -gewachs, o.: vergiftig gewas, vergiftige plant; -naltig, bv. n.: vergif-bevattend, vergiftig; -hauch, m.: vergiftige adem, verpestende adem; -heil, o.: (pik.) antora-wortel (dienstig tegen vergiftige slange-beten); -hirschling, m.: (pik.) roode paddenstoel; -hund, m.: zeevarken; -hütte, vr.: gebouw waar arsenicum gesublimeerd wordt; -kraut, o.: (pik.) monnikskap, wolfswortel, aconiet; -latwer-ge, vr.: tegengif; -lehre, vr.: vergiften-leer; -los; bv. n.: niet-vergiftig; -losigkeit, vr.: bevnjdheid van gifdeelen; -mehl, o.: rattenkruit; -mischen, o.: (het) gifmengen; -mischer, ra.: gifmenger; -mischerin, vr.: gifmengster; -mischerei', vr.: gifmengerij ; -mittel, o.: Zie -arzenei; -pfeil, m.: vergiftigde pijl; -pfianze, vr.: vergiftige plant; -pflaster, o.: vergifwerende (smet-stofwerende) pleister; -pille, vr.: 1) als tegengif dienende pil, 2) vergif-pil (als geneesmiddel), 3) vergiftige pil; -pilz, m.: vergiftige paddenstoel; -pulver, o.: 1) als tegengif dienend poeder, 2) vergif-poeder (als geneesmiddel), 3) (fam.) poedertje (om iemand te vergeven); -regen, m.: honigdauw; -reich, bv. n.: veel vergif bevattend; -roche, m.: (visch:) vergiftige rog, pijlstaart, stekelrog; -schlange, vr.: vergiftige slang; -schwamm, m.: vergiftige paddenstoel, wolfsveest; -staude, vr.: vergiftige struik; -stein, m.: 1) bezoar, 2) tegengif; -suppe, vr.: vergiftigde soep; -trank, m.: 1) vergiftige drank, 2) vergiftigde drank; -tropten, m.: vergifdroppel, (fig.) gifdroppel; -voll, bv. n.: vol vergif, (fig.) vol venijn; -wasser, o.: 1) vergiftig water, 2) vergiftigd water; -wende, vr. (-wurzel, vr.): (igt;lk.) schelkruid; -zalm, m.: giftige (fig.: venijnige) tand. giftig, bv. n.: vergiftig; (fig.) venijnig ; (ook:) aanstekelijk, besmettelijk; I -keit, vr.: vergiftigheid; (fig.) venijnigheid; (ook:) aanstekelijkheid, besmettelijkheid. (*igant', ra. (-en; mrv. -en): (fab.) reus; gigantisch, bv. n.: reusachtig. Oilb blnme, vr.: (pik.) yerverswouw; Gil'be, vr.: gele oker; gil'big, bv. n.: okerachtig, geel; Gilb'kraut, o.: (pik.) ververswouw. . Gil de, vr.: gilde, gild; I -brief, m,: gildebrief, reglement van een gilde; -haus, o.: gildehuis; -meister, m.: 1) gildemeester, |
GILLING.
270
|
•overman van een grilde, 2) baas die lid is van een gilde. fail'ling, vr.: Czeew.), wulf; (quot;vaneen zeil:) gier, greer, uitgilling:; I -hölzer, o. mrv. (-kniee, o. mrv,): wulfnouten. sriltst, gilt: Zie gelten. Qimf, m. (-es; mrv. -e): Zie Oimpf. Cwim'pel, m. (-s; mrv. -): (vogr.) blöed-vink; (ng.) stoffel, lummel, lomperd, ezel. onnoozele hals; Gimpelei', vr.: onnoozel-heid; gim'pelhaft, bv.n.: onnoozel, stoffel-achtig. Oimpf, m. (-es; mrv. -e): lus. ging: Zie gehen. Oin'gang, m. (-es,-s): gingang (zekere stof). Crin'seng, m. (-es, -s): (pik.) ginseng. Qinst, m. (-es) of Oin'ster, m. (-s): (pik.) bremstruik, brem. fwip'fel, m. (-s; mrv. -): top; (fig.) toppunt ; I -bruch, m.: barst (inz.: vries-barst) in den top; rförmig, bv. n.: (pik.) spits toeloopend; -reich, bv. n.: rijk aan toppen (pieken, spitsen); -standig, bv. n.: (pik.) spits^ toeloopend. gipTelig, bv. n.: 1) met vele toppen ; 2.) s^its toeloopend. Oips, m. (-es; mrv. -e): gips (mrv.: gips-soorten), pleister; I -abdruck, m. (-abguss; m.); figuur van gips, afbeeldsel in gips; -anwurf, in.: pleistering, (eene) laag pleister; -arbeit; m.: pleisterwerk, stukadoorswerk; -arbeiter, m.: gipswerker, stukadoor; -artig, bv. n.: gipsachtig, pleisterachtig; -bild, o.: pleisterbeeld, afbeeldsel in gips; -brei,m.:pleisterdeeg; -brenner, m.: gipsbrander; -brennerei', vr.: gipsbranderij; -büste, vr.: borstbeeld in gips; -deeke, vr.: (eene) laag gips, (fig.) gestukadoord plafond: -drüse, vr.: ge-cristalliseerd gips; -erde, vr.: gips-aarde ; -fass, o.: gipsvat; -figur, vr.: figuur van gips, afbeeldsel in gips, gipsbeeldje (-hgurenhandler, m.: koopman in gips-beeldjes, fam.: beeldjeskoop); -form, m.: vorm van gips; -gebirge, o.: gipsgebergte; -giesser, m.: gipsgieter, gipswerker; -grube, vr,: gipsgroeve, gipskuil; -guhr, vr.: gips-aarde ;-haltig, bv. n.: gipshoudend; -kalk, m.: gipskalk, pleisterkalk; -kelle, vr.: stukadoors-troffel; -kopf, m.: kop Cborst-u-ij van^iPsgt; -malerei', vr.: (het) fresco-scmlderen; -marmer, m.: (van gips vervaardigd) kunstmarmer ; -pulver, o.: gemalen gips; -mergel, m.: gipsmergel; -mortel, in.: pleisterkalk; -mühle, vr.: gipsmolen; -müller, m.: gipsmaler; -ofen, m.: gipsoven; -sache, vr.: voorwerp van gips; -sand, m.: gipszand; -schaufel, vr.: gipsschop; -sinter, m.: (min.) gipsachtige ar ops te en; -spath [tl, m.: gipsspaath ; -stem, m.: gipssteen ; -überzug, m.: (eene) dek-laag gips, (eene) laag pleister; -waa-ren, vr. mrv.: voorwerpen van gips; -wand, m.: gepleisterde muur, met gips bekleede muur. Igip^en, w. b.: pleisteren, met eene laag gips bekleeden, (inz.) plafonnee-ren. ^ Igip'sen (gip'sern), bv. n.: gipsen, van gips, van pleister. Ciiip'ser, m, (-s; mrv.-): gipsgieter ; gipswerker; stukadoor. |
Giraffe, vr.: (drk.) giraffe, kameel-pardel; Giran'del, vr. (Girando'le, vr.) girandola (1. vuurpijlen-bundel; 2..kroon-kandelaar); Girant', m. (-en; mrv. -en) (kph.) endossant; Giraf, m. (-en; mrv.-en) (kph.) geëndosseerde, wisselnemer; Gir gel, m. (-s; mrv. -): Zie Oergel; giri'ren [ie], w. b.: (kph.) endosseeren; Gi ro, o, (-s; mrv. Gi'ri): (kph.) endossement (sein -geben: endosseeren); I -bank, vr.: giro-bank); Girondis'ten, m. mrv.: (hist.) Girondijnen; gir'ren, w. o. h.: kirren, koeren. Ois, o.: (muz) g-mol; Gischt, enz.: Zie ORscht, enz.; gis'sen, w. o. h. en w. b.: gissen, (zeew.) het bestek opmaken; Gis'sung, vr.: gissing, (zeew,) bestek. Git'ter, o. (-s; mrv. -): tralie; tralie-\yerk; (fi^r.) hekje, hek; (ook:) rooster; (in 't biljartspel:) beest; I -artig, bv. n.: getralied; -bett, o.: ijzeren ledikant; -blech, o.: hek van gevlochten ijzer-draad; -c'aor, o.: (in kerken:) door een hek afgesloten koor; -erker, m.: balkon; -fenster, o.: 1) raam met traliewerk er voor, 2) zonneblind, jaloezie; -förmig, bv. n.: getralied; -loge, vr.: (tnl.) getraliede loge; -schrank, m,: kast met getraliede deur of deuren; -stange, vr.: staaf (spijl, bout) voor of van traliewerk ; -stuhl, m.: met een hek afge-slotene (kerk-)bank; -thor, o.: hek, poorthek; -thüre, vr.: deur met traliewerk; -weise, bv. n.: 1) getralied, 2) bij wijze van hek; -werk, o.: 1) traliewerk, 2) hekwerk; -zaun, m.: hek-omheining, hek. Oit'terchen, o. (-s; mrv. -): hekje. giftericht (git'terig), bv. n.: getralied. git'tern, w. b.: traliën, met tralies maken; 2) met een hek afsluiten; 3) (van stoffen:) gestreept of geruit maken. Olacis', o. (-): (vest.) glacis; Gla-dia'tor, m. (-; mrv. -to'ren): (hist.) gladiator, worstelstrijder, worstelaar; Glahrke, vr,: (visch:) zee-bot, schar. Olanz, m. (-es): glans, (fig.) luister; (van parelen:) water; (min.) glimmer; I -auge, o.: (ins.) schoenlapper, pracht-vlinder; -band, o.: geglansd lint; -bank, vr.: (hoedenmakers-) glans-tafel; -be-raubt, bv. n.: van glans beroofd; -blatt, o.: spiegelfoelie; -blattchen, o.: blinkend loovertje ; -bürste, vr.: oppoetsborstel, op-poets-sdiuier; -dinte, vr.: gegomde inkt, glans-inkt; -eisenerz, o.: ijzerglans; -erz, o.: loodglans; -erhellt, bv. n.: schitterend; -farbe, vr.: vernisverf, vernis, (fig.) schitterende kleur; -firniss fnis], m.: glansver-nis; -geber, m.: (tech.) glanzer; -gold, o.: bladgoud, (fig.) klatergoud; -gras, o.: (pik.) kanarie-gras; -hammer, m.: glanshamer; -handschuh, m.: glacé-handscnoen ; -kafer, m.: (ins.) glimtor, (ook:) glimworm; -kantille, vr.: gebruineerd kan-tielje-werk; -kohle, vr.: (min.) steenkool, glimmende steenkool; -korduan, m.: geglansd marokijn(-leder); -leder, o.: glimmend leder, glimmend leer; -lein-wand. vr.: geglansd (gegomd) linnen; -los, bv. n.: glansloos, dof, (fig.) niet-uit-blinkend, bescheiden; -losigkeit, vr.: glansloosheid, dofheid, (fig.) bescheidenheid, nederigheid; -marmor, m.: glanzig |
GLASQÜARTZ.
GLANZMASSE.
271
|
marmer; -masse, vr.: schitterende glans, (fie.) schitterende luister; -meer, o.: (dk.) licntzee; -papier, o.: gesatineerd papier; -pappe, vr.: glanzig karton; -periode, vr.: schitterend tijdvak; -presse, vr.: glans-pers; -reich, ov. n.: glansrijk, (fig.) luisterrijk; -roth |tl, o.: Engelsch rood; -russ m.: kaarssnuitsel, lampe-zwart7 blinkend roet; -schetter, m.: stijf linnen; gewast linnen; -seite, vr.: glanzige zijde, -spath lt], m.: (min.) mica, glimmer; -taf-fet, m.: geglansde taf; -umflossen (-um-woben), bv. n.: (fig.) schitterend; -voll, bv. n.: glansrijk, (fig.) luisterrijk; -wichse, vr.: glimmend smeer; -wurm, m.: 1) zeerups. 2) glimworm. Olamp;nz. in Sam. I -hammer, m.: glanshamer; -spath lt], m.: (min.) mica, glimmer; -stahl, m. (-zahn, m.): polijststaal, bruineerstaal. glRn zen, w. o. h.: blinken, schitteren; es ist nicht alles Gold, was glanzt: (spr.) het is alles geen goud, wat blinKt; w. b.: glanzen, glanzig (geglansd) maken. glün'zend, bv. n.: schitterend, blinkend; -e Herkunft: zeer aanzienlijke afkomst. Olün'zer, m. (-s; mrv. -): glanzer. Sliin zig. bv. n.; glanzig, blinkend. Ola'ris (Gla'rus), o. (-): (adk., het Zwitsersche kanton) Glarus; glar'ner, bv. n.: uit (van) Glarus; Glar'ner, m. (-s; mrv. -): Zwitser uit het kanton Glarus ; Gtlar -nerin, vr.: Zwitsersche uit het kanton Glarus; glar'nisch, bv. n.: uit (van) Glarus. |
Olas, o. (-es; mrv. Gla'ser): glas; gern ins - gucken: (fam.) gaarne in het glaasje kijken, van een slokje houden; ein ge-strichen volles -: een boordevol glas; mit den Glasern anstossen: (met de glazen) klinken; I -abdruck, m.: afdruk op glas; -achat, m.: glas-agaat; -ahnlich, bv. n.: glasachtig; -ahnlicnkeit, vr.: glasachtigheid; -amiant, m.: glas-amiant;-apfel, m.: appel die knapt als glas. (fig.) glazen knop; -arbeit, vr.: 1) glaswerk, 2) vensterruiten (mrv.), spiegelramen (mrv.); -artig, bv. n.: 1) glasachtig, 2) verglaasd; -artigkeit, vr.: j) glasachtigheid, 2) verglaasdheid;-asche, vr.: glasschuim, glaszout, glasgal, alkali; -auge, o.: (hik.) glazen oog, kunst-oog, (vea.) glazig oog, dof staand oog, (fig.) paard met glazige oogen; -augig, bv. n.: (vea.) met glazige oogen; -bereitung, vr.: glas-vervaardiging; -birne, vr.: ijspeer (eene knappende winterpeer), (fig.) peervormige glazen knop;-blase, vr.: glasblaasje; das -blasen, o.: het glasblazen; -blaser, m.: glasblazer (-blasereisen, o.: glasblazers-pijp); -boden, m.: 1) glasen vloer, 2) voet van een drinkglas; -bürste, vr.: glazen-borstel, rattestaart (om lampeglazen, fiesschen, enz., schoon te maken);-deckel, m.: glazen deksel; -diamant, m.: valsche (nagemaakte) diamant; -egel, ra.: doorschijnende bloedzuiger; -elektricitat', vr.: positieve electriciteit; -erde, vr.: glasaarde, glazuur-aarde; -erz, o.: 1) glasachtig zilver-erts, 2) zwavelverbinding met gedegen zilver; -fabrik, vr.: glasfabriek; -faden, m.: glasdraad; -farbe, vr.: glas-kleur, glasgroen; -farbig, bv.n.: glasgroen; -fenster, o.: 1) glazen-raam, raam met glasruiten, 2) (aan rijtuigen:) portierraam, 3) (tnb.) broeikas-raam (-fenster [mrv.] einsetzen in: ruiten zetten in); -feuchtig-keit, vr.: (ontl.) kristallijn vocht van het oog; -flasche, vr.: 1) flesch, 2) flacon: -fluidum, o.: glasachtige vloeistof; -fluss , m.: vloeibaar glas, glas-smeltsel; -form, m.: glasvorm; -törmig, bv. n.: glasvormig; -fritte, vr.: glasspijs; -galle, vr,: 1) glasgal, glasblaasje, 2) glasschuim, glaszout, alkali, 3) rond lichtraampje; -gemalde, o.: schilderij op glas; -gemenge, o.: Zie -fritte; -geschirr, o.: glaswerk; -glocke, vr.: glazen stolp; -granate, vr.: valsche (nagemaakte) granaat; -gritf, m.: (glasblazers-) roerstok; -grün, bv. n.: glasgroeif; -hafen, m.: glasblazers-smeltkroes, glas-spijskroes; -hammer, m.: glazenmakershamer; -handel, m.: glashandel, handel in glaswerk (einen -handel führen: in glas of in glaswerk doen); -handier, m.: glas-kooper, handelaar in glas of in glaswerk; -handlerin, vr.: handelaarster in glas of in glaswerk; -hart, bv. n.: zoo hard (d. i. zoo _ broos) als glas; -haus, o.: (tnb.) oranjerie, wintertuin; -haut, vr. (-hautchen. o.): (ontl.) het kristallijn vocht bevattend oogvlies; -heil, bv. n.: zoo helder als glas, kristalhelder; -honig, m.: witte honig; -hütte, vr.: glasblazerij; -igel, m.: doorschijnende bloedzuiger; -kalk, m.: Zie -asche; -kasten, m.: 1) glazen kast, kast met glazen deuren, 2) kast voor glaswerk, 3) (tnb.) broeikas; -kirsche, vr.: (pik,) knapkers; -kitt, m.: 1) glaslijm, 2) stopverf; -kopf, m.: (min.) bloedsteen; -koralle, vr.: glaskoraal (kleine -korallen: kraaltjes van glas); -korb, m. (-körbchen, o.): 1) glazen mandCje), mand (mandje) van glas, 2) mand (mandje) voor glazen (of: voor glaswerk); -körper, m.: (ontl.) kristallijn vocht van het oog; -kram, m.: 1) glaswinkel, 2) Zie -lianclel; -kramer, m.: 1) winkelier in glaswerk, 2) Zie -handler; -kraut, o.: (pik.) muurkruid, glaskruid: -kugel, vr.: glazen bol, bol van glas; -laden, m.: glaswinkel; -lampe, vr.: lampion, illumineerglas; -laterne. vr.: 1) glazen lantaarn (b. v. in een portaal), lantaarn (geheel) van glas, 2) lantaarn met glazen; -lava, vr.: glasachtige lava; -leuchte, vr.: Zie -laterne; -linse, vr.: lens (van een telescoop); das - machen, o.: het glasblazen; -macner, m.: glasblazer (-macherkunst, vr.: glasblazerskunst, glasblazersvak); das - malen, o.: het schilderen op glas;-maler, m.: glasschilder, schilder op glas;-malerei', vr.: 1) (het) schilderen op glas, 2) schilderwerk op glas;-mann,m.: Zie-handler; -masse, vr. (-materie, vr.):^ glasspijs, frit; -mehl, o.: fijngestampt (fijngemalen) glas; -meister, m.: 1) eigenaar eener glasblazerij, 2) baas (meesterknecht, opzichter) in eene glasblazerij, bestuurder (directeur) van eene glasblazerij; -nuth [t], vr.: glassponning (voor de ruiten in een raam); -ofen, m.: glasoven, glasblazers-oven; -papier, o.: geglansd (gesatineerd) papier; -paste. vr.: gekleurd glas; -pech, o.: steenpek, harde pek; -perle, vr.: valsche (nagemaakte) parel (kleine -perlen: glazen kraaltjes; schwarze -perle: zwarte koraal); -platte, vr.: platte schijf van glas, (fig.) spiegel; -porzellan, o.: doorschijnend porselein; -quartz, m. : |
GLASRAHMEN.
272
GLaTTHORN.
|
glasachtig kwarts; -rahmen, m. (-rahm m.): vensterra am, glazen-raam ; -raumer, m.: Zie -bürste; -raute, vr.: ruit, glasruit; -rinde, vr.: glazuur; -ring, m.: glazen ring, ring van glas; -röhre, vr.: glazen buis, glazen pijp(je); -salz, o.: Zie -asclie; -sand? o.; 1) glasachtig zand, 2) zandtiin gruis van glas, 3) zand voor de glasblazerij; -satz, m.: glasspijs, frit; -schaum, m.: Zie -galle no. 2; -scneibe, vr.: ruit, glasruit (-scheiben einsetzen in: ruiten zetten in); -scherbe, vr.: glasscherf; -schlange, vr. (-schleiche, vr.): (drk.) blindslang, glasslang; das -schleifen, o.: het glasslij pen, het spiegelglas-slijpen; -schleifer, m.: glasslijper, spiegelglasslijper; -schmalz, h. (-schmelz, m.): glas-zout, glasgal, alkali, (pik.) glaskruid, muur-kruid; -schmelzer, m.: glassmelter ; -schmutz, m.: Zie -asche; das -schnei-den, o.: 1) het glassnijden, 2) het glasslij-pen; -Schneider, m.: 1) glassnijder, 2) glasslijper, spiegelglas-slijper; -schörl, m.: (min.) bijlsteen, axiniet; -schrank, m.: 1) glazen kast, kast met glazen deuren, 2) kast voor glaswerk; -schriinkchen, o.: 1) glazen kastje, 2) kastje voor glaswerk ; -schürer, m.: stoker in eene glasblazerij; -schweiss, m.: glasschuim; -seife, vr.: (min.) bruinsteen, mangaan; -spath [tl, m.: vloei-spaath ; -spiel, o.: (muz.) glas-harmonica; das -spinnen, o.: het glassjnnnen; -spinner, m.: glasspinner; -stein, m.: (min.) axiniet, (fig.) valsche (nagemaakte) diamant; -stempel, m.: merk (stempelmerk) eener glasblazerij; -stiefel, m.: glasbedekking (glazen bovenstuk) op eene pers-pomp ; -stock, m.: glazen bijenkorf; -tafel, vr.: 1) platte schijf van glas, 2) glasruit; -theil (tj, m.: glazen gedeelte (van iets: dat gedeelte, dat uit glas bestaat) ; -thrane, vr.: glas-traan, spring-glaasje; -thüre, vr.: glazen-deur, deur met glazen ; -tiegel, m. (-topf, m.): glasblazerssmeltkroes; -trager, m.: glaskooper;-trop-fen, m.: Zie -thrane; -vergolder, ra.: vergulder op glas; -vergoldung, vr.: vergulding op glas; -verschlag, m.: Zie -wand; -versicnerung, vr.: verzekering te^en schade door het breken van glasruiten ; -waare, vr.: glaswaren (mrv.), glaswerk; -wand, m.: glazen middelschot, middelschot van glas; -werk, o.: glaswerk; -wurz, vr.: (pik.) glas-kruid, muurkruid; -zahren, vr. mrv.: glastranen, springglaasjes; -zange, vr.: glasblazers-tang; -zeolith. ra.: (min.) glasachtige bruinsteen; -zucker, m.: kandij, klontjes-suiker, klontjes (mrv.). OlHs chen, o. (-s; mrv. -); glaasje. Ola'ser, m. (-s; mrv. -): glazenmaker; I -arbeit, v.: glazenmakers-werk;-blei, o.: glazenmakers-lood, lood der (of: voor) glasruiten; -diamant, m.: glazenmakersdiamant ; -geselle, m : glazenmakersknecht; -gewerk, o.: Zie -zimft; -handwerk, o.: glazenmakers-ambacht; -junge, m.: glazenmakers-jongen, glazenmakers-leerling; -kitt, m.: stopverf; -meister, ra.: glazenmakers-baas; -zunft, vr.: glazenmakers-gilde. Olü ser, o. mrv.: glazen (inz.: drinkglazen); I -klang, m.: (het) klinken van (de) glazen; -racke, vr,: glazenrek, rek (of: plank) om glazen op te zetten; -spü-ler, m.: 1) glazenspoeler, 2) spoelbekken voor (de) drinkglazen. |
€rla'serin, vr, (mrv. -nen): 1) glazenmakers-vrouw ; 2) vrouw (juffrouw) van de glazenmakerij. glasern, bv. n.: glazen, van glas; gla'sicht, bv. n.: 1) glasachtig, 2) glazig; gla'sig, bv. n.: 1) glas bevattende, (fig.) met vele glasruiten, 2) glazen, van glas; glasi'ren lie|, w. b.: Zielasi'ren lie|, w. b.: Zie glasuren; las'se, vr.: gesponnen goud of zilver, met gouddraad (of: met zilverdraad) doorwerkte zijde; Glasur', vr.: glazuur, (op banketbakkers-waar:) glaceersel (-erde, vr.: glazuur-aarde, glas-aarde; -wasser, o.: glazuur-water); glasu'ren, w. b.: verglazen, het glazuur geven aan, (bij banketbakkers:) glaceeren. OlSt sclier, ra.: Zie €rletsclier, glatt. bv. n. en bw.: glad (i. a. b.); -e Oberflacne; gladde oppervlakte; -er Stotf j-er Zeug): gladde stof; -e Haut: glad (zacht) vel; -es Kinn: gladde (niet ruige of harige) kin; -er quot;Weg: gladde (glibberige) weg; -er Mauer: gladde (naakte, kale) muur; -e Zunge: gladde (welbespraakte, overredende) tong; -e quot;VVorte: gladde (glad-ingangvindendë, vleiende, lieve, zoete) woorden (Einem -e Worte geben: iemand zoete woordjes toespreken, lief tegen iemand spreken); ein -es Mad-chen: 1) een glad (oolijk, geslepen, berekend, overredend) meisje, 2) een lief (net, aardig) meisje; einen Hut - bürsten: eenen hoed gladborstelen; - streichen: gladstrijken; - raachen: gladmaken; - ho-eln: gladschaven; - wegschneiden: glad wegsnijden; - vergessen: glad (geheel en al) vergeten; - abschlagen : gladweg afslaan, gladweg weigeren; - heraussagen: glad (rond, zonder omwegen) er mede voor den dag komen; - anliegen (- sitzen): ^lad (zonder plooien) zitten (b.v. een kleedmg-stuk): I -hartig, bv.n.: baardeloos; -blatte-rig, bv. n.: glad van blad; -büchse, vr.: geweer met een gladden (niet getrokken) looj); -bütte, vr.: (viseh:) heilbot; -eis, o,: 1) ijzel, 2) (fig.) glad ijs, glibberig ijs (Einen auf's -eis führen: fig.: iemand op glad ijs brengen); -eisen, w. onpers. h.: ijzelen (es -eiset: het ijzelt);-feile, vr.: zoetvijl; -haarig, bv. n.: 1) met glad naar, met haar zonder krul, 2) met gladgekamd haar, (iron.) met recntvaardig haar; -hai, ra.: (visch:) gladde haai; -heit, vr.: gladheid (i, a. b.); -hobel, ra.: zoetschaaf; -horn, ra.: (pik.) Indische gladhoutboora, (schelp:) gladde kinkhoorn; -kopf, ra.: (visch:) gladkop; -köpfig, bv. n.: niet gladgekamd haar; -randig, bv. n.: glad van rand; -roche, ra. (-rai, ra.): (visch:) gladde rog; -rücken, ra.: (ins. en visch:) gladrug; -saaraig [-saraigl, bv. n.: glad van zaadkorrel; das -schleifen, o.: het gladslijpen; -schleifer, m.: gladslijper; -sohle, vr.: (visch:) tong; -walze, vr.: plet-rol; -weg, bw.: gladweg, rondweg, zonder omwegen; -züngig, bv. n.: glad van tong, welbespraakt; -züngigkeit, vr.: gladheid van tong, welbespraaktheid.ladstrijken; - raachen: gladmaken; - ho-eln: gladschaven; - wegschneiden: glad wegsnijden; - vergessen: glad (geheel en al) vergeten; - abschlagen : gladweg afslaan, gladweg weigeren; - heraussagen: glad (rond, zonder omwegen) er mede voor den dag komen; - anliegen (- sitzen): ^lad (zonder plooien) zitten (b.v. een kleedmg-stuk): I -hartig, bv.n.: baardeloos; -blatte-rig, bv. n.: glad van blad; -büchse, vr.: geweer met een gladden (niet getrokken) looj); -bütte, vr.: (viseh:) heilbot; -eis, o,: 1) ijzel, 2) (fig.) glad ijs, glibberig ijs (Einen auf's -eis führen: fig.: iemand op glad ijs brengen); -eisen, w. onpers. h.: ijzelen (es -eiset: het ijzelt);-feile, vr.: zoetvijl; -haarig, bv. n.: 1) met glad naar, met haar zonder krul, 2) met gladgekamd haar, (iron.) met recntvaardig haar; -hai, ra.: (visch:) gladde haai; -heit, vr.: gladheid (i, a. b.); -hobel, ra.: zoetschaaf; -horn, ra.: (pik.) Indische gladhoutboora, (schelp:) gladde kinkhoorn; -kopf, ra.: (visch:) gladkop; -köpfig, bv. n.: niet gladgekamd haar; -randig, bv. n.: glad van rand; -roche, ra. (-rai, ra.): (visch:) gladde rog; -rücken, ra.: (ins. en visch:) gladrug; -saaraig [-saraigl, bv. n.: glad van zaadkorrel; das -schleifen, o.: het gladslijpen; -schleifer, m.: gladslijper; -sohle, vr.: (visch:) tong; -walze, vr.: plet-rol; -weg, bw.: gladweg, rondweg, zonder omwegen; -züngig, bv. n.: glad van tong, welbespraakt; -züngigkeit, vr.: gladheid van tong, welbespraaktheid. CrlRtt, in Sara. I -bein, o.: polijstbeen, gletbeen; -eisen, o.: glet-ijzer, strijk-ijzer, pers-ijzer; -holz, o.: polijsthout, glethout, (bij schoenmakers:) likhout; -hom, o.: |
GLaTTKAMMER.
|
g:lethoorntje, polijsthoorntje: -kammer, vr.: polijstkamer; -keule, vr. (-kolben, m.): giethout, piethout, pershout; -machine, vr.; 1) g-lansmachine, 2) werktuig om te polijsten; -mühle, vr.: 1) pletmolen, glet-molen, glansmolen, (bij papiermakers:) kalandermolen, 2) loodglidmolen; -platte, vr.: kalanderplaat; -presse,vr.: glans-pers, pietpers; -scheide, vr. (-schiene, vr.): (schoenmakers-)likhout;-stahl, o.: bruineer-staal, gietstaal, polijststaal; -stein, m.: steen om mee glad te maken (te polijsten, te glanzen, enz.); -tisch, m.: strijktafel, tafel om op te strijken; -zalm, m.: Zie -stein. Cwlat'te, vr. gladheid (i. a. b.); (min.) loodglid. jjlüt'ten, w. b.: gladmaken, polijsten, glanzen, bruineeren, politoeren, enz. Olamp;t'ter, m. (-s; mrv. -): 1) glanzer, polijster, gladmaker, bruineerder, poli-teerder, enz.; 2) werktuig om te gfliit-ten: Glat'terin, vr. (mrv. -nen): glans-ster; polijsster, gladmaakster, bruineerster, politoerster, enz. Cjrlsit'tigkeit, vr.: gladdigheid, gladheid. grlütt'lich. bv. n.: gladachtig, eenigs-ziris glad. Cwlatx'e. vr.: kale plek (op het hoofd), (ontl.) haarlooze plek tusschen de twee wenkbrauwen, (fig.) kaal hoofd (eine -bekommen: een kaal hoofd krijgen, kaal beginnen te worden); glatz'ig, bv. n.: kaal, haarloos; Grlatz'kopf, m.: kaal hoofd, (fig., persoon:) kaalkop; glatz'köpfig, bv. n.: kaal van hoofd. s;laii. bv. n.: 2) helder, klaar; 2) levendig, vlug; 3) scherpziend, oolijk; ! -augig, bv. n.: met levendige oogen;-kopf, m.: kaalkop. ^lauU. in Sam. I Zie de samenstellingen verder hieronder op hare plaats. Iiilan be, m. (-ns): geloof. Zie CjJlau-lgt;en. Kiilaiibeii. m. (-s): geloot' (i. a. b.), (kkl., een gedeelte der Mis:) Credo; (fig.) vertrouwen, (kph.) krediet; auf -: op krediet; allen - verloren haben: alle krediet verloren hebben; Treu und -: goede trouw; ohne Treu und - sein : niet te vertrouwen zijn; weder Treu noch - halten: zich om God noch gebod bekreunen ; einer Sache - schenken (- beimessen): geloof slaan (schenken, hechten) aan iets ; dazu gehort ein starker -: daar behoort een sterk geloof toe; - haben an: vertrouwen stellen in; den christlichen - annehmen : het christendom (het christelijk geloof, den christelijken godsdienst) aannemen; der apostolische -: het apostolische geloof, de apostolische geloofsleer; seinen - verlaug-nen: zijn geloof verloochenen; vom -abfallen: van zijn geloof (zijn godsdienst, zijne kerk) afvallig worden, zijn geloof verzaken ; ! -test, bv. n.: vast (palstaande) in het geloof; -los. bv. n.: zonder geloof, ongeloqvig;-losigkeit, yr.: ongeloof; -voll, bv. n.: inniglijk geloovig. Iglauben, w. o. h. en w. b.: grelooven (i. a. b.); Emem -: iemand grelooven; an eine Sache -: aan iets gelooven; einen Gott -: aan (jn) één God grelooven; an Gott, an Christum, an den heiligen Geist -: in God, in Christus, in den Heiligen Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
Geest gelooven; an Geister -: aan spoken gelooven; wer leicht glaubt, der wird leicht betrogen: (spr.) wie lichtgeloovig (wie te goed van vertrouwen) is, wordt licht bedrogen: steif und fest -: stokstijf gelooven; man glaubt ihm nicht mehr: men gelooft hem niet meer; das glaube ich nicht: dat geloof ik niet; ich glaube, dass____: ik geloof (ik denk, ik vermoed, ik vooronderstel) dat daran - mus sen : (fam.) er aan moeten gelooven (zich er aan moeten onderwerpen, zich er in moeten schikken). Cfflau'beiiH. in Sam. I -abfall, m. (-absage, vr.): afval van het geloof; -abtrünnige, m. en vr.: geloofsverzaker (vr.: geloofsverzaakster), afvallige, renegaat ; -abtrünnigkeit, vr.: Zie -abfall: -ahnlichkeit, vr.: gelijkheid (eenerlei-heid) van geloof; -anderung, vr.: verandering van geloof, overgang tot een ander geloof, (fam,, het) omkeeren van zijn rokje; -artikel, m,: geloofsartikel, artikel des geloofs; -bedrückung, vr.: verdrukking van het geloof; -befehl, bevel in geloofszaken; -bekenner, m.: belijder van een geloof; -bekcntniss [s|, o.: 1) geloofsbelijdenis, confessie, 2) (kkl.) Credo (das augsburgische -bekcntniss Isj: de Augsburgsche confessie; ein politisches -bekcntniss [s]: eene staatkundige geloofsbelijdenis); -beschirmer, m. (-beschützer, m.): beschermer (verdediger) van het geloof; -bote, in.: 1) apostel, 2) zendeling, missionaris; -bruder, m.: geloofsgenoot, broeder in den geloove; -buch, o.: boek des geloofs; -bund, m.: geloofsbond: -druck, in.: geloofsdwang; -duldung, vr.: toelating van een geloof, (tig.) verdraagzaamheid in zake van het geloof; -dünkel, m.: verhoovaardiging op zijn geloof; -eid, m.: geloofs-eed; -eiter, m.: geloofs-ijver; -eiferer, m.: ijveraar voor het geloof, (fig.) dweper; -entsagung, vr.: Zie -abfall; -feind, m.: vijand van het geloof; -fest, bv. n.: Zie sjlawl'O'l'cst; -flüchtling, m. en vr.: vluchteling (uitgewekene) om der geloofswille; -formel,vr.:geloofsformulier; -freiheit, vr.: geloofsvrijheid, (fig.) vrijheid van denken; -frucht, vr,: vrucht des geloofs: -gelehrsamkeit, vr.: dogmatieke godgeleerdheid; -genoss, m.: geloofsgenoot (abweichenae -genossen: kkl,: afgescheidenen); -gericht, o.: rechtbank voor geloofszaken (das spanische -gericht: de Spaansche Inquisitie, het Heilige Officie); -gesellschaft, vr.: godsdienstige vereeni-ging; -gleichgültigkeit, vr.: onverschilligheid in geloofszaken; -grund, m.: geloofsgrond; -handlung, vr.: auto-da-fe; -held, m.: geloofsheld, martelaar voor het geloof; -heuchler, m.: vroomheidshuichelaar, schijnvrome ; -irrthum [t], m.: godsdienstig dwaalbegrip; -kampt', m.: I) strijd voor het geloot, 2) inwendige geloofsstrijd; -krieg, m.: godsdienst-oorlog; -lehre, vr.: geloofsleer; -lehrer, m.: dogmaticus, onderwijzer in het leerstellige des geloofs; -lehrig, bv. n.: dogmatiek, dogmatisch, leerstellig; -lehrling, m. en vr.: catechisant; -los, bv. n.: Zie grlaubenlos; -Jo-sigkeit, vr.: Zie Olanbenlosigrkeit; -meinung, vr,: geloofsbegrip ; -menger, m.: ijveraar voor de ineensmelting van verschillende sekten; -mengerei', vr.: aanwen- 3 druk. 18 |
'4 GLE1CH.
|
ding: van pogingen om verschillende sekten ineen te doen smelten; -muth lt], m.: moed des geloofs, godsdienstige vastberadenheid; -neuerer, m.: invoerder van nieuwigheden in het geloof; -opfer, o,: slachtoffer van zijne (hare) godsdienstige overtuiging, martelaar (martelares) voor het geloof; -panier, o.: banier des geloofs; -partei, vr.: geloofs-partij, sekte; -pflicht, vr.: geloofs-plicht; -probe, vr.: oewijs van zijne (hare) godsdienstige overtuiging; -prüfung, onderzoek naar (toetsing van) de geloofs-overtuiging; -raserei, vr.: dolle dweepzucht; -punkt, m.: geloofspunt ; -regel, m.: geloofsregel; -reiniger, m.: zuiveraar van het geloof, hervormer; -reinigung, vr. : gelootshervorming, uitroeiing van bijgeloovige stellingen uit eene geloofsleer; -richter, m.: rechter in geloofszaken, inquisiteur; -sache, vr.: 1) geloofszaak, 2) geloofspunt;-satz, m.; leerstelling des geloofs, dogma, geloofsartikel; -schwarmer, m.: geestdrijver, dweper; -schwarmerei, vr.: geestdrijverij, dweperij, (fig.) dweepzucht; -skrupel, m.: gemoedsbezwaar; -streit, m.: 1) strijd voor het geloof, 2) strijd (twist) over geloofszaken; -streiter, m.: geloofsheld, kampioen voor het geloof; -streitigkeit, vr.: tegenstrijdigheid van sommige gcloofs-punten; -stück, o.: geloofs-punt, leerstuk des geloofs; -verbesserer, in.: Zie -reiniger; -verbesserung, vr.: Zie -reiniguiis:; -vereiniger, m.: Zie -meneer; -vereiiii-gung, vr.: Zie -mengerei; -verfassung, vr.: kerk-regeling; -verleugner, m.: verloochenaar van zijn geloof; -vertheidiger Lt|, m,: verdediger van (kampioen voor) het geloof; -vertheidigung [tl, vr.: verdediging van het geloof; -verwandte, m. en vr.: geloofsgenoot; -verwandtschaft, vr.: 1) eenerlei geloofs-overtuiging, 2) (het) behooren tot een en hetzelfde kerkgenootschap; -voll, bv. n.: inniglijk ge-loovig; -vorschrift, vr.: voorschrift des geloofs, geloofsregel; -werber, m.: proselietenmaker; -werberei, vr.: proselietenmakerij; -werth [t], bv. n.: geloofwaardig; -willig, bv. n.: bereidwillig om te gelooven, (fig.) goedgeloovig, lichtge-loovig; -wissenschaft, vr.: (het) leerstellige des geloofs, (fig.) godgeleerdheid, theologie; -wissenscnaftlicn, bv. n.: theologisch, godgeleerd; -wort, o.: vrome kernspreut; -wuth (tl, vr.: dolle dweepzucht; -wüthig Itl, bv. n.: dol dweepziek; -zeuge, m. en vr.: geloofsgetuige, martelaar (martelares) voor het geloof; -zunft, vr.: kerkelijke sekte, godsdienst-sekte; -zünftelei, vr.: sektegeest; -zünftler, m.: 1) aanhanger eener sekte, 2) scheurmaker; -zwang, m.: geloofsdwang; -zweifel, m.: 1) twijfel in geloofszaken, 2) twijfelzucht; -zweifler, m.: twijfelaar (in geloofszaken); -zwist, m.: twist over geloofszaken. Olau'bersalz, o. (-es; mrv. -e): Glauberzout. glaub haft, bv. n.: te gelooven, geloofbaar, geloofwaardig; Glaub'haftig-keit, vr.: geloofbaarheid, geloofwaardigheid. |
glHn'big, bv. n.: (theo.) geloovig; (fig.) lichtgeloovig; Glau'bige, m. (-n; mrv. -n) en vr.: geloovige (die Glau -bigen, mrv.: de geloovi§:en); Glau'biger, m. (-s; mrv. -): schuldeischer, crediteur; Glau'bigerin, vr. (mrv, -nen): schuld-eischeres, creditrice; glaub'lich, bv. n.: te gelooven, geloofbaar, (fig.) aannemelijk, waarschijnlijk; Glaub lichkeit, vr.: geloofbaarheid, (fig.) aannemelijkheid, waarschijnlijkheid; glaub'würdig, bv. n.: geloofwaardig; Glaub'würdigkeit, vr.: geloofwaardigheid. glaueh, bv. n.: groenachtig, zeegroen; (fig. fam.) proper, net; (mnw.): dood, geen metaal bevattende ; I -herd, m. (mnw.) van planken ineengeslagene spoelbak voor de ertswassching; (van vogels:) nestje. Crle'tle, vr.: zwad (afgemaaid koorn), zwade. Cwle'fe, vr.: speer, lans, piek; Gle'-fen, m. (-s; mrv. -): J) bende speerruiters (lansiers); Gle'fener (Gle'fenbürger, Gle'fenröiter), m. (-s; mrv. -): speerruiter. lOleieh, m. (-es; mrv. -e); (ontl. en pik.) geleding. Igleieh, bv. n.: 1) gelijk, zelfde, gelijkstaande; der -e Werth [tl: de gelijke waarde, het equivalent; -e Grossen: gelijke (met elkander gelijkstaande) grootheden; unter Leuten -en Standes: onder lieden van gelijken (denzelfden) stand; von -em Alter: van gelijken (denzelfden) leeftijd; auf -em Gewinn oder Verlustmit Einem handeln: samendoen met iemand half om half; Einem mit -er Münze be-zahlen: (fig.) iemand met gelijke munt betalen; ein -es Paar: een gelijk paar, een paar dat goed bij elkander past; -er quot;VVeise (-er Gestalt, -er Massen, auf -e Weise): gelijkerwijze, op gelijke wijze, eveneens; zu -er Zeit: te gelijker tijd op denzelfden tijd; 2) gelijk, recht, egaal, effen, glad; -es Ronr: egale rotting (zonder knobbels of geledingen), recht riet (niet kromgegroeid); ein -er Stengel: een rechte (egale) stengel; 3) (als z. n. gebezigd:) gelijk; - und - gesellt sich gern: (spr.) soort zoekt soort; -es mit -em ver-gelten: (fig.) met gelijke munt betalen; er ist meines -en: hij is mijns gelijke ; seines -en nicht haben: zijns gelijke niet hebben; ohne -en: zonder wedergade. Igleieli, bw.: 1) dadelijk, terstond, oogenblikkelijk, aanstonds, op het (zelfde) oogenblik; ich komme -: ik kom dadelijk; er wird - kommen: hij zal dadelijk komen; wir sind - fertig: wij zijn pp het oogenblik (aanstonds) klaar ; ietzt -: nu dadelijk; - anfangs: van het begin afaan dadelijk; - nach dein Em-pfange: dadelijk (terstond) na de ontvangst; es wird - drei Uhr sein (vier Uhr schlagen): het zal aanstonds drie uren zijn (vier uren slaan); auf dem Lande sieht - Alles ganz anders aus: buiten (ten platten lande, zoodra men buiten komt) ziet alles er geheel anders uit; 2) gelijk, in gelijke mate, even ; - auf spielen: ge-lijk-op spelen; - weit von einander ent-fernt: even ver van elkander af, op gelijken afstand van elkander; das ist - viel: (spr.) dat doet er niet toe, dat maakt geen verschil: es ist mir ganz -: het is mij volkomen hetzelfde, het is mij geheel onver- |
GLEICHHOCH.
GLEICH.
275
|
schilligr; 3) gelijk aan, als, evenals, iuist als; - einem Donnerschlagre traf ihn diese Nachricht: als een donderslag- trof hem deze tijding-; 4) even, juist, volkomen; - als: evenals, juist als; - als ob (- als wenn): juist alsof. Igleicli, bw. en bv. n. (in verband met een werkwoord:) gelijk; - achten : gelijk-achten, beschouwen als gelijk te staan; sich - bleiben: zich (-zeiven)gelijk blijven, (van uurwerken:) goed gaan, geregeld loopen, gelijkmatig loopen zonder haperen; - gelten: 1) evenveel waard zijn, in waarde gelijkstaan; 2) evenveel gelden: - halten: beschouwen als gelijk te staan, voor gelijk houden; - hammern: gelijkha-meren, de bulten en deuken er uithameren; - klopfen: gelijkkloppen, gelijkslaan, zóó kloppen of slaan dat alle oneffenheden verdwijnen ; - kommen [8]: evenaren; - laufen [31: gelijk-op loopen met, even hard (snel, veel, lang, enz.) loopen; ich kann dir nicht laufen: ik kan niet tegen u loopen, ik kan zoo goed niet loopen als gij; - lauten: in klank met elkander gelijkstaan, denzelfden klank hebben of van zich geven, (muz.) goed samenklinken, te zamen een welluidenden klank voortbrengen, (ook:) gelijk van toon (even hoog of laag gestemd) zijn, (fig.) gelijkluidend zijn, van gelijken inhoud zijn; -machen: gelijkmaken, alle ongelijkheid doen ophouden (4e nmv.: den Boden -machen: den grond gelijk (d. i. overal vlak en effen) maken; Be nmv.: der Erde -machen: met den grond gelijkmaken, zoo afbreken of slechten of uitroeien dat cr niets van boven den grond blijft staan); - richten: gelijk (naar één richtsnoer) richten; - schatzen: gelijkschatten, beschouwen als gelijk te staan; -schlagen: gelijkslaan (Zie -klopfen); - schneiden : gelijksnijden; - sehen [31: er juist uitzien als, gelijken op (Einem - sehen: op iemand gelijken); - sein [31: gelijk zijn aan, (fig.) gelijken op (einander - sein: aan elkander gelijk zijn, op elkander gelijken); - setzen: gelijkzetten, rechtzetten; - stellen: gelijkzetten, rechtzetten (sich Einem -: zich met iemand gelijkstellen); es Einem - thun: het iem. nadoen (het evengoed doen als dje iem.), iemand evenaren, met iem. wedijveren; - werden: gelijk worden (1. aan elkander gelijk worden, 2, vlak of plat of effen worden; Einem - werden: aan iemand gelijk worden). Igleich, bw, [3]: gelijk aan, gelijk met; der Erde -: met den grond (met den vloer) gelijk, gelijkvloers; dem Wasser -: met den waterspiegel gelijk, waterpas. Jgleich. vgw.: al, zelfs al; waren Sie - mein Vater: al waart gij mijn vader; ist er - nicht reich (of: wenn er - nicht reich ist), so ist er doch gross-müthig [t], al is hij niet rijk, hij is toch edelmoedig; sollte er auch - darüberböse werden: al wierd hij er boos om; ob er -(ook: qbgleich er) in Mexiko ist: al is hij in Mexico. |
Isleich, in Sam. I -abstandig (-ab-stenend), bv, n.: even ver van elkander af staande, evenwijdig; -abstandigkeit, vr.: evenwijdigheid; -achsig, bv. n.: gelijk van as, met gelijke assen; -ahn-lich, bv. n.: volkomen aan elkander gelijk; -almlichkeit, vr.: volkomene gelijkheid aan elkander ; -alterig, bv. n.: van gelijken leeftijd, even oud; -armig, bv. n.: gelijk van armen, met even lange (dikke, stevige, groote, breede, enz.) armen; -artig, bv. n.: gelijksoortig, eenerlei: -artigkeit, vr.: gelijksoortigheid, eenerlei-heid; -bedeutend, bv. n.: van gelijke beteekenis, (tik.) synoniem (-bedeutende AVorter: woorden van gelijke beteekenis, synoniemen); -bein, o.: (ontl.) gewrichtsbeen; -blatterig, bv. n.: gelijk van blad; -bleibend, bv. n,: bestendig (sich -bleibend: zich gelijkblijvend); -blumig, bv. n.: gelijk van bloem; -breit, bv. n.: even breed, van gelijke breedte (-breite Schultern: goed geëvenredigde schouders); -deutig, bv. n.: Zie -becleuteml; -deutigkeit, vr. gelijkheid van beteekenis; -eek, o.: figuur (lichaam) met gelijke hoeken; -eckig, bv, n.: met gelijke hoeken;-empfindend, bv. n.: sympathetisch; -empfindung, vr.: sym- Sathie; -entfernt, bv. n.: even ver verwij-erd; -er, in Sam.: Zie jfleiclier; -ewig, bv. n.: mede-eeuwig, gelijkelijk (evenzeer) eeuwig; -ewigkeit, vr.: mede-eeuwigheid, (het) even eeuwige; -falls, bw.: insgelijks, eveneens, evenzeer; -farbig, bv. n.: 1) gelijk van kleur, van dezelfde kleur, 2) effen van kleur; -farbigkeit, vr,: 1) gelijkheid van kleur, eenerlei kleur, 2) effenheid (eenheid) van kleur; -fausten, w. b.: gelijkstrijken, gladstrijken ; -flicssend, bv. v.: (tik.) gelijkvloeiend; -tormig, bv. n.: gelijkvormig, (fig.) eentonig; -förmigkeit, vr.: gelijkvormigheid, (fig.) eentonigheid; -fühlend, bv. n.: 1) met dezelfde gevoelens bezield, 2) voor dezelfde 'gewaarwordingen vatbaar: -füssler, m.: (drk.) dier met platte ongespletene hoeven.athie; -entfernt, bv. n.: even ver verwij-erd; -er, in Sam.: Zie jfleiclier; -ewig, bv. n.: mede-eeuwig, gelijkelijk (evenzeer) eeuwig; -ewigkeit, vr.: mede-eeuwigheid, (het) even eeuwige; -falls, bw.: insgelijks, eveneens, evenzeer; -farbig, bv. n.: 1) gelijk van kleur, van dezelfde kleur, 2) effen van kleur; -farbigkeit, vr,: 1) gelijkheid van kleur, eenerlei kleur, 2) effenheid (eenheid) van kleur; -fausten, w. b.: gelijkstrijken, gladstrijken ; -flicssend, bv. v.: (tik.) gelijkvloeiend; -tormig, bv. n.: gelijkvormig, (fig.) eentonig; -förmigkeit, vr.: gelijkvormigheid, (fig.) eentonigheid; -fühlend, bv. n.: 1) met dezelfde gevoelens bezield, 2) voor dezelfde 'gewaarwordingen vatbaar: -füssler, m.: (drk.) dier met platte ongespletene hoeven. igleich'ljreïirtet. bv. n.: gelijk (eenerlei) van aard; -gefiedert,bv.n.: met eenerlei vederen; gefiügelt, bv.n.: met eenerlei vleugels; -gefühl, o.: overeenstemming in gevoelens, sympathie; -geltend, bv. n.: tegen elkander opwegend, equivalent, (tik.) van gelijke beteekenis, synoniem; -gesinnt, bv. n.: 1) gelijkgezind, eens van zin; -ge-staltet, bv. n.: van eenerlei gedaante, eenerlei; -gestimmt, bv. n.: (muz.) even hoog gestemd, in denzelfden toon gestemd, (fig.) in eenerlei stemming, (ook:) gelijkgezind, eens van zin; -gewicht, 'o.: evenwicht, (zeew.) ballast, (schl.) gelijkmatige verdeeling (das -gewicht halten: in evenwicht blijven, tegen elkander opwegen; Einem das -gewicht halten: fig.: aan iem. het hoofd bieden, tegen iemand bestand of opgewassen zijn); -gewichts, in Sam. (-lehre, vr.: evenwichts-leer; -punkt, m.: middelpunt van zwaartekracht, zwaartepunt; -stange, vr.: balanseer-stok); -giltig, bv.n.: Zie -giiltiff; -gradig, bv. n.: gelijk van graden (-gradige Seekarten: platte zeekaarten); -gültig, bv. n.: 1) Zie -grel-tencl, 2) onverschillig (-gegen: voor); -gültigkeit. vr.: gelijke waarde, 2) onverschilligheid. Kwleicli'ilialtnns, vr.: gelijkstelling, gelijkschatting; -hammer, m.: plethamer; -heit, vr.: 1) gelijkheid, overeenkomst, gelijkenis, 2) gelijkheid, eenerleiheid, 3) gelijkheid, effenheid, vlakheid; -hoch. |
GLEICHJaHRIG.
276
GLEITEN.
|
bv. n.: even hoog:; -jahrigr, bv.n.: van gelijken leeftijd, van g-elijke jaren; -klangr, m.: gelijkluidendheid, (inuz.) harmonie; -klangig, bv. n. (-klingend, bv. n.): gelijkluidend;-kommend, bv. n.: g-elijkstaande; -landisch, bv. n.; uit hetzelfde land afkomstig; -lang-, bv. n.; even lang; -lang-zeitig, bv. n.: even lang durend; -lastig, bv. n.: (kpv.) in evenwicht bevracht; -lauf, m.: 1) evenwijdigheid, 2) gelijkmatige loop; -laufen, w. o. onr, s.: 1) evenwijdig (parallel) loopen, 2) regelmatig loopen; -laufend, bv. n. (-laufig, bv. n.): 1) evenwijdig, parallel, 2) gelijkloop end, regelmatig; -laufigkeit, vr.: 1) evenwijdigheid, 2) regelmatigheid; -laut, m.: eenheid van klank, (fig.) gelijkluidendheid, (ook:) gelijkluidend woord; -lautend, bv.n. (-lau-tig, bv.n.): gelijkluidend, (van afschriften:) eensluidend. lOleich'liiiaelier, m.: gelijkmaker; -machung, vr.: gelijkmaking; -mass, o. : 3) gelijkmatigheid, 2) juiste evenredigheid; -massig, bv.n.: 1) gelijkmatig, 2) evenredig, juist geëvenredigd; -massigkeit, vr.: 1) gelijkmatigheid, 2) juiste evenredigheid; -messer, m,: (str.) evenaar;-muth It], m.: 1) gelijkheid van humeur, 2) koelbloedigheid. bedaardheid; -müthig [tj, bv. n.: 1) gelijkmatig van humeur, 2) koelbloedig, bedaard; -müthigkeit |t|, vr.: Zie -inutli; -nacht, vr.: nacht-evening; -nacht-lich, bv. n.: nacht-evenings-; -namig, bv. n.: (wsk.) gelijknamig, (tik.) gelijkluidend, (fig.) denzelfden naam dragende; -namig-keit, vr.: (wsk.) gelijknamigheid, (tik.) gelijkluidendheid, (fig.) gelijkheid van naam; -niss, o. (-es; mrv. -e Inis; -ses; mrv -sel): 1) gelijkenis, 2) vergelijking (-nissrede, vr.: gelijkenis, parabel, zinnebeeldige voorstelling; -nissweise, bw.: 1. in gelijkenissen, met zinnebeelden, 2. vergelijkenderwijze; -nisswort, o.: figuurlijke uitdrukking); -paarig, bv. n.: gelijksoortig; -restig, bv. n.: evenveel (een even groot overschot) overlatende; -sam,bw : 1) alsof, even alsof, 2) evenals, zooals, als; -schalig, bv.n,: 1) met gelijke schelpen, 2) meteene schaal uit één stuk; -schatzung, vr.: ge-lijkschatting; -schenkelig, bv. n.: (wsk.) gelijkbeenig; -schwer, bv. n.: even zwaar, (fig.) even moeielijk; -seitig, bv.n.: gelijkzijdig, (fig.) wederzijdsch, wederkeerig; -seitigkeit, yr.: gelijkzijdigbeid, (fig.) we-derkeerigheid; -silbig, bv.n.: van evenveel lettergrepen; -sinn, in.: Deensgezindheid, eenstemmjgheid, 2) gelijkheid van (overeenstemming in) aard en neigingen en gevoelens. 3) gelijkmatigheid van humeur, 4) onverschilligheid, koelheid, bedaardheid, 5) gelijkheid van beteekenis; -sinnig, bv. n.: 1) eensgezind, eenstemmig, 2) gelijk-gezindj 3) gelijkmatig van humeur, 4) onverschillig, koel, bedaard, 5) van gelijke beteekenis; -sinnigkeit, vr.: Zie -Minn ; -stellung, vr.: 1) gelijkstelling, 2) vergelijking; -stimmig, bv.n.: (fig.)eenstemmig, eenparig, (muz.) harmonisch: -stimmig-keit, vr.: (fig.) eenstemmigheid, eenparigheid, (muz.) harmonie; -stimmung, vr.: (fig.) overeenstemming, eenstemmigheid, (muz, het) gelijkstemmen (van verscheidene instrumenten); -strich, m.: rechte streep, rechte lijn; -sylbig, bv. n.: Zie -silbigr; -theilend [tl, bv. n.: in gelijke deelen deelend; -theiler lt], m.: (rek.) dee-Ier die in het deeltal opgaat, (str.) evenaar, evennachts-lijn; -theilig Ui, bv. n.: in gelijke deelen afgedeeld, uit gelijke deelen bestaande; -theiligkeit [tl, vr.: gelijkheid der verschillende deelen. |
Igleich'lviel, bw.: 1) evenveel, 2) om het even, onverschillig, eenerlei; -vielfach, bv. n.: (wsk.) even vele malen; -wage,vr.: waterpas; -weit, bv. n.: 1) evenwijdig, op gelijken afstand geplaatst (bw.: even ver), 2) even uitgestrekt, even groot; -werth [tj, m.: equivalent; -wie, bw. envgw.: evenals; -winkelig, bv. n.: (wsk.) gelijkhoekig; -wirkend, bv. n.: 1) gelijkmatig werkend, 2) samenwerkend, (ook:) evenveel werking doende; -wohl, bw. en vgw.: toch, niettemin, niettegenstaande, evenwel, echter -zeitig, bv. n.: gelijktijdig; -zeitigkeit, vr.: gelijktijdigheid; -zeitler, m. (-s; mrv. -): tijdgenoot; -zu, bw.: 1) rechttoe, zonder omwegen, (fig.) zonder plichtplegingen. 2) terstond; -zweigig, bv. n,: (pik.) gelijk van takken, met even hooge takken. €rlei'che, vr.: 1) gelijkheid (i. a. b.), 2) rechtheid, effenheid, gladheid, 3) gelijkenis, overeenkomst, 4) geleding. iïloi'clien, w. b. reg.: gelijkmaken; eine Wage -: eene weegschaal in het juiste evenwicht brengen. I -, w. o. onr. h. (glich; geglich'en) [3]: gelijken op; Einem -: op iemand gelijken; das gleicht ihm: (fig.) dat is juist iets van hem (sich -, w. w.: 1. op elkander gelijken, 2. aan elkander gelijk zijn, eender zijn). Olei'elier, m. (-s; mrv. -): gelijkmaker; (str. en adk.) evenaar,evennachtslijn; I -gestalt (-massen, -weise), bw.: gelijkerwijze, eveneens, op dezelfde wijze. Olei'cliung:, vr.: gelijkmaking (i. a. b.); (fig.) gelijke verdeeling; (vest.) glacis; (str.) evening. Iwlei'diungM, in Sam. I -erde, vr.: aarde om op te hoogen; -lehre. vr. (-rech-nung, vr.): (rek.) stelkunde, algebra;-linie, yr.: (adk. en str.) evenaar, evennachtslijn. Cileis, o. (-es; mrv. -e): spoor, wagenspoor; I -weite, vr.: (op spoorwegen:) spoorwijdte, spoorbreedte. Zie tteleise. j^leisen, w. o. h.: in het spoor blijven, het spoor houden. Oleis'se, vr.: (pik.) scheerling, dolle kervel; (fig.) onkruid. {gleis'Nen, w. o. onr. h. (gliss; geglis -sen): 1) blinken, schitteren, vertoon ma-ken; von aassen -: een schoonen schijn hebben; 2) huichelen, veinzen; gleis'send, bv. n.: 1) blinkend, schitterend, 2) huichelend, veinzend, (fig.) gluiperig, (ook:) flikflooiend, fleemend, mooipratend; Gleiss -ner, m. i-s; mrv. -): 1) gluiper, veinzer, 2) huichelaar, schijnheilige, 3) fleemer, flikflooier, mooiprater: Gleissnerei', vr.: 1) gluiperigheid, veinzerij, 2) huichelarij, schijnheiligheid, 3) flikflooierij, mooipra-terij; Gleiss'nerin, vr. (mrv. -nen): huichelaarster, schijnheilige, 2) flikflooister, mooi-praatster; gleiss'nerisch, bv. n.: Zie bv.n.: grleissend. Oleit, in Sam. I -bahn, vr.: glij-baan, sullebaan; -ventil, o.: schuifklep. plei ten, w. o onr. «glitt; geglit'ten): 1) (met h.) glijden, sullen (op het ijs, op eene glij-baan, enz.); 2) (met s.) glijden, |
GLOCKENGELaUTE.
GLETSCHER.
GLüCKSBOTSCHAFT.
GLOCKENGERÜST.
278
|
der klokken; -gerüst, o.: klokkestoel; •ge-ton, o.: Zie -klang: ; -grewicht, o : gewicht aan eene klok; -griesser, m.: klokkengieter; -giesserei', vr.: klokkengieterij; -gut, o.: klokspijs (metaal voor klokken); -hammer, m.: klepel; -haus, o.: klokkestoel; -hut, m. (-kappe, vr.): klok-kenhelm; -klang, m.: 1) klank der klok, 2) klokkespel, 3) klokgelui, klokkengelui; -klöpfel (-klöppel), m.; klepel; -kolbe, vr.: klokkebalk; -lauter, m.: klokkenluider; -leiste, vr.: (bwk.) keel, holle lijst; -mann-chen, o.: klokkenmannetje; -mantel, m.: bekleeding van den vorm waarin eene klok gegoten moet worden; -mass, o.: maat voor de dikte, zwaarte, enz. eener te gieten klok; -metall, o.: Zie -gut; -pfetfer, m. (pik.) groote peper (in heele korrels), heele peper; -quast, m. (-quast-chen, q.): 1) schelkoord, belkoord, 2) kwast (kwastje) in den vorm van een klokje: -rand, m.: rand eener (der) klok; -riemen, m.: klokkereep, klokketouw; -ring, m.: (oog) waarin de klepel hangt, klepelring; -saum, m.: rand eener (der) klok; -schlag, m.: 1) klokslag, (het) slaan der klok, 2) dikte van den rand der klok; -schwamm, m.: (pik.) klokvormige paddenstoel; -schwengel, m.: 1) klepel, 2) klokkenzwen-gel (waaraan het klokketouw vastzit); -seil, o.: klokketouw; -speise, vr.: Zie -grut; -spiel, o,: klokkenspel; -spieier, m.: klokkenist; -strang, m.: klokketouw; -stube, vr. (-stuhl, m.): klokkestoel; -tau, o.: klokketouw; -taufe, vr.: (het) doopen van (naamgeven aan, wijden of inzegenen van) eene klok; -thier [tl, o.: klok-poliep; -thurm [tl, m.: klokketoren; -thürmchen [t], o.: klokketorentje; -ton, m.: klank eener klok, (fig.) gebombam; -treter, m.: klokkenluider; -weihe, vr.: Zie -taufe; -welle, vr. (-zapfen, m.): oor (ring) eener klok (waaraan zij hangt); -ziener, m.: 1) klokkenluider, 2) klokketouw; -zierrath [-zierat], m.: (bwk.) klokvormige versiering; -zug, m.: 1) klokketouw, 2) schelkoord, belkoord, 3) (het) klokluiden, 4) (het) schellen, (het) bellen, 5) klokkenspel-register (in orgels). Olock'enist, m. (-en; mrv. -en): klokkenist; Glöck'ner, m. (-s; mrv. -): 1) klokkenluider, 2) koster. srlomm: Zie grlimmen; Gloms, m. (-es): dikke melk. Crlo'rie, vr.: glorie; (fig.) glorie, aureool, stralenkrans; glorinziren [ie], w. o.: glorifiëeren; glor'reich (glor 'wür'dig), bv. n.: 1) roemrijk, 2) luisterrijk. Glossar' (Olossa'rium), o. (-s;mrv, Glossa'rien): glossarium; Glossa'tor, m. (-s; mrv. -to'ren): glossenschrijver, schrijver van ophelderende noten of commentaren; Glos'se, vr.: glosse (ook iron.) (Glossen machen über: glossen schrijven over, commentaren schrijven over; iron.: glossen maken, glosseeren, spottende of bedillende commentaren maken over; Glos'senmacher, m.: schrijver van glossen of commentaren, iron,: glossenmaker; Glos'senmach'erin, vr.: schrijfster van glossen of commentaren, iron.: glossen-maakster); Glossograph', m. (-en; mrv.-en): glossograaf; Glossographie', vr.: glosso-graphie; Glossologie', vr.: glossologie). |
Olotz, in Sam. I -auge, o.: (iron.) kalfs-oog, uitpuilend oog,' (fig.) iemand met kalfs-oogen; -iiugig, bv. n.: met kalfs-oogen. ölotz'e, vr.: Zie Olotzauge; glotz'en, w. o. h.: (fig.) groote oogen opzetten; Glotz'er, m. (-s; mrv. -) en Glotz'erin, vr. (mrv. -nen): 1) iemand met kalfsoogen, 2) iemand die groote oogen opzet. Cclu, o.: (het) klokken (van eene kip; ook bij het snel leeggieten van eene fiesch of bij het zwelgend drinken); - - machen: (van kippen:) klokken, (anders:) klok klok klok gaan. gluch'zen, w. o. h.: 1) klokken (als eene kip); 2) den hik hebben, hikken. Cwluek, o.: Zie Cwlu; I -henne, vr.: klokhen. Ciliick, o (-es, -s): geluk; (fig.) fortuin ; Einem - wünschen zu: iemand ge-lukwenschen met; zum -e: gelukkigerwijze, gelukkig; zu meinem grossen -e: tot mijn groot geluk, zeer gelukkig voor mij; auf gut -: op goed geluk, mis of raak, (pop.) luk of raak; - auf den Weg: goede reis, (fig. iron.) geluk op uwe schaatsen!; sein - versucnen: zijn geluk beproeven, de kans wagen; sein - machen: fortuin maken, (fig.) goeaaf spelen; sein gutes -: zijn gelukkig gesternte, zijne goede planeet, zijn bescherm-engel ;|ein Spielball des -es: 1) een gelukskind, 2) een speelbal van het lot; dem -e zu Hülfe komen: (fig. fam.) het geluk een handje helpen; das - lacht ihm: het geluk loopt hem mee; - hat Wechsel: (spr.) alle dagen hebben nog geene avonden; -kommt selten auf -: (spr.) de wind waait zelden lang uit den goeden hoek; je arger der Schalk, je grosser das -: (spr.) zonder geluk vaart niemand wel; in dieser Welt kommt alles auf - an: (spr.) alles hangt in de wereld van geluk af; er hat mehr - als Verstand: (spr.) hij heeft meer geluk dan wijsheid, (ook:) Hans komt door zijne domheid voort, (pop.) hij heeft stom veel geluk; wer das - hat, führt die Braut heim: (spr,) wie het geluk heeft, voert de bruid naar liuis; I -begabt, bv. n.: met geluk bedeeld, gelukkig; - bekrönt, bv. n.: met geluk bekroond, gelukkig; -haft, bv. n.: Zie {?liieklieh; -sal, m. (-es, -s): gelukzaligheid, hoogste geluk; -selig, bv. n.: gelukzalig, gelukkig; -seligkeit, vr.: gelukzaligheid, geluk; -wunsch, m.: gelukwensch, felicitatie (-wünschungsschreiben. o.: felicitatie-brief, brief van gelukwensching. Zie €rlücks. glnck'en, w, o. h.: klokken. fflück'en, w. o. s. en h.: gelukken; Alles glückt ihm, alles gelukt hem; es ist mir geglückt: het is mij gelukt. glück'lich, bv. n.: gelukkig; Einem eine -e Reise wünschen: iemand goede reis wenschen; etwas zur -en Stunde thun: iets doen juist op het goede oogen-blik; ein -es Gedachtniss [sj: een goed geheugen ; -erweise : gelukkigerwijze; eine -e Zahl: een gelukkig getal; sich -schatzen: zich gelukkig rekenen. Crlücks, in Sam. | -bahn, vr.: weg (pad) naar het geluk, gelukkige (voorspoedige) loopbaan; -ball, m.: 1) gelukskind, (fam.) gelukzak, 2) speelbal van het lot; -bote, m.: overbrenger van goede tijding; -botschaft, vr.: goede tijding, |
GENADEN-ORT.
GLüCKSBUDE.
279
|
(tig.) blijde boodschap; -bude, vr.: 1) loterijkantoor, 2) tombola; -budner, m.: 1) houder van een loterij-kantoor, loterij-man, 2) tom-bola-houder; -fall, m.: grelukkig: toeval, (tam.) g-elukje, buitenkansje, meevallertje; -göttin, vr.: (tam.) geluksgodin (Fortuna); -gut, o.: (fig.) rijkdom, wereldsch goed; -haten, m.; Zie -topf;-haube, vr.: (ontl. en vlk.) helm; -jager, m.: fortuinzoeker, gelukzoeker; -kind, o.: gelukskind, (fam.) gelukzak; -mannchen, o.: (pik.) alruin; -pilz, m.: (fig.) opkomeling, paddenstoel, parvenu; -rad, o.: I) rad van avontuur, 2) draaibord, (aan speelbanken:) roulette; -ritter, m.: gelukzoeker, fortuinzoeker; -ruthe [t], vr.: wichelroede; -sohn, m.; gelukskind; -spiel, o.: kansspel, hazardspel; -sprung, m.: 1) gelukkige sprong, 2) sprong op goed geluk; -stand, m.: geluksstaat, (tig.) welgesteldheid, voorspoed; -stern, m.: gelukkig gesternte, (tig. dk.) heilzon; -stoss,m.: (fam.) meevallertje, buitenkansje, (in 't biljartspel:) beest; -stunde, vr.: (fig.) gelukkig moment, gelukkig oogenblik; -topf, m.: urn des geluks (in den -topf greiten: de loterij-kans wagen, ook: een nommer trekken ; fig.: zich een onverwacht geluk ten deel zien vallen); -umstande, m. mrv.: gunstige omstandigheden; -walm, m.: denkbeeldig geluk; -wechsel, m.: wisseling der fortuin (m. mrv.: wederwaardigheden); -wende, vr.: ommekeer, (inz.) ongunstige wending; -wurf, m.: gelukkige worp: -zirkel, m.: Zie -rad no. 2; -zug, in.: (dam, schaak, domino:) gelukkige zet, (kaart:) gelukkige trek. ^luck sen, w. o. h.: 1) klokken (als eene kip); 2) den hik hebben, hikken. Crliili, in Sam. 1 -farbe, vr.: vuurroode kleur, (het) vuurrood; -feuer, m.: gloeiende kolen (mrv.), (fig.) vuurgloed;-hitze, vr.: gloeihitte; -kugel, vr.: gloeiende kogel; -masse, vr.: gloeiende massa;-ofen, m.: gloei-oven; -pfanne, vr.: vuurtest; -rost, m.: gloeiende rooster; -tasse, vr. (-tass-chen, o.): smeltkroes; -wachs, m.: vergul-ders-was; -wein, m.: warme wijn; -wind, m.: verzengende wind; -wurm, m. (-würm-chen, o.): glimworm. fwliili e, vr.: gloeihitte. w. b.: gloeien, gloeiend maken; (wijn:) warm maken; w. o. h.: gloeien; die Augen glühten ihm: zijne oogen gloeiden, (ng.) zijne oogen schoten vlammen; ihre quot;Wangen -: hare wangen gloeien (zijn zoo rood als vuur); er glüht für alles Grosse: (tig.) hij is vol vuur voor alles wat grootsch is; vor Zorn -: gloeien van toorn; vor Begierde - : branden van verlangen. g:lnli'eiid, bv. n. en bw.: gloeiend; -heiss sein: gloeiend heet zijn^ -er quot;NVein: warme wijn; -e Kohlen: gloeiende kolen (wie auf -en Kohlen sitzen: spr.: op gloeiende kolen zitten, verteerd worden door ongeduld). Crlüli'ung, vr.: gloeiing; (tig.) gloeihitte; (van wijn:) warmmaking. glu'pen, w. o. h.: gluipen, gluiperig kijken; glupsch (glup'isch), ov. n.: gluiperig,(fig.)Tomp, onbehouwen,(ook:') kolossaal. |
Cwluth [t], vr.: gloed; (ng.) vuur; I -asche, vr.: gloeiende asch, heete asch; -bliek, m.: (dk.) fonkelende blik, vlammend oog; -deckel, m.: vuurdoover, doofpotdeksel; -hauch, m.: verzengende adem; -meer, o.: vuurzee ; -messer, m.: hitte-graad-meier; -pfanne, vr.: komfoor, vuur-komfoor, vuurtest; -röthe IGlut'röte], vr.: roode gloed; -schaufel, vr.: haardschop, ovenschop; -stürze, vr.: Zie -decltel; -tod, m.: vuurdood, levende verbranding; -zange, vr.: haardtang, oventang; -voll, bv. n.: (fig.) vol vuur. Glycerin', o. (-s): (schk.) glycerine. gnab bern, w. o. h.: knabbelen. Gna'de, vr.: genade; (tig.) gunst; sich auf - und Ungnade ergeben: zich op genade of ongenade overgeven; die - Got-tes: de genade Gods; das Königthum [t] von Gottes -: het koningschap bij de gratie Gods; - für Recht gehen lassen: genade voor recht laten gaan; - erhalten: (geheele of gedeeltelijke) kwijtschelding van straf erlangen, gratie bekomen; bei Einem in - stehen: bij iemand in de gunst (fam.: in de gratie) staan; Einem um -bitten: iemand om genade smeeken; Einem um eine - bitten: iemand om eene gunst verzoeken; erzeigen Sie mir die -: wees zoo goed, wees zoo vriendelijk, heb de goedheid. Kiriia'den, vr. mrv.: (als titel:) Hoog- 5eborene; (ook wel:) Excellentie; Ew. -eborene; (ook wel:) Excellentie; Ew. - 3uer -): Uw Hooggeborene; Sr. - (Seiner -): Zijn Hooggeborene. I^na'den. w. o.: genadig zijn; gnade uns (euch) Gott: God zij ons (u) genadig. God beware ons (u)! iCniia den, in Sam. I -akte, vr. (-akt, m.): begenadiging, gratie; -belohnung, vr.: 1) onverplichte belooning, 2) armzalige belooning; -beruf, m.: (theo.) goddelijke roeping; -bewilligung, vr.: (kkl.) pauselijke vergunning, (fig.) uitstel; -bezeigung, vr.: gunstbetoon, (fig.) gunstbewijs, gunst; -bild, o.: wonderdadig beeld, beeld dat wonderen doet; -bliek, m.: genadige blik; -brief, m.: 1) gratie, kwijtschelding van straf, 2) octrooi, patent, brevet, 3) (mil.) aanstelling; -brod,o.: genadebrood, (theo.) hemelsche manna, (kkl.) eucharistie; -brunn, in.: (theo.) bron der Genade; -bund, m.: (theo.) verbond der Genade, (het) Nieuw Verbond; -eintiuss, m.: (theo.) invloed (werking) der goddelijke genade; -ertheilung [t], vr.: (theo.) verleening van de goddelijke genade, (fig.) Zie -bezei-guiig: -frist, vr.: Zie-bewilligung; -gabe, vr.: gratificatie, gift in geld, (theo.) gaaf der genade; -gehalt, m. (-geld, o.): pensioen; -geschenk, o.: Zie -gabe; -ge-such, o.: verzoek om begenadiging ot gratie ; -groschen, m.: 1) liefdegift, aalmoes, 2) gedenkpenning; -gut, o.: schenking, (tneo.) goddelijke zegen, geschenk van Gods genade; -handj m.: (theo.) Gods genadige Vaderhand; -jahr, o.:,jaar der genade, jaar des Heeren, (theo.) jubileüm, jubeljaar, (fig.) jaar van vrijstelling; -kasten, m.: (kkl.) kas der atlaatgelden; -kette, vr.: gouden keten als blijk van hooge gunst, eereketen; -kraft, vr.: (theo.)kracht der goddelijke genade; -kraut, o.: (pik.) godsgenade; -lenen, o.: (hist,) soonlijk gunstbewijs gegeven leen; -licht, o.: (tneo.) licht der Genade; -lohn, m.: genade-loon, vrijwillige gift; -mittel, o.: (theo.) genade-middel; -ort, m,: (kkl.) |
GNADENPFENNIG.
GOLDFEILIGT.
|
bedevaart-plaats; -pfennig, m.: Zie -sroschen; -platz, m.: (kkl.) bedevaartplaats; -quell, m.: bron van grenade; -reich, z. n. o.: (theo.) rijk der Genade ; bv. n.: rijk aan grenade; -ruf, m.: (theo.) grod-delijke roeping-; -sache, vr.: zaak van gunst, (tig.) zaak van willekeur; -siegel, o.: als gunst toegestaan zegel, (kkl.) zegel van de biecht; -sold, o.: pensioen; -söldner, m.: gepensioneerde; -spende,vr. (-spendung, vr.): uitdeeling van de ge-naae; -stand, m.: (theo.) staat van genade; -steuer, vr.: goedgunstige bijdrage, goedgunstige toelage, liefdegift; -stimme, vr.: stem der goddelijke genade;-stoss, m.: genade-stoot, genade-slag, (fam.) nekslag (Einem den -stoss geben: iemand den genadeslag, den nekslag geven); -strahl, m.: blik van welgevallen; -stuhl, m.: (bijb.) genade-stoel; - afel, vr.:(kkl.) Nachtmaalstafel, tafel des Heeren, (fig. fam.) vrijë tafel, (de) vrijë kost; -thron, m.: (theo.) genade-troon, troon der Genade; -tisch, m.: Zie -tafel; -verheissung, vr.: Gods belofte; -voll, bv. n.: vol genade; -wahl, in.: (theo.) voorbeschikking, praedestina-tie; -wappen, o.: als gunst verleend wapen; -werk, o.: (theo.) werk der genade, (fig.) liefdewerk; -wirkung, vr.: werking der goddelijke genade; -zeichen, o.: 1) tee-ken der genade, 2) gunstbewijs; -zeit, vr.: als gunst toegestane tijd, uitstel. gna'dig, bv. n. en bw.: 1) genadig; Gott sei uns -: God zij ons genadig; es - mit Einem machen: het genadig met iemand maken, iemand genadig behandelen; er ist - davon gekommen: hij is er genadig afgekomen; 2) (als titel:) genadig (NB. Het is echter beter bij titels in het Hollandsch een ander woord in plaats van „genadigquot; te bezigen, b. v.:) -er Herr (-ster Herr): hooggeëerde heer; -e Frau (-ste Frau): hooggeëerde mevrouw (of kortweg: mevrouw); aller -ster Herr und Fürst: geëerbiedigde vorst. gnü'diirlicli, bv. n. en bw.: genadig. Zie gnHcligr. Gnat'ze, vr: 1) schurft, huid-uitslag; 2) hoofdzeer, (gem.:) kleskop; gnat'zig, bv. n.: schurftig. OneiHS, m.: 1) Zie lt;wiiHtze; 2) (min.) gneis (eene soort van rotssteen); gneis -sicht, bv. n.: gneisachtig; gneis'sig, bv. n.: gneishoudend; Gneuss, m. Zie Oiieissi no. 2. Onom, m. (-en; mrv.-en): (fab.) gnoom, gnome, ^ kwel duiveltje, kwelgeest, aardmannetje; Gno'me, vr.: gedenkspreuk, kernspreuk, zedenspreuk; Gnoin'iker, m. (-s; mrv. -): schrijver van zedenspreuken, zedenmeester; gnom'isch, bv. n.: in spreuken vervat, (fig.) leerrijk; Gnomologie', vr.: spreekwoordenboek, spreukenboek; Gno'monik, vr.: zonnewijzerkunde; Gno -sticismus, m.: (kkl. - hist.) gnosticismus; Gno'stiker, m. (-s; mrv. -): godswijze,door openbaringen in de goddelijke geheimen ingewijde; gno'stisch, bv. n.: gnostiek, gnostisch. ftnn, m. (-es; mrv. -e): (drk.) gnoe-antilope, gnoe; gnug, enz.: Zie grenns: gnur'ren, w. o, h.: Zie knurren; Gnurr'hahn, m.: (visch:) knorhaan, zeehaan. |
fto'be, vr.: (visch:) grondel; Göckel-hahn, m.: haan, huishaan; Gö'deleisen, o. (-s): 1) gewasschen ijzererts, 2) gesmeed en gestempeld ijzer; gohr: Zie sRliren; Golan der, m. (-s; mrv. -): (vog.) ijsvogel, koningsvisscher. IGrold, o. (-es): goud; geschlagenes -: bladgoud; gezogenes - : gouddraad; weis-ses -: platina; etwas mit - aufwagen, (fig.) een zeer hoogen prijs voor iets betalen; in - arbeiten: in net goud werken; in -bezahlen: met goudgeld betalen (d. i. niet met zilver of papier); er (das) ist nicht mit - zu bezahlen: hij (dat) is met geen goud te betalen, hij (dat) is onbetaalbaar; es ist nicht alles - was glanzt (was gleisst): (spr.) het is alles geen goud wat er blinkt; Morgenstunde hat - im Munde: (spr.) de morgenstond heeft goud in den mond: lOold. in Sam. I -ader, vr.: (mnw.) goud-ader, (ontl.) speen-ader, gulden ader. (fig.) aanbeien (mrv.); -adler, m.: (vog.) konings-arend; -ahnlich, bv. n.: aan goud gelijk, goudachtig; -ammer, m.: (vog.) geelvink; -amsel, vr.: (vog.) goudlijster; -anstrich, m.: verguldsel, (fig.) goudachtig verfje; -apfel, m.: 1) (goudgele) pippeling (eene appelsoort), 2) liefdes-appel, tomaat; -arbeit, vr.: goudsmids-werk; -arbeiter, m.: goudsmid ;-auflösung, vr.: goud-oplossing, goud-tinctuur; -auge, o.: (visch:) goudvisch, (vog.) bakelman, klapper-eend, kleine duik-eend. ICirold'lbacli, m.: beek die goudzand meevoert; -bad, o.: (schk.) goudbad; -barre, vr.: gouden staaf, (eene) staaf goud, (eene) baar goud; -barsch, in.: (visch:) rivierbaars; -bedeckt, bv. n.: met goud bedekt; -begierde, vr.: gouddorst; -berg, in.: (fig.) berg van goud, hoop (stapel) goud, (mnw.) berg waarin goud aanwezig is; -bergwerk, o.: (mnw.) goudmijn; -beutel, m.: goudbeurs, beurs met goudgeld; -blatt, o.: 1) bladgoud, 2) (een) blaadje bladgoud; -blattchen, o.: blaadje bladgoud; -blech, o.: 1) dun-geplet goud, 2) dun plaatje goud; -bliek, m.: goudglans; -blume. vr.: (pik.) goudsbloem, (fig.) goudgele bloem, (kv.) kunstbloem van goud; -bock, m. :(drk.) steenbok; -borde, vr.: goudgalon; -börs, m.: (visch:) rivierbaars; -börse, vr.: goudbeurs, beurs met goudgeld; -borste, vr.: goudglid; -borte, vr.: goudgalon; -brassen, in.: (visch:) goudvisch; -braun, bv. n.: kastanje-bruin; -brokat, m.: goudlaken; -bruch, m.: (min.) goudmijn; -buch-stabe, m.: (typ.) goudletter, vergulde letter; -butte, vr.: (visch:) schol. ICrold'ldiNtel, m.: (pik.) gele distel; -draht, m.: gouddraad (-drahtzieher, m.: gouddraadtrekker); -drossel, vr.: (vog.) goudlijster; -durchwirkt, bv. n.: met gouddraad doorvlochten; -durst, in.: gouddorst; -ecke, vr.: (visch:) gestreepte zee-barbeel; -eidechse, vr.: gele hagedis; -elixir, o.: goud-tinctuur; -erz, o.: goud-erts; -erzwurzel, vr.: (pik.) ipecacuanha. IGold'lfabrik, vr,: goudfabriek; -fa-den, m.: gouddraad; -falb, bv. n.: licht kastanjebruin; -farbe, vr.: 1) goudverf, 2) goudkleur, goudgeel; -farben (-farbig), bv. n.: goudgeel; -fasan, m.: (vog.) goudfazant; -feiligt, o.: goudvijlsel, stof- |
GOLDSCHRöTLING.
281
GOLDFINGER.
|
groud; -fingrer, m.: ringrvingcr; fink, in,: (vog.) goudvink; -firniss [nis], m.: goud-vernis; -fisch, m.: goudvisch; -fischer, m.: goudvisscher; -fischerei', vr.: goudvis-scherij; -fliege. vr.: (ins.) goudvlieg; -flimmer, m. (-flitter, in.): goudloovertje, (fig,) klatergoud; -fonre, vr. (-forelle, vr.): (visch:) zalmforel; -franse, vr.: gouden franje; -fuchs, m.: (i)aard:) Pgeelbruine vos, (geldstukje:) geeltje, geelvinkje, gouden centje; -fünrend, bv. n.: goud met zich voerend; -fuss, m.: (vog.) geelpoot, Hudsonsbaai-sperwer. I4iJold'igaiitt. m.: (mnw.) goud-ader; -gefass, o.: gouden schaal (beker, kom, kan, bord, en ieder ander inhoudsli-chaam); -gefleckt, bv. n.: goudgespik-keld; -geflügelt, bv. n.: met gouden vleugelen; -gehalt, m.: goudgehalte;-gehornt, bv. n.: met gouden horens ;-geier, m.: (vog.) gele gier, lammergier; -gelb, bv. n.: goudgeel ;-gelockt, bv. n.: met goudglanzig blonde lokken; -geschirr, o.: gouden vazen (mrv.), gouden tafelgoed (lepels, vorken, messen met gouden heften; Zie ook -gefiiss); -gewicht, o.: goudgewicht, Trooisch gewicht; -gewinn, m.: goudwinning, opbrengst der gouddelving in eene mijn; -gewirkt. bv.:met gouddraad doorvlochten; -gier, vr.: gouddorst; -glanz, m.: goudglans; -glatte, vr.: goudglid; -gleich, bv. n.: aan goud gelijk, goudachtig; -glimmer, in.: (min.) gele glimmer-aarde, gele mica; -götze, m.: (fig.) mammon, (het) gouden kalf; -gras, o.: (pik.) geel lavendelgras; -graupchen, o.: goudkorreltje; -grube, vr.: (mnw. en fig.) goudmijn; -grün, bv. n.: geelachtig groen; -grund, m.: goudgrond;-gulden, m, (-gulden, m.): (mtw.) goudgulden. I^rold'lhaar, o.: goudglanzig blond haar, (pik.) venushaar, vrouwenhaar, goudhaar; -naarig, bv. n.: met goudglanzig blond haar; -hafer, m.: (pik.) gele haver; -hahnchen, o.: (pik.) gele veld-anemone, (vog.) gekuifd winterkoninkje, (ins.) goudhaantje, goudtor; -haltig, bv. n.: goudbevattend; -handel, m.: goudhandel, handel in goud; -harnisch, m.: harnas van goud, (ins.) gele stinktor; -haufen, m.: goudhoop, (een) hoop goud; -hund, m.: (iron.) geldhond, geldwolf. Kwolcl'lkafer, m.: (ins.) gele tor, (ook:) Spaansche vlieg: -kalk, m.: gecalcineerd goud; -karausche, vr.: (visch:) pos; -karpfen, m.: (visch:) goudkarper, Chineesche goudvisch; -kies, m.: goudhoudend kiezelzand, goudzand; -kind, o.: engel van een kind; -klumpen, m.: goudklomp, (een) klomp goud;-korn, o. (-körn-chen, o.): goudkorrel(tje);-kratze(-kratze), vr.: (goudsmids-)lavuur; -kraut, o.: (pik.) kruiswortel; -krone, vr.: gouden kroon, (mtw.) gouden kroon ;-kupfer, o.: (min.) spinsbek; -küste, vr.: (aak.) Goudkust, Kust van Guinea. Kirold'llaehs, m.: (visch:) goudkleurige zalm; -lack, m.: 1) goudlak, 2) goud-vernis, 3) (pik.) muurbloem, dubbele violier, (pop.) gele flet; -lahn, m.: geplet gouddraad (-lahnschlager, m.: gouddraadpletter, goudpletter); -land, o.: goudland; -lasur, vr.: (min.) lazuursteen; -lauter, bv. n.: als goud zoo zuiver; -leder, o.: goudleder; -legirung [ie], vr.: goud-aliooiee-ring; -leim, in.: goudlijm; -leiste, vr.: vergulde lijst; -lilie, vr.: gele lelie; -locke, vr.: goudglanzig blonde haarlok; -lockig, bv. n.: met goudglanzig blonde lokken. |
iCwold'lmaclier, in.: goudmaker (-macherkunst, vr.: goudmakerskunst); -macherei', vr.: goudmakerij; -mann, m.: 1) goudman, geldman, 2) degelijk man, (een) man als goud; -mannchen, o.: engelachtig ventje, aardig ventje; -marder, m.: (drk.) gele marter; -markasit', m.: (min.) zink; -masse, vr.:goudmassa (l. hoeveelheid goud, 2. goudklomp); -maulwurf, m.: (drk.) gele mol; -maus, vr.: (drk.) zeemuis ; -meer, o.: (fig.) zee van goud; -merle, vr.: (vo§:.) goudlijster: -messer, o.: vergulders-mesje ; -milz, vr.: (pik.) gele steenbreke, gele sassafras; -mine, vr.: goudmijn; -mund, m.): Goudmond, Chry-sostomus; -münze, vr.: 1) gouden muntstuk. (een) stuk goudgeld, 2) gouden penning (gedenkpenning, legpenning); -niederschlag, m.: (schk.) precipitaat van goud; -onkel, m.: schatrijke oom; -oxyd, o.: (schk.) goud-oxyde. lOold'ipallast. m.: schitterend paleis; -pappe, vr.: verguld bordpapier; -papier, o.: 1) goudpapier, 2) papier met vergulde randen; -platte, vr. (-plattellen, o.): goudplaatje; das -platten, o.: het goudpletten; -platter, m.: g9udpletter; -pracipitat', o.: (schk.) precipitaat van goud; -pras (-praser, m.): (min.) chry-sopraas. lichtgroene agaat; -probe, vr.: 1) goudkeuring, goud-essaaieering, 2) goudkeur. keurmerk op goud; -pulver, o.: 1) stofgoud, 2) (schk.) projectie-poeder, goudpoeder, (fig.) goudzand, (ook:) onwaardeerbaar poeder; -quartz, m.: (min.) gouddeelen bevattend kwarts ; -quast, m. (-quaste. vr.) : gouden kwast; -rabe, m.: (vog.) (de gewone glimmende) zwarte raaf; -regen, m.: (in vuurwerk:) goudregen; -reich, bv. n.: rijk aan goud; -reif, m.: gouden ring; -reiher, m.: (vog.) gele reiger; -reinette, vr.: goud-renet (appel); -ring. m.: gouden ring;-rose, vr. (-röschen, o.): (pik.) goudsbloem; -roth Itl, bv. n.: goudglanzig rood; -ruthe [t], vr.: (pik.) goudroede, gulden roede. lOolfl'lNaal, m.: gouden zaal (met goudbehangsel, vergulde meubelen, enz.); -safran, m.: dondergoud, knalgoud; -salpeter, m.: goudsalpeter; -salz, o.: goud-zout; -sammler. m.: goudzoeker; -sand, m,: goudzand; -sauer, bv. n.: (schk.) goud-zuur (-saure Pottasche: goudzure potasch; -saures Salz: goudzuur zout); -saure, vr.: goudzuur; -schale, vr (-scnalchen, o.): goudschaaltje; -schaum, m.: goudschuim ; -scheider. m.: goudscheider; -scheidewasser, o.: (schk.) koningswater; -scheidung, vr.: goudscheiding; -schlacken, vr. mrv.: goudschuim; -schlag, m.:bladgoud (-schlag-ader, vr.: ontl.: gulden ader, speen-ader, hemorrhoïeden-ader); -schlager, m.: goudslager, (fig.) plethamer; -schleie, vr.: (visch:) geelachtige zeelt; -schmelzer, m.: goudsmelter, goudzuiveraar; -schmied, m.: goudsmid; -schmieds, in Sam.: goudsmids (b.v. -schmiedszeichen, o.: goudsmids-merk); -schnitt, m.: vergulde snede (van een ingebonden boek; mit -schnitt: verguld op snede); -schrötling, m.: (in de geldmunting:) gouden muntplaatje; |
GOLDSCHWANZ.
GOTHISCH.
|
-schwanz, m.: goudstaart; -seife, vr.: waschplaats voor het goudzand, goudwas-scherij; -sinter, m.: (min.) goudbevattende dropsteen; -sohn, m.: brave zoon; -söhn-chen, o,: engelachtig zoontje, (iron., een) presentje van een zoontje; -specht, m.: (vog.) gele specht; -spinner, m.: goudspinner; -stange, vr.: goudstaaf, (eene) staaf goud, (eene) baar goud; -staub, m.: stofgoud: -stein, m.: 1) goudsteen, chrysoliet, 2) goud bevattende steen, 3) toetssteen ; -sticker, m.: borduurwerker met gouddraad (-stickerkunst, vr.: kunst om met gouddraad te borduren); -stickerei', vr.: (het) borduren met gouddraad, (ook:) goudborduursel; -stickerin, vr.: borduurwerkster met gouddraad; -stoff, m.: 1) goudlaken, 2) klatergoud; -streichstein, m.: toetssteen; -streif, m. (-streifen, m.): 1) gouden streep, 2) vergulde streep ; -streifig, bv. n.: met gouden (of: met vergulde) strepen; -strich, m.: (visch:) goudbrasem, brasem met goudstrepen; -stück, o.: 1) goudstuk, (een) stuk goudgeld, 2) (een) stuk goud, (een) klomp goud, 3) gouden penning (gedenkpenning, legpenning, medaille), 4) goudfaken; -stufe, vr.: goud-erts; -sucher, m.: goudzoeker. lOold'italk, m.: gele talk;-teig, m.: schelpgoud; -tinktur, vr.: goud-tinctuur: -tochter, vr.: brave dochter; -töchter-chen, o.: lief dochtertje (ook iron.); -tresse, vr.: goudgalon; -troddel, m.: gouden kwast; -tropfen, m. mrv.: gouddroppels; -verbramt, bv. n.: met goud omzet; -vitriol, m.: (schk.) zwavelzuur goud; -waare, vr.: gemaakt goud, goud-smids-werk; -wage, vr.: goudschaaltje (jedes Wort auf die -wage le^en: fig.: ieder woord op een goudschaaltje wegen): -wasche, vr.: 1) goudwassching, 2) plaats voor de goudwassching; -wrascher, m.: goudwasscher; -wascherei', vr.: 1) goud-wasscherij, (het) goudwasschen, 2) plaats voor de goudwTassching; -wasser, o,: (likeur:) guldewater; -weide, vr.: (pik.) gele wilg; -weinstein, m.: wijnsteenzuur goud; -werk, o.: vergulders-werk; -wespe, vr.: (ins.) goudwesp; -wirker, m : wever van goudlaken, lakenwever met gouddraad; -wirkerei', vr.: 1) vervaardiging van goudlaken, 2) lakenfabriek waar goudlaken vervaardigd wordt; -wolf, m.: (drk.) jakhals; -wurm, m.: (ins.) stink-tor, (fig. fam.) duitendief, geldwolf; -wurz, vr.: (pik.) 1) schelkruid, gouwe, zwaluwwortel, 2) bloedlelie, Turksche lelie, 3) slaaplelie, affodil; -zain, m.: Zie -Ntangre; -zieher, m.: gouddraadtrekker. grolden, bv. n.: gouden, van goud; (fig.) kostelijk, heerlijk; eine -e Ühr: een gouden horloge; ein Buch mit -em Schnitt: een boek verguld oj) snede; die -e Hochzeit: de gouden bruiloft; Einem -e Berge versprechen : (spr.) aan iemand gouden bergen beloven; Einem -e Worte geben: zeer lief te^ren iemand spreken; er ist noch - gegen ihn: bij hem vergeleken is hij nog heilig; die -e Zahl: (tijdr.) het gulden getal; die -e Ader: (ontl.) de speen-ader (gulden ader, hemorrhoïeden-ader); -e Tage: (fig.) gouden da^en, gelukkige dagen ; das -e Zeitalter (die -e Zeit): de gouden eeuw (de goede tijd); der -e Kegel: (rek.) de gulden regel, de regel |
van drieën; ein -er Junge: een lieve jongen. Croldeswerth [t], m.: iets dat goud waard is. gol'dig, bv. n.: (dk.) Zie golden. Oolf, m. (-es, -s; mrv. -e): (adk.) golf; I -strom, m : golfstroom. Ciolk rabe, m.: (vog.) raaf, groote kraai. Ottl'le, vr.: poel, plas; (zeew.) jol. Cröl'se, vr.: (ins.) neef, mug. göl'Hen (göl zen), w. b.: Zie gelzen. «olt, göl'te: Zie geiten. Cvon'del, vr.: gondel; (onder aan een luchtbal;) schuitje; I-ahnlich, bv.n.(-artig^ bv. n.:) gondelachtig; -fahrer, m.: gondelman; -förmig, bv. n.: gondelvormig; -füh-rer, m.: gondelman; -führerlied, o.: gondelierslied, (muz.) barcarolle; -schiffer,m.: gondelman. Oondelier' (C^ondolier'), m. (-s; mrv. -e): gondelier, gondelman. Ooniome'ter, m. (-s; mrv, -): (wsk.) hoekmeter; Goniometrie', vr.: 1) hoekmeting, 2) hoekmeetkunst; ^oniome'trisch, bv. n.: hoekmeetkunstig. gön'nen, w. b.: 1) gunnen; 2) vergunnen, veroorloven; Gön'ner, m. (-s; mrv.-): begunstiger; Gön'nerin, vr. (mrv.-nen): begunstigster; Gön'nerschaft, vr.: 1) begunstiging, gunst, 2) begunstigers (mrv.). Cronyo ....: Zie Oonio..... Gö'pel, m. (-s): (wkt.) windas, hijsch-tuig; I -bahn, vr. (-herd, m.): loopplaats voor de paarden, die het hijschtui^r in beweging brengen; -hund, m.: tegenwicht aan het hijschtuig; -korb, m.: rol van het hijschtuig; -pferd, o.: paard dat den ketting van het hijschtuig trekt; -platz, m.; Zie -bahn; -seil, o.: touw van het hijschtuig; -spille, vr. (-spindel, vr.): spil van het hijschtuig. Oor'dingen, vr. mrv.: (zeew.) gordin-gen. gor'discli, bv. n.: Gordiaansch; der -e Knoten: de Gordiaansche knoop. Oö're, vr.: Zie Gühre en Olihrun^. Oör'gel, m.(-s): kleine George, Zjorsje, Jorisje; (fig. fam.) Joris Goedoloed, sul, stoffel. Cworgo'ne, vr.: (fab.) Gorgone; gorge'nenartig. bv. n. (gorgo nisch, bv. n,): gorgonenachtig. fiiorl. m. (-es, -s; mrv. -e): lus; I «spitzen, jt. mrv.: galon. Ooseh, vr.: (zeew.) Engelsche geus, seinvlag; I -stock, m.: vlaggestok. CiröNeh'e, vr.: Zie Oüseli. Ooseli'e, vr.: (gem.) moei, smoel, wafel, muil, bek. lt;jrO 'se, vr.: Goslar-bier (in Goslar gebrouwen bier). Oö'se, vr.: (visch:) voorn. Cwös'pe. vr.: Zie óüspe. Igoss: Zie giessen. lOoss, in Sam. -stein, m.: gootsteen. Oos'se, vr.: goot; riool; (in koorn-molens:) tremel. Oos'senstein, m.: (in keukens:)gootsteen; (bij straatmakers:) bodemsteen eener goot. Cjro'tlie „[t], m. (-n; mrv. -n): (hist.) Goth (mrv.: Gothen); Go'thin [t], vr. (mrv. -nen): Gothische; go'thisch [t], bv. n.: |
GOTTESGELD.
283
GOTHLAND.
|
Gothisch (-c Bauart: Gothische bouwstijl: -e Buchstabe: Gothische letter; die -e Sprache: de Gothische taal; das -e: het Gothisch); I Goth'land, o.: (adk.) Gothland (eene provincie van Zweden). IGrOtt, m. (-es; mrv. Göt'ter): God; -der Herr: God de Heer; von -undRechtswegen: met het volste recht, volgrens recht en billijkheid; ein Mann -es: een man Gods; etwas zu seinem - machen: een afgod van iets maken; den lieben - einen gruten Mann sein lassen: (spr.) Gods water over Gods akker laten loopen; da ist bei - keine Genade: (spr.) bij God is genade, maar daar niet; - grüss' Euch, Alter: dag oudste, hoe gaat het u?; - befohlen: het ga u goed, vaarwel, goeden dag (goeden avond); - sei mit Euch: God zij met u!; dass - sich erbarme: dat God zich erbarme!; das wolle - nicht (da sei - vor): dat verhoede God!: - bewahre (- behüte): God beware!: will's - (so - will): als God wil!; wollte - (- gebe): God gave (God geve)!: das gebe -: dat geve God!; um -eswillen: om Godswil; mit -es Willen (mit -es Beistand) : met Gods hulp; so wahr - lebt: zoo waar als God leeft; so wahr mir -helfe: zoo waarlijk helpe mij God! Zie mrv. iirötter. ICwOtt, in Sam. I -ahnlich, bv. n.: aan God gelijk, met God eenzelvig; -ahnlich-keit, vr.: gelijkheid aan God, eenzelvigheid met God; -begeistert, bv. n.: door Gods geest bezield, van Gods geest vervuld; -ergeben, bv. n.: in Gods wil berustend; -ergebenheit, vr.: berusting in Gods wil; -erzeugt, bv.n.: door God voortgebracht, (fab,) door een God geteeld; -fried, m. (-s): Godfried, Godfridus; -ge-fallig, bv. n.: Gode welgevallig; -gefallig-keit, vr.: welgevalligheid aan God; -gesandt, bv. n.: door God gezonden (der-gesandte: de door God gezondene, de Messias); -glaube, m.: deïsmus; -gliiubige, m.: deïst; -gleich, bv. n.: aan God gelijk; -hard, m. (-s): (mansnaam) Goderd, Godardus, (adk.) Sint-Gotthard;-neil, o.: (pik.) wonderkruid; -heit, vr.: godheid; -laugner, m.: godloochenaar; -Heb, m. (-s): (mansnaam:) Theo-philus; -lob, m. (-s): (mansnaam) Godlof; -los, bv. n.: goddeloos; -losigkeit, vr.: goddeloosheid; -mensch, m.: (theo.) God-mensch; -menschlieh, bv. n.: van den Godmensch; -selig, bv. n.: godzalig; -se-ligkeit, vr.: godzaligheid; -vergessen, bv. n.: godvergeten, goddeloos; -vergessen-heit, vr.: godvergetenheid, goddeloosheid; -verhasst, bv. n.: bij God gehaat; -ver-heissen, bv. n.: door God toegezegd; -verlassen, bv. n.: door God verlaten, door God losgelaten; -verliehen, bv. n.: door God verleend; -versöhner, m.: Verzoener van het menschdom met God, Heiland, Verlosser, Zaligmaker; -versöhnt, bv. n.: met God verzoend; -verworfen, bv. n.: door God verworpen ;-weise, m.: theosoof, geestenziener; -würdig, bv. n.: Gode waardig. |
C*öt'tei*, m, mrv.: (fab.) goden; die -dieser Erde: (fig.) de machtigen (de groeten) dezer aarde; Einen unter die - ver-setzen: (fam.) iemand onder de goden rangschikken, iemand vergoden, iemand tot eene godheid verheffen; I -ahnlich, bv. n.: goddelijk; -balsam, m.: balsem der goden, hemelbalsem; -bekampfer (-bekrie-ger), m.: (fab.) hemelbestormer, Titan, (fig.) bestrijder van het veelgodendom; -bild, o.: 1) beeld van eenen god, 2) afbeelding van goden, 3) (fig.) goddelijke gestalte, engelen-gestalte; -bliek, m.: fiere blik; -blume, vr.: Virginisch sleutelbloempje;, -bote, m.: (fab.) bode der goden (Mereu-rius); -brod, o.: godenspijs; -brücke, vr.: regenboog; -dichtung, vr.: fabelleer, mythologie; -diener, m.: vereerder (aanbidder) van vele goden, polytheïst; -dienst, m.: vereering (aanbidding) van vele goden, veelgodcndienst, polytheïsmus; -fabel, m.: fabel der goden, godenleer; -feind, m.: vijand van de goden; -fest, o.: 1) maaltijd der goden, 2) maaltijd ter eere van de goden; -geburt. vr.: leer van de afstamming der goden, theogonie; -gericht, o : 1) godsgericht, (een) door de goden geveld vonnis, 2) godenspijs, gerecht (schotel) van (of: voor) de goden; -geschichter vr.: geschiedenis der goden, fabelleer,, mythologie; -geschlecht, o.: 1) godengeslacht, godenfamilie, 2) al de goden (-ge-schlecntslehre: leer van de afstamming der goden, theogonie); -gleich, bv.n.: aan de goden gelijk, goddelijk; -haus, o.: tempel, afgods-tempel; -könig, m.: opperste der goden (Jupiter); -kraut, o.: (pik.) ambrosia-kruid; -leben, o.: leven der goden, (fig.) goddelijk leven; -lust, vr.: genot der goden, (fig.) goddelijk genot; -mahl, o.: godenmaal (ook fig.); -rath [tl, ra.: raad der goden; -rathschmss Ltj, m.: raadsbesluit der goden; -sage, vr.: Zie -fabel;-sitz, m.: zetel der goden, hoogste hemel (de Olympus); -sohn, m.: zoon der goden; -speise, vr.: godenspijs, (pik.) ambrosia-kruid; -spruch, m.: godspraak, orakel; -stimme, vr.: stem der goden, (fig.) goddelijke stem; -streit, m.: strijd der goden; -stunde, vr.: goddelijk uur, genotvol uur; -tafel, vr.: tafel der goden, (fig.) godendisch; -thum [t|, o.: (het) godendom; -tisch, m.: Zie -tafel; -trank, m.: godendrank; -ursprungslehre, vr.: Zie -geburt; -verehrung, vr.: vereering van vele goden,veelgodendom; -versammlung, vr.: vergadering der goden (of: van goden); -wein, in.: godenwijn, (fig.) heerlijke wijn; -welt, vr.: (fab.) godenwereld, (de) Olympus, (fig.) heidendom; -wesen, o.: veelgodenleer, fabelleer, mythologie; -wonne, vr.: genot der goden, (fig.) goddelijk genot; -wort, o.: uitspraak der goden, orakel; -zeichen, o.: voorteeken; -zeit, vr.: godentijd, fabelachtige (mythologische) tijd, (fig.) heerlijke tijd. Oot'tes, in Sam. I -acker, m.: godsakker, begraafplaats; -baum, in.: godsboom, eocoa-booin; -dienst, m.: godsdienst, ra.: -dienstlich, bv. n.: godsdienstig; -erde, vr.: (kkl.) gewijde aarde, (fig. fam.) Gods aardbodem; -fahrt, vr.: bedevaart, pelgrims-tocht; -friede, vr.: (hist.) asyl-recht;-furcht, vr.: godsvrucht; -fürchtig, bv. n.: godvruchtig, godvreezend ;-füreh-tigkeit, vr.: Zie -furcht; -gabe, vr.: (eene) gave Gods, gave des Hemels (-ga-ben, vr. mrv.: kerkelijke inkomsten); -ge-barerin, vr.: moeder Gods; -gelahrt (-gt;-lehrt), bv. n.: godgeleerd: -gelahrtheit (-gelehrsamkeit, -gelehrtheit), vr.: godgeleerdheid; -geld, o.: godspenning, (fam.) |
GOTTESGERICHT.
284
GKRABEN.
|
groospenning:; -gericht, o.: Gods oordeel, lt;hist.) grodsgericlit, ordalie; -glaube, m.: greloof aan (in) God, Godsgeloof; -gnade, vr.: genade Gods, groddelijke genade, (pik.) ooievaarsbek, kranebek, naaldenkervel; -groschen, m.: Zie -geld; -haus, o.: godshuis, tempel des Heeren; -hauspfleger, m.: kerkmeester; -jammerlich, bv. n.: godsjammerlijk; -kasten, m. (-lade, vr.): arm-dus. kerkebus; -lamm, o.: (theo., het) Lam Gods, (kkl.) Ag-nus Dei, (ins.) onzenlieven-heers-haan tje7 goudtor; -lasterer, m.: godslasteraar; -Tastererin; vr.: godslasteraarster; -lasterlich, bv. n.: godslasterlijk; -lasterung, vr.: g-odslastering; -laugner, m.: godloochenaar; -laugnerei', vr.: god-loochenarij; -laug-nerin, vr.: godloochenaarster; -laugnerisch, bv. n.: godloochenend; -laugnungr, vr.: godloochening; -le-hen. o.: (hist.) kerkelijk leen, geestelijk leen; -lehre, vr.: godgeleerdheid, theolo- fie; -liebe, vr.: 1) liefde Gods (de liefde ie God aan zijne schepselen bewijst), ie; -liebe, vr.: 1) liefde Gods (de liefde ie God aan zijne schepselen bewijst), 2) liefde tot God (de liefde die het schepsel voedt jegens den Schepper); -lohn, m.: Godsloon (habt -lohn: God loone het u!); -mann, m.: Godsman; -mord, in.: gods-moord;-mörder, m.: gods-moordenaar; -mörderisch, bv. n.: god-moordend: -name, m.: naam Gods, Gods naam; -pfennig, in.: Zie -grosclien; -recht, o.: rechten en privilegiën (mrv.) van eene kerk; -reien, o.: Godsrijk;-scheu, bv. n.: afkeerig van de gedachte aan God; z. n. vr.: afkeer van de gedachte aan God; -sohn, in.: (theo.) Zoon Gods, (fig.) kind van God;-stimme, vr.: stemme Gods; -tisch, m.: tafel des Heeren (zu -tische gehen: katholiek, ter communie gaan; protestant, aan het Nachtmaal g:aan); -urtheil [t], o.: 1) oordeel Gods, 2) Godsgericht, ordalie, 3) orakel; -ver-achter. m.: verachter van God, goddelooze; -verachtungj vr.: verachting van God; goddeloosheid; -verehrungr, vr.: Godsver-eering; -vergessen, bv. n.: godvergeten; -vergessenheit, vr.: grodvergetenheid; -vertheidigung jt], vr.: verdediging van het godsbestuur; -welt, vr.: Gods aardbodem (auf der -welt nichts: fam: niets Gods-ter-wereld); -wort, o.: woord Gods, woord des Heeren. vr. (mrv. -nen): (fab. en fig.) grodjn; (fig. ook:) engel. gött'lich, bv. n.: goddelijk; I -keit, vr.: goddelijkheid, Oët'ze, m. (-n; mrv. -n): 1) afgodsbeeld; 2) afgod; einen -n aus Einem oder aus etwas machen: een afgod van iemand of van iets maken. OUt'zen, m. mrv : 1) afgodsbeelden; 2) afgoden, valsche goden; 1 -altar, m.: afgods-altaar; -bild, o.: afgodsbeeld; -diener m.: afgodendienaar, afgodsdienaar; -dienerin, vr,: afgodendienares, afgodsdienares; -dienst, m.: afgodendienst, af-godsdienst, afgoderij (-dienst treiben: afgoderij plegen); -hain, m.: aan eenen afgod gewijd bosch, heilig bosch; -haus, o. :-afg-ods-tempel, (in China:) pagode; -opfer, o.: offerande aan eenen afgod; -pfaffe, m. (-priester, m.): afgods-priester; -tempel, m.: Zie -haus. lOral», o. (-es; mrv, Gra'ber): graf; das heilige -: het heilige graf; bis ans |
- (bis zum -e): tot in den dood; über das - hinaus : aan gene zijde des grafs: am Rande des -es sein: op den rand van het graf staan; aussehen als ob man schon im -e gelegen hatte: er uitzien als een lijk; sie fanden ihr - in den Wellen: zij vonden hun graf in de golven; ein -graben (ein - machen): een graf graven, een graf delven; Einen Todten [Totenl zu -e tragen: eenen doode naar het graf dragen; mit zu -e gehen: medegaan ter begrafenis; Einen ins - senken (Einen ins - legren): iem. nederlaten in het graf. i(xi*ab, in Sam. I -einfassung, vr.: hek om (afsluiting van) een graf; -eisen, o.: graveerstift, graveernaald; -fliegre, vr.: (ins.) grafvlieg, graftor; -gedanke, m.: gedachte aan den dood, (tig.) sombere gedachte ; -gelaute, o.: doodklok; -gerüst, o.: 1) katafalk, 2) lijkbaar; -gesang, m.: lijkzang, lijklied; -gewölbe, o.: grafgewelf, grafkelder; -hügel, m.: grafheuvel; -kleid, o.: lijkgewaad, lijkkleed; -krant o.: (pik.) alsem; -krug, m.: lijkbus,urn: -legung, vr.: begraving, teraardebestelling, bijzetting in het graf; -lied, o.: lijklied, lijkzang; -los, bv. n.: zonder graf, (fig.) onbegraven: -mal, o.: 1) praalgraf, graftombe, 2) grafieeken, grafsteen, gedenkteeken op een graf; -meissel, m.: graveerstift, graveernaald; -rede, vr.: lijkrede; -saule, vr.: grafzuil, gedenkzuil op een graf;-schaufel, vr.: 1) schoffel (om net onkruid van een graf weg: te schoffelen), 2) spade (van den doodgraver); -scheit, o.: 1) (doodgravers-) spade, 2) graveerstift, graveernaald; -schrift, vr.: grafschrift; -statte, vr.: 1) grafplaats, graf, 2) begraafplaats, kerkhof; -stein, m.: grafsteen, grafzerk, grafgesteente; -stelle, vr.: Zie -stiltte; -stichel, m.: graveerstift, graveernaald; -thier [tj, o.: roofdier dat op begravene lijken aast, hyena: -thurm [tl, m.: (hist.) graftoren, piramide; -tuch, o.: doodkleed, doodlaken; -zeichen, o.: Zie -mal no. 2. ! Zie verder €rrabe. grab'beln, w. o. h. en s.: 1) grabbelen, rondtasten; 2) rondkrabbelen, voortkrab-belen. Gra'be, in Sam. I -kelle,vr.: (tuiniers-) spade, schop; -kraut, o.: (pik.) alsem; -land, o.: tuingrond, omgespitte of om te spitten grond; -scheit, o.: spade, schop. Zie Orab en Orabes. Igra'ben, w. b. onr. (grabst, grabt; grub; gregra'ben): 1) graven; (tnb. en akk.) spitten; (fig.) delven, opgraven, uitgraven; Schatze -: naar in den grond bedolvene schatten zoeken; einen Brun-nen -: eenen put graven; ein Grab -: een graf delven; wer andern eine Grube griibt, fallt oft selbst hinein: (spr.) wie een kuil graaft voor een ander, valt doorgaans zelf er in; der Strom grub sich eine Bahn: de rivier groef zich een bed (baande zich eenen weg); 2) graveeren; (fig.) griffelen, griffen; in Metall, Holz oder Marmor -: op metaal, hout of marmer graveeren; in das Herz (in das Gemüth It]) -: in het hart (in het gemoed) graveeren (griffen, griffelen). lOra ben, o. (-s): 1) (het) graven, (het) spitten, (het) delven; 2) (het) griffelen. I -, m. (-s; mrv. Gra'ben): 1) gracht; 2) kanaal; 3) sloot; über dem - sein: |
GRANATIER.
GRABEN.
|
(fig.) het gevaar te boven zijn; Graben Ziehen; slooten (grachten, kanalen) graven of aanleggen: mit Graben umgeben: met grachten omringen. IGra'ben, in Sam. 1 -absteigung, vr.: (vest.) pad van den bedekten weg naar de gracht; -leitung, vr.: afleiding van het water; -mauer, m.: (vest.) contrescarp; -steiger, m.; opzichter over de grachten, kanalen, enz.; -zug, m,: 1) aanleg van slooten ot' grachten, 2) richting van slooten of grachten. Grü'ber, m. (-s; mrv. -): graver, spit-ter, delver; (fig.) mijnwerker; (ook :) doodgraver; Gra'berin, vr. (mrv. -nen): graaf-ster, spitster, delfster. in Sam. 1 -dunkel, o. (-s): duisternis des grafs, (fig.) stikdonkere duisternis; -hügel, m.: grafheuvel; -rand, rand des grafs; -ruhe, vr.: rust des grafs; -schauer, vr.: rilling (huivering) die u bevangt in een graf; -stille, vr.: stilte des grafs; -stimme, vr.: grafstem; -tuch, o.: doodkleed, doodlaken. Crracli'el, vr.: baard, echtel (van graan). gracissiren [ier], w. o. h.: greciseeren, zich van Grieksche uitdrukkingen of taalwendingen bedienen; Gracis'mus, m. (-; mrv. Gracis'men): grecismus, Grieksche uitdrukking of taalwending; Gracomanie', vr.: dwaze ingenomenheid met al wat Grieksch is. fiirad, m. (-es, -s; mrv. -e): graad; im höchsten -e: in den hoogsten graad; militarischer -: militaire graad; der -eines Doktors der Medizin: de graad van doctor in de medicijnen; I -abtheilung (tj, vr.: afdeeling in graden; -bogen, m.: graadboog, sextant; .-buch, o.: (zeew.) graadboek (boek dat de ligging der zeehavens, kusten, enz., aanwijst); -einthei-lung [tl, vr.: indeeling in graden; -leiter, vr.: schaal; -messer, m.: graadmeter; -ring, m.: (aan het kompas:) graad;-wage, vr.: graadmeter; -weise, bv. n. en bw.: in graden. ^Kraflation', vr.: (tik.) trappen (mrv.) van vergelijking; (red,) trapswijze opklimming, climax. Graclir' [ie], in Sam. 1 -eisen, o.: gra-deer-ijzer; -bau, m.: Zie -liaus; -fass, o.: gradeerkuip, gradeervat; -haus, o-: gradeerwerk; -herd, m. (-ofen, m.): gra-deer-oven; -pfanne, vr.: gradeerpan, gra-deerbak; -róhre, vr,: gradeerhuis; -wage, vr.: luchtweger; -wasser, o.:gradeerwater; -werk, o.: gradeerwerk. gradi'ren [ie], w. b.: (in zoutketen:) gradeeren. Gradual , o. (-es, -s): (kkl.) graduale. gradui'ren [iel, w. b.: eenen aca-demischen graad verleenen aan; w. o. h.: eenen academischen graad halen; gra-duirt'lie], bv. n,: gegradueerd; Graduir'te [ie], m.: gegradueerde, gegradueerd persoon. Graf, m. (-en; mrv. -en); graaf; Gra ten. in Sam. (-bank, m.: bank der graven van het Heilige Roomsche Rijk op den Duitschen Rijksdag; -hof, m.: grafelijk hof; -krone, vr.: gravenkroon, grafelijke kroon; -sitz, m.: grafelijke zetel, residentie van den graaf; -stand, m.: gravenstand; |
-tag, m.: vergadering van de graven van het H. Roomsche Rijk; -titel, m.: graventitel, grafelijke titel; -würde, vr.: grafelijke waardigheid); Gra'fin, vr. (mrv.-nen): gravin; graf'lich, bv. n.: grafelijk; Grafschaft, vr.: graafschap. lOram, m. (-es,-s): verdriet, hartzeer, leed, smart, droefheid, (ook:) spijt, (ook:) nijd, wangunst; vor - vergehen: vergaan (wegkwijnen) van hartzeer; vor - sterben: sterven van verdriet (hartzeer); - zahlt keine Schulden: (spr.) hier helpt geen lieve moeder; I -los, bv. n.: ongestoord, zonder hartzeer of verdriet; -sucht, vr.: aantrekkelijkheid, (pop.) knerperigheid; -süchtig, bv. n.: aantrekkelijk, zich alles aantrekkende, (pop.) knerperig. I gr a in (gra mer. gramst), bw. [3]: afkeerig van; Einem oder einer Sache - sein oder werden-. afkeerig zijn of worden van iemand of van iets, (pop.) het land hebben of krijgen aan iemand ot aan iets. Oramatelle, vr.: garnaal. Gramelei', vr.: gemelijkheid, knorrigheid, kniezerigheid, kniezerij, (tam.) gemopper; gra'meln, w. o. h.: (fam.) mopperen; sich gra'men, w. w.: kniezeii, knijzen (sich zu Tode griimen über: zich doodkniezen over); Gram'ler, m.: kniezer, knies-oor; gram'iich, bv. n.: kniezerig, (fam.) mopperig; Gram'lichkeit, vr.: Zu-Gramelei; Gram'ling, m. (es, -s; mrv. -e): kniezer, knies-oor. Graniiu. o (-s; mrv. -e): (Fransch gewicht:) gramme. Gramina'tik, vr.: spraakkunst; gram-matika'lisch, bv. n.: spraakkunstig, grammaticaal; Gramma'tiker, m. (-s; mrv. -): 1) spraakkunst-schrijver, 2) taalgeleerde ; gramma'tisch, bv. n.: spraakkunstig, grammaticaal; Gramma'tist, m. (-en; mrv. -en): 1) spraakkunst-schrijver, 2) taalgeleerde. Graii, m. (-es, -s; mrv. -e): (gew.) grein; I -gewicht, o.: greingewicht. Gran, o. (-es, -s; mrv. -e) : (mtw.) grein (288e gedeelte van eene mark). Granada, o. ('s): (adk.) Granada, Grenada. Grana'de, vr.: Zie Granate. Granat , m. (-en; mrv. -en): (min.) granaatsteen, granaat; 1 -apfel, m,: (pik.) granaat-appel; -apfelbaum, m.: granaatappelboom; -apfelschale, vr.: granaatappelschil; -blüthe lt], vr.: granaat-bloesem; -fluss, m.: (min.) onechte granaatsteen; -haltig, bv. n.: (mm.) granaatsteen bevattende; -kern, in.: pit van den granaat-appel; -kugel, vr.: (art.) granaatkogel, granaat, houwitserkogel ; -schuur, vr.: granaten ketting; -stein, m.: granaatsteen; -vogel, m.: granaatvogel (Braziliaansche musch). Granate, vr.: (min,, pik. en art.) granaat. Grana ten, in Sam. I -baum, m.: granaatboom, granaat-appelboom; -birne, vr.: granaatpeer; -erz, o.: (min.) granaatsteen-houdend erts: -hagel, m.: (fig. art.) hagelbui van granaten; -tasche, vr.: (art.) granaat-tasch (patroontasch der kanonniers). . Granatier', m. (-s; mrv. -e): Zie Grenadier. |
GRANATILLHOLZ,
GRASUNG.
|
lt;»raiiatill holz, o. (-es): roodgreaderd ebbenhout. Orand, m. (-es, -s): kegrelzand; I -mehl, o.: grrintnieel, grof meel, grint; -stein, m.: graniet. Oran'de, m. (-n; mrv. -n): grande (Spaansehe rijksgrroote). ^ran'dicht, bv. n.: kegrelzandachtig-; grran'dig-, bv. n.: vol keg-elzand. yrrand ios'. bv. n.: grootsch, verheven, indrukwekkend. ^rani'ren [ie], w. b.: korrelen, g-ekor-reld maken. lt;wraiiit'9 m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) graniet (mrv.: granietsoorten); I -ahnlich. bv. n.: aan graniet gelijk; -artig, bv. n.: granietachtig:; -berg:, m. (-fels, m., -felsen, in.): granietberg, granietrots; -förmig, bv. n.: granietvormig; -sand, m.: granietzand, granietgruis. Oranit'zer, m. (-s; mrv. -): grenssoldaat. Crran'ne, vr.: (van graan:) baard, ochtel; (van pijnboomen :) naald ; (van varkens:) borstel; (van katten:) baard; I gran'nenartig, bv. n.: (van koorn-aren:) baardig; gran'nenlos, bv. n.: (van graan:) zonder echtels, zonder baard. KramiU'reii [iel, w. b.: korrelen, gekorreld maken. Cwran'ze, enz.: Zie firenze, enz. Oranze, vr.: (pik.) wilde rozemarijn. Orapel, m. (-s; mrv. -): (mnw.) span; I gra'pelsmachtig, bv. n.: 1) een span dik, 2) een span lang. Ora pen, m. (-s; mrv. -): gegoten ijze-i e? P9^' ' -oraten, m.: in een ijzeren pot gebraden vleesch; -giesser, m.: ijzeren-pottengieter; -gut, o.: potspijs (metaal om ijzeren potten van te gieten). sra'phiHcli, bv. n.: graphisch; Gra-phit', m. (-s of -en; mrv. -en): (min.) graphiet, zwart krijt, teekenkrijt (mrv.: graphietsoorten); Graphome'ter, m. (-s; mrv. -): graphomotor. Cxrapp, m. (-es; mrv. -e): (pik.) meekrap (mrv.: meekrapsoorten); I -ahnlich, bv. n.: aan meekrap gelijk; -artig, bv. n.: meekrapachtig; -brühe, vr.: meekrap-saus; -darre, vr.: meekrap-eest; -farbe, vr.: meekrapverf; -farber, m.: meekrap-verver; -farberei', vr.: meekrap ververij; -leid, o.: meekrapveld; -mühle, vr.: meekrapmolen; -pflanzung, vr.: meekrapveld; -rotli [t], bv. n. en z. n. o.: meekraprood ; -stampte, vr.: meekrapmolen; -wurzel, vr.: meekrapwortel. Graps'e, vr.: 1) (pop.) knuist, vuist, poot; 2) grabbelpartij; etwas in die -geben: iets te grabbel gooien; grap'sen, w. o. h.: grabbelen, grijpen, een greep doen ; (ook:) gappen, kapen, stelen. ICJras, o. (-es; mrv. Gra'ser): 1) gras (mrv.: grassoorten); 2) grashalm, grasje; aut das - legen: te bleeken leggen (op het bleekveld); auf dem -e bleichen: bleeken op de bleek, bleeken op het bleekveld; ins - thun (ins - treiben, ins -schicken): (vee of paarden) in de weide doen; ins - beissen müssen: (fig.) in het gras (m het zand) moeten bijten (d. i. sneuvelen); darüber ist langst - gewach-sen: (spr.) dat staat al lang in het ver-geetooek, daar wordt niet meer om gedacht; er kann das - wachsen horen: (spr.) hij kan het gras hooren groeien, hij verbeeldt zich dat hij de knapste is van allen. |
lOras, in Sam. | -affe, m.: misselijk gedrocht, apenbakkes; -ahrchen, o.: grasscheutje, grashalmpje; -ahre, vr.: grashalm; -anger, m.: weiland, graskamp; -art, vr.: grassoort; -artig, bv. n.: grasachtig; -bank, vr.: zodenbank; -blume, vr.: madeliefje; -boden, m.: 1) weiland, graskamp. 2) graszolder; -butter, vr.: grasboter; -ebene, vr.: grasvlakte; -farbe, vr.: graskleur; -feld, o.: grasveld;-fleck, m.: 1) grazig plekje, met gras begroeid plekje, 2) (op kleederen:) grasvlek, door gras veroorzaakte vlek; -flur, vr.: grazige vlakte; -fressend, bv. n.: gras-etend; -fresser, m..: gras-etend dier; -frosch, m.: (de gewone) kikvorsch; -futter, o.: grasvoeder; -fütterung, vr.: 1) grasvoedering, voedering met gras, 2) grasvoeder;-gar-ten, m.: graskamp; -geschmack, m.: grassmaak; -grün, bv. n.: grasgroen, groen als gras; -halm, m.: grashalm; -haring, m.: grasharing (d. i. dicht onder de kust gevangen haring); -hecht, m.: jonge snoek; -nirsch, m.: mager hert; -hopten, m.: (pik.) wilde hop;-huhn, o.: (vog.) kwakkelkoning, riethoen; -hummel, vr.: (ins.) wilde bij; -hüpfer, m.: (ins.) sprinkhaan; -isop, m.: (pik.) wilde hysop; -keimig, bv. n.: te sterk gegist hebbend (mout); -korb, m.: grasmand, mand voor gras; -land, o.: grasland, weiland; -lauch, in.: (pik.) bieslook; -laufer,m.: (vog.) kwakkelkoning, riethoen; -leder, o.: (pik.) watermos; -linde, vr.: lindeboom, linde; -magd, vr.: koehoedster; -rnaher, m.: grasmaaier; -mücke, vr.: (vog.) 1) gras-musch, 2) basterd-nachtegaal; -nelke, vr.: wilde anjelier; -platz, m.: grazige plek, grasveld; -pferd, o.: 1) paard in de weide, 2) sprinkhaan; -polei, m.: wilde polei; -reien, bv. n.: rijk aan gras, rijk aan weiland, grasrijk; -schmetterling, m.: (ins.) schoenlapper (een vlinder): -schnecke, vr.: naalcte slak; -sehnepfe, vr.: (vog.) snip, snep; -sense, vr. (-sichel, vr.): gras-maaiers-zeisen; -specht, m.: (vog.) kleine specht; -sperling, m.: (vog.) grasmusch; -stoppel, m.: grasstoppel; -stuck, o.: stuk grasland, stuk weiland; -taffet, m.: (kv.) gras-taf; -tuch, o.: (kv.) graslinnen; -wachs, m.: weide; -wagen, m.: graswagen; -weide, vr.: weiland,weide; -wittwe, vr.: zwangere ongehuwde; -wuchs, m.: groei van het gras, (fig.) gras; -wurzel, vr.: (pik.) kweekgras, hondsgras. Orfis'chen, o. (-s; mrv. -): grasje, grashalmpje, grasscheutje; gra'seln, w. o. h.: gras vreten; gra'sen, w. b.: maaien, afmaaien (grasland); w.o. h.: (van dieren:) grazen, (van menschen:) gras snijden, (fig.) vlak langs gaan (die Kugel graset: de kogel gaat er strijkelings langs); Gra'ser, m. (-s; mrv. -): grassnijder, (jag.) tong van het hert; Graserei', vr.: 1) (het) grassnijden, 2) grasveld, weiland, weide; Gra'serin, vr. (mrv. -nen): grassnijdster; gra'sicht, bv. n.: grasachtig; fra'sig, bv. n.: grazig, met gras begroeid, egraasd; Gras'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) loot, uitspruitsel, rank; Gra sung, vr.: 1) (het) grassnijden, 2) grasland, wei-ra'sig, bv. n.: grazig, met gras begroeid, egraasd; Gras'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) loot, uitspruitsel, rank; Gra sung, vr.: 1) (het) grassnijden, 2) grasland, wei- |
GR A US.
GRASS.
287
|
land (Pferde in die -thun: paarden in de weide doen). grass, bv. n.; Zie grSisslich; gras-si'ren [ie], w. o. h.: (van ziekten:) heer-schen, regeeren; grass'lich, bv. n.: 1) af-griiselijk, afsehuwelijk, gruwelijk, 2) afzichtelijk; Grass'lichkeit, vr.: 1) afgrijselijkheid, afschuwelijkheid, gruwelijkheid, 2) afzichtelijkheid; Grass'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (visch:) grondel, grondeling, 2) (pik.) esscheboom, esch, 3) Zie Oras-linff. Orat, m. (-es, -s; mrv. -e): (adk.) bergrug, (ook:) kruin, piek, (van messen:) braam, draad, (van houtgewas:) rijshout, (bij lettergieters:) besnijding (van de ge-gotene letters), (tech.) lipje, tongje, knopje, enz.; I -eisen, o.: noepmes;-nobel, m.: (tim.) ploegschaaf, boordscnaaf; -sage, vr.: sponningzaag; -sparren, m.: hoek-balk, graatbalk; -thier [tl, o.: (drk.) rossige gems. CrPafclien, o. (-s; mrv. -): graatje. CjrrR'te, vr.: graat; (vea.) rotte-staart. Iwra'ten, in Sam. I -fisch, m.: gratige visch; -los, bv. n.: zonder graat. Oratli: Zie Orat; Oratlie: Zie Orftte. Oratia, vr.: (vrouwennaam:) Gratia; gra'tias, tsw.: dank u, (iron.) hartelijk dank. gra'tig:, bv. n.: gratig; I -keit, vr.: gratigheid. gra tis, bv. n. en bw.: gratis, kosteloos, onvergolden. grüt'sclieln (j» rat hcIicii). w. o.h,: wijdbeens loopen (staan, zitten). CKratulant', m. (-en; mrv. -en): ge-lukwenscher, feliciteerder, wenscher; Gratulation', vr.: gelukwensch, heil-wensch, wensch, felicitatie, (het) wen-schen; gratuli'ren Licl, w. o. h.: geluk-\venschen, feliciteeren (Einem - zu: iemand feliciteeren met). Igrau, bv. n.: 1) grijs, 2) grauw; -anstreichen: grijs verven; zich - kleiden: in het grijs gekleed gaan; - werden: grijs worden, (van de lucht:) grauw worden, betrekken; im Dienste - werden: in dienst grijs worden; - vor Alter: grijs van ouderdom; die -e Vorzeit: (fig.) de grijze oudheid, de hooge oudheid; -e Haare (mrv.): grijs haar (enk.), (ook:) grijze haren (mrv.); sich über etwaskeine -e Haare wachsen lassen : (fig. fam.) geenc grijze haren van iets krijgen. I -, z. n. o.: (het) grijs, grijze kleur: in - arbeiten: (schl.) grijs in grijs schilderen. ICrrau, in Sam. I -augig, bv. n.: grijs van oogen, met grijze oogen; -bart, m.: grijsbaard, (fam.) oud-gediende; -bartig, bv. n.: grijs van baard, met een grijzen baard; -blau, bv. n.: blauwachtig grijs; -braun, bv. n.: bruinachtig grijs, donkergrijs; -bünden: Zie 21 reg. verder; -falke, m.: (vog.) muizenvalk, buizerd; -farben (-farbig), bv. n.: 1) grijs, 2) grauw; -fink, m.: (vog.) ringmusch; -gelb, bv. n.: geelachtig grijs; -grün, bv. n.: groenachtig grijs, zeegroen; -haarig, bv. n.: grijs van haar, met grijs haar; -hafer, m.: grijze haver; -hanfling, m.: (vog.) vlasvink; -heit, vr.: 1) grijsheid, 2) grauwheid; -kehlchen, o.: (vog.) grijskeeltje, roodstaart niet eene grijze keel; -kopf, m.: 1) grijs hoofd, 2) grijskop, 3) (vog.) torenvalk; -köpfig, bv. n.: grijs van hoofd, met een grijs hoofd; -meise, vr.: (vog.) grauwe mees; -scheckig, bv. n.: grijs gespikkeld; -schimmel, m.: (een paard:) grauwe schimmel; -specht, m.: (vog.) boomspecht, boomkruipertje; -thier [tl, o.: grauwtje (b.v. de ezel); -wacke, vr.: (min.) met schiefer en glimmer vermengd kwarts; -werk, o.: (bij bontwerkers:) petit-gris. |
Cirran lkUudlen, o. (-s): (adk.) Grauw-bunderland; -er; m. (-s; mrv. -): Grauw-bunderlander; -erin, vr. (mrv. -nen): Grauwbunderlandsche; -erland, o.: Grauwbunderland; -isch, bv. n.: Grauw-bunderlandsch; -ner, m. (-s; mrv. -). Grauwbunderlander; -nerin. vr. (mrv. -nen): Grauwbunderlandsche. Oraa'chen, o. (-s; mrv. -): grauwtje (de ezel). Orau'el, m. (-s; mrv. -): gruwel ; Einem ein - sein: iemand een gruwel zijn; I -^estalt, vr.: afschuwelijke gedaante; -jahr, o.: gruweljaar, jaar van gruwelen; -tag, m.: dag om van te gruwen; -that, vr,: gruweldaad, gruwelstuk; -voll, bv. n.: gruwelijk. grau'en, w. o. h.: grijs worden; (van den dageraad:) gloren, aanbreken, schemeren; der Tag grauet: de dag breekt aan. I -, w. onpers. h.: doen huiveren, doen sidderen, doen rillen; met afkeer vervullen; mir grauet: ik voel eene huivering, ik ril, ik sidder; es grauet ihm vor der Arbeit : hij heeft een afkeer van werken; es grauet mir vor seiner Wuth Ltj: ik sidder (ik ben doodsbang) voor zijne woede. I -, z. n. o. (-s): 1) afgrijzen ; 2) rilling, siddering, huivering; _ es kam mir ein - an: ik werd met afgrijzen vervuld, eene rilling (siddering, huivering) greep mij aan; 3) beim - des Tages: toen de dag begon (of: als de dag begint) aan te breken, bij het krieken van den morgen; I -haft (-voll i, bv. n.: afgrijselijk, gruwelijk, afschuwelijk, huiveringwek-kend. grau'lieli, bv. n.: 1) grijsachtig, 2) grauwachtig, 3) Zie grilulich; es war ihm da - zu Muthe (tl: hij voelde zich daar alles behalve op zijn gemak; gniu'lich, bv. n.: 1) gruwelijk, afgrijselijk, afschuwelijk, huiveringwekkend; eine -e Kalte : eene verschrikkelijke kou; 2) Zie graulieli. üraup'clien, o. (-s; mrv. -): grutje; (fig.) korreltje, gruisje. G^rau'pe, vr.: grutje, portie, gepelde garst- of haverkorrel; (min.) korrel; Zie Graupen. Crrau'pel, in Sam. I -erz, o.: (min.) korrelig erts, erts in korrels. grran'peln (griiu'peln), w. onpers. h.: ijzelen. Orau'pen, vr, mrv.: 1) grutten (mrv.), gort (enk.); 2) ijzel; I -gang, m. (-mühle, vr.): pelmolen, gortmolen; -grütze, vr.: gepelde garst; -schleim, m.: gerstewater; -suppe, vr.: gruttenpap. gortpap. graus, bv. n.: ontzettend, huiveringwekkend, afschuwelijk. I m. (-es) 1) huiveringwekkendheid, (het) schrikwekkende, 2} schrik, ontzetting, ontsteltenis, 3) gruis, (kph.) stofgoud; in - zer- |
GRENZGEBIRGE.
GRAUSAM.
288
|
fallen (in Staub und - zerfallen): een puinhoop worden. grau'smam, bv. n.: gruwzaam, gruwelijk, iiselijk, wreedaardig, barbaarsch, onmenschelijk, (van het schoone geslacht:) wreed, ongevoelig; I -keit, vr.: gruwzaamheid, enz. Zie grausam(heid). Iwrau'same, m. (-n; mrv. -n): wreedaard. I -, vr.: wreede, ongevoelige. grau sen, w. onpers, h.: Zie w. onpers. graueu; die Haut grauset mir: er loopt (er gaat) eene rilling (eene huivering) over al mijne leden. I Grau'sen, z. n. o. (-s): Zie Orauen; grau'senhaft, bv. n. (grau'sig, bv. n.): Zie sraueiiliaft. Oravir' Lie], in Sam. I -beutel, m.: graveurs-werktuig; -kunst, vr.: graveerkunst; -meissel, m.: graveerstift; -zeug, o.: graveurs-gereedschap. gravi ren [ie), w. b.: graveeren; (fig.) betichten, bezwaren. Gra'vis, m. (-): (tik.) zwaar toon-teeken. €rravitat'? vr.: deftigheid, statigheid, ernst; gravita'tisch, bv. n.: deftig, statig, ernstig; Gravitationquot;, vr.: zwaartekracht. Cira'zie, vr,: gratie; (fab.) Gratie, godin der bevalligheid; graziös', bv. n.: gracieus. Ore'be, vr.: (vog.) zilverduiker. Oregor', m. (-s): Gregorius; grego-ria'nisch, bv. n.: Gregoriaanseh. Oreif, m. (-es, -s; mrv. -e): (fab.) griffioen, griffoen; (vog.) grijpvogel, grijpgier, grijp-arend, condor; ! -bar, bv. n.: te grijpen, (ook:) voor het grijpen liggend, (fig.) tastbaar, handtastelijk, (ook:) begrijpelijk, bevattelijk; -brett, o.: (muz.) Zie Grift'brett; -geier, m. (vog.) Zie Oreif; -holz, o.: greep, hand-vatsel, steel; -klaue, vr.: grijpklauw; -pferd, o. (-ross, o.): (fab.) gevleugeld paard; -muschelstein, m.: Zie -stein; -schnabel, m.: (tandmeesters-werktuig:) pelikaan; -stein, m.: versteende griffioenschelp; -zirkel, m.: kunstdraaiers-passer. Srei'fen, w. b. onr. (greifst, greift; griff; begrif'fen): grijpen ï (muz.) aanslaan; Platz -: plaats grijpen; Vor-schlage Platz - lassen: voorstellen aannemen; man kann es mit Fingern und Handen -: (spr.) men kan het voelen en tasten. I w. o. onr. h.: grijpen; der Anker greift: (zeew,) het anker pakt, het anker grijpt houvast; um sich -: (fig.) om zich neen grijpen ; in einander -: (raderen:) in elkander grijpen; an den Hut -: de hand aan zijnen hoed brengen; Einem an den Puls -: iemand den pols voelen; Einem an das Herz -: (fig.) op iemands gevoel werken, (fam.) iemand in zijn hart pakken; Einem an die Ehre -: iemand in zijne eer tasten, iemands eer te na komen; Einem an das Leben -: iemand naar het leven trachten; Einem in sein Amt -: zich onbevoegd inlaten met hetgeen tot iemands ambt behoort; Einem in sein Recht inbreuk maken op iemands recht; Einem in die Haare - : iem. bij het haar grijpen (vatten); in seinen eigenen Busen -: (fig.) de hand in eigen boezem steken: Einem unter die Arme -: (fig.) iemand helpen om hem staande te houden ; zu den Waffen -: naar de wapenen grijpen, de wapenen opvatten, te wapen snellen ; zu einem Mittel -: een middel aangrijpen; zu einem Handwerk -: een ambacht bij de hand nemen (vatten). |
grei'fig, bv. n.: grijpachtig ; -e tinger haben: (fig. fam.) lange vingers hebben, diefachtig zijn. greifiieli, bv. n.; Zie greifbar. greinen, w. o. h.: grijnen, (pop.) grienen, grimmen; Grei'ner, m. (-s; mrv. -): grijner, grimmer; Greinerin, vr.(-nen): grijnster, grienster, grimster. greis, bv. n.: grijs. I -, z. n. m. (-es; mrv. -e): grijzaard; (mnw.) kegelzand; I -zwitter, m.: (min.) tintsteen, met leisteen vermengd tin-erts. grei'Men, w. o. h.: grijs worden. Crrei'senalter (CJrei sesalter), o.: 1) ouderdom, (de) oude dag; 2) hooge leeftijd. CJrei'sin, vr. (mrv. -nen): oude vrouw, grei^'sen, w. b.: (mnw.) splijten, klooven. Oreling, o. (-es; mrv. -e): (zeew,) greling, boegseertouw. greil, bv. n.: (van kleuren en van klanken:) schel; 1 -heit, vr.: schelheid; (fig.) overdrevenheid. O rem'pel, m. (-s): 1) oude kleeren (mrv.), vodden (mrv.), gebruikte meubelen (mrv.) uitdragers-waar, oud goed; 2) rommel; 1 -kammer, vr.: rommelkamer; -markt, vr.: voddenmarkt; -werk, o.: oud spul, gebruikt spul, rommel. Crremplerei', vr.: uitdragerij, uitdragers-winkel. Grempler, m. (-s ; mrv. -): uitdrager. Orenaclier'. m. (-s; mrv. -e): (mil.) grenadier; | -mütze, vr.: grenadiers-muts; -hauptmann, m.: kapitein der grenadiers; -regiment, o.: regiment grenadiers; -tasche, vr.: grenadiers-tasch, granaat-tasch. (lirenadiiriiolz, o.: roodgeaderd ebbenhout. Cwrenadin'seide, vr.: grenadine (eene zijden stof). Oren'del, m. (-s; mrv.): grendel; (fig.) sluitboom; (aan een ploeg:) dissel; I -baum, in.: disselboom, dissel (van een ploeg); -kette, vr.: ploegketting. Grehg'el, m. (-s; mrv. -): 1) krakeling; 2) Zie Orendel. Orenz, in Sam. I -acker, m.: grens-akker; -aufseher, in.: grenskommies; -bach, m.: als grensscheiding dienende beek; -baum, m.: grensboom, boom die de grensscheiding aanwijst; -befestigung, vr.: versterking van de grenzen; -berei-ter, m : grenskommies te paard; -berei-tung, vr.: bewaking van de grenzen door kommiezen te paard; -besichtigung, vr.: opneming (inoogenschouwneming) van de grenzen; -bewohner, m.: grensbewoner; -beziehung, vr.: Zie-besichtigung; -bild; o.: de grensscheiding aanwijzend beeld, grenssteen, (hist.) Terminus; -brücke, vr.: als grensscheiding dienende brug; -damm, m. (-deich, m.): als grensscheiding dienende dijk; -dorf, o.: grensdorp, dorj) op de grenzen; -festung, vr.: grensvesting; -fluss, m.: grensrivier, als grensscheiding dienende rivier; -furche, vr.: als grensscheiding dienende ploegvoor ot greppel; -gebirge, o,: grensgebergte, als |
GRENZGEGEND.
GRIFF.
289
|
grensscheiding: dienende bergketen; -ge-gend, vr.: grensland, grensprovincie, grensdistrict; -gemeinscnaft, vr.: 1) gemeenschappelijke grens, 2) grensgemeenschap; -gott, m.: (hist.) grensgod, Terminus; -graben, m.: als grensscheiding dienende sloot of gracht; -gut, o.: grondbezitting aan de grenzen; -haus, o.: huis aan de grenzen; -herr, m.: eigenaar van eene grondbezitting aan de grenzen; -holz, o.: bosch aan de grenzen; -hügel, m.: heuvel aan de grenzen, 2) als grensscheiding dienende heuvel; -jager, in.: §:renskom-mies te paard; -kette, vr.; (mil.) cordon lan^s de grenzen; -land, o.: grensland; -linie, vr.: grenslinie, grenslijn; -mal, o.: de grensscheiding aanwijzend teeken; -mauer, vr.: grensmuur; -messer, in.: landmeter voor de grensscheiding; -nach-bar, in.: grensbuur; -nachbarscnaft, vr.: grensnabuurschap; -ort, m.: grensplaats; -pfahl, m.: grenspaal; -platz, m,: grensplaats; -punkt, m.: 1) grenspunt, uiterste grens, 2) (zeker) punt op eene grenslijn; -recess, o.: tractaat betreffende de grensregeling ; -saule, vr.: grenszuil, grenssteen, grenspaal; -scheider, m.: landmeter voor de grensscheiding; -scheidung, vr.: 1) grensscheiding, grens, 2) grensregeling, afbakening van de grenslijn; -schloss, o.: grens-kasteel; -schütze, m.: grenswachter, grensbewaker; -soldat, in.: grenssoldaat; -stadt, vr.; grensstad;-stein, m.; grenssteen;-streit, m. (-streitigkeit, vr.); geschil betreffende de grensregeling of grensscheiding; -strom, m.: grensrivier, als grensscheiding dienende rivier; -vergleich, m. (-vertrag, m,): tractaat betreffende de grensregeling; -wache, vr.; grenswacht, militaire post ter bewaking van de grenzen; -wachter, m.; l) grenswachter, grensbewaker, 2) grrenskommies; -wall, m.: als grensscheiding dienende wal; -weg. m.: grens-weg (1. weg aan de grenzen, 2. als grensscheiding dienende weg); -wehr, vr. (-wehre, vr.): slagboom; -zaun, m,: als grensscheiding dienende haag (heg); -zeichen, o.; Zie -mal; -zoll, m.: grens-belasting (inkomende of uitgaande rechten, belasting op den invoer van goederen uit, of op den uitvoer van goederen naar, een ander land); -zug, m.: opneming (in-oogenschouwneming) van de grenzen. ttren'ze, vr.: grens; die natürliche -(enk.): de natuurlijke grenzen (mrv.): über die - gehen: over de grenzen trekken; (fig.) de grenzen overschrijden. Zie mrv. CirFeiiKeii. grenzen, w.o.h.: grenzen(-an:aan); dei* an mein Haus grenzende Garten; de aan mijn huis grenzende tuin; die Türkei grenzt im Norden an Ungarn: Turkije grenst ten noorden aan Hongarijë; ihre Mutterliebe grenzt an Xarrheit: hare moederliefde grenst aan waanzin. IGren'zen. vr. mrv.; grenzen; alle -ttberschreiten: alle grenzen te buiten gaan; einer Sache - setzen; ^fig,) paal en perk aan iets stellen; I -los, bv. n.: gren-zenloos, onbegrensd; -losigkeit, vr.; gren-zenloosneid, onbegrensdheid. Oren zer, m. (-s; -); 1) grensbewoner; 2) grensbuur; 3) grenssoldaat; 4) grens-kommies. Oret'clien, o. (-s): Grietje; I Gre'te, Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, |
vr. (-ns): Margaretha; I Gre'tel, vr. (-s); Grietje. Orickelei', vr.: (fam.) vitterij; I grick-lich, by. n.; (fam.) 1) vitachtig, 2) netelig, moeielijk. Orieb'e, vr.: kanen (mrv.) van uitgesmolten vet. Oriebs, m. (-es; mrv. -e): klokhuis (van vruchten). Oriecli'e, m. (-n; mrv. -n): Griek; Griech'enland, o.: (adk.) 'Griekenland; Grieeh'in, vr. (mrv.-nen); Griekin; griech-isch, bv. n.: Grieksch (-e Sprache; Griek-sche taal; -es Feuer: Grielcsch vuur; -es Heu: pik.: Grieksch hooi, fenegriek); das Grich'ische, o. (-n); het Grieksch, de Griek-sche taal. o.: (vog.) berkhoen. Oriel, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) basterdnachtegaal ; I -trappe, vr.; (vog.) kleine trapgans. Orier'zei* KH'se, vr.; Gruyère-kaas, Zwitsersche kaas. Cwi'ies, m. (-es): kegelzand; (gnk.) graveel; (pha.) wijnsteen; (kph.) griesmeel, (ook:) grutten; 1 -asche, vr.: oude wijn-moer; -bart, m.: (pik.) wilde angelica; -brei, in.: gruttenbrij, (ook:) gruttenpap; -gram, bv. n.: brommig, knorrig; z. n. m. en vr,; brompot, knorrepot; -gramen, w. o. h.: brommig zijn, knorrig zijn: -gramig (-gramisch, -gramlich), bv. n.: brommig, knorrig; -harig, bv. n.: (van wol:) ineengeward; -heilend, bv. n.: van het graveel bevrijdend; -holz, o.; 1) nierhout,2) mondhout, keelkruid, liguster; -horst, m.: 1) zandbank, 2) zandheuvel; -huhn, o,: (vog.) zandhoen, strandlooper; -kleie, vr.; zemelen (mrv.) van gruttenmeel; -koch, m.:koek van boekweitmeel; -kolik, vr.: (gnk.) graveelkoliek; -krampf, m.: (gnk.) graveelkramp; -kraut, o.: (pik.) honigkruid, bijënblad; -kuchen, m.: koek van boekweitmeel; -mehl, o.: boekweitmeel, gruttenmeel; -mittel, o.; (gnk.) middel tegen graveel; -saule, vr.; (akk.) ploeghout, (in watermolens:) hoekstijl van liet scheprad; -semrael, m.; broodje van boekweitmeel; -sieb, m.: grintzeef, zeef voor boekweitmeel ; -stein, m.: (gnk.) niersteen, graveel-steen; -suppe, vr.: 1) gortsoep, 2) grutten-meel-pap ; -trank, m.: havergort-drank; -wartel (-wart), m.: tornooi-meester; -wasser, o,; (gnk.) graveelwater; -werk, o.; (aan watermolens:) sluis in eene molenbeek; -wurzel, vr.: graveelwortel. gries'eln, w. o. h. en w. b.; kruimelen, fijn kruimelen; w. onpers. h.: (fam.) griezelen, een gevoel van afkeer ontwaren. gries'en, w. o. h.; boekweit malen, gruttenmeel maken. gries'iclit (grries'igr), bv.n.: gruizig, gruisachtig, grof; (gnk.) graveelachtig. ICrriff, m. (-es, -s; mrv. -e); 1) greep (1. grijping; 2. gegrepene hoeveelheid): einen - nach oder in etwas thun; eenen greep naar of in iets doen, naar of in iets grijpen; einen falschen - thun; (muz.) een verkeerden greep doen, eene verkeerde noot aanslaan; ein vollstandiger -: (muz.) een vol accoord; etwas am -e haben (etwas im -e haben): (fig.) iets op het gevoel kunnen, iets wel in den blinde le druk. 10 |
GRIFF.
GROB.
290
|
kunnen; ein - Schnupftabak: een snuifje, eene (tusschen vingrer en duim) gegrepene hoeveelheid snuif; 2) (figr.) handgreep, handbehendigheid, (ook:) kunstgreep, listige streek, (fam.) foef: das ist nur ein dat is maar eene handbehendigheid; mit -en umgehen: streken hebben, streken gebruiken ; 3) greep, handvatsel, steel, heft, hengsel (dat gedeelte van een voorwerp, waarbij men het aanvat, b. v.: de hals eener viool, het gevest van een degen, enz.); 4) (van lt;rootvogels en roofdieren:) klauw; I -blatt, o.: (muz.) vingerzetting; -brett, o.: (van orgels:) manuaal, (van piano:) tastbord, toetsenbord,klavier,(van viool:) hals; -loch, o.: (muz.) gat (om den vinger op te zetten); -triebei, m.: (bij zwaardvegers:) drijfhout om het gevest aan te drijven; -winde, vr.: nijptang. OriflTclien, o. (-s; mrv. -) greepje, Oriffel, m. (-s; mrv. -): griffel, graveerstift, graveernaald; (om mee te schrijven op eene lei:) grifje; (van planten, enz.:) steel, stengel; (fig.) stijl; I -baum, m.: (pik.) judasboom; -beere, vr.: mirtebes, Dosehbezie; -förmig, bv, n.: naaldvor-mig, griffelvormig. Cxrill'clien, o. (-s; mrv. -): (ins.) krekeltje. Oril'le, vr.: gril, kuur, nuk; (ins.) krekel; (fig.) hersenschim,(ook:) muizenis; -n haben: nukken hebben; -n irn Kopfe haben: allerlei muizenissen (pop.: muizennesten) in het hoofd hebben; -n ma-chen (-n fangen): allerlei muizenissen in het hoofd halen; ein Jeder hat seine -n und Launen: (spr.) iedere gek heeft zijn gebrek. Oril'len (mrv. van Orille), in Sam. I -fang, m.: grillen, kuren, nukken, hersenschimmen, muizenissen; -fanger, m. (-fangerin, vr.): 1) wispelturig mensch, ongestadig mensch, 2) zwaarhoofd, iem. die alles even zwaar tilt; -fangerei, vr.: 1) grilziekheid, wispelturigheid^ ongestadigheid van humeur, 2) zwaartillendheid; -fangerisch (-haft), bv. n.: 1) grilziek, wispelturig, ongestadig van humeur, 2) zwaartillend;-haftigkeit, vr.: Zie -fanserei; -krank, bv. n. (-süchtig, bv. n.): miltzuchtig, aan zwaarmoedigheid lijdend; -krank-heit, vr. (-sucht, vr.): miltzucht, zwaarmoedigheid; -vertreiber, m.: middel tegen verveling; -werk, o.: (schl.) grotesk werk. gril lig:, bv. n.: grilziek, wispelturig, ongestadig van humeur. ^rimas'sen, vr. mrv.: grimassen; -machen: 1) grimassen maken, 2) gezichten trekken; I -macher, m.: 1) grimassenma-ker, (fig.) hansworst, 2) gezichten-trekker; -macherin, vr.: 1) grimassenmaakster, 2) gezichten-trekster. Igfrimni, bv. n.: Zie grimmig:. lÓrimm, m. (-es, -s): gram, gramstorigheid, verwoedheid, toorn; in - gerathen |tj: in toorn ontsteken, zich boos maken; seinen - auslassen an: zijn gram halen aan, zijn gemoed koelen aan; i-beschaumt, bv. n.: schuimbekkend van woede;-darm, m.: (ontl.) endeldarm, aarsdarm;-darmen-wasser, o.: krampstillend water (eau des car mes); -gramsen, w. o. h.: aan miltzucht (zwaarmoedigheid) lijden; -schnaubend, bv. n.: brieschend van woede; -voll, bv. n.: in de hoogste mate verbolgen. |
ICrrim'men, o. (-s): ingewandskramp; I -wasser, o.: krampstillend water (eau des carmes), I grim'men, w. o. h.: boos worden, zich boos maken; w. onpers. h.: (fam.) in de ingewanden knijpen; es grimmt mich: ik heb kramp in mijn buik, ik heb pijn in mijn buik. grim mig, bv. n. en bw.: grimmig, gramstorig, toornig, verwoed; (fig.) vree-selijk, verschrikkelijk, fel; es ist - kalt: het is verschrikkelijk koud, het is fel koud; er hat sich - getauscht: hij heeft zich deerlijk (schromelijk, verschrikkelijk) bedrogen; ein -es Thier [TJ: een verscheurend dier; ein -es Wesen: een woeste aard;-e Blicke: verwoede blikken; I -keit, vr.: grimmigheid, gramstorigheid, verwoedheid, (fig.) vreeselijkheid; -lich, bv. n. en bw.: Zie grimmig. grimm'seh, bv. n.: van (de gebroeders) Grimm; -es Worterbuch : quot;Woordenboek van Grimm. Orind, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) schurft-zweer; 2) hoofdzweer; 3) wondkorst,roof; 4) (jag.) hertekop; I -hand, vr.: schurft-hand, (fig.) hand met ruw en korstig vel; -haube, vr.: (hik.) pekpleister op een zeer hoofd (als die goed Kleeft wordt zij er afgetrokken); -holz, o.: (pik.) pijlhout, zwart elzenhout; -kojïf, m.: zeer hoofd, (gem.) kleskop; -köphg, bv. n.: met een zeer hoofd, (gein.) met een kleskop; -kraut, o.: (pik.) schurftkruid; -rabe, m.: (vog.) mantelkraai, bonte kraai; -salbe, vr.: schurftzalf; -wurz (-wurzél), vr.: (pik.) kruiswortel. grin'dickt, bv.n.: schurftachtig; grin -dig, bv. n.: schurftig. Orin'gcl, m. (-s; mrv. -): krakeling. Ori nitNcli, m. (-es): (pik.) brem. grin'^eln, w. o. h.: (van bevrozene sneeuw:) krakenj grin sen, w. o. h.: (pop.) 1) grijnzen, 2) grijnzend lachen, 3) (mnw.) beginnen te smelten; w. b.: (pop.) grijnzend zeggen, met een grinslach zeggen; z. n. o. (-s): 1) gegrijns, 2) grijzende lach, grinslach; Grin'ser, m. (-s; mrv. -): grijnzer. Orip'pe, vr.: (gnk.) griep, influenza; Grips, m.: 1) een goede kop (- haben: verstand hebben), 2) iZie Oriebs; grip -sen, w. o. h. en w. b.: briezelen, stelen. Oris'hilde. vr. (-ns): (vrouwennaam:) Grishilde. Igrob, bv. n. (grö'ber, grobst): grof; (fig.) zwaar, (ook:) ruw; -e Arbeit: grof werk, ruw werk; aus dem Groben (aus dem Gröbsten) arbeiten: ten ruwste bewerken;-es Geschütz: grof geschut; -es Gewicht: grof gewicht, groot gewicht; -es Geld: groot geld, grove muntspecie; -es Brod: grof brood, ongebuild brood; -es Mehl: grof meel, ongebuild meel; -e Speise: frove kost; -er Sand: grof zand; eine -e 'eder: eene grove (schrijf-)pen; -e Schrift: groot schrift, groote letters (mrv.); ein -er Faden: een grove (dikke, ruwe) draad; ein -er Gang: (mnw.) eene grove (weinig erts bevattende) mijn-ader; ein -er Mensch: een grof (ruw, lomp) mensch; ein -er Flegel: een ruwe (ongemanierde) vlegel; ein -es Frauenzimmer: 1) eene vrouw met grove gelaats-trekken, 2) eene grof gebouwde vrouw, een manwijf, een driedekker; -e Gesichtszüge: grove gelaats-rove kost; -er Sand: grof zand; eine -e 'eder: eene grove (schrijf-)pen; -e Schrift: groot schrift, groote letters (mrv.); ein -er Faden: een grove (dikke, ruwe) draad; ein -er Gang: (mnw.) eene grove (weinig erts bevattende) mijn-ader; ein -er Mensch: een grof (ruw, lomp) mensch; ein -er Flegel: een ruwe (ongemanierde) vlegel; ein -es Frauenzimmer: 1) eene vrouw met grove gelaats-trekken, 2) eene grof gebouwde vrouw, een manwijf, een driedekker; -e Gesichtszüge: grove gelaats- |
GROSS.
GROB.
291
|
rtrekkcn, (fig:.) een gemeen gezicht; eine -e Stimme: eene grove (ruwe) stem; ein -er Ton: een zware (diepe) toon; -e Reden: 1) grove uitdrukkingen, grofheden, 2) hooge woorden; -e Hande: grove (groote, ruwe) handen ; -e Glieder: grove ledematen; eine -e Lüge: eene grove Xgroote) leugen: ein -er Irrthum [t]: eene grove (groote) dwaling. l€crob, in Sam. I -draht, m.: grofdraad, dik metaaldraad (-drahtzieher, m.: grotdraad-trekker); -drahtig, bv. n.: grof (dik) van draad; -eisen, o.: ruw ijzer;-fadig, bv. n.: grof van draad; -faserig, bv. n.: grof van vezel; -feile, vr.: grofvijl, raspvijl; -fleischig, bv. n.: vleezig, (fig.) gespierd: -gestreift, bv. n.: 1) met dikke strepen, 2) met breede strepen; -gliederig, bv. n.: grof van leden; -gran (-gran), o. '(-es, -s): groogrein (zware zijdestof); -haarig, bv. n. (-haren, bv. n.): borstelig van haar; -hiiutig, bv. n.: 1) dik van huid, 2) grof van vel: -heit, vr.: (i. a. b.) grofheid (Einem -heiten machen: iemand grofheden aandoen; Einem -heiten sagen : iemand grofheden zeggen); -kammer, grofkaarder; -körnig, bv. n.: grof van korrel: -maler, m.: grofsehilder, (fip:.) kladschilder; -schmied, m.: grofsmid, smid, (visch:) hamervisch, hamerhaai (-schmiedsarbeit, vr.: smidswerk); -sin-nig, bv. n.: met grove zintuigen, (fig.) grof van aard; -sinnlich, bv. n.: 1) aan grove zinnelijkheid verslaafd, 2) met grof-zinnelijke neigingen; -speisig, bv. n.: (mnw.) grof van steen: -wild, o.: (jag.) groot wild; -zahnig, bv. n.: grof getand. Crro'be, o. (-n): (het) grove; (fig., het) ruwe. Crrö'be,vr.: grofheid; (fig.) ruwheid. Crro'bian, m. (-s; mrv. -e): grof mensch; ruw mensen; lompe vlegel, ongelikte beer. grttb'lich, bv. n. en bw.: eenigszins grof; eenigszins ruw; sich - irren: zich erg vergissen; - sündigen: groote zonde doen. Orob'ling, m. (-es, -s; mrv. -e) Zie iwrobian. Crrttbs, m. (-es; mrv. -e): (van vruchten:) klokhuis. Gro^:, m. (-s): grog; I -trinker7 m.: grogdrinker. ^rö'len, w. o. h.: bulken, schreeuwen; w. b,: uitbulken, uitschreeuwen. Grroll, m. (-es, -s): wrok, wrevel, (pop.) pik; einen - hegen gegen: een wrok koesteren tegen, (pop.) een pik hebben op; ein alter -: een oude wrok. jjrol'leii, w. o. h.: 1) (fam.) gebeten zijn op iemand, een pik op iemand hebben; das grollt mich : dat maakt mij wrevelig; 2) der Dqnner grollt: de donder rommelt; 3) die Taube grollt: de duif koert, de duif kirt. fjirön'land, o. (-s): (adk.) Groenland; Grön'lander, m. (-s; mrv. -): Groenlander; Grön'landerin, vr. (mrv. -nen): Groenland-sche; grön'landisch, bv. n.: Groenlandsch; Grön'landsfahrer, m. (-s; mrv. -): Groen-landsvaarder, walvischvaarder (1,persoon, 2. vaartuig). Gropp, m. (-en; mrv. -en): (visch:) pos, rivierbaars; I -fisch, m.: Zie Oropp. |
Cwrop'pe. vr.: (van een paard:) achterste. Orosch'en, m. (-s; mrv. -): (mtw.) grosje (twintigste deel van een Pruisi-schen daalder, gelijk zes centen Neder-landsch); keinen - werth [t]: (fam.) geen cent waard; I -brod, o.: stuiversbroodje; -stück, o,: (geld-)stukje van één grosje: -schreiber, m.. pennelikker, papierbeklad-der. Igross, bv. n. en bw. (grös'ser, grösst): 1) groot; (fig.) grootsch; ein -er Mann: 1) een groote man, een lange man. 2) een groot man (d. i. een man die uitblinkt); ein -er Herr : een groot heer (een man van hoog aanzien); ein -es Haus: een groot huis; eine -e That: eene grootsche (verhevene) daad; ein -er Gedanke: eene grootsche (verhevene) gedachte; der -e Humboldt: de (door zijne geleerdheid en zijne werken) groote Humboldt; der -e Karl: de (als historische figuur) groote Karei; Karl der -e: (hist.) Karei de Groote; -e Kinder: groote kinderen (kinderen die niet klein meer zijn); der -e Haufen: de groote hoop (het gros der menschen); die -e Welt: de groote wereld (de aanzienlijke stand); ein-er Buch-stabe: eene groote letter (eene strikletter); eine -e Summe: eene groote som (gelds); eine -e Sünde: eene groote zonde; der grösste Theil [Tl: het grootste gedeelte, het meerendeel (grössten Theils [T]: grootendeels, meerendeels); -e Augen machen: groote oogen opzetten; -e Tag-reisen machen: groote dagreizen maken ; -e Ausgaben machen: 1) groote uitgaven doen, 2) groote kosten maken; auf -em Fusse leben: op eenen grooten voet leven: ein -es Geschrei: een groot geschreeuw; etwas grosser machen als es ist: iets grooter (erger) maken dan het is, iets vergrooten, iets verergeren; mit-er Mühe: met groote moeite; 2) (met een werkwoord:) - achten: hoogschatten (nicht -achten auf: weinig waarde hechten aan); sich nicht - bekümmern um: zich niet erg (niet veel) bekommeren om: - denken: edel denken ; - handeln: edel handelen; - leben: op een grooten voet leven; eine Sache - machen (of: grosser machen): een ding vergrooten (overdrijven); sich mit etwas - machen: op iets bogen, roem dragen op iets, zich veel op iets laten voorstaan; - sprechen: grootspreken, pochen, snoeven, zwetsen; - thun: aen grooten heer uithangen: mit etwas-thun: roem dragen op iets, op iets bogen, zich veel laten voorstaan op iets; - werden: groot worden (grosser werden: grooter worden); - ziehen: grootbrengen, opbrengen; 3) (als z. n. o.:) das -e: het groote, (fig.) het grootsche, het verhevene ; im -en handeln: handel drijven in het groot; 4) (als z. n. m.:) der -e; de groote, de aanzienlijke; ein -er: een groote, een aanzienlijke; die -en: de grooten, de aanzienlijken ; die -en der Erde: de grooten der aarde; die -en Spaniens: de granden (de grooten) van Spanje. lOross, z. n. o. (-; mrv. -): gros (twaalf dozijn). Igross, in Sam. I -achtbar, bv. n.: grootachtbaar; -achtel, z. n. o. (-ach-telform, vr.): groot-octavo formaat; -ade- |
GrROSSADERIG.
|
rig (-aderigr), bv. n : met groote aderen; -admiral, in.: groot-admiraal; -almosenier, m.: groot-aalmoezenier; -altern, m. mrv.: grootouders; -altermutter, vr.: overgrootmoeder; -altervater, m.: overgrootvader; -artig, bv. n.: grootsch, verheven, indrukwekkend; -artigkeit, vr.: grootschheid, verhevenheid, indrukwekkendheid; -auge. o.: groot-oog (mensch, dier, visch of yogel met groote oogen); -augig, bv. n.: met groote oogen; groot yan oogen ; -avantur, vr.: (kpv.) groot avontuur, bodemerij; -backig, by. n.: met groote, dikke koonen; -balleiquot;, vr.: groot-ballijë, groot-baljuwschap: -base, vr.: oud-tante; -bauch, m.: dikbuik; -bauchig, bv. n.: dik van buik; -bauer, m.: groote boer (eigenaar eener groote boepderij); -beerig, bv. n.: groot van bes; -beinig, bv. n.: lang van beenen, met lange beenen ; -bevollmachtigte, m.: (dipl.) gevolmachtigd minister, plenipo-tentiaris; -binder, m.: kuiper van groot vaatwerk; -blatterig, bv. n.: groot van blad, met groote bladeren; -blumig, bv. n.: groot van bloem, met groote bloemen ; -botschaft, vr.: (dipl.) buitengewone zending ; -botschafter, m.: (dipl.) buitengewoon gezant; -britannien, o. (-s): (adk.) Groot-üritannië (-britannier, m. -s; mrv. -:Brit, Groot-Britanniër; -britannierin, yr., mrv. -nen: Brittin, Britsche, Groot-Britannische; -britannisch, bv. n.: Groot-Britannisch); -brüstig, bv. n.: 1) breed van borst, 2) groot van borsten, met groote borsten; -con-netable, m.: opper-kroonveldheer; -denkend, bv. n.: edeldenkend; -dutzend, o.: gros (twaalf dozijn); -enke, m.: boven-knecht, onderbaas; -enkel, m.: achterkleinzoon, kindskleinzoon; -enkelin, vr.: achterkleindochter, kindskleindochter; -falk, m.: (vog.) reigervalk; -feldhsrr, m.: opperbevelhebber; -fürst, m.: 1) (Russische) grootvorst, 2) groothertog; -für-stenthum lt], o. (-s; mrv. -thümer ItJ): 1) grootvorstendom, 2) groothertogdom; -fürstin, vr.: 1) grootvorstin, 2) groothertogin; -fürstlich, bv. n.: grootvorstelijk; -garn, o.: (vv.) groot net; -gesinnt, bv. n.: van verhevene denkwijze; -gliederig, bv. n.: groot (lig.: grof) van leden. lOrosM'iliandel, m.: 1) groothandel, |
2) grossierderij; -handier, m.: 1) groothandelaar, 2) grossier; -handlung, vr.: grossierderij; -heitj vr.: grootheid;-herr, m.: Groote Heer (titel van den Turkschen sultan); -herriscn, bv. n.: trotsch (bw.: uit de hoogte), gebiedend Mierrisch tliun: fam.: den grooten heer uithangen); -herr-lich, bv. n.: van den Grooten Heer, van den Sultan; -herzig, bv. n.: groothartig, grootmoedig; -herzigkeit, vr.: groothartigheid, grootmoedigheid; -herzog, m.-.groothertog; -herzogin, vr.: groothertogin: -herzoglich, bv. n.: groothertogelijk;-her-zogthum [t|, o. (-s; mrv. -thümer [t]): groothertogdom; -hofmeister, m.: opperhofmeester; -hörnig, bv. n : groot van hoornen, met groote horens; -hundert, o : groot honderd (d. i. 120); -inquisitor, m.: groot-inquisiteur; -jahrig, bv. n.: (rcht.) meerderjarig, (fam.) mondig; -jahrigkeit, vr.: (rcht.) meerderjarigheid, (fam.) mondigheid ; -kammerer, m. (-kammerherr, m.): opperkamerheer; -kanzier, m.: op-perkanselier, grootkanselier; -kelchig, bv. n.: (pik.) groot van kelk; -kind, o.^ kleinkind, kindskind; -klette, vr.: (plk.gt; groot kliskruid: -knecht, m.: opperknecht, (zeew.) knecht van den grooten mast; -knochig, bv. n.: 1) grof van beenderen, 2) met groote knokken; -kom-thur [t], m.: groot-commandeur; -kopf, m.: groothoofd, (fig.) dikkop; -köptig, bv. n.: groot van hoofd, (fig.) dik van kop, met een dikken kop; -kreuz, o.: grootkruis (van eene ridder-orde); -kü-chenmeister, m.: opperkeukenmeester; -lefzig, bv. n.: dik van lippen, met groote, dikke lippen; -leibig, bv. n.: 1) zwaarlijvig, 2) groot van gestalte, groot van lichaamsbouw; -lippig, by. n.: Zie -lefzig; -macher, m.: pocher, snoever, zwetser; -macht, vr.: groote mogendheid; -machtig, bv. n.: grootmachtig, (van de Algemeene Staten:) grootmogend, (fig. fam.) machtig groot, verbazend groot; -machtigst, bv. n.: Zie -macli-tig; -magd, vr.: eerste meid (opperste dienstmeid); -mama, vr.: grootmama ; -marsehall, m.: oppermaarschalk, grootmaarschalk; -maschig, bv. n.: (van netten:) groot van mazen, met groote mazen; -maul, o.: 1) groote bek, 2 grootspreker, pocher, snoever, zwetser; -mau-lig, bv. n.: 1) groot van bek, met een grooten bek, 2) grootsprekend, pochend, snoevend, zwetsend; -meister, m.: grootmeester; -meisterschaft, vr. (-meister-thum [tj, o.): grootmeesterschap; -meis-terwürde, vr.: waardigheid van grootmeester; -mogend, bv. n.: grootmogend (-mogende Herren: grootmogende hee-ren); -muhme, vr.: oudmoei, oudtante: -mundschenk, m.: opperschenker; -muth lt], vr.: grootmoedigheid, grootheid van ziel; -müthig UI, bv. n.: grootmoedig; -müthigkeit jtl, vr.: Zie -muth; -rnut-ter, vr.: grootmoeder; -mütterlich, bv. n.: 1) grootmoederlijk, 2) grootmoederachtig. Kwross'lnase, vr.: grootneus; -nasig, bv. n.: groot van neus, met een grooten neus; -neffe, m.: achterneef; -niente, vr.: achternicht j -notar, m,: eerste notaris^ proto-notans; -oheim, m.: oud-oom; -oktav. o.: (typ.) groot-octavo, groot-octavo-for-maat, (in orgels:) groot octaaf; -ohr, o.: groot-oor (iem. met groote ooren); -önrig (-ohrig), bv. n.: groot van ooren, met groote ooren; -onkel, m.: oudoom; -papa. m.: grootpapa; -pensionarquot;, m,: raad-pen-sionaris; -prahler, m.: grootspreker, pocher, snoever, zwetser; -prahlerei', vr.: grootsprekerij, pocherij, snoeverij, zwetserij; -prahlerin, vr.: grootspreekster, pochster, snoefster; -prahleriscn, bv. n.: grootsprekend, pochend, snoevend, zwetsend: -prior, o.: grootprior; -profoss, m.: grootprovoost; -quart, o. (-quartformat, o.): groot quarto-formaat, groot-quarto; -referendar, m.: groot-referendaris; -richter, m.: opperrechter; -schatzmeister, m.: groot-thesaurier; -schniibler, m.: (vog.) grootsnavel, diksnavel; -schreier, m.: (fig.) schreeuwer, praatsmaker; -schuppig, bv. n.: met groote schubben; -schwerttrager, m.: groot-zwaarddrager; -seeherr, m.: (mar.) op per-admiraal, groot-admiraal; -seite, vr.: (wsk.) groote zijde, hypothe-nusa; -siegelbewahrer, m.: bewaarder van |
GRUBENHOLZ.
293
GROSSSINN.
|
het grootzegel, grootzegelbewaarder; -sinn, m.: g-roothartigheid, grootmoedigheid, edele denkwijze; -sinnig, bv. n.: groothartig, grootmoedig, edeldenkend; -sinnigkeit vr.: Zie -sinn; -sohn, m.: kleinzoon (zoons- of dochterszoon) *, -spre-chen, w. o. onr. h.: grootspreken, pochen, snoeven, zwetsen; -sprecher, in. (-spre-cherei', vr.: -sprecherin, vr., -sprecherisch, bv. n.): Zie -prahler, enz.; -stadter, m.: bewoner (inwoner) van eene groote stad (die -stadter, m. mrv.: de bewoners van groote steden): -stadtisch, bv. n.: groot-steedsch; -stallmeister, in.: opperstalmeester; -sultan, m.: (de) Groote Heer, (de) Sultan. lOross'ltante, vr.: oudtante; -tausend, o.: groot duizend (d. i. 1200); -that, vr.: groote daad, grootsche daad, (fig.) heldendaad, kloeke daad; -thuer, m. (-thuerei, vr., -thuerin, vr., -thuerisen of -thuig, bv. n.): Zie -prahler, enz.; -tochter, vr.; kleindochter (zoons- of dochters-dochter); -traubig, bv. n.: groot van druif; -truchsess, m.: eerste (opperste) voorsnijder (aan vorstelijke tafels); -türk. m.: (de) Groote Turk, (de) Groote Heer, (de) Sultan; -uhrmacner, m.: 1) huisklokken maker, hangklokkenmaker, 2) horlogemaker in het groot, eigenaar eener groote fabriek voor de horlogemakerij; -urenkel, m.: zoons- (of dochters-) achterkleinzoon; -urenkelin, vr.: zoons- (of dochters-) achterkleindochter; -vater, m.: grootvader (-vaterstuhl, m.: groote leuningstoel; -vatertanz, m.: dans ten besluite); -vaterlich, bv. n.: grootvaderlijk, (fig.) grootvaderachtig; -verkauf, m.: verkoop in het groot, omzet in het groot; -vezier, m.: grootvizier; -viertel, o. (-viertelform, vr.): groot quarto-formaat, groot quarto; -vikar, m.: groot-vicaris; -vogel, m.: groote vogel;-vogt, m.: groot-baljuw; -vorschneider, m.: Zie -truchsess; -wahlherr; m.: (hist.) grootkeurvorst; -waibel, m.: deurwaarder bij het hooge gerechtshof; -wanstig, bv. n.: zwaarlijvig; -weidwerk, o.: (jag.) groot wild; -wessir, m.: Zie -vezier: -wiirden-trager, m.: grootwaardigheidsoekleeder; -wurzelig, bv. n.: zwaar van wortel. O rosse, o. en m. (-n; mrv,-n): Zie.bv. n. gross no. 3. OrHs'se, vr.: grootte; (fig. en rek.) grootheid; (art.) kaliber; ein Stern erster -: eene ster van de eerste grootte; ein Genie erster -: een genie van den eersten rang; ein Narr erster (fig.) een gek in folio, een eerste gek; ein Mann von mittlerer -: een man van middelbare grootte (lengte); die - der Seele: de grootheid van ziel; die - eines Verbrechens: de grootheid van eene misdaad. Zie Orössen. Oros'selbeere, vr.:l) doornbes, kruisbes; 2) doornbesseboom, kruisbesseboom. Orös'sen, vr. mrv.: (rek.) grootheden; -forscher, m.: wiskundige, wiskunstenaar; -lehre, vr.: wiskunde, mathesis; -lehrer, m.: wiskundige, wiskunstenaar; -lehrig, bv. n.: wiskunstig; -reihe, vr.: reeks van grootheden. gros'sentheils lt], bw.: grootendeels, meerendeels. Orossirer [iel, m. (-s; mrv. -): 1) grossier; 2) groothandelaar. |
Orossist', m. (-en; mrv. -en): Zie Orossirer. grttss'lich, bv. n.: tamelijk groot, nog al groot; bw.: grootelijks, in groote mate. Oros'so, in Sam. I -handel, m.: groothandel; -handier, m.: groothandelaar; -preis, m.: inkoops-prijs. gröss'tentheils [t],bw.: grootendeels, meerendeels. Orot, m. (-es; mrv. -e): (mtw. hist.) groot, halve stuiver. grotesk', bv. n.: grotesk, komiek, potsierlijk. Orotes'ken, vr. mrv.: groteske (komieke) figuren, grotesken, caricaturen; I -maler, m.: caricaturen-schilder; -malerei', vr.: (het) schilderen van grotesken of caricaturen; -tanz, m.: potsierlijke dans; -tiinzer, m.: komiek-danser, danskomiek. Orot'te, vr.: grot. Cwrot'ten, vr. mrv.: grotten; I -arbeit, vr.: grotwerk; -arbeiter, m. (-künstler, m., -macher, m.): grotwerk-maker; -werk, o.: grotwerk. grub: Zie graben. Orüb'ehen, o. (-s; mrv. -): kuiltje; -in den Wangen: kuiltjes in de wangen; -spielen: (met knikkers) in het kuiltje spelen; I -spiel; o.: (het) knikkeren in net kuiltje. Oru'be, vr.: kuil; (van wilde dieren:) hol; (in het gelaat:) put; pokput; (ontl.) hartkuil; (mnw.) put, mijnput, mijnschacht; (fig.) groeve, grafkuil; Einen in die - bringen: iem. den dood aandoen; in die - fahren: ten grave dalen; auf der - gehen: (fig.) met één been in het graf staan; wer Andern eine - grabt, enz.: Zie graben. Orn'bel, in Sam. I -haft; bv. n.: 1) tobberig, kniezerig, 2) peinzend, snuffelend om te doorgronden; -kopf; m.: 1) snuffelgeest, 2) zwaarhoofd, droomer, kniezer; -krank, bv. n.: miltzuchtig, aan zwaarmoedigheid lijdend, hypoconder; -krankheit, vr.: miltzucht, zwaarmoedigheid, hypocondrie; -nuss, vr.: okkernoot met dikke schaal. Orii'belei, vr.: 1)hoofdbrekerij,getob, gemaal, geknies, gepeins, gesnuffel om te doorgronden; 2) haarklooverij, muggenzifterij, spitsvondigheid; I grü'beln, w. o. h.: snuffelen, (fig.) zich met allerlei hoofd-brekerijën kwellen; - über etwas: peinzen (zinnen, nadenken, zijnen geest scherpen) over iets; in der Nase -: in den neus peuteren. Gru'ben, in Sam. I -arbeit, vr.: mijnwerk, (het) werken in eene mijn; -arbeiter, m.: mijnwerker; -bau. m.: mijnbewerking, mijn-exploitatie; -beil, o.: mijnwerkersbijl; -biber, m.: (drk.) eenzaam levende bever; -blende, vr.: mijnwerkers-lantaarn; -endc, o.: pootstek van den wijnstok; -erz, o.: erts uit eene mijn; (das) -fahren, o.: (mnw.) nederdaling in eene mijn; -förderung, vr.: ertsdel ving, mijndelving; -gebaude, o.: mijngaanderij (de putten): -gericht, o.: rechtbank van mijnzaken; -gezah, o.: mijnwerkers-gereedschap; -grund. m.: mijnput; -gut; o.: gedolven erts; -haspel, m.: windas in eene mijn; -holZ; o.: hout ter wandbekleeding in de |
GRÜBENHüTER.
294
GRUND.
|
mijnen; -hüter, m.: waker in eene mijn; -junge, o.: mijnwerkers-jongen; -kittel, m.: mijnwerkers-kiel; -kleid, o.: mijnwer-kers-kleeding;-kleine, o.: ertsgruis ;-kohle, m.: gruis der steenkolen-delving; -lampe, vr.: mijnwerkers-lamp; -licht, o.: mijnwerkers-kaars; -messung, vr.: meting van eene mijn; -pulver, o.: stofgruis der mijndelving; -reich, bv. n.: rijk aan mijnen; -schlacke, vr.: slak (afval) van erts; -steiger, m.: 1) opzichter (inspecteur) bij het mijnwezen, 2) nederdaler in eene mijn; -tasche, vr.:mijnwerkerszak;-tscher-per, m.: mijnwerkers-mes; -wasser, o.: mijnwater, water in eene mijn; -wetter, o.: dampige atmosfeer (dampen, mrv.) in eene mijn; -zeug, o.: mijnwerkersgoed; -zug, m.: meting van eene mijn. gru'big, bv. n.: puttig (met putjes of putten, kuilen of kuiltjes); (pik.) sponsachtig, vol gaatjes, Orüb'ler, m. (-s; mrv. -): Zie Orü-belkopf; grüb'lerisch, bv. n.: snutTelig, (pop.) keutelig, kleingeestig; Grüb'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (tnb.) roode kalvijnappel. Orü'de, vr. : hoetc (gloeiende) asch. grilden, w. o. h.: (in zoutketen:) het stroovuur opstoken; Grudenhaus o.: aschhuis; Gru'der, m. (-s; mrv. -) stoker van het stroovuur. Oruft. vr. (mrv. Grüf'te): (gegravene) kuil; (tig.) groeve, graf; (ook:) spelonk, onderaardsche grot; I -gewölbe, o.: grafgewelf, grafkelder. Ortth'e, vr.: pootvisch (om vijvers en rivieren te bevolken). Omm'met, o. (-s): etgroen, nagras (ook het hooi daarvan, het late hooi); I -boden, m.: zolder voor het late hooi; -ernte, vr.: tweede hooibouw, inzameling van het late hooi; -heu, o.: hooi van het etgroen; -wiese, vr.: hooiland dat eenen na-oogst geeft. Isrün, bv. n.: groen; (fig.) onrijp, (ook:) rauw, (ook:) versch, (ook:) genegen; der -e Donnerstag, m.: (kkl.) de Witte Donderdag; -es Holz: groen hout, levend hout; -e Hütte: glasblazerij voor groen glas; -es Fleisch: (hik.) wild vleesch; eine -e Laube: een groen priëel; -e Waare: (tnb.) groente, moeskruid; - anstreichen: groen verven; sich - machen: onbeschaamd worden; - werden: groen worden; Einem nicht - sein : (fig.) iemand niet genegen zijn, (ook:) op iemand gebeten zijn, een pik op iemand hebben; auf einen -en Zweig kommen: (fig.) geluk hebben in de wereld? slagen in zijn ondernemen; es wird mir - und gelb vor den Augen : (spr.) alles wordt groen en geel voor mijne oogen. I -, z. n. o. (-es): (het) groen (i. a. b.). |
lOriin, in Sam. I -auge, o.: groenoog; -augig, bv. n.: met groene oogen, (fig.) jaloersch; -bauch, m.: (ins.) goudtor met groenen buik; -beere, vr.: kruisbes, doornbes; -beinchen, o.: (vog.) groenpoot (een waterhoen); -belaubt, bv. n.: met groen loof bedekt; -blau, bv. n.: groenachtig blauw, zeegroen; -bleierz, o.:groen lood-erts, phosphorzuur lood; -eisenerde, vr.: groene ijzerhoudende aarde; -eisen-stein, m.: groen ijzererts; -erde, vr.: berggroen; -faulbaum, m.: (pik.) altijd groen mondhout (keelkruid, liguster); -finkr m.: (vog.) groenvink; -füssig, bv. n.: met groene pooten; -gelb, bv. n.: groenachtig geel; -gestreift, bv. n.: met groene strepen; -hanfling, m.: (vog.) groene mees,, groenvink; -holz, o.: (pik.) berg-den; -kehlchen, o.: groenkeeltje (vogeltje met groene veertjes om de keel); -konl, m.: groene kool; -kopt', m.: groenkop (vogel met groene veeren op den kop); -kraut, o.: spinazie; -land, o.: weilana; -laubig,, bv. n.: met groen loof, met groen gebladerte ; -rock, m.: groenjas (ieder die eene groene jas draagt), (inz. mil,) jager; -ros-tig, bv. n.: kopergroen; -rüssel, m.: (ins.) koornworm; -sauer, bv. n.: (schk.) groen-zuur; -saure, vr.: (schk.) groenzuur; -schiefer, m.: (min.) groene lei-steen;, -schnabel, m.: (vog.) groensnavel (vogel met een groenen bek), (fig. fam.) iemand die pas komt kijken, groene; -schwanz, m.: (vog) groenstaart; -schwarz, bv. n.: groenachtig zwart; -span, m.: kopergroen, Spaansch groen, (pik.) brem; -specht, m.: (vog.) groene specht, houtspecht; -stein,. m.: (min.) groensteen; -streifig, bv. n.: met groene strepen; -wurzel, vr.: (pik.) aardrook, koegras, duivenkervel. ICrmml, m. (-es, -s; mrv. Grün'de): ^rond (i, a. b.V, (bwk en fig.) grondslag, fondement; (schl.) grondverf, (tig.) grond, (ook :) achtergrond; (van vloeistoffen:) grondsop, bezinksel, drab; ein seichter een zwakke grond (ook fig.); liegende Gründe: landerijen, vaste goederen; mein - und Boden: miin eigen grond, mijn eigen terrein; auf den - stossen: (van schepen :) op den grond stooten; auf dem -e stehen: ivan schepen:) aan den grond zitten; keinen - finden können: (zeew.) geen grond kunnen peilen; in den -bohren: (mar. en fig.) in den grond boren; zu -e gehen: (zeew. en fig.) te gronde gaan; Linen zu -e richten: (fig.) iemand te gronde richten; auf den - kommen: naar den grond gaan; einer Sache auf den -kommen oder gehen: een ding grondig onderzoeken of uitpluizen; im -e: 1) in den grond, in het wezen der zaak, 2) om de waarheid te zeggen; von - aus (aus dem -e): grondig, geheel en al, radicaal;, etwas von - aus lernen : iets grondig lee-ren, iets in den grond leeren; von - aus heilen: in den grond (d, i. radicaal, geheel en al) genezen; vom -e der Seele: (fig.) uit het diepst der ziel, uit den grond des harten; aus Herzens -: van ganscher harte; die ersten Gründe einer Wissenschaft : de eerste gronden (de grondslagen, de beginselen) eener wetenschap; der -eines Glaubens: de grondslag van een geloof; seine Gründe angeben: zijne gronden (zijne redenen) opgeven; gute Gründe anführen für: goede gronden (goede redenen) opgeven voor; mit Grün-den beweiscn: met afdoende redenen bewijzen; es ist einiger - verhanden zu.....: er bestaat eenige* grond (reden) om te ....; ohne -: zonder grond, zonder reden; der - zu einem Gebaude: de grondslagen (mrv. of: de fondementen) van een gebouw; der - zu etwas legen: de grondslagen (mrv.) van iets leggen, den grond van iets leggen ; den - auftragen: (schl.) in de grond- |
GRUND.
295
|
verf zetten, de grrondlaag: verf op (het lt;ioek) brengen. ICrrund, in Sam. I -abgabe, vr.: grondbelasting; -angel, vr,: (vv.) peurhaak; -angeln, w. o. h.: (vv.) aal peuren; -anschlag, m.: eerste raming; -artikel, o.: hoofd-artikel; -balken, m.; (bwk.) tundee-ringsbalk, grondbalk, (van dijken:) be-schoeiingsbalk, (van schepen :) kiel; -bass, ra.: (rauz.) zware bas, groote bas; -bau, ra.: 1) fondement, grondslag, 2) ondergronds bouw; -baum, m.: Zie -balken; -bedingung, vr.: hopfd-voorwaarde, hoofd-beding; -begierde, vr.: alles beheersehend verlangen; -begriif, m.: grondbegrip, (tik.) onderwerp ; -bein, o.: (ontl.) wiggebeen; -benennung, vr.: (tik.) zelfstandig naamwoord; -beschaffenheit, vr.: ten grondslag liggende hoedanigheid; -besitz, m.: grondbezit, grond-eigendom; -besitzer, m.: grondbezitter, grond-eigenaar; -besitzerin, vr.: grond-eigenaarster; -besitzthum (tl, o.: grondbezitting, vast goed; -bestand-theil lt], o.: voornaamste bestanddeel, hoofdbestanddeel; -birne, vr.: (akk.) aardappel; -blei, o.: (zeew.) dieplood, peillood; -bohrer, m.: grondboor, aardboor, steen-boor; -böse, bv. n.: door en door slecht; -bosheit, vr.: volslagene verdorvenheid; -brav, bv. n.: door en door braaf; -brett, o.: (art.) richtplank; -brief,m.: grondbrief, beleeningsbrief; -brühe; vr.: grondsop, drab, (zeew.) kimwater (in een lek schip); -buch, o.: kadastrale legger, register aer grond-eigendommen; -charakter, ra.: Zie -karakter; -damm, m.: dam onder water; -dienst, m.: (hist.) leendienst. IsruncTielirlieh, bv. n.: door endoor eerlijk, dood-eerlijk; -eichel, vr.: aardaker, aardnoot; -eigenschaft, vr.: hoofdeigenschap, (fig.) kenmerkende hoedanigheid, (gnk.) bijzonder karakter; -eigenthum [t], o.: grond-eigendom, grondbezit;-eigenthü-mer Lt], m.; grondeigenaar; -eigenthümerin [tl, vr.: grond-eigenaarster; -eis, o.: grondijs (der Fluss gent rait -eis: er gaat grondijs m de rivier, de rivier is aan het kruien); -eisen, o.: (hik.) tent-ijzer, sondeer-ijzer, (grav.) graveerstift; -entwurf, m.: 1) aanvankelijk plan, eerste ontwerp, 2) eerste opstel, ruwe schets; -erde, vr.: (min.) primitieve aarde; -faden, m.: (wev.) scheringdraad, (fig.) hoofd-oorzaak, eerste aanleiding; -fahigkeit, vr.: ten grondslag liggende bekwaamheid; -falsch, bv. n.: 1) door en door valsch, 2) geheel en al valsch; -farbe, vr.: 1) oorspronkelijke (aanvankelijke) kleur, 2) grondverf;-faser, vr.: (ontl.) vezeltje; -faul, bv. n.: door en door lui; -fehler, m.: hoofdgebrek; -feile, vr.: baardvijl rom de baarden van sleutels te vijlen); -feld. o.: (schl.) grond; -fest, bv. n.: door en door hard, (fig.) vast,hecht (-festes Eigenthum [t|, vast goed, onroerend goed); -feste, vr.: grondvest, grondslag; -firniss Is], m.: eerste vernis; -fisch, m.: grondeling, grondel; -flache, vr.: grondvlak; -fohre, vr. (-forelle, vr.): groote forel; -form, vr,: oorspronkelijke vorm, eerste vorm, (tik.) onbepaalde wijs. |
iOrnncl l^ebande, o.: ondergronds-bouw; -gebirge, o.: oorspronkelijk gebergte, rotsen (mrv.) uit den vroegsten voortijd; -geizig, bv. n.: (fam.) als de pest zoo gierig; -geld, o.: kapitaal, geldelijk vermogen: -gelehrt, bv. n.: door en door geleerd; -gerechtigkeit, vr.: 1) recht van grond-eigendom, grondrecht, 2) heerlijk recht, recht dat aen heer eener plaats toebehoorde: -gerechtsame, vr.: recht van grond-eigendom, grondrecht; -geschmack, m.: grondige smaak; -gesetz, o.: (stk.) grondfwet; -gesetzlich, bv. n.: grondwettig; -gewalt, vr.: oppermacht, hoogst gezag, souvereiniteit; -gewebe, o.: (wev.) scheringdraden (mrv.), schering; -graben, m.: fundeering; -gut, o.: vast goed, onroerend goed: bv. n.: door en door goed, doorgoed, (fam.) doodgoed; -gütig, bv. n.: (fam.) aoodgoed. lOrandlliaken, m.: dregge, dreg; -hase, m.: (jag.) haas die op velden en akkers huist; -hecht, m.: snoek die in den slijkbodem van het water huist; -heil, o.: (pik.) Sint-Janskruid; -herr, m.: landheer, heer van de plaats; -herrlichkeit, vr. (-herrschaft, vr.): 1) heerlijkheid, grondbezitting met heerlijkheids-rechten, 2) heer (of: vrouw) van de plaats, eigenaar (of: eigenares) van de heerlijkheid, 3) heerlijkheids-recht; -herrschaftlich, bv. n.: land-heerlijk, heerlijkheids-; -hieb, m,: diepe inkeping, (srm,) raaKstoot, raakslag; -hobel, m.: (tim.) grondschaaf; -holde, m.: (hist.) lijfeigene; -irrthum [t], m.: eerste dwaling (waaruit al de andere dwalingen voortspruiten); -karakter, m.: wezenlijke aard, (gnk.) bijzonder karakter; -karpfen, in.: karper die in den slijkbodem van het water huist: -kenntniss Is], vr.: ten grondslag liggende kennis (-kenntnisse, vr.mrv.: grondbeginselen); -kette, yr.: (wev.) scheringdraden (mrv.), schering; -kraft, yr.: voornaamste kracht; -kugel, vr.: watervuurwerk. lOruncl llade, vr.: (mnw.) grondbalk, hoofdbalk; -lage, vr.: grondslag, (schk.) basis; -lagerholz, o.: balkwerk der fundeering; -last, vr.: op den grond klevende last, servituut; -laut, m. (:lauter, ra.): (tik.) klinkletter, vocaal; -lawine, vr.: 1) aardstorting, 2) geweldige sneeuwstorting; -legung, vr.: grondlegging; -lehre, vr.: I) grondslag (eener wetenschap), 2) bovennatuurkunde, metaphysica; -linie, vr.: 1) grondlijn, basis, grondslag, 2) buitenlijn (-linien entwerfen: de buitenlijnen maken, eene schets maken); -los, bv. n.: grondeloos, (van diepten:) peilloos, (van wegen:) onbegaanbaar, onbruikbaar, (fig.) ongegrond (bw.: zonder grond, zonder reden), (theo.) ondoorgrondelijk, (ook:) oneindig, eindeloos, grenzenloos; -losigkeit, vr.: 1) grondeloosheid, 2) peilloosheid, onpeilbaarheid, 3) onbegaanbaarheid, onbruikbaarheid 4) ongegrondheid, (ook:) gemis van redenen, 5) ondoorgrmidelijkheid, 6) oneindigheid, eindeloosheid, grenzen-loosheid; -loth [t], o.: (zeew.) peillood, dieplood. l^ruiKl'liiiauer, m,: (bwk.) grondmuur, fundeerings-muur; -meinung, vr.: (red.) stelling; -meissel, m.: beitel om uit te ronden; -mischung, vr.: vermenging van de bestanddeelen: -mortel, m.: sterke mortel, sterk cement; -muschel, vr.: van den bodem der zee herkomstige schelp, zeeschelp; -neigung, vr.: natuurlijke aanleg, aangeborene neiging; -obrigkeit, vr.: Zie -herrschaft; -pfahl, m.: hei-paal; |
GRUNDPFANDBRIEF.
GRÜPPE.
|
-pfandbrief, m. (-pfandschein; m.):hypotlieek op landerijen; -pfeilei\ m.; 1) hei-paal, -) hechte steunpilaar; -pflaster, o.: plaveisel, vloer-plaveisel; -platte, vr.; grondplaat, (fig.) grondvlak; -platz, m.: (bwk.) plattegrond; -quell7 m. (-quelle, vr.): eerste bron; (fig.) voornaamste bron, (ook:) oorsprong; eine -rechnungsart, vr.: een der vier hoofdregelen van de rekenkunde; -recht, o.: 1) heerlijkheidsrecht, 3) grondwettig recht, (fig.) grondwet; -rechtiich, bv. n.: 1) grondwettig, 2) door en door rechtschapen; -regel, m.: grondregel,stelregel; -register, o.: kadastrale legger; -reich, bv.n.: schatrijk; -rinne, vr.:l)riool, 2) waterleiding onder den grond; -riss, m.: (bwk.) plattegrond-teekening, plattegrond, (fig.) schets, lOrnnd'lNatz, m. (mrv. -satze): beginsel, grondbeginsel, stelregel (ein ange-nommener -satz: eene aangenomene stelling, eene hypothese; nach -satzen han-deln: volgens vaste beginselen handelen; ohne -satze: zonder beginselen, beginselloos; nach gesunden -satzen urtheilen ft]: volgens gezonde of degelijke beginselen oordeelen; Einem -satze beibringen: iem. vaste beginselen inprenten); -satzlich, bv. n.: op vaste beginselen gegrond; -saule7 vr.: grondzuil, (fig.) grondslag, (ook:) spil; -schelm, m.: doortrapte schurk; -schlecht, bv. n.: doorslecht, door en door slecht; -schoss, m.: verponding, grondbelasting, grondlasten (mrv.);-schuld, vr.: hypotheekschuld; -schwelle, vr.: deurdorpel, drempel; -see, vr.: ondiepte; -sicher, bv.n.: hecht gegrondvest, (fig.) volkomen zeker; -silbe, yr.: (tik.) wortel-lettergreep; -sitz, m.: stijf linnen; -sohle, vr.: deurdorpel, drempel; -sprache, vr.: oorspronkelijke taal; -spruch, m.: tekst; -stein, m.: eerste steen (van een gebouw), (van eene zuil:) voetstuk, (in koornmolens:) onderste molensteen, ligger, (min.) rotssteen van de eerste formatie; -stelle, vr.: (uit een boek pf geschrift:) plaats waarop het aankomt, bewijsplaats ; -steuer, vr.: grondlasten (mrv.),grondbelasting; -stimme, vr.: (muz.) basstem, bas; -stoff, m.: grondstof, (fig.) hoofdonderwerp; -strauch, m.: (plk,)kruip-plant; -strich, m.: (in de schrijfkunst:) neerhaal; -stück, o.: stuk gronds. stuk lands, (fig.) voornaamst gedeelte, hoofdbestanddeel; -stütze, vr.: grondslag, (fig.) voornaamste steun; -substanz, vr.: voornaamste bestanddeel; -suppe, vr.: grond-S9P, drab, (fig.) heffe (des volks), (zeew.) ki inwater. Ifwruncl'ltakelage, vr. (-takeiasclie, vr.): (zeew.) ankertouwen (mrv.), kabels (mrv.); -talje, vr.: (zeew.) roertalie, noodtalie; -tau, o.: (zeew.) torntouw; -text, m.: oorspronkelijke tekst; -theil LtJ, o.: hoofdbestanddeel; -theilung [tl, vr,: deeling (verdeeling-) van grond-eigendom; -ton, m.: grondtoon; -treu, bv. n.: door en door trouw; -trieb, m.: 1) eerste aandrift, 2) voornaamste drijfveer; -tugend, vr.: hoofddeugd; -übel, o.: oorspronkelijk gebrek, hoofdgebrek; -ursache, vr.: aanlei-dende oorzaak, (fig.) voornaamste reden; -verbesserung, vr.: (akk.) verbetering van den grond, (fig.) grondige verbetering, grondige hervorming; -verdunkelung, vr.: lt;schl.) bruining, (het) bruinen, verdonkering van den grond; -verfassung, vr.: gesteldheid van den grond, (stk.) staatsregeling, grondwet, (rent.) statuten (mrv.); -vermogen, o.: 1) oorspronkelijke kracht, |
2) vermogen aan vaste goederen; -ver-pfandung, vr,: 1) verhypothekeering van land, 2) hypotheek op land; -verschieden-heit, vr.: (het) voorname onderscheid. lOrund'lwachH. m.: maagdenwas, stopwas; -wage, vr.: diepte-meter; -wage-kunst, vr.: kunst om diepten te meten, waterweegkunst; -wahrheit, vr.: hoofdwaarheid, aan het geheel ten grondslag liggende waarheid; -wasser, o.: grondwater, welwater; -werk, o.: afvoerbuis, afvoerpijp, (van watermolens:) onderwerk ; -wesen, o.: kiem, hoofdbestanddeel, (red.) onderwerp; -wissenschaft, vr.: 1) grondslag van alle wetenschap, 2) optologie; -wort, o.: (tik.) stamwoord; -zahl, vr.: (tik.) telwoord van hoeveelheid; -zapfen, m.: tap (om het water uit een vijver te laten afloopen); -zehent (-zehnte), m.: grondtiend; -zins, m.: grondcijns, grondrente (-zinsherr, m.: grondcijnsheffer; -zinsmann, m.: grondcijnsplichtige); -zug, m.: grondtrek (die -züge entwerfen: eene schets maken)'; -zungenmuskel, m.: (ontl.) neertrekkende tongspier. Grun'del, vr.: (visch:) grondeling, grondel. Orün'del, m. (-s; mrv. -): (akk.)ploeg-hout, ploegstok; (visch:) grondeling, grondel. grün'den, w. b.: 1) gronden, in de grondverf zetten; 2) gronden, doen steunen; seine Meinung unrichtig (irrig) - auf: zijn oordeel ten onrechte (verkeerdelijk) gronden op; gegründete Ansprüche haben auf: gegronde aanspraak hebben op; 3) gronden, grondvesten, stichten, oprichten; eine Kolonie oder ein Reich -: eene volkplanting of een rijk stichten; ein Geschaft eene zaak oprichten; 4) (fig.) peilen, doorgronden; o) (tim.) uithollen met de ploegschaaf, groeven, uitgroeven ; (grav.) graveeren. I -, w. o. h.:' (zeew.) grond raken, op den grond stooten, aan den grond varen. I sich -, w.w.: zich gronden; sich auf lange Verjahrung -: (rcht.) zich gronden (zich beroepen) op lange verjaring. Oriln der, m. (-s; mrv. -): grondlegger, stichter, oprichter; Grün'derin, vr. (mrv. -nen): grondlegster, stichteres, oprichtster. grundi'ren [ie], w. b.: gronden, in de grondverf zetten. grriind'licli. bv. n.: grondig; I -keit, vr.: grondigheid. Oründ'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (visch:) grondeling, grondel; 2) knoestig (knobbelig, kromgegroeid) stuk hout. f^rii'iie, o. (-n): 1) groenheid; 2) (het) groen, (fig.) weiland, weide, (min,) kopergroen, Spaansch groen; grunen, w. o. h. en s.: groen worden; - und blühen: (fig.) welig tieren; grü'neud, bv. n.: zich met groen tooiend; Grü'nitz, m. (-es; mrv. -e): (vog.) kruisbek, (pik.) bezemkruid, brem; grün'lich, bv. n.: groenachtig; Grün ling, m. (-es; mrv. -e): (pik.) brem,bezemkruid, (visch:) groenachtige hpvisch. ffmn'zen, w. o. h.: knorren. (jrrup'pe, vr.: groep (grup'penweise, |
GUNSTIG.
GRUS.
297
|
bw,: groepswnze, aan groepen, in groepen ; in -n ordnen: in groepen rangschikken, groepeeren); grup'pen, w. b. (gruppi -ren [ie], w. b.): groepeeren; gruppirt' [ie] sein: gegroepeerd zijn. órus, m. (-es): gruis, puin; (kph.) uitschot; I -kohle, vr.: gruisKOoI; -sand, m.: grof zand, kegelzand. (jrmss, m. (-es; mrv. Grüs'se): 1) groet; 2) groetenis; 3) begroeting; Einem seinen - entbieten (melden, vermelden, sagen lassen): iemand de groetenis laten doen; ich habe ihm viele Grüsse auszurichten: ik heb hem vele groeten te doen, ik heb hem van velen de groetenis te doen; er lasst Ihnen einen - bestellen: hij laat u de groetenis doen, hij heeft mij opgedragen u van hem to groeten; Zie ook eng-lische. I -formel, vr.: begroetings-formu-lier, gewone manier van begroeten. srrils'sen, w. b.: 1) groeten; 2)begroeten; Einen - lassen: iemand laten groeten, iemand de groetenis zenden; - Sie ihn von mir: groet hem van me; ich grüsse Sie gehorsamst: ik heb de eer u te groeten: Gott grüsse Euch: (begroetende:) ik wensch u goeden morgen (goeden dag, goeden avond). Crriltz, in Sam. I -brei, m.: 1) grutten-pap, 2) gruttenbrij; -haber (-hafer), m.: havergort; -handel, m.: handel in grutterswaren;-handier, m.: grutter; -handlerm, vr.: grutterin; -joekel, m.: (min.) groene vitriool; -kopf, m.: domkop, (tam.) stommerik;-mann, m.: grutter; -mühle, vr.: gortmolen; -müller, m.: grutter; -stampte, vr.: gortmolen, pelmolen; -stein, m.: maalsteen van een pelmolen; -suppe, vr.: gruttenpap; -wurst, vr.: gortbeuling. Oriifze, vr.: 1) grutje, gortkorrel; 2) grutten (mrv.), gort; 3) (fig.) brein,verstand; er hat - im Kojjfe: (fam.) Salomon is thuis bij hem, hij weet weergaasch goed zijn weetje; kleine - im Kopfe ha-ben : (fig.) een hoofd zijn zonder brein. iirsteig? o. (in het Fransch: Chatelet): naam eener plaats in Zwitserland. Criiar'clian, in. (-es, -s; mrv. -e): gardiaan (van een klooster). Cru'bel, in.: slijkgrond. «wubst, vr.: (drk.) wilde geit. Ouck, in Sam. | -auge, o.: (fam.) heldere kijker (d. i. oog); -fenster, o.: openslaand raampje, (ook:)f kijkgat; -glas, o.: kijkglas, (fig?) oogglaasje;-guck, m.: (vog.) koekoek; -kasten, m.: rarekiek. kijkkast; -loch, o.: kijkgat; -rohr, o.: verrekijker; -rübe, vr.: lange wortel. guck'en, w. o. h; kijken; Guck'er, m. \-s; mrv. -): kijker (ook fig. voor „oogquot;; ook: kijkgaatje); Guck'ert, m. (-s; mrv. -e): deegschrapper, (iron.) bakkersknecht; Ouck'uck, m.: (vog.) koekoek. Iwüdse, vr.: guts, holle beitel. Cruel'fe, rn. (-n; mrv. -n): (hist.) Welf; lt;iie -n; de Welfen. Cdneridonquot;. m. ( s; mrv. -s): standerd, stommeknecht. Onhr, vr.: (van bier:) gijling, gisting; (min.) brokkel-aarde: guh'rig, bv.n.: (min.) brokkelig, broos. guillochi'ren [ie|, (spreek uit; giel-jo-sjier'-en), w. b.: met stangvormig in elkander kronkelende lijnen versieren (goud- en zilverwerk). |
CHiiilloti'ne, vr. (spreek uit: ^iel-jo-tien'-e): guillotine; guillotini'ren [ie], w. b.: guillotineeren. Ouine'afahrer, m.: Guinea-vaarder (schip dat, of persoon die, op de Kust van Guinea vaart), (inz.) slavenhaler. Oninee', vr.: (mtw.) gienje. Ouitarre, vr.: (muz.) gitaar; I Gui-tarrenspieler, m.: gitarist. Oul'den, m. (-s; mrv. -): (mcw.)gulden; I -schein, m. (-zettel, m.): muntbiljet van een gulden. IGül'deu, m. (-s; mrv. -): Zie het z, n. m. Oulilen. Igulden, bv. n.: gouden, gulden; I -baum, m,: (pik.) Amerikaansche amber-boom; -klee, m.: (pik.) euphorbia; -werk, o.: Xeurenberger waren (mrv.); -wund-kraut, o.: (pik.) guldenroede, goudroede. SÜl'disch, bv. n.: (min.) goudhoudend, in Sam. I -bar, bv. n.: cijnsbaar, cijnsplichtig; -bauer, m.: cijnsplichtige boer, onderhoorige pachter; -brief, m.: pachtbrief; -buch, o.: register der in pacht uitgegevene gronden; -herr, m.: landheer; -register, o.: Zie -Imcli. Oiil'te, vr.: cijns, grondrente, pacht. bv. n.: geldig; .(van geld:) gangbaar; I -keit, vr.: geldigheid, (van geld:) gangbaarheid; -machung, vr.: bekrachtiging, (van onechte kinderen:) echting, wettiging. ^ül'ti^en, w. b.: geldig verklaren, geldig maken; (fig.) bekrachtigen; (onechte kinderen:) echten, wettigen. Olim mi, o. (-'s): gom; - elastikum (elastisches -): gom-elastiek; 1 -artig, bv. n.: gomachtig; -baum, m : gomboom; -bringend (-erzeugend, -gebend), bv. n.: gomgevend; -gutt (-gut'ta), o.: guttegom, geelhars; -haltig, bv. n.: gom-houdend; -harz, o.: gomhars; -lack, m.: gomlak: -schwitzend. bv. n.: gomuitzwee-tend ;-traganth', m.: dragantgom; -tragend, bv. n,: gomdragend, gomgevend; -wachs, m.: gomwas; -wasser, o.: gomwater. gum'migr (gum'micKt), bv. n.: 1) gomachtig, 2) gommig, gegomd; gum-mi'ren [ie], w. b»: gommen; Gummi rer [iel, m. (-s; mrv. -): gommer. Óun'del, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) wilde tijm; -rebe, vr.: (pik.) aardveil. Crun'dermann, m. (-es): (pik.) aardveil. «.iin'sel, m. (-s): (pik.) beren-oor. Ciriiii^t, vr.: gunst; um Jemands - oun-len (sich um Jemandes - bewerbeu): iemands gunst (genegenheid, welvnUeml-heid) trachten te verwerven, zich bij iemand in de gunst trachten te brengen; sich Jemandes - erwerben (sich bei Je-mandem in - setzen): iemands genegenheia winnen; bei Einem in - stenen: bij lem. in de gunst staan, (fam.) bij lem. goed aangeschreven staan, bij iem. in een goed blaadje staan, een paar witte voeten bij iemand hebben; zu Jemandes Gunsten: ten gunste (ten voordeele, ten behoeve) van iemand; mit Gunsten zu reden: met uw welnemen, met uw verlof; I -bemühung (-bewerbung), vr.: gunstbejag; -bezeigung, vr.: gunstbetoon ; -brief, vr. (-schein, m.): schriftelijke vergunning; -sucht, vr.: stelsel van begunstiging. . giin'stig:, bv. n.: gunstig; Gunst ling, |
298
GUT.
|
m. (-es, -s; mrv. -e): gunsteling, (fig. iron.) schoothondje; Günst'lingin.vr.(mrv. -nen): (iron.) bijzit; Günst'lingscnaft, vr.: 1) (het) in de gunst staan, 2) (de) gunstelingen (mrv.). Our'sel. vr.: gorgel, keel, strot; (ontl.) strottenhoofd ; I Einem die - schmieren: (fam.) iemand de keel smeren (met wijn, likeur of sterkendrank); Einem die - zu-schnüren: iemand de keel toebinden; Einem die - abschneiden: iemand den hals afsnijden; Jemandem das Messer an die - setzen: (fig.) iemand het mes op de keel zetten; sein Vermogen durch die - jagen: (fig. fam.) zijn vermogen door de keel lappen (door het keelgat jagen); 1 -abschneider, m.: moordenaar, (in Oost-Indië):) koppensneller; -ader, vr.: (ontl.) keel-ader, hals-ader; -bein. o.: keelknob-bel; -hahn, m.: (vog.) korhaan; -schnitt, m.: (hik.) operatie aan de luchtpijp; -wasser, o.: gorgelwater, gorgeldrank. Ourgelei', vr.: (muz.) geneurie, (ook: het) zingen met eene keelstem ; gur'geln, w. b.: gorgelen, (muz.) neuriën, (ook:) met eene keelstem (met eene fausset-stem) zingen; sich gurgeln, w. w.: gorgelen. Our'ke, vr.: (tnb. en kkk.) komkommer; kleine -n: agurkjes; sich eine - her-ausnehmen: (fig. fam.) zich te veel vrijheden veroorloven, te vrijpostig zijn. Crnr ken, in Sam. I -beet, o.: (tnb.) komkommer-bed; -fasschen, o.: agurken-vaatje; -förmig, bv. n.: komkommervor-mig; -frucht, yr.: komkommervrucht; -hobel, m.: komkommer-schaaf; -kern, m.: komkommerpit; -kraut, o.: (pik. en pha.) bernagie; -maler, m.: kladschilder, prulschilder: -ranke,vr.: komkommer-rank; -salat, m.: komkommer-sla (komkommers als salade); -same, m.: komkommerzaad; -topf, m.: agurkjes-pot; -zeit, vr.: komkommertijd. Our're, vr.: (gem.) afgereden merrie. gnr'ren, w. o. h.: (van duiven:) koeren, kirren; es gurrt ihm im Leibe ; (fam.) zijn lijf gaat aan, het rommelt in zijn lijf. Crurt, m, (-es; mrv. -e): gordelriem, buikriem; (mil.) koppel; (mod.) ceintuur; (bwk.) plint; T -bett, o.: bed op singels (op een zoogenaamden besingel-den ezel); -gehenk, o.: gordelriem, (mil.) koppelriem, koppel (-gehenkhaken: mil: koppelhaak ;mod.: ceintuurhaak); -riemen, m.: (rs.) oversingel, (pik.) geteelde Spaan-sche klaver; -ring, m.: gordefring; -schnalle, vr.: gordelgesp, (mil.) koppel-gesp, (mod.) ceintuurgesp; -sims, m.: (bwk.) plint; -werk, o,: bepleisterd plint-werk. Ottr tel, m.: gordel, gordelriem; (mod.) ceintuur; (adk.) aardgordel, zone ; (zeew.) schoot (d. i. spantouw van een zeil); 1 -förmig, bv. n.: gordelvormig; -kette, vr.: sleutelring; -kraut, o.: (pik.) beren-oor; -ring, m.: gordelring;-schloss, o.: gesphaak van gordelriem of ceintuur; -schnalle, vr.: Zie Ourtsclinalle; -schnecke, vr.: (ins.) gordelslak; -spange, vr.: Zie -schnalle; -thier ftl, o.: (drk.) gordeldier, armadil; -wirbelbein, o.: (ontl.) gordel-wervelbeen, twaalfde wervel van de ruggegraat. |
gür'ten, w. b.: 1) gorden, omgorden, (een paard:) singelen, den buikriem omdoen; 2) aangorden (b.v. den degen); sich -, w. w.: zich omgorden, den gordelriem (de ceintuur) omdoen. Crürt'ler. m. (-s; mrv. -): gordelmaker ; I -handwerk, o.: gordelmakers-ambacht. Ouss, m. (-es; mrv. Güs'se): 1) gieting, gietsel; aus einem -e: (fig.) uit één stuk gegoten; ein - Buchstaben: een gietsel letters; 2) (bij bierbrouwers:) water voor één brouwsel; 3) opspuiting, uitspuiting, gespoten straal; 4) goot, riool; 5) slagregen, stortregen, plasregen; Güsse machen Flüsse: (spr.) vele kleintje» maken een groote ; I -abdruck, m.: cliché (gegoten namaaksel van eene gegraveerde kunstplaat); -arbeit, vr.: 1) gietwerk, 2) gegoten werk; -blei, o.: 1) gegoten lood, 2) lood in blokken; -eisen, o.: 1) gegoten ijzer, 2) gieteling, geus; -eisern, bv. n.: van gegoten ijzer; -form, vr.: gietvorm; -loch, o.: gietgat; -mann, m.: spekruimer (bij de walvischvaart); -messing, o.: 1) gegoten geel koper, 2) wijdte van het gietgat; -metall, o.: gegoten metaal; -mündung, vr.: wijdte van het gietgat; -mutter, vr.: matrijs; -regen, m,: stortregen, slagregen, plasregen; -röhre, vr.: 1) gietgat, 2) hals van een tuingieter, watergevende pijp eener pomp, enz.; -stahl, m.: gegoten staal; -stein, m.: gootsteen; -waare, vr.: gegoten werk; -wachs, o.: gezuiverd was; -weise, bw.: stortenderwijze, alsof het giet, (fig.) overvloediglijk; -werk, o.: gegoten werk. Gus'tav, m. (-s): Gustaaf (mansnaam); Gust chen (Gus'te, Gus'tel, Gus'telchen), o.: Gusje (verkleinwoorden van Augusta). Ous'to, m. (-'s): smaak. Igrnt, bv. n. en bw.: (bes'ser, best): goed (i. a. b.); kurz und -: (spr.) kort en goed; ein -es quot;Wort findet eine -e Statt (of: eine -e Stelle): (spr.) een goed woord vindt eene g-oede plaats; EncU» -, Alles -: (spr.) emde goed alles goed; -es Brod: goed brood; die -e Sache: de goede zaak (eine -e Sache: een goed ding); ein -er Rath [t]: een goede raad; -es quot;Wetter: goed weer, goed weder; ein -er Wind: een goede (gunstige) wind; von hier bis L. sind drei -e Stun-den: van hier naar L. zijn drie goede (groote, stevige) uren gaans, van hier naar L. is goed (ruim) drie uren gaans; es sind - vierzehn Tage, dass ich ihn erwarte: ik verwacht hem reeds langer dan 14 dagen; ein -es Ansehen haben: een goed uiterlijk hebben, er goed uitzien; er ist zu Allem -: hij is goed (bruikbaar, geschikt) voor alles; etwas auf eine -e Art thun (etwas mit einer -en Art thun): iets goedschiks doen; -er Hoffnung sein: goede hoop hebben; -es Muthes [tl sein: goeden moed hebben; -e Tage haben: goede dagen hebben (sich -e Tage machen: er een goed leven van nemen; sich einen .-en Tag machen: er eens een goeden dag van nemen); seien Sie so - und sagen Sie mir: wees zoo goed en zeg mij; er lasst alles - sein: hij laat alles begaan, hij laat alles toe (aber lass' das - sein: zie |
GüTERBESCHAUER.
GUT.
|
dat nu maar eens door de vingrers; es mag für dieses Mal - sein: ik zal het dezen keer door de vingrers zien); schon genoeg (es ist schon het is genoeg); uns zu -e: 1) ten onzen behoeve, 2) tot ons bestwil; Einem etwas in -eni sagen: iemand iets zeggen in het goede (d. i. zonder zich driftig te maken); es ist eines so - als das andere: het een is zoo goed als het ander; etwas für -achten (etwas für - ansehen): iets goedvinden; etwas für - aufnehmen : iets goed opnemen, iets in het goede opnemen; -aussehen ; er goed uitzien ; Einem - bleiben : 1) goed voor iemand blijven, 2) iem. genegen bliiven; es - haben: net goed hebben (viel Geld - haben: veel geld te goed hebben; er hat noch drei Gulden bei mir -: hij heeft nog drie gulden bij mij te goed); etwas für - halten: iets goedvinden; Einem etwas zu -e halten: iemand iets ten goede houden, iets niet kwalijk aan iemand nemen (man muss der menseh-lichen Schwache etwas zu - halten: spr.: men moet de menschelijke zwakheid in aanmerking nemen); etwas - heissen: iets goedkeuren; etwas wieder - machen: iets weder goedmaken (Einen wieder -machen: iemand weer goed maken, iem. weer in eene goede stemming brengen); Sie haben - reden: (fam.) gij hebt goed praten; - schmecken: goed smaken; -schreiben, goed schrijven, eene goede hand schrijven (Einem etwas -schreiben, Einem etwas zu -e schreiben: iemand voor iets crediteeren, iets in iemands credit boeken); - thun: goed oppassen; er hat sein Lebtage kein - gethan: hij heeft nooit opgepast, hij heeft van zijn leven niet gedeugd; würden Sie nicht eben so - daran thun, wenn Sie mit mir gingen: zou het niet beter zijn als gij met mij meegingt, zoudt gij niet liever met mij meegaan V; Einem -es thun: goeddoen aan iemand, iemand goeddoen; das wird Ihnen -thun : dat zal u goeddoen; Einem etwas - thun: iets aan iemand vergoeden (die Kosten - thun: de kosten vergoeden); sich etwas zu - thun: (fam,) het er van nemen, het eens goed er van nemen; er thut sich darauf etwas zu -: hij laat zich daarop iets voorstaan, hij rekent zich dat als eene verdienste toe; sie thun nicht - beisammen: zij passen niet goed bij elkander. Zie ook öiite. iCwUt, o. (-es, -s; mrv. Gü'ter): goed (mrv. goederen); das höchste -: het hoogste goed; zeitliche Grüter: wereld-sche goederen; irdenes -: aardewerk; unbewegliche Güter: vaste goederen, onroerende goederen; liegende Güter: landerijen; unrecht - gedeiht nicht: (spr.) onrechtvaardig goed gedijt niet; Habe und -: have en goed; - und Blut daran setzen: goed en bloed er aan wagen. Zie CiJüter. ICwiit, in Sam. I -achten, o.: 1) oordeel, gevoelen, meening, idee, 2) goedvinden, goeddunken; -artig, bv. n.: goedaardig; -artigkeit, vr.: goedaardigheid; -aufgelegt, bv. n.: goedgezind, (fam.) goed gemutst; -befinden, o.: 1) welstand, 2) goedvinden, goedkeuring, toestemming; -berath [t], m.: (pik.) waterweegbree; -berathen [t], bv. n.: welberaden; -beschaffen, bv. n.:in goeden staat, (kph.) goed geconditioneerd; -denkend, bv. n.: 1) weldenkend, 2) goedgezind; -disponirt [iel, bv. n.: goedgezind; -dünken, o.: 1) goeddunken, goedvinden,, |
2) Zie -acliten; -edel, m.: fijne witte wijndruif; -erz, o.: erts dat veel metaalgehalte heeft; -fertiger, m. :(kph.) expediteur; -finden, o.: goedvinden (Zie -achten); -gegründet, bv. n.: op goede grondslagen gevestigd of rustend; -gelaunt, bv. n.: goedgeluimd, (fam.) goedgemutst;-gemeint, bv. n.: goedgemeend, welmeenend;-gesinntr bv. n.: goedgezind, welgezind; -gewicht, o.: overwicht, toegift, doorslag; -glaubig, bv. n.: (kkl.) rechtgeloovig; -haben, o.: uitstaande schuldvordering, (kph.) credit; -heissen, o.: 1) goedkeuring, 2) toestemming, 3) bekrachtiging,4) (het) toestaan; -heit, vr.: goedheid, (fig.) deugd, goede hoedanigheid; -herzig, bv. n.: goedhartig: -herzigkeit, vr.: goedhartigheid; -launig, bv, n.: 1) goed van humeur, goed van inborst, 2) goedgeluimd, (fam.) goedgemutst; -machung, vr.: goedmaking, vergoeding, schadeloosstelling; -müthig [t], bv. n.: goedhartig,, goedaardig, goedig; -müthigkeit [tl, vr.; goedhartigheid, goedaardigheid, goedigheid; -sagen, vr.: 1) (het) borgsprekenT (het) borgstaan, 2) borgtocht; -sager, m.; borgspreker, borg; -sagung, vr.: 1) borg-spreking, 2) borgtocht; -schreiben, o.: (net) crediteeren, boeking in het credit; -sprecher, m.: borg; -steuer, vr.: grondbelasting; -that, vr.: 1) weldaad, 2) gunst; -thater, m.: weldoener; -thaterm, vr.: weldoenster; -thatig, bv. n.: weldadig, weldoende; -thiitigkeit, vr.: weldadigheid; -willig, bv. n. en bw.: 1) gewillig, goedschiks, 2) bereidwillig, gaarne, 3) vrijwillig, uit eigene beweging; -willigkeit, vr.; 1) gewilligheid, 2) bereidwilligheid, 3) vrijwilligheid, eig;ene beweging; -zettel, m.: (kph.) orderbriefje. «wiit'clien, o. (-s; mrv. -): goedje, kleine bezitting. Cwu te, m. (-n; mrv. -n) en vr.: goede. I -, o, (-n): (het) goede; -s thun: het goede doen, doen wat goed is; Einem -s thun: iemand goeddoen; Einem etwas zu - halten: iemand ietsten goede hpuden; sich etwas darauf zu - thun: zich iets er op laten voorstaan. CJü'te, vr.; goedheid; (fig.) deugd, goede hoedanigheid; in - (in der-, auf dem Wege der in der minne, goedschiks, met zachtheid; in - versuchen: in der minne trachten, met zachtheid beproeven; die - der Luft: de gezondheid (de zuiverheid) der lucht; die - eines Beweises: de deugdelijkheid (de geldigheid) van een bewijs; die - eines Tuches: de deugd (de goede hoedanigheid) van eene lakenstof; die - eines Handlungshauses: de soliditeit van een koopmans-kantoor; I -messer, m.: (lucht-)zuiverheidsmeter; -messkunst, vr.: (lucht-)zuiverheidsmeting, kunst om de hoeveelheid levenslucht in den dampkring te bepalen; -voll, bv. n.: vol goedheid, doorgoed, uitermate goed. Crüter, o. mrv.: goederen, bezittingen, (kph.) koopwaren, handels-artikelen; I -abtretung, vr,: (rcht.) afstand van goederen, boedel-afstand; -anschlag, m,: taxatie van goederen (inz. van vaste goederen); -beschauer, m.: (adm. en kph.) |
GUTBESITZEK.
300
HAARBEUTEL.
|
visiteur; -besitzer, m.: grond-eigenaar, lt;tig.) landheer; -bestander, m.: pachter, huurder; -bestater, m. (-besteller, m.): lt;kph.) expediteur, goederen-verzender, agent; -gemeinschaft, vr.: gemeenschap van goederen; -handel, m.: koop en verkoop van vaste goederen; -kauf, m.: koop van vast goed; -los, bv. n.: niets-bezittend; -makier, m.: makelaar in vaste goederen; -masse, vr.: gansche bezitting, (het) geheele vermogen; -packer, m.: pakker (stouwer) van goederen; -pfleger, m.: (rcht.) bewaarhebber van (beheer-vqerder over) vaste goederen; -reien, bv. n.: rijk aan vaste goederen; -schaffner, m.: Zie -bestHter; -stein, m.: grenssteen; -sender, m.: Zie-bestilter; -versicherung, vr.: verzekering (assurantie) van koopwaren; -wage, vr.: 1) openbare waag,2)kantoor van in- en uitklaring; -wagen, m.: vrachtwagen, (op spoorwegen:) goederenwagen; -weg, m.: binnenweg, toepad; -wracker, m.: (adm. en kph.) visiteur; -würdigung, vr.: taxatie; -zug, m.: {spoorweg-) goederentrein. Oii tig, bv. n.: goedig; (fig.) goedertieren, genadig, (ook:) goed; -er Gott: goede God, genadige God; seien Sie so -: wees zoo goed, heb de goedheid, wees zoo vriendelijk; erlauben Sie gütigst: wees zoo vriendelijk (wees zoo goed) en vergun mij; I -keit, vr.: goedheid. grut'licli, bv. n.: goedig, vriendelijk; W.: 1) in der minne, met zachtheid, U) lekker; sich - thun mit: zich te goed doen aan; sich - thun: zich te goed doen, zich van het goede niets ontzeggen, het er goed van nemen, lekker leven. |
Oats, in Sam. I -besitzer, m.: 1) grondeigenaar, 2) landheer; -besitzerin. vr.: eigenaarster van vaste goederen, 2) eigenares van een landgoed; -herr,m.: landheer, heer van de plaats; -herrin, vr.: vrouw van den landheer, vrouw van de plaats; -herrenrecht, o.: heerlijkheidsrecht; -herr-schaftlich, bv. n.: heerlijkheids-; -herr-schaft, vr.: heer of vrouw (ook: heer en vrouw) van de plaats; -zwang, m.: aan eene heerlijkheid verbondene rechtsmacht. Outtnral', bv. n.: keel-, uit de keel; I -buchstabe, m.: (tik.) keelletter. Oymnasiarcli', m. (-en; mrv. -en): rector van een (het) gymnasium; Gymnasiast' (Gymnasisf). m. (-en; mrv. -en): leerling van een (het) gymnasium; Gym-na'sium, o. (-s; mrv. Gymna'sien): gymnasium, (hist.) worstelschool; Gymnast', m. (-en; mrv. -en): (hist.) onderwijzer in de worstelkunst, (thans:) leeraar in de gymnastiek; Gymnas'tik, vr.: gymnastiek; gymnas'tisch (gym'nisch), bv. n.: gymnastiek, gymnastisch. Oymnosophist', m. (-en; mrv.-en): naaktlooper. OynRce um, o. (-s; mrv.-ce'en): vrouwenzaal. Cryps, m.: Zie Oips. Cryromantie', vr.: waarzeggerij door rond te loopen in eenen cirkel. |
|
ha, tsw.: ha! Haas, o. (-s): (adk.) 's-Gravenhage, •den Haag. IHaar, o. (-es; mrv. -e): haar; (op planten:) dons, pluis; sich die -e schnei-lt;ien lassen: zijn naar laten snijden (laten knippen): - lassen mussen: (lig.) veeren moeten laten, zich zien havenen; -e auf den Zahnen haben: (spr.) haar op de tanden hebben; etwas bei den -en her-beiziehen: (fig. fam.) iets met de haren er bijhalen; Einem in die -e wollen: iemand bij het haar willen krijgen, twist met iemand zoeken; einander m die -e gerathen Itl: elkander bij het haar krijgen; kein - soli Ihnen gekrümmt werden: er zal geen haar op uw hoofd gekrenkt worden; er hat kein - von seinem Vater: hij ..heeft geen haar van zijn vader, hij gelijkt in niets op (naar) zijnen vader; es ist kein gutes - an ihm: (fam.) er is geen haar aan hem dat deugt, hij is door en door een deugniet; graues -: Zie grau: es fehlte kaum ein -: het scheelde bijna geen haar; nicht um ein - (um kein -) schlechter: (fam.) geen haartje (geen aasje, geen greintje) slechter; etwas aufs - wissen (etwas aut ein - wissen): (fam.) iets op een prik weten; ein - in etwas finden: (fam.) vinden dat er haar aan iets is (iets onaangenaam of moeielijk of niet in den haak vinden); so fein wie ein - : haarfijn, ragfijn; mit Haut und -en (mit Haut und -): (spr,) met huid en haar. |
IHaar, in Sam. I -abscheren, o.: afschering van het haar; -ader, vr.: haarfijn aartje (adertje); -aftermoos, o.: haarmos; -alaun, o.: pluim-aluin; -methyst, m.: haar-amethist; -angel, vr.: (vv.) paardenharen sim; -arbeit, vr.: haarwerk ; -aufsatz, m.: toertje, pruikje, valsch haar; -auf-wickler, m. mrv.: papiljotten; -ausfallen, o.: (het) uitvallen van het haar. IHaar'lbalgr, m. (-es, -s; mrv. -balge): (ontl.) haarboTletje, haarknolletje; -ball, m. (-ballen), in.: haarbal, gemzenkogel; -band, o.: 1) haarstrengel, 2) strijklint (om het haar opgestreken te. houden); -bau, m.: kapsel; -beere, vr.: (pik.) framboos (-beerstrauch, m.: fram-bozestruik); -beize, vr.: ontharings-middel; -bereiter, m.: bereider van paardenhaar; -besen, m.: borstel, schuier; -bett, o.: paardenharen matras; -beutel, m.: haarzakje, zakje aan eene pruik (Einem einen -beutel anhangen: iemand dronken maken; sich einen -beutel trinken: zich een roes aandrinken; einen -beutel haben: een |
HAARBEUTELPERRüCKE, 301
HAARZOPF.
|
stuk in zijn kraag: hebben, dronken zijn); -beutelperrücke, vr.: staartpruik; -binde, vr.: Zie -band no. 2;-birke, vr. (pik.) berkeboom (berk) met neerhangende tak-; ken; -bleiche, vr.: haarbleekerij;-bleicher, m.: haarbleeker ; -blume, vr.: (pik.) Indische haarbloem; ein dichter -boden, m.: een ferm hoofd met haar;-braten, m.: (grebraden) bilstuk van een wild varken; -breit, bv. n.: haarbreed, (fig:.) haarfijn; z. n. o. haarbreedte; -bügel, m.: ring-(elastiekje) om het haar bijeen te houden; -bürste, vr.: haarborstel, haarschuier; -busch, m. (-büschel, m.): 1) kuif haar 2) dot haar. IHaar'ldecke, vr.: haren kleed ;-dick, bv. n.: niet dikker dan een haartje, haarfijn; -drossel, vr.: (vog:.) in Carolina tehuis behoorende lijster; -druse, vr.: (min.) gekristalliseerd vloeispaath; -dünn, bv. n.: als een haartje zoo dun;-eisen, o.: 1) friseer-ijzer, krul-ijzer, 2) (looiers-) schaafmes; -erz; o.: (min.) haarvormig: erts. IHaar'lt'adeii, m.: (pik.) Indische haarbloem; -fall, m.: (het) uitvallen van het haar; -farbe? vr.: 1) kleur van het haar, 2) haarverf, kleursel om het haar te verven; -laser, vr. (-faserchen, o.): (pik.) haarfijn vezeltje; -faserig, bv. n.: vol haarfijne vezeltjes; -federn, vr. mrv.: donsveertjes; -fein, bv. n.: haarfijn;-filz, m.: fijn vilt; -fisch, m.: haarvisch, trichi-dion; -flechte, vr.: haarvlecht, (pik.) haarfijn mos, (hik.) haarvlecht (die pomische -flechte: de Poolsche haarvlecht); -flechter, m.: haarvlechter, (iron.) kapper; -flechterin, vr.: haarvlechtster, (iron.) kapster, haar-opmaakster; -förmig:, bv. n.: haarvormig1; -förmigkeit, vr.: haarvormigheid. IHaarlgefass, o.: (ontl.) haarvaatje, haarfijn lïïoedvaatje; -gestirn, o.: (str.) staart-ster. komeet; -gold, o.: ragfijn gouddraad; -gras, o.: (pik.) haargras; -gürtel, m.: haren gordel; -hammer, m.: haarhamer, boothamer (om zeisens te scherpen): -handel, in.: haarhandel, handel in haar; -handier, m.: haarkooper, koopman in haar; -haube, vr.: 1) haren pet, pet van bont, 2) toertje, pruikje, vafsch haar; -hemd, o.: haren hemd, boetekleed; -holz, o.: fijn-vezelig hout. IHaar'lkalk, m.: fijne witte mortel; -kamm, m.: haarkam; -klauber, m.: (iron.) haarbederver, knoeier in het kappersvak, (fig.) haarkloover, zemelzifter; -klein, bv, n.: haarklein, haarfijn; -komet, m.: (str.) haarkomeet; -kopf, m.: hoofd met haar; -kranz, m.: (kkl.) geschoren kruin, tonsuur ; -krause, vr,: kapsel, op de krul gezet haar; -krausler, m.: kapoer; -krone, (kkl.) tonsuur, geschoren kruin, (pik.) donzig pluis aan zaad; -kugel, m.: Zie -ball; -künstler, m,: artist-kapper, kunstenaar in het kappersvak; -kupfer, o.: ragfijn ko- f)erdraad; -locke, vr.: haarlok, (een) lokje laar, (fig.) krul; -los, bv. n.: haarloos, kaal.)erdraad; -locke, vr.: haarlok, (een) lokje laar, (fig.) krul; -los, bv. n.: haarloos, kaal. Haar lmanii, m.: gevold laken ; -mantel, m.: 1) haren mantel, 2) kamdoek, poeiermantel (Fransch: peignoire); -ma-traze, vr. : paardenharen matras; -mehl, o.: haarpoeder; -messer, o.: haarmes (bij hoedenmakers en wevers; ook: om boter te haren); -milbe, vr.: haarwormpje; |
-moos, o.: (pik.) haarmos; -mortel, m: fijne witte mortel; -mütze, vr.: haren pet, pet met bont; -nadel, vr.: haarspeld; -nest, o. (-nestel, vr.): opgestrengeld haar: -netz, o.: haarnetje, netvormig mutsje; -öl, o.: haar-olie; -pinsel, m.: fijn penseel;-plüsch, m.: ruige stof, pluis; -pommade, vr.: pommade voor het haar; -puder,m.: haarpoeder; -putz, ra.: haartooi, hoofdsieraad, (fig.) kapsel; -qualle, vr.: zeenetel. I Haar'Iring:, m.: haarring; -röhre, vr. (-röhrchen, o.): haarbuisje; -sack, m.: Zie -bentel; -saloe, vr.: 1) haar-olie, 2) pommade; -schaber, ra.: (looiers-)schaafmes; -schar, o.: (pik.) wolfsklauw ;-schart',bv.n.: vlijmend scnerp, (fig.) snijdend, afdoend; -scheitel, m.: kruin van het hoofd;-schere, vr.: haarsnijders-schaar; -schlachtig, bv.n.^ (vea.) dempig; -schleife, vr.: 1) haarvlecht, haarlok, 2) haarstrik, strik van lint in het haar ; -schmuck ra.: kapsel. Zie ook -putz; -schmücker, m.: kapper: (das) -schneidenr o.: (het) haarsnijden, (net) haarknippen; -schneider, m.: haarsnijder; -schnepfe, vr.: (vog.) poelsnip; -schnur, vr.: 1) van haar gevlochten keten, haren ketting,haarband-ie, 2) strik (of: parelsnoer) als sieraad in het kapsel, 3) haarvlecht, 4) Zie -seilr -schopf, m.: bos (dot) haar, (fig.) kuif; -schuppe, vr.: (visch:) klipvisch, (hik.) schilfer (van roos op het hoofd); -schurr vr.: kaalschering van het hoofd (als straf), (fig.) kaalgeschoren hoofd; -schwaram, m.: verstuivende paddenstoel; -schwanz, m.: zee-ster: -schwarze, vr.: zwarte haarverf; -schwetel, m.: (min.) zwavel in ragfijne draadjes; -seide, vr.: (bij zijdewevers:) inslagdraden (mrv.); -seil. o.: (hik.) seton; -seite, vr.: (van huiden:) haarzijde, nerf; -sieb, o.: paardenharen zeef; -silber, o.: ragfijn zilverdraad; -sohle, vr.: Z09I van gevlochten haar; -spalt, ra.: scheiding in het haar, (hik.) haarbreuk (in platte beenderen); -spaltend, bv. n : haarkloovend; -spalter, m.: haarkloover; -spalt er ei', vr.: haarklooverij; -spitze, vr.: tip (punt, uiteinde) van een haar; -stern, ra.: (str.) staart-ster, komeet; -Strang, ra.: (hik.) seton, (pik.) varkens-venkel; -strich, m.: (in de schrijfkunst:) ophaal; -stutz, ra.: korte pruik; -stutzer, m.: pruikmaker, kapper; -system, o.: (het) lijfhaar. Haar'ltliierclien [t|, 0.: ragvormig infusie-diertje; -thurm [tj, ra.: omhoogge-kamde haarkuif; -tour, vr.: toertje, pruikje, valsch haar; -tresse, vr.: haarstrengel, haarvlecht; -tuch, o.: 1) kalmuk(eene van haar geweyene stof), (kkk.) doorzijgdoek, zeefdoek, 2) Zie -mantel no. 2; -wachs, m.: cosmetiek, opstijvende haarzalf, (ontl.) . peesachtig weefsel, vetweefsel; -weise, 'bw.: haartje voor haartje; -wickel, ra.: papiljot; -wild, 0.: (jag.) viervoetig wild; -wuchs, m.: haargroei, (fig.) hoofd met haar; -wulst, ra.: haartroedel (Fransch: chignon); -wurm, m.: haarworm; -wurz, vr.: (pik.) waterlelie; -wurzel, vr.: haarwortel, wortel van een haar, (pik.) haar-vormige wortel; -zange, vr. (-zangelchen, o.): haartangje, friseer-tang; -zeug, 0.: 1) haren stof (weefsel inz. van paardenhaar), 2) Zie -haiiinier; -zierde, vr.: haartooi hoofdsieraad, (fig.) kapsel; -zirkel, m.: haarpasser, passer met beweegbare beenen; -zopf, m.: 1) haarstren- |
HADERER.
HAAREN.
302
|
gel, 2) pruike-staart; -zotte, vr.: dot (bos) haar; -zottigr, bv. n.: ruigharig, Ihaa'ren, bv. n.: haren, van haar. Ihaa'ren, w. b.; ontharen; sich w. w.: 1) het haar verliezen, 2) verharen, haa'richt, bv. n.: haarachtig:. haa'rig, bv. n.: harig; (fig.) ruig; I -keit, vr.: harigheid. (fig.) ruigheid. Hab, in Sam, | -begierig, bv. n.: hebzuchtig; -gier, vr.: hebzucht, begeerig-heid; -gierig, bv. n.: hebzuchtig, begeerig; -haft, bw.: in handen hebbend (eines Dinges oder einer Sache -haft werden: iets machtig worden, iets in handen krijgen); -schaft, vr.: (iemands) goed, (iemands) ge-heele bezitting ; -selig, bv. n.: welgesteld, vermogend, rijk; -seligkeit, vr.: Zie -schaft (meine -seligkeiten, vr, mrv.: mijne dingen, mijn goed); -sucht, vr.: hebzucht; -süchtig, bv. n.: hebzuchtig. Ha'be. vr.: 1) have, goed, bezitting, 2) (in samenstellingen:) handvat, heft, steel, enz.; - und Gut: have en goed; fahrende -: roerend goed; liegende -: onroerend goed, vast goed; 1 -dank, m.: dankbetuiging; -geist, m.: hebzucht, inhaligheid; -uichts, m.: niets-bezitter, arme duivel, man van niets; -recht, m.: doordrijver, dwarsdrijver, strijder, iem. die altijd geliik wil hebben; -rechterei', vr.: lt;het) strijden, doordrijverij om gelijk te hebben; -rohr, o.: schalmei. Ilia'ben, hulpwerkwoord en w. b. onr. (ha'be, hast, hafte; gehabt): 1) hebben; hab' ich ist besser als hatt' ich: (spr.) hebben is hebben en krijgen is de kunst, t'én vogel in de hand is beter dan tien in de lucht; er hat es keinen Hehl: (fam.) hij steekt het niet onder stoelen of banken, hij maakt er geen geheim van; 2) krijgen, bekomen; es ist nicht mehr zu -: het is niet meer te krijgen; es ist überall zu -: het is overal te krijgen. I -, w. onpers. onr.: hebben, zijn; es hat keine Noth [t]: het heeft geen nood, daar is geen nood voor; damit hat es seine Richtigkeit: dat is in orde; damit hat es gute Wege: 1) dat heeft geen haast, 2) dat is in orde; es hat mich Wunder: 1) het bevreemdt mij, 2) het zal mij benieuwen. I sich -, w. w. onr.: zich gedragen, zich aanstellen, zich houden. IHa'ben, o. (-s); (kph.) credit; - und Sollen: Credit en Debet. Ha'ber, m. (-s): Zie Hafer. Ha'besclt, o. (-): (adk,) Abyssinië. üa'biclit, m. (-es, -s; mrv. -e: (vog,) havik; (fig.) grijpvogel; (pik.) getakte paddenstoel Ha'bichts, in Sam. 1 -eule, vr.: roof-uil; -fang, m.: 1) havikvangst, 2) mand (met eene duif er onder) om haviken te vangen, 3) haviksklauw; -fiiege, vr.: roof-vlieg; -insein, vr. mrv,: (adk.) Azorische Eilanden, (de) Azoren; -korb, m.: Zie -fang no, 2; -kraut, o.: (pik.) havikskruid; -nase, vr.: haviksneus; -nest, o.: haviksnest; -netz, o.: net om haviken te vangen; -stein, m.: (min.) haviksteen: -stoss, m.: net om haviken te vangen. lift'bifi:, hv. n.: inhalig, hebzuchtig, habiliti'ren [tie], w. b.: (rcht.) bekwaam maken (sich -, w. w.: een academischen graad halen, promoveeren); Habiliti'rung |
ftie], vr.: (rcht.) bekwaammaking, (aan universiteiten:) promoveering, promotie. Habit', o. (-s): habijt, kleeding, gewaad. Hach'e, m. (-n; mrv. -n): (pop.) lompe vlegel, boerenkinkel. Hach'el, vr.: (aan graan:) echtel, baard. Hach'se (Hamp;ch'se), viv.Zie Hakse. Hack, m. (-es; mrv. -e): hak, houw, slag (met een hakkend voorwerp); - und. Mack (- und Pack): Jan Rap en zijn maat; | -balken, m.: (zeew.) hekbalk; -bank, vr.: hakblok; -beil, o.: bijl, hakmes; -block, o.: hakblok; -bord, o.: (zeew.) hakkebord; -brett, o.: hakplank, ^lank om groenten, vleesch, enz., op fijn te hakken, (muz.) hakkebord; -eisen, o.: hakmes, (vea.) spronggewricht, knie-pees, knie-boog; -fleisch, o.: fijngehakt vleesch (pop.: gehak); -klotz, m.: hakblok; -mes-ser, o.: hakmes; -scheit, o. slachters-bijl; -stock, m.: hakbord. Hack'e, vr.: houweel, hak; (tnb.) schoffel; (mtsl.) kalkkloet; (vanschoeisel:) hak, (van den voet:) hiel; (fig.) ophakking met een houweel, (tnb.) opschoffeling; der - einen Stiel finden: (spr.) eene mouw er aan passen, raad er op weten; I -mack, vr.: Jan Rap en zijn maat. Ibac'ken, w. b.: 1) hakken; Holz -: hout hakken; Fleisch - : vleesch hakken; gehacktes Fleisch: fijngehakt vleesch (pop.: gehak); 2) (met een houweel:) ophakken; (tnb.) opschotfelen ; 3) (met den bek:) pikken. I sich -, w. w.: (van melk:) hotten, kappelen, schiften. IHack'cn, in Sam. I -leder, o.: (aan schoeisel:) hielstuk; -schar, vr.: (pik.) melde; -treter, m.: lakei, knecht. Hack'cr, m. (-s; mrv. -): 1) hakker; 2) spitter, graver; I -lohn, o.: hakloon.! liack'erijr, bv. n.: (pik.) harig, ruig. Hfick crling, m. (-s): haksel (gehakt stroo). Hack'crlingrn, in Sam. I -bank, vr. (-lade, vr.): hakselsnijder; -mühle, vr.: hakselmolen; -Schneider, in.: hakselsnijder. Hackscli, m, (-es; mrv, -en): beer (mannetjes-varken); (fig. gem.) liederlijke kerel, zwijn, (ook:) vuilik. liack sclicn, w. o. h.: (gem.) vuile taal uitslaan. HUck'se. vr.: Zie HUkNe. Hack'sel, o. (-s): haksel (gehakt stroo). Ha'del. vr.: (pik.) rist, tros; I -gras, o.: (pik,) panikgras. Ha cler, m. (-s; mrv. -n): 1) lor, vod, flard, snipper; (fig.) flenter; 2) dweil; 3) twist, (pop.) ruzie (- anfangen: twist zoeken, pop.: ruzie maken); I -balg, m.: ruziezoeker, ruziemaker; -geist, m.: twistzieke (ruzie-makende) aard; -haft, bv. n.: twistziek, ruzie-makend; -lade, vr.: lom-penbak; -lump, m.: (gem.) lorrige kerel, lor van een vent (-lumpen, m. mrv.: vodden, lorren; -lumpenmann, m.: voddenraper, voddenzoeker, iron-: vigilante-voerman; -lumpensammler, m.: voddenraper, voddenzoeker); -messer, o.: lompenmes; -Schneider, m,: lompensnijder; -sucht, vr,: twistzieke aard; -süchtig, bv. n.: twistziek, ruzie-makend, ruzie-zoekend. Ha'dcrer, m. (-s: mrv.-): twistzoeker. |
HaG.
303
HaKEL.
HAGE.
304
|
Ha ge, in Sam. I -buche, vr.: hagrebeuk, jokboom;-buchen, bv. n.: hagebeukhou-ten, (figr.) lomp^ ongremanierd (ein -buche-ner Mensch: fam.: een stijve houten Klaas);-butte, vr.: rozebottel, hondsroos,, egelantierroos (-buttbirne, vr.: mispel; -buttbirnenbaum, m.: mispelboom; -but-tenlatwerge, vr.: conserf van egelantierrozen; -buttenrose, vr.: Zie -butte; -buttenstrauch, m.: hondsroos, egelantierroos, wilde rozeboom; -buttsehwamm, m.: bladknobbel van de egelantierroos);-dorn, m.: haagdoorn, hagedoorn; -drüse, vr.: 1) koningszeer, 2) kropgezwel; -prunk, m.: modegek, fat, pronker; -rose, vr.: wilde roos, egelantierroos, rozebottel; -schau, m,: heggenschouw, schouwing van heggen ; -stolz, m. (-en; mrv. -en); oude-vrijër, (fig.) vrouwenhater (-stolzenreeht, o.: recht van naasting op de nalatenschap van een ouden-vrijer); -stolzin, vr.: oudevrijster; -torf, m.: lichte turf. Hamp;'gre, in Sam. I -baum, m.: jonge boom; -bereiter, m.: boschwachter, koddebeier; -holz, o.: bosch waarin geen hout gesprokkeld of gehakt mag worden, afge-heind bosch; -mahl, o.: rechtbank voor landbouwzaken; -reis, o.: boompje dat niet omgehakt mag worden; -reiter, m.: boschwachter, koddebeier; -wald, m.: Zie -holz; -wasser, o.: water dat niet bevischt mag worden; -wiese, vr.: verboden weiland (waar men geen vee mag laten grazen); -wisch, m.: stroowisch boven op een paal (ten teeken dat op dien grond geen vee mag grazen, dat die grond niet voor publiek gebruik is); -zeit, vr.: verboden tijd (voor jagers), gesloten jachttijd. IHa gel, m. (-s): 1) hagel (1. uit de lucht; 2. om mee te schieten; 3. overstelpende menigte, hagelbui, b. v.: ein - von bteinen; eene hagelbui van steenen); Jan -(Hans-): janhagel, gepeupel, gespuis; Blitz und -: verduiveld, alle duivels: 2) (art.) schroot; 3) hanetred, hanetree (tree of trede in een ei). IHa'gel, in Sam. I -ableiter, m.: hagel-afleider; -dicht, bv.n.: als hagel zoo dicht; -gans, vr.: wilde gans; -geschwulst, vr.: strontje (aan het oog); -guss, m.: hagelbui; -kom, o.: hagelkorrel, (nik.) strontje (aan het oog); -kugel, vr.: kartets-kogel;-schaden, m.: hagelschade (-schadenversiche-rungsgesellschaft, vr.: waarborgmaatschappij tep:en hagelschade); -schauer, m.: hagelbui; -schlag, m.: hagelslag; -schrot, m.: (jag.) ganzenhagel: -stein, m.: hagelsteen; -sturm, m.: hagelbui, hageljacht; -weiss, bv. n.: hagelwit, hagelblank; -wet-ter, o.: hagelbui, met hagel gepaard gaand onweder; -wolke, vr.: hagelwolk. lia'geln, w. onpers. h.: hagelen. liH'gen, w. b.: 1) omheinen, afschutten; 2) houden (b. v.: wild in eene omslotene ruimte), onderhouden; 3) Zie hegen; 4)Gericht -: openbare rechtszitting houden. ha'ger, bv. n.: mager, vermagerd, (fig.) bleek en ontdaan; (van valken:) schuw; I -falk, m.: (jag.) oude valk, schuwe valk; -keit, vr.: magerheid, (fig.) ontdaanheid. ha'gern, w. o. s.: vermageren, afvallen, er vervallen beginnen uit te zien. m. (-s; mrv. -e): (visch:) bliek. |
Ha'ha, o. (-): (bwk.) opening in een tuinmuur. HHli'er, m. (-s; mrv. -): (vog.) meerkol meerkoet; (ook :) kraai, kauw. Hahn, m. (-es; mrv. Hah'ne): 1) (vog., op torens en aan een geweer:) haan; der französische -: (hist.) de Gallische haan; ein walscher -: een kalkoensche haan; ein krahender -: een kraaiende haan; es wird kein - danach krahen: (spr ) er zal geen haan naar kraaien; der - im Korbe sein: (fig. fam.) haantje de voorste zijn, de bolleboos zijn; den - spannen: (mil.) den haan spannen; Einem einen rothen UI -aufs Dach setzen: iemands huis (fam.: iemands boeltje) in brand steken; 2)kraan; 1 -balken, m.: (tim.) hanebalk, (fig.) vliering ; -buche, vr.: Zie Ha ge buche; -butte, vr.: Zie Hagebutte; -fisch, m.; (visch:) zeehaan; -porten, m. mrv.: (zeew.) hanepooten, spinnekoppen; -rei, m. (-es: mrv. -e): hoorndrager (Einen zum -rei machen: iemand een paar horens opzetten, iemand hoorndrager maken); -rei-schaft, vr.: hoorndragerschap. Zie in Sam.: Hahnen. Hahnehen, o. (-s; mrv.): haantje. Hali'nen, in Sam. I -balken, m.: (tim.) hanebalk, (fig.) vliering; -bart, m.: (de) lellen van een haan; -ei, o,: zeer klein hoender-ei; -fuss, m.: (pik.) ranonkel (gelber -fuss: boterbloempje); -füsse, mrv.: zeew.: hanepooten, spinnekoppen; -gefecht, o.: hanengevecht; -geschrei, o.: hanengekraai; -hode, vr.: teelbal van den haan, (pik.) haagbes (-hodenbaum, m.: pik.: kardinaalsmuts, papenhout); -kamm, m.: (i. a. b.) hanekam; -kampf, m.: hanengevecht (-kampfplatz, m.: plaats voor hanengevechten); -kopf, m.: hanekop, (pik.) spurrie, Spaanscne klaver; -pfoten, vr. mrv.: (zeew.) hanepooten, spinnekoppen ; -ruf, m. (-schrei, m.): hanengekraai; -schritt, m.: hane-tred (um einen-schritt: fam.: een beetje); -spath [tl, m.: (vea.) hanespat; -sporn, m.: hanc-spoor. spoor aan aen poot van een haan, (pik.) hane-spoor, moederkoorn; -stein, m.: haansteen ; -tritt, m.: (hane-)trede (in een ei), (pik.) spurrie, Spaansche klaver; -wahrsa-gerei', vr.: haanwichelarij, waarzeggerij uit de bewegingen van een haan; -wecker, m.: (fam.) ontbijt in den vroegen ochtend. Hai, m. (-es; mrv. -e): haai; I -fisch, m.: haai; -roche, m.: engelvisch. IHain, m. (-es, -s ; mrv. -e): bosch; boschje, bosschage; park; I -buche, vr.: haagbeuk; -butte, vr.: Zie Hagebutte; -götze, m.: in een boschje yereerd wordende afgod. IHain, m. (-s): (iron.) Hein; Freund -: Magere Hein (de Dood). Hak, in Sam. I -eisen, o.: haak, haakje; -zapfen, m.: (tim.) lip, staart, pin. Hak'ehen, o. (-s; mrv. -): haakje; (tik.) apostrofe, (onder eene c:) haakje; ein - auf Einen haben: (fam.) een pik op iemand hebben. Ha ke, in Sam. I -kamm, m.: hoekspar. Ha'kel, in Sam. I -werk, o.: door kruishouten verbonden paalwerk. IHa'kel, o. (-s; mrv. -): haakje; I -,bv. n.: Zie hakelig. |
HaKEL.
305
|
IHa kei, in Sara. I -arbeit, vr.: haakwerk; -nadel, vr.: haakpennetje, haakpen ; -stahl, ra.: krora draaiers-werk-tuig. hü'keli^, bv. n.: hakig; (fig.) krom; (ook:) raoeielijk^ netelig; (ook:) lastig, ongemakkelijk; I -keit, vr.: hakigheid; (fig.) kromheid; (van dingen:) neteligheid, raoeieiijkheid ; (van personen:) lastigheid, ongemakkelijkheid. liR'keln, w. b.: 1) haken (met een haakpennetje, een vrouwelijk handwerkje); 2) vasthaken; (fig.) met een haakje vatten; 8) krabben (sich -, w. w.: elkander zetten geven, elkander steken onder water geven). I Ha ken, ra. (-s; rarv. -): haak; (fig.) haakje* (ook:) ijzeren duim; (bij slotenmakers:) looper; (aan een boek:) slot; «las Ding hat einen -: (fig.) er is een „maarquot; aan, de zaak is niet richtig, het is niet in den haak er mee; was ein -werden will, krüramt sich bei Zeiten: (spr.) de aard, die er in zit, vertoont zich reeds tijdig; - und Oesen: haken en oogen; I -band, ra,: hengselplaat; -bein. o.: (ontl.) haakvormig been; -olatt, o. (-blech, o.): slotplaat; -block, m.: (zeew.) takelblok; -bonrer, ra.: steenboor; -bolzen, ra.: haakbout; -büchse, vr.: haakbus (zeker schietgeweer); -förraig, bv. n.: haakvormig; -haue, vr.: houweel; -hufe, vr.: (akk.) hoeve van vijftien morgen; -kopt', m.: (touwslagers-)wiel; -kreuz, o.: (wpk.) geklampt kruis; -lachs, m.: (visch:) mannetjes-zalm; -mörser,m.: handmortier; -nadel, vr.: (art,) ruimnaald; -nagel, ra.: haaks|'ijker; -pflug, m.: (akk.) haakploeg; -rad, o.: (in horloges:) schakeirad; -schar, vr.: ploegschaar met een haak; -scheibe, vr.: springveer met een haak; -schlüssel, ra.: looper (ora sloten open te stoken), (fig.) valsche sleutel; -schütze, m.: haakbus-schutter; -spiess, m.: harpoen; -stock, ra.: stok met een haak; -zalm, m.: hoektand; -ziegel, ra.: dakpan met omgebogen punt. Ilta'ken, w. b.: haken, met een haak vatten; (akk.) met den haakploeg ploegen; w. o. h.: haken, vastgenaakt zitten; (fig.) haperen, hokken, schorten (da haket es: fara.: daar zit het 'm, daar hapert het). Ha'ker, ra.: kleine boer (d. i, die slechts eene kleine boerderij heeft). ha'kielit. bv. n.: haakachtig, hoekvor-mig; hakig, bv. n.: hakig, met haken; hak'lig, bv. n.; Zie liamp;keliff* Hak se, vr.: kniegewricnt, sprongge-wricht; (ook:) kootgewricht. Iliaib, bv. n. en bw.: half; auf dem -en Wege: halverweg; -e Rechnung: (kph.) halve rekening, gemeenschappelijke rekening half om half; -e Trauer : lichte rouw, kleine rouw; I -ahendhrod, o.: vijf-uurtje (kleine maaltijd tusschen het middagmaal en het avond-eten);-armel. m.: overmouw, losse halve mouw; -atlass, ra.: half-satijn; -barbar, ra.: halve wilde; -bauer,m.: kleine boer die geene pacht betaalt maar de helft van het geteelde aan zijnen landheer moet opbrengen, zetbaas op eene boerderij voor de helft; -bier, o.: dun bier, licht bier, tafelbier; -bild, o.: borstbeeld; -blutpferd, o.: halfbloed-paard, paard van Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
gemengd ras; -brigade, vr.: halve brigade; -bruder, ra.: halve broeder, stiefbroeder; -bürtig, bv. n.: 1) niet van denzelfden yader, 2) niet van dezelfde moeder (sein -bürtiger Bruder: zijn halve broeder, zijn stiefbroeder); -cylindrisch, bv. n.: halt' cilindervormig; -damast, ra.: half-damast; -dunkel, o.: halfduister, schemering, schemerlicht, (schl.) licht en bruin, licht en schaduw (bv. n,: half donker, in halve duisternis gehuld; schl.: licht en bruin); -durchsichtig, bv. n.: half doorschijnend; -durchsichtigkeit, vr.: halfdoorschijnendheid; -edelstein, m.: half échte edelsteen; -eiraerig, bv. n.: een halven eiraer inhoudende; -eirund, bv. n.: half ovaal; -eisen, o.: grofbeitel; -ellig, bv. n.: eene halve el lang; -engel, ra.: halve engel;-ente, vr.: (vog.) duik-eend, kuifduiker; -erbe, ra. en vr.: erfgenaam voor de helft;-erhaben, bv. n.: (bhk.J basreliëf (-erhabene Arbeit: basreliëf); -feile, vr.: grofvijl; -fenster, o.: halfraam, raam van een insteekkamertje ; -fiseh, m.: schol, platvisch, (fig. fab.) halfvisch, meermin; -flach, bv. n.: half vlak; -fiache, vr.: halfvlak; -flachsen, half van vlas; -fleck, m.: halve achterlap; -flosser, ra.: visch met halve vinnen; -flügelig, bv. n.: met halve vleugel-schilden; -franzband, ra.: halve Fransche band (van een boek); -fuchs, ra.: (drk.) coati-dier, Noordaraerikaansche wasch-beer; -fuderig, bv. n.: een half voer inhoudende. Ilialb'l^aleere, vr.: galjoot;-gelehrte, m.: half-geleerde; -gerinne, o. : uit twee planken bestaande goot; -gesehichte, vr.: half fabelachtige geschiedenis; -ge-schöpf, o.: misgeboorte; -geschoss, o.: opkamertje, insteekkamertje; -geschwi-ster, m. en vr.: 1) halve broeders, 2) halve zusters, 2) halve broeders en zusters; -gesechst, bv. n.: half gezesdeeld; -ge-sell, ra.: anibachtsraan die wel zijnen leertijd volbracht heeft, raaar nog niet in het gilde van zijn vak opgenomen is; -gesicht, o.: half-gezicht, profiel, gezicht van ter zijde; -getreide, o.: gemengd graan; -geviert, bv. n.: half gevierendeeld: -gott, ra.: halfgod; -göttin, vr.: halfgodin; -gut, o.: half goed (half tin en half lood); -hase, ra. : (drk.) varkenkonijn; -heit, vr.: halfheid; -herad, o.: halfhemd, half-hempje; -hüfner, m.: Zie -bauer; -hun-dert, o.: halfhonderd (d, i. vijftigtal); -insel, vr.: (adk.) schiereiland; -jahr, o.: halfjaar; -jahrig, bv. n.: halfjarig; -iahr-lich, bv. n.: haltjaarlijksch (bw.: halfjaarlijks); -kaninchen, o.: (drk.) varkenkonijn; -kapaun, m.: halfkapoen (half gesnedene haan); -karthaune, vr.: (art.) vierentwintigponder ; -kenner, ra.: oppervlakkig kenner, (fig.) halfgeleerde; -kenntniss jnisl, vr.: oppervlakkige kennis, (fig.) half-geleerdheid; -kost, vr.: halve kost; -kreis, ra. : halve cirkel (-kreisförraig, bv. n.: half-cirkelvorraig); -kugel, vr.: halfrond; -kutsche, vr.: kales, kapsjees; -laut, bv. n.: half hoorbaar (bw.: half hardop); z. n.: (tik.) halfklinker; -lau-ter, m.: (tik.) haltklinker; -lehen, o.: in erfpacht gegeven leen; -leinwand, vr. : halflinnen; -leute, ra. rarv.: pachters voor de helft van de opbrengst (Zie -mann no. 2); -linde Feile : zoetvijl; -raann, m.: druk. 20 |
HALBMAST.
HALLOR.
306
|
1) gesnedene, castraat, 2) kleine boer die geene pacht betaalt maar de helft van het geteelde aan zijn landheer moet opbrengen, zetbaas op eene boerderij voor de helft; -mast, vr.: eikelvoeder;-mensch, m.: (fab. en fig.) halfmensch ; -messer, m.: (wsk.) doorsnede; -metall, o.: halfmetaal; -mond, m.: halve maan (-mondförmig, bv. n.: halvemaanvormig; -mondschnecke, vr.: I. zeeslak, 2. halvemaanvormige schelp); -mutter, vr.: stiefmoeder; -nackt, bv. n.: half naakt; -oifen, bv. n.: half open. IHalb'lpacht, m.: pacht (of: land-huur) voor de* helft van hetgeen de teelt zal opbrengen; -pachter, m.: Zie -bauer; -part, m.: haltpart, helft (auf -part eintreten: half om halt' doen); -pfeiler, m.: halve pilaar; -pferd. o.: halfpaard, (pik.) monniksrabarber, rha-pontikwortel; -pfünder, m.: (art.) half-ponder; -pfündig, bv. n.: halfponds-, van een nalfpond; -porzellan, o,: half-porselein, Delftsch aardewerk; -reif, bv. n.: half rijp; z. n. m.: kram, klamp; -rein, m.: halfrein (hennepsoort); -ring, m.: halve (ijzeren) ring; -rund, bv. n.: half rond; -saule, vr,: halve pilaar; -saure. vr.: (schk.) halfzuur; -schatten, m.: (str.) halve schaduw, (schl.) zwarte kunst; -scheid (-schied), o.: helft; -schlag, m.: halfslag, gemengd ras; -schlager, m.: dier of vogel van gemengd ras; -schlagig, bv. n.: van gemengd ras; -schock, o.: half zestigtal (d. i. dertigtal); -schreitig, bv. n.: (muz.) chromatisch, uit halve tonen bestaande; -schule, vr.: (rs.) halve sprong; -schürig, bv. n.: van de tweede schering, (fig.) middelmatig, (ook:) oppervlakkig; -schwester, vr.: halve zuster, stiefzuster; -sehne, vr.: (wsk.) halve sinus; -seide, vr.: halfzijde; -seiden. bv. n.: halfzijden; -seite, vr.: (typ.) halve zijde (een der twee kolommen van eene pagina); -silber. o.: halfzilver, platina; -sparren, m.: (tim.) dwarsbalk; -staude, vr.: boompje, heester; -stiefel, m.: halve laars, (ook:) bottine, (ook:) dames-laarsje, (hist, tnl.) tooneel-laars; -strauch, m,: (pik.) heester; -strumpf, m.: sok (-strümpfe, m. mrv.: sokken); -stündig, by. n.: van een half uur; -stündlich, bw.: om het half uur; bv. n.: elk half uur herhaald. Ihalb ltHgris:^ bv. n.: van een^halven dag, (fig.) kortstondig; -theilig [t], bv. n.: gehalveerd; -thier (t|, o,: half dier; -tinte, vr.: (schl.) zwarte kunst; -todt [-totl,bv.n,: half dood; -ton, m.: (muz.) halve toon; -trauer, vr.: lichte rouw; -tuch, o.: half-laken, (ook:) kazimier, (jag.) kleine netten (mrv.); -verdeck, o.: (zeew.) halfdek; -vers, o.: (dk.) rustpunt in een vers-regel; -vetter, m.: verre neef; -vieh, o.: driftschepersvee, (fig.) lompe vlegel; -vogel, m.: kleine •lijster; -voll, bv. n.: half vol; -wach, bv. n.: half wakker, ten halve ontwaakt; -wa^en, m.: Zie -katsclie, (art.) handaffuit: -wege (-wegs), bw.: halverwege, (fie:.) bijna, ongeveer, (ook:) middelmatig, gebrekkig; -werk, o.: halfwerk; -wild, bv. n.: half wild; -wille, m-: halve geneigdheid; -wisser, m.: halfgeleerde ; -wisserei', vr,: oppervlakkige kennis, schijngeleerdheid, glimp (vernis) van geleerdheid; -wüchsig, bv. n.: half volwassen; -zeug, o.: (bij papiermakers:) lompenhaksel; -zimmer, o.: opkamer, insteekkamer; -zirkel, m.: halve cirkel; -zirkelförmig, bv. n.: half cirkelvormig; -zitz, m.: halfsits, |
Hal'be, vr.: halve; (fig.) helft; (ook:) zijde; von der -; van ter zijde. Ibarben, w. b.: halveeren. Iharben (hal'ber), vz.: ...halve .. .wege; der Freundschaft -: vriendschaps-halve; meinet-: mijnenthalve, mijnentwege ; Scheines -: voor de leus. Hal berling: (Hal berling) , m. (-es, -s; mrv. -e): basterd, een van gemengd ras. tial'big:, bv. n.: tamelijk, redelijk, lialbi'ren [iel, w. b.: halveeren; halbirt' [iel, v. dw.: gehalveerd; Halbi1-rung [ie], vr.: halveering. Halb'ling, m. i(-es, -s; mrv. -e): Zie Halberling:. halcyo niscli, bv. n.: kalm, rustig, vreedzaam, ongestoord, gelukkig. Halde, vr.: 1) steonzout, bergzout; 2) hoop erts, ophooping van erts; 3) helling, glooiing; Einen auf die - setzen: (fig. fam.) iemand beetnemen. Ital'den, w. o.; (fam.) hellend zijn, hellen. HSTder, m. (-s): allooieering van goud en zilvèr. lialen, w. b.: (zeew.) aanhalen, naar zich toe halen. Hale 'sia, vr, (mrv.: -'sien): (pik.) sneeuwklokje. Half te. vr.: helft; um die - kleiner: de helft kleiner; zur -: half; mit Einem zur - gehen: met iemand half om half doen. Half'ter, vr.: halster; (fig.) strop, (ook:) galg; (hik.) mondklem, klem i»i den mond, (ook:) onderkaaks-verband• ' «'«J vr.: onderkaaks-verband; -geld, o.: halster-geld (fooi, die de kooper van een paard aan den stalknecht van den verkooper geeft); -keten, vr.: halster-ketting; -klöp-pel, m.: halsterblok, halsterkruis ; -lang, bw.: uit de hand, voetstoots; -leine, vr.: halstertouw; -loch, o.: halstergat;-riemen, m.: halsterriem; -ring, m.: halsterring; -strick, m.: halstertouw. lialf'tern, w. b.: den halster omdoen. IHall, m. (-es ; mrv. -e): klank; I -jahr, o.; jubeljaar. IHall, vr.: zoutkeet, zoutziederij; I -bursch, m.: zoutziedersknecht; -fahrt, vr.: zoutveryoer ; -leute, m. mrv.: werklieden in eene zoutziederij ; -meister, m.: 1) zqutzieder, 2) meesterknecht in eene zoutziederij, Hal'lali, o. (-'s): (jag.) jubelkreet, triomfkreet. Hal'le, vr.; 1) hal, markt; (fig.) winkel, verkoopplaats ; 2) voorhuis, voorportaal; (ook:) voorhof; (ook:) zaal; 3) bergplaats voor steenkolen; 4) zoutkeet, zoutziederij. Halleluja, o. (-): halleluja, (het) loof den Heer. ilial'len, w. o. h.: weerklinken, weergalmen. IHallen, in Sam. I -geld, o.; markt-geld. Halloh, tsw.: heiho; (jag.) alloo, tsa. Hallor , m. (-en; mrv. -en): werkman in eene zoutziederij. |
HALLUNKE.
HALT.
307
|
Hallnnke, in.: Zie Malunke. Halm, m. (-es, -s : mrv. -e): halm; 4fig.) stroo; das Getreide auf dem - ver-kaufen: het graan verkoopen terwijl het nog te veld staat; I -dach, o.: stroodak; -früchte; vr. mrv.: granen; -knoten, m.: stengelhd, halmgeleding;-lese, vr.: nalezing (op een koornveld); -leser, m.: nalezer; -lezerin, vr.: naleesster; -motte, vr.: (ins.) meel worm; -pfeife, vr.: rieten fluitje; -rübe; vr.: late knol, herfstknol; -tragend, bv. n.: halmdragend. Halm'chen. o. (-s; mrv. -): halmpje; (fig.) stroo-tje; - Ziehen: stroo-tje trekken (kinderspel); Einem das - duren das Maul streichen: (spr,) iemand honig om den mond smeren. hal'men, w. o. h.: halmen zetten. Ha lo, vr. (mrv. Halo'nen): kring om zon of maan. IHals, m. (-es; mrv. Hal'se): (ontl. en fig.) hals; (fam.) nek; (fig.) keel; über-una Kopf: (spr.) hals over kop; eine Heirath [tl über - und Kopf:een holderdebolder aangegaan huwelijlc; sie hat einen weissen -: zij heeft een blanken hals; einen langen - machen: zijnen hals uitrekken; Einem um den - fallen; iem. om den hals vallen; den - brechen: den hals breken, den nek breken; das bricht ihm den -: (fam.) dat breekt hem den hals (den nek); einer Flasche den - brechen: eene flesch den hals breken (soldaat maken, doodslaan, leegdrinken); es wird den - nicht kosten: het is geene halszaak, het leven is er niet mede gemoeid; sich etwas auf den - ziehen (sich etwas auf den - laden): iets op zijnen hals halen; etwas vom -e schaffen: iets van zijnen hals (van zijnen nek) afschuiven; etwas am -e haben (etwas aufdem-e haben): iets op zijnen nek hebben; Einem auf (Einem über) dem -e liegen: iemand op zijnen nek zitten, iemand tot last zijn; Einem über den - kommen: iemand overvallen, iemand onverwachts op het lijf vallen; Einem einen Prozess an den - werfen: iemand een proces aandoen; im -e stecken bleiben: in de keel blijven steken; einen bösen - haben: eene zeere keel hebben; Einen beim -e tassen: iemand bij de keel grijpen; aus vollem -e: zoo hard als het maar kan (aus vollem -e schreien: hard schreeuwen; aus vollem -e lachen: schaterend lachen); aus dem -e riechen: uit zijnen (haren) adem rieken; bis an den -in Liebe stecken: tot over de ooren verliefd zijn; bis an den - in Greschaften stecken: overkropt zijn met zaken (of; met bezigheden); ois an den- in Schulden stecken: tot over de ooren in de schulden zitten; etwas bis an den - haben (etwas bis an den -satt haben): over-verzadigd van iets zijn, (pop.) iets niet meer kunnen luchten of zien, iets zoo zat zijn als gespogen spek; bis an den - studirt [ie] haben: (iron.) zoo geleerd zijn als Salomon's kat. |
IHals, in Sam. I -ader, vr.: hals-ader; -amboss. m.: koperslagers-aanbeeld;-band, m.: halsband, (ook:) halsketting; -bein, o.: (ontl.) sleutelbeen; -binde, vr.: 1) das, kravat, 2) stijve das2 stropdas (-binden-schnalle, vr.: gespje eener stropdas); -blutader, vr.: halsader; -braten, ni.:(jag.) dunst gedeelte van den hals van een hert; -braune, vr.: keel-ontsteking, zeere keel: -breche, vr.: halsbrekend iets, gevaarlijk iets; -brechend; bv. n.: halsbrekend, gevaarlijk; -brüchig, bv. n.: (rcht.) crimineel, des doods schuldig; -bund, m.: hemdskraag; -bürge, m.: borg in eene halszaak (iemand die met zijn leven borg blijft); -dreher, m : (vog.) draainek; -drüse, vr.: keelklier; -eigen, bv. n.: lijfeigen; -eigenschaft, vr.: lijfeigenschap; -eisen, o.: ijzeren halsband; -entzündung, vr.: keelontsteking; -feisel, vr.: (vea.) ontsteking van de keelklieren; -fistel, vr.: fistel in den nek; -flosser, in.: visch met halsvinnen; -gat, o.: (zeew.) scheerbalkgat; -geflecht, o.: keel-adervlecht; -gehange, o. (-gehenk, o.): 1) halsketen, halssnoer, halssieraad, 2) ijzeren halsband; -gericht, o.: crimineel gerechtshof; -geschmeide, o.: halssieraad, halsketen; -geschwulst, vr.: halsgezwel, keelgezwel, (van vogels:) kropgezwel: -geschwür, o.: zweer aan (of: in) de keel; -gicht, vr.: (gnk.) keeljicht; -grübchen, o.: nekholte; -haar, o.: nekhaar, (van dieren:) manen (mrv.); -har-nisch, o.: halsstuk (eener wapenrusting); -hemd, o.: half hemd; -joch, o.: juk (voor ossen); -kappe, m.: mantelkap, (van paarden:) manen (mrv.); -kette, vr.: halsketen, halsketting, halssnoer; -klampe, vr.: (zeew.) scheerbalk; -koppel, vr.: halskoppel; -kragen, m.: 1) kraag, halskraag, 2) halsboordje; -krankheit, vr.: 1) keelziekte, 2) zeere keel; -krause, vr.: 1) kraagje, 2) das; -krant, o.: keelkruid; -lanzette, vr.: (hik.) lancet voor keel-operatiën; -mandein, vr. mrv.: (ontl.) amandelen, keelklieren; -muskei, m.: halsspier; -nerve, vr.: halszenuw; -pulsader, vr.: nalsslagader; -recht, o.: halsrecht; -reit', m.: (bij kuipers:) bovenste (of: onderste) hoepel; -riemen, m.: halsriem; -ring, m.: halsring; -röhre, vr.: (ontl.) luchtpijp, longpijp; -sache, vr.: halszaak; -schelle, vr.: ijzeren halsband; -schlagader, vr.: hals-slagader; -schleife. vr.: 1) strik dei-das, 2) das; -schloss, o. (-schnalle, vr.): gesp eener stijve das, stropdas-gesp; -schmuck, ra.: halssieraad; -schnur, vr.: halssnoer, halsketting, halsketen;-schwind-sucht, vr.: keel-tering; -spange, vr.: sluithaakje van das of kraag; -starre, vr.: (hik.) stijve nek; -starrig, bv. n.: halsstarrig, stijfhoofdig, koppig; -starrigkeit, vr.: halsstarrigheid, stijfhoofdigheid, koppigheid ; -stimme. vr.: (muz.) keelstem, faus-setstem; -strafe, vr.: doodstraf; -streif m.: (-strich, ra.): hals-lint,hals-kraagje; -stück, o.: (van slachtvee en van wapenrustingen:) halsstuk; -sucht, vr.: keel-ontsteking; -talje. vr.: (zeew.) hals-talie; -tuch, o.: 1) halsdoek, 2) das; -verbrechen, o.: misdaad waarop de doodstraf staat; -weh, o.: 1) pijn in de keel, zeere keel, 2) stijve nek; -wirbel, m. (-wirbelbein, o.): (ontl.) halswervel ; -wurz, vr. (-wurzel, vr.gt;: keelkruid; -zange, vr.: lange tang; -zapflein, o. keel-lelletje, huig; -zierde, vr.: halssieraad. Halm'chen, o. (-s; mrv. -): halsje, nekje. Hal'se, vr.: (zeew.) hals (van een zeil). Iial'sen, w. o. h.: (zeew.) halzen, voor den wind omwenden; w. b.: de halzen toezetten. IHalt, ra. (-es; mrv. -e): 1) halt; -ma- |
HAMMERMüHLE.
HALT.
HAMMERORDNIJNGr.
KAXDFEST.
309
|
iiimg, vr.: regrlement (verordening-) op de ijzerpletterijën; -pfinne (-pinne), vr.: ha-mervlak, (het) vlak van een hamer; -schla-cken, vr. mrv.: afgehamerde ijzerschiifers, hamerslag; -sehlag, m.: 1) hamerslag (afgehamerde ijzerschilfers), 2) hamerslag (slag met een hamer), 3) muntslag: -schmied, in.: grofsmid; -stiel, m.: hamer-steel; -strauch, m.: (pik.) hamerstruik; -werk, o.: ijzerpletterij; -zeichen, o.: merk lt;dat een boom bestemd is om geveld te worden). ham'merbar. bv. n.: hamerbaar, smeedbaar; 1 -keit, vr.: hamerbaarheid, smeedbaarheid. Ham'merchen, o. (-s; mrv. hamertje; Ham'merer? m. (-s; mrv.-): hameraar, ijzersmeder, ijzerpletter; Ham'mer-ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) hansworst, kluchtenmaker, 2) aardmannetje, kaboutermannetje, 3) paardenviller, 4) (vog.) goudlijster. liUrn'mern, w. b.: hameren, smeden: w. o. h.: kloppen. Ha mm it, m. (-s): (min.) Ammonshoorn. m. (-es, -s; mrv. -e): gesnedene, castraat; (fig.) gelubd dier. liftmorrlioidar, bv. n.: (gnk.) he-morrhoïdaal; Hamorrhoi'den, vr. mrv.: (gnk.) hemorrhoïeden, aanbeien. Ham pelmann, m. (-es): hanssopje, ledepopje, tuimelaartje, duikelaartje. Ham ster, m. (-s; mrv. -): (drk.) hamster; I -bau, m.: hamsterhol; -fang, m.: hamstervangst, hamsterjacht; -fanger, m. (-graber, m.): hamstervanger; -feil, o.: hamstervel; -höhle, vr. (-loch, o., -röhre, vr.): hamsterhol. Han butte, vr.: Zie Ha^ebutte. IHand, vr. (mrv. Hiin'de): hand; die verkehrte -: de rug der hand; die nache -: de platte hand; die hohle -: het binnenste der hand; die gehalte-: de gebalde vuist; vor der -: voorshands; vor der -sein: (spl.) aan de voorhand zitten; hinter der - sein: (spl.) aan de achterhand zitten; nach der-: naderhand; unter der - : onder de hand, ondershands; ■ über-:hand over hand; - in - gehen: hand aan hand gaan; zur - (bei der bij de hand, voor de hand liggend; bei der -: bij de hand, vol doorzicht, vlug, (fam.) uitgeslapen, (pop.) gewikst; aus freier -: met de hand (niet machinaal, niet met behulp van een werktuig), (fig.) uit eigen beweging, geheel vrijwillig; Einemfreie- geben: iemand de vrije hand laten, iemand vrijlaten om geheel naar eigen goeddunken te handelen; auf eigene -: op zijne (mijne, uwe,, hare, hunne, onze) eigene hand; sich auf seine eigene - setzen: eene eigene zaak (of: eene eigene huishouding) beginnen; Einem zur - gehen (Einem an die - gehen, Einem die - bieten): iemand de behulpzame hand bieden; etwas zur - nehmen: iets bij de hand vatten, iets ondernemen, iets beginnen; sich (ein Madchen) zur linken - an-trauen lassen: een huwelijk aangaan met de linkerhand; - anlegen (etwas vor die -nehmen): de hand aan het werk .slaan, iets beginnen; Leute denen dieArbêitaus der - geht (of: gut von der - geht): men-schen wie het werk goed van de hand gaat (of: goed afgaat); die letzte - legen an: de laatste hand leggen aan; aus der ersten -: uit de eerste hand; von holier -: van hooger hand; von sicherer - (von guter -): van goeder hand, uit eene goede bron; Einem ein Mittel an die - geben: iemand een middel aan de hand doen; Geld auf die - geben: geld op hand geven; die - mit im Spieie haben: de hand in het spel hebben; aus der - in den Mund leben: van de hand in den tand leven; eine - wascht die andere: (spr.) de eene dienst is den anderen waard; zu Handen (zu Handen) kommen: ter hand komen, geworden; Einem auf die - (Einem auf die Hiinde) sehen: iemand op de handen kijken, (fig.) het oog op iemand houden; eine Gelegenheit aus den Handen lassen: eene gelegenheid laten glippen; Einem die - versilbern: iemand omkoopen; mit den Handen fechten: met de handen schermen, gesticuleeren; Hande und Füsse haben: (spr.) op pooten staan (b.v. een brief); kalte Hande, warme Liebe, (spr.) koude handen, warme liefde; wie man eine - umwendet, (spr.) in een ommezien. Zie ook mrv. Hande. |
IHand, in Sam. 1 -amboss, m.: klein aanbeeld, speerhaak; -anlegung, vr.: beginmaking, (reht.) beslaglegging;-arbeit, vr.: 1) handen-arbeid, 2) handwerk; -arbeiter, m.: handwerksman, ambachtsman ; -atlas. m.: hand-atlas, zak-atlas; -ausdruck, ra.: handbeweging; -ausgabe, vr.: zak-editie, hand-editie; -balg, m.: handblaasbalg; -ball, m.: kaatsbal;-ballen, ra.: (ontl.) duimspier, handpalm-spier; -band, ra.: (ontl.) handspier; -barte, vr.: bijltje; -baum, m.: hefboom, (zeew.) boom van het kaapstand;-becken,o.: 1) handen-waschkom, lampetkonij 2) fonteintje; -beil, o.: bijltje, gewone bijl; -bewegung, vr.: handbeweging, gesticulatie (-bewegungen machen: gesticuleeren); -bibel, vr.: handbij-bel, zakbijbeltje; -bibliothek, vr.: huisbibliotheek, kleine verzameling uitgezochte boeken; -bietung, vr.: handreiking; -blatt, o.: 1) band om het polsgewricht, 2) handlubbe, mansjet; -blech, o.: handplaat (der zeilmakers, enz.); -bock, m.: vaststainper, stamp-ijzer, stamper; -bogen, m.: handboog; -bohrer, ra.: handboor; -breit, bv. n.: eene hand breed; -breite, vr.: handbreedte; -brett,o.: (mtsl.) kalkplankje; -briefchen, o.: briefje ;-buch, o.: handboek; -büchelchen, o.: handboekje, zakboekje; -büchse, vr.: karabijn; -bügel, m.: -beugel (over den trekker van een geweer). Hand'ldecke, vr.: dekkleed, paarde-dek; -dienst, m.: handen-arbeid; -drill, ra.: (akk.) zaaikorf, zaai mand; -druck, m.: handdruk; -eimer, m.: hand-emmer; -eisen, o. mrv.: handboeien, (fam.) paternoster (Einem -eisen anlegen, iemands handen boeien, fam.: iemand paternosteren); -faekel, vr.: handfakkel; -fahrt, vr.: (mnw.) nederdaling met behulp van eene ladder; -fass, o.: 1) handen-waschkom, lampetkom, 2) fonteintje; -faustel, m.: handmoker, hamer; -feile, vr.: kleine vijl, vijltje; -fesseln, vr. mrv.: Zie -eisen: -fest, bv. n.: 1) stevig, gespierd, sterk, 2) verbindend (Einen -fest machen: reht.: iemand in hechtenis nemen, rs.: een paard goed naar den teugel leeren luisteren; -feste Leute: lieden |
HANDFESTE,
310
HANDSEIFE.
|
■van stavast); -feste, vr.; handvest, oorkonde; -festigrkeit, vr.: stevigheid, grespierdheid, (fam.) pootig-heid; -feuer-spntze, vr.: hand-brandspuit; -flache, vr.: handpalm, binnenzijde der hand; -flechse, vr.: pees der hand; -förmig:, bv. n.: handvormig; -frei, bv. n.: ruimte hebbende om de handen te roerenj -friede, m.: (rcht.) waarborg dat men zich van handdadig-heden (feitelijkhedeni onthouden zal; -frohne, vr.: in handen-arbeid bestaande leendienst; -fröhner, m.: tot handen-arbeid verplichte onderhoorige. IHancl lgalopp, m.: (rs.) korte galop; -gaul, m.: (rs.) bijdehands-jmard; -gebrauch, m.: dagelijksch gebruik; -gehörn, o : kroon van het gewei van een hert; -geld, o.: 1) handgeld, 2) godspenning (tam.: goospenning); -gelenk, o.: polsgewricht; -gelöbniss [sl, o.: plechtige belofte, met handslag bezegelde belofte; -gelte, vr.: hand-emmer; -gelübde, o.: Zie -gelöbniss; -gemein werden: handgemeen worden; -gemenge,o.:gevecht,vechtpartij; -geschmeide, o.: armband, bracelet, (iron.) handboei, paternoster; -gewehr, o.: 1) geweer, (ook:) karabijn, 2) zijdgeweer, sabel; -geweih, o.: Zie -grehörn; -gicht, vr.: handjicht, podagra in de hand;-glocke, vr.: tafelbel, tafelschel; -granate, vr.: handgranaat; -greiflich, bv, n.: tastbaar, voelbaar, (fig.) handtastelijk ; -greiflichkeit, vr.: tastbaarheid, voelbaarheid, (fig.) handtastelijkheid, (ook:) handdadigneid (es kam zu -greiflichkeiten: het kwam tot dadelijkheden, men werd handgemeen); -griff, m.: handgreep, (fig.) handbehendigheid, (van degens:) greep, gevest, (van andere voorwerpen:) handvatsel, hengsel, oor, steel, greep; -gucker, m.: handpalmkijker, waarzegger uit de lijnen in de hand; -guckerei', vr.: waarzeggerij uit de lijnen in de hand. IHand lhabe, vr.: hengsel, oor, handvatsel; -haben, w. b.: handteeren, (fig,) handhaven ; -habung, vr.: (het)hanteeren, (fig.) handhaving; -haken, m.: dregge; -haspel, m.: garenwinder; -hebe, vr.: handvatsel; -hoch, bv. n.: eene hand hoog; -hülfe, vr.: (rs.) steun voor de hand; -karren, m.: nandkar, handwagen;-kase, vr.: roomkaasje; -kauf, m.: 1) koop op de gis, koop voetstoots, 2) kleinhandel, verkoop in net klein, 3) handgift, eerste ontvangst dien dag (den -kauf lösen: handgift krijgen; den -kauf zu lösen feben: handgift geven); -klapper, vr.:eben: handgift geven); -klapper, vr.: laphoutje, castagnette; -kompass, m.: mijnwerkers-kompas ; -korb, m.: hengel-mand, (aan sabels:) gevest; -körbchen, o,: hengselmandie; -krause, vr.: handlubbe, mansjet; -kübel, m.: tobbetje; -kunst, vr,: handwerk, ambacht; -künstler, m.: 1) handwerksman, 2) werktuigkundige; -kuss, m.: handkus. |
Ihand'Hans:, bv. n.: eene hand lang; -langen, w. o. h.: de behulpzame hand reiken, (mtsl.) opperman zijn, (fam.) voor duivelstoejager spelen, (fig.) sjouwer (daggelder) zijn; -langer, m.: (mtsl.) opperman, (schl.) helper, handreiker, jongen, (fig. fam.) duivelstoejager, (ook:) sjouwer, daggelder; -laterne, vr.: handlantaarn; -leder, o.: handleer, (bij schoenmakers:) duimleer; -ledig, bv. n.: (rcht.) handlichting bekomen hebbende, meerderjarig-verklaard, (fig.) geëmancipeerd; -lehen-(-lehn). o.: erfelijk leen; -leiter, z. n. m.: gids, leidsman, z. n. vr.: kleine ladder;, -leiterin, vr.: leidsvrouw; -leitung, vr.: leiding aan de hand, (fig.) handleiding; -leuchte, vr.: hand-lantaarn; -leuchter, m.: blaker; -linie, vr.: lijn in de hand; -lohn, m.: loon voor handen-arbeid; -los, bv. n.: zonder handen; -loth [tl, o.: dieplood, peillood; -maal [-mail, o.: litteeken (of: kenmerkend teeken) op (of: aan, of: in) de hand; -mauschen, m.: (ontl.) muis der hand, muis van den duim; -messer, o.: (een gewoon) mes,(bij looiers:) schrapmes; -mörser, m.: (art.) handmortier; -muff, m.: 1) mof, 2) polsmofje; -mühle, vr.: handmolen; -muskei. m.: (ontl.) spier der hand; -ochs, m.: (akk.) bijdehanas-os (aan de rechterzijde vóór den ploeg); -pferd, o.: bijdehands-paard; -preise, vr. (-preischen, o.): polsgewricht; -presse, vr.: handpers; -protzwagen, m.: (art.) hand-affuit; -pumpe, vr.: handpomp; -quehle, vr.: handdoek; -ramme, yr.: stamper;-register, o.: bijzonder register; -reichung, vr.: handreiking, hulp, (fig.) ondersteuning (-reichung thun: ondersteuning geven, nulp verleenen); -rohr, o.: karabijn;-rolle, vr,: (gewone)mangel;-ross.o.: bijdehands-paard; -rücken, m.: rug (bovengedeelte) van de hand; -ruthe [t). vr,: steel, handvatsel (van zweep, dorscnvlegel, enz.). IHand'isamp;se, vr.: handzaag; -saum, m.: zoom eener mouw; -scnein, m.: schuldbekentenis, (kph.) acceptatie; -schelle, vr.: paternoster, handboei; -schild, m.: handleer; -schlag m.: handslag (-schlag thun: de hand er op geven, pop.: op hand en keel beloven; Gruss und -schlag: groet en handslag);-schlagel^ houten hamer; -schmisse, m. mrv.: wie do hardste handen heeft (een spel hierin bestaande, dat men elkander, beurt om beurt, met de platte hand in de platte hand slaat zoo hard als men Kan); -schmitz, m.: slag in de platte hand (met een plak, een liniaal, een roedje, enz.); -schraube, vr.: handscnroef; -schrauben-stock, m.: bankschroef; -schreiben, o.: eigenhandig schrijven, eigenhandige brief; -schrift, vr.: 1) handschrift, manuscript, 2) schrift, hand (hand van schrijven), 3) handteekening, naamteekening, 4) schriftelijk bewijs; -schriftlich, bv. n.: schriftelijk, (rcht.) eigenhandig geschreven, (fig.) in manuscript; -schun, m.: handschoen (-schuhe mit Einem anziehen: spr.: handschoenen met iemand aantrekken; den -schuh hinwerfen: den handschoen toewerpen; den -schuh aufheben: den handschoen oprapen; I -schuh, in Sam.: -band, m.: handschoen-bandje, handschoenelastiekje; -blatter, o. mrv.: patronen (modellen) voor handschoenen, (ook:) uitgesneden leder voor handschoenen; -leder, o.: handschoen en-leder, dun schapeleder; -leim, m.: kleefpap van afsnijdsel van handschoenen-leder; -macher, m.: handschoenmaker; -macherin. vr.: handschoenmaakster; -seide, vr. : nandschoen-makers-zijde I; -schuldschein, m.: schuldbekentenis, (kph.) acceptatie; -schwarmer, m.: voetzoeker, zwermer; -segel, o. mrv.: kleine zeilen, bij-zeilen; -seife, vr.: toilet- |
HANDSIEB.
311
HANDELK
|
zeep, (een) stukje zeep; -sieb, o.: teems, kleine zeef; -siegel, o.: cachet, signet; -spaten, m.; tuin-spade; -speiche, yr.: (art.) handspaak, kleine koevoet; -spiel, o.: (muz.) toetsenbord, klavier, (fig.) gesticulatie, beweging met de handen, (spl.) Zie -schmisse ;-spiess, m.: klein braadspit; -sprache, vr.: vingerspraak (der doofstommen); -spritze? vr.: nand-brandspuit, kleine spuit; -stem, m.: (min.) handvormige versteening, (mnw.) monster der steensoort; -stock, m.: handschroef; -streich, m.: slag met de hand (-streich halten: fam.: huwelijks-belofte doen; Zie overigens -schla^). IHand ltag, m.: (hist.) dag waarop gedwongen handen-arbeid verricht moest worden; -teller, m.: (ontl.) handpalm, (fam., de) platte hand; -thie'ren w. b.: Zie hantiren; -treue, vr.: verzekering onder handslag (-treue ablegen: de hand geven op iets); -trommel, vr.: tamboerijn (-trommelschlager, m.: tamboerijn-slager); -tuch, o.: handdoek; -verkauf, m.: verkoop in het klein; -versilberung, vr.: handen-stopping, omkooping;-vogel, m.: (jag.) goed gedresseerde valk; -voll, vr.: handvol (-vollweise, bw.: met handenvol te gelijk); -waffe, vr.: handwapen, draagbaar wapen; -wagen, m.handwagen; -wahrsager, m.: Zie -gucker; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit de lijnen in de hand; -wanne, vr.: handkuipje; -wasser, o.: water voor de handen, handen-waschwater; -wechsel, m.: 1) wisseling van geldspeciën, 2) (kph,) orderbriefje, kassiersbriefje; -weife, vr.: garenwinder; -weiser, m.: handwijzer; -werk, o.: 1) handwerk, hanteering, beroep, bedrijf, ambacht (Ëinem das - werk legen: iemand het recht weigeren of ontnemen om een beroep uit te oefenen; Einem ins -werk greifen: iemand in zijn vak onderkruipen, fam.: iemand het gras voor de voeten wegmaaien, onder iemands duiven schieten), 2) gilde (in das -werk heirathen [t]: met de dochter van een gildebroeder trouwen; das -werk halten: eene vergadering vau het gilde houden); -werker, m. (-s; mrv. -): handwerksman, ambachtsman; -werklich, bv. n.: beroeps-; bw.: volgens de regelen van het vak. IHaiicTAverks, in Sam. I -alteste, m.: overman van een gilde; -artikel, m. mrv.: gilde-reglement; -branch, m.: gebruik (gewoonte) onder de lieden van het vak; -burscne. m.: handwerksgezel, ambachtsmansknecnt; -frau, vr.: ambachtsmansvrouw, werkmansvrouw; -ge-brauch, m.: Zie -brauch; -genoss, m.: vakgenoot, uitoefenaar van hetzelfde beroep; -gerath lt], o.: gereedschap ;-gesell, m.: Zie -bnrNclic; -gruss, m.: werk-mansgroet, (fig.) hulp aan iemand die op zijn ambacht reist;-herr, m.: patroon, voor eigene rekening werkende baas;-junge, m.: leerjongen; -kunde. vr.: bedrijfsleer, technologie; -kundig, bv. n.: technologisch; -lade, vr.: 1) archief van het gilde, 2) kas van het gilde, 3) vergadering van de gilde-bestuurders; -leute, m. mrv.: ambachtslieden, handwerkslieden; -mann,m,: ambachtsman, handwerksman, werkman; -massig, bv. 'n. en bw.: Zie hand werklich; -meister, m.: Zie -herr; -neid, m.: broodnijd; -siegel, o.: gildezegel; -ver-wandte, m.: Zie -genoss; -volk, o.: werkvolk; -zeug, o.: gereedschap; -zunft, vr.: gilde. |
I Hand'I winde, vr.: handtakel, hand-hijschtuig; -wörterbuch, o.: handwoordenboek, zakwoordenboek; -wurzel, vr.: polsgewricht; -zeichen, o.: 1) aan de naamteekening toegevoegde krul of pennetrek of versiering, 2) verkorte handteekening, paraphe; -zeichnung, vr.: uit de hand (vluchtig gemaakte) teekening, schets-teekening, geteekende schets; -zirkel, m.: gewone passer;-zu-ber, m.: handkuipje; -zug, m.: verkorte naamteekening, paraphe; -zünder, ra.: (art.) lontstok. Hamp;nd'ehen, o. (-s; mrv. -): handje. Han'de vr. mrv. (van Hand): handen; I -druck, m.: handdruk; -klatschen, o.: handgeklap; -sj)iel, o.: 1) gescherim met de handen, gesticulatie, 2) Zie Handsmisse ; -sprache, vr.: vingerspraak; -waschen, o.: handwassching; -werk, o.: handen-arbeid. IHan'del, m. (-s; mrv. Handel): 1) zaak, ding; 2) twist, woordenwisseling, ruzie; 3) (rcht.) proces, rechtsgeding; angelegter -: (fam.) vooraf bekonkelde zaak, doorgestokene kaart; Einen in einen bösen - wickeln: iemand in een leelijk ding wikkelen (d. i, in een leelijk geval, in eene onaangename zaak); Handel suchen: twist zoeken, ruzie zoeken; sich Handel machen: zich onaangenaamheden op den hals halen. Zie ook in Sara, Handel. IHan'del, m. (-s): 1) handel, koophandel ; 2) koop, zaak (d. i. overeenkomst van koop en verkoop); 3) onderhandeling; - treiben: handel drijven; der - liegt: de handel staat stil; zum - gehorig: handels-; - und Wandel: handel en wandel; - hat Wandel: (spr.) alles kan niet altijd voor den wind gaan; Einem den - verderben: (bij veilingen:) iets tegen iemand opjagen; einen - schliessen (machen, treffen): eenen koop sluiten; Einem den - auf-sagen : den met iemand gesloten koop verbreken; mit Einem in - stehen über: met iemand in onderhandeling staan over. Zie Handels. Ihan'del, in Sara, 1 -treibend, bv. n.: handeldrijvend. Han'del, in Sara. I -macher, ra.: twistzoeker, ruziezoeker, ruziemaker, warzoeker; -macherin, vr.: twistzoek-ster, ruziezoekster, ruziemaakster, war-zoekster. han'deln, w. o. h.: I) handelen, te werk gaan, zich gedragen, zich aanstellen ; - als: handelen als; 2) handelen, in beschouwing treden, de bijzonderheden uiteenzetten; dieses Buch handelt von: dit boek handelt over; 3) onderhandelen, in onderhandeling zijn (b.v.: over de overgaaf van eene vesting, over het sluiten van eene overeenkomst, enz.); (fig.) loven en bieden, dingen, (fam.) knibbelen; - wegen: onderhandelen over; - ura: knibbelen om; mit sich - lassen: handelbaar zijn; 4) handelen, handel drijven; mit Seide, Wolle u. s. w. -: handel drijven |
HANDELS.
|
in zijde, wol, enz.; nach der Levante handel drijven op de Levant. I w. on- gers. h.: es handelt sich um: het betreft, et geldt.ers. h.: es handelt sich um: het betreft, et geldt. I Handels, in Sam. I -abg-abe, vr.: rechten (mrv.) op handels-artikelen, belasting op koopwaren; -angelegenheit, vr.: handelszaaK, handelsbelang ; -aus-druck, m.: koopmans-uitdrukking, handels-term; -ausschuss, m.: commissie uit den handelstand; -bediente, m.: koop-mansbediende; -bedürfniss Inis], o.: handelsbehoefte; -bericht, m.; 1) handelsbericht, 2) verslag over den handel: -betrieb, m.: handelsbeweging, handel; -bilanz, vr.: 1) balans van den handel, 2) koop-mans-balans; -brauch, m.: usantie, gebruik in den handel; -brief, m.: koopmansbrief; -buch, o.: koopmansboek (ins-buch ein-tragen: boeken); -bündniss [nis], o.: handels-tractaat; -diener, m.: koopmans-bediende; -druck, m.: belemmering van het handelsverkeer; -entwurf, m.: speculatie; -expedition, vr.; handels-expeditie; -lach. o.: vak (tak) van handel;-firma, vr.: handelsfirma, koopmansfirma; -Hotte, vr.: koopvaardij-vloot; -frau, vr.: handelaarster, koopvrouw; -freiheit, vr.: 1) handelsvrijheid, (de) vrije handel, handelsprivilegie; -freund, m.: 1) handelsvriend, 2) lastgever, principaal; -ge-brauch, m.: usantie, gebruik in den handel;-gehülfe, m.: l)koopmansbediende; 2) deelgenoot in eene koopmanszaak, compagnon; -geist, m.: koopmansgeest; -genoss, m.: mede-vennoot, compagnon; -genossenschaft, vr.: 1) hoedanigheid van mede-vennoot of compagnon in eene koopmanszaak, 2) vennootschap van koophandel, compagnieschap, 3) vereeni-ging van kooplieden; -gerechtsame, vr.: handels-privilegie; -gericht, o*: rechtbank van koophandel; -geschaft, o.: 1) koopmanszaak, koopmanskantoor, 2) zaak van handel (-geschafte treiben: handel drijven, als koopman zaken doen); -geschichte, vr.: handels-geschiedenis, geschiedenis van den koophandel; -gesellschaft, vr.: 1) vennootschap van koophandel, compagnieschap, 2) handelmaatschappij; -ge-sellschafter, in.: 1) medevennoot, compagnon, 2) aandeelhouder (deelhebber) in de handelmaatschappij; -gesetz, o.: wet betreffende den koophandel, (fig.) wet in den handel; -gesetzouch, o.: wetboek van koophandel; -gesetzgebung. vr.: handelswetgeving; -gewicht^ o.: handelsgewicht (avoirdupois); -gewölbe, o.: 1) winkel, magazijn, 2) magazijn, pakhuis; -§:ewohn-heit, vr.: koopmans-usantie, usantie in den handel; -hafen, m.: havenstad, zeehaven; -haus, o.: koopmanskantoor; -herr. m.: 1) koopman, 2) hoofd der firma; -innung, \r.: koopmansgilde; -institut, o.: handelsschool; -interesse, o.: handelsbelang ; -jude, m,: joodsche koopman, (iron.) schacheraar, (ook:) woekeraar;-kammer, vr.: kamer van koophandel;-kapital, o.: handels-kapitaal: -kenntnisse, vr. mrv.: 1) kundigheden op het gebied van koophandel^) kennis van den handel; -klemme, vr.: nood (treurige toestand) waarin de handel tydelijk verkeert; -kolleginm, o.: kamer van koophandel; -kompagnie, vr.: 1) handelmaatschappij, 2) vennootschap van koophandel; -krise, vr.: handelscrisis; -kunde, vr.: kennis van den handel theorie van den handel; -lehrling m.: koopmansleerling; -leute, m. mrv.: kooplieden; -makier, m.: makelaar; -mann, m.: koopman; ^-marine, vr.: I) koopvaart, koopvaardij, 2) koopvaardij-vloot; -minister, in.: minister van koophandel; -minis-terium, o.: ministerie van koophandel; -nation, vr.: handeldrijvende natie, handeldrijvend volk; -noth |tl, vr.: nood (treurige toestand) waarin de handel tijdelijk verkeert. |
iHaii'delslort, m. (-platz, m.): koopstad (grosser -platz: groote koopstad, stapelplaats, hoofdmarkt); -politik, vr.: handels-politiek; -privilegium, o.: handels-privilegie; -rath It], m.: 1) kamer van Koophandel, 2) lid der kamer van koophandel; -recht, o.: 1) handelsrecht, 2) wetboek van koophandel; -reise, vr.: handelsreis, reis voor handelszaken; -rei-sende, m.: reiziger voor een koopmanskantoor (Fransch: commis-voyageur); -sache, vr.: zaak van koophandel; -schiff, o.: koopvaardijschip; -schule, vr.; handelsschool, school ter opleiding voor den handelstand; -sicherheit, vr.: 1) veiligheid van den handel, 2) krediet, vertrouwen; -spekulation', yr.: handels-speculatie, koop-mans speculatie; -sperre, vr.: stremming van het handelsverkeer, (nist.) continentaal stelsel (van Napoleon I); -staat, m.: handeldrijvend rijk; -siadt, vr.: koopstad; -stand, m.: handelstand; -strasse, vr.: handelsweg; -system, o.: handelsstelsel; -tarif, m.: handels-tarief; -thatig-keit, vr.: handelsbedrijvigheid ; -traktat, m.: tractaat van koophandel; -unter-nehmung, vr.: handels-onderneming; -verband, m.: handelsbond;-verbindung, vr.: 1) handelsbetrekking, 2) handels-bond, handelsvereeniging; -verbot, o.: handelsverbod; -verderber, m.: bederver van den handel, (fam.) knoeier; -verein, m.: handelsvereeniging; -verfall, m.: verval van den handel; -verhaltniss Inis], o.: handelsbetrekking; -verkehr, m.: handelsverkeer;-vertrag, m.: tractaat van koophandel;-verwalter, m.: handels-agent: -volk, o.: handeldrijvend volk, handeldrijvende natie; -vorrath [tl,m.:voorraad van koopwaren; -vortheil (t), m.: handelsvoordeel; -weise, vr.: handelwijze, manier van doen; -wesen, o.: (de) handel, (de) koophandel; -wissenschaft, vr.: theorie van den handel; -wörterbuch, o.: koop-mans-woordenboek, woordenboek van koopmans-termen; -zeichen, o.: handelsmerk; -zeitung, vr.: handelsblad, nieuwsblad voor den handel; -zweig, m.: tak van handel. Handel schaft, vr.: 1) handelstand, 2) handel, koophandel; - treiben: handel drijven; I nan'delschaftlich, bv. n.: handels-. Handier, m. (-s; mrv. -): handelaar, koopman; Hand'lerin, vr. (mrv. -nen): handelaarster, koopvrouw. liand'lieh, bv. n.: 1) handig (d. i. gemakkelijk te hanteeren, gemakkelijk in het gebruik;ook: vlug, vaardig,bedreven); 2) handelbaar (d. i. gemakkelijk om mee om te gaan); 3) Zie hündlieli. liiind licli, b v. n. en bw. eigenhandig. |
313
HANS.
|
Hand'lung:, vr.: 1) handeling; 2) koopmanszaak, (inz.) winkelzaak, winkel. Manfl'lung^, in Sam. I-angrelegrenheit, vr.: zaak van koophandel; -art, vr.: handelwijze, manier van handelen; -diener, m-: I) koopmansbediende, 2) winkelbediende; -weise, vr.: Zie -art; -zweig, m.: tak van handel. Hanf, m. (-es, -s): hennep, (pop.) ken-nep ; - ziehen: hennep plukken; I -acker, m.: nennep-akker, hennepveld; -ban, m. : hennep-teelt; -bereiter, m.: hennepberei-der (inz.: hennephekelaar); -breche, vr.: hennepbraak; -brecher, m.: hennepbraker; -butzen, m.: mosschen-verschrikker op een hennep-akker; -darre, vr.: 1) hennep-eest, 2) hennepdroging op den eest, (het) hennep-eesten ; -erz, o.: (min.) steenvlas, as-best; -fink, m.: (vog.) vlasvink; -garn, o.: hennepgaren; -hahn, m.: gelling (manne-ties-hennep); -handler, m.: hennepkooper; -nandlerin, vr.: handelaarster in hennep; -hechel, vr.: hennephekel; -hede (-heedc), vr.: heede (werk of afval van gehekelden hennep); -henne, vr.: zaailing (wijfjeshennep); -kamm, m. grove hennephekel; -kom, o.: hennepzaad; -kraut, o.: (plk.) linaria, vlaskruia; -leinwand, vr.: henneplinnen; -meise vr.: (vog.) kleine mees; -mühle, vr.: hennepzaad-molen; -nessel, vr,: basterd-hennep, hennep-netel, gele doove-netel; -öl, o.: hennep-olie; -pflanze, vr.: hennepplant; -raufe, vr.: hennep-repel; -reibe, vr.: hennepbraak; -roste, vr.: 1) hennep-roting, (het) hennep-roten, 2) rootplaats voor hennep, henneproterij; -salz, o.: zoutzure weed-asch; -same, m. hennepzaad; -schlager, m.: hennepbraker; -schwinge, vr,: hennepbraak; -senwinger, m.: hennepbraker; -seil, o.: van hennepgaren geslagen touw; -spinnerei', vr.: hennep-spinnerij; -stangel, m.: hennepstengel, nennepstoppel; -strick, m.: Zie -seil; -tuch, o.: henneplinnen; -waare, vr.: hennepwaar. hanfen (hiinfen), bv. n.: hennepen, van hennep. HHnf ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) vlasvink. Hang:, in. (-es, -s): helling, glooiing; (fig.) overhelling, neiging, geneigdheid, trek. Hang-, in Sara, I -band, m.: draagband; -riemen, m.: hangriem. Haii^'e, in Sara. I -backe, vr.: (fam.) hangkoon, kwab-wang; -bank, vr.: hangende bank; -baueh, m.: hangbuik; -bett, o.: hangmat; -birke, vr.: treurberk (berkeboom met neerhangende takken); -blatt, o.: (pik.) Kaapsche affodil; -brücke, vr.: hangbrug; -dohne, vr.: opgehangen vogelstrik; -eisen, o.: hang-ijzer; -kette, ;vr.: remketting; -kluft, vr.: (mnw.) hellend of schuins loopende ader; -kompas, m.:'hang-korapas, scheepskorapas; -kutsche, vr.: rijtuig op veeren; -larape, vr.: hanglamp; -leuchter, m.: lichtkroon; -matte, vr.: hangmat; -riemen, m.: hangriem; -tisch, m.: hang-tafel, hangende tafel; -wage, vr.: waterpas; -weide, vr.: (pik.) treurwilg; -werk, o.: hangend werk. Zie ook Hang:^ Hang-'lt;% vr.: zolder; (tnb.) rabat; I -balken, m.: draagbalk; -boden, m.: droogzolder, droogkamer; -garn, o.: vogelnet, snippennet; -mörser, m.: (art.) hangraortier; |
-muskei, m.: (ontl.) hefspier; -schloss, o.: hangslot; -seil, o.: koppelsnoer, koppel (-seilkunst, vr.: kunst om kettingporapen te maken); -stock, m.: vleeschhaken-balk: -warze, vr.: (hik.) hangende wrat. Zie overigens Hange. Hand el, in Sam. I -birke, vr.: treurberk (berkebooni met neerhangende takken). Hanghel, in Sara. i -birne, vr.: peer raet een langen steel (-birnen essen: iron.: opgehangen worden). ]iang:'eln, w. o. h.: de kustvaart uitoefenen, kusthandel drijven. Ihan^'en, w. o. onr. h. (hing; gehangen) : hangen: (fig.) hellen, glooien; (ook:) gehecht zijn; (rcht.) hangende zijn; den Kopf - lassen : het hoofd voorover laten hangen (fig., of: die Flügel - lassen: het hoofd laten hangen, moedeloos worden of zijn); voller Früchte -: vol vruchten hangen; - an: hangen aan, (fig.) gehecht zijn aan, (ook:) zich vastklampen aan; es hangt ihm an: het is hem aangeboren,het is zijn aard; daran hangt es: daar hapert het, daar zit de knoop, daar zit het 'm, daar ligt het aan; die Sache hangt vor Gericht: de zaak hangt (de zaak is hangende) bij de rechtbank^ IHantf'en, z. n. o. (-s): (het) hangen; (fig.) helling, glooiing; (ook:) gehechtheid. hangmen, w. o.onr. h.( hing; gehang'en): (fig. en jag.) hangen. I -, w. b. onr. (hing; gehang'en) en reg.: 1) ophanden, 2) hangen, 3) (fig.) hechten; einen Dieb -: eenen dief ophangen (aan de galg); etwas an einen Nagel -: iets aan eenen spijker ophangen of hangen; etwas an den Nagel -: (ng.) iets aan den kapstok hangen, den brui van iets geven; sein Herz an etwas -: zijn hart aan iets hangen, zich zeer aan iets hechten; Geld an etwas •: geld aan iets verspillen (pop.: vermorsen); den Mantel nach dein Winde -: (spr.) de huik naar den wind hangen; den Kopf -: het hoofd (huichelachtig) voorover dragen; das Maul pruilen, de lip laten hangen; die Flügel - (die Flügel - lassen): Zie hangmen ; die Ohren - (die Ohren - lassen): (fig.) de ooren laten hangen, den moed opgeven. I sich - w. w. onr. (hing; gehang'en) en reg.: zich ophangen, (pop.) zich verhangen, zich opknoopen; sich -an: zich vasthechten aan, (fig.) zich hechten aan, (ook:) zich vastklampen aan. liang: enn. in Sara. 1 -wertn [tj, bv. n.: het ophangen waard, de galg waard. Hang er, ra. (-s; rarv. -): (zeew.) hanger. Hang hel, o. (-s; mrv. -): hangend voorwerp (of: hangende voorwerpen): (pop.) hangspul, hangend spul; (kim.) lus. lusje (binnen aan den kraag van jas of rok). Han'ke, vr.: heup; I Han'kenknochen, ra.: heupbeen. Hann'clien, o. (-s): Annigje, Jannetje; Hann'e, vr.: Hanna, Johanna, Hanno ver, o. (-s); (adk.) Hanover; Hannovera'ner, ra. (-s; mrv. -): Hanove-raan; liannovera'nerin, vr. (rarv. -nen): Hanoversche ; hanno'verisch, bv.n.: Hano-veraansch, Hanoversch. Hans, ra. (-ens; mrv. -en): Jan, Hannes; - ohne Sorgen: (fara.) Jantje zonder |
314 HARNSCHNELLER.
HANS.
|
zorgr; - in allen Gassen: (fam.) straatslijper: - Liederlich: (fam.) doordraaier; mit - und Kunz zu thun haben: (spr.) met meer dan één persoon te doen hebben; was Hans-chen nicht lernt, lernt - nimmermehr: (spr.) wat men jong: niet leert, leert men oud in 't geheel niet; I -graf, m.: (hist.) Hanze-graaf; -narr, m.: gek; -wurst, m. hansworst (-wurstmassig, bv. n.: hansworstachtig; -wurststreich, m.: hanswor-stenstreek, hansworsterij). Hüns'chen, o. (-s; mrv. -): Jantje.Zie Hans. Han'sa, vr.: Zie Hanse. Han se, vr.: Hanze-bond; die deutsche-: de Duitsche Hanze-bond; I -bund, m.: Hanze-bond; -graf, m : (hist.) Hanze-graaf; -stadt, vr.: Hanze-stad. Hanseat', m. (-en; mrv. -en): Han-zeaat, een uit den Hanze-bond; hansea -tisch, bv. n.: Hanseatisch. Hön'sel, o. (-s; mrv. -): Jantje, Zie Hans; I -becher, m.: drinkbeker, drinkglas zonder voet, bierglas; -geld, o.: 1) handgeld, 2) handgift; -mannchen, o.: duikelaartje. liUn seln, w. b.: (fam.) in het o'tje nemen, in de maling nemen, voor het lapje houden, plagen; (zeew.) den doop onder de Linie geven, doopen; (fig.) de proef laten doorstaan en dan aannemen als lid. hanti'ren [ie], w. b.: hanteeren; Han-ti'rung [ie], vr.: hanteering. lia'perig:, bv. n.: hobbelig, ongelijk, (fig.) hapeng, haperend, hortend en stoo-tend; ha'pern, w. onpers. h.: haperen, hokken (es hapert mit der Sache: de zaak hokt; da hapert es: daar hapert het). Hür'clieii, o. (-s; mrv. -): haartje. Har der, m. (-s; mrv. -): harder (een eenigszins op den karper gelijkende visch). Ha rem, m. (-s): harem. liU'ren, bv. n.: haren, van haar; ein-es Gewand: een haren kleed. ^Ifiresiarch', m. .(-en; mrv. -en): he-resiarch. Harf e, vr.: (muz.) harp; (akk.) droogschuur; (schelp:) Davidsharp, purperschelp. Iliarfen, w. b.: op de harp spelen. IHarren, in Sam. I -getön, o.: harpspel. harpmuziek; -klang, m.: harpgeluid, klank der harp; -madchen, o.: harpspeelster; -muschel, vr.: purperschelp, Davidsharp; -saite, vr.: harpsnaar; -schlager, m. harpspeler, harpist; -schlagerin, vr.: harpspeelster ; -spieier, m. harpspeler, harpist; -spiel, o.: harpspel; -stück, o.: stuk harpmuziek; -ton, m.: harptoon; -uhr, vr.: speelklok met harpgeluid. Harf'ener, m. (-s; mrv. -): harpenaar, harpspeler; Harf'enett, o.: (-es, -s; mrv. -e): kleine harp; Harfenist, m. (-en: mrv. -en) of: Harf'er (-s; mrv. -) of: Harf'ner, m. (-s; mrv. -): harpenaar, harpspeler; Hart'nerin, vr. (mrv. -nen): harpspeelster. HU'rin^, m. (-es, -s; mrv. -e): haring; grim er - (frischer -): versche haring; ge-raucherter -: bokking; gesalzener -: pekelharing. Hli'ring:», in Sam. I -bauch, m.: buik (fig. ingewand) van een haring; -bliek, m.: blinkendheid der haringschubben; -boot, o.: bomschuit, haringschuit, haringbuis; -brühe, vr.: 1) haringsaus, 2) haringpekel; |
-bude, vr.:iharingwinkel, haringhuis; -büse, vr.: Zie -boot; -fang, m.: haringvangst, haringvisscherij; -fanger, m.: haringvis-scher; -fass, o.: harington; -fasschen, o.: haringvaatje; -fischer, m.: haringvisscher; -fischerei', vr.: haringvisscherij; -frau, vr.: haringvrouw; -höke, m.: haring-uitventer, haringman; -hökin, vr.: haring-uitventster, haringvrouw; -jager, m.: (vv.) haringjager (schuit die de door anaeren gevangen haring uit zee haalt en naar wal brengt); -könig, m.: zeehaan; -kramer, m.: haring-kooper; -kramerin, vr.: haringkoopster; -lake, vr.: haringpekel; -markt, m.: ha-ringmarkt; -milch, vr.: hom van haring; -netz, o.: haringnet; -packer, m.: haringpakker; -salat, m.: naring-salade; -salzer, m.: haringzouter; -schiff, o.: Zie -boot; -seele, vr.: ziel van een haring, (fig.) lage ziel; -tonne, vr.: harington; -weib, o.: haringvrouw ; -zeit, vr.: haringtijd. Hark e, vr.: hark, rijf. IHark'en, m. (-s; mrv. -): hark, rijf. Iliark/en, w. b.: harken, rijven. Har lekin, m. (-s ; mrv. -e): harlekijn, hansworst; Harlekina de, vr.: harlekinade, hansworsterij ; Harlekins', in Sam. (-jacke, vr.: harlekijns-pak, hansworstenpak; -posse, vr.: harlekijnsklucht; -tanz, m.: harlekijns-dans). Harm, m. (-es, -s): leed, verdriet, hartzeer, grief, zorg; I -los, bv. n.: 1) ongedeerd, door niets gedeerd, 2) onschadelijk; -losigkeit, vr: 1) ongedeerdheid, 2) onschadelijkheid; -voll, bv. n.: grievend. Har'mei, vr.: (pik.) wilcle ruit; I -kraut, o. (-raute, vr.): Zie Harmei. liür'men, w. b.: bedroeven; sich -, w. w.: zich bedroeven, (ook:) zich dood-kniezen. Harmonie', vr.: harmonie; I -lehre, vr.: leer der harmonie; -musik, vr.: harmonie-muziek; -verstandige, m.: kenner van de leer der harmonie, (fig.) toonzetter, componist. Harmonik.', vr.: leer der harmonie; Harmo'nika, vr. (mrv. -'niken): harmonica; harmoni'ren liej, w. o. h.: harmoniëeren; harmo'nisch, bv. n.: (muz.) welluidend, (fig.) eensgezind; Harmonist', m. (en; mrv. -en): kenner van de leer der harmonie, (fig.) toonzetter, componist. Harn, m. (-es, -s): pis, urine; den -lassen: pissen, waterloozen; 1 -artig, bv. n.: pisachtig; -arzt, m.: piskijker; -beschaming, vr.: piskijkerij; -blase, vr.: blaas, pisblaas; -brennen, o.: brand op het water; -deuter, m.: piskijker;-deuterei', vr.: piskijkerij; -fiussj m.: pisvloed, onwillekeurige waterloozing, diabetes; -gang, m.: piskanaal; -gefass, o.: (ontl.) pisvat; -glas, o.: pisglas; -gucker, m.: piskijker; -guckerei', vr.: piskijkerij ; -haft, bv, n.: pisachtig; -haut, vr. (-hautchen, o.): pis-vlies; -kraut, o.: 1) duizendkoorn, breuk-kruid, 2) raketten-kruid, 3) (tnb.) reseda; -lehre, vr.: leer van (of: verhandeling over) de pis; -leiter, m. (hik.) katheter, (ontl.) piskanaal; -röhre, vr.: piskanaal; -ruhr, vr.: pisvloed, diabetes; -sand, m.: graveel; -satz, m.: bezinksel van pis; -saure, vr.: piszuur;-schauer, m.: piskijker; -schmerz, m.: pijnlijke pisloozing, pijn op het water; -schneller, m.: (ontl.) pisdrij- |
HAKNSCKNUR.
HaRTLIlSG.
315
|
vende spier; -schnur, vr.: (ontl.) blaas-streng:; -stein, m.: (hik.) steen in de blaas, (de) steen; -stoff, m.: pisstof; -strangr, m.: (ontl.) blaasstrengr; -strenge,vr.: 1) moeie-lijke waterloozing, 2) (grnk.) koude pis; -treibend, bv. n.: pisdrijvend: -verhaltung, vr. (-verstopfung, vr.): moeielijke water-loozingr; -wahrsager, m.: waarzegger uit pis, (ng.) piskijker; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit pis, (fig.) piskijkerij; -weg, m.: piskanaal; -winde, vr.: (gnk.) Zie -strengje. har'nen, w. q. h.: pissen, pis loozen, wateren; w. b.: pissen, wateren. Har'nisch, m. (-es; mrv. -e): harnas; (fig.) dier of visch met dikke huid; (wev.) weefgetouw; Einen in - jagen (bringen): (fig.) iemand in het harnas jagen, iemand verbitteren; in - gerathen [t]: (fig.) een harnas aantrekken, zich warm (d. i. driftig) maken ; 1 -binde, vr.: (hik.) harnas-verband; -brett, o.: (wev.) tablet; -feger, m.: polijster van wapenrustingen; -fisch, m.: pant-servisch; -kammer, vr.: wapenkamer: -macher, m.: harnassenmaker, (fig.) wapensmid; -reiter, m.: geharnast ruiter, (mil.) kurassier; -stein, m.: (min.) harnas-steen. har nischen, w. b.: harnassen, in het harnas steken; gehar'nischt: geharnast. Har'pax, m. (-es; mrv. -e): Harpagon, schraper, vrek. Harpejs'gio, o.: (muz.) arpeggio; harpeggi'ren [iel, w. b.: (muz.) als arpeggio spelen, zoo spelen dat de tonen van een akkoord elk atzonderlijk gehoord worden. Harpu'ne, vr.: harpoen, werpspies; harpuni'ren [iej, w. b.: harpoeneeren; Harpuni'rer [ie], m. (-s; mrv. -): harpoenier. Harpy'e, vr.: (fab. en fig.) harpij. Har'rasN, m. (-es; mrv. -e): ras (zekere kleedingstof). Harre, vr.: lange duur, lengte van duur; in die -: (lam.) op de lange baan, op den langen weg. liar'ren, w. o. h.: wachten, geduldig in afwachting zijn. Zie hotten. harseh, bv. n. hard, stijf, stug, ruw; har'schen, w. o. s.: hard worden, (fig.) verstijven, lliart, bv. n.: (har'ter, hiir'test): hard (i. a. b.)7 stijf, stug, ruw; (fig.) zwaar, moeielijk; -e Eier: harde (hardgekookte) eieren; -es Fleisch: hard (stevig) vleesch, (fig.) taai vleesch; -es Brod: hard (oudbakken of hardgebakken) brood; -es Wasser: hard water (niet zacht voor den smaak; stug voor het gevoel; waarin zeep slecht schuimt); -es Haar: stug haar; ein -es Herz: een hardvochtig hart; einen -en Leib haben: hardlijvig zijn; ein -es Gehör haben: hard van gehoor zijn, hardhoorend zijn, moeielijk hooren; ein -er Schlaf: een diepe slaap; ein-es Leben: een hard leven, een leven vol moeielijk-heden; ein -er Streit: een harde strijd, een zware strijd, (fam.) een harde dobber; eine -e Zeit: een moeielijke (benauwde, knellende) tijd; ein -er Thaler: een harde (klinkende) daalder; ein -er Buchstabe: eene harde (d. i. hardklinkcnde) letter; -e Umrisse: (schl.) harde omtrekken, harde buitenlijnen; ein -er Ton : een harde toon? die -e Tonart: (muz.) het b-duur. |
Ihart, bw.: 1) hard; - machen: hard maken; - gesotten: (van eieren:) hard gekookt; -horen: moeielijk hooren, hardhoorend zijn; -schlafen: zwaar slapen, diep in slaap zijn: es fallt ihm - (es kommt ihm - an): het valt hem moeielijk; es wird - halten: het zal moeielijk gaan. het zal vele voeten in de anrd hebben; 2) - an: dicht bij, vlak bij, vlak tegen .., aan; - am Wege: vlak aan den weg. IHart, in Sam. I -blei, o.: loodsteen; -fieischig, bv. n.: vast (stevig) van vleesch; -flügelig, bv. n.: (ins.) schild vleugelig; -flügler, m. mrv.: schildvleugelige insecten, -gesinnt, bv. n.: hardvochtig, ongevoelig; -glaubig, bv. n.: niet lichtgeloovig;-haang (-harig), stug van haar; -hautig, bv. n.: dik van huid, (fig,) ongevoelig; -heit, vr.: Zie Harte; -herzig, bv. n.: hardvochtig; -herzigkeit, vr.: hardvochtigheid; -hobel, m.: ruigscnaaf; -hörig, bv. n.: hardhoorend; -hörigkeit, vr.: hardhoorendheid; -hufig, bv. n.: met harde hoeven;-klemmig, bv.n.: (min.) zeer hard; -klingend. bv. n.: hard-klinkend; -kopf, m.: 1) stijtkop, 2) domkop; -köpfig, bv. n.: 1) stijfhoofdig, koppig, 2) dom, traag (slecht) van begrip; -korn, m.: (akk.) hard koorn (tarwe en rogge); -leibig, bv. n.: hardlijvig, (fig.) vasthoudend, niet-scheutig; -leibigkeit, vr.: hardlijvigheid, (fig.) vasthoudendheid; -lernig, bv.n.: traag van begrip; -lernigkeit, vr.: traagheid van begrip; -loth [tl, o.: soldeer; -maulig, bv. n.: (rs.) hard in den bek, (fig.) onhandelbaar; -mauligkeit, vr.: (rs.) hardheid in den bek, (fig.) onhandelbaarheid; -meissel, m. koud-beitel; -metall, o.: hard metaal; -nackig, bv. n.: 1) hardnekkig, 2) stijfhoofdig, koppig; -nackigkeit, vr.: 1) hardnekkigheid; 2) stijfhoofdigheid, koppigheid; -nagel, m.: platkop (een spijker); -pulver, o.: poeder om vijlen te harden; -riegel, m,: (pik.) keelkruid; -rindig, bv. n.: hard van bast (schors, schil, korst, buitenhuid); -rose, yr.: (pik.) damastroos, muskaatroos; -schalig, bv. n.: hard van schaal of schelp; -schalig, bv.n.: hard van schil of bast; -schier, m.: Zie Hatseliier; -schlachtig, bv. n.: (vea.) dempig; -sehnig, bv. n.: hard van pezen; -sinn, m.: stijfhoofdighei 1; -sinnig. ov. n.: stijfhoofdig; -spath [t|, m. (h.m.) veldspaath; -stich, m.: lepelvol o omolten koper; -stück, o.: blolvkoper, koper in blokken ; -wasser, o.: water om metaal te harden; -werk, o.: tin-asch, tin-schuim, slakken (mrv) van gesmolten tin; -wurm, m.: blindslang;-zange, vr.: tang om metaal vast te houden terwijl het gehard wordt. Hart. in Sam. I -pulver, o. en -wasser o.: Zie Hart in Sam. HHr'te, vr.: hardheid; (fig.) hardvochtigheid ; (ook:) strengheid; (ook:) ruwheid; dem Eisen die - geben: het ijzer harden. luir'ten, w. b.: harden, hardmaken. lilir'ten, w. o.: hard worden. Har ti^keit, vr.: hardigheid. liart'lieli, bv. n.: eenigszins hard (of hardvochtig of streng of ruw). Zie Httrte. Hlirtling:, m. (-es, -s; mrv. -e): metaalslakken (mrv.); (pik,) onrijpe druif. |
HASENPANNER.
HaRTUNa.
316
|
HUr tung:, vr.: 1) harding (hardmaking-; gfehardmaking); 2) hardwording, verharding-. IHarz (spreek uit: haans), m. (-es): (adk.) Harts; I -bewohner, m..: in den Harts wonende; -gebirge, o. (-wald, m.): Hartsgebergte; -gegend, vr.: streek van den Harts. IHarz (spreek uit: haarts), o. (-es): hars; -ahnlich, bv. n.: naar hars gelijkend; -artig, bv. n.: harsachtig; -baum, m.: harsgevende boom; -elektricitat', vr.: nars-electriciteit; -förmig, bv. n.: harsvormig; -galle, vr.: harshoudende holligheid;-holz, o.: harsachtig hout; -kase, m.: kaas uit den Harts: -kohle, vr.: harsige kool; -messer, o.: nars-tapper's mes; -pflanze, vr.: 1) harsachtige plant, 2) plant uit den Harts; -reissen, o.: (het) hars-tappen; -reisser.m.: hars-tapper; -riss, m.: 1) hars-tapping, 2) insnijding in een harsgevenden boom om er het hars uit te tappen; -schaben, o.: Zie -reissen; -scharre, vr.: hars-tapper's mes; -scharrer, m.: hars-tapper; -schlacke, vr.: slakken (mrv.) van een oud gietsel; -stadt, vr.: stad in den Harts; -stein, m.: (min.) speksteen ; -tanne, vr.: harsgevende denneboom; -tragend, bv. n.: harsgevend ; -wasser, o.: gomwater. har'zen (spreek uit: haart'-sen), w. o. h.: hars uit de boomen tappen, hars inzamelen; w. b.: met hars (of: met gom) bestrijken, gommen. Har'zer (spreek uit: haart'-ser), m. (-s; mrv. -): 1) hars-tapper; 2) in den Harts wonende. Harz'er, m. (-s ; mrv. -): in den Harts wonende. har'zicht (spreek uit: haarf-siecht). bv. n.: harsachtig. har'zig: (spreek uit: haart-sieg), bv. n.: harsig, hars-bevattende. Hasard', in Sam. I-spiel, o.: hazardspel, kansspel. hasardi'ren [ie], w. b.: wagen, riskeeren. hasch en, w. b.: grijpen, pakken, vangen, vatten; w. o. h.: - nach: happen naar, (fig.) streven (trachten, jagen) naar; | z. n. o. (-s): (hetgt; krijgertje-spelen. Hüs'ehen, o. (-s; mrv. -): (jag.) haasje. Haseh'er, m. (-s;mrv.-): dievenvanger, diender; I -massig, bv. n.: dievenvangers-achtig. haschi'ren lie], w.b.: (grav.) arceeren, kruiswijs lijnen. Ha'se, m. (-n; mrv. -n): (jag.) haas; (fig.) lafaard; (ook:) onbezonnene, roeke-looze; ein heuriger -: (fam.) een jonge lafbek; da liegt der - im Pfeffer: (spr.) daar zit de knoop; viele Hunde sind des -n Tod: (spr.) vele honden zijn eens hazen dood; I -witz, m.: onbezonnene,roekelooze. Zie ook Hasen. |
Ha'sel, vr.: 1) hazelnoot, 2) hazelnote-boom, hazelaar; I -busch, m.: l)hazelnote-boom, 2) hazelnoten-boomgaard, (ook:) hazelaarsboschje; -eiche, vr.: (pik.) steeneik: -gebüscn, o.: hazelaarsboschje; -genügel, o.: hazelhoen (of mrv. :hazel-hoenders); -gerte, vr.: roede van hazelaars-twygjes; -holz, o.: hazelnotenhout; -huhn, o.: hazelhoen; -katzchen, o.: katje aan den hazelnoteboom; -maus, vr.: hazelmuis; -nuss, vr.: hazelnoot (-nussbraun, bv. n.: hazelnootbruin; -nussöl, o.: hazelnoten-olie); -öhrlein, o.: hazelnote-zwam; -öl, o.: hazelnoten-olie; -ratze, vr.: hazelmuis; -ruthe ft], vr.: Zie -grerte; -staude, vr. (-strauch, m.): hazelnoteboom, hazelaar; -stock, m. (-stecken, m.): hazelnoten stok; -wurm, m.: blindworm, blindslang; -wurz; vr.: (pik.) hazelwortel, mans-oor, wilde nardus; -wurzel, vr.: 1) wortel van den hazelnoteboom, 2) Zie -wurz; -zaun, m.: heg (haag, heining) van hazelnote-boomen Haselant', m. (-en; mrv.-en): (fam.) grappenmaker; bv. n.: grappig. Ha'seling:, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) dikkop (eene karpersoort). haneli'ren [ie], w. o. h.: 1) dollen, dartelen, stoeien; 2) grappenmaken, gekscheren. ha'seln (ha'seln),bv. n.: hazelnoten-, hazelaars-, hazel-. ha'seln, w. b.: plagen; w. o. h.: Zie haseliren. IHa wen, vr. mrv.: hazen; I -adler. m.: (groote) zwarte arend; -ampfer, m.: (pik.) wilde zuring; -apfel, m.: reinet-appel; -art, m.: hazen-aard, (fig.) vreesachtigheid (er ist rechter -art: hij is zeer bangelijk); -artig, bv.n.: haasachtig, (fig.) vreesachtig, bangelijk; -auge. o.: oog van een haas, (hik.) hazen-oog, (pik.) Benedictuskruid; -balg, in.: hazevel; -beize, vr.: (jag.) hazenjacht met behulp van daarop afgerichte valken; -brahm, m.: (pik.) priemkruid, brem; -braten, m.: gebraden haas; -brod, o.: (pik.) hazen-oor;-fahrte, vr.: (jag.) spoor van den haas; -feil, o.: hazevel; -fett, o.: hazevet (er hat ins -fett getreten: spr.: hij heeft een slag van den molen beet); -fleisch, o.: hazevleesch; -fuss, in.: hazepoot, (pik.) wilde klaver, hazenklaver, (.fig.) lafaard, bangerd, (ook:) onbezonnene, dartele; -füssig, bv. n.: 1) lafhartig, laf, 2) onbezonnen, gekkelijk; -futter, o.: 1) hazenkost, hazenvoer, 2) voering van hazevellen; -garn, o.: (jag.) net om hazen te vangen; -gehage, o : wildbaan (afgeperkte grond) voor de hazenjacht; -geier, m,: (vog.) zwartgekuifde gier; -geil, m.: (pik.) priemkruid. brem; :gras, o.: (pik.) hazen-oor ; -haft, bv. n,: Zie -füssig; -hatz, vr.: hazenjacht; -herz. o.: hart van een haas, (fig.) vreesachtigheid (ein -herz haben: vreesachtig zijn, bang zijn); -hetze, vr.: hazenjacht; -hund, m: (jag.) hazewind; -jagd, vr.: hazenjacht. IHa'senlklee, m.: wilde klaver, hazenklaver; -klein, o.: (kkk.) hazepeper; -kohl, m.: (pik.) wilde latuw; -kopf, m.: kop van een haas, (fig.) onbezonnene; -koth |t|, in.: hazendrek; -lager, o.: (jag.) leger van een haas; -lattich, m.: (pik.) wilde latuw: -lippe, vr.: (hik.) hazelip; -lorbeeren, vr. mrv.: hazenkeutels; -maul, m.: (visch:) kleine tarbot, (hik.) hazelip ; -maus, vr.: (drk.) Javaansch konijn; -netz, 0-.| (jag.) net om hazen te vangen; -ohr, o. (-ohrchen, -öhrlein, o.): (pik.) hazen-oor, (zeew.) Latijnzeil (-öhrchen, o. mrv.: typ.: aanhalings-teekens); das -panier (das -panner) ergreifen: het op een loopen |
HASENPAPPEL.
HAUCH.
317
|
zetten, de vlucht nemen, het hazenpad kiezen; -pappel, vr.: iplk.) wilde maluw; -pastete, vr.: nazepastei; -pfeffer,m.(kkk.) hazepeper; -pfote, vr.: poot van een haas, (pik.) wilde klaver, hazenklaver; -scharte, vr.: (hik.) hazelip;-schrot, m : (jagr.) kleine hagrel; -schwarz, o.: (kkk.) hazepeper; -sprung-, m.: 1) hazensprong, sprong* van een haas, 2) springrg-ewricht van een haas, 3) spoor van een haas (waar een haas greloopen heeft); -spur, vr.: (jagr.) spoor van den haas; -stösser, m.: (vogr.) zwart-gekuifde gier; -strauch, m.: (pik.) wilde latuw; -zwirn, m.: garen om netten te breien voor de hazenjacht. HR'Nin. vr. (mrv. -nen): (jagr.) haas, wijfjeshaas. Ilais linjjer, m. (-s; mrv. -) hazelnoten stok. in Sam. I -haken, m.: hengsel (van deur of raam), ijzeren duim. Hasp'e, vr. (Hasp'e, vr.): klamp, houvast; kram; ijzeren duim, (deur-) hengsel; haak. Hasp el, m. (-s; mrv. -) of vr. (-; mrv. -n): 1) haspel, 2) windas, kaapstand; I -baum, m.: spilboom; -gerüst, o. (-gestell, o.): toestel waarop haspel, windas of kaapstand rust; -haken, in.: hengsel (van deur of raam); -knecht, m.: spilganger, sjpildraaier; -rad, o.: spilrad; -stütze, vr.: Zie -serüst; -welle, vr.: spilboom; -winde, vr.: handspaak van het windas; -zieher, m.: spilganger, spildraaier. hasp eln. w. b.: 1) haspelen,quot;winden; 2) hijschen; sich aus etwas heraus -: (fam.) zich er uitdraaien. Hasp'en, in Sam. I -nagel, m.: platkop (een spijker). masp eii, m. (-s; mrv. -): Zie Haspe. I hasp en. w. b.: aaneenklampen; vastklampen; dichtklampen. Haspler, m.: haspelaar, (garen-) winder; Hasplerin, vr. (mrv. -nen): haspelaarster, (garen-)windster. Itass. m. (-es): haat; einen - auf Einen werfen: een haat aan iemand krijgen; sich - zuziehen (- auf sich laden): zich gehaat maken; einen eingewurzelten -gegen Einen haben: een ingekankerden haat aan iem. hebben. Has se, vr.: 1) hespc (hieltje van eene ham); 2) kous zonder voet. has'sen, w. b.: haten; has'senswerth [tl, bv. n.: te haten; Has'ser, m. (-s; mrv, -): hater; Has'serin, vr. (mrv. -nen): haatster; has'sig, bv. n.: gehaat; hass'licn, bv. n.: 1) hatelijk, 2) leelijk, (fig.) slecht, afschuwelijk; Hass'lichkeit, vr.: 1) hatelijkheid, 2) leelijkheid, (fig.) slechtheid, afschuwelijkheid. Hast, vr.: haast; has'ten, w. o. h. en w. onpers. h.: haasten (es hastet nicht: het heeft geene haast) j has'tig, bv. n.: haastig, schielijk, (fig.) driftig, opvliegend; Has'tigkeit, vr.: haastigheid, schielijkheid, (fig.) drift, opvliegendheid. HHtsehelei', vr.: koestering, troeteling; (ins.) vertroeteling. hStscli'eln, w. b.: troetelen, lief-koozen. Hatschier', m.(-s; mrv.-e): hellebaardier, soldaat van de lijfwacht; I -haupt-mann, m.: kapitein van de lijfwacht; -wache, vr.: lijfwacht. |
Hatt'statt, vr.: (jag.) verzamelplaats. Hatz, vr.: drijfjacht; 1 -hund, m.: jachthond; -strick, m.: koppelsnoer, koppel. Hat'ze, vr.: drijfjacht; eine - Hunde: een troep jachthonden. Hau, m. (-es; mrv. -e): hak, houthak, omhakking; (fig.) hakhout, kreupelbosch ; (ook:) plaats waar hout gehakt of geboomte geveld is; 1-amboss, m.: aanbeeld voor vijlen; -bank, vr.: hakbank, hakblok; -bar, bv. n.: hakbaar, goed om gehakt te worden; -beere, vr.: (pik.) witte hage-doorn; -block, o : hakblok;-degen, m.: houwdegen, sabel, (fig.) vechtersbaas; -eisen, o.: breekijzer, ijzeren werktuig oiu te hakken; -geld, o.: (mnw.) daggeld; -hammer, vr.: breekhamer; -hechel, vr.: (pik.) stalkruid, prangwortel; -holz, o.: hakhout; -klinge, vr.: kling, sabel, houwdegen; -klotz, m.: hakblok; -land, o.: pas ontgonnen land; -meissel, m.: beitel: -stempel, m.: priem; -stock, m.: hakblok; -zahn, m.: slagtand. . Haub'elien, o. (-; mrv. -): mutsje, Hau'be, vr.: muts; (fig.) kap, (ook:.» top, kop, kruin; (vlk.) helm; (vog.) kuit; (vv.) treknet; (van een mes:) beslagnng ; unter die - kommen : (fam.) aan den man komen, een man krijgen, trouwen; ein Madchen unter die - bringen: (tam.) een meisje aan den man brengen, een melSJe uithuwelijken; Einem auf der - sein oder sitzen (Einen auf der - haben): (fam.) een wakend oog op iemand houden. Hais'bel, o. (-s; mrv. -): mutsje, kapje: hau'beln, w. b.: (eenen valk) de kap opzetten. hau ben, w. b.: eene muts ot kap opzetten; ein gehaubter Vogel: een gekuifde vogel, een vogel met eene kuit: I -adler, m.: kuif-arend; -band, o.: mutsenlint, (fig.) teugel; -blutfink, m.: (vog.) kardinaal; -drant, m.: karkasdraad; -drossel, vr.: kuif-lijster;-ente, vr.: kuiteend ; -falke, m.: kuif-valk; -fink, m.: kuif-vink; -flor, m.: dun krip; -henne, vr.: kuifkip, kuifhen; -könig, m.: (vog.) gekuifd winterkoninkje; -kopf, m.: mutsenbol; -kram, m.: mutsenwinkel, denwinkel; -kramerin, vr.: mutsenmaakster. hoedenmaakster; -kolibri', m.: kuif-kolibrie ; -kuckuck, m.: gekuifde koekoek: -lerche, vr.: kuif-leeuwerik; -macher, m. : mutsenmaker; -macherin, vr.: mutsenmaakster; -meise, vr.: kuifmees; -merle, vr.: kuifmerel; -nadel, vr.: mutsenspeld; -netz, o.: netje;-schachtel,vr,: mutsendoos; -schleife, vr.: strik van mutsenlint;-stock, m.: mutsenbol; -streif, m. (-strick, m.): mutsenstrook; -taube, vr/. (vog.) kappertje, gekuifde duif; -taucher, m.: (vog.) kuifduiker. Haubit ze, vr.: (art.) houwitser. Haueh, m.: ademtocht; (fig.) adem: (ontl.) huig; (tik.) aspiratie, hoorbare uitspraak: der letzte - des Lebens (der letzte Lebens -): de laatste ademtocht ; I -blatt, o.: (ontl.) huig, keellelletje. keel-klep; -buchstabe, m.: (tik.) keelletter; |
HAUCHFORELLE.
318
HAUPTBRETT.
|
-forelle, vr.: (visch:) forel uit denDonau ; -laut, m.: keelklank; -lauter, m.: (tik.) keelletter ; -zeichen, o.: (tik.) asper. hanch'en, w. o. h.: ademen; (fig:.) blazen, waaien (in die Fing-er door beademing de vingers verwarmen); w. b.; 1) (fig.) ademen (Freude vreugde ademen), 2) (fig.) verspreiden (Wohlge-rüche -: welriekende geuren verspreiden); Einem Muth [t] in die Seele iemand met moed bezielen. Hau'dere, m. (-s; mrv. -): 1) voerman van een huurrijtuig, 2) (inz.) rijtuigverhuurder; hau'dern, w. o. h.: voerman van een huurrijtuig zijn, (ook:) rijtuig verhuren. llaii'e, vr.: houweel, hak; (mnw.) beukhamer; (van een molensteen:) an-kerkruis. han en, w. b. onr. (hieb; gehau'en): houwen, hakken; slaan; Erz erts delven; Feile vijlen maken; Holz hout hakken; Feinde in die Pfanne vijanden in de pan hakken; Steine -: steen uitgraven ; in Stein in steen beitelen; den Weinberg -: den wijnberg van onkruid enz. zuiveren; Einen auf den Hintern iemand op zijne billen slaan. I -, w. o. onr. h.: houwen, hakken; slaan; (van wilde varkens:) bijten; über die Schnur -: (fam.) de palen te buiten gaan ; in die Eisen -: (van paarden:) strijken, met de achterhoeven op de ijzers der voorhoeven trappen; das ist weder ge-hauen noch gestochen: (spr.) dat raakt kant noch wal. | sich w. w. onr.: sich herum -: links en rechts om zich heen staan; sich durch den Feind -: zich door den vijand heenslaan. Han'er, m. (-s; mrv. -): 1) honwer, hakker, (mnw.) mijnwerker; 2) volwassen everzwijn, wild varken; 3) sabel, degen; priem; (zeew.) hartsvanger; (grav.) gra-veer-ijzer; die - eines wilden Schweines: de slagtanden van een wild varken; I -lohn, m.: hakloon, (mnw.) mijnwerkers-loon. IHamp;u'er, m. (-s; mrv. -): mijnwerker. IHau'er, vr.: huur; I -brief, m.: (kpv.) vrachtbrief, chartepartij ; -geld, o.: 1) huur van een schip, 2) maandgeld der matrozen. Hüu'erer, m. (-s; mrv. -): huurder; (kpv.) bevrachter. hHu ern, w. b.: huren; (kpv.) bevrachten. Haaf, in Sam. I -werk, o.: opeenhoo-ping.^ Hünf'chen, o. (-s; mrv. -): hoopje. Hau'fe, m. (-s;mrv. -n): Zie Haufen. han'feln, w. b.: 1) aan hoopjes zetten, 2) ophoopen. IHauTen, m. (-s; mrv. -): hoop, stapel, opeenhooping; (fig.) menigte, troep; der grosse -: de groote hoop, de menigte; zu - bringen: aan hoopen zetten, (fig.) ophoopen, opeenhoopen; über den - werfen: overhoop werpen, omverwerpen ; über den - fallen: omvallen, omver-vallen, instorten; I -weise, bw.: opeengehoopt, aan hoopen, op stapels, in troepen. hau'fen, w. b.: ophoopen, opeenhoopen, opeenstapelen; (oi) eene volle maat) een kop zetten als toegift. |
hamp;n'fig:, bv. n.: menigvuldig, herhaaldelijk; I -keit, vr.: menigvuldigheid, herhaaldelijkheid. HRu'fang:, vr.: ophooping, opeenhooping, opeenstapeling. hauig:, bv. n.: hakbaar, goed om gehakt te worden. Hauk, m. (-es; mrv. -e): (ontl.) huig; (vea.) vliezig uitwas in de ooghoeken; I Hau'kenblatt, o.: (pik.) tongblad, muizendoorn, (ontl.) Zie Hauchblatt. IHaupt, o. (-es, -s; mrv. Haup'ter): hoofd; (fig.) kop, stuk; (van bedden, enz.:) hoofd-einde; das - einer Sekte: het hoofd eener sekte; die gekrönten Haupter: de gekroonde hoofden; mit entblösstem' -e : blootshoofds; Einem das - abschlagen: iemand het hoofd afslaan; den Feindaufs - schlagen: den vijand de volle nederlaag toebrengen, den vijand geheel verslaan; am -e (zu den Haupten) des Bettes: aan het hoofdeinde van het bed; zehn Haupter Ochsen: tien stuks ossen. IHaupt, in Sam. I -abschnitt, m.: kapittel, hoofdstuk: -absicht, vr.: voornaamste oogmerk, hoofddoel; -ader, vr.: hoofd-ader; -altar, m.: hoog-altaar, groot outaar; -anführer, m.: opperbevelhebber, (het) hoofd, (fig.) hoofdpersoon, (ook:) belhamel; -angelegenheit, vr.: hoofdzaak; -angriff, in.: voornaamste aanval, groote aanval; -anker, m.: groot anker; -ansicht, vr.: hoofdbegrip; -anstifter, m.-.belhamel, voornaamste raddraaier; -antrieb, m.: voornaamste drijfveer, grootste (beweeg-) reden; -arbeit, vr.: 1) voornaamste werk, 2) groot werk; -arm, m.: hoofdtak; -armee, vr.: hoofdarmee, hoofdleger, gros des legers ; -artikel, m.: voornaam artikel, (in dagbladen, enz.:) hoofd-artikel; -arzenei, vr.: middel voor het hoofd, (fig.)voornaam middel, voornaamste middel; -ast, m.: voornaamste tak; -aufgebot, o.: alge-meene wapening; -augenmerk, o.: voornaamste oogmerk, hoofddoel, IHaupt'llialken. m.: hoofdbalk; -bal-sam, m.: balsem (zalf) voor het hoofd; -bass, in.; (muz.) groote bas; -bastei, vr,: (vest.) hoofdbastion, voornaam (voornaamste) bolwerk; -bataille, vr.: groote slag; -batterie, vr.: hoofdbatterij; -bau, m.: 1) hoofdgebouw, 2) groot gebouw; -baum, m.: groote (grootste, voornaamste) boom; -befahrung, vr.: groote schouw, algemeene schouwing; -begebenheit, vr.: voorname (voornaamste) gebeurtenis; -be-griff, m.: hoofdbegrip; -bericht, m.; voornaam (voornaamste) bericht; -be-schaftigung, vr.: 1) voornaamste bezigheid, 2) voornaamste tak van bedrijf; -bestand-theil |tl, m.: voornaam (voornaamste) bestanddeel; -betrag, m.: (het) geheele bedrag, (het) volle bedrag; -beweis, m.: voornaam (voornaamste) bewijs; -binde, vr.: (hik.) hoofdverband, (ook:) hoofdzwachtel, (ook:) voornaamste verband,(fig.) strijklint (om het haar op te houden), (ook:) diadeem (die königliche -binde: de koninklijke diadeem); -bischof, m.: metro-politaan; -blutader, vr.: 1) ader van het hoofd, 2) voorname (voornaamste) ader; -bogen, m.: (bwk.) 1) groote boog, 2) voornaamste (grootste) boog; -bohrer, m.: (hik.) schedelboor, trepaan ; -brett, o.: (van een ledikant:) hoofdeind-blad, (van een |
HA.ÜPTPFOSTEN.
HAUPTBUCH.
319
|
hoed:) bol; -buch, o.: voornaam (voornaamste) boek, (kph. inz.) Grootboek ; -buchstabe, m.: voorname (voornaamste) letter, (typ. en schrijfkunst:) hoofdletter, strikletter, kapitale letter. IHaupt'ldamiu, m.: 1) voorname (voornaamste) dam, 2) groote dijk; -deeke, vr.: hoofddeksel (hoed, pet, muts, steek, schako); -deich, m.: groote dijk; -dichter, m. : voornaam (voornaamste) dichter; -diebstahl, m.: belangrijke (belangrijkste) diefstal; -drüse, vr.: 1) hoofdklier, klier op het hoofd, 2) voorname (voornaamste) klier; -eid, m.: (rcht.) beslissende eed; -eigenschaft, vr.: voorname (voornaamste) eigenschap; -einfahrt, vr. (-eingang, m.): hoofdingang; -ende, o.: hoofdeinde, boveneinde; -endzweck, m.: voornaam (voornaamste) doel; -essenz, vr.: 1) watertje (inz.: reukwatertje) voor het hoofd, 2) voornaamste geur; -erbe, m. (-erbin, vr.): (voornaamste ertgenaam (inz.: uni-verseele erfgenaam), IHaupt lfach, o.: voornaam (voornaamste) vak; -fall, m.: 1) voornaam (voornaamste) geval, 2) (hist, en rcht.) des leenheers recht van naasting bij overlijden van den leenman, (ook:) overlijden van den leenman, (ook:) overlijden van den leenheer; -farbe; vr.: voornaamste kleur; -feder, vr.: (wkt.) voorname (voornaamste) veer: -fehler, m.: voornaam (voornaamste, groot, grootste) gebrek; -feind, m.: 1) groot vijand, 2) voornaamste (grootste) vijand;-festung, vr.: voorname (voornaamste) vesting; -figur, vr.: hoofdfiguur; -flügel, m.:voornaamste vleugel; -fluss, m.: 1) voorname (voornaamste) rivier, 2) zinking in het hoofd; -frage, vr.: groote vraag; -fronte, vr.: (het) groote front; -führer, m.: 1) voorname (voornaamste) leider, 2) voornaamste gids. iHaapt'l^aleere, vr.: (zeew.) hoofdgalei. admiraalschip; -gang, m.: hoofdgang, groote gang, (mnw.) hoofd-ader, voornaamste ader; -gebaude, o.: hoofdgebouw; -gedanke, m.: hoofdgedachte, voornaamste gedachte; rgefalle, o. mrv.: voornaamste inkomsten; -gegend, vr.: 1) voornaamste streek, 2) voornaamste punt; -gegenstand, m.: 1) voornaam (voornaamste) voorwerp, 2) voornaam (voornaamste) onderwerp, (fig.) hoofdpunt; -geld, o.: 1) hoofdsom, 2( hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -gericht, o.: hoofdschotel, voornaam (voornaamste) gerecht; -geschaft, o.: hoofdvak, voorname (voornaamste) tak van bedrijf; -geschoss, o.: voornaamste verdieping 'van een huis), eerste verdieping; -geschwulst, vr.: gezwel (bult) op het hoofd ; -gesims, o.: (bwk.) kroonlijst; -gestell, o.: hoofdstel (van of voor een paard); -gewinn, m.: hoogste prijs; -glaubiger, m.: voornaamste schuldeischer; -grind, m.; (hik.) hoofdzeer; -grosse, vr.: (wsk.) opklimmende reeks; -grund, m.: 1) hoofdreden, voorname (voornaamste) reden, 2) grondslag, voorname (voornaamste) grond; -grundzins, m.: hoofdverponding; -gut, o.: 1) voornaamste bezitting, 2) fondskapitaal. |
IHaupt'ihaar, o.: hoofdhaar;-hahn, in.: hoofdkraan; -handlung vr.: (kph.) hoofdkantoor, (tnl.) voornaamste handeling; -haring, m.: volwassen haring; -hecht, m.: volwassen snoek; -heer, o.: hoofdleger, gros der armee; -hirsch, m.: (jag.) volwassen hert (minstens acht jaren oud); -holz, o.: (bwk.) drempelstuk; -hufe. vr.: (rcht.) pachthoeve (boerderij) met net noodige bouwland; -idee. vr.: 1) hoofd-denkbeeld, 2) algemeen begrip ; -inhalt, m.: hoofd-inhoud, voornaamste inhoud; -jagd, vr.: groote jachtpartij; -karte, vr.: (adk.) algemeene kaart, (spl.) voornaamste kaart, (ook:) kaart waarop alles gewaagd wordt; -kirche, vr.: hoofdkerk, (de) groote kerk,kathedraal;-kissen, o.: 1) hoofdpeluw, 2) hoofdkussen, oorkussen; -klage, vr.: 1) voornaamste beschuldiging, 2) crimineele beschuldiging, 3) voornaamste eisch; -knoten, m.: (tnl. en let.) hoofd-intrige, eigenlijke knoop;-krank-heit, vr.: 1) hoofdziekte, ziekte van het hoofd, 2) erge ziekte, gevaarlijke ziekte, 3) voornaamste ziekte. IHaapt'llager, o.: hoofdkwartier; -land, o.: voornaamste land; -laster, o.: groote (grootste) ondeugd, (fig.) voornaam (voornaamste) gebrek; -laut, m.: voorname (voornaamste) klank, (tik.) medeklinker, consonant; -lehen, o.: (hist.) hoofdleen, voornaamste leen (-lehensherr, m.: opperleenheer; -lehre,vr.: voornaam (voornaamste) leerstuk, grondslag waarop eene leer berust; -lehrer, m.: hoofd-onderwijzer; -leidenschaft, vr.: voorname (voornaamste) hartstocht; -leiter, m.: (muz.) eigenlijke toonladder, ladder der grondtonen; -leute, m. mrv.: hoofdlieden, (mil.) kapiteins; -linie, vr.: voorname (voornaamste) linie, (in de geslachtsrekenkunde:) rechte lijn (van afstamming); -los, bv. n.: hoofdeloos, zonder hoofd (ook fig.), (fig.) onverstandig, dom; -losigkeit, vr.: noofdeloosheid, (fig.) onverstand, domheid; -lüge, vr.: groote (grootste) leugen, (fam.) groote bonk, grove (grofste) leugen; -lust, vr.: groot (grootste) vermaak. IHaupt'lmangrel, m, 1) groot (grootste) gebrek, 2) groote (grootste) behoefte; -mann, m. hoofdman, (mil.) kapitein; -mannin, vr.: kapiteinsvrouw;-mannschaft, vr.: 1) kapiteinschap, kapiteinsrang, aanstelling als kapitein, 2) al de kapiteins (van een bataillon): -masche, vr.: groote schakel of strik (van een vogelnet); -mast,m.: (de) groote mast; -mauer, vr.: hoofdmuur; -merkmal, o.: voornaam (voornaamste) kenmerk; -minengang, m.: (mnw.) groote (voornaamste) mijngang; -mittel, o.: 1) middel voor het hoofd, 2) voornaam (voornaamste) middel; -musterung, vr.: algemeene wapenschouwing. iHaupt'lnarr, m.: groote (grootste) gek, gek in folio; -neigung, vr.: groote (voornaaste) neiging; -nenner, m.: (rek.) algemeene noemer ; -niederlage, vr.: (mil.) volle nederlaag, (kph.) hoofd-depot, centraal magazijn; -note, ve.: (muz,) voornaamste noot, (kph.) voornaamste nota, (ook:» geheele nota; -ort, m.: hoofdplaats. IHaaptlperHon, vr.: hoofdpersoon; -pfeiler, m.: 1) hoofdpilaar, (fig.) steunpilaar, 2) middelste pijler; -pflaster, o.: 1) pleister voor (ten dienste van) het hoofd, 2) voornaamste pleister; -pforte, vr.: hoofddeur, hootd-ingang; -pfosten. |
HAUPTTREFFER.
HAÜPTPFüHL.
|
m.: (bwk.) middelpost, middelstijl; -pfühl, m.: hoofdpeuluw; -pillen, vr. mrv.: (grik,) pillen voor het hoofd; -plan, m.: voornaam (voornaamste) plan; -planet, m.: (str.) hoofdplaneet, g-roote (g-rootste) planeet; -polster, o.: 1) hoofdpeuluw, 2) hoofdkussen; -post, vr. (-postamt, o.): (de) grroote post, hoofdpostkantoor; -posten, m.: (kph.) hoofdpost, voorname (voornaamste) post; -pramie, vr.: groote (grootste, hoogste) premie: -preis, ra.: g-roote (grootste, hoogste) prijs; -priester, ra.: hoogepriester, opperpriester; -produkt, o.: voornaam (voornaamste) voortbreng-sel, (rek.) g-e-heele uitkomst, (het) geheele product; -pulver, o.: poeder voor het hoofd; -punkt, m.: hoofdpunt (die vier -punkte des Himmels: de vier hemelstreken); -putz, ra.: 1) voorname (voornaamste) tooi, 2) hoofdtooi, (fig.) kapsel. IHaupt'lquartier. o.: hoofdkwartier; -quelle, vr.: hoofdbron, voorname (voornaamste) bron; -rad, o.: voornaam (voornaamste) rad; -rebell, ra.: raddraaier, belhamel, muitmeester; -reehnung, vr.: algemeene rekening- (-rechnungsart, vr.: hoofdregel der rekenkunde); -recht o.: recht van naasting- (Zie -fall); -regrel, vr.: 1) alg-emeene reg-el, 2) voorname (voornaamste) regel; -register, o.: 1) alg-e-meen register, legger, grootboek, kohier, 2) inhouds-reg-ister, 3) (in orgels:) voornaamste register; -reit, m.: voorname (voornaamste) hoepel;-religrion', vr.:heer-schende g-odsdienst; -reparatur', vr.: 1) voornaamste reparatie, 2) algeheele reparatie; -rheder, m.: (kph.) voornaam (voornaamste) reeder; -riegrel, vr.: ^voorname (voornaamste) grendel, sluitboom. 2) dwarshout, dwarsklamp; -ring, m. : voorname (voornaamste) ring, (tig%) valhoed; -riss, ra.: 1) groote (grootste) scheur ot berst, 2) (bwk.; schetsteekening-, ruwe schets; -rolle, vr.: (tnl. en fig.) hoofd-rol: -runde, vr.: groote ronde, algemeene ronde, IHaupt'lsache, vr.: hoofdzaak; -sach-lich, bv. n.: voornaamst (bw.: voornamelijk, hoofdzakelijk); -salat, ra,: kropsalade; -sanger, ra.: eerste zanger; -sangerin, vr.: eerste zangeres, prima donna; -satz, n».: 1) voorname (voornaamste) stelling, (tik.) hoofdzin, hoofd volzin, (rauz.) thema; -schaden, ra.: voornaamste schade, (fig.) voornaamste verlies; -schelm, ra.: groote (grootste) schelm; -schiff, o.: V voornaam (voornaamste) schip, 2) admiraalschip; -schild, o.: (wpk., het) eigenlijke schild; -schlacht, vr.: 1) groote (veld-)slag, 2) beslissende (veld-)slag; -schlagader, vr.: 1) slagader van het hoofd, 2) voorname (voornaamste) slagader; -schlüssel, ra.: looper (d. i. sleutel die op alle sloten past), (fig.) jpasse-partout; -schmerz, ra.: hoofdpijn, pijn in het hoofd; -schmuck, ra.: 1) hoofdversiering, hoofdtooi, (fig.) kapsel. 2) voornaamste tooi (der kóniglicne -schmuck: de koninklijke diadeem); -schrift, vr.: 1) voornaam (voornaamste) werk Cd. i. letterkundig of wetenschappelijk boekwerk), (fig.) klassiek werk, 2) oorspronkelijk handschrift, manuscript; -schriftsteller, ra.: voornaam (voornaamste) schrijver (d. i. auteur); -schuld, vr.: 1) hoofdschuld, (het) geheele schuldbedrag, 2) groote (voornaamste) schuld; -schuld-ner, ra.: 1) hoofdschuldenaar, eigenlijke schuldenaar, 2) voornaamste schuldenaar; -schule, vr.: voornaamste school; -schur, vr.: (de) groote schering (van eene kudde); -schwein, o.: volwassen everzwijn (d. i. wild varken); -schwierigkeit, vr.: groote (grootste) raoeielijkheid, groot (grootste) bezwaar. |
IHaupt'ise^el, o.: (het) groote zeil, voornaamste zeil; -sehne, vr.: groote spier; -seite, vr.: voornaamste zijde, (bwk.) frontzijde, voorfront, voorgevel, (mtw.) kopzijde (kruis, in tegenstelling van „muntquot;); -siech, bv. n.: ziek in het hoofd; -sitz, ra.: hoofdzetel, voornaamste zetel, (fig.) residentie; -sorge, vr.: voornaamste zorg; -spann, o.: (zeew.) middelspant; -spass, ra.: 1) onbetaalbare grap, 2) grootste (voornaamste) grap ot klucht; -spieier, ra.: (spl.) bankhouder, bankier, (fig.) hartstochtelijk speler; -spiritus, in.: spiritus voor het hoofd; -spracne, vr.: J) hoofdtaal, heerschende taal, meest in gebruik zijnde taal, 2) moedertaal, oorspronkelijke taal;-stadt, vr.: hoofdstad; -stadter, m.: bewoner van de hoofdstad ; -stiidterin, vr.: bewoonster van de hoofdstad; -stadtisch bv. n.: van (uit) de hoofdstad; -stamm, ra.: hoofdstam, voornaamste stam, (pik.) stam, hoofdstengel, (kph.) fondskapitaal, bedrijfskapitaal, inlegkapitaal, (ook:) hoofdsom; -stande, m. mrv.: (stk.) algemeene staten, staten-generaal; -stander, m.: hoofdstijl, voornaamste stijl; -stiirke, vr.: voornaamste kracht, (mil.) hoofdmacht; -starkend, bv.n.: versterkend voor het hoofd; -station, vr.: hoofdstation, voornaam (voornaamste) station; -stein, m.: hoeksteen; -stelle, vr.: voornaamste plaats (in een boek); -steuer, vr.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -stimme, vr. : voornaamste stem; -stock, m.: 1) voornaamste (eerste) verdieping, (kph.) Zie -Htulil; -stoft', m.: 1) voornaam (voornaamste) bestanddeel, 2) voornaam (voornaamste) onderwerp, hoofdpunt; -strahl, ra.: voornaamste straal; -strasse, vr.: 1) hoofdstraat, voorname (voornaamste) straat, 2) groote weg, straatweg, rijweg, heerbaan; -streich,ra.: fiksehe greep, stoute slag, meesterstuk; -strom, ra.: voorname (voornaamste) rivier; -stück, o.: 1) voornaam (voornaamste) stuk, 2) hoofdstuk, kapittel, 3) boven-einde, hoofd-einde (van een ledikant); -stuhl, ra.: fondskapitaal, bedrijfskapitaal, inlegkapitaal, (ook:) hoofdsom; -sturm, m.: (mil.) algemeene stormloop; -stütze, vr.: voorname (voornaamste) stut, (fig.) steunpilaar, (wsk.) heele sinus; -sucht, bv.n.: (gnk.) uitvalling van het haar, (vea.) ziekte in het hoofd; -süchtig. bv.n.: I) zijn (heur) haar verliezende, 2) ziek in het hoofd; -summe, vr.: 1) hoofdsom, 2) Zie -stuhl; -sünde, vr.: hoofdzonde, doodzonde. IHaupt'ltünzer, m.: eerste danser; -tanzerin, vr.: eerste danseres; -tau, o.: hoofdtouw, voornaamste touw; -theil [t], m.: voornaam (voornaamste) deel, (van een schip:) romp, casco; -thor, o. (-thüre of -thür, vr.): groote deur, hoofd-ingang; -titel, m.: 1) hoofd-titel, 2) titelblad; -ton, m.: (rauz.) grondtoon, (tik.) klemtoon; -treffen, o.: Zie -schlacht; -treffer, ra.: (spl.) meesterlijke stoot, meesterlijke slag, |
HAUPTTREIBEN.
HAUSEIGNER.
321
|
meesterlijke zet; -treiben, o.: (jag.) gn-oote drijfjacht; -treppe, vr.: (de) groote trap, staatsie-trap; -trumpf, m.: (spl.) voornaamste troef, matador; -tugend, vr.: hoofddeugd, voorname (voornaamste) deugd. IHaupt'liibel. o.: 1) groot (grootste) kwaad, 2) ongesteldheid in of aan het hoofd; -umriss, m.: ruwe omtrek, ruwe schets; -umstand, m.: voorname (voornaamste) omstandigheid of bijzonderheid; -unterscnied, m.: voornaam (voornaamste) onderscheid; -urheber, m.: voornaamste bewerker;-urkunde, vr.; voornaam (voornaamste) document; -ursache, vr.: ^hoofdoorzaak, voornamej(voornaaniste) oorzaak, 2) voorname (voornaamste) reden; -ver-brechen, o.: groote (grootste) misdaad; -vermogen, o.: kapitaal, voornaamste vermogen;-wache, vr. (-wacht, vr.): hoofdwacht, (zeew.) halfdek; -wahrheit, vr.: hoofdwaarheid; -wall, m. 'hoofdwal; -wasser, o.: 1) voornaamste water, (fig.) voornaamste gedeelte eener rivier, vaarwater, 2) geneeskrachtig water voor het hoofd; -wassersucht, vr.: waterzucht in het hoofd; -weg, m.: 1) groote weg, 2) voornaamste weg; -weh, o.: hoofdpijn, pijn in het hoofd; -werk, o.: 1) groot werk, 2) voornaamste werk; -wind, m.: hoofdwind: -wirbel, m.: kruin van het hoofd; -wissenschaft, vr.: voornaamste wetenschap; -wort, o,: voornaamste woord, w oord waarop het aankomt, (tik.) zelfstan-d ig naamwoord; -wunde, vr.: 1) hoofdwond, w ond aan het hoofd, 2) voornaamste wond; -wurzeln, vr. mrv.: voorname (voornaamste) wortels;-zahl,vr.: hoofdgetal, voornaamste getal, (tik.) telwoord van hoeveelheid; -zeichen, o.: voornaam (voornaamste) teeken; -zeile, vr.: hoofdregel; -zeitwort, o.: (tik.) zelfstandig werkwoord ; -zeuge, m.: voornaam (voornaamste) getuige; -ziel, o.: hoofddoel; -zier, vr. (-zierde, vr.): 1) voornaam (voornaamste) sieraad, 2) hoofdtooi, (fig.) kapsel; -zins, m.: grondcijns; -zirkel, m.: stralenkrans om net hoofd; -zoll, m.: 1) hoofdkantoor van in- en uitgaande rechten, 2) voornaamste tol; -zoller, m.: oppertolgaarder; -zug, m.: 1) voorname (voornaamste) trek, kenmerkende trek, 2) (van eene letter:) voornaamste haal (die -züge entwerfen: schl.: eene schets maken); -zweck, m.: hoofddoel; -zweig, m.: hoofdtak, voorname (voornaamste) tak. HÜupt'chen. o. (-s; mrv. -): hoofdje; I -kohl, m.: kropkool; -lattich, m. (-salat, m.): kropsalade. Hlinpt'el, o. (-s): (mnw.) goed gezuiverd erts. I -. o. (-s; mrv. -): Zie HUnptclien. liHiipt eln Oieh), w. w.: (tnb.) kroppen, zich zetten. HHuptling:, m. (-es, -s; mrv. -e): hootdman, opperste, opperhoofd, aanvoerder ; (iron.) koninkje, prinsje, vorstje. liRupt'lingH, bw.: hals over kop. IHans, o. (-es; mrv. Hau'ser): huis (woonhuis); (fig.) huis (stamhuis, geslacht, familie), (ook:) huisgezin, (ook:) huishou-aen, huishouding; (str.) huis, sterrenbeeld, gesternte; das regierende -: het regeerende stamhuis; er und sein ganzes -: hij en Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
zijn geheele huis (d. i. zijn gansche gezin, of ook zijne gansche familie); - und Hof : huis en hof; das - hüten (zu -e bleiben): tehuis blijven; mit etwas zu -e bleiben; (fig. fam.) met iets thuis blijven, met iets niet voor den dag komen; zu -e sein: tehuis zijn, niet uit ziin; in Jülich zu -e sein: in Grulik tehuis behooren, in Gulik woonachtig zijn; nirgends zu -e sein: 1) nergens tehuis zijn, zich nergens tehuis gevoelen, 2) nergens tehuis behooren, nergens metterwoon gevestigd zijn; mit seinen Gedanken nicht zu -e sein: (fig. fam.) met zijne gedachten elders zijn, afgetrokken zijn; in einer Sache zu -e sein: (fig.) in iets thuis zijn, ervaren (bedreven, geoefend, knap) in iets zijn; nicht recht (nicht wohl) zu -e sein: een slag van den molen beethebben; es wird ihm zu -e und zu Hofe kommen: (fig. fam.) het zal hem in zijne oogen druipen; ein grosses - machen: een grooten staat voeren, op eenen grooten voet leven; I von -e aus: (spr.) door en door, van het begin afaan; ein Lügner von -e aus: een leugenaar door en door. IHaus. in Sam I -iihre, vr.: voorhuis; -alster, vr.: (vog.) tamme ekster; -altar, m.: huis-altaar; -andacht, vr.: huiselijke godsdienst-oefening; -angelegenheit, vr.: huiselijke zaak; -anzug, m.: huisgewaad, huiskleeding; -apotheke, vr.: huis-apotheek; -arbeit, vr.: 1) huiswerk, 2) werk binnenshuis, 3) werk om tehuis te doen; -arme, m. en vr.: huiszittende arme, bedeelde; -arn, m.: voorhuis; -arrest, m.: huis-arrest; -arzenei, vr.: huismiddeltje; -arzt, m.: huisdokter; -ausgaben, vr. mrv.: huishoudelijke uitgaven. IHans'lbackoii. bv. n.: huisbakken, eigengebakken, (fig.) eenvoudig (-backen-brod, o.: huisbakken brood, eigengebakken brood); -bau, m.: (het) bouwen van een huis; -bedarf, m.: huiselijke (of: huishoudelijke) benoodigdheden; -bediente, m.: huisbediende, huisknecht; -besitzer, m.: eigenaar, huisheer; -besitzerin, vr.: eigenaarster, eigenares; -bettel, m. (-bettelei, vr.): (net) bedelen langs de huizen; -bibliothek, vr.: huisbibliotheek; -bier, o.: gewoon tafelbier; -blase, yr.: vischlijm; -brauch, m.: 1) huiselijke gewoonte (zum -brauche, of: für den -brauch: voor huiselijk of huishoudelijk gebruik); -brenner, m.: (ins.) schallebijter; -brief, m.: huis-eigen, eigendomsbewijs van een huis; -brod, o.: 1) huisbakken (eigengebakken) brood, 2) brood voor het gewone huishoudelijk gebruik; -buch, o.: huishoudboekje; -büffel, m.: duivelstoejager; -bursche, m.: 1) loopjongen, boodschappenjongen, 2) inwonend student. IHaiiA'ldielK m.: 1) dief in huis, 2) inbreker; -diebstahl, m.: 1) diefstal door een der huisgenooten, 2) inbraak;-diele, vr.: voorhuis; -diener, m.: huisknecht; -dienerschaft, vr.: (de) ondergeschikten des huizes, (de) dienstboden; -drache, m.: (iron.) huisplaag; -durchsuchung, vr.; (rcht.) huiszoeking; -ehre, vr.: eer des huizes, (fig.) vrouw des huizes (die -ehre machen: de eer des huizes ophouden, de honneurs waarnemen); -eigenthümer |tl, m. (-eigner, m.): eigenaar, huisheer; e druk. 21 |
HAUSEINRICHTUXG.
HAÜSSTUNDE.
322
|
-einrichtun^, vr.: huiselyke (of: huishoudelijke) inrichting-; -ente, vr.: (vogr.) tamme eend; -erziehungr, vr.; huiselijke opvoeding, (fig:.) huisonderwijs, opleiding door huisonderwijs; -eule, vr.: (vog.) kat-uil. Illaus'lfenster, o.: raam van een huis ; -flur, vr.: voorhuis; -frau, vr.: 1) huisvrouw, 2) vrouw des huizes, 3) huishoudende vrouw: -freund, m.: huisvriend; -friede (-frieaen), m.: huiselijke vrede; -gebaeken, bv. n.: Zie -backen; -gebrauch, m.: huiselijk gebruik; -grefieder, o. (-geflügel, o.): tam grevogelte, pluimgedierte; -geist, m.: 1) beschermgeest des huizes, 2) kwelgeest, kwelduiveltje; -greld, o.: huishuur; -genoss, m.: huisgenoot (die -grenossen, m. mrv.: de huisgenooten; -grenossenschaft, vr. enk.: de huisgenooten, inz. de ondergeschikten, de dienstboden); -genossin, vr.: huisge-noote; -gerath [t],o.: huisraad; -geschaft, o.: huishoudelijke zaak; -gresetz, o.: wet des huizes; -gesinde, o. enk.: (de) dienstboden; -gewand, o.: huisgewaad, huisklee-ding; -giebel, in.: huisgevel; -glocke, vr.: huisklok; -glück, o.: huiselijk geluk;-gott, m.: huisgod (-götter, m. mrv.: huisgoden); -götze, m.: huisgod; -grille, vr.: (ins.) krekeltje aan den haard. IHaus'Ihaft, vr.: huis-arrest; -halm, m.: huishaan; -halt, m.: (het) huishouden, (de) huishouding; -halten, w. o. onr. h.: huishouden (Einem - halten: het bestier over iemands huishouden voeren; mit Vielem halt man -, mit Wenigem kömmt man aus: spr.: met veel huis te houden is geen kunst, maar met weinig rond te komen wel); -halter (-halter), m.: huishouder; -halterin, vr.: huishoudster; -halterisch (-haltig), bv. n.: huishoudelijk, (fig.) zuinig (-halterisch sein mit: zuinig zijn op, spaarzaam gebruiken); -haltigkeit, vr.: huishoudelijkheid, (fig.) zuinigheid; -haltung, vr.: huishouding; -haltungs, in Sam. (-buch, o.: 1. nuishoudboekje, opschrijfboek der huishoudelijke uitgaven, 2. boek over de huishoudkunst; -kosten, vr. mrv.: huishoudkosten; -kunst, vr.: huishoudkunst, kunst om eene huishouding te bestieren; -regel, vr.: huishoudregel; -sachen, vr. mrv.: huishoudelijke zaken; -wissenschaft, vr.: huishoudkunde); -hammei, m.: (iron.) huismusch, hokvaste huishen (iemand die nooit of zelden uitgaat); -henne, vr.: huishen; -herr, m.: 1) huisheer, 2) heer des huizes; -herrschaft, vr.: 1) heer en vrouw des huizes, 2) huishoudbestier; -hoch, bv. n.: huishoog; -hofmeister, m.: 1) huismeester, 2) majordomus; -huhn, o.: tamme kip ; -hund, m.: huishond. IHaus'Jimgrer, vr.: 1) dochter des huizes, 2) huishoudster, 3) dienstmaagd; -kafer, m.: (ins.) tikkertje; -kalender, m.: huishoud-kalender, huishoud-almanak; -kaninchen, o.: tam konijn; -kanzier, m.: huiskanselier; -kapelle, vr.: huiskapel; -kaplan, m.: huiskapelaan; -kasse, vr.: kas voor de huishoudelijke uitgaven, huishoudkas; -katze, vr.: huiskat; -kauf, in,: koop van een huis: -kellner, m.: hofmeester; -kirche, vr.: huiskapel;-kleid, o. (-kleidung, vr.): huiskleeding, huisgewaad; -kneclit, m.: huisknecht; -kost, vr.: gewone kost, gewone pot; -kreuz, o.: 1) huiselijk leed, 2) huisplaag; -krieg, m.: |
1) huiselijke twist, 2) familie-twist, 3) (stk.) oorlog om de rechten der dynastie;-krone, vr.: erfelijke kroon; -lamm, o.: huislam, (fig.) lieveling; -laub, o. (-lauch, m.): huislook; -leben, o.: 1) huiszittend leven, 2) huiselijk leven; -lehrer, m.: 1) huisonderwijzer, 2) gouverneur bij kinderen ; -lehrerin, vr.: gouvernante; -leinwand, vr.: eigengemaakt linnen, met de hand geweven linnen; -leute, m. mrv.: 1) huisgenooten, 2) huurders; -madchen, o. (-magd, vr.): dienstmaagd, dienstmeisje; -mann, m.: 1) huurder, 2) huisbewaarder; -mannskost, vr.: gewone kost, gewone pot; -marder, m.: tamme marter ; -mark, o.: (pik.) varkensvenkel; -mast (-mastung, -mastung), vr.: stalvoeder, stal voedering; -maus, vr.: (de) gewone muis; -meier, m.: (hisc.) majordomus; -meister, m.: huismeester; -meisterin, vr.: huismeesteres; -miethe [tl, vr,: huishuur (Einem die -miethe aurkündigen: iemand de huur opzeggen); -mittel, o.: huismiddeltje; -mutter, vr.: 1) vrouw des huizes, 2) huishoudende vrouw, goede (degelijke) huishoudster; -mütterlich, bv. n.: echt huishoudelijk. 1 Haus'lordnung. vr.: regel des huizes; -orgel, vr.: huis-orgel; -pfiichten, vr. mrv.: huiselijke plichten; -plage, vr.: huisplaag; -plan, m.: plan (teekening) van een huis, (fig.) plan der huishouding; -postille, vr.: verzameling leerredenen voor huiselijk gebruik; -prediger, m.: huisprediker; -priest, m.: huispriester; -rath It], m.: huisraad; -ratte (-ratze), vr.: (de) gewone rat, kelderrat; -raumung, vr.: verhuizing; -rechnung, vr.: huishoudrekening; -recht, o.: recht in eigene woning;-regel, vr.: 1) regel des huizes, 2) regel in de huishouding; -regiment, o.: 1) gezag in huis, 2) huishoudbestier; -riegel, m.: grendel van de huisdeur; -rock, m.: huisjas. IHaus lsachen, vr. mrv.: 1) huiselijke zaken, 2) huishoudelijke zaken; -sasse, m.: gezeten burger; -sassig, bv. n.: gezeten, gevestigd, woonachtig (inz. in een eigen huis); -schabe, vr.: (ins.) kakkerlak; -schlachten, o.: (het) in huis slachten, (de) slacht; -schlachter, m.: slachter die uit slachten gaat bij particulieren; -schlüssel, m.: huissleutel; -schmuck, m.: (de) kroonjuweelen; -schneider, ra.: 1) vaste kleermaker (van een huisgezin), 2) hofmeester, huismeester; -schoss, ra.: belasting opgebouwde eigendommen; -schulimacher (-schuster), m.: vaste schoenmaker (van een huisgezin); -schule, vr.: bijzondere school; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw ; -schwein, o,: voor de slacht gemest wordend varken; -schwelle,vr,: huisdrempel; -segen, ra.: huiselijke zegen, (tig.) kroost, huwelijkszegen; -sorge, vr.: 1) huiselijke zorg, 2) zorg voor de huishouding; -sperling, m.: Cyog.) huismusch; -spinne, vr.: (ins.) huisspin, spinnekop; -staat, m.: hofhouding; -stand, m.: huiselijke gesteldheid; -steuer, ra.: 1) belasting op gebouwde eigendommen, 2) bruiloftsgeschenk (wat men aan pasgehuwden in hun huishouden geeft); -streit, m.: huiselijke twist, (fig.) oneenigheid in de familie; -stunde, vr.: uur waarop men gewoonlijk thuiskomt of |
HAUSTAFEL.
HAVEREL
323
|
tehuis is; -suchung, vr.; (rcht.) huiszoeking:. IHaus'ltafel, vr.: opsomming: van de huiselijke plichten; -taube, vr.: (vog.) tamme duif; -tenne, vr.: voorhuis; -teufel, m.: (fig.) duivel in huis, rustverstoorder, kwelduivel, huisplaag, (vog.) kemphaan; -thier [t], o.: huisdier; -thor, o.: o.: oprijpoort; -thüre, vr.: huisdeur, buitendeur, straatdeur, voordeur; -trauer, vr.: huiselijke rouw, familie-rouw; -trauung, vr.: voltrekking van het huwelijk aan huis; -trunk (-trank), in.: gewone drank; -trup-pen, vr. mrv.: troepen uitsluitend ten dienste van den vorst; -tuch, o.: eigenge-weven (uit de hand geweven) linnen; -tu-gend, vr.: huiselijke deugd; -übel, o.: familie-kwaal, familie-gebrek; -uhr, vr.: huisklok; -unke, vr.: (iron.) huismusch (iemand die altijd thuis zit), (ook:) kwelduivel. huisplaag. IHaus'lvater, m.: huisvader, (fig.) huismeester, huishoudbestierder; -vater-lich, bv. n.: van (bw.: als) een goed huisvader; -verbrauch, m.: huiselijk gebruik; -verstand, m.: gezond verstand; -vertrag, m.: 1) familie-overeenkomst, 2) eigen (d. i.: eigendomsbewijs) van een huis; -ver-walter, m.: hofmeester, huismeester, huishoudbestierder; -verwalterin, vr.: huishoudster; -verwaltung, vr.: huishoudbe-stier; -vieh, o.: huisdier (ook mrv.: huisdieren); -vogt, m.: 1) huisbewaarder,2) Zie -verwalter, 3) cipier, directeur eener gevangenis; -vogtei, vr.: .1) huisbewaarderschap, 2) huismeesterschap, 3) gevangenis; -wanze, vr.: (ins.) wandluis, weegluis; -wappen,o.: geslachtswapen, familiewapen; -wasche, vr.: (de) wasch in huis, (fig.) gewone wasch; -weib, o.: 1) huisvrouw, 2) huismoeder; -weiblich, bv, n.: echt vrouwelijk, (fig.) moederachtig; -we-sen, o.: huishouding; -wiesel, o.: (drk.) gewone wezel; -wirth Ltl, m.: 1) heer des huizes, 2) hoofd van het huisgezin, 3) huishoudbestierder; -wirthin [tl,vr.: 1) vrouw des huizes, 2) huismoeder, huishoudende vrouw; -wirthschaft !t], vr.: huishoudbe-stier, huishouding; -wurz, m. (-wurzel.m.): huislook; -zins, m.: huishuur ; -zucht^ vr.: huiselijke tucht, huiselijke orde. Hans'elien, o, (-s; mrv. -): huisje. Ihau'^en, w. o. h.: huizen, wonen; (fig.) huishouden, te werk gaan, te keer gaan, razen, tieren; w.b.: huisvesten, herbergen. IHau'sen, z. n. m. (-s; mrv. -): (visch;) steur; I-blase, vr.: vischlijrn; -fisch, m.: steur; -rogen, m.: kaviaar; -stein, m.*. steur-bezoar. Hauler, o. mrv.: huizen; I -bau, m.: (het) huizenbouwen. Hausir' [ie], in Sam. 1 -handel, ra.: (het) venten. haiisi'ren [ie], w. o. h.: niet koopwaar venten, langs de huizen venten, (ook:) op den boer loopen (d. i, koopwaar uitventen aan de bewoners van hot platteland); - gehen: Zie liausiren; Hausi'rer [iel, ra. (-s; rarv. -): 1) venter, rondventer, marskramer, 2) colporteur. Haus'ler, m, (-s; mrv. -): 1) dorpeling, 2) huurder, 3) daggelder. hiiiiis'licli, bv. n.: huiselijk; (fig.) stil, eenvoudig; (ook:) zuinig, spaarzaam; sich |
- niederlassen: zich metterwoon vestigen ; I -keit, vr.: huiselijkheid, (fig.) huishoudelijk overleg, zuinigheid, (ook:) huishouden, huiselijk leven, eigen thuis (meine -keit: mijn thuis). llüus'ling^ ra. (-es, -s; rarv.-e): Zie Hansler. liaus'sen, bw.: buitenshuis. IHaut, vr. (rarv. Hau'te): huid, vel; (fig.) schil, bast; (ook:) vlies; er (sic) ist eine gute, ehrliche - : (fig. fain.) hij (zij) is een goede, brave vent (ziel); eine lustige -: eene vroolijke ziel; er ist nichts als - und Knochen (es ist nichts als - und Knochen an ihm): (fam.) hij is letterlijk vel over been; in keiner guten - stecken: in geen goed vel steken ; ich möchte nicht in seiner - stecken: ik zou niet graag in zijne schoenen staan; eine harte - haben: eene dikke huid hebben; auf der faulen - liegen: luieren, den luilap uithangen; aus der -fahren wollen: uit zijn vel dreigen te springen; bis auf die - nass: doornat, tot op zijn hemd nat; es gilt seine -: zijn leven is er mede gemoeid, hij kan er best het hachje bij inschieten; seine - zu Markte tragen: zijne huid er aan wagen; Einem die - voll schlagen: iera. afrossen, iemand afranselen; sich seiner - wehren: zijn leven verdedigen, zich te weer stellen; rait heiier (ganzer) - davon koraraen: heelhuids er van afkomen; rait - und Haaren: met huid en haar; mit einer -überzogen: met een vliesje of schilletje bedekt; einem Thiere [T] die - abziehen: de huid (het vel) van een dier afstroopen; Einem die - über die Ohren ziehen: (fam.) iemand het vel over de ooren halen. IHaut, in Sara. I -artig, bv. n.: velach-tig, (fig.) vliesachtig; -ausschlag, ra.: huiduitslag; -beschreibung, vr.: beschrijving van de huid; -blutader, vr.: (ontl.) ader op den voet; -braune, vr. (gnk.) kroep; -deckflügler, ra.: vlies-vleugelig insect; -drüse, vr.: huidklier; -entzündung, vr.: huid-ontsteking; -falte, vr.: gerimpeld vel; -farbe, vr.: huidkleur, (fig.) gelaatskleur, gelaats-tint; -flügel, m.: vliesvleugel; -11 ü-gelig, bv. n.: vliesvleu^elig; -flügler, m.: vliesvleugelig insect; -torra, vr.: goudsla-gersvorra: -jucken, o.: jeuking der huid; -krankheit, vr.: huidziekte; -kultur, vr.: zindelijkheid op de huid; -lehre, vr.: leer der huid; -los, bv. n.: niet niet huid (vel, vlies, schil) bedekt; -niuskel, ra.: (ontl.) huidspier; -pflege, vr.: zindelijkheid op de huid; -schaudern, o.: rilligheid, huivering; -wurra, in,: huidworm. IHaut (spreek uit; hoo), in Sam. I -bois, vr.: ZieHoboe; -boist,m.: Zie Hoboist; -gout, ra.: sterkgekruidheid; -relief, o. (-s; mrv. -s) (blik.) hautrelief. Haut'clieii, o, (-s; rarv. -): huidje, velletje, vliesje ; - unter der Zunge: tongriem. Iiaii teln, w. b.: van de huid ontdoen; villen; afstroopen; schillen, pellen. hau'ten, w. b.: Zie hauteln; sich -, w. w.: ruien, (ook:) de huid afwerpen. hau'tielit. bv. u.: huidachcig, velach-tig, vliesachtig ; hau'tig, bv. n.: met eene huid (een vel? of een vlies) bedekt; Hau-tung, vr.: ruiing, (ook:) huid-afwerping. Ha van'n ah, vr.: (adk.) Havanna. Haverei', vr.: Zie Haferei. |
HAVERIRT.
324
HECKEN.
|
havcrirt [ie],bv.n.: zeeschade (averij) geleden hebbende. Hay, enz.; Zie Hai, enz. hayd'nisch, bv. n.: van (of; in den trant van) den componist Haydn. Hazard'splel, o.; Zie Hasardspiel. Haz el, vr.; pruik. he, tsw.: he!, o!, ei!, och!, hei!, ho!; -da; hei daar!, wacht eens! Heb, in Sam. I -amme,vr.: vroedvrouw, -ammenkunst, vr.: verloskunde; -ammen-stuhl, m.: kraamstoel; -arzt, m.: vroed-meester, verloskundige; -opfer, o.: (kkl.-hist.) hef-otter. Zie ook lle1gt;e in Sam. He'be (spreek uit: hee'-bee), vr. (-s of -ns): (fab.) Hebe (de grodin der jeugrd). Hebe (spreek uit: heeb'-e), in Sam. I -arm, m.: arm van den hefboom; -balken, m.: 1) kraanbalk, 2) wip (eener wip-brug:); -baum, m.: hefboom; -bock. m.: (wkt.) kraan;-eisen, o.: ijzeren hefboom, handspaak, koevoet, (hik.) heftangje; -gabel, vr.: gaffelpaal; -gerüst, o.: hef-toestel; -griff*, m.: handvatsel; -korb, m.: mand met ooren; -kom, o.: tiendkoorn; -lade, vr.: katrol, (fig.) windas; -leiter, m.: heftuig, hijschtuig; -mahl. o.: traktatie (onthaal) aan het werkvolk als een huis onder dak gebracht is; -maschine, vr.: hef-werktuig; -punkt, m.: steunpunt van een hefboom; -ring, m.: (art.) nchtring; -schmaus, m.: Zie -iiialil; -schulter, vr.: (bijb.) schouder van het hef-offer; -seil, o.: heftouw; -spiegel, m.: hefschijf; -stange, vr.: Zie -eisen; -tuch, o.: jachtnet; -winde, vr.: dommekracht, kelderwinde; -zange, vr. (-zanglein, o.): (hik.) heftangje; -zeug, o.: heftuig, hijschtuig, dommekracht; windas, kaapstand, kraan, enz. Zie overigens Hel». He'bel, m, (-s; mrv. -): (wkt.) hevel, hefboom, handspaak, koevoet; (bij bakkers:) zuurdeeg, gist, gest. he ben. w. b. onr. (hob; geho'ben): heffen, tillen, beuren; opheffen, optillen, opbeuren; (fig.) verheffen, verhoogen; (ook:) opheffen, wegnemen; in die Höhe - (empor -): omhoog heffen, optillen; der quot;Wind hebt den Staub: de wind doet het stof in de hoogte gaan, de wind maakt dat het stuift; einen Schatz -: eenen schat opgraven; Wein aus dem Fass heben: wijn uit het vat tappen; Einen in die Kutsche oder aus der Kutsche iemand in of uit het rijtuig helpen; Einen aufs Pferd-: iemand te paard helpen; Einen aus dem Sattel iemand uit den zadel lichten (ook fig.); ein Kind aus der Taufe -: een kind ten doop houden; die Stimme -: de stem verheffen; das Herz-: het hart verheffen; Einen bis zum Himmel iem. verheffen tot in de wolken; Künste und Wissenschaften -: kunsten en wetenschappen bevorderen of aanmoedigen; Geld -: 4) geld heffen; 2) geld innen; Schwierig-keiten -: moeielijkheden uit den weg ruimen; einen Irrthum [t] -: eene dwaling wegnemen; einen Streit -: eenen twist doen eindigen, een geschil uit den weg ruimen; die Schonhc.t -: de schoonheid verhoogen. I -, w. onpers. onr.: es hebt mich: (fam.) mijn hart komt in mijne keel. I sich w. w. onr.: in de hoogte gaan, (fig,) zich verheffen, (ook:) zich in de hoogte werken; sich hinweg -: zich verwijderen, heengaan, (fig.) verdwijnen. |
He'ber, m. (-s; mrv. -): heffer, tiller; opheffer, optiller, opbeurder; ((fig.) ver-heffer, (ook:) bevorderaar, (ook:) weg-nemer; (ontl.) hefspier; (hik.) heftangje; (wkt.) windas, dommekracht, tiltuig. kraan; (ook:) hevel; I -förmig, bv. n.: hevelvormig, Heb'ling;, m. (-s; mrv. -e): hefboom. HebrU'er, m. (-s; mrv. -): Hebreër; Hebra'erin, vr. (mrv. -nen): Hebreeuw-sche; hebrü'isch, bv. n.: Hebreeuwsch (das Hebra'ische: het Hebreeuwsch); He-braisi'ren [iel, w.b.: Hebreeuwsch maken; Hebrais'mus, m. (-; mrv. -is'men): He-braïsmus. Hebri'den, vr. mrv.: (adk.) Hebriden; hebri'disch, bv. n.: Hebridisch (die Hebri-dischen Insein: de Hebridische eilanden, de Hebriden. He'bung, vr.: 1) opheffing, optilling, opbeuring; (fig.) verhevenheid, hoogte; 2) heffing (van geld) t 3) belasting; (ook:) inning (van belastingen); (fig.) ontvangst. Hechel, vr.: hekel; Einen durch die - ziehen: (fig.) iemand over den hekel halen, (ook:) iemand op zijn voorman zetten, iemand de les lezen; I -bank, vr.: hekelbank; -frau, vr.: hekelaarster; -kamm, m.: (pik.) naaldkervel; -macher. hekelmaker; -mann, m.: 1) hekelaar, 2) hekelmaker; -scherz, m.: hekelende scherts, bijtende scherts: -schrift, vr.: hekelschrift; -werg, o.: werk van vlas of hennep; -zahn, m.: tand van een hekel. liech'eln, w. b.: hekelen (ook fig.). Heeh'ler, m. (-s; mrv. -): hekelaar (ook fig.). Hech'sel, o. (-s): hakselstroo. Hecht, m. (-es. -s; mrv. -e): snoek; I -angel, m.: haak om snoek te vangen; -apfel, m.: ramboers-appel, zure appel; -bars, m.: snoekbaars; -brut, vr.: 1) kuit van snoek, 2) jonge snoekjes;-grau, bv. n.: snoekgrijs; -kiefer, m.: kieuw van een snoek; -kopf, m.: snoekekop; -kraut, o.:' (pik.) snoekenblad, adderkruid; -reisserr m.: snoek-zouter, gezouten-snoekverkoo-per; -satz, m.: Zie -brut; -schimmel, m.: roodgespikkeld paard; -teich, m.: snoek-vijver. Hecht'elien, o. (-s; mrv. -): snoekje. Heek, o. (-es, -s; mrv. -e): hek, heining, schutting; (zeew.) achterdek; I -balken, m.: hekbalk; -boot, o.: hekboot*, -bord, o.: hekboord; -feuer, o.: (mil.) hekke-vuur; -flagge, vr.: achterdeks-vlag; -groschen, m.: wisseldaalder; -jagen, o.: (jag.) (het) jagen in heggen, (ook: het) wildstroopen; -jager, m.: (jag.) strooier; -mutter, vr.: vrouw die kind op kind krijgt, (iron, gem.) zeug; -thaler, ™. • wisseldaalder; -zeit, vr.: broeitijd. Heck'e, vr.: 1) heg, haag; (fig.) kreupelhout; 2) hek, heining, schutting v I 3) broeikooi (voor vogels); 4) paartijd, broeitijd; 5) (het) broeien, (het) broeden; I bei der - sein: (fam.) bij het hek zijn,bij de hand zijn. Ihec'ken, w. b. en o.: 1) 'paren; 2) broeien, broeden; uitbroeien; 3) (pop.) samenhokken. IHee'ken, z. n. o.: paring; (het) broeien; (pop., het) samenhokken; I -adel;,. |
HECKEXAPFEL.
HEGEN.
325
HEILKUNST.
HEHE1!.
|
vesten, herbergen; (fig.) voeden, koesteren ; Einen bei sich iemand herberg-en, eene schuilplaats aan iemand verleenen; Einen - und pflegen: iemand koesteren en troetelen, alle mogelijke zorg voor iem. dragen; Freundschal't gegen Einen vriendschap voor iem. voeden, iemand vriendschap toedragen; Feindschal't -: vijandschap koesteren; einen Hass haat voeden, eenen haat koesteren; einen Zweifel twijfel koesteren, twijfel voeden, twijfelen; eine Meinung de meening koesteren, de meening aankleven; Irrthümcr [t] dwaalbegrippen koesteren. Heli'er, m. (-s; mrv. -); Zie Haher. Helil. m. en o. (-cs,-s): £(*110111111011(1111^, verhelingr, verberging:; goheim; ohno onverbloemd, zonder omwegen, rondweg, ronduit; er hat es keinen hij maakt er geen geheim van. lieh'leii, w. b.: verhelen, verbergen; (gestolen goed:) helen; Heli Ier, m. (-s; mrv. -): I) verheler, verberger, 2) heler van gestolen goed (der - ist so gut wie der Stehler: spr.: de heler is zoo goed als de steler, de heler is evengoed strafbaar als de dief; Heh'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) verheelster, verbergster, 2) heelster van gestolen goed. hehr, bv. n.: (dk.) verheven, grootsch, indrukwekkend, majestueus; heilig; l-messe, vr.: (kkl.) hoogmis; -rauch,m.: dikke mist, rook van heibrand. Hehr'tlinm [t], o. (-s):(kkl.) Sacrament des outaars. hei'da. tsw.: hopsa, heisa. iHeicle, vr.: heide, hei, heigrond; (pik.) heidekruid; ^fig.) bosch; I -bereiter, m.: boschwachter te paard; -besen, ni.: hei-bezem, hei-boender; -biene, vr.: (ins.) wilde bij, (fam.) hei-bij, driedekker, vrouw die wat mans is; -blume, vr.: (pik.) heidebloempje; -blüthe [t], vr.: bloesem van heidekruid; -böckchen, o.: gast (zeker aantal schoven) boekweit; -busch, m.: heidekruid, struikgewas op de heide; -flachs, m.: in het wild groeiend vlas; -futter, o.: heidegras, op de heide groeiend beestenvoeder; -gebüsch, o. (-gestrauch, o.): Zie -Imseh; -gries, m. (-grütze, vr.): boekweite-grutten (mrv.); -halm, m.:(vog.) korhaan; -honig, m.: wilde honig, honig van in 't wild levende bijen; -huhn, o.: (vog.) korhen; -knecht, m.: boschknecht; -korn, o.: (pik.) boekweit; -kraut, o.: heidekruid; -kresse, vr.: (pik.) wild peperkruid; -land, o.: hei-land, heigrond, heide; -laufer, m.: 1) boschwachter, 2) boschknecht; -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik, boschleeuwerik ; -pfrieme, vr.: (pik.) brem; -rauch. m.: dikke mist, rook van hei-brand; -reiter, m.: boschwachter te paard; -rose, vr.: (pik.) wilde roos, hondsroos; -schare, o. mrv.: schapen die men op de heide laat grazen; -schwamm, m.: (pik.) paddenstoel. IHeide, m. (-n; mrv. -n): heiden; wie ein - fluchen: (fig.) vloeken als een heiden, vloeken als een ketter; zu -n machen: heidensch (of: heidenen) maken. Zie ook Heirten. |
Heidel, m.: 1) heidekruid, 2) boekweit; 1 -beer, in Sam. (-busch, ra., of: -strauch, m., of: -staude, vr.: mirtebessestruik); -beere; vr.: blauwe bes,boschbes,mirtebes, wilde moerbezie;-blume, vr.: fluweelbloem;. -brei, ra.: gruttenraeel-pap, pap van boekweitnieel of van boekweitgrutten; -gries, ra.: boekweite-grutten (mrv.); -hahn, ra.: korhaan; -winde, vr.: wilde boekweit. Heiden, ra. rarv.: heidenen; I -art, vr.: manier der heidenen; -bekehrer. ra.: (Prot.) zendeling onder de heidenen, (K. K.) missionaris; -bekehrung, vr.: bekeering van de heidenen; -bild, o.: afgodsbeeld; -dreck, ra.: (pha.) niaanbol-lensap, (gnk.) kinderpek (eerste zwarte drek); -geld, o.: driftgeld, betaling voor het grazen van vee (das kostet mich ein - geld: fam.: dat kost mij razend veel geld); -glauben, ra.: heidensch geloof; -haar, o.: haar op het hoofdje van een pasgeboren kind; -haut, vr.: vuiligheid op het hoofdje van een pasgeboren kind; -koth Ltj, ra.: Zie -drek; -land, o.: heidensch land, land der heidenen; -larra, ra.: heidensch leven, helsch spektakel; -leben, o.: leven der heidenen, leven van een heiden; -lehrer, ra.: leeraar onder de heidenen (Zie -bekehrer); -rauch, ra.: dikke mist, rook van heidebrand; -reich, o.: heidensch rijk, (pik.) taschjeskruid; -sitte, vr.: gebruik onder de (gewoonte der) heidenen; -stadt, vr.: heidensche stad; -tempel, ra.: heidensche tempel; -thum [t], o.: heidendom; -volk, heidensch volk, (tig., de) heidenen;-zeit, vr.: heidensche tijd. hei'dicht, bv. n.: heiachtig; hei'dig, bv. n.: 1) vol heidevelden, 2) vol heidekruid; Hei'din, vr. (rarv. -nen): heidin; heid'msch, bv. n.: heidensch; Heiduck', ra. (-en; rarv. -en): 1) heiduk, infanterist, voetsoldaat, 2) lakei in Hongaarsche kleederdraeht. Iheil, bv. n.: heel, gaaf, ongeschonden; (fig.) gaaf, gezond, (ook:) genezen,hersteld; - werden: heelen, genezen; ein Geschwür vqn -er Haut: een vanzelf ontstane zweer; rait -er Haut davon kommen: heelhuids er van af (of: er uit) komen. IHeil, o. (-es, -s): heil, geluk; sein -versuchen: zijn geluk beproeven; es war niir zura -: het was gelukkig voor raij; -dein Könige: heil den koning; - dem, der ----: gelukkig hij, die ira Jahre des -s: in het jaar des Heils, in het jaar des Heeren. IHeil, in Sara. I -anstalt, vr.: genees-inrichting, (fig.) hospitaal, ziekenhuis;-art, vr.: geneeswijze; -bad, o.: 1) geneeskrachtig bad, bad van mineraal water, 2) geneeskrachtige bron, minerale bron, 3) badplaats; -blatt, o.: (pik.) waterruit; -bock ra.: gesneden bok; -bringend, bv. n.: 1) geluk aanbrengend, 2) heilzaam; -bringer, ra.: heilaanbrenger, (fig.) redder; -brunnen, ra.: gezondheidsbron, minerale bron; -butt, ra. (-butte vr.):(viscn:)heilbot; -froh, bv. n.: zeer blijde; -gott, ra,: (fab.) god der geneeskunde (Esculapius);-göttin, vr.: (fab.) godin der gezondheid(Hygieia); -hokmder (-holder), ra.: wilde vlier; -jahr, o.: jaar des heils, jaar des Heeren; -kraft, vr.: geneeskracht; -kraftig, bv. n.: geneeskrachtig; -kraut, o.: ^geneeskruid, 2) guichheil, raurik, rauurkruid; -kunde, vr.: geneeskunde; -kundig, bv. n.: geneeskundig; -kunst, vr.: geneeskunde; |
HElMFaLLIGKEIT.
HEILKaN STLER.
327
|
-künstler, in.; geneesheer; -los, bv. n.: 1) heilloos, rampzalig, (fig.) slecht, erbarmelijk, 2) slecht, goddeloos, (fig.) onzalig; -losigkeit, vr.: 1) heilloosheid, rampzaligheid, (fig.) slechtheid, erbarmelijkheid, 2) slechtheid, goddeloosheid, (fig.) onzaligheid; -methode, vr.: geneeswijze; -mittel, o.: geneesmiddel, medicament (-mittellehre, vr.: geneesmiddelenleer); -monat, m.: Kerstmaand (December); -pflanze, vr.: geneeskruid; -pflaster, o.: heelpleister; -plan, m.: plan van geneeskundige behandeling; -quelle, minerale bron, (theo.) bron des heils, genadebron; -salbe, vr.: geneeskrachtige zalf ot' balsem; -schmied, m.: hoefsmid (tevens paardendokter); -statte, vr.: plaats ter genezing, herstellings-oord (-statten suchen: fig.: zich telkens verleggen om eenig solaas te vinden); -stoft', m.: medicament (-stoffskunde, vr.: geneesmiddelenleer): -trank, m.: geneesdrank, (apothekers-) drankje, (fig.) heilzame drank; -verfahren, o.: (genees- of heelkundige) behandeling; -wasser, o.: geneeskrachtig water, mineraal water; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): 1) alants-wortel, 2) tormentilkruid, malve, kaasjeskruid. Zie ook Hcils. Hei land, m. (-es, -s; mrv. -e): redder, verlosser; (theo.) Heiland. heil bar, bv. n.: geneeslijk, te genezen; 1 -keit, vr.: geneeslijkheid. liei'len, w. b.: heelen, genezen, beter maken; (fig.) herstellen; w. o. s.: genezen, heelen, beter worden; Hei ier, m. (-s; mrv. -): genezer, (fig.) redder, verlosser, (gesneden hengst:) ruin. IHeili^ z. n. o.: (kkl.) Sanctus; das dreimal -: het driemaal heilig, Ihei'li^, bv. n. en bw.: heilig; (fig.) plechtig; der -e Abend: de avond voor eenen heiligen dag, (inz.) de avond vóór Kerstmis; das -e Bein: (ontl.) het heiligbeen; der -e Christ: Kerstmis, het Kerstfeest, (fig.) het Kerstgeschenk; das -e Ding: (gnk.) de belroos; das -e Feuer: (gnk.) het Antonius-vuur; der -e Geist: (theo.) de Heilige Geest (die Heilige-geistwurz, vr.; pik. de angelica, de engelwortel, het engelkruid); die ^e Jungfrau: (theo.) de Heilige Maagd; ein -es Recht: (fig.) een heilig recht, een geheiligd recht; das -e römische Reich : (hist.) liet Heilige Koomsche rijk; die -e Schrift: de Heilige Schrift; eine -e Stille : eene heilige stilte, eene plechtige stilte: der -e Tisch: het altaar; die -e Woche: de heilige week, de stille week, de lijdensweek; -halten: heilig houden, als heilig beschouwen, heiligen; - spre-chen: (kkl.) heilig spreken, heilig verklaren, canoniseeren ; -versprechen : plechtig beloven; I -butt, m.: (visch:) heilbot; -haltung, vr.: heiliging; -hen, o.: (pik.) spurrie; -holz, o.: 1) pokhout, 2) witte populier; -keit, vr.: heiligheid (Seine -keit: Zijne Heiligheid, de Heilige Vader, de Paus); -machend, bv.n.: heiligmakend, heiligend; -macher, m.: heiligmaker, heiliger; -machung, vr.: heiligmaking, heiliging; -sprechung, vr.: heiligspreking, heiligverklaring, canonisatie. Heilige, m. (-n; mrv. -n) en vr.: heilige; ein wunderlicher -: (fig. fam.) een rare snaak. 1 -, z. n. o. (-n): (het) |
heilige. Zie ook Heilig z. n. o. IHei ligen, in Sam. I -bein, o.: (kkl.) been (d. i. gebeente) van eenen of eene heilige, (ontl.) heiligbeen; -bild, o.: beeld van een (eene) heilige, heiligenbeeld; -blende, vr.: nis van een (of: voor een) heiligenbeeld; -buch, o.: legendenboek, verzameling van lebenden (der heiligen); -dienst, m.: vereering (biddende aanroeping) van de heiligen; -duft, m.: reuk van heiligheid; -fresser, m.: (fig. fam.)huichelaar, schijnvrome; -gebein, o.: gebeente van een (eene) heilige; -geschichte, vr.: geschiedenis (legende) van een (eene) heilige. Zie ook -bueh ; -glanz, m.: lichtkrans; -haus, o.: (aan eenen of eene heilige toegewijde) kapel; -holz, o.: 1) pokhout, 2) witte populier; -kapelle, vr.: Zie -lian^; -marchen, o.: Zie -geschichte; -pfieger, m.: kerkmeester; -sage, vr.: legende; -schein, m.: lichtkrans;-schrein, m.: juweelen-kistje; -verehrung, vr.: Zie -dienst: -woche, vr.: (kkl.) octaaf. Ihciligen, w. b.: 1) heiligen, 2) wijden. Hei'ligthum [t], o. (-s; mrv. -thümer [tl): heiligdom. Hei'ligthnms jtj, in Sam. I -kasten, m.: reliquieënkastje; -raub, m.: kerkroof; -riluber, m.: dief van gewijde kostbaarheden, besteler van eene kerk of van kerken; -schander, m.: heiligschennis-pleger. Hei ligiing, vr.: 1) heiliging, 2) wijding. Heils, in Sam. I -ausscnuss, m.: commissie van openbaar welzijn; -glaube, m.: geloof des heils, (fig., het) ware geloof; -mittel, o.: (theo.) genademiddel; -ordnung, vr.: (theo.) verleening (toedee-ling) van de goddelijke genade. heil'sain, bv. n.: heilzaam; I -keit, vr.: heilzaamheid. Hei'liing, vr,: 1) genezing, 2) herstel. Hei'liings, in Sam. 1 -art, vr., enz.: Zie Heilart, enz. illeim. m. en o. (-es, -s; mrv. -e): dorp, gehucht, buurtschap, buurt, plaats. Ilieini. bw.: naar huis; -begleiten: naar huis brengen, thuisbrengen ; - tallen: ten deel vallen, aankomen; - führen: mee naar huis nemen; -geben: 1) teruggeven, (tig.) betaald zetten, 2) overlaten aan; - gehen: naar huis gaan, (fig.) het tijdelijke met het eeuwige verwisselen ; - kommen: naar huis komen, thuiskomen; - leuchten [3] (- zünden 131): korte metten maken met, weinig plichtplegingen maken met; sich - machen: huiswaarts keeren, terugkeeren naar huis: Einem etwas - schlagen: (iemand noodzaken iets) terug te nemen; - stellen: overlaten aan; - zahlen: terugbetalen. IHeim. in Sam. -buch, o.: plattelandswetboek;-bürge,m.: 1) dorpsscnout,platte-lands-burgemeester, 2) aanspreker, doodbidder; -fahrt. vr.: terugreis, terugtocht; -fall, m.: (relit.) terugkeering (aan den eigenaar bij den dood des gebruikers), vervalling (aan); -fallig, bv. n.: terugkee-rend, vervallend (aan den eigenaar bij den dood des gebruikers); ?-falligkeit, vr.: bepaling dat het bij den dood des gebruikers vervalt of weer terugkeert aan den eige- |
HEIMFÜHRUNG.
HEISS.
|
naar ; -führungr, vr.: medevoering (medeneming:) naar huis ; -gangr, m.: terugrtocht (terugweg) naar huis; (fig.) overlijden, dood; -kehr, vr.: terugkeer naar huis: -krank, bv.n.: onweerstaanbaar verlangend naar huis; -kunft, vr.: tehuiskomst, terugkeer naar huis; -recht, o.: burgerrecht, naturalisatie (Ertheilung [t] des -rechts: verleening van het burgerrecht, naturalisatie; -rechtsbrief, in.: akte van naturalisatie); -reise, vr.: terugreis; -ritt, m.: terug-rit naar huis; -rut', m.: terugroeping; -steuer, vr.: bruidschat, uitzet; -suchen, w. b.: bezoeken (i. a. b.); -siech, bv.n.: Zie -krank; -sucht, vr.: onweerstaanbaar verlangen naar huis; -suchung, vr.: 1) bezoek, 2) bezoeking (Maria -suchung: kkl.: Maria Boodschap); -tücke. vr.: 1) valsch-heid, arglistigheid, 2) boos opzet, 3) verraderlijke streek; -tückisch, bv, n.: valsch, arglistig, boosaardig, verraderlijk; -warts, bw.: huiswaarts, terug; -weg, m.: terugweg naar huis; -weh, o.: heimwee; -wollen, w. o. onr. n.: naar huis willen; -zahlung, yr.: terugbetaling, (fig, tam.) betaaldzetting, inpepering; -zug, m : terugtocht naar huis. Hei'matli [tl, vr.: 1) geboorteplaats, 2) geboorte-land, vaderland, 3) ouders-huis, ouderlijk huis; in die - kehren: in het vaderland terugkeeren, (van troepen:) naar hunne haardsteden terugkeeren; -los, bv. n.: zonder thuiskomen, zonder vaderland, (fig.) gebannen, als balling rondzwervend; -recht, o.: Zie Heimreclit. hei matUlich ltl,bv,n.: vaderlandsch; geboorte-; van thuis. Heim'chen, o. (-s; mrv, -): krekeltje, heimpje. liei'meln, w. o. h.: 1) aanhoudend naar huis verlangen; 2) een onweerstaanbaar verlangen naar huis inboezemen, telkens aan huis doen denken, alles thuis herinneren; 3) naar huis gelijken, juist zijn gelijk het thuis is. liei'miscli, bv. n.; inheemsch; (fig.) alledaagsch, gewoon; sich - machen: doen alsof men tehuis is; -e Tauben: makke (tamme) duiven. lieim'licli, bv. n. en bw.: 1) heimelijk, geheim; (fig.) incognito; - beschleichen: onopgemerkt op het lijf vallen; - halten: geheim houden, verbergen; - lachen: in zijn vuistje lachen; - thun: geheimzinnig zijn, doen alsof men groote geheimen heeft of kent; sich - verheirathen UI: in het geheim een huwelijk aangaan; -e Ehe: geheim huwelijk; -es Gemach: geheim gemak, bestekamer, sekreet, (ook:)'nachtstoel, stilletje; -e Sünde; geheime zonde, (fig.) zelfbevlekking; die -en Theile ITJ: de schaamdeelen; 2) huiselijk, (fig.) rustig, kalm, genoeglijk, (van het weder:) lekker, heerlijk; es ist da recht -: men is daar zeer goed, men is daar volkomen op zijn gemak; I -haltung, vr.: geheimhouding, verberging; -keit, vr.: 1) heimelijkheid, geheim, (fig.) afzondering, (ook:) plaats van afzondering, 2) huiselijkheid, rustigheid, genoeglijkheid (-keiten, vr. mrv.: geheimen, mysteriën); das -thun, z. n. o.: het doen alsof men groote geheimen heeft of kent, de geheimzinnigheid. Hein'ricli, m. (-s): Hendrik ; der böse (pik.) het glaskruid, het bengelkruid; |
der gute - (der stolze -): (pik.) de goede Hendrik, de algoede ganzevoet. Hein rike, vr. (-ns): Hendrika, Hen-riette. ~ _7 Heinz, m, (-ns): Hein (verkort van Hendrik): (akk.) trek-os, ploeg-os; (mnw.) kettingpomp; der faule -: (schk.) het fornuis, de oven. Hein'ze, m. (-ns): Zie Heinz en Heinzen. Hein zei, in Sam. I -bank, vr.: (tech.) snijbank, snijmolen, (akk.) hakselsnijder; -mannchen, o.: (pik.) alruin, (fig.) kaboutermannetje, duikelaartje. Hein zen, in Sam. I-kunst,vr.: (mnw.) kettingpomp; -seil, o.: trektouw. Heirath [t], vr.: huwelijk; auf die -gehen: eene vrouw zoeken; sic hat eine ungleiche - gethan: zij heeft zieh mistrouwd. Zie Heiratlis, liei rathen |t], w. o. h. en w. b.: trouwen; unter seinem Stande -: beneden zijnen stand trouwen. Hei rather [t], m.(-s; mrv. -): trouwer. Herraths [t], in Sam. 1 -antrag, m.: huwelijks-aanzoek; -brief, m.: trouw-akte, huwelijks-akte, (ook:) contract der huwelijks-voorwaarden, (fig.) trouwceel, trouw-brief;-erlaubniss [s], vr.: vergunning om te trouwen; -fahig, bv. n.: huwbaar; -ge-danke, m.: gedachte over trouwen (mit -gedanken umgehen: ernstig aan trouwen denken); -gesetz, o.: wet op het huwelijk; -gut, o.: huwelijksgoed, bruidschat, uitzet; -kontrakt, m.: Zie -brief; -lust, vr.: lust (trek, geneigdheid, zucht, verlangen) om te trouwen; -lustig, bv. n.: trouwlustig; -macher, m.: Zie -stifter; -macherin, vr.: Zie -stifterin ;-schein, m.: 1) trouwceel, trouwbrief, huwelijks-akto, 2) vergunning om te trouwen; -stifter, m.: bewerker (tot stand brenger) van een huwelijk; -stifterin, vr.: bewerkster (tot stand brengster) van een huwelijk; -stif-tung, vr.: bewerking (tot stand brenging) van een huwelijk; -sucht, vr.: trouwziek-heid; Zie ook -lunt; -süchtig, bv. n.: trouwziek, trouwlustig; -vertrag, m.: contract der huelijks-voorwaarden; -ver-wandtschaft, vr.: familie-betrekking door aanhuwelijking, aangetrouwdebetrekking; -wappen, o.: door huwelijk verkregen geslachtswapen. hein'a, tsw,: heisa!, toe maar!, komaan! heiseh, bv. n.: heesch, schor. Hei'sehe, in Sam. I -satz, vr.: (tik.) gebiedende volzin, (wsk.) postulaat, on-omstootelijke stelling. hei'sehen, w. b.: eischen, vereischen, vorderen. hei'ser, bv. n.: heesch, schor; I -keit, vr.: heeschheid, schorheid. heiss, bv. n.: heet; brennend -: brandend heet, gloeiend heet; die -e Zone: (adk.) de verzengde luchtstreek; ein -es Verlangen: een vurig verlangen; -eThra-nen vergiessen: heete (bittere) tranen storten; man hat ihm die Holle - gemacht: (fam.) men heeft hem het vuur na aan de schenen geleed; was ich nicht weiss, macht mich nicht heiss: (spr.) wat ik niet weet maakt mij niet warm noch koud, wat ik niet weet deert mij niet; es ist hier ein -es Pflaster: (fam.) alles is zeer duur hier; |
HEISSBLiiTIGr.
HELFER.
|
-blütig:, bv. n.: warm van bloed, (figr.) driftig; -aurst, m.: brandende (geweldigre) dorst; -geliebt, bv. n.: innig- bemind; -gratig, bv. n.: weerbarstig; -hunger, m.: razende honger, hongerwoede, (gnk.) etende tering, onverzadeiijkheid,(fig.) ver-slindzucht; -nungrig, bv. n.: uitgenongerd, (fig.) gulzig, begeerig; -machung, vr.: (van leder:) gaar-looiing: -schüren, z. n o.: (het) heetstoken (van eenen oven); -sporn, driftige aard. lieis'sa, tsw.: Zie heisa. lieis'sen, w. b. onr.(hiess; geheis'sen): heeten, gebieden, bevelen; Einem (of: Einen) etwas -: iemand iets heeten, iem. iets gebieden; Einen etwas thun -: iem. heeten (gebieden, bevelen) iets te doen; Einen gehen -: iemand gebieden heen te gaan; Einen sehweigen iemand het zwijgen opleggen, iemand gebieden te zwijgen; 2) noemen, heeten; das heisse ich arbeitën: dat noem ik werken, dat heet ik werken; Einen willkommen -: iemand welkom neeten ; etwas gut - : iets goedkeuren. -, w. o. onr, h.: genaamd zijn, genoemd worden; (fig.) beteekenen, willen zeggen, beduiden; wie heisst er: hoe heet hij?, hoe is zijn naam?; was heisst das (was soil das -): wat beduidt dat (wat moet dat beteekenen) ?; wie heisst das auf Deutseh: hoe heet dat in het DuitschV: das heisst so viel als: dat wil zooveel zeggen als; das heisst arbei-ten: dat heet werken, dat verdient den naam van werken: wenn Sie wissen, was das heisst,Vater zu sein: als gij weet wat het zeggen wil (wat het in heeft) vader te zijn. I -, w. onpers. onr. h.: es heisst: het heet, het zeggen is, men zegt, er wordt gezegd; es heisst, dass..., het heet, dat,..., het zeggen is, dat....: damit es nicht heisse: opdat er niet gezegd kunne worden. hei'ter, bv. n.: 1) helder, onbewolkt; - werden: opklaren; 2) opgeruimd, blij, vergenoegd, vroolijk; I -keit, vr.: 1) helderheid, onbewolktheid, 2) opgeruimdheid, vergenoegdheid, vroolijkheia. hei tern, w. b.: 1) opvroolijken, 2) ophelderen, doen opklaren; sich -, w. w.: ophelderen, opklaren. heiz'bar, bv. n.: warm te stoken, waar gestookt kauworden; I-keit, vr.: geschiktheid om warm gestookt te worden. hei zen, w. b.: 1) stoken in, warm stoken, 2) vuur aanloggen in; Hei'zer, m. (-s; mrv. -): stoker; Heiz'ung, vr.; warm-stoking, verwarming, (fig.) brandstof. Hekta're, vr.: hectare, bunder. Hek/tik, vr.: 1) teringachtigheid,2) tering; hek'tisch, bv. n.: teringachtig. Ifekto^raiiim',o. (-es;mrv. -e): (gew.) ons; Hektoli'ter, o. (-s; mrv. -): hectoliter. ( Held, m. (-en; mrv. -en): held; (fig. fam,) baas; ein - ini Saufen: een baas in het zuipen. |
Helden, in Sam. I -alter, o.: heldentijd; -arm, m.: heldenarm; -balin, yr.: helden-loopbaan; -bliek, m.: heldhaftige blik, helden-oog; -brief, m.: (lett.) helden-brief; -buch, o.: boek der heldendaden, boek met heldenzangen; -dichter m.: heldendichter; -dichtung, vr.: 1) heldendicht, 2) heldenzang; -fabel, vr.: neldenfa-bel; -gedicht, o.: heldendicht; -geist, in.: heldengeest; -geschichte, vr.: heldengeschiedenis ; -geschlecht, o.: heldengeslacht; -gestalt,vr.: heldengestalte; -grosse, vr,: heldengrootheid ; -haft, bv.n.: heldhaftig; -heer, o.: heldenleger, heldhaftig leger, -herz, o.: heldhaftigheid, heldenmoed; -kraft, vr.: heldenkracht; -lied, o.: heldenlied, heldenzang; -massig, bv. n,: heldhaftig; -massig-keit, vr.: heldhaftigheid; -muth [t], m.: heldenmoed; -müthig Itl, bv. n.: heldhaftig; -oper, vr.: helden-opera, helden-zaug-spel; -ruhm, m.: heldenroem; -sage, vr.: helden-sage, helden-legende; -schaar, schari, vr.: heldenschaar; -seele, vr.: heldenziel; -sinn, vr.: heldenzin;-sprache, vr.: heidentaal; -tenor, m.: tenorzanger voor de heldenrollen; -that, vr.: heldendaad; -tod, m.: heldendood (den -tod sterben: sterven als een held); -tugend, vr.: heldendeugd; -volk, o.: heldenvolk, heldhaftig volk; -weib? o.: heldin; -wurger, m.: heldendooder; -zeit, vr.: heldentijd. Ileldenthum [t], o. (-s): 1) heldengrootheid, heldhaftigheid, 2) (de) helden (mrv.). Hel din, vr. (mrv. -nen): heldin. Hele'ne, vr. (-ns): Helena. Hele'nen, in Sam. I -feuer, o.: (zeew.) Castor en Pollux, Sint-Elmusvuur; -kraut, o.: (pik.) alantswortel. . gt; hel'fen, w. o. [31 onr. h. (hilf, hilfst, hilft; half; gehol'fen): helpen; (fig.) baten, dienen, strekken; Einem -: iemand helpen, aan iemand hulp verleenen; Einem arbeiten -: iemand helpen werken, iemand bij zijn werk behulpzaam zijn, (fam.) iem. een handje helpen; Einem aus dem Wagen -: iem. uit het rijtuig helpen; Einem aus der Noth [tl -: iem. uit den nood helpen; Einem auf das Pferd -: iem. te paard helpen stijgen, (fig.) iemand te paard helpen; Einem auf die Beme iemand overeind helpen, (fig.) iem. op de been helpen; Einem von etwas -: iem. van iets afhelpen; Einem vom Brode -: (fig. fam.) iem. het hoekje om zenden, iem. van het tooneel doen verdwijnen, ien** kapot maken; Einem davon -: iemand weghelpen, iemand helpen om weg te komen; zu etwas -: helpen voor iets, goed (dienstig) zijn voor iets, bevorderlijk zijn aan iets, medewerken tot iets (wozu kann das -: wat kan dat baten?, waartoe kan dat dienen?); Einem zu etwas -iemand aan iets nelpen, iemand behulpzaam zijn om tot iets te geraken; Einem zu seinem Glücke -: iemands geluk bevorderlijk zijn ; Einem zurecht -: iemand terecht helpen; für etwas - (gegen etwas -, wider etwas -): goed zijn voor iets, baten tegen iets; wogegen nicht zu -_ist: waartegen niets helpt (baat); dem nicht zu - ist: waarvoor geen hulp meer is; wem nicht zu rathen lt] ist, dem ist aucn nicht zu -: wie zich niet wil laten raden, die is ook niet te helpen; hilf dir selbst, so wird dir Grott -: (spr.) help u zeiven, dan zal God u helpen; sich zu - wissen: zich weten te helpen; was wird es ihm -: wat zal het hem helpen (baten) V was iiiltt es: wat helpt het (wat baat het); so walir mir Gott helfe: 1) zoo waarlijk helpe mij God, 2) zoo waar als God leeft; heltt (tsw.): help, help! , . , Hel'fer, m. (-s; mrv. -): helper, hulp; (kkl.) diaken; 1 -amt, o.: (kkl.) diakon- |
HEMMFISCH.
HELIKON.
330
HERABHEBEN.
HEMMGABEL.
331
|
zuigvisch; -gabel, vr.: stuitgaffel;-keil, m.: stuit-wig; -kette, vr.: remketting; -schuh, m : remschoen. hem'men, w. b.: tegenhouden, stuiten, (fig,) belemmeren; (wagens:) remmen; Hem'mer, m. (-s; mrv. -): tegenhouder, stuiter, (fig.) belemmeraar, (van wagens:) remmer, (aan wagens:) remschoen, remketting, (in horloges:) pal; Hem'merling, m. (-s; mrv. -e): (van een appel:) yierde-partje, (vog.) goudlijster; Hemm'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): gesnedene, castraat; Hem'mung, vr.: tegenhouding, stuiting, (fig.) belemmering, beletsel, hinderpaal, (aan wagens:) remtoestel, rem, (in horloges:) pal, (gnk.) bloedstelping (Hem-mungsurtheil [t], o.: vonnis dat de tenuitvoerlegging van een ander vonnis stuit). Hengst, m. (-es; mrv. -o): hengst; I -tullen (-tbhlen), o.: hengstveulen, mannetjes-veulen; -geld, o.: hengstgeld, dck-geld; -mann, nu: man van den hengst. Ilen'kel, m. (-s; mrv. -): hengsel, hengel, handvatsel, oor; I -dukaten, [m.: Zie 16 regels verder; -flasche, vr.: fiesch met een oor of handvatsel; -form, vr.: vorm (gedaante) van het (of: van een) handvatsel; -gefass, o.: vaas (pot, kom, kan, kruik, enz.) met een oor (of: met ooren); -korb, m.: 1) hengelmand, 2) mand met ooren (of: met een oor); -schale, vr.: drinkenskopje met een oor; -stück, o.: penning meteen oortje; -tasse, vr.: Zie -schale: -thaler, m.: Zie -stück; -topf, m.: pot met een oor (of: met ooren); das -töpfcnen machen: (fig.) de handen in de zijden zetten, zoo, dat de ellebogen uitsteken Hen'kelclien. o. (-s; mrv. -): heng-seltje (oortje, handvatseltje, enz.), hen'keln, w. b.: van hengsels (ooren, handvatsels, enz.) voorzien; ein gehen-kelter Dukaten: een dukaat met een oortje. hen'ken, w. b.: ophangen; hen'kens-werth [t|, bv. n.: waard om opgehangen te worden. Hen'keiN m. (-s; mrv. -): beul; zum -(der -, was der was -s), tsw.: drommels, verduiveld, te weerga; geh1 zum - (dass dich der -): loop naar den drommel, loop naar de nel; daraus werde der - klug: (fam.) daar moge de duivel uit wijs worden; sein eigener - sein: zich zeiven martelen; er fragt den - darnach: (fam.) hij maalt er geen duivel om: er ist ganz des -s: hij is stapelgek; I -beil, o.: bijl van den beul; -block, m.: blok (om op te onthoofden); -frist, vr.: (fig.) kort uitstel; -geld, o. (-lohn, o.): beuls-loon; -mahl, o. (-mahlzeit, vr.): galgemaal, (fig.) afscheidsmaal: -massig, bv. n.: beulachtig, (fig.) wreedaardig; -schwert, o.: zwaard van den beul; -strick, m.: strop. Zie Henkers. Henkerei', vr.: 1) beulswoning, 2) beulswerk, ophangerij; Hen'kerin, vr. (mrv. -nen): 1) beulsvrouw, 2) wreedaardig schepsel; hen kerisch, bv. n.: beulachtig, (fig.) wreedaardig. Hen kers, in Sam. I -frau, vr.: vrouw van den beul; -knecht, m,: beulsknecht; -strick. m.: strop. |
Hehn'clien, o.: kipje ;(als woordje van liefkoozing tegen een kind): poesje,, engeltje, enz. Hen'ne, vr.: hen, kip; (van sommige vogelsoorten): wijfje; fette -: vette hen, (pik.) smeerwortel; | -gat, o. (-s): (zeew.) hennegat; -hutten, w. o. h.: kippevel krijgen of hebben. Hen'negan, o. (-s): (adk.) Henegouwen. Henriet'te, vr. (-ns): Henriëtte, Hendrika; Henri'ke, vr. (-s): Hendrika, Henriëtte; Henriquinquist', m. (-en; mrv. -en): (stk.) aanhanger van Hendrik den Vijfde (d. i. van den Graaf van Cham-bord). iher, bw.: 1) hier; kommen Sie -: kom hier; nur - damit: voor den dag er mee (geef op maar; zeg op maar); die Hand -: geef op (geef hier) uwe hand; 2) (met voorzetsels of in spreekwijzen:) von weitem -: van ver weg; von oben -: van boven af; von da - (von dort -): daar vandaan; wo -: waar vandaan; ich habe ihm gezeikt wo er - ist: (pop.) ik heb hem op zijn voorman gezet; weit - (von weit -): ver hier vandaan, van verre;nicht weit - sein: niet veel te beteekenen hebben, (ook:) niet verder zien dan zijn neus lang is; um Einen -: om iemand heen; um etwas -: om iets heen; über Einen - sein: iem. aantasten, zich op iem. werpen, (fig.) iemand over den hekel halen; hinter Einem - sein: iem.naloopen, (fig. fam.) iem. achter zijne vodden zitten; 3) (tijd betreffende); vom Anfange -: van het begin afaan: von Alters -: van ouds her; von Ewigkeit -: van eeuwigheid her; von drei Tagen -: van drie dagen her; erst von gestern -: eerst sedert gisteren; viele Jahre - (seit vielen Jahren-): sedert vele jaren; wie lange ist es -: hoelang is het geleden ? Uier, in Sam. I De Samenstellingen met lier zoeke men op hare alphabetische plaats. Ilierab', bw.: af, naar beneden; den Berg -: den berg af; die Stiege -: de trap af; von oben -: van boven neer; vom Himmel -: uit den hemel neer. Iherab', in Sam. (*) I -bemühen, w. b.: (aan iemand) de moeite geven om beneden te komen; -beugen, w. b.: neerbuigen; -blasen, w. b. onr.: 1) afblazen, 2) uit de hoogte neerblazen ; -bringen, w. b. onr.: naar beneden brengen, (fig.) in verval brengen, aan lagerwal brengen, (boomen:) vellen; -eilen, w, o. s : zich naar beneden spoeden; -fahren, w. o. s.: naar beneden varen of rijden; - fallen, w. o. onr. s.: van boven neervallen; -fliegen, w. o. onr. s.: naar beneden vliegen, (fig.) wegvliegen; -fliessen, w. o. onr. s.: neerstroomen; -gehen, w. o. onr. s.: naar beneden gaan, (fig.) afdalen (im -gehen : in het afdalen); -hangen, w. o. onr. h.: afhangen, neerhangen; -hangen, w. b.: 1) laten hangen, 2) lager hangen; -heben, w. b. onr.: aftillen, af beuren, (*) Met „herabquot; kunnen zeer vele werkwoorden samengesteld worden, die men niet hier vermeld vindt, omdat men dan vóór de beteekenis, die het werkwoord zonder „herabquot; heeft, slechts „af11 of „naar beneden1' behoeft te zetten. |
HERABHELFEN.
HERAUF.
332
|
lt;figr.) afnemen; -helfen, w. b. onr. [3]: naar beneden helpen; -holen, w. b.: naar beneden halen; -Kollern, w. o. h.: naar beneden rollen of tuimelen; -kommen, w. o. onr. s.: naar beneden komen, (fig:.) in het verval komen, (fam.) in het achterspit feraken; -können, w. o. onr. h.: 1) naareraken; -können, w. o. onr. h.: 1) naar eneden kunnen komen, 2) er afkunnen; -kriechen, w. o. onr. s.: naar beneden kruipen ; -lassen, w. b. onr.: naar beneden laten (sich -lassen, w. w onr.: zich naar beneden laten zakken; fig.: zich verwaardigen; sich zu Einem -lassen: tot iemand afdalenj zich met iem. die minder is op ééne lijn stellen); -lassend, bv. n.: minzaam; -lassung, vr.: neerlating, (fig.) minzaamheid; -machen, w. b.: (fam) er van losmaken (sich -machen, w. w.: naar beneden gaan of komen); -mogen, w. o. •onr. h.: gaarne naar beneden willen; -müssen, w. o. onr. h.: naar beneden moeten; -nehmen, w. b. onr.: 1) er van afmoeten; 2) er van afnemen, wegnemen; -nöthigen [tl, w. b.: noodzaken om naar beneden te komen ; -reissen, w. b. onr.: naar beneden rukken; -rinnen, w. o. onr. s.: neerstroomen; -rollen, w. o. s. en h.: naar beneden rollen, neerrollen; -schaffen, w. b.: naar beneden brengen; -scheinen, w. o. onr. h.: neerschijnen; -schiessen, w. o. onr. h. en s.; neerschieten, neerstorten; w. b. onr.: neerschieten, er van afschieten; -schiffen, w. b.: van boord afbrengen; w. o. s: voor stroom afdrijven, de rivier afzakken; -schwimmen, w. o. onr. s. en h,: voor stroom afzwemmen of afdrijven; -sehen, w. o. onr. h.: neerzien; -setzen, w. b : 1) er van afzetten, 2) neerzetten, 3) (rig.) verlagen, (ook:) verminderen, (prijzen:) afslaan ; -setzung, vr.: (fig.) verlaging, (ook:) vermindering, (prijs-)afslag; -springen, w. o. onr. s.: naar beneden springen; -stechen, w. b. onr.: er van afsteken, (bij het ringrijden:) den ring steken, (fig.) doorsteken (Einen vom Pferde -stechen: iemand uit den zadel lichten); -steigen, w. o. onr. s.: afstijgen, afdalen, neerdalen; -stimmen, w. b.: lager stemmen, (fig.) minderen 4-gestimmt, bv. n.: neergedrukt, ontmoedigd); -stromen, w. o. s.: neerstroomen; -stürzen, w. o s. en w. b.: neerstorten; -triefen, w. o. onr. h.: neerdruipen; -tröpfeln (-tropfen), w. o. h. en w. b.: neerdroppelen; -wollen, w. o. h.: naar beneden willen; -wünschen, w. b.: wen-schen dat .... nederdale (vom Himmel: uit den hemel); -würdigen, w. b.: in minachting (in diskrediet) brengen, (fig.) verlagen; -Ziehen, w. b. onr.: 1) neertrekken, 2) neerlaten; w. o. onr. s.: naar een lager gedeelte trekken, lager komen wonen. Herakli'den, m. mrv.: (hist, en dk.) Heraclieden, zonen (telgen, afstammelingen) van Hercules. |
Heral'dik, vr.: (geslachts-)wapenkunde, heraldiek; heral'disch, bv. n,: heraldiek, wapenkundig. heran', bw.: aannaderend, naderbij komend, aansluitend, enz. (Zie 2 reg. lager). | -, tsw.: er aan!, er op los!, pak aan! Iheran , in Sam. (1) I -bilden, w. b.: aankweeken; -blühen, w. o. s.: beginnen te bloeien, (fig.) goed groeien, groot worden; -brechen, w. o. onr. s.: aanbreken; -bringen, w. b. onr.: aandragen, naderbij brengen; -eilen, w. o. s.: aansnellen, toeschieten; -kommen, w. o. onr. s.: aankomen, naderbij komen, naderen, in aantocht zijn; -kunft, vr.: nadering; -nahen (-nahern), w. o. s.: 1) naderen, in aantocht zijn, 2) nabii zijn, dicht ophanden zijn; z. n. o. (-s) nabijheid;-reifen, w. o. s.: rijp beginnen te worden, tot rijpheid beginnen te komen; -rücken, w. o. s.: aanrukken, voorwaarts rukken, in aantocht zijn; w. b.: naderbij trekken, dichterbij schuiven; -schleichen, w. o. onr. s.: naderbij sluipen, nadersluipen; -steigen, w. o. onr. s.: opklimmen, naar boven gaan of komen, al hooger komen; -wachsen, w. o. onr. s.: 1) aangroeien, aanwassen, toenemen 2) opgroeien, groot worden; z. n. o. (-s): 1) aangroeiing, aanwas, toeneming, 2) opgroeiing, (het) grootworden; -Ziehen, w. o. onr. s.: naderen aanrukken, in aantocht zijn, naderbij komen; w. b. onr.: 1) aantrekken, vaster toetrekken, 2) naar zich toe trekken, aantrekken;-zug, m. (-es, -s): aantocht, nadering, (het) ophanden-zijn. iherauf'. bw.: op, naar omhoog, naar boven, opwaarts, bovenwaarts; nur -: naar boven maar; von unten-: van onder af opklimmend. Iherauf, in Sam. (2) 1 -biegen, w. b. onr.: opbuigen, naar boven buigen; -bringen, w. b. onr.: (naar) boven brengen; -dürfen, w. o. onr. h.: naar boven mogen: (den Fluss) -fahren, w. o. onr. s.: (de rivier) opvaren, tegen den stroom opvaren; -führen, w. b.: (naar) boven brengen; -gehen, w. o. onr, s.: naar boven gaan; -helfen [31, w. b. onr.: naar boven helpen, (fig.) er bovenop helpen; -holen, w. b.: naar boven halen; -kammen, w. b.: opkammen, naar de hoogte kammen; -kommen, w. o. onr. s.: (naar) boven komen, (fig.) er bovenop komen; -können, w. o. onr. h.: naar boven kunnen, er op kunnen komen; sich -machen, w. w.: maken dat men naar boven komt, zich naar boven begeven; -müssen, w. o. onr. h.: naar boven moeten ; -schaffen, w. b. onr.: naar boven brengen; -schicken, w. b.: (naar) boven zenden; -sollen, w. o. onr. h.: naar boven moeten; -steigen, w. o. onr. s.: (naar) omhoog stijgen; -wachsen, w. o. onr. s.:opgroeien, (fig.) toenemen, aangroeien ; -warts, bw.: Zie bw. heratif; -wollen, w. o. onr. h.: naar boven willen; -ziehen, w. o. onr. s.: naar boven trekken (schwarze Wolken |
De samenstellingen, die men niet hier opgegeven vindt, zoeke men op het woord zonder „heranquot;.
Voor de samenstellingen, die hier niet vermeld zijn, neme men eenvoudig lt;ie beteekenis van het werkwoord, en voege daaraan toe de beteekenis van het bijwoord.
HERAUS.
HERAUS.
333
|
Ziehen -: donkere wolken pakken zich samen). Ilieraus', bw.: er uit, naar buiten; Wache(mil.) de wacht naar buiten!, aantreden!, in het geweer!; zum Hause de deur uit; von innen van binnen naar buiten; vorn aan de voorzijde; -damit: voor den dag: er mede!; - mit der Sprache (fam.: - mit der Farbe): laat hooren wat gij te zeggen hebt!; rund -sagen (frei -sagen): ronduit zeggen, zonder omwegen zeggen, I he rans', in Sam. (1) I -arbeiten, w.b.: er u i t werken (aus dem Groben -arbeiten; ten ruwste bewerken; sich -arbeiten, w-w,: zich er uit werken); sich -begeben, w. w, onr.: er uit gaan; -beichten, w. b.; opbiechten; sich -beissen, w. w. onr.: zich er uit werken; -bekommen, w. b. onr.: er uit krijgen, (van een stuk geld, dat meer is dan men betalen moet:) terugkrijgen; sich -bemühen, w. w.: zich de moeite geven er uit te -komen, (iets) er uit verzoeken; -b'.icken, w. o. n.: naar buiten kijken; -brausen, w. o. h.: 1) er uit borrelen, 2) naar buiten vliegen, 3) opvliegen, uitvaren; -brechen, w. b. onr.: er uit breken; w. o. onr. s.: 1) uitbreken, 2) uitbarsten; -bringen, w. b. onr.: 1) er u i t brengen, (fig.) er uit halen, er u i t trekken, 2) verwijderen, (fig.) wegmaken, 3) uiten, uitbrengen, 4) aan het licht brengen, uitbrengen. 5) ontcijferen, ontraadselen, tot oplossing brengen, 6) opgraven, (mnw.) delven, (fig.) oprakelen (etwas von Einem -bringen: iets van iemand gedaan krijgen; mit Gewalt -bringen von Einem: afpersen aan iemand). IlierauH'idrRngen, w. b.: er u i t duwen (sich -drangen, w. w.: maken dat men uit het gedrang komt); -drehen, w. b.: er ui t draaien; -dringen, w. o. onr. s.: naar buiten dringen, (fig.) doordringen, doorsijpelen, (ook:) lekken; -dürfen, w. o. onr. h.: er u i t mogen; -eilen, w. o. s,: l)naar buiten snellen, 2) er u i t snellen. Iheraus'lfaliren, w. b. onr.: 1) uit rijden gaan met, 2) uit varen gaan met; w. o, onr. s.: 1) uitrijden, uitgaan in rijtuig, (fig.) uit rijden gaan, 2) uitvaren, drittig uitvallen (es fuhr mir so-: dat heb ik mij laten ontvallen); -fallen, w. o- onr. s.: 1) uitvallen, 2) er u i t vallen, 3) (mil.) een uitval doen; -finden. w. b. onr.: er u i t vinden, ontdekken (sich -finden, w. w. onr.: den weg of het middel wel vinden om er u i t te komen, fig.: er wel wijs uit worden; -fischen, w. b,; opvisschen, (fig.) uitvisschen, uitvorschen: -fiiegen, w. o. onr. s.: 1) er uit vliegen, 2) uitvliegen; -fiiessen, w. o. onr. s.: (van vloeistoffen:) eruit loopen, wegloopen; -fordern, w. b.: opvorderen, opeischen, (fig.) uitdagen, (op den degen) eischen; -forderer, m.: uitdager; -forderung,'vr.: uitdaging; -fres-sen, w. b. onr.: er u i t vreten (sich -fressen, w. w. onr.: vreten tot men er uit is, fig.: zich vet vreten); -fühlen, w. b.: uitzoeken (ontdekken) op het gevoel; -führen,w.b.: 1) er u i t brengen, 2) naar buiten brengen. |
IHerannl^abe, vr.: uitlevering, oplevering, (typ.) uitgaaf, (het) uitgeven, in hetlichtgeving, (ook:) druk, editie;-geben, w. b. onr.: uitgeven, (fig.) uitleveren, opleveren, (typ.) uitgeven, in het licht geven, (van een stuk geld, dat meer bedraagt dan men ontvangen moest:) teruggeven;-ge-ber, m.: uitgever (van boekwerken), boekhandelaar-uitgever; -gehen, w. o. onr. s.: er uit gaan, (fig.) losgaan, loslaten, (van haren, spijkers, enz.:) uitvallen, (bwk. en fig.) uitspringen, uitsteken, vooruitspringen (-gehen auf: uitzien op, het uitzicht geven op; gehet mit der Sprache heraus: spreek op!); -graben, w. b. onr.: opgraven; -jpic-ken, w. o. h.: er uit kijken, naar buiten kijken, (fig.) er buiten zitten. Iheraus'lhaben, w. b. onr.: 1) terugbekomen hebben, terughebben, '2) er uit hebben, 3) (fig.) er achter zijn, weten waaraan men zich te houden heeft (ich habe es heraus: ik ben er achter); -han-gen, w. b,: buiten hangen; -heben, w. b. onr.: eruit tillen, er uit lichten, (fig.) lichten (manschappen), heffen (geld), (kv., schlj. let. en dk.) goed doen uitkomen; -helren, w. b. onr.: er u i t helpen; -holen, w. b.; er uit halen; -husten, w. b.: hoestende opgeven (slijm, bloed). Iherans lkommen, w. o. onr. s.: er uitkomen, naar buiten komen, (pik.) uitkomen, te voorschijn komen, uitloopen, ontluiken, (van boeken:) uitkomen, in het licht verschijnen, (van voorspellingen:) uitkomen, bewaarheid worden, (van geheimen:) aan het licht komen, aan den dag komen, (van rekeningen:) uitkomen, accoord zijn, (van loterij-nommers:) uitkomen, getrokken worden (dabei kommt nichts heraus: 1. daar is niets bij te winnen, 2. dat leidt tot niets; das kommt auf eins heraus: dat komt overeen uit, dat komt op hetzelfde neer); -können, w. o. onr. h : er uit kunnen; -kratzen, w. b.: uitkrabben, er uit wegkrabben; -kriechen, w. o. onr. s.: er uit kruipen. Hierans'llangen. w. o. h.: er u i t steken; w.b.: er uit toereiken,er uit geven; -lassen, w. b. onr.: er u i t laten, (fig.) loslaten, laten glippen (sich -lassen, w. w. onr.: zich uitlaten); -laufen, w. o. onr. s.: uitloopen, er uit loopen, (vloeistof:) wegloopen, lekken, (fig.) stroomen, vlieten; -legen, w. b.: buiten leggen, (fig.) uitstallen; -lesen, w. b. onr.: 1) er uit zoeken, uitzoeken, 2) er in lezen, er uit begrijpen, er uit opmaken; -loben, w. b.: (fam.) ophemelen;-locken, w. b.: uitlokken, (fig.) er u i t krijgen; -lügen, w. b, onr,: er uit liegen, met leugens er u i t helpen. Iheraus'lmacheii, w. b.: er u 11 halen (duwen, verwijderen), er uit doen, er uit wegmaken (sich -machen, w. w.: maken dat men er uit komt; fig.: zich uitdossen, zich 9pschikken ; -müssen, w. o. onr. h.: er uit moeten; -nehmen, w. b. onr.: er uit nemen, er uit halen (sich etwas - nehmen: zich iets veroorloven; sich Freiheiten -nehmen: zich vrijheden of familiariteiten veroorloven). Hieraus'lplatzen, w. o. h.: (fam.) uitflappen; w. o. s.: uitbarsten; -plaudern, w. b.: uitkramen verklappen; -plumpen, w. o. h. en s.: Zie -platzen; -poltern, w. b.: uitflappen; w. o. h.: -poltern onverwachts of plompverloren voor den dag komen met; -pressen, w. b.: er uit persen, uitpersen (aus Einem -pressen: |
Zie de noot onder heranf.
HERAUS.
334
HERBE1.
|
fig. fara.: uit iem. weten te krijgen, uit iemand pompen; von Einem -pressen:aan of van iemand afpersen); -pressung, vr.: uitpersing, (fig.) afpersing; -pumpen, w. b.: er uit pompen; -putzen, w. b.: mooi-maken, tooien, opschikken; -quellen, w. o. onr. s.: ér uit wellen, (fig.) te voorschijn komen. llterauH'lrasen. w. o. h.: er uit steken, vooruit of omhoog steken; -recken, w. b.: uit-rekken; -reden, w. o. h.: ^spreken uit (de eene of andere plaats), 2) frei -reden: spreken zonder omwegen (zonder er doekjes om te winden), zeggen waar het op staat (sich -reden, w. w.: zich er uit praten); -reissen, w. b. onr.: er uit trekken, (fig.) ontrukken aan, (ook:) er uit helpen; -rinnen, w. o. onr. s.: er uit wegloopen; -rücken, w. b.: er uit rukken w. o. s.: uitrukken, oprukken naar buiten (mit dem Gelde -rücken: met het geld voor den dag komen: mit der Sprache -rücken: zeggen waar het op staat, van zijn hart geen moordkuil maken; mit der Sprache nicht -rücken wollen: niet rond ot niet ruiterlijk voor den dag willen komen); -rufen, w. b. onr. en w. o. onr. h.: 1) roepen uit (de eene of andere plaats), 2) naar buiten roepen, 3) (tnl.) terugroepen, roepen om, 4) (mil.) oproepen, onder de wapenen roepen. Iheraus'lsag^en, w. b.: zonder omwegen zeggen, (fig.) erkennen, (ook:) verklaren; -schauen, w. o. h.: er uit kijken, naar buiten kijken; sich -scheren, w. w. onr.: (fam.) zich wegscheren, zich wegpakken, maken dat men wegkomt; -schies-sen, w. b. onr.: er uit schieten; w. o. onr. h.: uitschieten, uitspringen, (fig.) te voorschijn springen; -schiffen, w. o. s.: er uit stevenen, er uit varen; -schlagen, w. b. onr.: ;er uit slaan, met geweld er uit drijven; -schleichen, w. o. onr. s. (sich -schleichen, w. w. onr.): er uit sluipen, naar buiten sluipen, (fig.) wegsluipen; -sehen, w. o. onr. h.: er uit kijken, naar buiten kijken; -setzen, w.b.: er uit zetten, buiten zetten; -sein, w. o. onr. s.: er uit zijn, (van boekwerken:) uitgekomen zijn, in het licht verschenen zijn, (fig.) vooruit zijn, vóór zijn; -sollen, w, o. h.: er uit moeten; -spazieren, w. o. s.: gaan wandelen, (fig.) wegstappen; -speien, w. b.: uit-spuigen, (fig.) uitbraken; -sperren, w. b.: buitensluiten; -springen, w. o. onr. s.: er uit springen, naar buiten springen; -spritzen, w. o. s. en w. b.: er uit spuiten, (fig.) uitspuiten, opspuiten, wegspuiten; -sprossen, w. o. s.: (pik.) uitspruiten, uit-loopen, botten; -staffiren [ie], w. b.: (fam.) uitdossen, mooimaken, opdirken; -stehen, w. o. 9nr. h.: er u i t steken, vooruitsteken, uitspringen, (fig.) goed uitkomen, in het oog springen; -sternen, w. b. onr.: er u i t stelen, (fam.) kapen, briezelen, (uit boeken:) stelen (sich -stehjen, w. w. onr.: wegsluipen, zich uit de voeten maken); -steigen, w. o. onr. s.: uitstappen; sich -stellen, w. w.: blijken (die Nachricht stellt sich als wahr heraus: de tijding blijkt waar te zijn); -stossen, w. b. onr.: er ui t stooten, uitstooten; -stottern, w. b.: stotterend uitbrengen, stotterend (stamelend) uiten; -strecken, w. b.: uitstrekken, uit steken (die Zunge -strecken: de tong uitsteken); -streichen, w. b. onr.: er uit strijken, wegstrijken, gladstrijken, (fig.) ophemelen, opvijzelen; -stürzen, w. b.: er u i t werpen, uitwerpen, naar buiten werpen; w. o. s.: met kracht er uit komen, met kracht te voorschijn komen (sich -stürzen, w. w.: zich er uit werpen, er uit springen); -suchen. w. b.: er uit zoeken, uitzoeken. |
IlierauH'itaumeln, w. o. s.: er uit tuimelen, (fig.) naar buiten waggelen; -thun, w. b. onr.: er uit doen; -tragen, w. b. onr : er uit dragen, naar buiten dragen; -treiben, w. b. onr.: er uit drijven, naar buiten drijven, (fig.) er uit jagen; -treten, w. b. onr.: er uit trappen; w. o. onr. s.: er uit treden, er uit komen, (fig.) te voorschijn treden, (ook:) uitpuilen, (van bloed:) zich uitstorten, (.van rivieren:) buiten nare oevers treden; z. n. o. (-s): (hik.) uitgroeiing, uitwas (- des Blutes: bloeduitstorting;-des Nabels: navelbreuk); -triefen, w. o. onr. s.: er u i t druipen; -tröpfeln (-trop-fen), w. o. s.: er uit droppelen. jlieraus'lwaelisen, w. o. onr. s.: er u i t groeien, uitgroeien, (fig.) een uitwas vormen, (pik.) opkomen, uit den grond komen, opgroeien; sich -wagen, w. w.: er u i t durven komen, zich naar buiten wagen; -walzen, w. b.: er uit wentelen, er u i t rollen, naar buiten wentelen of rollen; -warts, bw.: buitenwaarts, naar buiten; -waschen, w. b. onr.: 1) eruit wasschen, 2) uitwasschen, schoonwasschen; -werfen, w. b. onr.: er u i t werpen, uitwerpen; -wickeln, w. b.: er uit wikkelen, ontdoen van hetgeen er omheen zit (sich -wickeln, w. w,: fam.: zich er u i t draaien); -winden, w. b. onr.: er u i t winden (Zie ook -wickeln); -wischen, w. b. er u i t wisschen, wegwisschen, wegvegen (sich -wischen, w. w.: fig.: maken dat men er uit komt); -wollen, w. o. onr, h.: er uit willen (mit der Sprache nicht -wollen: niet voor de zaak u i t willen komen; fig. fam.: draaien); -wühlen, w. b.: er uit wroeten. Iheraus'lzalilen, w. b.: uitbetalen; -zerren, w. b.: er uit rukken; -ziehen, w. b. onr.: er uit trekken, uittrekken, (een tand:) trekken, (fig,) uit (verlegenheid, nood, enz.) helpen of redden; w. o. onr.s.: er uit trekken, er uit gaan, (fig.) verhuizen; -zupfen, w. b.: er uit plukken, er u i t trekken, herb,- bv. n.: Zie lierbe; I -heit, vr.: Zie z. n. vr.: Herbe. her bannen, w. b.: hierheen bezweren; her'gebannt: als door eene toover-macht hier gebracht of hier gehouden. Herbarist', m. (-en; mrv. -en): plan-tenkenner, kruidkundige; Herbarium, o. (-s; mrv. -'rien): herbarium. herb'e, bv. n.: wrang, zuur; (fig.) bitter; (ook:) streng, straf, scherp; z. n. vr.: wrangheid, zuurheid; (fig.) bitterheid; (ook:) strengheid, strafheid, scherpheid. lier'begeben (sieli), w. w. onr.: herwaarts komen, hier komen, zich herwaarts begeven. Iherbei', bw.: naderbij, hierheen, hier, herwaarts; I tsw.: kom eens hier!, kom naderbij! Iherbei', in Sam. I Zie reg. 2 blz. 335. |
HERBSTLICH,
335
HERBSTLmG.
336
|
achtigr (das herbstliche Rauschen der Blatter: het ruischen der herfstbladeren); Herbst'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) late vrucht, laat rijp wordende vrucht, 2) achterlijk dier, in het najaar geboren dier, 3) eetbare paddenstoel. lier'buehstabiren [ie], w. b.; (hardop) spellen. her cynisch, bv. n.: (adk.) Hercy-nisch; der -e quot;VVald het Hyrcynische Woud (d. i. het Hartzgebergte). IHerd. m. (-es. -s; mrv. -e): 1) haard, vuurhaard, stookplaats; (fig.) haard, (eigen) thuis; (ook:) middelpunt, brandpunt (b. v. van eenen opstand); krater (van een vuurspuwenden berg); kookbron (van warm bronwater); (op een schip:) kombuis; (mnw.) waschplaats voor de ertswasscherij, (ook:) hellend vlak; (bwk.) grondvlak; (van roofvogels;) nest; eigener - ist Goldes werth [t]: (spr.) eigen haard is goud waard; 2) Zie Herde. IHerd, in Sam. I -asch, vr.: haardasch; -eisen, o.: haardpook, oppookijzer;-fink, m.: lokvink; -frischen, o.: zuivering van het glid; -gehalt, m,: zilvergehalte van het haard-lood; -geld, o.: haardgeld (als belasting); -glas, o.: glas dat op den haard blijft liggen bij net glas-smelten; -hammer, m.: oppookijzer; -löffel, m.: gietlepel; -ochs, m.: stier, dekstier; -platte, vr.: vuurplaat: -probe, vr.: zilverkeuring, -recht, o.: 1) haardrecht, recht (bevoegdheid) om eigen thuis en haard te hebben, 2) haardgeld (als belasting); -rost, m.: haardrooster, vuurrooster; -schmied, m.: meesterknecht (in eene blik-fabriek); -stange, vr.: oppook-ijzer; -stein, m.: haardsteen; -steuer, vr.: haardgeld (als belasting); -vogel, m.: lokvogel; -zins, m.: Zie -steuër. Her'de, vr.: kudde; (fig.) troep, menigte, zwerm: I her'derweise, bw.: aan troepen. Zie ook Heerde. Her'drang. m. (-es): aandrang (van volk), toeloop, toevloed. herdurch', bw.: doorheen, er doorheen. her'ldiirfen, w. o. onr. h.: hierheen mogen, dichterbij mogen komen; -eilen, w. o. s.: aansnellen, toesnellen. Iherein', bw.: er in; von draussen van buitenaf er in. therein', tsw.: (als er aan de deur geklopt wordt:) binnen! Iherein', in Sam. I -bemühen, w. b.: (iem.) de moeite geven om binnen te komen; -bitten, w. b. onr.: (iem.) verzoeken om binnen te komen; -brechen, w. o. onr, s.: binnendringen, (fig.) aanbreken, (ook:) overvallen; -bringen, w. b. onr.: binnenbrengen; -drangen, w, b.: er induwen, naar binnen duwen (sich -drtin-gen, w. w.: naar binnen dringen); -dringen, w. o. onr. s.: doordringen in, binnendringen: -dürfen, w. o. onr. s.: er in mo-en, binnen mogen komen; -fahren, w. . onr.: 1) er in rijden, 2) er in varen; w. o. onr. s.: 1) naar binnen rijden, 2) naar binnen varen (zum Thore -fahren : de i)oort binnenrijden); -führen, w. b.: binnenleiden, binnenbrengen, (fig.) voorstellen ; -gehen, w. o. onr. s.: er in gaan, binnengaan (es gehen zwei tausend personen in die Kir-che herein: er gaan 2000 menschen in de kerk, d. i. er is plaats in de kerk voor 2000 menschen); -kommen, w. o. onr. s.: er inkomen, binnenkomen; -können, w. |
0. onr. s.: er in kunnen, naar binnen kunnen; -lassen, w. b. onr.: er inlaten, binnenlaten, inlaten; -mogen, w. o. onr. h.: gaarne er inkomen, gaarne binnenkomen ; -müssen, w. o. onr. h.: er in moeten; -nehmen, w. b. onr.: naar binnen nemen; -nöthigen [t], w. b.: dwingen (dringen) om naar binnen te gaan ot om binnen te komen; -rücken, w. b.: naar binnen rukken of trekken, (typ.) insnijden, laten inspringen; w. o. s.: binnenrukken; -sollen» w. o. onr. h.: er in moeten; -spazieren, w. o. s.: (fam.) naar binnen stappen; -steigen, w. o. onr. s.: (er) instappen; -stolpern, w. o. s.: naar binnen strompelen; -treiben, w. b. onr.: naar binnen drijven; -treten, w. o. onr. s.: binnentreden, naar binnen komen; -warts, bw.: binnenwaarts, naar binnen; -ziehen, w. h. onr.: er intrekken, naar binnen trekken; w. o. onr. s.: binnentrekken (in ein Haus -ziehen: een huis betrekken; er ist vom Lande -gezogen: hij is van buiten gekomen in de stad. her'lerzahlen, w. b.: 1) opvertellen;, (fam.) in al zijne kleuren (d. i. tot in de kleinste bijzonderheden) vertellen; 2) opsommen; -fahren, w. b. onr.: (rijdende of varende) hier of hierheen brengen; w. o. onr. s.: (in rijtuig of in vaartuig) hier komen of hierheen komen (über Einen -fahren: 1. iemand op het lijf vallen, iemand overvallen, 2. tegen iemand uitvaren); -fallen, w. o. onr. s.: (naar, tegen, op) vallen, aanvallen (über Einen -fallen: Zie -fahren): sich -finden, w. w. onr.: den weg (hierheen, daarheen) vinden; -fiiessen, w. o. onr. s.: aan komen stroomen, (fig.) voortvloeien; -fordern, w, b.: herwaarts ontbieden, opontbieden ; -fracht, vr.: (kpv.) terugvracht, retour-lading; -führen, w. b.: hier brengen. Her'lg:ang, m.: komst herwaarts, nadering; (fig.) toedracht (der ganze -gang der Sache: de geheele toedracht van de zaak; den Hingang für den -gang haben: fam.: kunnen heengaan even wijs als men gekomen is); -geben, w. b. onr.: hier geven, opgeven, overgeven; -gegen, vgw.: Zie hingegen: -gehen, w. o. onr. s.: hierheen gaan, hierheen komen, (fig.) daar heenloopen, zich vertoonen (wie er -geht!: 1. wat een gang, wat een loop, wat eene houding heeft hij!, 2. wat is hij gekleed!; über etwas -gehen: 1. over iets heen gaan, 2. aan iets gaan, aan iets beginnen, iets aanpakken, iets bij de hand vatten, 3. iets te boven komen, zich over iets heen zetten; über Einen -gehen: 1. iem. oïgt; het lijf vallen, tegen iem. uitvaren, 2. iem. over den hekel halen); w. onpers. onr. s.: gaan, toegaan, zich toedragen (so geht's in der Welt -: zoo gaat het in de wereld, zoo is 's-werelds beloop; da wird es heiss -gehen: het zal daar warm toegaan; hier geht es lustig -: het gaat hier vroolijk toe); -gehören, w. o. h.: tehuis behooren, op zijne plaats zijn (Sie gehören hier nicht -: hier is uwe plaats niet); -geleiten, w. b.: hier brengen; -gerathen [t], w. o. onr. s.: hier komen; -gucken, w. o. h.: hier kijken. |
HERRAUSCHEN.
HERHABEN.
337
|
lier llialien, w. b. onr.: vandaan hebben (wo haben Sie das waar hebt gij dat vandaan ? hoe komt gij daaraan ?); -halten, w. b. onr.: aanreiken, toereiken, toesteken, aanbieden, voorhouden; w, o. onr. h.: (fam.) de lijdende partij zijn, het kind van de rekening zijn, er het loodje bijleggen (mein Bentel hat -halten müs-sen: mijne beurs heeft moeten bloeden): -holen, w. b.: vandaan halen (weit-geholt: ver gezocht); -horen, w. o. h.: hooren, luisteren (horen Sie mal hoor eens hier, luister eens); -hüpfen, w. o. s.: aankomen huppelen, aan komen springen. He ring, m.: Zie Haring. Iier'lkommen, w. o, onr. s.: 1) hierheen komen, herwaarts komen, hier komen, 2) vandaan komen, (fig.) komen, voortspruiten, het gevolg zijn, het uitvloeisel zijn (das kommt vom quot;Weine -: dat komt van den wijn); z. n. o. (-s): komst, nadering, (fig.) afkomst, (ook:) herkomst, oorsprong; -kömmlich, bv. n.: herkomstig, ',fig.) gebruikelijk, gewoonte geworden, in zwang gekomen (das ist so -köramlich: dat is zoo de gewoonte, dat is zoo her gebruik; das-kömmliche Recht: de wet gewordene gewoonte); -können, w. o. onr. h.: hierheen kunnen, hier kunnen komen; -kriegen, w. b.: (fam.) krijgen, er u i t krijgen, er vandaan krijgen. Her'kules, m. (-): (fab. en fig.) Hercules; herku lisch,bv. n.: herculisch, forsch-gebouwd, zeer sterk. Her'lkuirft, vr.: komst herwaarts, aankomst; (fig.) herkomst, oorsprong(von niedriger -kunft: van geringe afkomst); -kutschen (-kutschiren [ie]), w. o. h. en s.: hierheen komen rijden, aan komen rijden. lier'Habbern, w. b.: (fam.)uitflappen ; -lallen, w. b.: (fam.) stotterend voor den dag brengen, (muz.) lollen, oplollen; -langen, w. b.: aanreiken, aangeven; w. o. h.: tot hier komen; -lassen, w. b. onr.: hier laten komen, hier toelaten; -laufen, w. o. onr. s.: naar hier loopen (-gelaufene Leute oder Menschen: fam.: lieden die hier zijn komen aanwaaien, gelukzoekers, vagebonden); -legen, w. b.: hier neerleggen; -leiern, w. b.: (fam.) opdreunen; -leihen, w. b. onr.: leenen, te leen geven; -leiten, hierheen brengen, (fig.) afleiden; -leitung, vr.: (fig.) afleiding; -lesen, w. b. onr.: oplezen, hardop lezen, aflezen, voorlezen, (fig.) overlezen, doorlezen; -leuchten, w. o. h.: (fig.) duidelijk zijn, blijken; -liefern, w. b.: hier leveren, (fig.) opleveren, afleveren. Herling, m. (-es, -s; mrv.-e):late druif: niet tot rijpheid gekomene druif. Herlit'ze, vr.: (pik.) kornoelje; 1 -nbaum, m.: kornoeljeboom. her'llocken, w. b.: lokken, hierheen lokken, hier lokken; -lügen, w. b. onr.: opliegen, (fig. fam.) opdisschen, opsnijden (Einem etwas -lügen: iem. iets op de mouw spelden), Jher lmaclieii fsich), w. w.: zich hierheen begeven (sich über Einen oder über etwas -machen: fam.: iem. of iets bij den kop pakken). Hermanclacl'. vr.: (Spaansche) Hermandad; (fig.) Politie. Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, |
Hermann, m. (-s): Herman, Her-manus. Hermanhrodit', m. (-en; mrv. -en): hermaphroaiet. Her niarseh, m. (-es): marsch hierheen, tocht herwaarts. Herm'chen, o. (-s; mrv. -): (drk.) wezel. Her'me, vr.: (bhk.) Mercurius-beeld. Zie Hermes. Her'mei, vr.: (pik.) kamille; j -raute, vr.: (pik.) Roomsche kamille. Hermelin', o. (-s; mrv. -e); (drk.; mod.; wpk.) hermelijn; I -kragen, m.: kraag van hermelijn; -mantel, m.: hermelijnen mantel. Hernieneii'tik, vr.: uitlegkunde: hermenen'tisch, bv. n.: uitlegkundig. Her'mes, m. (-s): (fab.) Hermes; (bhk.) Mercurius-beeld; I -saule, vr,: Hermeszuil, zuil (kolom) met een Mercuriuskop. herme'tiscli, bv.n.: hermetiscn, luchtdicht. Her nioclattel, vr.: (pha,) hartwortel. lier'lmnrmeln, w. b.: opdreunen, aframmelen; -müssen, w. o. onr. h.: hierheen moeten, er (hier) moeten komen. liernacli'. b\v.: naderhand, later, vervolgens, daarna. Iter'lnelimen, w. b. onr.: 1) wegnemen, 2) vandaan halen, (fig.) ontleenen (aan), 3) onderhanden nemen, (fig. fam.) de ooren wasschen; -nennen, w. b. onr.: opnoemen. liernie'der. bw.: 1) neer-, naar beneden ; 2) onder, beneden. lier'nötliigen [tl, w. b.: dwingen (dringen) om hier te komen. liero'isch, bv. n.: heldhaftig; Herois'-mus, m. (-): heldenmoed, heldengrootheid. He'rold, m. (-es, -s; mrv. -e): heraut, wapendrager; (fig.) aankondiger, voorbode. lle'roldN, in Sam. I -amt, o.: herautschap, wapendragerschap; -kunst, vr.: heraldiek, wapenkunde; -stab, m.: herautsstaf. lier'orgeln, w. b.: opdreunen op het orgel; w. o. h.: op-orgelen. He'ros, m. (2e nmv. Hero'en; mrv. Hero en); held; (fab.) heros, halfgod. her iplappern, w. b. (-plaudern, w. b.): (fam.) opdreunen, (oolc:) afkakelen, aframmelen, afkletsen. Herr, m. (-n,-en; mrv.-en): heer; mijnheer; (theo.) Heer; (fig.) meester; sie ist - über ihre Leidenschaften: zij is meester over hare driften; sein eigener - sein: zijn eigen meester zijn; der - Doktor; mijnheer de dokter (of kortweg: de dokter); Ihr - Vater: mijnheer uw vader (of kortweg: uw vader); - Schabernack: mijnheer Schabernack; mein -: 1) mijnheer, 2) mijn meester;^ meine Herren: mijne heeren; ein grosser -: een groot heer; den -n spielen (den grossen -n spielen): den heer spelen (den grooten heer spelen); wie der -, so der Knecht: (spr.) zooals de heer is, is de knecht; strenge -en regieren nicht lange: (spr.) strenge heeren regeeren niet lang; I -gott, m. Zie Herrgott: I Zie ook Herren. lier'lrafl'eri, w. b.: oprapen, bijeenrapen; -rauschen, w. o. s.: aan komen ruischen. e druk. 22 |
HERKüCKEN.
HERRCHEN
338
|
Herrchen, o. (-s; mrv. -): heertje; (tam.) heerschap; ein - von gestern: een parvenu, een opkomeling-, een paddenstoel. her'lrechnen, w. b.: oprekenen;-rei-ehen, w. b.: aanreiken, aangeven, overgeven, (de hand:) toesteken; w. o. h.: toereikend zijn; -reise, vr.: 1) reis naar hier, 2) terugreis; -reiten, w. o. onr, s.: aan komen rijden (te paard of op een ezel). Her ren, in Sam. 1 -apfel, m.: zijden hempje (eene appeisoort); -arbeit, vr.; (hist.) heerendienst, korvee; -bank, vr.: bank der heeren, heerenbank; -befehl, o.: bevel van den heer, (fig.) meesterachtig bevel; -birne, vr.: fijne peer; -brett, o.: oplegblad (van fijn meubelhout); -brod, o.: 1) fijn brood, wittebrood. 2) brood der dienstbaarheid (-brod essen: fig. fam.: zijne voeten onder andermans tafel steken); -diener, m.: heerenknecht, (fig.) oogendienaar; -dienst, m.: dienst bij een heer, (hist.) heerendienst, korvee; -essen, o: heeren-eten, fijne kost; -fast-nacht, vr.: Zondag voor de Vasten; -parten, m.: tuin van den heer, (fig.) prachtige tuin; -gebot, o.: Zie -befehl; -ge-falle, vr. mrv.: inkomsten van den landheer; -geheiss, o.: Zie -befehl; -gülte, vr.: aan den landheer op te brengen cijns; -gunst, vr.: landheers-gunst, (fig.) hooge gunst (-gunst besteht nicht: spr,: de gunst der grooten houdt geen stand); -hand, vr.: hand (fig.: macht) van den landheer (-hand geht durch's ganze Land: spr.: de grooten hebben lan^e armen); -haus, o. (-hof, m.:) heerenhuis; -hüter, enz.: Zie Herrnhuter, enz.; -kirsche, vr,: (pik,) kornoelje; -knecht, m.: kruiper, oogendienaar; -korn, o.; aan den landheer op te brengen cijns in koorn; -leben, o.: heerenleven (ein -leben führen: een neerenleven leiden, fam.; leven ;als God in Frankrijk); -los, bv. n.: (personen;) bui-tensdienst, (^vee en goederen:) onbeheerd (-loses Gesindel; leegloopend gespuis); -losigkeit, vr.; 1) (het) buitensdienst zijn, 2) onbeheerde toestand; -pfarre, vr,: predikants- of pastoorsplaats waarover door den landheer beschikt wordt, collatie; -pilz, m.: eetbare paddenstoel; -schenk, in.; tapper, kastelein; -schenke, vr.; tapperij; -schicht, vr.; (mnw.) aan den landheer toebehoorende mijn; -Schneider, in.: heerenkleermaker; -schnepfe, vr.: (vog.) poelsnip; -schwamm, m.: eetbare paddenstoel; -sitz, m.: landheers-woning, (fig.j kasteel; -sonntag, m,: Zondag voor de Vasten; -speise, vr.: Zie -essen; -stand, in.; aanzienlijke stand, (in eene kerk:) gestoelte (bank) van den landheer; -tafel, in.: Zie -tisch; -tag, m.: feestdag; -tisch, m.; heeren-tafel, (fig. fam.) tafeltje welbereid; -vogel, m.: (vog.) meerkol; -wein m.: beste wijn, uitgelezen wijn; -zeche, vr.; Zie -seliicht. Herr'gott, m. (-es): Heer, God; der liebe -: Onze Lieve Heer. Her'rin, vr. (mrv. -nen); meesteres, gebiedster; her'risch, bv. n.: meesterachtig, gebiedend, aanmatigend (sein her-risches quot;Wesen: zijne meesterachtigheid, zijne gebiedende houding, zijn aanmatigende toon). |
Uer'ritt, m.: rit naar hier; (tig.) terug-rit. Herr'lein, o. (-s; mrv. -); heertje, kleine heer; das kleine -; het jonge-heertje. herr'lieh, bv. n.: heerlijk; I -keit, vr.: heerlijkheid, (fig.) pracht, luister, (als titel:) Hoogheid (Ew. -keit; Uwe Hoogheid). Herrn'huter, in. (-s; mrv. -); (kkl.) Hernhutter, Moravische broeder; Herrn'-huterin, vr. (mrv. -nen): Hernhuttersche; -hutisch, bv. n.: Hernhutter-. Herrsch, in Sam. I - begierde, vr.: zucht om te heerschen, heerschzucht; -begierig, bv. n.: begeerig Om te heerschen, heerschzuchtig; -sucht, vr.: heerschzucht; -süchtig, bv. n.: heerschzuchtig; -wuth ftl, vr.; tirannie, dwingelandij; -wütherich [t], in.: tiran, dwingeland. Herr'schaft, vr.: 1) heerschappij, oppermacht, gezag; die höchste -: het hoogste gezag; die - haben (die - führen); heerschappij voeren; unter seine - bringen: onder zijn gezag brengen, aan zijn gezag onderwerpen; 2) (van een land:) vorst, bewindvoerder, (ook;) gouvernement; 3) (van eene heerlijkheid;) Heer, (ook:) Vrouw; die Herrschaften: de Heer en de Vrouw van de plaats; 4) heerlijkheid, heerlijke bezitting, landgoed met heerlijke rechten; 5) heerschap, (een) heer; die junge -: de kinderen van den Heer en de Vrouw der plaats (of; van den Landheer, of: van de Vrouw der plaats)* die i'unge -; (in meer algemeenen zin;) de linderen van mijnheer en mevrouw, de kinderen des huizes; (van dienstboden sprekende:) eine gute - haben; goede meesters nebben; 6) die Herrschaften (mrv.): de heeren en dames, (ook;) de heeren, (en als er niet één mannelijk persoon bij is:) de dames; fremde Herrschaften; vreemde heeren en dames, (ook;) vreemde heeren, (ookO vreemde dames; 7) (theo.) engelenstoet. Zie'unge -; (in meer algemeenen zin;) de linderen van mijnheer en mevrouw, de kinderen des huizes; (van dienstboden sprekende:) eine gute - haben; goede meesters nebben; 6) die Herrschaften (mrv.): de heeren en dames, (ook;) de heeren, (en als er niet één mannelijk persoon bij is:) de dames; fremde Herrschaften; vreemde heeren en dames, (ook;) vreemde heeren, (ookO vreemde dames; 7) (theo.) engelenstoet. Zie Herrsehafts. herr'schaftlich, bv.n.; heerlijkheids-, heerlijk; bw,; als landheer. Herr sehafts, in Sam. I - haus, o.; heerenplaats, woning van den landheer; -name, m.; heerlijkheids-titel, naam die het bezit van macht of gezag aanduidt; -recht, o.: heerlijkheidsrecht, (tig.) recht om heerschappij te voeren; -wappen, o.: geslachtswapen van den landheer. herr'schen, w. o. h.; heerschen; (fig.) regeeren; herr'schend, bv. n.: heer-schend. Herr'seher, m. (-s; mrv. - ); heer-scher, gebieder; (tig.) vorst, monarch, souverein; 1 -binde, vr.; diadeem; -bliek, m.: gebiedende blik, gebiedend oo^r; -familie, vr.: vorstelijke familie, stamhuis, dynastie; -geist, in.; heerschzucht, (fig.) al-beheerschende geest; -gewalt, vr.: oppermacht, heerschappij, (tig.) dwingelandij; -macht, vr.: oppermacht; -miene, vr.: gebiedend uiterlijk; -recht, o.: recht om te heerschen; -sinn, m.: heerschzucht; -stab, m.; schepter; -stuhl, m.; troon; -wort, o.: machtwoord. Herr'scherin, vr. (mrv. -nen); heer-scheres, gebiedster; (tig.) vorstin. her'rüeken, w. b.: dichterbij schuiven of duwen of trekken; w. o. s.: dichterbij |
HERUMGEBEN
HERRUFEX.
339
|
komen ; -rufen, w. b. onr.: roepen, (figr.) ontbieden (-rufen lassen: laten halen, zenden om); -rühren, w. o. h. (met „vonquot;): komen (van), ontstaan (uit), voortspruiten (uit); -sagen, w. b.; opzeggen; -schaffen, w. b.: bezorgen, zorgen dat .... er kome; -schauen, w. o. h.: hier kijken, hierheen kijken; -schenken, w. b.: schenken, geven; -schicken, w. b.: hier zenden, hier'sturen; -schieben, w. b. onr.: hierheen schuiven; -schiessen, w. b. onr.: hierheen schieten, in deze richting schieten, (geld:) schieten, voorschieten, te leen geven; w. o. onr. s.: komen aanschieten, toeschieten, te voorschijn schieten (hergeschossen kommen: komen aanschieten); -schiffen, w. o. s. en w. b.: naar hier varen; -schlagen, w. o. onr. h.: toeslaan, er op slaan; -schleichen, w. o. onr. s. (en: sich -schleichen, w. w. onr.): komen aansluipen; -schleifen, w. b. (-schleppen, w. b.): hierheen sleepen; -schnattern, \v. b.: Zie -plappern; -schreiben, w. b. onr.: naar hier schrijven (sich -schreiben, w, w. onr. met „vonquot;: 1. dagteekeaen van, dateeren van, 2. komen van, ontstaan uit, voortspruiten uit); -schreien, \v. b. onr.: uitbulken, uitbulde-ren; -schwatzen, w. b.: Zie -plappern; -sehen, w. o. onr. s.: hier zien, hierheen zien; -sein, w. o. onr. s.: vandaan gekomen zijn (wo seid Ihr -: waar zijt gij vandaan?, iron.: komt gij dan uit het land der Hot-tentotten?, of: zijt gij dan zulk een vreemdeling in Jeruzalem?; nicht weit -sein: fig.: 1. niet veel te beteekenen hebben, van weinig belang zijn, 2. van geringe afkomst zijn, 3 gemeen zijn, zich slecht gedragen, tam.: niet uitsteken; hin-ter Einem - sein: 1. iemand op zijne hielen zitten, fam.: iem. achter zijne vodden zitten, 2. iem. volgen als zijne schim, zich aan iem. vastklampen; über etwas - sein: fam.: 1. iets bij den kop pakken, iets ter hand nemen, 2. iets najagen, naar iets streven, op iets uit zijn, 3) aan iets bezig zijn, zich met iets bezig houden); -setzen, w. b.: hier neerzetten, hier zetten;-singen, w. b. onr.: opzingen, opdeunen, opdreunen. lier'sUich, bv. n.: 1) Ersiscn, lersch; 2) Oudnoorsch. Iier'isitzen, w. o. onr. h.: hier zitten; -sollen, w. o. onr. h.: hierheen moeten,hier moeten komen; -stammeln, w. b.: uitstamelen, uitstotteren; -stammen, w. o. s.: afstammen, afkomstig zijn,(fig.)afgeleid zijn; -stammung, vr.: afstamming, (fig. )herkomst, oorsprong; sich -stehlen, w. w. onr.: 1) nadersluipen, 2) binnensluipen; -stellbar, bv. n,: 1) doenlijk, ten uitvoer te brengen, tot stand te brengen, te maken, daar te stellen, 2) te herstellen, voor herstel vat-baar; 3) terug te geven; -stellen, w. b.: 1) hier neerzetten, hier zetten, 2) daar-stellen, maken, tot stand brengen, 3) herstellen (wieder -stellen: 1. herstellen, re-pareeren, 2. weder beter maken, weder gezond maken; sich wieder -stellen: herstellen, weder beter worden); -steller, m. (-s; mrv. -): 1) daarsteller, tot stand brenger, 2) hersteller; -stellung, vr.: 1) daar-stelling, tot stand brenging, ten uitvoer brenging, 2) herstelling, reparatie, 3) herstel, genezing (-stellungsmittel, o.: middel tot herstel); -stottern, w. b.: uitstotteren; -strecken, w. b.: 1) uitstrekken, uitsteken. |
2) toesteken, toereiken, aanreiken, 3) (geld:) schieten, voorschieten, verstrekken; -strei-chen, w. b. onr.: (fam.) ruggesmeer geven aan, voor de broek geven;-strich, m.: (van trekvogels:) terugkeer, terugkomst; -stromen, w. o. s : komen aanstroomen; -stürzen, w. o. s. (en: sich -stürzen, w. w.) met „überquot;: neerstorten op, zich werpen op, losstormen op, overvallen, aanvallen, aantasten; -tragen, w. b. onr.: aandragen; -trager, m.: aan-drager, (fig.) overbriever, klikspaan, verklikker; -treiben, w. b. onr.: hierheen drijven of jagen; -treten, w, o. onr. s.: nader treden, voorwaarts treden; -trip-peln, w. o. onr. s.: komen aandrib-belen. hera ber, bw. (*): hierheen, naar hier; (in Sam. ook:) over; I sich -bemühen, w. w.: zich de moeite geven van de overzijde naar hier te komen; -bringen, w. b. onr.: over brengen; -gucken, w. o. h.: hierheen kijken; -kommen, w. o. onr. s.: overkomen; -können, w. o. onr. h.: er over kunnen; -ziehen, w. b. onr.: hierheen trekken, (fig. fam.) bedotten, beetnemen. Ilierum , bw.: er om, in het rond (in Sam. ook kortweg: rond); um die Ecke -: den hoek om, om den hoek; um diese Zeit -: omstreeks dien tijd; um die Stadt -: rondom de stad; in der ganzen Stadt -: de geheele stad rond, de geheele stad door; da -: daar in den omtrek, daar in het rond: irgendwo hier -: ergens hier Ln den omtrek; allenthalben -: overal in het rond; rund - (rings -): rondom; an ver-schiedenen Orten -: op verschillende plaatsen in het rond. Ilierum', in Sam. (*) I sich -balgen, w. w. (en van dieren: sich -beissen, w. w. onr.): plukharen, vechten; -bekommen, w. b. onr.: er om krijgen, (fig.) overhalen, bepraten; -biegen, w. b. onr.: ombuigen (die Worte im Munde -biegen, fig.: de woorden verdraaien); w. o. onr. s.: om .... heen gaan (um eine Ecke -biegen: eenen hoek omslaan), w. w. onr.: sich -biegen: 1) omkeeren, 1) ronddraaien; -betteln, w. o. h.: loopen bedelen; -bringen, w. b. onr.: (fig.) overhalen, bepraten; -drehen, w. b.: 1) er om draaien, er omheen draaien, 2) ronddraaien, in het rond draaien, 3) omkeeren, 4) (fig.) een anderen draai geven aan, (ook:) verdraaien (sich -drehen, w. w. onr.: 1) zich omdraaien, zich omkeeren, 2. ronddraaien, er omheen draaien); -fahren, w. o. onr. s.: 1) rondrijden, 2) rondvaren (mit den Handen -fahren: met de handen om zich heen schermen); -flattern, w. o.s.: rondfladderen; -fragen, w. o. h.: 1) rondvragen (aan allen een voor een), 2) links en rechts vragen aan iedereen; -fuchteln, w. o. h.: links en rechts om zich heen slaan met het plat van de sabel (sich -fuchteln, w. w.: vechten); -führen, w. b.: rondleiden (Einen bei der Nase -führen; fig.: iem. bij den neus leiden, iem. beetnemen); -gaffen, w. o. h.: rondgapen, met open mond rondkijken; -geben, w. b.: rondgeven, ronddeelen; (*) De samenstellingen, die men niet hier aantreft, zijn gemakkelijk te verklaren als men het werkwoord zelf (zonder het bijwoord) naslaat. |
HERUMGEHEN.
340
HERUMZIEHEN.
|
-gehen, w. o. onr. s.: rondgaan, in het rond gaan, (om) .... heen gaan, ronddraaien, (om) .... heen draaien, (fig.) ronddolen, rondwaren, (van geruchten:) in omloop zijn, (van ziekten:) heerschen (Alles dies feht mir im Kopfe dat alles maalt mij oor het hoofd; es geht Alles mit mir im Kreise het is alsof alles met mii ronddraait); sich -hauen, w. w.: om zich heen hakken en houwen; -hetzen, w, b.: rond-jagen, (fig. fam.) van bikboord naar bakboord zenden, (ook:) voor het lapje houden; -holen, w. b.: overhalen, bepraten, (fig. fam.) doorhalen, veteren; -nüpfen, w. o. s.: rondhuppelen; -irren, w. o. s,: ronddolen, omzwerven; -jagen, w. o. s. en w. b.: rondjagen, van den eenen kant naar den anderen jagen.eht mir im Kopfe dat alles maalt mij oor het hoofd; es geht Alles mit mir im Kreise het is alsof alles met mii ronddraait); sich -hauen, w. w.: om zich heen hakken en houwen; -hetzen, w, b.: rond-jagen, (fig. fam.) van bikboord naar bakboord zenden, (ook:) voor het lapje houden; -holen, w. b.: overhalen, bepraten, (fig. fam.) doorhalen, veteren; -nüpfen, w. o. s.: rondhuppelen; -irren, w. o. s,: ronddolen, omzwerven; -jagen, w. o. s. en w. b.: rondjagen, van den eenen kant naar den anderen jagen. Ihernm'ikelireii, w. b.: omkeeren; w. o. s.: weerom keeren, terugkeeren; -kommen, w. o. onr. s.: hier en daar komen (Leute die in der Welt -gekommen sind: menschen die hier en daar geweest zijn in de wereld); -kreuzen, w. o. s.: (zeew.) rondkruisen, heen en weer kruisen; -kriechen, w. o. onr. s.: rondkruipen (in allen Winkeln -kriechen: fam.: in alle hoeken en gaten kruipen); -langen, w. b.: rondreiken, de ronde laten doen, laten rondgaan; w. o. s.: toereikend zijn om de ronde te doen; -laufen, w. o. onr. s.: rondloopen, heen en weer loopen, (fig. fam.) rondslenteren, lanterfanten, straatslijpen (um .. -laufen: om ....heen loopen); -laufer, m.: straatslijper;-lauferin, vr.: (fam.) straatmadelief, (ook:) eene die om gist en kaneelwater loopt;-legen, w. b.: er omheen leggen; -liegen, w. o. onr.: h.: in het rond liggen, er omheen liggen, (fig.) verstrooid liggen, verspreid liggen, (ook:) liggen slingeren; -machen, w. b.: 1) er omheen maken, 2) er omheen doen; -manschen, w. o. h.: (fam.) rondploeteren door dik en dun, (fig.) doordraaien; -neh-men, w. b. onr.: er omheen nemen, (fig.) beetnemen, voor het lapje houden, (ook:) veteren, doorhalen; -patschen, w. o. h.: Zie -mansclieii; -peitschen, w. o. h.:om zich heen slaan; sich -placken (sich -plagen), w. w.: slaven, zwoegen, zich afsloo-ven; -prügeln, w. o. s.: om zich heen slaan; sich -qualen, w. w.: zich zeiven het leven zuur maken, zich zeiven kwellen. Hierniii lreichen, w. o. s. en w. b.: Zie -langen; -reisen, w. o. s.: rondreizen; -reiten, w. o. onr. s.: rondrijden (te paard); -rennen, w. o. onr. s.: heen en weer draven; -rücken, w. o. s. en w. b.: naar een anderen kant trekken; -rühren, w. b.: omroeren; -rütteln. w. b.: 1) omschudden, |
2) heen en weer hossen; -schauen, w. o. h.: rondkijken, om zich heen zien; -schic-ken, w. b.: heen en weer zenden, (fig. fam.) van bikboord naar bakboord zenden; sich -schiesscn, w. w. onr.: er dapper op los schieten; -schiffcn, w, o. s.: rondvaren, heen en weer varen (um .... -schiften: .... omvaren, omzeilen, om .... heen varen): -schlagen, w. b. onr.: 1) er omheen slaan, 2) om zich heen slaan (sich -schlagen, w. w. onr.: vechten, plukharen, bakkeleien); -schleichen, w. o. onr. s. (en: sich -schleichen, w. w. onr.): rondsluipen; -schlendern, w. o. s.: ronaslenteren, lanterfanten, straatslijpen; -schleudern, w.b.: rondslingeren; -schlingeln, w. o. s.: Zie -sclilendern; -schlingen, w. b. onr.: er omheen slingeren, er omheen winden (sich -schlingen, w. w. onr.: zich er omheen slingeren, zich er omheen kronkelen); -schmarotzen, w. o. h.: (fam.) op den klap loopen om een maal eten te vangen; -schwarmen, w. o. s.: rondvliegen, (fig.) rondzwalken, rondzwerven, (ooki) een los leven leiden; -schweifen, w. o. s.: rondzwalken, rondzwerven (mit den Gedanken -schweifen: met zijn^ gedachten ronddolen); -schwenken, w. o. h.: omzwenken (sich -schwenken, w. w.: zich omkeeren, zich omdraaien; sich mit dem Pferde -schwenken: met zijn paard zwenken); -sehen, w. o. onr. h.: rondkijken, om zich heen zien; -sein, w. o. onr. s.: (van tijd:) om zijn, (anders:) er omheen zijn, (ook:) de ronde gedaan hebben (um Einen -sein: om iemand heen zijn); -setzen, w. b.: er omheen zetten; -sitzen, w. o. onr. s.: in het rond zitten; -spazieren, w. o. s.: rondwandelen; -spielen, w. o. h.: de ronde spelen, beurt om beurt spelen; -springen, w. o. onr. s.: rondspringen; -spritzen, w. o. s. en w. b.: in het rond spuiten; -stankern, w. o. h.: rondsnuffelen; -stehen, w. o. onr. h.: in het rond staan, om____heen staan, (fig.) verstrooid (verspreid) staan; -storen, w. o. h.: (fam.) roezemoezen, (fig.) snuffelen (im Feuer -storen: in het vuur poken); -streichen, w. o. onr. s.: 1) rondzwalken, rondzwerven, 2) rondslenteren; -streicher, m.: vagebond, landlooper; -streifen, w. o. s.: Zie -streichen: sich -streiten, w. w. onr.: 1) vechten, 2) ruzie maken, 3) twisten, kibbelen; -streuen, w. b.: rondstrooien; -stricken, w. b.: in de rondte breien; -suchen, w. o. h.: overal zoeken. Iliernni Itanzen, w. o. h.: ronddansen, in het rond dansen, er omheen dansen; -tragen, w. b. onr.: ronddragen; -treiben, w. b. onr.: ronddrijven (sich -treiben, w. w. onr.: rondzwalken): -treten, w. o. onr. s.: in hot rond gaan staan; -trinken, w. o. onr. h.: de ronde drinken; -trödeln, w. o. s.: ronddrentelen, rondslenteren; -tummeln, w. b.: (paarden:) africhten, dresseeren, allerlei bewegingen laten maken, (menschen:) met geen rust laten, kwellen, aanhoudend in het touw houden (sich -tummeln, w. w.: rondscharrelen, druk in de weer zijn; sich mit dem Feinde -tummeln: met den vijand schermutselen); -walzen, w. b.: omwentelen fsich -wiilzen, w. w.: rondwentelen); -wandern, w. o. s.: ronddolen, rondzwalken; -wenden, w. b. onr.: omwenden, omkeeren, omdraaien; -werfen, w. b. onr.: 1) in het rond werpen, 2) om----heen werpen, 3) (rs.) plotseling doen omkeeren (sicn -werfen, w. w. onr.: liggen woelen, anders gaan liggen); -wickeln, w. b.: er omheen wikkelen; -wühlen, w. o. h.: rondwoelen, om zich heen wroeten; sich -zanken, w. w.: twisten, harrewarren, ruzie maken; -zausen, w. b.: rukken en plukken (sich -zausen, w. w : 1. harrewarren, 2. elkander rukken en plukken); -zerren, w. b. en sich -zerren, w. w.: Zie -zausen; -ziehen w. b. onr.: er omheen trekken, (fig. fam.) voor den gek houden, voor het lapje houden, (ook:) op de lange baan schuiven; w. o. onr. s.: rondtrekken, rondzwerven rondzwalken. |
HERUMZ1EHEND.
H RR VORT H UX.
341
|
rondslenteren, lanterfanten fsich uui -Ziehen, w. w. onr.: om .... heen loopen, rondom .... loopen); -ziehend, bv. n.: rondtrekkend, rondreizend, rondzwalkend. Ihemn'ter, bw.: naar beneden, naar omlaag- (in Sam. ook: neer); von oben van boven neer; gerade recht naar beneden. I -, tsw.: neer, af, weg; - vom Pferde: kom van het paard af!; den Hut - (mit dem Huie -): hoed af!: - mit dem Schwatzer: weg- met den praatsmaker! I heruit'ter, in Sam. (1) i sich -be-mühen, w. w.: zich de moeite geven naar beneden te komen; -bringen, w. b. onr.: naar beneden brengen, (fig.) ten onder brengen, aan lagerwal brengen, in het achterspit brengen, (door ziekte:) verzwakken, verminderen, (fam.) aftakelen, (fig. ook:) in miskrediet brengen; -drücken, w. b.: neerdrukken; -fiihren, w. b.: naar beneden brengen; -hauen, w. b.: omhakken, (fig.) neer-houwen, neersabelen; -heben, w. b.: naar beneden tillen; -helfen |3], w. b. onr.: naar beneden helpen; -kollern, w. o. s. en w. b.: naar beneden rollen; «kommen, w, onr. s.: (naar) beneden komen, (Hg.) aan lager wal geraken, in het achter-spit komen, (ook:) in miskrediet komen, (van zieken:) doodzwak zijn; -lassen, w. b. onr.: neerlaten (-lassen am Preise: in prijs verminderen, afslaan in prijs, van den prijs laten vallen); -machen, w. b.: wegnemen, verwijderen, (fig.) doorhalen, kapittelen, veteren, (ook:) door liet slijk halen, over den hekel halen; -nehmen, w. b. onr.: wegnemen, afnemen; -reichen, w. b.: aanreiken naar omlaag, (fig.) beneden brengen; -reissen, w. b. onr.: naar beneden rukken, neertrekken, (fig.) door het slijk sleuren, over den hekel halen; -rücken, w. b.: naar beneden rukken; w. o. s.: naar beneden trekken, naar beneden komen; -schieben, w. b. onr.: neerschuiven; -schies-sen, w. b. onr.: 1) neerschieten, overhoop schieten, 2) van boven naar beneden schieten: w. o. onr. s.: neerschieten; -schlagen, w. b. onr.: neerslaan, (het hoofd:) afslaan, afhouwen, voor de voeten leggen; w. o. onr. s.: neerslaan, neersmakken; neervallen; -schmeissen, w. b. onr.: neersmijten; -schneiden, w. b. onr.: afsnijden, wegsnijden; -sehen, w. o. onr. h.: neerzien; -set-zen, w. b.: lager zetten,(van) ,.. .afzetten, (fig.) verlagen (in rang, aanzien, waarde, goeden naam, enz.), lager stellen, .lager schatten (sich -setzen, w. w.r zich verlagen) ; -setzung, vr.: verlaging, (fig.) waardevermindering; -warts, bw.: benedenwaarts, nederwaarts, naar beneden; -werfen, w. b. onr.: neerwerpen; -ziehen, w. o. onr. s. en w. b. onr.: naar beneden trekken, (fig.) naar beneden (naar eene lagere verdieping) verhuizen. lliervor', bw.: te voorschijn, voor den dag, voorwaarts, vooruit, naar voren. |
lliervor', in Sam. (2) 1 -blieken, w. o.: zich vertoonen (-blieken aus: te voorschijn komen uit): -brechen, w. o. onr. s.: te voorschijn komen, voor den dag komen, zich vertoonen, (van de zon:) doorbreken, (fig.) losbreken, losbarsten; -bringen, w. b. onr.: voor den dag brengen, (woorden:) uiten, (fig.) voortbrengen, (ook:) teweegbrengen ; -bringer, m.: voortbrenger; -bringung, vr.: voor den dag brenging, (van woorden:) uiting, (fig.) voortbrenging, (ook:) teweegbrenging, (ook:) voortbrengsel (-bringungskraft, vr.: voortbrengend vermogen); -drangen, w. b.: naar voren dringen (sich -drangen, w. w.: vooruit dringen, voorwaarts dringen, fig.: zich op den voorgrond dringen); -dringen, w. o. onr. s.: voor den dag komen, te voorschijn komen; -fahren, w. o. onr. s.: voor komen (met het rijtuig voor de deur komen), tot voor de deur rijden, (fig.) zich in rijtuig vertoonen; -fallen, w. o. onr. s.: naar voren vallen; -fiiessen, w. o. onr. s.: er uit loopen, er uit lekken, er uit stroomen; -füh-ren, w. b.: voorbrengen, (fig.) voor den dag brengen, te voorschijn brengen. Ihervor'lgehen, w. o. onr. s.: tevoorschijn komen (-genen aus: fig.: voortvloeien uit, volgen uit, voortspruiten uit, ontstaan uit: ook: blijken uit); -glanzen, w. o. h.: schitteren, (fig.) uitblinken; -heben, w. b. onr.: wel doen uitkomen (sich -heben, w. w. onr.: goed uitkomen, in het oog spingen); -keimen, w. o. s.: ontkiemen; -kommen, w. o. onr. s.: te voorschijn komen, zich vertoonen; -können, w, o. onr. h.: te voorschijn kunnen komen; -krie-chen, w. o. onr. s.: te voorschijn komen kruipen; -langen, w. b.: te voorschijn brengen, te voorschijn halen; -lassen, w. b. onr.: te voorschijn laten komen; -laufen, w. o. onr. s.: aan komen loopen ; -leuchten, w. o. h.: schitteren, licht van zich geven, (fig.) blijken, in het oog springen; sich -machen, w. w.: te voorschijn komen; -mogen, w, o. onr. h.: gaarne voor den dag komen; -mussen, w. o, onr. h.: voor den dag moeten komen; -nehmen, w. b. onr.: voor den dag halen; -quellen, w. o. onr. s.: omhoog wellen, omhoog borrelen, ontspringen, (fig.) opwellen; -ragen, w. o, h.: (noog) uitsteken, vooruitspringen, (fig.) uitblinken; -ragend, bv.n.: boven anderen uitblinkend, van den eersten rang, voornaam, uitstekend; -ragung, vr.: uitstek, uitsprong, uithoek, (ook:) uitwas, bubbel, knobbel, bult, (fig.) uitstekendheid, voortreffelijkheid, meerderheid; -rufen, w. b. onr.: te voorschijn roepen, in het aanzijn roepen; -schiessen, w. onr. s.: te voorschijn komen schieten, komen uitschieten; -springen, w. o. onr. s.: voorwaarts springen, komen uitspringen, (fig.) vooruit springen, een uitsprong vormen, (ook:) in het oog springen; -spritzen, w. o. s.: te voorschijn komen spuiten; -sprossen, w. o. s.: uitloopen, uitbotten, uitspruiten; -sprudeln, w. o. s.: te voorschijn komen borrelen; -stechen, \v. o. onr. h.: (hoog) uitsteken, vooruit steken, (fig.) in het oog springen, (van eene kleur:) opzichtig zijn, (ook:) afsteken, een contrast vormen; -stellen, w. o. onr. h.: vooruit staan, vooruit springen; -suchen, w. b.: opzoeken, voor den dag halen, (fig. fam.) oprakelen; -thun, w. b. onr.: voor den dag brengen, vertoonen (sich -thun, w. w. onr. |
De samenstellingen, die men niet hier aantreft, zijn gemakkelijk te verklaren door de beteekenis, die het werkwoord zonder het bijwoord heeft.
Zie de noot onder hernnter.
HERV0RTRE1BEN.
HERZLaPPCHEK
342
|
zich voordoen, zich vertoonen, fig1.: zich op den voorgrond plaatsen, ook: zich onderscheiden); -treiben, w. b. onr.: 1) vooruit drijven, vooruit duwen, 2) er uit drijven, er u i t jagen; -treten, vr. o. onr. s.; te voorschijn treden; -wachsen, w. o. onr. s.: 1) opgroeien, uit den grond komen, 2) uitspruiten, jitloopen; -wollen, w. o. onr. h.: voor den dag willen komen, (fig.) vooruit willen; -ziehen, w. b. onr.: naar buiten trekken, voor den dag doen komen, (fig.)vooruit trekken, voorttrekken, (ook:) opbeuren, (aan ellende, enz.) onttrekken. Iiep'lwackeln, w. o. s.: komen aanwaggelen; sich -wagen, w. w.: zich hierheen wagen, hier durven komen; -warts, bw.; herwaarts, hierheen, naar hier; -weg, m.: terugweg, terugtocht, terugreis; -wei-sen, w. b. onr.: hierheen wijzen; -werfen, w. b. onr.: hierheen werpen; -wieder,bw.: terug, weer terug; -winken, w. o. h. 13] en w. b. |41: tot zich wenken, wenken om hier te komen;-wollen, w. o. onr. h.: naar hier willen: -wünschen, w. b.: wenschen.... hier te hebben (sich -wünschen, w. w.: wenschen hier te zijn); -wurf, m,: worp (gooi) naar hier. IHerz, o. ( ens; mrv. -en): hart (ook figv en tech.); (str.) kern; (spl.) harten; (fig.) kern, pit, (het) binnenste, wat er binnenin zit; (wpk.) middelvak; (van eene gesp:) beugel; (van een schip:) middel-spant; (als sieraad van goud, enz.:) hartje; mein -: (woord van liefkoozing:) mijn hart!, mijn hartje!; es übers - bringen können: het van zijn hart kunnen verkrijgen; sein - auf der Zunge habcn: (fig.) zijn hart op zijne tong1 hebben liggen; sprechen wie es uns ums - ist: ons hart recht uitspreken, van ons hart geen moordkuil maken; wess das - voll ist, dess geht der Mund über; (spr.) waar het hart vol van is^ loopt de mond van over; Einem ein Stich ins - sein: (spr.) een doodsteek voor iemand zijn, een angel zijn die aan iemands hart knaagt; Einem einen Stich ins - geben: (spr.) iemand diep grieven ; Einem - geben (Einem - machen): (spr,) iemand een riem onder het hart steken, iemand moed geven; ein - fassen: moed vatten; ein - fassen zu: moed vatten om te; kein - haben: (fig.) geen hart hebben, d. i. geen menschelijk gevoel hebben,ook: geen moed hebben; kein - haben zu: den moed niet hebben om te, niet durven; Einem das - schwer machen: iemand diep bedroeven, iemand met droefheid of bezorgdheid vervullen ; sein - hangen an : zijn hart hangen aan? zeer gehecht zijn aan, zeer gesteld zijn op; Einem ans - gewachsen zijn: iemand zeer dierbaar zijn ; krank am -en sein: hartzeer hebben, verdriet hebben, (ook:) smoorlijk verliefd zijn; Einem am -en liegen: iemand ter harte gaan; Einem auf dem -en liegen: iemand aan het hart gaan; etwas auf dem -en haben: iets op zijn hart hebben; aus dem -en zu Gott beten: God vurig bidden; im -en meines -ens ( in meines -ens Grund, im Innersten meines -t-ns): in den grond van mijn hart; es that ihr im -en weh: het doed haar leed (het smartte haar) in hare ziel; ein Kind unter dem -en tragen: een kind onder het hart dragen; von -en gem (yon -ens |
Grund, von ganzem -en): uit 's harten grond, van ganscher harte; etwas zu -en nehmen: iets ter harte nemen; zu -en ge-hen: aan het hart gaan. IHerz', in Sam. I -ader, vr.: hart-ader; -allerli-ebst, bv. n.: 1) innig geliefd, 2) allerliefst; -arzenei, vr.: hartsterkend middel ; -balken, m.: (ontl.) hartspier; -balsam, ra.: balsera voor het hart: -bandel, ra.: (ontl.) hartzak; -baura, m.: (pik.) wortelboom waarvan de vrucht vergiftig is; -beben, o.: trilling van het hart; -beklera-raung, vr.: beklemdheid van het hart, benauwdheid; -beschwerung, vr.: (gnk.) benauwdheid, (fig.) bezwaring van het hart. gemoedsbezwaar; -besiegend, bv. n.: (fig.) het hart doodend, het hart bedwingend: -betrübt, bv. n.: diep bedroefd; -beutel, ra.: (ontl.quot;) hartzak; -bewegend, bv. n.: treffend, roerend, in de ziel grijpend; -blatt, o.: (pik.) zaadlobbe, (ontl.) borstbeen, (spl.) nartenkaart, harten, (fig. fara.) hartlap, lieveling; -blume, vr.: (pik.) bor-ragie; -blut, o.: 's harten, bloed;-brand, ra,: kanker in het hart, (fig.) knagend leedr verterende smart; -braune, vr.: (gnk.) rotkoorts; -brechend, bv. n.: hartbrekend; -bube, m.: (spl.) hartenboer; -bündel, ra.: (ontl.) hartzak. IHerz Idanie. vr.: (spl.) hartenvrouw; -daus, o.: (spl.) harten-aas; -drücken, o.: benauwdheid; -drüse, vr.: hartklier; -durchbohrend, bv.n.: het hart doorborend; -durchschneidend, bv. n.: door ^het hart snijdend; -entzündung, vr.: Iiart-ontste-king; -erbse, vr.: wondererwt; -erfreuend, bv. n.: hartverheugend; -ergreifend, bv.n.: hartroerend; -erhebend, bv. n.: hartverheffend; -erquickend, bv. n.: hartverkwikkend: -erschütternd, bv. n.: hartroerend, zielscnokkend; -erwarraend, bv. n.: het hart verwarmend, het hart goeddoende: -erweichung, vr.: verteedering van het hart, (gnk.) hart-aandoening; -feil, o.: (ontl.) hartzakj -fieber, o.: hartkoorts; -finger, ra.: ringvinger; -förraig, bv. n.: hartvormig; -fressend. bv. n.: aan het hart knagend; -freund, m.: boezemvriend. IHerz'lgreMüt, o.: 's harten bloed; -geschwulst, vr.: hartgezwel; -gespann, o. (-gesperr, o.): 1) spanning op het hart. hartpijn, 2) maagpijn, maagzuur, 3) (pik.) hartkruid, moederkruid; -ge-wachs, o.: poliep (uitwas) aan het hart; -gewinnend, bv. n.: innemend; -gras, o.: (pik.) weegbree; -grube, vr. (-grüb-chen, o.): (ontl.) hartkuil; -gut, bv.n.: doodgoed, overgoed; -güte, vr.: goedhartigheid, (het) goede hart; -haft, bv. n.: kloekmoedig; -haftigkeit, vr.: kloekmoedigheid; -haut, vr.: (-hautchen, o.): (ontl.) hartvlies, hartzak; -höhle, vr.: (ontl.) hartkamer; -innig (-inniglich)r bv. n.: hartelijk, allerhartelijkst; -kam-raer, vr.: (ontl.) hartkamer; -kirsche, vr.: (bonte) Spaansche kers (-kirschen-baura, ra.: Spaansche kerseboora); -klappe, vr.: (ontl.) klapvlies van het hart; -klee, m.: (pik.) koekoeksbrood; -klopfen, o.: hartklopping; -knorpel, m.: (ontl.) borstbeen; -kolil, ra.: kropkool, kabuiskool; -könig, ra.: (spl.) hartenheer; -krankung, vr.: bittere grief; -krank-heit, vr.: hartziekte; -kraut, o.: (pik.) hartkruid; -lappchen, o. mrv.: (ontl.) oor- |
HETERODOX.
HEEZLAÜB.
343
|
lappen aan het hart; -laub, o.: (bwk.) hartvormig lofwerk; -lehre, vr.: leer van het hart; -leid, o : harteleen; -lieb, bv. n.: inni^ geliefd; -liebchen, o.: (fam.) lieve hartje, lieve schat je; -los, bv. n.: zonder hart, (fig.) ongevoelig, onverschillig,(ook:) bedeesd, bang; -losigkeit, vr.: (fig.) ongevoeligheid, onverschilligheid, (ook:) bedeesdheid, bangheid. IHerz'imuscliel, vr.: schelp met hartvormige vlekken; -muskel, vr.: (ontl.» hart-spier; -nagend, bv. n.: aan het hart knagend; -nerven, m. mrv. van „^ervquot; en vr. mrv. van „Iservequot;: (ontl.) hart-zenuwen; -ohr, o. (-öhrehen, o.): (ontl.) oorlap van het hart; -pfirsicn (-pfirsche). vr.: (tnb.) hartperzik; -pochen, o.;(het) kloppen van het hart, (fig.) hartklopping; -polyp, m.: poliep (uitwas) aan het hart; -pulver, o.: (pha.) poeder voor ongesteldheid van het hart, hartsterkend poeder; -rad, o.: (in horloges:) middelste rad; -röhre, vr.: (ontl.) hart-ader; -rührend, bv. n.: hartroerend; -sack, m.: (ontl,) hartzak; -same, vr.: wondererwt ; -sehlachtig, bv. n.: (vea.) kort-ademig, dempig; -schlachtigkeit, vr.: (vea.) kort-ademigheid, dompigheid; -schlag, m.: (klopping) van het nart, (vea.) kort-ademigheid, dempig-heid ; -spann, ra.: Zie -gespann; -sprosse, vr.: (pik.) hoofdstengel; -starkend, bv. n.; hartsterkend; -starkun^, vr.: hartsterking; -stelle, vr.: (wpk.) middelvak; -stengel, m.: (pik.) hoofdstengel; -stoss, m.: stoot in het ihart, (fig.) genadestoot, genadeslag; -tute, vr.: schelp met hartvormige vlekken. IHerz'lverein, m.: innige vereeniging; -voll, bv. n.: hartelijk, innig; -wasser, o.: hartwater; -weh, o.: hartpijn, (fig.) zwaar verdriet; -wunde, vr.: hartewond, (fig.) diepe smart, zwaar verdriet; -wurm, ra.: (hik.) uitwas (poliep) aan het hart, (fig.) worm die aan liet hart knaagt; -wurz, vr.: hartwortel; -zergliederung, vr.: ontleding van het hart; -zerreissend, bv. n.: hartverscheurend; -zerschneidend, bv. n.: hartverscheurend. Herz'chen, o. (-s; mrv. -): hartje. Her'ze, in Sam. I -leid, o.: harteleed. her'zeiclmeii, w. b.: 1) voorteekenen, 2) uitteekenen. Iher'zen, w. b.: aan het hart drukken ; (fig.) liefkoozen. I Her'zen, in Sam. I -ass, o.: (spl.) harten-aas; -handiger, m.: veroveraar van (inz. vrouwen-)harten; -bube, m.: (spl.) hartenboer; -dame, vr.: (spl.) hartenvrouw; -könig. m.: (spl.) hartenheer; -zahmer, m.: Zie -bSncli^er. |
Her 'zens, in Sam. I -andacht, vr.: hartverheffing, vrome overpeinzing; -angst, m.: ziels-angst, groote benauwdheid ; -bruder, m.: beminde broeder, (fig.) boezemvriend; -ergiessung, vr': lucht-geving aan het hart, ontboezeming; -er-weiterung, vr.: (gnk.) uitzetting van het hart; -frau, vr.: dierbeminde vrouw; -freude, vr.: innige blijdschap, (pik.) borragie, (ook:) boschlelie; -freund, m.: boezemvriend; -froh, bv. n.: zeer blijde, zeer verheugd; -gedanke, ra.: zielsgedachte; -glaube, m.: innerlijk geloof, vaste overtuiging, (theo.) waarachtig geloof; (von, aus) -grund, m.: (uit) 's harten grond, (uit) grond van (mijn. uw, zijn, haar, hun, ons) hart; -gut, bv. n.: goedhartig, door en door goed, dood-goed; -güte, vr.: goedhartigheid ; -junge, m.: (fam.) beste jongen, goede jongen; -kenntniss [nis], vr.: kennis van het hart; -kind, o.: lieveling ; (seine)-königin, vr.: de meesteres van (zijn) hart; -kummer, m.: heimeliik verdriet, zielsverdriet;-kun-diger, m.: hartenkenner: -lust, vr.: hartelust (nach -lust: naar hartelust); -mad-chen, o.: engelachtig meisje; -mann, m.: beste man; -meinung, vr.: ware gedachte (seine -meinung sagen; juist zeggen wat men denkt); -mutter, vr.: lieve moeder; -noth [tl, vr.; groote nood; -qual, vr.: bitter lijden; -reue, vr.; diep berouw, innig berouw; -ruhe, vr.: gemoedsrust, (gnk.) pauze tusschen twee polsslagen; -sprache, vr.; taal van het hart, hartetaal; -trost, ra.: troost voor het hart; -wonne, vr.: zielsgenot; -wunsch, ra.: hartewensch (nach -wunsch: naar wensch). her'izielien. w. b. onr.: hierheen trekken, (fig.) aantrekken; w. o. onr. s.: hierheen trekken, (fig.) hier komen wonen (sich -Ziehen, w. w, onr.; zich uitstrekken); -zielen, w. o. s.: hierheen mikken, (fig.) doelen. lier'zig, bv. n.: lief; I -keit, vr.: liefheid. lier'zisclieln, w. o. s. en w. b.: fluisteren, feziken. herz'lieli, bv. n.: hartelijk; - gern: zeer gaarne; er hatte es - satt: hij was er over-verzadigd van: I -keit, vr.; hartelijkheid. Her zog, m. (-es, -s; mrv. Her'zöge): hertog; Her'zogenbusch, o. (-es); (adk.) 's-Hertogenbosch, den Bosch*, Her'zogin vr. (mrv. -nen); hertogin ; her'zoglich. bv. n.; hertogelijk; Her'zogs, in Sara. (-hut, m.; hertogshoed; -krone, vr.: hertogskroon, hertogelijke kroon; -mantel, m.: hertogsmantel; -titel, m.; hertogs-titel; -würde. vr.; hertogelijke waardigheid); Her'zog-thum [tl, o. (-s; mrv. -timmer [t]): hertogdom. lierzn', bw. (in Sara.); 1) er bij, 2) toe-, aan-, nader- (*); 1 -eilen, w. o. s.; toesnellen, aansnellen; -nahen, w. o. s.: naderbij komen, naderkomen; -thun. w. b. onr.: er bijdoen, er aan toevoegen; -treten, w. o. onr. s,: nader-treden. Hesperi'den, vr. mrv.: (fab.) Hespe-rieden; Hespe'rien, o. (-s): Hesperië, westersch land (inz. Italië en Spanje); Hespe'rier, ra. (-s; mrv. -): Hesperiër, westerling* hespe'risch, bv. n : Hesperisch, westersch;' Hesperus, m. (-); Hesperus, (fig.) avondster. Hesse, in. (-n; mrv. -n): Hes; Hes sen, o. (-s): (adk.) Hessen; Hessin, vr. (mrv. -nen); Hessin; hes'sisch, bv. n.; Hessisch. HetJi're, vr.; (Grieksche) lichtekooi. Iieterodox', bv, n.: heterodox, onrechtzinnig; Hererodoxie', vr.; onrechtzinnigheid. (*) Van de hier niet vermelde samenstellingen is de beteekenis gemakkelijk op te maken uit de beteekenissen van „herzuquot;. |
HETEROGEN.
344
HEÜTIG.
|
hetero^en'. by. n.: heterogreen, ongelijksoortig:; Heterogrenitat', vr.: onge-lijksoortigrheid. lieterokli'tisch, bv. n.: (tik.) onregelmatig:. Hefmann, m. (-es. -s; mrv. Het-manner): hetman (der Kozakken). Hetrn'rien, o. (-s): (adk.) Etrurië, Toskane; Hetru'rier (-s; mrv. -): Etru-riër, Toskaner; Hetru'rierin, vr. (mrv. -nen): Etrurische, Toskaansche; hetru'-risch, bv. n.: Etrurisch, Toskaansch. Hetz, in Sam. I -balm, vr. (-garten, m.): perk (schouwplaats) voor dierengevechten of om op wilde dieren jacht te maken); -hans, o : gebouw waar men de wilde dieren vasthoudt, die bestemd zijn voor de dierengevechten of om er jacht op te maken); -hund, m.: ^jachthond, 2} bulhond; -jagd, vr,: drijfjacht, lange jacht; -los, bv. n,: ontkoppeld, losgelaten (-los machen: ontkoppelen, loslaten); -peitsche, vr.: jachtzweep; -riemen, m.: koppelriem; -schirm, m.: beschutte plaats voor de jachthonden; -strick, m.: koppelriem; -zeit, vr.: jachtseizoen, jachttijd. Het ze, vr.: 1) lange jacht, drijtjacht; 2) Zie Hetzbahn; 3) verlegenheid,nood, (tam.) verknijping (in der - sein: in de verknijping zitten); 4) troep, koppel; 5) (vog.) ekster. het'zen, w. b.: 1) jagen, jacht maken op, 2) ophitsen, aanhitsen; er ist mit allen Hunden gehetzt: (spr.) hij is voor één gat niet te vangen; an ein-ander -: tegen elkander ophitsen of aanhitsen. Het'zei*, m. (-s; mrv. -): 1) jacht-knecht; 2) aanhitser; 3) opruier. Heu, o. (-es): hooi; - machen: hooien, den hooibouw binnenhalen; griechi-scnes -: (pik.) fenegriek; I -iirnte, vr.: hooibouw; -barn, m.: plaats voor het hooi; -baum, m.: boom boven op den hooiwagen; -binder, m.: bosser (opbosser) van hooi: -boden, m. (-bühne, vr.): hooizolder; -bund, o. (-bündel, o.): 1) bos hooi, 2) dot hooi;-ernte, vr.: hooibouw ;-fehm (-feimen), m.: hooimijt, hooi-opper;-futter, o.: hooivoeder, stalvoeder; -gabel, vr.: hooivork; -gewinn, m.: hooi-oogst;-haufe, m. (-kuppe, vr.): (een) hoop hooi, (een) stapel hooi, (akk.) hooimijt, hooi-opper; -land, o.: hooiland ; -leine, vr.: touw om een voer hooi vast te sjorren; -machen, o.: hooien; -macher, m.: hooier, (vog.) bijëneter; -macherin, vr.: hooister ;-ma-gazin, hooimagazijn, hooipakhuis ; -raahd, vr.: (het) grasniaaien, (fig,) land dat gemaaid moet worden; -maher, m.: grasmaaier, (vog.) bijën-eter; -markt, m.: hooimarkt; -monat (-mond), m.: hooimaand (Juli); -motte, vr.: (ins.) vlinder die op den elzeboom leeft; -ochs, m.: lompe vlegel, ezelskop; -pferd, o. (-pferdchen, o.): (ins.) sprinkhaan, (ook:) juffertje; -raute. vr.: ruif, hooi-ruif; -rechen, m.: hoóirijf; -recht, o.: recht om te hooien; -same, m.: hooi-zaad; -scheibe, vr.: Zie -liaufen, -scheuer, vr. (-scheune, vr.): hooischuur; -schlag, m.: verboden weiland (d. i. waar geen gras gesneden mag worden); -schober, m.: Zie -liaufeu; -schoppen. |
m.: hooischuur; -schrecke, vr.: sprinkhaan (-schreckenbaum, m.: locusboom; -schreckengrille, vr,: boomkrekeltje); -seil, o.: Zie -leine; -sense, vr.:zei8; -sichel, vr.: sikkel om gras te snijden ; -speicher, m.: hooizolder; -stengel, m.: hooi-stengel, tot hooi gedroogde grashalm; -stock, m.: Zie -haufen; -vogel, m.: bijën-eter, bijënwolf; -wage, vr.: schaal om hooi te wegen; -wagen, m.hooiwagen; -wiese, vr.: hooiland; -zehent (-zehnte), m.: hooitiend; -zeit, vr.: tijd van den hooibouw. Heu'ehel, in Sam. I -bube, m.: huichelaar; -busse, vr.: gehuicheld berouw; -Christ, m.: christen in schijn, christen voor de. leus; -freund, m.: schijnvriend, vriend in schijn; -glaube, m.: huichel-geloof; -haft, bv. n.: huichelachtig; -rede, vr.: huicheltaal; -schein, m.: bedrieglijke schijn, (fig,) geveinsdheid; -thrane, vr.: geveinsde traan; -wort, o.*: huichelachtig woord. Heuclielei', vr.: 1) huichelarij, 2) ge-huichel; heuch'eln, w. o. h. en w. b.: huichelen; Heuch ler, m. (-s; mrv. -): huichelaar; Heuch'lerin, m. (mrv. -nen): huichelaarster; heuchlerisch, bv. n.: huichelachtig. heu'en. w. o. h. hooien. IHeu'er, m.: hooier. I -, vr.: huur. i -, bv. n. (in Sam.): huur-, gehuurd; -acker, m.: huurland, gehuurd land. Iheu'er, tb^v.: dit jaar (heu'erig, bv. n.: fam.: van dit jaar). Heuerling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) een van dit jaar (d. i. een in dit jaar geboren dier, eene in dit jaar gegroeide Slant of geteelde vrucht, enz.): 2) huur-er, pachter: 3) huurling.lant of geteelde vrucht, enz.): 2) huur-er, pachter: 3) huurling. heu'ern, w. b.: huren. Hen'et. vr.: hooitijd, hooibouw. Heul, in Sam. I -bruder (-raichel), ra.: iemand, die huilen kan wanneer hij wil; -kreisel, m.: bromtol. heulen, w. o. h.: huilen; mit den Wolfen muss man -: (spr.) men moet huilen met de wolven waarmee men in het bosch is; 1 Heu'ler, m. (-s; mrv. -): huiler, (stk.) reactionair, tegenhouder van vooruitgang, (drk.) brul-aap; Heu'lerin, vr.: huflster. Heu ratli. vr,: Zie Heirath. heut'e (of verkort: lieut), bw.: heden, vandaag; - Morgen: heden morgen, van morgen; - Abend: heden avond; - zu Tage: heden ten dage, tegenwoordig; von - an gerechnet: van vandaag af; - über acht Tage: heden over acht dagen; acht Tage nach -: (kph.) acht dagen na dato; - vor acht Tagen: vandaag acht dagen geleden; - mir, morgen dir:(spr.)vandaag is het mijne beurt, morgen de uwe (heden mijn, morgen dijn); -rotli [t], morgen todt rtotl: (spr.) heden rijk, morgen een lijk (heden rood, morgen dood); - Blumen, morgen Heu (- im Putz, morgen im Schmutz): (spr.) heden verblijden, morgen lijden (heden geëerd, morgen ver-neerd). lieu'tig, bv. n.: huidig, van heden, van vandaag; (fig.) tegenwoordig, heden-daagsch; der -e Tag: de huidige dag, de dag van heden; -es Tages:heden ten dage, tegenwoordig. |
HEXAMETER.
HIEROB.
345
|
Hexameter, m. (-s; mrv. -): (dk.) hexameter; hexa'metrisch, bv. n.: hexa-metrisch, zesvoetig1. Hex'e. vr.: heks (ook fig.); (vogr.) nachtzwaluw, geitenmelker. I Hex en. in Sam. I -bann, m.: betoo-vering, beheksing; -baum, m.: (plk.) kriekeboom; -berg, m.: heksenberg; -ouch, o.: tooverboek;-butter, vr.: slappe boter, niet stevig genoeg geknede boter; -fahrt, vr.: heksentocht; -fest, heksenfeest; -tbr-mel, vr.: tooverformulier; -gelag, o.: heksenfeest; -geschichte, vr.: tooversprookje, toovergreschidenis, tooververtelling; -karte, vr.: tooverkaart; -kraut, o.: tooverkruid; -kreis, m.: toovercirkel, tooverkring; -kunst, tooverkunst, hekserij; -mannchen, o.: (pik.) alruin; -mehl, o.: poeder van wolfsklauw, heksenmeel; -meister, m.: heksenmeester; -probe, vr.: gods-oordeel lt;de vuurproef of de waterproef) voor de van tooverij beschuldigden; -prozess, m.: heksen-proces; -ritt, m.: heksentocht; -sabbath, m.; heksensabbat; heksenfeest; -segen, m.: betoovering, beheksing;-spiel, o.: tooverspeï, tooverij; -spruch, m.: too-verspreuk, toover-formulier; -tanz, m.: heksendans; -werk, o.: heksenwerk, hekserij; -wesen. o.: heksendom. Ihex'en, w. o. h.: heksen, tooveren;das Ding geht wie gehext: (fam.) het gaat uitmuntend. Hex'er, m. (-s; mrv. -): toovenaar, heksenmeester; Hexerei', vr.: tooverij, tooverwerk, heksenwerk (- treiben: too-verkunsten aanwenden, tooveren, heksen ; Geschwindigkeit ist keine gauwigheid is geen heksenwerk). Hiane. vr.: Zie Hyiine. Hiatus. m. (-; mrv. Hiaten): hiatus. Hiber'iiien, o. (-s): Uibernië (d. i. Ierland): Hiber'nier, ui. (-s; mrv. -): Hiberniër, Ier; hiber'nisch, bv. n.: Hiber-nisch, lersch. liibri diseli. bv. n.: basterd-. Hick. m. (gnk.) hik; hick'en, w. o. h,: den hik hebben. life, bw.: Zie hier. (1) IHieb, m. (-es, -s; mrv. -e): (met sabel:) houw; (met degen, dolk, mes, enz.:) stoot; (met bijl, stok, zweep, enz.:) slag; lt;fig. fam.) smeer uit de pan. veeg uit de pan ; (litteeken van houw of slag:) schram, jaap, naad; (in vijlen, enz.:) keep, inkeping, groef; (van vogels:) pik met den bek; (van wilde varkens, enz., met de slagtanden :) knauw; (in een bosch:) plaats waar boomen geveld zjjn of zullen worden; freien - haben: vrijelijk hout mogen hakken; der Baum fallt nicht auf einen -: (spr.) een boom valt niet op den eersten slag; auf einen - (mit einem -): met één slag, (fig.) eensklaps; einen - haben: (fig. fam.) 1. een slag van den molen beethebben, van Lotje getikt zijn, 2. een snipper aanhebben, een stuk in zijn kraag hebben; -e bekommen: slaag krijgen, klappen krijgen; Einem -e geben: iemand klappen geven, iem. afrossen, (fig.) iem. de ooren wasschen, iem. over den hekel halen; |
Einem einen - geben; iem. een knauw geven; auf - und Stich gehen (auf - und Stichfechten): steken en houwen; I -wunde, wond van een (8abel-)houw. Hie'ber, m. (-s; mrv. -): slagzwaard, houwdegen, sabel. liie'big, bv. n.: (m het boschwezen:) hakbaar, geschikt ot bestemd om gehakt of geveld te worden. liie'durcli, bw.: Zie hierdurch. . Hief, m, (-es, -s; mrv. -e): (jag.) hoorngeschal, jachtsein; I -horn, o.: jachthoorn; -riemen, m.: riem waaraan de jachthoorn hangt; -stoss, m.: hoorngreschal, jachtsein. Hiefe, vr.: (pik.) hagedoorn. Hie'ke, vr.: (min.) vuursteen. Hiel, m. (-es, -s): (zeew.) hieling. liie'landiseli, bv. n.: inlandsch, iu-heemsch, uit dit land. hielen, w. o. h.: (zeew.) hielen. hienie'den, bw.: hierbeneden. hier, bw,: (van plaats0 hier; (van tijd:) nu, toen, hierop; dieser Mann -: deze man hier; - und dort: hier en daar; - zu Lande: hier te lande, in dit land. (*) hier'ab, bw.: hier af. hier'an, bw.: hieraan. Hiërarch', m.: hiërarch; Hiërarchie', vr.: hiërarchie; hiërar chisch, bv. n.: hiërarchisch, hiërarchiek. hier'auf, bw.: hierop. Iiier aus, bw.: hieruit; von-: van hier, hier vandaan. hieraus'sen, bw.: hierbuiten. hier bei, bw.: hierbij. hier'bleiben, o. (-s): hierblijven. hier durch, bw.: hierdoor. hierein', bw.: hierin. hier für, bw.: hiervoor; -können Sie nicht: daar kunt gij niets tegen doen, dat kun' gij niet beletten, daar kunt gij niet voor. hierte gen, bw.: hiertegen, hier'her, bw.: hierheen; bis - : 1) tot hier, tot op deze plaats, 2) tot hiertoe, tot dusverre;nicht - gehorend: niet hier tehuis behoorend, niet op zijne plaats hier (die Bemerkung gehort nicht-: die aanmerking: behoort hier niet tehuis, komt hierbij niet te pas, is hier niet op hare plaats); I -warts, bw.: hierheen, in deze richting, naar hier. hier hin, bw.: hierheen, in deze richting, naar hier; - und dorthin: hierheen en daarheen, her- en derwaarts, (fig. fam.) van bikboord naar bakboord. hier in, bw.: hierin. hierin'nen, bw.: hierbinnen. hier landisch, bv. n.: inlandsch, inheemsch, uit dit land. hier init, bw.: hiermede. hiernach', bw.: hierna. hier'nachst, bw.; 1) hiernaast, dicht hierbij; 2) vervolgens. hierne'ben, bw.: 1) hiernaast, dicht hierbij; 2) hierbij, bovendien, hiernie'den, bw.: hier beneden, hierob', bw.: 1) hieromtrent; 2) hierover. (*) De Sam. met „hierquot; staan op hare alphabetische plaats. |
De Sam. met „hiequot; staan op hare alphabetische plaats.
HIEROBEN.
346
|
liiero'ben. bw.: hierboven. Hierogly'plie. vr.: hiëroglief; hiero-g-ly'phisch, bv. n.: raadselachtig:. Hieronynius, m. (-): Hiëronimus, Jeronimus. liier'ortig:. bv. n.: hier A'andaan, van (uit, in) deze plaats. Hier'sein, o. (-s): (het) hier-zijn, verblijf (tegremvoordigheid, aanwezigheid) hier. hierü'ber, bw.: 1) hierover; 2) bovendien. liieruni', bw.: 1) hierom, hieromtrent, hierover; 2) hier in den omtrek; 3) hier omheen. hierun'ten, bw.: hier beneden, hierun'ter, bw.: hieronder, liier'von, bw.: 1) hiervan; 2) hierover, hi er we'{jen, bw.: deswege. lii er wider, bw.: hiertegen. hierzu'. bw.: 1) hiertoe; 2) hierbij, hierzwi'selien, bw.: hiertusschen. liieselbst', bw.: alhier. liie'siff, bw.: van hier, van (uit, in) deze plaats, van (uit, in) dit land, van (uit, in) deze streek. hie'Ton, bw.: 1) hiervan; 2) hierover. Hiez, m. (-es; mrv. -e): poes. hiezn'. bw.: 1) hiertoe; 2) hierbij. Hift, m. (-es; mrv. -e): (jag.) Zie Hief, enz. Hila'riiiH, m. (-): Ililarius. hilf, liilf'st. hilft: Zie helfen. Hil'fe, vr.: hulp. Zie Hiilfe. Him'beer, in Sam. I -apfel, m.: rammel-appel, kalvijn; -eis, o.: frambozenijs; -essig, m.: frambozen-azijn; -gefrornes, o.: frambozen-ijs; -latwerge, vr.: frambo-zen-zjelei, frambozenstroop ; -strauch, m.: frambozenboompje; -wein, m.: frambozen-wijn. Him'beere, vr.: framboos. IHini'iiK^l. m. (-s; mrv. -): hemel; (van ledekanten:) hemel; (van rijtuigen:) kap; ein heiterer -: een onbewolkte hemel, eene heldere lucht; um des -s willen : in 's-hemelsnaam; gerechter -: lieve hemel!, groote genade!; dem - sei Dank: den hemel zij dank!; - und Erde bewegen (-und Holle bewegen): hemel en aarde bewegen; bis in den - erheben: hoog ophemelen, tot in de wolken verheffen; unter freiem - schlafen: onder den blooten hemel slapen; er war wie vom - ^efallen: hij stond te kijken als iemand Fdie uit de lucht komt vallen; kein Meister fiillt vom -: (spr.) niemand wordt als meester (als kunstenaar) geboren ; wenn der - ein-fallt, sind alle Lerchen gefangen: (spr.) als de hemel valt, hebben we allen eene blauwe slaapmuts op. |
Ihim'mel, in Sam. (1) I -an, bw.: hemelwaarts, naar omhoog; -anstrebend, bv. n.: naar den hemel strevend; -auf, bw.: Zie -au; -begeistert, bv. n.: door Gods geest bezield; -beschreibend, bv. n.: den sterrenhemel beschrijvend; -beschreiber, m.: beschrijver van den sterrenhemel; -bett, o.: ledekant met een hemel; -blau, bv. n.: hemelsblauw (-blau, o., of: -blaue, vr.: azuur des hemels); -brand, in.: (pik.) wolkruid, koningshaar; -brod, o.: brood des hemels, manna; -brütend, bv. n.: (fig.) over het leven hiernamaals malend; -empor, bw.: Zie -an; -entfernt, bv. n.: ver verwijderd; -entsprossen, bv. n.: van hemelschen oorsprong; -erschüt-ternd, bv.n.: 1) hemeltergend, 2) daverend; -faden, m.: stofdraad; -fahrt, vr.: (kkl.) Hemelvaart (Maria -fahrt: Maria-hemel-vaart); -fahrts, in Sam. (-fest, o., of: -tag, m.: Hemelvaartsdag; -blume, vr.: pik. : melkkruid; -insel, vr.: adk.: eiland Ascension; -woche, vr.: Hemelvaarts-week); -farbe, vr.: hemelsblauw, azuur des hemels; -farben, bv. n.: hemelsblauw; -geboren, bv. n.: van hemelschen oorsprong; -ge-sandt, bv. n.: uit den hemel gezonden; -gesandte, m.: Godsgezant; -hoch, bv. n. en bw.: hemelhoog (-hoch bitten: vurig bidden, smeeken); -klar, bv. n.: helder als een heldere hemel; -küssend, bv. n.: (dk.) aan den hemel reikend; -reich, o.: hemelrijk, (het) rijk der hemelen, (fig.) gelukzaligheid (des Menschen Wille ist sein -reich: spr.: 's menschen zin is 's menschen leven);-schön, bv. n.; goddelijk schoon; -schreiend, bv. n.: hemelschreiend, ongehoord; -schlüssel, m.: sleutel des hemels, (pik.) sleutelbloempje, primula veris; -se-gen, m.: zegen des hemels; -spur, vr.: (jag.) duidelijk zichtbaar voetspoor;-stein, m.: (min.) saffier; -stengel, m.: (pik.) klokjes-gentiaan, kleine gentiaan; -strich, m.: hemelstreek, luchtstreek, |klimaat; -stür-mend, bv. n.: hemelbestormend; -stürmer, m. (-s; mrv. -): hemelbestormer; -trager, m.; I) hemeldrager, 2) baldakijn-drager; -voll, bv. n.: genotvol, genotrijk, vol he-melzaligheid, (fig. fam.) zalig, vol en zat, zoo dronken als een meeuw, stomdronken; -wagen, m.: (str.) Groote Beer; -warts, bw.: hemelwaarts, naar omhoog; -weg. m.: weg naar den hemel; -weit, bv. n. en bw.: hemelsbreed (das ist -weit: fam.: op geen voeten en vamen na); -ziege, vr,: (str.) Geit, Capella (Zie ook Himmels-ziege). Iiiiii'meln, w. o. s.: 1) (pop.) hemelen, naar den hemel verhuizen, sterven, het hoekje omgaan; 2) (pop.) fratsen verkoo-pen, eene kippenstuip krijgen, flauwvallen. IHini'mels, in Sam. (*) I -aclise, vr.: as der aarde; -angel, ra.: aspunt der aarde, pool; -angesicht, o.: hemelsch gelaat; -bahn, vr.: hemelbaan; -beschreibung, vr.: beschrijving van den sterrenhemel; -besen, m.: (zeew.) wolkenbezem, noordwester, noordwestenwind; -bewohner, m.: hemelbewoner;-bild, o.: 1) beeld des hemels, 2) hemelsch schoon beeld, 3) (str.) sterrenbeeld ; -blatt, o. (-blume, vr.): (pik.) no-stok, hemelblad; -bogen, m.; hemelboog, welfdak des hemels, (fig.) regenboog; -bote, m.: hemelbode, bode des hemels; -braut, vr.: bruid des Hemels, non ;-breite, vr.: (str.) hemelsbreedte; -bürger, ra.: hemelburger; -feste, vr.: firmament, uitspansel; -feuer, o. (-flamme, vr.); hemelvuur; -freude, vr.: hemelvreugde; -funke; vr.: sprank des hemels; -gabe, vr.: gaaf (gave) des hemels, hemelgave; -gefühl, o.: (*) De Sam., die men hier niet vindt, zoeke men onder liiminel. |
De Sam., die men hier niet vindt, zoeke men onder lliminel8.
H1NAUF.
H IN A US.
348
HINDUS.
|
Iliinaus', bw1.: uit, er uit, naar buiten; ich muss ik moet er uit, ik moet naar buiten; ich weiss nicht wo ik weet niet waar ik heen moet, (figr.) ik weet niet wat ik beginnen moet; wo denkst du waar zijn uwe gedachten?; - mit ihm: 1) weg met hem!, 2) smijt hem de deur uit!; vorn aan de voorzijde; von da weiter van daar verder op; über das Grab -: tot aan g:ene zijde des grafs. Iliinaus , in Sam. (*) I -bauen, w. b.: uitbouwen, (fig.) te veel naar voren bouwen; sich -begeben, w. w. onr.: zich naar buiten begeven; -bringen, w. b. onr.; er uit brengen, naar buiten brengen, (fig.) teweegbrengen, uitwerken, (ook:) tot stand brengen; -aenken, w. o. onr. h.: verder denken dan het oogenblik; -dürfen, w. o. onr. h.: er uit mogen^naar buiten mogen; -fahren, w. o. s.: uitrijden, (fig.) overschrijden; -fallen, w. o. onr. s:: er uit vallen; -fliegen, w. o. onr. s.: uitvliegen, er uit vliegen; -gehen, w. o. onr. s.: uitgaan, er uit gaan (eine Grelegenheit -gehenlassen: eene gelegenheid voorbij laten gaan; -gehen a uf: uitzien op, het uitzicht hebben op; -e-ehen über: 1. te boven gaan, over-sehrijden, te buiten gaan, 2. uitsteken boven, vooruitspringen boven); -greifen, w. o. onr. h.: buiten____grijpen; -heben, w. b. onr.: er uit tillen; -holen, w. b.: er uit halen; -jagen, w. b.: er uitjagen; -kommen, w. o onr. s.: uitkomen, er uit komen, naar buiten komen (auf Eins -kommen: overeen uitkomen, op hetzelfde neerkomen); -können, w. o. onr. h.: er uit kunnen, naar buiten kunnen; -lassen, w. b. onr.: uitlaten, er uit laten, (fig.) laten glippen; -laufen, w. o. onr. s.: uitloopen, er uit loopen, naar buiten loopen (es lauft auf Eins -: het komt overeen uit, het komt op hetzelfde neer); -legen, w. b.: buiten leggen, (fig.) uitstallen, (ook:) ten toon spreiden; Einem -leuchten, w. b.: iemand uitlichten, iemand met licht tot aan de voordeur brengen, (fig. fam.) iemand afschepen; sich -machen, w. w.: maken dat men wegkomt; -müssen, w. o. onr. h.: er uit moeten, naar buiten moeten; sich -packen, w. w.: (fam.) zijne biezen pakken ; -peitschen, w. b. (-prügeln, w, b.): er uit slaan, er u i t ranselen ; -reisen, w. o. s.: naar buitenslands vertrekken; -rücken, w. b.: naar buiten trekken. er ui t trekken; w. o. s.: (mil.) uitrukken, in het veld rukken? (fig.) naar buiten gaan, er uit gaan; sich-scheren, w. w. onr.: (fam.) zijne biezen pakken; -schieben, w. b. onr.: uitschuiven, er u i t schuiven, (fig.) verschuiven, tot later uitstellen; -scnlagen, w. b. onr. h.: (van paarden:) achteruit slaan (hinten und vorn -schlagen: fig.: geweldig tegenspor-relen); -schleichen, w. o. onr. s. (sich -schleichen, w. w. onr.): er uit sluipen, naar buiten sluipen, wegsluipen, (fig.) stilletjes verdwijnen; -schlüpfen, w. o. s.: er u i t glippen, uitglippen (eine Gelegenheit -schlüpfen lassen: eene gelegenheid laten glippen); -sein, w. o. onr. s.: er uit (er buiten) zijn (-sein über etwas: fam.: over iets heen zijn, zich over iets niet meer bekommeren); -setzen, w. b.: buiten zetten, er uit (er buiten) zetten (weiter -setzen, w. b.: tot later verschuiven, tot later uitstellen; sich -setzen über: zich over____ |
heenzetten. zich over;.... niet meerbekommeren); -sollen, w. o. h.: er uit moeten; -sperren, w. b.: buitensluiten; -spie-len, w. b.: uitstellen, verschuiven (in die Weite -spielen: op de lange baan schuiven); -stehlen, w. w. onr.: Zie -sclilei-clien; -stellen, w. b.: Zie -setzen; -stossen, w. b. onr.: uitstooten, naar buiten stooten; -stürzen, w. o. s.: naar buiten vliegen (fig.), naar buiten snellen; -thun, w. b. onr.: er |uit doen; sich -wagen, w. w. w.: zich naar buiten wagen; -warts, bw.: buitenwaarts, naar buiten; -weisen, w. b. onr.: naar buiten wijzen (Einen -weisen: iem. het gat van de deur wijzen); -werfen, w. b. onr.: er uit werpen, naar buiten werpen (zum Fenster -werfen: uit het raam smijten, fam.: door de glazen gooien); -wollen, w. o. onr. h.: er uit willen, naar buiten willen (hoch -wollen: fig. fam.: de hoogte inwillen; wo will das waar wil dat heen, wat zal het einde daarvan worden); -ziehen, w. b. onr.: 1) er uit trekken, naar buiten trekken, 2) rekken, (fig.) op de lange baan schuiven; w. o. onr. s.: verhuizen. hin'begeben (nicli), w. w. onr.: zich derwaarts begeven, zich heenbegeven. liin bestellen, w. b.: bestellen (om daar te komen). Hin'bliclv, m.: blik daarheen (- auf: vooruitzicht op, hoop op; im - auf: met het oog op). bin'blieken, w. o. h.: daarheen blikken, de oogen daarheen richten, hin blühen, w. o. s.: verwelken, hin'bluten, w. o. s.: verbloeden; (fig,} sterven. bin'bring:en, w. b. onr.: (naar ----) heenbrengen, wegbrengen, (tijd:) doorbrengen, slijten, verdrijven, (geld:) doorbrengen, verkwisten (sich kümmerlich -: moeite hebben om door de wereld te komen). liin'briiten, w. o. h.: mijmeren, malen (- über: over); w, b. : met malen en tobben (met mijmeren en peinzen) doorbrengen. llin'de, vr.: (drk.) hinde, wijfjeshert, hertekoe. bin'clenken, w. o. onr, h.: denken aan (wo denken Sie hin: waar denkt gij aan ?, hoe komt zulk eene gedachte in u op?); w. b. onr.: zich verbeelden (sich -, w. w.: zich met zijne gedachten verplaatsen in of naar). hin derlicli, bv. n.: hinderlijk; l-keit, vr.: hinderlijkheid. hin'clern. w. b.: hinderen; Einen an etwas - (Einen in etwas -): iemand iets beletten. Hin'derniss, o. (-es; mrv. -e, [sj -ses; mrv. -se]): hindernis, beletsel, moeielijk-heid, struikelblok. liih'deuten, w. o. h. (met „auf): wijzen naar; (fig.) doelen op, zinspelen op, te verstaan geven, (ook:) voorspellen. Hin'din, vr.: Zie Hinde. |
Voor de niet hier opgenomene Samenstellingen, zie men het NB. onder liinan.
HINDLaUFTE.
HINFüHREN.
|
Hind liiufte, vr. mrv.: (pik.) wilde «uikerij. Hin'drang:, m.: aandrang. hindrUngen. w. b.: heendringen (naar); sich überall zich overal indriigt;-gen. hinclurcli', bw.: 1) er doorheen; 2) door; durch .... door____heen; die Stadt -: de stad door, door de stad heen; das ganze Jahr het geheele jaar door. I NB. In Samenstellingen beteekent door (met den klemtoon), b. v.: -dringen: doordringen : -schiffen: doorvaren; enz. hin'lcliirfen, w. o. onr. h.: er heen mogen; -eilen, w. o. s.: er heen snellen. Ihinein', bw.: 1) er in, naar binnen; 2) in, binnen; bis in die Stadt -: tot in het hart van de stad, tot binnen in de stad; tief in die Erde -: diep den grond in, diep in den grond; in den Tag - (in's Gelag -) leben: er vróolijk op los leven; in den Tag - (in's Gelag -) reden: in het honderd redeneeren. Iltinein', in Sam. (1) I -arbeiten, w. b.: er in werken (sich -arbeiten, w. w.: zich er i n werken; sjch in ____ -arbeiten: fig.: zich behoorlijk bekend maken met); -bringen, w. b. onr. : 1) er i n brengen, 2) binnenbrengen; sich in .... -denken, w. w. onr.: 1) zich met zijno gedachten verplaatsen in, 2) in al de bijzonderheden nagaan; -dürfen, w. o. onr. h.: er in mogen; -führen, w. b.: er inbrengen, naar binnen brengen; -gehen, w. o. onr. s.: 1) er in gaan; naar binnen gaan, 2) er in kunnen (die (jesellschaft gent nicht in das Zimmer -: het gezelschap kan niet in de kamer, er is geen plaats genoeg in de kamer voor het gezelschap); -greifen, w. o. onr. h.: er in grijpen, (fig.) zich er mede inlaten; Einem -helfen, w. o. onr. h.: iemand er in helpen, iem. helpen om er in te komen; -holen, w. b.: naar binnen halen; -Jagen, w. b.: er in jagen, naar binnen jagen; -können, w. o. onr. h.: er in kunnen, naar binnen kunnen; -lassen, w. b. onr.: inlaten, binnen laten komen, binnenlaten; Einem -leuchten, w. o. h.: iemand lichten om binnen te komen (d. i. iem.. die binnentreedt, met licht in de hand voorgaan om hem in staat te stellen te zien waar hij loopt); -locken, w. b.: binnenlokken; -mengen, w. b. (-mischen, w. b.): er indoen, er in mengen, er doorheen mengen; -mogen, w. o. onr. h.: gaarne er i n willen; -müssen, w. o. onr.s.: er in moeten; -nehmen, w. b. onr.: innemen. opnemen, toelaten; -nöthigen (t], w. b.: dwingen (dringen) om binnen te gaan of binnen te komen; -prügeln, w. b.: 1) er inranselen, door middel van slaag er inbrengen, 2) naar binnen ranselen, door middel van klappen naar binnen doen gaan; -reiben, w. b. onr.: inwrijven, insmeren; -rücken, w. b.: er induwen, naar binnen duwen; w. o. s.: binnenrukken; Einen -rufen, w. b. onr.: iem. inroepen, iem. binnenroepen (d. i. roepen om binnen te komen); -schaffen, w. b.: er inbrengen, binnenbrengen; -schieben, w.b.: er inschuiven; -schlagen, w. b. onr.: inslaan; -schleichen, w. o. onr. s. (sich -schleichen, w. w. onr.): naar binnen sluipen; -schlucken, w. b,: inslokken, opslokken; -schlürfen, w. b.: inslurpen, opslurpen; sich -stehlen,, w. w. onr.: naar binnen sluipen; -stürzen, w. b.: er in storten, er i n werpen; w. o. s. (en: sich -stürzen, w. w.): zich in .... storten, (fig.) naar binnen komen stuiven; -tauchen, w. b.: indoopen, indompelen; -thun, w. b. onr.: er in doen; -treiben, w. b. onr.: |
1) er indrijven, 2) naar binnen drijven; sich -wagen, w. w.: zich er i n wagen, er i n (naar binnen) durven gaan; -warts, bw.: binnenwaarts, naar binnen; -wirken, w. b.: er inweven, er inborduren; -wi-schen, w. o. s.: er inglippen; w. b.: er invoegen; -wollen, w. o. onr. h.: er in willen (das will ihm nicht in den Kopf -: fam.: dat wil er maar niet bij hem in); -ziehen, w. b. onr.: er in trekken, naar binnen trekken (Einen in etwas mit -ziehen: fig.: iemand in iets betrekken, iem. wikkelen in iets; die Nation in einen Krieg -ziehen: de natie in eenen oorlog wikkelen); w. o. onr. s.: binnentrekken, binnenrukken (sich in etwas -ziehen, w. w. onr.: in iets trekken, b.v. regen in den grond, iets doorweeken); -zwingen, w. b. onr.: met geweld naar binnen doen gaan. Iiin'lfahren, w. b. onr.: 1) er heen rijden, wegrijden; 2) er heen varen, wegvaren; w. o. onr. s.: 1) er heen rijden, heenrijden, wegrijden, 2) er heen varen, heen varen, wegvaren, 3) (fig.) heengaan, sterven (an der Küste -tahren: langs de kust varen; mit der Hand über etwas -fahren: met de hand over iets heenstrijken; nachlassig über etwas -fahren; fig.: los over iets heen loopen); -fahrt, vr.: vertrek, heengang, (fig.) overlijden, (jag.) spoor, voetspoor (- und Herfahrt: heen- en terugreis); -fall, m.: val, (het) vallen, neervalling, (fig.) verval, (het) vervallen, (ook;) staat van verval, (gnk.) afmatting, afgematheid; -fallen, w-o. onr. s.: vallen, neervallen (der Lange nach -fallen: neervallen zoo lang als men is), (fig.) vervallen, in verval geraken; -fallig, bv. n.: vervallen, bouwvallig, (pik.) verwelkend, verwelkt, (fig.) vergankelijk, (gnk.) zwakker wordend, afnemend; -fal-ligkeit, vr.: 1) staat van verval, bouwvalligheid, 2) verwelktheid, verleptheid, 3) vergankelijkheid, 4) toenemende zwakheid; -finden, w. b. onr.: (zijnen weg) er heen vinden (sich -finden, w. w. onr.: den weg vinden, te recht komen); -fliegen, w. onr. s.: er heen vliegen, er naartoe vliegen, (fig.) voorbijvliegen, (van tijd:) omvliegen; -fliehen, w. o. onr. s.: vluchten, vlieden, (fig.) daar heenvlieden ; -fiies-sen, w. o. onr. s.: 1) daar heenstroomen, 2) wegloopen, wegvlieten, 3) (fig.) voorbijgaan (-fliessen, z. n. o., 2e nmv. -s: loop). . . ^ hinfort', bw.: voortaan, in het vervolg. Hln'fracht, vr.: (kpv.) uitvracht, heenreis. Iiinfnliren, w. b.: daar heenvoe- |
Voor de Sam., die men niet hier aantreft, neme men de beteekenis van het werkwoord zonder bw., en voege de beteekenis van het bw. daaraan toe (hetzij p1.11 ^binnenquot;, hetzij „er inquot; of „naar binnenquot;).
HINREISEN.
HINFüHKO.
350
|
ren,^ daar naartoe brengren, wegrbrengren. hinfiili'ro, bw.: voortaan, in het vervolg:. hing:: Zie hangen. Hin'^ang:, m.: heengang:; (fig.) overlijden, dood. Zie Hergang:. hin'lgeben, \v. b. onr.: 1) geven, ■weggeven, 2) opgeven, laten varen, eraan geven, afstand doen van, afzien van (sich -geben [3J: zich overgeven aan; sich -gcben in: zich schikken in, berusten in); -gebung, vr.: weggeving, (fig.) o vergif te (aan), berusting (in), onderwerping (aan). hinge'gen, bw.: daarentegen, integendeel. hin'gehen, w. o. onr. s.: 1) er heengaan, er naartoe gaan; wo geht die Reise hin: waar gaat de reis naartoe?; 2) uitloopen (op), strekken (tot), leiden (tot); 3) heengaan, (fig.) sterven, (van tijd:) voorbijgaan, omgaan, verstrijken; 4) (tam.) er mee door loopen; es geht in Einem hin: het gaat in één moeite door; etwas - lassen: iets onopgemerkt laten voorbijgaan, iets door de vingers zien; das mag so -: dat kan er zoo wel mee door; es wird nicht so -: dat zal zoo gemakkelijk niet voor u afloopen. hin'lgehören, w. o. h.; (fam.) tehuis behooren (wo gehort das -: waar behoort dat thuis?, waar behoort dat bij?); -ge-langen, w. o. s.: er toe komen; -gerathen {tj, w. o. onr. s.: er toe geraken (wo gerathe Lt] ich -: waar kom ik toe); -ge-schiedcne, m. (-n; mrv. -n) en vr.: afgestorvene, heengegane; -gewurzelt, bv. n.: vastgeworteld (wie -gewurzelt dastellen: daar staan als aan den grond genageld); -giessen, w. b. onr.: uitgieten, weggieten, (tig.) doen met het grootste gemak, doen alsof het van een leien dakje gaat; -glei-ten, w. o. onr. s.: heenglijden; -grainen, w. o. h.: zich doodkniezen; -gucken, w. o. h.: heenkijken, er naar kijken. hin'lhaben, w. b. onr.: 1) daarheen hebben, hebben eer men zoo ver komt, 2) geborgen hebben; -halten, w. b. onr.: 1) toereiken, aanreiken, toesteken, (fig.) aanbieden, 2) (tig.) ophouden, paaien, van den eenen dag op den anderen uitstellen ; -hangen, w. b. reg. en onr.: ophangen, weghangen; -hangen, w. o. onr. s.: hangen (etwas -hangen lassen: fig. fam.: iets veronachtzamen)* -hauchen, w. b.: toeademen, (schl.) slechts even er op brengen (verf); -helfen, w. b. onr. 13J: 1) heenhelpen, helpen om weg te komen, 2) helpen (behulpzaam zijn) om het doel te bereiken, 3) (tig.) er onder helpen, ongelukkig maken, den genadeslag geven (sich -helfen, w. w. onr.: zich er doorheen helpen; sich kiimmerlich -helfen: zich erg behelpen, zich bekrimpen om rond te komen); -hoeken, w. o. h. (en: sich -hoeken, w. w.J: hurken, neerhurken; -holen, w. b.: weghalen; -horchen, w. o. li. : luisteren, (fig.) hooren naai*, vragen naar; -jagen, w. o. s. en w. b.: heenjagen, voortjagen; -jammern, w. b.: jammerend doorbrengen; -kauern, w. o. s.: hurken, neerhurken; -kehren, w. b.: 1) hcenkeeren (naar), heen wenden, 2) (naar...,) heen- vegen (sich -kehren, w. w.: zich naar____ keeren; zich daarheen keeren). |
hinken, w. o. h.: kreupel loopen, mank loopen; (fig.) mank gaan, haperen, hokken (hier hinkt es: hier hapert het); I hin'kend, bv. n.: kreupel, mank; (van verzen:) kreupel; der liinkende Bote: *fig.) de hinkende bode, het kwade nieuws (der hinkende Bote kommt nach: later komt de aap uit de mouw). hin'lknien, w. o. s.: nederknielen; -kommen, w. o. onr. s.: heenkomen, komen tot (wo ist sic -gekommen: waar is zij toe gekomen?, wat is er van haar geworden ?); -können, w. o. onr. h.: heen kunnen, er heen kunnen, er naartoe kunnen komen ; -krankeln, w. o. s.: ziekelijk voortsukkelen; w. b,: doorsukkelen;-krit-zeln, w, b.: neerkrabbelen; -kunft, vr.: komst daarheen, aankomst daar; -künftig, bw.: voortaan, in het vervolg. hin'llangen, w. b.: aanreiken, aangeven. toereiken, overreiken; w. o. s.: toereikend zijn (nicht -langen: niet toereikend zijn; -langen bis zu: reiken tot, strekken tot); -liinglich, bv. n.: toereikend, voldoende; -langlichkeit, vr.: toereikendheid; -lassen, w. b. onr.: er heen (ernaartoe) laten gaan; -laufen, w. o. onr. s.: I) er heen (er naartoe) loopen, 2) voort-loopen, zijnen loop vervolgen; -leben, w. o. h.: daar heenleven, voortleven, zijn leven slijten (sorglos -leben: leven van den eenen dag op den anderen); -legen, w. b.: neerleggen, wegleggen, (spaarpenningen:) ter zijde leggen, (rouwgewaad:) afleggen (sich -legen: gaan liggen); -lehnen, w. b.: doen leunen tegen, doen steunen op (sich -lehnen, w. w.: leunen tegen, leunen op); -leihen, w. b.: uitleenen, te leen geven; -leiten, w. b.: heenleiden; -leuken, w. b.: heenleiden. hin'llaehen, w. b.: 1) er aan vastmaken, 2) (fam.) ophameren, afroffelen, (ook:) voor de leus maken, 3) ongelukkig maken (sich -machen, w. w.: zich er heen begeven); -mahen, w. b.: wegmaaien; -marscli, m.: heenmarsch, uitmarsch; -marschiren lie], w. o. s.: er heen (er naartoe) marcheeren; -metzeln, w. b.: neersabelen; -morden w. b.: vermoorden; -mogen, w. o. onr. h.: gaarne er heen (gaarne er naartoe) willen; -müssen, \v. o. onr. h.: er naartoe (er heen) moeten; -nahme, vr.: wegneming, medeneming, aanneming; -nehmen, w. b. onr.: wegnemen, medenemen, aannemen, (fig. fam.) in den zak steken, verduwen; -neigen, w. o. h. (sich -neigen, w. w.): overhellen. hin'nen, bw. (met „vonquot;): (van) hier; von - gehen: van nier weggaan, (fig.) heengaan; von - scheiden: (fig.) van hier scheiden, uit deze wereld scheiden, sterven. hin'iopfern, w. b.: opofferen; -passen, w. o. h.: pas zijn, passen; -pfusclien, w. b.: ophameren, afroffelen; -purzeln, w. o. s.: over den kop duikelen; sich -qualen, w. w.: een kommervol leven leiden; -raffen, w. b.: wegraken, wegrukken; -reichen. w. b.: aanreiken, aangeven, toereiken, toesteken; w. o. s.: toereikend zijn, voldoende zijn; -reichend, bv. n.: toereikend, voldoende; -reichuug, vr.: aanreiking, toereiking, toesteking; -reise, vr.: heenreis, uitreis; -reisen, w. o. s.: 1) heenreizen, vertrekken, 2) er heen |
HINTEKBLiEBENE.
HINREISSEN.
351
|
reizen; -reissen. \v. b. onr.: wegrukken, weg-sleepen, (figr.) medesleepen, in verrukking brengen; -reissend, bv. n. (fig.) weg-sleepend, in verrukking brengend; -ricn-ten, w. b.: 1) heenrichten, 2) ter dood brengen; -richtung, vr.: ter dood brenging, voltrekking van de doodstraf; -ritt, m.: rit derwaarts, heenrit; -rücken, w. b.: dichterbij trekken; w. o. s.; heentrekken; -rudern, w. o. h. en s.: 1) heenroeien, voortroeien, wegroeien, 2) er heen (er naartoe) roeien. liiii'isclialfen, w. b.; vervoeren; -schatfung, vr.: vervoer; -schauen, w. o. h.: heenzien, de oogen richten (naar); -scheiden, w. o. onr. s.: (dk.) overlijden, sterven (z. n. o. 2e nmv. -s: overlijden, verscheiden, dood; der, die Hin'geschiedene: de overledene); -schicken, w. b.: heenzenden, er heen (er naartoe) zenden (hin- una herschicken: heen en weer zenden, her- en derwaarts zenden); -schiessen, w b, onr.: in die richting schieten; w. o. onr. s.: voortschieten, voorwaarts schieten, daar heenschieten; -schiffen, w. b.: verschepen, per schip vervoeren; w. o. s.: heenvaren (am üt'er langs de kust varen), er heen (er naartoe) stevenen; -schlachten, w. b.: slachten; -schlaten, w. o. onr. s.: voortslapen, doorslapen, (fig.) inslapen voor de eeuwigheid, sterven; -schlagen, w. b. onr.: in die richting voortslaan; w. o. onr. s.: neerslaan (er ist der Lilnge nach hingeschlagen: hij is neergeslagen zoo lang als hij was); sich -schlangeln, w. w.: zich kronkelen; -schleichen, w. o. onr. s. (sich -schleichen, w. w. onr.): wegsluipen, voortsluipen, (fig., van den tijd:) voortkruipen; -schlendern, w. o. s.: daar heenslenteren; -schleudern, w. b.: voortslingeren, (fig. tam.) verslingeren, onder den prijs of onder de waarde verkoopen; -schlüpfen, w. o. s.: wegsluipen, heensluipen (über et was -schlüpfen: fig.: over iets heenglijden, vluchtig over iets heenloopen); -schmachten, w. o. s.: versmachten, verkwijnen, wegkwijnen; •schmeissen, w. b. onr.: voortsmijten, wegsmijten; -schreiben, w. b. onr.: opschrijven; w. o. onr. h.: er heen (er naartoe) schrijven; -schütten, w. b.: uitstorten, (over...) heenstrooien; -schwimmen, w. o. onr. s.: 1) daar heenzwemmen, er heen (er naartoe) zwemmen, (ook:) wegzwemmen, 2) heen-drijven, voortdrijven, wegdrijven; -schwin-den, w o. onr. s.: wegkwijnen, vergaan, (van bloemen en kleuren:) verwelken, (fig.) verdwijnen. liin'lseffeln, w. o. s.: heenzeilen (am Ufer - oder langs der Küste: langs de kust), er heen (er naartoe) zeilen; -sehen, w. o. onr. h : de oogen richten (naar); sich -sehnen, w. w.: er heen verlangen, verlangend zijn om daar te wezen; -sein, w. o. onr. s.: 1) er heen (er naartoe) zijn, 2) weg zijn, heen zijn, vertrokken zijn, 3) (fig.) weg zijn, verloren zijn; -senden, w. b. onr.: Zie -schicken: -setzen, w. b.: neerzetten, (fig. fam.) vastzetten, in de kast (d. i. de gevangenis) zetten (sich -setzen, w. w.: gaan zitten). Hiu'sicht, vr.: (fig.) opzicht, betrekking; in - auf: ten opzichte van, met betrekking tot; in verschiedenen -en: in verscheidene opzichten; I hin'sichtlich. |
bw.: betrekkelijk, met betrekking tot, ten opzichte van. hin'lsiukeu, w. o. onr. s.: wegzinken (in Ohnmacht -sinken: in onmacht vallen; todt [tot] -sinken: dood neervallen); -sollen, w. o. onr. h.; heen moeten, er heen (er naartoe) moeten; -springen, w. o. onr. s.: er heen (er naartoe) springen (fig.: snellen); sich -stehlen, w. w. onr.: voort-sluipen, wegsluipen; -stellen, w. b.: neerzetten, plaatsen; -sterben, w. o. onr. s.: sterven, (fig.) langzaam wegsterven; -stol-pern, w. o. s.: 1) voortstrompelen, voortsukkelen, 2) neertuimelen, struikelen; -strecken, w. b.: uitstrekken, uitsteken, (fig.) neervellen (sich -strecken, w. w. : zich uitstrekken, rechtuit gaan liggen); -streichen, w. b. onr.: 1) strijken, smeren (-auf: op), 2) strijken, wrijven (-gegen: tegen); w. o. onr. s.: (van den tijd:) verstrijken, omgaan, voorbijgaan, (van trekvogels:) heengaan, heentrekken, vertrekken (an etwas -streichen: langs iets heenstrijken, strijkelings langs iets gaan); -strich, m.: streek (strijking) van zich af, (van trekvogels:) vertrek; -stromen, w. o, s.: heenstroomen, voortstroo-men; -stürzen, w. o. s.: 1) er heen (er naartoe, er opaan) snellen, 2) neerstorten, (fam.) neersmakken (sich -stürzen, w. w.: Zie w. o. no. 1); -sudeln, w. b.: (fam.) kalfaten, opkalfaten. liiiitan', bw.: achteraan; - setzen, w. b.: achteraan zetten, (fig.) achterstellen, (ook:) veronachtzamen, niet tellen; -setzung, vr.: plaatsing achteraan, (fig.) achterstelling, (ook:) niet-telling, veronachtzaming (mit -setzung: met terzijdestelling); - stehen, w. o. onr. h.: achteraan staan. liiii'!tappen, w. o. s.: 1) op den tast voortloopen, 2) den weg er naartoe vinden op den tast; -taumeln, w. o. s.: 1) voortstrompelen, er heen (er naartoe) strompelen, 2) neertuimelen. liin'ten, bw.: achteraan; (in Sam.:) achter; von - angreifen: (mil.) van achteren aantasten; - anfügen : er van achteren bijvoegen; - aufsitzen: achterop zitten ; - hinaus: achteruit, aan de achterzijde (- hinaus wohnen: in het achterhuis wonen); - an, bw.: achteraan; - drein, bw.: vervolgens, daarna; - durch, bw.: achterdoor (- durchwischen, w. o. s.: door de achterdeur wegsluipen); - nach, bw.: daarna, vervolgens, (fig.) te laat; - vorn, bw.: het achterste voor. Ihinter, vz. en bw.: achter; - Einem her sein: 1) achter iemand zijn, iemand volgen als zijne schim, 2) (fam.) iem. achter zijne broek zitten; Einen - das Licht fünren: (fig.) iemand misleiden ; - dem Berge halten: (fig.) veinzen. 1 bv. n.: achter-, achterste; der -e Theil [Tj: het achtergedeelte, het achterste gedeelte. Hin'ter, in Sam. I -achse, vr.: achteras; -backe, vr.: bil, (fam.) achterkoon; -bau, m.: achterhuis; -bein,o.: achterbeen, (van dieren:) achterpoot (rsich auf die -beine setzen oder stellen: rs.: steigeren; fig. fam.: op zijne achterste pooten gaan staan); -bleiben, w. o. onr. s.: achterblijven, (van dingen:) achterwege blijven; (der, vr.: die) -bliebene: (de) achter geble- |
HINTilRBODES,
352
HINTRAUEEN.
|
vene, de man die zijne vrouw of de vrouw die haren man overleefd heeft (die -blie-benen: de nagrelatene betrekkingen); -boden, in.: achterzolder; -bringren, w. b. onr.: achter brengen, naar achteren brengen, (fig. fam.) overbrieven, aanbrengen, verklikken; -bringer, m. (-s; mrv.-): verklikker, stille verklikker; -bug, m.: achterschenkel : -bühne, vr.: (tnl.) achtergrond; -deck, o.: (zeew.) achterdek;-drein, bw.: vervolgens, daarna; -drücken, w. b.: van achteren opduwen, (fig. fam.) naar binnen stouwen (spijs); -ebbe, vr.: laagste waterstand van de eo; -eisen, o.: achterijzer, achterst hoef-ijzer. Illin'terlfalirte, vr.: (jag.) spoor, voetspoor, (inz.) door de achterpooten nagelaten spoor; -flagge, vr.: (zeew.) achtervlag, vlag op den bezaansmast; -fleck, m.: (bij schoenmakers) achterlap; -flügeJ, m.: achtervleugel; -fuss, m.: acn-terpoot, (inz.) voet van een der achterpooten (sich auf die -füsse stellen: spr.: Zie -bein); -gallerie, vr.: achtergalerij; -ge-baude, o.: achterhuis,bijgebouw erachter; -gehase, o.: (jag.) achterstel van een haas ; -gehen, w. o. onr. s.: achteraan komen, er achter loopen ; w. b. onr. s.: misleiden, bedriegen, bedotten (sich -gehen, w. w. onr.: zich zeiven misleiden); -gescnirr, o.: (rs,) staartriem, broek; -gestell, o.: achterstel; -glied, o.: (mil.) achterste gelid, (red.) gevolgtrekking; -grund, m.: (schl.) achtergrond. IHin terlhaai*, o.: achterhoofds-haar; -halt, m.: 1) hinderlaag, 2) reserve, reserf, (fig.) voorbehoud, 3) bescherming, ruggesteun, (ook:) achterdeurtje, redmiddel (1. im -halte liegen: in hinderlaag liggen; sich in -halt stellen: zich in hinderlaag leggen; 2. der -halt: mil.: de reserve; etwas im -halte haben: iets in reserf hebben; in seinen Reden immer etwas im -halte ha-ben: fam,: altijd een slag om zijnen arm houden, nooit ruiterlijk zeggen wat men denkt; 3. einen -halt haben: geruggesteund worden, protectie hebben); -halten, w. o. onr.: 1) (Einem etwas: iemand iets) onthouden, 2) verbergen, verhelen, (fam.) achterbaks houden; -haltig (-haltisch), bv. n.r achterhoudend; -hand, vr.: (ontl.) middelhand, (spl.) achterhand (die -hand haben: spl.: de achterhand heboen, aan de achterhand zitten); -haupt, o.: (ontl.) achterhoofd; -haus, o.: acnterhuis; -her, bw.: 1) achterna (-her laufen: achterna loopen), 2) daarna, vervolgens, later, naderhand (-her nahm er es zurück: later nam hij het terug); -hof, m.: achterplaats, achtererf (achter een huis); -kammer, vr.: achterkamer; -kastell, o.: (zeew.) achterkasteel, (pop.) achterkasteel, zitvleesch, achterste; -keule, vr.: (van slachtvleesch:) achterbout; -klaue, vr.: achterklauw; -kopf, m.: achterhoofd; -kralle, vr.: achterklauw. |
IHinterlladen, m.: winkel achter; -lage, vr.: depót; -lass, m. (-es): nalatenschap; -lassen, w. b. onr.: 1) nalaten, 2) achterlaten, 3) daarachter doorlaten (die -lassenen: de nagelatene betrekkingen); -lassenschaft, vr.: nalatenschap; -last, vr.: achterlast; -lastig, bv.n.: (zeew.) achterlastig, stuurlastig; -laterne, vr.: (zeew.) spiegellantaarn; -lauf, m.: (jag,) achterpoot; -leder, o.: (van schoenen, enz.:) achterleer; -legen, w. b.: de-poneeren; -leger, m.: bewaargever; -le-gerin, vr.: bewaargeefster; das -legte, o. (-n): het gedeponeerde, het in depot ge-gevene; -leib, in.: achterlijf, (fig. fam. en vea.) achterstel; -leik, o.: (zeew.)achterlijk; -list, vr.: arglist; -listen, w. b.: sluw misleiden, sluw bedriegen; -listig, bv. n.: arglistig; -luke, vr.: (zeew.) achterluik; -mann, ra.: (mil.) achterman, (kph.) volgende endossant. (spl.) volgende speler lt;wer ist mein-mann: spl.: wien heb ik achter mij?); -mast, m.: (zeew.) bezaansmast; -naht, vr.: achternaad; -pferd, o.: achterste paard, disselboom-paard; -pfote, vr.: achterpoot; -Pommern, o. (-s): (adk.) Achter-Pommeren; -quartier, o.: (van schoeisel:) pollevie, hielstuk; -rad, o.: achterwiel: -raum, o.: (zeew.) achterruim, achter-onder; -reihe, vr.: achterste rij, (rail.) achterste gelid; -rücks, bw.: 1) achter iemands rug, 2) van achteren, in den rug, (fig.) verraderlijk (-rücks gehen: achteruit loopen). IHin'terlsass, ra. (-en; mrv. -en): (hist.) achterleenman (-sassengut, o.: hist.: achterleen); -satz, m.: (red.) sluitrede; -schanze^ vr.: (zeew.) achterkasteel; -schiff, o.: achterschip ; -schlagel, m.: (kkk.) achterbout; -schleichen, w. b. onr.: onverhoeds overvallen; -scnlingen, w. b. onr. (-schlucken, w. b.): inslokken; -segel, o,: achterzeil; -seite, vr.: achterzijde; -sitz,m.: pachter-plaats, 2) achterbank; -stellig, bv. n.: 1) (schuld:) achterstallig, 2) arglistig, 3) achterlijk (-stellig macnen: 1. belemmeren, 2. doen mislukken; -steven, m.: (zeew.) achtersteven; -streichen,w.b.onr.: achterwaarts strijken, (tik.) afbreken, apostrofeeren; -strich, m.: (tik.) apostrofe; -stube, vr.: achterkamer, achtervertrek; -stück, o.: achterstuk; -tatze, vr.: achterpoot; -tau, o.: (zeew.) achterkabel;-theil |t], o.: achtergedeelte; -thor, o.: achterpoot, achter-uitgang; -thüre, vr.: achter deur, (fig. fam.) achterdeurtje, gaatje om te ontsnappen; -treffen, o.: (mil.) achterhoede; -treiben, w. b. onr.: van achteren aandrijven, van achteren aanjagen, (fig.) belemmeren, tegenwerken, dwarsboomen, Cook:) verijdelen, op niets doen uitloopen, doen mislukken; -treppe, vr.: achtertrap; -trinken, w. b. onr.: (pop.) naar binnen laten glijën, verzwelgen; -verdeck, o.: (zeew.) achterdek; -viertel, o.: (vanslachtvee:) achtervoet, achterbout, (fig. fam.) achterkwartier, achterste; -wagen, m.: achterstel (van een wagen); -walder, m» (-s; mrv. -): boschbewoner (in het westen van Amerika); -warts, bw.: 1) achterwaarts, naar achteren, achteruit; -zeug, o.: -geschirr; -ziehen, w. b. onr.: (rcht.) verduisteren (b.v. gelden); -ziehung, vr.: verduistering (van gelden). Hin'tere. m. (-n; mrv. -n): achterste ; den -n durchhauen: (een kind) voor zijn achterste (voor zijne billen) geven. hinltlmn, w. b. onr.: 1) er bijdoen, 2) wegzetten, wegleggen; -traben, w. o. s.: 1) er heen (er naartoe) draven, 2) voortdraven; -tragen, w. b. onr.: 1) er heen (er naartoe) dragen, 2) wegdragen; -trager, m.: drager (Hin- und Hertrager: aanbrenger, overbriever, verklikker, klikspaan); -trailern, w. b.: 1) treurend doorbrengen. |
HIRNWÜTH.
353
|
2) in getreur verliezen; -triiumen, w. b.: verdroomen, droomend doorbrengen; -treffen, w. o. onr. h.; juist treffen, (fig-, fam.) den bal raak slaan, den spijker op den kop slaan : -trelben, w. b. onr.: heen-drijven, voortdrijven, (vee;) hoeden; w. o. s.: (zeew.) daar heendrijven, wegdrijven, afdrijven, (ook:) vlot worden, vlot raken; -treten, w. o. onr. s.: 1) er heen (er naartoe, er opaan) treden, 2) voorwaarts treden; -tritt, m.: (fig.) heengang, overlijden, dood. HintHch, m. (-es): (vea.) bevangen-heid. Uinü'lier, bw.: er overheen, over — heen; den Berg -: over den berg heen, den berg over; I -dürfen, w. o. onr. h.: er overheen mogen; -fahren, w. o. onr. s.: er overheen komen, (fig. tam.) komen overwippen (rijdend of varend); w. b. onr.: er overheen brengen (über ... -fahren: de rivier overvaren, den berg overrijden); -helfen, w. o. (ül onr. h.: er overheen helpen; -können, w. o. onr. h.: er overheen kunnen; -müssen, w. o. onr. h.: er overheen moeten; -sein, w. o. onr. s.: er overheen zijn; -wollen, w. o. onr._ h.: er overheen willen. liiimm', bw.: om, er omheen; dort -: daar omheen, daar den hoek om. hinun'ter, bw.: af, naar beneden, naar onderen, neer; die Treppe -: de trap af; - mit ihm: weg met hem!; 1 -helfen, w, b. onr. [3]: naar beneden helpen, (iron.) naar de maan helpen; -schlucken, w. b.: doorslikken, (fig.) in-slokken; -warts, bw.: naar beneden, naar omlaag. li in I wagen (sich.), w. w.: zich er heen (er naartoe) wagen, er naartoe durven; -warts, bw.: daarheen, derwaarts. Hin'weff, m.: (de) weg heen. Zie Her we hinweg', bw. en tsw. en in Sam.: weg, voort; I -gehen, w. o. onr. s.: weggaan, heengaan; sieh -setzen über etwas: (ng.) zich over iets heenzetten; über etwas -schlüpfen: over iets heenglijden. Zie overigens de Sam. met weg. hin Iweisen, w. o. onr. h.: er heen (er naartoe) wijzen; w. b. (met „aufquot; of met „anquot;): wijzen naar, (fig.) verwijzen naar; -weisend, bv. n.: er neen wijzend (-weisendes Fürwort: tik.: aanwijzend voornaamwoord); -welken, w. o. s.: verwelken, (fig.) verkwijnen; -wenden, w. b. onr.: heenwenden, toekeeren (sich -wenden, w. w. onr. met „anquot;; zich wenden tot); -werfen, w. b. onr.: er heen (er naartoe) werpen, (fig.) los daar heen werpen (een woord), (let. en schl.) eene ruwe schets maken van, (spl.) neerwerpen (de kaarten), (het spel) gewonnen geven (sich -werfen: zich nederwerpen; -wie der (-wie'denim), bw.: Zie wieder; -wischen, w. o. s.: (fig. fam.) heenloopen (losjes, over iets), (iets) slechts vluchtig aanroeren; -wissen, w. o. onr. h.: heen weten (nirgends -wissen mit: fam.: geen weg weten met): -wollen, w. o. onr. h.: heenwillen, er heen (er naartoe) willen; -wünschen, w. b.: heen-wenschen ^ (ich wünsche ihn - wo der Pteifer wachst: fam.: ik wenschte dat hij op de Moockerhei zat of dat hij honderd Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, |
uren ver hier vandaan zat; sich -wünschen: wenschen daar of er bij te zijn); -wurf, m.: worp, (fig.) ruwe schets; -würgen, w. b.: kapot maken, om hals brengen ; -wurzeln, w. o. s.: vastwortelen, wortel vatten. Hinz, m. (-es): 1) Hein, Hendrik (- und Kunz: fam.: Peer en Pouw, Jan en Piet); 2) kater, mannetjes-kat. hin'lzalilen, w. b.: betalen; -zahlen, w. b.: neertellen; -zaubern, w. b.: 1) neer-tooveren, voor den dag tooveren, 2) weg-tooveren; -ziehen, w. b. onr. en w. o. onr. s.: heentrekken, (fig.) rekken; -zielen auf, w. o. h.: mikken up, (fig.) het gemunt hebben op. hinzn', bw.: 1) er naartoe, erheen; 2) er bij, toe (er aan toegevoegd); I -geboren, w. o. h.: er bij behooren, er toe behooren; -setzen, w, b. er bijvoegen, er aan toevoegen; -thun, w. b. onr.; er bijdoen, er bijvoegen (ohne Eines Hinzuthun: zonder iemands toedoen);-tritt, m.: toetreding (ook tig.); -ziehung, vr.: bijtrekking, bijvoeging (mit -ziehung (2J: met inbegrip van), (*) Hi'ob, m. (-s): Job (lii'obspost, vr.: Jobs-tijding, treurige tijding, treurig nieuws). Hippe, vr.: (tnb.) sikkel, snoeimes, tuinschaar; (kkk.) oblie, prouwel; Hip pen, in Sam. (-backer, ni.: oblie-bakker, oblie-man; -eisen, o.: oblie-ijzer, prouwel-ijzer). Hippiatrik', vr.: paardendokterij, veeartsenij; Hippodrom', m. (-es, -s; mrv, -e): renbaan, renperk; Hippogryph', m. (-en): (fab.) gevleugeld paard; Hip'pokras, m. (-): hipocras (gekruide wijn): Hippo -krates, m. (-): Hippocrates;hippokra'tisch, bv. n.: hippocratisch; Hippolyt', m. (-s): llippolytus. Hirn, o. (-es, -s; mrv. -e); hersenen (mrv.), brein; im -e verrückt; in de hersens gekrenkt; 1 -bohrer, m.: (hik.) schedelboor, trepaan ; -entzündung, vr,; her-sen-ontsteking; -gespinnst, o. (-gespenst, o.): hersenschim; -gespenstig, bv. n.: hersenschimmig; -grille, vr.; (vog.) basterddistelvink ; -haut, vr . (-hautchen, o.); hersenvlies; -höhle, vr. (-kammer, vr.); hersenholte, hersenkas; -krank, bv. n.; 1) in de hersens gekrenkt, 2) zwak van hersens; -krankheit,vr.: 1)gekrenktheid inde hersens, 2) zwakheid van hersens; -kraut, o.; (pik.) oogentroost; -lehre, vr.; hersen-schedelleer; -los, bv. n.: hersenloos; -losigkeit, vr.: hersenloosheid; -pfanne, vr.: hersenpan; -reisser, m,; (iron.) slechte wijn : -rotz, m.; (vea.) snot, droes; -schade), m.: hersenpan, hersenschedel, bekkeneel, (-schadelfuge, vr.; bekkeneelnaad; -scha-delhaut, vr.; bekkeneelvlies; -schadelnaht vr,: bekkeneelnaad; -schadellehre, vr.; hersenschedelleer); -seite, vr.: (tim.) spintzijde; -spukj m.; hersenschim; -tabak, m.: zinkingsnuit; -toben, o; (het) ijlen, ijlhoofdigheid; -verrückt, bv. n.; krankzinnig, gek; -wurst, vr.: cervelaatworst; -wuth LtJ, (*) Voor de Sam. met „hinzuquot;, die niet hier vermeld staan, neme men eenvoudig de beteekenis van het werkwoord zelf, en voege daarbij eene der beteekenissen van het bijwoord. ie druk. 23 |
354 HISTORIENMALEREI.
KIRSCH.
|
vr.: razernij, dolheid; -wiithig ItJ, bv. n.: razend, dol. IHirMcli, m. (-es; mrv. -e): (drk. en jagr.) hert; I -artigr bv. n,: nertachtig-; -baum, m.: (pik.) sumak, looiersboom; -boek, m,: herteook, mannetjes-hert;-braun, bv. n.: vaalrood, rosachtig:; -brunft, vr. (-brunst, vr.): bronst (paarwoede) der herten en reeën; -bürsehe, vr.: (jag-.) hertenjacht; -dom, m.: (pik.) kruisdoorn ; -eber, m.: (drk.) hoornvarken (Indisch varken), hertezwijn; -fahrte, vr.: (jag-,) hertespoor, voetspoor van het hert; -langer, m.: hartsvanger, jachtmes; -farbe, vr.: vaalroode kleur; -farben (-farbig). bv, n.: vaalrood; -feiste, vr.: (jag.) hertentijd, tijd als de herten op zijn vetst zijn; -feil, o.: herte-vel; -fink, m.: (vog.) groenvink; -gal-lerte, vr.: hertshoorn-zjelei; -gang, m.: (rs.) korte galop; -garn, o.: (jag.) net om herten te vangen; -garten, ni.: hertenpark, hertenkamp; -gelös, o.: her-tedrek, hertekeutels (mrv.); -gerecht, bv. n.: 1) in de hertenjacht ervaren, 2) overeenkomstig de regelen van de hertenjacht; -geschrei, o.: geschreeuw van het hert; -geweih, o.: gewei van een hert; -gras, o.: hertshoorn ;-günsel, m.: (pik.) leverkruid. Ilfiixcli'lliaai*, o.: hertenhaar; -hals, m.: hertenhals; -haut? vr.: hertevel; -heil, o.: (pik.) hartkruid; -holunder, m. (-holder, m.): (pik.) bergvlier, (ook:) watervlier; -horn, o.: hertshoorn (-horn-flechte, vr.: pha.: IJslandsche mos; -horn-gallerte, vr.: hertshoorn-zjelei; -horngeist, m.: geest van hertshoorn); -kater, m.: (ins.) vliegend hert; -hund, in.: (jag.)hond voor de hertenjacht; -jagd, vr.: hertenjacht; -kafer, m.: (ins.) vliegend hert; -kalb, o.: hindekalf, jong hert; -kameel, o.: (drk.) lama, kameelschaap ; -kasten, m.: herte-stal; -katze, vr.: (drk.) los, lynx; -keule, vr.: hertebout; -klee, m.: (pik.) boelkenskruid, leverkruid; -kopt', m.: hertekop; -koth [t], m.: Zie -gelös; -krankheit, vr.: ziekte der herten; -kuh, vs.: hertekoe, hinde, wijfjeshert; -lager, o.: leger van een hert (plaats waar het hert rust neemt); -lattich, m.: (pik.) hoefblad; -lauf, m.: (jag.) poot van een hert; -leder, o.: herts-leder, herts-leer; -ledern, bv. n.: herts-lederen, herts-leeren; -lo-sung, vr.: Zie -gelös; -luchs, m.: (drk.) los, lynx. IHirscli'lmangold, m. (-melde, vr.): (pik.) longkruid; -möhre, vr.: (pik.) pastinak, witte wortel; -raünze, vr.: (pik.) wilde polei; -niere, vr.: hertenier; -pastete, vr.: (kkk.) herte-pastei, pastei van hertevleesch; -polei, vr.: (pik.) wilde polei; -plan, m.: verzamelplaats der herten ; -ren, o.': (drk.) Afrikaansche reebok; -ruf, m.: hoorn om het geschreeuw van een hert na te bootsen; -ruthe [t], vr.: roede (teellid) van het hert; -schale, vr.: kant van den hoef yan een hert; -schröter, in.: (ins.) vliegend hert; -schwaden, m.: herte-staart; -schwanz, m.: herte-staart, (pik.) wilde vlier; -schweiss, m.: (jag.) bloed van het hert (inz. als lekkernij voor de jachthonden, in de melk met brood, die ze krijgen); -sprung, m.: hertesprong, springgewricht van het hert; -tnrane, vr.: traan (oogtraning) van een hert; |
-wildbret (-wildpret), o.: (jag.) hort, (kkk.) hertevleesch; -zahre, vr.: Zie -thrane • -ziege, vr.: (drk.) hertegeit, antilope; -ziemer, m.: 1) hertebout, 2) Zie -ruthe; -zunge, vr.: tong van een hert, (pik.) steenvaren. Hir' se, vr.: (pik.) gierst; Hir'sen, in Sam. (-acker, m.: gierst-akker, gierst-veld; -bau, m.: gierstteelt; -brei, m.: gierstepap, gierstebrij; -drüsen, vr. mrv.: ontl.: nuidklieren; -feld, o.: gierst-akker, gierstveld; -fieber, o.: (gnk.) mazelkoorts; -fink, m.: (vog.) groenvink; -flechte, vr.: mazelachtige huid-uitslag; -förmig, bv. n.: gierstkorrelvormig; -gras, o.: (pik.) panik-gras; -korn, o.: gierstkorrel; -pfriemer, m.: (fig. fam.) krententeller, (gem.) krentenkakker ; -vogel, m.: (vog.) groenvink). Hirt, m. (-en; mrv. -en): herder, veehoeder, (inz.) schaapherder; geistlicher -: geestelijke herder, zielenherder. Iiirt'en, bv. n. (in Sam.) herderlijk, herders-, herder-; | -amt, o.: herdersambt, ambt van zielverzorger; -art,vr.:herdersmanier; -brief, m.: (kkl.) herderlijke brief; -dichter, in.: idyllendichter, dichter van herderszangen; -flöte, vr.: herders-fluit; -gedicht, o.: herdersdicht; -gesang, o.; herdersgezang, (fig.) herders-lied;-gespraeli, o.: herdersdicht in den vorm van samenspraak; -gott, m.: (fab.) god der herders en veehoeders (god Pan); -göttin. vr.: (fab.) godin der herders en veehoeders (godin Pales); -haft, bv. n.: herderachtig; -haus, o*: herders-woning; -horn, in.: koedrijvers-hoorn; -hund, m.: herdershond; -hütte, vr.: herdershut, herders-woning; -junge, m.: 1) herdersjongen, 2) jonge herder; -kittel, m.: herderskiel;-knabe, m.: herders-jongen; -knecht, m.: herdersknecht: -lager, o.: vereenigingspunt der herders of veehoeders; -leben, o.: herders-leven, veehoeders-leven; -lied, o.: herders-lied; -lohn, m.: schaapherders- (veehoeders-) loon; -los, bv. n.: zonder herder (ook kkl.); -madchen, o.: herderinnetje; -massig, bv. n.: herderachtig; -schauspiel, o.: herders-tooneelspel, landelijk tooneelspel; -schutt, m.: aan den herder (of veehoeder) in koorn te betalen loon; -sitten, vr. mrv.: herders-zeden; -spiel, o.: herdersspel; -stab, m.; herdersstaf (ook kkl.); -stand, m.: schaapherders- (of veehoeders-) stand; -tasche, vr.: herders-tasch, (pik.) taschjes-kruid; -volk, o.: herdersvolk, veehoedersvolk. Hirt'in, vr. (mrv. -nen): 1) herderin, schaapherderin, 2) veehoedster, koedrijf-ster. hirt'licli, bv. n.: herderlijk. His, o.: (muz.) b-dur. Hispani'ola, o. (-s): (adk.) Hispaniola (d. i. Smt-Domingo). Hiss, in Sam. I -block, m.: hijschblok; -tau, o.: hijschtouw. His'se, vr.: (zeew.) takel, hijschblok. liis'sen, w. b.: (zeew.) hijschen, op-hijschen. liist, tsw.: hist (d. i. links)! Histör'elien, o. (-s; mrv. -): historietje, sprookje, vertelseltje: HistoVie, vr.: historie, geschiedenis; Histo riën,in Sam,(-buch, o.: 1. geschiedboek, 2. boek met geschiedverhalen; -maler, m.: historie-schilder, schilder van historie-stukken; -malerei'. |
HISTORIENSCHREIBEK.
H0CHGEWACHSE3S'.
355
|
vr.: het schilderen van historie-stukken; -schreiber, m.: greschiedschrijver); Historiograph*, m.(-en; mrv.-en): historiograaf; histo'riscn, bv. n.: 1) historisch, werkelijk gebeurd, 2) geschiedkundig; historisi'ren lio'1 w. b.: geschiedkundig verklaren of toelichten. Hitz. in Sam. I -blase, vr. (-blatter, vr.): puist; -blütig, bv. n.: drift)g, opvliegend; -blütigkeit, vr.: drift, opvliegendheid; -butter, vr.: gesmolten boter; -kopf, m.; heethoofd, dolleman; -köpfig, bv. n.: heethoofdig, doldriftig, (fig. fam.) haastig gebakerd; -messer, m.: hitte-meter, warmtemeter;-messung,vr.: hitte-meting, warmte-meting; -monat, m.: warme maand, maand van de hitte. Hit'ze. vr.: hitte, warmte; (fig.) hitte, fhet) heetst; (ook:) drift, (van dieren:) bronstigheid, paarziekheid; in - gerathen [tl: (fig.) zich warm maken; 'in der ersten -: in de eerste opwelling van drift: das wird - haben: (fam.) dat zal kracht kosten, dat zal niet makkelijk gaan; eine - Brod: een baksel brood; I -messer, m. en -ines-sung, vr.: Zie in Hitz. hit zen, w. b.: heeten, heetstoken. liit'zig:. bv.n.: warm, heet; (fig.) driftig, onstuimig, vurig; (van dieren, en, gem., ook van menschen:) heet. geil. lim!, tsw.: hum. ho!, tsw.: ho (hoho'; hoho). Ifo'bel, m. (-s; mrv. -): (tim.) schaaf; I -bank, vr.: schaafbank; -eisen, o.: schaaf-mes; -förmig, bv. n-: schaafvormig; -ge-hause, o.: (het) hout eener schaaf; -kasten, m.: snipperbak; -span, m.: schaafkrul. Iio'boln. w. b : schaven; (fig. fam.) van de ruwe schors ontdoen. Hobo'e, vr.: (muz.) hobo; Hoboist', m. (-en: mrv. -en); hoboïst. Ilioeh. bv. n. en bw. (höh'er; höchst): hoog: man muss nicht zu - zielen (zu -hinaus wollen): (spr.) men moet niet hoo-ger willen vliegen, dan zijne vleugels reiken; auf der hohen See: in volle zee; in die hohe See gehen: op zee gaan varen; die hohe Jagd: de jacht-op groot wild; wenn es - kommt (wenn es aufs Höchste kommt); als putje bij paaltje komt; - am Brette stehen: in een goed blaadje staan; - aufhorchen: met alle aandacht luisteren; Einem - leben lassen: op iemands gezondheid drinken. I Hoch, o.: hoera; Einem ein -bringen: iemand een lang leven toejubelen. Ihoch. in Sam. I -achtbar, bv. n.: zeer achtenswaardig: -achten, w. b.: hoogachten; -aehtung, vr.: hoogachting;-achtungs-voll, bv. n.: vol hoogachting (bw., brf: met de meeste hoogachting); -adelig, bv. n.: van hoogen adel, (fig.) van zeer ouden adel; -altar, m.: hoogaltaar; -amt, o.: 'schl.) hoogmis; -angeschwollen, bv. n.: erg gezwollen; -ansehnlich, bv. n.: zeer aanzienlijk; -begabt, bv. n.: hoogbegaafd; -beglückt. bv. n.: overgelukkig gemaakt; -beinig, bv. n.; 1) met iange beenen, 2) hoog op de pooten; -bejahrt, bv. n.: hoogbejaard; -bemastet, bv. n.: methooge masten; -berühmt, bv.n.: hoogberoemd: -beschlagen, bv. n.: (iag.) drachtig, met jong: -betagt, bv. n.: hoogbedaagd: -be-traut, bv. n.: een post van vertrouwen bekleedend; -betrübt, bv.n.: diepbedroefd -bewegt, bv. n.: diep bewogen, (van de zee:) zeer woelig; -blau, bv.n.: lichtblauw, -bootsmann, m.: (zeew.) bootsman; -bordig; bv. n.: hoog van boorden, hoog boven water liggend (ein -bordiges Schiff, ein -bordschiff: een groot schip); -brüstig, bv. n.: met een hoog uitstekend borstbeen, (fig.) hoog van borst, trotsch, aanmatigend: -burgund, o. (-s): (adk.) Opper-Burgundië (de Franche-Comté); -burgunder, m. (-s; mrv. -): Opper-Burgundiër;-burgundierin, vr. (mrv. -nen) : Opper-Burgundische;-bur-gundisch,bv.n.: Opperburg:undisch; -busig, bv. n.: vol van boezem. |
Ihoch'ldero.vnw.: Uw; -deutsch, bv.n.: Hoogduitsch (das -deutsche: het Hoog-duitsch; -deutschmeister,in.: grootmeester der Duitsche of Teutonische Orde); -dieselben, vnw.: u (= gij); -druck, m.: hooge drukking (-druckmaschine: machine met hooge drukking): -ebene, vr.: hoogvlakte, tafelland; -edel, bv.n : weledel (Ew.-edeln : uw weledele; -edelgeboren: weledelgeboren; Ew. -edelgeboren: uw weledelgebo-rene); -ehrwürdigr, bv.n.: hoog eerwaardig (Ew, -ehrwürden : uw hoog-eerwaarde): -eigen, by. n.: (van vorstelijke personen:) eigen (mit -eigener Hand: eigenhandig): -empfindung, vr.: 1) levendige gewaarwording, 2) verhevene gewaarwording; -ent-zückt, bv n.: in hooge mate verrukt; -erfahren, by. n.: zeer ervaren, zeer bedreven; -erfreut, bv. n.: in hooge mate verheugd; erhaben (-erhoben),bv.n.: hoog verheven, (blik.) in hoog-relief (-erhabene Arbeit: hoog relief, alto relievo); -fallrend, bv. n.: trotsch, hooghartig (bw.: uit de hoogte); -fahrt, vr.: hoogmoed, trots; -far-big^ bv. n.: hoog- van kleur, hooggekleurd, (fig.) schel van kleur (schel van kleuren); -feierlich, bv. n.: allerplechtigst; -fein, bv. n.: superfijn; -fliegend, bv.n.: hoogvliegend (ook fig.), (fig.) hoogdravend: -flieger, m.: hoogvlieger, (visch:) vliegende visch; -flöte, vr.: (muz.) flageolet; -Aug, m.: hoogen vlucht Cook fig.); -fürstlich, bv. n.: allerdoorluchti gst. Iliocli'l^arn, o.: vogelnet; -geachtet, bv. n.: hoog geacht; -gebietend, bv. n.: (titel:) hoogmogend, grootmachtig; ge-birge, o.: hooggebergte; -geboren, bv. n.: (grafelijke titel:) hooggeboren; -geehrt, bv. n.: hoog geëerd, zeer geëerd; -gefühl, o.: Zie -eiiipfliiclun^; -gehend, bv. n.: (van de zee:) hoog gaande; -gelag, o.: gastmaal, feestmaal; -gelahrt, bv.n.; hooggeleerd; -gelb, bv. n.: hooggeel; -gelehrt, bv. n.: hooggeleerd, zeer geleerd; -gelobt, bv. n.: hoog geprezen; -geneigt, bv. n.: zeer genegen, zeer goedgunstig ; -genuss, m.: zielsgenot; -gepriesen, bv. n.: hooggeprezen; -gericht, o.: ^hooggerechtshof, 2) halsrecht, doodstraf, (fig.) plaats der terechtstelling, 3)(vogelvangst:) lijsterstrik; -geruch, m.: sterke reuk, (fig.) geurigheid; -gesang, m.: 1) verheven zang, hooglied, 2) lofzang, loflied, 3) koraalgezang, kerkgezang: -geschatzt, bv.n.: hooff-gescnat, hooggewaardeerd, hoog op prijs gesteld;-gesclimack, m.: sterkgekruidheid: -gesinnt, bv. n.: verheven; -gestellt, bv.n.: hooggeplaatst; -gethürmt ftl, bv.n.: 1) ni'-t hooge torens, 2) hoog opeengestapeld: -gewachsen, bv. n,: lioog-opgegroeid. (fig.) |
356 HOCHZEITVATER.
HOCHGEWaSSER.
|
rijzig; -gewasser, o.: (zeew.) hoogwater, hoogtij; -gewitter, o.: onweder; -gewölbt, bv. n.: hooggewelfd, (fig.) gebocheld;-ge-würzt, bv. n.: sterk gekruid; -graf, m.: rijksgraaf, rechtsmacht bezittende graaf, rechter in het hoogste ressort; -graflich, bv. n.: rijksgrafelijk, hooggrafelijk, grafelijk (Seine und Ihre -grafiiche Gnaden: Zijn Hooggeborene en mevrouw de gravin); -grün, bv. n.: zeer groen. Ihoeh llialMig:, bv. n.: lang van hals; -halten, w. b. onr.: hoogschatten, hoog op prijs stellen; -liiiusig, bv. n.: vele verdiepingen hoog; -heilig, bv. n.: allerheiligst; -her, bw.: uit hooger sfeer, uit de hoogte, (fig. fam.) van hooge kom-af; -herzig, bv. n.: 1) hooghartig, fier, 2) grootmoedig, edeldenkend; -herzigkeit, vr.: 1) hooghartigheid, fierheid, 2) grootmoedigheid, edel-denkendheid; -holz, o.: (van boomen:) kruin, top (de takken); -horn, o.: (muz,) hobo (-hornbltiser, in.: hoboïst); -jarig, bv. n.: bejaard, oud; -kettig, bv. n.: (wev.) met opgewerkte figuren; -klingend, bv. n,: luid van klank, (fig.) hoogklinkend, (fig. fam.) bombasterig; -land, o.: hoogland, bergland; -lander, m. (-s; mrv. -): hooglander, berglandbewoner, (in Engeland:) Bergschot; -lied, o.: Zie -gesang; -löblich, bv. n.: prijzenswaardig, (fig.) achtenswaardig; -mastig, bv. n.: met hoogen mast (met hooge masten); -meister, m.: grootmeester (-meisterthum [tl, o.: frootmeesterschap); -messe, vr.: (kkl.) oogmis; -mogend^ bv. n.: hoogmogend (Ew. -mögenden, Kw. -mögenheiten: Uwe Hoogmogenden); -muth Lt)» m.: hoogmoed, trots (-muth [tj kommt vor dem Falie: spr.: hoogmoed komt voor den val); -müthig [tj, bv. n.: hoogmoedig, trotsch; -muths [tl, in Sam. (-teutel, m.: duivel van den hoogmoed); -nasig, bv. n.: laatdunkend, trotsch. aanmatigend; -nöthig [tl, bv. n.: (rcht.) hoognoodig; -nothpeinlich [tl, bv. n.: (rcht.) lijfstraffelijk, crimineel; -ofen, m.: hoogoven.rootmeesterschap); -messe, vr.: (kkl.) oogmis; -mogend^ bv. n.: hoogmogend (Ew. -mögenden, Kw. -mögenheiten: Uwe Hoogmogenden); -muth Lt)» m.: hoogmoed, trots (-muth [tj kommt vor dem Falie: spr.: hoogmoed komt voor den val); -müthig [tj, bv. n.: hoogmoedig, trotsch; -muths [tl, in Sam. (-teutel, m.: duivel van den hoogmoed); -nasig, bv. n.: laatdunkend, trotsch. aanmatigend; -nöthig [tl, bv. n.: (rcht.) hoognoodig; -nothpeinlich [tl, bv. n.: (rcht.) lijfstraffelijk, crimineel; -ofen, m.: hoogoven. IHocli'l pil aster, o.: verhoogd voetpad (trottoir); -preislich, bv. n.: prijzenswaardig, loffelijk; -priester, enz.: Zie Hohe- griester, enz.; -rosenroth [tl, bv. n.: oogrozenrood; -roth [tl, bv.n.: hoogrood; -rückig, bv. n.: hoog van rug; -rund, bv. n.: bolrond (-rundheit, vr., of: -ründe, vr.: bolrondheid); -sanger, m.: (muz.) ténorzanger, tenor; -schaftig, bv. n.: (wev.) met opgewerkte figuren; -schatzbar, bv. n.: hoog te schatten; -schatzen, w. b.: hoogschatten, hoogachten; -schenkelig, bv. n.: met lange beenen, hoog op de pooten; -schneidig, bv. n.: scherpsnijdend;-schule, vr.: hoogeschool, universiteit; -schüler,m.: student (aan eene hoogeschool); -schul-terig, bv. n.: 1) hoog van rug, 2) met één schouder hooger dan den anderen; -schuss, m.: schot in de lucht; -schwanger, bv. n.: hoogzwanger, in eenen vergevorderden staat van zwangerschap: -schwellend, bv. n.: hoogzwellend; -selig, bv. n.: wijlen (die -selige Königin: wijlen de Koningin); -sinn, m.: 1) edeldenkendheid, verhevenheid van denkwijze, 2) fierheid, hooghartigheid; -sinnig, bv. n.: 1) edeldenkend, 2) fier, hooghartig; -stammig, bv. n.: hoog van stam (-stammiger Wald: bosch van hooge boomen); -stapler, m. (-s; mrv. -): zwendelaar, flesschentrekker; -stift, o.: 1) aartsbisdom, 2) domkapittel (-stiftskir-cne, vr.: domkerk, kathedraal); -strebend, bv. n.: hoogstrevend; -stück, o.: (kkk.) lendenstuk (vleesch).riester, enz.; -rosenroth [tl, bv. n.: oogrozenrood; -roth [tl, bv.n.: hoogrood; -rückig, bv. n.: hoog van rug; -rund, bv. n.: bolrond (-rundheit, vr., of: -ründe, vr.: bolrondheid); -sanger, m.: (muz.) ténorzanger, tenor; -schaftig, bv. n.: (wev.) met opgewerkte figuren; -schatzbar, bv. n.: hoog te schatten; -schatzen, w. b.: hoogschatten, hoogachten; -schenkelig, bv. n.: met lange beenen, hoog op de pooten; -schneidig, bv. n.: scherpsnijdend;-schule, vr.: hoogeschool, universiteit; -schüler,m.: student (aan eene hoogeschool); -schul-terig, bv. n.: 1) hoog van rug, 2) met één schouder hooger dan den anderen; -schuss, m.: schot in de lucht; -schwanger, bv. n.: hoogzwanger, in eenen vergevorderden staat van zwangerschap: -schwellend, bv. n.: hoogzwellend; -selig, bv. n.: wijlen (die -selige Königin: wijlen de Koningin); -sinn, m.: 1) edeldenkendheid, verhevenheid van denkwijze, 2) fierheid, hooghartigheid; -sinnig, bv. n.: 1) edeldenkend, 2) fier, hooghartig; -stammig, bv. n.: hoog van stam (-stammiger Wald: bosch van hooge boomen); -stapler, m. (-s; mrv. -): zwendelaar, flesschentrekker; -stift, o.: 1) aartsbisdom, 2) domkapittel (-stiftskir-cne, vr.: domkerk, kathedraal); -strebend, bv. n.: hoogstrevend; -stück, o.: (kkk.) lendenstuk (vleesch). |
ihoch'itrabend, bv. n.: hoogdravend; -traber, m.: (fig.) hoogdravend redenaar of schrijver, (ook:) doordraaier, losse kwant; -verdient, bv. n.: zeer verdienstelijk; -vermogend, bv. n.: veelvermogend; -vernünftig, bv. n.: zeer verstandig; -verrath [t|, m.: hoogverraad;-verrather [tl, m.: verrader (inz.: landverrader); -verratherisch [tl, bv. n.: verraderlijk; -verstandig, bv. n.: zeer verstandig; -wache, vr.: wachtpost op eene hoogte; -wachter, m.: wachter op eene hoogte (inz. op een toren, enz.); -wald, m.: 1) bosch van hoogstammige boomen, 2) bosch op eene hoogte; -warte, vr.: wachtpost (wachttoren, enz.) op eene hoogte; -wasser, o.: hoogwater (-wasser-standsmesser, m., of: -wasserstandszeichen; hoogwater-peil); -weg, m.: groote weg, straatweg: -weise, bv. n.: zeer wijs, (iron.) hoogwijs; -werth [t|, bv. n.: hooggeschat; -wichtig, bv. n.: zeer gewichtig; -wild, o. (-wildpret, o.)]: groot wild; -wohledel, bv. n. (-wohledelgeboren), bv. n.: weledelgeboren; -wohlehrwürden, bv. n.: zeer weleerwaarde; -wohl'geboren, bv. n.: hoogwelgeboren; -würdig, bv.n.: hoogwaardig (Ew. -würden: kkl.: Uw Hoogwaarde, Uwe Eminentie; das -würdigste: kkl.: het Hoogwaardige, het Sacrament des Outaars) ; -zuehrend (-zuverehrend), bv. n.: hooglijk te eeren, hooglijk te waar-deeren. Hoch'lieimer, m. (-s): Hochheimer (eene rijnwijnsoort). höcli'lich, bw.: hooglijk, in hooge mate: Höch'sel, o. (-s): hoogsel, opiioog-sel; nöchst, bv. n. o. t;-.: hoogst (-be-steuerte, m.: hoogst-aangeslagene in de belasting); höch'stens, bw.: hoogstens, ten hoogste, op zijn hoogst. Hoeh'zeit, vr.: 1) bruiloft, 2) huwelijksvoltrekking, 3) trouwpartij ; - machen: bruiloft houden, (fig.) trouwen; I -bett, o.: bruidsbed, huwelijksbed; -bitter, in.: verzoeker van de bruiloftsgasten ; -brief, m.: uitnoodiging om op de bruiloft te komen; -ceremonien, vr. mrv.: huwelijksplechtigheden; -fackel, vr.: huwelijks-fakkel; -feier, vr.: huwelijks-viering, bruiloft; -fest, o.: huwelijks-feest, bruiloft; -gast, ra.: bruiloftsgast; -gedicht, bruiloftsgedicht; -geprange, o.: pracht bij de huwelijks-voltrekking; -gesang, m.: bruiloftszang, bruilofts-iied; -geschenk, o.: huwelijksgeschenk, geschenk aan het jonge paar; -gott, m.: (fab.) huwelijksgod (Hymen); -haus, o.: huis van de bruiloft; -kleid, vr.: trouwjapon ; -kleider, o. mrv.: trouwkleederen; -kranz, m.: bruidskrans; -kuchen, m.: bruidskoek; -leute, m mrv.: bruiloftsgasten; -lied, o.: bruiloftslied; -mahl, o.: trouwmaal, bruiloftsmaal; -massig, bv. n.: bruilofts-(bw.: Zie hoch-zeitlich); -mutter, vr.: moeder dei-bruid; -nacht, vr.: bruids-nacht, eerste huwelijks-nacht; -schmaus, m.: Zie-mahl; -schmuck, ra.: bruids-tooi; -tag, ra.: trouwdag; -tanz, ra.: bruiloftsdans; -vater, ra.: vader van de bruid, (tig.) degene die |
HOCHZEITVERSE.
HOFKAPLAN.
357
HöFLING.
358
|
valier, m.: hoveling:; -kasse, vr.: thesaurie; -kassenverwalter, m. (-kassier, m.): thesaurier; -keiier, m.: vorstelijke kelder; -keilerei', vr.: keldermeesterschap aan het hof; -keilermeister, m. (-kellner, m.): keldermeester van het hof; -kirche, vr.: hofkerk; -kleid, o. ihofkleeding:, hofgrewaad, gala; -koch; m.: kok aan het hof; -kom-pliment, o.: ijdele plichtplegring-, (fig.) vleierij j -kondi'tor, m.: banketbakker van het hot; -kriegsrath It], m.: (in Oostenrijk;) 1) keizerlijke krijgsraad, 2) lid van den krijgsraad; -küche, vr.: hofkeuken (-küchenamt, ó.: hofkeuken-beheer; -kü-chenmeister, m.: hofkeukenmeester);-kü-fer, m.: kuiper van het hot;-kunst, vr.: kunst van den hoveling, kunst om voor hoveling te spelen (-künste, vr. mrv.: fam.: hofkunsten, kunstenarijën van het hofleven; fig.: hoi-intrigen); -künstler,m.: hoi-artist. iHofllager, o.: vorstelijk legerkamp, (fig.) residentie; -lakei, m.: hof-lakei; -laster, o.: ondeugd uit het hofleven; -leben, o.: hof-leven; -lecker, m.: pluimstrijker (gem.: gatlikker) uit de hofkliek; -lehen, o.: hof-leen; -leute, m. mrv.: hovelingen, 2) onderhoorigen; -lieferant, in.: hot-leverancier; -livree, vr.: 1) hof-livrei, 2) dienstpersoneel aan het hof; -lutt, vr.: hof-lucht. iHoflniacher, lm.: hofmaker (aan eene dame), galant, minnaar, vnjër; -magd, vr.: dienstmaagd op de heerenplaats; -maler, m.: hofschilder; -manier, vr.: nofmanier, manier aan het hof; -mann, m.: 1) hoveling, 2) onderhoorige; -mannisch, bv. n.: hovelingachtig; -mar-schall, m.: hofmaarschalk (-marschall-amt, o.: waardigheid van hofmaarschalk; -marsehallstab, m.: hofmaarschalksstaf); -miissig; bv. n.: hoofsch; -medikus, m.: hofdokter, geneesheer van het hof;-meier, m.: zetbaas van den landheer, hoevenaar, boer; -meierei', vr.: boerderij of hoeve, die door een zetbaas bewerkt wordt; -meister, m.: 1) hofmeester, 2) gouverneur (over kinderen), 3) (op reis:) mentor; -meisterstelle, yr.: betrekking als gouverneur ^ (over kinderen); -meisterin, vr.: 1) hofmeestersvrouw, .2) gouvernante (over kinderen); -meisterisch, bv. n. (-meister-lich, bv. n.): (fig.) schoolmeesterachtig; -meistern, w. o. h.: gouverneur oyer kinderen zijn, (fig.) les geven; w. b.: (fam.) drillen, ringelooren, (ook:) veteren, bevitten; -metzger, m.: slachter van het hof; -musikus, m.: hofmusicus; -narr, m.: hofnar : -offiziant, m.: hofofficiant (een van het dienstpersoneel aan het hof). iHofIpartei, vr.: hofpartij; -platz, m.: binnenplaats ; -pracht, vr.: hofpracht; -pralat, m.: hotprelaat; -prediger, m.: hofprediker;-ranke, m. mrv.: hof-intrigen, hof-kuiperijën; -rath [tl, m.; 1) Hooge Raad (het hoogste gerechtshof van het voormalige Duitsche rijk), 2) lid van (raadsheer in) den hoogen raad; -rathin lt], vr.: raadsheersvrouw ;-raum, m.: binnenplaats ; -recht, o.: 1) hof-privilegie,2) recht eener heerlijkheid, 3) verzameling feodale besluiten; -reithe(-reite), vr.: meierij (boerderij) met alle aan- en toebehooren, hofstede; -richter, m.: raadsheer in het hooge gerechtshof, lid van den Hoogen Raad. |
IHof'l^anger, m.: hofzanger; -san-gerin, vr.: hofzangeres; -schatzmeister, m.: thesaurier; -schneider, m. (u. s. w.): kleermaker (enz.) van het hof; -schranz, m.: pluimstrijker (gem.: gatlikker) uit de hofkliek; -silberkammer, m.: zilver-kamer van het hof; -silberkammerer, m.: zilverbewaarder van het hof; -sitte, vr.: manier (gewoonte, gebruik) aan het hof; -sitz, m.: zetel van het hof, residentie; -sprache, vr.: hoftaal, taal uit de hofkringen; -staat, in.: 1) hofhouding, 2) hofstoet. 3) gala-kleeding, gala-kostuum (-staatsliste, vr.: stk.: civiele lijst); -stadt, vr.: hofstad, vorstelijke residentie; -stiitte, vr.: Zie -reithe; -stelle, vr.: 1) plaats (betrekking) aan het hof, 2) (in Weenen:) geheime raad;-tag, m.: 1) gala-dag, 2) (hist.) dag van heerendienst, korveedag, 3) (in quot;Westfalen:) audiëntie-dag voor de heeren-dienstplichti'^en; -theater, o.: hoftheater, hofschouwburg; -thor, o.: oprij-poort; -thüre, vr.: achterdeur die op het erf uitkomt; -ton, in.: hoftoon, toon die aan het hof heerscht; -tracht, vr.: hofdracht, hof-kleeding; -trauer, vr.: hof-rouw; -wehr, vr. (-wehrung, vr.): inventaris van eene boerderij; -welt, vr.: hofwereld, (de) hofkringen (mrv.); -wesen, o.: hofwezen (d. i. al wat het hof raakt); -widrig, bv. n.: met het gebruik aan het hof in strijd; -zirkel, m.: hofkring; -zuckerbacker, m.: banketbakker van het hof; -zwang, m.: 1) hof-etiquette, 2) (hist.) heerendienst. Höf'clien, o. (-s; mrv. -): binnenplaatsje (van een huis). Möfelei' vr.: 1) hoofsche plichtpleging, 2) hoofsche oplettendheid; hofeln, w. o. h. 13J: het hof maken aan. Hof'fart, enz. Zie Hof in Sam, liofTen, w. o. h. en w. b.: hopen; es steht zu -: het is te hopen; - und harren macht Manehen zum Narren: (spr.) hopen en wachten doet menigeen versmachten; hof'fentlich, bw.: naar te hopen is (bv. n.: te hopen wenschelijk, gewenscht); Hof'fer. m. (-s; mrv. -):ewenscht); Hof'fer. m. (-s; mrv. -): oopvoeder, hoper; Hoff'nung, vr.: hoop (guter - sein: welgemoed zijn; fig. fam.: zwanger zijn, in gezegende omstandigheden verkeeren; Vorgebirge (z.n.o.) der guten -: adk.: Kaap de Groede Hoop; sich -machen auf: nopen op, zich vleien met de hoop op; - schopten: hoop voeden, hopen; ich lebe der -, dass ...: ik voed de hoop, dat . .; Einen mit leerer - ab-speisen: fam.: iemand allerlei moois voorspiegelen); I Hoffnungs, in Sam.: -los, bv. n.: hopeloos; -losigkeit, vr.: hopeloosheid; -reich, bv. n.: rijk aan hoop; -voll, bv. n.: 1) vol hoop, van hoop vervuld, 2) hoopvol, veelbelovend. lioft'ren [ie|, w. o. h. 131: 1) (gem.) zijn gevoeg doen, kakken, 2) Zie liöfeln; Hofi'rer [ie], m. (-s; mrv, -): hofmaker; hö'fisch, bv. n.: hoofsch, hovelingachtig. liöriich, bv. n.: hoffelijk, wellevend, beleefd; 1 -keit, vr.: hoffelijkheid, wellevendheid, beleefdheid (-keitsbezeigung. vr.: beleefdheid; -keitsbrief, m.: brief uit beleefdheid). llofling:, m. (-es, -s; mrv, -e): hoveling. |
HöKER.
HOHE.
359
|
iioh'e, bv. n.: hoog; I -lied, o.: hoog:-lied (das -lied Salomonis: het Hooglied van Salomon); -ofen: Zie Hoehofen; -priester, m.: noogrepriester (-priesteramt, o., -priesterthum [tj, o., priesterwürde, vr.: hoog-epriesterschap, hoog-epriesterlijke waardigheid); -priesterlich, bv. n.: hooge-priesterlijk. Höh'e, vr.: hoogte; auf der - von Seheveningen: op de hoogte van Sche-veningen; die - des Meeres: de volle zee, hot ruime sop; sich in die - richten: zich oprichten, overeind gaan zitten; Jk sich in die - schwingen: zich omhoog- werken; den Kopt' in die - richten: het hoofd omhoog houden; den Koptquot; in die - werfen: het hoofd achterover werpen; Ehre sei Gott iii der -: eere zij God in de hoogste hemelen. Zie ook llölien. II o'heit, vr.: hoogheid, (fig.) souve-reiniteit; Seine -: (titel:) Zijne Hoogheid; I üo'heitsrechte, o. mrv.: rechten der Kroon. Ilöh'en. in Sam. I -kreis, ra,: (str.) hoogte-cirkel.; -messer, m.: hoogtemeter, graadboog; -messung, vr.: hoogte-meting; -rauch, ra.: dikke geelachtige mist; -ver-haltniss [nis], o.: (muz.) interval;-zirkel, m.: (str.) hoogte-cirkel. höh'er, bv. n. (v. tr.) : hooger; -machen: hooger maken, ophoogen; die -en Wissenschaften: de hooge wetenschappen. ill oh 1. o. (-es): (zeew.) scheepsruim. ihohl, bv. n.: hol, (tig.) ijl, ledig; (pik.) hol, pijpvormig-geleed; die -e lland: de holte van de hand; die -e Seite: (fig.) de zwakke zijde; ein -er Zahn: eene holle kies; die -e Sec: (zeew.) de holstaande (hooggaande) zee; eine -e Stimme: (fig.) eene holle stem; ein -er Kopf: een leeg hoofd, (Hg.) een leeghoofd; -machen: uithollen; -schleifen: holslijpen; -schlagen: holkloppen; -gehen, (van de zee:) hoog gaan, hol staan ; 1 -ader, vr.: (ontl.) holle ader, leverader, vena cava; -auge, o.: holstaand oog, diep-ingevallen oog, (fig. m. en vr.:) iemand met holstaande oogen; -ilugig, bv. n.: met holstaande oogen; -bilckig, bv. n.: met ingevallen e wan-gen, met uitstekende kaken; -beil, o.: holbeitel; -bohrer, m.: lepelboor;-brille, vr.: bril met holgeslepene glazen; -deich-sel, ra. (-deissel, ra.): holbeitel; -docke, vr.: spil, draaispil; -driller, ra.: spon-boor; -eisen, o.: steekbeitel met hollen bek, guts (mit einera -eisen austiefen: gutsen, raet eene guts uitsteken); -feile, vr.: halfronde vijl; -gang, m.: (vest.) «»- kazemat; -geschliffen, bv. n.: holgesle- pen; -geschwür, o.: (hik.) fistel; -glas, o,: holgeslepen glas: -hand, vr.: holle hand, holte van de hand; -haring, m.: ijle bokking; -heit, vr.: holheid, (fig.) ijlheid, ledigheid, leegte; -hippe, vr.: prouweltje, opgerolde oblie ; -hobel, m.: holschaaf, sponningschaaf; -kehle, vr.: (bwk.) holkeel, uitgeholde lijst; -kehl-hobel, ra.: Zie -hobel; -kirsche, vr.: (pik.) kriek, zwarte kers, wilde kers; -klinge, vr.: holgesraede kling; -kopf, ra.: leeghoofd; -krahe, vr.: (vog.) zwarte specht; -kreisel, ra.: bromtol; -kugel, vr.: holle kogel, bom; -lauch, in.: (pik.) |
prei; -leiste, vr.: Zie -kelile; -linse, vr.: holle lens; -mass, o.: inhouds-maat, maat voor droge waren; -meissel, m.: Zie -eisen; -raünze, vr.: aan de eene zijde hol zijnde legpenning; -muschel, vr.: kinkhoorn; -ring, in.: tafelring (om er een heeten schotel op te zetten); -rinne, vr.: Zie -kehle; -röhrig, bv. n.: fistelachtig; -rund, bv. n.: holrond;-ründe, vr. (-ründung, vr.): holrondheid: -saule, vr.: holle kolora, holle pilaar; -schnabler, ra.: (vog.) Braziliaansche ekster; -spatel, ra.: (tnb.) verpoot-spade, verplant-spade; -spath lt|, in.: hol-spaath; -spiegel, m.: holle spiegel; -stab, ra.: ^hlk.) katheter; -taube, vr.: (vog.) boschduif; -treppe, vr.: wenteltrap; -waare, vr.: hol glaswerk; -wangig, Dv. n.: Zie-bliekig;; -weg, m.: holle weg, ravijn, bergpas; -werk, o.: dak van gleufvormige pannen; -wurz, vr.: (pik.) aardrook; -zahn, ra.: (vea.) middelste tand, voorste tand; -zange, vr.: tang met holle armen; -ziegel, ra.: gleufvormige gootpan (-ziegelfÖrraig, bv. n.: pik.: als dakpannen over elkander liggend); -zirkel, ra.: passer raet buitenwaarts staande bee-nen. Ilöli Ie. vr.: 1) hol, (fig.) spelonk, grot; 2) holte, holligheid; I Höh'lenbewohner, in.: holbewoner, spelonkbewoner. liöh'len, w. b.: uithollen; Höhl'er, m. (-s; rarv. -): 1) uitholier, holraaker, 2) diepe kelder; höh'lig, bv. n.: 1) vol holligheden of holten, 2) vol holen of spelonken of grotten; Höh'lung, vr.: 1) uitholling, holraaking, 2) holligheid, holte, (fig.) hol, spelonk, grot. Ilolin, in. (-es,-s): hoon, schimp, smaad, spot, minachting; zura -e 12]: in spijt van, in weerwil van, ten spijt van; Einem -sprechen: 1) den gek met iemand steken, 2) iemand braveeren; der Vernuft -sprechen: tegen het gezond verstand mdruischen; I -gelachter, o.: hoonend (smadend, niinachtend, spottend) gelach (zura -gelachter werden: ten spot worden, een voorwerp van bespotting worden); -lachen (-lacheln), w. o. h.: hoonend (spottend, minachtend, braveerend) lachen; -lacher, ra.: spotter, minachtend lacher; -lacherin, vr.: spotster, minachtende lachster; -necken, w. b.: voor den gek houden, (fam.) een loopje nemen met, voor den gek houdend plagen; -necker, ra.: voor den gek houdend plager; -necke-rei', vr.: voor den gek houdend geplaag; -rede, vr.: 1) hoonende taal, sraaadtaal, schiraprede, 2) spot; -sprecher, ra.: spotter. lioli'nen, w. b.: hoonen, smaden, met minachting en spot bejegenen; Hön'ner, ra- (-s ; mrv. -): hooner, smader, niinachtend spotter; Höhnerei', vr.: spotternij, bespotting, minachtende spot; nöh'niscn, bv. n.: spottend, minachtend; Höh'nung,vr.: spot, gespot, bespotting. lio'lio, tsw.: ho ho!, o ho! Hö'ke, ra. (-n; rarv. -n): venter, uitventer, rondventer. hö ken, w. o. h. en w. b.: venten,uitventen, rondventen. Hö'ker, ra. (-s; rarv. -): Zie Höke; I frau, vr. (-weib, o.): ventster, uitventster, rondventster; -kram, ra.: 1) ventwaar, ventgoed, 2) venterij, (het) venten;-waare, vr.: vent-waar, ventgoed. |
HöKEREI.
HOLZ.
|
, vr-: venterij, (het) venten. Ho kerin, vr. (mrv. -nen): ventster, ui tventster, rondventster. hö kern, w. o. h. en w. b.: Zie hoken. Hö'kin, vr. (mrv. -nen): Zie Hö-kenn. Itokuspo kus. m. en o. (-): hoeus-ppcus, goochelwerk; I -macher, m.: goochelaar; -streich, m.: goocheltoer. ^v- nquot; O beminnelijk, vriendelijk, minzaam, lief, aangenaam, bekoorlijk; 2) toegenegen, gunstig, welgezind; 3) (hist.) trouw; Emem - sein; iemand genegen zijn; seinem Herrn - und treu sein: zijnen heer houw en trouw zijn; meine -e!: bekoorster van mijn hart!, bekoorlijke engel. I -selig, bv. n.: 1) bekoorlijk, aanminnig, bevallig, 2) lieftallig, vriendelijk, minzaam ; -seligkeit, vr.: 1) bekoorliikheid, aanminnigheid, bevalligheid, 2) lieftalligheid, vriendelijkheid, minzaamneid. Hel'de, m. (-n; mrv. -n) vriend. I -, vr.: vriendin. Zie ook 8 reg. hooger. . Hol tier, m.: (pik.) vlierboom, vlier; I -rose, vr.: vlierboom. vr- (mrv. -nen): Zie vr.: holen, w. b.: halen; Athem [t] -: ademhalen ; sich einen Schnupfen eene verkoudheid oploopen. t®1'-» vr.: holster, pistoolholster, pistoolkoker; | -kappe, vr.: holsterkap; -macher, m.: holstermaker. Holle, m. (-es; mrv. -e): (zeew.) lich-terschip, lichter. hol'la, tsw.: heidaar!. heila! Holland, o. (-s): (adk.) Holland (- ist in Noth [tl: spr.: het land is in gevaar, de nood nijpt); Hollander, m. (-s; mrv. -): Hollander, (fig.) kaasmaker, kaasboer, boterboer, (zeew.) zacht windje, (tech.) papiermolen, papiermakerij; Hol-landerei', vr.: boerderij, kaasmakerij; Hol'landerin, vr. (mrv. -nen): Hollandsche; hol landisch, bv. n.: Hollandsch. Höl'le, vr.: (theo. en fig.) hel; (fab.) hel, onderwereld, schimmenrijk; (in fornuizen:) stookplaats; (kim.) hel, lappen-kist (onder de tafel); zur - fahren (in die -kommen): naar de hel gaan, nederdalen ter helle; Einem die - heiss machen: (spr.) iemand het vuur na aan de schenen leggen, iemand het leven zuur maken; Him-mel und - auf bieten: (spr.) hemel en aarde bewegen; in die - werfen: in de hel weren, (kim.) door het oog van de schaar alen. .Hollen, in Sam. I -angst, vr.: doode-lijke angst; -bang, bw.: doodsbenauwd (es war ihr -bang: zij had het doodsbenauwd, zij was in een doodelijken angst); -brand, m.: vuurpoel der hel, (het) helsche vuur, (pop., een) goed brandhout voor de hel; -braten, m.: (pop.) hellebrok; -brühe, vr.: duivelendrank; -brut, o.: helsch gebroed; -drache, vr.: (fab.) helsche draak, (fig.) feeks, helleveeg, serpent; -fahrt, vr.: (theo.) nederdaling ter helle (van Christus); -feuer, o.: (het) helsche vuur; -flamme, vr.: helsche vlam; -fluss, m.: (fab.) rivier der hel, rivier der onderwereld; -fürst, m.: vorst der hel; -gegend, vr.: helsch oord; -geier, hl: helsche gier; -geist, m.: helsche geest; -gestank, m.: helsche stank; |
-gezücht, o.: helsch gebroed, helsch ge-» spuis; -gott, m.: (fab.) god der hel, hellegod, Érod der onderwereld (Pluto); -göttin, vr.: (fab.) godin der hel, godin der onderwereld (Proserpina); -heer, o.: duivelen-schaar; -heiss, bv. n.: (fam.) onuitstaanbaar heet; -hitze, vr.: (fam.) onuitstaanbare hitte; -hund. m.: (fab.) helhond (Cerberus); -kind, o.: duivelskind;-künste, vr. mrv.: helsche kunsten, duivelskunsten; -macht, vr.: helsche macht, macht der hel, -marter, vr.: helsche marteling, helgemartel, foltering der hel; -maschine, vr.: helsch werktuig, helsch moordtuig; -pein, vr.: helsche pijn; -pforte, vr.: poort der hel; -pförtner, m.: deurwachter der hel: -pfuhl, m.: helsche poel, poel der hel; -plan, m.: helsch plan; -qual, vr.: helsche pijn, foltering der hel; -rachen, m.: kaken (mrv.) der hel; -reich, o,: (theo., de) buitenste duisternis, Satan's rijk; -richter, m.: (fab.) rechter in de onderwereld; -schlund, m.: afgrond der hel; -schmerzen, vr. mrv.: helsche pijnen; -stein, m.: (hik.) helsche steen (lapis infernalis); -strasse, vr.: weg naar de hel; -suppe, vr.: duivelen-drank; -thor, o.: poort der hel; -wachter, m.: (fab.) heibewaker, helhond (Cerberus); -warts, bw.: helwaarts, naar de hel; -weg, m.: weg naar de hel; -wuth [tl, vr.: helsche verwoedheid, duivelen-woede;-zwang, m.: der helsche machten invloed op of heerschappij over den mensch. laöriiseli, bv. n.: helsch. II olm, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) eilandje, (inz.) rivier-eilandje, waard, (fig.) heuvel, bergje; 2) (tim.) dwarsbalk, 3) scheepswerf, scheepmakers-werf. Hol'per, m. (-s; mrv. -n): 1) hobbeligheid, oneffenheid, 2) schok, stoot; hol'pericht, bv, n.: hobbelig, ongelijk (- lesen: met horten en stooten lezen); hol'perig, bv. n.: hobbelig, ongelijk; hol -pern, w. o. h.: hossen, stooten, schokken, (fig.) haperen. Horse lie, vr.: holsblok, klomp. Hol'stein, o. (-s): (adk.) Holstein; Hol'steiner (Hol'ste), m. (-s; mrv. -): Hol-steiner; Hol'steinerin (Hol'stin), vr.: Hol-steinsche; hol steinisch bv. n.: Holsteinsch, Holsteiner. hol'terpol ter, bw.: holderdebolder. I -, o. (-s): rumoer, leven, lawaai, bombarie. Holunder. m. (-s): (pik.) vlier;. I -baum, m.: vlierboom (spanische -baum: seringeboom); -beere, vr.: vlierbes; -blatter, o. mrv.: vlierbladeren; -blüthe |t], vr.: vlierbloesem; -büchse, vr.: proppenschieter; -essig, m.: vlier-azijn; -holz, o.: vlierhout; -mus, o.: vlierbessenzjelei; -puppe, vr.: duikelaartje; -röhre, vr.: vlierhouten pijpje; -saft, m.: vliersap, _ (fig.) vlierstroop; -schwamm, m.: (pik.) judas-oor; -staude, vr. (-strauch, m.): vlierboom; -thee, m.: (als thee gebruikt) aftreksel van vlier; -wasser, o.: op vlier getrokken water;, -wein, m.: op vlier getrokken wijn. IHolz, o. (-es; mrvr -e en Höl'zer): hout (mrv.: houtsoorten en houtjes); (fig.) hout, boschje, bosch-plantsoen; (in net kegelspel:) getal kegelpoppen (wie viel - hat er gemaebt: hoeveel kegels |
HOLZSACHE.
HOLZ.
361
|
heeft hij omgeworpen?); - aus Einem Stamme : hout uit één stuk; ins - schiessen: (pik.) takken krijgen; das Wild ist zu -e gregangen: (jag.) het wild is het bosch ingegaan; - zum Feuern: brandhout; be-hauenes behakt hout; frisehes gaaf hout; abgestandenes dood hout. IHolz, in Sam. I -abfall, m.: sprokkelhout; -acker, m.: houtveld; -amt. o.: houtvesterij ; -aniianth, m.: houtachtig steen-vlas; -apfel, m.: wilde appel (-apfelbaum, m.: wilde appelboom; -apfelessig, m.: wilde appelboom-azijn); -arbeiter, m.: .h werkman (arbeider) in het bosch, (fig.) houtbewerker; -arm, bv. n.: arm aan hout; -art, vr.: houtsoort; -artig, bv. n.: houtachtig; -asche, vr.: houtasch; -ast, m.: boomtak; -aufseher, m.: boseh-opziener; -axt, vr.: houthakkersbijl; -bahn, vr.: met liout bestrate weg; -bar, bv. n.: geschikt om geveld of gehakt te worden (wieder -bar machen: met jong geboomte beplanten); -bau, m.: 1) aankweeking van hout, 2) nouten gebouw; -bauer, m.: houtboer, boer die hout aan de markt brengt; -be-amte, m.: ambtenaar van de houtvesterij; -behaltniss :[s], o.: bergplaats voor (van) brandhout; -bildner, m.: 1) houtgraveur, 2) beeldhouwer in hout; -bildnerei', vr.: 1) kunst om op hout te graveeren, houtsnij-kunst. 2) beeldhouwkunst in hout; -birne, vr.: wilde peer; -birnbaum, ra.: wilde pereboom; -blode, vr.: openetfplek in een bosch; -bock, m.: 1) zaagstelling, zaagbok, 2) haard-ijzer, haard-rooster, ^ 3) (ins.) houtluis, boomluis; -boden, ra.: 1) houtzolder, 2) grond die geschikt is voor de houtteelt; -bohrer, ra.: (tech.) avegaar, (ins.) paalworm; -bund, o. (-bün-del, o.): bos hout, takkenbos; -dieb, ra.: houtdief; -diebstahl, m.: diefstal van hout; -druck, m.: houtdruk; -druckerkunst, vr.: houtdrukkunst; -dürre, vr.: dorheid van het hout (tijd als er geen sap in de boo-men zit). Illolzlemse, vr.: (ins.) witte mier; -erde, vr.: met verrot hout vermengde aarde; -ersparniss [sl, vr.: besparing van hout; -essig, m.: hout-azijn; -fackel, vr.: fakkel van brandend hout; -fallen, z. n. o.: (het) houtvellen, (het) houthakken; -farbe, vr.: houtkleur; -faser, vr.: houtvezel; -faule, vr.: bederf in het hout, vermolming; -feile, vr.: houtvijl; -feuer, o.: houtvuur; -firniss [sl. o.: houtvernis; -flösse, vr.: 1gt; houtvlot, 2) plaats om hout te vlotten; (das) -flossen, w. o.: (het) houtvlotten; -flösser, ra.: houtvlotter; -förster, ra.: boschwachter; -frei, bv. n.: bevrijd van de ^ noodzakelijkheid om brandhout te koopen (-frei sein: vrij brand hebben); -frevel, ra.: 1) boschbeschadiging, 2) vergrijp tegen de wetten op de houtvesterij; -frohne [-fronej, vr.: ('t) houtrijden als heerendienst;-fuhre, vr.: 1) wagenvracht hout, 2) houtvervoer (eine -fuhre thun: eene houtvracht doen, eene wagenvracht hout vervoeren). IHolz'lffarten, m.: timraertuin, timmerwerf; -gefalle, o. mrv.: inkomsten die men uit een bosch trekt; -geist, m.: hout-zuur; -gelange, o.: boschgrond,boschland; . -geld, o.: geld voor brandhout; -gerecht, bv. n.: ervaren in het boschwezen (in de houtvesterij); -gerechtigkeit, vr.: 1) recht op den boschgroei, 2) recht om (kosteloos) |
hout te hakken; -gericht, o.: rechtbank voor houtvesterij-zaken; -gewachs, o.; houtgewas; -glitsche, vr.: hellende g-lij-baan (voor het vervoer van gevelde hoornen); -graf, m,: houtvester; -grafschaft, vr.: 1) houtvesterschap, 2) rechtsgebied van een houtvester; -graserei', vr.: (het) grazen in een bosch; -graupen, vr. mrv.: takvor-mig koper-erts; -grund, m.: grond die geschikt is voor de houtteelt; -hacke, vr.: houthakkersbijl; -hacker, m.: houthakker, (vog.) booraspecht (-hackerlohn, m.: houthakkers-loon); -haher, m.: (vog.) meerkol; -halm, m.: (vog.) korhaan; -haken, ra.: houten klamp: -handel, m.: houthandel; -handier, ra.: houtkooper; -hape, vr.: snoeimes; -hase, vr.: boschhaas; -hau, ra.: 1) houthak, 2) recht ora hout te hakken; -hauer, ra.: houthakker (-hauerlohn, ra.: houthakkers-loon); -haufen, m.: houthoop, (een) hoop hout; -hippe, vr,: snoeimes; -hof, m.: tiramertuin, timmerwerf, houttuin; -huhn, o.: (vog.) korhoen; -inspektor, ra.: bosch-opzichter. Iffolz'lkafer, m.: (ins.) houtluis, houtworm; -karamer, vr.: houthok, houtloods ; -kassia, vr.: (pik.) kassieboom; -kauf, ra.: aankoop van hout; -kirsche, vr.: (pik.) kriek, wilde kers (-kirschbaum, in.: krieke-boom, wilde kerseboom); -knecht, in.: bosch-opzichtersknecht, boschwachter; -kohle, vr.: houtskool; -krahe, vr.: (vog.) zwarte kraai; -kramer, m.: houtkooper; -kur, vr.: geneeskuur bestaande in het drinken van een afkooksel van geneeskrachtig hout (eine -kur gebrauchen: geregeld een afkooksel van een of ander hout innemen); -lack, ra.: stoklak, pijpjeslak; -lager, o.: 1) hout-voorraad, 2) houtpakhuis, 3) timmerwerf; -land, o.: boschland; -laus, vr.: houtluis; -lege, vr.: houtzolder, houthok, bergplaats voor hout; -lerche, vr.: (vog.) boschleeuwerik: -lese, vr,: (het) houtsprokkelen; -made, vr.: houtworm; -raagazin, o.: houtpakhuis; -malerei', vr.: I) (het) schilderen op hout, 2) schilderwerk op hout; -mangel, ra.: gebrek (schaarschte) aan hout; -raarkt, ra.: houtmarkt; -mass, o.: houtmaat; -raast, vr.: 1) boschvoeder (voor vee en varkens), 2) mesting met boschvoeder: -mehl, o.: 1) hout molm, stof van vermolmd hout, 2) zaagsel;-messen, o.: hout-meting; -mes-ser, o.: hout-meter; -mist, m.: bladermist, raestspecie van rottende boombladeren; -nagel, m.: houten pin; -obst, o.; wild ooft, ooft van ongeënte vruchtboomen ; -opal, ra.: (min.) hout-opaal; -ordnung, vr.: verordening op het boschwezen, IHoIz lpapier, o.: hout-papier, uit houtvezels bereid papier; -pflock, ra.: houten pin; -platte, vr.: plaat (blad) van hout; -platz, ra.: 1) bergplaats voor hout, 2) timmerwerf; -prcis, ra.: houtprijs, prijs van het hout; -puppe, vr.: houten pop; -raspel, vr.: houtvijl; -raum, ra.: houthok, bergplaats voor hout; -rechen, ra.: houten rooster (in eene sluisdeur); -rechnung. vr.: houtrekening; -recht, o.: recht ora (kosteloos) hout te hakken; -reich, bv. n.: rijk aan boschgroei, rijk aan hout; -russ, ra.: roet van hout; -rutsche, vr.: Zie -gjlitsche. Illolz Isache, vr.: 1) ding van hout, houten voorwerp, 2) zaak die het bosch- |
HOMGMUm
HOLZSaGE.
|
■wezen raakt; -sage, vr.: houtzaag-;-sager, m.: houtzagrer; -same, in.: 1) boomzaad, 2) jong- houtgewas, 3) met jong houtgewas beplante grond; -saure, vr.: houtzuur, hout-azijn;-scheit, o.: houtmijt, houtstapel;-schiebcr, m.: (bij bakkers:) oven-ijzer; -scniff, o.: houtschip, met hout beladen schip; -schlag, nu: 1) boomen-rooiing, (liet; vellen van boomen, 2) gedeelte van een bosch waar de boomen gerooid zullen worden, 3) recht om boomen 3e rooien; -schlagel, m.: heiblok; -schlager, m.: 1) boomenrooier, 2) houthakker;-schneide-kunst, vr.: houtsnij-kunst; -schneider, m.: houtgraveur; -schneiderei', vr.: houtsnijkunst; -schnepfe, vr.: (vog.) houtsnip; -schnitt, in.: (grav.) houtsnede; -schnitzel-, m.: kunstsnijder in hout, vervaardiger van kunstig snijwerk in hout; -schnitzerei', vr. (-schnitzwerk, o.): kunstig snijwerk in hout; -schoppen, m.: houtloods, houtschuur; -schragen, m.: maat voor vaam-hout; -schraube, vr.: houtschroef; -schrei-ber, m.: schrijver bij de houtvesterij; -schuh, in.: holsblok, klomp (-schuhmacher, m.: klompenmaker); -schuppen, m.: iiout-loods, houtschuur; -schwarte, vr.: (tim.) wankant; -setzer, m.: hout-optasser; -spal-ter, m.: houthakker; -span, m.: houtspaander, iioutspaan (-spane, m. mrv.: I. houtspaanders, 2. schaaf krullen); -sparkunst, vr.: kunst om brandhout te besparen; -sparofen, m.: spaaroven, spaarkachel, spaarhaard; -splitter, m.: houtsplinter; -stall, m.: houtloods, houtschuur; -stein, versteend hout; -steinkohle, vr.: aardpek-achtig versteend hout; -stoss, m.: houtstapel, houtmijt. IHolx'ltat'cl, vr.: houten tafel; -tag, m.: houtdag (dag om hout te verkoopen, of om verkocht hout te leveren); -taube, vr.: (yog.) houtduif, boschduif; -taxe, vr.: tarief der houtprijzen; -trage, vr.: handberrie om hout te dragen; -trank, m.: houtdrank, uit medicinaal hout bereide drank; -trift, yr.: (het) grazen in het bosch, recht om vee in het bosch te laten loopen; -uhr, vr.: houten klok; -verbrauch, m.: houtverbruik; -verkauf, m.: houtverkoop; -verwalter, m.: ambtenaar belast met den verkoop van het hout; -verwaltung, vr.: bestuur over den verkoop van het hout; -vorrath (tj, in.: hout-voorraad; -wadel. Zie -zeit; -wagen, m.: houtwagen, wagen, om hout te vervoeren; -wand, vr.: houten beschot, planken beschot; -warter, m.: bosch-opzichter; -weg, m.: wegnaar, in of door een bosch, boschweg (auf dem -wege sein: hg.: zich vergist hebben, verkeerd zijn): -weide, vr.: Zie -tril't; -werk, o.: houtwerk; -welle, vr.: (een) bos hout; -wesen, o.: (het) boschwezen; -wurm, in.: houtworm; -zapfen, m.: houten pin; -ze-h«;'nt, m.: houttiend; -zeit, vr.: geschikte tijd om hout te hakken; -zettel, m.: houtbriefje, bewijs waarop men brandhout kan halen; -zinn, o.: houttin; -zucht. vr.: houtteelt, boschteelt; -zunder, m.: zwavelstokje; -zweig, in.: boomtak. HcilzVlieii. o. (-s; mrv. -): houtje. liolz'en. w. o. h.: 1) hout hakken 2. hout opdoen, 3) (jag.) het bosch ingaan, (ook:) van den eenen tak op den anderen overspringen; w. b.: 1) met hout beklee-den, (een mijnput:) met plankwerk be-kleeden, (in de waterbouwkunde:) met paalwerk voorzien, 2) (een oven:) van brandhout voorzien, heetstoken, 3) (pop.) afranselen, afrossen. |
Jlolzerei', vr.: (pop.) kloppartij, afrossing. Iiölz'ern, bv. n.: houten; (fig.) houten-Klaasachtig, stoffelachtig, (ook:) smakeloos, (van stem of klank:) houterig;-schmecken: onsappig maken; das -e Wesen: de stof-felachtigheid. holz'iclit, bv. n.: houtachtig, houtig, (fig.) vezelig, dradig; voos. Iiolz'ig;, bv. n.: bosehrijk, rijk aan geboomte. Holziin^. vr.: 1) (het) houthakken (enz.. Zie w. ó. en b. Jiolzen); 2) (pop.) afranseling, afrossing, (een) pak slaag; 3) (lig.) bosch, houtgewas, boomgroei : i Jlolz ungsr.'cht, o.: recht om (kosteloos) hout te hakken. Hoinile tik, vr.: homiletiek, leer der kanselwelsprekendheid; Homile'tiker, m. (-s; mrv. -): 1) onderwijzer in de kanselwelsprekendheid, 2) kanselredenaar; ho-mile'tisch, bv. n.: homiletisch; Homilie', vr.: kanselrede, leerrede, preek (Homiii'-enschreiber, m.: schrijver van leerredenen). Iloiiiöo|gt;ath'. m. (-en; mrv. -en): I) homeopathisch geneesheer, 2) voorstander van de homeopathie; Ilomöopathie', vr.: homeopathie; homöopa'thisch, bv. n.: homeopatisch. ho'niclit, bv. n.: honigachtig, honigzoet. Illo'iiij»*, m. (-es,-s): honig; - im Munde und Galle im Herzen: (spr.) honig in den mond en gal in het hart; wer sich zu -macht, den benaschen die Fliegen: (spr.) al te goed is andermans gek; der - ihrer Lippen: (dk.) de nectar van hare lippen. illo'ni»-. in Sam. I -apfel, m.: paradijsappel; -artig, bv. n.: honigachtig; -hiir, m.: honigbeer; -bau, m.: bijenteelt; -be-haltniss Is], o. (-behalter. m.): honigkelk; -bereitung, vr.: honigbereiding; -biene, vr.: honigbij; -birne, vr.: suikerpeer; -blase, vr.: honigblaasje;-blume. vr.: (pik.) honigbloem; -branntwein, in.: nonigbrandewijn; -brühe, vr.: honigsaus;-dachs, m.: honigdas, op honig azende das;-dieb, m.: honigdief; -erbse, vr.: groote erwt; -ernte, vr.: honig-winning, inzameling van den honig; -erzeugend, bv. n.: honig voortbrengend; -essend, bv, n.: honig-etend; -essig, m.: honig-azijn; -farbe, vr.: honigkleur; -farben (-farbig), bv.n.: honiggeel;-flffden, m.: 1) honig-vla, 2) honigraat; -gabel, m.: honigvork; -garten, m.: bijënhof, tuin met bijenkorven; -gefass, o.: honigpot, (pik.) honigkelk; -gelb. bv. n.: honiggeel; -geruch, m.: honigreuk, honiggeur; -geschmack, m.: honigsmaak: -geschwulst, vr. (-geschwür, o.): (hik.) honiggezwel, honigzweer; -gras, o.: (pik.) honiggras; -gülte, vr.: Zie -zins; -handel, m.: handel in honig; -kelch, m.: (pik.) honigkelk; -klee, m.: honigklaver; -kuchen; in.: zoete koek, (ook:) peperkoek, (in bijenkorven:) honigraat; -lecker, m.: valsche kleur van het was; -leira, m.: honiglijm;-lese, vr.: inzameling van den honig; -lippen, vr. mrv.: honigzoete lippen; -maul, o.: (gein.) honig-likker; -monat, in. (-mond, m.): (fig., de) wittebroods-weken; -mund. m.: |
HORNIIaUTIGKEIT.
363
HOXIGPFLASTER.
|
(fig:.) suikerzoete tong:; -pflaster, m.: (vea.) honigpleister; -reich, bv. n.: njk aan lt;gt; honig; -saft, m.: honig-azijn; -saug:er, m.; (vog-.) kolibrie; -scheibe, vr.: honig-raat; -scnimmel, in.: appelgrauw paard; -seim, m.: maag:denhonig:; -stein, in.: honigsteen; -scimme, vr.: honigzoete stem; -süss, bv. n.: honigzoet; -süsse, vr.: honigzoetheid; -tafel, vr.: honig-raat; -than [t|, m.:honigdauw; -topt', m.: honigpot;-tragend, bv. n.: (pik.) honigdragend, (ins.) honig voortbrengend; -trank, m.: honigdrank; -wabe, vr.: honig-raat; -wasser, o.: honigwater; ti -wein, m,: drank van wijn met honig; -worte, o. mrv.: honigzoete woordjes; -zehent, m.: honigtiend; -zelle, vr.: honig-cel; -zins, m.: met honig te betalen pacht of huur. honiiett', bv. n.: 1) rechtschapen, 2) fatsoenlijk. HouneiiL*', vr. (mrv. -s): eer; (spl.) roemkaart; die -s machen: de honneurs waarnemen (d. i, de gasten bedienen); vier -s haben: (spl.) een vierde roem hebben. Honoi'ar', o. (-s; mrv. -e): honorarium; Honoratio'ren, in. mrv.: notabelen, aanzienlijken; honori ren [iel, w. b.: honoreeren. ihop'fen, w. b.: (bij bierbrouwers:) hoppen. iHop fen. m. (-s): (pik.) hop; da ist -und Malz verloren: (spr.) het is boter aan de galg gesmeerd; an ihm ist - und Malz verloren: (spr.) hij is onverbeterlijk; I -bau, rn.: hopteelt (-bau treiben: hop telen); -feld, o. (-garten, m.): hopveld, hop-land, hop-akker; -gartner, m.: hopboer; -kiem, in. (-kiemchen, o.): hopspruitje; -klee, m.: gele klaver; -pflanze, yr.: hopplant; -ranke, vr.: hop-rank; -reich, bv. n.: rijk .aan hop, (van bier :) goed gehopt; -salat, m.: salade van hopspruitjes; -seil, o.: Zie -ranke; -sprosse, vr.: hopspruitje; -stange, vr.: hop-staak, (fig. fam.) boonenstaak; -sticiiel, m.: pootstok; -zupfen, o.: (het) hop-plukken; -zupfer, m.: hop-plukker. Höpf'ner, m. (-s; mrv. -): hopboer, teler van hop. hopp hopp. tsw.: hop hop! hoppen, w. b.: hobbelen, strompelen: (bij bierbrouwers:) hoppen. Hops, in Sam. I -walzer, m.: hopsa-wals, vroolijke wals. hop sa, tsw.: hopsa. hopsen, w. o. s.: (fam.) dansen en springen; (ook:) een hopsa-wals dansen; Hop'ser, m. (-s; mrv, -): hopsa-dans, hopsa-wals. Hör, in Sam. I -gast, m.: hoorder, toehoorder; -nerv, m.: (ontl.) g(;hoorze-nuw; -saai, m.: gehoorzaal;-weite, vr.: bereik van het gehoor; -werkzeuge, o. mrv.: 1) gehoor-organen, 2) klankleiders ;-zeuge, m.: oorgetuige. Horaz', m. (-en): Horatius. hör'har, bv. n.: hoorbaar, (tig.) gehoorig; I -keit, vr.: hoorbaarheid, (fig.) gehoorigheid. horeh! (gebiedende wijs:) hoor! luister!; I -brunnen, m.: (vest.) mijnput, luistergang; -rohr, o.: gehoorbuis, oorhoorntje, (gnk.) stethoscoop: -winkel, m.: luisterhoek. |
hor'ehen, w. o. h.: luisteren; Hor'chery m, i-s; mrv. -): luisteraar; Hor cherin, vr. (mrv. -nen): luisteraarster, luistervink. Hor'de, vr.: horde (i. a. b.); hor'den-weise, bw.: aan (in) horden, aan (in) troepen (benden, zwermen, scharen). Ho ren, vr. mrv.: (fab.) Ilorae. Ihö'ren, w. b.: hooren;(fig.)verhoeren; wer nicht - will, muss fiihlen: (spr.) wie niet hoeren wil, moet voelen; schwer -(hart -): moeielijk hooren, traag (slecht) van gehoor zijn; ich habe sagen -: ik heb hooren zeggen; ich habe sic singen - : ik heb haar hooren zingen; - lassen: laten hooren (sich - lassen: zich doen hooren, (fig.) aannemelijk zijn); auf etwas -: naar iets luisteren, acht geven op iets; horen Sie: hoor eens, luister eens. iHö'ren, o. (-s): (het) hooren; es verging mir - und Sehen: hooren en zien verging mij. I Hö'rensagen, o.: (het) hooren-zeggen; von - (vom-): vanhooren-zeggen. i Hö'rer, m. (-s; mrv. -): hoorder, toehoorder; Hö'rerin, vr. (mrv. -nen): hoorderes, toehoorderes. I Ho rigen, m. mrv.: (hist.) onderhoorigen (van eene heerlijkheid). II oi'ixoiit, m, (—es): hoi izon, gezicht einder (das geht üoer meinen -: fig.: dat gaat mijn horizon^ mijn begrip, mijn verstand te boven; I horizontal', bv. n.: horizontaal, waterpas (-fiache, vr.: horizontaal vlak; -linie, vr.: waterpas-lijn). IHorii, o. (-es,-s; mrv. Hör'ner): hoorn, (fig.) u i t stekend punt; das - des Ueber-nusses: de hoorn des overvloeds; in -arbeiten: in hoorn werken; das - blasen: (muz.) den hoorn blazen; mit Einem in ein - blasen. (fig.) met iein. de zaak eens zijn. Zie llörner. IIlt;»i*ii. in Sam. I -achat, in.: (nun.) roodgevlamde agaat; -atfe, in.: (drk.) hoorn-aap; -amboss, m.: (sm.) speerhaak; -arbeit, vr,: werk van hoorn; -arbeiter, m.: hoornwerker; -artig, bv. n.: hoornachtig; -band, nu: perkamenten band(van een boek): -baum, m.: (plkj hagebeuk, jokboom; -becher, m.: drinkhoorn; -beize^ vr.: bijtmiddel voor hoorn; -bereiter, in. hoornwerker; -biaser, in,: hoornblazer; -blatt, o.: (pik.) hoornblad, hoornkruid; -blende, vr.: (min.) hoornblende; -bock, m.: bok tram) met^ horens; -buche, vr.: (pik.) hagebeuk, jokboom; -drechsler (-dreher), m.: hoorndraaier, kunstdraaier in hoorn; -durchfaule, vr,: (vea.)koetzeer, kootzweer; -eule, vr.: (vog.) hoorn-uu; -farbe, vr.: 1) hoornkleur, 2) verf om hoorn te verven; -farben (-farbig), bv. n.: de kleur hebbende van hoorn; -fiiule, vr. j fvea.) koetzeer, kootzweer; -feile. vr.: hoornvijl, vijl voor hoorn; -fessel, vr.j jachthoorn-riem; -fisch, m.: naaldviseh; -förmig, bv. n.: hoornvormig; -fuss, ni. • hoef; -füssig, bv. n.: gehoefd, met hoeven; -geschwulst, vr.: (vea,) hoornachtig gezwel; -geschwür. o.: kankerachtige zweer;-gold, o.: goud van negen en een half karaat; -griff, m.: hoornen heft; -handler, ni.: koopman in hoorn (of in horens); -hart, bv. n.: als hoorn zoo hard;-haspel, m.: windas; -haut, vr.: vereelte huid, (van het oog:) hoornvlies; -hilutig, bv. n.: eeltachtig; -hautigkeit, vr.: eeltachtigheid |
HORNJAGD.
364
HOTT.
|
-jagrd, vr. (-jag-en, o.): jachtpartij met hoorngeschal. Horii ikafer. m.: (ins.) eenhoorntor; -kaïnm, m.: hoornen kam; -kirsehe, vr.: (pik.) kornoelje; -klee, m.: (pik.) steenklaver, rolklaver, lotus; -kluft, vr.: hoefspleet; -klüftigr, bv. n.: met gespletene (gespouwene) hoeven; -knopf, m.; hoornen knoop; -kraut, o.: (pik.) hoornkruid; -kümmel, m.: wilde komijn; -laterne, vr.: lantaarn met hoornen ruiten; -leim, m.: perkament-lijm; -leiste, vr.: dwarslijst; -leuchte, vr.: Zie -laterne; -löffel, m.: hoornen lepel; -los, bv. n.: zonder hoornen, ongehoornd; -mohn, m.: (pik.) hoornpapaver; -muschel, vr.: noornschelp, kinkhoorn; -musik, vr.: hoorninuziek; -ochs, m.: (iron.) stommerik; -platte, vr : hoornen blad; -pomeranze, vr.: oranjeappel met bubbelige schil; -raspel, vr.: hoornvijl, vijl voor hoorn; -salbe, vr.: hoefzalf; -satz, m.: jachthoorn-koord, jachthoorn-kwast; (muz.) hoornpartij, stuk voor den hoorn; -schein, m.: (str.) nieuwe maan in Februari; -schiefer, m.: (min.) hoornachtigrc lei-steen; -schlangre, vr.: (drk.) hoornslang, drakenslang; -schluss, m.: (red.) dilemma; -schnecke, vr.: kinkhoorn; -schrot, o.: afval (vijlsel) van hoorn; -schröter, in.: (ins.) eenhoorntor; -sohle, vr.: hoornige^vereelte) voetzool; -spalte, vr.: hoefspleet; -spane, m. mrv.: hoornvijlsel, afval van hoorn; -spitze, vr.: 1) punt van een hoorn, 2) (van tabakspijpen:) hoornen mondstuk; -stein, ni.: (min.) bazalt; -substanz, vr.: hóornige zelfstandigheid; -vieh, o.:hoornvee,(iron.) domme os, stommerik; -vogel, m.: (vog.) kazuaris; -wan d, vr.: (van een paardenhoef:) harde buitenkant; -werk, o.: (vest.) hoornwerk. HUrii'ehen, o. (-s; mrv. -): hoorntje. liör'nen, w. b.: van horens voorzien; (iron.) horens opzetten, tot hoorndrager maken; gehörnt', bv. n.: gehoornd; grehörnter Schluss: (red.) dilemma. Hör'ner, o. mrv. (van Horn): hoornen, horens; Einem die - zeigen: de horens tegen iem. opzetten, zijne tanden aan iemand laten zien; Einem die - bieten: aan iem. het hoofd bieden; die - einziehen: bakzeil halen; etwas auf seine -nehmen: iets op zijne horens nemen; sich die -ablaufen: de joligheid der jeugd laten uitrazen, zijn tuil uittuilen; Einem -aufsetzen: aan iem. een paar horens opzetten, iem. hoorndrager maken; I -schall, m.: hoorngeschal; -toll, bv. n.: stapelg-ek; -tragend, bv. n.: gehoornd, horens-dragend; -trager, m.: hoorndrager. hör'nern, bv. n.: 1) hoornen, van hoorn; 2) met horens; hornicht, bv. n.: hoornachtig; hor nig, bv. n.: hoornig, met horens. Hor'niNS, vr.: (ins.) horzel. Hornfct', m. (-en; mrv. -en): hoornblazer. Hor'nuns:, m. (-s): sprokkelmaand, Februari. Horoskop', o. (-s; mrv. -e): horoscoop; Einem das - stellen: iemands horoscoop trekken, iemands planeet lezen, aan iemand waarzeggen. |
Horst, m. (-es; mrv. -e) en vr.: 1) massa, hoop, opeenstapeling; (fig.) troep, bende, zwerm, hoop; (van gras, van boomen, enz.:) plokje, hoopje, (fig.) ' boschje, kreupelbosch, kreupelhout; 2) (van rotsen:) piek, punt; (van muren:) top, bovenrand; 3) (van roofvogels en fig.:) nest. hor'sten. w. o. h.: een nest bouwen; (fig.) nestelen, verblijf houden. Hort. m. (-es; mrv. -e): 1) rots; (fig.) toevlucht, toeverlaat; der Herr ist mem -: (bijb.) de Heer is mijn toeverlaat; 2) merk dat een boom voor de bijl bestemd is. liosch'en. w. o, s.: glijden. Hös'elien, o. (-s; mrv. -): 1) broekje; (fig.) onderste bekleedsel, (inz.) velletje, vliesje; (aan vogelpooten:) veeren (mrv.); (bij honigbijen:) aan de achterrgt;ooteii klevend was; 2) kuipje, tonnetje, tobbetje, potje, ênz. Ho 'se, vr.: 1) broek; Zie Hosen; 2) hoos (waterhoos, windhoos); 3) kuip, ton, tobbe, pot, enz. liö'seln, w. o. h.: (van bijen:) honig zamelen; w. b.: (een kleinen jongen :) in de broek steken. Iho'sen, w. b.: (kleine jongrens:) in de broek steken. IHo'sen, vr. mrv.: broek (enk.); die - anhaben (die - tragen): (iron.) de. broek aanhebben, den baas spelen; das Herz ist ihm in die - getallen: (fig1.) de moed is hem ontzonken, de moed is in zijne schoenen g-ezakt; I -band, o.: kouseband (-bandorden, m.: Orde van den Kouseband); -bund, m.: broeksband; -butter, vr.: vaatjesboter, potjesboter; -flicker, m.: (kim.) ophakker, broeken-lapper, kleermaker louter voor verstelwerk, (jag.) vierjarig: everzwijn; -gurt. m. (-gürtel, m.): broeksband; -heber, m.: broekgalg, bretel; -klappe, vr.: broeks-klep; -knopf, m.: broeks-knoop: -latz, m.: broeks-klep; -lauf, m.: broekspijp ; -los, bv. n.: broekeloos (ein -loser: hist.: een sans-culotteV, -nestel, vr.: kouseband; -sack, m.: broekzak; -schlitz, m.: (split (gulp) van de broek; -schnalle, vr.: broekgesp; -Strieker, m.: kousenwever:-tasche, vr.: broekzak (kleine -tasche; horlogezakje in de broek); -trager, m.: 1) broekdrager, broek-aanhebber, 2) broekgalg, bretel; -zeug, o.: broekenstof, broeken-groed. Hospital', o. (-es, -s; mrv. -ta'ler); hospitaal, ziekenhuis, gasthuis; I -meis-ter, m. (-verwalter, m.): directeur van een ziekenhuis; -schiff, o.: (mar.) hospitaalschip, ziekenschip. Hospitali ter, m. (-s; mrv. -): (hist.) Maltezer ridder. Hospitant', m. (-en; mrv. -en): buitengewoon college-looper; hospiti'ren lie], w. o. h,: collegre-loopen (a. i. de openbare lessen bijwonen) zonder student te zijn. Hospiz', o. (-es; mrv. -e): verpleeghuis, gesticht van liefdadigheid. Hospodar', m. (-s; mrv. -e): (titel:) hospodar, landvoogd. Hos'tie, vr.: (kkl.) hostie. Hos'tien, in Sam. I -gefass, o.; ciborie, hostiën-kelk; -hauslein, o.: tabernakel, hostiën-kastje. hott, tsw.: hot!, rechts! |
HüKNERSTANGE.
365]
HOTTENTOT,
|
Hottentot', m. (-en ; mrv. -en): Hottentot; Hottento'tin, vr. (mrv. -nen): Hottentotsche. Hot ze. vr.: wiegr. Hub, m. (-es, -s): 1) optilling, oplichting:, omhoog--tilling; 2) uitzoeking:, schifting:, uitkiezing:. Hii'bel, m. (-s; mrv. -): heuveltje, hoogte; (pik.) knobbel; (fig:.) bubbel, bult; (in het aangezicht:) puist; I hü-belieht, bv. n.: knobbelachtig:, bubbelachtig:, puisterig:; hü'belig, bv. n.: knobbelig, (pik,) knolvormig. liil'lien, bw.: dezerzijds, aan deze zijde; - und drüben : aan deze zijde en aan den overkant. liübMCh, bv. n.: mooi, knap, hupsch; I -heit, vr.: mooiheid, knapheid. Hue ke, vr. : (pop.) rug. Zie ook Hoeke en Hiimlel. Hudelei', vr.: 1) knoeierij, gebroddel; knoeiwerk, broddelwerk; 2) kwel-lerij, haspelarij, plagerij; I hu'deln, w. b.: I) afroffelen, ophameren; 2) kwellen, plagen; I Hud'ler, m. (-s; mrv. -): 1) knoeier, broddelaar ; 2) kweller, plager; 1 hud'lig, bv. n,: knoeierig, brod-delig. Hut', m. (-es, -s; mrv. -e): hoef; 1 -bein, o.: hoefbeen; -beschlag. m.: hoefbeslag; -eisen, o.: hoefijzer (ein Madchen das ein -eisen verloren hat: iron. : een meisje dat een ongelukje gehad heeft; einem Pferde -eisen aufschlagen: een paard beslaan; -eisen mit Stollen: hoefijzers met kalkoenen; -eisendorn, m.: doorslag, priem, hoefstempel;-eisennagel, m.: hoeispijker; -eisensack, m.: gereed-schapszak van een hoefsmid; -eisentisch, m.: tafel in den vorm van een hoefijzer); -erschütterung, vr.: (vea.) verdroging en afschilfering van den hoef; -geschwür, o.: (vea.) hoefzweer; -hammer, m.: hoefsmids-namer; -knotig, bv. n.: met knobbels aan de hoeven; -lattich, m.: (pik.) hoefblad ; -nagel, m.: hoefspijker; -raumer, m.: (hoef-smids-)veegmes; -schlag, m.: 1) hoefbeslag, 2) hoefslag, tred van het paard, (fig.) spoor (indruk op den grond) van paardenhoeven, 3) slag van een achteruit slaand paard, 4) (kkk.) bouwland, teel-land, 5) jaagpad; -schmied, m.: hoefsmid ; -stempel, m.: hoefstempel, doorslag, priem; -tritt, m.: Zie no.2-sehlag; -wulst, vr.: (vea.) overhoef;-zwang, m.: (van paarden:) volvoetigheid; -zwangig, bv. n.: volvoetig. Hu'fe, vr.: hoeve (boerderij) van dertig morgen lands. IHuTen, in Sam. I -geld, o.: akkertiend, belasting op landerijen; -gericht, o.: plattelands-rechtbank; -groschen, m.: Zie -geld; -gut, o.: eigen boerderij van dertig morgen; -hafer, m.: havertiend ; -steuer. vr.: Zie -geld. Ihufen, w. o. h.: (van paarden:) achteruit slaan; w. b.: van hoeven voorzien (gehuff, bv. n.: hoeven hebbende). liu'llg, bv. n.: hoeven hebbende. Hüf ner, m. (-s; mrv. -): eigenaar van eene boerderij van dertig morgen. Hüft, in Sam. 1 -ader, vr.: heup-ader; -bein, o.: heupbeen; -nerv, m.: heup-zenuw; -pfanne, vr.: gewrichtsholte; -stück, o.: (slachtvleesch:) dominee's-stuk; -verrenkung, vr,: heup-ontwrichting; -weh, o.: heuppijn, heupjicnt. |
Hüf'te, vr.: heup. liiil* ten, in Sam. I -lahm, bv. n.: ien-denlam, ontheupt. Hu gel, m.: heuvel, hoogte ; i (tig.) berg; (ook:) hoop, stapel; (ook:) knobbel, bult; 1 -ab, bw.: berg-af;-aut, bw.: berg-op; -kette, vr. (-reihe, vr.): bergketen, heuvelen-rij; -rücken, m.: bergrug. liii'geliclit, bv. n.: op heuvels ot bergen gelijkend; hugelig, bv. n.: heuvelig, bergachtig. Hugeuott, m. (-en; mrv. -en): (nibt.) Hugenoot; Hugenott'in, vr.: vrouwelijke Hugenoot; hugenottisch, bv. n.: van de Hugenoten; I llu'go, m. (-'s): (mansnaam:) Hugo, Huig. liuh, tsw.: hu!; (ook:) ai., oei. Huhu o. (-es, -s; mrv. Huh ner): hoen, hen, (ord.) kip; (jag.) patrijs. Zie mrv. Hülmer. x . Hiilin ehen, o. (-s; mrv. -): hoentje, (ord.) kipje; (ook:) kuiken; ein - nut Einem zu pflücken haben: (spr.) een appeltje met iemand te schillen hebben. IHiili'uer, o. mrv.: hoenders, (ord.) kippen ; kluge - legen auch in die IS es-sein: (spr.) het beste paard struikelt wel eens; 1 -aar, m.: (vog.) wouw, kiekendief; -abend, m.: partij (teest) den dag vóór de huwelijks-voltrekking, m)-Uquot; loft; -artig, bv. n.: hoenderachtig, kipachtig; -auge, o.: (hik.) eksteroog, hk-doorn (-augenpflaster, o.: likdoornpleis-ter); -beize, vr.: (jag.) patrijzenjacht, -biss, m.: (pik.) hoenderbeet, vogelkruid, muur; -braten, m.: gebraden kip; -brune, vr,: kippensoep; -brust, yr.: kippeborst, -darm, m.: Zie -bisw; -dieb, m.: (tam.) kippendief, (vog.) wouw, kiekendief, (drk.) wezel; -ei, o.: hoender-ei, (ord.) kip-ei, -fang, m.: (jag.) patrijzenvangst; -tan-ger, m.: (jag.) patrijzenvanger; -feder, vr.: kippeveer; -trau, vr.: kippenviouw, koopvrouw in kippen en gevogelte;-tn-kassee, o.: (kkk.) fricassee van kip; -garn, o.: (jag.) patrijzennet; -geier, m.: ^ie -aar; -geschlecht, o.: hoendergeslacht, kippenras; -geschrei, o.: geluid van patrijzen; -hahn, m,: (bij kippen behoo-rende) haan; -hamen, m.: (jag.) zak van een patrijzennet; -handel, m.: handel in kippen en gevogelte; -handier, m.: kip-penKooper; -handlenn, vr.: Zie -rrau, -haus, o.: kippenhok; -hof, m.: hoender-erf; -hund, m.: 'jag.) staande hond;-jagdr vr.: patrijzenjacht; -klee, m. (-kohl, m.). (I)ik.) kwendel, wilde tijm; -korb, m.: kippenmand. . iHüli'uerllager, o.: (jag.) schuilplaats van patrijzen; -latte. vr.: kippen-roest; -laus, vr.: kippenluis; -leder, o.: dun schapenleer; -leiter, vr.: kippenlad-der; -markt, m.: kippenmarkt; -milch, vr.; melk met een geklutst ei en suiker er in, (pik.) vogelmelk; -mist, m.: hoen-dermest, (inz.) kippenstront; -nest, o.: kippcnnest, (jag.) patrijzennest; -netz, o.: (jag.) patrijzennet; -pastete, vr.: kippenpastei; -ruf, m.: 1) geluid van den patrijs, 2) patrijzenfluitje (lokfluitje dat net geluid van den patrijs nabootst); -schrot, m.: (jag.) patrijzen-hagel; -stall, m.: kippenhok, hoenderhok; -stange, |
HüHXERSTEIGE,
366
HILN'D.
|
vr.: kippt^nroest; -steigro, vr.: kinpt-nlad-der; -sterben, o. (-tritt, m.): (pik.) hoen-derbeet; -vien, o.: pluimgedierte; -vogrt, m. (-warter, m.): pluimgrraaf: -warterin, vr.: verzorgster van de kippen en hoenders; -weh, o.: (gnk.) kinkhoest;-weihe, m.: (vog.) wouw, kiekendief; -zehent, m.: tiend van het pluimgedierte, hoendertiend; -zins, m.: belasting (of paeht) te voldoen met pluimgedierte; -zucht, vr.: hoenderfokkerij, kippenfokkerij. Imliu'. tsw.: Zie huil. Iiui. tsw.: oei!, hè!; (ook:) gauw!, allo!; in einem -: in een ommezien. Imi en, w. o. h.: jachten, haast maken. Hu'ke, vr.: (spl.) brug. Hu'k.er, m. (,-s; mrv. -): hoekerschip, hoeker. Huid. vr.: 1) goedgunstigheid, gunst, welwillendheid, genegenheid; 2) bevalligheid, liefelijkheid, aanminnigheid; I -gestalt, vr.: bekoorlijke gestalte; -göctin, vr.: (fab.) Gratie, godin der bevalligheid, (fig.) engelin; -reich, bv. n.: 1) vol bekoorlijkheid, 2) allervriendelijkst (als z, n. een mansnaam, 2e nmv. -s: Ulrik); -yoll, bv. n,: Zie bv. n.: -reich. hul'di gen, w. b.: huldigen. Hul'din, vr. (mrv. -nen): bekoorlijke vrouw, bekoorlijk meisje. Hiilf, in Sam. I -leistung, vr.: hulpverleening, hulp; -los, by. n.: hulpeloos; -losigkeit, vr.: hulpeloosheid; -reien, bv.n.: helpend. Zie Hülfs. Ihül'fe: Zie helfen. IHül'fe, vr.: hulp; zu -: (noodroep:) help!; Einem zu - kommen: iemand te hulp komen; Einem - leisten: aan iem. hulp verleenen, iemand helpen; Einem die - thun: (rcht.) beslag op iemands goed leggen; Einem Pferde die - geben: (rs.) een paard behoorlijk regeeren; mit - |2] (duren - [21): met (door) de hulp van; mit Gottes -: met Gods hulp; I -ruf, m.: geroejp om hulp, hulpgeroep, noodgeschrei. .... hülflich, bv. n.:..,. helpend, .... behulpzaam. Hiilfn, in Sam. I -amt, o.: betrekking van plaatsvervanger of helper; -armee, vr.: hulpleger; -auflage. vr.: executoirverklaring; -band, o.: (nik.) tweede verband (om het eerste heen), (ontl.) kleinere srier; -beamte, m.: adsistent, helper; -bedürftig, bv. n.: hulpbehoevend; -be-dürftigkeit, vr.: hulpbehoevendheid; -bischof, m.: (kkl.) wij-bisschop;-brief, m.: (rcht.) executoirverklaring; -buch, o.: (kph.) bijboek; -erbietunfj ,vr.: aanbod van hulp; -geld, o,: subsidie, hulp in geld, (rcht.) kosten van executie; -genoss, m.: bondgenoot, medestander; -heer, o.: hulpleger; -kasse, vr.: 1) armenkas, 2) reservefonds; -kirche, vr.: bij-kerk; -lauter, m.: (tik.) medeklinker; -macht vr.: helpende macht, (fig.) bondgenoot; -mittel, o.: hulpmiddel, (fig.) redmiddel; -prediger, m.: hulpprediker; -quelle, vr.: hulpbron;-satz, m.: lemma, hulpstelling; -steuern, vr.mrv.: subsidie-gelden; -stollen, m.: (mnw.) hulpgang; -truppen, m. mrv. (-völker, o. mrv.): hulptroepen; -vollstreckung, vr.: (rcht.) tenuitvoerlegging: -wissenschaft, vr.: hulpwetenschap, voorbereidende wetenschap; -wort, o.: (tik.) verklarend woord; -zeitwort, o.: (tik.) hulpwerkwoord; -zwang, m.: (rcht.) executie. |
Huif'ter, vr.: Zie Halfter. Hnl'le, vr.: omkleedsel; (schl.) draperie; die sterbliche -: het stoffelijk omkleedsel; die - und Fülle: volop overvloed; die -fiel mir von den Augen: de blinddoek viel (de schillen vielen) van mijne oogen. iliül'len, w. b.: omhullen; - in: hullen in. Ihiil'len. in Sam, I -los, bv. n.: on-omhuld; bw.: open en bloot. Hiils'ehen, o.: schilletje, vliesje. HUI «e. vr.: peulschil, bast, dop, bolster; (mil.) kardoes, patroon; (tech.) bus; (aan rijtuigen:) buis der as ; (pik.) hulst, steek-palm. Ihül sen, w. b.: doppen, pellen, ontbolsteren. Iliiil'sen, in Sam. I -artig, bv. n.: peulschilachtig; -baum, m.: (pik.) hulst, steekpalm; -beere, vr.: hulstbes; -frucht, vr.: peulvrucht; -gewachs, o.: peulvrueht-dragende plant; -motte, vr.: (ins.) pop, nog in het omhulsel zittende vlinder. hiirsieht. bv. n.: peulschilachtig; I hül'sig, bv. n.: peul-, dop-. hiini, tsw.: hum. hiiinan', bv. n.: humaan. Hiinianio'ra, vr. mrv.: humaniora. ImnianiHi'ren [iej, w. b.: beschaven, tot beschaving brengen. HiimaniNt', m. (-en; mrv. -en): humanist; I humanis'tisch, bv. n.: humanistisch (die -e Studiën: de humaniora): I Humanitat', vr.: humaniteit- Huin'inel, vr.: (ins.) hommelbij, hommel; (bij brouwers:) mouterij; (fig.) lucht-hart, wildzang. Hum'inelelien, o. (-s; mrv. -): doedelzak; (in orgels:) brombas. liuni'iueln (hum men), w. o. h. en w. b.: brommen; gonzen; (fig.) neuriën. Hum'mer, m. (-s; mrv. -): (visch:^ zeekreeft; (zeew.) hommer, marsstengtop ; I -brecher, m.: kreeftenbreker; -gat, o.: (zeew.) hommergat; -schere, vr.: kreeft-schaar. Humor', m. (-s): humor; Humores'ke, vr.: humoristische schets; Humorist', m. (-en; mrv. -en): humorist; humoris'tisch, bv. n.: humoristisch. Huni'pe. vr.: Zie Humpen. Hümpelei', vr.: knoeiwerk, broddelwerk; hüm'peln, w. o. h.: knoeien, broddelen, roffelen; w. b.: ophameren, afroffelen; hüm'peln, w. o. h.: hobbelen, hinken, strompelen, hompelen. Hum'pen, m. (-s; mrv. -): (fam.) bom, groojke bel (groot drinkglas). Hümp'ler, m. (-s; mrv. -): knoeier, broddelaar, ophakker, beunhaas; Hümp'ler, m. (-s: mrv. -): nompelaar, strompelaar, hobbelaar. hum'sen, w. o. h. en w. b.: Zie hummen. Hund. m. (-es, -s; mrv. -e): hond: junge -e werfen: (van eene teef:) jongen; I (spreekwoorden:) besser ein lebender -als ein todter [tl Löwe: beter blood dan dood; ein bloder - wird selten fett: een bloode hond wordt zelden vet; bellende -e beissen nicht: blaffende honden bijten niet; böse -e, zerbissen Feil: wie een |
367
Hum
|
ander jaagt, staat zelf niet stil; begrossene -(ï fürchten das Wasser: een ezel stoot zich green tweemaal aan denzelfden steen; wie ein begossener met een langen neus, druipstaartend; wie -e und Katze leben: elkander verdragen als kat en hond; wie ein - behandelt werden: als een hond behandeld worden; inüde wie ein zoo moe als een hond; bekannt wie der bunte zoo bekend als de bonte hond; es giebt mehr als einen bunten 1) er zijn meer zulke gekken, 2) alle gelijk is geen eigen; er sieht einen weissen - für einen Backerknecht an: hij ziet den hemel voor een doedelzak aan; schlafende -e soil man nicht wecken: men moet geene slapende honden wakker maken; kommt man über den -, so kommt man über den Schwanz: komt men over den hond, dan komt men ook over den staart; auf den -kommen: in het achterspit komen, aan lagerwal geraken; auf dem - sein: aan lagerwal zijn, op zwart zaad zitten; vom - auf den Bettelsack kommen: zeer laag dalen; er muss am Ende noch -e führen: hij zal zeer naar eindigen; es nimmt kein - ein Stück Brod von ihm: iedereen schuwt hem als de i)est: er kann keinen - vom Ofen loeken: hij deugt letterlijk tot niets; damit lockt man keinen - vom Ofen: 1) zóó haalt men iemand den wurm niet uit den neus, 2) dat dient letterlijk tot niets; da liegt der - begraben: daar zit de knoop. Zie Hunclc en Hunds. Hiincl chen, o. (-s; mrv. -): hondje. Hund'e. in Sam, I -arbeit, vr.: (tam.) hondenwerk, paardenwerk; -art, vr.: 1) hondensoort, hondenras, 2) hondenmanier (nach -art: op de manier der honden); -artig, bv. n.: hondachtig, (fig.) hondsch ; -bellen, o.: hondengeblaf; -bett, o.: bed voor een hond; -brod, o.: brood voor een hond, kanenbrood; -doktor,' m.: hondendokter; -ende, o.: (zeew.) oog van een kabel; -feil, o.: hondenhuid; -fett, o.: hondenvet; -fressen, o.: vreten (kost) voor een hond; -gefecht, o.: hondengevecht; -geifer, m.: hondenspeeksel; -geld, o.: ellendig bagatel (um ein -geld oder für ein -geld: schandekoop, voor een spotprijs); -geschlecht, o.: hondengeslacht, hondenras: -haus, o. (-hütte, vr.): hondenhok; -junge, m.: honden-oppasser, (gem.) ondeugende (of slechte) hond van een jongen; -kerl, m.: (gem.) hond van een vent; -kette, vr.: hondenketting; -klöppel, m.: honde-bungel; -krank, bv. n.: als een hond zoo ziek; -lager, o.: bed voor een hond ; -leben, o.: hondenleven; -loch, o.: hondenhok, hondenkot, (in gevangenissen:) kasjot, donker hok; -mager, bv, n.: broodmager, vel over been; -mahl, o. (-mahlzeit, vr.): honden-maal, maal voor een hond; -mehl, o.: meel vol zemelen; -müde, bv. n.: zoo moe als een hond, doodmoe; -narr, m : honden-gek; -peitscne, vr.: hondenzweep; -rippe, vr.: (pik.) weegbree; -sauer, bv. n.: voor geen hond om uit te staan (es sich -sauer werden lassen: zich afmoorden); -scheu, bv, n.: 1) bang voor honden, 2) van honden afkeerig; -schlag, m.: (het) doodslaan van onbeheerde honden; -schlager, m.: hondenslager; -schneider, m.: hondenlubber;-stall, m.: hondenhok; -steuer, vr. (-taxe, vr.): hondenbelasting, belasting op de honden; |
-trab, m.: Cfam.) kippendratje, duiyels-drafje, kwakkeldrafje; -vogt, m.: (jag.) hondenbaas; -wache, vr,: (zeew,) hondenwacht; -warter, m.: honden-oppasser; -zeichen, o.: honde-merkje. Zie ook fliinds. liün'delu. w, o,: (van honden:) jongen, liuii'dert. tw.: honderd; z, n, o. (-s; mrv, -e): honderd; fünf vom vijf ten honderd, vijf percent; vor - Jahren : honderd jaar geleden; unter -en nicht Einer: onder honderd niet één; I -armig, bv. n.: met honderd armen; -augig, bv, n,: met honderd oogen; -blatterig, bv.n,: honderd-bladerig; -fach, bv. n. (-faltig, bv. n.): honderdvoudig; -füssig, bv. n.: met honderd voeten; -gradig, bv. n.: in honderd graden afgedeeld: -herr, ra.: (hist.) cen-tumvir; -herrschaft, vr.: (hist.) centumvi-raat; -jührig, bv. n.: honderdjarig .(das -jahrige Jubilaum: het eeuwfeest); -jahr-lich, bv. n.: honderdjaarlijksch (bw.: om de honderd jaren, elke honderd jaar); -köpfig, bv. n.: honderdhoofdig; -mal, bw.: honderdmaal ; -malig, bv. n.: tot honderdmaal herhaald ;-mann, m.: (hist.) centum-vir; -pfünder, in.: (art.) honderdponder; -pfündig, bv. n.: honderd pond wegende; -theil [tl, in.: honderdste gedeelte; -theilig lt], bv. n.: honderddeelig, in honderd deelen afgedeeld; -thorig, bv. n.: honderd poorten hebbende (das -thorige Theben: de stad Thebe met hare honderd poorten); -weise, bw.: bij (aan) honderdtallen, bij het honderd, hun'derte, tw,: honderdste; Hun-dertel, o. (-s ; mrv,-): honderdste gedeelte; hun'dertens. bw,: ten honderdste; Hun-derter, in, (-s; mrv. -): honderdtal; hun -derterlei', bv. n.: honderderlei; hun'dert-ste, tw,: honderdste; hun'dertstens, bw.: ten honderdste, Hün'din, vr. (mrv, -nen): teef, wijfjeshond, liün'diHcli, bv, n,: hondachtig; (fig,) hondsch. HiindM, in Sara. I -affe, ra,: hondsaap, aap met een hondekop; -apfel, ra.: (pik,) mandragora: -augig, bv, n.: met oogen als van een hond; -baura, m.: (pik.) hondsboora; -beer, in Sam, (-baura, ra, of -strauch, ra,: hondsbezieboora); -beere, vr.: hondsbezie: den -bengel stechen: (spr.) luieren, den luiaard uithangen; -bingelkraut, o.: honds-bingclkruid; -niss, ra,: hondebeet, beet van een hond, (pik,) hondsbeet (-biss heilt -haar: spr,: op de beet van een hond raoet raen haar van dien hond leggen, d. i. raen raoet hetzelfde nog eens dunnetjes overdoen); -blatter, vr.: (hik.) hondsblaar; -blunie, vr. (-dille, ra., -distel, m.): stinkende kamille; -dreck, ra.: hondestront; -fott, ra.: hondsvot; -fotter ei', vr.: hondsvotterij; -föttisch, bv. n.: honds-votterig; -gerecht, bv. n.: kennis van honden hebbende; -gras, o.: (pik.) hondsgras; -haar, o.: hondenhaar; -hai, ra.: (visch:) hondshaai: -hode, vr.: (-hödlein, o. rarv.): (pik.) hondskullekens; -hunger, ra.: (gnk.) geeuwhonger; -kirsche, vr.: (pik.) hondskers; -knecht, ra.: (jag.) hondenbaas: -kohl, ra.: (pik.) hondsbeet: -kopf, m.; 1) hondekop, 2) zeehond; -koth |t], m.: hondestront;-krampf, ra,: (gnk,) honds- |
HUXDSKKAXKHEIT.
HUSCHEX.
368
|
kramp; -krankheit, vr.: hondenziekte, ziekte der honden; -kuppel, vr.: fjag-.) hondenkoppel, koppelsnoer; -lattig-, m.: (pik.) hondsbloem, leeuwetand; -laucn, m.: (pik.) honds-look, wilde ajuin; -laus, vr.: hondenluis; -leder, o.: hondeleer; -ledern, bv. n.: hondeleeren; -lode, vr.: hondenhaar; -müde, bv. n.: zoo moe als een hond; -nase, vr.: hondenneus (eine -nase haben: spr.: een hondeneus hebben, fijn van reuk zijn); -nelke, vr.: (pik.) zeepkruid; -pflaume, vr.: (pik.) vroege pruim; -recht, o.: (jag-.) honden-deel (het ing-ewand van het wild); -rose, vr.: hondsroos, wilde roos; -rück. m.: (adk.) Hondsrug: (een berg-in de Palts); -schlange, vr.: (drk.) hondsslang; -seuche, vr.: 1) Zie -krankheit, 2j ziekte en sterfte onder de honden; -stall, m.: hondenhok, hondekot; -stern, in.: (str.) hondsster (Sirius); -stnek, m.: Zie -kuppel; -tage, m. mrv.: hondsdagen; -tod, m.: (pik.) ezelsmelk; -wuth [t|, vr.: hondsdolheid; -zahn. m.: hondetand, tand van een hond, (fig.) hoektand, (pik.) honds-tand; -zwin-grer, m.: hondenhok. Hü 'ne, m. (-n; mrv. -n): reus. HU 'uen, m. mrv.: reuzen; I -bett, o. (-grab, o.): hun en bed, historische grat heuvel ; -massig-, bv. n.: reusachtig:. m., enz. Zie l'ngar, enz. Jfllinker, m. (-s): honger; - stillen: honger stillen; - ist der beste Koch: (spr,) honger is de beste saus; der - treibt den Wolf über Schnee und Eis: (spr.) honger is een scherp zwaard; -s sterben: van honger sterven; I -blume, vr.: (pik.) pe-perkruid; -brunnen, m.: wel die dikwijls green water g:eeft; -gestalt, vr.: (fig.) levend g-eraamte; -harke, vr.: groote hark, groote rijf; -kur, vr.: (gnk.) hongerkuur; -leider, m.: hong-erlijder, (fig:.) vrek; -lei-derei', vr.: (het) hong-erlijden,(het) gebreklijden; -leiderin, vr.: hongerlijdster; -leidig, bv. n.: (fig.) armzalig; -pfarre, vr.: arme predikantsplaats, predikantsplaats waar men half honger moet lijden; -quelle, vr.: Zie-brunnen; -rechen, m.: Zie-liarke: -stelle, vr.: armzalig postje (dat veel te weinig geeft om te kunnen leven); -thurm UI, m.: hong-ertoren ^gevangenis, waarin men d(?n gevangene liet doodhongeren) -tod, m.: hongerdood; -tuch, o.: zwart outaarkleed in de Vasten (am -tuche nagen: fig.: honger lijden, gebrek lijden). Zie Hungers. kung erig, bv. n.: Zie hungrig. lyung ern, w. o. h.: 1) honger hebben, 2) honger lijden, 3) (fig.) hongerig zijn, begeerig zijn (- naeh: naar). I w. onpers. h.: 1) honger hebben, 2) (fig.) hongerig (begeerig, zeer verlangend) zijn (-nach: naar); mich hungert (eg hungert mich): ik heb honger; es hungert mich nach: ik ben verlangend (ik reikhals) naar. kiing'rig, bv. n.: hongerig; (fig.) begeerig, inhalig; (ook:) verlangend, reikhalzend; - sein: honger hebben, (fig.) hongerig (inhalig) zijn; - sein nach: zeer verlangend zijn naar, reikhalzen naar; I -keit, vr.: hongerigheid, (fig.) begeerig-heid, (ook:) sterk verlangen. Hun ke, vr.: homp, brok: -n und Bunken: (tam.) schonken en bonken. |
Hun ne, m. (-n; mrv. -): (hist.) Hun; die -n: de Hunnen; I Hun'nenkönig, m.: koning der Hunnen; Hun'nenreich, o.: rijk der Hunnen; I hun'nisch, bv. n.: Hunnen-. liun'ten, bw.: hier beneden, hier onder. Hunz, m.: Zie Hanss. liiin'zen, w. b.: Zie ausliunzen. liu'pen, w. o. h.: (jag.) roepen. Hupf, m. (-es): sprong. HiipTe. in Sam. I -pferd, o : (ins.) sprinkhaan. liiipfen, w. o. s.: springen; opspringen; terugspringen, weerom-stuiten. Hüp'fer, m. (-s; mrv. -): 1) springer; 2) sprong. Hur, in Sam. I -kind, o.: hoerenkind,, onecht kind. Hür'cle, vr.: (van teenen gevlochtenegt; horde: (langs rivier-oevers:) krib, gevlochten rijswerk; (voor schapen:) schaapskooi^ (ook:) schuthok, omheind perk. Iluir'den, w. b.: 1) van horden voorzien; (rivier-oevers:) van kribwerk voorzien; 2) op teenen horden leggen;3)(schapen :) in de schaapskooi drijven, (ook:) schutten, in het schuthok opsluiten. IHiir den, in Sam. 1-lager, o.: schaapskooi;-schlag, m.: schutting, (het) schutten (van schapen); -wand, vr. (-werk, o.): kribwerk (langs rivier-oevers). Hür'dung, vr.: Zie Hürclenwand. Hu're, vr.: hoer; hu'ren, w. o. h.: hoe-reeren; Hu ren, in Sam. (-haus_, o.: hoerhuis, slecht huis, huis van ontucht;-jiiger, m.: hoerenjager, hoerendop; -kind, o.: hoerenkind; -leben, o.: hoerenleven; -we-sen, o.: (het) hoerendom; -winkel, m.: stille knip; -wirth jtj, m.: hoerenbaas, hoerenwaard; -wirthin [tl, vr.: hoeren-waardin); Hu'rer, ui. (-s; mrv. -): hoereerder, hoerendop; Hurerei', vr.: hoererij; hu'rerisch (hu'risch), bv. n.: hoerig. Jffuri, vr.: hoeri (schoone vrouw in het paradijs van Mahomed). hur'liburli, bw.: holderdebolder, liurr, tsw.: rrrrr!; I hur'ren, w. o. h.: snorren, brommen, gonzen. hur rah, tsw.: hoera!; I hur'rahen, w. o. h.: hoera roepen. hur'tig, bv. n.: gauw, gezwind, gejaagd; I -keit, vr.: gauwheid, gezwindheid, gejaagdheid. Hunar', m. (-en; mrv. -en): huzaar. Huna ren. in Sam. I -hose, vr.: rijbroek; -massig, bv. n.: huzaarachtig; -mantel, in.: huzarenmantel; -mütze, berenmuts, kolbak; -pelz, m.: dolman: -regiment, o.: huzaren-regiment; -rittineister, m.: ritmeester (d. i. kapitein) der huzaren; -sabel, vr.: huzarensabel; -sattel, m.: huzarenzadel; -scharpe, vr.: huzarenkop-pel; -stiefel, m.: huzarenlaars; -tasche, vr.: sabeltasch der huzaren; -uniform, vr.: huzaren-uniform. huseh, tsw.: 1) suutl, stil!; 2) roef!r krak!; 3) gauw!, marsch! I Husch, m. (-es; mrv. -e): Zie Huscke;-kopf. m. (ö): ongekamd (of: slordig gekamd) hoofd. HuHch'e, vr.: 1) ommezien; 2) oorveeg; 3) losse bui. husch'elig, bv. n.: afgeroffeld, husch'eln, w. o. h.: zich met een zacht gedruisch of geritsel bewegen. husch'en, w. o, h.: (fam.) voorbijgaan als de wind, verdwijnen als eene schim (über etwas hin - '.vluchtig over iets heen- lt;: ^ - |
HUSCHIG.
369
|
glijden); I w. b.: 1) wegkapen; 2) klappen (of: een klap) om de ooren geven. husch'ig:, bv. n.: Zie huschelis* liü o. (-s): (zeew.) huizing (twee- draads-touw van kabelgaren). ImsH, tsw.: (jag.) tsa! pak aan! Ims'Nah, tsw.: hoera, hoezee; I hus-sahen, w. o. h.: hoera roepen, hoezee roepen. üiiHSit', in. (-en; mrv. -en): (kkl.-hist.) Hussiet; I hussi'tiscn, bv. n.: van de Hussieten. Iiüs'teln. w. o. h.: kuchen, min ot' meer hoesten. Ilias'ten, w. o. h.: hoesten. iHns'teii, m. (-s; mrv. -): hoest; blauer -: (gnk.) kinkhoest; troekener -: droge hoest, droge kuch; I -fieber, o.: catarrhale koorts; -küchelchen, o. (-kuchen, m.): ulevelletje (of iets dergelijks) om het hoesten te verminderen; -stillend, bv. n.: hoest-stillend, hoestwerend. IHut, m. (-es, -s; mrv. Hü'ter): hoed; fschk.) helm i(bwk.) kap; (fig.) suikerbrood; spitziger punthoed, steek; - mit einem hohen Kopf: hoed met een hoogen bol. hooge hoed; den - rücken: zijnen hoed afnemen; er ist unter dem-e nicht richtig, (fig. fam.) het scheelt hem in zijn bol, er loopt een streep bij hem door (Zie ook Hut, vr.) | -band, o.: 1) hoedenlint, 2) lint om eenen hoed, 3) band om eenen hoed; -besatz, m.: boordlint (voor hoeden of van eenen hoed); -boden, m.: bol van eenen hoed; -borte, vr.: Zie -tresse;-bürste, vr.: hoedenborstel; -fabrik, vr.: hoeden-i'abriek, hoedenmakerij; -feder, vr.: veer op (qf: voor) eenen hoed; -filz, m.: hoe-denvilt; -form, vr.: 1 vorm (gedaante) van eenen hoed, 2) hoedenmakers-vorm; -förmig, bv. n,: hoedvormig; -futter, o.: 1) hoedenvoering, 2) voering (of: kap) in eenen hoed; -futteral, o.: 1) hoedeuoos, 2) overtrek (omkleedsel) van (of: voor) ee^nen hoed; -handel,m.: handel in hoeden; -handier, m.: koopman in hoeden; -kante, vr.: kant van eenen hoed; -kopf, m.: 0 bol van eenen hoed, 2) hoedenbol, hoedenmakers-vorm; -krarnpe, vr.: omgeslagen (of: opstaande) rand van eenen hoed ; -litze, vr.: 1) lint om eenen hoed, 2) hoedenlint; -los, bv. n.: zonder hoed (Zie in Hut, vr.); -macher, m.: hoedenmaker; -macherei', vr.: hoedenmakerij; -manufak-tur', vr.: hoedenmakerij; -mascne, vr.: strik op eenen hoed,'kokarde; -quaste, vr.: kwast aan eenen hoed; -rand, m,: rand van eenen hoed; -rose, vr.: kokarde; -schachtel, vr.: hoededoos; -schleife, vr.: Zie-iiuiNche; -schnalle, vr.: gespje aan (van) het hoedelint; -schnur, vr.: Zie -litze; -schwamm, m.: (pik.) paddenstoel met hoedvormigen kop: -schwenken, o.: gewuif met hoeden, gewuif met den hoed; -spange, vr.: Zie -sehnalle; -staffirer [ie], m.: opmaker van hoeden; -stock, m.: hoedenbol, hoedenmakers-vorm; -tresse, vr.: galon om (van, voor) eenen hoed; -troddel, vr.: Zie -«luaste: -überzug, m.: overtrek (omkleeds(Tl) van (of: voor) eenen hoed; -zucker, m.: broodsuiker. IHut. vr.: 1) hoede, bewaking, bewaring; ook:* waakzaamheid; auf seiner-sein: op zijne hoede wezen; 2) kudde; eine - Schafe: eene kudde schapen; |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 3) weide, weidegrond, drift, (ook:) weide-recht, driftrechtj recht om vee te laten grazen, (fig.) district; I -fass, o.: (vv.) vischkaar, (op vischpinken:) bun; -geld o.: veehoeders-loon; -gerechtigkeit, vr.: recht om vee te laten grazen, driftrecht; -haus,o.: wachthuisje, (mnw.) gereedschap-loods, bergplaats voor (of: van) het gereedschap;-los, bv. n.: zonder hoede, onbewaakt (Zie in Hut, m.): -stein. m.: grenssteen van een stuk weidegrond. Hüt, in Sam. I -geld, o.: veehoeders-loon. Hüt'elien, o. (-s; mrv. -): hoedje (verkleinwoord van m. Hut); mit Einem unter dem - spielen: (spr.) met iem. onder één hoedje spelen, de zaak met iem. eens zijn. I XB. Zie Hiittehen met^tt. liü'teu. w. b.: hoeden, bewaken, besvaren; Einen - vor: iemand behoeden voor, iem. beveiligen tegen; das Haus tehuis blijven, in huis zitten; das Bett - : het bed houden, te bed blijven; I sich -r w. w.: zich hoeden, zich wachten, zich in acht nemen (- vor: voor); hüte dich vor Schlagen: pas op (draag zorg) dat gij geene klappen krijget. Hü'ter, m. (-s; mrv. -): hoeder (inz.: veehoeder), bewaker, bewaarder, behoeder; I Hü'terin, vr. (mrv. -nen): hoedster (mz.: veehoedster), bewaakster, bewaarster, behoedster. Hut'Hehe (HiitNche), vr.: voetbankje. liut'Melien, w. o. h. en s.: glijden. Hiitt'elieu, o. (-s; mrv. -): hutje (verkleinwoord van Hütte). I NB. Zie lliitelien met één t. Hütte, vr.: hut; (fig.) huisje, (ook:) tent, (ook:) ellendig kot; (zeew.) hut; (mil.) barak; (tech.) erts-smeltenj, smelt-huis, ijzersmelterij. Hüt'teu, in Sam. I -amt, o.: bestuur over de (bij eene mijn behoorende) smel-terijën; -arbeit, vr.: werk in (voor, van) de smelterij; -arbeiter, m.: knecht in de ijzersmelterij; -bau, m.: 1) (het) bouwen van hutten, (het) opslaan van tenten of barakken, 2) (het) ijzersmelten; -beamte, ra.: opzichter in eene ijzersmelterij; -bediente, m.: (met toezicht of boekhouding enz. belast) bediende in eene ijzersmelterij ; -bqwohner, m.: hutbewoner; -gebaude, o.: gebouw der (eener) ijzersmelterij; -gekratz, o.: afval (veegsel, yuil) in (uit, van) eene ijzersmelterij; -gericht, o.: rechtbank van mijnzaken; -herr, m.: eigenaar (heer, patroon) eener ijzersmelterij; -katze, vr.: (gnk.) ongesteldheid of ziekte door inademing van metaalstof of te veel stikstof, (tech.) metaalschuim, afval, slakken (mrv.); -knappschaft, vr.: ijzersmelters-gilde; -kosten, m.: smelterij-kosten ; -kotze, vr.: (gnk.) Zie -katze no. 1; -kunde, vr.: metallurgie: -kundige, m.: metallurg; -leute, m.: erts-smelters, ijzersmelters; -mann, m.: 1) erts-smelter, ijzersmelter, 2) metallurg; -mannisch, bv. n.: metallurgisch, smeltkundig; -meister, m.: baas (opzichter) in eene ijzersmelterij; -nicht, o. (-nichts, o.): zink-asch; -ordnung, vr.: reglement (verordening) voor de ijzersmelterijen; -rauch, m.: uit eene hut (of: 2 druk. 24 |
HüTTENSCHREIBER.
ICHEN.
370
|
uit hutten) opstijgende rook, (schk.) zink-asch; -schreiber, m.: boekhouder (controleur) der ijzersmelterijen, schrijver van het -amt; -verwalter, m.: beheerder (directeur) eener ijzersmelterij; -wachter, m.: waker in eene ijzersmelterij; -werk, o.: erts-smelterij, smelthuis, ijzersmelterij; -wissenschaft, vr.: metallurgie; -zentner, m.: ijzersmelters-centenaar; -zinn, o.: door de erts-smelting verkregen tin. Hüt'ter, m. (-s; mrv. -): baas (opzich-ter)'in eene ijzersmelterij. Hütt ler (Hütt'ner), m. (-s; mrv.-): hutbewoner Hü'tunff, vr.: (het) hoeden, bewaking, ' bewaring, behoeding. Hu'tuug:, vr.: weidegrond, drift. Huy, tsw.: Zie hui. Hu'zel, vr.: gedroogde vrucht (appel, 5eer, pruim, enz.); (fig. fam.) uitge-roogd ding; I hu'zelig, bv. n.: (fam.) uitgedroogd.eer, pruim, enz.); (fig. fam.) uitge-roogd ding; I hu'zelig, bv. n.: (fam.) uitgedroogd. Hyacinth', m. (-es; mrv. -e): (min.) hyacint. Hyacinth'e, vr.: (pik. en tnb.) hyacint. Mya'den, vr. mrv.: (fab. en str.) Hyaden. Hyalith', m. (-es, -s: mrv. -e): (min.) glassteen, glas-opaal, hyaliet. Hya ne, vr.: (drk.) hyena. Hy'der, vr. (Hydra, vr.): (drk. en fab.) hydra. Hydrat', o. (-es, -s; mrv. -e): (schk.) hydraat. Hydran'lik, vr.: waterleidingskunst, waterbouwkunde; Hydrau'liker, m. (-s; mrv. -): waterbouwkundige; hydraulisch, bv. n.: waterleidings-, waterbouwkundig. Hydrogen', o. (-s): waterstof, waterstofgas; Hydrographquot;, m. (-en; mrv. -en) : hydrograaf; Hydrographie', vr.: hydrographie; hydrogra'phisch, bv. n.: hydrographisch (-e Karte: zeekaart, paskaart); Hydrome'ter, m. (-s: mrv. -): vochtweger; Hydrometrie', vr.: vocht-weegkunde, hydrometrie; hydrome'trisch, bv. n.: hydrometrisch; Hydropath', m. (-en; mrv. -en): (fam.) waterdokter; Hydropathic', vr.: watergeneeskunst, geneeswijze door aanwending van koud water, koudwater-kuur; hydropa'thisch, bv. n.: hydropathisch; Hydrophobic', vr.: (gnk.) watervrees, hondsdolheid; i, tsw.: Zie ih. I I, o.: (de letter I). I I, vr.: Vplk.) Zie Ibe. Ibe, vr.: (pik.) taxisboom, taxis, ijf. Iben, in Sam. I -baum, m.: Zie Ibe; -blatter, o. mrv. (-laub, o.): (pik.) klimop, eiloof. Ibe'rien, o. (-s): (adk.)Iberië; Ibe'rier, m. (-s; mrv. -): Iberiër; ibe'risch, bv. n.: Iberisch. |
Hydroskop', o. (-es, -s; mrv. -e): hydro-scoop; Hydrosta'tik, vr.: hydostatica; hydrosta'tisch, bv. n.: waterweegkundig, hydrostatisch; Hydrotech'nik, vr.: waterbouwkunst ; hydrotech'nisch, bv. n.: waterbouwkunstig. Hye tome'ter, m. (-s; mrv. -): regenmeter. Hyge'a (Hygiai a), vr. (-'s): (fab.) Hygea (de godin der gezondheid). Hygrome ter, m. (-s; mrv, -): vocht-meter, vochtweger; Hygrometrie', vr.: vochtweegkunst; hygrome'trisch, bv. n.: vochtweegkunstig, hygrometrisch; Hy-groskop', o. (-es, -s; mrv. -e): hygroscoop, weerprofeet, dampkringsvocht-aandui-der. Hy men, z. n. m. (-s): (fab. en dk.) Hymen (de god des huwelijks); 1 z. n. o. (-s), (ontl.) maagdevlies. Hymena'us, m. (-; mrv. -na'cn): huwelijkszang, bruiloftslied. Hym' ne, vr.: loflied, lofzang, hymne. Hym nen, in Sam. 1 -bucn, o.: ge-zangenboek, liederenboek; -dichter, m.: hymnendichter; -sanger, m.: hymnen-zanger. ,Hyp er'bel, vr.: hyperbool; hyperbo'-lisch, Dv. n.: hyperbolisch. Hypochondrie', vr.: hypochondrie, miltzucht, zwaarmoedigheid, droefgeestigheid; hypochon'drisch, bv. n.: miltzuchtig, zwaarmoedig; Hypochondrist', m. (-en; mrv. -en): miltzuchtige, lijder aan hypochondrie, zwaarmoedig mensch. Hypotenuse, vr;: (wsk.) hypotenusa. Hypothek', vr.: (rcht.) hypotheek, kusting, pandbrief, verbandbriet f-schuld, vr.: hyphotheekschuld); Hypothekar', m.: Hypotheekhouder; hypotheka'risch, bv. n.: hypothecair, door hvpotheek gewaarborgd; Hypothe'kenbucn, o.: register van hypotheken. Hypothe se, vr.: stelling, onderstelling, hypothese; hypothe tisch, bv. n.: op eene stelling of onderstelling gegrond, van eene stelling of onderstelling uitgaande, hypothetisch. Hy sop, m. (-s): Zie Isop. Hysterie', vr.: (gnk.) moederkwaal; (fam.) vrijsterziekte; hysterisch, bv. n.: (gnk.) hysterisch; Hysterotomie', vr.: baarmoeder-ontleding, (vlk.) keizers-snede. 1'bis, m. (-ses; mrv. -es): (vog.) ibis. I'bisch, m. (-es): althéa. iieh, vnw.: ik; - armer!: arme die ik ben, ongelukkige die ik ben! | -, z. n. o.: Ik; mein -: mijn Ik, mijn eigen Ik. Iieh, in Sam. 1 l-heit, vr.: persoonlijkheid, eigen Ik; -sucht, vr.: zelfzucht; -süchtig, bv. n.: zelfzuchtig. ich'eln (ichen), w. o.: zelfzuchtig |
ICHNEUMON.
IM.
371
|
zijn, het eigen Ik bij alles op den voor-grrond plaatsen; Ich'Ier, m. (-s;mrv.-): zelfzuchtig- mensch, egoïst; Ich lingr, m. lt;-es, -s; mrv. -e): Zie Ichlei.'. Iclmeii'mon, m. (-s; mrv. -e): (drk.) ichneumon, pharao Vrat; (ins.) sluipwesp. Ichthyo1gt;]lag^ m. (-en; mrv. -en): visch-eter. Ideal', o. (-es, -s; mrv. -e): ideaal; idea'lisch, bv. n.: ideaal, denkbeeldig; idealisi'ren [sie] w. b.: idealiseeren; Idealis mus, o. (-): idealismus; Idealist', m. (-en; mrv. -en): idealist; idealis'tisch, bv. n.: idealistisch; Idealitat', vr.: idealiteit. Idee', vr.: idee, denkbeeld, begrip. Ide'en, in Sam. I -austausch, m.: wisseling van denkbeelden; -kreis, m.: cirkel van denkbeelden; -lehre, vr.: begrips-leer; -verbindung, vr.: aaneenschakeling (schakel, verband) der begrippen;-welt, vr.: denkbeeldige wereld. Iden, m. mrv.: Zie IdiiH. identifiei'ren [cie], w. b.: vereenzelvigen; iden'tisch, bv. n.: identiek, eenzelvig; Identitaf, vr.: identiteit, eenzelvigheid. Idiom', m. (-en; mrv. -en): idioom, tongval; idiomatisch, bv. n.: idiomatisch. Idiot', m. (-en; mrv. -en): idioot; Idiotis'mus, m. (-; mrv. -tis'men): idiotis-mus, stompheid der geestvermogens. Idol', o. (-es, -s; mrv. -e): afgod; Idolatrie', vr.: afgoderij. 1'das. m. (-; mrv, I'den): idus (van Maart, Mei, Juli en October de vijftiende dag, van de overige maanden de •dertiende). Idylle, vr.: (dk.) idylle, herdersdicht; (fig.) tafereel van onschuld; idyl'lenhaft (idyl'lischj, bv. n.: idyllisch. If'ferten, o. (-s): (adk.) Ifferten (Yverdon). I'gel, m. (-s; mrv. -): egel, stekelvarken; I -aloe, vr.: (pik.) ruige aloë; -artig, bv. n.: ruig, stekelig; -fisch, m.: egelvisch; -schnecke, vr.: zee-egel; -stein, m.: ver-steende^zee-egel. Zie I^els. i'seliclit, bv. n.: egelachtig, stekelig, vol stekels. I'gel*, in Sam. I -huf, m.: (vea.) egelsvoet (bij paarden); -klee, ra.: (pik.) ruige spurrie; -klette, vr. (-knospe, vr., -kolbe, vr., -kopf, in.): (pik.) kliskruid. Igna me, vr.: yamswortel. Igrna'tius, m. (-): Zie Ignaz. Tgnaz', m. (-ens): Ignatius. Ignorant', m. (-en; mrv. -en): weetniet, domkop; Ignoranz', vr.: onwetendheid, onkunde; ignori'ren [ie], w. b.: ignoreeren. ih, tsw.: hé!, hi!, hum!, o!, och! ihm, vnw. 3e nrav.: hem, aan hem; lt;ook:) er aan; I (voorheen, tegen eenen mindere sprekende:) u, aan u. ihn, vnw. 4e nrav.: hem; (ook:) het; I (voorheen, tegen eenen mindere sprekende :) u. ih'nen, vnw. (met kleine i) 3e nmv. mrv.: hen; (ook:) haarlieden, haar. I Ihnen, ynw. (met groote 1; 3e nmy. enk. en mrv.: u, aan u. |
ühr, persoonlijk vnw. (met kleine i) 3e nmv. vr. enk.: haar, aan haar; / (voorheen. tegen eene mindere sprekende:) u, aan u. I Ihr (of: ihr), persoonlijk vnw. (met I of met i) le nrav. enk. en mrv.: gij. ühr, bezittelijk vnw.: uw. ih'ren, w. o.: met „ihrquot; (d. i. met „jijquot; en Jouquot;) toespreken. ih rent, in Sara.: Zie ihret. ih'ret, in Sara. I -halben (-wegen, -willen, ura -willen), bw. (niet kleine i), 1) ora harentwil ienk. en rarv.), 2) ora hunnentwil; (met I of met i): ora uwentwil. ili'rige, (niet „derquot;, „diequot; of „dasquot;) vnw. (met kleine i): 1) vr. enk. en mrv.): de hare, het hare, van haar, van haarlieden; 2) (m, mrv.): de hunne, het hunne, van hen. I Ih'rige (met I) of: ih'rige (met i): (de, het) uwe. Ihro, vnw.: 1) Uwe; 2) Zijne; 3) Hare. ihr zeu, w. b.: Zie w. b. ihren. Ikonolffraplt'. ra. (-en; mrv. -en): beschrijver van beelden; -graphic', vr.; beschrijving van beelden: -gra'phisch, bv. n.: beeldenbeschrijvend; -klast', m. (-en; rarv. -en): beeldstormer;-klastie', vr.: beeldstormerij; -klas'tisch, bv. n.: beeldstorraers-, beeldstormend; -log', ra.; beeldenleerkundige; -logie', vr.: beelden-leer. I'laub. o. (-es, -s): (pik.) eiloof, klimop. i'len, w. b.: (tech.) afschrappen; Her, ra. (-s; rarv. -): schrapmes. Ilge. vr.: (pik.) lelie. Ilia'de, vr.: (dk.) Iliade. I'ling:, vr.: (pik.) lelie. Ilk, ra. (-es; rarv. -e): (drk.) bunzing. illegal, bv. n.: onwettig; Illegalitat', vr.: onwettigheid. Il'ling:, ra. en vr.: eenling (in tegenstelling van Zwilling = tweeling, of Drilling = drieling). Illuminat. ra. (-en; mrv. -en): (hist.) Illurainaat; Illumination', vr.: verlichting, illuminatie; Illuniinations', in Sara. (-kreis, ra.: str.: lichtkring, lichtcirkel; -larape, vr.: illuraineerglas); illuraini'ren [niej, w. b.: 1) verlichten, illuraineeren, 2» kleuren (b.v. prenten); Illuraini'rer (nie). ra. (-s; rarv. -):prenten-kleurder; Illuraini'rerin [nie], vr. (rarv. -nen): prentenkleurster; Illurainist', ra. (-en; rarv. -en) en vr.: prentenkleurder, prentenkleurster. Illusion , vr.: illuzie; illuso'risch, by. n.: illuzoor, denkbeeldig, (rcht.) nietig. Illy'rien. o. (-s): (adk.) Illyrië; Illy'rier, ra. (-s; rarv. -): Illyriër: illy -risch, bv. n.: Illyrisch. Ilm, in Sara. I -baura, ra.: olmboom, olm. II me, vr.: olmboom, olm: H'men-holz, o.: olmhout. Il'se, vr.: (visch:) elft; (vrouwennaam:) Elsje. iltenschneeke, vr.: toot (eene schelp), rolschelp. III tisa, ra. en o. (-es; mrv. -e): (drk.) bunzing; I -falie, vr.: bunzingval. im. vz. met lidwoord (= in dem): in den (in de, in het); - Anfange ; in den aanvang; - Friihling: in de lente; -Wasser: in het water. |
INDELT.
372
|
imaginllr', bv. n.: denkbeeldig:, hersenschimmig, ingebeeld. Im'ber, m. (-s): gember. Im'biss, m. (-es; mrv. -e): (kleine) maaltijd, tusschenmaal (b.v. tweede ontbijt, vijf-uurtje of schemeravond je, enz.) Imeri'tien, o. (-s): (adk.) Imeritië. Imlia men, m. (-s ; mrv. -): Zielmm-hamen. Imker, m. (-s; mrv. -): ijmker, bijenhouder, bijëniokker; Imkerei', vr.: bijënteelt. immarini ren [nie], w. b.: marinee-ren. immas'sen, vgw.: 1) dermate, derwijze, in dier voege; 2) terwijl, aangezien, omdat. Immatriltnlation'. vr.: plaatsing op de naamrol of in het naamregister; immatrikuli'ren llie], w. b.: op de naamrol of in het naamregister plaatsen. Im'me, vr.: (ins.) bij, honigbij. Immediat', in Sam. 1 -stadt. vr.: onafhankelijke stad. immecliatisi'ren [sie], w. b.: onafhankelijk maken. im mer, bw.: 1) altijd, immer, 2) niettemin, in elk geval; met mogelijkheid, eenigszins; ook: I auf -: voor eeuwig; nur - zu: altijd maar door; so reich er auch - sein mag: al is hij nog zoo rijk; so bald du nur - kannst: zoodra gij slechts eenigszins kunt; wo - (wo nur -): waar ook; wo ich ihn auch - treffen mag: waar ik hem ook ooit ontmoet; wo er doch - bleiben mag: waar kan hij met mogelijkheid zoo lang blijven; wer - (wer nur -): wie ook; welcher (welche. welches) nur -: welke (welke, welk) ook; I -dar (-fort), bw.: immermeer, altijd; -grün, bv. n.: altijd groen (z. n. o.: pik.: maagden-palm); -hin, bw.: 1) altijd door. 2) hoe het ook zij (Sie mogen -hin laclien: gij kunt lachen zooveel als gij wilt); -mehr, bw.: 1) immermeer, altijd, 2) meer en meer; -wahrend, bv. n.: altijddurend (bw.: aanhoudend); -zu, bw.: Zie 17 reg. vroeger. Immha men. m. (-s; mrv. -):r(typ.) rons-touw, rons-riem. immit'telst, bw. en vgw.: inmiddels, middelerwijl. immobiliar', bv. n.: (rcht.) onroerend (- Vermogen: vermogen aan vaste goederen): Immobi'lien, vr. mrv.: (rcht.) vaste goederen. immora'liseh, bv. n.: immoreel, onzedelijk ; Immoralitat', vr.: immoraliteit, onzedelijkheid. Immortelle, vr.: (j)lk.) immortelle. ImmunitRt', vr.: vrijdom, vrijstelling. Impanation', vr.: (theo.) verandering in brood. impasti'ren [iel, w. b,: (schl. en grav.) impasteeren. imperativ', bv. n.: gebiedend. I -, z. n. o. (-s, -es; mrv. -e of -en): (tik.) gebiedende wijs. imperato'riseli, bv. n.: gebiedend. Imperfelct', o. (-es, s; mrv. -e): (tik.) onvolmaakt verleden tijd. Imperial', m.: (mtw.) imperiaal (in Rusland). I -, bv. n.: imperiaal, keizerlijk; -folio, o. (-papier, o.): imperiaal formaatpapier. |
Imperiale, vr.: (op vigilanten, enz.gt; imperiale (d. i. staande rand van het bovendek). Impertinenz', vr.: impertinentie. Impetrant', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) eischer; Impetrat', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) verweerder. Impf, in Sam. I -anstalt, vr.: inrichting voor de inenting met koepokstof; -arzt, m.: arts voor de inenting; -reis,, o.: (tnb.) entstek; -stamm, m.: (pik.) geënte (of: te enten) boom; -stolf, m.: koepokstof; -wunde, vr.: (hik.) inentwondje, inent-prikje, (tnb.) ent-spleet. imp'fen. w. b.: (hik.) inenten, vaccineeren; (tnb.) enten; Imp'fer, m. (-s; mrv. -): (tnb.) enter; Impfling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) kind dat ingeënt moet worden, 2) pas ingeënt kind; Imp'fungr vr.: (hik.) inenting, vaccinatie, (tnb.) enting. impliei'ren [cie], w. b.: 1) betrekken; 2) in zich sluiten, insluiten. Implorant', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) eischer; Implorat', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) verweerder. Imponclerabilien, vr. mrv.: onweegbare stoffen. imponi'ren [ie], w. o. h. [3]: impo-neeren. Import', m. (-es; -s; mrv. -e): (kph.) invoer; importi'ren [iej, w. b.: (kph.) invoeren. Import', m. (-es; mrv. -en): impost, invoerrecht, belasting op den invoer. Impotenz', vr.: onmacht. Improvisa'tor, m. (-s; mrv. -sato'-ren): improviseerder; improvisi'ren lsie|v w. b.: improviseeren. in. vz.: in; I (ook:) op; naar; I NB. met 3en nmv. als er rust, met 4en nmv. als er beweging bedoeld wordt, b.v.: - dem Garten sein: in den tuin zijn; - den Garten gehen: in den tuin gaan, den tuin ingaan; 1 - kurzer Zeit (- Kur-zem): in korten tijd, binnenkort; - der Xahe: in de nabijheid, dichtbij; - der Ferne: in de verte, ver-af;- einem Nu: in een oogwenk, in een ommezien; - die Tasche stecken: in den zak steken; - die Flucht schlagen: op de vlucht jagen; -die Oper gehen: naar de opera gaan. (*) inndaquat', bv. n.: misplaatst. inartiknlirt' llie], bv. n.: als onverstaanbare klank voortgebracht. Inaugural', in Sam. I -rede, vr.: inwijdings-rede; -schrift, vr.: dissertatie. In'begriflf, m.: inhoud; (fig.) omvang; ein kurzer -: een kort begrip, cene korte samenvatting; mit - von: met inbegrip van, daarin (daaronder) begrepen. in begriflfen, bv. n.: daarin (daaronder) begrepen. in'behalten, w. b. onr.: inhouden. In'brnnst, vr.: innigheid, vuur; in-brünstig, bv. n.: innig, vurig. In'bürger, m. (-s; mrv. -): stadsburger. indeklina'bel, bv. n.: (tik.) onverbuigbaar. In'delt, o. (-es, -s; mrv. -): tijk., beddetijk; peuluwsloop; kussensloop. (*) De Samenstellingen met in staan, op hare alphabetische plaats. |
INJUR IE.
IX DEM.
373
|
indem, vgw.: 1) terwijl; 2) daar, aangezien, naardien. indes'sen (indess ), vgrw.: 1) intus-schen, ondertusschen, middelerwijl, inmiddels; 2) evenwel, echter, nochtans, toch, niettegrenstaande, niettemin. Independent', m. (-en; mrv. -en); (kkl.-hist.) Independent. Index. m. (-; mrv. -e): wijsvinger; (fig.) bladwijzer, inhoudsregister; (kkl.) Index (van ooeken, waarvan de lezing aan de geloovigen verboden is). India'ner, m. (-s; mrv. -): Indiaan; India'nerin, vr. (mrv. -nen): Indiaansche; india'nisch, bv. n.: Indiaansch; In'dien, o. lt;-s; mrv. -): Indië (die beiden de beide Indien); In'dier, m. (-s; mrv.-): Indiër; In'dierin, vr. (mrv. -nen): Indische; in-disch, bv. n.: Indisch. In'di^, m. (-s): indigo; I -bereiterj m.: indigo-bereider; -blau; z. n. o. (-sgt; en bv. n.: indigo-blauw; -ernte, vr.: indigo-oogst; -fabrik, vr.: indigo-fabriek; -fabrikant, m.: indigo-fabrikant; -handier, m.: handelaar (koopman) in indigo; -küpe, vr.: jindigo-kuip; -pflanze, vr.: indigo-plant; -pflanzer, m.: indigo-planter; -pflanzung, vr.: indigo-plantage; -stein, m.: (min.) indicoliet. Indigenat', o. (-es, -s): inboorlingschap, inboorlingsrecht. In digo, m. (-s): Zie Indig;. Indikativ', m. (-s): (tik.) aantoonende wijs. in'disclt, bv. n.: Indisch. individualisi'ren (siel, w. b.: in-dividualiseeren; Individualitat', vr.: individualiteit; individuell', bv. n.: individueel; Indivi'duum, o. (-s; mrv. -duen): individu (zu einem - machen, als ein -darstellen: personifiëeren, verpersoonlijken). indo-germa nisch, bv. n.: Indoger-maansch. Indossament' (Indossement*), o. (-es, -s; mrv. -e): (kph.) endossement; Indossant' (Indossent'), m. (-en; mrv. -en): endossant; Indossat', m. (-enj mrv. -en): geëndosseerde; indossi'ren [ie], w. b.: endosseeren; indossirt' [ie], bv. n.: geëndosseerd; Indossi'rung Lie], vr.: 1) endos-«eering, (het) endosseeren; 2) endossement. Induktion'. vr.: inductie; induktiv', bv. n.: inductief. Indult', m. (-es; mrv. -e): (kkl.) pauselijke vergunning, (ook:) aflaat; (fig.) vrijbrief; (kph.) respijtbrief, uitstel. Industrie', vr.: nijverheid, industrie (-sehule; vr.: ambachtsschool, industrieschool; -zweig, m.: tak van nijverheid); industriös', bv. n.: nijver. ineinan'der, bw.: in elkander, ineen; I -flechten, w. b. omv. ineenvlechten; -fliessen, w. o. onr. s.: ineenvloeien, ineenloopen; -greifen, w. o. onr. h.: (wkt.) in elkander grijpen. infalli'bel, bv. n.: onfeilbaar; Infal-libilitat', vr.: onfeilbaarheid. infant', bv. n.: infaam; infamie', vr.: infamie. Infant', m. (-en; mrv. -en): infant, koningszoon; Infan'tin, vr. (mrv. -nen): infante, koningsdochter. Infanterie', vr.: infanterie, voetvolk; |
Infanterist', m. (-en; mrv. -en): infanterist. Infan'tin. Zie reg. 3 v. o. kol. 1. In fel. vr.: mijter, bisschops-mijter; in'feln, w. b.: Zie infuliren. intici ren [cie], w. b.: besmetten, aansteken. Infinitesimal, in Sam. I -grosse, vr.: (wsk.) differentiaal; -rechnung, v.: differentiaal-rekening. Inftnitiv', m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) onbepaalde wijs. Informa'tor. m. (-s; mrv. -mato'ren): gouverneur (bij kinderen). Infusions'tliierehen [t], o. mrv.: infusie-diertjes, infusoriën. In'ful, vr.: Zie Infel; infuli ren [ie], w. b.: mijteren, met de bisschoppelijke waardigheid bekleeden (infulir'ter Abt [ie]: gemijterde abt). Infuso'rien, o. mrv.: infusoriën, in-fusie-diertjes. In'sarn, o. (-es, -s; mrv. -e); binnenste gedeelte van een net. luguber, m. (-s): gember. In'gebiiude, o. (-s; mrv. -): gebouw binnen de muren. In'gelieder, o. (-s): I) bedveeren; 2) binnenwerk (van een horloge). In'geld, o. (-es): 1) interest; 2) inleg-kapitaal. Ingenieur', m.'(-s; mrv. -e): (mil.) ingenieur, officier der genie; I -korps, o.: korps der genie; -kunst, vr.: vesting-bouwkunde, genie. inglei'clien, bw.: insgelijks, eveneens. Ingredienz', o. (-; mrv. -en): ingrediënt, bestanddeel. In'grien, o. (-s): (adk.) Ingrië, In-germannland. In'grimm, m. (-es, -s): verkropte woede; in'grimmig, bv. n.: woedend-inwendig. In griin, o. (-s): (pik.) kleine maag-denpalm. In'guss. m. (-es; mrv. In'güsse): staafvorm, vorm om staven te gieten. In'gnt, o. (-es, -s): huisraad. Ingwer, m. (-s): gember; I -kraut, o.: (pik.) peperkruid; -ol, o.: gemberolie; -wurzel, vr.: gemberwortel. In'Uaber. m.: 1) bezitter; 2) eigenaar; - eines .quot;Wechsels: houder van eenen wissel. In'liafen, m. (-s; mrv. In'hafen): binnenhaven. inbafti ren [ie], w. b.: (rcht.) gevangen zetten. In'lialt, m.: inhoud; (fig.) grootte: I -leer (-los), bv. n.: onbeduidend;-reich (-schwer, -voil), bv. n.: rijk aan inhoud, (fig.) degelijk. InKalts. in Sam. 1 -angabe, vr. (-anzeige, vr.): inhouds-opgave; -mass, p.: inhouds-maat; -verzeicliniss [s], o.: inhouds-register. inhibi ren [bie], w. b.: (rcht.) stuiten; Inhibition', vr.: (rcht.) stuiting. In'liölzer, o. mrv.: (zeew.) inhouden. Initiati ve, vr.: (het) initiatief; die - ergreifen [onr.]: het initiatief nemen. Inju'rie, vr.: (rcht.) krenking in eer en goeden naam, laster; I Inju'rienklage, |
INKARCERIREN.
INSELT.
374
|
vr.: aanklacht wegens laster; I injuriös', bv. n.; eerkrenkend, lasterlijk. Inliarceri'ren [ie], w. b.: gevangen zetten. Inkarnat', o. (-es, -s) en bv. n.: inkarnaat, vleeschkleur; I -roth [t], z. n. o. en bv. n.: inkarnaat. Inkarnation', vr.: (theo.) vleesch-wording, menschwording. Inkas'so, o.: (kph.) incasseering. inklusiv', bw.: met inbegrip van, daarin (daaronder) begrepen. Inko'gnito, o. (-): incognito. inkompetent', bv. n.: onbevoegd, incompetent; Inkompetenz', vr.: onbevoegdheid, incompetentie. inkonseqiient', bv, n,: inconsequent; Inkonsequenz', vr.: inconsequentie. inkorpori'ren [ie], w. d. : inlijven. In'kubus, m.: nachtmerrie. Inkulpat', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) beschuldigde. Inkuna'bel, vr.: (bibl.) incunabel. In'laj^e, vr.: (brf.) inliggende, (de) in-geslotene. In land, o.: binnenland; Inlander, in. (-s; mrv. -): 1) inlander, inboorling, 2) binnenlander; In'landerin, vr. (mrv. -nen): 1) inlandsche, inboorling, 2) bin-nenlandsche; in'landisch, bv. n.: 1) in-landsch, 2) binnenlandsch. In'lett, o. (-s ; mrv. -e): tijk, beddetijk. In'leute, m. mrv.: bewoners; medebewoners. in'liegencl, bv. n.: (brf.) inliggend, ingesloten. In'marker, m. (-s; mrv. -): opgezetene (d. i. iemand die buiten de kom, maar binnen de grenspalen van een dorp woont). inmit'ten, bw. [2]: te midden van. in'ne, bw.: in, binnen; mitten midden-in. precies in het midden; I -be-halten, w. b. onr.: inhouden, binnenhouden, vasthouden; -bleiben, w. o. onr. s,: binnen blijven, in huis blijven; -haben, w. b. onr.: inheboen, meester zijn van, (fig.) kennen. machtig zijn; -halten, w. b. onr.: inhouden, in toom houden, binnenhouden; w. o. onr. h,: ophouden, stilhouden, (fig.) zwijgen (sich -halten, w. w. onr.: zich in huis houden, in huis blijven, binnen blijven): -stecken, w. o. h.: Zie-bleiben; -stenen, w. o. onr, h.: (de evenaar van eene balans:) in het huisje staan, (fig.) in evenwicht staan; -werden, w. o. onr. s.: gewaarworden, ontdekken, te weten komen. innen, bw.: binnen-in, binnen; von -: van binnen; nach - zu: naar de binnenzijde, naar binnen; - und aussen: binnen en buiten, door en door, geheel en al; I -haut, vr.: (ontl.) onderhuid, (pik.) binnenvlies ; -welt, vr.: gemoedsleven, ('s-men-schen) binnenste. in'nere, bv. n.: inwendig, innerlijk; -r Werth [t]: innerlijke waarde; der - Mensch: de inwendige mensch; der - Antrieb: de inwendige aandrift; I -, z. n. o. (-): binnenste, (fig.) hart (van een land, van een bosch, van de aarde); Ministerium des Innern: ministerie van binnenlandsche zaken. |
innerhalb, bw,: in, binnen-in; - des Hauses: in huis, binnenshuis, I -, vz.: binnen; - eines Monats: binnen eene maand; - weniger Tage: binnen eenige dagen. in nerlich, bv. n. en bw.: inwendig ; (fig.) binnenlandsch; (ook:) innig, vurig, dringend; ein -er Krieg: een binnenlandsche oorlog, (fig.) een inwendige strijd; ein -es Gebet: een innig gebed, een vurig gebed; - beten: vurig bidden; I -keit, vr.: (fig.) innigheid. in nig, bv. n.: innig; I-keit, vr.: innigheid, in niglieh, bw,: inniglijk, innig. Innocen'tius, m. (-): Innocentius. In tiling, vr.: gilde, vcreeniging. lichaam. In'nungN, in Sam. I -brief, m.: gilde-brief; -glied, o. (-mitglied. o.): lid vaneen gilde, gildebroeder; -meister, m.: gilde-meester; -schmaus, m.: gildebier, feestmaal dér gildebroeders; -schreiber, m.: schrijver (secretaris) van een gilde; -versammlung, vr.: vergadering van een gilde. Inquirent', m. (-en; mrv. -en): rechter van instructie; inquiri'ren [rie], w. b.: (een beschuldigde:) ondervragen, in verhoor nemen, (eene strafzaak:) instrueeren, voorloopig onderzoeken; Inquisit', m. (-en: mrv. -en): beschuldigde, beklaagde; Inquisition', vr.: gerechtelijk onderzoek, (kkl.-hist.) Inquisitie; Inquisi'tor, m. (-s; mrv. -to'ren): (kkl.-hist.) inquisiteur; in-quisito'risch, bv.n.: inquisitoriaal. in«, vz. met lidwoord (— in das): in het; I -besondere, bw.: in het bijzonder, inzonderheid; -geheim, bw.: in het geheim, heimelijk; -gemein, bw.: in het algemeen, over het geheel; -gesammt, bw.: gezamenlijk, onderling; -künftige, bw.: in het vervolg, voortaan. In sass, m. (-en; mrv.-en): ingezetene; (hist.) onderhoorige. In'sclilitt, o. (-es, -s; mrv. -e): insnijding. In'sclirift, vr.: opschrift; In'schriften-kunde, vr.: kennis van oude opschriften (en de kunst om die te ontcijferen); inquot;schrift'lich, bv. n.: tot (of: als) opschrift dienend (bw.: als opschrift). Insekt', o. (-es, -s; mrv. -en): insect. Inüiek'ten, in Sam. I -artig, bv. n.: insect-achtig; -fressend, bv. n.: insectenetend; -kunde, vr.: insectenkunde,entomologie; ein -kundiger, m.: een entomoloog; -lehre, m.: leer der insecten, entomologie; -sammler, m.: verzamelaar van insecten; -sammlung. vr.: insectenverzameling, entomologisch kabinet. Innel, vr.: (adk.) eiland; I -bewohner, eilandbewoner, eilander; -gruppe, vr.: eilanden-groep; -land, o.: lana dat uit een (of meer dan een) eiland bestaat; -meer, o.: eilanden-zee, archipel; -reich, bv. n.: rijk aan eilanden (z. n. o.: rijk dat uit een, of meer dan een, eiland bestaat); -staat, m.: Zie z. n. o. -reich; -stadt, vr.: eiland-stad (1. stad op een eiland, 2. op eilandjes gebouwde stad); -volk, o.: eiland-volk, volk van een eiland, volk van eilanden; -welt, vr.: eilandenwereld. In'selclien, o- (-s; mrv. -): eilandje. In'seler, m. (-s; mrv. -): eilander. In'selt, o. (-es, -s; mrv. -e): insnijding. |
INTESTATERBE.
INSERAT.
375
76 IRRENHaUSLER.
INTIM. 3
|
intim', bv. n.: intiem; Intimitat', vr.: intimiteit j In timus, m. (-): intieme vriend, boezemvriend, vriend van jaren. intolerant', bv. n.: onverdraagzaam (z. n. m.; 2e nmv. -en; mrv. -en: onverdraagzaam wezen); Intoleranz', vr.: onverdraagzaamheid. Intonation', vr.: intonatie (1. aanhef, 2. stembuiging); intoni'ren lie], w. b.: (muz.) aanheffen, (tik.) toon leggen op, klemtoon geven aan. Intra'de, vr.: (muz.) voorspel, praelu-dium I Intra'den, vr. mrv.: inkomsten. intransitiv', bv. n.: (tik.) onovergankelijk, onzijdig: Intransiti'vum, o. (-s;mrv. -ti'va): (tik.) onzijdig werkwoord. Intrigant', m. (-en; mrv. -en): intrigant; Intrigan'tin, vr. (mrv, -nen): intrigante; Intrigue, vr.: intrige; intrigui'ren Iguie], w. o. n.: intrigeeren. invalid', bv. n.: invalied; Invali'de, m. (-n; mrv. -n): invaliede (Invali'denhaus, o.: invaliedenhuis; te Parijs: Hotel der Invalieden). Invekti've, vr.: scheldwoord, smadelijke uitdrukking. Inventar', o. (-es, -s: mrv. -ta'rien); of: Inventa'rium, o. (-s; mrv. -ta'rien): inventaris. inventi'ren [ie], w. o. h. en w. b.: inventariseeren; Einem -: een inventaris maken van iemands goed. Inventnr', vr.: inventarisatie. Inversion', vr.: (tik.) omzetting, inversie. Investitur', vr.: investituur, in'würts, bw.: binnenwaarts, in'wendig:, bv. n.: inwendig; das -e: het inwendige; des-en: van het inwendige. in'wohnen, w. o. h. |3]: eigen zijn aan; Einem inwohnend sein: aan iemand eigen zijn. In'wohner, m. (-s; mrv. -): inwoner; In'wohnerin, vr. (mrv. -nen): inwoonster. In'zicht (In'zucht), vr.: (reht.)aanklacht; (ook:) beleediging; (ook:) getuigenis, verklaring. inzwi'schen, bw. en vgw.: 1) intus-schen, ondertusschen; 2) evenwel, echter, nochtans, lod., o. (-s): (schk.) iodium. lo'nien, o. (-s): (adk.) lönie; io'nisch, bv. n.: (bwfc. en tik.) Ionisch. Ipekakuan'ha (spreek uit: -kwan' -ja), vr.: (pik.) ipecacuanha, braakwortel. I'per, vr.: (pik.) ijpeboom; ijp. ir'den, bv. n.: aarden; -es Geschirr: aardewerk. ir'diseli, bv. n.: ^ardsch; (das) Ir'-dische, o. (-n): (liet) aardsche. ir'gend, bw.: eenigerlei, een of ander; - ein (vr,: - eine): de (het) eene of andere; - ein Buch: een of ander boek; - Einer (- Jemand): deze of gene; - etwas: het een of ander; I -wo, bw.: ergens; -woher, bw.: ergens vandaan; -wohin: ergens heen; -womit, bw.: met het een of ander; -worin, bw.: ergens in, in het een of ander. Iris, vr.: (fab.) Iris; (pik. en ontl.) iris. Ir'land, o. (-s): (adk.) Ierland; Ir'lan-der, m. (-s; mrv. -): Ier; Ir'landerin, vr.: lersche; ir'landisch, bv, n.: lersch. Ir'men (Ir min), in Sam. I -saule, vr.: Irmin-zuil, Arminius-beeld. |
Iroke'sc, m. (-n; mrv. -n): Irokees; iroke'sisch, bv. n,: Irokeesch. Ironie', vr.: ironie; iro'nisch, bv. n.: ironisch. Irr', in Sam. I -beere, vr. : (pik.) belladonna. groote nachtschade; -fahrt, vr, : omzwerving, ronddoling; -gang, m.: 1) verkeerde weg, dwaalspoor, 2) omweg, 3) kronkelpad (die -gange eines Labyrinthes: de kronkelpaden van eenen doolhof); -garten, m.: doolhof; -gebaude, o.: (fig.) doolhof; -geist, m.: het spoor bijster zijnde geest; -gestirn, o.: dwaal-ster, komeet; -gewinde, o.: doolhof; -glaube, m.: dwaalgeloof, (fig.) dwaalbegrip; -glaubig, bv. .n.: een dwaalgeloof aanklevend; -glaubigkeit, vr.: aankleving van een dwaalgeloof; -haus, o.: Zie Irrenliaus; -hausler, m.: Zie Irrenaiiusler; -kopf, m.: verward hoofd, (fig.) krankzinnige; -köi)fig, bv. n.; in de hersens gekrenkt; -lauf, m.: ongeregelde loop, (fig.) omzwerving; -lehen, o.: (hist.) leengoed in het verschiet; -lehre, vr.: dwaalleer; -lehrer, m.: verkondiger van dwaalleeringen; -lehrig, bv. n.: dwaalleeringen verkondigend; -licht, o.: dwaallichtje; -lichteli'ren |ie], w. o.h.: een dwaallichtje naloopen; -pfad; m.: verkeerde weg; -prediger, m.: prediker van dwaalleeringen ; -rede, vr.: verwarde taal, onzin; -reim, m.: (dk.) verkeerd rijm; -sinn, m.: waanzin; -sinnig, bv. n.: waanzinnig; -stern, m.: dwaal-ster, komeet; -wahn, m.: verkeerde waan, dwaalbegrip; -weg, m.: verkeerde weg; -wisch, in.: dwaallichtje. irrational', bv. n.: (wsk.) irrationaal. irrationell', bv.n.: onredelijk. lir're, bw.: verkeerd, mis, op den verkoerden weg, in de war; - führen: op een verkeerden weg brengen, fig.: misleiden, om den tuin leiden; - gehen: verkeerd loopen, verdwalen, ffig.) het spoor bijster worden; Einen - machen: 1) iemand in de war brengen, 2) iem. van zijn stuk afbrengen; - reden: verwarde taal spreken, onzm voor den dag brengen, (in de koorts:) ijlen; - sein: verkeerd zijn, zich vergissen (er ist - im Kopfe: zijn hoofd is in de war, fig.: hij is in zijn hoofd gekrenkt; - werden: in de war raken, (fam.) de kluts kwijtraken (an Einem - werden: geene hoogte meer van iemand hebben, niet meer weten wat men van iemand denken moet). Ilr' re, vr.: omzwerving, ronddoling; (fig.) doolhof; in der - gehen: verdoold (verdwaald) loopen; in der-herumführen: op verkeerde wegen brengen. I -, m. (-n; mrv, -n): krankzinnige. Zie het mrv. Irren. lir'ren, w. o. h.: dwalen; - ist mensch-lich: (spr.) dwalen is menschelijk; sich -, w. w.: zich vergissen, abuis hebben. I -, w, b,: 1) in de war brengen, 2) van zijn stuk afbrengen; lasst Euch nicht - des Pöbels Geschrei: laat u niet van uw stuk afbrengen door het geschreeuw van den grooten hoop; es irrt ihn eine Fliege an der Wand: (fig.) de minste kleinigheid brengt hem van zijn stuk af. lir'ren, m, mrv,: krankzinnigen; l-haus, o,: krankzinnigen-gesticht, gekkenhuis; -hausler, m, (-s; mrv, -): krankzinnige. |
JAGDI3EDIENTE.
IRRIG.
377
|
ir'rig, bv. n.; (dingren:) verkeerd, onjuist, onwaar; (menschen:) in dwaling: verkeerend, zich vergissend; ganz - sein: zich erg vergissen, de plank er§- mis ziin; I ir'riger Weise: 1) verkeerdelijk, 2) oij vergissing, bij abuis; Ir'rigkeit, vr.: onjuistheid, verkeerdheid. Irr'sal, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Irrthum. Irr'thum [t], m. (-es, -s; mrv. Irr'-thümer [tl): 1) verkeerd begrip, dwaalbegrip, dwaling; 2) vergissing, abuis; irr'thümlich [tl, bv. n.: Zie irrig (bw.: 1. verkeerdelijk, 2. bij vergissing, bij abuis). Ir rung:, vr.: 1) vergissing, abuis; dwaling; 2) verschil. I'saak, m. (-s): Isaac. Isabel!', m. (-s; mrv. -en): geelbruin paard, isabelkleurig paard; I -farbe, vr.: isabelkleur, geelachtig bruin, geelbruin; -farben (-farbig), bv. n.: isabelkleurig, geelachtig bruin, geelbruin. Isabel'le, vr. (-ns): Izabella. Isa ïas, m. (-): (bijb.) Jezaïas. 1 satis, m. (-; mrv. -se): (drk.) isatis, vos uit de poolstreken. I'segrimm, in. (-es, -s; mrv. -e): izegrim. I'sidor, m. (-s): Isidorus, Isidoor. Is lam, m. (-s): of iH'lamism, m. (-s) of: Is'lamismus, m. (-): Mahomedaanscli geloof, Islamismus, (de) Islam. Is land, o. (-s): (adk.) IJsland (-flechte. |
vr. of - moos, o.: IJslandsche mos); Is'lan-der, m. (-s; mrv. -): IJslander; Is'landerin, vr. (mrv -nen): IJslandsche; is'landisch, bv. n.: IJslandsch (das -e Moos: het IJslandsche mos). Isola tor, m. (-s; mrv. -lato'ren) isoleertoestel; isoli'ren [ie], w. b.: isolce-ren, afzonderen. I'sop? m. (-s): (pik.) hysop; I -öl (I'sopenöl), o.: hysop-olie Israelit', m. (-en; mrv.-en): Israëliet; Israeli'tin, vr. (mrv. -nen): Israëlitische; israeli'tisch, bv. n.: Israëlitisch, iss, issest, isst: Zie essen. jls . m. v»7 • lauK.; isiur vu. i. ut- Donau); Is'trien, o. (-s): (adk.) Istrië. isth'misch, bv. n.: (hist.) Isthmisch; -e Spiele: Isthmische spelen. Isth mus, m. (-): (adk.) land-engte. Ita'llen, o. (-s): (adk.)Italië;Italie ner, m. (-s; mrv. -): Italiaan; Italie'nerin, vr. (mrv. -nen): Italiaansche; italie'nisch, bv: n.: Italiaansch; italinisi'ren Isie], w. b. Italiaansch maken; Ita'lier, m. (-s; mrv. -): Italiër (Italiaan); ita'lisch, bv. n.: Italisch (Italiaansch). item, bw.: 1) insgelijks, eveneens, 2) in allen gevalle, om kort te gaan, kortom. 1 -, z. n. o. (-s): post (in eene rekening). it'zig, bv. n.: Zie jetzig; it'zo (itzt), bw.: Zie jetzt. Ix'ia. vr.: (pik.) ixia, Engelsche zwaardlelie. |
|
Ja, bw.: 1) ja: 2) (als stopwoordje:) hé, o, och kom, wel, werkelijk, immers, vooral, toch, enz.; 1 -wohl: ja wel; -doch: wel zeker; -freilich: 1) o ja, 2) wel zeker; -sagen zu: ja zeggen op; I Sic wissen -, dass....: gij weet wel, dat...., gij weet immers, dat.,..; thun (sagen) Sic es - nicht: doe (zeg) het toch niet; kommen Sie - wieder: kom vooral terug. ItFa, o. (-): (het) ja. Ua, in Sam. I -bruder (-herr), m.: jabroer;-wort, o.: jawoord. jaeh, bv. n.: Zie Jüli; I -zorn. m.: Zie •Tlllizoi'n. Jacht, vr.: (een vaartuig:) jacht; I -fahrt, vr.: spelevaart, uitstapje (met of in) een jacht; | -haring, m.: jaagharing; -klub, m.: jachtklub; -schiff, o.: jacht-,schip, jacht, (vv,) jager; -iaufe, vr.: (kkl.) nooddoop. Jach'tern, w. o. h.: stoeien, ravotten. Jück'ehen, o. (-s; mrv. -): 1) jakje; 2) buisje, zjaketje, (voor kinderen:) hesje; 3) lijfje, keurslijfje. Jack e, vr.: 1) buis, wambuis; 2) jak; Einem auf die - kommen: (fam.) iem. op zijne huid komen; Einem die - voll schlagen: (fam.) iemand duchtig afranselen. |
IJagd. vr.: (jag. en fig.) jacht; (fig. fam.) lawaai, rumoer, geweldmakerij, (ook:) troep lawaaimakers; - machen auf: jacht maken op; auf die - gehen: op de jacht gaan; sich auf die - verstehen: een ^oed jager zijn; von der - leben: van de jacht-leven; die - hat begonnen: de jachttijd is begonnen, de jacht is geopend; die hohe -: de groote jacht, de jacht op groot wild; die niedere - (die kleine -), de kleine jacht; die wilde -: 1) de woeste jacht, 2) de woeste bende ; was habt Ihr da für eine -: wat maakt gij daar voor een helsch spektakel ? IJagd, in Sam. I -amt, o.: 1) hoofdbestuur over de jacht, 2) bureau van het jachtwezen, 3) betrekking bij de administratie van het jachtwezen; -anzug, m.: jachtkleedin^, jagers-pak; -apparat, m.: (het) benoodigde voor de jacht; -bahn,vr.: (jag.) wildbaan; -bar, bv. n.: jaagbaar, geschikt om er jacht op te maken; -bar-keit, vr.: 1) jaagoaarheid, geschiktheid om er jacht op te maken, 2) bevoegdheid om te jag;en; -bauer, m.: (hist.) opjager van het wild; -bediente, m.: 1) jagers knecht. |
JAGDBEZIRK.
378
JaHE.
|
2) ambtenaar bij het jachtwezen; -bezirk, m.: jachtgebied, jachtgrond,jacht; -dienst, m.: 1) jachtdienst, Zie -amt no. 3; -edel-knabe, m.: page bij den jachtstoet; -eisen, o.: jachtspies; -erlaubniss [s],vr.; vergunning om te jagen ;-flinte, vr.: jachtroer, jachtgeweer; -flur, vr.: Zie -bezirk; -folge, vr.: (hist.) verplichting om bij eene jachtpartij dienst tegt; doen; -freuna, m.: •1) minnaar van de jacht, 2) jachtvriend, mede-jager ; -frevel, m.: jacht-overtreding: -frohne [-frone], vr.: (hist.) verplichte leendienst bij eene jachtpartij ; -fröhner, m.: Zie -bauer; -garn, o.; jagers-net; -gehage, o.: Zie -bezirk; -gerathe [tl, o.: Zie -apparat; -gerecht, bv. n.: 1) overeenkomstig het jachtgebruik, 2) (als jager:) geoefend, knap, bedreven; -gerechtigkeit, vr.: 1) bevoegdheid om te jagen, 3) jacht-recht; -geschichte, vr.: jachtgeschiedenis, jagers-vertelling; -geschoss, o.: jachtroer, jachtgeweer; -geschrei,o.:jachtgeschreeuw; -göttin, vr.: godin van de jacht (Diana); -grenze, vr.: grens van een jachtgebied; -halsband, m.: jachthonds-halsband; -handwerk, o.: jagersbedrijf; -haus, o.: i'achthuis; -hief, o.: jachtsein op den loorn; -horn, o.: jachthoorn; -hund, m.: jachthond; -hut, m,: jachthoed, jagershoed; ;kanzlei, vr.: Zie'achthuis; -hief, o.: jachtsein op den loorn; -horn, o.: jachthoorn; -hund, m.: jachthond; -hut, m,: jachthoed, jagershoed; ;kanzlei, vr.: Zie -amt no. 2; -kappe, vr.: jachtpet, jagers-pet; -karte, vr.: jachtakte, vergunning om te jagen; -kleid, o. (-kleidung, vr.): Zie -anzus; -klepper, m.: jagers-paard; -kundig, bv. n.: de jacht kennende, in het jagen bedreven; -kunst, vr.: jagerbedrijf, (de) jacht; -lager, o.: jagers-kamp; -leben, o,: (hist,) door den leenheer verleend jachtrecht; -leute, vr.: 1) jagers, 2) opjagers (drijvers) van het wild; -lieohaber, m.: minnaar van de jacht; -lust, vr. (-lustbarkeit, vr.): jachtvermaak; -lustig, bv. n.: jachtminnend,van jagen houdend; -mandat, o.: jacht-akte; -mannschaft, vr.: Zie -leute; -messer, o.: jachtmes, jagers-mes; -ordnung,vr.: reglement op de jacht, jachtverordening;-page, m.: page bij den jachtstoet; -partiequot;, vr.: jachtpartij; -pfeife, vr.: jagers-fluitje; -pferd, o.: jagers-paard; -recht, o.: 1) jachtrecht, 2j jacht-reglement, 3) Jachtakte; -rechtlich, bv. n.: betreffend (of: overeenkomstig) het jachtrecht; -regal', o.: jacht-regaal; -reiter, m. jager te paard; -revier, o.: Zia -bezirk; -rock, m.: jachtbuis; -rohr, o.: jachtroer, jachtgeweer; -ruf, m. jagers-roep, jacht-schreeuw; -sache, vr.: jachtzaak;-sattel, m.: jachtzadel, jagers-zadel;-saule, vr.: grenspaal van een jachtgebied; -schilf, o.: (vaartuig:) jacht, (fig.) snelzeiler; -schloss, o.: j'achtslot, jachtkasteel; -schreiber, m.: griffier (secretaris) van het iachtbestuur; -stiefel, m. mrv.: jachtlaarzen; -stück, o.: (muz.) jagers-lied, jagers-wijsie, (schl.) jacht-tafereel, (mar.) stuk geschut op de voorplecht; 7tag, m.: dag voor (of: dag van) de jacht; -tasche, vr.: jagers-tasch, weid-tasch; -tuch, o. (mrv. -tücher): jagersnet; -uhr, vr.: jagers-horloge; -wagen, m.: jagers-wagen, jachtwagen ; -wesen o.: (.het) jachtwezen, (de) jacht; -zeit, vr.: jachttijd; -zelt, o.: jagers-tent; -zeug, o.: jachtgerei, (het) benoodigde voor de jacht; -zink, m. (-zinke, vr., -zinken, ra,): jachthoorn ; -zug, m.: 1) jachtstoet, jagersstoet, 2) (rs.) vierspan. |
•Ia'g:e, in Sam. I -leine, vr.: (zeew.) jaaglijn; -teufel, ra.: (pik.) Sint-Janskruid; -tross, m. (zeew.) jaag-tros. ja'gen, w. o. h.: 1) jagen, op de jacht zijn; - gehen: gaan jagen, op de jacht gaan; auf Löwen -: leeuwen jagen, jacht maken op leeuwen; nach Ehren -: (fig.) naar eer en aanzien trachten (streven): 2) jagen, jachten, spoed maken, zich haasten; im Lesen -: gejaagd lezen, te gauw (te rad, te gejaagd) lezen ; w. o. s.: jagen, jachten; vorbei -: voorbij jagen (rennen, hollen). I -, w. b.: (jag.) jagen, jacht maken op; (fig.) jagen, (ook:) wegjagen, (ook:) jachten, tot meerder spoed aandrijven; wilde Thiere |T] -: jacht maken op wilde dieren; Einen in die Flucht -: iemand op de vlucht jagen ; Einen in die Furcht -: iemand bangmaken, iemand eenen schrik op het lijf jagen; Einen in Har-nisch -: (fig.) iemand in het harnas jagen; sein Vermogen durch die Gurgel -: zijn vermogen doorbrengen (fig. fam.: door de keel lappen, door het keelgat jagen); Einem eme Kugel durch den Kopf -: iemand een kogel door het hoofd jagen; einen Bediente aus dem Dienste -: eenen knecht wegjagen (uit zijnen dienst jagen); Einen aus dem Hause -: iemand den huize uitjagen. JR'^er. m. (-s; mrv. -): jager (i. a. b.); -oursch, m.: jagersknecht, jagershelper; -chor, ra.: jagers-koor; -garn, o.: jagers-net; -haus, o.: 1) jagers-huis, 2) jachthuis; -horn, o.: jachthoorn;-hut, m.: jachthoed; -kaufmann, m.: (in Xoord-Amerika:) handeldrijvende Indiaan; -kleid, o. (-kleidung, vr.): jachtkostuum, jagers-pak; -knecht, ra.: jagersknecht; -kunst, vr.: kunst van den jager (-kün-ste, vr. mrv.: jagers-kunstgrepen, pop.: jagers-streken, jagers-foeven); -massig. bv. n.: jagerachtig; -meister, ra.: opperjager; -messer, o.: jagers-mes, jachtmes; -recht, o.: jagers-recht, (voor honden:) hun aandeel van het wild (d. i. het ingewand); -rüstung, vr.: jagers-benoo-digdheden (mrv.); -sprache, vr.: jagerstaal; -stück, o.: (raar.) voorplecht-kanon, (kkk.) lendenstuk (van een wild varken); -tasche, vr.: weidtasch; -zeug, o.: jachtgerei, jagers-benoodigdheden. Jaiserei', vr.: 1) jagerij, (de) jacht, (het) jagen); 2) jagers-stoet, (de) jagers ;. 3) jachthuis. •fa'gerin, vr. (rarv. -nen): jageres. jil'serisch, bv.n.: jagerachtig, jagers-. •la'^erNlnianii, m. (mrv. -leute); jager. Jaguar', m. (-s; mrv. -e): (drk.) jaguar. Jali, bv. n.: steil; (fig.) plotseling, schielijk, haastig; (ook:) driftig, opvliegend; je -er, desto unnaher: (spr.) hoe meer haast, hoe minder spoed; I -taufe, vr.: (kkl.) nooddoop; -zorn, ra.: drift,, opvliegendheid; -zornig, bv. n.: driftig, opvliegend. JRli'e, bv. n.: Zie jttli. I Jah'e, yr.: steilte; (fig.) plotselingheid, schielijkheid. gehaastheid: (ook:) drift, opvliegendheid. |
JAMMER.
J A HEX
|
jUh lich. bv, n.: Zie jah; I jah'ling, bv. n. (jah'lings, bw.): plotseling, schielijk, overhaast. Jalin, m. (-es, -s; mrv. -e): (van gras, koorn, enz.:) zwad, zwade; (anders:) rij: nuf dem -e legen: aan zwaden ieg-gen; I -weise, bw.: 1) aan zwaden, 2) aan rjjën. IJahr, o. (-es, -s; mrv. -e): jaar; je mehr der -e, je naher die Bahre, (spr.) hoe ouder, hoe nader bij het graf; oei -en sein: op jaren zijn; hoch bei -en: hoog op jaren; zu -en kommen (in dje -en kommen): meerderjarig worden ; die -e stehen: de leerjaren uitdienen; die -e eines Baumes: de jaarkringen van oenen boom; vor einem -e: 1) een jaar geleden, 2) eer wij een jaar verder zijn; tur ein - (für das -): per jaar, in het jaar ; - tur -: jaar voor jaar; - aus, - ein: jaar in, jaar uit; ein - um das andere (ein - ums andere): om het andere jaar; ein - in das andere (ein - ins andere): het eene jaar door het andere; über ein -: langer dan een jaar; über 's over een jaar, een jaar later; eine Dame in gesetzten (oder: in gewissen) -en: eene dame van gezetten (of: van zekeren) leeftijd; das wird sich mit den -en verlieren: dat zal met de jaren wel overgaan; zu -en kommen [onr.1: op jaren beginnen te komen; mit den -en kommt der Verstand: (spr.) het verstand komt niet vóór de jaren. IJahr. m Sam. I -anleihe, vr.: annuïteit; -arbeit, vr.: 1) werk voor een jaar, 2) werk van een jaar; -arbeiter, m.: 1) werkman die aangenomen is bij het iaar, 2) werkman die werk levert op net jaar; i-begiingniss [nis], o.: jaarfeest, viering van den verjaardag; -besuch, m.: jaarlijksch bezoek; -buch, o.: jaarboek, kroniek ((-bücher, o. mrv.: jaarboeken); -feier, vr. (-fest. o.): jaarfeest, viering van den verjaardag; -t'ünf, o.: vijfjarig tijdvak, lustrum; -fünfzig, o.: vijftigjarig tijdvak, halve eeuw; -gang, m.: 1) loop des jaars. 2) jaars-gewas, 3) (van tijdschriften, kranten, enz.:) jaargang; -gebung, vr.: (rcht.) meerderjarig-verklaring, handlichting; -gedachtniss [nis j, o.: Zie -feier; -gehalt, m.: jaarwedde; -geld, o.: jaargeld, pensioen; -gesell, m.: werkman (ambachtsmans-knecht) die aangenomen is bij het jaar; -gewachs, o.: 1) jaars-gewas, 2) zaaiplant; -hundert, o.: eeuw; -knecht, m.: knecht, die aangenomen is bij het jaar; -könig, m.: schutterkoning; -lohn, m.: jaarlijksch loon; -markt, m.: jaarmarkt, kermis; -pacht, m.: 1) pacht voor een jaar (of: voor zeker aantal jaren); -rechnung, vr.: 1) jaars-rekening, 2) tijdrekening ; -reihe, vr.: reeks van jaren; -rente, vr.: jaarlijk-sche rente, jaarlijksch inkomen; -ring, m.: Zie -zirkel; -schluss, m.: einde des jaars; -schuss, m.: Zie -wuchs: -tausend, o.: duizendjarig tijdvak; -wecHsel, nu: jaarsverwisseling; -weise, bw.: bij het jaar; -wuchs, m. : 1) jaars-gewas, 2) (van boom-p-ewas:) éénjaars-tak, 3) (om boomen:) jaarkring, ouderdoms-kenteeken; -zahl, vr.: jaartal; -zehent, o.: tienjarig tijdvak ; -zirkel, m.: (om boomeu:) jaarkring, ouderdoms-kenteeken. |
•Tah'res, in Sam. I -abschluss, m.: einde des jaars, (kph,) afsluiting van de jaarsrekening; -anfang, m.: begin (aanvang) des jaars; -bericht, m.: jaarlijksch verslag, jaarlijksch overzicht; -cykei, m.: jaarkring; -einkommen, o. (-emkünfte, vr. mrv.): jaarlijksch inkomen; -feier, vr.: jaarfeest; -feld, o.: akker die ieder jaar geploegd wordt; -fest, o.: jaarfeest; -fol^e, vr.: volgorde der jaren; -frist,vr.:termijn van een jaar (innerhalb -frist, of: binnen -frist: binnen een jaar; nach -frist: na verloop van een jaar); -gedachtniss [nisl, o.: jaarfeest; -lauf, m.: loop des jaars; -lohn, m.: jaarlijksch loon; -rechnung, vr.: 1) jaars-rekening, 2) tijdrekening; -ringe, m. mrv.: (om boomen:) jaarkringen, ouderdoms-kenmerken; -schluss, m.: einde des jaars; -tag, m.: verjaardag, jaardag; -viertel, o.: vierendeeljaars, kwartaal (-vierteltag, m.: kwartaals-dag, eerste dag van het kwartaal, fig.: vervaldag, betaaldag); -wechsel, m.:-jaarsverwisseling; -zeit, vr.: jaargetijde. Jah'ren (sich), w. w.: Zie .jaliren. jüli'ren (sich), w. w.: jarig zijn, een jaar geleden zijn; heute jiihret es sich, dass ____: het is vandaag een jaar geleden dat .... jah rig:, bv. n.: 1) een jaar geleden; 2) één jaars-. Jahr'lich, bv. n.: jaarlijksch (bw.: jaarlijks). ,, Jahr ling:, m. (-es,-s; mrv.-e): eenjarig dier. •lahrs, in Sam.: Zie Jahres. .la kal. m. (-s; mrv. -e): (drk.) jakhals. •la'koh, m. (-s): 1) Jacob, 2) Jacobus; Ja'köbchen, o. (-s; mrv. -): 1) Jacobje, Jaapje, 2) Kobusje, Koosje; Jacobe'a, vr. (-s): Jacobina; Jaco'bi, m. (-)*• naamdag van den heiligen Jacobus: Jako-bin'chen, o. (-s; mrv. -): Jacobijntje; Jakobi'ne, vr. (-ns): Jacobina; Jakobi'-ner, m. (-s; mrv. -): (hist.) Jacobijn (-gesellschaft, vr.: club der Jacobijnen; -mütze, vr.: roode muts); jakobi'nisch, bv. n.: Jacobijnsch; Jakobinis'mus, m. (-): Jacobinismus; Jakobit', m. (-en; mrv, -en): (kkl.) Jacöbiet; Jacobs, in Sam. (-blume, vr. of: -kraut, o.: Sint-Jacobs-kruid; -stab, m.: pelgrimsstaf, zeew.: Ja-cobsstaf; -tag, m.: naamdag van den heiligen Jacobus). Jalap'pe, vr.: (pik.) jalap. •falouHiev.: jaloerschheid, jaloeziey 2) zonneblind, jaloezie; I -laden, m.: zonneblind, jaloezie •lama'ika. o. (-s): (adk.) Jamaica; I -holz, o.: Jamaïca-hout; -pfeffer, m.: Jamaïca-peper; -rum, m.: Jamaïca-rum. •Tam'he, m, (-n; mrv. -n): (dk.) jambus, jambe; jambisch, bv, n.: jambisch; Jambus m. (-; mrv. Jam'ben): jambus, jambe. •Tam mer, o. (-s): 1) jammer, nood, ellende, ramp; 2) gejammer, geweeklaag; 3) meewarigheid, medelijden; 4) vallende ziekte; es ist doch - dass ____(es ist doch - und Schade dass —): het is toch jammer dat ...., het is toch te bejammeren dat ...,; es ist ein -, es-anzusehen: het is een jammertooneel om aan te zien, (fam.) men wordt er |
JAMMEEANBLICK.
JENER.
|
naar van als men het aanziet; einen -anfangen: een gejammer aanheffen, beginnen te jammeren; in - und Ifoth [t] stecken oder sein: in diepe ellende zitten of verkeeren; I -anblick, m.: jammerlijk (treurig, naar, bedroevend) gezicht; -bild, o.: beeld der smarte, beeld van lijden; -bliek, m.: droeve blik; -gesang. m. : klaaglied; -geschrei, o.; noodgeschrei, noodkreet; -gesicht, o.; treurig (naar, lijdend, ongelukkig) gezicht, gezicht (aangezicht, gelaat) dat medelijden wekt; -gestalt, vr.: ongelukkig schepseltje; -haus, o.: huis der droefheid, ongelukshuis; -knechtsehaft, vr.: harde slavernij; -leben, o.: ongelukkig (rampzalig, ellendig) leven; -nacht, vr.: nacht van ellende, ongeluks-nacht; -ruf, m.: noodkreet; -stand, m.: treurige toestand; -schade, vr., Zie Jammer; -tag, iu.: dag van ellende, ongeluksdag; -thai, o.: tranendal; -ton: m.: klaagtoon, klagende toon; -voll, bv. n.: rampzalig; -welt, vr.: ongelukkige wereld; -wort, o.: droeve klacht; -zeit, vr.: treurige (ongelukkige, bedroevende) tijd, tijd van ellende. Jam'merlicli, bv. n.: jammerlijk; I -keit, vr.: jammerlijkheid, Jam'merline, m. (-es, -s; mrv. -e): lt;fam.) ongeluksvogel. jam'inem, w. o. h.: jammeren, quot;weeklagen, wee en ach roepen; w. b. en w. onpers.: met leedwezen (aeernis, medelijden) vervallen, leed doen, bedroeven; er i'Limmerl mich (mich jammert seiner): ik leb medelijden met hem, ik beklaag hem; es jammert mich: het doet mij leed, het spijt mij; mich jammert seiner Xoth [t]: zijn nood doet mij leed, ik heb medelijden met zijn ongelukkigen toestand.'Limmerl mich (mich jammert seiner): ik leb medelijden met hem, ik beklaag hem; es jammert mich: het doet mij leed, het spijt mij; mich jammert seiner Xoth [t]: zijn nood doet mij leed, ik heb medelijden met zijn ongelukkigen toestand. Jan, m. (-es, -s; mrv. -e): (mansnaam:) Jan; (spl.)rij velden (van het triktrakbord); der grosse -: de rij velden aan de rechterhand ; der kleine -: de rij velden aan de linkerhand; I -hagel, m.: janhagel, gespuis, gemeen volk. .laiii tschai'. m. (-en; mrv. -en): janitsaar; I Janitscha'renmusik', vr.: Turk-sche muziek. •IJlii ner. m. (-s; mrv. -): Januari. Jansenis'muM, ra, (-): (kkl.) Jansenis-mus; Jansenist', m. (-en; mrv. -en): Jansenist; jansenistisch, hv. n.: Jansenist. Jannar', m. (-s; rarv. -e): Januari. Japan, o. (-s): (adk.) Japan; .Tapa-ner (Japane'ser), m. (-s; mrv. -): Japan-necs; Japa'nerin (Japane serin. Japane sin), vr. (mrv. -nen): Japansehe, Japan-neesche; japani'ren [ie], w. b.: Japansch maken, een Japansch voorkomen geven aan, japanneeren; japa'nisch, bv. n.: Ja- Jiansch, Japanneesch (japanisches Porcel-an: Japansch porselein; japanische Arbeit: Japansch werk).iansch, Japanneesch (japanisches Porcel-an: Japansch porselein; japanische Arbeit: Japansch werk). Japhe'tisch, bv. n.: Japhetisch. Jap pen (Jap'sen), w. o. h.: (fam.) snakken (- nach: naar), hijgen, gapen. Jasmin', m. (-es, -s): (pik.) jasmijn; l_ -baum, m.: jasmijnboom; -blüthe |t], vr.: jasmijnbloesera; -laube, vr.: jasmijnpnëel; -ol, o.: jasmijn-olie; -staudc, vr.: jasmijn-heester. Jasp, in Sam. I -achat, m.: jaspisagaat; -onyx, m. (-es; mrv. -e):japis-onyx. |
jaspi ren [ie], w. b.: gemarmerd (gevlamdl maken, de kleur van jaspis geven aan. Jas'pis, m. (-): (min.) jaspis; blauer -: lazuursteen; I -achat, m,: jaspis-agaat; -anstrich, m.: marmering; -artig, bv. n.: jaspisachtig; -farbig, bv. n.: als jaspis gekleurd (-farbig anstreichen: marmeren); -haltig, bv. n.: jaspis bevattende; -onyx, m.: jaspis-onyx; -opal', m.: Zie Jasp-opal. Jaspopal'. m.: jaspis-opaal. Jii'ten, w. b.: wieden. Zie gkten. Janch'e, vr.: Zie Oauche. Jauch ert, m. (-es,-s; mrv.-e): morgen lands. iauch'zen, w. o.: juichen, jubelen; Jauch'zer, m. (-s; mrv. -): 1) jubelaar, juicher; 2) jubelkreet, juichtoon. Jau'ner, ra.: Zie Ganner. Ue, tsw.: jee, hé, och, wel; -nun: welnu; Herr -: (pop.) Heerejee! Je, bw.: 1) ooit (Zie jemals); 2) altoos: hast Du - so etwas gehort: hebt gij ooit zoo iets gehoord; von - her: altijd, ten allen tijde; - zuweilen (- und -): nu en dan, van tijd tot tijd, bij tijden; - zwei und zwei: telkens twee, twee te gelijk, twee aan twee. I je, vgw.: 1; al; - naehdem: al naar mate. al naar gelang; 2) hoe (je eher je lieber: hoe eer hoe liever, hoe eer des te liever); - langer, - lieber (als 4 woorden geschreven :) hoe langer hoe liever, (als één woord, z. n. o., 2e nmv. -s, rarv. -): kamperfoelie. Zie 26 regels lager; - mehr er arbeitet, je weniger hat er: hoe meer hij werkt, des te minder heeft hij. je'de, vr. vnw. Zie jeder. jedenfalls', bw.: in elk geval, in allen gevalle. Jeden'noeh, bw.: toch, nochtans, echter, evenwel, desniettegenstaande, desniettemin. Je'der, ra. vnw. (vr.: je'de; o.: je'des): iedere, ieder, elke, elk; - Jlensch: iedereen, ieder. Je'derlhand (-lei), bv.n.: allerhande, allerlei; -mann, vnw.: iedereen, elkeen, een iegelijk, alleman; -zeit, bw.. altijd, ten allen tijde. Je'des, onzijdig vnw.: Zie Jeder; I -mal, bw.: iederen keer, telkens; -malig, bv. n.: gedurig, .... telkens. Jedoeh', vgw.: toch, echter, evenwel. Jed we'der, m. vnw. (vr.: jedwe'de; o.: jedwe'des): en Jeg'licher, m. vnw. (vr.: jeg'liche ; o.: jeg'liches): Zie Jeder. Jeho vah, m. (-s): Jehova. Jelang'ei\jeiieb quot;er, o. (-s;rarv.-): (pik.) kamperfoelie. je'mals, bw.: ooit; mehr als -: meer dan ooit. Je mand. vnw.: iemand; - Fremdes: (fara.) een vreerad. Je'mine, tsw.: jeminie. Jen, in Sam. I -seit, vz. [2): generzijds, aan gene zijde van; -seitig, bv. n.: aan de andere zijde gelegen, generzijdsch; -seits, 1) vz. [2]: Zie -seit, 2) bw.: aan de andere zijde (das -seits, z. n. o.: fig.: het leven hiernamaals, de andere wereld). je'ner, m. vnw. (vr.: je'ne; o.: je'nes): 1) gene, die (o.: dat); dieser und jener: |
JUBELGESCHREI.
JENER.
381
|
deze en crene; bald dieser, bald jener; nu deze, dan die ; bald dieses, bald jenes; nu dit. dan dat; injenerWelt: inde andere wereld; 2) degene, diegene (o.: datgene); man kann nur jenem trauen, welcher men kan slechts dengene vertrouwen, die 3) zeker iemand, zeker; jener Weise sagte: zeker wijsgeer (zeker wijs man) heeft gezegd. Jen'ner, m. (-s): Januari. Jeremia de, vr.: jeremiade, klaaglied; Jeremi'as, m. (-): Jeremias. Je'riclioro'se, vr.: (pik.) Jericho-roos. Jêru'salemsblii'me, vr.: (pik.) koekoeksbloem. Je'su: Zie Jesus. Jesuit', m. (-en; mrv. -en): Jezuïet. Jesui'ten, in Sam. 1 -kleid, o.: Jezuïeten-gewaad; -kloster, o.: Jezuïetenklooster; -kollegium, o.: Jezuïeten-school; -orden, m.: Jezuïeten-orde, orde der Jezuïeten;-pulver, o.: (fig.) kina-poeder ; •schule, vr.: Jezuïeten-school; -thee, m.: (lig.) Paraguaj-thee, Mexicaansche thee. Jesni'tin, vr. (mrv. -nen): (fig.) jezuïtes. jesni'tiseli, bv. n.: jezuïetisch. JeHuitis mus, m. (-): Jezuïtismus. Jejuni: Zie Jesus. Je'sun, m. (2e en 3e nmv.: Jesu; 4«' nmv.: Jesum): Jezus; - Christus Ue nmv. -tum): Jezus Christus; das Buch - Sirach: (bijb.) het Boek der Wijsheid, het Boek Jezus Sirach (een der apocriefe boeken). Jett'chen, o. (-s: mrv. -): Jetje. jetz'ig, bv. n.: tegenwoordig. Jetz'o, bw.: Zie jetzt. jetzt, bw.: thans, nu, heden ten dage, tegenwoordig, op dit oogenblik; von - an: van nu afaan; bis -: tot nu toe; für -: voor het oogenblik; eben - (nur - erst, gerade -): juist nu, nu pas; gleich -: aanstonds, dadelijk, terstond; I -malig, bv. n.: tegenwoordig; -mals, bw.: Zie jetzt; -welt, vr.: hedendaagsche wereld. Jetz'uncl, bw.: Zie Jetzt. je'weilig, bv. n.: Zie jedesmalig. Jobst, m. (-ens): (mansnaam): Jodocus, Joost. Joch, o. (-es, -s; I mrv. -e; pop.: Jöch'er): juk; (fig.) gareel; (van bergen:) rug, berg-rug; ein - üchsen: een juk (een tweespan) ossen; ein - Land (ein-Ackers): een stuk land dat met één juk ossen te beploegen is; das - einer Brücke: het bintwerk eener brug; an einem -e ziehen: (fig.) in één gareel gespannen zijn; unter das - bnngen: onder het juk brengen, tot onderwerping brengen; das - abwerfen (das - abschütteln): het juk afwerpen (afschudden); | -bein, o.: (ontl.) jukbeen; -oens. m.: trek-os, ploeg-os; -rebe, vr.: priëelvormig gebogene wijngaard-rank; -spannung, vr.: spanning (eener brug); -trager, m.: pilaster (eener brug). Jock'ei, m. (-s; mrv. -e): (rs.) jockey. Jock'o, m. (-s; mrv. -s): (drk.) jocko-aap, boschmensch. Jod, o. (-s): Zie lod. Jodel, m. (-s; mrv. -): kwajongen; (mans-naam:) Jodocus, Joost; jo'deln, w. o. h.: joelen, levenmaken, (fig.) tirolee-ren, als een Tiroler zingen. |
Jö'del, m. (-s): Jodocus, Joost. Jod'Ier, m. (-s; mrv. -): levenmaker^ kwajongen; (fig.) tiroleerder, nabootser van Tiroler zangers. Jodo'kus, m. (-): Jodocus, Joost. Johann', m. (-s): Jan, Johannes, Hannes; - ohne Land: (hist.) Jan Zonder Land. Johann a, vr.: Johanna; - von Arc: (hist.) de Maagd van Orleans (Jeanne d'Arc). Johann'clien, o. (-s): 1) Jantje,. Johannesje; 2) Jannetje, kleine Hanna. Johann'i, m.: (pop.) Sint-Jan (24 Juni). Johann'is, 2e nmv.: van Johannes; I -apfel, m.: paradijs-appel; -beer, in Sam, (-sait, m.: bessensap; -staude, vr., ot: -strauch, m.: besseboom, aalbesseboom; -wein, m.: bessenwijn); -beere, vr.: aalbes; -blume, vr.: (pik.) ganzebloem, boterbloem^ -blut, o.: (ins.) bladluis; -brod, o.: Sint-Jansbrood (-brodbaum, m.: Sint-Jansbrood-booni); -fest, o.: (kkl.) Sint-Jan; -feuerr o.: Sint-.Tansvuur: -fliege, vr.: Spaansche vlieg; -gans, vr.: (vog.) albatros, stormvogel; -kafer. m.: (ins.) glimworm ; -kraut, o.: Sint-Janskruid; -segen, m.: huwelijkszegen; -traube, vr.: (een) tros aalbessen; -wedel, m.: (pik.) geitebaard; -würmchen, o.: (ins.) glimworm. Johaiini'ter, m. (-s; mrv. Johan-nieter, Maltezer-ridder; I -meister, m.: grootmeester der Maltezer-orde; -orden, m.: Maltezer-orde; -ritter, m.: Maltezer-ridder. Jo'kel, m. (-s; mrv. -): 1) Ko, Koos, Kobus; 2) stommerik, domkop. jo'len, w. o. h.: joelen, levenmaken. Jöl'le, vr.: (zeew.) jol; (ook:) veerboot; I Jöll'tau, o.: (zeew.) wipper, uithaler, karnciattouw; Jöl'lenführer, m.: veerman. Jonas, m. (-): Jonas; I -fisch, m. (-hai, m.): Jonashaai; -kürbis, m.: (pik.) kalebas .fonisch, bv. n.: Zie ioniseh. Jon'ke. vr.: (zeew.) jonk. Jonquil'le, vr.: (pik.) tijloos, narcis. Jo seph, m. (-s): Jozef, Josephus. Josephs, in Sam. 1 -blume. vr.: (pik.) boksbaard; -kraut, o.: (pik.) boo-nenkruid; -stab, m.: (pik.) dubbele narcis. Jot, o. (-s; mrv. -s): Duitsche naam van de letter j). . • , , • Jo ta, o. (-s;_ mrv. -s): jota, tittel; kein -: (fam.) geen zier. Journal', o. (-es, -s; mrv. t:e): journaal (dagboek; dagblad; tijdschrift); journalisi'ren Isiel, w, b.: (kph.) in het journaal boeken; Journalism', m. (-s), of: Journalis'mus, m. (-): dagblad-pers^; Journalist', m. (-en; mrv. -en): dagbladschrijver; Journalis'tik, vr,: dagbladpers. jovial' (jovia'lisch), bv. n.: joviaal; (fam.) lollig; Jovialitat', vr.: (het) joviale, (fam., het) lollige, lolligheid. . Ju'bart, m. (-s; mrv. -e): snavelyisch. Ju bel, m. (-s): feestvreugde, gejubel, gejuich; 1 -braut, vr.: hare zilveren of gouden bruiloft vierende vrouw; -brauti-gam, m.: zijne zilveren of gouden bruiloft vierende man ; -feier, vr. (-fest, o.): jubelfeest, jubileum; -freude, vr.: feestvreugde; -gesang, m.: feestgezang; -geschrei, o.: |
JUGEXDGrEFaHRTIN.
JUBELGREIS.
|
feestgejuich, gejubel; -greis, m.: grijze jubilaris; -hochzeit, yr.: gouden (of zilveren of koperen) bruiloft; -jahr, o.: jubeljaar, jubelfeestjaar; -könig, m.: koninklijke jubilaris, zijn jubelfeest vierende koning; -laut, m.: jubelkreet, jubeltoon; -messe, vr.: (kkl.) plechtige mis bij gelegenheid van een jubileüm; -münze, vr.: gedenkpenning ter gedachtenis van een jubelteest; -paar, o.: hun jubileüm vierend echtpaar; -predigt, vr.; preek bij gelegenheid van een jubileüm, feestpreek, feestrede; -priester, m.: priester-jubilaris; -rede, vr.: feestrede; -rutquot;, m.: jubelkreet, juichkreet; -sang, m.: jubelzang, feestzang; -schmaus, m.: feestmaal bij gelegenheid van een jubileüm; -sonntag, m.: tweede Zondag na iPaschen; -tag, m.: dag van aet jubileüm, (fig.) feestdag; -ton, m. (mrv. -tone): jubeltoon, juichtoon; -trunken, bv. n.: dronken van vreugde of pleizier of pret; -voll, bv. n.: vreugdevol, overgelukkig. ju'beln, w. o. h,: jubelen, juichen. •fubilar', m. (-es, -s): jubilaris. •fubila'rius, m. (-): jubilaris. •lubila'um, o. (-s; mrv. -la'en): jubileüm, jubelfeest. Jubila te, vr.: derde Zondag na Pa-schen. Jubili'ren [licl, w. o. h.: jubelen, juichen. juch, tsw.: hoera!, hoezee! I -he (-hei), tsw.: Zie Juch; -heien, w. o. h.: juichen, jubelkreten aanheffen; -heisa, tsw.; Zie Jucli. Juch'art (Juch'ert), m. (-s; mrv. -e): Zie Jauchert. Juch'ten, m. (-s): juchtleder; I -leder, o.: juchtleder. Juch'zen, w. o. h.: jubelen, juichen. Juck'en, w. o. h. [3J: jeuken, kriebelen; die Haut juckt ihm: hij heeft jeuk, zijn vel jeukt; die Ohren jucken ihm: zijne ooren jeuken; die Kehle juckt ihm: hij heett kriebel in zijne keel; die Finger jucken mir nach ihm: mijne vingers jeuken om hem eens af te ranselen; es juckt ihm nach....: het jeukt hem naar...., hij brandt van verlangen naar. | -, w. onpers. h. [41: es juckt mich am Arme : mijn arm jeukt, ik heb jeuk aan mijnen arm; es juckt mich auf der Haut: ik heb i'euk over mijn heele lijf; wen's juckt, der ;ratze sich: (spr.) wien de schoen past, die trekke hem aan. 1 - (sich), w. w.: zich krabben. I -, z. n. o. (-s): jeuking, jeuk; kriebeling, kriebel.'euk over mijn heele lijf; wen's juckt, der ;ratze sich: (spr.) wien de schoen past, die trekke hem aan. 1 - (sich), w. w.: zich krabben. I -, z. n. o. (-s): jeuking, jeuk; kriebeling, kriebel. Jucks, m, (-es; mrv. -e): Zie Juks. Juda'a, o. (-'s): (hist.) Judea; judaisi'-ren [sie], w. o. h.: op zijn Joodsch leven, doen als de Joden, (ook:) met de Joden heulen; Judais'mus, m. (-): judaïsmus, jodendom, (ook:) Joodsche leer. Ju das, m, (-): (bijb. en fig.) Judas; I -baum, m.: (pik.) judasboom; -dorn, m.: (pik.) kruisdoorn; -gruss, m.: judasgroet, verraderlijke groet; -kuss, m.: judaskus, verraderlijke kus; -ohr, o. (-schwamm, m.): (pik.) judas-oor. Ju'de, m. (-n; mrv, -n): Jood; der ewige (fab.) de Joodsche Wandelaar. Zie Judeu, Judelei' (Jüdelel'), vr.: joodachtig-heid; (fig.) afzetterij. |
Ju dein (Jü'deln), w. o. h.: 1) doen als de Joden, als een Jood handelen; 2) Joodsch praten, zich op zijn Joodsch uitdrukken. I -, w. onpers. h.: naar Joden (of: naar joodachtigheid) rieken. IJu'den, w. o. h.: Zie Judelu, lJu'den, m. mrv.: Joden; I -apfel, m.: (ontl.) adams-appel;-art, vr.: jodenmanier (nach -art: joodachtig, op de manier der Joden); -bart, m.: jodenbaard, (fig.) ongeschoren baard; -bazar, m.: joodsche winkel; -bekehrer, m.: Joden-bekeerder; -be-kehrung, vr.: Joden-bekeering; -docke, vr.: (pik.) jodenkers, (ook:) kornoelje; -frau, vr.: joodsche vrouw; -gasse, vr.: Jodenbuurt; -gemeine, vr.: joodsche gemeente ; -genoss, m.: (bijb.) Jodengenoot, omhelzervan (overheller naar) het joodsche geloof; -gesicht, o.: jodengezicht; -harz, o. : jodenlijm; -haus, o.: joodsch huis ; -heller, m.: (fig.) roode cent (kein -heller: geen rooden cent); -kirchhof, m.: Jodenkerkhof, joodsch kerkhof; -kirsche, vr.: Zie-docke ;-lampe, vr.: Sabbats-lamp; -land, o.: joodsch land, (fig., het) Beloofde land, ('t) Land Kanaan; -leim, m.: jodenlijm; -makier, m:: joodsch makelaar; -name, m.: joodsche naam; -nuss, vr.: (pik.) pimpernoot; -pech, o.: jodenlijm; -schule, vr.: 1) joodsche school, jodenschool, 2) synagoge; -schutz, m.: aan de Joden verleende bescherming (-schutzgeld, o.: joden-belasting, door de Joden te betalen belasting voor de hun verleende bescherming); mit dem -spiess laufen : (fig.) schacheren, woekeren; -sprache, vr.: joodsche tongval, loodachtige spraak, 2) (het) Joodsch;-staat, vr.: joodsche stad, (fig.) stad vol Joden; -stein, m.: versteende zeeegel; -strasse, vr.: joodsche straat, jodenbuurt; -tempel, m.: tempel der Joden, synagoge;-viertel, o.: jodenhoek, jodenwijk, jodenbuurt; -wucher, m.: schandelijke woeker; -zins, m.: joden-interest; -zopf, m.: (hik.) Poolsche haarvlecht. Ju denthum [t], o. (-es,-s): Jodendom. Judeu zen, w. o. h.: Zie judelu. Jü'diu, vr. (mrv. -nen): Jodin. Jü disch. bv. n.: joodsch (bw.: 1. op zijn Joodsch; 2. als een Jood); das -e Land: het Joodsche land. Jurten, m. (-s): Zie Juchten. Ju'gelbeere, vr.: (pik.) mirtebes. Ju'geud, vr.: jeugd; von - auf (von -an): van jongs afaan, van der jeugd af-aan; in meiner -: in mijne jeugd, toen ik jong was; - hatkeine Tugend: (spr.)jeugd heeft geen deugd; die - muss sich austo-ben: (spr.) de jonkheid moet uitrazen; I -alter, o.: jeugd, jonge tijd, (de) jongelingsjaren; -anmuth [tj, vr.: aanminnigheid der jeugd; -blüthe [t], vr.: (fig.) bloei des levens, lente des levens; -fehler, m.: 1) gebrek der jeugd, 2) jeugdige misstap; -feuer, o.: (fig.) vuur der jeugd, jeugdig vuur: -freuaen, vr. mrv.: genoegens der jeuga; -freund, m.: 1) vriend uit de jongelingsjaren, 2) vriend van jongelieden; -freundin, vr.: 1) vriendin uit de jonge-meisjes-jaren, 2) vriendin van de jeugd; -fülle, vr.: volle kracht der jeugd, jeugdige levensvolheid; -gefahrte, m.: metgezel in den tijd der jeugd, 2) speelkameraad, speelmakker; -gefahrtin, vr.: 1) gezellin in den tijd der jeugd, 2) speel- |
JUJs Gr FERIS SCHRIFT.
383
JUGENDGEMÜTH.
|
kameraadje; -gemüth l.tl, o.: jjïuerdigr gemoed ; -erenoss, m.: Zie -gefahrte; -ge-nossin, vr.: Zie -geffi-hrtin; -gluth (t], vr.: vuur der jeugd, jeugdig vuur; -göttin, vr.: godin der jeugd (flebe); -hitze, vr.: vuur (drift) der jeugd; -jahre, o. mrv.: jaren der jeugd, jonge jaren; -kraft, vr.: kracht derieugd; -land, o.: land waar men zijne jeugd .heeft doorgebracht; -leben, o.: (het) jonge leven; -liebe, vr.: liefde in de dagen der jeugd, (iron.) kalverliefde; -reiz, vr.: bekoorlijkheid (aanminnigheid) der jeugd, jeugdige bekoorlijkheid; -schriften, vr. mrv.: 1) geschriften voor de jeugd, 2) geschriften uit de jeugd; -spiele, o. mrv.: 1) spelen voor de jeugd; 2) jeugdige spelen; -starke, vr,: Zie-kraft; -streich, m. (-stückchen, o.): jongensstreek, jon^e-lings-grapje, jeugdige onbezonnenheid; -sünde, vr.: zonde der jeugd; -taumel, in.: onbezonnenheid der jeugd; -traum, m.: 1) jongelingsdroom, 2) jongemeisjes-droom; -welt, vr.: (de) wereld in den eersten tijd na aaar ontstaan, (fig., het) jonge volkje, (de) jeugd; -zeit, vr.: tijd der jeugd^ jonge tijd; -zeit'vertreib, ra.: tijdverdrijf voor de jeugd. Ja'gendlich, bv. n.: jeugdig; I -keit, vr.: jeugdigheid. iJugular' ve'ne. vr.: (ontl.) halsader. Ju'Julia, vr.: (pik.) roode borstbezie, jujube. m.: grap; einen - machen: (fam.) eene grap uithalen. Jul, m. (-es. -s): (fam.) jool, lol, pret. Jui chen, o.(-s; mrv.-): Juultje,Kleine Julia. ju'leit. w. o. h.: (fam.) jolen, jool (pret, lol) hebben. Ju'lep, m. (-s): (gnk.) koeldrank. Ju'li, m. (-s): (de maand) Juli. Ju'lia, vr.: Julia; Julian', m. (-s): Julianus, Juliaan; Julia'ne, vr,: Juliana; julia'nisch; bv. n.: Juliaansch; Jü'lich, o. (-s): (adk.) Gulik; Ju lius, m. (-): 1) (mansnaam:) Julius, 2) (maand:) Juli. Jul le, vr.: (zeew.) jol. Ju'marre. vr.: l)stierpaard, stierezel lt;een basterddier uit de vereeniging van den stier met de merrie of de ezelin); 2) paardkoe, ezelkoe (een basterddier uit de vereeniging van de koe met den hengst of den ezel). jung, bv. n. (jüng'er, jüngst): jong; -gewohnt, alt gethan: (spr.) jong gewend, oud gedaan; I -gesell, m.: 1) vrijgezel, jonkman, 2) jong gezel, jongste knecht (-gesellenleben, o.: vrijgezelsleven; -ge-sellenschaft, vr., of: -gesellenstand, m.: staat van vrijgezel); -knecht, m.: maatje, halve knecht, brasem; -meister, m.: 1) jonge meester, 2) laatste in het gilde opgeno-mene meester; -thier [t], o.: (jag.) jong hert. Jung'e, z. n. m. (-n; mrv. -n): jongen. I -, z n. o. (-n; mrv. -n): jong (van een of ander dier); Jungen bekommen: jongen (jongjes) krijgen; Jungen werfen : jongen. Jung emagrd, vr.: tweede-raeia. Jung en, w. o. h.: jongen. IJung'en, mrv. m. en o.: jongen (Zie Junge); wie die Alten sungen, so zwit-schern die -: (spr.) zooals de ouden zongen, zoo piepen de jongen; I -arbeit, vr.: jongenswerk ; -haft, bv.n.: jongensachtig ; |
-jahre, o. mrv.: jongensjaren; -leben, o.: jongensleven; -massig, bv. n.: jongensachtig; -possen, vr.mrv.: jongensgrappen; -streich, m.: jongensstreek. Jüng'er, m. (-s; mrv. -): jongere, leerling; (theo.) discipel; I Jüng'erschaft, vr.: 1) leerlingschap, discipelschap, 2) (de) gezamenlijke discipelen. Jung'fer, vr.: meisje, vrijster, juffer, (als titel:) juffrouw; (fig.) maagd; (ook:) dienstmaagd, dienstmeid, meid; (ins.) juffertje; (zeew.) juffer, doodshoofd; (wkt.) heiblok, (ook:) beulsblok; die - küssen: ter dood gebracht worden; -n werfen: (spl.) diggelen (platte steentjes of scherven zoó over het water werpen, dat ze springende bewegingen maken); -n und Glaser schweben in steter Gefahr: (spr.) jonge maagden en glazen staan aan vele gevaren bloot; eine alte -: een oude-vrijster, (pop.) een vaatje zuur bier; nackte -: (pik.) tijloos; I (*) -alaun, m.: zuivere aluin; -antiqua, vr.: (typ.) brevier-letter; -biene, vr.: (ins.) werkbij; -birne, vr.: maagdenpeer; -blei, o.: gedegen lood; -bogen, m.: (pik.) wilde druif, wilde wingerd; -erde, vr.: (schk.) zuivere aarde; -finger, in.: ringvinger; -gold, o.: gedegen goud; -haar, o.: (pik.) vrouwenhaar, (ook:) wilde gerst; -haring, m.: haring die nog geen kuit geschoten heeft, ijle haring; -honig, m.: maagdenhonig; -hopten, m.: maag-denhop; -marmor, m.: zuiver marmer; -nadel, vr.: speldje, kleine speld; -nelke, vr.: maagden-anjelier; -öl, o.: zuivere olijf-olie; -quecksilber, o. (-quick, o.): zuiver kwikzilver; -schaft, vr.: maagdom; -schloss, o.: (ontl.) maagdeylies;-schwarm, m.: (voor het eerst uitvliegende) zwerm jonge bijen, (fig.) troep jonge meisjes; -schwefel. m.: zuivere zwavel; -wachs, mj maagdenwas; -wein, m.: 1) ongeperste wijn, 2) wilde wingerd. Jüng'ferclien, o. (-s; mrv.-): juffertje. jungferi'ren [iel, w. o. h.: 1) de juffrouw spelen, de juffrouw uithangen; 2) aan alle meisjes het hof maken. jung'ferlicli. bv. n.: maagdelijk, meisjesachtig; (fig.) verlegen, bedeesd; (ook:) nuffig, zedig en benepen, (pop.) peperneutachtig; I -keit, vr.: (fig.) nuffigheid, (pop.) peperneutachtigheid. Jung'fern, in Sam. (§) I -tieber, o.: vrijsterziekte, bleekzucht; -glas, o.: (min.) spiegelsteen; -haar, o.: Zie Jungferliaar; -hautchen, o,: (ontl.) maagdevlies: -kind, o.: 1) onecht kind, 2) eerstgeborene;-kloster^o.: nonnenklooster; -knecht, ;m.: saletjonker, meisjesgek, modegekje, kwibus; -krankheit, vr.: vrijsterziekte, bleekzucht; -kranz, m. (-kranzchen, o.): (fam.) raaagdommetje; -lecker, m.: Zie -kneeht: -milch, vr.: maagdénmelk; -narr, m.: Zie -knecht: -raub, m.: 1) maagdenroof, 2) schaking (ontvoering) van een meisje; -rauber, m.: 1) maagdenroover, 2) meisjes-schaker, ontvoerder van een meisje; -schrift, vr.: (*) De niet onder Jungfer voorkomende samenstellingen zoelce men onder Jungfern. (§) De niet ondor Jungfern voorkomende samenstellingen zoeke men onder Jungfer. |
JUNGFERNSCHULE.
JUXTAPOSITION.
384
|
(typ.) kolonel-letter; -schule, vr.: iongre-juftrouwenschool; -stand, m.: maagdelijke staat, ongrehuwde staat; -zwinger, m.: 1) nonnenklooster, 2) jongejuffrouwen-kostschool. Jnngfran, vr.: maagd; die heilige (theo.) de Heilige Maagd; die - von Orleans: (hist.) de Maagd van Orleans (Jung'frauenkloster, o.: nonnenklooster)!; Jungfraulein, o.: jongejuffrouw, jong meisje; jung'fraulich, bv. n.: maagdelijk; Jung'fraulichkeit, vr.: maagdelijke onschuld; Jung'frauschaft, vr.; maagdom. Jung:'heit, vr.: jonkheid, jeugd. Jüng'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): jongeling. Jüng'ling:», in Sam. I -alter, o.: (de) jongelings-jaren; -blume, vr. (pik.) flu-weelbloem, duizendschoon; -hitze, vr.: (fig.) vuur der jeugd; -jahre, o. mrv.: jongelings-jaren; -verein, m.: jongelings-vereeniging, jongelings-genootschap. bw.: onlangs, onderlaatst; I -nin, bw.: onlangs, onderlaatst; -verwi-chen, bv. n.: pas kort geleden. Ijüngst, o. tr. (van Jung): jongst: das -e Gericht: (theo.) het Laatste Oordeel; der -e Tag: (theo.) de Jongste dag, de Oordeelsdag. Jnng^'stens, bw.: onlangs,onderlaatst. •lu'ni, m. (-s): (de maand) Juni. •fu'nior, m.: junior, de jonge. •Tu'nius, m. (-): (de maand) Juni. •fun'ke, vr.: (vaartuig:) jonk. •Tun'ker, m. (-s; mrv. -): jonker; (fig.) lid van den adel; (ook:) land-edelman; I -leben, o.: leven van een land-edelman; -massig, bv. n.: ridderlijk; -stand, m.: 1) stand van land-edelman, 2) kleine adel; -thum [tl, o.: (fig.) aanmatigende trots van den kleinen adel. Jun lcerliaft, bv. n.: ridderlijk; jun-keri'ren [ie], w. o. h.: (tam.) banjeren, den banjer uithangen ; jun'kerisch (jun'kerlich), bv. n.: ridderlijk; jun'kern, w. o. h.: Zie jnnkeriren. •fun'ta, vr. (mrv. Jun'ten): junta, •fu'pe, vr.: 1) zjaketje, jakje, (van eene japon:) lijf; 2) lijfje, keurslijfje, rijglijfje. •fu'piter, m. (-): (fab.) Jupiter; (schk.) tin. •fu'pitern, in Sam. I -bart, m.: (pik.) huislook; -mond, m (-trabant, m., -satellit, m.): (str.) maan (satelliet) van Jupiter; -tempel, m.: tempel van Jupiter; -vogel, m.: Jupiters-vogel (de adelaar). Mii'ra. vr. enk.: (adk.) Jura-geberg-te, (de) Jura; ju'rassisch, bv. n.: uit de Jura. Ulu'ra, vr. mrv.: rechtsgeleerdheid,(de) rechten; - studiren [ie], in de rechten studeeren; I Jurament', o. (-es, -e; mrv. -e): eedzwering, eed; Jurat', m. (-en; mrv. -en): gezworene. •Für'gen, m. (-s): George, Joris. Juri disch, bv. n.: rechtsgeleerd (-e Fakultat: rechtsgeleerde faculteit; -es Kunstwort: rechts-term); Jurisdiktion', vr.: jurisdictie (rechtsgebied; rechtsbevoegdheid); Jurisprudenz', vr.: jurispru-dentie (rechtsgeleerdheid; rechtspleging); Jurist', m. (-en; mrv. -en): jurist (1. rechtsgeleerde; 2. student in de rechten); |
Juristerei', vr.: 1) rechtsgeleerdheid, 2) advokaten-vak, 3) spitsvondigheden-zoekerij, draaierij, rechtsverdraaierij; ju-ri'stisch, bv. n.: Juridisch; Jury, vr. (mrv. Ju'ries): rechtbank van gezworenen, (de) jury. Jus, o. (-; mrv. Jura): Zie mrv.Jura. Just, bw.: juist, precies. I Just, m.(-es): Justus (mansnaam), Jocelijn. Justiflci'ren [cie],w. b.: (rcht.) terechtstellen, het vonnis voltrekken aan; (adm.) verifiëeren (d. i. nazien en goedkeuren); Justifici'rung [cie],vr.: (rcht.Xterechtstelling, (adm.) verificatie. Justi'ne, vr. (-ns): Justina; Justinian', m.: (hist.) Justinianus; Justi'nus, m. (-): Justinus. Justir' [Justier1], in Sam. I -feile, vr.: fijne vijl, pas-makende of op het juiste gewicht brengende vijl; -wage, vr.: goudschaaltje, weegschaal om nauwkeurig het gewicht te bepalen. Justi'ren [iel, w. b.: 1) pasmaken, 2) op het juiste gewicht brengen; Justi'rer [ie], m. (-s; mrv. -): 1) pas-maker, 2) op het juiste gewicht brenger. Justiz', vr.: justitie (1. rechterlijke macht; 2. rechts-macht, rechtspleging, rechtsbedeeling); I -amt, o.: gerèchtshof; -beamte, m.: rechterlijk ambtenaar; -hof, m.: gerechtshof; -kanzlei', vr.: parket van den procureur-generaal; -kollegium, o.: gerechtshof; -kommissar, m.: procureur-generaal; -minister, m.: minister van justitie; -ministerium, o.: ministerie van Justitie; -pflege, vr.: rechtspleging, rechtsbedeeling; -rath [t], m.: raadsheer in (lid van) een gerechtshof, rechter; -sache, vr.: justitie-zaak; -verweigerung, vr.: rechtsweigering; -wesen, o.: rechtswezen,, justitie, Jus tus, ra. (-): Justus (mansnaam), Jocelijn. Jü'te, ra. (-n; mrv. -n): Jut (d. i. Jutlander); die Jü'ten: de Jutten, de Jutlanders; I Jüt'land, o. (-s): (adk.) Jutland; Jüt'lander, m. (-s; mrv. -): Zie Jüte. Jüt'te, vr.: (zeew.) jut; taube-: (zeew.) doove jut. Juwel', o. en ra. (-es, -s; mrv. -e, of -en)-.juweel. . , . Juwelen, mrv,: juweelen; 1 -burste, vr.: juweelen-borsteltje; -diebstahl, ra.: diefstal van juweelen; -futter, o.: juweelfoedraal; -handel, m.: handel in juweelen; -handier, m.: handelaar in juweelen ;-kafer, m,: (ins.) juweel-tor; -kastchen, o. (-kist-chen, o.): juweelen-kistje,juweelen-doosje; -künstler, ra.: juweelzetter, werkmanjuwelier; -laden, ra.: juweliers-winkel; -schmuck, ra.: tooi van juweelen, (een) stel juweelen, parure; -uhr, vr.: horloge met diamanten. Juwelier', ra, (-es, -s; rarv. -e): juwelier; I -arbeit, vr.: juweliers-werk; -kunst, vr.: juweliers-vak; -laden, ra.: juweliers-winkel; -wage, vr.: juweliersschaaltje. Juwelie'rin, vr. (rarv. -nen): l)juwe-liersvrouw; 2) juwelierster. Jux, ra. (-es; mrv. -e): Zie Juks. Jux taposition quot;, vr.: 1) naast elkander plaatsing; 2) uitwendige aanzetting. |
KABACHE.
385
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.
KAFFEEHAÜS.
386
KAKAO.
|
Itl, o. (-geschirr, o.): koffiegoed, schenkblad met servies voor de koffie; -haus, o.: koffiehuis; -kanne, vr.: koffiekan; -kessel, m.: koffie-ketel; -lampe, vr.: spiritus-lampje onder de koffiekan; -lof-fel, m.: lepeltje (bij een kop koffie); -maschine, vr : koffie-filtreer; -mühle, vr.: koffiemolen; -pauke, vr.: trommel om koffieboonen te branden; -pffanzung-, vr. (-plantage, vr.): koffie-plantage; -satz, m.: koffiedik; -schalchen, o. (-sehale, vr.): koffie-schoteltje, schoteltje onder een koffiekop; -schenk, m.: 1) koffiehuishou-der 2) koffiebaas, koffieman (die eene koffie-nering doet, die voor den gaanden en komenden man koffie zet); -schenke, vr.: koffiehuis, 2) koffie-nering, huis waar koffie gezet wordt; -schütter, m.: Zie -paiike; -schwester, vr.: Zie -base; -seihe, vr. (-seiner, m.): koffie-filtreer; -sieder, m.: Zie -schenk no. 2; -tasse, vr.: koffiekop, koffiekopje; -teller, m.: Zie-brett; -tiegel, m.: Zie -pauke; -tisch, m.: koffietafel; -topf, m.: koffiepot; -trichter, m.: koffie-filtreer; -trommel, m.: 1) koffie-trommeltje, trommel om koffie in te bewaren, 2) Zie -pauke; -wirth [tl, m.: Zie -selieiik: -wirthin [t], vr.: 1) koffiehuis-houdster, 2) koffievrouw (die voor den gaanden en komenden man koffie zet); -zeug, o.: Zie -gerüth. Kaifein', o. (-s): (schk.) koffie-bitter, caffeine. Kaffer, m. (-s; mrv. -n): Kaffer; Kafferei', vr. (Kaf'fernland, o.): .(adk.) Kafterland, Land der Kaffers. Kaffetier', m. (-s; mrv. -s): Zie KafTeeselienk, Ka'fieli (Ka licht. Ktt'llg), m. (-es, -s; mrv. -e): kooi; I -voll, m.: kooi-vql. Kafil'ler, m. (-s; mrv. -): viller, paardenviller; Kafillerei', vr.: 1) villerij, vilkuil, villerswerkplaats, 2) villersam-bacht, villers-werk. Kaftan, m. (-s; mrv. -e): kaftan. kahl, bv. n. en bw.: kaal; (fig.) armzalig; - werden: kaal worden; - abge-schoren: kaalgeschoren; Einen - rupfen: (fig.) iemand kaalplukken; - bestehen: (fam.) kaal wegkomen, kaal van iets afkomen; eine -e Ausflucht: eene armzalige uitvlucht; eine -e Entschuldigung: eene armzalige verontschuldiging ; 1-bauch, ra.: kaalbuik, visch zonder buikvinnen; -fleckig, bv. n.: (van weefsels:) met galen, met gleeën, met ijle plekken, (fig.) met kale plekken; -flügel, ra.: (ins.) kalander, koornworra; -fuss, ra.: (vog.) kaalpo9t; -heit, vr.: kaalheid, (fig.) armzaligneid; -kopf, m.: kaal hoofd, (fam., vog. en drk.) kaalkop; -köpfig, bv. n.: 1) met een kaal hoofd, 2) met een kalen kop; -köpfigkeit, vr.: 1) kaalheid 'van hoofd, 2) kaalheid van kop; -kraut, o.: !(plk.) tandkruid; -rücken, ra.: (visch:) beef-aal; -wildpret, o.: (jag.) hinde. Kahm, ra. (-es, -s): kaam; kah'men, w. o. h.: kamen; kah'mig, bv. n.: kamig, niet kaam er op. Kalm, ra. (-es, -s): Zie Kahm, I -, ra. (-es, -s: rarv, Kan'ne): boot, schuit, (bij de wilden:) kano; I -bein, o.: (ontl.) enkel; -förniig, bv. n.: schuitvormig; -führer, m.: 1) schuitevoerder, 2) veerman; -geld, o.: 1) veergeld, 2) schuitevoerders-loon; -knochen, ra.: (ontl.) enkel. |
kah'nen, w. o. h.: (fam.) bootjevaren. Kahr, ra. (-es; rarv. -e): 1) kaar, vischkaar; 2) tremel, molentrechter. Kai, ra. (-es, -s; rarv. -e): kaai. kade; I -gebühr, vr. (-geld, o.): kadegeld, kaai-geld; -raauer, ra.: kaaimuur; -meister, ra.: havenmeester; -spesen, vr. mrv. (-zoll, ra.): havengelden, kaaigelden. kai'en, w. b.: (zeew.) overlangs brassen. Kai'man, ra. (-s; rarv. -s): (drk.) kaaiman. Kaï'ro, o. (-s): (adk.) Cairo. Kai 'ser, ra. (-s; rarv. -): keizer; auf den alten - borgen: (spr.) er raaar op los borgen, schulden raaken zonder te weten waarvan men ze betalen zal; uin (über) des -s Bart streiten: (spr.) vechten (twisten) ora (over) des keizers baard (d. i. om of over eene nesterij); I -apfel, ra.: keizer-appel (eene appelsoort) ; -birne, vr.: boterpeer (eene peersoort) ; -burg, ra.: keizers-burcht, keizerlijk paleis; -geld, o.: keizerlijke munt, (inz.) Oostenrijksch geld; -gelb, o.: beste gele oker; -groschen, ra.: (ratw,) keizers-grosje (5 a 6 centen Kederl); -gulden, ra.: (ratw.) Oostenrijksche gulden; -haus, o.: keizerlijk huis, keizerlijke familie^ keizerlijke dynastie; -krone, vr.: keizerlijke kroon, keizerskroon, (pik.) keizer-lelie, keizerskroon; -papier, o.: imperiaal-formaat (papiersoort);-pflaurae, vr.: keizer-pruira, gele daraast-pruiiii, (de) magnum bonura; -recht, o.: keizerlijk recht; -reich, o.: keizerrijk; -salat, ra. (tnb. en kkk.) dragon, (bij salade:) toe-kruid; -schnitt, in.: (vlk.) keizerssnede; -schrift, vr.: (typ.) dessendiaan-letter; -schwarara, ra.: (pik.) groote paddenstoel; -staat, ra.: keizerrijk; -thaler, ra. (ratw.) keizers-daalder; -thee, ra.: keizer-thee; -thura I t], o. (-es, -s; rarv. -thüraer [t|): 1) keizerrijk, 2) keizerschap, keizerlijke waardigheid; -titel, ra.: keizers-titel, keizerlijke titel; -vogel, ra.: (vog.) Nu-raidische kraanvogel, (fig.) adelaar;-wahl, vr.: (hist.) verkiezing (net kiezen, het benoemen) van eenen keizer (door de keurvorsten); -wasser, o.: (schk.) sterkwater; -würde, vr.: keizerlijke waardigheid, (het) keizerschap; -zahl, vr.: (tijdr.) indictie, vijftienjarig tijdperk. Kai'serin, vr. (mrv. -nen): keizerin; die verwittwete -: de keizerin-weduwe; 1'.kai'serlich, bv. n.: keizerlijk (die -en: de keizerlijken, de keizerlijke troepen); I Kai'serling, ra. (-es, -s; rarv. -e): (pik.) groote paddenstoel; 1 kai'sern, w. b.: (in Koningsbergen:) ontgroenen. Kajti 'te, vr.: kajuit. Kajü'ten, in Sara. I -junge, ra.: ka-juits-jongen;j: -passagier, ra.: kajuitspassagier. Kakaclu', ra. (-s; rarv. -s): (vog.) kakketoe. Kakao'^m.'*(-s)quot;: cacao; I -baum/ra.: cacao-boora; -bohn, vr.: cacao-boon; -butter, vr. :*cacao-boter; -hülse, vr.: cacao-schil; -nuss, w.: cacao-boon; -pffanzung, vr,: cacao-plantage; -schale, vr. (-schote, vr,): cacao-schil. |
KALKABLAGERÜNGEX.
KAKELN.
387
|
ka'keln, w. o. h.: kakelen. Ka'kerlak, m. (-es, -s; mrv. -en): albino, witte neger; (ins.) kakkerlak. Kakographie', vr.: cacographie; 1 Kakophonie , vr.: cacophonie. Kak'tiiH, m. (-; mrv. -e): (pik.) cactus. Kalebas'se, vr.: (pik.) kalebas. Kalabre'ser, m. (-s; mrv. -): Cala-brees; Kalabre'serin, vr. (mrv. -nen): Calabreesche; Kala'brien, o. (-s): (adk.) Calabrië; kalabri'sisch, bv. n.: Calabreesch, Calabrisch. Kalan der, m. (-s; mrv. -): (ins.) kalander, koornworm. Ka lauer, m.: kwinkslag:; ka'lauern, w. o. h.: kwinkslagen maken. Kalb, o. (-es, -s; mrv. Kal'ber): kalt'; ein - Mosis: (tam,) een kalf van een vent, een Joris groedbloed; das - auslassen (das - abtreiben): (spr.) dartelen, dollen, pret maken, lol hebben: der Kuh das - abfra-gen: (spr.) iemand uithooren, iemand het hemd van het lijf vragren; ein - ausmachen (ein - werfen: Kalber werfen): (spr.) kalven, kotsen, overgeven; mit fremdem -e ptlügen (mit eines Andern -(^ pflügen): (spr.) met eens anders kalf ploegen (d. i. zich bedienen van hulp die aan een ander ten goede behoorde te komen); das - ins Auge schlagen (das - in die Augen Mchlagen): (spr.) iemand grof beleedigen; I -feil, o.: kalfs-vel (dem -felle folgen: tig.: het kalfsvel volgen, achter de trom loopen. soldaat zijn of worden); -fleiseh, o.: kalfsvleesch; -neischklöschen, o.:kalfs-balletje, balletje van kalfsgeln k; -fieisch-pastete, vr.: kalfspastei; -leder, o.: kalfsleder; -ledern, bv. n.: kalis-lederen;-luchs, m.: (drk.) los, lynx; -zeit, vr.: kalvertijd. Zie ook KRIbei* en Kalbs. KHlb'clion. o. (-s; mrv. -): kalfje. Kal'be, vr.: vaars. kal'ben, w. o. h.: kalven, een kalf ter wereld brengen. Zie ook kiilbern. KHlber. o. mrv.: kalveren; I -braten, m.: gebraden kalfsvleesch; -fang, m.: (jag.) stoot in de borst; -gCKröse, o.: Zie K.alb^; -haft, bv. n.: kalfachtig; -kropf, m.: (pik.) wilde kervel; -preis, m.: kalis-zwezerik; -stoss, m.: kalfsschenkel;-zahn, m.: kalfs-tand, (bwk.) tandvormig werk. Kalberei', vr.: (fam.) kinderachtigheid; (ook:) uitgelatenheid, dartelheid. kill bern, w. o. h.: (fam.) kalven, kotsen, overgeven; (ook:) kinderachtige streken uithalen, zich kinderachtig aanstellen. ItalbH, in Sam. 1 -auge, o.: kalfs-oog. (pik.) madeliefje; -iiugig, bv. n.: (fam.) met een paar kalfs-oogen, met uitpuilende oogen; -braten, m.: gebraden kalfsvleesch; -bröschen, o.: kalfszwezerik; -brühe, vr.: (kkk.) kalfs-nat, saus van het kalfsvleesch; (ook:) bouillon van kalfsvleesch; -brust, vr.: kalfsborst; -drüse, vr.; kalfszwezerik; -fuss, m.: kalfs-poot; -gehange, o. (-ge-kröse, o., -gelünge, o., -geschlinge, o.): omloop van een kalf;-naut, vr.: kalfs-vel; -hirn, o. enk.: kalfs-nersens (mrv.); -karbonade, vr.: kalfs-karbonade :i-keule, vr.: kalfs-schenkel; -klöschen, o.: kalfsballetje, balletje van kalfsgehak; -kopf, m. (kkk.) kalfskop, (fig. iron.) schapekop, ezelskop, domme uil; -lab, o.: leb, kalfs-leb; -lunge. |
vr.: kalfs-long; -magen, m.: kalfsmaag; -maul, o.: kalfs-bek, (pik.) kalfssnuit; -milch, vr:: kalfszwezerik; -nase,vr.:kalfs-neus, (pik.) kalfssnuit; -nierenbraten, o.: gebraden kalfs-nierstuk; -pergament, o.: kalfs-perkement; -schale, vr.: halve kalfs-lenden; -scheibe, vr.: kalfsschijf;-schltigel, m.: Zie -keule; -schnitten, vr. mrv.: 1) kalfs-lapjes, 2) kalfskarbonaden;-stoss, m.: kalfsschenkel; -viertel, o.: voet (d. i. vierdegedeelte) van een kalf; -zahn m.: kalfstand. Ral«*.e'tloii. o. (-s): (adk.) Chalcedonië; Kalcedo'nier, m. (-s; mrv. -): Chalcedo-niër. kaleiiii ron [nie|, w. b.: ealcineeren. Kaldauiien. vr. mrv.: pens (enk.); 1 -handier (-höke, -kramer, -sieder), m.: pens-verkooper, pens-man; -hanalerin (-hökin, -kriimerin, -siederin), vr.: pensverkoopster, pens-vrouw; -markt, m.: pens-markt, pens-hal. Kalefak'tor. m. (-s; mrv. -fakto'ren): verwarmings-toestel. Kalei(l4»sko|», o. (-es, s.; mrv. -e): kaleidoscoop; kaleidosko'pisch, bv. n.: kaleidoscopisch. kaleku tei% bv. n.: of kalekut'selie, bv. n.: kalkoensch; - Halm: kalkoensche haan; - Henne: kalkoen. Kalen der, m. (-s; mrv. -): kalender, almanak; das steht nicht in meinem -: (tig. fam.) dat is buiten mijn boekje, daar heb ik niets mee te maken;-machen: (lig.) zich met ijdele voorspellingen bezighouden, (ook:) luchtkasteelen bouwen; I -jahr, o.: kalender-jaar; -macher, in.: almanakken-maker, (fig. fam.) profeet die brood eet; -monat, m.: kalender-maand; -rechnung, vr.: tijdrekening, (oude of nieuwe) stijl. kalen lt;lern, w. o. h.: pret maken. K.aleHeli'e, vr.: kales (een rijtuig). K.alf'ak'ter, m. (-s; mrv. -): 1) stoker; 2) oppasser; 3) verklikker. K-alfat', in Sam. I-eisen, o.: breeuw-ijzer, kalfaat-ijzer; -hammer, m.: breeuw-hamer, kalfaathamer; -werg, o.: kalfaat-werk (gepluisd touwwerk om te kal-faten). Kalfa ter (Kal'a'terer), m. (-s; mrv. -): kalfateraar, kalfater, breeuwer; I -kalfa'tern, w. b,: kalf aten, kalfateren, breeuwen. Kali'ber, m. (-s; mrv. -): kaliber; 1 -bohrer, m.: kaliber-boor; -massig, bv.n.; met het kaliber overeenkomend; -ring, m.: (art.) kaliber-ring; -stab, m. (-stock, m.): kaliber-stok, kaliber-passer. kalibrlren |brie|, w. b.: (geschut:) op het vereischte kaliber brengen, op de vereischte geschuts-wijdte boren. Kallf, m. (-es, -s; mrv. -e): kalif; Kalifat', o. (-es, -s; mrv. -e): kalifaat; Kali fenwürde, vr.: kalifaat, waardigheid van kalif. Kalin'ehen (Kalin'ken), m.(-s;mrv. -): (pik.) watervlier; I -baum, m.: watervlierboom. Kalk, m. (-es, -s; mrv. -e): kalk; un-geloschter -: ongebluschte kalk; - bren-nen: kalk branden; mit - bewerfen: (mtsl.) beraden, ten ruwste bepleisteren; mit -beweissen: (muren:) witten; I -ablagerun- |
KALK AN STRICH.
388
KAMASCHE.
|
gen, vr. inrv.: kalk-lagen, kalkformatiën ; -anstrich, m. (-anwurf, m.): (mtsl.) berapingr, bepleistering:; -arbeit, vr.: pleisterwerk; -artigr, bv. n.: kalkaehtig; -artigkeit, vr.: kalkachtigheid; -iischer, m.: looikuip, looiers-kalkkuip; -beere, vr.: bes van de meelbloem; -bett, o.: 1) kalkput, plaats om kalk te blusschen, 2) looikuip; -beule, vr.: (hik.) eelt zweer, (ook:) vereelting; -bewurf, m.: (mtsl.) beraping, bepleistering;-boden, m,: kalkgrond; -brennen, o.: (het) kalk-branden; -brenner, m.: kalkbrander; -brennerei', vr.: 1) kalkbranderij, 2) kalkoven; -bruch, in.: kalksteengroeve, kalk-groeve; -brühe, vr.: looi-saus, looikuip; -erde, vr.: kalkaarde; -erdig, bv. n.: kalkaarde bevattende; -t'ass, o.: 1) kalkton, 2) kalkkuip; -fels, m.: kalk-rots; -tormig, bv. n.: kalkachtig; -t'uge, vr.: kalkvoeg; -gebirge, o.: 1) kalkgebergte, 2) kalkformatie: -grube, vr,: Zie -bett; -haken, m.: kalkkloet, roerstok voor de kalk; -haltig, bv. n.: kalkhoudend; -hut, m.: (iron.) witte hoed; -hütte, vr.: kalkbranderij; -krücke, vr.: Zie -haken; -kübel, m.: (mtsl.) kalkbak; -lange, vr.: kalkwater; -loch, o. i] Zie -bett; -löschen, o.: (het) kalkblusschen; -löscher, m.: kalkblusscher; -malerei', vr.: (het) alfresco-schilderen, (ook:) fresco-schilderwerk; -mergel, m.: kalkmergel; -milch, vr.: witkalk, kalk om te witten; -mühle, Arr.: kalkmolen; -ofen, m.: kalk-oven; -roste, vr. (-rost, m.): kalksteen en hout om kalk te branden; -sand, m.: 1) kalkachtig zand, 2) onder kalk te mengen zand; -schautel, vr.: kalkschop; -schiefer; m.: kalkachtige lei-steen; -siel), o.: kalkzeef; -stein, m.: kalksteen; -theil tt|, m.: kalkdeel; -trog, m.: kalkbak; -tünche, vr.: Zie -mileh; -wasser, o.: kalkwater; -weisse, vr.: Zie -milcli; -wolle, vr.: vil-wol; -wurf, m.: (mtsl.) beraping. Kalkant', m. (-en; mrv. -en): orgeltrapper. kal'ken, w. b.: kalken (met kalk bestrijken of doortrekken). kal'kiclit, bv. n.: kalkachtig; I kal'-kig, bv. n,: kalkig. kalki'ren [ie], w. b.: calqueeren, kalkeeren. KalkiU', m. (-s): (gnk.)graveel-vorming. Kalli^raplim. (-en: mrv. -en): calligraaf, schoonschrijver; Kalligraphic', vr.: calligraphic, schoonschrijf kunst; kalligra'phisch, bv. n.: calligraphisch. Kal'lus, m. (-): eelt. K.alm, vr.: (zeew.) windstilte. Kalmank', m. (-es, -s): kalmink, kalamink. Kaliiian'ser, m. (-s; mrv. -): (pop.) zemelzifter, zemelknooper; krentenkakker; doodvreter; menschenhater; I Kalmauserci', vr.: zemelknooperij; krentenkakkerigheid; doodvreterij; menschenhaterij; menschen-schuwheid; I kalmau'sern, w. o.: zemel-knoopen, zemelziften; krentenkakkerig zijn; als een doodvreter leven; menschen-scnuw zijn. kal'men, w. o. h.: 1) stil zijn; 2) dommelen, half in den dut zijn. JCalmnk', m. (-es, -s): kalmuk, haardoek. Kalmü'ke (Kalmu'ke), m. (-n; mrv. -n): Kalmoek^ Kalmuk; kalmü'kisch, bv. n. Kalniuksch, van de Kalmukken. |
Kalmus, m. (-): (pik.) kalmus, kalmoes. Ikalt. bv. n. en bw. (kal'ter; kiil'test): koud; (fig.) koel; (ook :) onverschillig; eine -e Aufnahme: eene koele ontvangst; - empfangen werden: koud (koel) ontvangen worden; Einen - lassen: (lig.) iemand koud laten, iemand niet warm of niet koud maken, hoegenaamd geen indruk op iemand maken; - bleiben (bei -em Blute bleiben): koelbloedig blijven, iets koelbloedig opnemen, zich niet warm (niet driftig, niet boos) maken; eine -e Küche: eene koude keuken, eene koude tafel, koude gerechten; ein -er Schlag: een donderslag zonder bliksem; ein -er Liebhaber: een minnaar zonder vuur, een minnaar zonder verliefdheid, een onverschillig minnaar; die -e Zone: (adk.) de koude aardgordel, de koude zone; ein-er Schweiss: het klamme zweet; das -e Fieber: de koude koorts; der -e Brand: (gnk.) het koudvuur; - hammern: koud smeden; Einen - machen: iemand koud maken, (fig.) iemand van kant maken, iemand van het leven berooven; mir ist -: ik ben koud, ik heb het koud. Ikalt, in Sam. I -beutel, m.: (tech.) koudbeitel; -blasig, bv. n.: moeielijk te smelten, onsmeltbaar; -blüter, m.: (drk.) amphibie, tweeslachtig dier: -blütig, bv.n.: (drk.) met koud bloed, (fig.) koelbloedig; -blütigkeit, vr.: koudheid van bloed, (fig.) koelbloedigheid; -bruch, m.: (van ijzer:) sprokkigheid, broosheid (brosheid); -brü-chig, bv.n.: sprokkig, broos (bros);-freund-lich, bv. n.: afgemeten vriendelijk;-herzig, bv.n.: koud van hart, ongevoelig; -herzig-keit, vr.: koudheid van iiart, ongevoeligheid; -hönich, bv. n.: koel-beleefd; -lager, o.: stilstand van het werk (in eene zoutkeet); -meissel, m.: (tech.) koudbeitel; -pressen, o.: (het) koudpersen; -schale, vr.; (fig.) koude schotel (1. bier of wijn met brood er in; 2. fruit); -schlachter, m.: viller; - quot;schlagam'boss. in.: aanbeeld om koper koud te hameren, koperslagers-aanbeeld; -schmied, m.: 1) koperslager, 2) geelgieter; -sinn, m.: koelheid, onverschilligheid ; -sinnig, bv. n.: koel, onverschillig; -sin-nigkeit, vr.: Zie -sinn. Klil'te, vr.: koude; (fig.) koelheid, onverschilligheid (- erzeugend, bv.n.: koude teweegbrengend, fig. : verkoelend ; - grad, m.: koudc-graad, graad van koude); kal -ten, w. o. s. en h.: koud zijn, koud worden; kal'ten, w. b.: koud maken, bekoelen, (fig.) ontmoedigen, afschrikken; kalt'lich, bv. n.: 1) koel, 2) kil; Kalt'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): koud (onverschillig) wezen, iem. die voor alles koel en onverschillig is. Kalu'pe, vr.: (fam.) ellendig kot. K.alvil'le, m. (-n; mrv. -n): (tnb.) rammel-appel, kalvijn. Kalvin', m. (-s): Calvinus, Calvijn; Kalvinis'mus, m. (-): (kkl.) Calvinismus; Kalvinist', m. (-en; mrv. -en); Calvinist; Kalvini'stin, vr. (mrv. -nen): Calvinistische; kalvini'stisch, bv. n.: Calvinistisch. Kamaldulen'ser, m. (-s; mrv. -): (kkl.-hist.) Camaldulenzer monnik; I-orden, m.: orde der Camaldulenzers. Kama'sclte, vr.: slobkous. |
KaMMELtf.
KAMEEL.
389
|
Kameel', o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) kameel, kemel; (toestel om schepen over ondiepten te lichten:) kameel; (lig:, tam.) domkop, stommerik; I -bock, m.: (drk.) kameel-antilope (uit Hindostan); -fliege, vr.: (ins.) sikkelvliegr, kamcelvliegr; -führer, m.: kemeldrijver, kameelcnhoeder; -grarn, m.: kemelsgaren; -haar, o.: kemelshaar; -hals, in.: kemels-nek, (fig.) langnek, ooie-vaars-nek; -haren, bv. n.: kemelsharen; -hengst, m.: mannetjes-kameel; -heu, o.: (pik.) kemelshooi ; -kuh, vr.: kameel-koe, wijfjes-kameel; -parder, m.: (drk.) kameel-pardel, kameelpaard, giraffe; -spinner, m.:(plk.) vlie^enkruid, vlasdotter; -strauss, m.; (vog.) Afrikaansche struisvogrel; -stroh, o.: (pik.) kemelshooi; -state, vr.: Zie -kuh; -treiber, m. (-warter, m.): Zie -führer; -ziege, vr.: (drk.) kameelgeit. Angora-geit, Peruaansch schaap, lama. Kamelopard', o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Kameel panier. Kamelott. m. (-s): kamelot. Ka'inelziege, vr.: Zie Kameel-ziege, Kamerad, m. (-es, -s ot -en; mrv, -cn): kameraad;! Ka'meradschaft, vr.: kameraadschap. Kameral', in Sam I -amt, o.: 1) departement van financiën, 2) betrekking (post, ambt) bij het departement van financiën; -sache, vr.: .zaak van financiën: -verwaltung, vr.: beheer van de financiën, geldelijk beheer; -wesen, o.: financiewezen; -wissenschaft, vr.: kennis van het financie-wczen, staathuishoudkunde. KanieraliHt', m. (-en: mrv. -en): financier, staathuishoudkundige; kamera-li'stisch, bv. n.: staathuishoudkundig; Ka-merali'stik, vr.: staathuishoudkunde. Kamil'le, vr.: (pik.) kamille. Kaniil'leii, in Sam. I -artig, bv. n.: kamilleachtig; -blume, vr.: kamillebloesem; -öl, o.: kamillen-olie; -thee, m.: aftreksel van kamillen ( thee trinkcn: kamillen drinken). Kamin', m. (-es, -s; mrv.-e): 1) schoorsteen; 2) haard, hoekje van den haard; I -aufsatz, m.: schoorsteenversiering, sieraad op den schoorsteenmantel; -besen, m.: 1) schoorsteenvegers-bezem, 2) haard-stoffer; -brctt, o.: schoorsteenlijst, schoorsteenmantel; -ecke, vr.: hoekje van den haard; -feger, m.: schoorsteenveger; -feuer, o.: haardvuur; -geld, o.: (belasting:) schoorsteengeld: -gerath [tl, o.: haard-gerei (tang, schop, pook, enz.); -gesims, o.: 1) kroonlijst boven den schoorsteen, 2) Zie -mantel; -gitter, o.: haardhekje; -kappe, vr.: schoorsteenkap; -mantel, m.: schoorsteenmantel, schoorsteenlijst; -platte, vr.: schoorsteenplaat; -röhre, vr.: schoorsteenpijp, (fig.) schoorsteen; -rost, m.: vuurrooster, haard-rooster; -russ, m.: schoorsteenroet, (schl.) roetbruin; -schirm, m.: vuurscherm, haardscherm; -sims, m.: Zie -jsesinis; -spiegel, m.: schoorsteen-spiegel; -stück, o.: (schl.)schoorsteenstuk: -stülpe, vr.: 1) trekplaat, 2) haardhekje; -teppich, m.: kleedje vóór den haard, haardkleedje; -thür, vr.: haard-deur;-winkel, m.: hoekje van den haard; -zange, haardtang. Kami sar'de li. m. mrv.: (hist.) Cami-sarden (een schimpnaam voor de Hervormden in de Cevennen); I -krieg, m.: Camisarden-oorlog. |
Kamisol'. o. (-es, -s; mrv. *e): kamizool, borstrok, hemdrok IKamm, m. (-es, -s; mrv. Kam'ine): 1) kam; ein weiter -: eene kam met wijde tanden; ein enger -: eene fijne kam; alle über einen - scheren: (spr.) allen overéén kam scheren; sie sind alle über einen -geschoren: (spr.) zij zijn allen met één sop overgoten; der - schwillt ihm: (spr.) hij maakt zich dik, hij maakt zich boos; Einen über den - liauen (Einem eins auf den - geben): (spr.) iem. op zijn voorman zetten; 2) (van hanen en sommige vogels en vele slangen:) kam; (van sommige vogels:) kuif; (van paard en koe:) nek (van het paard ook: de) manen; (van oesters:) baard; (van sleutels:) baard; (van viool en gitaar:) kam; (van een tros druiven of bessen:) steel; (van heuvels en bergen:) kam, berg-rug; (van een dijk:) kruin; (van timmerwerk:) zwaluwstaart ; (bij wevers:) kam; (van een kamrad: de) tanden; (van vaatwerk:) bodemrand, bovenrand; (wpk.) helmversiering; (fig.) top. IKanim, in Sam. I -artig, bv. n.: kam-achtig; -bank, vr.: werkbank der bontwerkers; -blatt, o.: (wev.) kamblad, kam; -blume, vr.: (pik.) kamille; -bohrer, m.: zwikboor; -braten, m.: gebraden runder-rib; -brett, o.: Zie -bank en -hebei; -bruch, m.: scheuring in de kruin van eenen dijk;-bürste, vr.: kamborstel (om kammen schoon te maken); -deckel, m.: hoesje, overtrek, omkleedsel; -dose, vr.: kapaoos, toilet-aoos; -eidechse, yr.: (drk.) leguaan, kamhagedis, krophagedis; -eisen, o.: bikbeitel; -farn, m.: (pik.) watervaren; -fett, o.: manenvet, gesmolten paardenvet; -fiosser, m.: visch met uitgetande vinnen; -tormig, bv. n.: kamvormig; -futter, o. (-futteral, o.): 1) kam-foedraal,kamhuisje, 2) kammendoos; -gras, o.: (pik.) kamgras; -haar, o.: I) haar dat in de kam blijft zitten, 2) (van een paard: de) manen; -haken, m.: (ontl.) nekbeen; -hebei, m.: (wev.) kamlichter, hefboom die de kam oplicht; -kafer, m.: (ins.) schalebijter; -lade, vr.: 1) kammen-lade, lade van een toiletje, 2) (wev.) aanslagkam; -lerche, vr.: (vog.) kuifleeuwerik; -litze, vr.: (zijdewevers-) kamkoord; -macher, m.: kammen-maker; -maschine, vr.: kam-machine, kaard-machine; -muschel, vr.: (schelpdier:) kaïn-mossel (-muschelstein, m.: versteende kam-mossel); -rad, o.: (wkt.) kamrad; -schach-tel, vr.: 1) kammendoos, 2) kaïnfoedraal, kamhuisje; -schaft, m.: steel van de kam (der zijde-wevers); -setzer, m.: kaarden-inaker; -stab, m.: Zie -sehaft;-strich, m : streek met de kam (Einem einen -strich geben: iemands haar uitkammen, lig.: iemands haar op de krul zetten, fig. fam.: iemand over den hekel halen, ook: iemand toetakelen); -stück, o.: (van een geslacht rund:) nekstuk; -stürzung, vr.: (van eenen dijk:) verzakking; -wolle, vr.: kamwol; -zalm. m.: tand van eene kam: -zwecke, vr,: klein spijkertje, tinnen spijkertje. Kamm'ehen, o. (-s; mrv. -): kammetje. kilm'meln, w. b.: voor de laatste maal kammen, fijnkaarden. |
KAMPFGEFaHRTE.
KaMMEN.
390
|
kam'men, w. b.: (haar:) kammen, uitkammen ; (wol:) kammen, kaarden; Einen (fig-.) iemand doorhalen, iemand kapittelen ; sich -, w. w.: zich kammen. KJini'mer, m. (-s; mrv. -): kammer, wolkammer, wolkaarder. Zie het vr.: Kammerin. Kam mlt;M% vr.: kamcr'(l. woon-, zit-of slaapvertrek; 2. plaats voor het buskruit, b. v. in een vuurwapen, in eene mijn die men wil laten springen, enz.; 3. bergplaats; 4. holte, b. v. van het hart; 5, algremeene rekenkamer; G. kamer van atgrevaardigrden; 7. kamer der domeinen; 8. thesaurie); dunkele -: donkere kamer, camera obs-cura; - der Abgreordneten: kamer der at-grevaardigden; I -advokat, m.: advocaatfiscaal; -amt, o.: 1) rekenkamer, 2) thesaurie, (uit een gemeente-raad:) dage-lijksch bestuur; -anwalt, m.: procureurfiscaal; -archiv, o.: archief der kamer, griffie der kamer; -band, v.: (art.) kamerband (band of ring om de kamer van een kanon); -beamte,'m.: 1. ambtenaar bij de rekenkamer, 2. ambtenaar bij de kamer der afgevaardigden; -becken, o.: kamerpot, waterpot, (gem.) pispot, (iron.) nachtspiegel; -bediente m.: 1) kamerdienaar, 2) bediende (knecht) bij de kamer; -be-zirk, m.: werkkring (bevoegdheid, departement) van de rekenkamer; -bote, m.: 1) bode bij de rekenkamer, 2) bode bij de kamer der afgevaardigden; -dame, vr.: hofdame; -degen, m.: gala-degen, pronk-degen; -diener, m.: kamerdienaar, lijfknecht; -direktor, m.: directeur van de kamer der domeinen; -dorf, o.: tot het domein behoorend dorp; -einkünfte, vr.; inkomsten van de domeingoederen; -fest, o.: feest (partij) ten hove; -fourier, m.: hof-foerier, boodschappen-looper van het hof; -frau, vr.: kamenier; -traulein, o.: hofdame ;-ganschen, o.: (tam.) kameniertje; -gebaude, o.: gebouw der kamer; -gefalle, o. mrv.: 1) Zie -einkiinfte, 2) emolumenten der kamer (Zie Kammer no. 5—8); -gericht, o.: 1) kamer van geschillen, 2) hoog gerechtshof; -graf, m.: (hist.) inspecteur-generaal over de mijnen; -gut, o.: kroongoed, domein; -heiduck, m.: soldaat van de lijfwacht te voet; -heizer, m.: lakei voor de vuren; -herr, m.: kamerheer (-herrnschlüssel, m.: kamerheers-sleutel; -herrnstelle, vr.: waardigheid van kamerheer); -husar, m.: huzaar van de lijfwacht te paard; -jager, m.: 1) jager van den vorst, 2) rattenvanger; -jungfer, vr.: kamenier; -junker, m.: page, edelknaap; -kasse, vr.: particuliere thesaurie (van den vorst); -kapelle, vr.: hofkapel (1. huiskerk, 2. de muzikanten); -katzchen, o.: (fam.) kameniertje ; -knabe, m.: Zie-Junker; -kollegium, o.: Zie Kammer no. 5 en no. 7; -kommissar, m.: commissaris van de rekenkamer; -koncert, o.: 1) kamerconcert, 2) concert ten hove; -konsulent, m.: Zie -anwalt; -kopist, m.: klerk bij de rekenkamer; -lakai, m.: kamer-lakei, kamerknecht; -latte, vr.: stut voor den wijnstok, (tnb.) lei-lat voor den druivenwingerd; -lehen. o.: domeinleen, domein in vruchtgebruik; -leute, m. mrv.: 1) hovelingen, 2) leden van de kamer (Zie Kammer no. 5 en no. 6); -madchen, o. (-magd, vr.): kamermeisje, tweedemeid; |
-musik, vr.: 1) kamermuziek, 2) hofkapel (de muzikanten van den vorst); -musiker, m. (-musikus, m.) hof-musicus; -pachter, m.: pachter van den domeingrqna; -portier, m.: kamerbewaarder; -prasident, m.: voorzitter van de kamer (Zie Kammer no. 5 en no. 6); -prokurator, m.: Zie -anwalt; -rath [t], m.: lid van de rekenkamer; -sache, vr.: zaak van de x ekenkamcr; -sanger, m.: hof-kamerzanger; -sangerin, vr.: hof-kamerzangeres; -schlüssel, vr.: 1) kamersleutel, 2) gouden kamerheerssleutel, 3) (art.) draaibas-sleutel; -schreiber, m.: klerk bij de rekenkamer; -schuld, vr.: domeinschuld; -secretar, m,: secretaris van de rekenkamer; -spiegel, m.: (art.) prop; -stück, o.: (art.) steenstuk, draaibas ; -stunl, m.: nachtstoel, stilletje; -styi, m.: (muz.) kamer-stijl; -thür, vr.: kamerdeur (-thürste'ier, m.: kamerbewaarder; ten hove: dienstdoende kamerheer, kamerheer van dienst); -tisch, m.: kamer-tafel (te klein voor eene zaal); -ton, m.: (muz.) kamertoon, (in orgels: het) lage register; -topf, m,: Zie -beeken; -trauer, vr.: kleine hof-rouw; -tuch, o.: kamerdoek (zeker weefsel); -wesen, o.: financie-wezen; -wissenschaft, vr.: kennis van het financiewezen; -zahlmeister, m.: l) rijks-betaalmeester, 2) thesaurier (van den vorst); -zofe, vr.: kamenier, Kam'merehen, o. (-s; mrv. -): kamertje; -vermiethen [tj: boompje verruilen (een kinderspel). Kammerei', vr.: 1) thesaurie; 2) waardigheid van kamerheer. Kilni'merer, m. (-s; mrv. -): 1) thesaurier, 2) kamerheer, 3) voorzitter van de kamer; Kardinalquot; -: (kkl.) kardinaalkamerling. Kam'merieli, o. (-s): (adk.) Ka-merijk. Klim'merin. vr. (mrv.-nen): kamster, wolkamster, wolkaardster. Kam'merlins:? m. (-es, -s; mrv. -e): kamerheer, (kkl.) kardinaal-kamerling. Kamm'lins:. m. (-es, -s) of mrv. Kamm'linge: kamwol, kammeling; I Kammquot;lingsci'de, vr.: vloszijde, vlokzijde; Kammquot;lingsworie, vr.: kamwol. Kam'mnn^ vr.: 1) kamming, (het) kammen; 2) (het) kaarden. Zie kammen. Kami», m. (-es ; mrv. Kamp'e): kamp, afgeheind grasveld; I -weide, vr.: (pik.) boschwilg. Kampanje, vr.: (zeew.) kampanje, Kam'ne, m. (-n; mrv. -n): 1) kampioen, kampvechter; 2) everzwijn, (ook:) mannetjes-varken, beer. Kampelei', vr.: gekibbel, geharrewar; ^ I kam'peln, w. o. h. (en: sich kam'peln, w. w.): kibbelen, harrewarren. Kampeselieholz, o.: campêche-hout. Kampt', m. (-es; mrv. Kamp'fe): strijd, kampstrijd; einen - kampten: eenenstrijd strijden; der letzte -: de laatste strijd, de doodstrijd; I -begier, vr. (-begierde, vr.): verlangen naar den strijd, strijdlust; -begierig, bv. n.: verlangend (begeerig*) naar den strijd, strijdlustig, strijdzuchtig; -errungen, bv. n,: door strijd gewonnen, veroverd; -fertig, bv. n.: strijdvaardig; -gefahrte, m.: medestrijder, krijgsmakker, |
KAMPFGEHüLFE.
KANNE.
391
|
wapenbroeder; -gehülfe, m.: helper in den strijd, (fig.) getuigre (secondant) bij een tweegevecht of duel; -genoss, m.: Zie -gefahrte; -geprüft, bv. n.: in den strijd beproefd; -gesang, m.: strijdgezang, krijgslied: -geschrei, o.: krijgsgeschreeuw; -gesell, m.: Zie -gefttlirte; -getümmel, o.: krijgsgewoel, vechtgewoel; -gowohnt, bv. n.: aan strijden gewend, in den krijg gehard; -gier, vr.: Zie -begier; -gierig, bv. n.: Zie -begierig; -halm, m.: (vog.) kemphaan, (ook:) vechthaan (voor hanengevechten), (ng.) vechtersbaas; das -jagen, o.: het jachtmakcn op wilde beesten ; -kunst, vr.: vechtkunst, worstelkunst; -lust, vr.: Zie -begier; -lustig, bv. n.: Zie -begierig; -platz, m.: 1) strijdperk, worstelperk, 2) vechtplaats, plaats van het gevecht, 3) slagveld (den -platz betreten: in het strijdperk treden); -preis, m.: 1) voor den kampstrijd uitgeloofde prijs, 2) prijs der overwinning; -recht, o.: 1) recht om te vechten, 2) wetten (mrv.) voor den kampstrijd; -richter, m.: kamprechter, scheidsrechter over den kampstrijd; -schwert, o.: strijdzwaard; -spiel, o,: 1) steekspel, tornooi-spel,2)prijskamp, wedstrijd, 3) spiegelgevecht, 4) gymnastisch spel, worstelspel; -übung; vr.: gymnastische oefening, oefening in de worstelkunst; -versucht, bv. n.: in den strijd gehard; -wart, m.: Zie -gebülfe. kamp'fen, w. o. h.: strijden, kampen, vechten, (fig.) worstelen; mit dem Tode met den aood worstelen; mit einem Uebel -: 1) met eene kwaal (met een ongemak) kampen, 2) een kwaad bestrijden. Zie Kampr. Kamp'fer, m. (-s; mrv. -): 1) strijd-voerder, strijder, vechter ; 2) kampvechter, kampioen; 3) prijsvechter, worstelaar, athleet; 4) (bwk.) impost, uitstekenderand of lijst. Kamp'fer, m. (-s): kamfer; I -baum, m.: kamterboom; -branntwein, m.: kam-ferbrandewijn ; -erzeugend, bv n.:kamfer-voortbrengend; -geist, m.: kamferspiritus; -haltig. bv. n.: kamferhoudend; -kraut, o.: kamferkruid; -öl, o.: kamfer-olie; -salz, o.: (schk.) kamferzout; -sauer, bv. n.: (schk.) kamferzuur; -saure, vr.: (schk.) kamfer-zuur. Kampforid', o. (-es, -s): (schk.) camphoride. Rani'^her, m.: Zie Kampfer. kampi'ren [iel, w. o. h.: kampeeren. Kamptseliada'le, m. (-n; mrv. -n): Kamtsjadaal; Kamtschada'lin, vr. (mrv. -nen): Kamtsjadaalsche; Kamt'schatka, o. (-s): (adk.) Kamtsjatka. Ka'iiaan, o. (-s): (adk. bijb.) Canaan; Kanane'er, m. (-s; mrv. -), of: Kanani'ter, m. (-s; mrv. -): Cananiet; Kanani'terin, vr. (mrv. -nen): Cananitische; kanani'tisch, bv. n.: Cananitisch. Ka nada. o. (-s): (adk.) Canada; Kana'dier, m. (-s; mrv, -): Canadiër; Kana'dierin, vr. (mrv. -nen): Canadische : kana'disch, bv. n.: Canadisch. Kanal , m. (-es, -s; mrv. Kana'le): 1) kanaal; 2) gracht; der -: het Kanaal (tusschen Engeland en Frankrijk); -insula'ner, m.: bewoner (of: inboorling) van een der eilanden in het Kanaal tusschen Engeland en Frankrijk. |
Kanani'ter, enz.: Zie in Kanaaii. Ka'napee, o. (-s; mrv. -s): canapee, sofa. Kana'rien, vr. mrv.: (adk.) Canarische eilanden; i -bastard, m.: basterdkanario-vogel; -baum, m.: kanarie:boom ;-futter, o,: kanarie-voeder, kanarie-zaad; -gras (-glanzgras), o.: kanarie-gras. glansgras; -harz, o.: kanarie-hars; -hecke, vr.: broeikooi voor kanarie-vogels; -same, m : kanarie-zaad; -sekt, m.: wijn van de Canarische eilanden; -vogel m. (-zeischen, o.): kanarievogel; -zucker, m.: suiker van de Canarische eilanden. kaïia'risclie lnquot;selii, vr. mrv.: (adk.) Canarische eilanden. Kanas ter, m. (-s; mrv. -): kanaster. Kanda're, vr.: gebit, paarde-bit. Kan del. m. (-s; mrv. -n): 1) goot, riool; 2} wijnkan; bei - und Andel: (spr.) met wijntje en Trijntje; I -baum, m.: seringeboom; -blüthe [tl, vr.: seringebloesem; -zucker, in.: kandij-suiker. K.andela'ber, m. (-s; mrv. -): kandelaber. Kan'dia, o. (-s): (adk.) Candia; Kan'dier, m. (-s; nu-v. -): Candiër, Can-dioot; Kan'dierin, vr. (mrv. -nen): Can-dische; Kandiot', m. (-en; mrv. -en): Candiër, Candioot; Kandio'tin, vr. (mrv. -nen): Candische; kan'disch, bv. n.: Candisch. Kandidat'. m. (-en; mrv. -en): candidaat; Kandidatur', vr.: candida-tuur. kandi ren [ie], w. b.: (suiker:) can-deeren, laten kristalliseeren (sich -, w. w.: kristalliseeren); kandir'ter [ie] Zucker: kandij-suiker. JKan'diH, in Sam. I -zucker, m.: kandijsuiker. kan'diseh: Zie in Kandia. Kaneel', m. (-s): kaneel; I -kirsche, vr.: kornoelje; -saure, vr.: (schk.) kaneel-zuur. Ka nevas, m. (-; mrv. -se): kanefas; I -weber, m.: kanefas-wever. Kanglm'ru (Kangn'rtili), m. (-s; mrv. -s): (drk.) springhaas, kangoeroe. Kaniba'le, m. (-n; mrv. -n): Zie Kannibal. Kanin'eben, o. (-s; mrv. ;): konijn, das mannliche -: het mannetjes-konijn; de rammelaar; das weiblichehet wijfjeskonijn, de voedster; I -bau, m.: konijnenhol; -behaltniss [s], o.: konijnenhok; -berg, m.: konijnenberg; -eule, vr.: (vog.) nachtuil; -falie, vr.: konijnenval; -felle, o.: konijnenvel; -garten, m. (-gehage, o.): konijnenberg ; -haare, o. mrv.: konijnenhaar; -höhle, vr.: 1) konijne-gat, 2) konijnenhol; -jagd, vr.: konijnenjacht; -jager, m.: 1) konijnenjager, 2) (drk.) fret; -loch, o.: konijnegat; -warter,ni.: opzichter over een konijnenberg, konijnenhouder; -wiesel, o.: (drk.) fret; -wolle, vr.: konijnevel, konijnenhaar. Kanker, m. (-s; mrv. -): (ins.) spinnekop, spin; (pik.) stengel-bederf. kann: Zie können. Kami clien, o. (-s; mrv. -): kannetje. ICan'ne, vr.: kan; (als maat:) pint; (ook:) pints-glas; zu tief in die - gucken: (spr.) te diep in het glas (glaasje) |
KANZELVORTRAG.
KAXNEGIESSER.
KANZELLEI.
KAPLAN.
|
I) kanselvoordracht, kanselrede, 2) preektoon. , , .. Kanzcllei', vr.: kanselarij; I -amt. 0.; kanselarij; -arehiv, o.: arehiet' der kanselarij; -archivar, m.: bewaarder van het archief der kanselarij; -beamte, m.: ambtenaar bij de kanselarij; -bote, m.: bode van de kanselarij; -buchstabe. m : ffroote (dikke, vette) letter ; -dekret, o.: besluit van de kanselarij; -direktor, m.: directeur van de kanselarij; -grebimren, vr. mrv.: emolumenten voor de kanselarij ; -geist, m.: bureaucratie, ambtenaars-geest, (iron.) geest van het pennelikkers-gild; -gerient, o. (-grerichtsnof, m.): hot' (gerechtshof) der kanselarij; -grut, o.: kanselarij-leen; -hof, m.: Zie -gericht; •lehen, o.: kanselarij-leen; -rath [t], m.: raadsheer van de kanselarij; -schreiben, o.: missive (brief) van de kanselarij; -schrciber, m.; klerk bij de kanselarij; -schrift, vr.: (fig-.) zeer groot en duidelijk schrift; -siegel, o.; zegel van de kanselarij; -styl, m.: kanselarij-stijl, ambts-stijl. kanzelli'ren Tie], w. b.: doorhalen, rooieeren, te niet doen. KanzelliNt', m. (-en; mrv. -en): klerk bij de kanselarij. Uan'zcln. w. b.: van den preekstoel afkondigen; w. o. h.: preeken. Kanz ler, m. (-s; mrv. -): kanselier; I -stelle, vr.: kanseliers-plaats; -würde, vr.: waardigheid van kanselier. Kanxierin^ vr. (mrv. -nen): kanseliersvrouw. Kaout'Melionk, m.:Zie Kautsoliiik. Hap. o. (-s; mrv. -s): (adk.) kaap, voorgrebergte, landtong-; das -; de Kaap (d. i.: das - der g:uten Hoffnung:: de Kaap de Goede Hoop); I -stadt, vr.: adk.) Kaapstad; -wein, m.: Kaapsehe wijn Ka|gt;aeit3itvr.: capaciteit, bekwaamheid. Kaïiaun'., m. (-es. -s; mrv. -e): kapoen; I kapau'nen, w. b.: kapoenen, van teelkracht oerooven; I Kaupau'nenhaut, m.: (bij handschoenenmakers:) dun schapenleder: Kapau'nenstein, m.: haansteen. Kanell', in Sam. I -bezirk, m.: onder-hoorigheid van eene kapel; -meister, m.: kapelmeester, orkest-directeur. Kapellair. m. (-s; mrv. -lil'ne): (kkl.) kapelaan; Kapellanei', vr.: kapelaans-woning-, 2) kapelaans-plaats, kape-laansehap. Kapell'cUen, o. (-s; mrv. -): kapelletje, kleine kapel. Kapel'le. vr.: 1) kapel, bijkerk, hulpkerk; 2) kapel, van een outaar voorzien bijzonder gedeelte in eene kerk; 3) kapel, huiskerk in een paleis; 4) (muz.) kapel, korps muzikanten, muziekkorps; 5) (art.) kap (van een kanon); (gt;) (schk.) kapel, schaalvormige smeltkroes. Kapellen, in Sam. I -asche, vr.: kapel-asch; -form, vr. (-futter, o.) : gietvorm voor eene kapel; -gold, o.: kapelgoud; -pfründe, vr.: (kkl.) kapelaansprebende; -schlager, m.: kapellen-slager. kapelli'ren [ie], w. b.: (schk.) ka-pelleeren. IKaper, vr.: (pik.) kapper; | -brühe, vr.: kappersaus. Zie Kapern. |
IKaper, m. (-s; mrv. -): (mar. en fig.) kaper, (ook:) kaperschip, (ook:) kaperkapitein; - ausrüsten : schepen voor de kaapvaart uitrusten; I -brief, m.; kaperbrief (-briefe ertheilen | tj: kaperbrieven uitgeven); -schift', o.: kaperschip. Kaperei', vr.: kaperij, (het) kapen, (de) kaapvaart; auf - auslaufen: ter kaap gaan varen; - treiben: ter kaap varen. Ika pern, w. b.: kapen, buitmaken, prijsmaken, voor goeden buit verklaren. IKa'pern, in Sam. I -brühe, vr. (-sauce, vr.): (kkk.) kappersaus;-staude, vr. (-strauch, m.): kapperstruik;-tunke, vr.: kappersaus. kapiiii'ren fniej, w. b.: Zie kapau-nen. Kapital', o. (-s; mrv. -er): (bwk.) kapiteel; (bij boekbinders:) steekband. jkapital', bv. n.: kapitaal. I -, o. (-es, -s; mrv. -e of -ta'lien): kapitaal; todtes [totes] -: dood (d. i. renteloos) kapitaal; zum - schlagen: bij het kapitaal voegen. Zie ook Kapital. IKapital', in Sam. I -buchstabe, m.: groote letter, hoofdletter, kapitale letter; -konto, o.: (kph.) kapitaal-rekening; -hirsch, m.: (jag.) groot oud hert; -linie, vr.: (mil.) hoofdlinie; -rechnung, vr.: kapitaal-rekening; -stock, m.: fonds-kapitaal; -verbrechen, o.: kapitale misdaad, misdaad waarop de doodstraf (of: de zwaarste straf) staat. Kapital'elieii o. (-s: mrv. -) : (typ.) klein-kapitaal. Kapita'lien, o. mrv.: kapitalen, geldsommen; I -steuer, vr.: belasting op het kapitaal, belasting op het (inz. grond-) bezit. kapitaliüd'ren [sie], w. b.: kapitali-seeren; I Kapitalist', m. (-en; mrv. -en): kapitalist, kapitaal-bezitter. Kapitan', m. (-s; mrv.-e of-s):quot;kapitein. Kapi'tel, o. (-s; mrv. -): hoofdstuk, kapittel; (van eene orde:) kapittel; Einem das - lesen: (fig.) iemand kapittelen : I -fest, bv. n.': bijbelvast, ervaren in de' Heilige Schrift (-fest in : fig.: knap in, ervaren in); -hans, o.: kapittelhuis; -herr, m.: kapittelheer; -schluss, m.: besluit van het kapittel; -stube, vr.: kapittelkamer. kapi tein, w. b.: in hoofdstukken afdeden; Einen -: iemand kapittelen. Kapi'tels, in Sam. I -herr, m.: kapittelheer. Kapitol', o. (-s): (hist.) Kapitool; kapitoli'nisch, bv. n.: kapitolijnsch; Ka-pito'lium, o. (-s): Kapitool. IKapitular', m. (-s; mrv.-e): kapittel-heer ; | -herr, m.: kapittelheer. IKapltular', o. (-s; mrv. -la'rien): verzameling van oude wetten. Kapitnlation', vr.: capitulatie (Ka-pitulations'zeit, vr.: hist.-mil.: diensttijd, tijd waarvoor men zich verbonden heeft); kapituli'ren [io|, w. o. h.: capituleeren, (hist.-mil., ook .) zich verbinden om nog langer te dienen, opnieuw dienst nemen. Kaplaken, o. (-s): (kpv.) kaplaken. Kaplan', m.: Zie Kapellan. |
KARDIXALZAHL.
KAPOT.
|
Kapot', o. (-s): (spl.) kapot; I kapot', bw.: (spl.) kapot. Kapp, in Sam. I -fcnster, o.: dakvenster, zolderraam; -hahn, m.: kapoen; -kragren, m:: kap; -laken, o.: (kpv.) kaplaken; -loch, o.: dakvenster, zolderraam; -messer, o.: hakmes; -zaum, m.; (rs.) neus-nijper; -ziegel, m.: (mtsl.) vorstpan. Kappado'lcien, o. (-s): (adk.) Cappa-docië; -eier, m. (-s; mrv. -): Cappadociër; -cierin, vr. (mrv. -nen): Cappadocische; -eisch, bv. n.: Cappadocisch. Kappchen, o. (-s; mrv. -): kapje; (pik.) papenhout; Aemtchen bringen -: (spr.) alle postjes (alle baantjes) leveren hunne voordeeltjes op. Kap'pe, vr.: kap (i. a. b.); (fig.) pet; jedem Narren gefallt seine (spr.) elke zot heeft zijne marot; gleiche Brüder, gleiche -n: (spr.) gelijke monniken, gelijke kappen, waar men mee verkeert wordt men mee geëerd; -n machen keine Mönche; (spr.) het zijn allen geen koks, die lange messen dragen. IKap'pen, vr. mrv.: kappen, (fig.) petten; Zie het enk. Kappe; I -eisen, o.: ijzeren beslag; -gebiss, o : (rs.) kaproen, neus-nijper; -förmig, bv. n.: kapvormig; -gras, o.: onkruid; -hütlein, o.: (pik.) bloedlelie, Turksche lelie; -macher, m.: kappenmaker, (fig,) pettenmaker; -mantel, m.: mantel met eene kap; -monch, m.: Capucijner monnik; -mundstück, o.: (rs.) kaproen, neus-nijper; -nonne, vr.: Capu-cijner non, (vog.) kappertje, gekuifde duif; -pfeffer, m.: Guinea-peper;-stiefel, ni. mrv : kaplaarzen; -taube, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif. Ikap'pen, w. b.t (boomen:) kappen, toppen7 snoeien, (ook:) omhakken, vellen; (kreupelbosch, tot brandhout:) kappen, hakken; (scheeps-masten en kabels;) kappen, afkappen; (hanen:) snijden, van teelkracht berooven; (kippen:) treden (hetgeen de haan doet); (valken:) eene kap opzetten; (laarzen:) van eene kap voorzien; (kleederen:) lappen of een lap zetten op; (kousen:) van hielvoering voorzien; (menschen:) eene kap opzetten, (fig.) met eene pet in het aangezicht slaan, (ook :) veteren, doorhalen, op zijn (op haar) voorman zetten: I sich -, w. w.: 1) kibbelen, kijven, twisten, 2) vechten, elkander afranselen. Kap per, m. (-s; mrv. -): 1) boomensnoeier; 2) (bij de walvischvangst:) speksnijder. I -, vr.: Zie vr. Kaper. Kap'pin, m. (-s): (plkT) kabuiskool; I -krant, o.: kabuiskool. Kaprio'le, vr.: bokkesprong, kromme sprong. Kap'sel, vr.: (pik.) zaadhuisje, zaadvlies; (fig.) kapje; (ook:) omkleedsel, omhulsel, blikken bus, enz.; I -artig, bv.n.: vliesachtig; -kunst, vr.: perspomp; -staar, m.: vlies op den oogappel; -tragend, bv.n.: Zie kapselig:» kap'seliff, bv. n.: met een vlies omkleed, in een vlies besloten. kap'sen, w. b.: (fam.) kapen, briezelen; (pop.) gappen. |
Kapnci'ner, m. (-s; mrv. -): Capucijner monnik; I -kappe, vr.: monnikskap; -kloster, o.: Capucijner klooster;-kresse, vr.: (pik.) Oostindische kers; -kutte, vr. : monniks-pij; -orden, m.: Capucijner orde; -predigt, vr.: Capucijner preek, (fig.) vermakelijke boetpredicatie, Kapuei'nerin, vr. (mrv. -nen): Capucijner non. kaput', bv. n. en bw.: kapot; I -rock, m.: jas met eene kap, (mil.) kapot-jas. Kapu'ze, vr.: 1) kapoets-muts; 2) monniks-kap. Karabi'ner, m. (-s; mrv. -): karabijn; I -haken, m.: bandelier-haak; -schuh, m.: karabijn-rust. Karabinier', m,quot; (-s; mrv. -s of -e): karabinier. Karaf'fe, vr. (Karafli'ne, vr.): karaf. Kara'ke, vr.: (vaartuig:) kraak. Karaf, o. (-es, -s; mrv. -c): karaat; -gewicht, o.: karaatgewicht. Kavaii'nehe, vr.: (visch:) steenkarper. Kara va'ne, vr.: karavaan; I Kara-vanserei', vr.: karavanen-herberg. Kara vel'le, vr.: (vaartuig:) karveel. Karbat'selie, vr.: karwats; I karbat-schen, w. b.: (fam.) karwatsen, met de karwats ranselen; (fig.) ranselen, afranselen ; I Karbat'schcnhieb, m.: slag (klap) met de karwats. Kar'be, vr.: (pik.) karwij; I Kar'ben-kraut, o.: (pik.) duizendblad. Karbona de, vr.: karbonade. KarbonariH'muH, m. (-): carbona-rismus; (fig.) geheime genootschappen (mrv.); Karbona'ro, m, (-s; mrv. Karbona'ri): Carbonaro, (fig.) lid van een geheim genootschap. Karbnn kei, m. (-s; mrv. -): karbonkel (1. een edelgesteente; 2, eene roode puist). Kar'eer, m. (-s; mrv. -): kerker, gevangenis. Kareli, m. (-es, -s; mrv. -e): kar. kareli'eln, w. o. h.: 1) snorken; 2) reutelen. Kareli'er, m. (-s; mrv. -): karreman. Karclamo'me, vr.: (pik.) kardemom; (pha.) kardemomzaad. Kardat'selie, vr.: 1) kaarde, kaard; 2) roskam; I kardat'schen, w. b.: 1) kaarden. (wol) kammen; 2) roskammen; I Kardat'scher, m, (-s; mrv. -): 1) kaarder, (wol)kammer: 2) roskammer; Kar-datscherin, vr. (mrv. -nen): kaardster. Kar'de, vr.: kaarde, kaard. Zie Karden. Kardeel', o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) kardeel, hijschtouw. Kardee'le, vr.: (kph.) traanton, traanvat. Ikar'den, w. b.: kaarden, (wol) kammen. IKar'den, in Sam. I -distel, m.: (pik.) kaardebol, kaarddistel; -kreuzholz, o.: kaardhout. kardinal', bv. n.: kardinaal, voornaam, hoofd-, i Kardinal', m. (-s; mrv. -na'le): (kkl.) kardinaal; (vog.) kardinaal; -bischof, m.: kardinaal-bisschop; -fink, ra.: (vog.) kardinaal; -kammerling, m.: kardinaal-kamerling (van den Paus); -tugend, vr.: hoofddeugd; -vogel, ra.: (vog.) kardinaal; -winde, m. mrv.: hoofd-windstreken; -zahl, vr.: (tik.) hoofdgetal, telwoord van hoeveelheid. |
KARBENSCHIEBER.
395
KARDINALS.
|
Kardinale', in Sam. I -blume, vr.: (nik ) purperblocm, kardinaalsblocm; -hut, m ■ kardinaalshoed; -kollegium,'o.;collegic van kardinalen, heilig collegie; -wurde, vr ■ kardinaals-waardigheid. iCar'dobencdik'ten, (m. -s; mrv. -): (pik.) gezegende distel; I -kraut, o.: gti-zegende distel. Kardu'se, vr.; (art.) kardoes; I -panier, o.: kardoes-papier. Karech'el, vr.: (vog.) zwarte kraai. Karenz'-Jalir, o.: jaar gedurende hetwelk de bezitter van een benefacie (of van een ambt) verstoken is van zijne bezoldiging. ,, ,. ,,. Uaressi i'en [ie], w. b.: 1) liet koczen, 2) verkeeren over, vrijen met, geëngageerd quot;ittaret'sclilld'kröte, vr.: (drk. en lig.) schildpad. karfang'el, m.: (in graan :) roest. Karfiol'. m. (-s; mrv. -e): bloemkool. Karfun kel, m. . Zie Karbnnkel. kare, tv. n.: karig; I -heit, vr.: kang- 11 Kar'ga, vr.: scheeps-lading ; I Karga-dor', m. (-s; mrv. -e): cargadoor, kar'sen, w. o. h : karig; zijn-karg lilt;'lgt;, bv. n.: karig; I -keit, vr.: 15 Kaïïkatur', vr.: caricatuur ; I -maler, m.: caricatuur-schilder. Karikatu renmaehei', m.: canca-turenmaker, carieaturen-teekenaar. Karikaturist', m. (-en; mrv. -en): carieaturen-teekenaar. Karl. m. (-s): Karei; - der Grosse: (bist.) Karei de Groote. Zie Karls. Karl'rhcn, o. ( s): Kareltje. i), Karli'uo. m. (mrv. -s): (mtw.) carolien. Karloving'er, m. (-s; mrv. -): (lust.) Carlovingiër; Karlovingerm, vr. (mrv. -nen): Carlovingisehe; karloving isch, bv. n.: Carlovingiseh. , , . Karls. in Sam. I -kirsche, vr.: kornoelje; -vogel, m.: (vog.) blauwborstje; -zepter, o.: (pik.) luiskruid. Kar Ink. m. (-s): (kph.) vischlijm; (ook): raapzaad. Karmeli'teiN m. (-s; mrv. -): (kkl.) Carmclieter monnik; I -nonnc, vr.: Car-melieter non-wasser, o.t Carmelicten-water (fr. eau des carmcs). Karnieli'terin, vr. (mrv. -nen): (kkl.) Carmelieter non. Karmesin'. z. n. o. (-s) en bv. n.: karmozijn; 1 -farbe, viy. karniozijnkleur, karmozijnrood; -farbig, bv. n.: karmozijnrood; -roth jtl, z. n. o. en bv. n.: karmo- Zl^Karmin'. m. (-s): karmijnrood, karmijn, hootrrood: blaucr - '• blauwe karmijn, ceruline; I -birne, vr.: karmoznnpcer; -hanfline:, m.: (vog.) roode vlasvink; -pulver, o.: karmijnpoeder; -rotn ItJ, z. n. o. en bv. n.: karmijnrood. . karmosi'ren [ie], w. b.: einen btein een edelsteen zetten met een aantal kleinere er omheen. , i i KLar'musH, m. (-es; mrv. -e): klokhuis (van een appel). . K.ar naval, m. (-s; mrv. -s): carnaval, vasten-avond, (pop.) vastel-avond. . Karneol', m. (-s; mrv. -e): (min.) kornalijn. |
Karniess', o. (-es; mrv. -e): (bwk.) kornis, kroonlijst; I -hobel, m.: lijste-sehaaf. Uaniif IVln, w. b.: Zie karimft'eln. Karniol. m.: Zie Karneol. Karn then. o. (-s4: (adk.) Carinthië; Karn'ther (Karn'thner), m. (-s; mrv. Carinthiër; Karn'therin (Karn'thner in), vr. (mrv. -nen): Carinthische; karn'thisch, bv. n.: Carinthisch. Uarmif'feln, w. b.; (pop.) karnuflelcn, knuffelen. Karn. o.: ruit; (in het kaartspel:) ruiten; I -könig, m.: ruitenheer. Karolin', m. (-s; mrv. -e): (mtw.) carolien. Karoli'iie, vr. (-ns): 1) Carolina (vrouwennaam); 2) wetboek van Karei aen Vijfde. Karolin$;'er. m. (-s; mrv. -): (hist.) Carolinffer; karolinff'isch, bv. n.: Carolin-gisch. Zie KarloArin^er. Karot'te. vr.: karot (rol gresponnen tabak); Karot'tentabak, m.: tabak in karotten. Karpa'tlien, vr. mrv.: (adk., de) Car-pathen, (het) Carpathische gebergte; kar-pa'thisch, bv. n.: Carpathisch. Kar^'ehen, o. (-s; mrv. -):(visch:) karpertje, kleine (of: jonge) karper. Karii'fen, o. (-s; mrv. -): (visch:) karper; einen-reissen: een karper schoonmaken (van zijn ingewand ontdoen); l -be-halter, m.: 1) karperkaar, 2) karpervijver; -brut, vr.: broedsel jonge (pas uitgebroeide) karpertjes; -halter, m.: Zie -belialtei*; -karausche, vr.: steenkarper, basterdkar-per; -kraut, o.: (pik.) duizendblad; -sprung, m.: karpersprong (den -sprung machen: plat op den buik te land komen); -stein, m.: karpersteen; -teich, m. (-weiher, m.). karpervijver; -zunge, vr.: pinnetje, stiftje. Karpie', vr.: (hik.) pluksel; I -bauseh-lein, o.: (een) wiekje pluksel; -walzer,m.: pluksel-compres. karpi'ren Lie], w. b.: (fam.) vitten, hakken, hekelen, hakketeeren. Karpolitli, m. (-en; mrv.-en): (min.) karpersteen. Karpolos: , m. (-en; mrv.-en): vruchtenkenner; Karpologie',vr.: vruchtenkun-de, vruchtenleer. Kar're, vr.: 1) kar; 2) kruiwagen; 3) kruiwagen-straf: Einen zur - verurthei-len [t]: iemand tot den kruiwagen (tot de kruiwagen-straf) veroordeelen. IKar'ren, m. (-s; mrv. -): Zie Karre; es ist ein angelegter - (es ist ein ange-stellter -): (spr.) het is eene doorgesto-kene kaart; den - in den Koth [t] fahren oder schieben: (spr.) den boel 'in het riet sturen; den - stehen lassen: (spr.) den boel ongeredderd laten; I -bauer, m.: 1) karreman, 2) kruier; -baum, m.: Zie -gabel; -büchse, vr.: (jag.) trapganzen-roer, (art.) orgelbatterij; -führer, m.: karreman; -gabel, vr.: 1) disselboom eener kar, 2) boom (een der twee handvatsels) van een kruiwagen; -gaul, m.: karre-paard; -geleise, o.: karre-spoor ; -gestell, o,: onderstel eener kar;-kasten, m,: (typ.) pers-slede; -laufer, m.: kruier; -macner, m.: 1) karrenmaker, wagenmaker, 2) kruiwagenmaker; -rad, o.: 1) karre-wiel, 2) kruiwagenwicl; -schieber, m.: |
KAUTOFFELGRUBE.
KARRENSEIL.
KARTOFPELKLOSS. 897 KASSIRER.
|
voor aardappelen; -kloss, m.: (kkk.) knoedel van aardappelmeel; -krant, o. (-kranterich, o.): aardappel-lof (het loof van de aardappel-plant); -mehl, o.: aardappelmeel; -nase, vr.: roode stompneus; -pflanze, vr.: aardappel-plant; -pflug-, m.: aardappel-ploeg:; -salat, m,: aard-appel-salacfe (gekookte aardappelen, koud geworden, kleingesneden, en als salade toebereid); -suppe, vr.: aardappelsoep (soep van aardappelmeel of van lijngemaakte aardappelen, in plaats van rijst of vermieelli). Karton', o. (-s; mrv, -s): karton, bordpapier; (tig.) portefeuille; kartoni-ren (ie), w. b.: (bij boekbinders:) karton-neeren. Kartu'selio, vr.: (bwk.) randversiering, invat-rand. Karviol', m. (-s; mrv. -e): (tnb.) bloemkool. Karyati clen. vr. mrv.: (bwk,) beeldpilaren, pilaren in den vorm van vrouwenbeelden. KaNclialot' (KaHchelot'), vr.: (visclisoort:) kasjelot, potviseh. KliH chen, o. (-s; mrv. -): kaasje. m.: kaas; (van melk:) kaas-stof, stremsel; (van eene artisjok:) stoel; gerosteter -: gebraden kaas; Schweitzer -: Gruyère-kaas; I -artig, bv. n.: kaasachtig; -baum. m.: (pik.) kaasboom; -blume, vr.: (pik.) anemone, windbloem; -bohrer, m.: kaasboor. kaassteker; -brett, o.: kaas-plank, plank eener kaasstelling; -bude, vr.: kaaswinkel; -butter, vr.: wrongel; -fladen, m.: kaaskoek. met kaas er in gebakken pannekoek; -form. m.: kaasvorm; -förmig, bv. n.; 1) kaasvormig, 2) kaasachtig; -frau, vr.: kaasvrouw, kaasverkoopstor;-gebackcnes, o.: Zie -fladen ; -gestell, o.: kaasstelling: -gülte, vr.: Zie -zins; -handel, m.: kaashandel '^handler, m.: kaaskooper; -handlerin, vr.: 1) kaaskoopersvrouw, 2) koopvrouw in kaas ; -hans, o.: kaashuis; -höke, vr.: kaasvrouw, kaasventster.; -höker, m.: kaas-iiian; kaasventer; -horde, vr. (-hürde, vr.): kaashorde; -hütte, vr.: kaasmakerij, boerderij waar kaas gemaakt wordt; -kammer, vr.: 1) kaasmakerij (plaats in eene boerderij waar de kaas gemaakt wordt), 2) kaaskamer (waar de gemaakte kaas bewaard wordt en van tijd tot tijd gekeerd, totdat zij goed is); -kohl, m.: (pik.) bloemkool; -korb, m.: kaasmand; -kramer, m.: Zie -liandlcr; -kramerin, vr.: Zie -liiiiidlerin; -krant, o.: (pik.) boonenkruid; -kuchen, m.: Zie -fladen: -lab, o.: kaas-leb; -laden, m.: kaaswinkel; -lager, o.: kaaspakhuis; -laib, m.: heele kaas, onaangesnedene kaas; -macher, m.: kaasmaker; -made, vr.: kaasmijt, kaasworm; -magen, m.: leb, kaasleb;-markt, m.: kaasmarkt; -milbe, vr.: kaasmijt, kaasworm; -mutter, vr.: kaasmaakster (boerin die de kaas maakt of althans over dat maken het opzicht houdt); -napf, m.: kaas-nap, kaasvorm; -pappel, vr.: (pik.) kleine maluwe; -presse, vr.: kaas-pers; -quark, m.: wrongel; -rinde, vr.: korst van kaas; -sauer, bv. n.: (schk.) kaaszuur; -stecher, m.: 1) kaassteker, kaasboor, 2) kaasboorder, kaasprobeerder. kaasproever ; -stein, m.: (min.) ruwe diamant; |
-stoft', m.: (schk.) kaasstof; -teller, m.: kaasbord; -wasser, o.: zoetwei; -wochen, vr. mrv.: (fam.) wittebroodsweken ;-wurm, in.: kaasmijt, kaasworm; -zins, m.: rente die betaald moet of kan worden met kaas. Ka'sel, vr.: (kkl.) kazuifel. kli'sen, w. b.: 1) doen stremmen; 2) kaas maken van; w. o. h. (en: sich -, w. w.): stremmen, kappelen, dik worden, kaasachtig (wrongelig) worden. Ka ser, m. (-s; mrv. -): kaasmaker. Kaserne, vr.: kazerne; kaserni'ren [iel, w. o. s. en h.: gekazerneerd zijn, in de kazerne liggen; w. b.: kazerneert^, in kazernen huisvesten, in de kazerne leggen. kli'sielit. bv. n.: kaasachtig. ka si^-, bv. n.: kazig. HLaska 4lfk. vr.: waterval. o. (-s; mrv. -e of-s): l)helm, Kas par. m. (-s): Kasper, Casparus. Kas perlo, m. (-n; mrv. -n): Kas-pertje. Kleine Casparus; (Hg.) hansworst, grappenmaker; -Theater, o.: poppenkast, poppenspel. Kas'pise.Ue Uleer, o.: (adk.) Caspi-sche Zee. Kas'sa, vr.: (kph.) cassa; in -: in kas; I -buch, o.: kasboek; -konto, o.: cassa-rekening Kassation', vr.: (rcht.) cassatie, vernietiging (van een vonnis); (adm. en mil.) afzetting, ontzetting (uit een ambt), vervallen-verklaring (van eenen rang). Kassations'. in Sam. I -gericht, o. (-hof, m.): hof van cassatie; -urtheil |t|, o.: arrest van cassatie. Kassa'A'a (Kassa've), vr.: (pik.) maniok; (pha.) maniok-meel. Kasse. vr.: 1) kas, geldvoorraad; 2) betaalkantoor; 8) openbare schatkist; 4) geldkist. Kas'sen, in Sam. I -amt, o.: thesaurie; -anweisung vr.: 1) mandaat van betaling, 2) schatkistbiljet, 8) assignatie; -beamte, m.: ambtenaar van de thesaurie;-bestand, iu.: staat der kas, bedrag der in kas zijndi' golden; -betrug, m.: verduistering van gelden; -buch, o.: kasboek; -defekt, m.: deficit, tekort; -dieb, m.: besteler van de kas; -diebstahl, m.: besteling van de kas; -führer, m. : beheerder (houder) van de kas, kashouder, kassier; -fiihrung, vr.: (het) houden van de kas; -geld. o.: 1) in kas zijnde geld, 2) koershoudende specie ; -konto, o. (-rechnung, yr.): cassa-rekening; -schein, m.: Zie -anwcisiin^*; -sturz, m.: opneming (naziening) van de kas; -verwalter, m.: Zie -fulirei*; -verwaltung, vr.: Zii^ -fiihrung:. Kassrroll , in Sam. I -loch, o.: kook-gat van een fornuis; -herd, m.: kooklor-nuis, kookkachel. Kasseroll'e, vr.: (kkk.) kastrol. Kas'sia, vr.: (pik.)cassia; (ook:) cassia-boom, kassie-boom. Kas sien, in Sam. I -baum, m: cassia-boom, kassie-boom; -rinde, vr.: kassiebast. kassi ren fie], w. b.: casseeren (Zie Kassation). Kassi'rer |.ie], m. (-s; mrv. -): kassier. |
KATHOLISCH.
KASSIRÜNG.
|
Kassi'rniig: [ie], vr.: Zie Kassa-tion. KasHona cle, vr.: ruwe suiker, bruine suiker. Kastagnet ten, yr. mrv.: castagnetten, klepperhoutjes. ItaMta'iiie, vr.: kastanje. K.aNta'nieii, in Sam. I -apfel, m.: kastanje-appel; -baum, m.: kastanjeboom; -braun, bv. n.: kastanje-bruin; -eiche, vr.: (pik.) ijzerhout-boom; -grehölz, o.: bosciije (of: plantsoen) van kast5injeboomen;-holz, o.: kastanjehout; -mehl o.: kastanje-meel; -pflanzungr, 1) Zie -geliölz, 2) kastanjc-plantagre; -roster, m.: brader van kastanjes; -sehale, vr.: kastanje-schil, kastanje-bast; -wald, m.: bosch van kastanjcboo-men. Kast ellen, o. (-s; mry. -): kistje, ko liertje. Kas te, vr.: kaste, lamilie, geslacht, stam; (lig:.) klasse, stand; I Kas'tengreist, m,: bentgeest. kastei'eii, w. b.: kastijden, tuchti-gren; Kastei'ungr, vr.: kastijding-, tuchti-grinff. Kastell, o. (-s; mrv. -e): kasteel, burcht, slot, citadel; (mar.) kasteel; Kastellan', m, (-s: mrv. -e): J) ambachtsheer, 2) slotvoog-d, bevelhebber in eenen burcht, 3) bewaarder; Kastellanei', vr.: 1) ambachtsheerlijkheid, 2) slotvoog-dij, bevelhebberschap in eenen burcht, 3) huisbewaarderschap. I Kasten, m. (-s; mrv. Kasten): J) kist, koÖer; (lig.) geldkist, kas; 2) kast met legplanken (b. v.: linnenkast; potten-kast), (typ.) letterkast: 3) kas (b. v.: oogkas, oogholte; tandkas; van eenen ring met edelsteen; de holte waarin de edelsteen zit; enz.); 4) kas of kast (het buitenwerk, het houtwerk van orgels, piano's, violen, enz.); (fig.) buitenbeklee-ding, omkleedsel; 5; bok van een rijtuig; (ook:) bakje onder de zitplaats van den koetsier; G) (bij slotenmakers:) slotplaat; 7) der - Noach's: de arke Noach's. IKas ten, in Sam. 1 -amt, o.: penningmeesterschap ; -deckel, m.: kofferdeksel, deksel eener kist; -herr, m.: 1) penningmeester, 2) opzichter over den voorraad granen; -geist, m.: castengeest, (fig.) standsgeest; -herrschaft, vr.: heerschappij (overheersching) eener kaste, (fig.) famihe-regeering; -macher, in.: kotfermaker; -meister, m,: Zie -lierr; -kunst, vr.: (aan watermolens:) paternotte-werk, kettingscheprad; -schloss, o.: slot van kist of koffer of kast; -schwand, m.: vermindering van den graan-voorraad door indroging; -stampf, m.: (bij juweliers:) kas-stamper; -verwalter, m. (-yorsteher, m.): Zie -lierr. Kasti'lien, o. (-s): (adk.) Castilië; Kastilia'ner, m. (-s; mrv. -): Castiliaan; Kastilia'nenn, vr, (mrv. -nen): Castiliaan-sche; kastilia'nisch (kasti hsch), bv. n.: Castiliaansch; das Kastilia'msche, o.: (let.) het Castiliaansch, de Castiliaansche taal. Kast'ner, m, (-s; mrv. -): Zie Kas-tenherr. Kastor', m. (-s; mrv. -e): (drk.) bever; (fig.) bever-vel; | -hut, m.: kastoren hoed. |
Kastore'nni, o. (-s): bevergeil. Kastrat', m. (-en; mrv. -en): castraat, gesnedene; (muz.) sopraanzanger ; Kastra-tion'. vr.: castratie, berooving van teelkracht; kastri'ren [ie], w. b.: castreeren, van teelkracht berooven. Kastrol', o, (-es; mrv. -e): (kkk.) kastrol. Ka'snar, m. (-s; mrv. -e): (vog.) casuaris. Kasuist', m. (-en; mrv. -en): casuïst; Ivasui'stik, vr.: casuïstiek; kasui'stiseh, bv. n.: casuïstisch. Ka'sus. m (-; mrv. -): geval; (tik.) naamval. Kat, m. (-s; mrv. -s): (zeew.) kat; I -anker, m.: kat-anker; -schift', o.: katschip. Katafalk', m.: rouw-stellage (waarop de doodkist gezet wordt in de kerk), katafalk. ' Katakoni ben, vr. mrv.: catacomben, grafgewelven. Katalog:', m. (-es, -s; mrv. -e): catalogus; katalogi'ren |ie], w. b.: catalogi-seeren. Katalo nien, o. (-s): (adk.) Catalonië; Katalo'nier, m. f-s; mrv. -): Cataloniër; Katalo'nierin, vr.(mrv. -nen): Catalonische; katalo'nisch, bv. n.: Catalonisch. Katarakt', m. (-es; mrv. -e): (adk.) waterval; (hik.) cataract, staar. Katarrli', m. (-es; mrv. -e): (gnk.) zinking, (fam.) verkoudheid; katarrhal '-fie'ber, o.: zinkingkoorts, catarrhale koorts; katarrha'lisch, bv.n.: catarrhaal. Katas'ter, o. (-s): kadaster; katastri'-ren [iel, w. b.: op den kadastralen legger brengen. Katastro'plie, vr,: catastrophe. Kat elien. o. (-s): Kaatje. Kateehe'se, vr.: catechisatie; Kate-chet', m. (-en; mrv, -en): catecheet, onderwijzer in den godsdienst; Kateche'tik, vr.: leerwijze met vragen en antwoorden; kateche'tisch, bv. n.: catechetisch; Kate-chisation', vr.: catechisatie; katechisi'ren lie], w. o. h. en w. b.: catechiseeren; Katechis'mus, m. (-; mrv. -chis'men): catechismus; Katechist', (-en; mrv.-en: onderwijzer in den godsdienst, catechiseermeester; Katochume'ne, m. (-n; mrv, -n) en vr.: (kkl.) catechumeen. Katesorie', vr.: categorie; katego'-risch, bv. n.: categorisch. Ka ter, m. (-s; mrv. -): kater, mannetje s-kat. Katliari'ne, vr. (-ns): Catharina; Kath'cheu, o. (-s) Kaatje; Ka'the, vr.: Kaatje. Katlie'der, m. (-s; mrv. -): katheder (spreekgestoelte; ook: leerstoel); I -held, m.: (iron.) redenaarsbaas. Kathedral quot;kir'elie, vr.: kathedraal, domkerk, groote kerk. Kat he'te, vr.: (wsk.) cathetus. Katheter, in. (-s; mrv.: -): (hik.) katheter. Katholieis'iiius, m. (-): catholicismus, leer der Roomsch-katholieke Kerk; Ka-tholik', m. (-en; mrv. -en): Katholiek, (fam.) Roomsche; Katholi'kin, vr, (mrv. -nen); Katholieke, (fam.) Roomsche; katho'lisch, bv. n.: katholiek, (fam.) Roomsch. |
KAUDEREI.
399
KAÜTE.
400
|
gerij, vodderige negotie, (tig.) schacher-negotie, gescnacher; Kau'derer, m. (-s; mrv. -): schacheraar; kau'dern, w. o. h.: I) schacheren, 2) (van den kalkoenschen haan:) kokkelen, klokken, 3) (üg.) krom spreken, tatewalen, (ook:) de taal radbraken; Kau'derwalscn, bv. n. en bw. en z. n. o.: koeterwaalsch (-es Zeug: koeter-waalsch); kau'derwalschen, w. o. h.: koeterwalen, tatewalen; Kau'derwalseher, m. (-s; mrv. -): koeterwaal, tatewaal. Kaiilt;liHiscli. bv. n.: Caudijnsch; die. -e Engpasse (das -e Joch): ihist.) de Caudijnsche vorken (zijnde drie lansen in den vorm eener galg, onder welke de Romeinen de overwonnenen lieten doorgaan). K;iu'e, vr.: kooi, kevie, kouw; (fig.) schaapskooi, (ook:) hok, stal; (mnw.) loods; (zeew.) hut op het achterdek. kan Vu (kau'eii), w. b.: kauwen; das nochmalige -: het herkauwen; Einem etwas ins Maul -: (lam.) iemand iets voorkauwen: Einem etwas zu - geben: (lig.) iemand eene harde noot te kraken geven. Kau er (Kiiu'er), m. (-s; mrv. -): kauwer; (tig.) kauwspier; Kau'erin (Kilu'erin), vr. (mrv. -non): kauwster. kau'ern, w. o. h. (sich -, w. w.): 1) neerhurken, op de hurken gaan zitten; 2) op de hurken (neergehurkt) zitten. J4auf*, m. (-es, -s; mrv. Kau'fe): koop: zu -: te koop; einen - schliessen: eenen koop sluiten; einen guten - niachen: eenen goeden koop doen; guten -s (wohl-ieilen -s): goedkoop; leichten -es davon kommen (leichten -es wegkommen): goedkoop van iets afkomen; Einem in den - tallen (gehen, treten): (tam.) iem. kooper af maken, iemand die kooper dacht te worden eene vlieg afvangen; in den - geben: op don koop toegeven; I -anschlag, m.: 1) taxatie, begrooting van den koopprijs, 2) aanplakbiljet van eene verkooping; -bar, bv. n.: te koop; -begieng, bv. n.: verlangend om te koopen, (fig.) koopziek (-begierige, m. en vr.: gegadigde); -brief' m.: koopbrief, koopcontract, koop-akte; -buch, m,: inkoop-boek; -fahrer, m.(-s; mrv.-): ^koopvaardijschip, 2) koopvaardij-kapitein; -tahrtei', vr.: Koopvaardij (-tlotte, vr.: koopvaardijvloot; -schiff, o.: koopvaardij-schip); -frau, m.: koopvrouw; -geld, o.: 1) koopsom, 2) handgift, handgeld; -gericht, o.: rechtbank van koophandel; -gierig, bv. n.: Zie -liegierig; -gut, o.: waar, koopwaar ; -handel, m.: koophandel; -haus, o.: 1) verkoophuis, 2) koopmans-kantoor, 3) kantoor van aangifte (voor de inkomende rechten); -herr, jn.: koopman (in het groot); -laden, m.: winkel; -karte, vr.: (spl.) koopkaart: -lehen, o,: (hist.) leengoed dat verkocht is onder beding van terugkeer aan den leenheer, (ook:) grondcijnsrechten (mrv.) aan den grondcijnshelfer te voldoen bij den verkoop van een stuk gronds; -leinwand, m.: linnen voor den verkoop; -leute, m. mrv.: kooplieden, (fig.) koopers; quot;lust, vr.: kooplust; -lustig, bv. n.: kooplustig (-lustige, m. en vr.: 1. kooplustige, 2. gegadigde;); -mann, m.: koopman, (lig.) kooper; -mannisch, bv. n.: Koopmans-(bw.: op zijn koopmans, als koopman); -manns, in Sam. -börse, vr.: koopmansbeurs; -brief, in.: koopmansbrief; -buch, o.: koopmansboek;-diener, m.: 1) koopmansklerk, bediende op een koopmanskantoor, 2) winkelbediende; -frau, vr.: koopmansvrouw; -geist, m.: koopmansgeest; -gewölbe. o.: winkel; -gilde, vr.: koopmansgilde; -gut, o.: koopwaar, handels-waar; -junge, m.: koopmansleerling ; -laden, m.: winkel; -stand, m.: koopmansstand, handelstand; -waare, vr.: Zie -«ut; I -mannschaft, vr.: |
1) koopmanschap, handel, 2 koopmanschap, handels-waar, koopwaar, 3) handelstand; -platz, in.: markt, (fig.) koopstad; -preis, m.: koopprijs; -recht, bv. n.: verkoopbaar; -schilling, m.: I) koopsom, 2) plokgeld, plokpenning, 3) handgeld, handgifc; -schlag, m.: toeslag van den koop; -stadt, vr.: koopstad; -sucht, vr.: koopzucht; -süchtig, bv. n.: koopziek; -summe, vr.: koopsom; -weise, bv. n. en bw.: bij wijze van koop; -würdig, bv. n.: 1) verkoopbaar, 2) het koopen waard; -zettel, m.: koopbrief. kaulquot;lgt;ai% bv. n.: te koop. kaïi'lVn, w. b.: (kph. en spl.),koopen; Kau'fer, m.(-s; mrv.-): kooper; Kau'ferin, vr. (mrv. -nen): koopster; kauf'lich. bv. n.: koopbaar, te koop, (lig.) omkoopbaar, voor omkooping vatbaar (bw.: bij wijze van koop; - au sich bringen : door aankoop eigenaar worden van, koopen ; -überlassen: verkoopen); Kauf'lichkeit, vr.: koopbaarheid, (fig.) omkoopbaarheid, vatbaarheid voor omkooping. kaïika'MiMcli, bv. n.: Caucasisch, uit den Caucasus; Kau'kasus, m. -): (adk.) Caucasus. K.aiil, in Sam. I -arsch, m.: rondgat, kip zonder staart; -bars (-barsch, -börs), m.: kleine rivierbaars; -beere, vr.: bes van den meelboom; -froseh, m.: donder-padde, kikkerschot, kikkervischje; -haupt, o.: (visch:) pos, post; -huhn, o.: kip zonder staart; -koptquot;, m.: (visch :) pos, post; -kröte, vr. (-padde, vr., -quappe, vr.): Zie -froscli. Kan'Ie. vr.: (pop.) bal, bol, kogel, knikker; kau'licht, bv, n.: rondachtig, kogelvormig. kaïim, bw.: nauwelijks, ternauwernood, bijna niet. Kaupelei', vr.: gèschacher; Kau'-peler, m. (-s; mrv. -): schacheraar; Kau'pelerin, vr. (mrv. -nen): schache-raarster; kau'peln, w. o. h.: schacheren. Kauri, m.: kauri, kleine porseleinschelp (inz. als betaalmiddel). kausal', bv. n.: causaal, redengevend: Kausalitat', vr.: verband tusschen oorzaak en uitwerking. K.an'HChe, vr.: kous (d. i. een ijzeren ring in een touw). kaunelier, bv. n.: (bij de Joden:) rein; (fig. fam.) kausjer, zuiver, richtig, zooals behoort. KLaiiHticitat', vr.: (het) bijtende, (het) brandende, scherpheid; Kau'stik, vr.: etskunst; Kau'stiscn, bv. n.: bijtend, brandend, scherp. K.aiit', m. (-es, -s; mrv. -e): ruil. ICau'te, vr.: 1) kuiltje, putje; 2)handvol gehekeld vlas. |
KAÜTEL.
KEUR.
401
|
Kantel', vr.: (rcht.) voorbehoud; (ook:) voorzorg. K.auteri8atioiivr.: (hik.) branding, uitbranding; kauterisi'ren [iel, w.b.: branden, uitbranden. Kaution', vr.: borgtocht, waarborg, onderpand. K.ant'!$vliuk, o. (-s): kaoetsjoek, gomelastiek. K.aiiK, m. (-es; mrv. Kaü'ze): (vog.) uil, kat-uil; (tig.) snaak; Kauz'chen, o. (-s; mrv. -): uiltje. Kavallerie', vr.: cavalerie, paardenvolk ; Kavallerist', m. (-en; mrv. -en): cavalerist. Kaviar', m. (-s; mrv. -): kaviaar. kavi'ren [ie], w. o. h.: 1) instaan, borgstaan ; 2) caveeren, partij trekken, zich in de bres stellen. Kazilv', m. (-en; mrv. -en): (hist.) kaciek, vorst, stam-opperste. KebN, in Sam. I -dirne, vr.: bijzit; -ehe, vr.: onechtelijke samenwoning als man en vrouw, (pop., het) hokken met elkander; -frau, vr.: bijzit; -kind, o.; onecht kind; -mann, in.: boel, (gem.) pol; -sohn, m.: oncchte zoon; -tochter, vr.: onechte dochter; -weib, o.: bijzit. kebsen, w. o. h.: (pop.) hokken samen, het met elkander houden, als man en vrouw leven zonder getrouwd te zijn. keek, bv. n.: driest; (van kleuren:) schel, opzichtig; I -heit, vr.: driestheid, (fig.) schelle kleur, opzichtigheid; -lich, bw.: driest, met driestheid. IM-e'gel, m. (-s; mrv. -): 1) (spl.) kegel; schieben (- spielen): kegelen; zwischen - und Kugel kommen: (spr.) erg in het nauw komen te zitten; Kind und -: (fam) de geheele familie, het gansche gezin; er hat weder Kind noch -: (spr.) hij heeft kind noch kraai; 2) (fig. fam.) onecht kind; buitenbeentje, (ook:) dikke prop, kort en ineengedrongen persoontje; (van een paard:) schenkelbeen, dijbeen; (van gegotene drukletters:) corpus; (van een horloge:) kettingspil; (aan een stuk geschut:) verzicht-top, mikijzer ; :{) (wsk.) kegel; stumpier (abgestumpfter) -: stompe kegel, geknotte kegel; gerader (senkrechter) --. rechte kegel; ungleich-seitiger -: ongelijkzijdige kegel. IKe'gel, in Sam. 1 -achse, vr.: as van eenen (den) kegel; -ader, vr.; (ontl.) schoudergewrichts-ader; -ahnlich, bv. n.: kegelachtig, op eenen kegel gelijkende, kegelvormig; -aufsetzer, in.; kegeljongen, opzetter van de kegelpoppen; -bahn, vr.: kegelbaan; -birne, vr.: kegelvormige peer; -brett, o.: kanter van den zijdeweefstoel; -figur, vr.: kegelvormige gedaante; -form, vr.: kegelvorm; -törmig, bv. n.: kegelvormig; -geld, o.: kegel-geld ; -gestalt, vr.: kegrelvormige gedaante; -junge, m.: Zie -aufsetzer; -kugel, vr.: kegelbal; -linicht, bv. n.: Zie -linig; -linie, vr.: (wsk.) parabool; -linig, bv. n.: middelkegelsnedig, parabolisch; -platz, m.: kegelbaan; -schieber , m.: kegelaar; -schnecke, vr.: (ins.) stompkegelvormige slak ; -schnitt, m.: (wsk.) kegelsnede (-schnittlinie, vr.: ellips); -schub, m.: I) kegelspel, (het) kegelen, 2) kegelbaan; -schwamm, m.: Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
kegelvormige paddenstoel; -spiel, o.: kegelspel, (het) kegelen; -spieier, m. : kegelaar; -stand, m.: kegelbaan; -stein, m.: kegelvormige zeeëgel-versteening; -stuhl, m.: weefstoel; -tisch. m.: tafel om op te kegelen (voor kinderen); -tra-gend, bv. n.: (pik.) kegelvormig van vrucht; -tute, vr.: kinkhoorn; -weitzen, m,: tarwe met dikke korrels; -wurf, m.: eerste worp in het kegelspel (den -wurf machen: uitspelen, den eersten worp doen); -zug, m.: weefgetouw. ke'srelieht, bv. n.: kegelvormig. ke'g:elii, w. o. h.: (spl.) kegelen; w. b.: kegelvormig maken. Kegr'ler, m. (-s; mrv. -): kegelaar. K.elil, in Sam. I -ader, vr.: keel-ader; -amboss, m.: speerhaak, omklop-aanbeeld; -balken, m.: (bwk.) bintbalk, hoofdbalk; -bohrer, m.: fijne drilboor; -braune, vr.: (gnk.) kroep; -buchstabe, m.: (tik.) keelletter; -deckel, in.: (ontl.) keelklep, keel-lelletje, huig (-deckeldrüse, vr.: huig-klier); -drüse, vr.: keelklier; -flosser, m.: visch met de buikvinnen aan den hals; -gang, m.: (rs.) zwenkende gang; -ge-schwulst, vr.: keelgezwel'; -hammer, m.: vormhamer; -hobel, m.: ronde schaaf (om hol te schaven); -knopt', m. (-knoten, m., -kopf, m.): (ontl.) keelknobbel, adamsappel, strottenhoofd, (pik.) steenbreke; -kraut, o.: (pik.) liguster, keelkruid; -laut, m.: keelklank, keelgeluid; -leiste, vr.: (bwk.) hollijst; -linie, vr.: (vest.) keel-linie; -riemen, m.: (rs.) keelriem; -rinne, vr.: (bwk.) dakgoot; -schnalle, vr.: (rs.) keelgesp; -sparren, m,: (bwk.) nok-spar; -stimme, vr.: keelstem; -stoss, m.: (bwk.) hollijst; -stück, o.: (van een harnas:) halsstuk; -sucht, vr.: (gnk.) keelontsteking, (vea.) worg; -ton, m.: keel-toon, keelklank, keelgeluid; -zapflein, o.: keellelletje, huig; -ziegel, m.: (bwk.) vorstpan. Kelil'elien, o. (-s; mrv. -): keeltje. Keli'le, vr.: (ontl. en vest.) keel; (fig.) stem; (bwk.) vorstpan, (ook:) gleuf; aus voller - lachen: schaterend lachen ; sich die - schmieren: (fam.) zijne keel smeren, het stof uit de keel spoelen; durch die - jagen: (fam.) door de keel lappen, door het keelgat jagen: es kam mir in die unrechte -: het kwam in de verkeerde keel bij mij, ik verslikte mij, ik heb mij verslikt; Einem die - zuschnüren : iemand de keel toebinden; eine helle -: eene schelle stem; eine schone - haben: eene mooie stem hebben; etwas in der -haben: (fig. fam.) een graat in de keel hebben. keli'len, w. b.: 1) kelen, de keel afsnijden, (fig.) den kop afsnijden; einen Fisch -: het binnenwerk uit een visch halen, een visch van het ingewand ontdoen; 2) ibwk.) groeven, gegroefd maken, gleuven. Keli lig:, bv. n.:(tim.) gegroefd; I in Sam., bv. n.: tausend -, bv. n.: (fig.) duizend monden hebbende, (ook:) uit duizend monden. Keh'ling;, m. (-s; mrv. -e): (visch:) leng. K-eliliiiig;, vr.: groeving, gegroefd-making, gleuving. Kelir, vr.: keer, omkeer, omkeering; e druk. 2G |
KEHRAB.
402
|
I -ab, m. (-aus, m.): laatste dans, (fig.) emde, besluit; -besen, m.: bezem, straatbezem, vloerbezem; -bürste, vr.: borstel, sehuier, kleerborstel, kleerschuier; -frau, vr.: schoonmaakster, werkvrouw; -kleid, o.: sleepjapon; -mann, m.: straatveger; -seite, vr.: keerzijde; -stange, vr.: ijzeren stang, roerstok, lange pook; -wand, m.: binnenwand; -wieder, m.: keerweer, straat waar men doodloopt, (tam.) zak, slop; -wisch, m.: stoffer, veeren-stotter; -zdient, m.: (hist.) koorntiend (-zehent-einnehmer : ontvanger of inner van den koorntiend ; -zehentherr, m.: koorntiend-heffer); -zeile, vr.: (dk.) refrein. keli'ren, w. o.: 1) vegen, schoonvegen ; 2) borstelen, schuieren, afborstelen, afschuieren; die See -: eene dregge over den zeebodem laten slepen; ein Jeder kehre vor seiner Thüre: (spr.) laat ieder de straat voor zijne eigene deur schoonhouden (d. i. laat ieder zich met zijne eigene zaken bemoeien); 3) keeren, omkeeren, toekeeren; etwas zum Besten -: iets ten beste keeren; die unrechte Seite nach aussen -: den verkeerden kant naar buiten keeren; den Rücken -: zich omkeeren; Einem den Kücken -: iemand den rug toekeeren; Beweise gegen Einen -: bewijzen tegen iemand keeren. I -, w. o s.: keeren, omkeeren; rechtsum kehrt!: (mil.) rechtsom keert!; in sich -: 1) in zich zeiven keeren, de hand in eigen boezem steken, 2) tot inkeer komen. I sich -, w. w.: zich keeren, zich wenden; kehret Euch zur Busse: komt tot inkeer en doet boete; sich - an: zich storen aan, zich bekreunen aan of om; ich kehre mich nicht daran: ik stoor mij niet daaraan. Keh'rer, m. (-s; mrv. -): veger, straatveger; Keh'rerin, vr. (mrv. -nen): schoonmaakster. Keli'richt, o. (-s): vloerveegsel, vloervuil, straatvuil, vuilnis; I -fass, o.: vuilnisbak; -haufen, m.: vuilnishoop; -kasten, m,: 1) vuilniskist, vuilnisbaK, 2) vuilnishok; -korb, m.: vuilnismand; -winkel, m.: vuilnishok. ICelirt, o.: omkeering; - machen: 1) rechtsomkeer maken, 2) terugkee-ren. K.eib, m. (-es, -s); allerlei afval; (Hg.) kreng, dood aas; I -geier, m.: (vog.) aasgier, (fig.) roofgier. Keiclt, in Sam. I -husten, m.: (gnk.) kinkhoest. K.ei'elie, vr.: gevangenis, gevangen-hok. Icei'clien, w. o.: 1) hijgen, naar adem hijgen; (fig.) 'aamborstig zijn, het op de borst hebben; 2) kuchen, een kuch (een drogen hoest) hebben; 3) (van paarden:) dempig zijn. JKeiclier, m. (-s; mrv. -): 1) hijger; (fig.) aamborstige; 2) kucher, hoester; Kei'cherin, vr. (mrv. -nen): 1) hijgster; (fig.) aamborstige, 2) kuchster, hoestster. kei'fen, w. o. h, onr. (kiff; gekiffen): 1) keffen; 2) knorren, grommen, brommen, aangaan ; 3) kijven; Kei'fer, m. (-s; mrv. -): I) kefter, 2) brompot, knorrepot; Kei'ferin, vr. (mrv. -nen): 1) kefster, 2) knorster, bromster. lastig schepsel, helleveeg; kei'fisch, bv. n.: 1) kefferig. |
2) brommerig (ein keifischer Mensch: een lastig schepsel, eene helleveeg). Keil, m. (-es, -s; mrv. -e): wig, wigge, keg, kegge, plug; (ook:) spie, spij; (bwk.) sluitsteen, bindsteen; (aan eene kous:) klink; (typ.) kooi, wig; auf einen groben Klotz gehort ein grober -: (spr.) zachte meesters maken stinkende wonden; ein - treibt den andern: (spr.) de eene spijker verdringt den anderen, het nieuwe verdringt het oude* I -arsch, m.: stompgat (kip zonder staart); -artig, bv. n. (-annlich, bv. n.): wigvormig; -bein, o.: (ontl.) wiggebeen; -tormig, bv. n.: wigvormig; -hacke, vr. (-haue, vr.): wig (wigvormig houweel); -kraut, o.: (pik.) steenbreke; -rahmen, m.: (typ.) kooi, raam, vorm; -rolle, vr.: wigvormige rol; -schrift, vr.: wiggeschrift (van Persepolis); -schwanz, m.: (visch:) wiggestaart, (vog.) ijsvogel; -stein, m.: (bwk.) sluitsteen, bindsteen; -stück, o.: (art.) achterlaad-kanon: -treiber, m.: (typ.) wigdrijyer. keilen, w. b.: vastslaan; (typ.) opkooien; (fig. fam.) ranselen, afranselen; w. o. s, (en: sich -, w. w.): wigvormig zijn. Keiler, m. (-s; mrv. -): (jag.) everzwijn, ever. Keini, m. (-es, -s; mrv. -e): kiem; etwas im -e ersticken: (fig.) iets in de geboorte smoren; I -bildung,vr.: kiemvor-ming; -blume, vr.: (pik.) gele immortelle, papierbloem; -boden, m. (-hülle), vr.: zaadhulsel; -monat, m.: Grasmaand (d. i. April; hist.: Germinal}: -zeit, vr.: tijd dei-ontkieming, (fig.) tijd als boomen en planten beginnen uit te loopen. kei men, w. o. h.: ontkiemen; (van boomen:) uitloopen, botten; (vanzaaisels:) opkomen, uit den grond komen; (fig.) ontluiken, zich ontwikkelen. kein (vr.: kei'ne; o.: kein), vnw.: Du bist - Held: gij zijt geen held, (fig. fam.) gij zijt geen overvlieger; es ist -e Sache: het is geene zaak; ich habe -Geld: ik heb geen geld; es waren da -e zwanzig Mann: er was geen twintig man; I -mal, bw.: niet eens, geen enkelen keer, in het geheel niet (Einmal ist -mal: spr.: eens isgeens); -seitig, bv. n.: onzijdig, onpartijdig; -seitigkeit, vr.: onzijdigheid, onpartijdigheid. K-einer (vr.: Kei'ne; o.: Kei'nes of Keins): geen, niet een; (fig.) niemand; - von beiden: geen van beiden; - der Unsrigen: geen der onzen; - aus unserer Mitte: geen (of: niemand) uit ons midden; er ist - von den Stiirksten (er ist der Starksten -): hij is geen van de sterksten; haben Sic Geld ? Nein, ich habe keines: hebt gij geld? Neen, dat heb ik niet. kei'nerllei, bv. n.: geenerlei (jvuf -lei Art, auf -lei Weise : op geenerlei wijze); -seits, bw.: van geene enkele zijde, van niemand, door niemand. kei neswegs, bw.: geenszins, in geen geval, volstrekt niet. Kei'selte, vr.: hut; Keisch'ler, m. ( -s; mrv. -): hutbewoner. Keleli, m. (-es, -s; mrv. -e): kelk (ook fig. en pik.); beker, drinkbeker; (fig. dk.) lijdenskelk, lijdensbeker; I -artig, bv. n.: kelkachtig, kelkvonnig, bekervormig; -blume, vr.: kelkbloem; -deckel, m.: (kkl.) |
KENNTNISSNAHME.
KELCHFöRMIG.
403
|
deksel van den kelk; -förmig:, bv. n.: kelkvormig:, bekervormig:; -futteral, o. (-futter. o.): bekertbedraal,kelk-foedraal; -glas, o.: kelk (kelkje), roemer, bokaal; -los, bv. n.; (pik.) zonder kelk; -moos, o.: (pik.) kelkmos; -narbo, vr.: (tnb.) gezette knop. die zich niet ontwikkelt; -schüs-selchen, o.: (kkl.) Zie -deckel; -schleier, (kkl.) kelkdoek; -schwamm, m.: (pik.) bekervormige paddenstoel; -standig, bv. n.: (pik.) op den kelk staande;-tellerchen, o.: (kkl.) Zie -deckel; -tuch; o.: (kkl.) kelkdoek. Kelcli'clteii, o. (-s; mrv. -): kelkje. KeFle, vr.: lepel; scheplepel; pollepel; vischlepel; (mtsl.) troffel, truweel; (tnb.) schoffel (ook:) schop; (zeew.) hoosvat; (in rijtuigen:) bakje onder de zitbank; essen was die - giebt: (fam.) eten wat de pot schaft. Kei'Ier, m. (-s; mrv. -): kelder; I -assel, vr. (-esel, m.): (ins.) pissebed; -fenster, o.: kelderraam(pje); -geld, o.: keldergeld, kelderhuur; -geschoss, o.: ondergronds-verdieping (fr,; sous-terrain); -gewölbe, o.: keldergewelf; -hals, m.: kelderhals, nauwe ingang van eenen kelder (pik.) kelderhals; -junge, m.: kelderjongen ; -knecht, m.: kelderknecht; -kraut; o.: (pik.) kelderhals; -laden, m.: kelderblind, kelderluik; -lager, o.: kelderstelling (voor vaten); -laus, vr.: (ins.) pissebed; -loch, o,: keldergat, luchtgat in een kelder; -luft, vr.: kelderlucht; -madchen, o. (-magd, vr.): keldermeid, dienstmaagd om het bier uit den kelder te halen; -meister, m,: keldermeester, bottelier; -miethe |t], vr.: kelderhuur; -ratze, vr. (-ratte, vr.): kelderrat, kelderrot; -recht, o.: kelderrecht; -schlüssel, m.: keldersleutel; -schreiber, m.: kelderschrijver; -spinne, vr.: (ins.) kelderspin; -stube, vr.: kelderkamer; -thüre, vr.: Kelderdeur; -wechsel, m.: (kph.) schoorsteenwissel; -wirth It], m.: houder van (kastelein in) een (wijn- of) bierkelder; -wurm, m.:(ins.) pissebed, (ook:) oorwurm; -wurz, vr,: (pik.) waterlelie; -zins, m.: kelderhuur. K-ellerclien, o. (-s; mrv. -): keldertje. Kellerei', vr.: (de) wijnkelder (mrv.): (ook:) personeel van de wijnkelders. Kell ner, m. (-s; mrv. -): 1) keldermeester ; (ook:) kelderknecht; 2) kotfie-huisknecht, logementsknecht, knecht die de gasten bedient met eten of met drinken; I NB. als men een - roept, roept men tegenwoordig niet meer „Jan!quot;, gelijk vroeger, maar men roept „aannemen!quot;, dat in elk geval verstandiger zou klinken als men „aannemer!quot; riep,namelijk: „aannemer van bestelling of betalingquot;. Kellnerei', vr.: 1) keldermeesterschap; (ook:) knechts-werk in een wijnkelder; 2) knechtschap (in een koffiehuis, logement, etenshuis, enz,). Kell'iierin, vr. (mrv. -nen): buffetjuffrouw; (ook:) meisje om te bedienen (in koffiehuizen, enz.). Kel ten, m. mrv.: (hist.) Celten. Kel'ter, vr.: 1) wijnpers, druivenpers; 2) pershuis; I -bann, m.: recht om eene wijnpers te hebben;-baum, m.: persboom, boom van de wijnpers j -fass, o.: vat voor het uitgeperste druivennat, perskuip; |
-haus, o.: pershuis; -herr, m.: eigenaar van eene wijnpers of van een pershuis; -kasten, m.: inhoudsruimte van de wijnpers; -knecht, m.: wijnpersknecht; -lohn, m.: betaling voor het gebruik van de wijnpers; -meister, m.: baas over het werkvolk in een wijnpershuis; -ordnung, vr.: reglement (verordening) op het druiven-persen; -recht, o.: 1) Zie -bann, 2) Zie -lohn; -schreiber, ra.: schrijver van het pershuis; -treter, ra.: 1) wijnpers-knecht, 2) druiventreder; -wein, ra.: 1) nieuwe wijn, jonge wijn, pas geperst druivennat, 2) wijn als betaling voor het gebruik van de wijnpers; -zins, in.: Zie -lohn: -zuber, ra.: Zie Kel'terer, ra. (-s; rarv. -): 1) wijn-pers-knecht, 2) druiventreder, druiven-trapper. kel'tern, w. b.: uitpersen (de druiven, hetzij in de wijnpers, hetzij door treden of trappen); uitpersen (den wijn of het sap uit de druiven). kenn, in Sara. I -bar, bv. n.: kenbaar, (fig.) duidelijk; -barkeit, vr.: kenbaarheid, (fig.) duidelijkheid:-laut,ra.: (tik.) kenletter, kenklank; -zeicheh, o.: kenteeken, kenmerk; -zeichnen, w. b.: kenmerken;-zifter, vr.: (wsk.) machtsaanwijzer, exponent; -zug, ra.: kenmerkende trek. ken'nen, w. b. onr. (kann'te; gekannf): kennen; - lemen: leeren kennen (1. in kennis komen met, kennis maken met, 2. bekend worden met); -lehren: leeren kennen (1. in kennis brengen met, kennis laten maken met. 2, bekend maken met); Ëinen von Gesiclit - (Einen dera Gesicht nach -): iemand kennen van aanzien; Einen dera Namen nach -: iemand kennen bij naam; man kennt den Vogel an den Federn: (spr.) aan de veeren kent men den vogel; sich -, w. w. (sich selbst -): zich zeiven kennen; er kennt sich nicht vor Hochrauth [t]: hij kent zich zeiven niet van hoogmoed; er kennt sich nicht raehr vor Wuth [t]: hij kent zich zeiven niet meer van verwoedheid; sie kennen kein Gresetz: zij kennen (d. i. zij eerbiedigen) geen wet. ken'nenNwerth [tl, bv. n.: waard gekend te worden, het kennen waard. Hen'nei*, m. (-s; mrv. -): kenner; I -auge, o,: kenners-oog, oog van een kenner; -bliek, ra.: blik van een kenner; -raiene, vr.: gelaat (voorkomen) van een kenner. Kennerei', vr.: gewaande kennis, vernisje (schijntje) van kennis, oppervlakkige kennis. Hen'nerin, vr. (mrv. -nen): kenneres, kenster. ken'nerhai't, bv. n.: van een kenner; bw.: als een kenner. Ken nerlin^, ra. (-es, -s; rarv. -e): kenner in schijn. Ken nerschaft, vr.: kennerschap. kennt'lich, bv. n.: Zie kennhar: I -keit, vr.: Zie Kennharkeit. Kennt'niss, vr. (rarv. -e; luis; rarv. -se]): kennis, kunde (rarv.: kundigheden); - nehmen von: kennis nemen van; Einen in - setzen von: iemand in kennis stellen van; 1 -arm. bv. n.: arra aan kennis, arm aan kundigheden; -los, bv. n.: onkundig, onwetend, zonder kennis; -nahme, vr.: |
KERNSCH WINDEKquot;.
104
|
kennisneming:; -quelle, vr.: bron van kennis; -reich, bv.n. rijk aan kennis, rijk aan kundigheden; -voll, bv.n.; zeer kundig. Keii nnug:, vr.: 1) ouderdoms-kenmerk (aan de tanden van een paard); die -verlieren: (van paarden:) niet meer teekenen; dieses Pferd hat die - verloren: dit paard teekent niet meer; 2) (zeew.) teeken van land. Ken'ster, m. (-s; mrv.-): (pik.)mispel (de boom en de vrucht). Ken'te, vr.: scheerwol. Keu'tei*, in Sam, I -haken, m.: kenter-haak. Uen'terii, w. o. h. en s. en w. b.: kenteren. Keper, enz.: Zie Köpei% enz. kepp'leriHcU, bv. n.: (str.) van Keppler. WLerb. o, f-es, -s; mrv. -e): keep, inkeping, kerf, kartel; l-beil; o.: handbijl; -eisen, o.: draadmaat; -holz, o.: kerfstok (aufs -holz schneiden: tam.: opkalken, op den kerfstok zetten, op de lei schrijven als schuld; es geht aufs -holz: het gaat op den kerfstok, het gaat op den borg; aufs -holz stehen: I. opgekalkt staan als schuld, 2. in het krijt staan); -messer, o.: kerfmes;-sage, vr.: (tim.) trekzaag; -schnitt, m.: kerf, insnijding, inkeping, keep; -stock, m.: kerfstok (Zie -holx); -thier [t],o,: gekorven diertje, insect (-thierkenner, m.: insectenkenner, entomoloog; -thierkunde, vr. en -thierlehre, vr.: insectenkunde, insec-tenleer, entomologie); -thierchen UI, o. (-s; mrv. -): Zie -thier; -weh, o.: (yea.) klauwzeer; -zalm, m.: (pik.) kartel, uitge-tande punt; -zahnig, bv. n.: (pik.) uitge-tand, gekarteld; -zettel, m.: papier (briefje, biljet) met een uitgesneden rand. l£er'be, vr.: 1) Zie Kerb; 2) (aan de tanden van een paard:) ouderdomskenmerk. Ker'bel, m. (-s): (pik.) kervel; I -kohl, m.: boerenkool; -kraut, o.: kervel ; -same, m,: kervelzaad; -suppe, vr.: (kkk.) kervelsoep. kerben, w. b.: kerven; inkepen; uit-tanden; (mtw.) kartelen, met een gekar-telden rand maken. ker'bi^, bv. n.: ingekeept; uitgetand; (mtw.) gekarteld. Kerb lin^:, nr (-es, -s; mrv. -e): gekorven diertje, insect. Ker ker, in. (-s; mrv. -): kerker, gevangenis; I -fieber, o.: gevangeniskoorts; -gebühr, vr.(-geld, o.): gijzelgeld;-meister, m.: cipier; -meisterin, vr.: cipiersvrouw, (ook:) bewaarster van vrouwelijke gevangenen; -thurm [tj, m.: gevangen-toren. ker'kern, w. b.: kerkeren, gevangen zetten; (fig.) in den kerker werpen. Kerl, m. (-es, -s; mrv. -e of -sY. kerel, vent; Kerl'chen, o. (-s; mrv. -): Kereltje, ventje. Ker mes, m. (-): (ins.) kermes, schildluis, cochenille; I -baum, m.: cochenille-boom ; -beere, vr.: scharlakenbes, kermesbes, purperkorrel; -beersaft, m.: (pha.) conserf van scharlakenbesssn; -eiche, vr.: cochenille-boom; -konfektion, vr. (-latwer-ge, vr.): (pha.) conserf van scharlakenbes-sen; -schiidlaus, vr. (-wurm, m.): (ins.) Zie Kermes. |
IKern, m. (-es, -s; mrv.-e): (van vruchten:) pit, (van steenvruchten:) steen; (van granen en zaden:) korrel; (van boomen en hout:) hart; (van kometen:) kern; (fig.) kern (de ziel, de pit, het binnenste, het degelijkste gedeelte, het beste, het hoofdbestanddeel); (van kanonnen:) ziel; (aan 't verhemelte van een paard:) ouderdomskenmerk; (van een paardenhoef:) levend vleesch, (het) leven; (van een rund:) borst; (van artisjokken:) stoel; (van leder:) nerf; des Pu'dels -: (fam.) de kneep, het fijne van de zaak; wer den - essen will muss die Nuss aufbeissen: (spr.) zonder moeite krijgt men niets; aus dem -e schiessen : (art.) waterpas schieten; Leder bisaufden letzten - lonen: leder door en door gaar-looien. IKeni, in Sam. I -apfel, m.: kalvijnappel; -arbeit, vr.: voortreffelijk werk; -artig, bv. r.: vruchtpit-achtig, (van boomen:) knoestig; -iistig, bv. n.: met uitliet hart gegroeide takken; -ausdruck, m.: kernachtige uitdrukking, pittig gezegde; -auster, vr.: oester met een purperhaard; -beisser, in.: (ins.) kernbijter, (vog.) kersen-bijter; -bohrer, m. (ins.) eikenmot: brannt-wein, m.: op vruchtpitten getrokken brandewijn; -brav, bv. n.: door en door braaf; -deutsch, bv. n.: echtDuitsch; -faul, bv. n.: door en door rot, van binnen rot; -faule, vr. (-faulniss Inisl, vr.): rotheid inwendig, inwendige rotheid; -test, bv.n.: (fig-) ijzersterk, als een muur zoo vast; -feuer, o.: centraalvuur; -fleisch,o.: stevig vleesch, degelijk vleesch; -förmig, bv. n.: kernvormig, vruchtpit-achtig; -frau, vr.: door en door degelijke vrouw, juweel van eene vrouw; -fresser, in.: Zie -beisser; -frisch, bv. n.: kersversch; -frucht, vr.: kernvrucht, steenvrucht; -gedicht, o.: kernachtig dichtstuk; -gehause, o.: (van vruchten:) klokhuis; -geschütz, o.: (art.) geschut waarvan de ziel overal even wijd is; -gesund, bv, n.: door en door gezond, (tig.) volkomen gaaf; -gülte, vr.: in graan op te brengen cijns; -gut, bv. n.: door en door goed, (fig.) voortreffelijk, uitmuntend, uitstekend; -haft, bv. n.: kernachtig; -haf-tigkeit, vr.: kernachtigheid; -holz,o.: (van een boom:) hart, (fig.) hard hout, (ook:) best hout; -inhalt, m.: voornaamste inhoud, kern; -kraut, o.: (pik.)behen;-leder, q.: (fig.) best leder; -leinwand, vr,: best linnen; -los, bv. n.: (van vruchten:) zonder pit, (fig.) zonder ziel of degelijkheid; -mann, m.: (een) man als een boom, (een) man van stavast, (ook:) degelijk man, (een) man die klinkt als eene klok;-manner, m. mrv.: uitgezochte mannen; -raehl, o.: fijnste meel, bloem van meel, fijnste blom; -mensch, m.: degelijk mensch;-milch, vr.: karnemelk, gekarnde melk; -óbst, q.: fruit (ooft) waarvan de pit besloten zit in eenen steen; -recht, bv. n.: (art.) juist in het midden geboord, (ook:) horizontaal, waterpas;-reich, bv.n.: (.van vruchten:) vol pitten, (fig.) kernachtig, rijk aan de-gelijken inhoud; -sack, m.: zak met (of: zak voor) pitten van vruchten; -salz, o.: (min,) steenzout; -schalig, bv.n.: met ringvormige bersten; -schatten, m.: donkere schaduw; -schule, vr.: boqmkweekerij dooi het planten van vruchtpitten; -schuss, m.: horizontaal schot, waterpas-schot;-schwin- |
KETTENRE1M.
405
KETTENRING.
406
KIENIG.
|
rijm; -ring, m.: 1) «chalm, 2) ketting-ring (ring aan het einde van eenen ketting); rschloss, o.: kettingslot; -schluss, m.: (red.) ketting-sluitrede; -sehmied, m.: kettingmaker; -seide, vr.: kettingzijde, getweernde zijde; -stich, m.: (kim,) kettingsteek; -strafe, vr.: kettingstraf; -tanz; m.: kettingdans (eene figuur in de quadrille); -toll, bv. n.: stapelgek; -triller, m.: (muz.) aanhoudende triller; -werk, o.: ketting-werk, (fi^,) aaneenschakeling; -wurm, m.: gelede ingewandsworm, lintworm; -zug, m.; kettingvormig versiersel. Kettler, m.: (-s; mrv. -): kettingmaker. Ket'zer, m. (-s; mrv. -): volle klos garen; (kkl. en fig.) ketter; nach einem - riechen: (spr.) naar den mutsaard rieken (pop.: naar den mosterd ruiken); I -buch, o.: kettersch boek; -eifer, m.: vervolgzucht (onverdraagzaamheid) in het godsdienstige; -gericht, o.: inquisitie; -haupt, o.: hoofd cener ketterij: -hinrichtung, vr.: auto-da-fe, ter dood brenging van ketters (of: van een ketter); -jager, m.: jachtmaker op ketters; -macher, m.: dweepziek geestelijke; -meister, m.: hoofd eener ketterij; -mütze, vr.: sanbenito (d. i. muts voor een tot den brandstapel veroordeelden ketter); -richter, m : inquisiteur; -riecher, m.: jachtmaker op ketters, overal ketters vermoedende dweper; -schrift, vr.: kettersch geschrift; -sekte, vr.: kettersche sekte; -verbrennung, vr.: verbranding van ketters (of: vaneen ketter); -verfol-gung, vr.: kettervervolging; -verurthei-lung [tl, veroordeeling wegens ketterij; -zunft, vr.: kettersche sekte. Ketzerei', vr.: ketterij; Ket'zerin, vr. (mrv. -nen): kettersche; ket'zerisch, bv. n.: kettersch; ket'zern, w. b.: (min.) met behulp van wiggen splijten. Ken'bel, m. (-s; mrv. -): (min.) zeef. Keuch, in Sam. I Zie Keich. keu'chen, w. o. h,: Zie keiclien. keul. in Sam. I -artig, bv. n. (-förmig, bv. n.): knotsvormig. Keul'clien, o. (-s; mrv. -): 1) knotsje; 2) stampertje; 3) (kkk.) boutje. Keu'le, vr.: 1) knots, knuppel: 2) stamper, (inz.) vijzelstamper; 3) (kkk.) bout, achterbout, dij-stuk; eine grobe -: (fig. fam.) een lomp stuk vleesch, een lompe vlegel. Ikeu'len, w. b.: 1) met een knots slaan, (inz.) doodslaan; 2) stampen, fijnstampen. Ikeulen, in Sam. I -förmig, bv. n.: knotsvormig; '-lahm, bv. n.: ontheupt; -schlag. m.: slag met een knots; -wurz, vr.: (pik.) waterlelie. Ken'ler, m. (-s: mrv. -): wild varken, ever. keu'liclit, bv. n.: knots-aehtig, knotsvormig. keiisch, bv. n.: kuisch; -e Ohren: (fig.) kuiscne ooren; I -baum, m. (-lamm, o.): (pik.) kuischboom, agnus castus; -krant, o.. (pik.) kruidje-roer-me-niet. Keu tel, m. (-s; mrv. -): (vv.) zak (in een net). K.eu'ter, m. (-s; mrv. -): (vog.) doffer, mannetjes-duif. |
KJialif', enz.: Zie Kalif, enz. Khan, m. (-es; mrv. -e): khan, Tar-taarsch vorst; Khanat', o. (-es: mrv. -e): khanaat (I. Tartaarsch vorstendom: 2. waardigheid van khan). Kib'^eier, m. (-s; mrv. -): (vog.) kiekendief, wouw. Kibitz IKie'1, m. (-es; mrv. -e): (vog.) kievit; I -blame, vr.: (pik.) veldkers, kievitsbloem; -ei, o.: kievits-ei. Ki'elier, vr. (of: Ki'chererbse, vr.): (pik,) sisser, grauwe erwt; die deutsche -: de tuinboon, de Roomsche boon. ki'ehern, w. o. h.: (fam.) gichelen. Kicks, m. (-es; mrv. -e): (biljart:) schampstoot, mispunt, mislukte stoot; (fig, fam.) geschoten bok; I kick'sen, w. o, h.: (biljart:) een mispunt geven; (fig. fam.) een bok schieten. Kie'bitz. Zie Kibitz. Kie'fe, vr.: 1) (van visschen:) kieuw; (van dieren:) onderkaak; (ontl.) kaakbeen; 2) (van erwten:) dop, schil, bast. Kie'fer, m. (-s; mrv. -): Zie Kiefe no. 1, 1 -, vr.: (pik.) wilde pijnboom. kie'fern, bv. n.: pijnboomhouten; -es Holz: pijnboomhout; -wald, m.: pijn-bosch. Kiek'e, vr.: stoof (om de voeten te warmen). Kiek'^in-ilie-Welt*, m.: (fam.) jongen die pas komt kijken, jonge lafbek, melkmuil. Kiel, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (van een schip:) kiel; (fig.) bodem, schip; 2) penneschacht; (fig.) pen, schrijfpen, (ook:) stijl, schrijfstijl; 3) (tnb.) knolvormige wortel, knol, bol; I -bett, o.: bed van lange veeren; -bock, m.: bok zonder hoornen; -fiügel, m.: (ins.) boor-wesp: -förmig, ov. n.: scheepskielvormig; -froscn, m.: donderpadde, kikkerschot; -fuge, vr.: sponning langs de kiel van een schip; -gang, m.: (in de scheepsmakerij:) kielgang, zandstrook; -geld, o.: havengeld ; -haare, o. mrv.: ineengeloopene (geklonterde) haren van een paardestaart; -herr, m.: scheepsgezagvoerder; -holen, w. b.: (schepen:) op de helling brengen om gekield of gekalfaat te worden, (matrozen:) kielhalen (eene straf); -klotz. m.: kielklos, slemphout; -kropf, m.: (hik.) kropgezwel, wen, (fig.) iemand met eene wen; -raum, m.: scheepsruim; -recht, o.: havengeld; -schwein, o. (-schwinne, vr.): kolsem, tegenkiel; -schwimm, o.: (zeew.) kielwater, zog, scheepszog; -tau, o.: kieltouw; -überzug, m.: looze kiel; -wasser, o.: Zie -scliwimm; -werk, o.: knolgewas, bolvormig gewas. kielen, w. o. h.: (van vogels:) slagpennen krijgen; w. b.: (schepen:) kielen; (een klavier:) bepennen. Kie'me, vr.: (van visch:) kieuw. Kien, m. (-e), -s): pijnboomhout; I -baum, in.: wilde pijnboom; -bohrer, in.: (ins.) boorwesp; -tackel, vr.: fakkel van pijnboomhout; -föhre, vr.: wilde pijnboom; -fresser, in.: (ins.) zaagvlieg; -harz, o.: pijnboomhars; -holz, o.: pijnboomhout; -öl, o.: pijnboom-olie; -russ, o.: lampe-zwart; -stock, m.: pijnboom-stam. kie'nen, bv. n.: pijnboomhouten; kie'nig, bv. n.: harsig, hars bevattende. |
KINDER JAHRE.
KIEPE.
407
|
Kie'pe, vr.: 1) kippenmand; 2) als een ransel op den rug gedragen wordende vischmand, kroel, kriel. Kie per, m. (-s; inrv. -) kuiper. Kies, in. (-es; mrv. -c); Kiezelzand; kiezelsteen; (min.) kwarts, (ook:) vuursteen ; I -ader, vr.: kwarts-ader; -ahn-lich, bv. n. (-artig, bv. n.): kwartsaehtig, vuursteenachtig, (ook:) kiezelzand-aehtig; -bach, m.: over kiezelsteen of kiezelzand stroomende beek; -boden, m.: kiezelgrond, zandige grond; -erde, vr.: kiezel-aarde, kiezelzand-houdende aarde; -gang, m.; met kiezelzand bestrooid voetpad, zandpad ; -grube, vr.: 1) zandput, 2) kwarts-groeve; -grund, m.: Zie -boden; -haltig, bv. n.: 1) kiezelzand-houdend, 2) kwartshoudend; -platz, m.: met kiezelzand bestrooid plem, bezand plein; -sand, m.: kiezelzand, grof zand; -weg, m.: met kiezelzand verzwaarde weg, zandweg, grintweg. KiesH. m. (-s; mrv. -): kiezelsteen, keisteen; (ook:) kegelzand; I -artig, bv. n.: kiezelachtig, keistcenachtig: -erde, vr.: kiezel-aarde: -fels, m.: hoornsteen-rots; -glas, o.: flintglas; -grund, m.: kiezelgrond; -hart, bv. n.: als een keisteen zoo hard; -haltend, bv. n.: kie-zelhoudend; -haltig, bv. n.: met kiezel vermengd; -sand, m.: kiezelzand, kegel-zand; -spath [t|, m.: kiezelspaath;-stein, m.: kiezelsteen, keisteen; -thon,m.: veld-spaath; -weg, m.: met kegelzand verzwaarde weg. kie'iseliff, bv. n.: vol kiezelsteen ; vol kegelzand. kie'Meln, w. onpers. h.: hagelen, kie'sen, w. b. onr.: kiezen; Kie'ser, m. (-s; mrv. -): kiezer. kie'siclit, bv. n.: kegelzandaehtig; kie'sig, bv. n.: kegelzandhoudend, kiezel-houdend. Kie ase, vr.: 1) kat, poes; 2) gruisbak, gruismand. kiltquot;: Zie keifen. Kikeriki . m. (-s): kukeleku, hanengekraai. Kill, in Sam. I -hase, m.: konijn. Kille, vr.: kil, geul. killen, w. o. li.: (zcew.) killen. K-ilolfframin', o. (-es; mrv. -e of -en): kilogram; -li'ter, o. (-s; mrv. -): kiloliter; -me'ter, m. (-s; mrv. -): kilometer. Kimm, m. (-es): (zeew.) kim; (fig.) rand; I -eisen, o.: (kuipers-) gergel-ijzer; -hobel, m.: gergelschaaf; -wasser, o.: (zeew.) kimwater (in een lek schip); -weger, m.: (zeew.) kim weger. Rim'mo, vr.: (bij kuipers:) gergel; (fig.) rand. kim'meii, w. b.: gergelen. K.iniiii ker, m. (-s; mrv. -): kuiper. Kim'mung:, vr.: (zeew.) kim, horizon, gezichteinder; (ook :) opdoeming, luchtspiegeling. IHlnd, o. (-es, -s; mrv. -er): kind; ein nachgeborenes -: een na 's vaders dood geboren kind; ein noch nicht ausgetragenes -: een nog onvoldragen kina; ein unzeitiges -: een te vroeg gekomen kind; ein - der Liebe: een onecht kind; mit einem -e gehen: in gezegende omstandigheden verkeeren; |
eines -es genesen: (tam.) een kindje krijgen; ein - gebühren: van een kind bevallen, een kind ter wereld brengen; sich wie ein - betragen: zich als een kind aanstellen (gedragen); kein - mehr sein: geen kind meer zijn; du bist ein - des Todes: gij zijt een kind des doods; an -es Statt annehmen: aannemen als kind; von - auf: van kindsbeen af, van een kind afaan; das - bei seinem rechten Namen nennen: (spr.:) het kind bij zijn (de dingen bij hunnen) waren naam noemen; je lieber das -, je scharfer die Kuthe [tj: (spr.) wie zijne kinderen liefheeft spaart de roede niet; wer die -er verzartelt, setzt sie ins leichte Schift': (spr.) wie zijne kinderen vertroetelt maakt er ongelukkige menschen van; jedes - ist seines Vaters: (spr.) er komt geen kind of er is een vader; -er und Narren sagen die Wahrheit: (spr.) kinderen en gekken (kinderen en dronken menschen) zeggen de waarheid. Zie Kimler, Kimles en Kinds. IKind, in Sam. I -bett, o.: kraambed (ins -bett kommen: in de kraam komen; im -bett liegen: in de kraam liggen); -betterin, vr. (mrv. -nen): kraamvrouw; -bettfieber, o,: kraamkoorts; -bcttsuppe, vr.: kraamvrouwensoep; -haft, bv. n.: kinderachtig; -heit, vr.: kindsheid (von -heit an, of: von -heit auf: van kindsbeen af; van kind afaan); -taufe, vr.: (kkl.) kinderdoop, (fig.) doopmaal; -tauffest, o. (-taufmahl, o., -taufschmaus, m.): doodmaal. Kind ehen, o. (-s; mrv. -): kindje. # Kin del. o. enk. en mrv.: kindje; kindertjes; I -bier, o. (-mahl, o.): doopmaal; -markt, m.: kinder-kermis (hetzij op Kerstmis, hetzij met Sint-Nicolaas); -tag, m.: (kkl.) ünnoozele-kinderendag; -vater, m.: doopvader, peter, Kiii'der, in Sam. I -alter, o.: kinderlijke leeftijd, (de) kinderjaren;-amme, vr.: 1) zoogende min, 2) kindermeid;-arbeit, vr.: 1) kinder-arbeid, (het) werken door kinderen, 2) kinderwerk, werk van of geschikt voor kinderen; -blattern, vr. mrv.: (de) pokken, (de) kinderziekte;-brei, m.: pap; -brut, vr.: (poj).) klein grut, zwerm kinderen; -dieb, m.: kinderdief;-diebstahl, m.: 1) (het) stelen (en wegvoeren) van een kind of van kinderen, 2) kleine (door een kind gepleegde) diefstal; -dutte, vr.: dotje (voor jonge kinderen, om op te zuigen); -erziehung, vr.: opvoeding van kinderen; -feind, m.: vijand van kinderen; -figur, vr.: 1) kinderbeeldje, 2) gedaante (gestalte) van een kind; -flecken, m. mrv.: (gnk.) mazelen; -frau, vr.: vrouw bij of voor de kinderen, kindermeid; -freund, m.: kindervriend, vriend van kinderen;-fromm, bv.n.: 1) onschuldig als een kind, 2) onnoozel als een kind; -geld, o.: kindergeld;-geriith |t], o.: kindergoed; -geschmeiss, o,: (gem.) Icinderstront; -geschrei, o.: geschreeuw (gejank) van kinderen; -gestalt, vr.: gestalte (gedaante) van een kind; -gichter, vr. mrv.: kinderstuipen; -glaube, in.: kinderlijk geloof, (fig.) licntgeloovigheid; -haft, bv. n.: kinderachtig; -haftigkeit, v.: kinderachtigheid; -haube, vr. (-hilub-chen, o.): kindermutsje; -hemd, o. (-hemd-chen, o.): kinderhempje ; -husten, m.: hoest van een kind, (gnk.) kinkhoest; -jahre, o. |
KI^DERKLAPPEK.
408
KIPPEN.
KIRCHEXLICHT.
KIPPER.
409
|
kantelen; 2) waggelen, wiegelen, wankelend staan; vorwarts voorover tuimelen, struikelen ; mit dein Stuhle -: met den stoel waarop men zit heen en weer wiegelen; - und wippen: geld snoeien, (ook :) gesnoeid fof valsch) g-eld in omloop brengen. 1 w. b.: 1) uitkippen, uitzoeken, uitkiezen; 2) afknippen, afsnijden, (boo-men:) snoeien, (geld:) snoeien; 8) kantelen, op zijn kant zetten. Kip per, m. (-s; mrv. -): 1) snoeier; 2) opkooper; - und Wipper: geldsnoeier; I -geld, o.: gesnoeid geld. KJpperei', vr.: 1) geldsnoeierij; 2)op-kooperij. , . ^ , , kip pern. w. o. h.: net koorn opkoo-pen. kipp'li»-, bv. n.: waggelend, wankelend. Kirch, in Sam. (1) 1-dorf, o.: parochie; -eule, vr.: kerk-uil; -fahrt, vr.: 1) bedevaart, 2) processie, 8) tocht naar de kerk ; -gang, m.: 1) zijvleugel in eene kerk, 2) kerkgang, (het) gaan naar de kerk (eine Wöchnerin die ihren -gang noch nicht gehalten hat: eene kraamrvouw die haren kerkgang nog niet gedaan heeft); -ganger, m.: kerkganger, kerk-gaander, kerkbezoeker; -gangerin, vr.: kerkgaanster, (inz.) kraamvrouw die haren kerkgang doet; -genoss, m. (en: -genossin, vr.): parochiaan; -nerr, m.: 1) patroon eener kerk, 2) geestelijke; -hof, m. kerkhof; -messe, vr.: jaarteest der kerkwijding, kermis; -schwalbe, vr.: kerkzwaluw, torenzwaluw; -spiel, o.|: kerspel, parochie; -sprengel, m.: diocees; -thür (-thürc), vr.: kerkdeur; -thurm [tj, m.: kerktoren (-thurmspitze lt|, vr.: torenspits); -vater, m.: 1) kerkmeester, 2) koster; -weg, m.: kerk weg; -weihe, vr. (-weihfest, o.): Zie -messe; -zeit, vr.: kerktijd. Kir'che, vr.: kerk (i. a. b.); in die -gehen (zur - gehen): 1) naar de kerk gaan, 2) te kerk gaan; in der - sein: in de kerk zijn; die - ist aus: de kerk is uit, de godsdienst-oefening is afgeloopen; unter der -: onder kerktijd; je naher der-, je weiter von Grott: (spr.) hoe dichter bij Rome hoe slechter Christen. |
IKir'elien, in Sam. (2) I -ablass, in.: (kkl.) aflaat ; -agende. vr.: rituaal;-alteste, m.: ouderling, kerkmeester; -amt, o.: 1) kerkbestuur, kerkeraad, 2) kerkelijke bediening; -artig, bv. n. kerkachtig;-bank, vr.: kerkbank; -bann, m.: kerkelijke ban (in den -bann thun: inden ban doen); -bau, m.: kerkbouw, (het) bouwen van eene kerk; -beamte, m.: bekleeder van eene kerkelijke bediening ; -besuch, m.: kerkbezoek, (het) kerkgaan; -block, m,: armbus; -brauch, m.: kerkelijk gebruik; -buch, o.: 1) kerkboek (van een kerkganger), 2) kerkeboek (parochiaal register, doopboek, trouwboek, doodboek, enz.); -busse, vr.: 1) kerkelijke boete, door de Kerk opgelegde boete, 2) openlijke boetedoening in de kerk; -ceremonien,vr. mrv.: kerkelijke ceremoniën, kerkelijke plechtigheden; -dieb, m.: kerkdief (I. bestelcr van eene kerk, 2. dief die zakkenrolt in de kerk); -diebstahl, m.: kerkroof, besteling van eene kerk (of: van de Kerk); -diener, in.: 1) dienaar der Kerk, geestelijke, 2) bedienaar van een kerkelijk ambt (diaken, ouderling, koster, enz.); -dienst, m.: 1) kerkdienst, godsdienst-oefening, 2) dienst der Kerk, 3) kerkelijke bediening; -dienstlich, bv. n.: kerkdienst-; -disciplin, vr.: kerkelijke tucht; -einkünfte, vr. mrv.: kerkelijke inkomsten; -fahne, vr: 1)banier (vaandel) eener kerk, 2) uit een kerktoren uitgestokene vlag, 3) windwijzer op den kerktoren; -fenster, o.: kerkraam; -fest, o.: kerkelijk feest; -fluch, m.: banvloek der Kerk; -freiheit, vr.: kerkelijke vrijheid; -friedcj m.: 1) vrede (eendracht, eensgezindheid) in de Kerk, 2) vrede (rust) op kerkelijk gebied; -fürst, m.: kerkvorst, prins der Kerk; -ganger, enz.: Zie Kircli-Srliiiii'er: -geoaude, o.: 1) kerkgebouw, kerk, 2) bijgebouw eener kerk, oij eene kerk behoorend gebouw, 3) gebouw eener kerk, aan eene kerk toebehoorend gebouw; -gebet, o.: kerkgebed; -gjebiet. o.: 1) kerk-gebied, diocees, 2) kerkelijk gebied;-gebot, o.: kerkelijk gebod,gebod (voorschrift) dei-Kerk; -gebrauch, m.: kerkelijk gebruik; -gefasse, o. mrv.: 1) gewijde vaten, 2) (het) kerke-zilver; -gehen, o.: (het) kerkgaan; -geld, o.: kerkgeld (-gelder, o. mrv.: gelden of inkomsten eener kerk); -gemeinde (-geineine), vr.: kerkelijke gemeente, parochie; -gemeinschaft, vr.: kerkelijke gemeenschap; -geriith [t], o.: benoodigd-heden (mrv.) in de kerk, al het tot kerkgebruik dienende, (fam.) kerkgerei; -gericht, o.: consistorie, kerkelijke vierschaar; -gesang, in.: kerkgezang (1. psalm, lied, enz.; 2. het zingen in de kerk); -geschichte, vr.: kerkelijke geschiedenis; -geschicht-schreiber, m.: schrijver van eene (qf: schrijver over) kerkelijke geschiedenis; -geschworne, in.: (beëedigd) kerkmeester; -gesetz, o.: kerkelijke wet, canon; -ge-setzlich (-gesetzinassig, bv, n.: canoniek, overeenkomstig de kerkelijke wet; -ge-setzmassigkeit, vr.: canoniekheid, overeenstemming met de kerkelijke, wet): -gewalt, vr : 1) kerkelijke macht, 2) gezag der Kerk; -glaube, in.: geloof der Kerk, (de) geloofs-artikelen (mrv.); -glied, o.: lidmaat der Kerk; -grund, m.: aan eene kerk toebehoorende grond; -gul, o,: kerkelijk goed, aan eene kerk toebehoorend goed (-gutsverwalter, m.: kerkmeester, beheerder van een kerkelijk goed of van de kerkelijke goederen). Kir'ehenlherr, in.: Zie Kirelilteri*: -historie, vr.: kerkelijke historie, kerkelijke geschiedenis; -jahr, o.: kerkelijk jaar; -kalender, m.: kerkelijke kalender;-kasse, vr.: kerkekas; -konvent, m.: bijeengeroe-pene vergadering van gcestelijk(;r., consistorie; -komponist, m.: componist van kerkmuziek; -knecht, m.: kerkeknecht; -land, o.: land dat aan de kerk behoort; -lehen, o.: 1) (hist.) kerkelijk leen, 2) Zie -satx; -lehre, vr.: kerkleer, leer der Kerk; -lehrer, m.: kerkvader; -leute, m. mrv.; mannen van de Kerk; -licht, o.: 1) kerkverlichting, 2) gewijde waskaars: |
De samenstellingen, die men niet onder Klreh vindt, zoeke men onder Kirchen.
De samenstellingen, die men niet onder Kirdien vindt, zoeke men onder Kirch.
KIRCHENLIED.
KITT.
410
|
-lied, o.: kerklied, kerkgezang:; -maus,vr.: kerkmuis (so arm wie eine -maus: spr.: zoo arm als de mieren); -musik, vr.: kerkmuziek; -nachbar, m.: buurman in de kerk; -nachbarin, vr.: buurvrouw in de kerk; -ordnung:, vr.: kerkregreling-; -ornat, m.: geestelijk ornaat, geestelijk ambtsgewaad; -patron, m.: patroon eener kerk (1. beschermheilige; 2. schutsheer);-pa-tronin, vr.: patrones eener kerk (l. oe-schermheilige; 2. schutsvrouw); -pfleger, m.: kerkmeester; -propst (-probst), m.: proost eener kerk; -rath [t], m.: 1) ker-Keraad, kerkbestuur, consistorie, 2) lid van den kerkeraad; -rathlich 11], bv. n.: ker-keraads-; -raub, m.: Zie -diebNtalil; -rauber, m.: Zie -rtieb;-riiuberisch, bv. n.: kerkroof-plegend; -rechnung, vr.: rekening (en verantwoording) van het kerkbestuur; -recht, o.: 1) canoniek recht, kerkelijk recht, 2) (bijzondere) rechten (mrv.) eener kerk; -rechtlich, bv. n.: canoniek, kerkrechtelijk; -reform, vr.: kerkhervorming; -r'egierung, vr. (-regiment, o.): kerkelijke overheid, hiërarchie; -register, in.: kerkregister, kerkeboek; -rock, m.: priesterlijk gewaad; -sache, vr.: kerkzaak; -sanger, m.: zanger in de kerk; -satz; m.: patronaat-recht, recht van collatie; -satzung, vr.: kerkelijke wet, kerkelijk voorschrift; -schander, m.: kerkschender, heiligschennis-pleger; -schanderisch, bv. n.: heiligschennend;-schilndung, vr.: heiligschennis; -schatz, m.: 1) schatkist der kerk, 2) bewaarplaats der reliquieën; -schein, m.: uittreksel uit het kerkeboek (d. i. uit het doop-, trouw- of doodboek); -schmuck, m.: kerkversiering, kerksieraden (mrv.); -schriftsteller, m.: kerkelijk schrijver ;-schutz, m.: patronaat overeene kerk; -schwalbe, vr.: (vog.) kerkzwaluw, torenzwaluw ; -siegel, o.: kerkelijk zegel; -sitz, m.: 1) plaats (zitplaats) in de kerk, 2) kerkbank; -spaltung, vr.: scheuring in de Kerk; -staat, m.: (adk.) Kerkelijke Staat; -stand, m.: Zie -sitz; -steuer, m.: kerklasten (mrv.), kerkelijke omslag; -strafe, vr.: kerkelijke straf, door de Kerk opgelegde straf; -streit, m. (-streitigkeit, vr.): kerkelijke twist, kerkelijk geschil; -stück, o.: (een) stuk kerkmuziek; -stuhl, m.: kerkbank (-stuhlöffner, m.: bankbe-waarder in eene kerk);-styl, m.: (muz.) kerkstijl; -thum [tl, o.: kerkwezen; -vater, m.: kerkvader; -verbesserer, m. kerkhervormer; -verbesserung, vr.: kerkhervorming; -versammlung, vr.: kerkvergadering (1. concilie ; 2. synode); -verwalter, m.: kerkmeester; -visitation, vr.: bezoek aan de kerken; -vogt, m. (-vorsteher, m.): kerkmeester; -vorschrift. vr.: kerkelijk voorschrift, voorschrift der Kerk; -weise, vr.: (muz.) wijs van een kerkgezang; -wesen, o.: kerkwezen; -zeit, vr.: kerktijd (wahrend der -zeit: onder kerktijd, gedurende de godsdienst-oefening); -zettel, m.: kerkbriefje, brietje van de predikbeurten, (fam.) dominee's-briefje; -zucht, vr.: kerkelijke tucht. kircli'licli, bv. n.: kerkelijk (ein -es Begrübniss [s]: eene kerkelijke begrafenis; die. -e Gewalt: 1. de macht der Kerk, 2. het geestelijk gezag): I -keit, vr.: kerkelijkheid. Hirch'iicr, m. (-s; mrv. -): koster; |
Kirch'nerin, vr. (mrv. -nen): kostersvrouw, vrouw van den koster. Kirgi'se, m. (-n; mrv. -n): Kirgies; die -n: de Kirgiezen (een volksstam). Kir'mes (Hlrm'se), vr.: kermis. kirr, bv. n.: tam, mak; (fig.) gedwee; I -eule, vr.: kat-uil, nacht-uil; -heit, vr.: tamheid, makheid, (fig.) gedweeheid; -meve, vr.: (vog.) zeemeeuw. Ikir're, bv. n.: Zie kirr. IJKir re, vr.: 1) tamheid, makheid, (fig.) gedweeheid; 2) (vog.) tortelduif; 3) (pik.) spurrie. kir'ren, w. o. h.: (van duiven:) kirren, koeren; (anders:) knarren, knarsen, kraken, krijschen, schreeuwen; I w. b.: 1) tam maken; 2) (jag.) lokken, met aas lokken; 3) (van kippen:) klokken, roepen. Kir'ruiii;, vr.: 1) tammaking; 2) lokking met aas, (het) lokken; 3) lok-aas. Kirsclt, in Sam I -baum, m.: kerseboom; -baumholz, o.: kerseboomenhout, kersenhout; -beisser, m.: (vog.) kersen-bijter, kersenvink; -blüthe [tl, vr.: kersebloesem; -branntwein; m.: kersenbrandewijn; -braun,bv.n.: kersenbruin; -drossel, m.: Zie -vogel; -farbe, vr.: kersenkleur: -fink, m.: Zie -beisser; -garten, m.: kersenboomgaard; -gummi, o. (-harz, o.); hars uit den kerseboom; -kern, m.: kerscpit; -kuchen, m.: kersentaart, kersenkoek; -lorbeer, m.: (pik.) laurierkers (-lorbeer-baum, m.: laurierkerseboom, laurierkers; -lorbeere, vr.: bes van den laurierkers); -mus, m.: kersen-zjelei, kersenvla;-pfir-sich, m. (-pfirsche, vr.): kers-perzik; -pflaume, vr.: kers-pruim; -roth |t|, bv. n.: kersenrood, donkerrood; -saft, m.: kersensap; -stein, m.: kersesteen, kerscpit; -torte, vr.: kersentaart; -vogel, m.: (vog.) goudlijster; -wasser, o.: kirschwasser (een fijn likeur); -wein, m.: kersenwijn. Kir'selie, vr.: kers, vrucht van den kerseboom; schwarze -: zwarte kers, kriek. Kir'selieii, in Sam. 1 -baum, m.: kerseboom; -geist, m.: kirschwasser (een fijn likeur); -garten, m.: kerseboomgaard; -stiel, m.: kerse-steel. Zie overige Samenstellingen met Kirseh. K-irsei', m. (-s): karsaai (gekeperde wollen stof). K.iss'ehen, o. (-s; mrv.-): kussentje. Kis'sen, o. (-s; mrv. -): kussen; I -bezug, m. (-überzug, m., -zieche, vr., -züge, vr.): kussensloop, kussen-overtrek. IList'ehen, o. (-s; mrv. -): kistje; Kis te, vr.: kist; Kis'ten, in Sam. (-damm, m.: kistdam, kisting; -deckel, m.: kistdeksel; -fegerin, vr.: fam.:on-huishoudende vrouw; -füllung, vr.: fam,: uitzet, bruidschat; -holz, o.: 1. hout voor kisten, 2. hout van eene kist of van kisten; -macher, m.: kistenmaker, koffermaker; -rosinen, vr. mrv.: kistrozijnen; -zucker, m,: ruwe suiker); Kist'ler (Kist-ner), m. (-s; mrv. -): kistenmaker, kofter-maker. Kits (Kittz), vr.: (mar.) kits, Engel-sche kanonneerboot. Kitt, m. (-es; mrv. -e): kleefdeeg, kleefstof; (bij glazenmakers :) stopverf; (mtsl.) cement; I -spalte, vr.: (mtsl.) voeg. |
KLAGEN.
KITTE.
411
|
Kit te, vr.: 1) (jag.) vlucht, koppel, troep; 2) Zie Hitt. % Kit tel, m. (-s ; mrv. -): kiel; Kit'tel-chen, o. (-s; mrv. kieltje- kit'ten. w. b.: met kleefdeeg: bestrijken; (mtsl.) met cement metselen; (bij glazenmakers:) met stopverf aanstrijken. Kitz'elieii, o. (-s; mrv. -)*• katje, poesje; Kit'ze, vr.: kat, poes. Kit'zel, m.: 1) kitteling; 2) jeuking, jeuk, kriebel, kriebeling, gekriebel; ö) (fig.) jeukte, sterke neiging, groote trek; der - sticht ihn: (fig.) het jeukt hem, hij jeukt; - der Sinnen: (fig.) streeling van de zinnen, zinnen-streeling; l-husten, in.: kriebelhoest. kit'zelij?. Zie kitzlig:. kit'zeln, w. b.; kittelen; (fig.) stree-h^n; das Ohr het oor streelen; den Gaumen -: het verhemelte streelen; Eincn mit der Ehre -: op iemands eergevoel ■werken. I w. onpers. h.: kittelen, (fam.) jeuken, kriebelen; (fig.) genot hebben van, groeien in. I - (sieh), w. w.: sich - über: genot hebben van, groeien in, gloeien in; sich - um zu lachen: zich geweld aandoen om te lachen, alle moeite doen om te lachen, gedwongen lachen. Kitz'ler, m. (-s; mrv. -): kittelaar; (Hg.) streeler; (ontl.) kittelaar. kitz'lig:, bv. n.: kittelachtig; (fig.) prikkelbaar, kitteloorig; (ook:) netelig; I -keit, vr.: kittelachtigheid; (fig.) prikkelbaarheid, kitteloorigheid; (ook:) neteligheid. klaek (klaeks), tsw.: klets, klats, plof, pof, paf. Klaek'e, vr.: 1) oude koe; 2) oud paard, oude knol. Klad'de, vr.: 1) klad, opstel; 2) kladboek. opschrijfboek. Klaft*. in Sam. I -muschel, vr.: gapende schelp. klaf fen, w. o. h.: (fig.) gapen, vaneen wijken; (van deuren, enz.:) op eene har staan, op eene kier staan, a a n-staan. klaf Ten, w. o. h.: keften; (fig.) leven maken, aangaan, razen. klafTend, bv. n.: (van wonden:) gapend; (van bloemen:) zich openend; (van deuren, enz.:) op eene har (op eene kier) staande, aan-staande. Klaf'fer (KlafTer), m. (-s; mrv. -): keffer; (fig.) praatsmaker; (ook:) babbelaar, overbriever, verklikker, langtong. Klaf'ter, vr.: vaam, vadem; I -holz, o,: vaamhout; -mass, o.: wisse, kubieke el (mit dem -mass messen: vademen); -rahmen, m.: vademraam; -scheit, o.: blokje vaamhout, (ook:) stapel vaamhout; -schlag, m.: maat waarop het vaamhout gehakt of gekloofd wordt; -schlager, m.: houthakker, houtkloover; -schnur, vr.: vademkoord; -setzer, m.: opstapelaar van vaamhout; -weise, bw.: 1) aan vamen gestapeld, 2) bij het vaam. klaf terig, bv. n.: vaams-; ein éénvaams-, klaf tern, w. b.: 1) vademen, bij het vaam meten; 2) stapelen, opstapelen, aan stapels zetten. |
klas, in Sam. I -bar, bv. n.: 1) vervolgbaar in rechten, 2) strafbaar (eine -bar-) Sache: eene zaak die voor vervolging in rechten vatbaar is, of die strafbaar is; -bar werden: 1. eene aanklacht bij de rechtbank tegen iemand indienen, 2. iemand in rechten vervolgen); -fall, in.: (tik.) vierde naamval; -geschrei, o.: klaaggeschrei, geweeklaag, gelamenteer; -libell, o.: bezwaarschrift; -lied, o.: klaaglied; -los, bv. n.: (rcht.) voldaan (Einen -los stellen: aan iem. zijnen eisch toewijzen ; -losstellung, vr.: toewijzing aan iemand van zijnen eisch); -lustig, bv. n.: pleitziek; -weise, bv. n. en bw.: in rechten (etwas -weise vorbringen: eene vervolging in rechten tegen iemand instellen); -würdig, bv. n.: beklagenswaardig. Zie ook de samenstellingen met Klage. Kla'^e, vr.: J) klacht; (fig.) rouw; in -n ausbrechen: klachten aanheffen; in der - gehen: (fig.) in den rouw zijn ; 2) klacht, beklag; (rcht.) proces, rechtsgeding, rechtsvordering, (ook:) aanklacht, beschuldiging; - über etwas führen: zijn beklag doen over iets; -n über Einen führen: zijn beklag doen over iemand, over iemand klagen; eine - anhangig machen: eene vervolging in rechten tegen iemand instellen; eine - um Schadenersatz wider Einen an-bringen: eenen eisch om schadevergoeding tegen iemand instellen ; mit seiner - abgewiesen werden: (rcht.) in zijnen eisch niet-ontvankelijk verklaord worden ; I -bitte, vr.: (rcht.) klacht, aanklacht; -dichter, m.: elegrieën-dichter, dichter van klaagliederen of treurzangen; -en-dung, vr,: (tik.) yierdennaamvals-uitgang; -fall, m.: (tik.) vierde naamval; -frau, vr.: (hist.) weeklaagster (gehuurde droefheids-misbaarmaakster bij begrafenissen); -ge-gedicht. o. (-gesang, o.); klaaglied, treurzang, gelamenteer; -gesuch, o.: (rcht.) klacht, aanklacht; -gewand, in.: rouwgewaad; -grund, m.: reden tot klagen, (rent.) punt van beschuldiging; -hans, o.: huis der rouwe, sterfhuis; -laut, m.: klaagtoon; -lied, o.: klaaglied, treurzang (die -lieder Jeremia: bijb.: de klaagliederen van Jeremias); -mann, m.: (hist.) weeklager (gehuurde droefheids-misbaarmaker bij begrafenissen), (fam.) huilebalk;-mutter, vr.: Zie -frau; -punkt. m.: (rcht.) punt van beschuldiging; -rede, vr.: lijkrede; -ruf, m.: jammerklacht, noodkreet;-sache, vr.: (rcht.) proces, rechtsgeding, rechtsvordering; -schrift, vr.: bezwaarschrift, (rcht.) akte van beschuldiging; -stimme, vr.: klaagstem; -sucht, vr,: zucht om te procedeeren; -süchtig, bv. n.: pleitziek; -ton, m.: klaagtoon; -weib, o.: Zie -frau. Zie ook de samenstellingen met klag. kla'gen, w. o. h.: 1) klagen; eine -de Stimme;: eene klagende stem; bei Einem über etwas -: bij iemand klagen over iets; - um: weeklagen om, (fig.) rouwen (uiterlijke teekenen van rouw dragen) over; 2) eene rechtsvordering instellen, (ook:) eene aanklacht indienen; auf Schadenersatz -: (rcht.) eenen eisch tot schadevergoeding instellen. I -, w. b.: klagen; Einem etwas -: tegen iemand klagen [over iets; Einem seine Noth |ti -: |
KLAR.
412
KLAVIATUII.
41.°.
|
men meent); die -e Wahrheit: duidelijk (onverbloemd) de waarheid; I -aug-ig-, bv. ii.: met heldere oogren, (tig*.) helderziende; -düster, bv. n.: (schl.) licht en bruin; -ladig:, bv. n.: fijn van draad; -heit, vr.: 1) helderheid, klaarheid, zuiverheid, 2) helderheid, duidelijkheid; 3) dunheid, doorschijnendheid ; -tuch, o,: neteldoek. IKlar, m* (-es): neteldoek. K.lai% in Sam. I -kessel, m.: klaarketel (om suiker te klaren); -staub. m.: (tech.) kapel-asch. 14.1a ra. vr. (-'s of Kla'rens): Clara, Klaartje. Kla'i'O. o. (-n): klaarheid, helderheid; das - vom Ei: het wit van een ei; etwas ins - setzen: 1) iets duidelijk uiteenzetten, 2) iets ophelderen, iets tot klaarheid brengen ; Einen ins - setzen: l) aan iemand de noodige inlichting geven, 2) iemand op zijn voorman zetten, iemand te recht zetten; ins - kommen über: I) de zaak eens worden over, 2) de zaak met zich zeiven eens worden over; im-n sein über: geheel op de hoogte zijn van. Kla re, vr.: I) zuiverheid, 2) fijnheid van draad, dunheid van weefsel; 3)(tech.) kapel-asch. kla ren, w. b.: klaren, klaarmaken, in gereedheid (in orde) brengen. kla'ren, w. b.: klaren, zuiveren; sich w. w.: tot klaarheid, helderheid, zuiverheid komen; (fig.) zich ophelderen. Klaret', m.: klaret-wijn, roode wijn. Klarin', o. (-s; mrv. -e): (muz.) klaroen; Klarinetf, o. (-es, -s; mrv. -e): klarinet; Klarinettist', m. (-en; mrv. -en): klarinettist. klari'reii [iel, w. b.: (kpv.) uitklaren (of: inklaren). klar'lieli. bw.: klaar. Kllis'clieii, o. (-s): Klaasje, Nicolaasje. Klas se, vr.: klasse. Klassen, vr. mrv.: klassen; in - ab-theilen UI oder ordnen: in klassen indee-len; 1 -lehrer,m.: onderwijzer eener klasse; -lotterie, vr.: loterij in klassen; -ordnung. vr.: categorie. Klassilikation'. vr.: classificatie; klassifici'ren [cie], w. b.: classificeeren. Klassi ker. m. (-s; mrv.-): klassiek schrijver (die -, mrv.: de klassieken); klas'sisch, bv. n.: klassiek. kla'stiscli, bv. n.: klastisch. Klatseli, m. (-es; mrv. -e): klap, slag; (tsw.) klets!, pats!; klitsch -, tsw.: pief paf!, klets klats!; I -büchse vr.: klakke-bus, proppenschieter, (fig. fain,) praatgraag, (m.) kletser, kletsbroer, (vr.) bab-beltoot, babbelkous;-geschichte, vr.: kletspraatje; -gesellschaft, vr.: kletspartijtje, (iron.) dameskransje, thee-kransje; -haft, bv. n.: kletserig, babbelziek; -haftigkeit, vr.: kletserigheid, babbelzucht; -lise, vr.: (eene) klets, babbelkous, babbeltoot; -maul, o.: Zie -lise; -rohr, o.: klakkebus, proppenschieter; -rose, vr.: (pik.) klaproos; -stuhl, m.: praatstoel; -weib,o.; Zie-lise. Klatselie, vr.: klap, vliegenklap; (fig. fam.) klets, babbelkous, babbeltoot; (ook:) verklikker, aanbrenger, overbriever. |
klat'sehen. w. o. h.: 1) klappen; in die Hiinde -: in do handen klappen; mit den Handen -: met de handen klappen; mit einer Peitsehe -: met eene zweep klappen; 2) (fig. fam.) kletsen, babbelen; 3) klappen, klikken, door de ben vallen, met de waarheid voor den dag komen. I -, w. b.: over-kletsen, over-vertellen, verklappen: Einem Beifall iemand met handgeklap toejuichen. Klat seller (K.laf seller), nu (-s; mrv. -): kletser, kletsbroer; Klatscherei', vr.: kletserij, kletspraatje; KUit'scherin, vr. (mrv. -nen): (eene) klets, babbelkous, babbeltoot. Klat te, vr.: klit, verward ineenge-kronkelde dot. Klan, in Sam. I -hammer, m.: kalfaat-hamer, breeuwhamer. klan ben. w. b.: kluiven, knabbelen; pluizen, afpluizen, uitpluizen; (fig,) uitzoeken, schiften; an einem Knochen - : aan een been kluiven; an etwas zu -haben: (lig.) veel te kluiven hebben aan iets, veel moeite aan iets hebben. Klan ber, m. (-s; mrv. -): kluiver, knabbelaar; pluizer, afpluizer, uitpluizer; (fig.) uitzoeker, schifter; (vog.) blauw-specht; Klauberei', vr.: kluiverij,pluizerij, (Hg., het) uitzoeken, (het) schiften : Ivlau'-berin, yr. (mrv. -nen): kluifster, pluisster, (fig.) uitzoekster, schiftster. klaii berielit (klan'bielit, klau-beris. klau bi»-gt;. bv. n.: uitgeschoten, waardeloos. Klan'dia, vr. (-s): Claudia; Klau'dius, m. (-): Claudius. Klan'e, vr.: (van vogels, ankers en fig.) klauw; (van ossen, enz.;) hoef; mit gespaltenen -n: met gespouwene (gespletene) hoeven; in .Iemands -n sein: (tig.) in iemands klauwen zijn; etwas in seinen -n haben : (fig.) iets in zijne klauwen hebben. Iklan'en w. b.: 1) met de klauwen grijpen; 2) met klauwen of grijpnagels toerusten; 3) (zeew.) kalfaten, breeuwen. I -, w. o. h.: hard loopen, IKlan'en, in Sam. I -beschlag, m.: hoefbeslag; -fett, o.: uit de hoeven van dieren gekookt vet; -förmig, bv. n.: klauw-vormig; -fuss, m.: poot: -geld, o.: Zie -stener; -hammer, m.: kalfaathamer, breeuwhamer; -hieb, m.: slag (krab) met een klauw, (fig.) scheldnaam; -seuche, vr.: (vea.) klauwzeer; -spalt, m.: (jag.)meteen scherpen klauw geslagene wond; -stab, m.: stok met omgebogen punt; -steuer, m.: kopgeld (belasting) van rund- en wol-yee; -zenent, m.: tiend van rund- en wolvee. Klan er, m. (-s; mrv, -): (zeew.) kalfater, breeuwer; (fig. fam.) brommerd, baas, kokkerd, kolossale. klaii'i^, bv. n.: 1) met klauwen; 2) met hoeven. Klaus, m. (-ens): Klaas, Nicolaas. KI au se. vr.: kluis; (fig.) cel, kloostercel; (adk.) bergpas; (fig.) sluis; (uinw.) put, schacht. Klau'sel, vr.: 1) bepaling; 2) beding. Klau'sen. in Sam. 1 -bewohner, in.: kluizenaar. Klaus'ner, in. (-s; mrv.-): kluizenaar; I -leben, o.: kluizenaarsleven. Klaus'ner in, vr. (mrv. -nen): kluizenaarster. Klausur', vr.: sluiting; (lig.) opsluiting. Klaviatur, vr.: (muz.) klavier. |
KLAVICY MBEL.
KLEIDEN.
414
|
Klavicyni'liel, o. (-s; mrv.-n): (muz.) klavecimbaal. Klavier', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) klavier, (inz.) jjiano; (wev.) haak aan den weefstoel; - spielen: klavier spelen ; I -aus-zugr, m.: uittreksel (van een orkest-stuk) voor het klavier; -draht, m.: piano-snaar; -kasten, m.: buitenkas van eene piano; -lehrer, m.: piano-meester, muziekmeester; -maeher, m.: piano-maker; -planke, vr.: (wev.) lakenwevers-plank; -sclilüssel, m.: (muz.) stemsleutel, stemvork; -spieier, m.: klavierspeler, (inz.) piano-speler; -spiele-rin, vr,: klavierspeelster, (inz.) pianiste; -steg-, m.: kam (van viool of gitaar); -stück, o.: (muz.) stuk voor het klavier. K.la'vfc, vr. (mrv. Kla'ves): (muz.) toets, klaviertoets. Kleb. in Sam, I-auster, vr.: kleefoester, parel-oester; -schiefer, m.: kleverige leisteen; -stoff, m.: (pik.) kleefstof; -werk, o.: 1) platwerk, 2) kleverig leem. Zie ook Klebe. H.lc'1)e, in Sam. I -blatt, o,: aanplakbiljet; -garn, o.: leeuweriken-net; slagnet, kleefgaren; -geld, o.: kusting, hypotheek; -gras, o.: (pik.) kleefgras; -gut. o.: (reht.) fideï-commis; -kraut, o.: (pik.) kleefkruid, kliskruid; -kugel, m.: haakkogel; -lapp-ehen, o.: pleistertje, (fig. fam., een iemand opgelegde) lak, (een iemand aangewre-vene) blaam; -laus, vr,: (ins.) platluis; -nelke, vr.: (pik.) vliegenvanger; -netz, o.: Zie -garn; -pilaster, o.: kleefpleister, hechtpleister (englisches -pilaster: Engel-sche pleister); -ranft, m.: (van een brood:) zij-kant (die bij het bakken tegen een ander brood aanzit en dus geene korst krijgt); -ruthe [t|, vr.: lijmhoutje (om vogels te vangen); -schrift, vr.: aanplakbiljet; -schwamm, in.: (pik.) kleverige paddenstoel; -zettel, m.: aanplakbiljet. Zie ook Kleb. kle'ben, w. o. h.: kleven; (fig.) plakken, lang blijven zitten; w. b.: plakken, vastplakken. Kle'ber, m. (-s; mrv. -): 1) plakker 2) kleefmiddel, kleefstof; 1 -heu, o.: kla-verhooi; -klee, m,: (pik.) Spaansche klaver, spurrie. Kle bcrieh, m. (-s): (pik.) kleefkruid, kliskruid. kle'berielit, bv. n.: kleefachtig; kle'-berig (kleb'rig), bv. n.: kleverig; Klc'be-rigkeit (Kleb'rigkeit), vr.: kleverigheid. Kleek, m. (-es; -s; mrv. -e): vlek, vlak, klad, klodder; Einem einen -anhan-gen: iemand een lak opleggen, iemand bekladden; I -buch, o.: kladboek; -papier, o.: kladpapier, vloeipapier; -schuld, vr.: kladschuld, kleine schuldj -werk, o.: met Wei (in plaats van kalk) ineengezet metselwerk, (fig.) knoeiwerk, broddelwerk. kleek'eii, w. o. h.: 1) vlekken maken, vlakken, kladden, (fig.) morsen; 2) goed zijn, voldoende zijn (das kleckt nicht: dat geeft niet, dat helpt niet, dat deugt niet, dat gaat niet); Kleck'er, m. (-s; mrv. -):.!) morser, broddelaar, knoeier, 2) papierbekladder, papierverknoeier, 3) kladschilder (-fritze, m., en -liese, vr.: morspot); Kleckerei', vr.: I) gemors, morserij, morspotterij. broddelwerk, knoeiwerk, 2) broddelschritt, (fig. fam.) geschrijf en gewrijf, 3) verfvermorserij, gemors met verf, gekladschilder; kleck'ern, w. o, h.: slordig eten, morsig eten (sich voll -: zich vol eten), morsen; kleck'ig, bv. n.: vol vlekken, vol vlakken, gevlekt, gevlakt, bemorst. |
Kleeks, in. (-es; mrv. -e): Zie Kleek; kleck'sen (Kleck'ser, Kleckserei', klettk'-sig). Zie die woorden zonder s. Klee, m. (-s): (pik.) klaver; (in het kaartspel:) klaveren; wie der Hase im - leben: (spr.) een leven zonder zorgen leiden, alles volop hebben; 1 -acker, m.: klaverveld; -bau, in.: klaverteelt; -blatt, o.: klaverblad (ook iig.); -blattförmig, bv. n.: klaverbladvormig; -blume, vr. (-blüthe [t], vr.): klaverbloesem; -bube, m.: (spl.) klaveren boer; -dame, vr.: (spl.) klaveren vrouw; -feld, o.: klaverveld; -futter, c.: klavervoer, klaver; -könig, m.: (spl.) klaveren heer; -roth [tl, bv. n.: klaverrood; -salz, o.: «uringzout; -saures Salz, o.: (schk.) klaverzuur zout; -saure, vr.: (schk.) klaverzuur; -staude, vr. (-strauch, m.): (pik.) spurrie. Spaansche klaver; -zug, m.: (bwk.)klaverblaavormige versiering. Klei, m. (-es): klei, leem; I -acker, m. (-boden, m.; -erde, vr.; -land, o.): kleigrond. Klei be, in Sam. 1 -werk, o.: met klei als metselspecie ineengezette muur, (iig.) knoeiwerk. klei'ben, w. o. h.: kleven; (fig.) met klei als metselspecie eenen muur ineenzetten; (ook:) knoeierig werken. I -, w. b.: J) ineentlansen; 2) plakken. Klei'ber, m. (-s; mrv. -): metselaar die klei gebruikt in plaats van kalk en tras; (fig.) knoeier, ineenflanser; 1-lehm, m.: klei als metselspecie. Kleiberei', vr.: ineenflanserij. klei'big;, bv. n.: met klei als metselspecie bewerkt; (fig.) kleverig; (ook:) knoeierig, ineengeflanst. Kleicl, o. (-es, -s; mrv. -er): kleeding-stuk; (inz.) japon; (ook:) jas, mansrok; (fig.) kleed, omkleedsel; (ook:) uiterlijk; ein - wenden: (kim.) eene jas keeren; ein vollstandiges -: een volledig stel kleeren, (fam.) een compleet pak (jas, broek en vest); 1 -keule, vr.: (bij scheepmakers:) houten hamer; -rock, m.: gekleede rok, zwarte rok; -span, m.: voering-plank. Zie mrv. Kleider. Kleid'elien, o. (-s; mrv. -): kleedje (jurkje, jasje, japonnetje). klei'den, w. b.: kleeden (1. van kleederen voorzien; 2. aankleede'n); (fig.) in-kleeden, omkleeden, (ook:) tooien, versieren, uitdossen; Gedanken in Worte -: gedachten inkleeden in bewoordingen; - (sich), w. w.: 1) zich kleeden, 2) zich aankleeden; die Erde hat sich in Grün gekleidet: de aarde heeft zich in het groen gedost. I -, w. o. h.: kleeden, (goed of slecht) staan, (fig.) passen, betamen, afgaan; dieser Hut kleidet ihn gut: die hoed staat hem goed; diese Farbe kleidet ihn nicht: die kleur staat hem niet goed; das Moralisiercn [iel kleidet ihn nicht: 1) het zedenpreeken gaat hem slecht af, 2) het zedenpreeken past hem niet. I -, w. onpers. h.: staan, passen, voegen, betamen, afgaan; es kleidet ihn gut: het gaat hem goed af; es kleidet ihn gar nicht: het gaat |
415
KLEIDER,
|
hem volstrekt niet af, het wil volstrekt niet van hem gedaan wezen, Klei'dcr, o. mrv,: kleederen, kleeren; - machen Leute; (spr.) de kleeren maken den man; 1 -barehent, m.: voering-bombazijn; -baum, m.: (pik.) wilde vijgreboom; -behalter, m.: kleerkast; -besen, m.: kleerborstel; -buch, o.: boek met afbeeldingen van kostumen;-bude, vr.: gemaakte-kleerenwinkel; -bundel, m.: pak (verzameling) kleeren; -bürste, vr.: kleerborstel; -grempel, m.: uitdragerij, winkel van (negotie in) oude kleeren; -haken, m.: kapstok;-handel, ra.: 1) (het) kleerenvak, 2) kleerennegotie, (inz.) negotie in oude kleeren; -handler, m.: kleerenkoopman. (inz.) uitdrager; -haus, o.: huis waar gemaakte kleeren verkocht worden; -kammer, vr.: 1) kamer waar de kleederen bewaard worden, 2) kleedkamer; -kammerer, id.: bewaarder van den kleederen-voorraad; -kasten, m.: kleerkast; -kram, m.: Zie 'trttdel; -kramer, ra.: Zie -trödler; -laus, vr.: kleerenluis; -leinwand, vr.: voeringlinnen; -leiste, vr.: kapstok;-los, bv. n.: zonder kleeren; -macher ra.: kleedermaker ; -macherin, vr.: wollenaaister; japonnenmaakster: -markt, m.: 1) klee-renmarkt, 2) voddenmarkt; -mode, vr.: mode in kleederdracht; -motte, vr.: (ins.) kleerenmot} -nagel, ra.: kapstok; -narr, ra.: dolle minnaar van mooi gekleed gaan, (inz.) modegek; -ordnung, vr.: verordening op de kleederdracht, (hist.) wet tegen de weelde ; -pflock; m.: kapstok ; -pracht, vr.: kleederpracht, pracht van kleeding; -rechen, m. :.kapstok; -schabe, vr.: -motte; -schmuck, ra.: mooie kleeren (mrv.), (fig.) opschik; -schrank, m.: kleerkast; -tracht, vr.: kleederdracht; -trödel, ra.:uitdragerij, handel in gedragene kleeren; -trödler, in.: uitdrager, winkelier in gedragene kleeren; -trödlerin, vr.: uitdraagster, winkelierster in gedragene kleeren;-ver-fertiger, ra.: kleermaker; -verleiher, m.: verhuurder van kleeren; -verleiherin, vr.: verhuurster van kleeren; -verwahrer, in.: kleeren-bewaarder; -verwahrerin, vr.: kleeren-bewaarster; -vorrath [tj, m.: kleederen-voorraad; -zimmer, o.: Zie -kaïiiinei*. JKlei'duiig'. vr.: kleeding; (schl.) drapeering; (van een geweer:) beslag; eine vollstandige een volledig stel kleeren, (fara.) een compleet kostuum, een heel pak; | Klei'dungsstück, o.: kleeding-stuk. K-lei'e, vr. enk.: zemelen (mrv.); (hik.) roos op het hoofd, roosschilfers (mrv.). IKlei'en, in Sara. I -artig, bv. n.: zemelachti^r, (hik.) roosachtig, schilferachtig; -bier, o.: zemelbier; -brod, o.: zemelbrood, brood van zeraelraeel; -grind, ra.: (hik.) hoofdschurft, (een) zeer hoofd, (pop.) kleskop; -mehl, o.: zeraelmeel, kornel; -sucht, vr.: Zie -grrincl; -wasser, o.: (hik. en vea.) zemel water. lUlei'en, w. b.: van modderachtigheid bevrijden. klei'ielit, bv. n.: 1) kleiachtig; 2) zeraelachtig; (hik,) roosachtig, sehilfer-achtig. bv. n.: 1) kleiig; 2) raet zemelen vermengd. |
Iklein, bv. n. en bw.: klein; (fig.) nietig, nietswaardig; ein - wenig: een klein weinigje, een klein beetje; Leute bei denen es - hergeht: (fam.) raenschen die poovertjes leven; -e Geister : 1)lieden van bckrorapene denkwijze, 2) lieden met een bekrompen verstand; - werden : klein worden, (van den waterstand:) vallen ; -denken : 1) bekrompen van denkwijze zijn, kleingeestig zijn, 2) geringe gedachten hebben; etwas -es bekommen: (fam.) een kleintje krijgen, een kind krijgen. Zie Kleine. IKleiii, in Sara. I -achtel, o.: klein octavo (boeken-forraaat); -ahrig, bv- n.: (pik.) met kleine aren, klein van aren; -armenien, o.: (adk.) Klein-Arraenië; -asien, o.: (adk.) Klein-Azië;-augig, bv.n.: met kleine oogen, klein van oogen; -backer, ra.: kleine bakker, bakker van weinig beteekenis; -bass, in.: (rauz.) kleine bas, violoncel; -bauer, ra.: kleine boer, landbouwer op kleine schaal; -beerig, bv. n.: (pik.) klein van bessen; ybild, o.: miniatuur-schilderijtje, (inz.) miniatuur-portretje; -binder, m.: kuiper van klein vaatwerk; -blatterig, bv. n.: klem van blad; -blumig, bv. n.: klein van bloem; -bogenforra, ra.: klein-folio(formaat); -denkend, bv. n.: bekrompen van denkwijze, kleingeestig; -drucker, ra.: kleine drukker, drukker (enlcel) van sraoutwerk; -eisen, o.: (rain.) kleine ijzerdeelen (inrv.); -enke, ra.: (op een winkel:) maatje, jongen; -erz, o.: (min.) erts-gruis; -farbei', ra.: verver van klein goed (d. i. van geene groote stukken); -fügig, bv. n.: onbeduidend, van weinig beteekenis; -fügigkeit, vr.: onbeduidendheid, geringe beteekenis; -flosser, m.: visch met kleine vinnen; -füssig, bv.n.: 1) klein van voet, 2) met kleine pootjes; -geist, m.: bekrompen verstand bekrompen (kleingeestig) mensch; -geisterei', vr.: Kleingeestigheid, bekrompenheid in doen en denken; -geistig (-geisterisch), bv. n.: bekrompen, kleingeestig; -gewehrfeuer, o.: (rail.) geweervuur; -giaubig, bv. n.: klein-geloovig; -glaubigkeit vr.: kleingeloovig-heid; -gut, o.: 1) onbruikbaar kanon, 2) snuisterij; -handel,' ra.: kleinhandel; -handler, ra.: kleinhandelaar; -heit, vr.: kleinheid, (fig.) onbeduidendheid, (ook:) bekrompenheid; -herr, ra. (-herrchen, o.): fatje, gekje, kwibus; -herzig, bv. n.: 1) kleingeestig, 2) vreesachtig;-herzigkeit, vr.: 1) kleingeestigheid, 2) vreesachtigheid; -kinderbewanranstalt,vr.(-kinderschule,vr.): 1) bewaarschool, 2) kleinkinderschooltje; -knecht, ra.: onderknecht, (fam.) duivelstoejager; -kohle, yr.: (min.) steenkool; -körnig, bv. n.: klein van korrel ;-laut,bv. n.: 1) neerslachtig, moedeloos, 2) bevreesd, bang, 3) stil (-laut werden: fara.: bakzeil halen); -maler, ra.: miniatuur-schilder; -malerei', vr.: (het) miniatuurschilderen; -maschig, bv. n.: klein van mazen; -maulig, bv. n.: klein van bek, (fig.) niet een klein mondje; -meister, ra.: 1) beunhaas,2) kwibus, latje, gekje ; -messer, ra.: (str.) micrometer; -rauth [tl, ra.: 1) kleinmoedigheid, bangheid, 2) neerslachtigheid, bedruktheid; -müthig [t], bv. n.: I) kleinmoedig, bang, 2) neerslachtig, bedrukt; -raüthigkeit [tj, vr.: Zie -iiinth; -rüster, vr.: (pik.) papenhout; -schraied, m. |
KLEINSINN.
|
kleine smid, smid voor klein werk; -sinn, m.: kleingeestigheid; -sinnig, bv. n.: kleingeestig; -specht, m.: (vog.) boomkruipertje; -stacfter, m.: bewoner van eene kleine stad, (fig.) kleine burger, burgermannetje; -stadterei', vr.: kleinsteedsehe bekrompenheid; -stadte-rin, vr.: bewoonster van eene kleine stad, (fig.) burgervrouwtje; -stadtisch, bv. n.: kleinsteedsch; -uhrmaeher, m.: horlogemaker; -vieh, o.: kleinvee ; -waa-re, vr.: snuisterij (-waarenhandel, m.: handel in snuisterijen). Kleine, m. (-n; mrv. -n) en vr.: kleine; (fig.) dreumes: -r, hör': kleine, hoor eens! I -, o. (-n): (net) kleine; ins - gehen: in al de bijzonderheden treden; ins - bringen (ins -re bringen): verkleinen, tot kleinere afmetingen brengen , bekorten; das ist ein -s: dat is eene kleinigheid; über ein -s: binnenkorten tijd; im -n: in het klein. klei nen, w. b.: kleinmaken, klein-slaan. klei Hern. w. b.: (rek.) verkleinen. Klei'ni^keit, vr.: kleinigheid, bagatel. K-lei ni^keits, in Sam. I -geist, m.: (het) hechten aan kleinigheden, (fig.) vitzucht, (t'am.) zucht om alles op zijn elfendertigste te hebben, (ook:) zucht om de puntjes op al de i's te zetten, zucht om op alle slakken zout te leggen: -jager, m. (-kramer, m.): zemelzifter, haarkloover, vitter; -jagerei', yr. (-kra-merei, vr.): zemelzifterij, haarklooverij, vitterij; -sinn, m. (-sucht, vr.): Zie -seist. klein Heli. bv. n.: klein, nietig; (fig.) tenger ; (ook:) kleingeestig, bekrompen; I -keit, vr.: kleinheid,nietigheid,(fig.) tengerheid, (ook:) kleingeestigheid, bekrompenheid* Klein ling'. m. (-es, -s; mrv. -e): nieteling; lage ziel. KJei'nod, o. (-es, -s; mrv. -e of -ien): kleinood (mrv.: kleinoodiën); (fig.) juweel ; (bij slachters:) afval. KJeino'dien, o. mrv.: kleinoodiën, (inz.) kroon-diamanten, juweelen dei-Kroon; I -handel, m.: handel in juweelen; -handler, m.: juweelen-handelaar, juwelier; -kammer, vr.: juweelen-kamer; -kastchen, o.: juweelen-kistje. Klei'selie. vr.: (visch:) schar. K-lei'ster, m, (-s): stijfsel; I -pinsel, m.: ^ stijfselkwast; -napf, m. (-topf, m.): stijfselpot; -tiegel, m.: stijfselkom. klei'sterig:, bv. n.: stijfselachtig; (fig.) kleverig. klei'stem, w. b.: 1) stijfselen; 2) met stijfsel plakken. K.leniati'deii, vr. mrv.: (pik.) winde-achtige planten. kleiiim, bv. n.: 1) knellend, drukkend; 2) schaarsch; -c Zeiten: drukkende tijden; I -bock, m.: schroefbank; -eisen, o.: schroeftang; -fall, m : (fig.) verlegenheid, moeiebjkheid;-haken, m.: klemhaak. Klemiu'ehen, o. (-s; mrv. -); knij-pertje, vasthoudertje. Klem'me, vr.: klem, nijphout,schroeftang; (bij ^ waschvrouwen:) knijpertje, vastiiouaertje; (voor paarden:) pranger, neus-nijper; (adk.) nauwe bergpast (gnk.) |
klem in den mond, mondklem; (fig.) klem, verlegenheid, nood, (het) nauw; in der -sein: (fig.) in het nauw zitten, klem'men, w. b.: klemmen, klem'mis, bv. n.: (min.) hard, vast. klem'pern, w. o. h.: Zie klimpern. Klemp'ner, m. (-s; mrv.-): blikslager; I -arbeit, vr.: 1) blikslagers-werk, 2) blik-werk; -blech, o.: blik; -handwerk, o.: blikslagers-ambacht; -waare, vr.: blikwerk. klemp'nern, w. o. h.: het ambacht van blikslager uitoefenen; (iron.) voor blikslager spelen. klep pen, w. o. h, en s.: 1) hard loo-pen, draven; 2) klauteren, klimmen. K-lep'per, m. (-s; mrv. -): paardje, hit; (fig.) harddraver; (iron.) oude knol; (fig. tam.) duivels-toejager; (vog.) steltloop er; auf einem - sitzen: (ram.) op een ouden knol rijden. | -, vr.: molenklepper; (fig.) rateltje. Iklep'per, in Sam. I -dürr, bv.n. broodmager, zoo mager als een brandhout. Kle'riker, m. (-s; mrv.-): geestelijke; Kle'rikus, m. (-; mrv. Kle'rici): geestelijke; Klerisei' vr.: (iron.) geestelijkheid; Kle-rus, m- (-): clerus, geestelijkheid. Klet'te, vr.: (pik.) klis; sich wie eine - anhangen an: (fam.) als eene klis hangen aan; Einem eine - anhangen: (spr.) Zie Kleek. Iklet'ten, w, b.: (wol:) pluizen. IKlet'ten, in Sam. I -distel, m.: (pik.) kliskruid; -kerb el, m.: wilde kervel; -knopf, m.: klis (de vrucht of knop van het kliskruid); -kraut, o.: kliskruid. IKlet'ter, in Sam. I -eisen, o.: klauter-ijzer, klimspoor; -katze, vr.; (fam.) klau-teraar; -mast, m. (-stange, vr.): kokanjemast, mast voor een klim-wedstrijd. IKlet'ter, m. (-s; mrv. -): wolpluizer; Klet'terin, vr. (mrv. -nen): wolpluisster. Kletterer, m. (-s; mrv. -): klauteraar, klimmer. klet'tern. w. o. h. en s.: klauteren, klimmen. klet'ticlit. bv. n.: 1) klisachtig; 2) klissig, vol klissen. Kle've, o. (-s): (adk.) Cleve, Kleef. Kliek'e, vr.: (fam.) kliek. Klick'er, m, (-s; mrv. -): knikker. Klieb, in Sam. I -eisen, o.: kloofijzer. klieb'en, onr. w. o. h. en w. b. (klob; geklo'ben): klieven, klooven, spouwen, splijten. klijeb'is:, bv.n.: kloof baar, spouwbaar. Klient', m. (-en; mrv. -en); cliënt; Klien'tin, vr. (mrv. -nen): cliënte; Klienf-schaft, vr.: cliëntelle (aantal klanten, die men bedient). Kli ma, o. (-s; mrv. Klima'te): klimaat, luchtstreek; klimakte'risch, bv. n.: climacterisch (-es Jahr: climacterisch jaar, moordjaar, trapjaar, elk zevende jaar van iemands leven); klima'tisch, bv. n.: kli-maats-. klimaat-; Klimatologie',vr,: clima-tologie, verhandeling over (leer van) de klimaten; Kli'max, vr.: (red.) climax, klimmende kracht. klim'men, w. o. onr. s. (klomm; geklommen): klimmen. Klim'per, in Sam. I -kasten, m.: hakkebord (d. i. eene slechte, afgerammelde piano); -lied, o.: bombarie-makend (doch zinledig) refrein. |
KLIMPEREI.
KLITSCH.
417
|
Klimperei', vr.: gcbengel, getingel, getjingel, greklingel, gerammel, (fig. tam.) klokkenspel; klim'pern, w. o. h. en w. b.: bengelen, tingelen, tjingelen, klingelen, (mit Geld met^eld rammelen; an Glöck-ehen met klokjes bengelen; aut' einem instrumente op een muziek-instrument tjingelen of rammelen of krassen; ein SStückchen muz.: een stukje ophakkelen of aframmelen. Ikling, tsw.: ting: I kling klang, tsw.: ting ting. IKliii^ in Sam. I -adler, m.: (vog.) beenbreker, zee-arend; -bar, bv. n.: klinkend, klankvol; -bolzen; m.: klink-bout; -gedicht, o.: klinkdicht; -klang, m.: gerinkink, getingel, getjingel, (tig. fam.) klinkklank, holle klanken (mrv,); tsw.: Zie kling; -ling, tsw.: klingeling (z. n. o.; gvklingel); -spiel, o.: spel van verscheidene muziek-instrumenten; -stein, m.: (min.) klinksteen, phonoliet. IKling'e, vr.: kling, lemmer; (fig.) degen; über die - springen lassen: (fig.) over de kling jagen; Einen vor die -tbrdern: iemand op den degen eischen, iemand uitdagen tot een tweegevecht met den degen; nicht bei der - bleiben: (fig.) geen voet bij stuk houden. Zie fi-lingeii. IKling e, vr.: ravijn, holle weg, bergkloof. KLHiig'el, vr.: bel, schel; (fig.) klokje, belletje, schelletje; an der - ziehen: aan de bel trekken, bellen, schellen; I -bentel, in,: kerke-zakje,armen-zakje (-beuteltriiger: m.: in kerken: collectant, diaken); -draht, m.: schelkoord; -mann, m.: in kerken, collectant, diaken; -möhre, vr.: (tub.) suikerwortel, pieterselie-wortel; -quast, m.: kwast* aan het schelkoord; -schuur, vr.: schelkoord; -zug, m,: trekker (knop) van de bel aan de huisdeur. w. o. h.: 1) bellen, schellen ; 2) klingelen; 3) (met drinkglazen:) klinken; es klingelt: er wordt gebeld (gescheld), de bel (de schel) gaat; Einem -: iemand bellen, iem. schellen (ten tee-ken dat hij komen moet of dat nij moet opstaan); an der Schelle -: aan de bel (schel) trekken. Iklin'gen, w. o. onr. h. (klang; ge-klung'en): klinken; das klingt nicht gut: dat klinkt uiet goed; mit den Glüsern -(die G-laser - lassen): met elkander klinken eer men drinkt; die Ohren - mir: mijne ooren tuiten; die Ohren klangen ihm: zijne ooren tuitten. |K.liiig:'eii, vr. mrv.: (Zie Klinge); I -schmied, m.: zwaardvegrer; -stahl, m.: degen-staal; -stock, m.: degen-stok. klins:bv. n.: klinkend; (van de ooren:) tuitend; -e Münze: klinkende munt; -es Vermogen: vermogen in geld ; mit -em Spiele: met muziek voorop. Kli'nik, vr.: kliniek; Kli'niker, m. (-s; mrv. : beoefenaar van de kliniek ; Kli'nikum, o. (-s; mrv. Kli'nika): 1) cli-nischc school, 2) ziekenhuis; Kli'nisch, bv. n.: cliniseh. Klink, in Sam. 1 -bolzen, m.: klink-bout; -haken, m.: haak waarin de deurklink sluit; -schön, bv. n.: zoo helder als een brand. Hliu'ke, vr.: klink, deurklink. Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandscb, |
iKlin'ken, in Sam. I -schloss, o.: slot dat met eene klink dichtgaat. Ikliu'ken, w. b.: klinken, omklinken (de punt van spijkers die door het gespijkerde heensteken). Hlin'ker, m. (-s; mrv. -): klinker, gebakken metselsteen; I -weise, bw.: met omgeklonkene spijkers, geklonken; -werk, o.: geklonken werk. H.linoine'tei% m. (-s; mrv. -): hellingmeter; Klinoskop', o. (-es; mrv. -e): cli-noscoop, werktuig dat den graad yan helling aanwijst. Klin se, vr.: knak, krak, berst,scheur, spleet. K.lin'terkram, m. (-s): (fam.) snorre-pijperij. Kli'o. vr. (-): (fab.) Clio (de muze der historie). Klipp, m, (-es; mrv. -e): 1) klep, deksel; 2) knip (cl. i. knippend geluid met de vingers); I -dachs, in.: basterdmarmot ; -fisch, m.: (visch:) klipvisch, gestreepte lipvisch; -hom, o.: (muz.) klephoorn; -kanne, vr.: houten kan met een deksel; -klapp (-klopp), tsw.: tiktik; -kram, in.: snuisterijen (mrv.); -kramer, in. : koopman in snuisterijen ;-maus, vr,; klipmuis; -münze, vr,: (hist.) noodmunt: -rose, vr.: zee-anemoon ; -schenke, vr.: gemeene kroeg; -schuld, vr.: kladschuld; -schulc, vr.: kleinkinderschool-tje, (pop.) kakschooltje; -schulmeister, m.: (pop.) meester op een kakschooltje; -stück, o.: (hist.) noodmunt; -werk, o.: 1) snuisterijen (mrv.), speelgoed, 2) toestel om kleingeld te maken. KJippVhen, o. (-s: mrv. -): 1) knipje, klapje, tikje; 2) (adfc. en fig.) klipje, kleine klip. Klip'pe, vr.: 1) (adk. en tig.) klip; blinde -: blinde klip, onzichtbare klip; 2) knip, vogelknip; 3) (hist.) noodmunt. Iklip'pen, w. o. h.: een knip geven met de vingers. IKlip'pen, in Sam. 1 -bock, m.: (drk.) steenbok, (ook:) klipgeit, wilde geit; -reich (-voll), vol klippen, als bezaaid met klippen; -weg, m.: rotsige weg, (fig.) moeielijk pad. H.liii'igt;ei% m. (-s; mrv.-): 1) klophamer; 2) blikslager: 1 -klein, bv. n.: nietig, haarklein; -stechen, m.: remhout. klip pern. w. o. h.: knippen (een knippend geluid maken), klepperen. klippicht, bv. n.: klipachtig; klip-pig, bv. n.: vol klippen. Hlip'pins:* m. (-s; mrv. -e): (hist.) noodmunt. klirr, tsw.: krik, krak, rits. klir'ren. w. o. h.: kletteren; rammelen; rinkinken; mit den Glasern-: (met de glazen) klinken (eer men drinkt). HliHticr', o. (-s; mrv. -e): klisteer, lavement; sich ein - setzen lassen: zich een lavement laten zetten; 1 -spritze, vr.: klisteer-spuit, lavementspuit. klistie reu, w. b.: (fam.) een lavement zetten. Kli'toris, vr.: (ontl.) kittelaar; Kli-torism, in,: (gnk.) vrouwelijke zelfbevlekking. klitscli, m. (-es; mrv. -e): klets, flap, slag; klit'schen, w. o. h. en w. b.: kletsen, le druk. 27 |
KLOSTERKLEID,
KLITTER.
418
KLOSTERKüCHE.
KLUPPE.
419
|
-küche, vr.: kloosterkeuken; -leben, o.: kloosterleven; -leute, m. mrv.: kloosterlingen (monniken; nonnen); -mauer, vr.: kloostermuur; -mönch, m.: kloostermonnik; -ordnung, vr.: regel van een (het) klooster, kloostertucht; -pforte, vr.: kloosterpoort; -rath It], m.: (rechtsgeleerde) raadsman van een (het) klooster; -schaft-ner, m.: huismeester van een (het) klooster; -schule, vr.: 1) school van het klooster, kloosterschool, 2) school in het voormalige klooster; -schwester, vr.: kloosterzuster, leekezuster; -stand, m.: (het) kloosterwezen, (ook: het)kloosterleven;-strafe, vr.: kloosterstraf; -thum [t] o.: Zie -Ntand; -thurm lt|, m.: kloostertoren; -vater, m.: klooster-overste, superieur van een (het) klooster; -verwalter, m.: Zie -schaftnei*; -vogt, iu. : tuchtmeester (handhaver van de tucht) in een (het) klooster;-vorsteher, m.: Zie -vogt; -weise, vr.: kloostergebruik; -wenzel, m. (vog.) basterd-nachte-gaal; -wesen, o.: kloosterwezen ; -zelle, vr.: klooster-cel; -zucht, m.: kloostertucht; -zwang, m.: opsluiting in een klooster; -zwinger, in.: (de) vier kloostermuren; -zwirn, m.: nonnengaren, kantgaren. klUH'terlieh, bv. n.: 1) kloosterachtig 2) kloosterlijk; I -keit, vr.: I) kloosterachtigheid, 2) kloosterlijkheid. Klotz, m. (-es; mrv. Klöt'ze): blok; (inz.) loin^gt; stuk, (ook:) boomstronk, boomtronk; (hg. fam.) lummel, stommerik, (ook:) houten Klaas; da steht der Kerl wie ein -: daar staat de vent als een stuk steen; I -auge, o.: (iron.) kalfs-oog; -bahn, vr.: kegelbaan, (ook:) kolfbaan; -erbse, vr.: vr.: groote erwt; -holz, o.: hout aan blokken; -kalk, m.: grove kalk; -kopf, m.: ezelskop, stommerik; -köpfig, bv. n.: ezelachtig; -köpfigkeit, vr.: ezelachtigheid; michel, m.: te laat komer; -munch, m.: (kkl.) barrevoeter; -schuh, m.: holsblok, klomp, (fig.) sleepvoet, slepende tred; -wagen, m.: rolwagen. Klëtz'e.hen, o. (-; mrv. -): stompje, afgeknot stuk. «Llot 'ze, vr.: gedroogde peer. Iklot'zen, w. o. h.: een paar groote oogen opzetten. IK-lofzen, m. (-s; mrv. -): lor, ivod; (fig.) nesterij. klot'zig:, bv. n.: 1) lomp, onbehouwen; 2) kleiachtig, klodderig. Klubb, m. (-s; mrv. -s): club, besloten gezelschap, sociëteit; Klubbist', m. (-en; mrv. -en): lid eener club of sociëteit; Klubbs'genoss, m.: Zie KlubbiMt. KliiTe, vr.: speld. Kluft, vr. (mrv. Klüf'te): I) kloof, spleet, gaping; (fig.) diepte, afgrond; (ook:) spelonk, hol, grot; leert; Klüfte: (mnw,) ledige vakken (ijle plekken) in eene ader; 2) houten blok, (een) blok hout; 8) tang, nijptang; I -damni, m.: hoekige dam in een water. kliift ig. bv.n.: I) vol kloven, vol bersten, vol scheuren; -es Holz: spletig hout; 2) vol gapingen, vol diepe gaten. |
klug', dv. n. (klü'gcr; klügst): wijs, verstandig; (fig, fam.) ooliik, leep, slim; sich - dünken: zich verbeelden heel slim te zijn; sind Sie nicht -: zijt gij niet wijs?, scheelt het u in uw bol?; ich binnuneben so - als vorhin: ik ben nu nog even wijs als te voren; ich kann daraus nicht - werden: ik kan er niet wijs uit worden; durch Schaden wird man -: (spr.) met schadt-(en schande) wordt men wijs; das Ei ist klüger als die Henne: (spr.) het ei is wijzer dan het hoen; der -e Mann: de horoscooptrekker; die -e Frau; de waarzegster, de kaartlegster; I -heit, vr.: wijsheid; (fig. tam.) oolijkheid, leepheid, slimheid; -heits, in Sam. (-dünkel, m.: waanwijsheid;-lehre, vr.: les der voorzichtigheid; -regel, m.: regel van voorzichtigheid; -rücksicht, vr.: reden van voorzichtigheid; aus -rücksich-ten: om redenen van voorzichtigheid). Klii^elei', vr,: spitsvondigheid, haar-kloovenj; klü'geln, w. o. h.: haarklooven, muggenziften, zich van spitsvondigheden bedienen; Klüg'ler, m. (-s; mrv.-): 1) drogredenaar, sophist, 2) haarkloover, yitter; klüg'lich, bv. n.: verstandig, voorzichtig; Klüg'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): jonge wijsneus, waanwijze kwibus. Kluuip, m. (-es; mrv.Klüm'pe): klomp, homp, bonk, brok, stuk; (ook:) kluit; (ook:) hoop, stapel; (ook:) hoop, menigte, zwerm ; (ook :) klonter, kloduer; (kkk.) bal, koek (b. v. koek in den zak. Jan in den zak); -eichel, vr.: dikronde (balvor-mige) eikel; -fisch, m.: zeehaan; -fuss, m.: horrelvoet; -halm, m.: haan zonder staart; -huhn, o.: hoen (hen, kip) zonder staart; -sack, m.: (een) pak slaag. Klümp'cheu, o. (-s; mrv. -): klompje Cen verdere verkleinwoorden van Hlump); klontje, kruimpje, kruimeltje. KJum'peu, m. (-s;mrv.-): Zie Klump; I -lack, in.: lak aan groote stukken; -weise, bw.: 1) aan groote stukken, 2) aan kluiten, 3) in klonters, 4) aanhoopen,5) in zwermen (enz. Zie Klump). Kluui per. m,(-s; mrv.-):Zie Klump, klüm'peris:, bv.n.: klontig, klonterig; - werden: klonteren. kliim'peru (sieli), w. w.: klonteren; (van brood:) kruimelen. klum'pieht, bv.n,: Zie klümperig:. klum'pig. bv. n.: vol klonters. Kluii'ker, m. (-s; mrv. -): Zie KI imker vr. Kluii'ker, vr.: 1) klodder (inz. van slijk of modder); Kleider voll -n: kleeren vol slijkklodders, erg met modder bespatte kleeren; 2) klonter; 3) kwast; 1 -kost, vr.: klontertjes-pap; -milch, vr.: geklonterde (gekappelde) melk; -wolle, vr.: klonterwol, wol van onder den staart. Klüu'kereheu, o. (-s; mrv. -): klon-tertje; kloddertje, spatje; kwastje. kluu'kerig:, bv. n.: beklodderd, met modder bespat; (fig.) morsig, vuil. klun'keru, w. o. h.: in klonters heen en weer bungelen. Klün'se, vr.: Zie KIiuse. Klun'ter, in Sam. I -hauoh, m.: (vea., van schapen:) waterzucht. KlüpTel, m. (-s; mrv. -): l) (een)voer hooi; 2) Zie Klöppel. Klup'pe. vr.: I) neus-nijper, pranger; 2) klemhaak, nijptang; 3) (fig.) klem,knel, engte, (het) nauw, (de) verknijping; 4Hbij de vogelvangst:) knip, slagknip; (kkk.) rist kleine vogels; Einen in die - kriegen: (fig. fam.) iem. in de knip krijgen; Einen in der - naben: (fig. fam.) iemand in de knip hebben, iemand in zijne macht heb- |
KNAÜFSTEMPEL.
KLÜPPEN.
420
|
ben; in der - sein: (fig. fam.) in de klem zitten. klup'peu, vr. b.: (jonge rammen:) van teelkraent beroipven, ongreschikt maken voor de voortteling. klup'pig:, bv. n.: ineengegroeid; -es öehörn: ineengegroeid gewei (van een hert, d. i. de ineengegroeide hoornen). (zeew.) in Sam. I -gatt, o.: kluisgat;-hölzer, o. mrv.: kliüshouten; -loeh, o.: kluisgat; -saek, m.: kluiszak}; -zapten, m.: kluisprop, klü'sen, w. o. h. en w. onpers. h.: (zeew.) kluizen. K.liit'tei% vr.: (jag.) loktluitje. Klii'ver, m. (-s; mrv. -): zeew.) kluiver; I -baum, m.: kluiverboom; -tbck. m.: kluiffok. JKlystier', enz.: Zie Klist 101% enz. H.iiab'eh(kii, o. (-s; mrv. -): knaapje, jongetje. v , Kna'be, 111. (-n; mrv. -n): knaap, jongen. Knalieii, in Sam. I -alter, o.: (de) jongens-jaren (mrv.); -haft, bv. n.: jon-gensachtig, (Hg.) kinderachtig (das -hafte, o., en: die -haftigkeit, vr.: de jongensachtigheid, lig.: de kinderachtigrheid); -krant, o.: (pik.) knaapjeskruid, standelkruid; -massig, bv. n.: Zie -haft; -schaft, vr : I) (het) jongensschap, (de) jongensjaren (mrv.), 2) al de jongens; -schande, vr.: sodomie; -scharnier, sodomieter; -schan-derei', vr.: sodomieterij; -schanderisch,bv. n.: sodomieterachtig;-schandung, vr.: sodomie; -schule, vr.: jongensschool, school voor jongens;-stimme, vr.: jongensstem, (muz.) altstem ; -streich, m.: jongensstreek; -wurz, vr.: Zie-Icraut;-zeit, vr.: jongensleeftijd, (de) jongens-jaren (mrv.). I knack, tsw.: knap!, krak! I -, z. n. m. (-es; mrv. -e): knap, krakend geluid. IH.iiai*k, in Sam. I -beere, vr. :(plk.) klapbes; -ente, vr.: (vog.) wilde eend: -mandel, vr.: kraak-amandel; -weide, vr.: (pik.) knotwilg; -wurst, vr.: knakworst, hardgerookte worst. knaek'en, w. b.: (noten, enz.:) kraken, (vlooien, enz.:) knippen; w. o. h.: kraken; mit den Fingern -: met de vingers klappen. K.iiack'er, m. (-s; mrv. -): 1) (noten-) kraker; 2) (luizen-) knipper; 3) knap, krakend geluid. knack'er ig, bv. n.: knappend, knap-; (lig.) broos. Knacks, z. n. m. (-es; mrv. -e) en tsw.: Zie knack. Knajaf'ge, vr.: (aan boonien:) knoest; (in hout:) kwast; (fig.) knobbel; (ook:) homp, bonk, brok; I Knag'gennagel, m.: achtduims-spijker. Knall, m. (-es, -s; mrv. -o): knal, slag; der - einer Peitsche -: het klappen van eenezweep; -undFall: Zie Fall; 1 -augen, o. mrv.: woeste oogen, rollende oogen; -blei, o.: (schk.) salpeterzuur lood:-büchse, vr.: proppenschieter, klakkebus; -gas, o.: ontvlambaar gas; -glas, o.: glas-traan, springglaasje; -gold, o.: knalg'oud;-kügel-chen, o. mrv.: glastranen, springglaasjes; -luft, vr.: ontplofbare (ontvlambare) lucht; -pistole, vr.: electrieke pistool, pistool van Volta; -pulver, o.: knalpoeder; -quecksil-ber, 0.: ontplofbaar kwikzilver; -sauer, bv. |
n.: knalzuur; -saure, vr.: knalzuur;-silber, o.: knalzilver. knallen, w. 0. h.: knallen, ontploffen; mit der Peitsche -: met de zweep klappen; den Pfropfen (einer Flasche) - lassen lonr.]; de kurk (van eene flesch) laten springen, w. b.: (fig. fam.) 1) doodschieten, 2) bedotten, beetnemen, bij den neus nemen. knapp, bv. n. en bw.: krap; - messen: krap meten; ein -er Schuh: een krappe (enge, nauwe) schoen; einzu- zugeschmt-tener Rock: een jas die te nauw is; Ëinen - halten: iemand kraphoult;ien, iemand kort-houden; es geht gar - her: (fam.) het is van Schralenstein; das Geld ist - bei ihm: het geld is dun gezaaid bij hem; Eine -e Zeit: een schrale tijd, een slechte tijd; I -eule, vr. .(vog.) nacht-uil; -heit, vr.: krapheid, (fig.) schraalheid, (ook:) schaarschte; -sack, m.: knapzak; -schaft, vr.: werkvolk. Knap pe, m. (-n; mrv. -n): I) (hist.) schildknaap; 2) werkman, handwerksman. knap'pen, w. b.: (fam.) knappen, kraken; w. o. h.: 1) hinken, hobbelen, mank loopen, 2) klappen. knap'pern, w. o. h. en w. b.: kraken, knapps', tsw.: knap!, krak! Knar'pel, in Sam. I -kirsche, vr.: knapkers. knar peln, w, o. h.: knappen, kraken; an einem Bein -: aan een been knabbelen. Knarr, in Sam. f -ente, vr.: (vog.) kwaak-eend; -huhn, o.: trompetvogel. Knar re, vr.: ratel; eine alte -: (fam.) eene oude zanik, eene oudé bromkous. knar'ren. w. o. h.: knarren, knarsen, krassen, kraken; (van de nachtwacht:) ratelen; eine knarrende Stimme: eene krijschende stem. knar'rig:, bv. n.: knarsend, krassend; krijschend. knar'zen, w. 0. h.: knarsen. Knast, m. (-es; mrv. -e): (in hout:) kwast; voll von -en: vol kwasten. KnaN'tei*? m. (-s; mrv. -): (kph.) kanaster; (fig. tam.) knar, knorrepot, brompot. knas'terig:, bv. n.: knapperend, knetterend. knas'tern, w. o. h.: 1) knapperen, knetteren; 2) naar kanaster-tabak rieken, knas'tis;, bv. n.: (van hout:) kwastig, vol kwasten. knat scken, w. o. h.: 1) plassen, ploeteren, morsen; 2) smakken (met de lippen, met de tong). knat'tern, w. 0. h.: Zie knastern, Knau'el (Knan'el), m. (-s; mrv. -): (van garen, .enz.:) kluwen, kloen; (van sneeuw, enz.:) bal; (fig.) opeenhooping; auf einen - wickeln: op een kluwen winden, kluwenen; I -blütliig |t|, bv. n.: met opeengehoopte bloesems. knau'elii (knaii'eln), w. b.: kluwenen, op een kluwen winden. Knau'er, m. (-s; mrv.-): (mnw.) harde rotssteen, harde rots-laag; knau'erig, bv. n.: steenig. Knaiif, m. (-es, -s; mrv. Knau'fe): knop; (aan boomen:) knoest; (aan kanonnen:) druif; (fig.) top, kop; (bwk.) kapiteel; I -nadel, vr.: naald; -stempel, m.: knop-stempel. |
KNAUPELN.
KNIE.
421
|
knau peln (knau pern), w. o. h.: knabbelen; (fig:.) zich aftobben. Knau'ser, m.(-s; rarv.-): vrek, schrok, inhalige vent, duitendief, woekeraar, schraper; Knauscrei', vr.: inhaligrhcid, schrok-kigneid, schraapzucht; knau'scrig, bv. n.: vrekkig, schrokkig, inhalig, schraperig; Knau serin, vr. (mrv. -nen): schrokkig (inhalig) schepsel, schraapster; knau'sern, w. o. h.: vrekkig (schrokkig, inhalig) zijn, woekeren, senrapen, op een cent dood blijven. KnaiiHH (KnaiiHt), in Sam. I -birne, vr.: gele muskaatpeer. knaut Kclien, w. b.: 1) kreukelen, kreuken, kneuzen; 2) brokkelen, kruimelen; knaut'schig, bv. n.: gekreukeld, ver-fomfooid. Kne'bel, m. (-s; rarv. -): 1) korte stok; 2) (om den nek van een hond:) kruis, bungel; 3) (van klok of bel :) klepel; 4) bal, prop (in iemands mond gestopt of tc stoppen om hem het schreeuwen te beletten); 5) (ontl.) knuk-kel, knokkel, kneukel; 6) (pik.) paivl-kruid; 7) (zeew.) beting: 8) (fig.) lompe vlegel, onbehouwen kerel; I -bart, m.: knevelbaard, snorrebaard; -holz, o.: 1) spanhout, 2) pakstok; -spiess, m.: jachtspeer; -stock, m.: pakstok;-trense, vr.: (rs.) schakelbit, geschakeld mondstuk. kne'beln, w, b.: 1) binden, stevig binden ; 2) vastbinden, vastmaken, vastleggen ; 3) knevelen, (Hg., iemand) een prop (een bal) in den mond stoppen (om hem het schreeuwen te beletten). Kncb'ler, ra. (-s; rarv. -): I) schoo-venbinder; 2) wijndrager, bierdrager; Kneb'lerin, vr. (mrv. -nen): schooven-bindster. Knecht, ra. (-es; rarv. -e): knecht (1. dienstknecht; 2. werkman; 3) slaafsch dienaar, slaaf); I -arbeit, vr.: knechtswerk; -dienst, ra.: knechtsdienst; -geist, ra.: slaafsche geest; -geld, o.: belasting op het houden van knechts;-gestalt, vr.: gedaante van dienstknecht; -sinn, m.: slaafsche (knechtelijke) geest; -stand, ra.: knechtelijke staat, (fig.) dienstbaarheid; -vieh, o.: vee dat den ondergeschikten toebehoort, knechts-vee. Knechtelei', vr.: slaafschheid; knech'-teln (knech ten), w. b.: als eenen knecht behandelen; w. o. h.: 1) als een knecht handelen, 2) werken als een knecht, 3) (fig.) slaafsch ylcien, pluimstrijken; knech'tisch, bv. n.: knechtachtig, (fig.) slaafsch, (ook:) slovig; knechflich, bv. n.: knechtachtig, knechtelijk. Knechts, in Sam.: Zie Kiieclit (de samenstellingen). Knecht'schaft, vr.: knechtschap, dienstbaarheid; (fig.) slavernij; die -brechen (sich der - entziehen): het juk der dienstbaarheid (het slavenjuk) afschudden. Kneif, m. (-es, -s; mrv.): ï) knipmes; 2) schoenmakers-nies; 3) snoeimes, snoei-schaar. knei'feu. w. o. h. onr. (kniff; ge-knif'fen): knijpen; den Wind -: (zeew.) den wind afknijpen. Kneip, in Sara. i -schenke, vr.: ge-raeene kroeg; -schröter, m.: (ins.) schallebijter; -zange, vr.: knijptang, nijptang. |
Knei'|ie, vr.: 1) geraeene kroeg, knijp, knip; 2) nijptang, knijptang; kneep, nyping; Knei'pen ira Leibe: snijdingen ol knepen in de ingewanden); 4) ver-knijping, (het) nauw, (de) klera (in der - sitzen: in het nauw zitten). knei'pen, w. b. reg. en onr. (knipp; geknip'pen) en w. onpers. h.: nijpen, knijpen; (Hg,) knellen, klemmen; meine Schuhe - raich; raijne schoenen knellen raij; es kneipt raich ira Leibe: ik heb pijn in raijn lijf, ik voel knepen in raijne ingewanden; die Würfel -: (fig.) niet valsche dobbelsteenen spelen, valsch spelen. 1 -, w. o. reg. h.: (tam.) in de kroeg zitten. KneisN, in Sara, I -eisen, o.: (looiers-) schaafmes. kneis'Men, w. b.: van de haren ontdoen. Knell. in Sara. I -beere, (pik.) wolfskers, belladonna, Knel'ler, ra. (-s; rarv. -): geraeene tabak; stinktabak. Knet, in Sara. I -getriebe, o. (-raa-schinc. vr.:) kneedwerktuig, kneedmachine ; -scheit, o.: deegklopper; -trog, ra.: kneedtrog. kne ten, w. b.: kneden; (gnk.) wrijven, raasseeren; Kne'ter, ra. (-s; rarv.-): kneder; (gnk., iron.) knijpdokter; (bij een Turksch bad:) huidwrijver. IKnick, ra. (-es, -s; rnrv. -e): 1) knak, berst; 2) knap, knappend (krakend, berstend) geluid; einen - thun: knappen, bersten. I -, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) levende haag, groene haag; 2) nek. IKnick, in Sara. 1 -fang, ra.: stoot of slag met den hartsvanger, (ook:) nekslag ; -fanger, m.: hartsvanger, groot jachtmes; -holz, o.: kreupelhout, kreu-pelbosch; -knack, tsw.: krikkrak; -stag ra.; (zeew.) looze stag. knick'en. w. o. h.: I) (b.v. van de knieën:) knikken; 2) knappen, bersten: 3) (fig.) zuinig zijn in het overdrevene; ira Genen -: knikknieën, met knikkende knieën loopen. I w. b.: knakken, breken, doen bersten; Lause -: luizen knippen ; einen Hasen -: aan eenen haas den nekslag geven. Knick'ei*, ra. (-s; rarv. -): 1) vrek, gierigaard, duitendief, schraper, potter; 2) hoofdknikje; 3) knikker (het ronde voorwerp, waarmee de jongens knikkeren); Knickerei', vr. : deunheid, gierigheid, overdrevene zuinigheid; knick'erig (knick'-erisch), bv. n.: deun, gierig, overdreven zuinig (- gehen: knikknieën, met knikkende knieën loopen); knick'ern, w. o. h.: 1) deun (gierig, overdreven zuinig) zijn, 2) knibbelen, dingen. Knick'icltt, o. (-s): levende haag, groene haag. Knickn, ra. (-es; rarv. -c): 1) knak, berst; 2) buiging, (van vrouwen:) dienaresse (einen - raachen: eene dienaresse maken); knick'sen, w. o. h.: (iron.) buigen en knikken, knikken en buigen. Knie, o. (-es; -s; mrv. -e): (ontl. en zeew.) knie; das - beugen: de knieën buigen, nederknielen; auf das - tallen (auf die -e tallen): 1) op de knieën val- |
KNOCHEN.
422
|
len, 2) een voetval doen; auf den -en liegen: op de knieën ligrgen, neergeknield liggen; eine Arbeit über das - brechen : (spr.) een paard loopende beslaan, een werk 'afmaken met den Franschen slag; I -band, o.: kouseband, (hik.) kruisverband ; -beu^e, vr.: kniehoog, knieholte, wade (waai) van het been (-beugemuskel, m.: kniepees); -beugung, vr.: kniebuiging; -biege, vr. (-bug, m.) Zie -beuge; -btigel, m.; (van ambachtslieden:) knieleer, knieleder, (van wapenrustingen:) kniestuk; ■buseh, m.: kreupelbosch, kreupelhout; -decke, vr.: knieëndek (voor koetsiers): -eisen, o. mrv.: (zeew.) ijzeren kni«ën; -fall, m.: voetval; -fallig-, bv. n.: met een voetval (Einen -tallig bitten: een voetval voor iemand doen); -förmig, bv. n.: knie-vormig; -galgen, m.: galghout (galg) in den vorm eener T; -gebüsch, o,: Zie -busch,; -geige, vr.: (muz.) violoncel; -gelenk o.: kniegewricht; -geschwulst, vr.: (nik.) kniegezwel, (vea., bij paarden:) steengal; -gicht yr.: kniejicht; -gichtig, bv. n.: aan kniejicht lijdend; -gras, o.; (pik.) spurrie; -gürtel, m.: kouseband; -noen, bv. n.: tot aan de knieën reikend; -höhe, vr.: (vest.) knicVhoogte; -holz, o.: kromgegroeid hout, (zeew.) kniehout; -kehle, vr.: Zie -beuge; -kappe, vr.: knieleder, knieleer; -kissen, o.: kniel-kuss en ; -knochen, m.: kniebeen ; -lade, vr.: lade der spelden- en naaldeumakers; -leder, o.: knieleder, knieleer; -polster, m.: knielkussen; -riemen, m.: 1) kouseband, 2) knieriem, 3) (schoenmakers-) spanriem; -röhre, vr.: kromme pijp, elleboo^vormige pijp; -scheibe, vr.: knieschijf; -schmerz, m.: pijn in de knieën : -schnalle, vr. : kuitgesp;-streichc?, vr.: fijne wolkam, fiine kaarde; -stück, o.: 1) knie-stuk, 2) knie-leder, knieleer, 3) (schl.) portret tot aan de knieën; -stütze, vr.: mik, gebogene stut; -tief, bv. n.: knie-diep, tot aan de knieën reikend ; -weh, o.: pijn in de knieën ; -weit, bv. n.: met te veel buitenwaarts staande knieën (das Pferd ist - weit: de knieën van dat paard staan te veel buitenwaarts). Knies'e, vr.: (zeew.) vrang, buikstuk. Kniez er, m. (-s; mrv. -): (pik.) vlierboom. Ikniff: Zie kneifen. IKnift', m. (-es, -s; mrv. -e) : kneep, neep; (fig. fam.) kneep, streek, foef. Knilfclieii, o. (-s; mrv. -): neepje, kneepje; (fig. fam.) kleine foef. Knipp, m. (-es; mrv. -e): 1) knip (voor den neus): 2) tik (op de vingers); einen - schlagen: met de vingers knippen: Ei-nem einen - schlagen: iemand achter zijn rug voor den gek houden; I -kaulchen, o. -kügelchen, o.): knikker (rond voorwerp, waarmee de jongens knikkeren);-scheere |-scherc], vr.: puntschaar; -tasche, vr.: 1) beugeltasch, 2) knipje (beursje aan een knipbeugeltje). Knipp'ehen, o. (-s; mrv. -): 1) knip voor den neus; 2) tik op de vingers. knip pen, w. o. h.: met de vingers knippen; w. b.: 1) een knip voor den neus geven, 2) een tik op de vingers geven. |
Knipps, m. (-es; mrv. -e): 1) Zie Knipp; 2) Zie KnirpN, Knippnehen. o. (-s; mrv. -): Zie Knippehen. knipp sen. w. o, h. en w. b.: Zie knippen. Knir ps, m. (-es; mrv. -): (fam.) klein kereltje, klein ventje, klein-duimpje; (pop.) kleine drol, manvlieg. knir ren, w. o. h.: kraken, een krakend geluid maken. knir'Mchen, w. o. h.: knarsen, knersen; mit den Zahnen -: knarsetanden, tandenknarsen; vor Wuth |tj -: schuimbekken van woede. I -; w. b.: 1) kneuzen; 2) verfrommelen, verkreukelen. Kni'ster, in Sam. I -gold, o.: klatergoud. kni Hterig, bv. n.: 1) knapperend, knetterend; 2) knappend; (fig.) broos (fam.: bros). kni stern. w. o. h.: (van vlammend vuur:) knapperen, knetteren; (anders:) knappen, kraken; (ook:) krassen. I -, w. b.: kapot knabbelen. Knit tel, m. (-s; mrv. -): Zie Knuttel. Knit ter, m. (-s; mrv. -): kreukel; (fig.) valsche plooi, verkeerde plooi; I -gold, o.: klatergoud. knit'terig, bv. n,: verkreukeld, verfrommeld, verfomfooid; (fig.) knorrig, gemelijk. knit'tern, w. b.: kreukelen; w. o. h.: 1) kreukelen, kreukels krijgen; 2) Zie kniNtern; sich -, w. w.: kreukelen, kreukels krijgen. Knix. m. (-es; mrv. -e): Zie Knicks. Knobel. m. (-s; mrv. -): Zie het z. n. m. Knöeliel. Knob'Iaueh. m. (-es, -s): (pik.) knoflook; ein Kloben (eine Zehe, eine Zinke) -: een klauwtje knoflook; I -artig, bv. n.: knoflookachtig; -birne, vr.: dirkjes-peer, gemeene peer; -braten, vr.: gebraden vleesch dat gekruid is met knoflook; -brühe, vr.: knoflooksaus; -esser (-fresser), m.: knoflook-eter, knof-lookvreter; -geruch, m.: knoflook-reuk; -hopten, m.: stinkhop; -kraut, o.: knof-look-kruid; -zehe, vr. (-zinke, vr.): (een) klauwtje knoflook. Knob'lanehN, in Sam. i -kraut, o.: knoflookkruid; -mittwoch, m.: knoflook-Woensdag (de eerste Woensdag na Pinksteren). Knöeli el, m. (-s; mrv. -): 1) knokkel, kneukel; der - am Fusse, in.: de enkel; 2) (van dieren:) kootbeen, (fig.) beentje, bikkel; 3) (fig.) dobbelsteen; I -band, m.: enkelpees; -eisen, o.: nijptang, foltertang, (tig.) kwelgeest, plaag. Knöeh'elcnen; o. (-s; mrv. -): knok-keltje; (fig.) beentje; (ook:) kootbeentje, bikkelbeentje. knöeb'eln, w. o, h.: 1) dobbelen, rijfden; 2) bikkelen. IKnoeh'en, m.: been (een der beenderen), knook; Fleisch ohne -: vleesch zonder been; in - verwandein (zu - werden): been worden, in been veranderen; stark von -: grof van beenderen, grof gebouwd; bis auf die - nass werden: (fig.) druipnat worden, tot op zijn hemd nat worden; seine - schonen: (fam.) |
KNOPFüBERZLTG.
KNOCHEN.
423
|
zijne knoken ontzien, (ook:) op nom-mer Een passen, zich aan green gevaar blootstellen. , iKnoehen, in Sam. I -abblatterung-, vr.: afsplinteringr (at schilt erin gr) van been; -iihnlich, bv. n.: beenachtig;-ansatz, m.; been-uitwas, beenknobbel; -arbeit, yr.: werk van been, van been vervaardigd voorwerp; -arbeiter, in.: beenwerker (die allerlei voorwerpen van been vervaardigt); -artig, bv. n.: beenig, beenderig, beenaeli-tig; -asche, vr.: been-asch, beender-asch; -auswuchs, m.: been-uitwas; -band, m.: pees; -beil, o.: bijl om beenderen door te hakken; -beschreiber, m.: beenderen-beschrijver; -beschreibung, vr.: beschrijving van do beenderen; -brand, m.: (hik.) beeneter, caries; -brecher, in.: (vog.) beenbreker, zee-arend; -bruch, m.: (hik.) beenbreuk; -dreher (-drechsler); beendraaier; -düngung, vr.: (akk.) bemesting met beendermest; -dürr, bv. n.: 1) beendroog, kurkdroog. 2) broodmager, zoo mager als een brandhout; -entziindung, vr.: beenontsteking; -erde, vr.: (schk.) phosphor-zure kalksteen; -erzeugend, bv. n.: been-makend; -faule, vr. (-faulniss fsl, vr.): Zie -brand; -feile, vr.: (hik.) beenvijl; -fett, o.: vet uit beenderen, (tig.) merg der beenderen; -fisch, m.: beenvisch, koffer-visch; -fortsatz, m.:(ontl.) beenverlenging, been-uitwas; -frass, m.: Zie -brand; -fuge, vr.: okselholte; -fügung, vr.: geleding der beenderen, becndergewricht; -gebaude, o.: gebeente, samenstel der beenderen, (fig.) geraamte; -gerippe, o. (-gerust, o.): geraamte; -hand, vr.: beenderige hand, magere hand; -hauer, m.: slachter, vleeschhouwer; -haus, o.: beenderhuis, knekelhuis; -haut, vr.: beenvlies; -kennt-niss |s|, vr.: kennis van het beenderenstelsel, beenderenleer; -knoten, m. (-kopf, m.): (ontl.) gelidknoop; -krebs, m.: Zie -brand; -lehre, vr.: beenderenleer; -leim, m.: uit beenderen gekookte lijm; -los, bv. n.: zonder beenderen, zonder been; -mann, m.: levend geraamte, wandelend geraamte, (fig. tam.) Magere Hein (d. i. de Dood); -mark, o.: merg der beenderen; -mehl, o.: beendermeel, gemalenc beenderen; -naht, vr.: schedelnaad; -pfanne, vr.: okselholte,beenholte;-platte, vr.: plat been; -reissen, o.: pijn in de beenderen, pijnlijke scheuten (mrv.); -sage, vr.: (hik.) beenzaag, beenderzaag; -saure, vr.: (schk.) beenderzuur, phosphorzuur; -schmerzen, m. mrv.: Zie -reissen; -schwarz, o.: beenzwart; -spalte, vr.: spleet (scheur, berst) in een der beenderen; -splitter, m.: beensplinter;-stein,m.: been-versteening; -thier [tj, o.: gewerveld dier; -weh, o.: pijn in de beenderen; -werk, o.: 1) gebeente, samenstel der beenderen, 2) Zie -arbeit; -wuchs, m.: beendergroei; -zang, vr.: (hik.) beentang, beendertang; -zerlegung, vr.: ontleding van de beenderen. knöeh'ern, bv. n.: beenen, van been vervaardigd; knoch'icht, bv. n.: beenachtig; knoch'ig, bv. n.: beenig, beenderig. Knöeh'ler, m. (-s; mrv. -): 1) dobbelaar, rijfelaar; 2) bikkelaar; 3) (tig.) Zie Knoehenmann; 4) (fig.) tiran, beul. |
Knock'e, vr.: ineens gehekelde en daarna ineengedraaide hoeveelheid vlas of hennep; Knock'en, m. (-s; mrv. -): Zie Knoeke. Knö'del, m. (-s; mrv. -n): noedel, balletje (klontertje) meeldeeg. Knoll, in Sam. I -bein, o.: (gnk.) knobbel-jicht; -distel, m.: haverdistel, knoldistel; -fuss, m.: Zie -bein: -haler, m.: havergras; -kater, m.: (ins.) bladluis; -lilie, vr.: bloedlelie, Turksche lelie; -rettig, m.: knolradijs; -sucht, vr.: Zie -bein; -wicke, vr.: aardnoot, aard-aker. Knoll elien. o. (-s; mrv. -): klontertje, klontje, klompje, kluitje, hompje; knobbeltje, bultje; (pik.) kleine bol, ooiletje; (pop.) klein aardappeltje, poter; (vlk.) zuigertje, klein vormeloos misgeboorte. Iknol len, w. b.: nog eens goed d o or-kneden. IKnorien. m.: 1) klonter, klodder (b. v. ein - Blut; een klonter bloed, geronnen bloed); 2) klont, kluit, klomp, homp (b. v. ein - Brod: een homp brood); 8) knobbel, bult; 4) (pik.) bol (d. i. knolvormige wortel, b. v. tulpbol, enz.): (pop.) aardappel; 5) (vlk.) zuiger, vormeloos misgeboorte; 6) (fig. fain.) lompe vlegel, onbehouwen mensch. IKnorten, in Sam. I -formig, bv. n.: bolvormig, knolvormig; -gewachs, o.: bolgewas (plant met knolvormigen wortel); -gras, o.: navergras; -kraut, o.: knobbel-kruid, klierkruid; -sellerie, m.: knol-selderie; -wicke, vr.: aardnoot, Ame-rikaansche aard-aker; -wurz, vr.: Zie -kraut. knol'lieht. bv. n.: bolvormig, knolvormig; -knol'lig, bv. n.: met knolvormige wortels, (fig.) knobbelig, vol bubbels. knö'peln, w. b.: in den knoop trekken ; (fig.) in de war maken. Knopt', m. (-es; mrv. Knöp'fe): 1) knop; (van eene speld:) kop, knop; 2) knoop (bestemd voor het knoopsgat); 3) (zeew.) knoop; das Schiff liiuit zwölf Knöpfe in einer Stunde: dat schip loopt twaalf knoopen in het uur; 4) (fig.) knobbel, bult, bubbel; 5) (kkk.) klonter; das ist ein ganz guter -: (iron, en ook wel schertsend:) dat is een opperste beste jongen; I -baum, m.: (pik.) naaldboom; -binse, vr.: geleed riet; -draht, m.: knoo-pendraad, metaaldraad om er knoopen van te maken; -fabrik, knoopenfabriek; -form, vr.: 1) knoopenmakors-vorm, 2) vorm (gedaante) van een knoop; -fortsatz, m.: (ontl.) been-uitwas, onregelmatige uit-groeiing van een der beenderen ; -giesser, m.: knoopengieter; -gras. o.: (pik.) knoopgras; -grube, vr.: beenaerholte; -haken, m.: (kim.) knoopentrekker; -handel, m.: knoopenhandel; -holz, o.: knoopen-schaar (om knoopen te poetsen); -loch, o.: knoopsgat (-lochholz, o., of: -loeh-schraube, vr.: knoopsgaten-maat); -ma-cher, m.: knoopenmaker; -nadel, vr.: speld; -nelke, vr.: (pik.) kinderende anjelier; -regal, o.: achtvoetig orgelregister; -seide, vr.: zijde voor knoopen, knoopen-zijde; -stein, m.: versteende zee-egel; -triebei, m.: drijfhout om het gevest aan te drijven; -überzug, m.: overtrek; van |
KN OPFZIEHEK.
424
KNüPPEL.
|
een knoop of voor knoopen; -zieher, m.: (kim.) knoopentrekker. Knitpf, in Sam. I -strümpfe, m. mrv.: slobkousen. Knüpfchen, o. (-s ; mrv. -): 1) knopje; 2gt; knoopje; 3) knobbeltje; 4) klontertje; Zie Knopf. knöpTeln, \v. o. s.: in den knoop gaan. knöp'fen, w. b.: knoopen; vastknoo-pen; diehtknoopen, toeknoopen. knöp lig:, bv. n.: knooperig ; knoesterig. Kirfpflein, o. (-s; mrv. •): Zie Knëpfchen; I -gras, o.: (pik.) kweek-gras, hondsgras. Knop per. vr.: (pik.) galnoot; (fig. fam.) dikke prop (d. i. iemand die kort en dik van gestalte is); I -eiehe, vr.: (pik.) winter-eik. knop pern, w. o. h.: Zie knaupcln en knappern. Knörpel, m. (-s): (pik.) muurpeper. Knor'pel, m. (-s; mrv, -): kraakbeen, knurft; I -ahnlieh, bv. n.: kraakbeenachtig, knurftachtig; -ansatz, m.: knurftig uitwas ; -artig, bv. n.: knurftig;-bank, m.: knurft-verbinding; -besohreibung, vr.: beschrijving van de kraakbeenderen;-blume, vr.: basterd-knoopgras: -fisch, m.: kraak-beenderige visch; -flosse, vr.: kraakbeen-derige vin; -flosser, m.: visch met kraak-beenderige vinnen; -kirsche, vr. : (pik.) knapkers; -lehre, vr.: leer van de kraakbeenderen; -ring, m.: 1) gekartelde ring, 2) ringvormige kartel; -thier [t|, o.: kraak-beenderig dier. knor'pelicht, bv. n.: kraakbeenachtig, knurftachtig; knor'pelig, bv. n.: kraakbeenderig, knurftig; knor'peln, w. o. h.: Zie knarpeln. Knorr, in Sam. I -börs, m.: (visch :) grondeling, grondel; -hahn, m.: (vog.:) trapgans; -huhn, o. (vog.) parelhoen. Knor ren, m. (-s; mrv. -): uitwas; (aan boomen:) knoest; (in hout:) kwast; (aan handen en voeten :) knokkel, kneukel; knor'richt, bv. n.: 1) knoestachtig, 2) knokkelachtig; knorrig, bv. n.: 1) knoesterig, (van hout:) kwasterig, kwastig, 2) knokkelig. Knor'seliel, vr.: doornbes, kruisbes. Knorz, m. (-s; mrv. -e): 1) (een) stuk hout vol kwasten; (ook:) knoestige tak; 2) ineengedrongen persoon, (fam.) dikke drol, dikke prop, dikke lobbes; 3) onbehouwen vlegel; I -fuss, m.: horrelvoet. Knor'zel, m. (-s; mrv.-): Zie Knorz. knor'ziekt (knor zig), bv. n.: 1) kort en dik, ineengedrongen, proppe-rig; 2) Zie knorrieht en knorrig; 3) brommig, knorrig. Knësp'ehen, o. (-s; mrv. -): knopje. Knonpe, vr.: (pik.) knop; Knospen treiben : knoppen zetten. IKnos'pen, in Sam. I -artig, bv. n.: 1) knop-achtig, 2) vol knoppen, 3) (min.) kristalachtig; -beisser, m.: (ins.) knop-penbijter, knoppenvreter: -förmig, bv. n.: Zie -artig; -haut, vr. (-hautchen, o., -hülle, vr.): knopvlies, knop-omhulsel; -treibend, bv. n.: (pik.) knoppen-zettend; -voll, bv. n.: vol knoppen; -zeit, vr.: tijd der knoppen-zetting, tijd waarop ..., in den knop komt. |
Iknon'pen, w. o. h.: knoppen zetten, in den knop komen. KnoN'perich, m. (-s; mrv. -e): (pik.) Kaapsche tijm. knoH'pielit, bv.n.: knop-achtig, knop-vormig; knos'pig, bv. n.: knoppig, vol knoppen; Knos'pung^ vr.: (pik.) knoppenzetting. Knöt'clien, o. (-s; mrv -): knobbeltje; (in glas:) blaasje, gal. Kno'te, vr,: 1) knoest; knobbel; 2) werkman, ambachtsman; 3) (fam.) gemeene knul, lompe vlegel, ongelikte beer. knö'teln, w. b.: knoopen. IKno'ten, m. (-s; mrv. -): 1) knoop; einen - machen: een knooigt; leggen, een knoop maken; einen - aufmachen: een knoop losmaken, een knoop ontwarren; 2) (fig.) knoop, intrige; den - schürzen: de intrige (in een stuk) leggen; den -lösen: de intrige tot ontknooping brengen: 3) knoop, moeielijkheid; da steekt der -: (fam.) daar zit de knoop; einen -lösen: eene moeielijkheid oplossen; den -zerhauen: den knoop doorhakken ; 4) knobbel; (aan boomen:) knoest; (in hout:) kwast; (in glas:) blaasje, gal; 5) (ontl., pik. en fig.) geleding. IKno'ten, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) heup-ader; -blume, vr. (-blümchen, o.): sneeuwklokje; -fisch, m.: bultvisch, wal-visch met zes bulten op den rug; -gras, o.: (pik.) knoopgras; -los, bv.n.: 1) zonder knoopen, 2) zonder knoesten of knobbels, (van timmerhout:) zonder kwasten, 3) zonder geledingen; -lösung, vr.: ontwarring (losmaking) van eenen knoop, (fig.) ontknooping; -moos,o.: koraalmos; -perrücke, vr.: staartpruik; -schürzung, vr.: intrige (van een tooneelstuk of van een roman), ingewikkelde gang, aaneenschakeling van feiten ; -stock, m.: knoestige stok, stok met geledingen, (fig.) knuppel. Knö'teriek, m. (-s): (pik.) muurkruid. kno tifiT. bv.n.: 1) knoestig; (van hout:) kwastig;(hik.) knobbelig, klonterig;2) (van mijn-aders:) ongelijkmatig, ongeregeld; (fig.) ruw, onbehouwen, grof, lomp ; I -keit, vr.: 1) knoestigheid; kwastigheia: knobbeligheid; klonterigheid; 2) ongelijkmatigheid: ruwheid, onbehouwenheid, grofheid, lompheid. Knnir, m. (-es, -s; mrv. Knüf'fe): stomp, stoot, vuistslag; knüf'fen (knuffen), w.b,: stompen, stooten. Knull, in Sam. I -tabak, m.: pruimtabak. knüll, bv. n.: (fam.) zalig, dronken, bezopen. Knnl'le, vr.: kreukel; knül'len, w. b.: kreukelen (sich -, w. w.: kreukelen). Kniipf, in Sam. I -ziegel, m.: (mtsl.) vorstpan. kniip'feln (knüp feu), w. b.: knoopen; (ng.) verbinden; einen Knoten -: een knoop leggen (sich - an: zich vast-knoopen aan, verbonden 'zijn met, in verband staan met). Knüp'fung:, vr.: vastknooping; (fig.) verbinding. Knüp'nel, m. (-s; mrv. -): 1) knuppelhout, rond en dik hout; 2) knuppel, knots, dikke stok; 3) bungel, dwarshout, kruis |
KOCHEREI.
425
|
(kruisvormig stuk hout, om den hals van honden grehangren, dat tegen hunne voor-pooten slaat en hun het hardloopen belet); ein kleiner (fig. fam.) een kleine dikzak, een dikke prop; I -holz, o.: knuppelhout. hout dat dik en rond is; -stock, m.: knuppelstok, dikke stok. Itnüp'pelclien, o. (-s; mrv. -): knuppeltje. K.nii|»'igt;clii4 w. b.: knuppelen, met een stok slaan; (fig. tam.) ranselen, afrossen, (ook:) doorhalen, veteren, de ooren was-schen, (aan iemand) zijn vet geven; (aan honden:) een bungel omhangen (Zie Knüppel no. 3). knup'pern, w. o. h. en w. b.: Zie knapporn. Knurr, in Sam. I -fisch, m.: knorviseh; -hahn, m.: (visch:) knorhaan; -kater, m. (-topÖ, m.: (tam.) brompot. knur'ren, w. o. h.: knorren, grommen, brommen. I -, z.n.o.(-s) (het) knorren (grommen, brommen); das - im Leibe;het gerommel (rommelend geluid) in de ingewanden. knnr ri^, bv. n.: knorrig, grommig, brommig. kniiH'pern, w. o. h.: Zie knisterii; w. b.: kapotbijten, kapotknabbelen. Knu te, m. (-n; mrv. -n): knoet; knu'-ten, w. b.: met den knoet ranselen, (fig.) met den knoet regeeren. Kniit'te, vr.: breiwerk, knoopwerk. Kiiüt tel. m. (-s; mrv.-): knuppel,enz. (Zie Kniippel); wer Vogel tangen will, muss nicht mit Knütteln untersie werten: (spr.) men vangt meer vliegen met stroop (of: met honig) dan met azijn; I -damm, m.: rijsdam, met takkenbossen bezwaard dijkwerk; -gedicht, o.: (dk.) kreupeldicht, uit kreupelverzen bestaande gedicht; -haft, bv. n.: -hafte Verse: kreupelverzen; -holz, o.: knuppelhout, hout dat rond en dik is; -reim, m.: (dk.) kreupelrijm; -vers, m.: kreupel-vers. knüt teln, w. b.: Zie knüppeln. kniit'ten. w. b.: breien, knoopen; Knüt'ter, m. (-s; mrv.-s)breier;Knüt'terin, vr. (mrv. -nen): breister. Koak, m. (-s; mrv. -s): coke, van gas-deelen bevrijde steenkool. Koati', m. (-s; mrv. -s): (drk.) Ameri-kaansche wasbeer. Koadjn'tor, m. (-s; mrv. -juto'ren): coadjutor. koali^i'ren (sieh) [sie'ren], w. w.: zich coaliseeren, zich vereenigen; Koali-tion', vr.: coalitie, vereeniging, aaneensluiting. Koax', o. (-es): gekwaak (van kikvor-schen);-schreien: kwaken; I koa'xen, w. o. h.: kwaken, Kob, m. (-es; mrv. -e): (visch:) gronde-ling, grondel. Kobalt, m. (-es, -s: mrv. -e): (min.) kobalt; I -haltig, bv. n.: kobalthoudend. ko'baltiscb, bv. n.: kobalthoudend. Ko bel, m. (-s; mrv. -): 1) duivenkot, duivenslag, duiventil; 2) (van vogels:) kuif; 3) (^van wagens:) huif, kap; I -ente, vr.: kuif-eend; -lerche, m.: kuif-leeuwerik; -meise, vr. kuifmees; -wagen, ra.; 1) kap-wagen, 2) huifkar. Ko'ben, m. (-s; mrv. -): hok, varkenshok; (fig.) (van huizen:) ellendig kot. krot van een huis, barak. |
ICo'ber, m. (-s; mrv. -): mars, draagmand, (ook:) pakmand; (vv,) fuik; (fig. fam.) ransel, slaag; - kriegen: ransel (slaag, klappen) krijgen; I -jude, m.: (joodsch) marskramer; -nuss, vr.: muskaatnoot. Kö'berlinff, m. (-es, -s; mrv. -e): muskaat-appel. ko'bern. w. b.: (visch:) in ie fuik vangen; (fig. fam.) ranselen, afranselen. Ko blenz, o.: (adk.) Coblens, Coblents; ko'blenzer, bv. n.: van Coblens. Kobold, m. (-es, -s; rary, -e): 1) kaboutermannetje, aardmannetje; kweldui-veltje; plaaggeest; 2) tuimeling, kopdui-keling. duikelsprong; einen - schiessen: over den kop duikelen, een duikelsprong maken; 3) Zie Kobalt. IKoeh, m. (-es, -s ; mrv. Köch'e); kok ; (fig. fam.) water-en-meelbrii, boekweitmeel-brei (pop.: bokkenden-brij); der aufgelau-fene -: de soes, het soesgebak; Hunger ist der beste -: (spr.) honger is de beste saus; viele Köche, viele Sinne: (spr.) veel hoofden, veel zinnen; viele Köche versalzen (oder: verderben) den Brei: (spr.) veel koks bederven de brij; es sind nicht alle Köche, die lange Messer tragen: (spr.) het zijn allen geen koks, die lange messen dragen. IKoeh, in Sam. I -apfel, m.: (kkk.) stoof-appel; -apparat, m.: kook-toestel; -birne, vr.: stoofpeer;-buch,o.: kookboek, keukenboek, boek over de kookkunst; -erbse, vr.: keuken-erwt (doperwt; gele erwt; groene erwt; grauwe erwt); -feuer, o.: keukenvuur, vuur om op te koken; -geschirr, o.: keukengerei, keukengereedschap; -hafen, m.: kookpot; -holz, o.: keukenhout, brandhout voor de keuken; -junge, m.: koks-jongen, koks-maat, bijkok; -kelle, vr.: pollepel; -kessel, m.: kookketel; -kraut, o.: Keukengroente; -kunst, vr.: kookkunst; -künstler, m.: kunstenaar in het koksvak, (iron.) kok; -löftel, m.: pollepel; -maschine, vr.: kook-toestel; -ofen, m.: kookkachel, keukenfornuis; -pfanne, vr.: 1) kookpan, 2) sauspan, 3) pannetje; -salz, o,: keukenzout; -schürze, vr.: keukensloofje,kokssloofje;-schwamm, ra.: eetbare paddenstoel, champignon; -stück, o.: stuk vleesch om te koken; -tiegel, m.: kookpan, kastrol; -topf, m.: kookpot, kookketel; -wasser, o.: 1) water voor de keuken, 2) water waarin het een of ander gekookt is; -wein, m.: wijn voor de keuken; -zeug, o.: keukengerei, keukengereedschap;-zucker, vr,: bruine suiker. koeh'en, w. o. h. en onpers. h.: koken (ook fig.); er kocht vor Zorn: hij kookt van woede, hij kookt inwendig; es kocht gleich bei ihm: hij is zeer opvliegend; es wird überall mit Wasser gekocht: (spr.) er wordt overal met water gekookt (d. i. de menschen zijn overal met hetzelfde sop overgoten). 1 -, w. b.: koken; (spijzen, door de maag:) verduwen, verteren; (druiven, door de zon:) rijp maken, rijp doen worden. I Koeh'en, z. n. o.: (het) koken: das - verstehen: goed kunnen koken. Koch'er, m. (-s; mrv. -): koker, iem. die iets kookt. Köch'er, m. (-s; mrv. -): koker (pijlkoker, pennenkoker, enz.). Kocherei', vr.: kokerij. |
KOKER.
426
|
Kctah'in. vr. (mrv. -nen): 1) keukenmeid ; 2) eten-kookster, kookvrouw, (lam.) kokkin. Kock'elsköi*nei% o, mrv.: vischkor-rels, Levantsche bessen, bessen van den Cocculus Indicus. K.ö'der, m. (-s; mrv. -): 1) 'aas; - an eine Angrel stecken: aas aan een (visch-) haak slaan; 2) (bij schoenmakers:) pollevie; I -fisch, m.: als aas dienend visehje; -küchlein, o.: als aas dienend koekdeeg-balletje; -wurm, m.: als aas dienende worm. kö'clern, w. b.: 1) met aas vangen; 2) (fiff.) lokken, aanlokken, in verzoeking-brengen. Ko'clex, m. (-; mrv. Ko'dices): wet-book. Koaicill', o. (-es, -s; mrv. -e): (reht.) codicil. Ko'fcnt, m. (-s): dun bier,scharrebier. Koffer, ni. (-s; mrv. -): koffer; I -deckel m.: kofferdeksel; -fisch, m.: (visch:) koffervisch; -förmigr, bv. n.: koffervormig; -gam, o.: fuiknet, vischfuik; -griff, m.: koffer-handvatsel; -kappe, vr.: koffer-overtrek; -leinwand, vr.: voerin^rlinnen voor koffers; -riemen, m.: kofferriem; -schloss, o.: koffer-slot: -tuch, o.: voeringlinnen voor koffers. Kofferelien, o. (-s ; mrv.-): koffertje. Ko'^el, vr.: gewatteerde ondermuts; (van bergen;) kruin, top. Koliarenz', vr.: samenhang. Kohk, ni. (-s, mrv. -s): Zie Koak. Kohl, m. (-cs, -s; mrv. -e): (pik.) kool; I -amsel, vr.: (vog.) zwarte merel; -bauer, m.: koolboer, groentenboer; -baum, m.: (pik.) kooldragende palmboom; -blatt, o.: koolblad; -garten, m.: moestuin; -gartner, m.: warmoezenier, tuinman: -gartnerin, vr.: warmoezenierster, tuinvrouw; -grün, o.: bladgroen; -kopt', m.: sluitkool; -krant, o.: bladkool; -lauch, m.: prei;-laus, vr.: bladluis; -markt, m.: groenmarkt; -ptianze, vr.: koolplant; -rabi, m.: koolraap;-raupe, vr.: (ins?) koolrups; -rübe, vr.: koolraap; -saat, vr. (-same, m.): koolzaad, raapzaad; -sjsrossc, vr.: koolspruit, spruitkool; -stangel, m.: raapsteel; -strunk, m.: koolstronk; -wurm, m.: (ins.) koolrups. Zie ook Kolilcn. ifcöhl'ehen, o.: kooltje. l£o1i'le, vr.: kool (turfkool; houtskool; steenkool); zu - werden: verkolen; -n brennen : kolen branden ; glühende -n : gloeiende kolen; wie auf -n sitzen (oder stehen): (spr.) op heete kolen zitten (of staan). IKoh'len, in Sam. I -arbeiter, m.: steenkoolgraver, mijnwerker (in eene steenkolenmijn); -artig (-ahnlich), bv. n.: steenkoolachtig; -becken o.: 1) kolenpan, 2) komfoor; -bauer, m.: kolenman, kolen-drager; -boden, m.: kolenzolder;-brenner, m.: kolenbrander; -brennerei', vr.: kolen-branderij; -dampf, m.: kolendamp, kolen-dwalm; -dampfer, m.: doofpot; -deckel, m.: vuurdeksel (om vuur in te rekenen of uit te dooven); -feuer, o.: kolenvuur; -flötz, o.: (min.) steenkolenlaag; -frau, vr.: kolenvrouw, kolenverkoopster; -fünrer, m.: kolendrager, kolenrijder, kolenman; -gabel, vr.: vuurpook; -gebirge, o.: berg waarin eene steenkolenmijn; -gestübe, o.; steenkolengruis; -gluth (tl, m.: kolengloed; -graus, m.: steenkolengruis; -grube, vr.: steenkolenmijn; -haken, m.: ovennaak; vuurpook; -naltig, bv. n.: steenkoolhoudend ; -handel, m.: handel in steenkolen ; -handier, m.: steenkolenkooper; -handlerin, vr.: steenkolen-verkoopster; -haus, o.: |
1) steenkolenpakhuis, 2) kolenhok ;-holz, o.: hout om kolen van te branden; -kalk, m.: steenkolenhoudende kalksteen; -kas-ten, m.: kolenkist; -keiler, m.: kolenkelder; -klare, vr.: kolengruis; -klein, o,: steenkool aan kleine stukjes; -knecht, m.: kolenkoopersknecht; -korb, m.: kolenmand; -lager, o.: kolenpakhuis, kolenmagazijn ; -loch, o.: kolenhok; -lösche, vr.: steenkolengruis; -luft, vr.: vaststaande lucht; -mann, m.: kolenman; -mass, o.: kolenmaat; -meiier, m.: 1) stapel houtskool, 2) houtstapel om houtskool van te branden ; -mdse, vr.: (vog.) koolmees; -mes-ser, m.: kolenmeter; -ofen, m.: oven om houtskool te maken; -platte, vr.: 1) plattegrond voor den houtstapel waarvan houtskool gebrand moet worden, 2) vuurplaat; -platz, m.: plaats waar houtskool gemaakt wordt; -sack, m.: kolenzak; -saure, vr.: (schk.) koolzuur (-saures Salz: koolzuur zout); -schaufel, vr.: kolenschop; -schie-fer, m.: leisteen uit eene kolenmijn, on-verbrandbare steenkool; -schiff, o.: kolen-schip; -schlacken, vr. mrv.: sintels van steenkolen; -schoppen, m.: kolenloods, kolenschuur ; -schüppe, vr.: kolenschop; -schüttc, vr.: kolen-emmer; -schwarz, o.: (schl.) kolenzwart, bv. n.: koolzwart; -sieb, o.: kolenzeef; -speicher, m.: kolenpakhuis, kolenmagazijn; -staub, m.: 1) kolengruis; 2) houtskoolpoeder;-stein, m.: Zie -welliefer; -stift, m.: stukje houtskool bij wijze van teekenpotlood; -stoff, m.: (schk.) koolstof (-stoffhaltig, bv. n.: koolstof houdend);-topf, m.: 1) kolen-emmer, 2) vuurtest; -trager, m.: kolendrager; -wagen, m.: kolenwagen; -wasserstongas, o.: (schk.) koolwaterstofgas; -weib, o.: kolenvrouw, kolenverkoopster. Ikoli'leii, w. b.: doen verkolen, tot (houts-)kool verbranden; (tech.) carbo-niseeren. Köli'ler. m. (-s; mrv. -): kolenbrander; I -börs, m.: (visch:) zwarte baars met witte spikkels op de vinnen; -glauben, m.: ko-lelenbranders-geloof, (fig.) onvoorwaardelijk geloof, (ook:) bijgeloof; -hütte, vr.: kolenbranders-hut, kolenbranders-woning; -lohn, m.: kolenbranders-loon; -meister, m.: kolenbranders-baas. K.ölilerei', vr.: kolenbranderij. NLöh'lerin, vr. (mrv. -nen): kolenbranders-vrouw. koli'lielit (koh'lig:), bv. n.; (schk.) kool- ; -e Saure: koolzuur. K-Olm, m. (-es) : Zie Kalim ; koh'nig, bv. n.: Zie kalimig:. K.oliort'e, vr.: (hist.) cohorte, tiendegedeelte van een legioen; (fig.) legerbende; (ook:) bende, schaar, troep, zwerm, drom. Koje, vr.: (zeew. en fam.) kooi, slaapplaats. Kokar de, vr.: kokarde. Ko ker, (Kö'ker), m. (-s ; mrv. -): 1) (zeew.) koker, (inz.) mastkoker; 2) spie- |
KOKERSTüCK.
KOLONIAL.
427
|
gat: 3) pompkast; 4) ruimte tusschen de roeibanken; I -stück, o.: stuk greschut op de voorplecht. kokett', bv. n.: coquet, behaagrziek; Kokette, vr.: coquette; Koketterie', yr.: coquetterie, behaagzucht: koketti ren [icj, w. o. h.: coquetteeren. Kok 'Icelskörner, m. mrv., ot: Kok'kuli, m. mrv. Zie Koekcl»-körner. x ^ Hokon , m. (-s; mrv. -s): tonnetje (van een zijdeworm). , „ v , , Kokos, m. (-; mrv.-): (pik.) kokosboom, kokos-palm; I -baum, m.; Zie Kokon; -nuss, vr.: kokos-noot; -nussol, o.: kokosnoten-olie. Kolato'rium, o. (-s; mrv. -tonen): (schk.) doorzijg:-tocstel; Kolatur', vr.: doorzijging ten ruwste. Kolb, in Sam. I -bahn, vr.: kolfbaan; -eisen, o.: rolvormig: strijk-ijzer, cilinder; -weide, vr.: (pik.) witte wilg:; -wurz, vr.: waterlelie. KttlbVhen, o. (s; mrv. -): koltje, enz. (verkleinwoord van Kol be). Kol be. vr.: 1) kolf, geweerkolf; (spl.) kolf, kolfstok: (fiff.) dik achtereind (b.v. van eenen stok); (iron.) kale knikker,kaal hoofd; einem Narren die - lansen: (fig:, tam.) eenen g:ek eens duchtigquot; de ooren wasschen; einen Narren mit -n lansen: (fig-, fam.) een gek afranselen, aan eenen gek een warmen rug geven; 2) (pik.) riethalm; (van Turksche tarwe:) rolronde aar, (van verscheidene planten:) kop, (ook:) rist, tros; 3) (jag.) knobbels (mrv.) aan het gewei van een hert; I -zeit, vr.: tijd wanneer het hert zijne hoornen afwerpt. Zie ook Kolben. Ikol'ben. w. o. h.: (spl.) kolven; (jag., van herten:) de hoornen afwerpen, een nieuw gewei krijgen; w. b.: (tnb. en akk.) toppen, dunnen; (fig. fam.) kaalscheren; (geweerloopen, enz.:) schoonmaken, gladmaken. IKol'ben, m. (-s; mrv. -): (schk.) distilleerkolf; (fig.) groote flesch of kruik; (pik.) bloemscheede; (van eene pomp:) zuiger; (tech.) soldcer-pijp. IKol bon. in Sam. I -ansatz, nu: knobbel (van het nieuwe gewei van een hert); -blume, vr.: (pik.) kolfdragende bloem; -bürste, vr.: flesschenborstel, rattestaart; -ente, vr.: (vog.) gekuifde fluit-eend; -förmig, bv. n,: kolfvorrnig; -gefass, o. (-glas, o.): kolfflesch, distilleerkolf;-hirsch, m. (jag.) hert zonder gewei; -hirse, vr.: gierstgras, panikgras; -hub, m.: (het) omhooggaan van den zuiger eener pomp; -moos, o.: (pik.) kolfmos, wolfsvoet;-reent, o.: vuistrecht, recht van den sterkste; -rindvieh, o.: rundvee zonder hoornen; -rohr, o.: (pik.) lischdodde ; -röhre, vr.: pijp waarin de zuiger zich beweegt: -speise, vr.: soldeer; -spiel, o.: kolfspel; -spieler, in.: kolver;-stange, vr.: pompstok, zuiger-stang; -stoss, m.: pompslag; -streich, m.: slag met de kolf; -taucner, rn.: (vog.) duiker-eend; -tragend, bv. n.: (pik.) kolf-dragend; ^-zeit, vr.: Zie Kolbezeit. kol bicht, bv. n.: kolfvormig, knots-vormig; kol'big, bv. n.: met een dik ondereinde, van onderen dik. Kol'chikum, o. (-s; mrv. Kol'chiken): (pik.) tijloos. |
Kol'der, in Sam. (zeew.) I -gatt, o.: hennegat; -stoek, m.: kolderstok. Koleopte'ren, o. mrv.: schildvleuge-lige insecten. kole'ritüeli, bv. n.: driftig van gestel, opvliegend. Ko'llbri, m. (-s; mrv. -s): (vog.) kolibrie. Ko lik, vr,: (gnk.) koliek, darmjicht. KoliHe'uin. o. (-s): (hist.) Coliseüm (in het oude Rome). Kolkotar', o. (-s): Engelsch rood. Kollabora'tor, m. (-s; mrv. -rato'-ren): medewerker. kol lateral', bv. n.: (reht.) collateraal, in de zij-linie; i -erbe, m.: erfgenaam in de zij-line; -erbschaft, vr.: nalatenschap van een bloedverwant in de zij-linie. Kolla'tor, m. (-s; mrv. Kollato'ren): collator. Kollege, m. (-n; mrv. -n): collega, ambtgenoot, ambtsbroeder; kollegia'lisch, bv. n.: collegiaal, ambtsbroederlijk, ambt-genootschappelijk; Kollegiarkirche, vr.: stiftskerk; Kolle'gium, o. (-s; mrv. -gia of -gien): 1) college, 2) openbare les van een professor, collego (Koilegia lesen: college geven, openbare voorlezingen voor studenten houden ; Koilegia horen: college loo-pen, geregeld de openbare lessen van den professor bijwonen). Kollekta'iieen (Kollekta nen), o. mrv.: uittreksels. Kollek'te, vr.: collecte, inzameling; Kollek'tenbueh, o.: (kkl.) collectenboek; kollektiv' (kollekti'visch), bv. n.: collectief, gezamenlijk; Kollek'tor, m. (-s; mrv. Kol-lekto'ren): verzamelaar. Kol'ler, m. (-s): (vea.) kolder; (fig.) dolheid, razernij. I -, m. (-s; mrv. -): I) wambuis, buisje; 2) kraag, halskraag. kol'lerig:, bv. n.: (vea.) kolderig; (fig.) dol, razend. kol lern, w. o. h.: rollen; (vea.) den kolder hebben, kolderig zijn; (fig. fam.) den kolder in den kop hebben, dol zijn, razend zijn; (van hanen:) klokken; der walsche Hahn kollert: de kalkoensche haan klokt. I w. b.: rollen. Kollet' (Kollett'), o. (-es, -s; mrv. -e): (rs.) rij-buis. Kol li, o. (-s; mrv. -s): (kph.) colli (pak, kist, baal, mand, stuk). kolli'ren [iel, w. b.: (een biljartbal) dicht tegen den band aan spelen. KolliHion', vr.: botsing. Kollo'qniiiin, o. (-s; mrv. -quien): (kkl.) colloquium; (fig.) mondgesprek, bespreking, samenspraak. Kolly rium, o. (-s; mrv. -rien): (hik.) oogzalf. Köln, o. (-s): (adk.) Keulen; Köl'ner, m. (-s; mrv. -): Keulenaar; Köl'nerin: vr. (mrv. -nen): Keulsche; köl'niseh, bv. n.: Keulsch (kölnisches Wasser: fr., eau-de-cologne). Ko Ion, o. (-s; mrv. -s): (tik.) dubbele punt; (ontl.) endeldarm. kolonial', bv, n.: koloniaal; I -amt, o.: departement van koloniën; -handel, m.: handel met de koloniën; -minister, m.: minister van koloniën; -waaren, vr. mrv.: koloniale waren (-waarenhandler, m.: handelaar in koloniale 'waren); -zucker, m.: suiker uit de koloniën. |
KOMMENTIREN.
KOLONIE.
428
|
Kolonie', |yr.: 1) kolonie, ovcrzeesche bezitting-; 2) kolonie, volkplanting:; kolo-nisi'ren |siel, w. b.: coloniseeren; Kolonist', m, (-en; mrv. -en): kolonist, (ook:) planter, plantage-eigenaar. K-Olon'ne, vr.: (mil.) colonne; I ko-lon'nenweise, bw.: in colonnen. Kolopho nium, o. (-s): colophonium, vioolhars, spiegelhars; Kolophol'saure, vr.: (schk.) colophonium-zuur. Koloquin te, vr.: (pik.) kolokwint. Koloration', vr.: (fig.) kleuring; Koloratur', vr.: (muz.) coloratuur, triller, (fig. faiu.) tralaries (mrv.); kolori'-ren [iel, w. b.: kleuren; Kolorist', m. (-en; mrv. -en): prentenkleurder; Kolo-rist'in. vr. (mrv. -nen): prentenkleurster; Kolorit', o. (-s): (schl.) koloriet. KoIons', m. (-es; mrv.-e): colossus; lt;fig.) reus, (ook:) reusachtig gevaarte; kolossal' (kolossa'lisch, kolos'sisch), bv. n.: kolossaal, (fig.) zeer groot, reusachtig. Kol'Hcliwein (Kolschwimi), o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) kolsem, zaadhout. Kol'ter, o. (-s; mrv. -): (akk.) kouter, ploegkouter; | -holz, o.: ploeghout; -messer, o.: kouter, ploegkouter, ploegijzer. Ko'luber, m. (-s; mrv. -): (drk.) adder, slang. Kolum'bia, o. (-s): (adk.) Columbic ; Kolum'binroth [tl, o.: rood met een blauwen weerschijn. Koluni ne, vr.: (typ.) kolom. Kolum'nen, in Sam. I -maass lmass|, o.: maat der kolommen; -schnur, vr.: touwtje om de kolommen op te binden; -steg, m.: spatie-hout ot' lijn tusschen de kolommen eener bladzijde; -titel, m.: kolomhoofdje, hoofdje boven iedere kolom ; -weise, bw,: in kolommen. Kolur'. vr.: (str.) kruiskring. Kolym'biis, m. (-; mrv. -ben): (vog.) duiker, duikelaar. Konibination', vr.: combinatie. Kombü'se, vr.: (op schepen:) kombuis. Kornet', m. (-en; mrv. -en): (str.) komeet, staart-ster; (spl., het) commct-ten (zeker kaartspel). Ko'miker, m. (-s; mrv. -): (tnl.) komiek, tooneelspeler voor de komieke rollen; (let.) boertig schrijver; ko'misch, bv. n.: komiek, koddig, grappig, boertig. Komitat', o. (-es ; mrv. -e): comitaat, (Hongaarsch) graafschap. Komitee', o. (-s; mrv. -s): comité, commissie. Koiiiitiafverhanclluiigen, vr. mrv.: (hist.) beraadslagingen der comi-tiën ; Komi'tien, vr. mrv.: (hist.) comitiën. Komma, o. (-s; mrv. Kom'mata): (tik.) komma. Kommaiiclant', m. (-en; mrv. -en): kommandant; kommandantur', vr.: kom-mandants-rang, (ook:) kommandantshuis, (ook:) kommandants-kantoor; Komman'de, vr.: (kph.) bestelling; kommandi'ren lie], w. b.: koramandeeren; Kommandi'te [ie], vr-: (kph.) vennootschap met stille compagnons; Komman'do, o. (-s): kommando (-stab, m.: kommando-staf). |
kom men, w. o. onr. s. en w. onpers. s. (kam; gekom'men): komen; (fig.) gaan, geraken; es kamen Leute, welche: er kwamen lieden, die; glücklich an Ort und Stelle -: gelukkig Komen waar men wezen wil; Einem nicht von der Seite niet van iemands zijde wijken, iemand geen oogenblik verlaten: man kann nicht von ihm men kan niet van hem afkomen; von Einem -: bij iemand vandaan komen, van iemands huis of kantoor komen; so mussen Sie mir nicht -: (fam.) zoo moet gij mij niet aanboord komen; auf Einen -: 1) iemand aantreffen, 2) aan iemand ten deel vallen, iemand aankomen; es kommt auf jeden so viel: 1) ieder krijgt zoo of zoo veel, 2) dat is zoo veel per hoofd; vor Einen -: voor iemand verschijnen (d. i. voor iemands aangezicht); vor Einem -: vóór (d. i, vroeger dan) iem. komen; ich bin diesen Weg nie ge-kommen: ik ben dezen weg nooit gegaan; gegangen -: komen loopen; gefahren -: komen rijden (met rijtuig); geritten -: komen rijden (te paard); zur Sache -: ter zake komen; hoeh zu stehen -: duur te staan komen; wie hoch kommt Ihnen das: hoe hoog komt u dat te staan ?; woher kommt es, dass ....: hoe komt het, dat ...,?; ich weiss nicht wohin er ge-kommen ist: ik weet niet wat er van hem geworden is; ich kann nicht auf seinen Namen -: ik kan niet op zijnen naam komen; ich kam auf den Gedan-ken (es kam mir in den Sinn): ik kwam op het denkbeeld; aus dem Gedacht-msse - (aus dem Sinne -): door het hoofd gaan, uit het geheugen gaan; von Sinnen 7: zijn verstand verliezen; aus dem Gesichte -: uit het gezicht geraken of verdwijnen; aus der Mode -: uit de mode gaan; aus den Schulden -: uit de schulden komen, maken dat men geene schulden meer heeft; hinter etwas -: achter iets komen, iets ontdekken of uitvorschen; um etwas -: 1) om iets komen, iets komen halen, 2) van iets afkomen, iets kwijtraken; in Verfall -: in het verval komen; Einen nicht zum Worte (zur Rede) - lassen: iemand niet aan het woord laten komen, iemand niet laten spreken; ins Gerede -: in opspraak komen; zu Statten -: te staae komen, (aan iemand) te pas komen; zu recht -: te recht komen; zu Falie -: ten val komen; zu kurz -: te kort komen; zu Schaden -: verlies lijden; wie du kommst so gehst du: (spr.) zoo als ge er aankomt raakt ge 't ook weder kwijt, zoo gewonnen zoo geronnen. kom'mend, t. dw.: komende; -e Woche: toekomende week; -e Fracht: (kpv.) terugvracht, retourvracht; für -e und Gehende: (fam.) voor den gaanden en komenden man. Kommen'de, vr.: kerkelijk goed, waarvan de inkomsten genoten worden door een leek, prove. Kommentai*', m. (-es, -s; mrv.-e): commentaar. Kommenthur' [t], m. (-es, -s; mrv. -e): kommandeur eener geestelijke ridderorde ; Kommenthurei' [t], vr.: kom-mandeurs-gebied. kommenti'ren [ie], w. b.: com-mentariëeren, verklaren, toelichten. |
KOMTHUK.
KOMMERZ.
429
KONCENTKIREN.
KoNIGSLILIE,
480
|
koneentri'reu fie], w. b.: concen-treeren; koncen'trisch, bv. n.: grelijk-middelpuntigr, in één middelpunt samen-loopende. Koneept', o. (-es, -s; mrv,-); concept, opstel; aus dem -e kommen:(fig.)de kluts kwijtraken, van de wijs raken; Einem das -verrücken (verwirren, verderben); (figr.) iemand van de wijs afbrengen, iemand uit liet veld slaan; 1 -papier, o.: onafgesne-den papier, papier voor concepten. Koncert', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) concert, (ook:) concertstuk; (iig.) samenwerking, overeenstemming ; ein - spielen: een concertstuk spelen; ein - geben: een concert geven; ins - genen: naar het concert gaan, het concert gaan bijwonen; I -geber, m.: concertgever; -geberin, vr.: concertgeefster; -meister, in.: orkestmeester; -saai, m.: concertzaal; -sanger, m.: concertzanger; -sangerin, vr.: concertzangeres; -spieier, m.: medewerker op een concert (of: op concerten). koncerti ren [ie], w. o. h.: (muz.) een concert uitvoeren; w. b.: 1) beramen, 2) ontwerpen. K-onceNNion', vr. concessie (vergunning, met uitsluiting van anderen); kon-cessionirt' [niert], bv, n.: gt^concessio-neerd. Konchy'lien, vr. mrv.: schelpdieren. Koncil', o. (-es, -s; mrv. -ci'lien): concilie, kerkvergadering. H-Oiicipient', m. (-en; mrv. -en): mi-nutenmaker, opsteller van stukken; kon-cipi'ren Ipiel, w. b.: concipiëeren, opstellen, in minute brengen. .KondeiiNa'tor, m. (-s; mrv.-sato'ren): condensator (een werktuig om lucht of gas samen te persen): kondensi'ren [ie], w. b.: samenpersen. K-Oiiclition', vr.: 1) beding, voorwaarde 2) (dienstbare) betrekking, plaats, dienst; konditioni'ren [nie], w. b.: bedingen, w. o. h,: in betrekking zijn. in dienst zijn; konditionirt' [niert], bv. n.: bedongen, bepaald, overeengekomen, afgesproken (gut -: kph.: goed geconditioneerd, in goeden staat). K-Oiidi'tor, m. (-s; mrv. -dito'ren): banketbakker; Konditorei', vr.: banketbakkerswinkel. Koncloleuzvr.: condoleantie, betuiging van deelneming; kondoli'ren [ie], w. b.: condoleeren. Kon dwr, m. (-s; mrv. -s): (vog.) condor. Komluktor', m. (-s; mrv. -s): conducteur (op stoomboten en wagens voor personen- ot goederenvervoer). KontVkt', o. (-es, -s): suikergoed; I -büchse, vr.: bus (trommel) voor suikergoed. Konforeiiz', vr.: conferentie; I -minister, m.: minister zonder portefeuille. KonfeNHion', vr.: bekentenis; (kkl.) geloofsbelijdenis. Koiifirniatioii', vr.: 1) bevestiging; 2) bekrachtiging; 3) (kkl.) bevestiging (als aangenomen lidmaat van een protestantsch kerkgenootschap), toediening van het vormsel (aan een lidmaat der katholieke Kerk). konftsci'ren [cle], w. b.: verbeurd |
verklaren; Konfiskation', vr.: verbeurdverklaring. Konflikt', o. (-es, -s; mrv. -e): geschil. Konfoderatioii', vr.: confederatie, bond; konföderativ', bv. n.: verbonden, vereen igd, bonds-; sich kontoderi'ren [iel. w. w.: eenen bond sluiten, een verbond aangaan, zich aaneensluiten; Konföderir'ten l.rierj, m. mrv.: gecon-federeerden, saamverbondenen, bondge-nooten. kon form . bv. n.: overeenstemmend; (fig.) gelijkluidend. konfroiiti'ren lie], w. b.: vergelijken; - mit: (rcht.) in het verhoor brengen tegenover. KongeNtion', vr.: (gnk.) congestie, aandrang van bloed. K-on^ress', m. (-es; mrv. -e): congres. Ko'iii***, m. (-es, -s; mrv. -e): koning; (in 't kaartpel:) heer; (in sommige spelen diegene der spelers, die op zijne beurt stilzit, en aan de gespeeld wordende partij geen deel neemt:) lummel; (in 't schaakspel:) koning; (mtw.) konings-metaal; Ëinen zum -e machen: iemand koning maken; neuer -, neues Gesetz: (spr.) nieuwe heeren, nieuwe wetten; die Bücner der -e: (bijb.) de Boeken der Koningen; der drei -e Tag: (kkl.) Driekoningendag; I -reich, o.: koninkrijk; -thum [tl, o.: koningschap. Zie Ktfnig;». Kë'nisin, vr. (mrv.-nen): koningin; (in 't schaakspel:) koningin; I -apfel, m.: groene renet. kö'nig:iseli, bv. n.: koning-achtig, koningsgezind. kö'niglieli, bv. n.: Koninklijk; Seine -e Majestat: Zijn Majesteit de Koning; Ihre -e Majestat: Hare Majesteit de Koningin; ein -er Prinz: een Prins van den bloede; Seine -e Hoheit: Zijne Koninklijke Hoogheid; die -e Würde: de koninklijke waardigheid; die -en Vor-rechte: de praerogatieven der Kroon; I -gesinnt, bv, n.: koningsgezind. in Sam. 1 -adler, m.: (vog.) konings-adelaar, konings-arend; -apfel, m,: 1) gouden renet, 2) ananas;-bann, m.: hoogste gerechtshof, Hooge Raad; -berg, o. (-sT: (adk.) Koningsbergen; -binde, vr.: diadeem; -birne, vr.: muskaatpeer; -blau, bv. n.: koningsblauw, smalt; -blume, vr.: Zie -rose; -blut, o.: koninklijk bloed; -brief, m.: charter; -burg, m.: 1) paleis des konings, 2) koninklijk kasteel; -eidechse, vr.: (drk.) koningshagedis, gekroonde slang, basilis-cus; -farbe, vr.: koningskleur (1. koningsblauw; 2. koningsgeel); -fisch, m.: ko-ningsvisch, bonetvisch; -fischer, m.: (vog.) ijsvogel; -freund, m.: koningsgezinde; -gelb, o.: koningsgeel. operment; -gut, o.: koninklijk domein; -naner? m.: (vog.) koningsvogel, prachtige paradijsvogel; -hase, m.: (drk.) konijn; -hof, m.: 1) koninklijk hof, 2) koninklijk paleis; -holz, o.: edele houtsoort, kostbaar hout; -karpfen, m.: (visch:) spiegelkarper; -kerze, vr.: (pik.) koningskaars, wolkruid; -kraut, o.: (pik. en pha.) koningskruid, basilicum; -krone, vr.: koningskroon, koninklijke kroon, (pik.) kievits-ei, keizerskroon; -lilie, vr.: |
KONSIGNATAK.
431
KöNIGSMANN.
|
(pik.) keizers-lelie, keizerskroon, (wpk.) witte lelie (drie zoo, zijn het zinnebeeld yan het Fransche koningschap); -mann, in-; konings-man, koningsgezinde; -mantel, ui.: koningsmantel, koninklijke mantel; -mord, m.: konings-moord; -mörder, m.: koningsmoordenaar; -mörderin, vr.: koningsmoordenares; -nagelein, o. mrv.: (pik.) beste kruidnagelen; -papier, o.: royaal folio-papier; -paradiesvogel, m.: Zie -liailier; -pt'erd, o.: paard met eene witte vlek voor aan ieder been hoog boven den hoef; -pfirsche, vr.: (pik.)koningsperzik; -pflaume, vr.: (pik.)koningspruim; -rose, vr.: (pik.) pionie-roos; -salbe, vr.: (pha.) koningszalf, basilicum; -saure, yr.: (schk,) konings-water, aq.ua regia; -schies-sen, o.: (het) koningschieten (schiet-wed-strijd, waarbij de winner als koning van het feest wordt geëerd); -sehlange, vr.; (drk.) koningsslang, boa constrictor; -schuss, m.: (het) beste schot; -sitz, m.: koningszetel (1. koninklijke troon; 2. koninklijke residentie); -sohn, m.: koningszoon; -spiel, o.: (fig.) koningsspel, koninklijk spel (d. i. het schaakspel; iron, ook: kaart-spel); -stab, m.: komngs-schepter; -stadt, vr.: stad des konings, stad der koningen, koninklijke residentie; -strasse, vr.: 1) koningstraat (iedere straat? die dezen naam draagt), 2) groote rijweg, heerbaan, (tig.) koninklijke, weg, (tam.) royale weg; -tag, m.: (kkl.) Driekoningendag; -thron, m.: konings-troon, koninklijke troon; -titel, m.: Konings-titel, titel van koning; -tochter, vr.: koningsdochter; -vogel, m.: Zie -liüher; -weihe, vr.: (vog.) wouw, konings-wouw, milaan; -wiesel, o.: (drk.) hermelijn; -würde, vr.: koninklijke waardigheid (het) koningschap; -zepter, o.: koninklijke schepter, koningsschepter. ko'uisclt, bv. n.: kegelvormig. K-onju^ation', vr.: (tik.) vervoeging (van werkwoorden); konjugi'ren [ie], w. b.: vervoegen. Koiijunktion', vr.: (tik.) voegwoord; (str.) conjunctie (d. i. samenkomst van twee planeten in een sterrenbeeld). Koiijimktiv', o. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) aanvoegende wijs. Konjunktur', vr.: 1) samenloop van omstandigheden; 2) toestand, staat van zaken. konkav', bv. n.: concaaf, holrond. Konkla've, o. (-s; mrv. -n): (kkl.) conclave. K.oiikln'8uiii, o. (-s; mrv. -klu'sa): 1) besluit; 2) resultaat; 3) reglement. Konkordanz', vr,: concordantie, con- cordans, bijbelsch woordenboek; i -bibel, vr.: Zie Korkordaiix. Konkorclat', o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl. dipl.) concordaat. Konkor'tlia, vr.: Concordia. Konkiibiuat', o. (-es, -s; mrv. •): onechtelijke samenwoning als man en vrouw; Konkubi'ne, vr.: bijzit, bijwijf. Konkiirrent', m. (-en; mrv. -en): concurrent, mededinger; Konkurrenz', vr.: concurrentie, mededinging; konkuri'ren [ie], w. o.: concurreeren, wedijveren, KonkurN,, m. (-es): 1) wedstrijd; |
2) (rcht,) bankroet, faillissement; (ook:) opkomst (aanmelding) van de scbuld-eischers in eenen faillieten boedel; sich - erklaren: zich in staat van faillissement verklaren; I - erotfnung, vr.: aanvang van het faillissement; -glaubiger, m.: schuldei-scher van den gefailleerde ; - masse, vr,: (het) actief van den faillieten boedel (-massen-Ver waiter, m.: curator in den faillieten boedel). köu'ncn, w. o. onr. h. (kann, kannst, kann; konn'te; gekonnf en kunnen): kunnen; ich habe, es nicht thun -: ik heb het niet kunnen doen; ich habe es nicht gekonnt: het is mij niet doenlijk geweest; was kann ich dafür: wat kan iK daartegen doen?, hoe kan dat aan mij geweten worden?; er kann nicht dafür: hij kan er niets tegen doen, aan hem is het niet te wijten, zijne schuld is het niet. I -, w. b. onr.: ervaren (bedreven, knap) zijn in, verstaan; er kann weder lesen noch schreiben: hij kan niet lezen of schrijven; - Sie Französisch: verstaat (kent) gij Fransch?; eine Kunst -: eine kunst verstaan, in eene kunst bedreven zijn; ich will 'mal sehen was Sie -: ik wil eens zien wat gij kunt. H.ouiie.ta'liel, m. (-s; mrv. -): (hist.) kroonveldheer, opperveldmaarschalk, opperbevelhebber. Konnivenz', vr.: oogluikende toelating. konn'te: Zie kUnnen, Konoicl', o. (-s; mrv. -e): (wsk,) afgeknotte kegel. KonosHeinent', o, (-s; mrv. -e): (kpv.) connossement. Kon'rad, m, (-s): Koenraad, Koen. Konrek'tor, m. (-s; mrv. -rekto'ren): conrector; Konrektorat', o. (-es, -s; mrv. -e): conrectoraat. Konsekratiou', vr.: consecratie; konsekri'ren [ie], w. b.: 1) wijden; 2) inzegenen. KonseiiH', m. (-es; mrv. -e): 1) toestemming,bewilliging; 2) hypotheek, pandbrief, kusting. konseiment', bv. n.: consequent, zich gelijk blijvend; Konsequenz', vr.: 1) consequentheid, (het) zich zeiven gelijk blijven; 2) consequentie, aanbelang, groot gewicht, veel belang; 3) consequentie, gevolg, uitvloeisel; 4) gevolgtrekking. KonservatioiiH', in Sam. 1 -brille, vr. : bril om de oogen te beschutten. konseryativ', bv. n.: behoudend, conservatief; z. n. m. (-en; mrv. -en): (stk.) conservatief, behoudsman; Konser-vatis'mus m. (-): (stk.) behoudstelsel, con-servatismus. Konserva tor, m. (-s; mrv. -vato ren): conservator, bewaarder, opzichter. Konnervato'rinin, o. (-s;mrv.-ria of -rien): academie voor de muziek, (fr.) conservatoire. Konser've, vr.: (pha.) conserf; (vest.) buitenwerk ter bedekking van een bastion; (kpv.) konvooi-schip. konservi'ren [ie], w. b.: conservee-ren (1. bewaren, behouden; 2. beveiligen, beschutten). Konsis:iiatar', m. (-s; mrv. -e): con-signataris, bewaarnebber; Konsignation', vr,: 1) consignatie, bewaargeving, 2) (mil.) bevel aan de troepen om zich in de kazerne gereed te nouden ten einde op het eerste kommando te kunnen uitruk- |
KONSISTENT,
KONVENIENZ.
432
|
ken; konsigrni'ren [iel, w. b.: (kph., rcht. en mil.) consigrneoren. kousistent', bv. n.: stevig; Konsistenz', vr.: stevigheid. konsistorial', bv. n.: consistoriaal; I -gericht, o.: kerkelijke (geestelijke) rechtbank; -rath [tl, m.: lid van het consistorie (van de kerkelijke rechtbank). Koiisi^to rium, o. (-s; mrv. -rien): (kkl.) consistorie (1. kerkeraad; 2. vergadering van kardinalen). koiiNkribirt' [biert], bv. n.: (mil.) voor de loting aangewezen; -e, m. (-n ; mrv. -n): loteling voor den krijgsdienst; Konskription', vr.: loting voor den krijgsdienst. konsoliili'ren [die], w. b.: consoli-deeren, bepaalde inkomsten aanwijzen waaruit de renten gekweten zullen worden van; konsolidirt' [diert], bv. n.: geconsolideerd, gevestigd. KonNonaiit', m. (-en; mrv. -en): medeklinker, consonant; Konsonanz', vr,: (muz.) overeenstemming van twee of meer tonen, (lig.) gelijkluidendheid. K-onsorf, m. (-en; mrv. -en): medebelanghebbende, deelgenoot; medestander ; medeplichtige. KoiiNpiration', vr.: samenzwering; konspiri'ren [rle], w. o. h.: samenzweren. Konsta bels, in Sam. I -kammer, vr.: (mar.) konstabelskamer. Konstab'ler, m. (-s; mrv. -): (art.) kanonnier; (in Engeland en Amerika:) konstabel, rustbewaarder, politie-die-naar. K.onstaiitino])olita'iiei% m. (-s mrv. -): Oonstantmopolitaan; Konstanti-nopolita'nerin, vr. (mrv. -nen): Constanti-nopolitaansche, Koii'stanz. o. (-s): (adk.) Constans, Constants; kon'stanzer (kon'stanzisch), bv. n.: Constanser, uit (van) Constans. konHtitni'ren [ier], w. b.: con-stitueeren; Konstitution', vr.: gestel, lichaamsgestel, lichamelijk samenstel, (stk.) constitutie, grondwet; konstitu-tionell', bv, n.: (stk.) constitutioneel (1. grondwettig, 2. grondwettelijk), (gnk.) uit het gestel voortkomende, aan het gestel eigen. koustriii'rcii [ie], w. b.: (tik.) con-strueeren; (tig.) vormen, samenstellen, ineenzetten, maken; Konstruktion', vr.: (tlk.J constructie, woordvoeging, woordschikking, (tig.) samenstelling, ineenzetting. Koii'sul, m. (-s; mrv. -n): consul; Konsulat', o. (-es, -s; mrv. -e): consulaat; Konsulent', m. (-en; mrv. -en): (rcht.) ad-viseerend advocaat, consulent. KoiiNiinicnt', m. (-en; mrv. -en): verbruiker, consument; konsumi'ren [ie], w. b.: verbruiken, gebruiken, (fig.) verorberen, consumeeren; Konsumtion', vr.: verbruik, consumtie (Konsumtions'steuer, vr.: verbruiksbelasting). konta^iils', bv. n.: besmettelijk, aanstekelijk. Kontakt', m. (-es, -s): aanraking, kontant*, bv. n.: contant, (fig.) dadelijk, onmiddellijk; bw. 1) in klinkende munt, in specie, (fig.) dadelijk bij de levering; Kontan'ten z, n. mrv.: contante penningen, klinkende munt, specie, geld. |
Kon'terfei, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) afbeelding, afbeeldsel, portret; 2) namaaksel. namaak; konterfeien, w. b.: 1) afbeelden, portretteeren, 2) namaken. Kontinent', m. (-es. -s; mrv. -e): continent, (het) vasteland; I kontinental', bv. n.: continentaal, vastelands(-handel, m.: handelsverkeer met of van het vasteland; -sperre, vr,: verbod van het handelsverkeer tusschim het vasteland en Groot-Britannië; -system, o.: continentaal stelsel, stelsel om het handelsverkeer tus-schen het vasteland en tiroot-Britannië te beletten). Koiitingreut', m. (-es, -s; mrv. -e): contingent, aandeel. Kon to, o. (-s; mrv. -s): (kph.) rekening ; - finto: gefingeerde rekening; -geben: krediet geven; - saldiren [iel: de rekening vereffenen; I -buch, o.: rekeningenboek; -korrent', o. (-es, -s; mrv. -s): rekening-courant. Kontor', o. (-es, -s; mrv. -e): kantoor; I -diener, m.: kantoorbediende. Kontorist', m. (-en; mrv. -en): kantoorbediende. Kon'traband, m. (-es,-s): contraband, smokkelwaar; Kontrabandi rer [ie], m.(-s; mrv. -): smokkelaar, sluiker. Ikontrakt, bv. n.: lam. IKontrakt', m. (-es, -s; mrv. -e); contract; kontrakt'lich (kontraktmas'sig), bv. n.: contractueel; Kontralient', m. (-en; mrv. -en): contractant; kontrahi'ren [ie], w. b.: contraheeren, contracteeren, bij contract overeenkomen (Schulden-: schulden maken, schuldverbintenissen aangaan). Kon trapiinkt, m. (-es): (muz.) contrapunt. Kon'trasisnatur', vr.: 1) (het) con-trasigneeren, 2) mede-onderteekening; kontrasigni'ren fier], w. b.: contrasignee-ren. Kontrast', m. (-es; mrv. -e): contrast, tegenstelling; kontrasti'ren lie'l, w. o. h.: contrasteeren, een contrast vormen (-mit, - gegen: afsteken bij). Kontretanz', m. (-es; mrv. -tan'ze): contredans. kontribni'ren [ier], w b.: bijdragen; Kontribution', vr.: bijdrage, contributie. Kontro'le, vr.: controle; Kontroleurquot;, m. (-s; mrv. -e): controleur; kontroli'ren [ie], w. b.: controleeren. Kontrovers', in Sam. I -prediger, m.: prediker over betwiste geloofs-punten; -predigt, vr.: preek over een (of meer dan een) betwist geloofs-punt. Kon trover'se. vr.: 1) godgeleerde twist, twistgeschrijf over een (of meer dan een) geloofs-punt; 2) wederleggende godgeleerdheid. Kontumaz', vr.: (mar.) quarantaine; (rcht.) niet-verschijning; in - verurtheilen [t]: bij verstek veroordeelen; kontumazi'-ren [ie], w. b.: 1) bij verstek veroordeelen, 2) weerspannig aan de wet verklaren en deswege veroordeelen. Kontur', vr.: omtrek. Konvenienz', vr.: 1) overeenkomst, evenredigheid, gelijkheid; 2) gepastheid, |
KONVENIENZHEIRATH.
KOPFF1EBER.
433
|
betamelijkheid, voegzaamheid; -heirath (tj, vr.: huwelijk om den stand. .i£oiiveiit', m. (-es,-s; mrv.-e): 1) klooster, 2) vergadering; Konventi'kei, m. (-s; mrv. -): 1) heimelijke bijeenkomst, 2) sluipvergadering, onwettige vergadering. Konvention', vr.: overeenkomst, bepaling, afspraak; Konventional'strate, vr.: bij contract bepaalde boete; Konventions -münze, vr.: 1) geld dat naar den gemeen-schappelijken muntvoet geslagen is. Conventie-geld, 2) muntstuk (stuk geld) naar den gemeenschappelijken muutvoet geslagen, (een) stuk Conventie-geld. Konventuar, m. (-en; mrv. -en): eonventuaal, kloosterling. HLunversatioii', vr.: conversatie (1. onderhoud, gesprek; 2. omgang, verkeer); Konversations 'lex'ikon, o.: woordenboek der samenleving; konversi'ren lie], w. o. h.: 1) omgaan, omgang houden, verkeeren (met;, 2) redekayelen,-praten, (lam.) keuvelen. konvex', bv. n.: bolrond; Konvexitat', vr. : bolrondheid, convexiteit. Konviktoinst', m. (-en; mrv. -en): commensaal, dischgenoot, kostganger; Konvikto'rium, o. (-s; mrv. -ria of -rien): eetzaal. Konvokatiou', vr.: bijeenroeping, besehrijvings-biljet, oproeping; konvo-ci'ren lie'l, w. b.: bijeenroepen, beschrijven (d. i. oproepen om eene vergadering te komen bijwonen), MLoiml', m. (-s): kopalhars; I -firniss Inisl, m.: kopalvernis. K.«gt;l»e'ke, vr.: uutw.) kopek (Russisch kopergeld, honderdste gedeelte van een roebel). ktt'peln, w. o. h.: schommelen, wiegelen, waggelen, wankelen, heen en weer gaan; Kö'pelstuhl, m.: kousenweeftouw. H.o'igt;eiilias:eii, o. (-s): (adk.) Koppenhagen. HLU'lier. m. (-s): keper; kö'pèrn, w. b.: keperen. |
IK opt*, m, (es, -s; mrv. Köp'fe): (ontl.) hoofd ; (van dieren en hg.) kop; (tig. ook:) verstand, vernuft, geest, vlugheid van bevatting; viel Kopte, viel Sinne : ispr,) veel hoofden, veel zinnen; mit blossem -e: blootshoofds; mit dem -e wackeln: knikkebollen ; die Kopte zusammenstecken: (lig.) de hoofden bij elkander steken; sich auf den - stellen: (lig.) alle krachten inspannen, alle zeilen bijzetten; vom -bis zu den Fiissen: van het hoofd tot de voeten, van top tot teen; er hat hij heeft verstand (talent, doorzicht), hij is knap; ein guter een goed hoofd; mit -hanueln : met verstand te werk gaan ; mit dem -e arbeiten: met het hoofd werken; aus dem -e arbeiten: uit het hoofd werken, zelf scheppen (d. i. niet mannetje naar mannetje maken); aus dem -e: uit het hoofd, uit het geheugen, zonder boek; etwas auf seinen - hin thun: iets op eigen gezag (fain.: op zijn eigen houtje) doen; Einem auf den - Schuld geben : iemand de schuld (van iets) geven zonder omwegen (fam: zonder er doekjes om te winden); Sie hat ihren eigenen zij heeft haar eigen hoofd, zij is koppig; seinem eigenen -e tblgen: zijn eigen hoofd volgen, zijn eigen zin doen; auf seinem -e bestehen: op zijn stuk blijven staan, doordrijven, koppig zijn; er bleibt auf seinem -e: hij blijft op zijn stuk staan, hij geeft niet toe; den - verlieren: (hg.) zijn verstand voelen stilstaan, zijn verstand er bij yerliezen; ich weiss nicht wo mir der - steht: mijn hoofd loopt om; Einen vor den - stossen: (fig.) iem. \oor het hoofd stooten; das will mir nicht in den -: dat wil er bij mij niet in, dat laat ik mij niet in mijn hoofd praten; seinen - aufsetzen: zijn hoofd opzetten, zich koppig toonen; sich etwas in den - setzen: (tig.) iets in zijn hoofd halen; Ëinem etwas aus dem -e brin-gen: iets uil iemands hoofd praten; sieh den - zerbrechen über: zijn hoofd breken over, malen over, (fam.) zich gek denken over; das geht mir im -e herum: dat maalt mij door mijn hoofd; Einem über den - wachsen: iemand boven het hoofd groeien, iemand den baas worden; Einem den - bieten: iemand het hoofd bieden, weerstand aan iemand bieden; Einem den - vor die Füsse legen: iemand het hoofd afslaan, iem. onthoofden; Einem den - waschen, (fig.) iemand de ooren was-schen; sich die Köpfe waschen: (tig.) elkander bij het haar hebben; Einem den - warm machen: (lig.) iemand het hoofd warm maken; überall mit dem -e durch-wollen: (lig.) met zijn hoofd door den muur willen, ijzer met handen willen breken ; in den - steigen: (van geestrijke dranken:) naar het hoofd gaan, naar het hoofd vliegen; den - hangen: (tig. fam.) den vrome uithangen; den - hangen lassen: (tig.) het hoofd laten hangen, den moed opgeven. IK.O|»f, in Sam. I -abschneider, m.: iioofden-afhouwer, (in Indië) koppensneller; -ader, vr.: (ontl.) hoofd-ader, ader van het hoofd; -ahnlich, bv. n.: hoofdvormig, (tig.) kopvormig, kopachtig ; -arbeit, vr.: hoofdwerk, werk met het hoofd; -artig, bv, n.: Zie -Hlinlich;-bad, o.: hoofdbad (1. hoofdbetting, 2, stortbad, douche); -band, o.: band of lint om het hoofd, (ook:) strijklint (om het haar op te houden), (fig.) diadeem; -baum, m. (pik.) wilde vijgeboom ; -bedeckung, vr.: hoofddeksel (hoed, pet, muts, kap, enz.); -bein, o.: schedclbeen; -beschwerden, vr. mrv,: 1) hoofdpijnen, 2) hoofdbreken (enk.); -besteuerung, vr.: hoofdgeld, hoofaelijke omslag; -bildung, vr.: vorm van het hoofd; -binde, vr.: Zie -band; -blatt-chen, o.: (hik,) fontanel; -bohrer, m.: (hik.) schedelboor, trepaan; -bolzen, m.: kopbout, ijzeren bout met een kop; -brechen, o.: hoofdbreken; -brechend, bv. n.: hoofdbrekend; -brecner, m.: (tig.) koppige wijn, zware wijn; -brett, o.: (van ledikanten:) blad aan het hoofdeinde ; -bürste, vr.: haarborstel, haarschuier, (op het hoofdstel van een paard:) pluim, vederbos; -decke. vr.: (voor paarden:) kleed over den hals; -drüse, vr.: (ontl.) hoofdklier; -ende, o.: (van ledikant, bed, enz. :) hoofd-einde; -fach, o.: (bij hoedenmakers:) grootte van den bol, |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.
KOPFFLÜSS.
434
KOPPEN.
|
koorts in het hoofd; -fluss, m.: zinking (rheumatiek) in het hoofd; -lörinig:, bv. n.: hoofdvormig, (tig.) kopvormig, kopachtig; -geld, o.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -geschmeide, o.: hoofdtooi, hoofdsieraad; -geschwulst, m.: gezwel (dikte) op of aan het hoofd; -gestell, o.: hoofdstel (van of voor een paard); -gicht, vr.: (gnk.) scheel-hoofdpijn; -grind, m.: (hik.) hoofdzeer, hoofdschurft, (ook:) roos op het hoofd (-grindkraut, o.: pik.: schurftkruid);-haar, o.: hoofdhaar; das -hangen, o.: het vooroverhangen van het hoofd, (iron.) het huichelend vertoon yan vroomheid; -hanger, m:: schijnvrome, huichelaar; -nange-rei', vr.: huichelend vertoon van vroomheid; -hangerin, vr.: schijnvrome, huichelaarster; -haube, vr.: (vlk.) helm; -haut, vr.: schedelhuid; -holz, o.: kophout, bovenste hout van een houtstapel; -hülle, vr.: hoofdhulsel; -joch, o.: voorste juk; -keilbein, o.: (ontl.) wiggebeen ;-kissen, o.: hoofdkussen, oorkussen, (ook:) peluw, peuluw; -kohl, m.: (pik.) sluitkool; -krank-heit, vr.: ziekte van het hoofd; -lattich, m.: kropsalade; -laus, vr.: hoofdkus; -leer, bv. n.: gedachteloos, onnadenkend; -los, bv. n.: hoofdeloos, zonder hoofd, (fig.) gedachteloos, onnadenkend, (ook:) dom; -losigkeit, vr.: hoofdelooshcid, (fig.) gedachteloosheid, onnadenkendheid, (ook:) domheid; -muskel, vr.: (ontl.) hoofdspier, spier van het hoofd; -nadel, vr.: haarspeld; -naht, vr.: (ontl.) schedelnaad; das -nicken, o.: 1) het knikken met het hoofd, 2) het hoofdknikje; -nicker, m.: knikker (met het hoofd); -nuss, vr.: (iron.) muilpeer, oorvijg, oorveeg; -pflaster, o.: (hik.) hoofdpleister; -pfühl, m.: peuluw, hoofdpeuluw ; -platte, vr.: kale plek op het hoofd; -pulsader, vr.: slag-ader vaai het hoofd; -putz, m.: (fig.) kapsel, gekapt haar; -quaste, vr.: kwast aan het hoofdstel van een paard; -raude, vr.: Zie -grind ; -rechnen, o.; (het) uit het hoofd rekenen; -recht, o.: (fig.) recht der rede; -reisser, m.: 1) hoofdbrekend iets, 2) slechte wijn, vervalschte wijn, 3) Zie -brecher; -riemen, m.: (es.) riem van het hoofdstel; -ring, m.: (dk.) wrong om het hoofd, (voor kleine kinderen:) valhoed; -salat, m.: kropsalade; -salbe, vr.: zalf voor het hoofd, (fig.) haarzalf, pommade; -schatz, m.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag;-scheuj bv. n.; (van paarden:) schichtig, schrikachtig, (fig. fam.) bangelijk; -schlagaaer, vr.: slagader van het hoofd; -sehleier, m.: sluier over het hoofd; -schmerz, m. (-schmerzen, m. mrv.): hoofdpijn, pijn in het hoofd; -schmuck, m.: Zie -putz; -schnupfen, m.: verkoudheid (in het hoofd vastzittend of loskomend); -schütteln, o.: (het) hoofdschudden; -schüttelnd, bv. n.: hoofdschuddend ;-seite, vr.: (mtw.) kopzijde; -stein, m.: (bwk.) kraagsteen, sluitsteen; -stellung, vr.: houding van net hoofd; -steuer, vr.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -stimme, yr.: (muz.) keelstem, fausset-stem; -streich, m.: 1) slag op den kop, 2) sabelhouw op het hoofd, 3) Zie -nuss; -stück, o.: kopstuk, stuk van of voor den kop, (mtw.) kopstuk, (van eene fluit:) mondstuk, (mtsl.) sluitsteen, deksteen, (ook:) bovenste laag steenen van eenen muur, dek-Iaag; -trager, m.: (ontl.) eerste wervelbeen van den hals; -tuch, o.: doek om het hoofd, om over het hoofd te dragen doek; -tiber, bw.: hals over hoofd (pop.: hals over kop), holderdebolder; -unter, bw.: (fam.) over den kop, met de beenen omhoog; -was-sersucht, vr.: (gnk., het) water in het hoofd (ein -wassersüchtiger: iemand met een waterhoofd); -weh, o.: hoofdpijn, pijn in het hoofd; das -werfen, o.: het achterover werpen van het hoofd, het zetten van eene hooge borst; -werfend, bv. n.: trotsch, hooghartig, laatdunkend; -wunde, vr.: (hik.) hoofdwond, wond aan het hoofd; -wurm, in.: hoofdworm; -wuth [tj, vr.: razernij; -zeug, o.: hoofdtooi, (lig.) kapsel; -zieher, m.: (vlk.) hoofdtrekker; -zierrath [zierat j, m. : Zie -putz. |
K.öpf*. in Sam. | -maschine, vr.: ont-hoofdingswerktuig, guillotine. H.tfpfelicii, o. (-s; mrv. -): kopje, hoofdje. köpTen, w. b.: 1) onthoofden, onthalzen; (boomen, enz.:) toppen, snoeien ; 2) (hik.) koppen. I -, w. o. li.: (van kool:) kroppen, zien sluiten. kop'fen, w. o. h.: Zie w. o. köpfen. köp'lig:, bv. n.: (pik.) met een kop; (fig.)^koppig; | -keit, vr.: koppigheid. köp'liNcli. bv. n.: koppig, stijfhoofdig, eigenzinnig. kUpriing:^ bw.: over den kop, met de beenen omhoog. Kopia'lien, vr. mrv.: 1) overgesehre-vene akten, afschriften; 2) kopie-loonen, schrijf-loonen; Kopie', vr.: kopie, afschrift; Kopir' Lpierl, in Sam. -(bueh, o.: kopie-boek; -maschine: kopiëer-ma-chine, kopiëer-pers; -tinte, vr.: kopiëer-inkt); kopi'ren [ie|, w. b.: kopiéeren, overschrijven; Kopist', m. (-en; mrv.-en): kopiist. K.op'pe, vr.: 1) kop, top, kruin; 2) kuif. IKop'pel, o. (-s; mrv. -n): bandelier, koppel (degenkoppel, sabelkoppel), (jag.) koppelriem. I -, vr.: 1) koppel, span, tweetal, paar; 2) koppel (b. v. jachthonden), troep, menigte, zwerm ; eine - Pferde: een aantal aan elkander vastgebondene paarden ; 3) meentweide, meent, gemeene weide; vrijë jachtgrond; vrij vischwater; 4) park, beslotene ruimte. IKop'pel, in Sam. 1 -balken, m. (bwk.) koppelbalk, kalf; -fischerei', vr.: vrijë (voor allen gemeenschappelijk opengestelde) visscherij; -gerechtigkeit, vr.: recht op gemeenschappelijk gebruik; -hund, m.: (jag.) hond aan den koppelriem;-hut, vr.: meentweide, meentgrond, gemeene weide; -jagd, vr.: 1) publieke (voor iedereen vrijë) jachtgrond, 2i gemeenschappelijk jacht-recht; -kette, vr.: koppelketting; -recht, o.: recht op gemeenschappelijk gebruik; -riemen, m. (-seil, o.): koppelriem; -trift, vr. (-weide, vr.): Zie -hut;-wirthschaft lt], vr.: bebouwing van den grond, het eene jaar met graan, het volgende jaar ander gewas, het derde jaar gebruikt men den grond als weiland, het vierde jaar bezaait men hem weer met graan, enz.; -zug, m.: (in orgels:) klavierenverbinding. kop'pplu, .w. b.: koppelen; aan elkander binden; mit einem Zaune afsluiten met eene haag. IKoppen, m. (-s; mrv. -): (pik.) naald- |
435
KORMORAN.
|
boom, naaldhout; I -buch,o.: (irón.) naamregister van oudo-vrijërs; -kotte, vr.: w remketting:. ikop'pen, w. b.: (boomen en heggen:) toppen, snoeien; (van hanen en mannetjesvogels:) treden, I w. o. h.: oprispen; (van paarden:) kribbebijten. Kop per, m. (-s; mrv. -): paard dat aan slechte spijsvertering lijdt, kribbe-bijter. Kop te, m. (-n; mrv. -n); Kopt (eene soort van Christendom belijdende afstammeling van de oude Egyptenaren); kop tisch, bv. n.: Koptisch (das -e: het Kop-V tisch, de taal der Kopten). Kopulation'. vr.: 1) paring; 2) inzegening van het huwelijk; (lig.) huwelijk, echtvereeniging; kopuli'ren [iel, w. b.: 1) paren, samenparen; 2) trouwen, in den echt verbinden. Korall', in Sam. I -becher; m. koraal-beker; -blume, vr.: konialbloem. Zie verder de Samenstellingen met Korallen. Koral'le, vr.: koraal; (tam.) kraal. Koral'len, in Sam. I -achat, m.: ko-raal-agaat, koraal-steen; -arbeit, vr.: ko-raalwerk, werk van koraalsteen; -artig, bv. n.: koraalachtig; -ast, m.: koraaltak; -baum, m.: 1) boomvormig koraal, 2) (pik.) koraal boom, corallodendron; -blume, vr. (-blüthe It], vr.): koraalbloem; -drechsler, m. (-s; mrv. -): kunstdraaier in koraal; -erbse, vr.: (pik.) roode zoethoutboon (van Jamaica); -tang, m.: koraalvisscherij;-far-big, bv. n.: koraalkleurig; -fischer, m.: koraalvisscherj -fisoherei', vr.: koraalvisscherij; -förmig, bv. n.: -koraalvormig; -moos, o.: (pik.) koraalmos; -mund, m.: (tig.) koraalroode lipjes (mrv.); -netz, o.: koraalvisschers-net; -pflanze, vr.: koraal-plant; -pulver, o.: koraalpoeder; -rift', o.: koraalrif; -rotii [tl,o.: koraalrood;-schuur, vr.: koralen ketting, halssnoer van koralen; -schwarz, o.: zwart koraal; -stein,m.: koraalsteen, koraal-agaat; -thier [t|, o.: koraaldier; -thierchen [tl, o.: koraaldiertje; -wurz, vr.: (pik.) koraalwortel; -zinke, vr.: koraaltakje; -zweig, m.: koraaltak. Ko ran. m. (-s): Koran (de Heilige Schrift der Mahomedanen). koran zen. w. b.: (pop.) mak maken, tot zijnen (haren) plicht brengen; (ook:) van de taart geven, op zijne (hare) huid geven, ranselen; (ook:) doorhalen, den mantel (het jak) uitvegen: (ook:) plagen, turken, ringelooren. Korl», in. (-es,-s; mrv. Kör'be): 1) mand (ook als maat); (in rijtuigen:) bakje onder de bank; (achter aan boerenwagens:) krat; (aan sabels en degens:) beugelgevest; 2) (lig.) weigering, afwijzend antwoord; der Itahn im -e sein: (tig. fam.) de bolleboos zijn; einen - bekommen (sich einen - holen, durch den - fallen): een blauwtje loopen, met zijn huwelijks-aanzoek afgewezen worden; Einem einen -geben (Hechten, austheilen |t|): iemand met zijn aanzoek afwijzen, iemand eene blauwe scheen laten loopen; I -arbeit, vr.: mandewerk; -bett, o.: wieg; -binder, m.: mislukt gildebroeder (ambachts-man, aan wien door het gilde den meestergraad geweigerd is); -feigen, vr. mrv.: mandjesvijgen; -flasche, vr.: omvlochtene flesch; |
-Hechter, m.: mandenvlechter, mandenmaker ; -flechterin, vr.: manaenvlechtster, mandenmaakster; -gitter, o.: mutsaard; -hammer, m.; mandenmakers-priem;-handel, m.: handel in mandewerk; -macher, m.: mandenmaker (-macher-arbeit, vr.: mandewerk; -macherhandwerk, o. mandenmakers-ambacht; -macherwaare, vr.: mandewerk); -macherin. vr.: mandenmaakster; -pfennig, m.: steekpenning, opgestoken protijrje (door meid of knecht meer in rekening gebracht dan werkelijk door hen voor het ingekochte betaald is); -rappier, o,: degen met een beugelgevest; -rosinen, vr. mrv.: mandjes-rozijnen; -ruthe |t],vr.: mandenmakers-teen : -tabak, m.: knaster-tabak; -wagen, m.: 1) mandewagen, 2) kinderwagentje ;-weide, vr.: wilgenteen, mandenmakers-teen; -weise, bv. n.: in manden gepakt, bij de mand gemeten (bw. : bij de mand); -werk, o.: 1) mandewerk,2) teenen vlechtwerk; -wiege, vr.: wieg. Körb'elien, o. (-s; mrv. -): mandje. Kordille'ren, vr. mrv.: (adk.) Cordilleras (het Andes-gebergte). Kordon', m. (-s; mrv. -s): (mil.) cordon, afsluitings-linie. KoiMliian', m. (-s): corduaanleder (d. i. marokijnleder); 1 -bereitung, vr.: cor-duaanleder-bereiding; -garber (-macher), m.: corduaanleder-bereider. Korian der. m. (-s): (pik.) koriander; I -same, m.: korianderzaad; -wasser, o.: korianderwater. Korinth', o. (-s): (adk.) Corinthe; Korin'the, yr.: (pik.) krent; Korinquot; then, in Sam. (-bee're, vr.: aalbes der Alpen; -traube. vr.: Corinthische druif, krent); Korin'tner, m. (-s; mrv. -): Corinther (mry. Corinthers; bijb. Corinthen); Ko-rin'therin, vr. (mrv. -nen): Corinthische; korin'thisch, bv. n.: Corinthisch. Kork, m. (-es, -s; mrv.-e): 1) kurk: 2) kurkboom, kurk-eik; I -artig, bv. n,; kurkachtig; -baum, in.: kurkboom; -bildner, m.: vervaardiger van modellen in kurk; -bildnerei', vr.: vervaardiging van modellen in kurk; -bildnerin, vr.: vervaardigster van modellen in kurk; -bildwerk, o.; kunstsnijwerk van kurk; -eiche, vr.: (pik.) kurk-eik, kurkboom; -flossen, vr. mrv.: (vv.) kurken dobbers; -form, vr.: model in kurk; -holz, o.: 1) kurk,2) kurkboom, kurk-eik;-künst-ler, m.: Zie -liildner; -künstlerin, vr.: Zie -bildnerin; -messer, o.: kurkmes, mes om kurk te snijden; -pfropf, in.: kurk (om eene flesch dicht te kurken), kurken stop (-pfropfenmacher, m.: kurkensnijder, kurksnijder); -rüster, m. Zie -iiline; -sauer, bv. n.: (schk.) kurkzuur; -siiure, vr.: (schk.) kurkzuur; -scheibe, vr.: 1) (een) blad kurk, 2) (een) schijfje kurk; -schneider, m.: kurksnijder; -schwamm, m.: kurkzwam;-schwar-ze, vr.: Spaansch zwartsel, kurkzwart;' -sohle, vr.: kurken zool(tje); -stopsel, m.: Zie -pfropf; -ulme, [in.: kurk-olm, smal-bladerige olmboom; -zange, vr.: kurke-tang; -zieher, m.: kurketrekker. kor ken. w. b.: kurken, dichtkurken; I bv. n.: kurken, van kurk. Kor'koran. m. (-s; mrv. -e): (vog.) flamingo. Kor'nioran, m. (-s; mrv. -e): (vog.) zee-raaf, waterraaf. |
KORN.
436
|
IKorn, o. (-os, -s): 1) (pik.) koorn, graan; (mz.) rogge; türkisches Turksche tarwe, maïs; 2) (aan schiettuig:) mik-ijzer, vizier; etwas oder Einen auf dem -e haben: het op iets of op iemand gemunt hebben; Einen aufs - nehinen: (met pistool of geweer) op iemand aanleggen, (fig.) het op iemand munten, (ook:) iem. goed in het oog houden; 3) gehalte; von gutem Schrot und -: (mtw,) van behoorlijk gehalte, (fig.) degelijk; er t'ragt nicht was das - kostet: (spr.) hij leeft als God in Frankrijk, hij bekommert zich niet over den dag van morgen. I o. (-es, -s, mrv. Kör'ner): 1) korrel (graankorrel: zaadkorrel; zandkorrel; enz.): 2) (gew.) korrel; (medieinaal-gewicht:) grein. IKorn, in Sam. I -acker, m.: koorn-akker, graan-akker, koornveld; -ahre, vr.: koorn-aar, graanhalm (-ahrenbinde, vr.: hik.: koornaar-verband); -aufkaufer, m.: opkooper van graan; -ausfuhr,vr.: uitvoer van granen; -bau, m.: graanbouw, verbouw van graan graanteolt; -bauer, m.: graanbouwer; -blau, bv. n. en z. n. o.: koornblauw; -blume, vr,: koornbloempje, koornbloem (-blumenfarbe, vr.: koorn-blauwe kleur, koornblauw); -blüthe [t|? vr.: 1) koornbloesem, 2) (het) in bloei staan van het koorn; -boden, m.: Dkoorn-zolder, (fig.) graanschuur, 2) voor graanbouw geschikte grond; -börse, vr.: koorn-beurs; -brand, in.: brand in het koorn; -branntwein, m.: 1) koornbrandewijn; 2) jenever; -ernte, vr.: graan-oogst; -faule, vr.: Zie -brand; -fege, vr.: graanpaard, graanharp, graanzeef, wan; -feld, o.: Zie -acker; -ferkel, o.: Zie -hamster;-fink, m.: (vog.) ortolaan; -fiur, vr.: 1) graanveld, graan-akker, 2) aan graanvelden rijke beemd, graanstreek; -tormig, bv. n.: 1) graanvormig, koornvormig, 2) korrel-vormig, gekorreld: -fuhre, vr.: (een) voer graan, wagenvracht graan; -garbe, vr.: koorngarf, koorngarve; -gelilde, o.: Zie -flur; -gesetz, o.: graanwet; -gras, o.: wilde gerst; -gülte, vr.: in graan op te brengen belasting; -halm, m.: graanhalm, koornhalm; -hamster, m.: (drk) veldrat; -handel, m.: graanhandel, handel in granen; -handier, m.: graankooper, koorn-kooper; -haufe (-haufen), m.: (een) hoop graan, (een) hoop koorn; -haus, o.: graan-pakhuis, koornpakhuis; -jahr, o.: graan-jaar; -jude, m.: Zie-auf kaiufer;-kiifer, m.: 1) koorn worm, meelworm, 2) schallebijter; -kammer, vr.: koornmagazijn, graan-pakhuis, (fig.) graanschuur, koornschuur, veel graan voortbrengend land; -kasten, m.: 1) graankist, (tig.) koornzolder, 2) tremel, molentrechter; -knopf, m : wratschelp, knobbelschelp; -kupter, o.: korrelig ko-per-erts; -lade, vr.: graankist: -land, o.: 1) koornland, veel koorn voortbrengende landstreek, 2) koornveld, koorn-akker; -leder, o.: generfd leder;-made, vr.: koorn-worm, meelworm; -magazin, o.: Zie -liaiiat; -makier, m.: graanmakelaar, makelaar in granen; -mangel, in.: gebrek aan koorn, schaarschte van koorn;-markt, vr.: graanmarkt, koornmarkt, koornbeurs; -mass, o.: graanmaat, koornmaat, (art.) kaliber; -messer, m.: koornmeter; -milbe, vri (-motte, vr.): Zie -made; -mühle, vr.: koornmolen; -mutter, vr.: moederkoorn; |
-nagelein, o. (-nelke, vr.): koornbloem; -preis, in.: graanprijs; -pulver, o.: buskruit in korrels; -raden, m.: onkruid in het koorn; -reien, bv n.: rijk aan koorn, rijk aan graan; -rolle, vr.: Zie -fege: -rose, vr.: koornroos, wilde klaproos; -sack, m.: koornzak; -schabe, vr.: Zie -made: -sehiltzer, m.: koorn-schatter; -schaufel, vr.: koornschop; -schaufier. m.: koornverschieter; -scheuer, vr.: koornschuur, schuur om koorn te bergen; -schift', o.: graansehip: -sehinder, m.: Zie -aufkaufer; -schneidemaschine, vr.: werktuig om koorn te maaien; -schnepfe, vr.: (vog.) braakvogel; -schnitt, m.: (het) koornmaaien; -sehnitter, m.: koornmaaier; -schreiber, m.: schrijver bij den graan-oogst; -schwertel, m.: (pik.) zigmaartskruid; -schwinge, vr.: koornwan; -schwinger, m.r koornwanner; -sieb, m.: 1) koornzeef, wan, 2) Zie Körusic^b; -speicher, m,: koornzolder, graanpakhuis, (iig.) voorraadschuur;-sperling, m.: (vog.) mosch, musch, huismusch; -sperre, vr.: verbod op den uitvoer van graan;-spitze, vr.: baard aan de graanhalmen; -staub, m.: kort stroo in het gedorschte graan, kaf; -steuer, vr.: graan belasting; -stück, o.: graan-akker, koornveld, stuk land waarop koorn geteeld is; -trager, m.: koorndrager, zakkendrager; -wage, vr.: 1) koorn waag, weeghuis voor het koorn, 2) nauwkeurige weegschaal; -wagen, m.: graanwagen, wagen voor het vervoer van granen; -werfer, m.: koornverschieter; -wieke, vr.: (pik.) wikke; -wiebel, vr.: Zie -made; -winde, vr.: (pik.) akker-winde: -wolf, m.: 1) veenmol, aardkrekel, 2) koornworm, 3) opkooper van graan; -wucher, m.: opkooping van het graan; -wucherer, m.: opkooper van het graan; -wurm, m.: Zie -malt;l(^; -zange, vr.: sinids-tang, (hik.) tangje om den steen uit de blaas te halen, steenlepel; -zehent, m.: koorntiend; -zins, m.: Zie -giilte; -zu-schlag, m.: Zie -sperre- Körn, in Sam. I -maschine, vr.: kor-relzeef, korrelaar, toestel om korrels van was te maken; - sieb, m.: korrelzeef (om het buskruit tot korrels te brengen). Kor nak, m. (-s; mrv. -s): olifantsoppasser, eornac. Korn chen, o. (-s; mrv. -): korreltje; ein - Brod: een kruimeltje brood, (fig.) eene bete broods. Kornel', in Sam. I -baum (-kirsch-baum), m.: kornoelje-boom; -kirsehe, vr.: kornoelje. K.orneir, vr.: kornoelje. kör'neln, w. b.: korrelen, gekorreld maken; Leder -: leder nerven. kör'nen, w. b.: I) Zie körneln; 2) (dieren en fig.) lokken, aanlokken, verschalken; (gerst:) af baarden; w. o. h.: (pik.) in het zaad schieten; w. o. h. (en: sich -, w. w.): korrelen, gekorreld worden. Kör'ner, z. n. o. mrv.: korrels, (inz.) zaadkorrels; z. n. m. enk.: korrelaar, korrels-maker, (fig.) fijnstaniper, vergruizer; I -baum, m.: kornoelje-boom; -fressend, bv. n.: zaad-etend; -kraut, o.: (pik.) dui-zendkoorn, breukkruid; -lack, m.: korrelig lak; -leder, o.: segrijnleder, segrijn; -reich. |
KÖRNNERSCHARLACH.
KOSMORAMA.
437
|
bv. n.: 1) rijk aan zaadkorrels, vol korrels, 2) rijk aan zaden; -scharlach, m.: Venetiaansch rood; -stein, m.: (min.) graniet. Kornctt', m. (-s; mrv. -e): (mil.) kornet, vaandrig-; Kornet'te, vr.: 1) kornet, neepjes-muts, neepjeskapje ; 2) ruitervaan, iüg.) compagnie ruiterij; 3) (mar.) witte vlag op den mast van het schoutbijnacht-schip. körn'icht, bv. n.: korrelachtig; korrel vormig; körn'ig, bv. n.: korrelig, gekorreld, (fig.) kernachtig, pittig, gespierd. kor'iiisvh, bv. n.: van (of uit) Cornwall is. köi*ii'liii$;, m. (-s; mrv. -e): (min.) graniet, (visch:) ombervisch; Körn ung, vr.: (jag.) lokaas. Kornut', m. (-en; mrv. -en): kornuit; (typ.) maatje, brasem, drukkersjongen. . Korolla riuiii, o. (-s; mrv. -nen): (red.) gevolg; (lig.) opheldering, toevoegsel, bijvoegsel. Kör'per, m. (-s; mrv. -): lichaam (ook fig.); (fam.) lijf; (van drukletters:) corpus; ein todter Itoterl een dood lichaam,een lijk; ein politischer -:een staatkundig lichaam; Wein der viel - hat: goed belegen wijn, zware wijn, wijn die vol en rond is; einer Farbe - geben: eene kleur goed dekken; I -all, o.: heelal, (de) zichtbare wereld; -anlage, vr.: aard; -bau, m.: lichaamsbouw, lichaamsgestalte; -beschaffenheit, vr.: lichaamsgestel; -bildung,vr.:lichaamsvorm, lichamelijke gedaante, (fig.) lichamelijke ontwikkeling; -hal tun g, vr.: lichaamsstand, houding; -konstitution', vr,: lichaamsgestel; -kraft, vr.:lichaamskracht, spierkracht; -lehre, vr.: somatologie, leer van de vaste deelen des lichaams; -los, bv. n.: onlichamelijk, onstoffelijk;-losig-keit, vr.: onlichamelijkheid, onstoffelijkheid; -mass, o. (mrv. -masse): inhoudsmaat; -masse, vr. enk.: lichaam in zijn geheel, (fig.) gevaarte; -messung, vr.: (wsk.) stereometrie (de kunst om vaste lichamen te meten); -reich, bv. n.: (van wijn:) vol en rond, (fig.) zwaarlijvig; -starke, vr.: lichaamskracht; -stellung, vr.: houding des lichaams, lichaamsstand; -stoff, m.: stot'; -übung, vr.: lichaamsoefening; -übungs, in Sam. (-kunst, vr.: gymnastiek; -spiel, o.: gymnastiek spel); -welt. vr.: zichtbare wereld;-winkel m.: (wsk.) lichaamshoek; -zahl, vr.: kubiek getal. K.tfrper'chen, o. (-s; mrv. -): lichaampje. kör'nerlich, bv. n.: lichamelijk; (fig.) stoffelijk; einen -en Eid schwörcn: eenen plechtigen eed doen; I -keit, vr.: lichamelijkheid, (fig.) stoffelijkheid. Kör'perschaft, vr,: corporatie, lichaam, gilde, vereeniging. Korporal', m. (-s; mrv.-e): (mil.) korporaal; (kkl.) outaardoek, altaardoek, corporale; Korporal'schaft, vr.: 1) korpo-raalschap, rang van korporaal, 2) rotte, rot (de manschappen die onder een korporaal staan). Korpn, o. (-; mrv. -): (mil.) korps, |
H-or'ims*, m. (-): (typ.) corpus; - Anti-qua, vr.: garmondletter; - Kursiv, vr.: parelletter. korrekt', bv. n.: nauwkeurig, juist; 1 -heit, vr.: nauwkeurigheid, juistheid. JKorrek'tor, m. (-s; mrv. -rekto'ren): corrector, verbeteraar van drukproeven; Korrektur', vr.: correctie van drukproeven (-blatt, o,: proefblad, drukproef). KorreNpoiiflent', m. (-en; mrv. -en): correspondent; Korrespondenz', vr.: correspondentie, briefwisseling; korrespon-di'ren [ie], w. o. h.: correspondeeren, briefwisseling voeren. JKorriffen da. vr. mrv.: Errata (d. i. lijst van drukfouten). kori*it?i'i*eii [ier], w, b.: verbeteren; (fig.) bestraffen, berispen; (drukproeven :) corrigeeren. korrosiv', bv. n.: invretend; bijtend, bijt-. I z. n. o. (-s; mrv. -e): bijtmiddel. Kornar', m. (-en; mrv. -en): (mar.) kaper, vrijbuiter; (ook:) zeeroover, zeeschuimer. Kor'sc, m. (-n; mrv. -n): Corsicaan. Zie KorNika. Korsett, o. (-s; mrv.-s): corset, keurslijf, rijglijf. K.or'Mika, o. (-s): (adk.) Corsica; Korsika'ner, m. (-s; mrv. -): Corsicaan; Korsika'nerin (Kor'sin), vr. (mrv. -nen): Corsicaansche; kor'sisch, bv. n.: Corsi-caansch. Kor'wo. m. (-s): renbaan, corso. Korti'ms vr.: (vest.) courtine, middel-wal. Kor'triclit, o, (-s): (adk.) Kortrijk. M-orvet'te, vr.: (mar.) korvet. Korypha'us, m. (-pha'en; mrv. -pha'en): coryphee. Kosak', m. (-en; mrv. -en): Kozak; donischer -: Donsche Kozak; Kosa' ken-het'man, m.: hetman der kozakken. KoMchcml lc, vr.: cochenille, konze-nielje. ko'Neher, bv. n.: (bij de Joden:) koosier, rein; ko'schern, w. b.: (geslacht-wordend vee:) koosjef snijden. Ko'so, in Sam. I -wort, o.: woord van liefkoozing. Ko sel. vr.: zeug, moedervarken; ko -seln, w. o. h.: biggen. ko'sen. w. b.: liefkoozen; w. o. h.: keuvelen, kouten. koHiiK^'tiNeh, bv. n.: cosmetiek, schoonheid-bevorderend, schoonheid-ver-hoogend. kos'iiiiNcli. bv. n.: cosmisch, met de zon te gelijk opkomend; Kosmogonie', vr.: wordings-leer, leer van het ontstaan der wereld; Kosmograph', m. (-en; mrv. -en): cosmograaf, werefdbeschrijyer; Kosmo-graphie', vr.: cosmographie, wereldbe-schrijvin^:; kosmogra'phisch, bv. n.: cos-mographisch, wereldbeschrijvings-; Kosmo-lab', o. (-s; mrv. -e): cosmolabium, werktuig om hemel en aarde te meten; Kos-moloog', m. (-en; mrv. -en): cosmoloog, beoefenaar van de wereldleer; Kosmologie', vr.: wereldleer; kosmolo gisch, bv. n.: cosmologisch, wercldleerkundig; Kosmo-polit', m. (-en; mrv. -en): wereldburger ; kosmopoli tisch, bv. n.: wereldburgerach-tig; Kosmopolitia'mus, m.: wereldburgerschap; Kosmora'ma, o. (-s; mrv. -s): cos- |
KOSMUS.
KOTZEN.
438
|
morama, tafereel der wereld; Kosmos, m. (-): wereld, heelal; Kosmosophie', vr.: wereldwijsheid. Kos muN, m. (-): Cosmus (een mansnaam). kos'siHdi, bv. n.: algebraïsch, Kossat', m. (-en; rnrv. -en): kleine boer, eigrenaaar (of: huurder) van een klein boerderijtje, kater, keuter; Kos-sa'tengut, o.: katerplaats, klein boerderijtje. Kost. vr.: kost; Einen in die - nehmen: iemand in den kost nehmen; bei Einem in die - gehen: bij iemand in den kost gaan; in der - sein: in den kost zijn; ! -trau, vr.: kostvrouw; -frei, bv. n.: den kost vrij hebbende (Einen -frei halten: iemand den kost geven); -frei-heit, vr.: den vrijen kost; -ganger, m. (-s; mrv. -): kostganger (-ganger halten: kostgangers houden); -gangerin, vr. (mrv. -nen): kostgangster; -geld, o.: kostgeld; -halter, m.: kosthuis-houder; -halterin, vr.: kosthuishoudster; -haus, o.: kosthuis; -herr, m.: kostbaas;-jung-fer, vr.: meisje dat in den kost is, kost-meisje; -kraut, o.: (pik.) muurhaviks-kruid; -schule, vr.: kostschool, pensionaat; -schüler, m. (-schülerin, vr.): kostleerling ; -spielig, bv. n.: kostbaar, op kosten loopende; -spieligkeit, vr.: kostbaarheid, duurte; -verachter, m.: kieskeurige, (fam.) kieskauwer (kein -verachter sem: niet kieskeurig zijn, niet lekker zijn, fam.: geen kieskauwer zijn); -ver-achterin, vr.: kieskeurige, (fam.) kies-kauwster; -verstandig, bv. n.: 1) verstand van eten (kennis van spijzen) hebbende, 2) in de kookkunst ervaren, goed kunnende koken en braden. koHt'bar, bv. n.: 1) kostbaar, kostelijk; 2) kostbaar, duur; I -keit, vr.: kostbaarheid (1. kostelijkheid; 2. duurte). Ikost'en, w. o. h.: kosten; was kostet das: wat (hoeveel) kost dat ? ; es koste was es wolle: hec koste wat het wil, het koste wat het Ifost; es sich viel -lassen: 1) groote kosten er voor maken; 2) zich veel moeite er voor getroosten; sollte es auch meinen Hals -: al moest het mij mijn leven kosten. Ikos'ten, w. b.: proeven; (fig.,van eet-of drinkwaren:) probeeren; - Sic diesen quot;Wein , proef (probeer) dezen wijn eens! IKos'ten. vr. mrv.: kosten; auf Ihre 1) op uwe kosten, voor uwe rekening, 2) ten uwen koste, ten uwen nadeele; auf - von: ten koste van: auf - Anderer: ten koste van anderen; sich in grosse - setzen (sich grosse - maclien): groote kosten maken; die - ersetzen: de kosten vergoeden; die - bestreiten: de kosten bestrijden; Einen in die (Einen zu den) - verurtheilen Itj: (rcht.) iemand in de kosten veroordeelen; I -anschlag, m.: begrooting van kosten; -aufwand, m.: uitgaaf, (het) maken van kosten, gemaakte kosten; -berechnung, vr.: berekening van kosten; -ersatz, m.: vergoeding van kosten; -frei, bv. n.: vrij van kosten (-frei halten: vrijhouden, voor ____ betalen); -rechnung, vr.: rekening van kosten; -scheu, vr.: vrees voor de kosten; bv. n.: bang voor de kosten; -verzeichniss [nis], o.: lijst der kosten, opgaaf van de kosten. |
Koster, m. (-s; mrv. -): proever; (inz.) voorproever. kitet'lich. bv. n.: kostelijk; I -keit, vr.: kostelijkheid. Kost'iiitz, o. (-): (adk.) Constans, Constants. Kostüm', o. (-s; mrv. -e): kostuum; kostümi'ren lie], w. b.: kostumeeren, kleeden. Kö'ter, m. (-s; mrv. -e): 1) hut, stulp, kot, krot; 2) katerplaats, klein boerderijtje; 3) zoutkeet. IKotli |t|, (-es): 1) slijk, modder, vuilnis; 2) drek, stront; mit - bespritzen: met slHk of modder bespatten, bemodderen: Einen aus dem -c ziehen: (fig.) iemand uit zijnen nederigen staat opheffen, (fam.) iemand van den mesthoop oprapen, (ook gem.:) iemand uit den stront helpen. IKotli [t], in Sam. I -abzueht, vr.: 1) zinkput, 2) riool; -blech, o.: (aan rij-tuigen:) slijkbord; -brechen, o.: (gnk., het) braken van drekstoffen; -bürste, vr.: borstel (schuier) voor den modder; -ei, o.: wind-ei, ei zonder schaal (-eier, mrv., wind-eieren); -fliege, vr.: (ins.) drekvlieg: strontvlieg; -gang, m.: 1) zinkput, 2) riool, -grube, vr.: I) beerput, 2) mestvaalt; -hahn, rn.: (vog.) hoppe; -hof, m.: katerplaats, klein boerderijtje; -kater, m.: (ins.) stronttor; -karren, m.: vuilniskar, vuilniswagen; -karrner, m.: vuilnis-ophaler, vuilnisman; -knecht, m.: zoutzieders-knecht; -lache, vr.: slijkpoel, modderpoel; -meister, m.: baas (meesterknecht) in eene zoutkeet; -monat, m.: sprokkelmaand (Februari); -mönch, m.: (vog;) kuifleeuwerik; -pfanne, vr,: zoutpan; -pfütze, vr.: slijkpoel, modderpoel; -sass, rn. (-en; mrv. -en): Zie KosNat; -schaufel, vr.: 1) vuilnisschop, 2) strontschepper; -schuhe, m. mrv.: overschoenen, (fam.) modderschoenen, (fig. gem.) strontscheppers; -seele, vr.: lage ziel, (een) verachtelijk wezen; -spritzer, m.: slijkspattcr; -spur, vr.: (jag.) keutel-spoor, door keutels aangewezen spoor van het wild; -werk, o.: vuil werk. Köth, in Sam. I -haar, o.: koothaar. K» tlie. vr.: (vea.) koot, (paarden-) hiel; (Hg. fam.) kast. Zie Kötlien. Ko tlie |t|, vr.: Zie Koth. o. Kö'thel [tjj m. (-s; mrv. -): keutel. Kö'tlien, in Sam. I -bein, o : (vea,) kootbeen, hielbeen (van een paard). Kö'tliener [tj, m. (-s; mrv. -): Zie Kossat. Kttther [tj, m. (-s; mrv. -): Zie Kon-wat; Kötherei', vr.: katerplaats, klein boerderijtje. ko'tlii^ [tj, bv. n.: slijkig, modderig; beslijkt, bemodderd. Kttth'ner it|, m. (-s; mrv. -): Zie Kossat; Köthnerei', vr.: Zie Kötherei. Kothurn', m. (-s; mrv. -e): (hist.-tnl.) tooncellaars; (fig.) tooneelspel, (inz.) treurspel. Kotillou', m. (-s; mrv. -s): cotillon (zekere dans). Koty'ledon, o. (-s ; mrv. -ledo'nen): (pik.) zaadlobbe. Kot ze, vr.: 1) deken, dekkleed; 2) mand 3) zware baard. Ikot'zeu, w. o. h. en w. b.: (fam,) |
KOTZEN.
KRaHEN.
439
|
kotsen, kalven, braken, overereven, ren-dez-vous .spelen; kot'zerlich, bv. n.: misselijk; kofzern, w. o. h.: koren, misselijk ^iK-ofzen, m. (-s; mrv. -): Zie Kotze. I -sohn, m.: onechte zoon; -streicher, m.: pluimstrijker, vleier; -trager, m.: mand-drager. HLoupou , m. (-s ; mrv. -s): coupon, interest-bewijs (van effecten). Kouvert', o. (-es, -c; -e): couvert (1. omslag: voor eenen brief, omkleedsel; 2. bord met servet benevens mes, lepel en vork). Krabbe, vr.: (visch:) krabbe, krab; (tig:, tam.) dreumesje, broekmannetje, krab beln, w. o. h.: krabbelen, scharrelen ; w. b.: 1) kriebelen, jeuken; 2) krabbelen, krabben; (tig:.) kittelen. Ikrab'ben, w. b.: aflijnen. Ikrab'ben, in Sam. I -artig-, bv. n.: krabachtig; -fresser, m.: (vog:.) blauwe roerdomp, (drk.) buidelrat, buideldier; -spinne, vr: (ins.) krabspin, groote spin der Antillen. Krab'ber, m, (-s; mrv. -): (zeew.) krabber; - des Booces: bootkrabber. krach. tsw.: krak!; z. n. m. (-es,-s; mrv. -o): 1) krak, krakend geluid; 2) knap, knak, berst; einen - thun: oen knap g:e-ven, ecu knak krijgen; 3) (kph.) ontsteltenis (door het springen van groote oï van verscheidene geldkantoren teweeg gebracht); Ach und met groote moeite, te nauwernood; I -baum, m.: Indische note-boom; -büchse, vr.: klakkebus, proppenschieter; -dürr, bv. n.: kurkdroog; -ente, vr. (-gans, vr.): tadorna; -mandei, vr.: kraak-amandel, amandel in den dop; -sclmepfe, vr. (vog.) poelsnip; -weide, vr.: (pik.) water wilg. krach'eu, w. b.: (noten:) kraken; w. o. h.: kraken; (van geschut, en donder:) bulderen, ratelen; (van vuur:) knapperen, knetteren. Kraeh'er, m. (-s; mrv. -): krakend (ratelend, knapperend, knetterend) geluid. krach'zeii, w. o. h. en w. b.: krassen; (fig.) krijschen, schreeuwen; (ook:) steunen, kreunen; krach'zend, bv. n.: 1gt; krijschend; 2) steunend, kreunend; Krach'zer, m. (-s; mrv. -): krassende raat'; (fig. Tam.) schreeuwleelijk; (ook:) krijschende stem; (ook:) steunend geluid. krack, tsw.: krak!; z. n. m. (-es,-s; mrv. -e): 1) Zie Krach; 2) (vog.) raaf, kraai; 3) (mnw.) krak, breuk, ledige plek (in eene erts-ader); I -beere, vr.: (pik.) klapbes; -gut, o.: (kph.) wrakgoed, uitschot; -porzellan, m.: kraakporselein. Krack'e. vr.: afgereden paard, oude knol, vildersknol; (pik.) wilde wikke. Ikraft, yz. 12J: krachtens, uit krachte van; - meines Amtes: krachtens mijn ambt; - des Gesetzes: krachtens de wet. |
I Kraft, vr. (mrv. Kraf'te): kracht; in - |2j; krachtens, uit krachte van; in - setzen: in werking brengen, (rcht.) uitvoerbaar verklaren, (ook:) ten uitvoer leggen; in voller -: in volle vaart; mit aller -: met alle kracht, met kracht en geweld; von Kraften kommen: zijne krachten (tig.: zijne kracht) verliezen; wieder zu Kraften kommen: zijne krachten terugkrijgen, weder op verhaal komen; I -anstrengung, vr.: krachts-inspan-ning; -arzenei', vr.: (gnk.) versterkend middel, (ook :) toongevend luiddel; -auf-wand, m.: kracht, inspanning van krachten; -ausdruck, m.: krachtige (kernachtige) uitdrukking, (fam.) krachtig woord; -ausserung, vr.: 1) uiting van kracht, krachts-ontwikkeling, 2) Zie -ausdruck; -balsam, m.: versterkend smeersel; -brühe, vr.: (kkk.) sterke bouillon, kort-gekookt vleeschnat; -fülle, vr.: volheid van kracht, groote kracht; -gefühl, o.: ^ gevoel (besef) van kracht; -geist, m.:' geestkracht, krachtige geest; -genie, o.: 1) groote geest, groot genie, 2) vrijgeest, vrijdenker; -lehre, vr.: dynamica, leer der beweegkrachten; -los, bv. n.: krachteloos, (fig.) ongeldig; -losigkeit, vr.: krachteloosheid, (fig.) ongeldigheid;-mann, m.: sterke man, (fig.) Zie -genie;-mann-lein, m.: zwetser, held met den mond; -mehl, o.: 1) zetmeel, 2) stijfsel; -mensch, m.: Zie -maim;-mittol, o.: 1) zeer versterkend middel, 2) krachtig middel; -reich, bv. n.: krachtig; -saft, m.: krachtig bestanddeel, kracht, ciuintessens; -sprache, vr.: krachtige taal; -stoss, m.: krachtige stoot; -styl, m.: (let.) krachtige (kernachtige, gespierde) stijl; -suppe, vr.: krachtige soep; -tropfen, m. mrv.: (gnk.) versterkende droppels; -voll, bv. n.: krachtig; -wasser, o.: (gnk.) versterkend water; -wort, o.: krachtig woord; -wurz, vr.: (pik.) krachtwortel, ginseng-wortel. Krafte, in Sam. 1 -messer, m.: dynamometer, krachtmeter. krafti^:, bv, n.: krachtig; (fig.) versterkend, voedzaam; (rcht.) geldig, verbindend; I -keit, vr.: kracht, (fig.) versterkende kracht, voedzaamheid, (rcht.) verbindende kracht, geldigheid. kraf'tigeii, w. b.: versterken; (tig.) sterken. Kra;?, in Sam. I -stein, m.: (bwk.) kraagsteen. kra'^clu, w. o. h.: beginnen te kraaien;(van kinderen:) beginnen te praten; (iig. fam.) knerpen, kliemen, klagen. Ikra'ffen (kragen), w. o. h,: Zie kragelu, IKratfen, m. (-s; mrv. Kragen): kraag; (mod.) halskraag; (van geestelijken, doodbidders, advocaten, euz.:) bef; (aan harnassen:) halsstuk; (van flesschen, vogels, enz., fig.:) hals; (van vog. ook:) ringkraag; der spanische -: (hik.) de Spaansche kraag; Einen beim - tassen (nehmen:) iemand bij zijn kraag vatten (nemen); Sammet am -, Kleie im Magen: (spr.) bonte kragen, leege magen, (gem.) van boven bont, van onderen stront; I -ente, vr.: (vog.) IJslandsche eend, gespikkelde eend; -vogel oder -thier lt]): vogel of dier niet veeren of haar van eene andere kleur rondom den hals, dus: ringvogel, ringdier; -tuch, o.: halsdoekje, Krlih'e, vr.:- (vog.) kraai; es hackt keine - der andern die Augen aus: (spr.) dc eene kraai pikt de(r) andere de oogen niet uit; die fliegendc - findet allezeit etwas: (spr.) eene vliegende kraai vindt altoos iets, eene zittende nooit, Ikrah'eu, w. o, h.: kraaien; (tig.) |
KRaHEN.
440
|
klappen, klikken, bekennen; darnach krant kein Hahn: (spr.) daar kraait g-een hen of haan naar; w. b.: uitkraaien. IKrüh'en, in Sam. I -artigr, bv. n.: kraaiachtigr; -augre, o.: kraaienoogr, (pik. en pha.) kraanoog:, braaknoot,(hik.) eksteroog, likdoorn; -beere, vr.; (pik.) blauwbezie, blauwbes; -ieder, vr.: 1) kraaieveer, 2} kraaiepen, penneschaeht eener kraai; -luss, m.: kraaiepoot, (pik.): sterre-kruid (-füsse, m. mrv.: m de schrijfkunst: hane-pooten; -fusswederich, m.: pik.: waterweegbree); -gcniste, o.: kraaiennest; -hütte, vr.: (jag,) hut of tent om kraaien te schieten; -kiel, m.: Zie -feder no. 2; -kom, o.: (pik.) moedcrkoorn;-pfoten, m. mrv.: (fam.) ouderdoms-rimpels; -zehe, vr.: nagel van een kraaiepoot, (pik.) water-weegbree. Krahn (Kranl, m. (-es, -s; mrv. -e): (wkt.) kraan (om zware voorwerpen te tillen, en b. v. in en uit schepen te hijschen); I -balken, m.: kraanbalk; -bauni, m.: kraanboom, kraanstaander, kraanstanderd; -gefalle, o. mrv.: kraanloonen, kraangeld; -gehause, o.: kraanhuisje; -geld, o.: kraangeld ; -gerechtigkeit, vr.: 1) recht om eene kraan te plaatsen, kraanrecht, 2) stapelrecht; -leiter, vr.: Zie -balken; -meister, m.: kraan meester, opzichter bij het werken met de kraan; -rad, o.: kraanrad; -recht, o.: Zie -ffe-rechtigkeit; -sage, vr,: (in de houtzagerij:) kraanzaag; -saule, vr.: Zie -baum; -schreiber, m.: schrijver bij het februik van de kraan, schrijver van deebruik van de kraan, schrijver van de raan; -seil, o.: kraantouw; -stander, m.: Zie -baum; -zieher, m.: werkman aan de kraan, kraanwerker. Kramp;li'winkel, m.: (iron.: in Duitsch-land zooveel als in Nederland) Kampen; Krah'winkler, m.: iem. uit Kraaienhoek. Zie £»cliilfta. Krain, o. (-s): (adk.) Krain, Carniola; Krai'ner, m. (-s; mrv. -): Krainer, Carnio-ler; Krai'nerin, vr. (mrv. -nen): Krainsche, Carnioolsche; krai'nerisch, bv. n.: Krainsch, Carnioolsch. Krak, m. (-s; mrv. -e): kraakschip, kraak. Kra'kau, o. (-s): (adk.) Krakau; Kra'kauer, m. (-s ; mrv. -): Krakaucr (als bv. n.: Krakauer, Krakausch); Kra'kauerin, vr. (mrv. -nen): Krakausche; kra'kauisch, bv. n.: Krakausch, Krakauer. Krakeel', m. (-es; mrv. -e): 1) ruzie, twist; 2) opschudding, standje, oploopje, opstootje, lawaai; krakee'len, w. o. h.: ruzie maken, twisten, opschudding veroorzaken, lawaai maken; Krakee'ler, m. (-s; mrv. -) ruziemaker; Krakee'lerin, vr. (mrv. -nen): ruziemaakster. Kr all, m. (-es: mrv. -e): slag met den klauw, krab met de scherpe nagels. Kramp;H'clien, o. (-s; mrv. -): klauwtje. Kral'Ie, yr.: klauw: I -nförmig, bv. n.: klauwvormig; -nhieb, m.: Zie Krall. kral'len (kriil len). w. o. h. en w. b.: 1) met de klauwen (met een klauw) grijpen, beetpakken; 2) krabben (sich -, w. w.: zich met de klauwen of nagels vastklemmen). kral'licht, bv.n.: klauwachtig; kral'Iig, bv.n.: 1) met klauwen, 2) met scherpe nagels. |
Kram, m. (-es, -s): 1) kraam (marktkraam, kermiskraam), (fig.) winkel(tje); 2) negotie; 3) kleine koopwaar, 3) snuisterijen (mrv.); (fig.) boent, slecht spul, (ook:) rommel; einen - anfangen: een winkel beginnen; seinen ganzen - ver-kaufen: uitverkoopen; den - zumachen: zijnen winkel sluiten, uitscheiden met verkoopen; das passt (das taugt) nicht in seinen -: dat past (deugt) niet in zijne kraam, dat komt in zijne kraam niet te pas; Einem den - verderben: (fam.) iemands boel in de war sturen, iemands plannen verijdelen; der ganze -: de ge-heele rommel; in den - kommen: (fam.) in de kraam komen, bevallen; I -bude, vr.: 1) kraam, overdekte kraam, 2) stalletje; -diener, m.: winkelbediende ;-tonster, o.: lichtraam, lantaarn, koekoek; -handel, m.: winkelnering; knecht, m.: winkelknecht; -laden, m.: Zie -bude; -waare, vr.: Zie Kram no. 3; -wesen, o.: kramersvak. Krambam'buli, m.: gevlamde brandewijn of cognac of rum (waarin men een stuk broodsuiker gedoopt heeft, dat «men vervolgens in brand steekt boven den drank, zoodat de geheele oppervlakte daarvan in vlam staat). Kram'clien, o. (-s; mrv. -): kraampje; winkeltje. kra men, w. o.: I) negotie doen; met eene kraam de markt of do kermis bezoeken; 2) rommelen, roezemoezen, snuffelen, zoeken. Kra'mer, m. (-s; mrv. Kra'mer): winkelier, lid van het winkeliers-gild; I -gewicht, o.: winkelgewicht; -haus, o.: gildohuis dor winkeliers: -innung, vr,: winkeliers-gilde (-innungshaus, o : gilde-huis der winkeliers); -meister, m.: gilde-moostor dor winkeliers, overman van het winkeliers-gilde. Zie ook Kramer. Kra'mer, m. (-s; mrv. -): 1) kramer, verkooper uit eene kraam; 2) winkelier, neringdoende, winkelman; I -bude, vr.: 1) kraam, 2) winkel; -geist, m.: schacher-geest, lt;fig.) bekrompen denkwijze, kleingeestigheid; -gilde, o,: winkeliers-gilde; -handwerk, o.: winkeliers-vak, winkelvak; -land, o.: land waar de bevolking meeron-deels nering of negotie doet;-latein, o.: (iron.) potjes-latijn; -massig, bv. n.: winkelmanachtig; -pfund, o.: winkelpond; -seolo, vr.: schachcrziel, lage ziel, (fig.) bekrompen geest, kleingeestig mensch; -stand, m.: 1) stalletje, koopstalletje, 2) neringdoende stand; -volk, o.: volk dat grootendeels van handeldrijven leeft; -waare, winkelwaar, (fig. fam.) bocht, slecht spul; -wage, vr.: openbare waag, openbaar weeghuis; -zunft, vr,: winkeliers-gilde. Kramerei', vr.: 1) gerommel, geroezemoes, gesnuffel, gezoek; 2) Zie Kramerei. Kramerei', vr.: 1) koopwaar, winkelwaar ; (fig.) snuisterij; 2) negotie, winkel-vak, winkelnering; -treiben: eene nering doen. Kra'mer in. vr. (mrv. -non): winkelierster, winkelvrouw, neringdoende. kramp;'meriseli, bv.n.: winkelmanachtig; (fig.) kleingeestig. krammen, w. o, h. en w. b. (en: sich -, w. w.): Zie krallen (krallen). Kram'mets, in Sam. I -baum, m.: |
KRAMMETSBEERE.
441
KRaNKLICHKEIT.
|
(pik.) jeneverboom; -beere, vr.: jeneverbes; -drossel, vr. (-vogel, m.): kramsvogel, jeneverbessen-lijster. Krampe, vr.; 1) klamp; 2) kram; 3) haak; 4) (aan een kerkboek:) slot. Kram'pe, m.: opgeslagen (omgeslagen, omgebogen, omgekrulde, opstaande, opgetoomde) rand. Krani pel, vr.: ijzeren wolkam, kaarde; I -bank, vr.: kaardbank,kaardtafel;-brett, o.: kaardplank; -kamm, m.: kaardkam, kaarde; -macher, m.: kaardenmaker; -maschine, vr.: kaardmachine ; -rasch, m.: gekaarde wol; -wolle, vr.: kaardwol, afval van gekamde wol. ICi*am'|gt;elei% m. (-s; mrv. -): kaarder, wolkammer ; Kram'pelerin, vr. (mrv.-nen): kaardster, wolkamster; kram'peln, w. b.: (wol:) kaarden. krampen, w. b.: 1) (eenen hoed:) optoomen; 2) (kim.) opstrijken; I Kram-penschnur, vr.: luskoord, lus (aan een opgetoomden hoed). kram'pcn, w. b.: klampen, met een klamp aaneenverbinden, vastklampen. Krampf, m. (-es; mrv. Kramp't'e): kramp; I -ader, vr.: 1) adergezwel, 2) aderspat (-aderbruch, m.: balzakgezwel); -artig, bv. n.: krampachtig; -arznei, vr.: krampmiddel, middel tegen kramp ; -fiseh, m.: (viseh:) krampviseh; -haft, bv. n.: krampachtig; -haftigkeit, vr.: krampachtigheid; -hasten, m.: kramphoest; -krant, o.: (pik.) krampwortel; -lachen, o.: zenuw-lach, kramplacn; -lehre, vr.: krampleer; -mittel, o.: Zie -«irznei; -ring, m.: galvanische ring (als voorbehoed- of herstel-middel tegen kramp-aandoeningen); -roche, vr.: Zie -liscli; -stillend, bv. n.: krampstillend; -sucht, vr.: (gnk.) Vitus-dans, Sint-Veit'sdans; -wurz, vr.: krampwortel. kranip'fen, w. b.: krampachtig samentrekken (sich -, w. w.: krampachtig trekken, stuiptrekken). kramp li}; (kramp'fig:), bv. n.: kramperig, Krarnpig, krampachtig, aan kramp lijdend. Krlinipler, m. (-s; mrv.-): kaarder, wolkammer; Kramp'lerin, vr, (mrv. -nen): kaardster, wolkamster. Krams vosol. m. (-s; mrv. -vogel): kramsvogel. Zie Krammrtsvos:lt;kl. IKranl: Zie Kralin ; I -beere, vr.: roode mirte-bes; -fuss, m.: koraalgewas. Kran. m. (-es): (pik.) mierikswortel, wilde rammenas. Kraneolo^'. enz.: Zie Kraniolo^. enz. kraii^'elii, w. o. s. (en: sich -, w. w.): kronkelen. krans en, w. o. h.: (zecw.) op zijde hellen. Kra'nich, m. (-s; mrv. -e): kraanvogel ; (wkt.) kraan (om zware dingen te verplaatsen); I -beere, vr.: roode mirtebes; -talk, ni.:(vog.) kraan-valk, op de kraanvogels afgerichte valk; -fasan, in.: (vog.) kraanfazant; -hals, m.: kraanvogels-hals, (iron.) ooievaars-nek; -jagd, vr.: jacht op kraanvogels; -schnabel, m.: kraanvogels-bek, (hik.) kraanbek (een kromme trektang om beensplinters uit wonden te halen), (pik.) geranium. Kraniolo^', ra. (-en; rarv. -en): schedcllecrkundige; Kraniologie', vr.: schedelleer; kraniolo'gisch, bv. n.: sche-delleerkundig. |
krank, bv. n. (kran'ker; krankst): zjek; - in der Einbildung: ingebeeld ziek; - werden: ziek worden; wieder -werden: weder instorten ; sich - lachen: zich ziek lachen; cinen -en Bentel haben: (fig. fam.) ziek in zijn zak zijn, aan geldgebrek lijden; ein -es Schiftquot;: een schip dat naar de helling moet; I -haft, bv. n.: I) ziekelijk, 2) ongesteld, (van den pols:) ongeregeld; -heit, vr.: ziekte (die eng-lische -heit: de Engelsche ziekte; in eine -heit fallen, of: eine -heit bekommen: eene ziekte krijgen, ziek worden); -heits, m Sam. (-anzeichen, o.: Zie -Keiclien ; -entscheidung, vr.: crisis; -geschichte, vr.: geschiedenis van het ontstaan, de ontwikkeling, den voortgang en het verloop eener ziekte; -kenner, m : patholoog, beoefenaar van de ziektenleer; -lehre, vr.: ziektenleer ;-stoff, m.: ziektestof; -ursache, vr.: ziekte-oorzaak; -wechsel, m.: keerpunt in eene ziekte, crisis; -zeichen, o.: ziekte-verschijnsel; -zeichenlehre, vr.: leer der ziekte-verschijnselen). Kran'ke, m. (-n; mrv. -n) en vr.: zieke. Zie rarv. Kranken. Krankelei', vr.: ziekelijkheid, sukkelende gezondheid; kran keln, w. o. h.: ziekelijk zijn, sukkelen wat de gezondheid betreft. Jkran'ken, w. o. h.: ziek zijn; - an: lijden aan. IKran'ken, m. mrv.: zieken; I-bericht, o.: (van soldaten:) ziekenlijst, (van voorname personen:) bulletijn; -besuch, in.: 1) bezoek bij een zieke, 2) (het) bezoeken van zieken, 3) dokters-visite; -bett, o.: ziekbed; -diat, vr.: dieet voor zieken; -gehülfe, in.: zieken-oppasser, zieken-ver-pleger; -gehülfin, vr.: zieken-verpleegster; -geschichte, vr.: Zie KraiiklieitNfte-«ehiclite; -hans, o. (-hof, m.): ziekenhuis; -kost, vr.: kost voor zieken (auf -kost setzen: op dieet zetten); -lager, ?o.: ziekbed; -liste, vr.: ziekenlijst; -mutter, vr.: zieken-verpleegster; -pflege, vr.: ziekenverpleging, (het) oppassen van zieken ; -saai, m.: ziekenzaal; -schift', o : (raar.) hospitaal-schip; -speise. vr.: zieken-kost, kost voor zieken; -spital, m.: gasthuis, hospitaal, ziekenhuis; -stube, [vr.: ziekenkamer; -stuhl, m.; ziekenstoel; -verschlag, ra.: (raar.) kajuit voor de gekwetsten; -verzeichniss [s], o.: ziekenlijst; -warter, ni. zieken-oppasser. zieken-verpleger; -warterin, vr.: zieken-verpleegster; -zeetel, m.: Zie -bericht; -zimmer, o.: ziekenkamer. kran ken, w. b.: krenken, grieven; Einen an seinen guten Namen -: iemand in zijn goeden naam krenken; Rechte -: rechten krenken; es krankt inich: het grieft raij (sich - über, w. w.: 1. zich gekrenkt voelen door, 2. zich gegriefd voelen door). kran'keml, bv.n.: krenkend, grievend. Krank ler, m. (-s; mrv.-), en: Krank'-lerin, vr. (mrv. -nen): (fam.) krakende wagen (d. i. iemand met eene sukkelende gezondheid, iemand die ziekelijk is). krank'licli, bv. n.: ziekelijk, wat de gezondheid betreft sukkelend; I -keit, vr.: ziekelijkheid, sukkelende gezondheid. |
KRaNKLING.
KRATJSE.
442
|
KrUnk'lins:- m. (-es, -s; mrv. -e) en vr.: Zie Kriiukler en Kriiuklerin. HL ra ii ku vr.: l) krenking-, kwetsing; 2) griet'. Kraiiz, ui. (-es; mrv. Kran'ze): krans; (figr.) gezellige kring; der jnngt'rauliche (fig.) de maagdelijke kroon, de maagdelijke staat; um den - kommen: (fig.) ophouden maagd te zijn; I -ader, vr.: (ontl.) krans-ader, kroon-ader; -arterie, vr.: kroon-slagader; -band, m.: (ontl.) leverband (kransvormige verbinding van de lever); -bein, o.: voorhoofdsbeen;-binder, in.: krans(en)vlechter; -binderin, vr.: krans(en)vlechtster; -blume, vr.: bloem uit, in ot' voor een bloemenkrans; -blutader, vr.: krans-ader, kroon-ader; -flechter, m.: krans(en)vlechter; -Heehterin, vr,: krans-(en)vlechtster; -tormig, bv. n,: kransvor-mig; -gefasse, o. mrv,: bloedvaten rondom het hart; -leiste, vr.: (bwk.) kroonlijst; -los, bv. n.: zonder krans, ^fig.) ontmaagd, gevallen; -naht, vr.: (ontl.) kroonnaad, kruinnaad; -reit', m.: broek (van een kanon), kulas; -sehlagader, vr.: kroon-slagader. K.raiiz'ehcii, o. (-s; mrv.): kransje; (fig.) kransje, gezellige kring; (ook:) maagdom. Zie Kranz. kran sen, w. b.: kransen, bekransen, omkransen; (fig.) kronen, bekronen, (ook:) eene ringvormige insnijding maken in den buitenbast (van een boom); w. o.h.: (jag., van herten:) spoor achterlaten op den grond. Krapf, m. (-es ot -en; mrv. -e of -en): 1) knop van den slinger eener pomp; Krapfchen, o. (-s; mrv. -): (kkk.) broedertje, pottertje; (ook:) soesgebakje, soes. K.i*a|gt;'fen, m. (-s; mrv.-): Zie ICrapf-KrapiK m. (-es, -s): Zie i^rapi». I -, bv. n. en bw.: krap. Krappe, vr.: klamp; (van een geweerslot :) tuimelaar. K.rap'pelchen, o. (-s; mrv. -): Zie Hrapfchen. krass, bv. n.: kras; (onder studenten:) lummelig; -e Unwissenheit: oliedomheid, verregaande onkunde. Kra ter, m. (-s; mrv.-): krater (van een vuurspuwenden berg); I -förmig, bv. n.: kratervormig. kratz. in Sam. I -balgen (sich), w. w.: plukharen, bakkeleien, vechten; -beere, vr.: braambes, braam; -brett, o.: opkras-plank; -bürste, vr.: krasborstel, draad-schuier; -distel, m,: kaardendistel, kaarde-bol; -draht, m.: metaaldraad voor kaarden; -eisen, o.: krab-ijzer, (om geweerloopen schoon te maken:) krasser^-fuss, m.: potsierlijke buiging, (fam.) strijkvoetje; -füs-seln, w. o. h.: (fam.) buigen en knikken; -füssler, m.: iem. die buigt en knikt, (fam.) strooppotlooper; -garn, .o: (vv.) oesternet, dregnet, kor (mit dem -garn fischen : met het dregnet visschen, korren; -garnfischer, m.: korder, visscher met het dregnet); -hamen, m.: Zie -srarn; -hede, vr.: heede, afval van gehekelde hennep; -kanim, m.: (ijzeren) wolkam, kaarde; -maschine, vr.: Kaard-machine; -platte, vr.: opkras-plank; -wolle. vr.: kaardwol,afval van gekaarde wol. krRtz, in Sam. -artig, bv. n.: schurftachtig; -garten, m.: moestuin; -garn, o. (en: -hamen, m.): Zie KratZ2$arn;-heil, o. (-krant, o.): (pik.) aardrook, duivekervel; -kammer, vr.: (in ziekenhuizen:) schurftkamer, schurft/aal; -messing, o.: afknipscl van koperdraad; -milbe, vr.: (hik.) schurftwormpje; -salbe, vr.: schurft-zalf; -wascher, m.: lavuurzandwasscher; -wasser, o,: lavuur; -wolle, vr.: kaardwol, afval van gekaarde wol. |
Krat'ze, vr.: 1) afval (van edel metaal); in die - gehen; (spr.) te loor gaan, (pop.) naar de kluiten gaan; 2) schurft; 3) mars, krecl, op den rug te dragen mand. Krat'ze, vr.: 1) krabber, krab-ijzer; 2) wolkam, kaard. krat'zen, w. b.: 1) krabben, krabbelen; (pop. en van vogels I) klauwen; (tech.) opkrassen ; (laken:) noppen; (wol:) kaarden, kammen; Einen mit den Nageln -: iemand met cle nagels krabben ot' krabbelen; sich hinter den Ohren -: achter zijne ooren krabbelen (ook tig,); wen es juckt, der kratze sich: (spr.) wien de schoen past, die trekke hem aan. 1 -, w. o. h.: 1) krassen, een krassend geluid maken; (van schrijfpennen:) krassen, spatten; auf der Geige - : op de viool krassen; 2) krabbelen, krabbelschrift schrijven; 3) kriebelen, kriebeling veroorzaken; die-ser Wem kratzt im liaise: deze wijn kriebelt (prikkelt, brandt) in de keel. I -, w. onpers.: jeuken; es kratzt mich: het jeukt mij, ik heb jeuk. Krat'zer, m. (-s; mrv. -): I) krabber (krabbende persoon), schrapper; 2) kaarder, (wol-)kanmier; 3) (laken-)nopper. Krat'zc^r, m. (s; mrv. -): 1) krabber (voorwerp waarmee men krabt), (van geweerloopen:) krasser j 2) slechte wijn, ver-valschte wijn, zure wijn. krüt'zitf, bv. n.: schurftig. Krau'el, m. (-s; mrv. -): 1) hark, rijf; 2) vleeschhaak, slachtershaak. krau'eln, w. o. h.: kruipen, wemelen, kran en, w. b.: krauwen, zacht krabben; (fig.) kriebelen, kittelen. krans, bv. n.: 1) kroes, kroezig; (tig.) krullig, krullend, gekruld; (een halskraag, de borststrook .van een overhemd, enz.:) geplooid; (van de lucht:) vol schaapjes; bunt und -: (spr.) verward door elkander; - machen: (haar:) op de krul zetten; (laken:) noppen: (fijn strijkgoed:) plooien; der Wind macht das Wasser -: de wind rimpelt de oppervlakte van het water; 2) gefronst; (fig.) misnoegd, knorrig; eine -e Stirn machen: het voorhoofd fronsen; ein -es Gesicht machen: een znur gezicht zetten; I -bart, in.: zware baard, (fig.) iem. met een zwaren baard, (fam.) baardman ; -beere, vr.: (pik.) kruisbes, doornbes; -distel, vr.: (pik.) kruisdistel; -haar, o.: kroeshaar; -holz, o.: krulhoutje, krulstokje (om het hoofdhaar daar omheen te winden ten einde het te doen krullen);-kohl, m.: (pik,) kruikooi; -kopt', m.: kroeskop, (fi/^r.) krulkop, krullebol, (ng. fam.) warhootd, haspelmensch; -köpfig, bv. n. (-lockig, bv. n.): met een kroeskop, (fig.) met een krulkop; -perrücke, vr.: krulpruik; -salat, m.: krul-salade; -wurz, vr.: (pik.) kruisdistel. Krau'se, yr.: 1) kroesheid, (fig.) ge- |
KRaUTLER.
KRACTSEL.
443
|
kruldheid; 2) plooisel (geplooide halskraag: ; geplooide borststrook van een overhemd, enz.); I -münze, vr.: (pik.) kruizemunt. Krau'nel, m. en o. (-s; mrv. Zie Krause no. 2; I -beere, vr.: (pik.) kruisbes, doornbes; -eisen, o,: I) krul-ijzer, frizeer-ijzer, 2) plooi-ijzer, 3) nop-ijzer (om laken ce noppen); -holz, o.; Zie Kraun-liolz; -kamm, m;: opmaakkam; -mühle, vr.: nop-maehine (om laken te noppen); -werk, o.: (mtvv.) werktuig om geldstukken te randen, (ook:) gekartelde rand (van een stuk geld); -zange, vr.: krultang, frizeer-tang. Kraii'H«lei% m. (-s; mrv. -): kapper, (iron.) pruikmaker; Krau'selerin, vr. (mrv. -nen): kapster, haar-opmaakster. krau MCln. w. b.: krullen, gekruld maken ; (haar, ook:) frizeeren; (laken:) noppen; (fijn linnengoed:) plooien: (de oppervlakte des waters door den wind:) rimpelen; (geldstukken in de munt:) randen, gerand maken, (inz.) van een kartelrand voorzien. I - (sich), w. w.: krullen ; van voorhoofd of wenkbrauwen:) zich fronsen: (van de oppervlakte des waters, door den wind:) rimpelen. kran sen (krau'sen), w. b., en; sich -, w. w.: Zie kraiiMeln. Kraii'Mei* (KLraus'ler)-. m. (-s; mrv. -^: kapper, (iron.) pruikmaker; Krau'serin (Kraus'lerin), vr. (mrv -nen): kapster, haar-opmaakster. HCrauf, o. (-es, -s; mrv. Kr au'ter): 1) (pik.) kruid; (tnb.) moeskruid, bladgroente, (inz.) kool ; (fig.) onkruid, (ook:) gebroed; (pha.) geneeskruid: roth Itl -: roode kool; saures -; zuurkool; K ran ter suehen (Krauter sammeln); kruiden zoeken; Geduid ist ein heil-sames -: (spr.) geduld overwint alles, geduld is zulk eene schoone zaak; für den Tod kein - gewachsen ist: (spr.) voor den dood zijn geene kruiden gewassen; unter einander wie - und Ruben: (spr.) verward door elkander; 2) (fam.) snaak, vent, chinees, ziel, snuiter, knul, apostel; 3) kruit, buskruit; - und Loth [t|: kruit en lood. IKraut. in Sam. I -acker, m.: koolveld; -artig, bv. n.; kruidgewasachtig, grasachtig; -bauer, m.: warmoezenier; -beet, o.: (tnb.) koolbed; -blatt, o.: koolblad; -ernte, vr.: inzameling van de te veld staande kool; -eisen, o.: Zie -mes-Her; -feld, o.: koolveld; -fressend, bv. n.: gras-etend; -garten, m.: moestuin; -gart-ner, m.: warmoezenier;-hacke, vr.: I) kool-hak, mes om de kool van den stronk af te snijden, 2) wiedmes voor den moestuin ; -haupt, o.: geslotene kool, krop der sluit-kool; -hobel, m.: koolschaaf; -holder (-holunder), m.: lage vlier; -hom, o.; (jag.) kruithoorn, kruitflesch; -junker, m.: kale sche kaas (die geraspt gegeten wordt); -kopf, m.: Zie -liaupt; -land, o.: koolland, koolveld; -löffel, m.: (art. en mar.) kruitlepel; -markt, vr.: groenmarkt; -messer, o.; koolmes (om kool te snijden), (ook:gt; koolschaaf (om kool zeer fijn te snijden); -pflanze, vr.; koolplant; -reich. |
bv. n.: rijk aan groenten, (inz.) rijk aan kool; -salat, m.: kool-salade (kool, aangerecht als salade); -stande, vr. (-stander, m.): zuurkool-ton, zuurkool-vat; -stengel, in.: koolstronk; -stichel, m.: (tnb.) poot-stok; -strunk, m.: koolstronk; -stück, o.; koolveld. Kraut'eheii, o. (-s; mrv. -): kruidje. Krau'te, vr.: (het) wieden; kranten, w. o. h. en w. b.: wieden; Krau'ter, m. (-s: mrv. -): wieder. Krau'ter. o. mrv.: kruiden; I -ab-druck, m.: 1) afteekening van bladeren of planten op steen, 2) steen met heit afbeeldsel eener plant er op;-absud, : afkooksel van kruiden; -arzt, m.; geneesheer die uitsluitend of hoofdzakelijk kruiden voorschrijft; -auszug, m.: uittreksel (extract) van kruiden; -bad, o.: kruiden-bad; -bier, o.: kruidenbier; -boden, m,: I) droogplaats voor kruiden, 2) bergplaats voor kruiden; -brühe, vr.: gekruide saus; -buch, o.: kruidenboek; -frau, vr.; 1) kruidenzoekster, 2) groenvrouw;-fressend, bv. n.: gras-etend; -garten, m.: moestuin; -geruch, m.: kruidengeur; -gewölbe, o.; drogistwinkel; -handler, in.: drogist, koopman in drogerijen; -handlerin, vr.: koopvrouw in drogerijen; -kammer, vr.: bergplaats^ voor kruiden; -kase, vr.: Zie Krautkase; -kenner, m.(-kennerin, vr.); kruidkundige; -kenntniss Inisl, vr.: J) kruidkunde, 2) kennis van kruiden: -kisschen, o, (-kissen, o.): kruidenzakje^ zakje (kussentje) gevuld met kruiden; -kunde, vr.: kruidkunde; -kundige, m.: kruidkundige; -kur, vr.: genelt;;swijze uitsluitend met middelen uit het plantenrijk, (fam.) kruidenkuur; -lehre, vr.: kruidkunde; -lese, vr.: (het) kruidenzoe-ken; -los, bv. n.: zonder geneeskruiden, zonder kruidgewas; -mann, m.: l) kruidenzoeker, 2) groenman; -markt, m.: 1) markt van drogerijen, 2) groenmarkt; -mützchen, o. (-mütze, vr.): met geneeskruiden gevuld mutsje; -pHaster, o.: met kruiden vermengde of van kruiden bereide pleister; -reich, bv. n.; rijk aan geneeskruiden, z. n. o.: (het) plantenrijk; -sackchen, o.: Zie -kiHMen; -saft, m.: kruidensap, sap van kruiden;-salat, m.: met toekruid geurig gemaakte salade; -salbe, vr.: kruidenzalf, met of van kruiden toebereide zalf; -sammeln, o.: (het) kruidenzoeken; -samniler, m.: kruidenzoeker; -sammlung, vr.: verzameling gedroogde kruiden; -suchen, o.: (het) kruidenzoeken; -suppe. vr.; groentensoep; -tabak, m.: zinkingsnuif;-thee, m.: kruidenthee, aftreksel van kruiden; -trank, in.; afkooksel van kruiden;-nmschlag, m.: Zie -pilaster; -weib, o.: Zi(^ -frau; -wein, m.; kruidenwijn; -werk. o.: I) kruidenboek. 2) werk (boek) over kruidkunde, 3) kruidgewas, moeskruid; -wissenschaft, vr.: kruidkunde; -zeichnung, vr.: Zie -al»-lt;lruek; -zucker, m.: conserf Krau'terer, m. (-s; mrv. -): I) kruidenkenner, kruidkundige, 2) kruidenzoeker; Krau'terich, o. (-s): bladgroente (Zie Kraut no. 1); krau'terig, bv. n.: begraasd, vol (kruidgewas ; krau'tern, w. o. h.: kruiden zoeken; krau'tig, bv. n.: blad-, gebladerd, bladerig; Kraut'lein, o. (-s; mrv. -): kruidje; Kraut'ler, m. (-s; |
444 KREISHAUPTMANN.
KRAWALL.
|
mrv. -): Zie Krautermanii; Kraut'le-rin. vr. (mrv. -nen): Zie Krauterfrau. Krawall', m. {-es, -s: mrv. -e): opschudding:, rumoer, standje. Krawal len (krawalli'ren [ie|), w. o. h.: samenrotten ; te hoop loopen; lawaai maken. Kreatm*', vr.; schepsel, kreatuur. Krebw. m. (-es; mrv. -e): (visch on str.) kreeft; (ook:) krabbe, krab; (ook:) schaaldier; (hik. en fig-.) kanker; (pik.) bederf; (fig-., in den boekhandel:) ter inzage grezonden boek dat terug-komt; (van een harnas:) borstplaat; den - leh-ren vorwiirts gehcn: (spr.) den moriaan schuren; I -artig, bv. n.: kreeftachtig-, (hik.) kankerachtig; -auge, o.: kreeftsoog; -bach, m.: beek waarjn kreeften of krabben leven; -blume, vr.: (pik.) kreei'ts-bloem ; -brühe, vr.: kreeftensoep; -butter, vr.: kreeftenboter; -distel, m.: (pik.) ge-meene distel; -fang, m.: kreeftenvangst; -fanger, m.: kreeftenvanger; -faule, vr.: (hik.) kanker, verkankering; -förmig, bv. n.: kreeftvormig; -frassig, bv. n.: kankerachtig, verkankerend; -fresser, m.: (vog.) krabben-eter; -gang, m.: kreeftengang (den -gang gehen: den kreeftengang gaan, achteruit gaan); -gangig, bv. n.: (fig.) achteruit gaande (-gangig werden: achteruit gaan; -gangig machen: doen achteruit gaan); -gescnwür, o.: (hik.) kankerzweer; -hamen, m.: kreeften-net, net om kreeften te vangen; -krankheit, vr.: (hik.) kanker; -krant, o.: (pik.) kreeftsbloem; -kreis, m.: kreefts-keer-kring; -leuchten, o.: (het) kreeften vangen bij fakkellicht; -linie, vr.: (str.) kreeftskeerkring; -nase, vr.: (hik.) door kanker aangetaste neus, (fam.) rotte neus;-pas-tete, vr.: kreeften-pastei; -reuse, vr.; kreeftenfuik, fuik om kreeften te vangen; -schaden, m.: (hik.) kanker, wegkankering; -schale, vr.: kreeftschaal; -schere, vr.: kreeftsschaar, (pik.) water-aloë; -schüssel, vr.: (kkk.) schotel kreeft, kreeftgerecht; -spinne,vr.: (ins.) kreeft-spin, hooiwagen, (ook:) tarantula; -stein, ju.: (gnk.)kreeftsoog ; -suppe vr.: kreeftensoep ; -wasser, o.: water waarin kreeften of krabben leven; -weide, vr.: (pik) gemeene wilg;-wurz, vr.: (pik.) adderkruid. kreb sen, w. o. h.: kreeften vangen. krob'Miclit, bv. n.: kreeftachtig. Kreflenz', in Sam. I -schreiben, o. (-s; mrv. -): (dipl.) geloofsbrieven (mrv.); -teller, m.: schoteltje;-tisch, m.: schenktafel, buffet. kredcn^en. w. b.: 1) voorproeven; 2) schenken, te drinken aanbieden. K reden'zo r, m. (-s; mrv. -): 1) voorproever; 2) schenker. Kredit', m. (-es, -s; mrv. -e): krediet; der offene het blanco krediet; Einem -eröffnen: iemand een krediet openen; -geben: krediet geven; I -brief, m.: (kph.) kredietbrief. krediti'ren [tie], w. b.: crediteeren. Kreditiv', o. (-s; mrv. -e): (kph.) kredietbrief; (dipl.) geloofsbrieven (mrv.). H.re'ditoi% m. (-s; mrv. Kr editor en): crediteur, schuldeischer. Kreid, in Sam. I -schnur, vr.: loodlijn. |
IKrei'de, vr.: krijt; spanische -: loodwit; rothe [t] roodkrijt; schwarze -zwartkrijt; auf die (fig.) op krediet, op den borg, (fam.) op den kerfstok; mit doppelter - schreiben; (fig.) met dubbel krijt schrnven: bei Einem in die - gerathen [t]: (hg.) bij iemand in het krijt komen, iemand geld schuldig worden; bei Einem auf der - stehen: (fig.) bij iemand in het krijt staan, iemand geld schuldig zijn. IKrei'de, in Sam. I -formation', vr.: krijtformatie; -gebirge, o.: krijtgebergte; -graber, m.: krijtgraver; -grube, vr.: krijtput, krijtgroeve; -grund, m.: kalk-grond; -krankheit, vr.: (bij valken:) krijtziekte, krijtstcen; -mehl, o.: pijpaarde; -mergel, in.: krijtachtige mergel; -pulver, o.: pijp-aarde; -stift, m.: teekenpen; -wasser, o.: krijtwater; -weiss, bv. n.: als krijt zoo wit, (fam.) zoo bleek als de geletterde dood, z. n. o.: loodwit; -zeichnung, vr.: zwartkrijt-teekening. Ik rei den, in Sam. I -artig, bv. n.: krijtachtig, krijt; -erde, vr.: krijt-aarde. Zie overigens Mreidc in Sam. jkreiden, w. b.: 1) met krijt merken; 2) met krijt schrijven, (fig. fam.) opkalken; 3) met krijt teekenen. krei'dicht, bv. n.: krijtachtig, kalkachtig; krei'dig, bv. n.: krijthoudend, kalkhoudend; Kreid'ling, in. (-es, -s; mrv. -e): kropmensch, kretijn, (rig.) mismaakt schepseltje, (fam.) misbak. Kreis, m. (-es; mrv. -e): kring, ring, cirkel; (fig.) sfeer; (adm.) provincie, departement, district, arrondissement, kreis (*); I -abschied, m.: 1) sluiting van eene zitting der kreis-vergadering, 2) protocol (proces-verbaal) van het in de kreis-vergadering verhandelde; -ab-schnitt, m.: (wsk.) segment van een cirkel; -amt, o.: 1) baljuwschap, drossaardschap, drost-ambt, 2) kreis-amt; -amtmann, m.: 1) baljuw, drossaard, drost, 2) kreis-amtman; -anlage, yr.: kreis-belasting; -archiv, o.: kreis-archief; -ausschnitt, m.: (wsk.) sector; -ausschrei-bend, bv. n.: (hist.) vergadering-beleggend; -balm, vr.; cirkelbaan, (str.) baan, (fig.) loopbaan; -beamte, m.; kreisamb-tenaar; -beitrag, m.: 1) provinciale bijdrage, 2) kreis-bijdrage, 3) contingent; -bewegung,^ vr.; rondgaande beweging, cirkel-beweging; -bogen, in.; cirkelboog; -bote, m.; bode bij het kreisbestuur; -brief, m.: rondgaande brief, circulaire; -direktion, vr.; kreis-bestuur; -direktor, nu; hoofd van het kreis-bestuur;-direkto-rium, o.: kreis-bestuur; -drehung, vr.; rondnraaiing; -eintheilung lt|, vr.: indeeling in arrondissementen of districten (Zie Kreis); -flache, vr.; cir-kelvlak; -form, vr.: cirkelvorm; -förmig, bv. n,; cirkelvormig; -förmigkeit, vr.; cirkelvormigheid; -fuge, vr.; (muz.) wisselzang, beurtzang; -gang, m.; cirkelgang, rondgang, (van de jaargetijden;) wisseling; -gericht, o,; 1) arrondisse-ments-rechtbank, 2) kreis-gerecht; -ge-sang, m.; rondzang, beurtzang; -haupt- (*) Als het Duitschc gebieds-deelen betreft, doet men beter, het Duitsche woord „kreis'1 (zoowel in zijne samenstellingen als alleen) ook in het Hollandsen te gebruiken. |
445
KREUZBEKU.
KRIECH.
446
|
varic-borg; -bild, o.: 1) kruisbeeld, crucifix, 2) schilderij voorstellende de kruisiging van Christus'; -binde, vr,: (hik.) kruisverband; -blech, o,: dubbelblik; -blume, vr.: (pik.) kruisbloem; -bock, m.: zaagbok, zaagstelling; -bogen, m.: (bwk.) kruisboog, -brav, bv. n.: door en door braaf;-bruder, m.: (hist.) kruisbroeder, kruisvaarder, (fig.) lotgenoot, lijdensbroeder, (iron.) kruier, sjouwer; -bube, in.: (spl.) klaveren boer; -dame, vr,: (spl.) klaveren vrouw; -dorn, m.: (pik.) kruisdoorn (-dornbeere, vr.: kruisaoorn-bes); -dukaten, m.: (mtw.) kruis-dukaat; -ente, vr.: langstaart (eene eend); -erfindung, vr.: (kkl.) kruisvinding; -crhöhung, vr.: (kkl.) kruisverheffing; -fahne, vr.: 1) kruisvaan, vaandel met het kruis, 2) banier van het Kruis, banier van het Christendom; -fahrer m.: (mar.) kruiser, kaper, kaapvaarder, (hist.) kruisvaarder, kruisridder, kruisbroeder; -fahrt, vr.: (mar. en hist.) kruistocht (-fahrtwoche, vr.: kkl.: k-j-uisweek); -feuer, o.: (mil.) kruisvuur; -fidel, bv. n.: fideel, rond en hartelijk; -fiüchtig, bv. n.: het Kruis schuNvend; -tormig, bv. n.: kruisvormig, kruis-;-tuchs, m.: (drk.) vos met een kruis op den rug; -gang, m.: (bwk.) kruisvleugel, (kkl.) omgang, processie; -gasse, vr.: kruisstraat, dwarsstraat; -geflecht, o.: kruiswerk; -gericht, o.: (hist.) kruis-ordale;-geweoe o. (-gewirk, o.): gekeperde stof; -gewölbe, o.: kruisgewelf; -gurt, m.: kruiszeel, (rs.) oversingel; -halfter, m.: (rs.) kruishalster; -hammer, m.: tegenhoudende hamer; -haspel, m.: (mnw.) windas, gangspil, (typ.) kruis (van den vorm); -herr, m.: (hist.) kruisridder, Maltezer ridder; -hieb, m.: 1) kruisslag, 2) kruissnede; -holz, o.: I) kruishout, dwarshout, dwarsbalk, dwars-klamp, 2) hout van het Heilige Kruis, 3) (zeew.) kruishout. 4) (pik.) aloë-hout, arendshout, paradijshout, 5) kruisdoorn-hout; -kapriole, vr.: Zie -sprung; -kir-' che. vr.: kruiskerk; -klafter, vr.: vierkant vaam; -kloster, o.: kruisklooster (kloostergebouw in den vorm van een kruis); -kluft, vr.: (mnw.) kruis-tak; -knochen, m.: (ontl.) heiligbeen; -knoten, m.: kruis-knoop, dubbele knoop; -könig, m.: (spl.) klaveren heer; -kopf, m.: (fam.) knappe kop, goed hoofd; -kouvert, o.: (om gedrukte stukken:) kruisband (unter -kouvert: onder kruisband); -kraut, o.: (pik.) kruiskruid; -lahm, bv. n.: lendenlam; -mass, o.: winkelhaak; -naht, vr.: kruisnaad; -nerv, m.: (ontl.) ruggemergszenuw; -orden, m.: Kruis-orde, (ridder-)orde van het Kruis; -pfad, m.: kruispad; -pfianze, vr.: kruis-kruid; -p tbr te, vr.: (zeew,) spie-gelpoort; -predigt, vr.: preek ter aansporing tot eenen kruistocht; -punkt, m.: kruispunt; -riemen, m.: kruisriem; -ritter, m.: (hist.) kruisridder, kruisvaarder; -schiff, o.: (mar.) kruiser; -schmerz, m. (-schmer-zen, in. mrv.): pijn in de lendenen, igt;ijn in het kruis; -schnabel, ui.: (vog.) kruisbek; -schnitt, m.: (hik.) kruissnede; -schraffi-rung liej, vr.: (grav.) kruisstrepen (mrv.); -schraube, vr.: (aan een geweer:) staart-schroef; -schwester, vr.: lotgenoot, zuster in het lijden; -segel, m.: (zeew.) bramzeil; -spinne, vr.: (ins.) kruisspin ; -sprung, m.: bokkesprong, kromme sprong, (in 't dansen:) kuitenflikker; -stab, m.: kruk; |
-stange, vr.: dwarsstaaf, dwarshout; -steg, m.: (typ.) formaathoutje; -stein, m.: kruis-steen; -stenge, vr.: (zeew.) kruissteng; -stich, m.: (kim.) kruissteek ; -stock, m.: dwarsspijl (van vensterramen); -strasse, vr.: kruisstraat, dwarsstraat; -tag, m.: (kkl.) kruisverheffingsdag; -tanne, vr.: (pik.) witte den; -thaler, m.: (mtw.) kruisdaalder ; -tragend, bv. n.: kruisdragend; -trager, m.: kruisdrager (ook fig.); -verband, o.: (hik.) kruisverband; -verhör. o.: (rcht.) kruisverhoor (ondervraging door den advocaat der tegenpartij); - weg, m.: kruisweg; -weise, by. n.: kruiswijze, krui-seling (bw.: kruiselings, overdwars); -winde, vr.: windas, gangspil; -woche,vr.: (kkl.) kruisweek; -wohl, bw.: opperbest; -wurz, vr.: (plk.J kruiskruid, kruiswortel; -zeichen, o.: (kkl.) teeken des Kruises, (fam.) kruis(je), (muz.) kruis; -zug, m.: (hist, en mar.) kruistocht, (kkl.) omgang, processie. Krciiz clion. o. (-s; mrv. -): kruisje, kren'zen, w. b.: kruisen (i. a. b.); einander -: elkander kruisen, in tegenovergestelde richting elkander voorbijgaan. I -, w. o. h. en s.: (op zee) kruisen, heen en weer kruisen. I - (sich), w. w.: 1) (hist.) het kruis aannemen, aan eenen kruistocht deelnemen; 2) elkander kruisen (Zie (i reg. vroeger); 3) Zie sieli kreiiKig:eii. Krenzer, m. (-s; mrv. -):.1) (mar.) kruiser ; 2) (mtw.) kruitser (zestig - waren een gulden); das ist keinen - werth [tj: dat is geen cent waard. Kreu'zes, in Sam. I -stamm, m,: kruishout, kruispaal, kruis; -tod, m.: kruisdood. kreii'zis^n* w. b.: kruisigen; sein Fleisch -: (fig.) zijn vleesch dooden (sich -, w. w.: het teeken des Kruises maken, een kruislje) maken; 2. sich - und segnen: fam.: een gat in de lucht slaan, zeer verwonderd zijn). K.i*eii zigeiN m. (-s; mrv. -): kruisigen K-Vcn ziffiiug:, vr.: kruisiging; (tig.) dooding (van het zondige vleesch). Kribbel. in Sam. I -kopf, m.: driftkop, heethoofd; -köpfig, bv. n.: kort-aan-gebonden, opstuivend, opvliegend; -krank-heit, vr. (-sucht, vr.): kriebelziekte, Sint-Vitusdans. krib'boln, w. o. h.: 1) wemelen, krioelen, krielen; 2) kriebelen, jeuken ; w. b.: 1) kriebelen; 2) krauwen, krabben; w. onpers. h.: kriebelen: es kribbelt mich in der Nase: er kriebelt iets in mijnen neus. Kribn'krabs. m.: ontuig, rommeltje, rommelzoodje; (fig.) bombast; (ook:) omhaal van woorden. kriek: Zie kraek. Kriek el, in Sam. 1 -kopf, m.: (pop,) neet-oor, netekop, kribbekop. Kriekelei', vr.: kribbigheid, neteligheid; krick'eln, w. o. h.: 1) kribbig zijn, neet-oorig zijn, 2) vitten, de puntjes op de i's zetten; Krick'lcr, m.: Zie Kriekel-kopf; krick'lich, bv. n.: 1) kribbig, neet-oong, netelig, 2) vitterig, vittig (eine -e Sache : een netelig ding). Kriebel, enz.: Zie Kribbel, enz. Kriebs, m. (-es; mrv. -e): klokhuis. Krieeli, in Sam. I -bohne, vr.: (tnb.) stamboon; -ente, vr.: (vog.) taling, kleine |
KKIECHE.
447
|
eend* -erbse, vr,; (tnb.) kruiperwt; -hulin, o.: (vog.) krielkip kleine kip: -loch, o.: sluiphol, (fig.) ellendig- hol; -pflanze, vr.: kruipplant; -rankig, bv. n.: met over den grond kruipende ranken;-weide, vr.: (pik.) knotwilg. Kriech'e, vr.: (tnb.)Zie H.riechling:; (vog.) taling, kleine eend. kriecli'en, w. o. onr. s. en h. (kroch; gekroch'en): kruipen; auf allen Vieren -: op handen en voeten loopen; aus dein Eie uit het ei komen; vor Einem-: (tig.) voor iemand kruipen, de zolen van iemands schoenen likken; in das Getangniss lnis| - müssen: in de gevangenis moeten kruipen (d. i. er zijnen intrek moeten nemen); der Regen kriecht in den Sand: de regen kruipt (d. i. dringt) in het zand; wo das Blut nicht hinlauft, kriecht es hin: (spr.) het bloed kruipt waar het niet gaan kan. kriecli'end, by. n.: kruipend; (fig. tam.) kruiperig; ein -es Thier |TJ: een kruipend dier. Kriech er, m. (-s; mrv. -): (fig.) kruiper (den - machen: kruipen, kruiperig zijn); Kriecherei', vr.: (fig.) kruiperij; Kriech'erin, vr. (mrv. -nen): kruipster. Krieeh ling:- ni. (-es, -s; mrv. -e): (tnb,) vroege pruim, kroosje (de boom en de vrucht). IKrieg', m. (es, -s; mrv. -e): oorlog; (dk.) krijg; (fig.) strijd; (fam.) twist, ruzie; - lühren mit: oorlog voeren tegen; mit - überziehen: 1) in eenen oorlog wikkelen, 2) beoorlogen, 3) tot een tooneel van den oorlog maken; im -e sein (im -e begriffen sein): in oorlog zijn; zum -e abrichten: geschikt maken voor (gehard maken tegen) de vermoeienissen van den oorlog. Ikrie^ in Sam. I -tertig, bv.n.: krijgs-vaardig, strijdvaardig; das -führen, o.: het oorlogvoeren, het oorlogen; -führend, bv. n.: oorlogvoerend; -gerüstet, bv. n.: toegerust ten strijd, strijdvaardig; -geübt, bv. n. (-gewohnt, bv. n.) in den strijd gehard, aan oorlogvoeren gewend; -lie-bend, bv. n.: oorlogzuchtig. Zie ook Krieg:». kriê'g'en, w. o. h.: oorlogen, oorlog (krijg) voeren, in oorlog zijn; (figr.) twisten, strijden; w. b.: (fam.) krijgen (in handen krijgen, machtig worden, bekomen, ontvangen); krieg'end, bv. n.: oorlogvoerend; (fig.) twistend, strijdvoerend; Krieg'er, m. (-s; mrv. -): krijgsman, krijgsheld (-haft, bv. n.: krijgshaftig; -kaste, vr.: krijgszuchtige volksstam, fig.: krijgsmans-gilde; -massig, bv. n.: krijgsmansachtig; -stand, m.: krijgsmansstand); Krieg'erin, vr. (mrv. -nen): krijgsvrouw, krijgsheldin; krieg'e-risch, bv. n.: oorlogzuchtig, (Hg.) strijdlustig,^ twistziek. JCriegN, in Sam. I -adel, m.: krijgs-adel; -anführer, m.: legerhoofd; -ange-legenheit, vr.: krijgszaak; -artikel, m. mrv. : krijgs-artikelen; -aufruf, m.: oproeping ten strijde, wapenkreet; -bau-kunst, vr.: vestingbouwkunde: -baumeister, m.: vestingbouwkundige, militaire ingenieur ; -beanite, m.: oorlogscommissaris, intendant van het leger; -bedarf, m.: krijgsbehoeften (mrv.), krijgsbenoodigd-heden (mrv.), ammunitie; -bediente, m.: |
Zie -lioamtc; -bedienung, vr.: militaire betrekking; -bedürfnisse, vr. mrv.: Zie -bedarf; -befehlshaber, m.: krijgsbevelhebber, legerhoofd, veldheer; -begeben-heit, vr.: militair voorval, wapenfeit; -behörde, vr.: departement van oorlog; -brauch, m.: krijgsgebruik; -bühne, vr.: qorlogs-tooneel; -dienst, m.: krijgsdienst (im -diensten sein: in dienst zijn, bij het leger dienen); -drangsal, o.: rampen (mrv.) van den oorlog; -drommete, vr.: krijgstrompet; -ehren, vr. mrv.: krijgs-eer (enk.); -eid, m.: militaire eed; -eifer, m.: militaire ijver, dienst-ijver; -erfahren, bv. n.: inliet krijgsmansvak bekwaam; -erfahrenheit, vr. (-erfahrung, vr.): militaire bekwaamheid; -erklarung, vr.: oorloga-verklaring; -eröflnung, vr.: 1) begin van den oorlog, 2) opening van den veldtocht;-tach, o.: J) Krijgsmansvak, (het) militaire vak, 2) departement van oorlog; -tackel, vr.: oorlogs-fakkel; -fahrzeug, o.: oorlogsschip; -fall, m.: casus belli, geval dat den oorlog onvermijdelijk maakt; -fernglas, o, (-fernrohr, o.): kijker (verrekijker, telescoop); -feuer, o. (-flamme, vr.): oorlogsvuur; -flotte, vr.: oorlogsvloot; -fuhre, vr,; legerwagen; -fuss, m.: voet van oorlog (auf dem -fusse setzen: op voet van oorlog brengen);-gebrauch, m.: krijgsgebruik; -gedicht, o.: bardenzang, opwekking tot den strijd; -gefahr, vr.: 1) krijgsgevaar, gevaar in den oorlog, 2) gevaar voor oorlog ; -gefahrte, m.: krijgs-makker, wapenbroeder; -gefangen, bv. n.: krijgsgevangen (-gefangene, m.: krijgsgevangene); -gefangenschaft, vr.: krijgsgevangenschap (in -gefangenschaft sein: krijgsgevangen zijn); -geist, m.: militaire geest; -geleit, o.: gewapend geleide, militaire bedekking; -genosse, m.: krijgsmakker, wapenbroeder; -gepack, o.: oorlogs-bagage, legertros; -geratii [tl, o. enk. (-gerathschaften lt|, vr. mrv.): oorlogs-tuig, oorlogs-gerei, legertros; -gericht, o.: krijgsraad ;-gesang, m.: krijgslied; -geschichte, vr.: 1) geschiedenis van den oorlog, 2) krijgskundige geschiedenis; -geschick, o.: oorlogskans, krijgsgeluk; -geschrei, o.: 1) krijgsgeschreeuw, 2) wapenkreet, 3J geschreeuw (geroep) om oorlog, 4) gerucht aangaande een ophanden zijnden oorlog;-geschwader, o.: (mar.) smaldeel (der vloot); -gesell, ra.: Zie -genosse; -gesetz, o.: krijgs-wet, de krijgs-artikelen uur v.); -getöse, o. (-ge-tümmel, o.): krijgsrumoer, krijgsgewoel; -gewerbe, o.: wapenhandel, krijgsniansvak, (het) militaire vak; -gewühl, o.: krijgsgewoel ; -glück, o.: krijgsgeluk, oorlogskans; -gluth |tl, m.: oorlogsvuur; -gott, in,: oorlogsgod (Mars); -göttin, vr.: krijgsgodin, godin van den oorlog (Bellona) -grund, m.: aanleiding tot (oorzaak van) den oorlog; -handel, m. mrv.: krijgszaken; -handwerk, o.: Zie -gewerbe: -haufen, rn.: legerbende, troep, korps, (fig.) bataljon; -hauptmann, m.: kapitein; -heer, o. leger, krijgsleger, armee;-held, m.: krijgsheld; -heldin, vr.: krijgsheldin; -herold m.: leger-heraut; -hilfe, vr.: Zie -liiilf'e; -hospital, o.: militair hospitaal; -hülfe,vr. 1) hulptroepen (mrv.). 2) oorlogs-subsidie, oorlogsbijdrage in geld; -jahr, o.: oorlogsjaar; -karaerad, m.: krijgs-makker, wapenbroeder ; -kammer, vr. (-kanzellei, -kanzlci |
KRIPPENBEISSIG.
KllIEGSKARTE.
448
|
vr.): departement van oorlog:; -karte, vr.: oorlogsKaart, kaart van het oorlogstooneel; -kasse, vr,; krijgskas, militaire kas; -kassier, m.: betaalmeester van het leger; -kette, vr.: militair cordon, gewapende at'sluitings-linie; -kleid, o.: uniform, militaire kleeding; -knecht, m.:soldaat, krijgsknecht ; -kommissar (-kommissarius), m.: oorlogs-commissaris, intendant van het leger; -kommissariat', o.: oorlogs-commis-sariaat, militair intendantschap; -kosten, vr, mrv.: oorlogskosten; -kunde, vr.: krijgskunde; -kundig, bv. n.: krijskundig (-kundige, m.: krijgskundige, tacticus); -kunst, vr.: krijgskunde, kunst om oorlog te voeren; -lager, o.: (mil,) kamp, legerkamp; -larm, m.: 1) krijgsgewoel, krijgsrumoer, 2) krijgs-alarm; -last, m. oorlogslast; -laut'te, vr. mrv.: I) verloop van den oorlog, 2) oorlogs-tijd; -leben, o.; krijgsleven, soldatenleven; -leute, m. mrv.: krijgslieden: -lied, o.: krijgslied; -list, vr.: krijgslist; -liste, vv.: naamlijst (rol) der manschap; -losung, vr.: wachtwoord, paswoord, parool; -macht, vr.: 1) krijgsmacht, gewapende macht, 2) oorlogvoerende mogendheid; -manier, vr.: krijgsgebruik; -mann, m.: krijgsman, soldaat; -mann-schat't, vr.: (het) leger, (de) troelen; -mantel, m.: 1) veldmantel, 2) kapotjas; -minister, m.: minister van oorlog; -ministerialgebilude, o.: ministerie van oorlog (het gebouw); -ministerium, o.: ministerie van oorlog (de bureaux, de ambtenaren); -noth 1 tl, vr.: oorlogsramp, rampen (mrv.) van den oorlog; -oberste, m.: krijgs-overste, legerhoofd, bevelhebber; -operation', vr.; krijgsverrichting; -ordnung, vr.; militair voorschrift; -pflicht, vr.; 1) (militaire) dienstplicht, 2) (militaire) dienstplichtigheid; -pflichtig, bv.n.: dienstplichtig; -pnichtigkeit, vr.; dienstplichtigheid; -platz, vr.: 1) vesting, 2) garnizoensplaats; -posaune, vr.: krijgsbazuin, krijgstrompet; -punkt, m.; krijgs-artikol; -rath |t|, m.; 1) krijgsraad, 2) militair gerechts-hot', 3) lid van den krijgsraad of van het militair gerechtshof; -recht, o.: 1) oorlogsrecht, (fig.) recht van den sterkste, 2) krijgsrecht, (de) krijgs-arti-kelen, 3) militair gerechtshof, 4) krijgsraad (-recht über Einen halten, -recht über Einen ergehen lassen: 1. iemand voor den krijgsraad brengen, 2. iemand volgens krijgsrecht veroordeelen); -regel, vr.: (militaire) dienstregel; -regierung, vr.: militair bestuur; -richter, m.: 1) auditeur militair, 2) lid van den krijgsraad; -ross, o.: cavalerie-paard, (dk.) strijdros ; -rotte, vr.: (mil.) detachement; -rut', m.: 1) wapenkreet, oproeping ten strijde, |
2) krijgsmansroep, krijgsroem; -ruhm, m.: krijgsroem; -rüstung, vr.; l) wapenrusting, 2) toerusting ten oorlog, krijgstoerusting; -sache, vr.: krijgszaak; -schaar [-schar|, vr,: legerbende, legerschaar; -schaden, m.: 1) oorlogs-schade, 2) oorlogsschatting; -schar, vr,: Zie -schaar; -schauplatz, m.; oorlogs-tooneel; -schiff, o.: oorlogsschip (-schiftVogel, m.: fregatvogel); -schuld, vr.: oorlogsschuld; -schule, vr.; militaire school, kadettenschool, militaire academie; -schüler, m,: kadet; -sekretar', m.: secretaris-generaal bij het departement van oorlog; -sold, m.: soldij; -spiel, o.: spel (kansspel) van den oorlog, (spl.) oorlog-spel, (tig.) wisseling der kansen ; -sprache, vr.: 1) krijgs-taal, krijgsmans-taal, 2) taal uit de kazerne; -staat, m.: 1) militaire mogendheid, 2) staat van beleg; -stand, m.; 1) militaire stand, krijgsmansstand, 2) voet van oorlog (in -stand setzen; op voet van oorlog brengen); -steuer, vr.; 1) oorlogsbelasting, 2) oorlogsschatting; -strafe, vr.: militaire straf; -strasse, vr.: weg voor de troepen; -sturm, m.: storm (woede, verschrikking, ramp) van den oorlog; -system, o.: militair stelsel; -that, vr.: wapenfeit (-thaten, vr. mrv.: wapenfeiten, krijgsbedrijven);-tribun, m.: knjgs-tribuun; -übung, vr.: wapen-oefening, exercitie; -unkosten, vr. mrv.; oorlogskosten; -unruhen, vr. mrv.: 1) oorlogzuchtige woelingen, 2) beroeringen van den oorlog; -verprlegung, vr.: verzorging van de troepen (-verpfiegungsamt, o.; Zie -koiiiiniNAariat); -volk, o.: krijgsvolk (-völker, o. mrv.; troepen); -vorrath |t|, m.; ammunitie; -watten, vr. mrv.; oorlogswapenen (mrv.), oorlogs-tuig (enk.); -wagen, m.: (mil.) bagage-wagen, (hist.) oor-logskar; -wesen, o.: krijgs-wezen; -wissenschaft, vr.: krijgskunde; -wissenschaft-lich, bv. n.: krijgskundig; -wuth [tl, vr.: oorlogswoede; -zahlamt, o.; militaire kas, krijgskas; -zahlmeister, m.; betaalmeester bij het leger; -zeit, vr.: oorlogs-tijd, tijd van oorlog; -zelt, vr.: legertent; -zeug, o,; oorlogs-tuig, grof geschut (-zeugamt, o,: bureau van wapening); -zögling, m.: (mil.) kadet; -zucht, vr,: krijgstucht;-zug, m.: krijgstocht, veldtocht; -zwang, m.: l) krijgstucht, 2) militaire straf, dienststraf. Kriek, in Sam. 1 -ente, vr.: Zie Krieeltente. Kr ie k e. vr.: Zie Krieeheiite. K-riniinal . bv, n.: crimineel, straf-; I -gericht, o.: crimineele kamer (van rechtbank of gerechtshof); -kodex, m.: wetboek van strafrecht; -rath |tl, m.: lid der crimineele kamer, rechter voor strafzaken; -sache, vr.: strafzaak. K.riiiiiii, vr.: (adk.) Crimea, de Krim. krimi», in Sam. I -frei, bv. n.; krimp-vrij. Krimp'e, vr.; krimp; das Tuch ist nicht in die - gewesen: het laken is niet krimpvrij gemaakt, het laken is niet ge-decatiseerd. Krini'pelspiel, o.; (spl., het) kleuren (een spel, waarbij ieder speler slechts drie kaarten heeft). krimpen, w. b.: krimpen, (laken;) decatiseeren (sich -♦ w. w.: krimpen). Kring el, m. (-s; mrv.-); krakeling; (tig.) kring. Kringen, m. (-s; mrv. -); lederen ringvormig kussentje (om vrachten op het hoofd te dragen). Kri'iiitz, m. (-es; mrv. -e): (vog.)wie-de waal. Krin'ne, yr.: sponning, inkeping, keep. Kripp'elien, o. (-s; mrv. -): kribje. Krip'pe, vr.: 1) krib, voederbak; 2) kribwerk (langs rivier-oevers), beschoeiing van rijswerk. IKrip'pen, in Sam. 1-beissen, o.: (vea., het) kriobebijten; -beisser, m.; (vea.) krib-bebijter; -beissig, bv. n.: (vea.) kribbebij- |
KRIPPENREITER.
449
KRONTAUBE.
KRUGrBüRSTE.
KRONTUTE.
450
|
(vog.) gekuifde fazant; -tute, vr.: kroon-schelp; -vogrel, m.: Zie -taube; i-werk, o.: (vest.) kroonwerk; -zahn, m.: (ontl.) oogtand. Krön'clien, o. (-s; mrv. -): kroontje. Krone, vr.: kroon (ook fig.); (fig.) troon; (fig. voor „hoofdquot;:) bol; (van het hoofd:) kruin; (van een katholiek priester :) geschoren kruin, tonsuur; (van eenen hoed:) bol; (van boomen; enz.:) kruin, top; (van het gewei van een hert:) kroon, (de) takken; (mtw.) kroondaalder, kroon; (fi^. fam.) puikje, puikjuweel, puik; sie ist die - ihres Greschlechts: zij is het puikjuweel (het sieraad) van haar geslacht; er ist die - aller Gelehrten: hij is het sieraad (de voornaamste, de grootste) van alle geleerden; etwas in der -haben: (tig.) een tik van den molen beethebben, niet wel bij het hoofd zijn, (ook:) een kop hebben, eigenzinnig zijn, (ook:) een snipper aanhebben, een beetje teut (d. i. dronken) zijn; in die - steigen: (van drank:) naar het hoofd gaan, koppig zijn; zur - gelangen: (stk.) op den troon komen; einer Sache die - aufsetzen (fig.) de kroon zetten op iets: Advokat der -: (in Engeland:) advocaat der Kroon, procureur-generaal. Krö'nel, in Sam. I -eisen, o.: bikijzer, bikhamer. krö'neln, w. b.: bikken, afbikken. krö'nen. w. b.: kronen; (fig.) bekronen. Kro nen, in Sam. (1) I -anemone, vr.: (pik.) tuin-anemoon; -gold, o.: goud van gering allooi, achttienkaraats-goud; -los, bv. n.: zonder kroon, (pik.) zonder bloemkroon ; -rauber, m.: overweldiger van de Kroon, usurpator; -trager, m.: drager van de Kroon, (fig.) gekroond hoofd. KrcVnung:, vr.: kroning; (fig.) bekroning. KrU'miners, in Sam. I -eid, m.: kro-nings-eed; -teier, vr. (-feierlichkeit, vr.): kronings-plechtigheid; -fest, o.: kroningsfeest; -gesang, m.: feestzang voor de kronings-plechtigheid; -mahl, o.: feestmaal ter gelegenheid van de kroning; -münze, vr.: gedenkpenning van de kroning; -ort, m.: plaats der kroning; -schemel, m.: voetbankje vóór den troon; -tag, m.: dag der kroning, kroningsdag; -zug, m.: kronings-stoet. Krö'pel, m. (-s; mrv. -): Zie Krilp-pel; I -stuhl, m.: laag leuningstoeltje. Kropf, m. (-es; mrv. Kröp'fe): (van vogels:) krop; (hik.) wen, (ook:) kliergezwel, klier; (vea.) droes (der paarden), kropgezwel (der schapen); (pik:.) knobbel; (van een schip:) boeg; -ader, vr.: (hik.) aderspat; -artig, bv. n.: 1) wenach-tig, 2) klierachtig; -bein. o.: (ontl.) keelknobbel, gorgelknoop, (van vogels:) borstbeen; -eidechse, vr.: krophagedis; -eisen, o.: breek-ijzer, koevoet; -ente, vr.: (vog.) bakelman, klapper-eend; -fisch, m.: koffervisch: -gans, vr.: ^kropgans, 2) pelikaan ; -gerste, vr.: gerstgras; -geschwulst, vr.: kropgezwel; -klette, vr.: (pik.) kliskruid, klis; -loch, o.: (art.) laad-gat; -mittel, o.: middel tegen klieren; -röhre, vr.: keelgat; -taube, vr.: (vog.) kropduif, kropper; -vogel, m.: (vog.) roerdomp; -wurz, vr.: (pik.) klierkruid, (ook:) kliskruid. |
krOp'fen, w. b.: 1) (ijzer:) ombuigen, krombuigen; 2) (ganzen:) vetmesten; 3) (fig) volproppen met eten; sich -, w. w.: zich zatvreten. KröpTer, m. (-s; mrv. -): .1) kropduif, kropper; 2) gulzige, vreter, vraat, veelvraat. krop'lielit, bv. n.: 1) wen-achtig; 2) kliervormig; | krop'fig, bv. n.: (hik.) klierachtig, met klieren behept; (van boomen, enz.:) dwergachtig, in den groei belemmerd: (van ijzer, enz.:) omgebogen, kromgebogen. KrUpTnngr, vr.: (van ijzer:) ombuiging. krombuiging; (van ganzen:) vetmesting; (fig.) volpropping met eten, (ook: het) zich zatvreten. Krös, o. (-es; mrv. -e): 1) (kkk.) kalfszwezerik ; 2) (bij slachters:) omloop, scheel, fraas. IKrös'ehen, o. (-s; mrv. -): klontertje. Ikrö'seheii, w. b.: in boter (of in vet) bakken; w. o. h.: (kkk.) snerken. Krö'se, vr. (Krö'sel,- m.): gergel-ijzer, gergelmes; I krö'sen (krö'seln), w. b.: gergelen. Krö'te, vr.: (drk.) padde; (fig.) venijnig schepsel; (vea.) kwaadaardig gezwel; ein Paar -n in der Tasche haben: (fam.) er goed bij kunnen, geld hebben. Krö'ten, in Sam. I -auge, o.: 1) pad-den-oog, oog eener padde, 2) padden-steen, 3) (pik.) vergeetmenietje ; -balsam, m.: (pik.) watermunt; -binse, vr.: (pik.) paddengras, greppelgras; -blatt, o.: (pik.) groot hoefblad; -fisch, m.: zeepaddc; -flachs, m.: (pik.) vlaskruid; -gift, o.: padden-venijn; -kraut, o.: (pik.) glidkruid ; -loch, o.: paddengat, paddennest, (fig.) stinkgat, stinkhol; -stein, m.: pad densteen; -teich, m.: Zie -loeh. Krötiff (krö'tisch), bv. n.: van eene padde; (fig.) venijnig; (ook:) koppig, eigenzinnig. Kru'eifix, o. (-es; mrv. -e): crucifix, kruisbeeldje. Krüek'elien, o. (-s: mrv. -): krukje. Krüek'e, vr.: 1) kruk; (fig.) rakelijzer, roerstok, roer-tang; (van zeissens, enz.:) steel, handvatsel; an -n gehen: op krukken loopen; 2) (tim.) roffelschaaf; 3) (sm.) looper, keizer (om sloten open te steken); 4) (aan eene viool:) snaar-schroef. Ikrüek'en, w. b.: oprakelen (met het rakel-ijzer); omroeren (met den roerstok); w. o. h.: op krukken loopen. IKriick'en, in Sam. 1 -blatt, o.: dwarshout eener kruk; -förmig, bv. n.: kruk-vormig; -ganger, m.: iemand die op krukken loopt; -kreuz, o.: (wpk.) galg-houtvormig-kruis; -stiel, m.: steel (handvatsel) van een rakel-ijzer; -stock, m.: kruk. Krug, m. (-es, -s; mrv. Krü'ge): 1) kruik; der - geht so lange zu Wasser, bis er bricht (of: bis er den Henkei verliert): (spr.) het kruikje gaat zoolang te water, tot het breekt; 2) kroeg; I -bier, o.: kruikenbier, bier op de kruik;-bürste, vr.: kannenwasscher, rattestaart (voor- |
Samenstellingen, die men hier niet vindt, zoeke men onder Kron.
KRIPTOGAMISCH.
KRYPTOGRAPH.
KUDER.
452
|
teloos; -graph', m. (-en; mrv. -en): schrijver in greheimschrift; -graphic', vr.: 1) geheimschrift, 2) kunst om in geheimschrift te schrijven; -gra'phisch, bv. n,: in (van, met, over) geheimschrift. Krystall, enz.: Zie Kristall, enz. Kube be, vr.: (pik.) cubebe, staart-peper. JKube beu, in Sam. I -baum, m.: staartpeperboom; -pfeffer, m.: staart-peper. l£u'bel, vr.: 1) kinnebak (yan een varken); 2) plokje huizen. K.U'bel, m. (-s; mrv. -): kuip, bak, tobbe; (ninw.) ton; (tnb.) broeikast; I -harz, o.: geel hars; -talg, m.: Russische talk in kuipjes. Itü'beleheii, o. (-s; mrv. -): kuipje. Kubik', bv. n.: kubiek, teerlingvormig; I -fuss, m.: kubieke voet; -wurzel, vr.: kubiekwortel; -zahl, vr.: kubiek getal. kubi'ren [iel, gt;v. b.: cubeeren (1. den juisten kubiek-inhoud berekenen; 2. tot de derde macht verheffen); Kubi rung [ie], vr.: 1) berekening van den kubiek-inhoud, 2) verheffing tot de derde macht; ku'bisch, bv. n.: kubiek, teerlingvormig. K.üb'lei% m. (-s; mrv. -): kuiper voor klein vaatwerk (b.v.: tobben, emmers, maten, enz.). Kii biiM, m. (-; mrv. Ku'bi): cubus, teerling. Kil'che, vr.: keuken (1. plaats waar eten gekookt wordt; 2. verscheidenheid van toebereide spijzen); (fig1.) kookkunst; die - verstellen: goed kunnen koken; die - besorgen: voor het eten zorgen, voor de toebereiding van de spijzen zorgen; eine sehr gute - führen: er eene zeer goede keuken op nahouden; kalte koude keuken, koude tafel, uit koude gerechten bestaande maaltijd; es raucht in der-: (fig.) het rookt in de keuken (d. i. de vrouw des huizes kapittelt haar keukenperso-neel); Einen in die rechte - weisen: (fig.) iemand op den goeden weg brengen ; des Teufels -: (iron.) de hel; in des Teufels -kommen: (spr.) in een misselijk parket komen, leelijk in het nauw komen. HLiichel, in Sam. I -speise,vr.: 1) gekookt eten; 2) eten dat op het vuur klaargemaakt moet worden. Kii'clielclien, o. (-s; mrv. -): 1) keukentje ; 2) koekje, kü'cheln, w, o. h.: 1) (fam.) kokkerellen; 2) in de keuken huizen; (iron.) op visite gaan of zijn bij juffrouw de meid. Ku'chon, m. (-s; mrv. -): 1) koek; 2) taart; I -backer, m.: koekbakker; -büc-kerei', vr.: koekbakkerij; -brett, o.: kneed-plank, rolplank (om het deeg uit te rollen); -eisen, o.: wafel-ijzer; -form, m.: 1) koek-vorm, 2) taartvorm; -förmig, bv. n.: 1) koekvormig, 2) taartvormig; -frau, vr.: koekvrouw, koekjesvrouw; -korb, m.: koekmand; -radchen, o.: reepensnijder (een radvormig werktuigje om deeg aan reepen te snijden); -schieber, m.: koekbak-kers-schietschop, ovenschieter; -teig, m.: koekdeeg. |
Kii'clien, in Sam. I -amt, o.: 1) keuken-administratie, 2) betrekking (postje) in de keuken; -arbeit, vr.: keukenwerk; -bediente, m.: keukenknecht, keukenbe-diende (sammtliche -bedienten: het gan-sche keuken-personeel); -brett, o.: keukenplank; -dienst, m.: keukendienst; -feuer, o.: keukenvuur; -garten,m.: moestuin; -gartner, m.: warmoezenier; -gerath [tj, o. (.-geratlischaften [tj, vr. mrv.; -ge-sehirr, o.): keukengereedschap, keukengerei; -gesinde, o.: keukenvolkje, keuken-personeel; -gewüchs, o.: keukengroente; -hader, m.: Zie-lappen;-handtuch, o.; keuken-handdoek; -herd, m.: keukenhaard; -holz, o.: keukenhout, brandhout voor de keuken; -junge, m.: 1) keukenjongen, 2) koks-jongen; -kammer, vr.: provisiekamer ;-knabe, m.: keukenjongen; -knecht, m.: keukenknecht; -kraut, o.: keukengroente, moesgroente, bladgroente; -lappen, m.: keukendoek, vaatdoek; -latein, o.: potjes-Latijn; -licht, o.: keukenkaars; -löffel, m.: 1) keukenlepel, 2) pollepel; -lumpen, m.: Zie -lappen; -madchen, o. (-magd, vr.): keukenmeid; -massig, bv. n.: keukenachtig (-massiges Latein: potjes-Latijn): -meister m.: 1) keukenmeester, 2) bovenkok, eerste kok; -messer, o.: keukenmes; -michel, m.: 1) eierkoek, 2) keukenpiet, pottenkijker. Janhen; -muschel, vr.: kookmossel; -nascher, m.: kok (keukenmeid) die de lekkerste brokjes zelf opeet; -obst, o.: stoof-appelen (mrv.) en stoof-peren (mrv.); -personal, m.: Zie -geminde; -ptlanze, vr.: Zie -krant; -rechnung, vr.: keuken-rekening; -rost, m.: 1) rooster van een kookfornuis, 2) braadrooster; -sache, vr.: keukenzaak ; -salz, o.: keukenzout; -schelle, vr.: (pik.) anemone, windbloem; -schlüssel, m. : sleutel van de keuken; -schrank, m.: keukenkast (1. provisiekast, etenskast; 2)pot-tenkast); -schreiber. m.: keukenschrijver; -schürze, vr.: keukensloofje; -schwalbe. vr.: (vog.) boerenzwaluw; -sieb, m.: kea-kenzeef; -sprache, vr.: Keukentaal;-stube. vr.: keukenvertrek; -stück, o,: schilderij die een keuken-tafereel voorstelt; -thüre, yr.: keukendeur; -tisch. m.: 1) keukentafel, 2) keuken-rechtbank, aaurechtbank; -verschlag, in,: (op schepen:) kombuis; -wagen, m.: bagagewagen voor het kook-gereedschap; -zettel, in.: 1) spijskaart,lijst der te bekomen spijzen, 2) tafel-menu, lijstje der gerechten ; -zeug, o.: keuken-goed (1. keukenlinnen; 2. Zie -gerath); -zucker, m.: bruine suiker. JCüeh'lein, o. (-s; mrv. -): 1) kuikentje; 2) koekje, taartje; 3) keukentje. ALUeh ler, m.: koekenbakker; iKüch-lerin, vr.: koekenbakster, (ook:) koekenbakkersvrouw, Kuek'uck, m.: (-s; mrv. -e): (vog.) koekoek; (fig. fam.) drommel; (pik.) ossetong; hoFs der -: dat mocht de koekoek!, dat mocht de drommel!; der 7, ruft seinen eigenen Namen aus: (spr.) hij kan zijn (zij kan haar) eigen leed niet zwijgen, zij (hij) verraadt zich zelve(n). Knek'nckH, in Sam, I -blume, vr.: koekoeksbloem; -brod, o. (-klee, in., -kohl, in,): koekoeksbrood, koekoeksklaver, klaverzuring; -speichel, m,: koekoeksspeeksel, kikkerspog, lente-schuim op sommige planten; -unr, vr,: koekoek (huisklok die het geluid van den koekoek nabootst). Kn'cler, m. (-s; mrv. -): (jag.) wilde kater; ku'dern. w. 0. h.: Zie krollen. |
KUFCHEX.
KUH.
453
KüMMER^ISS.
KUHGrLOCKE.
454
|
-glocke, vr.: belletje (klokje) aan eene koe omgehangen; -haar, o.: koeienhaar, koehaar; -haaren, bv. n.: koeharen, van koehaar; -halter, m.: koeienhouder, veehouder; -haus, o.: koeienstal; -haut, vr.: koeienhuid; -hirt, m.: koeiendrijver, veehoeder; -hirtin, vr.: koeiendrijtster. veehoedster; -horn, o.: koehoorn (1. noorn eener koe; 2. veehoeders-hoorn), (pik.) fenegriek; -kalb, o,: kuis, wijtjes-kalf; -kase, vr.: kaas van koeienmelk; -leder, o.: koeien-leder, koeien-leer; -ledern, bv. n.: koeien-lederen, van koeien-leder;-melker, m.: koeienmelker; -melkerin, vr.: koeien-melkster; -inileh, m.: koe-melk (melk van één koe), koeienmelk (melk van koeien); -mist, m.: koeienmest, koeienstront; -molken, vr. mrv.: zoetwei; -poeken, in Sam. (-arzt, m.: met de inenting belast geneesheer; -gift, o.: koepok-stof; -im-pfung, vr,: inenting met koepok-stof, vae-cinatie; -materie, vr.: koepoK-stof;-stott', m.: koepok-stof); -reigen, m. (-reihen, m.): Zwitsersche herders-melodie op den koehoorn; -schelle, vr.; Zie -glocke ;-stall, m.: koeienstal; -warm, bv. n.: warm van de koe; -weide, vr.: wei (weide, weiland) voor koeien; -weizen, m.: (pik.) herik, krodde. KUli, in Sam. 1 Zie Kuh in Sam. KUli er, m. (-s; mrv. -): ZieJKuliliirt; Küherei', vr.: melkerij, boerderij met melkkoeien, Kultl, o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.)kuil; I -hase, m.: konijn. kilhl, bv. n.: koel; friseh; koud; I (fig.) flauw; eine -e Ausrede: eene flauwe (magere) verontschuldiging; I -apparat, m.: afkoeltoestel; -bottich, m. (-fass, o.; -gefass7 o,; -hafen, m.): koelvat, koelbak, koelkuip, enz.; -kessel, m.: koelketel; -kumme, vr.: (voor melk:) koeltest;-mittel, o.: verkoelend middel; -ofen, m.: afkoel-fornuis; -pfanne, vr.: Zie -kumme; -pilaster, o.: verzachtende pleister;-salbe, vr.: verzachtende zalf; -schift', o. (-stock, m.; -tonne, vr.): koelvat, koelkuip, enz.; -trank, m.: verfrisschende drank; -trense, vr.; (rs.) geschakeld mondstuk, sehakelbit (waarmee het paard eten en drinken kan); -trog, m.: koelbak; -wanne, vr.; koelvat, koelbak, enz.; -wisch, m.; (sm.) sprenkelkwast, sproeikwast. Kuli'le, vr.: (zeew.) kuil. H-iikle, vr.: koelte, koelheid; (fig.) frischheid; steife ••: (zeew.) stevige koelte. I -, o. (-n); koelte; im -n spazieren ehen: 1) gaan wandelen als de hitte van en dag wat afgekoeld is, 2) in de koele schaduw gaan wandelen. küh'len, w. o. h. (en: sich -, w, w.): koeler worden, bekoelen; (zeew., van den wind:) stijven; w. b.: afkoelen, (fig.) koelen; sein Müthchen [t] an Einem -: (fig. fam.) zijn gemoed aan iemand koelen. kiihlend, bv. n.: afkoelend; (fig.) verfrisschend; küh'lig, bv. n.: killig, eenigszins koel; Küh'lung, vr.; afkoeling, (fig.) verfrissching, (zeew.) koelte, stijving van den wind. kiihn, bv. n.: koen, kloekmoedig, stoutmoedig, onverschrokken, onvervaard; I -heit, vr. (-muth [t l, m.): koenheid, kloekmoedigheid, stoutmoedigheid, onverschrokkenheid, onvervaardheid. |
kükn'licli, bw.: Zie bv. n. kiihn. Kiikumer, vr.: 1) komkommer, 2) agurk. K.ulis 'se, vr.: scherm (inz.: tooneel-scherm). kultivi'ren [vie], w. b.: cultiveeren. Jtultur', vr.: (akk.) teelt, bouw; (fig.) beschaving; | -kampt', in.: strijd der moderne begrippen tegen het gezag der Kerk. Kul tus, m. (-); (kkl.) openbare eerc-dienst. Kum'me, vr.: kom. Kumm, in Sam. I -karren, m.: vuilnis-kar. e HLiim mei, m. (-s): (pik.) karwij, wilde komijn, kummel: - und Salz (ot: - und Dill); pepev-en-zout-kleur; I -aquavit, m. (-branntwein, m.); kummelbrande-wijn; -brod, o.; kummelbrood; -kase, m.: kummelkaas, kaas met karwij-zaad er in; -öl, o.: kummel-olie; -schnaps, m.: kum-melbrandewijn; -suppe, vr.: kummel-soep; -wasser, o.: kummelbrandewijn. küm'meln, w, o. h.: kummelbrandewijn drinken; (fig. fam.) pimpelen. IK.um'mer, m. (-s): 1) kommer; verdriet; bezorgdheid; das ist mein gering-ster -: daarover bekommer ik mij het minst; sich - machen: zich bekommeren; machen Sic sich deswegen keinen -; bekommer u niet daarover; Hunger und - leiden: honger en gebrek lijden; 2) vuilnis, straatvuil, slijk, modder; 3) gerechtelijk beslag; mit - belegen; beslag leggen op. IH.iim'mer, in Sam. I -antlitz, o.: gelaat waarop het lijden te lezen staat, (fig.) beeld van ziels-lijden; -frei, bv. n.: 1) vrij van leed, 2) onbekommerd; -haft, bv. n.: treurig, kommervol; -klage, vr.: (rcht.) aanvraag om door een vonnis gerechtigd te worden tot het leggen van beslag; -krank bv. n.: ziek van hartzeer; -los, bv. n.; Zie -frei; -losigkeit, vr.: 1) bevrijdheid van leed, 2) onbekommerdheid; -miene, vr.; Zie -antlitz; -schwer, bv. n.: zwaar door leed gedrukt; -tag, m.: 1) dag van verdriet, dag van hartzeer,. 2) (rcht.) dag waarop uitspraak gedaan zal worden (of gedaan is) over eene aanvraag om beslag te mogen leggen, 3) (zeew.) vastendag (waarop geen visch gegeten mag worden); -thrane, vr.: droefheids-traan; -voll, bv.n.; kommervol, treurig. küm'merlich, bv. n.; kommervol; I -keit, vr.: (het) kommervolle. Küm'merling;, m. (-es, -s; mrv. -e): komkommer. kiim'mern, w. o. h. en w. onpers. h.: 1) bezorgdheid baren, met bezorgdheid vervullen; Ludwigs Lage kümmert mich: Lodewijk's toestand vervult mij met bezorgdheid; lassen Sie sich das nicht -: laat dat u geene bezorgdheid baren; 2) raken, aangaan, kunnen schelen; was kümmert mich das; wat raakt mij dat, wat gaat dat mij aan, wat kan mij dat schelen; I sich -, w. w.: zich bekommeren (- über: over; - um: om), zich storen (aan). Küm'merniss [nisi, vr.: 1) bezorgdheid, ongerustheid; 2) kommer, leed, hartzeer, verdriet. |
KÜNSTGERECHT.
KÜMMET.
455
|
Kum'met, o. (-es, -s; mrv. -e): haam (voor een trekpaard), gareel; I -deeke, vr. (-teil, o.; -kappe, yr.): haamkussen; -kette, vr.: haamketting; -macher, m.: hamenmaker; -pferd, o.: trekpaard, werkpaard ; -stock, m.: haamhout. Kuiunit, o. (-es; mrv. -e): Zie z. n. o. Kuiiiniet. Kumpan', m.: Zie Kompan. Kum peu, m. (-s; mrv. -): bak. Kumpf, m. (-es; mrv. -e): 1) (in molens:) rondsel, rons, drijfrad; 2) bak; I -nase, vr.: stompneus. kuud, bw.: kond; bekend; - maehen (- thun): bekend maken; - werden: bekend worden; - und zu wissen sei hier-mit: hiermede wordt ter algemeene kennis gebracht; I -bar, bv. n.: algemeen bekend; -barkeit, vr.: algemeene bekendheid; -leute, m. mrv.: klanten, begunstigers; -machung, vr.: bekendmaking, kennisgeving; -mann, m.: klant, begunstiger. IK-un'de, vr.: kennis; - nelimen von: kennis nemen van. IJCniKl e, m.(-n; mrv. -n) en vr.: klant, begunstiger; viele -n haben: vele klanten hebben, (van geneesheeren enz.:) eenegroote praktijk hebben; Einen um seine -n brin-gen : iemand zijne klanten doen verliezen. IKuii'clen, in Sam. | -brod, o.: brood voor de (vaste) klanten, Ikim'clen, w. o. h. (en: sich -, \v. w.): bekend worden. kün'deii, w. b.: 1) bekend maken, aankondigen, aanzeggen; (dienst, huur, enz.:) opzeggen; Einem den Dienst aan iemand den dienst opzeggen. kun'di^. bv. n. [2]: kundig; ervaren in, bekwaam in; (ook:) bekend met, kennis dragend van; ein des Weges -er: iemand die den weg weet. küii'clijquot;', bv. n.: algemeen bekend; I -keit, vr.: algemeene bekendheid, kiin'digen, w. b.: Zie kiiiiden. ICun din. vr.: (vrouwelijke) klant. Kunds, in Sam. I -mann, m.: klant, begunstiger. K.uncl'Nchaft, vr.: 1) klandizie; (van geneesheeren, advocaten, enz.:) praktijk; 2) getuigschrift (aan knecht of meid), li-vret; 3) verkenning; auf - ausgehen: op verkenning uitgaan; 4) inlichtingen (mrv.); - einzichen (zich auf - legen): inlichtingen inwinnen, kund'schaften, w. o. h.: inlichtingen inwinnen; (mil. en fig.) op verkenning uitgaan; Kund'schafter, m. (-s; mrv. -): verspieder, (fig.) spion, (mil.) veld-ontdek-ker, (mar.) op verkenning uitgezonden schip; Kundschaftereiquot;, vr.: verspieding, (fig.) spionneering; Kund'schafterin, vr. (mrv. -nep): verspiedster, (fig.) spionneerster, spion; Kund'schaftung, vr.: Zie Kiindmeh af te re i. künrtis-, bv. n.: toekomstig, toekomend (bw.; voortaan, in het vervolg); -e quot;VVoche: toekomende week; die-eZeit:de toekomende tijd, de toekomst; 1 -hin, bw.: voortaan, in het vervolg, Kniii^iiu de, vr. (-ns): Kunigonda. Kuukel, vr.: spinrokken; (fig. fain.) vrouwvolkje, (de) vrouwen; I -adel, m.: adel van moederszijde; -lehen, o.: (hist.) spille-leen, leen dat erfelijk op eene vrouw kon overgaan ; -stube, vr.: spinvertrek. |
Kunkelei', vr.: gebabbel, babbelarij; kun'keln, w. o. h.: babbelen, kletsen. KuiiNt, vr, (mrv. Kün'ste): kunst (i. a. b.); (fig.) kunst-fontein; das ist keine (fig. fam.) dat is geen kunst, dat is niet moeiclijk; er ist mit seinen Künsten am Ende: (fig. fam.) hij is met zijne kunsten uitgestudeerd, hij weet geene kunsten meer te verzinnen; die freien Künste: de vrije kunsten; die schonen Künste: de schoone kunsten; die bildenden Künste: de beeldende kunsten; die handwerks-massige Künste: de takken van kunstvlijt, de handwerken en ambachten; die schwar-ze -: de zwarte kunst (1. het teekenen met zwartkrijt; 2. het tooveren); die Künste abschützen: de kunstfonteinen doen ophouden te springen; die Künste lindern: de pompzuigers met leder bekleeden; I -akademie, vr.: academie van beeldende kunsten; -anlage, vr.: 1) aanleg (geschiktheid, roeping) voor de kunst, kunsttalent, 2)plantsoen,park; -arbeit, vr.: kunstwerk, werk der kunst, (fig.) kunstmatig werk; -ausdruck, m.: kunstterm; -ausstellung, vr.: tentoonstelling van schilderijen en beelden; -beflissen, bv. n.: eene kunst beoefenend (ein -beflissener: de beoefenaar van eene kunst); -beflissenheit, vr.: beoefening van eene kunst; -behelf, m.: huismiddeltje in de kunst; -beruf, m.: Zie -anlage no. 1; -beschreibung, vr.: 1) beschrijving van voortbrengselen der kunst, 2) beschrijving van de takken van kunstvlijt, technologie; -betriebsam, bv. n.: nijver; -betriebsamkeit, vr.: nijverheid;-bild, o.: kunststuk, meesterstuk van kunst; -blume, vr.: kunstbloem, gemaakte bloem; -buch, o.: boek over de geheimen der kunst; -drechsler (-dreher), m.: kunstdraaier; -eifer, m.: ijver voor de kunst; -erfahren, bv. n.: kunstvaardig, knap (bekwaam, bedreven) in eene kunst; -erfah-renheit, vr.: kunstvaardigheid, knapheid (bekwaamheid, bedrevenheid) in eene kunst; -erfahrung, vr.: ondervinding in de kunst; -erzeugniss [s], o.: voortbrengsel der kunst; -fahigkeit, vr.: Zie -anlage no. 1; -farber, m.: schoonverver, kleuren-verver ; -farberei', vr.: schoonververij,kleu-renververij; -fertig, bv.n.: Zie -erfaliren; -fertigkeit, vr.: Zie -erl'alirenlieit; -feuer. o.: vuurwerk; -feuerwerker, m.: vuurwerk maker; -fleiss, m.: kunstvlijt, nijverheid; -fleissig, bv. n.: nijver; -fluss, m,: (gegraven,aangelegd)kanaal; -freund, m.: 1) kunstbroeder, mede-beoefenaar van eene kunst, 2) kunstliefhebber, beminnaar (vriend) van de kunst; -freundin, vr.: 1) medestanderes in de kunst, 2) vriendin van de schoone kunsten; -gabe, vr.: Zie -anlage no. 1 ; -gartner, m,: bloemkwee-ker, bloemist, hovenier, tuinbouwkundige; -gartnerei', vr : bloemkweekerij; -gebilde, o.: Zie -liild; -gefühl, o.: kunstgevoel; -gegenstand, m.: 1) voorwerp van kunst, voortbrengsel der kunst, 2) onderwerp voor de kunst; -geheimniss [s|, o.: geheim der kunst; -gemass, bv. n.: naar de regelen der kunst; -genoss, m.: kunstbroeder; -genossenschaft, vr.: 1) broederschap in de kunst, 2) vereeniging van kunstbroeders; -genossin, vr.: medestanderes in de kunst; -gerath Lt], o.:- kunstenaars-gereedschap (vr. mrv.: -gerathschaften [t]); -gerecht, bv. |
KUN STGrERüST.
456
KüPEN
|
n.: naar de regrelen der kunst; -genist, o.: kunstige toestel, kunstig samengesteld werktuig: -geschiente, vr.: 1) geschiedenis der schoone kunsten, 2) geschiedenis der kunst; -geschichtlich, bv. n.: van (betreffende, overeenkomstig) de geschiedenis der kunst; -gesellschaft, vr.: 1) kunstlievend genootschap, 2) vereeniging van kunst-beoefenaars; -geschopt', o.: Zie -bild; -gestange, o.: drijfwerk (binnenwerk) eener kunstfontein; -getriebe, o.: 1) kunstig samengesteld werktuig, machine, 2) samenstel eener machine; -ge-werbe, o.: tak van kunstvlijt; -gewerk, o.: fabriek; -gezeug, o.: Zie -jjewtange; -graben, m.: gegraven kanaal; -griflf, m.: kunstgreep, (sclil.) penseel-behandeling; -halle, vr.: kunstzaal, museum, kunstverzameling; -handel, m.: kunsthandel; -handier, m.: kunstkooper; -handlung, vr.: 1) platenwinkel, 2) kunstkoopers-ma-gazijn; -höhle, vr.: door kunst vervaardigde grot; -jünger, m.: aankomend kunstenaar, leerling op het gebied der kunst; -kabinet, o. (-kammer, vr,): kunstkabinet, kunstverzameling; -kenner, m.: kunstkenner; -kennerin, vr.: bevoegd beoordeelaarster op het gebied van kunst; -kenntniss [si, vr,: kunstkennis; -knecht, m.: knecht bij de kunstfonteinen; -kniff, m.: kunstgreep; -leder, o.: leder om een pompzui-ger; -lehre, vr.: technologie; -liebe, vr.: liefde voor de kunst; -liebend, bv. n.: kunstminnend; -liebhaber, m.: 1) beminnaar van de kunst, 2) beoefenaar van een kunstvak als liefhebber, dilettant:-lieb-haberei', vr.: liefhebberij voor de kunst; -liebhaberin, vr.: 1) beminnares van kunst, |
2) beoefenaarster van een kunstvak uit liefhebberij; -los, bv. n.: kunsteloos, (fig.) ongekunsteld; -losigkeit, vr.: kunsteloosheid, (fig.) ongekunsteldheid; -marmor, m.: kunstmarmer, nagemaakt marmer; -massig, bv. n.: 1) kunstmatig, 2) naar de regelen der kunst; -miissigkeit,vr.; kunstmatigheid; -meister m.: 1) meester in de kunst, 2) meester over de kunstfonteinen; -mittel, o.: kunstmiddel; -neid, m.: kunstnijd, wangunst (nijd) onder kunstenaars; -pfeifer, m.: fluitist, fluitspeler; -rad, o.: beweegrad eener kunstfontein; -recht, bv. n.: naar de regelen der kunst;-redner, m.: meester in de welsprekendheid, (fig.) redenaar; -rednerisch, bv. n.: redekunstig; -regel, in.: kunstregel; -reich, bv. n.: kunstig, (fig.) vernuftig; -reise, vr.: kunstreis; -reiter, m.: kunstrijder; -reiterin, vr.; kunstrijderes; -richter, m.: kunstrechter, kunst-beoordeelpar; -richterei', vr.: kunst-beoordeeling; -richterin, vr.: kunst-beoordeelaarster; -richterlich, bv. n.: kunst-rechterlijk; -richterisch, bv. n.: kunstrech-terachtig, (fig.) hekelend; -richtern, w. o. h.: voor kunstrechter spelen, zich een oordeel aanmatigen over kunst; -richtig. bv, n.: naar de regelen der kunst; -sache, yr.: 1) kunstzaak, 2) voortbrengsel van kunst; -sammlung vr.: kunstverzameling; -schacht, vr.: (mnw.) waterleiding, afvoerbuis voor het water; -schatz, m.: kunstschat, schat aan voorwerpen van kunst; -schreiner, in.: kabinet werker, meubelmaker van fijn hout: -schreinerei', vr.: meubelmakersvak: -schule, vr.: academie van beeldende kunsten; -schiller, m.: Zie-zög-lingr; -silber, o.: kunstzilver, nagemaakt zilver; -sinn, m.: kunstzin; -spiegel, m.: optische spiegel, (fam,) optica; spiel o.: spel waarbij vlugheid of behendigheid een vereischte is; -sprache, vr.: technische taal; -springer, m.: 1) koordedanser, 2) maker van halsbrekende sprongen; -stange, vr.: 1) pompstok, 2)pompzuiger: -steelier, m.: graveur; -steiger, m.: opziener (inspecteur) over de kunstfonteinen; -stras-se, vr.: straatweg; -stück, o.: kunststuk (-stück mit der Karte: kunstje met de kaart); -stürmer, m.: vernieler van kunstgewrochten, (fig.) beeldstormer; -stürmerei', vr.: vernieling van kunstgewrochten,(fig.) beeldstormerij; -talent, o.: Zie -anlajse ; -tischler, m.: Zie -sclireiner; -trieb, m.: natuurlijke aanleg, aangeboren talent, (bij dieren:) hooger instinct; -verein, m.: kunstlievende vereeniging, kunstlievend genootschap; -verstandig, bv. n.: 1) met kunstkennis toegerust, 2) Zie-erfaliren; -verstandige, m.: kunstkenner; -verwandte, m.: kunstbroeder; -waaren, vr. mrv.: artikelen (voorwerpen, voortbrengselen) van kunst; -wasser, o.: springfontein; -welt, vr.: kunstwereld, (het) gebied der kunst; -werk, o.: 1) kunstgewrocht, werk der kunst, (fig.) meesterstuk, kunststuk, 2) kunstig stuk werk, 3) kunstwerktuig, machine; -widrig, bv. n.: tegen de regelen der kunst aandruischend; -widrigkeit, vr.: aandrui-sching tegen de regelen der kunst; -wort, o.: kunstwoord: -zeiger, m.: cicerone, rondleider op eéne tentoonstelling, wegwijzer naar verschillende kunstverzamelingen; -zeug, o.: Zie-gestange;-zög-ling, m.: leerling aan eene academie van beeldende kunsten; -zweig, m.: tak van kunst, kunstvak. K.ünstelei', vr.: gekunsteldheid, (fig.) overdrijving in de kunst,onnatuurlijkheid; kün'steln, w. o. h.: knutselen, likken en flikken (- an: aan); w. b.: 1) te mooi maken, door te veel versiering bederven, 2) op kunstmatige wijze voortbrengen. 3) (fig., b. v. wijn:) vervalschen; Künsfler, m. (-s ; mrv. -): kunstenaar, artist, kunstbeoefenaar (-art, vr.: kunstenaars-manier; -ehre, vr.: eer als kunstenaar, kunstenaarseer; -laune, vr.: kunstenaars-luim ;-leben, leven van een artist; -stolz, m.: kunstenaars-trots ; -verein, m.: kunstenaars-vereeniging, kunstenaars-genootschap); Künst'lerin, vr. (mrv. nen): kunstenares; künsflerisch, bv. n.: kunstenaars-achtig, kunstenaars-, aan den kunstenaar eigen; künst'lich, bv. n.: 1) kunstig, (fig.) vernuftig, 2) kunstmatig, 3) gekunsteld; Künst'lichkeit, vr.: 1) kunstigheid, (fig.) vernuftigheid, 2) kunstmatigheid, 3) gekunsteldheid. leun'terbunt, bv. n.: kabelbont. IK.1111Z. m. (-ens): Koenraad, Koen; es sei Hinz oder - (er heisse Hinz oder -, er sei - oder Heinz): (spr.) om het even wie, het doet er niet toe wie, of het Jan is of Piet; lauft Hinz weg, so kommt - wieder: (spr.) voor den eenen die heengaat, komt weer een andere er bij: er fallt drein, wie - in die Nüsse ; (spr.) hij slaat er onder als mallejan onder de hoenders. Zie ook Hinz en Heinz. IKnnz, m. (-es: mrv. -e): (drk.) kater. K-ii'pe, vr.: kuip; Kü'pen, vr. mrv.; |
KüPER.
KUK.
457
|
zijstukken eener slede; Kü'per, m. (-s; nirv. -): kuiper, (bij wijnkoopers :) kelderknecht; Küperlohn, m. en o.: kuip-loon. Kup'fep, o. (-s): 1) koper; in - stechen: op koper grraveeren; 2) (mrv. -) koper-sravure, plaat; mit -n: met platen; 8) koperseld; 4) koperwerk; ö) - lm Ge-sichte; ronde puisten in het gelaat, puistigheid, (tig.) koperkleurige gelaatstint; I -ader, vr.: (mnw.) koper-ader; -arbeit, vr.: koperwerk; -artig bv. n.: koperachtig; -asche, vr.: koper-aseh, hamerslag van koper; -auflösung, vr.; oplossing van koper; -bergwerk, o.; kopermijn; -beschlag. m.: 1) aanslag van koper, 2) koperen beslag; -blatt, o.; kopergravure; -blau, o.; (min.) blauw koper-erts, koper-lazuur, (schl.) bergblauw;-blech, o.; geplet koper, koper in platen (ein nut -blech überzogenes oder beschlagenes Schiff; een gekoperd schip, een schip met koperhuid); -blume, vr.; (schk.) bloem van koper; -blüthe [t]. vr.; vezelig geoxideerd rood koper; -boden, m.; koperen bodem; bv, n. (van schepen;) gekoperd; -bolzen, m.; koperen bout, koperen klinknagel; -brand, in.; (min.) zwart koper; -braun, bv. n.; koperkleurig; z, n. o.; hamerslag van koper; -draht, m.; koperdraad: -druck, m ; (hot) plaatdrukken, (fig.) kopergravure, plaat ; -drucker, m.: plaatdrukker; -druckerei', vr.: plaatdrukkerij; -eidechse, vr.: (drk.) groene hagedis;-erz, o.: koper-erts;-fahlerz,o.:(min.) grauw koper; -farbe, vr.: koperkleur; -farben -farbig). bv. n.; koperkleurig; -feil, o.: kopervijlsel: -feile, vr.: 1) koper-vijl 2) kopervijlsel; -t'eilieht, o.: kopervijlsel; -fest, bv. n.: (van schepen :) gekoperd: -gehalt, m.: kopergehalte; -gelb. o.; 1) geel koper, 2) (bij geelgie-ters:) klokspijs; -geld, o.: kopergeld, (pop.) knibbelschot; -gerath lt|, o. (-ge-schirr, o.) : koperwerk; -gesicht, o,: I). koperkleurig gelaat, gebronsd gezicht, 2) gezicht vol roode puisten ; -grewachs, o.: (mm.) koperrood; greoxidoerd rood koper; -gilte, vr.: (mnw.) aardaclitig-geelkoper-erts; -grlanz, ra.: (min.) koper-g-las, zwavelig koper-erts; -gold, o.: nagemaakt goud, spinsbek; -grün, z. n. o. en bv. n.: kopergroen; -haltig, bv. n.: koperhoudend; -hammer, m.; 1) koperhamer, koperslagers-smeedhamer, 2) koper-pletterij: -hammerwerk, o.: kopernlettern ; -handel, m.: 1) handel in koper. 2) handel in koper-gravures, handel in platen; -handier, ra.; 1) handelaar (koopman) in 1 koper, 2) handelaar (koopman) in platen T? 'in koper-gravures); -handlung, vr.; pla- ' tenwinkel; -kalk, m.; koperkalk, kqper- oxyde; -kies. m.; (min.) koperkies; -könig, m.; konings-koper, zuiver koper; -lachs, 1 in.; (visch;) roodgeschubde zalm;-laden, ra.; platenwinkel; -lasur, vr.; Zie -blau ; -lebererz, o.; koperlever-erts; -münze, vr.; kopergeld (eine -raünze; een stuk kopergeld); -nase, vr.; (fam.) roode brummel-neus; -nickel, o.; koper-nikkel; -oxyd, o.; (schk.) koper-oxyde; -platte, Xr-:J\^lad ± (plaat) geplet koper (-platten tur Selutte; koperen platen om schepen met eene koperhuid te bekleeden), 2) koper-gra-vure; -presse, vr.; plaatdrukkers-pers; |
-rauch, ra.; groene vitriool; -rost, m.; koperroest, kopergroen; -roth LtJ, z. n. o. en bv. n.: koperrood; -röthe |t], vr.; 1) koperkleur, 2) (min.) gedegen koper; -salpeter, m.; (schk.) helsche steen; -salz; o.; (schk.) koperzout; -sammlung, vr.; verzameling platen (d. i. gravures, op gegraveerde platen gedrukte pren-, ten); -sau, vr.; zwart koper; -sclieibe, vr.; (min.) roodkoper-laag; -schiefer, m. ; koperhoudende lei-steen; -schiacke, vr.; schuim (afval) van gesmolten koper; -schlag, ra.; hamerslag van koper; -schmied, ra.; koperslager; -schmiede, vr.; koperslagers-winkel, koperslagerij; é -stechen, o.; (het) graveeren op koper; -stecher, ra.; kopergraveur (-stecner-kunst, vr.; kunst om op koper te gravee-ren); -stecherei', vr.; I) (het) graveeren op koper, 2) werkplaats van een koper-graveur*, -stich, ra.; kopergravure, plaat (-stichhiindler, ra.; platenkoopinan, handelaar in platen; -stichsaramlung, vr.; Zie -sanimluiig); -stufe, vr.; klomp koper-erts; -tafel, vr.; Zie -platte; -titel, ra.; titelplaat; -verkleidung, vr.; 1) bekleeding niet koper, 2) koperhuid (van schepen); -vitriol, in.; blauwe vitriool; -waare, vr.; konergoed, koperwerk; -wasser, o.; groene vitriool; -werk, o.; 1) plaatwerk (boekwerk met platen; ook; werk dat enkel uit platen bestaat, zonder tekst), 2) koperpletterij. ■CUpTerclien, o. (-s; mrv. -); plaatje, kleine gravure. Uup'fericlit. bv. n.; koperachtig; kup'fern, w. b.; koperen, met eene koperhuid bekleeden; bv. n.; koperen, van koper (ein -er Kessel; een koperen ketel). Knpp. in Sara. I -incise, vr.; (vog.) kuifmees, gekuifde mees; -nagel, ra.; spijker niet grooten kop, kopspijker. Kuppe, vr.; top; (van spijkers;) kon. Kup pol. vr.; 1) koppelriem, koppel; 2) koepeldak, koepel; I -band, m.; koppelriem; -bandig, bv. n.; (van jachthonden;) gedresseerd om gekoppeld te loopen; -dacii, o.; koepeldak, koepel; -pelz, ra.; belooning (geschenk) voor het bewerken van een huwelijk; -thurra |tl, ra.; koepeltoren. 3tiippelei'« vr.; 1) bewerking van een huwelijk; 2) koppelarij; kup'peln, w. o. h. en w. b.; 1) koppelen, voor koppelaar spelen; 2) een huwelijk bewerken of tot stand brengen (Einera eine Frau -; iem. eene vrouw bezorgen). kup'pcn. w. b.; toppen (b.v. boomen). Kup ler.' ra. (-s; mrv. -); 1) bewerker van een huwelijk, 2) koppelaar; Kupp -lerin, vr. (mrv. -nen); 1) bewerkster van een huwelijk, 2) koppelaarster; Joipp'le-risch, bv. n.; koppelaarsachtig. IKur. vr.; kuur, geneeskuur, (inz.) rain era al water-kuur, (ook;) badkuur; in die - gehen; zich onder geneeskundige behandeling stellen in eene badplaats ; in der - sein; in de kuur zijn (d. i. volgens voorschriften van een geneesheer gedurende ecnigen tijd geregeld mineraalwater drinken op de badplaats zelve, of wel; aldaar de baden gebruiken); eine - gebrauchen; eene geneeskuur on- |
KÜEZ.
KUR.
-158
|
dergaan; eine - anfangen: eene genees-kuur beginnen. IKnr (Cliur, Kür). yr.; I) (hist.) verkiezing (van eenen keizer door de keurvorsten); 2) recht om te kiezen, kiesrecht; 3) keurvorstelijke waardigheid; 4) keurvorstendom. IKur, in Sam. I -brandenburg:, o.: Keur-Brandenburg-, keurvorstendom Brandenburg:; -erbe, m.: troon-opvolg:er van den keurvorst; -erzkanzler, m.: (hist.) aartskanselier (van het Heilig:o Koomsche rijk); -turst, m.: keurvorst; -turstenthum [t], o.: keurvorstendom; -türstin, vr.: keurvorstin; -fürstlich, bv. n,: keurvorstelijk; -g:ast, m.: badgast; -haus, o.: 1) keurvorstelijk huis, keurvorstelijke dynastie, 2) badhuis; -hessen, o.: Keur-Hessen, keurvorstendom Hessen; -hut, m.: keurvorstenhoed; -kreis, m.: keurvorstendom Saksen; -land, o.: (adk.) Koerland; -lande, o. rnrv.: keurvorstelijke landen ; -Hinder, m. (-s; mrv. -): Koerlan-der; -landerin, vr. (mrv. -nen): Koerland-sehe; -landiseh, bv. n.: Koerlandseh; -mantel, m.: keurvorstenmantel; -ort; m.: badplaats; -pfuscher, m.: kwakzalver; -pfu-scherei', vr.: kwakzalverij; -prinz, m.: Zie -erbe; -prinzessin, vr.: 1) gemalin van •-/.»» n»• t-,.. .k. .1,. H I----- i. J «tmi UI-JU Atu iTveu, -recht, o.: keurvorstelijk recht (om deel te nemen aan het kiezen van eenen keizer); . -saai, m.: gebouw voor de gezellige bijeenkomsten der badgasten, uitspanningslokaal van het badhuis, (lig.) badhuis (*); -schmied, m.: hoefsmid (en paardendokter); -schwert, o*: keurvorsten-zwaard; -würde, vr.: keurvorstelijke waardigheid. kuraii'xeii, w. b.: Zie Jkoranzen. /1m*: harnas; I -binde, vr.: (hik.) borstverband. Kiirassier', m. (-es; mrv. -e): (mil.) kurassier; | -regiment, o.: kurassiers-regiment. K-uratel', vr.:(rcht.) curatele; Kura'tor, m. (-s; mrv. Kurato ren): curator. K.iii*'bel, vr. (Kur'be, vr.): krom handyatsel, kruk; I -griff, m.: handvatsel van de kruk; -spiess, m.: (jag.) jaehtspeer met een weerhaak. ■Kiirbefte, vr.: kromme sprong, bokkesprong; kurbetti'ren [ie], w. o. h.: kronnne sprongen maken. m. (-es; mrv. -e): (pik.) kalebas, kauwoerde; I -artig, bv. n.: kale-basachtig; -baum, m.: kalebasboom; rbirne, vr.: kalebas-peer; -flasehe, vr.: kalebasnesch; -förmig, bv. n.: kalebas-vormig; -frueht, vr.: kalebasvrucht;-ge-wachse, o. mrv.: kalebas-gewassen; -kern, m.: kalebas-pit; -wurm, m.: (gnk.) lintwurm. .Kur'cle, m. (-n; mrv. -n): Koerde, kiiren, w. b. onr. (kor; geko'ren): kiezen. (*). Wie in het Hollandsch „Kurzaalquot; schrijven, begaan eene groote domheid. Wil men met alle geweld het Duitsche woord aan onze taal opdringen, dan dient men ten minste, om geene te malle uitspraak te krijgen, „Koerzaalquot; te schrijven. |
ku ren, w. b.: genezen, weder beter maken._ kurial', bv. n.: ambts-; ambtenaars-; 1 -styl, m.: ambtenaars-stijl. K.nria'lien. vr. mrv.: vormen in den ambtenaars-stijl. Kurier', m. (-es, -s; mrv. -e): koerier; I -stiefeln, ui. mrv.: koeriers-laarzen, (fig. tam,) kurassiers-laarzen. kurri'ren Lie], w. b.: cureeren, genezen, weder beter maken. K-ur kiimei, vr.: (pik.) kurkuma. Kurr, in Sam. | -halm, m.: (vog.) kalkoensche haan. K-ur're, vr.: (vog.) kalkoen; (visch:) knorhaan. kur ren, w. o. h. en w. b.: knorren. Kurrenclaner, m. (-s; mrv. -): scholier, die zingende van huis tot huis liefdegiften inzamelt; Kurren'de, vr.: 1) scholierster; die zingende van huis tot huis liefdegiften inzamelt, 2) rondgaande brief betreffende de kerkelijke zaken van een diocees. kurrent', bv. n.: loopend; I -schrift, vr.: loopend schrift. kur'rig:, bv. n.: 1) knorrig, brommig; (fig.) wonderlijk; 2) tam, mak; (fig.) gedwee. Zie bv. n.: kirr. Kurs, m. (-es; mrv. -e): (kph.) koers (van effecten, wissels, geldspeciën); l-blatt, o. (-zettel, m.): koerslijst. Kürscli'ner, m. (.-s; mrv.-): bontwerker; | -handwerk, o.: bontwerkersvak; -innung, vr.: bontwerkers-gilde; -meister, m.: meester bontwerker; -waare, vr.: pelterijen (mrv.), (.tam.) bont (enk.); -zunft, vr.: bontwerkersgilde. K-ürsicliiierei', vr.: bontwerkers-vak; Kürsch'nerin, vr. (mrv. -nen): 1) bontwerkersvrouw, 2) winkelierster in bont. kursi'ren [ie], w. o. h.: een vasten koers hebben, gangbaar zijn; I kursiren-des Geld: gangbaar geld, koershoudend geld. Ikursiv', bv.n.: (typ.) cursief; I -schrift, vr. (Mik-: cursieve letters (mrv.). IKnrsiv', vr.: cursieve letter. Kur sns, m. (-; mrv. -): cursus. Kurt, m. (-ens): Koenraad, Koen. Ikurx (kürz'er, kürz'est), bv. n. en bw.: kort; -e Brühe: (kkk.) kort gekookt vleeschnat, krachtige bouillon (- einko-chen: tot op eene zekere dikte verkoken); -e Silbe: (tik.) korte lettergreep, lettergreep met^ eene korte vocaal; -e Waare: snuisterijen (mrv.); -e Sicht: (kph.) kort zicht; -e Wecnsel, m. mrv,: wissels op korten termijn; -es Papier: (kph.) papier dat slechts kort te loopen heeft eer het betaalbaar wordt ; -er Begriff: kort begrip; -er Inhalt: korte inhoud; vor -er Zeit (vor -em): kort geleden, onlangs; seit -er Zeit (seit -em): sedert kort; in-er Zeit (in-em): binnenkort, eerlang, spoedig; über - oder lang: vroeg of laat; Einen - und lang nennen: iemand schelden voor al wat leelijk is; - und gut; kort en goed; - um (- zu sagen): kortom, om kort te gaan; - abbrechen: kort afbreken, eensklaps afbreken; - angebunden sein: kort aangebonden zijn; Einen - halten: iem. korthouden; Einen - abfertigen (abweisen): korte metten met iem. maken, weinig morgenspraak met iem. maken; - und |
KÜRZ,
459
|
klein schlagen: kort en klein slaan; zu -kommen bei: te kort komen bij; das Kürzere ziehen (den Kürzern ziehen): de verliezende partij zijn, aan het slechtste eind blijven; sich - tassen: met weinig-woorden (in korte woorden) zeggen wat men te zeggen heeft; - sehen: bijziende zijn, slecht van gezicht zijn. Ikurz, in Sam. I -ahrig, bv. n.: (pik.) met korte aren; -armig, bv. n.: kort van armen; -athmig [t], bv. n.: kortademig; -athmigkeit [tl, vr.: kort-ademigheid; -beinig, bv. n.: 1) kort van beenen, 2) laag op de pooten; -flügelig, bv. n.: kort van vleugels; -füssig, bv. n.: Zie -beinig; -gefasst, bv. n.: kort samengevat, beknopt, bondig; -gefesselt, bv. n.: stevig geboeid; -geschwanzt, bv. n.: 1) kort van staart, 2) gekortstaart; -gewehr, o.: onder-oIticiersgeweer; -haarig, bv. n.: kort van haar; -halsig, bv. n.: kort van hals;-kopt', m.: driftkop; -köpfig, bv. n.: driftig, kortaangebonden; -leib.'g, bv. n.: kort van lijf; -messerschmied, m.: messenmaker; -nasig, bv. n.: stomp van neus;-öhrig, bv. n.: kort van ooren;-schattig, bv. n.: slechts eene korte schaduw werpende; -schreibekunst, vr.: stenographic; -schrei-ber, m.: stenograaf; -schwanz, m.: kortstaart (vogel, dier of visch); -schwanzig, bv. n. : Zie -geseUwiinzt: -sichtig, bv. n.: bijziende, slecht van gezicht, (fig.) kortzichtig; -sichtigkeit, vr.: bijziendheid, (fig.) kortzichtigheid; -silbig, bv. n.: uit korte lettergrepen bestaande; -stammig, bv. n. (pik.) laag van stam;-stiel, m.: kort-steel (eene appelsoort met korten vruchtstengel); -um, bw.: kortom,om kort te gaan; -waare, vr.: 1) snuisterijen (mrv.), 2) garen en band; -waarenhandel, m.: 1) handel in snuisterijen, 2) handel in garen en band; -waarenhandler, m.: I) koopman (winkelier) in snuisterijen, 2) koopman (winkelier) in garen en band; -weil. vr. (-weile, vr.): kortswijl (-weil treiben: kortswijlen); -weilen, w. o. h.: kortswijlen; w. b.: kortswijlen met, schertsen met (sich -weilen, w. w.: kortswijlen, schertsen, dollen); -weilig, bv. n.: vermakelijk, grappig, koddig; -wierig, bv, n,: kort van duur, kortstondig; -wolle, vr.: korte wol; -zahnig, bv. n.: met kleine tanden ; -züngig bv. n.: klein van tong. Kiirze, vr,: kortheid; in der -: kor-telijk, beknopt; in aller -: zoo kort (zoo beknopt) mogelijk; in die - bringen: bekorten, beknopt samenvatten; sich der - betieissigen: zijn best doen om kort te zijn. kürz'en, w. b.: korter maken, bekorten ;^die Zeit -: den tijd korten. kürz'lich, bw.: I) kortelijk, in het kort; 2) kortelings, kort geleden, onlangs. KUrz'uiis?, vr.: bekorting, afkorting, verkorting, Korter-making; I Kürz'ungs-zeichen, o,: (tik.) afkortings-teeken, apostrofe. kuseh'en, w. o. h. en: sich -, w. w.: (van honden en fig.) koest zijn, zich koest houden: (van schoolkinderèn: tot straf:) schoolblijven; 1 kusch!, tsw.: koest! Kusn, m. (-es; miV. Küs'se): kus, zoen; Einem einen - zuwerfen: iemand een kushandje geven; I -hand, vr.: kushandje; -maal, o.: kusvlek, door een kus teweeggebrachte roode plek; -mund, m.: mondje om te kussen. |
K.iiss'cheii, o.(-s; mrv -):kusje, zoentje. küs'seii. w, b.: kussen, zoenen; (fig.) elkander aanraken. kuHslicli (kilss licli), bv. n.: om te kussen. K.Ust'elieii, o. (-s; mrv. -): kustje, kleine kust. Kiis te, vr.: kust, oever; langs der -hinfahren: langs de kust varen. K-iis'ten, in Sam. 1 -bewahrer, m.: 1) kustwachter, kustbewaker, 2) wachtschip; -bewohner, m.: kustbewoner; -brüder, m. mrv.: vrijbuiters, flibustiers; -fahrer, m.: 1) kustvaarder, 2) kustvaartuig, 3) kruiser; - fahrt, vr.: kustvaart; -handel, m.: kusthandel; -land, o.: kustland; -lootse [-lotse], m. (-pilot, m.): buitenloods, zee-loods; -wache, vr.: 1) wacht die de kust bewaakt, 2) kustbewaking; -wachtschitf, o.: (mar.) wachtschip. Kiis'ter, m. (-s; mrv. -): (kkl.) koster; Küsterei', vr.: 1) kosterschap, 2) kosterswoning; Küs'terin, vr. (mrv. -nen): kostersvrouw. K-ii'stos, m. (-, mrv. Kusto'den): bewaarder; (typ.) custos. Kii'ter, m. (-s; mrv. -): huis-slachter. Kntseh. in Sam. I -bock, m.: bok van een (het) rijtuig, koetsiersbok. Zie verdere samenstell. onder Kutselien. Kütscli'eheii, o. (-s; mrv. -): koetsje, rijtuigje, wagentje. Kutseli'e, vr.: koets, rijtuig, wagen; -und Pferde halten: koets en paarden houden: in einer - fahren: in eene koets rijden (NB. In de meeste gevallen beter kortweg:) rijden. Kiitseli'en, in Sam. 1 -bauer, m.: rijtuigmaker; -baum, m.: boom van een (het) rijtuig; -bock, m.: Zie Kutscli-boek; -bürste, vr.: rijtuigborstel; -teder, vr.: rijtuigveer; -fenster, o.: portierraampje; -gaul, m.: koets-paard, (fig. fam.) vrouw die wat mans is, driedekker, molen-paard; -geschirr, o.: tuig van een (het) koetspaard; -gestell, o.: onderstel vaneen (het) rijtuig; -griff, m.: knop aan het portier; -haus, o.: koetshuis; -himinel, m.: bovenblad van een (het) rijtuig, rijtuig-hemel: -kasten, in.: I) bak (d. i. de binnenruimte) van een (het) rijtuig, 2) koetsiers-bakje, bakje onder den bok; -kissen, o.: rijtuigkussen, (zachte) rijtuigbank (-kissen an der Seite: wandbekleeding in een rijtuig); -leder, o.: dek-leder over de beenen van den koetsier; -leuchte, vr.: rijtuig-lantaarn, koets-lantaarn; -macher, m.: rijtuigmaker; -miethe [t|, vr.: rijtuig-huur ; -pferd, o.: koets-paard; -polster, o.: Zie -kissen: -quast, m.: houvast in een (het) rijtuig; -rad, o.: rijtuigwiel: -remise, vr.: koetshuis; -riemen, m.: draagriem van een (het) rijtuig (een der riemen waarop het rust); -schlag, m.: tree van 't portier; -schnalle, vr.: rijtuig-gesp; -stall, in.: koetshuis; -steuer, vr.: belasting op rijtuigen; -teppich, o.: rijtuigvloerkleed, voetkleed in een (het) rijtuig; -thor, o.: koets-poort, oprij-poort; -thür, vr.: (het) portier; -tritt, m.: trede van een (het) rijtuig; -wand, vr.: rijtuig-paneel. |
LACHLUSTIGr.
KUTSCHEX.
460
|
kutsell'en, w. o. h. en s. en w. b.: Zie kutNeliiren. Kutseh er. ra. (-s; mrv. -): 1) koetsier; 2) voerman; I -lohn, ra.: vracht (aan den koetsier te betalen voor een rit);-peitsche, vr.: voerraanszweep; -sitz, ra.: zitplaats voor den koetsier, bok van een (het) rijtuig:. kutselii ren [ie], w. o. h. en s. en \v. b.: 1) rijden; 2) mennen. Kiitt, ra.: Zie KJtt. ICiitt e, vr.: raonniks-pij, raonniks-kap; die - anlegren: monnik worden; die -ablegren: aan den monniks-stand vaarwel zegrg-en. K-iitt el, ra. Zie Kittel. Kutt'el, vr.: pens, ingewand; I -bank, vr.: penshal, pens-raarkt; -fiseh, ra.: (visch:) zee-kat, inktvisch; -flecke, ra. mrv.: (kkk.) stukjes pens; -hot', ra.: penshal, pens-raarkt; -kraut, o.: (pik.) wilde tij ra; -markt, m.: pens-raarkt, penshal. |
Ikutt en, w. b.: 1) de raonniks-kap opzetten, in de raonniks-pij dossen; 2) (ranw.) graven. IKutt'en, in Sam. I -geier, ra.: (yog.) konings-gier, irubi; -möneh, ra.: (kkl.) Capucijner monnik, (iron.) huichelaar. Kutt'er, ra. (-s; rarv. -): (zeew.) kotter. Kutt ler, ra. (-s ; rarv. -): pens-raan, pensverkooper; Kutt'lerin, vr. (rarv. -nen): pensvrouw, pensverkoopster. Jtutz'e, vr.: grof dekkleed; Kutz'en-streieher, ra.: pluimstrijker, flikflooier, neeraer. 14 ii x. ra. (-es; rarv. -e): aandeel in eene iwijn; -kranzler, ra.: beëedigd makelaar in mijn-aandeelen (die rondreist orn zulke aandeelen te plaatsen); -sehicht, vr.: (ranw.) dagtaak, werk van twaalf uren. ICyanit', ra. (-s): (min.) blauwe schorl. rie-eleison. o. (-): (kkl.) Kyrie-eleison, ontferm u over ons, o Heer! |
|
liab, o. (-es, -s): leb; I -kraut, o.: (pik.) waskruid; -kuchen, ra.: Zie T.lt;elgt;-kuehen; -raagen. in.: vierde raaag der herkauwende dieren, lebraaag; -sal, o. (-es, -s; rarv. -e): lafenis, verkwikking, (fig.) verzachting, balsera; -salben, w. b.: (zeew.) teren; w. o. h.: lapzalven. Tiabbe, vr.: lip; (fig.) bek, snoet, muil, raond; (visch:) liarder; (vog.) strand-jager, strandlooper, witkop-gier. fjab'berdsin, ra.: Zie liaberdan. liabberei'. vr.: (pop.) klets-praat, kletsenj, geklets; (ook:) snorkerij, snoeverij, gezwets; lab'bern, w. o. li. en w. b.: 1) likken, leppen, lepperen, oplikken, 2) kletsen, wauwelen, (fig) tatewa-len. lab beriff (lab big:), bv. n.: laf, flauw, zouteloos, smakeloos. !La'be, in Sara. | -becher, ra.: verkwikkende beker (fig.) verkwikkende drank; -kraut, o. (pik.) walkruid; -schale, vr.: Zie -beclier; -trank, ra.: verkwikkende drank, (fig.) nectar, godendrank; -trunk, ra.: verkwikkende dronk, verkwikkende teug; -wein, ra.: verkwikkende wijn, edele wijn. la ben, w. b.: 1) laven; (fig.) verkwikken; 2) (melk:) doen stremmen; I sich -, w. w.: 1) stremmen; 2) zich laven, (fig.) zich verkwikken. la bend. bv. n.: verkwikkend. Tia'berdan, ra. (-es, -s): labberdaan, zoutevisch. liabef, o. (-es, -s; rarv. -e): (spl) beest, kapot, slain; - werden: (spl.) niet een slag halen, niet één trekje raaken; I -spiel, o.: kaartspel waarbij het er op aankomt om al de slagen te halen. Ijabial', o. (-s ; rarv. -e): (van orgelpijpen:) lip, raond, opening; 1 -buch-stabe, ra.: lipletter. |
laburen Ibiie], w. b.: (aan orgelpijpen:) de lippen raaken; Labium, o. (-s; rarv. Labien): Zie T^abial. liaborant'. ra. (-en ; rarv. -en): 1) scheikundige; 2) helper (adsistent) in een scheikundig laboratorium ; Laborato rium, o. (-s; rarv. -to'rien): laboratorium; Laborir' [rierj, in Sara. (-tisch, ra.: art.: werktafel, werkbank); labori'ren [ie|, w. o. h.: 1) scheikundige proeven nemen, 2) behulpzaam zijn bij het nemen van scheikundige proeven, 8) naar den steen der wijzen zoeken, 4) - an: laboreeren aan, lijden aan. Tia'bnng:, vr.: Zie f^absal (in Ilt;ab). liabyrinth', o. (-es, -s; rarv. -e): labyrint; (fig.) doolhof; (ook:) warboel: (ontl.) gehoorholte; labyrin'thisch. bv. n.: doolhofachtig, (ontl.) gehoor-, van de gehoorholte. liaceda mon, o. (-s): (hist., adk.) Lacederaonië, Sparta; Lacedarao'nier in. (-s; rarv. -): Lacedenioniër, Spartaan; Lacedamo'nierin, vr. (rarv. -nen): Lacederaonische, Spartaansche; laceda-rao'nisch, bv. n.: Lacedenionisch, Spartaan sch. Tiaeli, in Sara. ! -bar, bv. n.: (hars-houdende booraen :) geschikt ora getapt te worden; -bart, ra.: lachebek; -baura, ra.: 1) getapte (door insnijdingen aan het vloeien gebrachte) harsboom, 2) door insnijdingen gemerkte boom, die of tot wegwijzer dient of de grensscheiding aanwijst; -frosch, ra.: lachende kikvorsch; -gans, vr.: (vog.) lachende gans, Jsoord-sche gans met eene witte vlek voor den kop; -gebrüll, o.: schaterend gelach ; -krarapf, ra.: (gnk.) lachkrarap, (fig.) zenuwlach; -kuckuck, ra.: (vog.) lacn-vogel, lachende koekoek (in Mexico), -lust, vr.: lachlust; -lustig, bv. n.: lach- |
LACHMAÜL.
LADE.
4G1
|
lustig-, goed lachs; -raaul, m.: lachebek ; -meve, vr. t (vog*.) lachende meeuw 5 -muskei, m.: (ontl.) lachspier; -steig:, m.: 1) grens-pad, gekapte weg [in een bosch), 2) afgebakend pad; -stein, m.: grenssteen ; -taubchen, o.: (vog:.) lachend duitje, Indisch tortelduifje, (fig. fam.) lachebekje; -taube, vr.: (vog:.) lachende duif, Indische tortelduif; -weihe, vr.: (vog.) valk die niet meer deug;t om mede te jagen; -zahn, m. (mrv. -zahne): een der voorste boventanden, die te zien komen als men lacht. lia'eke, vr.: 1) lach (eine' helle - auf-schlagen: schaterend beginnen te lachen,, hard in den lach schieten); 2) insnijding: in den bast van een boom als merk-teeken; 3) opene plek in een bosch; 4) poel, modderpoel, groote plas (grosse lagune). lli'ehelu- w. o. h.: glimlachen. I La'-cheln, z. n. o. (-s): glimlach(je). Hacken, w. b.: (booinen:) merken door insnijding in den bast; einen Steig eenen weg kappen in een bosch, een pad afbakenen in een bosch. ila'clien. w. o. h.: lachen; über etwas -: over iets lachen, om iets lachen; ich lache der Thoren: ik lach om de dwazen; das Glück lacht dir: het geluk lacht u toe, het geluk loopt u mee; baar Greld lacht: (spr.) geld verzoet den arbeid; wer zuletzt lacht, lacht am besten: (spr.) wie het laatst lacht, lacht het best; Einem etwas zu - machen (geben): iemand doen lachen; gezwungcn -: gedwongen (gemaakt) lachen; heimlich -: heimelijk (in zijnen geest, in zijn vuistje) lachen; halblaut - (verstolden -): giehe-len; überlaut - (aus vollem Halse -): luidkeels lachen, hardop lachen,.schate-ren van den lacii; sich krank - (sich halb todt Itot] -): zich ziek lachen, zich een bult lacneu, zich half dood lachen. Ilia'olieii, z. n. o. (-s): lach, gelach, (het) lachen; hier gilt kein -: hier is niets om te lachen, lachen komt hier niet te pas; vor - bersten: (fig.) bersten van den lach; Einen zum - reizen: iem. doen lachen, iemand aan het lachen maken; sich zum - zwingen: zijn best doen (alle moeite doen) om te lachen; ein gezwungenes -: een gedwongen lach, een gemaakte lach; ein höhnisches -: 1) een spottend gelach, 2) een spottende lach; ein allgemeines -: een algemeen gelach. ILaclieii, in Sam. I -knoblauch, m.: (pik.) waterlook. la chend, bv. n.: lachend, (fig.) vriendelijk; La'cher, m, (-s; mrv. -): lacher; La'cherin, vr.: lachster, (fam.) lachebek. la'clierlicli, bv. n. en bw.: belachelijk, bespottelijk: (tig.) ongerijmd; - machen: belachelijk (bespottelijk) maken: es ist mir nicht - zu Muthe |t|: ik heb geen lust om te lachen; I -keit, vr.: belachelijkheid, bespottelijkheid; (fig.) ongerijmdheid; (ook:) gekheid, dwaasheid, zotternij. la'cliern, w. onpers. h.: 1) doen lachen; 2) lust doen voelen om te lachen ; das lachert mich; dat doet mij lachen, ik moet er om lachen; es lachert mich: ik moet lachen. I -, w. b.: dóen lachen, aan het lachen maken. |
la'cliig:, bv. n.: vol poelen en plassen. IjRcliler, m. (-s; mrv. -): glimlacher; (fig.) spotter; Lach'lerin, vr. (mrv.-nen): glimlachster, (fig.) spotster, lliachs, m. (-es): (fam.) strieps, (een) pak slaag. lljacltM, m. (-es; mrv. -e): (yisch:) zalm; I -brut, vr.: jonge zalmpjes (mrv.) ; -fang, m.: zalmvangst, (fig.) zalmvis-scherij: -farbig, bv. n.: zalmkleurig; -fischerei', vr.: zalmvisscherij; -fohre, vr. (-forelle, vr.): (visch:) zalmforel; -kind, o.: zalmbroed; -kopf, m.: zalm-kop; -kunze, vr.: Zie-kind;-leich, m.: kuit van zalm; -rogencr, m.: wijtjes-zalm; -wehr, o.: zalmvisscherij, visch-plaats om met de zegen zalm te vangen; -wurm, m.: zalmluis; -zuuge, vr.: J) tong van eeu zalm, 2; (visch:) blauw-rug-forel. Ijacht, vr.: slakken (mrv.), metaalschuim; i -hohl, 0.: (in metaal-smelte-rijën:) ovengat om de slakken te verwijderen. Xjaek'ter, o. (-s; mrv. -) en vr.: vadem, vaam; I -baum, m.: Zie l^acl»-banin -no. 2; -kette, vr.: (mnw.) meet-ketting; -mass, o.: vaammaat; -schnur, vr.: meetkoord; -stab, m.:halfvaamsmaat, meet-stok. iliack. m. (-es, -s): lak, brievenlak, zegellak. ILack. m. (-es, -s; mrv. -e): 1) lak; 2) lakvernis; 3) verJaksel; 4) (pik.) goud-lak. Iliack. in Sam. I ^arbeit, vr.: lakwerk, verlakt goed; -arbeiter, m.: verlakker; -blume, vr.: (pik.) goudlak; -farbe, vr.: 1) glansverf, verf met vernis, 2) kleur van een vernis, 3) vernis; -firniss [nis], m.: lakvernis; -harz, o.: 1) kopalhars, 2) hars of gom waarvan vernis gemaakt wordt; -holz, o.: harsig hout, (fig.) PU11quot; boom, berg-den; -mus, o. (-es): lakmoes; -pfirsche. vr. (-pfirsich, m.): dubbele perzik; -stock, m.: goudlak-plant; -tuk, m. (-s): latuw, dunsel, tuin-salade; -viole, vr.: (pik.) goudlak; -waare, vr.: lakwerk, verlakt goed. liaekei' [Lakai'J, m. (-en; mrv.,-en): 1) lakei; 2) livrei-knecht. laclc'en, w. b.: verlakken. lack'en. w. o. h.: 1) loopen ; 2) springen; 3) schoppen, (ook:) trappen, met den voet achteruit slaan; 4) weerspannig zijn, (pop.) zijn achterste tegen de krib gooien. lacki'ren lic|, w. b.: verlakken; Lacki'rer [ie], m. (-s; mrv.): verlakker. Iiadan'lt;gt;-iiniini, o. (-s): (pha.) laudanum. Lad'cken, o. (-s; mrv. -): 1) laadje, kleine lade; 2) blindje, klein vensterblind. Ilia'de, vr.; 1) lade, schuiflade; 2) kist, koffer; (iron.) geldkist; - des Bundes: (kkl.-hist.) verbonds-kist, arke des Ver-bonds; 3) kas, kast. buitenkast (b. v. van een orgel); 4) kas, in kas aanwezige geldvoorraad; 5) (van een paard:) onderkaak, van den mond dat gedeelte waarin het bit rust; (fig.) onderstuk, onderste gedeelte ; G) (tech.) raam. |
LAGER.
LADE.
|
Ijil tle. in Sam. 1 -brief, m.: 1) uitnoo--digingsbrief, schriftelijke uitnoodiging-, 2) (rcht.) dagvaarding, a) (kpv.) connossement, vrachtbrief; -geld, o.: (kpv.) ladings-kosten (mrv.), (rcht.) kosten (mrv.) van dagvaarding; -kette, vr.: eleotriseer-ket-ting- -löft'el, m.: (art.) laadlepel, kruit-lepel; -mass, o.: juiste lioeveelhcid kruit voor eene lading; -niigel, m. mrv.; (art.) ijzeren pinnen of groote spijkers voor eene schrootlading; -pforte, vr.: (mar.) geschutpoort; -platz, m.: plaats om (vrachtgoederen) te laden;-pfriem, m.: (art.) ruim-naald, ruim-ijzer; -rüster, m.: (akk.) strijk-bord (aan den ploeg); -schaufel, vr.: (art. laadlepel, kruitlepel; -schein, m.: vrachtbrief; -stecken, m. (-stock, m.): (voor vuurwapenen:) laadstok; -tasche, vr.: patroon-tasch;-wasserlinie, vr.: (kpv.) waterlijn voor de lading;-zettel, m.: Zie -schein; -zeug, o.: al wat dient om een kanon te laden. I la'den, onr. w. o. h. en onr. w. b. (lud; gela'den); 1) (voor goederen-vervoer:) laden ; einen Wagen -: een wagen laden; AVaaren in's Schilf -: goederen in het schip laden; 2) (vuurwapenen, electriseer-machines, enz.:) laden; schart'-: met een kogel (of: met schroot) laden, met scherp Iaden ; blind met los kruit laden; 3) (fig.) auf sich -: op zich laden, op zijnen hals halen, (ook:) op zich nemen, voor zijne rekening nemen (ich lade es auf mich: ik neem het op mij); er hat schiet'geladen: (iron.) hij heeft te veel ingenomen, hij kan zijn roer niet recht houden, hij is dronken; I 4) uitnoodigen; 5) vor.Gericht - (vorden Richter -): dagvaarden. ILa'dcn, m. (-s; mrv. La den): 1) vensterblind, vensterluik; (mar.) valpoort, valdeur ; gebrochene Laden: toeslaande luiken : gegitterte Laden: jaloezieën, zonneblinden; 2) winkel; (ook:) winkelraam, winkelkast waarin de waren uitgestald liggen of staan; einen - anlegen: eenen winkel opzetten, een winkel beginnen; I -bank, m.: toonbank; -bursch, m. (-diener, m.): winkelbediende; -dieb, m.: winkeldief; -dieberci', vr.: winkeldieverij, (het) stelen in winkels; -fcld, o.: (tech.) paneel; -fenster, o.: 1) winkelraam, 2) lichtraam boven eene deur, 3) vallicht, koekoek, lantaarn; -flügel, m.: sponning voor een vensterluik; -gehülfe, m.: winkelknecht, winkelbediende; -hüter, m.: 1) waker (bij nacht) in ecnen winkel, 2) (iron.) winkeldochter (d. i. onverkoopbaar artikel); -junge, m.: winkeljongen, loopjongen; -jungfer, vr.: winkeldochter, vrouwelijke winkelbediende, winkeljuffrouw; -keil,m.: (mnw.) dwarshout, dwarsklamp; -klappe, yr.: winkelblind, winkelluik; -madchen, o.: Zie -jungfer; -preis, m.: winkelprijs, verkoopprijs, (van ooeken:) particuliere prijs; -schere, vr.: winkelschaar; -schwcn-gel, m.: (iron.) winkelbediende, winkelknecht; -steuer, vr.: winkelbelasting, aanslag voor patent, bedrijfsbelasting; -stuhl, m.: winkel-stoel; -thür, vr.: winkeldeur; -tisch, m.: toonbank; -zins, m.: winkelhuur. ria'der, m. (-s; mrv. -): lader; I -lohn, m.: Iadings-k9sten (mrv.). lUdi'ren lie], w. b.: beschadigen; (hik.) kwetsen. Iiailro'nen. vr. mrv.: (adk.) Dievcn-odanden. |
Iia'iluns, vr.: 1) (kph., kpv.; mil., art.): lading (1. het laden, 2. geladene hoeveel-heid); (voor paard, ezel, wagen, kar, schip, schuit:) vracht.; geschwinde -: (mil) gezwinde lading; 2) uitnoodiging; - vor Gericht: dagvaarding. T^a'dungs. in Sam. I -brief,m.: vrachtbrief; -tiasche, vr.: (schk.) Leidsche flesch; -platz, m.: plaats van lading ; -schein, m.: vrachtbrief. ïia'dy, vr. (mrv. La'dies): dame van stand. laflquot;, bv. n.: laf (i. a. b.). lifitï'cheii. o. (-s; mrv. -): fatje, modegekje, kwibus. laf fe, vr.: 1) blad van eene roeispaan; 2) lepel. I -, m. (-n; mrv. -n): fat, modegek. kwibus, kwast; ein junger -: een melkmuil, (pop.) een jonge lafbek. I.atlVlei - vr.: (tam.) hofmakerij, jacht-makerij op veroveringen; auf die - aus-geiien: op het maken van veroveringen uitgaan, (pop.) de meisjes naloopen; I laf'feln, w. o. h.: 1) dm verliefde spelen, 2) (pop.) de meisjes naloopen; w. b.: het hof maken aan. laffenniUssisr, bv. n. en bw.: 1) fatterig, kwasterig, kwibusachtig; 2) stolfel-achtig. la liet f vr.: (art.) aft'uit;'ein Stück auf die - bringen: een kanon op de alfuit plaatsen; es von der - herabnehmen: het van de affuit afnemen. Ijaffet'ten. in Sam. I -block, m. :(mar.) stuitklamp achter de affuit; -riegel, ra.: dwarshout van de aft'uit; -stange, vr.: klinkbout; -wand, vr.: zijwang van de aft'uit. I.iill' Ier. m. (-s; mrv. -): (fam.) vrouwengek, meisjesgek. lag: Zie liegen. lia'ge, vr.: 1) ligging, plaatselijke gesteldheid; (zeew.) ligging van de kust; (lig.) houding, lichaaiusstand; (srm.) houding van tegfenweer (in -: gedekt; ausser -: ongedekt); 2) staat, toestand, stand, gesteldheid; bei dieser - der Dinge: bij dezen stand van zaken, de dingen zóó gesteld zijnde, de zaken zóó staande; 3) laag (b.v.; aardlaag, steenlaag, steen-kolenlaag, erts-laag, verf-laag, enz.): (bij schilders en vergulders;) laagje; (typ.) vergaring; (zeew.) dek (ein Schiffmitzwei Oder drei -n; een twee- of driedekker); 4) (mar.) laag (eine - geben: eene volle laag geven). liü'gel, m. (-s; mrv. -); vaatje, vat, ton; (van zeilen:) leuver. la'gentvelse, bw.; aan (in) lagen, laagswijze; - über einander: laagswijze opeen. I l.a'ger, o. (-s ; mrv.-): 1) legerstede, nachtleger, bed; (tig.) ziekbed; er hat heute Nacht ein ruhiges -gehabt: hij heeft eenen rustigen nacht gehad; er hat ein langes - gehabt: hij heeft een lang ziekbed gehad, hij is lang ziek geweest; 2) (srm.) vechtstand, behoorlijke houding om zich te weer te stellen; aus dem -kommen: ongedekt zijn; 3) liggende houding; zu - gehen: (akk.) neerslaan (te veld staand graan); 4) richting der steenlaag, draad, breuk; 5) pakhuis, bergplaats, kelder: (fig.) voorraad; aufs -haben; in voorraad hebben; aufs - bringen: in het pak- |
LAGER.
463
|
huis opslaan; auf das -brauen: bier brouwen dat lang: op het vat kan blijven lig-grcn, zwaar bier brouwen; 6) ligplaats, liggrmgr; (jag.) legrer (van wild), hol, schuilplaats, schuilhoek; dem Kindvieh ein - machen: voor het rundvee een strooleger spreiden; der Hirsch steht im -: het hert zit gevangen in zijn leger; das leere - finden: het wild nergens vinden; 7) bezinksel, drab, droesem. 1 lia'ffer, o. (-s; mrv. - of La'ger): legerplaats, legerkamp, kamp; ein - von Hütten: een kamp van tenten; ein flie-gendes een vliegend kamp; ein stehen-des een vast kamp; ein - abstecken: een kamp aanleggen, eene legerplaats afbakenen; aus dem - rücken: het kamp verlaten. Ilja'ger, in Sam. I -apfel, m.: winterappel ; -aufnahme, vr.: inventarisatie van den voorraad; -balken, m.: brugbalk; -baum, m.: bier-stelling; -bestand, m.: inventaris van het voorhandene; -bier, o.: zwaar bier; -birn, vr.: winterpeen; -buch, o.: (adm.) kadastrale legger, (kph.) pak-huisboek; -dieb, m.: (tam.) vriibuiter; -fass, o.: keldervat, stukvat; -fieber, o.: legerkoorts, in het kamp heerschende koorts; -geld, o. (-gebühren, vr. mrv.): pakhuishuur, bergloon, keldergeld; -ge-riith [tl, o.: kamp-benoodigheden (mrv.); -gewicht, o.: standaardgewieht, ijkgewicht; -haft, bv. n.: 1) langgoedblijvend, geschikt om bewaard te worden, 2) bedlegerig; -haus, o.: pakhuis, magazijn, (adm.) entrepot; -holz, o.: 1) geveld liggend timmerhout, 2) bier-stelling; -hütte, vr.: (rail.) barak; -konto, o.: fkph.) pakhuisrekening; -kom, o.: 1) op het veld neergeslagen graan, 2) gezolderd graan; -kosten, vr. mrv.: pakhuiskosten; -krankheit, vr.: in het kamp heerschende ziekte; -kranz, m. (-krone, vr.): (hist.) muurbeklimmers-kroon, zegekroon; -kunst, vr.: kunst ora een versterkt kamp aan te leggen: -meister, m.: (mil.) kwartiermeester; -miethe [t|, vr,: Ïmkhuishuur; -obst, o.: winter-ooft (appe-en, peren, die eenen winter over goed-blijven); -platz, m.: legerplaats, geschikte plaats voor een kamp; -punkt, in.: (art.) plaats voor de as of spil; -rebe, vr.: laag bij den grond blijvende wijnstok; -ruhr, in het kamp heerschende dysenterie; -scheit, o.: blokje brandhout; -seuche, vr.: in het kamp heerschende besmettelijke ziekte; -statt, vr. (-statte, vr., -stelle, vr.): legerplaats, (fig.) halt-plaats, rustplaats, pleisterplaats, tijdelijke verblijfplaats, (ook :) bed, rustbed, (van jachtwild:) leger, schuilhoek, schuilplaats; -stock, m.: ledig-staande bijenkorf; -sucht, vr.: (gnk.) scharlakenkoorts, met huidvlekken gepaard gaande koorts^ rotkoorts; -wacne, vr.: wacht in het kamp; -wall, ra.: (rail.) wal van het kamp, (zeew.) ondiepte, lagerwal; -wand, vr: (mnw.) rotswand, (bwk.) fundeering; -wein, m.: 1) wijn die geschikt is om goed te blijven op fust, 2) wijn op fust, (fig.) belegen wijn, oude wijn; -vvuchs, m.: (akk.) te snelle groei van het graan: -zins, m.: pakhuishuur.mkhuishuur; -obst, o.: winter-ooft (appe-en, peren, die eenen winter over goed-blijven); -platz, m.: legerplaats, geschikte plaats voor een kamp; -punkt, in.: (art.) plaats voor de as of spil; -rebe, vr.: laag bij den grond blijvende wijnstok; -ruhr, in het kamp heerschende dysenterie; -scheit, o.: blokje brandhout; -seuche, vr.: in het kamp heerschende besmettelijke ziekte; -statt, vr. (-statte, vr., -stelle, vr.): legerplaats, (fig.) halt-plaats, rustplaats, pleisterplaats, tijdelijke verblijfplaats, (ook :) bed, rustbed, (van jachtwild:) leger, schuilhoek, schuilplaats; -stock, m.: ledig-staande bijenkorf; -sucht, vr.: (gnk.) scharlakenkoorts, met huidvlekken gepaard gaande koorts^ rotkoorts; -wacne, vr.: wacht in het kamp; -wall, ra.: (rail.) wal van het kamp, (zeew.) ondiepte, lagerwal; -wand, vr: (mnw.) rotswand, (bwk.) fundeering; -wein, m.: 1) wijn die geschikt is om goed te blijven op fust, 2) wijn op fust, (fig.) belegen wijn, oude wijn; -vvuchs, m.: (akk.) te snelle groei van het graan: -zins, m.: pakhuishuur. |
la'gern. w. o. h.: liggen: (van wijn enz.:)quot; op fust liggen: (van koopwaren:) in het pakhuis opgeslagen liggen; (mil.) kampeeren, gekampeerd zijn, in het kamp liggen; w. b.: (wijn, enz.) onafgetapt in het vat op de stelling plaatsen; (koopwaren:) in het pakhuis opslaan; (rail.) kampeeren, het kamp doen betrekken, (akk.) neerslaan (zooals storm, plasregen of hagelslag het te veld staande graan doet); w. w. (sich -); 1) gaan liggen; sich ins Gras -: in het gras gaan liggen; 2) (akk.) neergeslagen worden (door regen, Kagel of wind): 3) (fig.) zich uitspreiden, nederdalen (die Schatten der Gebirge hatten sich über die Ebene gelagert: de schaduwen der bergen hadden zich over de vlakte uitgespreid; 4) (rail.) hunne legerplaats (hun karap) opslaan, zich legeren; gelagert sein: karapeeren. Ija'gerung, vr.: 1) legering, kampement; 2) lagen-vorming, geplaatstheid in lagen of schichten; 3) (fig.) uitspreiding, neerdaling; I La'gerungskunst, vr.: kunst om een versterkt karap aan te leggen. Tiaffu ue, vr.: (adk.) lagune. lalim, bv. n.: 1) lam (ook fig.); 2) (fig. fara.) lamlendig, armzalig; 3) kreupel, mank; - gehen: raank loopen, kreupel loopen; Einen - schlagen: (fig.) iemand lamslaan, iemand platslaan; dieses Messer ist -: dit mes is lain; ein -er Witz: eene armzalige (flauwe) _aardigheid; ein -er Styl: een lamme stijl; eine -e Ausflucht; eene armzalige uitvlucht; ein -er Mensch: een lamlendig wezen; I -füssig, bv. n.: lam aan de voeten; -handig, bv. n.: lam aan de handen; -heit, vr.: 1) lamheid, 2) lamlendigheid, armzaligheid, 3) kreupelheid; -lendig, bv. n.: (van dieren:) lam in het kruis, Tiiihm, in Sam. I -eisen, o.: voetangel, liali me. ra. (-n: rarv. -n) en vr.: 1) lamme; 2) kreupele. Jjahme, vr.: 1) lamheid; 2) kreupelheid; 3) (van paarden:) bevangenheid, (van menschen:) loomheid in de beenen. lairmen. w. o. h.: lam zijn of worden (ook fig.); ein lahraendes Gleichniss [nis|: eene vergelijking die raank gaat. lah'inen, w. b.: verlammen (ook fig.); ara llücken -: de lendenen breken, (fig.) afmoorden, afbeulen; die Geisteskrafte werden durch Tragheit gelahint: de geestvermogens worden door werkeloosheid verlamd. liali'inei*, ih.: veriaraming teweeg-brenger; (fig.) verlararaer. TiHli'iuunff, vr.: veriaraming (ook fig.); (van paarden:) bevangenheid. Tjalin, ra. (-es, -s; rarv. -e): 1) goud- of zilverloovertje, blinkend loovertje; ' (fig.) klatergoud: 2) geplet goud-of zilverdraad; 3) fijn gaasdoek (voor sluiers); 1 -tresse, vr.: galon, goudgalon, zilvergalon. Tiaib, o. (-es: rarv. -e): brood: ein -Brod: een heel brood; ein - Kase: eene heele kaas. Tiaieh, o. (-es, -s; rarv. -e): kuit van visch; I -zcit, vr.: (van visch:) rij-tijd, tijd der kuitschieting. ïaieli'en, w. o. h.: kuit schieten. Tiai'e, ra. (-n; rarv. -n): (kkl.) leek; (fig.) leek, oningewijde. fiai'en. in Sain. I -bruder, ra.: (kkl.) leekebroeder, kloosterbroeder; -pfründe, vr.: door een leek genoten wordende |
LAIE^SCH WESTER.
LANDANKER.
LANDLEÜTE.
465
|
o.: kust-anker, klein anker; -anwachs, m.: aanwas van land, aanwas van grond; -arbeit vr.: 1) landbouwerswerk, werk in het land, 2) werk ten platten lande; -ar-mee, (mil.) leger te lande; -arzt, m.: plattelands-geneesheer; -ausschuss, m.: landweer, schutterij; -bar, bv. n.: (van eene kust:) genaakbaar, geschikt om er te landen; -backer, m.: plattelands-bakker; -bar, m.: (drk.) gewone beer, bruine beer; -ban, m.: landbouw; -bauer, m.: landbouwer, boer, (fig.) buitenman; -baumeis-ter, m.: 1) rijks-architect, rijksbouwmeester, 2) plattelands-architect; -beamter, in.: lands-ambtenaar, (inz.) provinciaal ambtenaar ; -bede, vr.: grondbelasting; -be-drückend, bv. n.: drukkend voor het land; -beschaler, m.: dekhengst voor het kanton; -besitzer, m.: land-eigenaar ; grondeigenaar; -betrüger, m.: landsdief, besteler van 's-lands kas, (fig.) eerste gauwdief, aartsbedrieger; -bettler, m.: schooier, bedelaar die het land afloopt; -bewohner, m.: 1) inwoner des lands, 2) plattelandsbewoner, 3) (iron.) landkrabbe, zandhaas (d. i. geen zeeman); -biber, m.: (drk.) op het land levende bever; -bezirk, m.: 1) district, 2) arrondissement, 3) kanton ; -bischof, m.: (kkl.) koorbisschop; -bote, in.: dorpsbode, gemeente-bode, (hist, in Polen:) lid der provinciale staten, afgevaardigde der provincie; -brücke, vr.: laatste boog eener brug, landhoofd eener brug; -bueh, o,: 1) kadastrale legger, 2) provinciaal wetboek; -dechant, m.: (kkl.) plattelands^deken; -deich, m.: 's-lands dijk, dijk die het land beschermt; -dienst, m.: (mil.) landdienst, dienst te lande; -direktor, m.: hoofd (voorzitter, president) van het districts-bestuur; -dirne, vr.: boerendeern; -dragoner; m.: politiedienaar te paard, marechaussee; -drost, m.: drossaard, drost, prefect; -drostei', vr.: 1) drostschap, 2) drostij (district, departement, enz.); -edelmann, m. (inrv,: -edelleute): land-edelman (mrv.: land-edellieden); -eigenthum [t], o.: grondbezitting, vast goed; -eigenthümer [t], m.; grondbezitter, grond-eigenaar, (hist.) bezitter van een vrij leen; -enge, vr.: (adk.) land-engte ; -erbe, m.: erfgenaam van landerijen, erfgenaam van vast goed, (hist.) erfgenaam van een vrij leen; -eulchen, o.: (ins.) strontvlieg, drekvlieg; -fahrer, m.: landlooper; -fass, o.: muds-ton (als maat); -teste, vr. (-festung, vr.): binnenlandsche vesting,(fig.) bedijking; -fieber, o.: 1) landkoorts (bij zeelieden, ten gevolge van het aan land zijn), 2) landskoorts (in een land heerschende koorts); -flagge, vr.: (zeew.) lundvlag; -fleischer, m.: dorps slachter, buitenslachter; -flüchtig, bv. n.: over de grenzen gevlucht, voortvluchtig, (fig.) uitgeweken (-flüchtig werden : over de grenzen vluchten, fig.: de wijk nemen naar het buitenland, zijn land verlaten) ; -fiüchtigkeit, vr.: voortvluchtigheid, (fig.) vrijwillige ballingschap; -folge, vr.: eerste en tweede ban (der schutterij); -torstmeister, ra.: opperhoutvester; -fracht, vr.: vervoer te land, landvervoer; -frau, vr.: boerenvrouw, boerin, buitenvrouw; -fraulein, o.: jonge juffrouw van buiten, buitenmeisje; -fremd, bv. n.: geheel en al vreemd (diese Geschichte ist mir -fremd: Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, |
deze historie is geheel en al vreemd voor mij); -friede, ra.: 1) vredes-tractaat, 2) rust in het land, algemeene rust (dem -friede nicht tranen: fig.: de zaak niet vertrouwen, maatregelen van voorzorg nemen); -friedenstörer, m.: verstoorder van de openbare rust; -frosch, ra.: gewone (groene) kikvorsch; -fuhre, vr.: vervoer te land, landvervoer; -fuhrmann, ra.: vrachtrijder; -gangig, bv. n.: (van ziekten:) heerschend, (van geld:) gangbaar; -geistliche, m.: plattelands-geestelijke; -geistlichkeit, vr.: plattelands-geestelijkheid; -gemeinde, vr.: plattelands-gemeente; -gericht, o.: gerechtshof (-gerichtstag, m.: zitdag van het hof); -gestüte, o.: 1) rijks-stoeterij, 2) dis-tricts-stoeterij; -gewachs, o.: 1) aardgewas, 2) lands-gewas; -graben, m.: ringsloot, grenssloot; -graf, m.: 1) landgraaf, 2) voorzitter van het provinciale hof; -grann, vr.: landgravin; -graflich, bv. n.: landgrafelijk; -grafschaft, vr. (-grafthum UI, o.): land-graafschap; -grenze, vr.: landsgrens; -gültig, bv. n.: voor het geheele land geldig (-gültiges Gresetz: lands-wet);-gummi, o.: (kph.) inlandsche gom; -gut, o.: landgoed, buitenplaats; -gütchen, o.: land-goedje, buitenplaatsje; -handel, m.: 1) landhandel, handel over land, 2) binnenlandsche handel, binnenhandel; -hase, m.: (jag.) haas (de gewone haas); -hans , o.: 1) buitenplaats, buiten, buitenverblijf, 2) (stk.) statenhuis, gebouw voor de statenvergadering; -hauschen, o.: buitenplaatsje, buitentje; -neer, o.: (rail.) leger te lande; -herr, ra.: 1) heer van de plaats, 2) landheer, 3) plattelands-edelrnan; -herrschaft, vr,: 1) heerliikheid, 2) heerlijkheidsrecht; -hirsch, m.: (jag.) hert dat gaarne in het open veld komt; -hofraeister, ra.: (hist.) grootmeester van de Duitsche Orde; -hülfe, vr.: door het land verleende bijdrage; -jager, in.: boschwachter, koddebeier (-jagermeister, m.: grootmeester van de jacht); -jagerei', vr.: 1) (het) jachtwezen, 2) politie te paard, bereden politie, marechaussee; -jugend, vr.: landjeugd, (het) jonge buitenvolkje, dorps-jeugd; -jungfer, vr.: 1) Zie -fraulein. 2) Zie -eulchen; -junker, m.: 1) jonker, landedelmanszoon, 2) landedelman, plattelands-edelraan, 3) (iron.) lompe vlegel^ lomperd;-kammer, vr.: kamer van financiën; -kamraerer, m.: president der kamer van financiën; -karte, vr.: landkaart; -karten, in Sain, (-flechte, vr.: hik.: dauwworm;-sammlung, vr.: verzameling landkaarten, fig.: atlas); -kennung, vr.: (zeew.) landkenning; -kirche, vr.: kerk ten platten lande, dorpskerk; -knecht, m.: veldwachter; -krabbe, vr.: landkrabbe; -kramer, ra.: 1) dorps-winkelier, 2) marskramer, (pop.) op den boer looper; -krankheit, vr.: 1) landziekte, aan een land eigene ziekte, 2) heerschende ziekte; -krebs, ra.: landkrabbe; -krieg, ra.: oorlog te land; -krokodill, m.: landkroko-dil; -kundig (-kündig), bv. n.: 1) met het land bekend, het land kennende, 2) algemeen bekend, wereldkundig; -kutsche, vr.: diligence, omnibus, snorwagen, enz.; -kutscher, ra.: voerman; -laufer, m.: landlooper; -lauferin, vr.: landloopster; -laufig, bv. n.: 1) ronazwervend, omzwervend, 2) algemeen; -leben, o.: landleven, (het) buitenleven; -leute, ra. rarv.: landlieden, le druk. 30 |
LANDSTÜBE.
LANDLIED.
466
|
buitenlieden, plattelandbewoners, boeren-menschen, boeren; -lied, o.: landelijk lied, (fam.) boerendeun; -los, bv. n.: zonder land; -luft, vr.: lucht der vrijë natuur; -lummel, m.: landkrabbe (d. i. geen zeeman); -lust^ vr.: landelijk vermaak, landelijke uitspanning:; -macht, vr.: 1) (mil.) landmacht, 2) (stk.) mogrendheid zonder zeevaart; -madchen, o.: landmeisje, boe-i enmeisj e, boerinnetj e, buitenmeisje; -mann, m.: 1) landman, landbouwer, buitenman, boer, platteland-bewoner, 2) man van den vasten wal (d. i. geen zeeman); -mannisch bv. n.: buitenmanachtig, boersch (bw.: op zijn boers); -mark, vr.: landpaal, grenspaal; -markt, vr.: plattelands markt; -mass, o.: landsmaat, (de) in een land gebruikelijke maat; -messer, m.: landmeter; -messkunst, vr.: landmeetkunst; -miliz, vr.: schutterij; -molch, m.: (drk.) salamander; -münze, vr.: 1) geld met den beeldenaar des lands, in het land zelf gemunt geld, lands-munt, (ook: een) stuk geld van het land zelf, 2) (in Beieren vroeger:) stukje van twee en een halven kruitzer; -nahe, vr.: (zeew.) nabijheid van land; -offizier, m.: officier van de landmacht ; -ökonomie, vr.: landhuishoudkunde; -pfarre, vr. (-pfarrei', vr.): plattelandspastorie, plaats als pastoor of als dominee ten platten lande; -pfarrer, m.: plattelands-geestelijke, dorpsgeestelijke; -pfennig, m.: rijks-belasting; -pfleger, m.: landvoogd, gouverneur; -physikus, m.: (bij epidemieën) door 't gouvernement aangestelde geneesheer; -plage, vr.: ramp voor het land, volksramp; -polizei', vr.: 1) plattelands-politie, 2) njks-politie; -prediger, m.: plattelands-dominee; -ralle, vr.: (vog.) spriet, sprit, kwartelkoning,wachtelkoning; -rafh [tl, m.: 1) lid van den landraad (d,i. van een of ander provinciaal bestuur), 2) provinciaal bestuur, landraad, (in Zwitserland:) kantonale raad; -rathlich [t], bv. n.: 1) van den landraad, (in Zwitserland:) van den kantonalen raad, 2) raadslidachtig; -ratte, vr. (-ratze, vr.): (drk.) rat, rot, (iron, onder zeelieden :) land-rot, landkrabbe, zandhaas; -rauch, m.: veendamp, rook van veenbrand; -recht, o.: 1) landrecht, (de) lands-wet, 2) gerechtshof; -rechtlich, bv. n.: van (volgens) de landswet; -rechtsbeisitzer, m.: assessor (mede-zittinghebbende) in het gerechtshof; -regen, m.: algemeene regen, regen het geheele land door; -reise, vr. :'1) landreis, reis over land, 2) reis door het land, binnenlandsche reis; -reiter, m.: 1)politiebeambte te paard, gendarme, marechaussee, 2) grenskommies te paard; -reiterei', vr.: 1) politie te paard, bereden politie, gendarmerie, marecnaussee, 2) (de) grens-kommiezen (mrv.) te paard, de bereden grenskommiezen (mrv.); -rentmeister, m.: 1) ontvanger-generaal, 2) rentmeester over landgoederen; -richter, m.: 1) gewone rechter, 2) president van het hof; -ritter-schaft, vr.: (de) ridderschap des lands, (de) kleine adel; -röthe (t], vr.: (de gewone) meekrap; -ruhr, vr.: epidemische dysenterie; -sache, vr,: nationale zaak, landszaak; -salamander, m.; (drk.) salamander; -sass, m.: 1) landzaat, ingezetene des lands, |
2) bezitter van een adellijk leengoed, stemgerechtigd riddergoed-bezitter, 3) eigenaar van een vrij goed; -sassig, bv. n.: stemgerechtigd (-sassiges Rittergut: stem-rechtgevend riddergoed); -sassigkeit, vr.: stemgerechtigdheid; -schaft, vr.: landschap, (fig.) provincie, gewest (-schaft-maler, m.: landschapschilder ;-schaftma-lerei', vr.: [het] landschap-schilderen; -schaftstein, m.: Florentijnse)! marmer); -schaftlich, bv. n.: provinciaal, gewestelijk (-schaftliches Wort: provincialismus); -schafts, in Sam. -achat, m.: min.: boomagaat; -fach, o.: [hetl landschap-schilderen; -haus, o.: stk.: statenhuis ; -maler, m.: landschapschilder; -malerei', vr.: [hetl landschap-schilderen ; -recht, o.: gewestelijke verordeningen [mrv.]; -stein, m- min.: Florentijnsch marmer; -wort, o.: provincialismus; -wörterbuch, o.: woordenboek van provincialismen) ; -schatzung, vr.: grondbelasting; -scheide, vr. (-scheidung, vr.): grensscheiding; -schiessen, o.: (het) schiif-schieten; -scnildkröte, vr.: (drk.) 1 an a-schil dp ad; -schilt', m.: rietgras; -schinder, m.: uitmergelaar van het volk; -schnecke, vr,: (de gewone) naakte slak; -schnupfen, m,: epidemisch heerschende verkoudheid, influenza, griep; -schöppe, m.: assessor in het gerechtshof;-schreiber, m.: gemeente-secretaris, (rcht.) griffier; -schreiberei', vr.: gemeente-secretarie, (rcht., de) griffie ; -schule, vr.: gemeenteschool, openbare school; -schullehrer, m. (-schulmeister, m,): gemeente-onderwijzer, (inz.) plattelands-schoolmeester; -schwalbe, vr.: (vog., de gewone) zwaluw; -see, m.: (adk.) binnenmeer; -seide, vr.: in het land zelf gewonnene zijde (niet van buitenslands ingevoerd); -seite, vr.:landzijde, door land begrensde grenslijn; -souche, vr.: landziekte, aan een land eigene of in een land epidemisch heerschende ziekte; -sicht, vr.: landzicht, gezicht op land; -siedel, m.: 1) boerderij, hofstede, 2) boer die op zijne eigene hofstede woont; -siedler, m.: Zie -siedel no. 2; -sitz, in.: landgoed, buitenplaats, buiten; -soldat, m.: soldaat van de landmacht;-spitze, vr.: (adk.) landpunt, landtong, kaap; -stadt, vr.: land-stad, stad in net binnenland; -stadtchen, o.: land-stadje, stadje in het binnenland; -stand, m.: lid der provinciale staten (-stande, m. mrv.: provinciale staten); -standisch, bv. n.: van de provinciale staten ; -standschaft, vr.: lidmaatschap der provinciale staten;-standsrecht, o.: recht om een lid voor de provinciale staten te kiezen; -stein, m.: grenssteen; -stelle, vr.: lands-post, landsbetrekking; -sterben, o.: sterfte in het land ;-steuer, vr.: rijks-belasting, (inz.) grondbelasting; -stock, m.: stek van den wijnstok; -strasse, vr. : groote weg, straatweg; -strecke, vr.: 1) landstreek, 2) strook lands; -streichend, bv. n.: zwervend; -streicher, m.: land-looper; -streicherei', vr.: landlooperij ; -streicnerin, vr.: landloopster; -streiche-risch, bv. n.: 1) zwervend, 2) landlooper-achtig; -streifer, m.: 1) omzwerver, doorkruiser van het land in alle richtingen, 2) Zie -streicher; -streiferei', vr.: 1) omzwerving, doorkruising van het land in alle richtingen, 2) landlooperij ; -strei-ferin, vr.: 1) omzwerfster, 2) landloopster; -strich, m.: landstreek; -stube, vr.: 1) vergaderzaal der provinciale staten, |
LANDESKIRCHE.
LANDSTURM.
407
|
2) provinciaal gerechtshof; -sturm, m.: 1) landstorm, over het land waaiende storm, 2) landstorm, landweer, schutterij; -suchungr, vr.: doorzoeking- van het land, nasporingen (mrv.) door het gansche land; -syndikus; m.: syndicus der provincie; -tabak, m.: inlandsche tabak; -tafel, vr.: 1) kadastrale kaart, 2) kadastrale legger, 3) kantoor van het kadaster; -tag, m.: (stk.) landdag, staten-vergadering (Zie -tags); -tagen, w. o. h.: eene staten-vergadering houden, (fig.) den landdag bijwonen; -tags, in Sam. (-abgeordnete, m.: afgevaardigde naar den landdag; -abschied, m.: 1. verdaging van den landdag, 2. proces-verbaal van het op den landdag verhandelde; -fahig, bv. n.: bevoegd om tot lid van den landdag gekozen te worden; -periode, vr.: zitting van den landdag; -verhandlungen, vr. mrv.: handelingen van den landdag:); -taxe, vr.: grondbelasting; -thier [t], o.: landdier, op het land levend dier; -transport, m.: vervoer te land; -trauer, vr.: algemeene rouw; -truppen, vr. mrv.: troepen van de landmacht; -tuch, o.: inlandsch laken; -üblich, bv. n.: 1) in het land gebruikelijk, gewoon, 2) (mtw.) gangbaar, koershoudend, wettig; -umstür-mer, m.: m.: (dk. en fab.) ontketenaar van de stormen die uit zee komen (de god der zee, Neptunus); -verderblich, bv. n.: voor het land verderfelijk; -vogel, m.: (vog.) landvogel; -vogt, m.: landvoogd; -vogtei, vr.: landvoogdij; -vogteiisch (-vögtlich), bv. n.: van den landvoogd; -volk, o,: 1) landvolk, plattelands-bevolking, buitenlieden (mrv.), 2) volk van de landweer, schutters (mrv.); -warts, bw.: landwaarts; -wehre (-wehr), vr.: 1) landsverdediging, grensverdediging, 2) landweer, landstorm, schutterij; -wehrmann, m.: schutter, soldaat van de landweer; -weide, vr.: (pik.) gele wilg, gele wilgeboom; -wein, m.: landwijn, inlandsche wijn; -wind, m.: landwind (wind die niet uit zee, maar uit het binnenland komt); -wirth Itl, m.: 1) landbouwkundige, (tam.) heereboer, 2) plattelands-herbergier, dorps-kastelein; -wirthin [tl, vr.: 1) landbouweres, 2) herbergierster ten platten lande, dorps-kasteleines; -wirthlich [t], bv.n.: landbouwkundig; -wirthschaft |t|, vr.: landhuishoudkunde; -wirthschaftlich |t], bv. n.: land-huishoudkundig ; -wohnung, vr.: buitenverblijf; -wolle,vr.: inlandsche wol; -wort, o.: provincialismus; -wörterbuch, o.: woordenboek van provincialismen; -wurm, m.: lAndkrabbe, zandhaas (d. i. geen zeeman); -zeichen, o.: (zeew.) teeken van land; -zeiger, m.: (vog:.) stormvogel, (ook:) Kaapsche duif; -zeug, o.: inlandsch fabrikaat; -zeughaus, o.: tuighuis, lands-arse-naal; -zins, m.: landhuur; -zoll, m. : 1) invoerrecht (belasting op den invoer), 2) doorvoerrecht, transito-recht (belasting op den doorvoer), 3) uitvoerrecht (belasting op den uitvoer); -zunge, vr.: (adk.) landtong, landpunt, kaap. Tian'dauer, m. (-s ; mrv. -): landauer (een vierporsoons-rijtuig). liaiicl'clien, o. (-s; mrv. -): landje, lian'cle, o. mrv.: Zie Tiaiilt;l no. 4. XiHn'de. vr.: landingsplaats. lande In, w. o. h.: Zie laiulei'ii, w. o. |
lan den (lan'den), w. b.: ontschepen ; w. o. s.: landen. Tian der, vr.: omheining (afschutting) van latwerk. Ijlin'der, o. mrv.: landen; I -beschrei-ber, m.: beschrijver van landen; -beschrei-bung, vr.: beschrijving van landen; -kennt-niss |s], vr. (-kunde, vr.): aardrijkskundige kennis, aardrijkskunde; -kundig, h*'. n.: 1) aardrijkskundig, 2) met kennis van vreemde landen toegerust (ein -kundiger Mann: een bereisd man); -los, bv. n.: (ng.) voortvluchtig; -name, m.: naam van landen; -sucht, vr.: zucht tot vergrooting of uitbreiding van grondgebied; -tausch, m.: ruiling van grondgebied; -theilung ft], vr.: verdeeling van gronden of landerijen; -verheerer, m. (-verwüster m.): verwoester van landen; -weit, bw.: (fig.)hemelsbreed, liamp;nderei'en, vr. mrv.: landerijën. lan'dern (lan'lt;lern), w. b.: omheinen (afsluiten) met latwerk; w. o. h.: walsen (dansen) als een boer. lian'des, in Sam. I -abschied, m.: 1) verdaging van den landdag, 2) proces-verbaal van het op den landdag verhandelde; -art, vr,: 's-lands wijs, landsgebruik; -aus-schuss, m.: commissie uit den landdag; -beamte, m.: openbaar ambtenaar, lands-ambtenaar; -beschaffenheit, vr.: gesteldheid des lands; -beschreibung, yr.: beschrijving des lands, topographic; -be-stallte (-bestelite), m.: (hist.) afgevaardigde van den adel ter staten-vergadering; -be-wohner, m.: bewoner (inwoner, ingezetene) des lands; -branch, m.: Zie -art ; -bühne, vr.: nationaal tooneel; -einwohner, m.: Zie -bewolmer; -erzeugniss fs], o.: voortbrengsel des lands, inlandsch ^product; -flüchtig, bv. n.: Zie lanilfliicli-tig; -folge, vr.: eerste en tweede ban van de schutterij of landweer; -frau, vr.: landsvorstin; -fürst, m.: landsvorst, regee-rende vorst; -fürstin, vr.: landsvorstin; -fürstlich, bv. n.: souverein (die -fürstliche Hoheit: de souvereiniteit); -gebiet, o.: grondgebied; -gebrauch, ni.: Zie -art; -gebrechen, o.: landsgebrek, (stk.) gebrek in de staatsregeling; -genoss, m.: landgenoot, (fam.) landsman; -genossenschaft, vr.: 1) hoedanigheid van landgenoot, 2) al de landgenooten, 3) vereeniging van land-genooten; -genossin, vr.: landgenoote; -gericht, o.: Zie I^and^rielit; -geschich-te, vr.: geschiedenis des lands: -gesetz, o.: lands-wet;-gestüte, o.: rijks-stoeterij; -gewachs, o.: inlandsch gewas; -grenze, vr.: landsgrens; -hauptmann, m.: kapitein-generaal, gouverneur-generaal, landvoogd; -mannschaft, vr.: landvoogdij; -herr, m.: landsvorst, souverein; -herrin, vr.: landsvorstin, souvereine; -herrlich, bv. n.: souverein (-herrliche Gewalt: souvereine macht); -herrlichkeit, vr.: souvereiniteit; -herrschaft, vr.: 1) souvereiniteit, 2) souverein; -hoheit,vr.: souvereiniteit, hoogste gezag (-hoheitsrecht, o.: souverein recht); -huldigung, vr.: 1) inhuldigingsrecht, 2) hul-digings-eed; -kammer, vr.: departement van financiën; -kanzier, m.: lands-kanse-lier, kanselier van het gewest; -kasse, vr.: landskas, schatkist; -kenntniss |sl, vr.: Zie Tjanderkenntniss; -kennung, vr.: (zeew.) landkenning* -kind, o.: landskind (d.i.inboorling); -kirche,vr.: 1) staats- |
LANDESKTJNDE.
468
|
kerk, gevestigde kerk, 2) heerschende kerk des lands; -kunde, vr.; kennis van (bekendheid met) het land; -kundig, bv. n.: met het land bekend; -matrikel, vr.: 1) kadaster, 2) kadastrale legger; -mutter, vr.: (tig.) moeder des volks; -obrigkeit, vr.: landsbestuur, gouvernement; -ord-nung, vr.: wettelijke verordening, wettelijk voorschrift; -pflicht, vr.: Zie -Iml-digung; -poiizei', vr.: rijks-politie; -pro-dukt, o.: inlandseh gewas; -regent, m.: regeerende vorst; -regierung, vr.: regeering des lands, landsbestuur, gouvernement; -religionquot;, vr.: heerschende godsdienst; -sache, vr.: landszaak, nationale zaak; -schatz, m.: Zie -kas^e; -schuld, vr.: openbare schuld, nationale schuld; -schule, vr.: openbare school; -sitte, vr,: Zie -art; -sperre, vr.: verbod van alle handelsverkeer met het buitenland; -spra-che, vr.: lands-taal, taal des lands; -stelle, vr.: gevestigde macht, gestelde macht, openbaar gezag; -tracht, vr.: landsdracht, nationale kleederdracht, volksdracht, •trauer, vr.: algemeene rouw; -truppen; vr. mrv.: lands-troepen; -üblich, bv. n.: algemeen gebruikelijk, gewoon (bw. :naar landsgebruik): -vater, m.: (fig.) vader des volks; -vaterlich, bv. n.: (fig.) vaderlijk; -verfassung, vr.: (stk.) grondwet, staatsregeling ;-verordnung, vr.: Zie -ordiiuiig:; -verrath [tl, m.: landverraad; -verrather [t|, m.: landverrader; -verratherei' [t], vr.: landverraderij, landverraad; -verratherisch [t|, bv. n.: het land verradend: -versamm-lung, vr.: nationale vergadering; -verwalter, m.: 1) rijksbestuurder, 2) landvoogd; -yerwaltung, vr.: 1) rijksbestuur, 2) provinciaal (gewestelijk) bestuur; -verwei-sung, vr.: 1) verbanning, 2) overbrenging naar eene strafkolonie; -verweser, m.: 1) rijksbestuurder, 2) landvoogd;-verwiesen, bv. n.: 1) verbannen, 2) naar eene strafkolonie overgebracht; -volk, o.: 1) landsbevolking, 2) inboorlingen (mrv.) des lands; -wahrung, vr.: muntstelsel des lands, wettige lands-munt: -wohl, o.: nut voor het land, algemeen welzijn, algemeene welvaart; -zeitung, vr.: 1) regee-ringsblad, staats-courant, 2) dagblad des lands. I Zie I^andn. liUndler, m. (-s; mrv. -): boerenwals, boerendans. lRnlt;l'lei*n, w. o. h.: walsen (dansen) als een boer. landlich, bv. n.: landelijk; (fig;.) eenvoudig; bw.: op zijn boers; - sittlich: (spr.) 's-lands wijs 's-lands eer; I -keit, vr.: landelijkheid, (fig.) eenvoud. Ijands, in Sam. I -kind, o,: landskind (d, i. inboorling); -knecht, m.: voetsoldaat, (spl.) lanskenet (-knechte, mrv.: voetvolk, enk.); -leute, m. mrv.: landslieden, landge-nooten ; -mann, m.: landsman, landgenoot; -mannin, vr.: landgenoote; -mannschaft, vr.: Zie I^andesgeno^enschaft; -spitze, vr.: (adk.) landpunt, landtong, kaap. I^an dung:, vr.: !) landing; 2) ontscheping. Ijan'dung^N, in Sam. I -boot, o.: sloep; -kosten, vr. mrv.: ontschepingskosten; -ort, m. (-platz, m.): landings-plaats, (fam.) aanlegplaats; -sohein, m.: 1) certificaat van lossing of ontscheping, 2) certificaat betreffende het aandoen van eene haven; -truppen, vr. mrv.: landings-troe-pen. |
Hang:, bv. n. en bw. (langer; langst): lang (i. a. b.); zehn Ellen tien ellen lang; ein -er Mann: een lange man; einen -en Hals machen: zijnen (harenj hals uitrekken; er lag da, so - er war (of: der Lange -): hij lag daar, zoo lang als hij was; -e Fmger machen: (fam.) lange vingers hebben (d. i. diefachtig zijn); das -e leid einer Kanone: (art.) de dracht van een kanon; eine -e lirühe: (kkk.) lang nat, (fig.) watersaus, magere saus; -e Arbeit: zwaardvegers-werk: eine-e Silbe: (tik.) eene lange lettergreep; -e Tage: lange dagen (die -en Sommertage: de lange zomerdagen); Tage -: dagen lang, dagen achtereen; drei Monate drie maanden lang, drie maanden achtereen; vor-en Jahren: vele jaren geleden; eine -e Zeit: een langj tijd, een heele tijd; eine Zeit -: een tijd lang, eene poos; -e Weile haben: zich vervelen (ich ha be -e AVeile, die Zeit wird mir -: ik verveel mij, de tijd duurt mij te lang; für die-e Weile: om zich niet te vervelen, uit verveling, om r»eni •te ^oden); etwas auf die -e Bank schieben: (spr.) iets op de lange baan schuiven; - ziehen: (kph.) op langen termijn trekken, op een langen vervaltijd trekken; über kurz oder -: of het kort duurt of lang, vroeg of laat; Einen kurz und - nennen: lem. uitmaken voor al wat leelijk is; ein -es und Breites schwatzen: (fam.) vele woorden den hals breken. Zie ook bw. lanj^e. Hang:, in Sam. I -ahrig, bv. n.: (pik.) met lange aren; -arm, m.: iemand met lange armen; -armig, bv. n : lang van armen, met lange armen; -athmig [t|, bv. n.: lang van adem; -bart, m.: 1) langhaard (mensch of dier mot een langen baard), 2) (visch:) wentelaar; -baum, m.: boom die het voor- en achterstel van een wagen verbindt; -beil, o.: dissel, kuipers-beitel; -bein, o.: langbeen (mensch ot dier met lange becnen); -beinig, bv. n.: lang van beenen, met lange beenen, (van dieren:) hoog op de pooten; -beinigkeit, vr.: langheid van beenen; -blatterig, bv. n.: lang van blad, met lange bladeren; -blüthig lt]; bv. n.: met langwerpige bloesems; -distel, vr.: braakdistel; -erwünscht, lang-gewenscht; -espe, vr.: (pik.) espebooiu, ratelpopulier; -fessel, vr.: (voor den valk ) lange lijn; -finger, m.: 1) iem. met lange (dunne, magere) vingers, 2) iemand die lange vingers heeft, (fig.) zakkenroller, (ook:) dief (die Herren -finger: de heeren gauwdieven, de heeren zakkenrollers): -fingerig, bv. n,: met lange vingers (ook fig. voor diefachtig); -finne, vr.: visch met lange vinnen; -fiscn. m.: leng; -flosse, vr.: Zie -flnne; -flügelig, bv. n.: met lange vleugels; -fuss, in.: 1) langvoet (mensch met lange voeten), 2) langpoot (dier of vogel met lange pooten); -füssig, bv. n.: 1) met lange voeten, lang van voeten, 2) Zie -beinig', 3) (dk.) langvoetig (ein -füssiger Vers: een langvoetig vers); -ge-fesselt, bv. n. (-gekegelt, bv. n.): (van paarden:) lang van beenen, hoog gekoot; -gehalset, bv. n.: Zie -halsi^; -geöhret, bv. n.; Zie -öhri^; -geschwanzt, bv. n.: lang van staart, met een langen staart; |
LANGGKESP1TZT.
LaXGST.
4G9
|
-gespitzt, bv. n.: lang van punt, met eenc lange punt, (fig.) met een langen, spitsen bek; -haar, o.: langhaar (mensen of dier met lange haren; Klodion mit dem Bei-namen -haar: hist.: Clodion bijgenaamd Langhaar); -haarig, bv. n.: lang van haren, met lange haren; -hals, m.: langhals, langnek (menseh, dier of vogel met een langen nek); -halsig, bv. n.: lang van nek, met een langen nek; -hand, vr-: langhand (persoon met lange handen; Artaxerxes -hand: hist.: Artaxerxes Langhand); -handig, bv. n.: met lange handen, lang van handen; -hang, bv. n.: Zie -liaarift*: -hin, bw.: verre heen, verre weg; -holz, o.; langhout; -horn, o.: lang-hoorn (dier met lange horens); -jahng, bv. n.: veeljarig ( jahrige Erfahrung: veeljarige ondervinding); -kragen, m.: (vog.) poel-eend; -krallig, bv. n-: met lange klauwen; -kreis, m.: ellips, ovaal; -kreisicht. bv. n.: elliptisch, ovaal, eirond; -laufend, bv. n.: (kph.) op lang zicht getrokken, lang te loopen hebbende; -lebend, bv. n.: langlevend; -lebig, bv. n.: (fig.) taai van leven; -lebigkeit, vr.: taaiheid van leven, levens-taaiheid; -messer-schmied, m.: zwaardveger; -muth [t|, vr.: lankmoedigheid; -müthig [t], bv. n.: lankmoedig; -müthigkeit lt|, vr. : lankmoedigheid ; -nase, vr.: langneus (persoon met een langen neus), (visch:) rog met spitsen bek: -nasig, bv. n.: lang van neus, met een langen neus; -ohr, o.: langoor (menseh ot' dier met lange oor en), (inz.) ezel (Ein Esel nennt den andern -ohr: spr.: de pot verwijt den ketel dat hij zwart is):-öhrig, bv. n.: lang van ooren, met lange ooren; -riemen, m.: frs.) leireep, halsterriem; -rock, m.: langjas (iemand die een kuitendekker draagt); -röckig, bv.n.: een kuitendekker (d. i. eene lange jas) dragend; -rund, bv. n.: langwerpig rond, ovaal (z. n. o.: ovaal); -sahlmg, vr.: (zeew.) zaling van de marssteng; -sam, bv. n.: langzaam (wer -sam geht, kommt auch: spr.: wie langzaam gaat, gaat zeker); -samkeit, vr.: langzaamheid; -schattig, bv. n.: eene lange schaduw werpend; -schenkelig, bv. n.: lang van schenkel, met lange schenkels; -schlafer, m.: langslaper, (fam.) slaapkop; -schlaferei', vr.: (het) lang slapen; -scnlaferin, vr.: lang-slaapster, (fam.) slaapkop- -schleicher, m.: (drk.) loris (Ceylonsche aap met een honde-kop); -schnabel, m.: langsnavel (vogel of dier met een langen snavel); -schnabelig (-schnabelig), bv.n.: lang van snavel, met een langen snavel; -schbssig, bv.n.: (kim.) lang van panden, met lange panden; -schub, m.: 1) kegelspel, 2) kegelbaan; -schwanz, m.: langstaart (dier met een langen staart; ook: vogel, inz.: mees, met een langen staart); -senwanzig, bv. n.: lang van staart, met een langen staart, -schweifig, bv. n.: met een langen staart; -sichtig, bv. n.: 1) scherp van gezicht, (fig.) ver vooruit ziende, 2) (kph.) langzicht-, lang te loopen hebbende; -silbig, bv. n.: uit lange lettergrepen bestaande; -silbigkeit, vr.: (de) lange lettergrepen (mrv.); -splissung, vr.: (zeew.) splitsing overlangs; -stroh, o.: lang stroo, rogge-stroo* -wagen, m.: 1) achterstel van een wagen, 2) Zie -bauin: -weile, vr.: verveling; -weilen, w. b.: vervelen (sich-weilen, w. w.: zich vervelen); -weilig, bv. n. en bw.: 1) langdradig, '2) langwijlig, vervelend (bw. fam.: van langen adem); -wei-ligkeit, vr.: 1) langdradigheid, 2) langwij-ligheid, (het) vervelende; -wiede, vr.: Zie -bauin; -wierig, bv. n.: van langen duur, (fam,) van langen adem, Cfig.) langwijlig, (gnk.) chronisch: -wierigkeit, vr.: lange duur, (gnk.) hardnekkigheid, (fig.) lang-wijligheid; -wolle, vr.: lange wol; -wurz, vr.: (pik.) wilde spinazie; -zahnig, bv. n.: lang van tanden, met lange tanden; -züngigr, bv. n.: lang van tong, met eene lange tong. |
lang'e. bw.: lang ; - vorher : lang van te voren: - hernach: lang daarna; wie -: hoe lang?: so - als (so -): zoolang als, zoolang; nicht -: niet lang; noch nicht g-ar -: nog niet heel lang; r nicht : m lang niet, op verre na niet; er ist noch - kein Göthe: hij is nog in lang geen Göthe ; es zu - machen: (fam.) het te lang maken; er wird es nicht - mehr machen: (tam.)hij zal het niet lang meer maken (1. hij zal spoedig uitscheiden, 2. hij zal spoedig heengaan, 3. hij zal niet lang meer leven); I -weile, vr.: Zie L-anffweile. vr.: lengte; (visch:) leng; (zeew.) kabel: in die (fig.) op den langen weg*; eine Sache in die - Ziehen: (fiff.) eene zaak rekken; dor - lang lt;la liegen: daar liggen zoo lang als men is; der - nacli: in de lengte, (fig.) in al zijne bijzonderheden, in het lange en breede; die - hat die Last; (spr.) het eindje zal den last dragen, (ook ;) de laatste loodjes wegen het zwaarst; I -holz, o.: rolhout (der bakkers, om deeg uit te rollen); -kreis, m.: lengte-cirkel; -lang, bw.: 1) overlangs, in de lengte, 2) zoo lang als men is; -mass, o.: lengtemaat. HJmg'cn. in Sam. I -kreis, m.: lengtecirkel; -mass, o.: lengtemaat; -messung, vr.: lengte-meting; -zirkel, m.: lengtecirkel. Ilanff'eii. w. b.: langer maken, uitrekken; (bij bakkers:) uit-rollen; (sm.) uitsmeden, (ook:) pletten; (zeew.) vieren (b.v. den kabel), laten schieten; (fig*.) aanlengen, verdunnen. I -, w. o. h.: duren. land en, w. o. h.: reiken, toereikend zijn; nach etwas -: naar iets reiken, de hand naar iets uitsteken; in die Tasche-: de hand in den zak steken; w. b.: aanreiken, aangeven, toereiken; aus der Tasche -: uit zijnen zak halen. Hinder, v. tr. (van lang:): langer; es ist - als ein Jahr : het is langer dan een jaar (geleden); je - je besser: hoe langer hoe beter; je - je lieber: hoe langer hoe liever. m. (-es, -s; mrv. -e): (tnb.) kalvijn (eene appelsoort). . lansrlieli, bv. n.: 1) langachtig; 2) langwerpig-; - rund; langwerpig1 rond, ovaal. m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) leng. laiijpü. vz. |3 en 21: langs: - dem quot;NVege (- des quot;Weges): langs den weg, den weg langs; - der Küste segeln: langs de kust (de kust langs) varen; I -linie, vr.: lengte-lijn. langst, o. tr. (van bv, n. en bw. |
LaNGSTENS.
LARVEX.
|
lang): 1) langrst; 2) sedert lang-; - be-kannt: sedert lang bekend; aufs -e: op zijn langst, op zijn laatst; I 1 -lebende, m. en vr.: langstlevende. lang'stens, bw.: op zijn langst, op zijn laatst, Ijan'laueli, o.: (pik.) alruin, Ijan'ne, vr.: lamoen. lian ste, m. (-n; mrv. -n): (in Slees-wijk:) boer die zijne hotstede bezit als leen. Ijanz, in Sam. I -knecht, m.: 1) lansdrager; 2) lansier. Lanz'c, yr.: lansj speer, spies, piek: harpoen; eine - m:t Einem brechen: (fig.) eene lans met iemand breken ; die -einlegen: de lans in rust zetten. Hianz'en, in Sam. I -blatt, o.: -scherp der lans; -brechen, o.: (het) lansbreken, spiegelgevecht met de lans, steekspel, tornooi-spel; -brecher, m-: lansbreker, kampioen, kampvechter; -eisen, o.: scherp der lans; -fisch, m.: lansvisch (in de Mid-dellandsche Zee); -tormig, bv. n.: lansvor-mig; -knecht, m.: 1) lansdrager, 2)lansier; -reiter, m.: lansier; -schneller, m.: har- Ï)oenier ; -schaft, m.: stok (achtereind) der ans; -spiel, o. (-stechen, o.): Zie)oenier ; -schaft, m.: stok (achtereind) der ans; -spiel, o. (-stechen, o.): Zie -bre-clien; -stich, m.: lanssteek; -stoss, m.: lansstoot; -trager, m.: Zie -knecht; -wald, m.: (dk.) (eene) macht van lansen, (een) muur van lansen; -wurf, m.: worp met eene werpspies, worp met een harpoen. llaiiK'cu, w. b.: 1) met eene lans doorboren, (fig.) aan eene lans rijgen; 2) narpoeneeren. .Lanz'ener, m. (-s; mrv. -): 1) lansdrager; 2) lansier, lianzett'. in Sam. 1 -blatterig, bv. n.: met speervormige bladeren; -tormig, bv.n.: speervormig. Lanzet'te, vr.: (hik.) lancet, laat-vlijm. lianzet'ten, in Sam. I -besteck, o.: lancet-foedraal; -förmig, bv. n.: lancet-yormig, (pik,) speervormig; -stich, m.: lancetsteek. Lapiclar', in Sam. I -stil, m.: op-scnnlten-stijl, (fig.) bondige stijl, lapida'risch, bv. n.: steen-. ilapp, bv. n.: slap, onstevig. . Il-app, in Sam. I -jagen, o.: (het) jagen met behulp van „Lappreisquot; (zie i '«I*018 ^erder); -land, o. (-es, -s): (adk.) Lapland; -lander, m. (-s, mrv. -): Laplander, Lap; -landerin, vr. (mrv. -nen): Laplandscne, Lappin; -landisch, bv. n.: Laplandsch; -ohr. o.: hang-oor; 'ïels; 0'; rijs-takken (mrv.) of stokken (mrv.) om lappen op te hangen, ten einde het wild bang te maken; -statt, vr.: (jag.) met „Lappreisquot; afgezet jaag-veld. Iiappa'lie, vr.: bagatel, kleinieheid, nestenj', 0- (-s; mrT- -): 1) lapje; 2) lelletje, (mz.) keellelletje. liap'pe, m. ((-n; mrv. -n): 1) Zie J^appen; 2) kwast, kwibus, fat, ingebeelde gek; 3) Laplander, Lap. |
jl/ap pen, m. (-s; mrv. -): 1) lap, stak (tig.) Hard, vod, lor; 2) lel, (inz.) Keellcl, oorlel enz.; (van jachthonden, Bazen, enz.;) oor, hang-oor; dureh die - gehen: (tam.) de plaat poetsen^ I -mann, m. (-sammler, m.): voddenraper -stabe, vr. mrv. ^-stangen, vr. mrv.; -wei-ser, m. mrv.): (jag.) Zie Lappreis (in I^app); -statt, vr.: Zie I^appHtatt. llaP'Pei1-» w. b.: 1) lappen, verstellen ; 2) Zie labbern. Lap'per, m. (-s; mrv. -): lapper, versteller. Llt;Hp'per, in Sam. i -schuld, vr.: kladschuld, kleine schuld; -weise, bw.: bij kleinigheden te gelijk. liapperei', vr.: 1) (het) lappen, (het) verstellen; 2) lapperij, lapwerk, verstel-werk; 3) nesterij, bagatel, kleinigheid. lap'pern, w. o. h.: I) lepperen, leppen,, lebberen; 2) poedelen, plassen, morsen; 3) (ot: sich -, w. w.: sich zusammen -): bij kleinigheden te gelijk oploopen of aangroeien. lap piclit (lap pig), bv. n.: 1) Aardig; 2) slaphangend, liap'pin, vr. (mrv. -nen): Laplandsche. Lappin. _ lap piseh. bv. n.: Laplandsch. lap'piseh, bv. n.: nesterig, nietig, vodderig, lorrig. liiir'che, enz.: Zie !Lerche. Iva'ren, m. mrv.: (fab.) huisgoden; für - und Penaten: (fig.) voor eigen huis en haard. lia'rifari, z. n. o. (-) en tsw.: larie-tarie. lilirm, m. (-es, -s): gedruisch, geraas, rumoer,leven, bombarie, lawaai, spektakel; (fig. en mil.) alarm: I blinder -: loos alarm; viel - um Nichts: veel beweging om niemendal, (pop.) een groote k.k in een klein potje; - machen: 1) leven maken, lawaai schoppen, 2) alarm maken; -blasen: (mil.) alarm blazen; - schlagen: (mil.) alarm slaan, de alarmtrom slaan; I -blaser (-blaser), m.: alarmblazer, uitstrooier van onrustbarend nieuws; -ente, vr.: (vog.) snater-eend, Amerikaansche lok-eend; -geschrei, o.: alarm-geschreeuw, noodge-schreeuw; -geist, m.: levenmaker, lawaaischopper, bombarie-maker; -glocke, vr.: alarmklok, noodklok; -kanohe, vr.: alarmschot, noodschot; -knarre, vr.: alarmra» tel; -platz, m.: loopplaats, verzamelplaats; -rassel, vr.: alarm-ratel; -schuss. m.: alarm-schot, noodschot; -trommel, vr.: alarmtrom; -voll, bv. n.: rumoerig, (fam.) roezemoezig; -zeichen, o.: alarmsein., noodsein. lai^men, w. o. h.: leven (rumoer, gedruisch) maken, (fam.) bombarie maken, lawaai schoppen; Larmer, m. (-s; mrv. -): levenmaker, (fam.) lawaaischopper; lar'micht, bv. n.: Zie larm-voll. llt;H.rv'chen, o. (-s; mrv. -): maskertje; (ms.) popj'e, kleine larve. liar've, vr.: masker; (ins.) larve, P.0P; (hg-) gezicht, aangezicht, bakkesje; eme - vorthun (vornehmen, anlegen): een masker voordoen; die - abnehmon (ablegen): het masker afleggen; Einem die - abziehen: iemand het masker afrukken ; unter der - der Freundschaft: onder het masker van vriendschap; eine hübsche - haben: een mooi (een lief) bakkesje hebben. lar ven, in Sam. I -ahnlich, bv. n.: |
LARVENBALL.
LaSTERKEDE.
471
|
maskerachtig:; -ball, o.: 1) gremaskerd bal, 2) spokendans; -blume, vr.: (pik.) maskerbloem; -fest. o.: maskerade; -ge-sicht, o.: mombakkes; -mantel, m.: maskerade-pak, domino, vermomming:; -spiel, o.: maskerade; -tanz, m.: 1) dans van gemaskerde personen, 2) spokendans. las, onv. verl. t.: Zie lesen. Ijiiseli e, vr.: lasch; (tim.) zwaluwstaart; (kim.) g-eer; (van een hemd:) oksel; (van handschoenen:) inzetstukje tusschen de vingers; (van schoenen:) sluitstuk op de wreef. laseli'en, w. b.: lassehen; (tim.) zwaluwstaarten; (kim.) één (of meer dan één) geer zetten in; (lig. pop.) afrossen, afranselen; I -riemen, m.: schoenriem. lawciv', bv. n.: wulpsch, wellustig. La'^c, vr.: kruik, kan, pot, Ija'Her, in Sam. I -kraut, o. (-pflanze, vr.): (pik.) lazerkruid. Lasioii', vr.: kwetsing, krenking, beleediging, beschadiging, benadeeling, enz. Ilass, bv. n.: 1) moede, (fam.) af, (ook:) zat: - der Arbeit: het werken moede, het werken zat, (ook:) af van het werken, moe van den arbeid; 2) lui, traag. ILass, in Sam. I -band, o.: (hik.) laatzwachtel; -bauer, m.: erfpachter, boer die erfpacht te betalen heeft;-baum, boom die bij het vellen van boomen moet blijven staan; -becken, o.: (hik.) laatbekken, laatkom; -binde, vr.: (hik.) laatzwachtel; -brief, m.: schriftelijke vrij-verklaring, brief van vrijlating; -dünkel, m.: ingebeeldheid, eigenwaan ; -eisen, o.: (vea.) laat-ijzer, laatvlijm, (hik.) lancet; -gut, o.: bezitting waarvoor erfpacht betaald wordt; -herr, m.: erfpachtheffer; -heit, vr.: 1) moeheid, afheid, 2) luiheid, traagheid; -kopt', m.: (hik.) kopglas; -mann, m.: 1) Zie -bauer, 2) afbeelding van een mensch om de aderlating aanschouwelijk te maken; -pech, o.: teer; -pflichtig, bv. n.: erfpacht-betalend; -reis, o.: rijshout dat bij het hakken van rijshout moet blijven staan; -sünde, vr.: kleine zond^; -tag, m.: dag waarop iem. gelaten is of wordt of zal worden, aderlatings-dag ; -zeug, o.: (hik.) (het) noodige om eene aderlating te doen; -zins, m.: erfpacht, llaHNcn, onr. w. o. h. en w. b. (las-sest, lasst; liess; gelas'sen): 1) laten (i. a. b.); zur Ader -: aderlaten (of kortweg: laten); 2) Einen vor sich -: iemand bij zich toelaten, iemand ontvangen ; er fangt wieder an, wo er es gelassen hat: hij begint weder waar hij uitgescheiden is, (fig.) hij vervalt weder in het oude kwaad; ich weiss mich nicht zu -: ik weet mij niet te keeren of te wenden; sie weiss sich vor Freude nicht zu -: zij is uitgelaten van blijdschap ; von einer Meinung -: eene meening (een gevoelen, eene zienswijze) laten varen; 3) (.NB. heeft „lassenquot; eene onbepaalde wijs vlak vóór zich, dan heeft het Hollandsche „latenquot; de onbepaalde wijs vlak achter zich, b.v.:) et-was liegen -: iets laten liggen; sich ein Kleid machen - : eene japon voor zich laten maken; Einen machen -: iemand laten begaan; sich bitten -: zich laten bidden, zich laten verzoeken, zich laten nooden; sich sehen -: zich laten zien, zich vertoonen; denken -: laten denken; kommen -: laten komen; lesen -: laten lezen. |
liassen, onr. w. o. en onpers. h.: schijnen, den schijn hebben van; (fig.) voegen, staan, betamen; wie lasst das: ]) hoe ziet dat er uit?, 2) hoe staat dat? ; das lasst gut: 1) dat ziet er goed uit, 2) dat staat goed; das lasst nicht: 1) dat staat niet, 2) dat gaat niet; selbst der Zorn lasst ihr schön: zelfs de toorn staat haar goed, zij is schoon zelfs als zij toornig is. Ilias'sen, z. n. o. (-s): laten; das Thun und -: het doen en laten; sein einziges Thun und - ist das Spiel: zijn geheele doen en laten is het spel. las si;;, bv. n.: nalatig, traag, achteloos; I -keit, vr.: nalatigheid, traagheid, achteloosheid. lass'lieh, bv. n.: verschoonbaar, vergeeflijk; l-keit, vr,: verschoonbaarheid, vergeeflijkheid. lasst; Zie lassen. Last, vr.: last; (van de lucht:) zwaarte, drukking; (fig.) vracht, groote hoeveelheid; (kpv.) lading; (als maat:) last; ein Schiftquot; von acht hundert -: een schip van 800 last; die - brechen: de lading breken; Einem zur - sein: iemand tot last zijn; Einem etwas zur - legen: aan iemand iets ten laste leggen; das macht mir viele -: dat baart mij veel last; die Liinge macht die -: (spr.) de lichtste last wordt zwaar als men dien lang moet dragen; 1 -balken, m.: draagbalk; '-bar, bv. n.: tot lastdragen geschikt (-bares Thier [T]: lastdier); -barkeit, vr.: geschiktheid om lasten te dragen; -beere, vr.: aardbezie; -esel, m-: pakezel; -geld, o.: tonnengeld; -holz, o.: lindenhout; -pferd, o.: pakpaard; -raum, m.: scheepsruim; -sand, m.: ballast-zand; -schift, o. vrachtschip, transportschip; -stem, m.: zware steen; -thier [tl, o.: lastdier; -trager, m.: lastdrager, sjouwer; -vieh, o.: lastdieren (mrv.); -wagen, in.: vracht-wagen, goederen-wagen, (mil.) bagage-wagen. I^asta'die, vr.: werf, losplaats, ilast'en, in Sam. I -frei, bv: n.: vrij van lasten. Ilast'en, w. o. h.: zwaar wegen, drukken; auf Einem -: op iem. drukken; w. b.: eenen last opleggen aan, drukken op. liaster, o. (-s; mrv. -): ondeugd; sich dem - ergeben: zich aan de ondeugd overgeven; dem - ergeben sein: aan de ondeugd verslaafd zijn; in - verfallen (dem - anheim lallen): tot ondeugd vervallen; I -frei, bv. n.: vrij van ondeugden, (fig.} vrij van gebreken; -haft, bv. n.: slecht: -haitigkeit, vr.: slechtheid;-knecht, m.: slaaf der ondeugd; -leben, o.: schandelijk leven; -sinn, m.: neiging tot ondeugd, slechte neiging; -stein, m.: schandpaal; -that,vr.: schanddaad, slechte daad; -voll, bv. n.: door en door slecht, (fig.) vol gebreken. liüst'er, in Sam. I -chronik, vr.: schandkroniek; -geschichte, vr.: schand-praatje; -maul, m.: lastertong; -rede, |
|
LaSTERSCHRIFT. yr.: 1) lasterpraatje, 2) lastertaal, laster (,-rede gregen Gott: godslastering):-schrift, vr.: seliandschrift, schotschrift: -schule yr.; school voor laster, school Toor' kwaadsprekerij; -sueht, vr.: lasterzucht, zucht om te lasteren; -süchtig, bv. n : lasterzuchtig, geneigd tot kwaadspreken; -wort, o,: lasterlijk woord, (theo.) godslastering; -zunge, vr.: lastertong. Kast erer, m. (-s; mrv. -); lasteraar, lastertong, schcndtong, kwaadspreker; Last erin, vr. (mrv. -nen): lasteraarster, lastertong, schendtong, kwaadspreekster; last erlich,bv. ii.: 1) lasterlijk, 2) schandelijk; last'ern, w. o. h • lasteren, schenden, kwaadspreken; w. b'.-belasteren, beschenden (Gott -: God las-teren); Last'erung, vr.: 1) laster, schenderij, 2) belastering, beschending, (theo.) godslastering. last igf- bv. n.: (kpv.) bevracht, (vol-) geladen. ' ' lastier, bv. n.: lastig; | -keit, vr.: lastigheid. Lasur . m. (-s): (min.) lazuur, lazuursteen, lapis lazuli; I -blau, bv. n.: lazuur-blauw; z. n. o.: Iazuurblauw, ultrtunariin• -erz, o : lazuur-erts; -farbe, vr.: lazum-vert, ultraraarijn; -tarben (-farbiff), bv. n.: Jazuurkleung, lazuurblauw; -griin, bv n • groenachtig- blauw; -pulver, o.: fijngemalen ultramarijn; -stem, m.: Zie Liasur. Mjatan ba 11 m, m. (ook: Lata'nenbaum en Lata nienbaum): (pik.) lataanboom, waaierpalm. m-. (dF ?ronquot;tag -): (kkl.) de vierde Zondag m de Vasten. t o. (-s): (de) Latijnsche taal; Lateinelei, vr.: (tam.) opdissching (op-snijding) van Latijn, (het) schermen met Latijn; mit seinem - zu Ende sein: (spr.) niet meer weten wat men zeggen (of-aanvangen) zal; lateiquot;neln, w. o. h.: (fam.) met Latijn schermen, zijn Latijn luchten; quot;): 1) beoefenaar ^an het Latijn, 2) (lust.) bewoner van Latium, Latijn er (mrv. Latijnen); Latei-^r,\ ^r-r quot;Pen): beoefenaarster van het Latijn, 2) (hist.) Latijnsche, bewoonster van Latium: latei'nisch, bv. n.: Latijnsch, (zeew.) latijn- (das -e: het Latijn; die -e Sprache: de Latijnsche taal; -e .Broeken, mrv.: een mondjevol Latijn; Sie -e Kirehe: de Latijnsche Kerk, de Koomschkatholieke Kerk; die -e Küche-iron.: de Latijnsche keuken (d. i. de apotheek); em -es Segel: zeew.: een Jatijn-zeil. lateral', bv. n.: lateraal, zij-. JiJiteran, m. (-s): (in Rome:) Late-raan. Tjatern . in Sam.: Zie liatoriien. liatern'chen, o. (-s: mrv. -): lantaarntje. üater'ne, vr.: r lantaarn; etwas in der - haben : (spr.) een snipper aanhebben, een stuk in zijn kraag hebben, den Prins gesproken hebben, behoorlijk ingenomen hebben, bezopen zijn; 2) schoorsteenkap, gek op een schoorsteen; 3) vliegende visch; 4) kol, bles (witte plek voor het hoofd van een paard). liater'neii, in Sam. | -anzünder, m.: i Vquot;21arn'opst( ' lantaarn-aansteker; -Diatter, o. mrv.: lantaarn-ruiten (inz. van |
LATZE hoorn); -eisen, o.: (zeew.) lantaarn-uithou-aer;-norn, o.: hoorn voor lantaarnruiten: -macher, m.: lantaarnmaker; -mann, m • m-: lantaarnpaal (mit dem-pfahle wmken: spr.: bedekteliik te kennen geven, maar zoo, dat iedereen de bedoe mg voelen en tasten kan; an den-ptahl hangen: hist.: aan een lantaarnpaal ophangen); -putzer, m.: Zie-anziin-tter; -trager m.: lantaarn-drager, (fiquot;-.) lantaarn-paal, (ms.) glimworm. rJUÏ111?;?11,0,1 [sieï' w- b-: Latijnsch maken (b.v.: aan een woord een Latiin-schen uitgang geven); Latinis'nms mrv. -nis men): latinismus; Latinitat', stijl eit' ziiTerheid van Latijnschen Xiatitndina'rlei', m. (-s; mrv. -)• vrijdenker, vrijgeest. l.atscli. m. (-es; mrv. -e): 1) slordig mensch; 2) sloif-r (lem. met een sloffenden gang, die zijne beenen niet goed oplicht); I -bein, o.: trekbeen (iemand die zijne beenen niet goed kan oplichten, die over den grond sloft); -beinig, bv. n.: trekbee-nend, sloffend; -fuss, ni.: Zie -licin : -füs-Sig bv. n.: Zie -Iieinig; -gang, m.: slof-tende gang, (het) trekbeenen; -schuh, m.: neergehakte schoen, slof; -tauiie vr • (vog.) ruigpoot (duit met veeren aan de' pooten). Tr-:, s'0f; oude pantoffel; quot;'jj ?' •' vrouwuicnsch, (pop.) taddik, vuilpoes; 3) (pop.) jaap, snede, houw, (ook:) litteekon. latsclien, w. o. s.: 1) trekbeenen, over den grond sloffen, 2i waggelend loopen, waggelen (zooals eenden doen); Lat^ch er, m. (-s; mrv.): over den grond slotter; Latsch'erin, vr. (mrv. -nen): over den grond stofster; latsch'ig, bv n • I) sloffend, 2) slordig, 3) (kkk.) uitgekookt (b.v. vleesch), 4) nattig, vuil. smerig (-es Wetter: smerig weer); Latschigkeit, vr.: 1) (t) sloffen, 2) slordigheid, 3) uitgekooktheid, 4) nattigheid, vuilheid, smerigheid. liatt. in Sam.: Zie riatton in Sam. Lat te, vr.: 1) lat; mit -n beschlagen: belatten: nut der - laufen: (spr.) voor nar spelen, (ook:) wind maken, wind-zakkerig zijn; 2) (fam.) lange boonen-staak (iemand die lang en zeer mager is); 3) recht opgeschoten boompje; 4) (pik.) stek, loot. Haften, w. b.: belatten, van latwerk voorzien. Iliat'ten. in Sam. I -baum, m.: boom die geschikt is om er latten van te maken; -nscherei', vr.: (het) visschen met den hengel, (het) hengelen; -holz, o.: hout dat goed is om er latten van te maken;-nagel, in.: lattenspijker, spijker voor latwerk; -verschlag, m.-: met latwerk afgeschotene ruimte; -werk, o.: latwerk; -zaun. m.: heining van latwerk; -ziegel, m.: dakpan om op latwerk te rusten. Lat'tieh (Xaftis). m. (-es,-s): (tnb.) latuw; I -salat, m.: latuw-salade. /rvr.: (pha.) slik-artsenij: (fam.) likkepotje. ^ m. (-es; mrv. Lat'ze): 1) borstrok: 2) lijfje; 3) borstlap; 4) broeksklep. l^atz'elieii. o. (-s; mrv. -): lijfje, l^at'ze, vr.: Zie l^itze. 472 |
L AU F JAGEN.
LAÜ.
473
|
Lau, bv. n.; lauw (ook fig:.); I -blütig:, bv. n.: onhartstochtelijk; -blütig-keit, vr.: onhartstochtelijkheid; -g-laubig-, bv. n.: lauw in het geloof, onverschillig-: -g-lau-bigrkeit, vr.; lauwheid in het geloof, onverschillig-heid; -sinn, m.: lauwheid (fig-.), onverschilligheid; -sinnig, bv. n.: lauw (fig-)» onverschillig.; -warm, bv. n.: lauwwarm, lauw. I^aiib. o. (-es, -s): loof, bladerdos, gebladerte; (bwk.) loofwerk, lofwerk, (in het kaartspel:) schoppen; 1 -apfel, m.: galnoot; -baum, m.: lommerrijke boom; -bett, o.: bed van bladeren; -dach, o.: loofdak. bladerdak; -daus, o.: ispl.) schoppen-aas; -esche,vr.: (pik.) esscheboom, (de gewone) esch; -fall, m.: (het) vallen van de bladeren; -faller, m.: (dk.) afzwee-per van de bladeren, (de) herfst, (het) najaar; -feige, vr.: (de gewone) vijg; -fink, m.: (vog.) goudvink; -fleck, m.: sproet, zomersproet; -förmig, bv. i?.: bladvormig, (fig.) gebladerd, (ook:)lommerrijk; -frosch, m.: groene kikvorsch, (iron.) jager, (van den wijnstok:) verdorring; -futter, o.: bladvoeder, uit bladeren bestaande (of met bladeren vermengd) veevoeder; -gang, m.: belommerde laan; -gehange, o. (-ge-winde, o.): slinger (d. i. guirlande) van groen (d. i. van bladeren); -gewölbe, o.: loofdak, (fig.) prieel;-gipfel,m.: bladerdos: -halm, m.: (vog.) korhaan,berkhaan; -holz, o.: lommerijk geboomte; -huhn, o.: (vog.) korhoen; -hütte, vr.: hut (fig.: huisje) met klim-op of ander gebladerte begroeid; -kafer, m.: (ins.) molenaar, meikever; -knospe, vr.: (pik.) bladknop, knop waaruit het blad voortkomt; -könig, m.: (spl.) schoppen-heer; -kranz, m.: krans van bladeren; -los, bv. n.: bladerloos,bladloos; -mist, m.: (akk.) bladermest, met bladeren vermengde mestspecie; -moos, o.: (pik.) bladmos, bladermos; -rausch, m.: (pik.) bederf; -rechen, m.: bladerrijf, Dladerhark; -reich, bv. n.: bladrijk, bladerrijk, dicht-gebladerd; -rost, m.: (pik.) bederf; -sage, vr.: (tech.) draaizaag; -schnur, vr.: Zie -sehanjsfe : -stiel, m.: blad-stengel, bladsteel; -streifen, o.: ontbladering; -streu, vr.: van bladeren gespreide ligging (voor koeien, enz.); -thaler, m.: (mtw.) kroon-daalder, kroon; -vögelchen, o.: (vog.) basterd-nachtegaal; -wald, m.: lommerrijk bosch; -werk, o.: (bhk. en schl.) loofwerk, lofwerk, (schl. ook:) geboomte. Ijau'be. vr.: 1) prieel, 2) afdak. Il^au'ben, in Sam. I -dach, o.: loofdak; -gang, in.: I) priëelvormig met levend groen overdekt wandelpad (in eenen tuin), 2) belommerde laan. Ilau'ben. w. b.: ontbladeren, van de bladeren ontdoen; w. o. h.: bladeren krijgen. fjau'ber, in Sam. I -huhn, o.: kip (hoen) ter voldoening van huur; -hütte, vr.: (kkl.) loofhut (-hüttenfest, o.: kkl.: loofhuttenfeest); -zug, m.: (aan sloten :) lofwerk, ornamenten (mrv.). la nb ie lit, bv. n.: bladachtig, bladerachtig, loofachtig; 2) priëelachtig; lau'big, bv. n.: bladrijk, bladerrijk, lommerrijk. |
I^aucli, m. (-es, -s): (pik.) look; spanischer - (zahmer -): prei; I -distel, vr.: hulst; -farbe, vr.: prei-kleur, groengeel; -farben (-farbig, -grün), bv. n.: groengeel; -knoblauch, m.: Spaansche knoflook; -suppe, vr.: (kkk.) prei-soep, uiensoep; -wurzel. vr.: uie-bol. Tjaueh el, o. (-s): (pik.) wilde knoflook. fjau'dan (Ijau daiiiim), o. (-s): (pha.) laudanum. laudi'rc^n lie], w. b.: glanzen (inz. het zwart laken). liiin'e, vr.: Zie fjauAvine. lau'en. w. o. s. en h.: lauwen, lauw worden: (fig.) dooien. Iliaii'er. m. (-s): spoel wijn, dunne wijn; (ook:) slechte wijn, bocht; 1 -wein, m.: Zie m. Tiauer. Iliauei', vr.: loer; auf der - liegen (stehen, sein): op de loer liggen (staan, zijn); I -grube, vr.: (jag.) greppel (kuil) waar men op de loer ligt;-winkel, m.: schuilhoek; -sam, bv. n.: knap in het spionneeren. Ijau'erer, m. (-s; mrv. -): op de loer staander of ligger; (fig.) spion. lau'orn, w. o. h.: loeren, op de loer staan of liggen; auf Einen oder etwas -: op iemand of iets loeren. Zie ook IMenst. I La ul\ m. (-es, -s; mrv. Lau'fe): l)loop; (fig.) loopbaan; am Ende seines -es: aan het einde van zijne loopbaan; im-e dieses Jahres: in den loop' van dit jaar; im -e der Zeit; in verloop van tijd; der - dor Begebenheiten: de loop der gebeurtenissen; das ist der - der Welt: (spr.) zoo is 's-werelds beloop; der - des Wassers: de loop van het water; dem quot;Wasser den -lassen: (spr.) Gods water over Gods akker laten loopen; einer Sache ihren - lassen; aan iets zijnen vrijen loop laten, iets zijnen gang laten gaan, iets laten begaan; seinen Gedanken freien - lassen: aan zijne gedachten den vrijen loop laten; Schafe im -e verkaufen: schapen voetstoots verkoopen (d. i. zooals ze het eerst voor de hand komen, dus zonder dat de kooper kiezen mag); in vollem -e: in volle vaart; 2) (van vuurwapenen :) loop; (van eene zeef en dergelijken :) ronde rand; (ontl.) enkel, enklauw; (vea.) koot-been; (drk.) bronst; (jag.) Zie liüufc. ILtaiif, in Sam. I -bahn, vr.: renbaan, renperk, (fig.)loopbaan; -band, o.: leiband; -bank, vr.; loopwagen, loopstoel (waarin een kind leert loopen); -bonne, vr.; (tnb.) snijboon; -brett, o.; (typ.) slede der pers; -brief, m.; 1) rondgaande brief, circulaire, 2) paspoort; -brücke, vr.: loopplank voor kruiers ; -bube, m. (-bursche, m.): loopjongen; -diener, m.: loopknecht; -distel, vr.: (pik.) braakdistel; -dohne, vr.: (jag.) vogelstrik; -espe, vr.; espeboom, esp, ratel-populier; -faden, m.; (jag.) trektouw (om het net dicht te trekken); -feile, vr,; vijl om den loop van een vuurwapen uit te vijlen; -feuer, o.: loopend vuur, (mil.) rotten-vuur (sich wie ein -feuer ausbreiten; lig.; zich verspreiden als een loopend vuur); -fuss, m.: loopvoct (d. i. zonder zwemvliezen); -geld, o.: 1) loopgeld, loop-loon, 2) handgeld, handgift; -gerüst, o.; (mtsl.) loopplanken (mrv.) van een steiger; -graben, m.; (vest.) loopgraaf (mrv. -graben: loopgraven); -huhn, o.; (vog.) trapgans: -hund, m.; (jag.) speurhond;-jagen, o.; drijfjacht; |
LAÜFJUNGE.
LaüFICr.
|
-junge, m.: loopjongen; -kafer, m.: (ins.) schallebijter, loopkever; -karren, in.: 1) (mnw.) kruiwagen, 2) Zie -bank; -klaue, vr.: scherpe kant van den hoef van een hert; -kraut, o.: (pik.) knoopgras ; -kugel, vr.: kogel van het juiste kaliber; -küster, m.: koster die niet bij de kerk woont; -leine, vr.: (jag.) lijn van den valk; -madchen, o. (-magd, vr.): loopmeisje, loopmeid; -mahl, o.: honk; -pass, m.: marschroute, aanwijzing van den te volgen weg, (fig.) paspoort (Einem den -pass geben: tig : aan iem. zijn paspoort geven, leni. wegzenden); -planke, vr.: (zeew.) loopplank, overloop: -platz, m.: renperk, renbaan, (jag.) met netten afgeperkte ruimte om het wild daarin te jagen; -quecke, vr.: (pik.) kweekgras, hondsgras; -pulver, o.: kruitstreep, loopend vuur; -rad, o. (-radchen, o): door den voet in beweging gebracht wordend wiel; -siige, yr.: Zie liaubsiige; -sanger, in.: zingend langs de huizen giften ophalende schoolknaap; -schein, m.: (post-adm.:) loopbrief, door den geadresseerde te onderteekenen bewijs van ontvangst; -sehiessen, o.: (het) schieten op wild terwijl het loopende is; -schlingen, vr.: (jag.) vogelstrik; -schloss, 0.: sluiting met kram en grendel; -schmied, m.: rondtrekkende smid; -schneider, m.: 1) hoepmaker, 2) randmaker (voor zeven, enz.); -schreiben, o:: rondgaande brief, circulaire; -schuh, m.: lichte schoen, harddravers-schoen; -schütze, in.: schutter op loopend wild; -spiel, o.: 1) harddraverij, (het) harddraven, 2) malie-spel, (het) kolven; -stag, m.: (zeew.) loop-stag; -stock, ra*: zijde-wevers:) draden-scheider ; -stuhl, m.: Zie -bank; -tanz, m.: dans die eigenlijk niet veel meer is dan loopen; -ttner itj, o.: (drk.) dromedaris; -wagen, m.: Zie -bank; -werk, o.: (van een horloge:) binnenwerk, raderwerk (of kortweg: werk); -zaum, m.: (fig.) leiband; -zeit, vr.: (drk.) bronsttijd, (kph.) looptijd (van wissels); -zettel, in.: Zie 1) -pass, ^) -HChein, 3) -sclireibcn; -ziel, o.; eindpaal van een wed-ren; -zirkel, m.: krombeenige passer, dikte-meter. Liliu'fe, m. mrv.: (van hazen:) pooten, Ijaufel, vr.: (jag.) vogelstrik. lan'feln, w. b.: (erwten:) doppen: (boonen:) afhalen; (noten:) bolsteren (d. 1. ontbolsteren). |
lau'fen, w. o. onr. s. en h. (laufst, lautt; lief; gelauïen): loopen (i. a. b.); (hg. van honden:) loopsch zijn; (van katten:) krolsch (ritsig) zijn; Einen - lassen: iemand laten loopen; gelaufen kommen: 1) komen loopen, te voet komen, 2) komen aanloopen, komen aansnellen; Sturm -: (mil. en fig.) stormloopen ; Gefahr-: gevaar loopen; in sein Verderben -: in zijn ongeluk loopen; nach einem Amte -: om eenen post loopen, naar eenen post dingen; nach Reichthümern UI -: rijkdom najagen; es lauft auf Eins hinaus: (spr.) net komt op hetzelfde neer, (pop.) het is een pot nat; es lauft wider die Regeln der Dichtkunst: het strijdt tegen de regelen der dichtkunst; da lauft Betrug mit unter: daar loopt bedrog onderdoor; dieser Fluss lauft schnell in das Meer: deze rivier loopt snel in de zee; diese Lhr lauft zu geschwinde: dit horloge loopt vóór; die Sanduhr lauft nicht: de zand-looper gaat niet; das Licht lauft: de kaars loopt af; der Scnweiss lauft ihm über das Gesicht: het zweet loopt langs zijn gezicht; die Augen liefen ihm voll Wasser: zijne oogen schoten vol tranen, de tranen kwamen in zijne oogen; ein Schauer lief mir über den Rücken: er liep (er ging) eene rilling over mijnen rug; das Rad lauft: het rad (het wiel) loopt (d. i. is in beweging); das Fass lauft: het vat (de ton) lekt (d. i, wat er in is loopt er uit): der Mond lauft um die Erde: de maan loopt (draait) om de aarde; das Blut lauft in den Adem: het bloed loopt in de ade-ten; es lauft ein Gerücht: er loopt een gerucht, er gaat een praatje; das Schiff ist auf den Grrund gelaufen: het schip is «aan den grond geloopen; der Teig lauft in die Höhe: het deeg rijst; die Milch lauft: de melk kappelt (d. i. loopt ineen tot klonters); dieses Gebirge lauft von Morgen nach Abend: dit gebergte loopt (d. i. strekt zich uit) van het oosten naar het westen; dieser quot;Wechsel hat noch einige Zeit zu -: (kph.) deze wissel heeft nog eenigen tijd te loopen (voordat de vervaldag daar is); der Wechsel lauft noch: (kph.) de wissel loopt nog (of: is nog in omloop); der Rehbock lauft auf das Blatt: de reebok komt op het bladge-ritsel aanloopen. I -, w. b.: Erze -: het gedolvene erts wegkruien. 1 - (sich), w. w.: sich müde -: zich moe loopen; sicli zu tode -: zich dood loopen; sich ausser Athem |[t| -: zich buiten adem loopen; jch habe mir die Füsse wund gelaufen: ik heb blaren op mijne voeten geloopen; es lauft sich hier gut: het is goed loopen hier. lan't'end, bv. n.: loopend; -e Rech-nung: loopende rekening; -e Schulden: loopende schulden^ -e Zinsen : loopende renten, loopende interesten; -er Preis : marktprijs; der -e Geldpreis: de beursno-teering, de prijs van de geldmarkt, de koers; die -en Geschafte: de loopende zaken; aufs -e kommen: door het achterstallige werk heenkomen; das -e Jahr: het loopende j'aar; vom tunften -en Mo-nats: van den vijfden der loopende maand, van den vijfden dezer; -es Tauwerk: (zeew.) loopend want. liau'fer, m. (-s; mrv. -): ordonnans (d. i. boodschappen-looper van eenen vorst). Uiii'fer, m. (-s; mrv. -): looper, (inz.) hardlooper, harddraver; (rs.) renpaard, harddraver: (in het schaakspel:) raadsheer; (vog.) rietvink; (ins.) sprinkhaan; (drk.) éénjaars-varken; (pik.) rank, loot, uitspruitsel, (ook:) stek, (ook:) kruipplant; (typ.) wrijfhout, looper; (aan eene liniaal:) looper; (van een graadboog:) kruis; (in molens:) bovenste molensteen, draaiende molensteen; (bijb.) dromedaris; (muz.) roulade; (schl.) wrijfsteen; ^mtsl.) buitenste steen; (van eene slede:) zijstuk; (mnw,) zijtak eener erts-ader: I -platz, m.: (jag.) plaats waar de lokvogel lolct; -vogel, m.: lokvogel; -zug, ra.; (in het schaakspel:) zet met den raadsheer. liiluTerin. vr.: (fam.) loopschuit (d. i. een vrouwelijk wezen, dat veel van op straat loopen houdt). lau'lig?. 1) in Sam.: Zie bei weit enz.; 2) bv. n.: Zie lamp;uflsch. |
LaUSESUCHT.
LaUFISCH.
|
lau'ftscli, bv.n.: (van honden:) loopsch; (van vele dieren:) bronstig, l^auf ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): vluchteling, voortvluchtige; deserteur. lliiifst, lünft: Zie lanfen. Laiift. m. (-es; mrv. Lauf'te): poot (van eenen haas, enz.). lang:, in Sam. I -bar, bv. n.: te loochenen, te ontkennen; I -barkeit, vr.: vatbaarheid om geloochend of ontkend te worden. Lang, in Sam. I -hütte, vr.: werkplaats om aluin te winnen door uitlooging. Tiau gc, vr.: loog; (fig.) scherpe oordeelvelling; Einen in einer scharfen -waschen: (fig.) iemand duchtig doorhalen ; er wurde in einer starken - gewaschen: (fig.) ze hebben hem duchtig beetgehad, hij heeft veel verloren. Ilau'^en, w. b,: loogen, in de loog zetten. Iliau'gen, in Sam. I -artig, bv.n.: loog-achtig (-artiges Salz: loogzout); -asche, vr.: loog-asch; -blume, vr.: (pik.) stinkende kamille, Sint Jacobskruia; -bütte, vr. (-fass, o.): loogkuip; -gelte, vr.: loogbak; -haft, bv. n.: loogachtig; -korb, m.: doorslag, doorzijgmand; -kraut, o.: (pik.) wolverlei; -salz, o.: loogzout; -salzicht, bv.n.: loogzoutachtig; -salzig, bv. n.: loogzouthoudend; -seihe, vr.: doorslag, vergiettest; -topf, m.: loogpot; -tuch, o.: zijgdoek; -wasche, vr.: looging, wassching in loog; -wasser, o.: loogwater. lau'gicht, bv. n.: loogachtig. laugr'nen, w b.: 1) loochenen, ontkennen; 2) verloochenen; Laug'ner, m. (-s; mrv. -): loochenaar; Laug'nerin, vr.: (mrv. -nen): loochenaarster; Laug'nung, vr.: loochening, ontkenning. Ijan'ig:keit. vr.: lauwheid (ook fig.); (fig.) onverschilligheid. Llt;aui ne, vr.: Zie I^auwine. laii lich, bv. n.: min of meer lauw (ook fig.); (fig.) eenigszins onverschillig; I ,-keit, vr.: lauwachtigheid (ook fig.); (fig.) onverschilligheid. Jjau'ling, m. (-es: -s; mrv.-e): iem. die lauw en onverschillig is. I^au'ne, vr.: 1) luim; (fam.) humeur; 2) nuk, kuur, gril; bei - sein (bei guter -sein): in eene goede luim zijn, (fam.) eene goede bui hebben; nicht bei - sein (bei slechter - sein): in eene kwade luim zijn, (tarn.) eene kwade bui hebben; sic hat heute ihre -: zij is in eene verkeerde luim vandaag, zij heeft vandaag eene kwade bui, zij heeft vandaag de bokkenpruik op; eine lustige -: eene vroolijke luim, (fam.) eene pleizierige bui; -n haben: nukken hebben; eine blosse -: louter eene nuk; eine - des Glückes: eene nuk der fortuin; er schreibt mit vieler -: hij schrijft zeer luimig. laii'nen. in Sam. I -haft. bv. n.: wispelturig; -haftigkeit, vr.: wispelturigheid; -stück, o.: (muz.) capriccio, caprice. Liannerei', vr.: wispelturigheid, lau'nig;, bv. n.: luimig, geestig, koddig; | -keit, vr.: luimigheid, geestigheid, koddigheid. lau'ninch, bv. n.: wispelturig. Laur, m. (-s): Zie m. Lauer. Lau ra. vr. (-s of Lau rens): Laura. I^an're, vr.: Zie vr. leaner. |
Tiaiirentins, m. (-): Laurentiu9r Laurens. Lau ren/:, m. (-es; mrv. -): Laurens, Laurentius (een mans-naam); I -fluss, m.: (adk.) Sint-Laurentius-rivier. Ij au're r, m. (-s ; mrv. -): Zie ïiauerer, Laurerei', vr.: spioneering, (het) loeren. LaiiN, vr. (mrv. Lau'se): (ins.) luis; fliegende -: paardenvlieg, brems; sieh eine - in den Pelz setzen: (gem.) zich eene bron van hartzeer op den hals halen; Einem Lause in den Pelz setzen: (gem.) iemand de handen vol werk geven; eine - im Ohre haben: (gein.) een luis in zijn oor hebben, muizenissen in het hoofd hebben, druiloorig zijn; die - um den Balg schinden: (gem.) zijn eigen drek opeten van inhaligheid; die - lauft ihm über die Leber (of: über den Grind): (gein.) hij maakt zich dik om niemendal, hij is ijselijk kort-aan-gebonden ; I -baum, m.: lijsterbesseboom ; -beere, vr.: lijster-bes; -bube, m.: (gein.) luisbos, luiszak; -fisch, m.: (visch:) elft; -fliege, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems; -kraut, o.: (pik.) luiskruid. Zie I^ause en Ijiiiise. Lausrh. in Sam. I -garn, o. (-netz, o.): (jag.) net om een sluipgaatje te versperren; -platz, m. (-platzchen, o.): goed plaatsje om iets af te luisteren, (tig.) goed plaatsje. LaiiMclie, vr.: luistervinkerij; auf der - stehen: 1) staan te luistervinken, 2) op de loer staan. laiiMclteii, w. o. h.: 1) luisteren; (fig.) luistervinken; einem Gresange -: naar een gezang luisteren; an einer Thüre -: aan eene deur staan te luisteren ; 2) loeren, spioneeren; auf Einen -: iem. bespieden; .'}) (fam.) in zijn bed wakker liggen, liggen te luieren. liiins'chen, o. (-s; mrv. -): luisje, kleine luis. Lauseh'er, m. (-s; mrv, -): luistervink, luisteraar; Lausch'erin, vr. (mrv. -nen): luistervink, luisteraarster. laiiscli'ig. bv. n.: geneigd om te luistervinken; (fig.) aardig, lief. Lau'se, in Sam. I -bube, m.: (gem,) luisbos, luiskop, luiszak; -ding, o.: (gem.) luizige nestenj; -geld, o.:(gem.) knibbcl-schot, klein grut van geld, (ook:) stronte-rig bagatel, vodderig sommetje geld; -gold, o.: (gem,) slecht goud; -junge, m.: (gem.) luizige jongen, luisbos, luiskop, luiszak; -kerl, m.: (gem.) luizige vent, schobberd, gemeene snaak; -nest, o,: (gem.) luizennest, vuile boel; -wenzel, m.: 1) stinktabak, gemeene tabak, 2) Zie -kerl. Lan'se, in Sam. I -baum, m.: lijsterbesseboom ; -beere, vr.: lijster-bes; -chaus-see, vr.: haarscheiding midden op het hoofd; -gras, o.: (pik.) knoopgras;-holz, o.: lijsterbessenhout; -kamm, m.: (gem.) luizenkam; -knicker, m.: (gem.) luizige vrek; -könig, m.: (ins.) schorpioen-weegluis ;-korn, o,: 1) vlooienzaad, 2) stinkende iris; -krankheit, vr.: luizenziekte; -kraut, o.: (pik.) luiskruid; -pulver, o.: luizen-doodend poeder, insecten-poeder; -salbe, vr.: luizenzalf, ruiterzalf; -same, m.: (pik.) ridderspoor; -sucht, vr.: Zie -kranklieit. |
LAUSEX
476
LAVOR.
|
lau den, w. b.: (pop.) luizen (sich w. w.: zich luizen); Einem don Beutel (fig:,) iemand g-eld uit zijnen zak kloppen; Narren muss man mit Kolben (spr.) zachte meesters maken stinkende wonden; w. o. h.: 1) luizen zoeken; 2) luizen krijgen, in de luizen komen ; 3) (fig:-) schrapen, grierig zijn; 4) talmen, treuzelen. Mau ser, m. (-s; mrv. -): 1) luizer, luizenzoeker; 2) schraper, vrek; 3) treuzelaar, talmer; Lauserei'. vr.: 1) luizen-zoekerij, (het) luizen-zoeken; 2) vrekkigheid, groote gierigheid, kleingeestige zuinigheid, karigheid; 3) vodderij,nesterij; 4) slecht spul, bocht: lausig, bv. n.: luizig, (fig.) talmerig; Lau'sigkeit, vr.: luizigheid, (fig.) talmerigheid. liau'sitz, vr.: (adk.) (de) Lausitz; Lausitzer, m. (-s; mrv. -): Lausitzer (lau'sitzer, bv. n. : Lausitzer); Lau'sitzerin, vr. (mrv. -nen): Lausitzsche. ITjant. m. (-es, -s: mrv. -e): klank; (fig.) geluid; (lam.) kik; (tik.) letter; ein einfacher -: eene klinkletter, eene vocaal; Briefe eines -es: brieven van gelijken inhoud, eensluidende brieven; - geben: (jag.) aanslaan, aanblaffen; der Jager gibt -: de jager roept; er gab keinen - von sich: hij sprak geen woord, hij gaf geen geluid, hij gaf geen kik. Ilaiit, bv. n.: 1) luid, duidelijk hoorbaar: mit -er Stimme: met luider stomme, duidelijk verstaanbaar (bw.: overluid, hardop; - auflachen : hardop in den lach schieten; - sprechen: luid spreken: ich sage es -: ik zeg net zonder er doek-jes om te winden); 2) ruchtbaar, wereldkundig, bekend; - werden: uitlekken, ruchtbaar worden. Ilaut, vz. [2 en 3]: 1) luidens, naar luid van, volgens, overeenkomstig; 2) krachtens; - Briefen aus Paris: volgens brieven uit Parijs; - seines Versprechens: overeenkomstig zijne belofte; - habender Macht: krachtens de macht die (iemand) heeft. Ilaut, in Sam. I -bar, bv. n.: 1) hoorbaar, 2) ruchtbaar, wereldkundig; -bar-keit, vr.: 1) hoorbaarheid, 2) ruchtbaarheid; -los, bv. n. en bw.: 1) sprakeloos, zonder geluid te geven, 2) zonder ge-druisch, onhoorbaar; -losigkeit, vr.: 1) sprakeloosheid, 2) onhoorbaarheid. Ijaii'te. vr.: (muz.) luit; (pik.) vijge-schil; (tech.) roerstok voor de verfkuip; (zeew.) luwte; die - schlagen (die -spielen): de luit tokkelen, op de luit spelen; eine - beziehen: eene luit besnaren; in der - segeln: in de luwte (onder de kust) varen. ITjau^ten, in Sam. I -balken, m.: kam der luit; -bauch, m.: buik der luit; -blatt, o.: bovenblad der luit;-futter, o.: foedraal eener luit; -griff, vr.: greep der luit; -kamm_, m.: kam der luit;-kasten, m.: kast eener luit; -macher, m.: luitenmaker; -schlagen, o.: (het) bespelen van de luit, [het) getokkel op de luit (er schickt sich dazu wie der Esel zum -schlagen: spr.: hij is er zoo geschikt voor als buurvrouw's kat); -schlager, m.: luitspeler; -spiel, o.: luitspel; -spieier, m.; luitspeler; -steg, m.: kam der luit;-ton, m.: toon eener luit; -wirbel, m.: snaren-schroef der luit; -zug, m.: luit-register. |
Ilau'tcn. w. o. h.: luiden (1. klinken, klank hebben; 2. van inhoud zijn); wolil -: 1) welluidend zijn. 2) goed klinken, een goeden klank hebben; übel -: I) wanluidend zijn, 2) eenen slechten klank hebben; das Gesetz lautet so: de wet luidt zoo; sein Name lautet____: zijn naam is----; dieser Buchstabe lautet wie k: deze letter klinkt als k (heeft den klank der k); die Worte lauten also: de woorden luiden dus; seine Antwort lautete so: zijn antwoord luidde zoo. liiu ten. w. o. h. en w. b.: luiden; die Gloeken - (mit den Glocken -): de klokken luiden; zur Vesper -: voor de vesper luiden; in die Predigt: voorde preek luiden; zu Grabe -: voor eene begrafenis luiden, de doodklok luiden; er hat - horen, aber weiss nicht in welchem Dorfe: (spr.) hij heeft de klok hooren luien, maar weet niet waar de klepel hangt. I -, z. n. o. (-s): gelui, (het luiden; unter dem - der Glocken: onder het gelui der klokken. laii'tend, bv. n.: luidend: wohl -: welluidend; übel-: wanluidend, liau'tener, m.: Zie Jjautner. TiiEu tener, m.: Zie Lliutncr. Liiu'tcnist, m. (-en ; mrv. -en): luitspeler. lan ter, bv. n. en bw.: louter, zuiver; I -heit, vr.: zuiverheid. lïiiia'ter, m. (-s; mrv. -): luider, (k lokken-)! ui er. I liiiu ter, in Sam. 1 -feuer, o.: loute-rmgs-vuur, loutervuur; -kessel, m.: lou-terketel; -kunst, vr.: zuiverings-kunst, (het) raffineeren; -ofen, m.: louter-oven; -pfanne, vr.: louterpan; -stall, m.: (vea.) loutorstal, koude pis; -tuch, o.: zijgdoek, filtreerdoek. IJiiitcrant', m, (-en; mrv. -en): (rcht.) appellant; Lauterat', m. (-en: mrv. -en): (rcht.) deskundige, gever van de verlangde inlichtingen. liliu'terer, m. (-s; mrv. -): 1) zuiveraar; 2) (suikfer-)raffinadeur; 3) (fig.) hervormer. lantern, w. b.: zuiveren, louteren; (suiker:) raffineeren; (schk.) overhalen, klaren; (een bosch:) dunnen, van overtollig geboomte ontdoen; (kph., eene rekening:) nazien en goedkeuren, verineeren; (rcht.) in hooger beroep komen van een vonnis, appèl aanteekenen van. liant'iier, m. (-s; mrv. -): Zie Tjanter. Ij ai ut'iier, m. (-s; mrv. -): luit-speler; Lautnerin, vr. (mrv. -nen): luit-speelster. I^auwi ne. vr.: lawine (aardstorting; sneeuwstorting, sneeuwval; enz.). Ija va, vr. (mrv. La'ven): lava; I -glas, o.: lava-glas, hyaliet; -strom, m.: lavastroom. , I^vjCïi'del, k1* (-s): (pik.) lavendel; 1 ..-hlüthe [t|, vr.: lavendelblo.esem; -flaschchen, o.: lavendel-fleschje; -geist, m.: extract (geest) van lavendel; -öl. o.: lavendel-olie;-wasser, o.: lavendelwater. Ijavez'stein, m.: (min.) potsteen, zeepsteen. laM ven [iel, w. b.: (zeew.) laveeren; (ng. fam.) schipperen. liavor', o. (-es; mrv. -e): waschkom, lampetkom. |
LEBEX.
477
LAVIS.
|
I^avis', m.: 1) (het) wasschen van eene teekening; 2) gewasschene teeke- Ijawi'ne, vr.: Zie JLauwine, Lax, bv. ii.: slap; (fig.) rekbaar, meegevend, meegaand; -e Öitten: losheid (verslaptheid) van zeden; -e Moral: rekbare zedenleer. Ijaxanz', vr.: laxeermiddel, purgeermiddel. , liaxativ', o. (-es; mrv. -): Zie JLaxanz. Ijax'lieit, vr.: liaxitiit. liaxir' |ie|, o. (-es; mrv. -e): Zie liaxanz; I -fisch, m.: laxeer-visch, zeebrasem; -mittel, o.: Zie I^axanz;-triink-chen, o.: laxeerdrankje, purgeerdrankje. laxi'reu [ie|, w. o. h.: I) laxeeren; (fig. fam.) schoon schip maken; 2) iets innemen om te laxeeren; w. b.: zuiveren, doen purgeeren. liaxitiit', vr. (Xaxis'mus, m.): slapheid ; (fig.) ondegelijkheid. liay'e, m. (-n; mrv. -n): Zie J^aie. liazaretU' lrett'1, o. (-es, -s; mrv. -e): ziekenhuis, gasthuis; (mil.) hospitaal; (mar., voor de quarantaine:) lazaret; fahrendes - (fliegendes -): (mil.) ambulance. Lazarol': Zie I^azerol, Lazarus, m. (-): Lazarus; arm wie -: (spr.) zoo arm als Job, zoo arm als de mieren; I -klappe, vr.: Lazarus-klap, klep der melaatschen. Lazerol', in Sam. I -baum, m.: wilde mispelboom. l^azero le, vr.: wilde mispel, liaznlit', m. (-es, -s): Zie liasur-stein. leb, in Sam. I -haft, bv. n. en bw.: levendig; -haftigkeit, vr.: levendigheid; -honig, in.: gele honig (de gewone honig); -kuchen, m.: peperkoek; -küchler, m.: peperkoek-bakker; -los, bv. n.: levenloos, ontzield, dood, (tig.) zonder leven; ^losig-keit, vr.: levenloosheid, (fig.) gemis van leven; -sucht, vr.: 1) gehechtheid aan het leven, 2) levensonderhoud; -tage, m.mrv.: levensdagen (meine -tage: de dagen mijns levens); -tagsrecht, o.: (rcht.) vruchtgebruik; -zeiten, vr. mrv.: tijd van leven (bei seinen -zeiten : bij zijn leven, tijdens zijn leven). JLe'be, in Sam. I -hoch, o. (-s): 1) vivat, 2) juichtoon, toejuiching; -kraut, o.: (plk.gt; mos; -mann, m. (-mensch, m.): doordraaier, losse kwant, lichtmis; -ruf, m.: gejuich, gejubel; -tage, m. mrv.: Zie liebtage; -wohl, o. (-s): vaarwel (Einem das letzte -sagen: voorgoed afscneid van iemand nemen). |
ile'ben, w. o. h.: leven; von Gemüse -: van groenten leven; von seinem Vermogen -: van zijn geld leven; von seiner Arbeit -: van zijn werk leven; seiner Arbeit - [31: voor zijn werk leven; nur den Wissenschaften - [8|: slechts voor de wetenschappen leven; der Hoftnung - 131: op hoop leven; von der Hand in den Mund -: (spr.) van de hand in den tand leven; in den Tag hinein -: (spr.) er onbekommerd op los leven, (pop.) leven als God in Frankrijk; lustig -: een vroo-lijk leven leiden; wie ein Schwein -: als een zwijn leven, een schandelijk leven leiden; zu - wissen: weten te leven, zich weten te gedragen; zu - haben: kunnen leven, genoeg hebben om van te leven ; hier ist theuer Ltj -: het is duur leven hier, het leven is duur hier; man muss au allen Orten - können: men moet zich weten te schikken naar de levenswijs van iedere plaats; man muss - und - lassen: (spr.) men moet leven en laten leven; es will ein Jeder gelebt haben: (spr.) alle menschen moeten leven; wie gelebt, sigt; gestorben: (spr.) zooals men geleefd heeft komt men aan zijn einde: zu gleicher Zeit -: gelijktijdig leven, tijdgenooten zijn; er ist sein Vater, wie er leibt und lebt: hij aardt in alle opzichten naar zijnen vader; so wahr ich lebe: zoo waar als ik leef; so wahr Gott lebt: zoo waar ais God leeft; lebe wohl: vaarwel!; es lebe der König: leve de koning!, de koning leve! I -, w. b.: leven; ein trauriges Leben -: een treurig leven leiden. Ilje'ben, z. n. o. (-s): leven (i. a. b.); eheloses - (lediges -): ongehuwde staat, vrijgezels-leven; noch am - sein (noch bei - sein) : nog in leven zijn; um's -kommen: om het leven komen, het leven verliezen, verongelukken; sein - lassen: zijn leven laten, zijnen dood vinden; sein - für Einen lassen: zijn leven voor iemand laten; Einem das - zu verdanken haben: liet leven aan iem. te danken hebben: vom - zum Tode bringen: (veroordeelden:) ter dood brengen; mit dem - davon kommen: het er levend afbrengen, zijn leven redden; bei Leib und -: (rcht.) op stratte des doods; am - straten: met den dood straften; Einem das - absprechen: (rcht.) iemand ter dood veroordeelen; die Aerzte haben ihm das - abgesprochen : de ge-neesheeren hebben hem opgegeven (d. u hebben verklaard dat hij sterven moet); ein Kampt' auf - und Tod: een htnja (een gevecht) op leven en dood; es igt;t um -s und Sterbens willen: het is maar bij leven en sterven (d. i. om zekerheid te hebben zelfs ingeval van overlijden); wie das -, so der Tod: (spr.) zooals het leven geweest is, is ook de dood; nach dem -zeichnen: naar .het leven teekenen; das Tanzen ist mein -: het dansen is mijn leven (mijn lust en mijn leven); die Jagd ist sein -: de jacht is zijn leven (zijn lust en zijn leven); für sein - gern Früchte essen: dolgraag fruit eten, dolveel van fruit houden; für sein - gern spielen: dolgraag spelen, dolveel van spelen houden : etwas für sein - gern thun: iets dolgraag doen; ich kann es um's - nicht thun: ik kan het niet doen al hing er mijn leven van af, (pop.) ik kan het om den dood niet doen; zeit meines -s werde ich...: zoolang ik leef (zoolang ik tijd van leven heb) zal ,...; bis in's (bis aufs) - schnei-den: (hik.) in het leven snijden, in het gezonde vleesch snijden; aufs - gehen (aufs - drangen): (fig.) het leven raken, de gevoelige plaats kwetsen, zeerdoen. Zie ook liebenN. llie'bcn, in Sam. ' -geber, m.: levengever, leven-bijzetter; -erwecker, m.: (fig.) bezieler; -lang, o.: gansche levensduur (bw.: levens-lang); -leer, bv. n.: doodsch, doodstil, zonder levendigheid; -los, bv. n.: Zie leblos. |
|
le bend, bv. n.: Zie lebendig. Iie'bende, m, (-n; mrv.-n): Terende; in it don -n muss man leben: (spr.) men moet leven met de levenden, (pop.) met de dooden kan men niet huizen, leben'disr, bv. n. en bw.: levend; (flgr.) levendig-; - verbrannt werden: levend verbrand worden; - maehen: levend maken ; - werden : lovend worden, beginnen te leven, (fig.) herleven; - todt [totl sein: (ngquot;.) levend dood zijn; der Buchstabe todtet [tötet], der Geist macht .: de letter doodt, de geest maakt levend: eine -e bpraehe: eene levende taal; eine -e Hecke: eene levende heg-, eene groene heg; besser em -er Hund, als ein todter (toterl Lowe: (spr.) beter blood (d. i. bloode), dan dood; ein -er Glaube : een levendig geloof; ein -er Vortrag: eene levendige voordracht; die Segel - halten: (zeew.) de zeilen laten killen, leven in de zeilen laten komen, de zeilen laten flab-beren; l -gebarend, bv. n.: levende jongen (dus geene eieren) ter wereld brengende; -keit, vr.: (fig.) levendigheid; -maehend, bv. n.: levend-makend, (fig.) be-zieiend; -machung, vr.: levend-making, (fig.) bezieling. 01 lie bens, in Sam. I -abend, m.: avond des levens; -alter, o.: leeftijd;-art, vr.: 1) levenswijs leefwijze, 2) levens-toon, wellevendheid (-art haben: levens-toon hebben, wei-opgevoed zijn, wellevend zijn; ohne -art: ongemanierd, zonder opvoeding), -assekuranz, vr.: levensverzekering; -bahn; vr.: levensbaan, levens-pad, levens-weg; -balsam, ni.: levensbalsem: -baum, m.: ooom des levens, arbor vitae, immergroene cypres; -bedmgung, vr.: levens-voorwaarde; -bedurfnisse, o. mrv.: levensbehoeften, levensbenoodigdheden; -bequemliehkeit, vr.: levensgemak; -beschreiber, m.: levensbeschrijver; -beschreiberin, vr.: levensbeschrijfster ; -beschreibung, vr.: levensbeschrijving; -besserung, vr.: (het) beteren van zijn (of: van haar) leven; -bluthe jt], vr.: bloei des levens, bloeitijd (lente) des levens; -buch, o.r boek des levens; -bühne, vr.: speeltooneel der wereld, s-levens tooneel; -cypresse, vr.: quot;Zie -baum; -dauer, vr.: levensduur; -dorn, m.: angel die aan het leven knaagt (of: die het leven verbittert); -drang m • gehechtheid aan het leven, zucht om te* leven; -eiche. vr.: (pik.) Virginische eik: -ekel, m.: afkeer van (tegenzin in) het leven; -ende, o.: einde des levens;-engel m.: levens-engel; -faden,m.: levensdraad; -fahig, bv. n.: levensvatbaar; -fahrt, vr. : (fig.) levensreis, aardsche pelgrims-tocht; -flamme, vr.: (dk.) levens-toorts;-flucht, sriel voorbijgaand leven, 2) (het) doodbloeden; -frage, vr.: levensvraag; -freude, vr.: levensvreugde;-frieden, m.: levensvrede; -frische, vr.: bloei des levens; -froh, bv. n.: l) genotrijk, ^) levenslustig; -frueht, vr.: 1) levens-vrucht, 2) vrucht van het geheele leven; -fulle, vr.: levensvolheid, volle kracht des levens; -tunke (-funken), m.: levensvonk, levenssprank; -gang, m.: 1) werking der levens-functiën, 2) levensloop; -gefahr yr.: levensgevaar; -gefahrlich, bv. n.: levensgevaarlijk, halsbrekend; -gefahrte, m.: levensgezel; -gefahrtin, yr.: levens- |
478 gezeHin: -geist, m.: 1) levensgeest, (fig.) bezielende geest, 2) de levensgeesten opwekkend middel; -geister, m. mrv.: levensgeesten; -genuss, m.: levensgenot; -geschichte, vr.: 1) levensgeschiedenis, -) levensbeschrijving, biographic;-gestalt, levensgrootte (ein Bild in -gestalt: een levensgroot beeld of portret); -glück, o • levensgeluk; -gluth [tj, vr.: (dk.) levens-toorts; -gottinnen, vr. mrv.: (fab.) Schikgodinnen; -gross, bv. n.: levensgroot; -grosse, vr.: levensgrootte (sich in-grosse malen lassen: zich levensgroot laten por-tretteeren); ;-güter, o. mrv.: 1) goede din-gen des levens, 2) wereldsche goederen; -habe, vr. (ink.: Zie -güter; -hass, m.: at keer van (tegenzin in) het leven; -hauch, m.: 1) levens-adem (der letzte -hauch: de laatste adem; den letzten -hauch em-ptangen: aan iemands sterfbed tegen-woord^ zijr., iemands oogen sluiten), -) bezielende adem; -holz, o.: lignum yitae, levenshout; -jahr, o.: levens-jaar; -klugheit, vr.: levens-wijsheid; -kraft, vr.: levenskracht; -kraftig, bv. n.: krachtvol; -lang, bv. n. en bw.: levens-lang (auf -lang: voor het geheele leven, voor altijd); -lange, vr,: levensduur; -lang-lich, bv. n. en bw.: levens-lang; -lauf, m.: levens-loop; -lehre, vr.: 1) levensleer, kunst om het leven te verlengen, 2) leefregel, 3) biologie, kunst om van den mensch een werktuig zonder wil te maken;-leitung, yr.: levensrichting; -licht, o.: (fig.) levenslicht, levens-toorts (Einem das -licht aus-blasen: fam.: iemand het licht uitblazen, icm. doodschieten); -linie, vr.: lijn in de hand waaruit waarzeggers iemands levensloop voorspellen ; -luft, vr.: levens-lucht; -lust, vr.: 1) levens-lust, levensgenot, lust en leven, grootste genot, 2) gehechtheid aan het leven; -lustig, bv. n: levenslustig: -mai, m.: lente des levens; -mittel. o. enk.: middel van bestaan, o. mrv.: levens-middelen, mondbehoeften; -morgen, m.: (dk.) dageraad des levens;-müdc, bv.n.: het leven moede, des levens zat; -mühe, vr.: levenszorg; -nothdurft [t], vr.: levensbehoeften (mrv.); -öl, o.: (dk.) levens-olie, olie in de lamp des levens; -ordnung, vr.: leefregel; -pfad, m.: levens-pad, levensweg; -pfiicht, vr.: levens-pliclit; -plan, m.: levens-plan; -prozess, m.: loop (gang, voortgang, ontwikkeling) des levens; -quell, m. (-quelle, vr.): (dk.) levensbron; -regel, ni.: leefregel, levens-richtsnoer; -reich, bv. n.: levensvol; -reise, vr.: (fig.) levens-reis, pelgrims-tocht door het leven; -reiz, m.: (het) aangename des levens; -rente, vr.: (rcht.) lijfrente; -ruhe, vr.: levensrust; -saft, vr.: levenssap; -satt, bv. n : Zie -müde; -schranke, vr.: 1) levensgrens, 2) afgebakende werkkring; -stoff, m.: levens-bestanddeel, (schk.) zuurstof; -strafe, vr.: doodstraf (bei -strafe: op straffe des doods);-strasse, vr.: levensweg, levens-pad; -tag, m.: 1) (een) dag levens, 2) Zie liebtsige; -thiitigkeit, vr.: 1) levens-bedrijvigheid, 2) werkkring in dit leven; -theile It], m. mrv.: levensdeelen; -tiefe, vr.: (dk.) diepste schuilhoek (verbor-genste plooi) der ziel (in allen -tiefen erzittern: sidderen in hart en nieren); -überdruss, m.: Zie -ekel; -umstand. m.: omstandigheid des levens, (fig.) anekdote |
LEBEXSÜMSTaNDEN. 47!
LECKERZAHX,
|
(in allen -umstanden: in alle omstandigheden des levens); -unterhalt, m.: levensonderhoud, bestaan, brood (sein -unterhalt verdienen: zijn brood verdienen); -ver-langrerungr, vr.: verlenging: van het leven (-verlangerungskunst, vr.: kunst om het leven te verlengen); -vermogen, o.: 1) levenskracht, 2) levensvatbaarheid; -versicherung, vr.: levensverzekering; -versiclierungs,in Sam. (-anstalt, vr.: kantoor van levensverzekering; -gesellschaft, vr.: maatschappij van levensverzekering); -voll, bv. n.: levensvol; -wandel, m.: levenswandel; -warme, vr.: levens-warmte; -wasser, o.: levenaanbrengend water, (fig.) brandewijn, geestrijke drank; -weg, m.: levens-weg, levens-pad, (ontl.) luchtpijp; -weise, vr.: levenswijs,leefwijze;-weisheit, vr,: 1) levens-wijsheid, 2) biologie (Zie -lehre no. 3); -wicrig, bv. n.: levenslang; -zeichen, o.: teeken van leven; -zeit, vr.: levens-tijd, levensduur (auf -zeit: voor levens-lang); -ziel, o.: 1) levensdoel. 2) eindpaal des levens; -zweck, m.: levensdoel. Ije'ber, vr.: (ontl. en schk.) lever ; frei von der - weg reden (sprechen): (spr.) van zijn hart geen moordkuil maken, er geene doekjes omwinden, onverbloemd zeggen wat men denkt; I -ader, vr.: leverader; -aloe, vr.: (pik.) gom-aloë; -balsam, m.: (pik.) boelkenskruid; -band,m.: (ontl.) lever-vezel; -beschlag, m.: (min.) Icver- eurig koper-erts, (ook:) leverkleurig kwikzilver-erts; -beschwerde, vr.: leverkwaal, leverziekte; -blume, vr.: 1) leverkruid, 2) leverbloem; -blut-ader, vr.: leverader; -brachsen, m.: levervisch;-brand, m.: (vea.) lever-ontsteking; -braun, bv. n.: leverachtig bruin; -bruch,m.: (^nk.) leverbreuk; -distel, vr.: 1) ganzendistel (zeker onkruid), 2) wilde andijvie; -drüse, vr.: (ontl.) leverklier; -egel; m.: (vea.) leverworm, leverziekte der schapen; -entzün-dung, vr'.: leverontsteking;-erz, o.: Zie -beschlag; -farbe, leverkleur; -farben (-farbig), bv. n.: leverkleurig; -fisch, m.: levervisch; -flechte, vr.: zenuwvlecht inde leverader; -flecken, m.: 1) levervlekje, huidvlekje, moedervlekje, 2) sproet, zomersproet, zomervlekje; -fluss, m.: (gnk.) overloop van gal met diarrhee, leverloop; -fuchs, m.: bruinachtig vos-paard; -gang (-gallenblasengang, -gaflengang), m.: (ontl.) galbuis; -geflecht, o.: Zie -fleclite; -haut, vr.: 1) huidje of vliesje om de lever, 2) leverkleurige huid; -kies, m.: leverkleurige vuursteen; -klee, m.: I) leverklaver, gewone klaver, 2) leverkruid; -klette, vr.: leverkruid, agrimonie: -krank, bv. n.: aan eene leverziekte of leverkwaal lijdende; -krankheit, vr.: leverziekte, leverkwaal; -kraut, o.: leverkruid; -lappén, m.: (ontl.) kwab van de lever; -milzader, vr.: (ontl.) levermiltader; -mittel, o.: (gnk.) levermiddel, middel tegen leverziekten; -moos, o.: (pik.) levermos; -opal, m.: (min.) leveropaal; -raute, vr.: (pik.) zilverblad; -reim, m.: (dk,) kreupelrijm, (ook:) voor de vuist uitgesproken versje om te lachen, koddig extempore; -schlag, m.: leverkleurig kwikzilver-erts; -schlagader, vr.: (ontl.) lever-slagader, lever-ader; -schwamm, m.: (pik.) leverzwam; -spath |t], m.: (min.) lever-spaath; -stein, m.: (min.) lever-steen; |
-stock, m : (pik.) lavas; -sucht, vr.: leverziekte, leverkwaal; -süchtig, bv. n.: Zie -krank; -thran, m.: levertraan; -ver-hartung, vr.: (gnk.) lever-verharding; -verstopfung, vr.: (gnk.) lever-verstopping; -wahrsagerei', vr.: hepatoscopie, waarzeggerij uit lever; -wurm, m.: (ins.) leverworm ; -wurst, vr.: leverworst; -zergliederung, vr.: lever-ontleding. le'bern, w. o. h.: stollen, stremmen; (van melk:) kappelen, hotten. Ijecli, m.: ruw metaal na de eerste smelting; der Lech, (adk.) zij-rivier van den Donau; I -Feld, o.: (adk.) landstreek tusschen de rivieren Lech en Wertach; die Schlacht auf dem - Felde: (hist.) de veldslag van Augsburg (anno 955). lech'zen, w. o. h.: 1) lekken, lek zijn; (fig.) vaneenbarsten, scheuren krijgen; das Fass lechzet: het vat lekt, het vat is lek; die Erde lechzet: de grond barst vaneen; 2) dorsten (ook fig.); (fig.) smachten, versmachten; vor Durst -: van dorst smachten (of: versmachten); vor Begierde -: smachten (branden) van verlangen; nach Blut -: dorsten naar bloed. Ileck, bv. n.: lek; ein -es Schiff: een lek schip; - sein oder werden: lek zijn of worden. Il^eck, m. (-es; mrv. -e): lek; einen bekommen: een lek krijgen, lek worden. Ilieek, in Sam. I -fass, o. (-fasschen, o.): pot, pan, ton, kuipje, enz., om vocht op te vangen, dat lekt; -haus, o.: 1) gradeerhuis der zoutzieders, 2) schuur of huis waar schapen gelegenheid vinden om zout op te likken; -honig,_m.: lekhonig; -kübelchen, o.: waterbakje om den draad nat te houden; -saft, m.: (pha.) likkepotje; -wein, m.: lek wijn; -werk, o,: (in zoutziederijen:) filtreerpijp om de zoutdeelen te laten uitdruipen. liecka jse (Xecka'sche, liecka-sie), vr.: (kpv.) lekkage. lieck'e. vr.: 1) drinkbak voor vee; 2) Zie m. Ijeck. leck en, w. o. h: 1) lekken, lek zijn, een lek hebben; das Schilf leekt: het schip lekt, het schip is lek, het schip heeft een lek; 2) lekken, druipen; das Licht leekt: de kaars loopt af; 1 w. b.: likken; aflikken, oplikken; (fig. pop.) zoenen, kussen; die Finger nach etwas -: (spr.) vinger en duim naar iets likken. , , lïieck'er, m. (-s; mrv. -): (fig. pop.) likkebroer, nathals, pimpelaar; (fig.) lekkerbek, smulbroer; ein junger een melkmuil, een jonge lafbek. Ileck'er, bv. n.: 1) lekker, heerlijk smakend; 2) lekker, kieskeurig; 1 -bissen, m.: lekker hapje, lekker brokje, lekker boutje, lekkernijtje, versnaperingje;-essen, o.: 0 lekkernij, (een) lekker maal; -gericht, o.: (een) lekker gerecht, (een) lekkere schotel; -haft, bv. n.: lekker, kieskeurig; -haftigkeit, vr.: lekkerheid, kieskeurigheid; -heit, vr.: lekkerheid, smakelijkheid; -maul, o-: lekkerbek; -maulchen, o.: lekkerbekje; -speise, vr.: Zie -jarericlit; -wein, m.: lekwijn; -werk, o.: 1) lekkernij, 2) snoepgoed; -zahn, m.: lekkerbek (sich den -zahn ausreissen: zich van lekker eten en drinken gaan spenen). |
LECKEREI.
LEEREN.
|
licckerei', vr.: 1) lekkernij, versnapering; 2) gelik, (het) likken; (tig. pop.) gezoen en gelik, (het) zoenen en likken; 3) gepimpel, (het) pimpelen. lieck'erin, vr. (mrv. -nen): likster; (fig.) lekkerbek; (fig. pop.) pimpelaar-ster. leck'ern, w. o. h.: 1) lekker zijn; 2) - nach etwas: verlangen naar iets. lieetion', enz.: Zie Lek loeder, o. (-s): leder, leer; (fig.) huid; vom - Ziehen: (fig. tam.) van leer trekken; Einem das - gerben: (fig. tam.) aan iemand op zijne huid geven; aus Andrer - ist gut Kiemen schneiden: (spr.) van andermans leer is het goed riemen snijden; I -abfail, m.: afval van leder; -apt'el, m.: grauwe renet (eene appelsoort); -arbeit, vr.: lederwerk; -artig; bv. n.: lederachtig, leerachtig, (fig.) taai; -artigkeit, vr.: lederachtigheid, (fig.) taaiheid; -band, o.: lederen riem; z. n. m.: lederen band (om een boek); -bereiter, m.: leerlooier; -bereitung, vr.: leerlooierij, (het) leerlooien; -bentel, m.: leeren zak; -blume, vr : (pik.) xylonia; -bock, m.: leerlooiersbok; -braun, bv. n.: taankleurig; -drucker, m.: drukker op leder; -fabrikant, m.: leder-fabrikant; -farbe, vr.: 1) lederkleur, 2) verf om leder te verven; -farben (-farbig), bv. n.: taankleurig; -farber, m.: leder-verver; yr.: (tech.) zoetvijl; -flechte, vr.: (pik.) vlies-mos; ^gras, o.: (pik.) watermos; -grube, vr.: looikuip: -handel, m.: lederhandel, leerkooperij; -handier, m.: leer-kooper; -handlung, vr.: 1) leerkooperij, 2) lederwinkel; -handschuh, m.: lederen handschoen; -hart, bv. n.: als leder zoo hard; -harz, o.: gom-elastiek; -haut, vr.: gelooide huid, (fig.) dikke huid, taaie huid; -holz, o.: lederhout (een heester op moerasgronden in Amerika); -hose, vr.: lederen broek, (fig.) rij-broek; -kalk, m.: oitterkalk-leim, m.: van leder-afval gekookte lijm; -leinwand, vr. (-linnen, o): grof linnen; -schwamm, m.: zwart-stengelige paddenstoel; -schwarze, vr.: leertouwers-zwart; -streifen, m.: 1) strook (reep, riem) leder, 2) lederen riem; -vergolder, m.: vergulder op leder; -waare, vr.: gelooide huiden (mrv.), leder; -weich, bv. n.: als leder zoo week (Einem -weich schlagen: iemand zoo murw slaan als eene beursche peer); -werk, o.: lederwerk; -zah, bv. n.: als leer zoo taai; -zucker, m.: maluw-koekjes (mrv.), kaasjeskruidtabletjes (mrv.). i , ellt;l1e*,,er' m- (-s; nirv. -): leerlooier, lederfabrikant. Ile'dern, bv. n.: lederen, van leder; (hg.) taai; (ook:) droog, dor. Ile'dern, w. b.: met leder bekleeden; (ng. pop.) afrossen. |
le'dis, bv. n. en bw.: 1) ledig, los, vrij, onbezet; eine -e Stunde: een vrij uur, een uur dat niet bezet is; eine -e Stelle: eene ledige (onbezette, vacante) plaats; ein -es Pferd: een los paard (d. i. een paard o ver-compleet; ook: een paard, dat niet gebruikt wordt; ook: een los-loopend ot weggeloopen of onbeheerd paard); eine -e Schicht: (mnw.) eene stil liggende (met bewerkt wordende) mijn-schicht of erts-laag; Einen oder etwas - lassen: iemand of iets laten voor hetgeen hij of het is; Einen - sprechen: (rcht.) iemand vrijspreken; einer Sache - sein: van eene zaak af zijn; meines Versprechens -: van mijne belofte ontslagen, los van mijne belofte;^ 2) vrij, ongehuwd, ongetrouwd; der -e btand: de ongehuwde staat; ein-er Herr: een ongetrouwd heer; ein -es Frauenzimmer: eene ongehuwde vrouw, eene jongejuffrouw; er ist noch -: hij is nog* vrijgezel; sic ist noch -: zij is nog jongejuffrouw; 1 -gang, m,: lediggang, (het) leegloopen, (het) niets-doen; -las-sung, vr.: loslating, (het) laten varen, (het) laten voor hetgeen het (hij. zij) is ; -keit, vr.: 1) onbezetlieid, (het) vacant zijn, 2) ongehuwde staat; -mann, m.: (hist.) leenman, vazal; -sprechung, vr.: 1) (rcht.) vrijspraak, (hist.) verleening van het gildebroederschap. Ie dig-en, w. b.: ontslaan, ontheffen, vrijmaken, vrijstellen, vrijspreken. Ie di^Iich, bw.: enkel, louter, slechts; uitsluitend. Lee, o. (-s) of vr.: (zeew.) lij; in dem - liegen (in der - liegen, - abwarts liegen): in lij liggen; ein Sehiff auf die - legen: een schip op zij leggen om te kalfaten; I -bord, o.: lij-boord; -raa, yr.: lijzeil-ra; -segel, o.: lij-zeil; -warts, bw.: te lijwaarf. Ijee'iie, vr.: (pik.) Noorweegsche ahorn; (drk.) wild varken, wilde zeug. leer, bv. n.: ledig, leeg; (tig.) zinledig, nietsbeteekenend; (ook:) ijdel, hersenschimmig; ein -er Platz: 1) eene ledige plaats, 2) een ledig plein; ein -er Kaum: eene ledige ruimte; eine -e Stelle in der Kegierung: eene ledige (vacante) plaats in de regeering; eine -e Platte: eine blanke graveerplaat; -es Papier: onbeschreven papier; eine Zeile - lassen: een regel openlaten, een regel wit laten; ein -er Kopf; een leeghoofd, een hoofd zonder brein (tig.); - werden: ledig worden; - machen: ledig maken, ledigen; -stehen: ledig staan, (van ambten:) vacant zijn;, -es Stroh: leeg stroo (-es Stroh dreschen: spr.: noodeloos werk doen); - ausgehen: niets bekomen, niets krijgen, (pop.) kaal wegkomen, kaal van de reis komen ; Nichts als die -en Wande: niets anders dan de naakte (of: kale) muren; mit-en Handen: met ledige handen; -e Stunden: ledige (vrije, onbezette)uren; -eHotfnung: ijdele hoop; -e Einbildungen: hersenschimmen; -e Traume: ijdele droomen; -e Vertrös-tungen: ijdele beloften, beloften die niets beteekenen; -e Drohungen: looze (ijdele, niets beteekenende) dreigementen; -e Worte : 1) zinledige woorden, woorden die niets beteekenen, 2) holle klanken, bloote woorden, niets anders dan woorden; -es Geschwatz: ijdele praat, (pop.) kletspraat; vor einem -en Hause spielen: (tnl.) voor stoelen en banken spelen; I -baum, m.: (pik.) lorkeboom; -brecher, m.: (in papiermakerijen :; schep, scheplepel, schepper; -darm, m.: (ontl.) ledige darm; -heit, vr.: ledigheid, leegheid, leegte; -kopf, in.: leeghoofd, domkop; -kopfig, bv. n.: dom; -sinn, m.: 1) volzin zonder ziel, 2) niets-beduidendheid; -tanne, vr.: (pik.) lorkeboom. Iiee're, vr.: leegte. lee ren, w. b.: ledigen. |
LEHENLEUTE.
LEFZE.
481
|
quot;Lef'ze. vr.: lip. Leg, in Sam. I -angel, vr.: (vv.) zetlijn; -bett, o.: kuil voor gesmolten erts; -brief, m.: afschrift van een vonnis; -fohre, vr.: (pik.) berg-den, wilde pijnboom; -henne, vr.: leghen, eieren leggende kip; -reuse, vr.: (vv.) fuik. lejral', bv. n. en bw.: legaal, wettig; Legalisation', vr.: legalisatie; legalisi'reri iie], w. b.: legaliseeren; Legalitat', vr.: wettigheid. Ifiegat', m. (-en; mrv. -en): (dipl.) legaat, (inz.) pauselijk legaat. Iliegat', o. (-es, -s; mrv. -e): (rcht.) legaat, erfschenking; Lega'tenmaeher,m.: erflater. Tiegatar', m. (-es, -s; mrv. -e): (rcht.) legataris. Legation', vr.: (dipl.) legatie. Legationsin Sam. I -rath \t], m.: legatie-raad, raad van legatie;-sekretar, m.: legatie-secretaris, secretaris van legatie. Le ge, in Sam. 1 -büchse, vr.: (art.) springbus; -feuer, o.: loopend vuur; -geld, o.: intree-geld, toegangs-prijs, (rcht.) leges (mrv.), emolumenten (mrv.); -henne, vr. (-huhn, o.): leghen, eieren leggende kip; -schuss. o.: schot uit eene springbus; -stachel, m.: (van insekten:) angel; -stadt, vr.: (kph.) stapelstad; -tisch, m.: toonbank; -zeit, vr.: legtijd, tijd van het eieren-leggen. le'gen, w. b.: leggen; Eier -: eieren leggen; die Hande in den Schooss -:(fig.) de lianden in den schoot leggen; Einem etwas in den Weg -i iem. iets in den weg leggen; ein Kind zu Bette -: een kind te bed leggen; in die Asche -: (fig.) in de asch leggen; Schlingen -: strikken (valstrikken) uitzetten; Fallen -: vallen opzetten; in die Lotterie -: in de loterij spelen; ein Schift' vor Anker -: een schip voor anker brengen, het anker laten vallen ; an Bord -: (zeew.) aanboord komen, (ook : aanboord klampen, enteren. 1 - (sich), w. w.: 1) gaan liggen; (fig.) afnemen, verminderen, bedaren; sich zu Bette -: naar bed gaan, (fig.) ziek worden; der Wind legt sich: ae wind gaat liggen, de wind bedaart; der Sturm legt sicn: de storm bedaart; die Kalte legt sich: de koude neemt af, de koude wordt minder; 2) sich -auf: zich toeleggen op, (ook:) zich overgeven aan; sich auf den Trunk -: aan den drank geraken, zich aan den drank verslaven; sich auf die liederliche Seite -: zich aan liederlijkheid overgeven, zich verliederlijken; sich auf das Beten -: zijne toevlucht nemen tot bidden, zijn heil zoeken in bidden; 3) sich in etwas -: zich met iets inlaten, zich met iets bemoeien ; sich darein - (sich ins Mittel -): tusschenbeide komen; sich zum Ziele - (sich zum Zwecke -): rede verstaan, zich in iets schikken. Legende, vr.: legende. Tjegen'flen, vr mrv. in Sam. I -buch, boek met legenden; -schmied, m.: (iron.) legenden-smid, samenflanser van legenden; -schreiber, m.: schrijver van legenden. Leger, m. (-s; mrv. -): 1) legger; (in papiermakerijen:) vouwer; 2) Zie Legger; I -wall, m.: (zeew. en fig.) lagerwal; auf -wall gerathen [tl: aan lagerwal geraken. |
Leg'ger, m. (-s; mrv. -): 1) (zeew.) gangboord; (ook:) dolboord; 2) drinkwater-ton (aanboord), verschwater-vat. Legion', vr.: legioen; Legionar', m. (-s; mrv. -e;: 1) soldaat van een legioen, 2) (fig.) ridder van het Legioen van Eer. legi'ren [iel, w. b.: (metalen:) allooi-eeren; (rcht). legateeren, bij erfschenking vermaken; Legi'rung {iel, vr.: 1) allooiee-ring, 2) (rcht.) vermaking. Legislatnr', vr.: wetgevende macht. legitim', bv. n.: legitiem, wettig; Le-giti'mum, o. (-s; mrv. -ti'ma): (rcht.) kindsgedeelte (uit eene nalatenschap); Legitimation', vr.: legitimatie (1. wettiging; 2. bewijslevering; legitimi'ren [iel, w. b.: legitimeeren (1. wettigen ; 2. met bewijzen staven); Legitimist' (-en; mrv. -en): (stk.) legitimist, aanhanger van het koningschap bij de gratie Gods; Legitimitat', vr.: legitimiteit, wettigheid. Leguan', m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) leguaan, kamhagedis, krophagedis. Leli'de, vr.: heide, nei, braakland, braakgrond, woeste grond, onbebouwde grond. ILeli'en, o. (-s; mrv. -): (hist.) leen, leengoed; als - besitzen (zu - tragen, in haben): als leen bezitten ; ein - verwirken: een leen verbeuren; ein Gut zu einem - machen oder schlagen : eene bezitting tot een leengoed maken; ein Gut zu - geoen: eene bezitting (aan iemand) als leen geven, (iemand) met eene bezitting beleenen; bei Einem zu - gehen (von Einem zu -rühren): leenplichtig zijn aan iemand. I -, vr.: leenbezit; leenheerlijk recht; investituur; die - suchen: de investituur vragen; die - empfangen: de investituur ontvangen, met een goed beleend worden. Ileli'en, in Sam. I -bar, bv. n.: 1) als leenman onderhoorig, 2) leenroerig; -barkeit, vr.: leenroerigheid; -bauer, m.: leenroerige boer; -bekenntniss [nis], o. (-brief, m.): leenbrief; -buch, o.: register der leenen, leenregister; -dienst, ra.: leendienst; -erbe, z. n. m.: opvolger in het bezit van een erfelijk leen, z. n. o.: erfelijk leen, erfieen; -fahig, bv. n.: Zie lehensfJihig; -fall, m.: openvalling (vacant-wording) van een leen; -feld, o.: als leengoed bezeten akker; -fischer, ra.: leenbezitter van eene vis-scherij; -frau, vr.: 1) Vrouw van de plaats, eigenares eener heerlijkheid, 2) leenvrouw, (vrouwelijke) onderhoo-ngc van eene heerlijkheid;-frei, bv. n.: allodiaal; -geld, o.: kosten (mrv.) van overdracht van een leengoed, kosten (mrv.) der investituur; -gericht, o.: gerechtshof van den leenheer; -gesetz, o.: feudale wet; -gesetzbuch, o.: feudaal wetboek; -groschen, m.: Zie -geld; -gut, o.: leengoed, leen (ein freies -gut: een vrij leen, een vrij goed);-haft, bv. n. en bw.: als leen bezeten, bij wijze van leen; -herr, m.: leenheer; -herrlich, bv. n.: leenheerlijk; -herrlichkeit, vr.: leenheerlijkheid; -herrschaft, vr.:l) gezag (macht) van den leenheer, 2) eigenaar (eigenares) van de heerlijkheid; -herrschattlich, bv. n.: leenheerlijk; -hof, m.: 1) leenheerlijk gerechtshof, 2) als leengoed bezetene hofstede; -kammer, vr.: leenheerlijk gerechtshof; -leute, m. |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2e druk.
LEHENMAXN.
482
|
mrv.: leenmannen, vazallen, onderhoorigren van eene heerlijkheid; -mann, in.: leenman, vazal, onderhoorige van eene heerlijkheid; -propst, m.: president van het leenheerlijk grerechtshof; -recht, o.: 1) leenrecht, 2) recht van beleeningr; -rechtskundigre, m.: kenner van het leenrecht ; -regal, o.: recht van beleening- onder verband van ridderdiensten; -register, o.: Zie -bncli; -richter, m.: 1) lid van het leenheerlijk gerechtshof; 2) rechter die zijn ambt bekleedt als leengoed; -rührig, bv. n.: leenroerig; -sache, vr.: leen-rechts-zaak; -schatz, m.: Zie -geld; -schein in.: leenbriet; -schreiber, m.: griffier van het leenheerlijk gerechtshof; -schulze, m.: erfelijke dorpsschout; -stück, o.: gedeelte van een leengoed; -suchung, vr.: verzoek om de investituur; -system, m.: leen-stelsel; -tafel, vr,: leenheerlijk gerechtshof; -trager, m.: 1) leenman, vazal, 2) gemachtigde voor den beleende; -waare, vr.: pond-geld ; . -wesen, o.: leenwezen; -weise, als leen, bij wijze van leen; -zins, m.: erfpacht. Ije'liens, in Sam. I -band; ni.: leen-plichtigheid; -bekenntniss [nis], o.: leenbrief; -brief, m.: leenbrief; -buch, o.: leenregister, register der leenen; -eid, m.: leen-eed; -erbe, m.: erfelijk opvolger in het leenbezit; -erbin, vr.: erfelijk opvolgster in het leenbezit; -erledigung, vr. (-eröttnung, vr.) : openvalling (.vacant-wording) van een leen; -fahig, bv. n.: beleenbaar; -fahigkeit, vr.: beleenbaarheid; -fall, m.: openvalling (vacant-wording) van een leen; -fehler, m.: 1) vergrijp tegen de leenheerlijke rechten, 2) verzuim om intijds opnieuw de investituur aan te vragen; -teld en -fischer: Zie onder Lellen in Sam.; -folge, vr.: 1) erfelijke opvolging in het leenbezit, 2) verplichting om de banier van den leenheer te volgen; -folder en -frau: Zie ïielien in Sam.; -frei. bv. n.: allodiaal; -freiheit, vr.: allodium; -frevel, m.: Zie -fehler; -ge-brauch, m.: feudaal gebruik; -gebühr, vr.: Zie -geld; -gefalle, o. mrv,: inkomsten die de leenheer van zijne beleenden trok; -geld, o.: Zie Tjeliengeld: -gericht, o.: leenheerlijk gerechtshof; -hand, vr.: beleenbaarheid; -nerr, m.: leenheer; -herrlich, bv. n.: leenheerlijk; -herrlich-keit, vr.: leenheerschap, leenheerlijk recht; -herrschaft, vr.: macht (gezag) van den leenheer; -innung, vr.: verzoek om de investituur; -kammer, vr.: leenheerlijk gerechtshof; -kanzellei', vr.: kanselarij (griffie) van het leenheerlijk gerechtshof; -leute en -mann: Zie TiOlien in Sam.; -muthung [t], vr.: verzoek om de investituur ; -öffnung, vr.: recht van den leenheer op gastvrijheid; -pferd, o.: paard voor de ridderdiensten; -pflicht, vr.: 1) leenmanschap, vazalschap, 2) huldiging; -register en -sache: Zie Ijehen in Sam.; -satzung, vr.: feudale instelling;-schein, m.: leenbrief; -schuld, vr.: feudale schuld; •treue, vr.: leenmanstrouw; -treulosigkeit, vr. (-untreue, vr.): ontrouw (verraad) jegens den leenheer; -verbindung, vr.: Zie -band; -vererbung, vr.: bezitneming van een leengoed krachtens erfrecht; |
-verfassung, vr.: leen-stelsel; -vertrag, m.: leenbrief; -verwirkung, vr,: verbeuring van het leenbezit, verlies van leen. lielun, m. (-es; -s): leem, klei; - mit Stroh vermischt; pleisterbrij (van klei met fijngehakt stroo); I -arbeit, vr.: werk van klei met fijngehakt stroo; -artig, bv. n.: leemachtig, kleiachtig; -blatter, o. mrv.: (pik.) hoefblad (enk.); -boden, m.: 1) kleigrond, 2) met leem bestreken vloer; -grube, vr.: .leemgroeve, leemkuil, leemput; -grund, m.: kleigrond; -guss, m.: gietsel van ijzer in een vorm van leem; -gut, o.: goed van leem; -hütte, vr.: hut van leem; -kugel, vr.: knikker; -land, o.: kleiland, kleigrond; -mergel, m.: klei-mer-gel; -patzen. m.: van leem gebakken steen, gebakken metselsteen, klinker; -schindel, vr.: met leem bestrekene dck-lat; -stein, m.: Zie -patzen; -wand, vr.: muur van klei, met leem bepleisterde muur; -werk, o,: Zie -arbeit. leli'men, bv. n.: van leem, van klei; w. b.: met leem bepleisteren; Leh'mer, m.: leemwerker; leh'mern, bv. n.: van leem, van klei; leh'micht, bv. n.: leemachtig, kleiachtig; leh'mig, bv. n.: leem-houdend, kleiig. iliehn, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Ijehen. Ilielm. in Sam. I -bank, vr.: 1) bank van leening, lombard, 2) bank met eene rugleuning; -bediente, m.: noodhulp; -beet, o.: (tnb.) rabat; -brett, o.: leun-plank, (voor den rug:) rugleuning; -fen-ster, o.: raam ter armshoogte; -kutsche, vr,: huurrijtuig; -lakai, m.: huur-lakei; -mauer, vr.: muur ter armshoogte, borstwering; -pferd, o.: huurpaard; -satz, m.: (wsk.) lemma; -sessel, m. (-stuhl, m.): leuning-stoel, armstoel; -weise, bw.: bij wijze van leening, als leening. Lehn'eUen, o. (-s; mrv. -): leuninkje; (als vrouwennaam:) Leentje. lieli ne. vr.: 1) leuning, (inz.) rugleuning; 2) stut; 3) helling, glooiing. Ileli'nen, w. o. h.: leunen (- an: tegen; - auf: op); mit dem Rücken an etwas -: met den rug re^ren iets leunen ; 1 sich -, w. w.: leunen; sich - an: leunen tegen; sich - auf: leunen op. Ileli'nen, w. o. h. en w. b.: 1) leenen (d. i. te leen nemen; oneigenlijk wordt leh'nen ook gebruikt in de beteekenis van: te leen geven); 2) (hist.) schatting aan den leenheer opbrengen; 3) Einem -: de onderhoorige van eenen leenheer zijn. Ijeli'ner, m. (-s; mrv. -): leener (d. i. te leen nemer; oneigenlijk wórdt Leh'ner ook gebruikt in de beteekenis van: te leen gever). Ijeli'nung^ vr.: (mtsl.) geleidelijke versmalling naar boven. l^elir, o. (-es, -s; mrv. -e): (tech.) model. Iliehr, in Sam. I -abschied, m.: certificaat van volbrachten leertijd; -amt, o.: 1) onderwijzerschap, 2) (kkl.) leeraarsambt ; -anstalt, vr.: inrichting van onderwijs, leerschool; -art, o.: leerwijze, leermethode ; -bar, bv. n.: geschikt om aan anderen geleerd te worden; -barkeit, vr.: geschiktheid om aan anderen geleerd te worden; -begier, vr. (-begierde, vr.): 1) lust om te leer en, leergierigheid, |
LEHRBEGrIERIGr.
LEHRLIXGr,
|
2) lust in het vak van onderwijs, zucht om anderen te leeren; -begierig:, bv. n.: 1) leergrierigr, 2) met lust om anderen te leeren bezield; -beg:riff, m.: 1) leerstelsel, 2) kort begrip (korte schets) van eene wetenschap; -bogen, m.: (bwk.) boogr-stel; -bote, m.: 1) apostel, 2) zendeling-, missionaris ; -braten, m.: feestmaal van eenen leerling, die den leertijd volbracht heeft; -brief, m.: 1) leerbrief, leer-contract, 2) certificaat van volbrachten leertijd, 8) zendbrief tot leering- (die -briefe der Apostel; de zendbrieven der Apostelen); -buch, o.: o.: leerboek; -bursche, m.: leerjongen; -dichter, in.: leerdichter, didactisch dichter; -eifer, m.: 1) leer-ijver,ijver om zich te bekwamen, 2) ijver om anderen te leeren, ijver om te onderrichten; -erzahlung-, yr.: leerzaam verhaal, leerzame vertelling: -essen, o.: Zie -braten; -fabel, vr.: zedehkundigre fabel; -fach, o.: 1) vak van onderwijs, onderwijzers-vak, 2) leervak, bijzonder vak van studie; -fahig, bv. n.: bevoegd om onderwijs te g-even; -fahigkeit, vr.: bevoegdheid om onderwijs te g-even; -form, vr.: leerwijze, leermethode; -frau, vr.: 1) onderwijzeres, leervrouw, 2) onderwijzersvrouw; -freiheit, vr.: vrijheid van onderwijs; -gabe. vr.: graaf (talent) om onderwijs te geven; -gang, m.: 1) gang van het onderwijs, 2) cursus; -gebaude, o.: leerstelsel;-gedicht, o.: leerdicht, didactisch dichtstuk; -gegenstand, m.: leerstof, onderwerp (punt, vak) van onderwijs ; -gehülfe, m.: ondermeester, hulp-onderwijzer, helper in eene school; -geld, o.: leergeld (-geld geben; fig:.: leergeld geven); -genoss, m.: mede-leerling: -geriist, o.: (tim.) boog-stel; -geschaft, o.: vak van onderwijs (in het algemeen); -geschichte, vr.: leerzame geschiedenis, leerzaam verhaal; -gestell, o.: Zie -jserüst; -gierig, bv. n.: leergierig; -grund, m.: eerste begin van een leervak; -hauer, m.: mijnwerkersleerling: -herr, m.: leermeester; -jahre. o. mrv.: leerjaren (seine -jahre ausstehen: zijne leerjaren uitdienen); -junge, m.: leerjongen: -jün-ger, m. : (bijb.) discipel, jongere; -kind.o.: schoolkind; -kohle, vr.: beste steenkool; -kontrakt, m.: leerbrief, leer-contract; -kreis, in.: 1) kring van leerlingen, 2)(een) vak van onderwijs; -kunst, vr.: onderwijskunst, (fig.) opvoedkunst; -lohn, o.; leergeld; -madchen, o.: leermeisje; -massig, bv. n. en bw.: volgens de leer; -meister, m.: leermeester; -meisterin, vr.: leermeesteres ; -meisterlich, bv. n. : leermeesterachtig; -meistern, w. o. h : (fam.) den schoolmeester uithangen; -mittel, o.: leermiddel, hulpmiddel bij het onderwijs; -ode7 vr.: (dk.) didactische ode; -ordnung, vr. (-plan, m.): leerplan ; -probe, vr.: proeftijd; -punkt, m.: leerstuk; -reich, bv. n.: leerrijk, leerzaam (-reicher Spruch: zinspreuk, kernspreuk); -saai, m. gehoorzaal; -sam, bv. n.: leerzaam;-samkeit, vr.: leerzaamheid; -satz, m.: leerstelling; -schreiben, o.: Zie -brief; -schrift, vr.: leer-contract; -spann, m.: (zeew.) groot spant; -sparren, m.: (bwk.) graatbalk, hoekbalk; -spruch, m.: korte spreuk, kernspreuk, zinspreuk, aphorisme; -sprüch-lich, bv. n.: leerspreukig, aphoristisclr, -stand, ra.: onderwijzers-stand; -stelle, vr.: onderwijzers-plaats, plaats (betrekking) als onderwijzer; -stoff, ra.: leerstof;-stube, vr.: leerkamer, leervertrek; -stück, o.; leerstuk; -stuhl, m.: 1) leerstoel, professoraat, 2) Zie -stelle; -stil, ra.: Zie -styl; -stunde, vr.: 1) leer-uur, 2) les-uur, les; -styl, ra.: leer-trant; -ton, m.: schoolmeesterachtige toon; -verbesserer, m.: hervormer; -verbesserung, vr.: hervorming; -vertrag, m.: leer-contract, leerbrief; -weg, ra. (-weise, vr.): leerwijze, leer-metho-de; -werk, o.: leerjongens-werk; -widrig, bv. n.: verkeerd, (theo.) onrechtzinnig; -widrigkeit, vr.: verkeerdheid, (theo.) onrechtzinnigheid; -zeit, vr.: leertijd (1. tijd van het leerlingschap, 2. tijd dat onderwijs gegeven wordt); -zimmer, o.: leerkamer, leervertrek; -zunft, vr.: 1) faculteit (d. i. al de beoefenaars van een of ander vak van geleerdheid), 2) (iron.) gilde der geleerden, 3) sekte (in een of ander vak van geleerdheid), bijzondere school. |
Ilt;ehre, vr.: leer (1. geloofsstelsel, godsdienstleer; 2. leerstelsel; 3. leerstelling, voorschrift, regel; 4. leering, onderrichting, les; 5. aanleering van een vak); die christliche -: de christelijke leer; die - von der besten Welt, de leer om alles in het gunstigste licht te beschouwen, het optimismus; das dient zur -: (fam.) dat dient tot eene leer; gute -n geben: goede lessen geven; lasst euch dies zur-dienen: laat dit u eene leer zijn, laat dit u tot eene les strekken; in die - geben oder thun: in de leer geven of doen, als leerling (in een of ander beroepsvak) plaatsen; in der - sein: in de leer zijn, een beroepsvak leeren; I evenwicht (der Mühlstein liegt in der -: de molensteen ligt in evenwicht); (tech.) mal. vorm; patroon; model, staaltje; (van kogels:) kaliber; (bwk.) boog-stel. lehren. w. b. [4 en 31 en w. o. h.: leeren (iets aan iemand); Einen lesen -: iemand leeren lezen; Einen eine fremde Sprache -: iemand eene vreemde taal leeren; er lehrt mich (er lehrt rair)Musik: hij leert mij muziek; ich will ihn Lebens-art -: ik zal hem mores leeren, ik zal hem wellevend leeren zijn, ik zal hem leeren zich behoorlijk te gedragen; ich will dich schreien -: ik zal u leeren huilen (d. i. ik zal u dat huilen om niemendal wel afieeren): Noth [t] lehrt beten: (spr.) nood leert bidden; der gesuilde Menschen-verstand lehrt uns das: het gezond verstand leert ons dat; die Erfahrung lehrt: de ondervinding leert. Ijeh/rer, m. (-s; mrv. -); onderwijzer, (fam.) meester; - der deutschen Sprache: onderwijzer in de Duitsche taal, (fam.) Duitsche meester; - im Zeichnen: onderwijzer in het teekenen, (tam.) teekenmees-ter; ! -seminarium, o.: kweekschool voor onderwijzers; -stand, ra.: onderwijzersstand; -stelle, vr.: onderwijzers-plaats, plaats als onderwijzer. Tjeli'rerin, vr. (rarv. -nen): onderwijzeres, (fam.) leer-juifrouw ; - der Musik: onderwijzeres in de muziek, (fam.) mu-ziek-juffrouw. liehr lin^, ra. (-es, -s; rarv. -e): leerling; Lehr'lingschaft, vr. (Lehr-lingsstand, ra.):leerlingschap, hoedanigheid (staat) van leerling. |
LEIBEN.
LEI.
484
|
liei, o. (-es): (zeew.) lij; I -segel, o.: lij-zeil. 1 Zie ook I^ee. Hlt;eib, m. (-es; mrv. -e): Zie l^aib. Ilieib. o, (-es; mrv. -er): lijf. lichaam ; (fig-.) gestalte; (fig. tam.) lijf, buik; nichts auf dem -e haben : niets (geen kleeren) aan zijn lijf hebben; offenen - haben: open lijf hebben, geregelden stoelgang hebben; einen schlanken -haben: eene slanke gestalte hebben; wohl bei -e sein: zwaarlijvig zijn; ge-scgneten -es sein: in gezegende omstandigheden verkeeren, zwanger zijn; seinen - pflegen (seines -es pflegen): er behoorlijk het zijne (het hare;) van nemen, goed zijn (haar) natje en droogje gebruiken, goed voor zijn (haar) lichaam zorgen; er halt viel auf seinen hij zorgt goed voor nommer Een, hij zorgt dat hij geen gebrek lijdt; vom-e fallen: afvallen, mager worden; - und Leben daran wagen: lijf en leven er aan wagen ; bei -e nicht: (fam.) om den dood niet, in geen geval; thun Sie es bei -e nicht: (tam.) ik bezweer u doe het toch niet; bei lebendigem -e (bei -es Leben): bij zijn (bij haar) leven; bei - und Leben: op straffe des doods; am -e gestraft ■werden: lichamelijk gestraft worden, eene lichamelijke straf ondergaan ; auf - und Leben belangt sein: (rent.) crimineel vervolgd worden ; auf seinen eigenen -: voor zich zeiven; sich auf - und Leben schlagen: vechten op leven en «lood; kein Herz im -e haben: geen hart in zijn lijf hebben, een bangerd zijn; Einen um den - fassen: iemand om het lijf vatten; Einem vom -e bleiben: van iemands lijf afblijven (bleib mir vom -e: blijf van mijn lijf af!); Einem zu -e ■wollen: iemand te lijf willen; Einem zu -e gehen (Einem schart' zu -e gehen, Einem auf den - gehen): iemand te lijf gaan. Il^eib, in Sam. I -arzt, m.: lijf-arts; -backer, m.: hofbakker; -band, m.: Zie -Mncle; -barbier, m.: hofbarbier; -hinde, vr.: 1) gezondheid (d. i. een lijfzwachtel van flanel of baai); 2) lijfgordel, gordelriem, 3) sjerp, 4) ceintuur; -buch, o.: lievelings-boek; -bürge, m.: gijzelaar; -chirurg (-chirurgus), m.: eigen heelmeester (van een vorstelijk personage); -diener, in.: 1) kamerdienaar, lijfknecht, 2) vertrouwdste knecht; -dienst, m.: (hist.) persoonlijke heerendienst; -eigen, bv. n.: als lijfeigene onderhoorig (-eigene, m, en vr.: lijfeigene; -eigenschaft, vr.: lijfeigenschap; -eigenthum Itj, o.: recht om lijfeigenen te hebben); -eskadron, vr.: eerste oscadron van een regiment; -essen, o.: lievelingskost; -fall, m.: (hist.) ('t) vervallen aan den meester van des lijfeigenen nalatenschap; -fallig, bv. n.: bij des lijfeigenen dood aan diens meester vervallende; -falligkeit, vr.: bestemming om des lijfeigenen dood aan diens meester te vervallen; -farbe, vr.: 1) kleur van het lichaam, (fig.) vleeschkleur, 2) lievelingskleur; -farben, bv. n.: vleeschkleur-;-fluss, m.: buikloop, diarrhee; -frohne [-frone], vr.: Zie -dienst; -garde, vr.: garde, lijfwacht; -gedinge, o.: 1) jaargeld, 2) lijfrente; -geld, o.: 1) door den lijfeigene aan zijnen meester op te brengen belasting, 2) hoofdgeld: -geleit, o.: vrijgeleide; -gericht, o.: lievelings-gerecht, lievelingskost; -getrank, o.: lievelingsdrank; -ge-winn, m. (-gülte, vr.): lijfrente; -gurt, nu (-gürtel, m.): Zie -bimle (-gürtel zum Schwimmen: zwemgordel); -gut, o.: in levenslang vruchtgebruik bezeten goed; -haft, bv. n.:Zie leibhaft (blz. 485, kol. 1); -herr, m.: bezitter van lijfeigenen, (van den lijfeigene:) heer, meester; -hölzer, o. mrv.: (van een schip:) buitenste dek-planken; -hund, m.: lievelingshond;-ja-ger, m.: opperjager (van eenen vorst); -knecht, m.: lijfknecht; -koch, m.: boven-kok (van eenen vorst), eerste kok; -kom-pagnie, vr. : (mil.) kolonels-compagnie, eerste compagnie; -kutsche, vr.: staatsiekoets; -kutscher, m.: eigen koetsier; -lakai, m.: gewone lakei, huisknecht; -laus, vr.: lijf-luis; -lied, o.: lievelings-lied; -los, bv. n.: onlichamelijk, onstoffelijk, (fig.) levenloos, dood; -medikus, m.: lijf-arts; -pacht, vr. en m.: (rcht.) erfpacht; -page, m.: dienstdoende page, page van dienst; -pfennig, m.: Zie -geld no. 1; -pferd, o.: |
1) paard uitsluitend voor eigen gebruik, 2) lievelings-paard; -recht, o.: recht over lijfeigenen; -regiment, o.: (mil.) eigen regiment (van een vorstelijk personage); -rente, vr.: lijfrente; -rentner, m.: genieter van eene lijjrente; -rock, m.: 1) nauw om het lijf sluitende jas, gewone jas, (fig.) huisjas, (kkl.) lange sluitjas der priesters, (ook: priesterlijk of rechterlijk) ambtsgewaad; -rolle, vr.: (tnl.) geliefkoosde rol, rol waarin (acteur of actrice) uitmunt; -schaar I-schar], vr.: lijfwacht, garde; -schaden, m.: ^lichamelijke beleediging, 2) lichamelijk gebrek, 3) (nik.) breuk, liesbreuk; -schilling, m.: Zie -geld no. 1 ;-schmerz, m. (-schmerzen, m.): buikpijn, pijn in het lijf; -schneiden, o.: ingewands-kramp, hevige pijn in den buik, snijdingen (mrv.) in net lijf, krampkoliek; -schneider, m.: bijzondere kleermaker (van een vorstelijk personage), hof-kleedermaker: -schnitt, m.: (kim.) snit, (de) snede van een kleedingstuk; -sehuster, m.: bijzondere schoenmaker (van een vorstelijk personage); -schütz, m.: (hist.) soldaat (schutter, boogschutter) van de garde; -schwadron, vr.: Zie -eskadron; -speise, vr.: lievelingskost; -spiel o.: geliefkoosd spel; -spruch, m.: lievelings-spreuk; -stock, m.: reeds bewoonde bijenkorf; -stückchen, o.: (muz. en tnl.) lievelings-stukje; -stuhl, m.: stilletje; -tuch, o.: I) (vrouwen-)halsdoek, 2) omslagdoek, sjaal; -wache, vr.: lijfwacht; -wagen, m.: eigen rijtuig, rijtuig uitsluitend voor persoonlijk gebruik; -wasche, vr.: lijflinnen; -wascherin, vr.: vaste waschvrouw; -wasser, o.: water in het lichaam; -wassersucht, vr.: (gnk.) waterzucht; -weh, o.: Zie -schnierz; -wundarzt, m.: Zie -cliirnrg:; -zeichen, u.: (rcht.) teeken (spoor) dat er oj) het, lichaam geweld is gepleegd; -zinsen m. mrv.: lijfrente (enkO; -zucht, vr.: lijftocht, jaargeld; -züchter, m.: genieter van eene lijfrente; -züchterin, vr.: genietster van eene lijfrente; -zwang, m.: ^hardlijvigheid, 2) verstopping. L^eib'clien, o. (-s; mrv. -) lijfje. lei ben, w. o. h.: das ist ja, wie er |
i
LEIBES.
485
|
leibt und lebt: 1) dat is precies zooals hij is, 2) dat is volmaakt zijn evenbeeld. liei'bes, in Sam. 1 -bau, in.: lichaamsbouw; -beschaffenheit, vr.: gesteldheid des lichaams, lichaamsgestel; -beschwer-de, vr. (-beschwerung, vr.): 1) lichamelijk ongemak, 2) verstopping, storing in den geregelden stoelgang; -bewegung, vr.: lichaamsbeweging; -bürde, vr.: (vlk.) vrucht, (pop.) vrachtje; -dicke, vr.: 1) dikte (omvang) van het lichaam, 2) zwaarlijvigheid; -erbe, m.: natuurlijke erfgenaam, eigen kind (-erben, m. mrv.: afstammelingen); -fehler. m.: lichaamsgebrek; -frucht, vr.: (.vlk.) vrucht (ihre -frucht: dk.: de vrucht van haren schoot); -gaben, vr. mrv.: lichamelijke voortreffelijkheden; -gebrechen, o.: lichamelijk gebrek; -gefahr, vr.: lijfsgevaar, levensgevaar; -geschicklichkeit, vr.: vlugheid van leden; -gestalt, vr.: lichaamsgestalte; -grosse, vr.: lichaamsgrootte, gestalte; -haft, vr,: (rcht.) hechtenis; -herr, ui.: Zie Iieibherr; -höhe, vr.: lichamelijke lengte, gestalte; -kraft, vr.: lichaamskracht (aus -kraft: uit alle macht, met kracht en macht; aus allen -kraften: uit alle macht, met kracht en macht); -lange, vr.: Zie -liöhe; -leben, o. (bei -leben: bij zijn of haar leven, tijdens het leven; bei -leben nicht: om den dood niet, volstrekt niet, in geen geval); -nahrung, vr,: voeding (-nahrung und Nothdurft [tl: levensbehoeften, levens-benoodigdheden); -pflege, vr.: zorg voor het lichaam, zorg voor de gezondheid; -schwache, vr.: lichaamszwakte j -sorge, vr.: Zie -pflege; -starke, vr.: 1) lichaamskracht, 2) dikte (omvang) van het lichaam : -statur', vr.: gestalte, lichaamsgestalte; -steUung, vr.: 1) stand van het lichaam, 2) houding; -strafe, vr.: lijfstraf, lichamelijke straf; -übung, vr.:licnaams-oefening, lichaamsbeweging (-übungskunst, vr.: gymnastiek). Ieib haft (leib'liaftig:)i bv. n. en bw.: lichamelijk, in levenden lijve, ün eigen persoon; (fig.) vleeschelijk; (ook:) waar, echt; er ist es -: hij is het zelf, hij is het in eigen persoon; sic ist die -e Tugend: zij is de deugd in eigen persoon; es ist sein -es Ebenbild: het is zijn volmaakte evenbeeld; er ist der -e Vater: hij is precies zijn vader; es ist der -e Teufel: het is de duivel in eigen persoon; I Leib'haftigkeit, vr.: lichaniefijklieid, (fig.) sprekende gelijkenis. lei'big:, bv, n.: zwaarlijvig; (fig.) lijvig, groot, van grooten omvang; I -keit. vr.: zwaarlijvigheid, (fig.) lijvigheid. leiblich, bv, n.: 1) lichamelijk; 2) (fig.) vleeschelijk, eigen; mein -er Bruder: mijn vleeschelijke broeder, mijn eigen broeder; meine -e Schwester: mijne eigene zuster; mein -es Kind: mijn eigen kind; ein -er Erbe: een eigen kind, een natuurlijke erfgenaam; mit -en Augen: met eigene oogen; 3) natuurlijk; ein -er Tod: een natuurlijke dood; 4) wereldsch, tijdelijk; -e Güier: wereldsche goederen; I -keit, vr.: lichamelijkheid. |
Iljeich, in Sam. I -dorn, m.: (hik.) likdoorn, ekster-oog; -hof, m.: kerkhof, begraafplaats; -huhn, o.: Zie l^eiehen-eule ; -nam, m.: Zie Leiclmam biz. 48G. lieicli'e, vr.: lijk; (fig.) begrafenis; (typ.) uitlating, ledige plaats; zur - bitten: op de begrafenis verzoeken; mit zur - gehen: mee te begraven gaan. lieieli'en, in Sam. I -abdankung, vr.: toespraak bij het graf; -acker, m.: doodenakker, begraafplaats, kerkhof, (dk.) gods-akker: -ansager, m.: 1) be-kendmaker van net overlijden, 2) doodbidder, aanspreker; -artig, bv n.: lijk-achtig; -begangniss, o. (-es; mrv. -e; [nis; -ses; mrv. -se]): begrafenis, lijkstoet; -begleiter, m.: deelnemer aan eene begrafenis, lijkvolger; -begleiterin, vr.: lijkvolgster; -begleitung, vr.: 1) deelneming aan eene begrafenis, 2) lijkstoet; -beschauer, m.: lijkschouwer; -besorger, m.: lijkbezorger, aanspreker, doodbidder; -besorgerin, vr.: aansprekersvrouw; -bestattung, vr.: teraardebestelling, begrafenis; -besteller, m.: Zie -besorger; -bitter, m.: doodbidder, aanspreker; -bit-terin, vr.: doodbiddersvrouw,aansprekers-vrouw; -blass, bv. n.: doodsbleek ; -blasse, vr.: doodsbleekheid ; -buch, m.: doodboek, register van overlijden; -dieb, m.: lijk-dief (1. die heimelijk lijken opgraaft en wegvoert; 2. die oorringen, vingerringen of andere kostbaarheden rooft, welke met een lijk begraven zijn of moesten worden), kerkhofdief; -dienst, m.: (kkl.) lijkdienst; -duft, m.: lijk-lucht; -essen, o.: begrafenismaal; -eule, vr.: (vog.) raaf, (ook:) kerk-uil, (iron.) graf kraai, (of kortweg:) kraai (d. i. aanspreker, doodbidder), (fig.) ongeluks-profeet; -fackel, vr.: lijktoorts; -fahl, bv. n.: doodsbleek; -farbe, vr.: lijkkleur; -farbig, bv. n.: doodsbleek; -feier, vr.: 1) lijkplechtigheid,lijkstaatsie,2)(kkl.) lijkdienst; -feld, o.: met lijken overdekt slagveld; -fest, o.: Zie -feier; -fliege, vr.: (ins,) lijkkever, lijk-tor; -folger, m.: Zie -begleiter; -frau, vr.; atlegster van lijken; -gebrauche, m. mrv.: gebruiken bij eene begrafenis, (fig.) lijkplechtigheden; -gebühr, vr.: (fig.) draagplaats (d. i. de fooi, die aan elk der dragers van de lijkkist gegeven wordt); -gedachtniss Is], o.: lijkrede; -gedicht, o.: lijkdicht, rouwdicht; -gefahrte. m.; Zie -begleiter; -gefolge, o.: lijkstoet; -gelaute, o.: gelui der doodklok; -geleit, o.: lijkstoet; -geprange, o.; lijkstaatsie, begratenis-luister; -gerath Ltl, o.; al hetgeen ter opluistering van eene begrafenis-plechtigheid dient; -geruch,m.: lijk-lucht; -gerust, o.: praalbed, katafalk; -gesang, m.: lijkzang, lijk-lied; -gewand, o.: lijkkleed; -gewölbe, o.: grafkelder, grafgewelf (-gewölbe einer Familie: fa-milie-jjraf); -glocke, vr.; doodklok;-gruft, vr.: lijkgroeve, groeve, grafkuil, graf; -haft, bv. n.; lijkachtig; -halle, vr.: 1) lijkenhuis, 2) doodenkamer, 3) zaal voor de lijkschouwingen, 4) ontleedkamer, snijkamer ; -handlung, vr.: begrafenis-plechtigheid, lijkplechtigheid; -haufen, m.: (een) stapel lijken, (een) hoop lijken; -haus, o.: 1) sterfhuis, 2) lijkenhuis;-hemd, o.: doodhemd; -hügel, m.: grafheuvel; -huhn, o.: Zie -eule; -kalt, bv. n.: ijskoud; -kammer, |
LEICHE^KASSE.
486
LEIDKAPPE.
LEIHKASSE
LEIDKLEID.
487
|
2) rouwmuts; -kleid, o.: 1) rouwjapon, 2) rouwgewaad; -mantel, m.: begrafenis-manrel; -muthig [t], bv.n.: met droefheid vervuld, bedroefd; -sam, bv.n,: lijdzaam;-sani-kcit, vr.:lijdzaamheid; -sprecherisch, bv.n.: kwaadsprekend, lasterlijk; -tag:, m.: dag: van rouw; -tragen, z. n. o.: (het) rouwen; -tragend, bv. n.: 1) in rouw gedompeld, 2) in den rouw, in rouwgewaad, 3) bij de begrafenis de lijkkist volgend (die -tra-genden: de dragers, d. i. die als dragers van de lijkkist dienst doen); -voll, by. n.: treurig; -wesen, o.: leedwezen (zu meinem -wesen: tot mijn leedwezen), ilei'den, onr. w. o. h. en w. b. (litt; gelit'ten): 1) lijden; sehr -: veel lijden, zeer lijdend zijn; er leidet am Kopte: hij lijdt aan zijn hoofd, zijn hoofd is in een lijdenden toestand; er leidet an Leichdor-nen: hij lijdt aan ekster-oogen, hij heeft veel last van ekster-oogen; grosse Schmer-zen zware pijnen lijden; Mangel - : gebrek lijden; verlust -: verlies lijden; Schaden -: schade (nadeel) lijden: Schiff-bruch -: schipbreuk lijden; von Einem viel zu - haben: van iemand veel te lijden lu bben; einen Schimpt' geduldig -: eene smadelijke bejegening (eene beleediging) geduldig verduren; 2) lijden, gedoogen, toelaten: Misbrauche -: misbruiken toelaten, misbruiken laten begaan; die Um-stande - es nicht: de omstandigheden ge-doogen het niet (laten het niet toe); die Sache leidet keinen Aufschub: de zaak gedoogt geen uitstel, de zaak kan geen uitstel lijdenj 3) lijden; Einen - mogen: iem. mogen lijden, gunstig jegens iemand gezind zijn, van iemand houden; Einen nicht -können: iemand niet kunnen lijden, niet van iemand houden, iets tegen iem. hebben; Einen wohl - können: met iem. ingenomen zijn; bei Einem oder am Hofe wohl gelitten sein: bij iemand of ten hove (aan het hof) zeer gezien zijn. Zie bv.n. leidend. Heelden, o. (-s; mrv. -): lijden; das -Christi: het lijden van Christus. Hei den, in Sam. I -frei (-los), bv.n. en bw.: vrij van lijden, «fig.) pijnloos; -voll, bv. n-: vol lijden, (fig.) vol pijnen en smarten. lei'dend, bv. n.: lijdend: der -e Theil [Tl: (hik. en gnk.) het lijdende deel. (fig.) de lijdende partij; die -e Form: (tik.) de lijdende vorm; ein -es Zeitwort: een lijdend werkwoord; -er Gehorsam: lijdelijke (gedweeë) gehoorzaamheid. Tjei'deiiH, in Sam. I -becher, m.: lijdensbeker; -bruder, m.: 1) deelgenoot in het lijden, lotgenoot, 2) lijden-torser, leeddrager, (fig.) martelaar; -fahig, bv. n.: lijdzaam; -fanigkeit, vr.: lijdzaamheid; -gefahrte (-genosse), m.: Zie -bruder; -gefahrtin (-genossin), vr.: mede-lijderes, lotgenoote; -geschichte, vr,: lijdensgeschiedenis; -jahr, o.: jaar van lijden; -kelch, m.: lijdensbeker; -schwestcr, vr.: mede-Üjderes, lotgenoote, (fig.) martelares; -stunde, vr.: lijdens-uur, (de) ure des lii-dens; -tag, in.: dag van lijden, (kkl.) Goede Vrijdag; -unfahig, bv. n.: tegen lijden niet bestand; -unfahigkeit, vr.: (het) niet bestand zijn tegen lijden ; -voll, bv. n.: vol lijden, (fig.) vol pijnen en smarten; -woche, vr.: week van lijden, (kkl.) |
Lijdens-week, Goede week. Stille week; -wort, o.: (tik.) tusschenwerpsel. liefdenschaft, vr.: hartstocht; (fig.) drift; die -en rege machen: de hartstochten gaande maken (in beweging brengen); I -frei, bv. n.: vrij van hartstocht. Zie I^eidenseliaftN. lei'denschaftlicli, bv. n.: hartstochtelijk; i -keit, vr.: hartstochtelijkheid- Tiei'denseliaftüi, in Sam. 1 -los, bv. n.: onhartstochtelijk, (fig.) bedaard; -losig-keit, vr.: onhartstochtelijkheid, (fig.) bedaardheid; -wort, o.: (tik.) tusschenwerpsel. lei'dentlieh. bv. n.: lijdelijk, draaglijk; (tik.) lijdend; 1 -keit, vr,: lijdelijkheid, draaglijkneid. lei der, tsw,: helaas!, ongelukkigerwijze!; ach -: och lieve hemel!, och arme! lei dig. bv. n.: 1) treurig, erbarmelijk, armzalig; 2) verderfelijk, noodlottig, armzalig; der -e Geiz: de rampzalige hartstocht der schraapzucht; der-e Krieg: de rampzalige oorlog; der -e Teufel: de Booze geest; eine -e Lehre: eene verderfelijke leer; ein -er Trost: een magere troost; ein -er Tröster: een erbarmelijke trooster. leid'lieh, bv. n. en bw.: tamelijk, draaglijk, redelijk; sich - befinden: zich redelijk wel voelen, tamelijk wel zijn; - gut: tamelijk goed; ein -er Schmerz: eene nog al draaglijke pijn; eine -e Stimme: eene tamelijk groede stem, eene draaglijke stem. I^ei'e, m. (-n; mrv. -n): 1) leisteen, lei; 2) leek (Zie l^aie). Lei'en. in Sam. I -dach, o.: leien dak; -decker, ra.: lei dekker; -stift, m.: griffel, (fam.) grifje. Liei'er, vr.: (muz. en dk.) lier; (ng.) opdreuning; (fig1, fam.) draai-orgel; (str.) Lier; (visch:) hervisch; (jag.) staart van een wild varken; (akk.) ploegstaart; (ook:) karnton; es ist immer die alte -: het is altijd het oude liedje (de oude deun), het is altijd hetzelfde gezeur; 1 -ahnlich, bv. n.: lierachtig; -förmig, bv. n,: liervormig; -frau, vr.: lierevrouw; -gang, m.: sleur; -kasten, m.: orgelkast, (fig.) draai-orgel; -madchen, o.: lieremeid; -mann, m.: liereman, (ins.) glimworm; -orgel, vr.: draai-orgel; -schwanz, m.: (vog.) liervogel, lierstaart; -spieier, m.: 1) bespeler van de lier, 2) liereman;-stück, o.: (muz.) stuk voor de lier;-werk, o.: (wkt.) pletmolen. ï^eierer, m. (-s; mrv. -): liereman; (fig.) opdreuner. lei'ern, w. o. h. en w. b,: op de lier spelen; (fig. fam.) draai-orgelen; (ook:) opdreunen; (ook:) leuteren; er leiert mir die Ohren davon voll: hij leutert daarover aan mijne ooren zonder ophouden; Butter boter karnen. I^eili, in Sam. I -bank, vr.: 1) beleenbank, bank van leening-, lombard, 2) Zie -kasse; -bibliothek, vr.: leesbibliotheek: -buch, o.: boek uit eene leesbibliotheek (-büchersammlung, vr.: leesbibliotheek); -groschen, m.: (hist.) Zie ïjeliensros-ehen ; -haus, o.: Zie -Imnk no. 1; -kasse, vr.: voorschot-bank, kantoor van geldelijke |
LEIHKAUF.
488
|
voorschotten; -kaut', m.: 1) handgeld, geld op hand, 2) traktatie (op wijn of bier ot' snaps) ter bezegeling: van den gesloten koop, 3) (hist.) Zie liehengelfl; -segel, o.: (zeew.) lijzeil. Ilieih'en, o. (-s; mrv. -): (het) leenen (te leen geven); (fig.) leening. leih'en, w. b. onr. (lieh; gelieh'en): 1) leenen (te -leen geven); auf Zinsen (geld) op interest leenen (te leen geven): auf Pfander (geld) op onderpand leenen (te leen geven); 2. (oneigenlijk:) leenen (te leen nemen); borgen (op den borg koopen, op krediet nemen); 3) (hist.) be-leenen met, als leengoed geven, in leen geven. liCih'er, m. (-s; mrv. -): leener, te leen gever, leen verstrekker; (mnw.) huurder (pachter) van eene mijn; Leih erin, vr. (mrv. -nen): leenster, te leen geefster. Leik, o. (-es; -s, mrv. -) (zeew.) lijk. Leim, m. (-es, -s): lijm; - sieden: lijm koken, (fig.) stroo dorscnen, doelloos werk verrichten; mit - bestreichen: lijmen; aus dem -e gehen: uit zijn verband gaan, (fig.) in de war geraken; auf den-gehen: (fig.) er in loopen, in de fuik loopen; j -bank, m. (-bock, m.): raam (of ander toestel) met lijmhoutjes (om vogels te vangen); -farbe, vr.: met lijmwater gemengde verf; -fuge, vr.: gelijmde plek; -grund, m.: met lijmwater vermengde eerste verf-laag, (bij vergulders:) wassching; -kammer, vr.: lijmkamer (waar het papier gelijmd wordt); -kessel, m.: lijmketel; -kitt, in.: pap van lijm en schaaf krullen om reten te stoppen; -kocher, m.: lijm-zieder, lijmkoker; -kraut, o.: (pik.) vliegen-vssiger; -küche, vr.: Zie -kammer; -kumme, vr.: lij inbak; -leder, o.: afval van leder om lijm te koken; -pfanne, vr.: lijmpot; -pinsel, m.: lijmkwast; -ruthe [t], vr.: lijmroede, lijmhoutje (om vogels te vangen]; -schnepfe. vr.: (vog.) oeversnep; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -sieder, m.: lijmzieder, lijmkoker, (iron.) drooglever, (inz.) student die geene pretjes bijwoont, maar hard blokkend vermuft op zijne kast (d. i. in zijne kamer); -siederei', vr.: liimkokerij; -spindel, vr.: Zie -ruthe; -stander, m.: lijmbak; -stange, vr.: stok met lijmhoutjes (om vogels te vangen); -stein, m.: lijmsteen; -stoff, m.: (schk.) kleefstof; -tasche, vr.: (vogelaars-)zak voor de lijmhoutjes; -tiegel, m.(-topf,m.): lijmpot; -trog, m.: lijmbak; -vogel, m. (-vögel-chen, o.): boomleeuwerik; -wasser, o,: lijmwater; -zwinge, vr.: schroeftang om lijmwerk vast te houden tot het goed droog is. Ilei'men, w. b.: lijmen; einen Hut -: eenen hoed opmaken. Iliei'men, m. (-s): Zie Ijelim. Lei'mer, m. (-s; mrv. -): lijmer: lei'micht, bv. n.: 1) lijmachtig, (fig.) kleverig, 2) Zie lelimicht; lei'mig, bv. n.: 1) lijmig, met lijm vermengd of bestreken, |
!Lein, m. (-és): (pik.) vlas; (fig.) lijnzaad; - brechen: vlas braken; I-acker, m.: vlas-akker, vlasveld;-bau, m.: vlasteelt; -baum, m.: olmboom; -blatt, o.: (pik.) vlaskruid; -blüthe Itl, vr.: vlasbloem, bloesem der vlasplant (-blüthfarbe [tl, vr.: vlasbloesemkleur, vlaskleur; -blüthfarben [t|, bv. n.: vlaskleurig); -boden, m.: vlasgrond, grond voor de vlas-teelt, (wev.) scheringdraden (mrv.) van linnengaren; -bödig, bv. n.: (wev.) met scheringdraden van linnengaren, halflinnen; -bolle, vr.: zaadhuisje der vlasplant; -damast, m.: damast-lmnen; -dotter, m.: (pik.) vlas-dodder, huttentut, gekkenzaad; -drucker, ra.: linnendrukker; -feld, o.: vlasveld, vlas-akker; -fink, ra.: (vog.) vlasvink; -fisch. ra.: (visch:) zeelt; -garn, o.: 1) linnengaren. 2) vlasdraad; -grim,bv. n.: bleekgroen; -htinfiing, m.: (vog.) roode vlasvink; -kaff, o. Zie -spreu; -kittel, m.: linnen kiel; -knoten, m.: Zie -bolle: -kraut, o.: 1) vlaskruid, 2) Zie -dotter: -kuchen, m.: lijnkoek; -ochs, ra.: (akk.) rechterhandsche ploeg-os; -öl, o.: lijn-olie (-ölfirniss Isl, m.: lijnolie-vernis); -pfad, in.: jaagpad (voor schuiten-jagers); -pfianze, vr.: Zie -dotter; -saat, vr.: (gezaaid of te zaaien) lijnzaad; -same, ra.: lijnzaad; -spreu, vr.: doppen (mrv.) van lijnzaad; -strasse, vr.: Zie -pfad; -strumpf. m. (mrv. -strümpfe): garen-kous, kous van linnengaren; -tanzer, ra.: koordedanser; -tanzerin. vr.: k 'ordedanseres; -tuch, o,: 1) bedde-laken, 2) linnendoek, 3) doodlaken; -wand, enz,: Zie lieinwaud; -weber, enz.: Zie Ijeinweber; -zeug, o.: linnengoed; -zieher, ra.: schuitenjager, (inz.) in de jaaglijn loopende schuiten-voorttrekker. liein'elien, o. (-s; rarv.-): lijntje; (fig.) touwtje. Ijei'ne, vr.: lijn; (fig.) touw; I -tanzer, m.: koordedanser; -tanzerin, vr.: koorde-danseres. ILei'nen, vr. mrv.: lijnen; I -schiesser, m-: vierder van de harpoen-lijn. Ilei'nen, bv. n.: linnen-; -es Tuch: linnen; -e Strümpfe: garen-kousen, kousen van linnengaren; -e Hosen: linnen-broek; -e Zeuge: linnen-stoffen, linnenwaren. Iljei'nen, o. (-s; mrv. -): linnen; I -band, o.: band, linnenband; -garn, o.: linnengaren; -gerath [t],o.: linnengoed; -probe, yr.: monster van linnen; -weber, enz.: Zie Ijeinweber; -zwirn. ra.: linnendraad. liein'ling:, ra. (-es, -s; rarv. -e): (vog.) vlasvink. liein'wand, vr.: lijnwaad, linnen; (zeew.) zeildoek; (schl.) doek; ungebleichte -: ongebleekt linnen; grobe -: grof linnen; gemodelte -: tafellinnen; I -bleiche, vr.: linnenbleekerij; -bude, vr.: linnenwinkel, (op kermissen :) linnenkraam; -handel, ra.: 1) linnenhandel, 2) linnenkooperij; -handier, m.: linnenkooper; -jacke, vr.: 1) linnenjak, 2) linnen-buis; -kittel,in.: linnen-kiel; -kram, ra.: verkoop van linnen bij de ellemaat; -kramer, ra.: winkelier in linnengoed; -malerei', vr.: (het)schilderen op doek; -mikroskop, o.: microscoop om de zuiverheid van linnen te onderzoeken; -schabsel, o.: pluksel; -weber m.: Zie lieinweber. Ijein 'we'ber, ra. (-s; rarv. -): linnenwever; I -handwerk, o.: linnenwevers-ambacht, (het) linnenweven: -stuhl, ra.: linnenwevers-weefstoel. lieinquot; webereiquot;, vr.: linnenweverij. |
LEINWEBERIN.
LEMMA,
489
|
liCin'we'berin, vr. (inrv. -nen): linnenweefster. leis. in Sam. I -hörigr, bv. n.: scherp (fijn, vlug-, goed) van gehoor. Iliei'se, vr.: wagenspoor. Hei se, bv. n. en bw.: zacht (geen gredruisch makend); (fig.) scherp-hoorend; - auftreten: (tnl.) zacht opkomen, (fig.) bescheiden optreden; - berühren; 1) zacht aanraken, 2) slechts even aanroeren; -klopfen: zacht kloppen, zacht (aan de deur) tikken; - schlafen: 1) zacht slapen (zonder te snorken), 2) niet vast slapen; - sprechen: zacht spreken; ein -s Gehör haben: een fijn (scherp, groed, vlug) gehoor hebben; 1 -ganger, m. (-tretor, m.): 1) spion, 2) grluiper. lieist, m. (-es; inrv. -e): (schoeninakers-) leest; (tech.) vorm, gietvorm; (vea.) koot-gezwel; I -bar, bv. n.: doenlijk, uitvoerbaar, mogelijk ; -barkeit, vr.; doenlijkheid, uitvoerbaarheid, mogelijkheid; -nagel, m.: lijst-spijker, klamp,spijker. Irfeist'ehen, o. (-s; mrv. -): lijstje. Ijeist'e, vr.: (ontl.) lies; (vea.) kootge-zwel; (bwk.) lijst, rand; (fig.) rand, zoom; (van laken;) zelfkant; (typ.) randversiering, (ook;) vignet; (tim.) rechtkant, liniaal. ilieisten, m.; (schoenmakers-)leest; Schuhe über den - schlagen; schoenen op de leest slaan ; alle Leute über Einen - schlagen; (fig.) alle menschen over één kam scheren; Schuster, bleib' bei deinem -; (spr.) schoenmaker, blijf bij uwe leest; 1 -bana, m.; (ontl.) liesband ;-beule, vr,; (hik.) liesgezwel, (ook;) bubo; -binde, yr.; (hik.) breukband; -bruch, m.; (hik.) liesbreuk; -drüse, vr.; (ontl.) liesklier; -geschwulst, vr.; (hik.) liesgezwel; -hobel, m.; (tim.) ploegschaaf; -nagfl, m.; klamp-spijker, lijst-spijker; -schein, m.; (kph.) coupon; -schneider, m.; leestenmaker; -vers, m.; (dk.) naamvers, naamdicht; -werk, o.; lijstwerk; -wein, m.; beste Wurtzburger wijn. Ileis ten, w. b.; 1) omlijsten, in eene lijst zetten; omzoomen, omranden; (wev.) van een zelfkant voorzien; 2) leveren; verstrekken; bewijzen, verleenen; bewerkstelligen, ten uitvoer brengen, volbrengen, doen; einen Eid -; eenen eed doen, eenen eed afleggen; Hülfe -; hulp verleenen: Widerstand -: tegenstand bieden; Huldigung -; huldigen; Folge -; gevolg geven aan; Gehorsam -: gehoorzaamheid bewijzen; Grewahr -: waarborg geven; Bürgscnaft für Einen -; borgtocht voor iemand geven, voor iem. borg spreken, voor iemand instaan; G-esellschaft -; (iemand) gezelschap houden; eine Zahlung -; eene betaling bewerkstelligen, eene betaling doen; seine Verbindlichkeiten -; aan zijne verplichtingen voldoen; sic haben ihr Möglichstes geleistet; 1) zij hebben gedaan al wat zij konden, 2) zij hebben alles geleverd wat zij met mogelijkheid leveren konden; ich habe Alles geleistet, was mir möglich war; ik heb a l gedaan wat ik kon, ik heb mijn uiterste best gedaan. Ijeis tung', vr.; levering, verstrekking, ten uitvoer brenging, enz. (Zie leisten); I leist'ungsfahig, bv, n.: in staat om naar behooren te leveren wat er geleverd moet worden. |
lieit, in Sam. i -artikel, m.; (in eene courant;) leidend artikel, hoofd-artikel; -band, in.: leiband; -bar, bv. n.; handelbaar, te leiden; -barkeit, vr.: handelbaarheid, gedweeheid om zich te laten leiden; -faden, m.: leiddraad; -fahig, bv. n.; Zie -bar; -fahigkeit, vr.: Zin -barkeit; -fass, o.: vat (ton) met een wijd spongat; -feuer, o.; 1) Zie Lauft'euer, 2) lont; -fisch, m.; (vv.) kaplaan (vischje, dat als aas gebruikt wordt om kabeljauw te vangen); -gesang, m.; (muz.) rondzang, wisselzang; -graben, m.; 1) gegravene waterleiding, 2) greppel, tusschensloot; -ham-mel, m,: belhamel (ook fig.); -hund, m.: (jag. en fig.) speurhond; -kauf, m.; koop waarbij de gemaakte vertering door kooper en verkooper elk voor de helft wordt gedragen; -mittel, o.: (fig.) voertuig, vehikel; -riemen, m.: (rs.) leidsel, (jag.) koppelriem, lange lijn; -röhre, vr.; geleidbuis; -seil, o.; 1). Zie -riemen; 2) (fig.) leiband; -stem. m.; (str.) .poolster, noord-ster, (fig.) leid-star, leidster; -strick, m.: Zie -riemen; -tau, o; (zeew.) valreep ï(om zich vast te houden bij het op-of afklimmen van de trap); -wagen, m.: (zeew.) luiwagen (van het roer), (ook;) schootgat (van de schooten der zeilen); -zaum, m.; (rs.) teugelreep, leidsel; -zeichen, o.: (muz.) custos; -zeug, o.; Zie -mittel, I Zie ook lieits. liei'te, vr.; 1) vat (ton) met een wijd spongat; 2) helling, glooiing. leiten, w. b.: leiden; sich - lassen: zich laten leiden. iljei'ter, in. (-s; mrv. -): leider : (nat.) geleider, conductor; (zeew.) stagzeilsstag. Iliei'ter, vr.: ladder, sportladder; (muz.) toonladder; (van een boerenwagen;) ladder; an einer - hinaufsteigen: tegen eene ladder opklimmen; mit -n orsteigen: met ladders beklimmen ; die - besteigen mussen; de ladder moeten beklimmen (om opgehangen te worden). Iliei'ter, in Sam. 1 -baum, m.: ladderboom (een der twee rechtstanden, waarin de laddersporten zitten); -förmig, bv. n.: laddervormig; -recht, o.: (het; recht om op eens anders grond eene ladder te plaatsen; -sprosse, vr.: ladder-sport; -stange, vr.: Zie -baum; -wagen, m.: boerenwagen. I^eits, in Sam. I -mann, m.; leidsman, gids, begeleider. Tjei'tung, vr.: leiding; (fig.) bestuur, regeling. Ijei tun^s, in Sam. I -fahig, bv. n,: 1) te leiden, geleid kunnende worden, 2) in staat om te leiden; -fahigkeit, vr.: 1) geschiktheid om geleid te worden, 2) bekwaamheid om te leiden; -röhre, yr. geleidbuis; -vermogen, o.: bekwaamheid om te leiden. Lektion', vr.: les; Lektions 'katalog', m.: prospectus der lessen; Lek'tor, m. (-s ; mrv.Lekto'ren); lector; Lektü're,vr,: lectuur. lema'ner (of; lema'nisch), bv. n.; Leman-; der - (der lemanische) See; (adk.) het meer Leman (d. i, het meer van Geneve). liem'ma, o. (-s; mrv. Lem mata); (wsk,) lemma, hulp-stelling. |
LEMMING.
490
LES.
|
lieniiiiiiig:, m. (-es, -s; mrv. -e); (drk.) lemming-, Laplandsche marmot, leni'iiiseh, bv. n.: (hist.) Lemnisch, van Lemnos. Leinu ren, vr. mrv.: (fab.) nachtgeesten, spoken. Ijeii'elien, o. (-s): Leentje (vrouwennaam); I Le'ne, vr.: Lena (Magdalena; Helena). Len vr. mrv.: (ontl.) lendenen, (van een paard:) kruis (enk.); I -braten, m.: (bij slachters en kkk.) lendenstuk; -gegend, v.: lenden-streek; -gicht, vr.: heupjicht; -gries, m.: (hik.) graveel in de nieren; -knochen, m.: (ontl.) heupbeen; -knoten, m,: lendenknoop, zenuwknoop van het heupgewricht; -krank, bv. n.: zwak in de heupspieren; -krankheit, vr.: zwakheid in de heupspieren (die englische -krankheit: hik: de Engelsche ziekte); -krant, o.: (pik.) ridderblad (bitterblad, peerdig, patiëntie, wilde zuring) met puntige bladeren; -lahm, bv. n.: !am in de lendenen, lam in het kruis, ontheupt, lendenlam, (fig. faoi.) lamlendig, traag; -lahmheit, vr.: lendenlamheid, (tig. fam.) lamlendigheid; -muskei, m.: lenden-spier; -nerven, vr.: mrv.: heupzenuwen; -senlag-ader, vr.: lenden-slagader; -schmerz, m.: 1) lendenpijn, (pop.) spit in den rug, 2) heupjicht; -stein, m.: (hik.) graveel; -stück, o.: Zie -braten; -wen, o.: Zie -schmerz; -wirbel, m.: lenden-wervel, ruggegraats-wervel; -wurzel, vr.: Zie -krant. lien;;, m. (-es; -s; mrv. -e): (visch:) leng; I -fisch, m.: leng. Lenitiv', o. (s; mrv. -e): (gnk.) verzachtend (pijnstillend) middel. lenk:, in Sam. I -bar, bv. n.: handelbaar, buigzaam, gedwee ; -barkeit, vr.: handelbaarheid, buigzaamheid, gedweeheid; -riemen, m.: leidsel, teugelriem; -sam, bv. n.: Zie -bar; -samkeit, vr.: Zie -barkeit; -schamel, m. (-scheit, o., -schemel, m.): voorstel (van wagens), dissel; -seil, o.: 1) Zie lieitseil, 2) (tim.) richtlat, liniaal, .'}) (mtsl,) richtlijn, leng-touw, 4) afhouder (een touw, waarmede iets, dat opgeheschen wordt, in de behoorlijke richting wordt gehouden); -steuer, o.: roer; -zaum, m.: toom, teugel. len'ken, w. b.: (rijtuigen, paarden :) mennen; (schepen:) sturen; (fig.) besturen, leiden, keeren, wenden; zum G-uten -: ten goede keeren; das Gesprach auf etwas Anderes -: het gesprek op iets anders brengen; der Mensch denkt, und Gott lenkt: (spr.) de mensch wikt, en God beschikt ; 1 sich -, w. w.: zich wenden; sich ziïr Tugend -: zich tot deugd wenden; sich - lassen: (fig.) zich laten leiden; sich leicht - lassen: (rs.) goed naar den teugel luisteren. Leuker, m. (-s; mrv. -): leider, richter, bestuurder, regelaar, beschikker; (van wagens of paarden:) menner. lien'ne, vr.; (pik.) Noorweegsche ahornboom. lens. bv. n. en bw.: (zeew.) lens. ledig. len sen, w. o. h. en s.: (zeew.) lenzen, met weinig zeil (of: zonder zeil) voor den wind wegloopen. |
I^enz, m. (-es; mrv. -e): lente, voorjaar; (fig.) lente, bloeitijd, bloei; I -alter, o.: bloei des levens; -blume, vr.: lentebloem; -flur, vr. (-getilde, o.): met lentegroen prijkend veld; -grün, o.: lentegroen; -monat, m.: lentemaand (Maart); -tag, m.: lente-dag, voorjaarsdag; -zeit, vr. lente tijd, bloeitijd. len zen, w. onpers. h.: lente worden, voorjaar worden; es lenzet: het wordt lente ; len'zisch, bv. n. (lenz'lich, bv. n.): voorjaarsachtig. lie'onliard, m. (m. (-s:) Leonardus, Leonard, Leendert, Leen; Leono're, vr.: Elenora. lieopard', m. (-s, -en ; mrv. -en): (drk.) luipaard. I-ieno re, vr.: Eleonora. Lepro'sen-Haus, o.: leprozenhuis, hospitaal voor de meiaatschen. Ler'che, vr.: (vog.) leeuwerik; (pik.) lorkeboom. Ler'clien, in Sam. I -blume, vr.: sleutelbloempje, primula veris; -talk, m.: 1) op de leeuwerikenvangst afgerichte valk, 2) boomvalk, 3) Sint-Maartensvogel, grijze wouw; -tang, m.: leeuwerikenvangst; -fanger, m.: leeuwerikenvanger; -garn, o.: leeuweriken-net, slagnet; -geier, m.: (vog.) Sint-Maartensvogel, grijze wouw; -gesang, m.: leeuweriken-zang; -haube, vr.: val-net om leeuweriken te vangen; -herd, m.: lokplaats voor leeuweriken; -kjiuz-chen, o.: (vog.) kleine uil; -klaue, vr: (pik.) ridderspoor; -lied, o.: leeuwerikenzang; -netz, o.: Zie -garn; -pfeife, vr.: lokfluitje voor leeuweriken; -strei-chen, o. (-strich, m.): 1) leeuwerikenvangst, 2) trektijd der leeuweriken (de tijd van het komen of heengaan der leeuweriken); -wirbel, m.: leeuwerikenzang; -zeit, vr.: leeuweriken-tijd. lern, in Sam. I -bar, bv. n.: aan te leeren; -barkeit, vr.: geschiktheid om aangeleerd te worden; -begier, vr. (-begierde, vr.): leergierigheid, zucht om te leeren, lust in het leeren; -begierig, bv. n.: leergierig; -eifer, m.: leerlust, ijver in het leeren; -fahig, bv. n,: geschikt om (iets aan-) te leeren, bevattelijk (vlug of traag van bevatting); -fanigkeit, vr.: geschiktheid om (iets aan-) te leeren, vlugheid (of: traagheid) van bevatting; -fleiss, m.: ijver in het leeren; -fleissig, bv. n.: ijverig in het leeren; -gegenstand, m.: onderwerp van studie; -lust, vr.: leerlust; -lustig, bv. n.: leergierig, met lust om te leeren bezield; -stoif, m.: leerstof, punt van studie; -stück, o.: taak, leertaak; -stunde, vr.: leer-uur; -zeit, vr.: leertijd, tijd om te leeren. ler nen, w. o, h. en w. b.: leeren (aanleeren, iets van een ander leeren); auswendig -: van buiten leeren, uit het hoofd leeren; schreiben -: leeren schrijven; Einen oder etwas kennen -: iemand of iets leeren kennen: das lernt sich bald: dat leert men spoedig. Ler'nende, m. (-n; mrv. -n) en vr.: leerling. I-jes, in Sam. I -art, vr.: Zie I^eseart; -bar, bv. n.: leesbaar; -barkeit, vr.: leesbaarheid; f-würdig, bv. n.: lezenswaardig: -würdigkeit, vr.: lezens-waardigheid. |
LESE.
LEU.
491
LEUCHEL,
492
LICENZ.
|
lieu'chel, m. (-s): (pik.) rietgras, lieucht, in Sam. I -fackel, vr.: licht-toorts, flambouw; -feuer, o.; vuurbaak, vuurtoren; -flamme. vr.: helle vlam; -kafer, m.: (ins.) glimworm; -kugrel, vr.: (van vuurwerk:) vuurbal, (bij illuminaties:) ballon; -pfanne, vr.: vuurpot; -pfeil, m.: vuurpijl; -röhre, vr.: lichtgat (in ovens); -span, m. (mrv. -spane): brandende houtspaan (dienende om licht te geven); -thurm |.t], m.: vuurtoren, vuurbaak; -wurm, m.: (ins,) glimworm. lieuch'te, vr.: 1) licht; lichttoorts, flambouw, fakkel; (fig.) lantaarn; (op het voorhoofd van een paard:) kol, bles; die - des Tages: (dk.) de dagtoorts, de zon; die - der Hacht: (dk.) de nachttoorts, de maan; die blinde -: (zeew.) de dievenlantaarn; 2) (pik.) oogentroost; die weisse -: de andoorn; die blaue -: het schorpioenkruid, het muizen-oor. Ilieuch'ten, in Sam. I -trager, m.: Zie liaternentrager. Ilench ten, w. o. h.: 1) licht geven, schijnsel van zich geven, schijnen, blinken, glimmen, schitteren, fonkelen, flonkeren; (fig.) duidelijk (klaar, helder) zijn; die Augen der Katze -: de oogen der kat glinsteren; lasset euer Licht -: laat uw licht schijnen; das leuchtet in die Augen: dat is zonneklaar, dat is zoo klaar als de dag; 2) weerlichten; das Wetter leuchtet: net weerlicht; 3) lichten (bijlichten, voorgaan of vergezellen met licht); Einem die Treppe hinunter -: iem. de trap af lichten; Einem heim - (Einem nach Hause -): iemand (in de duisternis) met licht naar huis brengen, (fig. fam.) iemand bijlichten (d. i. iemand op zijn voorman zetten, iem. den wind van voren geven). I -, w. onpers. h.: weerlichten (of kortweg: lichten), bliksemen; es leuchtet: het weerlicht (of kortweg: het licht), het bliksemt. I -, w. b.: (dk.) stralen; ihr Ant-litz leuchtet Liebe: haar gelaat straalt liefde. liencli'ter, m. (-s; mrv. -): 1) lichtdrager; 2) luchter, kandelaar; vielarmi-ger -: kandelaber, kroonkandelaar; I -arm, m.: arm van een kandelaar; -baum, m.: (pik.) wilde runboom, wortelboom; -dille, vr.: pijp van een kandelaar; -ge-steil, o.: voetstuk voor (van) een kandelaber of voor kandelaars ; -knecht, m.: profijtertje; -pflanze, vr.: kandelaarvor-mige plant; -röhre, vr.: Zie -dille; -saule, vr.: Zie -gestell; -schaft, vr.: Zie -clille; -stuhl m. (-tisch, m., ^-tra-ger, m.): Zie -g^estell. Leue, m. (-n; mrv. -n): (dk.) leeuw, lengrnen, enz.: Zie Ittugnen, enz. liea niund, m. (-es, -s): (dk.) naam, faam, roep, vermaardheid; ein guter -ist goldeswerth |tl: (spr.) een goede naam is meer waard dan goud; Einen in bösen - bringen [onr.]: iemand in eenen kwaden naam brengen. lient'chen, m. mrv.: (fam.) luidjes, lieden, menschen. |
licu'te, m. mrv.: 1) lieden, menschen; 2) dienstboden, ondergeschikten, (mil. en fig.) manschappen; unter die - kommen: onder de menschen komen, (fig.) ruchtbaar (wereldkundig) worden, uitlekken; ich habe alle meine - verabschiedet: ik heb al mijne dienstboden weggezonden; wir sind geschiedene -: wij zijn voorgoed van elkander af; wij hebben niets meer met elkander uitstaande; er kennt seine -: hij kent zijne menschen, hij weet met wie hij te doen heeft; die - sagen: de menschen zeggen, men zegt; I -beschwatzer, m.: (fam.) gladde tong;-betrüger, m.: eerste bedrieger; -placker, m. (-plager, m.): menschenplager; -scheu, bv. n.: menschen-schuw; -schinder, m.: (fig.) afzetter, uitzuiger, bloedzuiger; -schinderei', vr.: afzetterij, uitzuigerij. Lent nant, m.: Zie Ideutenant. leut 'se'li^bv.n.: minzaam, vriendelijk, lief: I -keit, vr.: minzaamheid, vriendelijkheid, liefheid. tevan'te, vr.: (adk., de) Levant; (kpv., de) stapelplaatsen (mrv.) in de Levant; von der -: Levantijnsch, uit de Levant; Levanti'ne, vr.: (kph.) Levantijnsche zijde; levantisch, bv. n.: Levantijnsch, uit de Levant. rievia tlian, m. (-s; mrv. -e): (bijb.) leviathan (zee-monster, zee-slang, krokodil), levi'ren [iel, w. b,: (kph.) laten protesteeren. lievit', m. (-en; mrv. -en): (bijb.-hist.) leviet; Einem die Leviten lesen: (fig. fam.) iemand de levieten lezen, iemand de les lezen, iemand kapittelen; 1 levi'tisch, bv. n.: levitisch. I^evkoje, vr.: (pik.) anjelier, nagelbloem; 1 Levko'jenstock, m.: nagelboompje. Ljexiarcli', m. (-en; mrv. -en): (hist.) lexiarch. lexika liscli, bv. n.: lexicaal; Lexi-kograph', m. (-en; mrv. -en): lexicograaf, woordenboekschrijver; lexikogra'pnisch, bv. n.: lexicographisch; Lexikographie', vr.: lexicographic; Lex'ikon, m. (-s; mrv. Lex'ika): lexicon, woordenboek. liey'den, o. (-s): (adk.) Leiden; die -er Flasche: (nat.) de Leidsche flesch. lieye, enz.: Zie liele, enz. Iji'banon, m. (-s): (adk.) Libanon, liibation', vr,: (hist.) pleng-offer, drank-offer; (fig. fam.) Bacchus-ver-eering. liibell', o. (-s; mrv. -e): smaadschrift, schotschrift, pamflet. liibel'le, vr.: (ins.) schoenlapper; (ook:) waterjuffertje. liibellist', m. (-en; mrv. -en): schotschrijver, pamflettist. liberal', bv. n.: liberaal; Liberalis'-mus, m. (-): liberalismus; Liberalitat', vr.: liberaliteit, mildheid. lii'byen, o. (-s): (adk.) Lybië; Li'byer, m. (-s; mrv. -): Lybiër. liicent', m. (-es; mrv. -e): licent, accijns; I -brief, m.: accijns-biljet; -ein-nehmer, m.: ontvanger van de licenten (accijnsen); -kammer, vr.: kantoor der licenten, accijns-kantoor. Ijieentiat', m. (-en: mrv. -en): licentiaat, candidaat; - der Rechte: candidaat in de rechten (d. i. in de rechtsgeleerdheid). Ijicenz', vr.: 1) vergunning, vrijheid; 2) te groote vrijheid; 3) misbruik van vrijheid, uitspatting, buitensporigheid; licenzi'ren LieJ, vergunnen, veroorloven. |
LICHTSCHEIN.
493
LICHT.
|
Illt;icht, o. (-es, -s): 1) licht; (figr.) lichtbol, hemelbol; (ook:) toorts, fakkel, flambouw; zwischen - und Dunkel:tus-schen licht en donker; das - des Mondes: het licht (het schijnsel) van de maan, de maneschijn; das volle - des Mondes: 1) het volle licht der maan, 2) volle maan; das neue - des Mondes: nieuwe maan; das -des Tagcs: het daglicht; das - der Welt erblicken: het levenslicht aanschouwen; das - scheuen: het licht schuwen, (inz.) het daglicht schuwen; etwas an das -bringen: (fig.) iets aan het licht (iets aan den dag) brengen; cine Sache ins rechte (in sein rechtes) - stellen: iets in het ware licht stellen; Einem in einer Sache -geben: in eene zaak (in iets) licht verschaften aan iemand; Einen hinter das -fiihren: (fig.) iemand om den tuin leiden, iem. misleiden; Einem das - verbauen: (fig.) iemands licht betimmeren; Einemim -e stehen (Einem vor dem -e stehen): iemand in de licht staan; sich selbst im -»• stehen: (fig.) zich zeiven in den weg staan; Einem aus dem -e gehen: voor iemand uit de licht gaan; jetzt geht mir ein - auf: (fig.l nu gaat mij een licht op; etwas gegen das - halten: iets tegen het licht houden; beim -e (am -e) besehen:bij het licht bekijken, (inz.) bij den dag (bij het daglicht) bekijken, (fig.) goed in oogen-schouw nemen, goea overwegen, goed nagaan^ (fig. fam.) goed bekijken; wo -ist, da ist auch Schatten: (spr.) alles heeft zijn voor en zijn tegen; sein - nicht unter den Scheffel stellen: (spr.) zijn licht niet onder eene koornmaat zetten. 2) licht, gezichtsvermogen, gezicht; das - der Augen verlieren: het licht der oogen verliezen, het gezicfit verliezen; 3) (schl.) licht (in tegenstelling van schaduw); 4) -(-es, -s; mrv. -er): (fig.) licht; die grossen -er des Alterthums |t|: de groote lichten der oudheid; man nannte ihn das - dei-Welt: men noemde hem het licht dei-wereld; 5) kaars; -er ziehen: kaarsen trekken, kaarsen maken (er zieht -er: iron.: zijn neus druipt); gezogene -er: vetkaarsen; gegossene -er: gegotene kaarsen; ein Pfund -er: een pond kaarsen; achter -er: kaarsen van acht in een pond, achte-kaarsen, achten; bei hellem Tage ein - anzünden: (fig.) op klaarlichten dag eene kaars aansteken, licht (opheldering) aanbrengen waar dat geheel noodeloos is; bei -: bij kaars-licht; Einem ein - vortragen: iem. voorgaan met licht (met eene brandende kaars); Einem das - halten: (fig.) iemand behulpzaam zijn. Ilicht, bv. n.: 1) licht (niet donker) helder, klaar; 2) licht; (in bosschen:) open, zonder boomen; (mazen van een net:) wijd; ein -es Zimmer: eene lichte kamer; eine -e Farbe: eene lichte kleur; -es Haar: licht haar, lichtblond haar; es wird schon -: het wordt reeds licht, het wordt al dag; es ist -er Tag: het is klaar dag; bis an den -en Tag schlafen (bis in den -en Tag hinein schlafen); (fig.) een gat in den dag slapen; drei Fuss im -en: (tim.) drie voet in den dag (d. i. tusschen de kozijnen in). |
Iliicht, in Sam. i -abfluss, ia.: (het) afloopen van de kaars; -abwechselung, vr.: afwisseling van licht, (fig.) overgangstijdperk; -arbeit, vr.: avondwerk, nachtwerk, werk bij kaars-licht; -ausfluss, m. (-ausströmung, vr.): uitstrooming van licht; -baum, m.: (pik.) wilde runboom, wortelboom; -bild, o.: lichtbeeld, daguerreotype, photographic; -blatt, o. (-blatt-chen, o.): foelie, dun metaalblaadje; -blau, bv. n.: lichtblauw; -bliek, m.: 1) glimp van licht, 2) flikkering; -blume, vr.: wilde saf-fraanplant; -braten, m.: maaltijd met gebraden vleesch of gebraden gans, door den patroon gegeven aan de knechts, wanneer er begonnen wordt des avonds met licht te werken; -braun, bv. n.: lichtbruin; -bruder, m.: (hist.) illuminaat; -dampfer, m.: dompertje, (fig.) lichtdom-per; -dieb, m.: dief aan de kaars ; -dürftig, bv. n.: lichtbehoevend; -engel, m.: engel des lichts ;-ersch'gt;inung,vr.: 1) phenomeen, luchtverschijnsel, 2) werking van het licht, 3) (fig.) hemelsch schoone gedaante; -farben, bv. n.: licht van kleur; -flechte, vr.: (pik.) korstmos; -fiiege, vr.: (ins.) glimworm; -fiur, vr.: (dk.) sfeer des lichts, hemel; -form, vr.: kaarsenmakers-vorm: -fuchs, m.: lichtbruine vos (d. i. lichtbruin paard); -gans, vr.: Zie -braten; -garn, o.: garen yoor kaarsepitten; -gelb, bv. n.: lichtgeel; -gestalt, vr.: 1) (str.) schijngestalte, 2) hemelsch schoone gedaante; -gewand, o.: (dk.) omkleedsel van licht; -giesser, m.: kaarsenmaker; -glanz, m.: lichtglans, schitterend licht; -glanzend, bv. n.: hei-schitterend; -glast, m.: schit-terlicht: -grau, bv. n.: lichtgrijs; -grün, bv. n.: lichtgroen; -halter^ m.: 1) lichthou-der, 2) profijtertje;-heil, bv. n.: schitterend licht; -holz, o.: 1) pijnboomhout voor lichtspaucn, 2) Zie liaubliolz; -hut, m. (-hütchen, o.): dompertje; -kammer, yr.: kaarsenkamer; -kasten, m.: kaarsenkist; -kegel, m.: lichtkegel; -kerze, vr.: waskaars; -knecht, m.: profijtertje; -korb, m.: kaarsenmand; -kraut, o.: (igt;lk.) schelkruid; -kreis, m.: lichtkrans, kring van licht; -leer, bv. n.: donker; -lehre, vr.: lichtleer, leer van de werking van het licht; -leiter, m.: liehtleider; -loch, o.: 1) lichtgat, 2) kijkgat; -los, bv. n.: donker;-masse, vr.: lichtmassa; -materie, vr.: lichtstof; -meer o.: (dk.) lichtzee, zee van licht ; -messe, vr.: (kkl.) Maria-lichtmis, (pop.) Vrouwendag; -messer, m.: lichtmeter; -messkunst, vr. (-messung,vr.): lichtmeting; -moos, m.: (pik.) korstmos; -motte, vr.: om de kaars (rondom het brandende licht) vliegende mot; -mücke, vr.: (ins.) mug, neef; -pforten, vr. mrv.: (zeew.) geschutpoorten; -punkt, m.; lichtpunt (ook fig.); -putze, vr.: snuiter, voorwerp waarmee men kaarsen snuit (-putzenschale, vr., ot: -putzenteller, m.; snuiterbakje); -putzer, m.: kaarsensnuiter, man die de kaarsen snuit; -quell, m. (-quelle, vr.): (dk.) lichtbron, bron des lichts; -recht, o.: recht om licht te ontvangen door een raam in eens anders muur; -reich, bv. n.: rijk aan licht (z. n. o.: dk.: rijk des lichts, d. i. het njk der hemelen); -rein, bv. n.: 1) rein als het licht der zon, 2) nelder als glas, kristalhelder; -röschen, o. (-rose, vr.): (pik.) koekoeksbloem; -roth [t],bv.n.: lichtrood; -sauger, m. (min.) Zie lieuchtstein; -schaft, vr.: (mnw.) lichtschacht; -schein, |
LICHTSCHERE.
494
LIEBE.
LIEBESPFIANZE.
LIEBE.
495
|
liefde; fleischliche vleeschelijke liefde, greslachts-neig-ing, liefdedrift; vor-schmaeh-ten (in - vergrehen): van liefde smachten; alte - rostet nicht: (spr.) oude liefde roest niet; die - findet Alles schön: (spr.) er is green mooi g-evangenhuis en leelijk lief; kalte Hande, warme (spr.) koude handen, warme liefde; sie war meine erste -: zij is mijne eerste liefde geweest; - zum Vaterlande: gehechtheid aan het vaderland, (fig.) vaderlandsliefde; - zu Gott: liefde tot God; schone (pik.) gele immortelle; brennende (pik.) jeruzalems-bloem; - im Xebel: (pik.) passiebloem. Ilieb e, in Sam. I -athmend [t], bv. n.: liefde-ademend; -blind, bv. n.: door de liefde verblind; -diener, m.: 1) slaaf der zinnelijke lusten, 2) pluimstrijker, flikflooier; -dienerin, vr.: 1) wulpsche vrouw, 2) pluimstrijkster, flikflooister; -gefühl, o.: gevoel van liefde, (fig.) verliefdheid; -gir-rend bv. n.: (fig.) trekkebekkend, roekoe-leerend, vrijend; -glühend, bv. n. (-heiss, bv. n.): blakend van liefde; -krank, bv.n.: ziek (kwijnend) van verliefdheid, 2) manziek; -kraut, o.: (i)lk.) walkruid; -leer, bv. n.: liefdeloos; -reif, bv. n.: voor liefde rijp; -siech, bv. n.: Zie -krank; -strahlend, bv. n.: stralend van liefde; -trunken. bv. n.: liefdedronken, van liefde dronken; -voll, bv. n.: liefdevol; -wund, bv.n.: (dk.) door de liefde gewond. liiebelei', vr.: 1) minnekoozing. (het) minnekoozen; 2) mmnarij; lieb'eln, w. o. h.: 1) minnekoozen: 2) den verliefde spelen. lieb'en, w. o. h. en w. b.: beminnen; (fig.) veel houden van, een minnaar zijn van; er hat noch nie geliebt: hij heeft nog nooit bemind; den AVein -: een minnaar van wijn zijn, gaarne wijn drinken; die Jagd veel van de jacht houden, gaarne jagen, gaarne op de jacht gaan; einen Hund -: veel van eenen hond houden, (fig.) eenen hond liefkoozen. I -(sich), w. w.: 1) veel van zich zeiven houden, zelfzuchtig zijn; 2) veel van elkander houden, (inz.) elkander liefhebben, elkander beminnen. lieb'end, bv. n.: 1) minnend, beminnend; 2) liefhebbend; 3) veel houdend van, een minnaar zijnde van; die -en, m. mrv.: de minnenden, de gelieven. lieb'ens, in Sam. I -werth [t] (-würdig), bv. n.: beminnens-waardig; beminnelijk ; -würdigkeit, vr.: beminnelijkheid. lieb'er, bv. n. (v. tr.) en bw.: liever; -Hühnerbraten a 1 s Gansebraten essen: liever gebraden kip eten dan gebraden gans. |
l^ie'bes, in Sam. 1 -abenteuer, o.: liefdes-avontuur ; -angelegenheit, vr.: liefdeshistorie, minnehandel (in -angelegenhei-ten: in zaken die de liefde betreffen); -angst, vr.: kwellingen (mrv.) der liefde; -antrag, m.: aanzoek, liefdes-verklaring; -apfel, m.: (pik.) liefdes-appel, (kkk.) tomaat; -band, o.: band der liefde;-baum, m.: (pik.) Judas-boom; -bedürfniss [sl, o.: behoefte aan een of ander voorwerp om te beminnen; -begebenheit, vr.: liefdesavontuur ; -begier, vr. (-begierde» vr.): trek der liefde, verlangen der 'iiefde; -berg, m.: (ontl.) Venusheuvel; -be-schwerde, vr.: minnepijn;-betheuerung L-be-teurungl,vr.: liefdebetuiging; -bewerbung, vr.: 1) moeite om de lietde te winnen, 2) Zie -antras; -beweis, m.: bewijs van liefde; -bezeigung, vr.: liefde-blijk, liefdebetoon; -bliek, m.: 1) blik (fig.: oog) van liefde, 2) blik (fig.: oog) der liefde; -blümchen, o.: (pik.) madeliefje; -bote, m.: 1) boodschapper van liefde, 2) overbrenger van boodschappen of briefjes tusscnen twee gelieven; -brief, m.: minnebrief ; -briefchen, o.: minnebriefje; -brunst, vr.: 1) vuur der liefde, liefde-gloed, 2) vlaag van verliefdheid, Cfam.) verliefde bui ; -brünstig, bv. n.: dol-verliefd; -buch, o. : boek over liefde; -bund, m. (-bündniss [sl, o.): verbond van liefde; -dichter, m.: minnedichter, minnezanger; -diener, m.: slaaf der liefde; -dienst, m.: liefde-dienst, vriendschapsdienst: -eifer, m.: voortvarendheid in de liefde, (fig.) ijverzucht, ja-loerschheid; -entzückung. vr.: verliefde opgetogenheid, vlaag van verliefdheid; -erklarung, vr.: liefdes-verklaring; -fackel, vr,: liefdevlam; -fest, o.: feest der liefde; -feuer, o.: vuur der liefde; -fieber, o.: vlaag van verliefdheid, (iron.) verliefdheidskoorts; -fiamme, vr.: liefde-vlam; -frucht, vr.: vriicht der iiefde; -gedanke, m.: verliefde gedachte; -gedicht, o.: 1) minnedicht, minnezang, erotisch gedicht; -ge-nussj m.: genot der liefde; -geschenk, o.: gesclienk der liefde; -geschielite, vr. : 1) liefdes-geschiedenis, liefdes-historie, 2) liefdes-roman; -gespriicli, o.: verliefd gesprek, minnekout;-gestandniss [sl, o.: liefdes-bekentenis, liefdes-verklaring: -glück, o.: 1) geluk dat de (ware) liefde schenkt, 2) (het) welslagen in een liefdesavontuur; -gluth I tl, vr : liefde-gloed, vuur der liefde; -gott, m.: (fab.) god der liefde (Amor): -göttin, vr.: (fab.) godin der liefde (Venus); -gras, o.: (pik.) kweekgras, tril-gras;-gürtel, m.: Venus-gordel; -handel, m.: minnehandel, minnarij; -heirath |tl, vr.: huwelijk uit liefde; -kampf, m.: 1) strijd der liefde, 2) strijd tegen de liefde, 3) tweegevecht waarbij de liefde in het spel is; -kind, o.: kind der liefde, onecht kind; -klage, vr.: verliefde klacht: -knecht, m.: slaaf der liefde ; -knoten, m.: vastgesnoerde band der liefde; -kö-nigin, vr.: koningin der liefde (Venus); -krank. bv. n.: 1) ziek (kwijnend) van verliefdheid, (fig.) manziek, 2) door eene slechte ziekte aangetast; -krankheit, vr.: 1) verliefdheidsziekte, (fig.) manziekheid, 2) slechte ziekte; -kühn, bv. n.: door de liefde (van verliefdheid) stoutmoedig; -kunst, vr.: 1) kunst van beminnen, 2) verliefdheids-list, (inz.) minnaars-list; -kuss, in.: kus der liefde; -leute, m. mrv.: 1) gelieven (mrv.), minnend paar (enk.), 2) minnende paren, verliefde paren; -lied; o.: 1) minnelied, minnezang, 2- zang der liefde; -liedchen, o.: minneliedje; -lust, vr.: minvermaak, pret (genot) der liefde; -mahlj o.: (kkl.-hist.) liefde-maal, liefdemaaltijd ( mahl der ersten Christen: liefde-maaltijd der eerste Christenen; -mahl Christi: Avondmaal van Christus, Nachtmaal des Heeren); -narr, m.: verliefde gek; -neigung, vr.: trek der liefde; -paar, o.: minnend paar; -pein, vr.: minnepijn; -pfand, o.: liefde-pand, pand der liefde; -pfeil, m.: pijl der liefde; -pflanze, |
LIEFERUNGSPREIS,
LIEBESPFLICHT.
496
|
vr.: lychnidea; -pflicht, vr.: plicht der liefde; -probe, vr.: liefdeblijk, bewijs van liefde; -qual, vr.: minnepijn; -raserei';vr.: razernij (verdwaasdheid) der liefde; -rausch, m.: bedwelming: der liefde (im -rausch: dronken van liefde); -ritter, m.: (hist.) dolende ridder, (iron.) najager van liefdes-avonturen; -roman, m.: liefdesroman; -saehe, vr.: minnarij, minnehandel (in -sachen: in zaken; die de liefde betreffen) ; -sanger, m.: 1) minnezanger, zanger der liefde, 2) erotisch dichter; -schule, vr.: school der liefde; -schwar-nierei', vr.: gedweep der liefde; -schwur, m.: minnaars-eed; -seuche, vr.: slechte ziekte; -seufzer, m.: verliefde zucht; -skiave, m.: slaaf der liefde; -spiel, o: spel der liefde (1. gecoquetteer, 2. gestoei, gedartel); -sprache, vr,: taal der liefde; -stern, m.: voor minnaars of voor de liefde gelukkig gesternte, heilzon der liefde; -stück, o. (-stückcnen, o.): verliefde streek; -that, vr.: üefde-daad, daad van liefde; -trank, m.: liefde-drank;-treu (-treue), vr.: getrouwheid (standvastigheid) in de liefde; -verstandniss [nisl, o.: 1) heimelijke liefde-betrekking, 2) hartsgeheim. liefde-geheim ; -werbung, vr.: Zie -bewerbun^; -werk, o.: liefdewerk, werk van Heme; -wonne, vr.: zaligheid der liefde; -wort, o.: woord van liefde, woord van teederheid; -wuth [tl, vr.: 1) razernij der liefde, dolle verliefdheid, 2) onweerstaanbare wulpschheid, 3) manziekheid ; -zauber, m.: tooverkracht der liefde; -zeichen, o.: teeken (blijk, bewijs) van liefde; -zunder, m.: middel om (iemand) in liefde te doen ontvlammen. liieb'ler, m. (-s; mrv. -): hofmaker aan de vrouwen, spel-drijver met de liefde; Lieb'lerin, vr. (mrv. -nen): coquette. lieb'lich, bv. n.: liefelijk ; I -keit, vr.: liefelijkheid. Tjieb'ling^ m. (-s; mrv. -e) en vr,: lieveling. llt;ieb'ling:s, in Sam. I -ausdruck, m.: lievelings-uitdrukking. geliefkoosde uitdrukking; -beschaftigung, vr.: geliefkoosde bezigheid, liefste bezigheid; -buch, o.: lievelings-boek; -dichter, m.: geliefkoosde dichter; -essen, o.: geliefkoosde kost, lievelings-gerecht, liefste schotel; -farbe, vr.: geliefkoosde (liefste) kleur; -gericht, o.: Zie -essen; -getrank, o.: geliefkoosde (liefste) drank; -hund, m.: 1) liefste hond, 2) schoothondje; -idee, vr.: lievelings-idee; -kind, o.: troetelkind, liefste kind, lieveling, (pop.) hartlap ; -plan, m.: lievelings-plan; -platz, m.: lievelings-plaats, geliefkoosde plaats ; -platzchen, o.: lievelings-plaatsje, geliefkoosd plaatsje (plekje); -sohn, m.: liefste zoon; -spiel, o.: geliefkoosd spel; -sün-de, vr.: lievelings-zonde; -unterhaltung, vr.: geliefkoosd vermaak; -wissenschatt, vr.: geliefkoosde wetenschap. liebst, bv. n. (o. tr.): liefst; der, die, das ^-e: de, het liefste; am -en: het liefst, |
liied, o. (-es, -s; mrv. -er): lied (mrv. Ijederen); das hohe -: (bijb.) het Hooglied van Salomon; geistliche -er: 1) geestelijke liederen, 2) gewijde gezangen, 3) kerkgezangen; ein - auf Einen machen: een lied op iemand maken (hetzij ten goede of ten kwade); -er auf Einen machen: spotliederen op iem. maken: immer das alte - singen: (fig.) altijd het oude liedje zingen, altijd op netzelfae aanbeeld kloppen; .ein anderes - anstim-men: (fig.) een anderen toon aanslaan, uit een ander vaatje tappen; das ist das Ende vom -e: (fig.) dat is het einde van de zaak, (ook:) daarmede is de zaak uit. Zie ook liiedehen en Ijieder; 1 -lohn, m.: daggeld, dagloon; -löhner, m. (-s; mrv. -): uaglooner. liied'chen, o. (-s; mrv. -): liedje; ich weiss ein - davon zu singen: (spr.) ik weet er alles van, ik weet er van mee te praten. lied'eln, w. o. h.: neuriën; (fig.) zingen. liied'er, o. mrv.: liederen, gezangen (Zie Lied); I -absatz m. (-abschnitt, m.): couplet; -buch, o.: liederenboek, (kkl.) gezangboek; -dichter, m.: 1) liederendichter, 2) liedjes-dichter, 3) (dk.) lierdichter; -komponist, m.: (muz.) liederen-componist; -kranz, m.: zanggenootschap; -reien, bv. n.: rijk aan liederen;-samm-lung, vr.: verzameling van liederen; -stinger, m.: balladen-zanger; -spiel, o.: (tnl.) zangspel, vaudeville, blijspel met zang; -sprache, vr.: 1) bij uitnemendheid voor liederen geschikte taal, 2) taal die slechts in liederen gebruikt wordt, liedjes-taal, 3) gezongene taal; -tafel, vr.: liedertafel, zanggenootschap; -tanz, m.: dans met zang; -vers, m.: vers van een lied. lied'erlich, bv. n.: liederlijk; I -keit, vr.: liederlijkheid. lied ern, w. b.: met leder bekleeden. Tjied'es, in Sam. I -Aug, m.: (fig.) dichterliike vlucht, dichterlijke hoogdravendheid. Liieferant', m. (-en; mrv. -en): leverancier. lief'erbar, bv. n.: leverbaar, te leveren. lief'ern, w. b.: leveren; (fig. fam.) kapot maken, den nekslag geven aan; (ook:) doen stollen, doen verstijven; quot;Waaren -: goederen leveren; Arbeit -: werk leveren; eine Schlacht -: een veldslag leveren; ein Treffen -; een gevecht leveren; einen Ball - : (kph.) een bal leveren, (spl.) een bal vlak voor den zak brengen (op het biljart); Teller -: (kph.) borden leveren, (fig. fam.) borden breken, borden vernielen; Einen -: (fig. fam.) iemand ten onder brengen, (ook:) iemand kapot maken; einen Kranken eenen zieke naar de andere wereld zenden; das wird ihn vollends -: dat zal hem den genadeslag geven ; er ist geliefert: (fig. fam.) het is voorgoed met hem gedaan. Iiief erer, m. (-s; mrv. -); leveraar, leverancier. liief'erung, vr.: 1) levering, (het) leveren; 2) leverantie; 3) (van boekwer-keu:) aflevering; (van tijdschriften:) nommer. Liief'erungs, in Sam. I -geld, o.: (mil.) gerequireerd geld: -geschaft, o.: koop (of: verkoop) op tijd; -heu, o.:(mil.) gerequireerd hooi; -kontrakt, m.: contract van levering; -kom, o.; (mil.) gerequireerd koorn; -preis, m.: (kph.) prijs waarvoor geleverd is, wordt of moet wor- |
LIEFERUNGSSCHE1K
LIKöRGLAS.
497
LIKTOR.
LINK.
498
LOBBEGIERIGL
LINKE.
499
|
\ -heit, vr.: linkschheid, onhandigheid, fitoffelachtigheid. liin'ke, rr.: 1) linkerhand, 2) linkerzijde; sieh an der -n tranen lassen: Zie reg. 4 van link; zur -n: aan (naar) de linkerzijde. lin'kisch, bv. n.: linkseh, onhandig, stoffelachtig. links, bw.: links (ook fig,); - sein: linkseh zrjn, zich van de linkerhand bedienen; Sie sind -: (fig.) gij vergist u, gij hebt abuis; er ist nicht -: (fig.) hij is niet gek, hij is zoo dom niet als hij schijnt; etwas - anfangen: (fig.) iets verkeerd aanpakken; I -her (-hin), bw,: langs de linkerzijde; -macher, m.: knoeier, (pop.) ophakker, (rcht.) rechtsverdraaier; -tascne, vr.: (fam.) stoffel, ezelskop; -um, bw.: linksom (-um kehrt euch: linksom keert!), lin nen, bv. n.: Zie leinen. liinon', m. (-s): linnengaas. liin'se, vr.: 1) lens, lensglas ; 2) (pik.) lins, linze; (fig.) erwtvormigmoedervlekje; 3) luns, as-spie. Lin'sen, in Sam. I -baum, m.: klap-besseboom; -bein, o.: (ontl.) gewrichtsbeen; -büschel, m.: linzen-stroo, (fig.) iemand wiens gedachten verstrooid zijn; -drüse, vr.: linsvormige klier; -förmig, bv. n.t lensvormig; -gericht, o.: gerecht (schotel) van linzenmeel; -gerste, vr. (-getreide, o.): linzen en gerst onder elkander tot beestenvoeder; -glas, o.: lensglas, lens; -gras, o.: (pik.) pijlkruid ; -kraut, o.: (pik.) sterrenkruid; -kümmel, m.: (pik.) komijn; -maal, o.: erwtvormig moedervlekje; -mehl, o.: linzenmeel; -suppe, vr.: linzensoep; -ziihler,m.: (iron.) krententeller, (pop.) krentenk,kker,(ook:) zemelknooper. liinz, o.: (adk.) Lintz. lipa riweh. bv. n.: (adk.) die-en Insein: de Liparische eilanden. Upp, in Sam. I -fisch, m.: lipvisch; -klampe, kruisklamp; -schale, vr.: lipvor-mige schelp. liipp'chcn, o. (-s; mrv. -): lipje, liip'pe, vr.: (ontl.) lip. liip'pen, in Sam. i -andacht, vr.: (het) werktuiglijke bidden, (de) godsver-eering louter met de lippen; -band, o. (-bandchen, o.): hoekje van den mond, vereenigingspunt van de lippen; -blume, vr.: 1) lipbloemige plant, 2) lipbloem; -buchstabe, m.: (tik.) lip-letter; -drüse, vr.: lipklier; -fisch, m.: lipvisch; -förmig bv. n.: lipvormig; -gebet, o.: gebed louter met de lippen, werktuiglijk gebed; -laut, m.: lipklank; -lauter, m.: (tik.) lip-lotter; -pomade, vr. (-salbe, vr.): lippen-pomade, lippenzalf; -schlagader, vr.: (óntl.) lippenslagader; -weisheit, vr.; lippen-wijsheid, lip'pis?. bv. n.: 1) gelipt, met lippen; 2) lipvormig; dünn -, bv. n.: met dunne lippen. liipps. m. (-en; mrv. -e): 1) dik-lip (iemand met dikke lippen), (pop.) zult-lip; 2) Flip (verkort voor Filips). Liquenr', m.: Zie liiköi*. litiuid', by. n.: vloeibaar; (adm.) vlottend; (kph.) uitstaande (-e Schulden: uitschulden); Liquidation', vr.: liquidatie; liquidi'ren Tie], w. b,: liquideeren. fii'salietli [t], vr.: Elizabeth; Lis'beth Itl, vr.: Lijsbet. |
liscli, liveliest, lisclit: Zie het w. b.: lachen. liiset te, vr. (-ns): Lisette,Liesje, Elsje, li« peln, w. o. h. en w. b.: 1) lispelen; 2) lispen; Lisp'Ier, m. (-s; mrv. -): 1) lispelaar, 2) lisper. lis'saboner, bv. n.: Lissabonsch: van (uit) Lissabon. liist, vr. :list; - über-: (spr.) wie de kunst verstaat, beschame zijn meester niet; - geht über Gewalt: (spr.) wie niet sterk is moet slim wezen, liist'e. vr.: lijst; in die - eintragen:op de lijst plaatsen. lis tig, bv. n.: listig; -er Weise: op listige wijze, door list; I -keit, vr.: listigheid. Ijitanei', vr.: (kkl.) litanie;(fig,) klaaglied, klaagzang, jeremiade. lii'ter. o. (-s; mrv.-): liter (vochtmaat), Nederlandsche kan. literarisch, enz.: Zie litt.... I/itltOisraph', m, (-en; mrv. -en): lithograaf; Lithographic', vr.: lithographic; lithographi'ren jphie], w. o. h. en w. b.: lithographeeren; lithogra'phisch, bv. n.: lithographisch. Ijf'tre, o.: Zie lifter. litt, lit'te: Zie leiden, littera'riseh, bv. n.: letterkundig; Litterat', m. (-en; mrv.-en): letterkundige; Littera'tor, m. (-s; mrv. -rato'ren): letterkundige; Litteratur', vr.: letterkunde (-geschichte. vr.: geschiedenis der letterkunde; -zeitung, vr.: letterkundig tijdschrift, recenseerend tijdschrift). Tiittorale, vr.: littoraal, kustland, oeverland. Ijitur^ie'. vr.: (kkl.) liturgie; liturgisch, bv. n.: kerkgebruikelijk; Liturgist', (-en; mrv. -en): schrijver van eeiic liturgie, liitz'elien. o. (-s; mrv.-);lusje,koordje. Tiit'ze, vr.; lus, koord, (ook:) passement; (wev.) schering. liit'zen. in Sam. I -bruder, m.: beëe-digd zakkendrager; -muster, o.: passementwerkers-kam; -schaft, vr.: (wev.) scheringflrager; -zwirn, m.: (wev.) scheringgaren. liiva'clien, o. (-s): (adk.) Livadie. Tiiv'laml, o.: Zie Tiiefland. liivor'ner, m. (-s; mrv.-): Liyornee; (mrv. Livorneezen), inwoner van Livornos Livor'nerin, vr. (mrv. -nen); Livorneesche; Livorne'ser, m. (-s; mrv. -): Zie liivor-ner; Livome'serin, vr. (mrv. -nen): Livorneesche; livorne'sisch (livor'nisch), bv. n.: Livorneesch, van (uit) Livorno. liivreequot;, vr.: livrei, gewaad der dienstbaarheid; - tragen: livrei dragen; I -be-diente, m.: livrei-knecht; -borte (-tresse) vr.: livrei-galon. o. (-es): lof; (fig.) faam, naam, Tfam.) reuk; ein feines - haben: goed ter naam en faam staan, (fam.) in een goeden reuk staan; Einem ein schlechtes - geben: niet veel goeds van iemand getuigen, iem. als geen beste afschilderen; Einem -ertheilen [t]: iemand lof toezwaaien; ich muss ihm zum -e nachsagen: ik moet hem ter eere nageven; eigenes - stinkt: (spr.» eigen lof stinkt; Gott - (Gott sei -): God zij geloofd, Gode zij dank, Goddank I -begierde, vr.: zucht om geprezen te worden, ijdelheid; -begierig, bv. n.: ver- |
LOBGEDICHT.
LOCKTAUBE.
500
LOCKVOGEL.
LöOE
501
|
duif; -vogel, m.: lokvogel; -wolle, vr.: scheerwol; -wort, o.: lokwoord, verleidelijk woord. liöck'clien, o. (-s; mrv. -): lokje, lt;inz.) haarlokje; (fig.) krulletje. liOck'e, vr.; 1) lok, haarlok: (fig.) krul; sich -n brennen lassen; zich laten friseeren, zijn (henr) haar op de krul laten zetten; englische -n: hangende krullen; 2) lokfluitje; (ook:) lok-aas, lokmiddel; (ook:) lokstem. löck'eln, w. o. h.: krullen. Ilock-'en, w. b.: krullen, friseeren, op de krul zetten; sich -, w. w.: krullen. ilock.'en, w. b.: 1) lokken, aanlokken; 2) verlokken, verleiden; Einem das Geld aus der Tasche -: (fig.) het geld uit iem. zak kloppen; ein Geheimniss |nis] aus Einem (fig.) een geheim uit iemand weten te krijgen. ILock'en, in Sam. I -bau, m.: kansel, (fam.) krulpruik; -haar, o.: krullend haar, krulhaar; -haupt, o. (-kopf, m.): krulkop, (fam.) krullebol; -papier, o.: papiljotten-papier; -reich, bv. n.: vol krullen; -wulst, m.: (dk.) rijkdom (overvloed) van krullend haar. lock'end, bv. n.; aanlokkelijk. ILock'er. m. (-s; mrv. -): lokker; (fig. fam.) lokvogel. Iloek'er, bv. n.: los (niet vast: onvast; on-stevig; ondegelijk; luchtig; wuft, lichtzinnig ; doordraaiend, ongebonden); (pik.) poreus; ein -er Stengel: een poreuse stengel; ein -es Seil: een onstevig touw; ein -er Zalm: een losse (losstaande) tand; ein -er Boden: een losse (lichte, onvaste) grond; -es Brod: luchtig brood; ein -er Vogel (ein -er Zeisig): (fam.) een losbol, een doordraaier; (als bw.:) - leben, een los leven leiden; da geht es - her: (fam.) het gaat daar schuins toe. IliOck'er, in Sam. I -brod, o : luchtig brood, (inz.) Fransch brood; -heit, vr.: losheid (ook fig.) Tiock'erling:, m. (-es, -s; mrv. -e): losbol. lock'ern, w. o. h. en s.: loslaten; los gaan staan; (fig.) los van zeden worden of zijn, een los leven leiden; 1 w. b.: los-woelen; omwoelen. lock'icht, bv. n.: krulvormig; lock'ig, bv. n.: krullig, krullend, gekruld. liock'ung:, vr.: 1) friseering, op de krul zetting; 2) frisuur, kapsel, krullen-tooi. I -, vr.: 1) lokking, aanlokking; (fig.) verleiding; 2) lok-stem, lokmiddel, aanloksel, lok-aas. liO'de, vr.: 1) lap, vod, lor; 2) grof vloerkleed; 3) ongevold laken (ein-Tuch: een stuk ongevold laken); 4) (pik.) uitspruitsel, loot, jong twijgje; 5) (fig.) haartje. IliO'den, m. (-s; mrv. -):ZieIiOde; I -weber, m.: wever van grof vloerkleeden-goed. Ilo'den, w. o. h. en s.: (pik.) botten, uitloopen, uitspruiten. liO'der, m. (-s; mrv. -): gloed, vuurgloed; (fig.) helle vlam; I -asche, vr.: gloeiende (heete, smeulende) asch. lo'dern, w. o. h.: gloeien, smeulen, branden; (fig.) vlammen, opvlammen; |
das Feuer lodert unter der Asche: het vuur smeult onder de asch. lioew en, o.: (adk.) Zie Ijöwcii. liOf, o. (-es; mrv. -e): (kph.) 1) in Riga:) centenaar; 2) (in Lijfland:) tus-schen het vijftigste en zeventigste gedeelte van eene scheeps-lading graan, li off, enz.: Zie liiif, enz. liöffel, m. (-s: mrv. -): lepel; (fig,) schepper, scheplepel; (art.) faadlepel; (jag., van hazen, enz.:) lepel, oor; mit dem grossen - essen: (spr.) op eenen grooten voet leven; Einen über den -barbieren: (spr.) iemand bij het lijf nemen (beetnemen, in den eed nemen, bij den neus nemen, bedriegen); stecke deinen - nicht in andrer Leute Töpfe: (spr.) bemoei u niet met dingen die u niet aangaan; I -baum, m.; (pik.) Amerikaan-sche laurier; -blech. o.: 1) lepelrekje, 2) tin (of ander metaal) om lepels van te maken; -blume, vr.: (pik.) suikernetel, witte doove-netel; -bolirer, in.: (tech.) lepelboor; -ente, vr.: (vog.) lepel-eend; -fohre, vr.: (pik.) wilde bergden; -förmig, bv. n.: lepelvormig; -gabel, vr.: lepelvor-mige vork; -gans, vr,: (vog.) lepelgans; -haft, bv. n.: (fam.) galant, wellevend, voorkomend, gedienstig; -haken, in.: (hik.) spatel; -holz, c.: (pik.) papenhout; -korb, m.: lepelmandje; -kost, vr.: lepelkost; -kraut, o. (-kresse, vr.): (pik.) lepelkruid, lepelblad: -reiher, m.: (vog.) lepelaar, lepelgans; -same, m.: (pha.) schelkruid; -schale, vr.: komvormig gedeelte van een lepel; -schnabel, m.: (vog.) Zie -reiher; -schnecke, vr.: zee-slak; -schwamm, m.: (pik.) lepelvormige paddenstoel; -speise, vr.: lepelkost; -stiel, m.: lei)el-steel; -stint, m.: (visch:) bliek, blei; -voll, in.: lepelvol (zwei -voll: twee lepels vol). liöf felclien, o. (-s; mrv. -): lepeltje, liöffeleiquot;, vr.: (fam.) gelepel, werk met den lepel; (fig. fam.) galanterie, wellevendheid, voorkomendheid, gedienstigheid; löffeln, w. o. h.: 1) met den lepel werken, (pop.) smikkelen, 2) den galante (wellevende, voorkomende, gedienstige) spelen; w. b.: naar binnen lepelen, met den lepel naar binnen spelen, (pop.) opsmikkelen; Löff'lein, o. (-s; mrv. -): lepeltje (- kraut, o.: pik.: zonnedauw); Löff'ler, m. (-s: mrv. -): (vog.) lepelaar, lepelgans, (fig. fam.) galant-gedienstige, verliefde gek; Löff'ling, m. (-es,-s; mrv. -e): (tech.) lepelboor. Hos. lö'ge: Zie liigen. Hog. bv. n.: log; - sein: log zijn (zeew.) slecht zeilen, een slecht zeiler zijn. IliOg, o. (-es; mrv. -e): (zeew.) log; das - auswerfen: de log uitwerpen; ( -brett, o.: logplankje; -buch, o.: logboek; -gat, o.: (zeew.) loggat;-glas, o.: loggias (zandglas, in gebruik bij het loggen); -holz, o.: logplankje; -leine, vr. (-linie, vr.): log-lijn; -rolle, vr.: logrol; -tafel, vr.: logplankje. Logaritli me. vr.: logarithmus (Logarith'mentafel, vr.: tafel van loga-rithmen); logarith'misch, bv. n.: loga-rithmisch; Logarithmus, m. (-; mrv. -rith'men): logarithmus. |
LOMBARD.
LOGE.
502
|
Loge, vr, (spreek uit: loozj): loge (1. in schouwburgen afgeschoten vertrekje met eenige zitplaatsen; 2. vergaderzaal der vrijmetselaars; 'ó. afdeeling der vrij-metselaars-orde). iog'gen, w. o. h.: (zeew.) loggen; Logger, m. (-s; mrv. -): (zeew.) logger-schip, logger. fjo'gik, vr.: logica; Lo'giker. m. (-s; mrv. -): 1) leeraar der logica, 2) beoefenaar van de logica, 3) logisch man, man die logisch redeneert. logi'ren Lgiolj w. o. h. (spreek uit: lozjier'en); logeeren; Logis', o. (-; mrv. -) (spreek uit: lozji') logies, logement. lo'gisch, bv. n.: logisch, redeneer-kundig. Iiogogrypli', m. (-en; mrv. -en) : iogogrief, woord-raadsel, letterraadsel. Iloli, bv. n. en bw.: laai, hel, vlammend. 1 Loh; vr.: Zie liOhe. I Loh, o. -es; mrv. -e): 1) jong hout, (fig.) jong groen, jong loof; 2) veengrond, veen. iliOli, in Sam. I -bad, o.: Zie -kaus ; -ballen, m.: runkoek, runturf; -beet, o.: (tnb.) broeibed van run, runbed; -beize, vr.: run-sop, run-water, run-saus, (fig.) looikuip; -boden, in.: 1) veengrond, 2) schuur (loods) voor eikenschors: -brühe, vr.: Zie -beize; -eiche, vr. eikeboom, (de gewone) eik; -eisen, o.: schors-mes; -erde, vr.: met run bemeste aarde, run-aarde; -farbe, vr.: runkleur, (tig.) taankleur; -farben, bv. n. (-farbig, bv. n.): runkleurig, (tig.) taankleurig, tanig; -feuer, o.: vlammend vuur, vuurvlam, felle vlam; -tink, m.: vvog.) bloed-vink; -gabel, vr.: griep (tuinvork, hooivork, tweetandige vork); -gar, bv. n.: looigaar; -gerber, m.: looier, leerlooier; -gerberei', vr.: looierij, leerlooierij; -grube, vr.: looikuip; -haus, o.: schorspakhuis, eekschuur, runscnuur; -kase, vr.: Zie -ballen; -kübel, m.: (tnb.) met run-aarde gevulde tobbe of bak of kuip; -kuchen, m.: Zie -ballen; -kumm (-kump), m.: stamp-trog voor de eikenschors; -mühle, vr.: runmolen; -rinde, vr.: eikenschors; -roth [tj, bv. n.: Zie -farbig; -schlitzer, m.: Zie -eisen; -vogel, m.: Zie -fink. Lohe, vr.: 1) run, looiers-run; Haute in die - legen: huiden looien; 2) vlam, vuurvlam, (tig.) vuur, hitte; in voller -sein: in volle vlam staan; die - ist an das Essen geschlagen: het eten is aangebrand; die - ist auf die Gerste gefal-len : de gerst is verbrand (verschroeid, verzengd) door de zon. loh en, w. o. h.: vlammen; w. b.: 1) door de vlam halen, 2) looien; (fig.) kleuren, (ook:) tanen. Iioli'er, m. (-s ; mrv. -): looier, leerlooier. liOb'me, vr.: (vog.) gespikkelde duiker (eene eend in de poolstreek). |
liohn, o. (-es, -s; mrv. Löh'ne): loon; (fig.) loon; (ook:) belooning, vergelding ; (mil.) soldij; CJndank ist der Welt (spr.) ondank is 's-werelds loon; jeder Arbeiter ist seines -es werth LtJ: (spr.) de werkman is zijn loon waard; I -arbeit, vr.: betaald werk, werk voor loon; -arbeiter, m.: in dagloon werkende man, (fig.) huurling; -arbeiterin, vr.: dagloonster, in dagloon werkende vrouw ; -bar, bv. n.: 1) betaalbaar, voor geld,. 2) te beloonen, te vergelden; -bauer, m.: bóeren-daggelder; -bediente, in.: bij den dag of bij het uur gehuurde man, (tig.) noodhulp; -begierig, bv. n.: op belooning azend, (tig.) veil; -diener. in.: Zie -bediente; -handwerk, o.: ambacht waarbij niet anders gewerkt wordt dan op bestelling; -herr, m.: loongever; -junge, m.: jongen d.ie een weekloon verdient; -kutsche, vr.: huurkoets, huurrijtuig; -kutscher, m.: 1) huurkoetsier, 2) rijtuigverhuurder: -lakai, m.: Zie Lelmlakai; -loch, o.: lunsgat;-register, o.: register der loonen; -schaier, m.: in daggeld gehuurde schaapherder; -schnit-ter, m.: daggelder voor den graanoogst; -sucht, vr.: (het) azen op belooning, (tig.) veilheid; -sdchtig, bv. n.: Zie -begierig ; -tag, m.: betaaldag der loonen; -wachter, m.: waker voor loon; -zettel m.: briefje (nota) der loonen; -zeuge, m.: betaalde getuige, getuige voor geld. Loh ne, vr.: luns. loh'nen, w. b.: loonen, loon betalen; (tig.) beloonen, vergelden; Einen -: iem. beloonen (betalen) voor zijn werk; Einem etwas -: 1) iemand voor iets loonen, iets aan iemand vergelden, 2) iets aan iemand betaald zetten; mir ist mit ündank gelohnt worden: men heeft mij met ondank beloond, (fam.) ik heb stank voor dank gehad; Gott lohne es Dir: God vergelde het u!; es lohnt der Mühe nicht (es lohnt die Mühe nicht); het loont de moeite niet; I sich -, w. w.: beloond worden; es lohnt sich nicht der Mühe: het loont de moeite niet, het is de moeite niet waard; es lohnt sich der Mühe: het is de moeite waard, (fam.) het is de pene (peine) waard, liOh'ner, m. (-s: mrv. -): 1) loongever, 2) belooner; Löh'ner, m. (-s; mrv. -): 1) loontrekker, bezoldigde, (tig.) huurling, 2) in dagloon werkende man; Löh'neriir, vr. (mrv, -nen): loontrekkende; löh'ne-risch, bv, n.: voor geld veil; Löhnling, m. (-es, -s; mrv. -e): huurling; Loh nung, vr.: (mil.) soldij, traktement (ein auf halbe - gesetzter Offizier: een officier op half traktement, een otticier op wachtgeld; Loh'nungstag, m.: traktements-dag. IliOkal', o. (-es, -s; mrv. -e): lokaal, plaats. Ilokal', bv. n.: plaatselijk; I -behörde, vr.: plaatselijke overheid; -farbe, vr.: locale kleur; -verhaltnisse, o. mrv.: plaatselijke omstandigheden. liOkalitat', vr.: localiteit. liokation', vr.: (rcht.) rangregeling (rangschikking) van de schuldeischers in eenen faillieten boedel (Lokationsquot;taberier vr.: lijst van de schuldeischers). liokomotiv', in Sam. I -führer, in.: bestuurder van de locomotief. liokomoti've, vr.: locomotief. liOleli, m. (-es, -s): (pik.) onkruid. liombarcl', ni. (-en; mrv. -en):l)Lom-bardijër, Lombard; 2) lombard, bank van leening; Lombar'de, m. (-n; mrv. -n): Zie |
LOMBARDEI.
LOSEISEN.
503
|
Lombard, no. 1; Lombardei', vr.: (adk.) Lombardijë ; Lombar'din, vr. (mrv. -nen); Lombardische; lombar'disch, bv. n.: Lombardisch (das lombardisch-venetianische Königreich: hist.-adk.: Oostenrijksch Italië, het Lombardisch-Venetiaansche koninkrijk); lombar'do-venetia'nisch, bv. n.: Zie lombarrtiscli. liOin'be, vr.; Zie liohme. liOiu'ber, o. (-s): omberspel; - spielen: omberen; I -karten, vr. mrv.: omberkaar-ten; -spiel, o.: omberspel. lom'bern, w. o. h,: (spl.) omberen. Ijom'me, vr.: Zie liOlime. liom'merbraten, m. (-s; mrv. -): (kkk.) rolstuk (rundvleesch). London, o. (-s): (adk.) Londen; Lon doner, m. (-s; mrv. -): Londenaar (lon'doner, bv. n.: Londensch.) Longobar cle, m. (-n; mrv. -n): (hist.) Longrobard; lonffobar'disch, bv, n.: Lon-gobardisch. Lön'se. vr.: Liinne. Ijoos [Los], o. (-es; mrv. -e): 1) lot (noodlot; levens-lot); das - ist gefallen: (fig:.) de teerling is geworpen, net lot is gevallen; 2) lot, loterij-nommer, loterijbriefje, (fig.) loterij-prijs; das grosse de hoogste prijs; 1 -kugel, vr.: lootballe-tje. loo sen llo'sen], w. o. h.: loten (- um: om). Loosnns^ vr.: Zie liosung;. Loots [Lots], in Sam. I -barke, vr.: loodsboot; -geld, o.: loodsgeld; -mann, in.: (zeew.) loods. lioot'se [Lot'se], m. (-n; mrv. -n): (zeew.) loods. IliOOt'sen [Lot'senl, in Sam. I -barke, vr,: loodsboot; -gebühr, vr. (-geld, o.): loodsgeld; -wasser, o.: loods-water (vaarwater waar men een loods aanboord moet hebben). I loot sen [lot'sen], w. b.: (zeew.) loodsen. Ij or, in Sam. I -öl, o.: laurier-olie. lior'beer, m. (-s; mrv. -en): (pik.) laurier; (fig. en dk.) lauwer; 1 -baum, m.: laurierboom, laurier; -blatt, o.: laurierblad, (fig. en dk.) lauwerblad; -busch, m.: 1) laurierstruik, 2) laurierboschje; -grim, bv. n.: lauriergroen; -hain, m.: laurierboschje; -holz, o.: laurierhout; -kirsch-baum, m.: laurierkers-boom; -kirsche, vr.: laurierkers; -kranz, m.: lauwerkrans; -kraut, o.: (pik.) 1) kelderhals, 2) klim-op; -krone, vr.: lauwerkroon; -öl, o.: laurierolie; -rose, vr,: laurierroos, oleander; -tragend, bv. n.: lauweren-dragend;-wald, m.: laurierbosch, bosch van laurieren; -weide, vr.: laurierwilg, vijfhelmige wilg; -zweig, m.: lauriertak, (fig. en dk.) lauwertak. liOr'beere, vr,: laurier-bes. lior'ber, m. (-s; mrv. -n): Zie de samenstellingen onder Ijorbeer, liorch, m. (-es, -s; mrv. -e); (vog.) kuifduiker, gekuifde duik-eend; I -baum, m.: (pik.) lorkeboom. liorch'e, vr.: 1) lorkeboom; 2) lorken-zwam, zwarte paddenstoel; 3) truffel. Lor'chen, o. (-s): Nelly (verkort van Eleonore). liOrd, m. (-s: mrv. -s): lord; das Haus der -s: (stk.) het Huis der Lords, het |
Hoogerhuis (in Engeland); I -lieutenant, m.: lord-luitenant; -mayor, m.: lord-mayor. Lord'ehen, o. (-s; mrv. -): lordje. Lo're, vr.: Lora, Nelly (verkort van Eleonora). XiO'renz, m. (-ens): Zie Laurentius; I -birne, vr.: Sint-Laurentius-peer; -kraut, o.: 1) stinkende gouwe, schelkruid, 2) wolfsvoet, wolfs-poot (pik.). liorsnet'te, vr.: lorgnet. lior'ke, vr.: (pik.) lorkeboom. lior'öl, o.: Zie lior. lös, in Sam. I -bar, bv. n,: op telossen; -barkeit, vr.: oplosbaarheid. IliOS, o. (-es; mrv. -e): 1) Zie Loos; 2) das - eines Taues: de bocht van een kabel. Hos, bv. n. en bw.: los; (fig.) ontheven, ontslagen, bevrijd; (ook:) ongehinderd, onbelemmerd, onbeteugeld: ein -er Zuhn: een losse tand, een losstaande tand; ein -er Mund: (fig.) eene kwade tong, eene lastertong, eene schendtong; -e Haare: loshangende haren; -es Scharf: (art.) schroot; es ist mit ihm (es is mit seinem Wissen) nicht viel -: wat hij weet (al zijne kunde) heeft weinig te beduiden (tam,: heeft niet veel om het lijf); etwas • haben: iets grondig verstaan, door en door bekwaam zijn in; iets; der Hund ist -: de hond is los; der Teufel ist -: (pop.) de duivel is los, de poppen zijn aan het dansen; was ist hier -: wat is hier gaande, wat is hier aan de hand; - sein oder werden [2 en 4]: bevrijd (ontslagen) zijn of worden fvan]; ich bin das Fieber -: ik ben de koorts kwijt; ich bin alle Sorgen -: ik ben van alle zorgen af; ich bin seiner -: ik ben van hem ontslagen, ik ben van hem verlost; auf Einen - gehen: op iemand afgaan ; gerade auf Einen - gehen: regelrecht op iemand afgaan; jetzt geht's (pop.) nu begint de pret, nu gaan de poppen aan het dansen; frisch darauf -: triscn er op los!, dapper (moedig, ferm) aangepakt!; frisch darauf - schlagen: er dapper op los slaan, goed de handen uit de mouwen steken; frisch darauf - essen: ferm toetasten, goed schransen ; wacker darauf - lügen: zitten te liegen als een kiezentrekker, dapper er op los liegen. IliOS, in Sam. 1 - arbeiten, w. b.: loswerken, los zien te krijgen ;-beissen, w. b. onr.: losbijten; -bekommen, w. b. onr.: loskrijgen; -binden, w. b. onr.: los-maken; -bitten, w. b. onr.: met verzoeken (met bidden en smeeken) verkrijgen; -brechen, w, b. onr.: losbreken (w. o. onr. s.: losbreken, losbarsten); -brennen, onr w. o. h. en w. b.: losbranden; -bringen, w. b. onr.: los-maken, bevrijden, (fig.) volbrengen; -bröckeln, wr. o. s. en w. o.: afbrokkelen; -bruch, m,: (fig.) losbarsting, uitbarsting; -brüchig, bv. n.: broos (bros), licht afbrokkelend (ein Schwein -brüchig machen: jag.: een wild zwijn uit zijnen schuilhoek jagen); -buchen, w, o. h.: kaartleggen, waarzeggen; -bürgren, w, b.: door borgstelling op vrijë voeten krijgen; -donnern, w. o. h. en s.: (fig.) losbulderen; -drehen, w. b.: losdraaien; -drüeken, w.b.: (fig.) losbranden (drückt los!: [als kom-mando:] vuur!); -eisen, w. b.: 1) het ijs loskrijgen van, 2) loskrijgen uit het ijs, |
LOSFAHREN.
504
|
(flg.. fam.) loskrijgen (etwas von Einem: iets van iemand); -fahren, w. o. onr. s.: eensklaps losspringen,losschieten,losg-aan, (fig.) losbreken, losbarsten (auf Einen -fahren; 1. op iemand aanvliegen, 2. tegen iem. uitvaren); -faulen, w. o. s.: los-rotten, af-rotten; -feilen, w, b.: los-vijlen, afvijlen; -feuern, w. b.: losbranden, afvuren; -geben, w. b. onr.: (slaven:) vrijlaten, vrij-verkla-ren, (fig.) van verdere verplichtingen ontslaan; -gebung, vr.; invrijheidstelling; -gehen, w. o. onr. s.: 1) losgaan, niet vast blijven zitten, 2) (van vuurwapenen:) afgaan, het schot laten afgaan, 3) - auf: Zie reg. 23—25 in bw. los; -gürteln, w. b. (-gurten, w. b.): losgorden; -hacken, w. b.: loshakken; -hakeln, w. b, (-haken, w. b.): loshaken; -halftern, w. b.: van den halster ontdoen; -hammern, w. b.: los-hameren, losslaan, loskloppen; -hauen, w. b.: loshakken (auf Einen -hauen: op iemand toehakken); -helfen, w o. onr. h. [3]: helpen om los of vrij te komen (Einem -helfen: iemand uit de verknij-ping helpen); -hetzen, w. b.: aanhitsen, aanvuren; -nusten, w. b.: loshoesten, hoestend opgeven; -kaufen, w. b.: los-koopen, vrijkoopen, afkoopen; -kaunich, bv. n.: af koopbaar, af te koopen; -kau-fung, vr.: afkooping, afkoop; -ketten, w. b.: van den ketting los-maken, loslaten, (fig.) uit de boeien ontslaan, (fig. dk,) ontketenen (sich -ketten, w. \v.: van den ketting losbreken, fig.: zijne boeien verbreken); -kitten, w. b.: het cement (of: de stopverf) los-maken van; -knallen, w. o. s.: uiteen-knallen (w. b.: losbranden); -knüpfen, \v. b.: ontknoopen; -kommen, w. o. onr. s.: loskomen, losraken, losgaan, losbreken (von Einem -kommen: van iemand afkomen, zich van iemand afmaken) ; -koppeln, w. b.: (honden:) van den koppelriem losmaken, (fig.) loslaten; -kratzen, w. b.: loskrabben;-kriegen, w. b.: loskrijgen; -lassen, w. b. onr.: loslaten; -lassung, vr.: los-lating;-legen, w. b.: (fig.) los-maken; -lösen, w, b.: losmaken; -lügen, w, b. onr.: door middel van leugens vrijmaken; -machen, w. b.: los-maken, (fig.) bevrijden (sich -machen von: 1. zich ontdoen van, 2. zich vrijmaken van; sich vom Joche -machen: het juk afschudden); -meisseln, w. b-: losbeitelen. (fig.) af beitelen; -pieken, w. b.: los-pikken; -platz, m.: los-plaats; -platzen, w. o. s.: losbarsten (ook fig.), (fig. fam.) uitflappen; -rauspern, \y. b.: rochelend opgeven; -reden, w. b.: vrijspreken, (fam.) schoonpraten; -reiben. w. b. onr.: loswrijven ; -reissen, w. b. onr.: losrukken, losscheuren (w. o s.: losspringen, losknap-pen, losbersten); -rennen, w. o. onr. s.: los-rennen, losstormen (auf Einen: op iemand); -rütteln, w. b.: 1) losschudden, 2) afschudden; -sagen, w. b.: vrijspreken, verklaren dat (iemand van iets) voor goed af is, Zie ook -sprechen (sich -sagen, w. w.: verklaren dat men niets meer te doen wil hebben [- von: met], verklaren dat men zich geheel onttrekt [- von: aan); sich von einem Amte-sagen: een ambt nederleggen, zijn ontslag uit een ambt nemen); -sagung. vr.: afstanddoening (van), onttrekking (aan), ontslagneming (uit een ambt); -schiessen, w. b. |
onr.: 1) afschieten, afvuren, 2) afschieten, wegschieten, door schieten doen vallen; w. o. onr. s.: aanschieten, aanvliegen, losstormen, afschieten, toeschieten (aut Einen: op iemand); -schlagen, w. b. onr: 1) losslaan, 2) afslaan, 3) eine Waare -schlagen: een artikel van de hand doen (verkoopen); w. o. onr. h.: mit einer Waare -schlagen; zich van een artikel (zich van ecne koopwaar) ontdpen; auf Einen -schlagen: iemand te lijf gaan, (pop.) er de lap opleggen, er op slaan; auf einan-der -schlagen: elkander te lijf gaan, klappen aan elkander uitdeelen om het hardst; -schliessen, w. b. onr.: 1) van de boeien ontdoen, in vrijheid stellen, 2) ontsluiten ; -schmeissen, w. b. onr.: (zeew.) losgooien; -schmelzen, w. b. onr.: doen lossmelten; -schnallen, w. b.: losgespen; -schneiden, w. b. onr.: lossnijden; -schnüren. w. b.: losrijgen, (fig.) los-maken; -schrauben, w. b.: losschroeven; -schütteln, w. b.: losschudden ; -schwören, w. b.: (Einem: iemand) van hetgeen hem ten laste gelegd is door eene verklaring onder eede zuiveren (sich -schwören: eenen eed er op doen dat het ten laste gelegde onwaar is); -sein, w. o. onr. s.: 1) los zii'n, 2) von etwas -sein: van iets af (ontslagen, bevrijd, verlost) zijn, (ook:) iets kwijt zijn; -spannen, w. b.: (iets dat gespannen is:) los-maken, (paarden:) afspannen, uitspannen; -splittern, w. o. s. en w. b.: lossplinteren, afsplinteren; -sprechen, w. b. onr.: (van het ten laste gelegde) vrijspreken, (van .alle verantwoordelijkheid) ontslaan, (uit de slavernij) ontslaan, vrijlaten, vrij-verklaren, (aan eenen leerling) een bewijs afgeven, dat hij den leertijd uitgediend heeft; -spre-chung, vr.: I) vrijspraak, 2) ontslag; -sprengen, w. b.: doen springen (einen Felsen -: eene rots doen springen); w. o. s.; auf Einen -sprengen: op iemand aanrennen (te paard); -springen, w. o. onr. s.: losspringen, losknappen; auf Einen -springen: op iemand aanspringen, op iemand aanvliegen (fig.); -spruch. m.; vrijspraak; -spülen, w. b.: losspoelen; -stufen, w. b.: (mnw.) laagswijze (laag voor laag) afgraven; -stürmen, w. o. s. (-stürzen, w. q. s.): losstormen (auf Einen; op iemand), zich werpen; -trennen, w. b.: los-tornen; -weichen, w. o. s. en w. b.: los-weeken; -werden, w. o. onr.: losgaan, loslaten; w. b. [4]; afkomen van, ontslagen (bevrijd, verlost) worden van. (ook:) kwijtraken; -werfen, w. b. onr.: afgooien; -wickeln, w. b.: 1) (garen, enz.:) afwinden, 2) (iets dat met touw omwonden of toegemaakt is:) los-maken, (iets dat opgerold is:) ont-rollen (sich -wickeln, w. w.: zich los-winden; fig. fam.: zich er uitdraaien, zich er uit werken); -winden, w. b.: Zie -wickeln: -wirren, w. b.: ont-warren (w. o. h.: zich ont-warren); -zahlen, w. b.: Zie -sprechen; -zaubern, w. b.; onttoo-veren; -ziehen, w. b. onr.: lostrekken (w. o. onr. s.: auf Einen-ziehen: tegen iemand oprukken of optrekken, fig.: tegen iemand uitvaren; über Einen-ziehen: iemand kras aanpakken, tegen iemand uitvaren); -zupfen, w. b.: l)losplukken, 2) afplukken; -zwicken, w. b.: 1) los-nijpen, loswringen, 2) afknijpen. |
LOTH.
505
|
liöscli. in Sam. I -anstalt, vr.: brand--vs-eer inrichting van het brandwezen: -hanlc. vr.: put om kalk te blusschen; -bar bv. n.: (brand, kalk, enz.:) te blusschen, (dorst:) te lesschen, (driften:) te koelen, (metaal:) te harden, (schulden:) te delgen, (vrachtschepen:) te lichten, (ook:) te lossen; -blatt, o.: blad (vel) vloeipapier; -blei, o.: 1) (min.) waterlood, 2) potlood (om mee te schrijven); -bord, o.: (zeew.) wrijf klamp, wrijfhout; -brand, m.: uitgedoofd brandhout; -eimer, brand-emmor; -fass, o.: (sm.) leschbak, leschkuip; -geld, o.: (kpv.) lichtergeld, lichterloon; -gerath [t], o. (-gerathschaft [tl, vr.): bluschgereed-scliap, brandbluschmiddelen (mry.);-haken, m.: brandhaak; -horn, o. (-hütchen, o.): dompertje (voor kaarsen); -kohle, vr : 1) doovekool, uitgedoofde turfkool; 2) (bakkers-)houtskolen (mrv.); -kübel, m.: Zie -fass: -mannschaft, vr,: manschap van de brandweer, (inz.) bpuitgasten (mrv.); -napf, m. (-napfchen, o.): Zie -liorn: -papier, o.: vloeipapier: -platz, m.: (kpv.) los-plaats: -trog, m.: Zie -fass: -wanne, vr.: (mnw.) tobbe om de koper-slakken te wasschen; -wasser, o.: 1) water om brand te blusschen, 2) (sm.) leschwater (om het gloeiende ijzer af te koelen), (ook:) water om staal te harden; -wedel, m. (-wisch, m.): (sm.) sproeikwast, sproeilap. lïiösclie, vr.: kolengruis. liöscli'el, m. (-s; mrv. -): pomp- ZUlö8ch'en, w. b.: (brand, kalk, enz.:) blusschen; (dorst:) lesschen; (driften:) koelen; (metaal:) harden; (schulden:) delgen; (vrachtschepen:) lichten, (ook:) lossen; 1 -, w. o.: (van papier:) vloeien, doorslaan: dieses Papier löscht: dit papier vloeit (slaat door). I^öscli'er, m. (-s; mrv. -): blusscher; (kpv.) losser. Tiösch'uns:. vr.: (brand-)blussching; (het) blusschen (van kalk); (dorst-)les-sching; (van driften:) koeling, bevrediging; (het) harden (van metaal); (schuld-welging: (van vrachtschepen:) lichting, (het) lichten; (van scheepsladingen:) lossing, (het) lossen; J Lösch'ungsmittel, o.: (brand-)bluschmiddel. lo'se. bv. n.: los (i. a. b.): (fig.) loos, schalksch, (ook:) slim, leep, geslepen, (ook:) slecht, gemeen; ein -s Maulhaben: (fig.) los in den mond zijn, losse (onkiesche) taal uitslaan; eine - Hand haben: (fig. fam.) er dadelijk de lap opleggen, dadelijk klaar zijn om er op te slaan; -s Geld: los geld; -s Gesindel: gemeen volk, gespuis; Du kleiner-r Schelm: kleine slimme schelm die gij zijt!; ein -r Yogel: (fig.) een slimme vogel, ^en leepe gast, een geslepen snuiter; ein -s Madchen: een schalksch meisje; i -kugel, vr.: balloteer-balletje. Tjö'se, in Sam. I -geld, o.: losgeld, losprijs; -schlüssel, m.: (kkl.) macht om te binden en te ontbinden, macht om de zonden te vergeven; -stunde, vr.: (bij werklieden:) schoft-uur, schaft-uur. liö'sel. in Sam. I -nacht, vr.: nacht waarin de toekomst voorspeld is of wordt. |
lö'seln. w. o. h.: planeet-lezen, in de toekomst lezen. lo'sen, w. o. h.: 1) luisteren; 2) Zie loosen; 3) (of: sich -, w. w.): (jag.) drek loozen, afgaan. lö'scn. w. b.: 1) los-maken (eenen knoop); (fig.) los-krijgen, ont-warren; Einem die Zunge -: (hik.) iemand van den tongriem snijden, (fig.) iemands tong losmaken, iemand aan het praten brengen; 2) loslaten (b.v. jachthonden); (gevangenen:) loslaten, op vrijë voeten stellen; 3) lossen (een schot uit een vuurwapen; panden uit de lombard; onder hypothecair of ander verband liggende goederen): 4) loozen (drekstoffen; koopwaren of andere dingen, die men graag kwijt wil zijn); 5) loskrijgen (b.v. geld); Geld aus etwas -: geld van iets maken, (fig.) geld uit iets smeden; er hat nicht viel daraus gelöset: het heeft hem niet veel ingebracht: C) koopen; (fig.) nemen; ein Opernbillet -: een plaatskaartje nemen (voor de opera); 7) opdoen (eene ziekte, eene verkoudheid, enz.): 8) oplossen ' (raadsels: vraagstukken); uitwerken, maken (eene som); volbrengen (eene taak); 9) tot ontknooping brengen (een roman, een too-neelstuk, enz.). I lö'sen, w. o. h. (en: sich w. w.): (jag.) drek loozen, afgaan. liO ser, m. (-s; mrv. -): (fam.) luistervink: fjag.) oor. liö'sor. m. (-s; mrv. -): losser, loskoo-per, afkooper; (theo.) Verlosser; (bij tandmeesters:) kalk-afsteker; 1 -dürre, vr.: (vea.) veepest, veeziekte. IiO'si$fkeit. vr.: losheid, wuftheid, liö'siiiig:. vr.: 1) losmaking; (fig.) ontknooping; 2) lossing, vrij-making, bevrijding; (fig.) verlossing; (art.) los-branding; 3) oplossing (van raadsels, vraagstukken, enz.), tot klaarheid brenging; | Lö'sungs-recht, o.: (rcht.) recht van weder-inkoop. Ti o sii ii if. vr.: 1) loting, (het) loten: (fig.) loterij; 2) sein, signaal: herkenningswoord, wachtwoord, parool (Geld ist die -: spr.: geld is de hoofdzaak, geld is het eenige waarnaar men vraagt); 3) loozing. (fig.) van de hand doening, verkoop, aftrek, omzet; 4) ontvangst, geld-ontvangst; (fig.) geld-lade; ö) belasting (die - bezah-len: schot en lot betalen); 6) aandeel; 7) (jag1-) drekstof, drek, ontlasting; I Lo'-sungs, in Sam.: -amt, o.: belasting-kantoor; -buch, o.: ontvangst-boek, kasboek: -feuer, o.: seinvuur; -fiagge, vr.: seinvlag; -geld, loterij-geld (geld dat men in de loterij waagt); -plan, o.: plan der loterij, loterijplan, inrichting der loterij; -schuss, m.: seinschot; -spiel, o.: loterij; -stube, vr.: belasting-kantoor; -tag, m.: trekkingdag, dag waarop de loterij trekt; -waaren, vr. mrv.: goederen voor den verkoop in het klein; -wort, o.: herkennings-woord, wachtwoord, parool; -zeichen, o.: herken-nings-teeken, signaal, sein. tot, o. (-es; mrv. -e): 1) baggerbeugel, baggernet; 2) Zie Tjoth: I -baum, m.: holle boom; -wurz, vr.: (pik.) gele osse-tong, (ook:) affodil, slaap-lelie. Loth [tl, o. (-es, -s; mrv. -e): lood (i. a. b.: 1. het metaal; 2. peillood, diep-lood, paslood, enz.; 3. jachthagel, ganzenhagel, |
LOTHASCHE.
506
LUFTGEBÜUDE.
LöWIN.
507
|
kaat; -warter, m.: leeuwen-oppasser, oppasser van de leeuwen; -zahn, m.: leeuwentand, tand van eenen leeuw, (pik.) leeuwentand, paardenbloem. liö win, vr. (mrv. -nen): (drk.) leeuwin; (fig., dk.) Zie Lauwine. loyal', bv. n.: loyaal; Loyalitat', vr.: loyaalheid, loyaliteit. lioyo'la, m.: Loyola (stichter van de Jezuïeten-orde); Loyolist' (Loyolif), m.: Jezuïet, volgeling: van Loyola. liü'beck, o. (-s): (adk.) Lubeck; lü-bisch, bv. n.: van (uit) Lubeck. liucer'ne, vr.: (pik.) spurrie, Spaan-sche klaver. liuch, o.: moeras. liUcliH, m. (-es; mrv. -e): (drk.) los, lynx; I -artig, bv. n.: los-achtig, lynxachtig; -auge, o.: oog van een lynx, (fig.) scherpziend oog; -augig, bv. n.: (fig.) scherp van gezicht, scherpziende; -katze, vr.: (drk.) wilde kat (in Canada); -stein, m.: (min.) hyacint, (nat.) meteroor-steen, lynxsteen. liueian', m. (-s): Lucianus; I Lucians-kraut. o.: (pik.) wilde betonie. liU 'cie, vr. (-ns): Lucia; I Lu'cienholz, o.: Sint-Lucie-hout. liU'cafer, m. (-s); (theo. en str.) Lucifer. Ij nek, in Sam. I -netz, o.: (jag.) net om hazen te vangen. liück'e, vr.: gat; (fig.) gaping, leemte; eine - in der Kasse: een tekort in de kas; eine - füllen (eine - büssen): eene leemte aanvullen, (fam.) een gat stoppen. liiick'en, in Sam. I -büsser, m.: stoplap, (dk. en fig.) stopwoord, (fig. fam.) noodhulp, (ook:) in de bres springer; -büsserei', vr.: (fam.) stopping van het eene gat met het andere, (ng.) veelvuldig gebruik van stopwoorden; -haft, bv. n.: vol gapingen, vol leemten, onvolledig; -haftigkeit, vr.: menigte gapingen, menigte leemten, onvolledigheid5 -los, bv. n.: zonder leemten; -zahn, m.: ingezette tand, valsche tand, kunsttand. liick'icht, bv. n.: naar eene gaping of leemte gelijkende; lück'ig, bv. n.: vol leemten. liiict'clien, o. (-s): Louïesje, kleine Louïsa. IIjii del, vr.: 1) pan-kruit, patronen-kruit; 2) zuigflesch (voor zuigelingen), pijpkan; 3) (tabakrookers-)lurkpijpje; l-birn, vr. (-horn, o.): kruithoorn, kruitflesch. iliU'del, m. (-s; mrv. -n): 1) pimpelaar, likkebroer, nathals; 2) broddelwerk, knoeiwerk; | -macher, m.: broddelaar, knoeier. In'deln, w. o. h.: 1) zuigen; (fig. fam.) pimpelen; 2) broddelen, knoeiwerk leveren, knoeien. liU'der, o. (-s): 1) kreng (een dood dier, inz. rottend); 2) sterk-riekend aas (voor roofdieren); 3) vleesch (NB. geen slachtvleesch); das Pferd bekomint - (das Pferd setzt - an): het paard begint goed in zijn vleesch te zitten; 4) (gem.) loeder, gemeen schepsel, gemeen dier, (ook:) smeerlap, schobberd; I -hütte, vr.: (jag.) hut (tent) in de nabijheid van de lok-plaats; -kerl, m.: schoelje, schobberd, smeerlap; -krahe, vr.: op krengen azende kraai; -leben, o.: liederlijk leven; -platz, m.: (jag.) lokplaats. |
lü derlich, bv. n.: Zie liederlich. lu'dern, w. b.: (jag.) lokken; w. o. h.: 1) een liederlijk leven leiden; 2) (fam.) doordraaien, aan den rol zijn. liiidimagis'ter, m. (-s; mrv.-): (iron.) schoolvos, schoolmeester. liiid'ler, m. (-s ; mrv. -): 1) broddelaar, knoeier; 2) doedelzak-speler. lai'dolph, m. (-s): Ludolf; Ludovi'ka, vr. (-vi'kens): Ludovica, Louïsa; Lud'wig, m. (-s): Lodewijk; Lud'wigs, in Sam. (-kreuz,o.: kruis van den Heiligen Lodewijk; -orden, m.: orde van den Heiligen Lodewijk; -ritter, m.: ridder van de orde van den Heiligen Lodewijk). Iliiift, m. (-es; mrv. -e): jonge wildzang, jonge spring-in't-veld. Iliiift, vr. (mrv. Lüfte): lucht; in die -hangen oder stellen: in de lucht hangen of zetten; an die freie - stellen oderthun; in de opene lucht zetten; - machen: lucht maken, (tnb.) dunnen, toppen, snoeien *, sich - machen (seinem Herzen - machen): aan zijn hart lucht geven, zijn gemoed luchten; in die - sprengen: in de lucht laten vliegen; in die - fahren (in die -flieg'en): in de lucht vliegen, in de lucht springen; in die - bauen: (fig.) in de lucht bouwen: in die - reden: in de lucht praten; die - ist rein: (fig.) geen mensch beluistert ons, er zijn geen kapers op de kust; I -ader, vr.: (ontl.) slagader;-art, vr.: soort van lucht, soort van gas; -artig, bv. n.: aan lucht gelijk; -bad, o.: (fig.) blootstelling aan de opene lucht, (het) luchten; -ball, m. (-ballon, m.): luchtbol; -beschaf-fenheit, vr,: luchtgesteldheid; -beschrei-ber, m.: luchtbescnrijver, schrijver over weersgesteldheid; -beschreibung, yr.: beschrijving van de lucht, beschrijving van den dampkring; -bestandig, bv. n.: tegen den invloed van de lucht bestand; -bett,. o.: (fig.) zwemgordel, zwemblaas; -be-wohner, m.: luchtbewoner (d. i. vogel); -bild, o.: 1) luchtverheveling, 2) vizioen, (fig.) hersenschim; -blase, vr.: 1) (van visschen:) zwemblaas, 2) zeepbel (fig.) hersenschim; -blitzstoff, m.: electriciteit (electrieke stof) in de lucht; -deutung, vr.: 1) voorspelling (waarzeggerij) uit de gesteldheid van de lucht, 2) weervoorspelling; -dicht, bv. n.: luchtdicht; -dichtigkeitsmesser, m.: luchtmeter; -druck, m.: luchtdrukking; -druckwerk, o.: luchtpomp; -eigenheit, vr.: eigenschap der lucht, eigenschap van het klimaat : -elixir, o.: tegen asthma dienstig elixir; -erscheinung, vr.: luchtverschijnsel, (fig.) Zie -bild: -esse, vr.: luchtkoker, (fig.) schoorsteen; -essenz, vr.: Zie -elixir; -fahrer, m.: luchtreiziger; -fahrt, vr.: 1) luchtvaart, 2) luchtreis; -fang, m.: luchtgat, luchtkoker, (fig.) schoorsteen; -farbe, vr.: hemelblauw; -farben,bv. n.: hemelsblauw; -fenster, o.; luchtraam; -fest, bv. n.: 1) luchtdicht; 2) tegen den invloed van de lucht bestand; -feuer, o.: 1) opstijgend vuurwerk, 2) vurig luchtverschijnsel, 3) dwaallichtje; -förmig, bv. n.: aan lucht gelijk, in den vorm van gas; -gattung, vr.: Zie -art; -gebaude, o.: 1) luchtkasteel, 2) hersen- |
LUFTGEBILDE.
LüGEN.
|
schim; -grebilde, o.: Zie -bild; -gefass, o.: (pik. en ontl.) luchtkanaal; -g-efilde, o. mrv.: (dk,) luchtruim, hemelruim;-gegcnd, vr.: luchtstreek; -greist, in.: 1) (nat.) ether, 2) (fab.) luchtg-eest; -gemalde, o.: lucht-verheveling; -g-esauert, bv. n.: met koolzuur bezwangerd; -geschopt', o.: (dk.) luchtbewoner (d. i. vogel): -geschwulst, vr.: (hik.) met lucht gevulde blaar, (vea.) steengal; -gesicht, o.: Zie -bild; -gestalt, vr.: gedaante der lucht, (fig.) hemelsche gedaante, vizioen-gestalte; -güte, vr : zuiverheid der lucht, zuiverheid van den dampkring (-gütemesser, m.: luchtweger, luchtzuiverheids-meter); -hahn, m.: kraan eener luchtpomp; -hauch, m.: luchtgolving, ademtochtje van de lucht, windje; -himmel, m.: atmosfeer, dampkring: -honig, m.: honigdauw; -klappe, vr.: luchtklep; -kopper, in.: (paard:) kribbebijter; -kör-per, m.: Zie -bild; -kreis, m.: atmosfeer, dampkring; -kugel, vr.: met lucht (met gas) gevulde bol, luchtbol; -kunde, vr.: luchtkunde, luchtleer; -kundige, m.: luchtkundige; -leer, bv. n.: luchtledig; -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik; -loch, o*: luchtgat, (wkt.) trekgat, (ontl.) huidporie; -malz, o.: in de lucht gedroogd mout (-malzbier, o.: Engelsch bruinbier, porter); -maschine, vr.: luchtbol;-masse, vr.: hoeveelheid lucht, volumen lucht; -materie, vr.: luchtstof; -meer, o-: (dk.) luchtruim; -messer, m.: 1) luchtmeter, 2) gas-meter, 3) barometer; -messkunst, vr.: luchtmeetkunde; -perspektive, vr.: luchtperspectief; -pumpe, vr.: luchtpomp; -rand, m.: gezichteinder, horizon; -raum, m.: 1) met lucht gevulde ruimte, 2) luchtruim, 3) dampkring, atmosfeer, 4) speelruimte, speling; -reich, o.: luchtruim, wol-kenruim, hemelruim; -reise, vr.: luchtreis; -reisende, m.: luchtreiziger; -rohr, o.: windroer, geweer dat door luchtdruk-king zijn schot lost, 2) luchtbuis, luchtpijp ; -röhren, in Sain, (-deckel, m.: keel-leiletje, keelklep, strotklep; -drüse, vr.: keelklier, keel-amandel; -entzündung, vr.: ontsteking in de luchtpijp, keel-ontste-king; -kopf, m.: strottenhoofd; -ötfnung, vr.: heelkundige operatie aan de luchtpijp; -schnitt, m.: Zie -ofTnunsr; -spalt, m.: strotspleet); -salz, o.: in de lucht aanwezig zoutgehalte; -sauer, bv. n.: met koolzuur bezwangerd; -saule, vr.: lucht-kolom; -saure, vr.: koolzuur; -schaft, vr.: (mnw.) luchtkoker; -schau, vr.: (het) bekijken van de lucht, (het) doen van weerkundige waarnemingen; -schauer, m.: windvlaag, rukwind; -scheu, bv. n.: 1) bang voor de lucht, 2) bang voor ver-sche lucht (z. n. vr.: 1. bangheid om in de lucht te komen, 2. bangheid voor versche lucht); -schicht, vr.: luchtlaag, luchtstroom van den dampkring ;-schifF, o.: luchtschip, luchtbol (-schiffkunst, vr.: luchtvaart); -schiffer, m.: luchtreiziger (-schifferkunst, vr.: luchtvaart); -schiffahrt, vr. (-schif-fahrtskunst, vr.): luchtvaart; -schloss, o.: luchtkasteel (-schlösser, mrv.: luchtkas-teelen): -schopten, o.: (het) luchtscheppen, (fig.) ademhaling; -schuss, m.: schot in de lucht; -schwarmer, m.: (van vuurwerk:) vuurpijl; -schwere. vr.: zwaarte van de lucht, drukking van den dampkring; -segel, o.: wiek van een windmolen, molenwiek; -segler, m.: luchtreiziger; -spiegelung, vr.: luchtspiegeling; -springer, m.: 1) bokkesprongenmaker, 2) koordedanser, 3) kunstenmaker; -sprung, m.: bokkesprong, (in het dansen:) kuitenflikker (-sprünge machen: 1. bokkespron-gen maken, 2. kuitenflikkers slaan); -stand, m.: gesteldheid van de lucht; -staubchen, o.: luchtdeeltje, atoom; -stein, in.: meteoorsteen; -stoff, m.; 1) luchtstof, 2) gas; -streich, m.: slag in de lucht,(fig.) zwetserij, bluf; -strich, m.: luchtstreek, klimaat; -strom, m.: luchtstroom; -theil-chen [tj, o.: luchtdeeltje, atoom; -ver-dichter. m.: samenperser van de lucht; -verdicntung (-verdickung), vr.: samenpersing van de lucht; -verdünnung, vr.: verdunning van de lucht; -wage, vr.: barometer, luchtmeter; -wagekunst, vr.: luchtweegkunde; -wager, m.: Zie -wage: -wahrsager, m.: waarzegger uit de gesteldheid van de lucht, (fig.) weervoor-speller; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit de gesteldheid van de lucht, (fig.) weervoorspelling; -wasser, o.: 1) vocht (waterdeelen, mrv.) in de lucht, ^fig.) hemelwater, regen, 2) tegen asthma dienstig water, geneeskrachtig water voor aamborstigen; -wurzel, vr.: (pik.) angelica; -ziipfchen, o.: zwikje (in een vat); -zeichen, o.: 1) luchtverschijnsel, 2) teeken in de lucht; -ziegel, in.: in de lucht gedroogde tegel of dakpan; -zieher, m.: luchtkoker, luchtververschings-toestel; -zug, m.: 1) tocht, trekking, luchtstroom, 2) (wkt.) trekgat, luchtgat: -zunder. nu: ontvlambare stof. |
liilft chen. o. (-s; mrv. -): luchtje; (fig;} windje. Itlf'teii, w. b.: 1) luchten, laten luchten, te luchten zetten (leggen, hangen, enz.); (boomen:) dunnen, snoeien; (bos-schen:) boomen vellen in; sein Herz - : zijn hart luchten, zijn gemoed luchten (sich -, w. w.: een luchtje scheppen, ook: zijn hart luchten, zijn gemoed luchten) ; 2) lichten, tillen, oplichten, optillen. liiftig. bv. n.: luchtig (ook fig.); es sieht - bei ihm aus: (fig. fam.) het is naar bij hem gesteld; I -keit, vr.: luchtigheid (ook fig.). Iljug:, o. (-es; mrv, -e): 1) gat, hol, schuilhoek; 2) luik; 3) wachttoren; | -insland, m.: (zeew.) uitkijk. Iliiig. m. (-es; -s): leugen, logen; - und Trug: (fam.) leugen en bedrog; I -aufdenpfennig, m.: schraper, vrek, duitendief; -gestalt, vr.: drogbeeld;-ge-tratsch, o.: (pop.) geklets, kletspraat; -gold, o.: klatergoud. I^ü'ge, vr.: leugen, logen; eine hand-greifliche -: eene handtastelijke leugen; eine - vorbringen: eene leugen voor den dag brengen; Einen auf einer - ertappen: iemand op eene leugen betrappen; Einen der - zemen: iemand logenstraffen. Zie liiigen. lii'gen, w. o. h.: (fam.) kijken, loeren; w. b;: (fam.) afloeren, afneuzen. Ilü'gen, w. o. onr. h. en w. b. onr. (log; gelo'gen): liegen; dass ich nicht lüge: (fam.) om de waarheid te zeggen; er hat es in seinen Hals hinein gelogen: (fam.) hij heeft het gelogen zoo groot |
|
LüGEN. als hij is; er lügt dass sich die Balken biegen: (spr.) hij liegt zóó dat hij zelf gelooft dat het waar is; wer lügt, der stiehlt auch: (spr.) een leugenaar en een dief staan gelijk; Einem tegen iemand liegen, iemand met leugens bedriegen ; Einem die Haut voll -: iemand allerlei leugens wijs-maken, llm'greii, vr. mrv.: leugens, logens; Einen - strafen: iemand logenstraffen; - gestraft werden: gelogenstraft worden; I -beutel, m.: leugenaar, (fam.) leugenzak; -beweis, m.: leugenachtig bewijs, schijnbewijs; -bild, o.: drogbeeld; -faroe, vr.: bedrieglijke glimp; -feind, m.: vijand van liegen; -fürst, m.: (theo.) Zie -vater; -geist, m.: (theo. en fig.) aarts-leugenaar; -geld, o.: boete wegens laster; -haft, bv. n.: leugenachtig; -haf-tigkeit, vr.: leugenachtigheid; -maul, o.: aarts-leugenaar; -prediger, m.: verkondiger van leugens; -prophet, m.: leugen-profeet, valsche profeet; -schmied, m.: uitdenker van leugens; -vater, m.: (theo.) vader van de logen (Satan); -zeihung, vr. (-zicht, vr.): logenstraffing -zunge, vr.: 1) leugenaar, 2) schend-tong. JLug ser, m. (-s; mrv. -); (zeew.) logger schip. logger. liiij?'iier, m. (-s: mrv. -): leugenaar; Einenquot; zum - machen: iemand tot een leugenaar maken, iemand logenstraften; an etwas zum - werden: in iets gelogenstraft worden; an Einem zum - werden: zijn woord aan iemand niet houden. liüg'nerin. vr. (mrv. -nen): leugenaarster; lüg'nerisch, bv. n.: leugenachtig. liiïh. in Sam. I -wasser, o.: spoelwater. lült'en, w. b.: spoelen, uit-, om-, afspoelen, linis'chen, o. (-s): Louiesje, kleine Louïsa. liu ka», m. (-): Lucas; Sankt -: de heilige Lucas. linke, vr.: 1) luchtgat; zoldergat; (fig.) zolderraampje; 2) (zeew.) luikgat; (fig.) luik. liu'ken, in Sam. I -deckel, m.: luik; -gitter, o.: traliewerk voor een luchtgat; -klappe, vr.: luik. liUkke'ser, m. (-s; mrv.-): bewoner (inboorling) van Lucca; Lukke'serin, vr. (mrv. -nen): bewoonster (inboorling) van Lucca; lukke'sisch, bv. n.: van (uit) Lucca. lei, m. (-es, -s; mrv. -e): (fam.) lanterfanter, luie slampamper; lu'leien, w. o. h.: (fam.) lanterfanten, luilappen. in Sam. I -gesang, m.: wiegelied, (fig.) eentonige deun; -mann. m.: lulleman, bestuurder van de spuitpijp. lullen, w. o. h. en w. b.: 1) in slaap zingen; (fig.) in slaap wiegen; 2) zoogen; (fig.) sussen; Lul'ler, m. (-s; mrv. -): in slaap zinger, (fig.) in slaap wieger; Lullerin, vr. (mrv.-nen): in slaap zingster, (fig.) in slaap wiegster. liiim mel. m. (-s; mrv. -): lummel, stoffel; I -haft, bv. n.: lummelig, lummelachtig, stoffelachtig; -haftigkeit. vr.: lummeligheid, stoffelachtigheid; -stück, o.: (van slachtvee:) lendenstuk. |
LUMPENZ UNDER, Llt;üiiimelei, vr.: lummeligheid, lummelachtigheid, stoffelachtigheid; lüm'me-licht, bv. n.: dun, gaasachtig, spinneweb-achtig. liim'meln, w. o. h.: 1) zich lummelachtig gedragen; 2) luilappen, lanterfanten; lum'mern, w. o. h.: Zie lum-meln no. 2. laimp, m. (-es; -s; mrv. -e):l)vrek, schraper; 2) gemeene slampamper, ge-meene hond, ellendeling; ein alter -: (fam.) een oude duitendief; I -fiseh, m.: zeehaas; -zucker, m,: ruwe suiker, ongeraffineerde suiker. liünip'clieii, o. (-s; mrv. -): 1) vodje, lorretje, Aardje; 2; stukje, brokje. Iliini pen, w. o. h.: .los leven, een los leven leiden, doordraaien, pierewaaien, (pop.) den beest spelen; w. b.: (pop.) gemeen behandelen; sich nicht - lassen: 1) zich niet gemeen laten behandelen, 2) zoo handelen dat niemand het gemeen kan vinden. Iliiim'pen. m, (-s; mrv. -): 1) vaatdoek; 2) lomp, vod, lor, flard; (fig.) nesterij; 3) ruwe suiker, ongeraffineerde suiker; -sammeln: voddenrapen; zu - werden: Aardig worden; seine Kleider sind lauter -: zijne kleeren hangen als flarden aaneen; 1 -baron, m.: (pop.) kale baron, baron van den kouden grond; -buch, o.: vodderig boek, prul; -dichter, m.: pruldichter; -ding, o.: vodderig ding, prul, vod, lor; -faule, vr.: (bij papiermakers:) stamptrog voor de lompen; -frau, vr.: 1) voddenraapster, 2) koopvrouw in lorren; -geld, o.: lorrig geldbedrag,(pop.) stront-bagatel (etwas um ein -geld kaufen: iets vooreen spotprijs koopen, iets schandekoop koo-pen); -geschenk, o.: vodderig geschenk; -gesindel, o.: gemeen volk, haveloos volk, gespuis; -handel, m.: handel in lompen, handel in lorren, (fig.) lorrige handel, prulnegotie; -handler, m.: koopman in lompen, lorrenkoopman; -hiindlerin, vr.: koopvrouw in lompen, lorrenkoopster; -hund, m.: gemeene slampamper, gemeene hond, schobberd, schoelje ;-kammer, vr.: lompen-kamer, vertrek waar de lompen gesorteerd worden; -kerl, m.: Zie -hund; -kram, m.: 1) voddennegotie, 2) voddenwinkel, 3) vodderij, nesterij; -kramer, m.: 1) lorrenkoopman, 2) kleine winkelier, (ng.) uitdrager; -mann, m.: 1) voddenraper, 2) lorrenkoopman; -messer, o.:(bij papiermakers:) lompen-mes; -mittel, o.: lorrig (prullig) middel; -nest, o. (-ort, in.): gat (b.v. een gat van een dorp, een gat van een stadje): -pack, o.: Zie -gesindel; -papier, o.: papier van lompen; -sache, vr.: Zie -ding;;-sammler, m.: voddenraper; -sammlerih, vr.: voddenraapster: -Schneider, m.: 1) (bij papiermakers:) lompensnijder,(ook:) lompen-mes, 2) (iron.) ophakker in het kleermakers-vak, kleeren-lapper; -sold, m.: vodderig loon, armzalig loon; -stampfe, vr.: Zie -fttule; -streit, m.: 1) nietige twist, 2) gemeen standje, standje onder gemeen volk; -trog, m.: Zie -faule; -volk, o.: Zie-gesindel; -waare, vr.: voddegoed; -weib, o.: iZie -frau; -zeug. o.: voddegoed; -zieher, m.: (artt) krasser; -zucker, m.: ruwe (ongeraffineerde) suiker; -zunder, m.: (art.) lont. |
LUMPEREI.
510
LUSTJAGD.
|
liUinperel', vr.; 1) vodderij, nesterij, bagatel, kleinigheid, nietigheid; 2) lorrig-heid, vodderigheid, gemeenheid; lum'picht, bv. n.; 1) gemeen, lorrig, 2) vrekkig, inhalig, schraperig; lum'pig, bv. n.; ^haveloos, gescheurd en geplukt, 2) Zie Inm-picht; Lumpigkeit, vr.; 1) haveloosheid, 2) gemeenheid, lorri^heid, 3) vrekkigheid, inhaligheid, schraperigheid. TiU'na, vr.: Luna (d. i. de Maan);luna -nsch, bv. n.; maan-, van (behoorende tot, betreffende) de maan; luna'tiseh, bv. n.: maanziek, maanzuchtig, (fig.) gek. Iiunet'te, vr.: (vest.) lunet. I'lliiïï vr.: long; aus voller - schreien: uit alle macht schreeuwen; aus voller -lachen: luidkeels lachen, schateren van den lach; frei von der - sprechen: zijn hart recht uitspreken. Iiim'gen, in Sam. I -ader, vr.: long-ader: -arzenei', vr.: geneesmiddel voor long-lijders; -balsam, m.: balsem tegen long-tering; -blume, vr.: (gewone) kamille; -drüse, vr,: keelklier; -entzündung, vr.: long-ontsteking; -faul, bv. n.:long-termgachtig, (van paarden:) dempig; -faule, vr.: tering, longtering, (van paarden:) dempigheid; -teuchtigkeit, vr.: vocht van het borstvlies; -fieber, o.: longtering-koorts; -flechte, vr.: (pik.) longkruid, longmos; -flugel, m.: kwaobevande long: -genecht, o.: longvlecht; -geschwür, o.: longzweer; -hieb, m.: 1) kwetsing van de longen, 2) (fig. fam.) smeer uit de pan, veeg uit de pan; -kammer, vr.: longkamer; -klee, m.: (pik.) water-drieblad; -krampf, m.: kramp m de longen; -krankheit, vr.: longziekte, longkwaal; -kraut, o.: (pik.) longkruid (grünes -kraut; longmos); -lappen, m.; longkwabbe; -lehre, vr.: leer der longen, beschrijving van de longen; -raittel, o.: Zie -arzenei; -inoos, o.: (pik.) longkruid, longmos; -mus, o.: (kkk.) gehak van kalfs-long; -probe, vr.: proefneming op (onderzoek naar de gesteld-neid van) de longen (bij doodgeborene kinderen); -schwindsueht, vr. (-sueht, vr.): longtering; -süchtig, bv. n.: longtering-aentig, teringachtig; -süchtige, m. (-n; mrv. -n) en vr.: teringlijder (vr.: tering-lijderes). liung'er, in Sam.' I -leben, o.: lui-lappenj, (het; niets-doen; -tasche, vr.: luilap. liiiiig'erer, m. (-s; mrv. -): luilap, luiaard; lungerig, bv. n.: lui; lung'ern, w. o. h.: 1) luieren, 2) hunkeren (naar), vlammen (op), vlassen (op) (um ein ±iaus -: loopen rondsluipen om een huis heen}. Ijiin'se, vr,: luns, spie. lain'te, vr.: (art, en fig.) lont; (jag.) vosse-staart; -nechen: (spr.) lont ruiken. liiin'ten, in Sam. I -horn, o.: koker voor de brandende lont; -kiste, vr.: lontenk^t; -recht, o.: vuistrecht, (het) recht van den sterkste; -stock, m.: lontstok. liiin'ze, vr.: fjag.) omloop, binnen-■Nverk. , vr.: stuk gegoten ijzer van nonderd ^ond; I Lu'penfeuer, o.: kleine ijzergieterij. |
liupi'ne, vr.: (pik.) wolfsboon. li 11 pp, in Sam. I -stahl, m.: sporen-staal. liup'pe, vr.: 1) Zie liUpe; 2) vergrootglas. liur de, vr. (Ijur'ding;, vr.): (zeew.) lording, kabel-omkleedsel. IiU 'ser, vr.: (jag.) herten-oor. liusita'nien, o. (-s): (adk.) Lusitanië (d. i. Portugal). IliiiHt, vr. (mrv. Lüs'te): lust: (fig.) trek, neiging; smaak; behagen, ' vermaak, genoegen ; genot; (van zwangere vrouwen :) belustheid; nach aller - (nach Herzens -): naar hartelust; die - dazu ist mir vergangen: de lust daartoe is mij vergaan, ik heb er geen lust meer in; seine - an etwas haben: behagen in iets scheppen; - zu etwas haben: lust in iets hebben; Einem - zu etwas machen: maken dat iemand lust in iets krijgt; Einem die - zu .... benehmen: iemand den lust tot ____ benemen; es kam mir (mich) die -: ik kreeg lust, om —; er arbeitet, dass es eine - ist: hij werkt, dat het een lust is; mit - arbeiten: met lust werken; mit - essen: met smaak eten; die fleischliche -: de vleeschelijke lust; den Lüsten fröhnen [frönenl: zich aan vleeschelijke lusten overgeven; seine - büssen: zijn lust boeten, zijn hartstocht bevredigen. Iliiist, in Sam. I -aufwand, m.: aan vermaak besteed geld, kosten (mrv.) die het vermaak na zich sleept, uitgaven (mrv.) voor vermaak; -bad, o.: (een) louter uit pleizier genomen of te nemen bad; -bahn, vr.: speelplaats; -bar, bv. n.: vermakelijk, pleizierig, prettig; -barkeit, vr.: vermakelijkheid; -beet, o.: (tnb.) bed met sierplanten, bloembed; -begierde, vr. (-begier, vr..): trek (verlangen) naar zingenot; -berg, m.: ter versiering in een park aangelegde en met geboomte beplante aardhoogte; -boot, o.: pleizier-oootje; -dirne, vr.: meisje van pleizier; -erweckend, bv. n.: trek-gevend, uitlokkend; -fahrt, vr.: 1) spelevaart, pleizier-tochtje te water, 2) rij-toertje, 3) pleizier-reisje, uitstapje; -feuer, o.: vreugdevuur; -feuerwerk, o.: vuurwerk; -feuerwerker, m.: vuurwerkmaker; -feuerwerkskunst, vr.: vuurwerkmakerskunst; -gang, m.: 1) wandeling voor genoegen, 2) wandeldreef; -ganger, m.: wandelaar; -gangerin, vr.: wandelaarster; -garten, m.: lusthof; -gartner, m.: 1) aanlegger van lusthoven, 2) in orde houder van eenen lusthof; -gebaude, o.: zomerhuis, buitenplaats; -gebüscht, o.: 1) heestertuin, 2)bosschage; -gefecht, o.: spiegelgevecht: -gefilde, o.: (dk.) verrukkelijk oord, (ook:) gelukzalig-heids-dreven (mrv.): -gefühl, o.: zalig gevoel; -gegend, vr.: lust-oord; -gehölz, o.: park, wandelpark; -gelag, o.: feestmaal, leestbanket: -gesang, o.: 1) vroolijk gezang, 2) vreugde-lied; -geschrei, o.: gejubel, gejuich; -gewachs, e.: sierplant; -hain, m.: bosschage; -haus, o.: 1) zomerhuis, buitenplaats, 2) slecht huis, bordeel; -hauschen, o.: tuinhuis, prieel;-holz, o.: park, wandelpark; -insel, vr.: 1) door kunst aangelegd eilandje (b.v. in eenen grooten vijver), 2) eiland dat tot uitspan-nings-oord dient; -jagd, vr.: jachtpartij; |
LÜSTKUGTEL.
LYRIKER.
511
|
-kugel, vr.: vuurbal (van vuurwerk); -lager, o,: zomerkamp, oefeningskamp; -lied, o.: vroolijk lied; -ort, m.: 1) lustoord, 2) plaats van uitspanning; -partie, vr.: pleizier-partij (uitstapje, reisje, rijtoer, spelevaart); -platz, m,; 1)speelplaats, 2) Zie -ort; -rasen, m.: voor balspelen geschikt grasveld; -reich, bv. n.: genotrijk; -reise, vr.: pleizierreis(je); -reisen, w. o. h.: reizen voor pleizier; -reiz, m.: 1) aangename prikkel, 2) verleidelijke bekoorlijkheid; -reizend, bv. n.: tot zingenot prikkelend; -ritt, m.: pleizier-rit, wandelrit; -schiff, o.: 1) pleizierboot, 2) jacht; -schloss, o.: tot zomerverblijf dienend kasteel, buitenplaats; -seuche, vr.: slechte ziekte; -sitz, m.: buitenplaats, zomerverblijf; -spiel, o.: (tnl.) blijspel (-spieldichter, m.: blijspel-dichter); -stück, o.: (tnb.) vak met sierplanten, vak met bloemen; -trunken; bv. n.: 1) vreugde-dronken, 2) door het vermaak bedwelmd; -ver-derber, m.: spelbreker, vreugde-ver-stoorder, pretbederver; -wald, m.: bosschage, wandelpark; -waldchen, o.: heestertuin; -wandeln, w. o. h.: wandelen om zich te vermeien; -wandler, m.: wandelaar voor pleizier; -wandlerin, vr.: wandelaarster voor pleizier; -warte, vr.: belvedere; -weg, m.: wandelweg. liüstelei', vr.: gehechtheid aan de leus: lekker eten en drinken en vroolijk zijn; lüs teln, w. o. h.: verlangen (-nach: naar). lÜN'ten, w. onpers. h.: Zie cellisten, liis'tern. bv. n. en bw.: begeerig, gretig, graag, belust; Einen - machen: iem. graag maken; mit lüsternen Augen: met gretige blikken, met begeerige oogen; -nach etwas sein: graag naar iets zijn, belust op iets zijn; 1 -heit, vr.: begeerig-heid, gretigheid, graagheid, belustheid. Ilüs'tern. w. onpers. h.: es lüstert ihn nach ....: hij brandt van verlangen naar ,, hij is belust op .... lusi'tigr, bv. n.: 1) vroolijk; sich - machen : zich vroolijk maken; sich über Einen - machen: zich vroolijk maken over iem., den gek steken met iemand, iemand voor den gek (fam.: voor het lapje) houden; 2) vermakelijk, grappig, koddig, kluchtig; 3) (in Sam.:)____ lustig (b.v. tanzlustig: danslustig): 4) (als tsw.:) lustig, wakker, helder, frisch, enz.; I -keit, vr.: 1) vroo-lijkheid, 2) vermakelijkheid, grappigheid, koddigheid, kluchtigheid; -macher, m.: pretmaker, grappenmaker, vroolijke Frans; -macherin, vr.: pretmaakster. lüst'lich, bv. n:: belustmakend; Lüst-ling, m. (-s; mrv. -e): wellusteling, Tiustrin , vr.: lustrine (zekere stof), lius'trum, o. (-s; mrv. Lus'tra of Lus'-tren): lustrum, vijfjarig tijdsbestek. Imth [t], vr.: (zeew.) oplanger. liUthera'ner, m. (-s; mrv. -): (kkl.) Luthersche, Lutheraan; Luthera'nerin, vr, (mrv. -nen): Luthersche; luthe'risch, bv, n.: Luthersch; Lu'therthum |t], o. (-s): (het) Luthersche geloof. |
Inti'ren fie], w. b.: met kleefdeeg bestrijken. IjUtHcli, in Sam. I -beutel, m.: dotje (voor kleine kinderen, om op te zuigen). lut'sclieii, w. o. h.: op een dotje zuigen; w. b.: zuigen; Lut'scher, m. (-s; mrv. -): 1) Zie liiitsclibeutel; 2) zuiger op eén dotje, (fig.) zuigeling; Lut'scherin. vr. (mrv. -nen): dotjes-zuigster, (fig.) zuigeling. tutte, vr.: (mnw.) waschbak voor goud-erts; I Lut'tenjunge, m.: jongen die het erts in den waschbak doet. üiit'ter, m. (-s): brandewijn van di* eerste stoking, ééns overgehaalde brandewijn. lait'ticli, o. (-s): (adk.) Luik; Lüt'-ticher, m. (-s; mrv. -): Luikenaar (als bv. n.: Luiksen); Lüt'ticherin, vr. (mrv. -nen): Luiks che. lüt'zel, bv. n.: luttel, gering. ILuv, vr.: (zeew.) loef, loefzijde, wind-zijde ; die - halten: loef houden, goed bij den wind zeilen; die - gewinnen (die -abstechen): (zeew.) de loef afwinnen, de loef afknijpen, (fig.) de loef afsteken; I -baum, m.: loefboom; -brassen, vr. mrv.: loef brassen; -gierig, bv. n.: loef-gierig, zwaar op het roer;-halter, m.: loef houder; -seite, vr.: loefzijde, loef, windzijde ;-spann, m.: loef-spant; -wall, m.: loefwal; -warts, bw.: loefwaarts, te loever. luxnriös', bv. n.: wellustig. liiix'uH, m. (-): weelde; I -artikel, m. (-waare, vr.): artikel van weelde., liiizern'. o. (-s): (adk.) Lucern.' Luzer ne, vr.: Zie liucerne. Liy'bien, o. (-s): (adk.) Lvbië; Ly'bier, m. (-s; mrv. -): Lybiër; ly'biscn, bv, n.: Lybiseh. Lycii iini, o. (-s; mrv, Lyca'en): ly-ceüm; Lyceist', m. (-en; mrv. -en): leerling aan eenlyceüm; Lyce'um, o. (s; mrv. Lyce'en): lyceüm. Lych nis, vr.; (pik.) lychnis. liy'dien, o. (-s): (adk.) Lydië; Ly'dier, m. (-s; mrv. -): Lydiër; Ly'dierin, vr. (mrv. -nen): Lydiscne; ly'disch, bv. n.: Lydisch, (fig.) zacht, weemoedig. lympliat'i^ch, bv. n.: lymphatisch, waterachtig; Lym'phe, vr.: (ontl.)lympha, bloedwater, waterig bestanddeel van het bloed. livn liur, m. (-s ; mrv. -e): Zie liiichH-stem. liy'ou, o. (-s): (adk.) Lyon; Lyo'ner. m. (-s; mrv. -): Lyonees (mrv. Lyoneezen; lyo'ner, bv. n.: Lyoneesch, Lyonsch); Lyo'nerin, vr. (mrv. -nen): Lyoneesche, Lyonsche. liy'ra, vr. (mrv. Ly'ren): (muz.) lier; (str.) Lier; I -sanger,m.: lierzanger; -spie-Ier, m,: lier-speler. ty'rik, vr.: (dk.) lyriek, lyrische dichtkunst; Ly'riker,m. (-s; mrv.-): lierdichter; ly'risch, bv. n.: lyrisch (-e Gedichte: lierdichten, lyrische gedichten; -er Dichter; lierdichter). |
MACHEN.
MAAL.
512
|
Maal [Mali, o. (-es, -s; rnry. -e en Maler); 1) moedervlekje; (fig.) vlek, vlak; ein blaues eene blauwe plek, eene gekneusde plek; 2) merkteeken, stempel-merk; - und Unmaal spielen: kruis of munt spelen, kruis of munt raden; 3) grens-teeken, 4) doelwit, wit, doel, mikpunt; I -axt, 'vr. (-barte, vr.): merk-ijzer; -baum, m.; gemerkte boom; -blatt, o.; (het; pa-troon, model;-boden, m.; Zie IIallhoden; -brief, m.: 1) bestek, 2) contract;-eisen o.: merk-ijzer; -graben, m.; schei-sloot; -grube, vr,: grens-put;-hammer, m.: merk-hamer; -haufen, m.; als grens-aanwijzing dienende hoop; -holz, o.: bakkers-merk-nont; -hiigel, m.: grensheuvel; -kraut, o.; (pik.) sleutelbloempje ; -pfahl, m.: grenspaal; -saule, vr.: grenszuil, als grens-aan-wyzing dienende zuil (kolom, pilaar); -statt, vr. i-statte, vr.); strafplaats, plaats der terechtstellingen, (pop.) galgeveld; -stein, m.: grenssteen, (fig.) gedenksteen; -zeichen, o.: 1) merkteeken, 2) gedenktee-jen! grens-teeken, 4) mikpunt, wit, doel, doelwit. Xfttan'der, m. (-s): (adk.) Meander; maan'dnsch, bv.n.: Meandersch,(fig.) kronkelig, gekronkeld. Wsag, o. (-es; mrv. -e): Zie Mass. Maat, m. (-es; mrv. -e): (zeew.) maat. Maat schaft, vr.: 1) (het) maatschap, hoedanigheid van maat; 2) scheepsvolk, scheepsbemanning; 3) (de) maatschap, compagnieschap, vennootschap. Macedo'nien, o. (-s): (adk.) Macedo-nie; Macedo'nier, m. (-s; mrv.-): Macedoniër; Macedo'nierin, vr. (mrv. -nen): Ma.cedonisehe; macedo'nisch, bv. n.; Ma-cedonisch. Mttcen', m. (-s; mrv. Mitcena'ten): Me-cenas; beschermheer, patroon. jtlaceration', vr.: doorweeking'; ma-cen ren [iel, w. b.: laten doorweeken. Mach, in Sam. 1 -alles, m. (-): albe-schik albedril, factotum: -bar, bv. n.: maakbaar te maken, (fig-.) doenlijk, uitvoerbaars-werk, o.: broddelwerk, knoei-werk, (fig.) koopgoed. Mach e, vr.: maak; in der - sein: in de maak zijn; etwas in der - haben: iets !? vu I1?a^. hebben (d. i. iets onderhanden nebben); Einen in der - haben: (fig.) iem. drillen, iemand ringelooren, iemand onder den duim hebben; in die-nehmen : onder-nanden nemen. |
w' h-J. V maken; Schuhe, Schulden, Kase, Bucher, Verse, Platz, ufs,atz' -A-nfang -: schoenen, scnulden, kaas, boeken, verzen, plaats. een opstel, het begin maken; Einen ge-sund, krank, glücklich, unglücklich, reich, arm, schamroth [t|. schwarz, fröhlich traurig jem. gezond, ziek, gelukkig, riJh arm' schaamrood, zwart, oiijde, bedroefd maken; er wird es nicht lange mehr -: hij zal het niet lang meer maken; diese Frau macht es mir zu lange : deze vrouw maakt het mij te lang (d. i. verveelt mij); Einem zum König, zum Doktor, zum Graten, zum Sklaven, zu sei-nem Freunde -: iemand koning, doctor, graaf, slaaf, zijn vriend maken; er machte sie zu seiner Frau: hij maakte haar zijne vrouw; ein Land zu einem Königreiche -: van een land een koninkrijk maken, een land tot een koninkrijk verheffen; etwas zu Geld iets te gelde maken; etwas fertig, zurechte -: iets klaar (gereed). in orde maken; Einem den Kopf warm -: iemand het hoofd warm maken ; Einem das Herz schwer -: iemands hart zeer bezorgd maken, iemand met bezorgdheid vervullen; Einem eine Sache sehr leicht -: iemand (aan iem., voor iem.) iets zeer gemakkelijk maken; sich beliebt oder verhasst -: zich bemind of gehaat maken; sich krank zich ziek maken, (fig.) zich voor ziek uitgeven; sich reich zich rijk maken, (fig.) zich uitgeven voor rijk; sich davon - (sich aus dem Staube -): zich uit de voeten maken, (fam.) de plaat poetsen; 2) doen; das machte, dass er weinte; dat deed hem weenen (dat maakte, dat hij weende); was machen Sie da: 1) wat doet gij daar, 2) wat maakt gij daar. wat zijt gij bezig te maken?; Einen glauben oder denken -, dass____: iemand doen gelooven of denken? dat ....; 2) NB. De voorbeelden, waarin het Duitsche „machenquot; in het Hollandsch niet door „makenquot; of „doenquot; uitgedrukt wordt, zijn zóó ontelbaar, dat wij er hier slechts eenige van kunnen vermelden, b. v.: das Bett -: het bed schudden, het bed opmaken; das Essen auf zwei ühr -: het eten klaarmaken tegen twee uren; Kaffee oder Thee -: koffie of thee zetten; Feuer vuur aanmaken; Licht -: licht aansteken; ein Licht-: eene kaars aansteken (opsteken); grosse Augen -: groote oogen opzetten; den grossen Herrn -: den grooten heer uithangen; zweimal zwei macht vier: tweemaal twee is vier; zwanzig Stüber machen einen-Gulden: twintig stuivers zijn een gulden: wieviel macht ein Gulden Stüber: hoeveel stuivers heeft een gulden?; Kellner, was macht die Kechnung: aannemer, hoeveel bedraagt (hoeveel is) de rekening?; sich die Haare - lassen: zich laten kappen; Einen - lassen: iemand laten begaan; sich - lassen: doenlijk zijn, uitvoerbaar zijn; ich mache mir.nichts aus ihm: hij is mij geheel onverschillig, ik heb niets met hem op; ich mache mir nichts daraus: het is mij volmaakt onverschillig, het kan mij niets schelen; daran (dabei) ist nichts zu -: daaraan is niets te verdienen, daarbij is niets te winnen; sich an (sich über) etwas -: iets ter hand nemen, iets beginnen; sich an (sich überj Einen - : iemand achterna zetten; sich an Einen -: zich tot iemand wenden ; sich auf den. |
MaDLEIN.
MACHER.
513
|
Weg zich op weg begreven; sich auf die Seite zich verwijderen; sich fort maken dat men wegkomt. I w. o. h.: maken; mache doch: maak voort toch; jnache, dass du gehst: maak dat gij weg-koomt. ^lach er, m. (-s; mrv. -): (in Sam.) ... maker (Schuh schoenmaker; Uhr -: horlogemaker; enz.); I -lohn, o.: maakloon. 31aeherei', vr: (het) maken; (fig. fam.) ophakkerij, ineenflanserij, broddelwerk, knoeiwerk. I^lacht, vr. (mrv. Mach'te): 1) macht, vermogen; (fig) volmacht; aus (mit) aller -: uit (met) alle macht, met kracht en Seweld ; die Obrigkeit hat -, zu strafen:eweld ; die Obrigkeit hat -, zu strafen: e overheid heeft de macht om te straffen; - geht vor Recht: (spr.) ZieOewalt; das stelit nicht in meiner -: dat staat niet in mijne macht; Einem - zu etwas geben: aan iemand macht (volmacht) tot iets geven; 2) macht, gezag; mit unumschrankter -: met onbeperkte maclit; die höchste •: het hoogste gezag; etwas aus eigener -thun: iets op eigen gezag doen; 3) mogendheid ; England ist eine grosse -: Engeland is eene groote mogendheid; die tünf grossen Machte: de vijf groote mogendheden; die kriegführenden Machte: de oorlogvoerende mogendheden; 4) macht, strijdmacht, legermacht, troepenmacht; eine - auf die Beine bringen: eene strijdmacht (een leger) op de been brengen; die - Deutschlands: de legermacht van Duitschland; die bewatfnete -: de gewapende macht. Iklacht, in Sam. I -bliek, m.: ontzag-inboezemende blik; -blume, vr.: (pik.) slaap-lelie, affodil; -bote, in.: met volmacht bekleed afgezant; -brief, m.: schriftelijke volmacht; -eignung, vr.: aanmatiging van macht; -erklarung, vr.: verklaring van eene (groote) mogendheid;-fülle, vr.: volheid van macht; -geber, m.: volmachtgever, lastgever; -geberin, vr.: volmachtgeefster, lastgeefster; -gebot, o.: bevel van willekeur, despotiek bevel; -gewalt, vr,: onbeperkte macht, macht der willekeur; -griff, m.: misbruik van macht; -haber, m.: 1) machthebbende, 2) lasthebber, gemachtigde; -haberisch, bv. n.: machthebbend, despotiek; -hanalung, vr.: daad van geweld; -heil, o.: (pik.) grond-heel, Jacobs-kruiskruid, (ook:) goudroede, guldenroede ; -herr, m.: potentaat; -her-risch, bv. n.: despotiek, machthebbend; -herrscher, m.: alleenheerscher, despoot; -kraut, o.: (pik.) saraceenskruid; -lilie, vr.: (pik.) slaaplelie, affodil; -los, bv. n.: machteloos, (fig.) zwak; -losigkeit. vr.: machteloosheid, (fig.) zwakheid;-rauo. m.: wederrechtelijke bemachtiging, overweldiging, usurpatie; -riiuber, m.: overweldiger, usurpator; -ruf, m.: gebiedende roepstem; -sprecher, m.: dictator (-sprecher-würde, vr.: dictatoriale waardigheid, dictatoriaal gezag); -sprecherei', vr.: dic-tatorale manier; -sprecherisch, bv. n,: dictatoriaal; -spruch, m.: machtspreuk (ook fig.), machtwoord(einen -spruch thun: zijn machtwoord doen hooren); -voll, bv. n.: machthebbend; -vollkommenheit, vr.: alvermogen, onbeperkte macht; -willkür, vr.: machthebbende willekeur; -wort, o.: Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, |
machtwoord (ook fig.), (fig.) machtspreuk (ein -wort darein si)rechen: met een machtwoord tusschenbeide komen, zijn gezag doen gelden); -zeichen, o. mrv.: 1) teekenen van macht, 2) zinnebeelden (insigniën) van het hoogste gezag. macli'ti^, bv. n. en bw.: machtig; (fig.) krachtig, sterk; (ook:) forsch, stevig, dik, zwaar; (ook:) fiksch,ferm, stout; einer Sache - sein: iets (volkomen) machtig zijn; der deutschen Sprache - sein: de Duitsche taal machtig zijn; einer Person oder einer Sache - werden: zich meester maken van iemand of van iets; eine -e Arzenei: een krachtig (genees-)niiddel; -e XJmrisse: stoute omtrekken, stoute buitenlijnen; - reich sein: machtig rijk zijn, zeer rijk zijn; - viel Geld haben: machtig veel (zeer veel) geld hebben; I -keit, vr.: (fig.) sterkte, (ook:) dikte of breedte (b.v. van eene erts-laag); der Gang ist zwei Lachter -: de erts ader heeft eene breedte (of: dikte) van twee vademen. 11a 'cis, vr.: muskaatbloesem, foelie. ]|lack, o. (-s): Hack und -: (pop.) Jan Rap en zijn maat. Madam', vr.: 1) mevrouw; 2)juffrouw; 3) vrouw. Jlad chen, 9. (-s ; mrv. -): meisje (i. a. b.); braunes -: (pik.) brunette, bruine juffer, fazanten-oog; I -anstalt, vr.: meisjeskostschool, jongejuffrouwen-kostschool; -erziehung. vr.: 1) meisjes-opvoeding, 2) opvoeding van meisjes; -gestalt, vr.: meisjes-gestalte, (dk,) maagdelijke leest; -haft, bv. n.: 1) meisjesachtig, 2) maagdelijk; -haftigkeit, vr.: 1) meisjesachtigneid, 2) maagdelijkheid; -jager, m.: meisjesjager, nalooper van de meisjes, meisjesgek; -kraut, 0.: (pik.) maagdenpalm; -lehrer, m.: 1) onderwijzer van meisjes, 2) meester op eene meisjes-school; -lehre-rin, vr.: 1) onderwijzeres van meisjes, 2) school-matres; -raub, m.: 1) schaking (ontvoering) van een meisje, 2) maagdenroof; -rauber, m.: 1) schaker (ontvoerder) van een meisje, 2) maagdenroover; -schule, vr.: meisjes-school, jongejuffrouwen-school; -sommer, m.: 1) nazomer, 2) zomerdraden (mrv.); -treue, vr.: 1) meisjestrouw, 2) maagdelijke trouw ; -verfünrer, m.: verleider van meisjes; -volk, o. enk.: jonge meisjes (mrv.). lla'de, vr: (ins.) made; wormpje, mijt. Zie lladen. ^la'del, o. (-s; mrv. -): meisje (i. a. b.) Zie Madclien; das schone Madel: (pik.) de Amerikaansche nachtschoone, dePeru-aansche wonderbloem. lla'den, in Sam. 1 -beere, vr.: (pik.) framboos; -frass, m.: (aan vruchten:) wormstekige plek, wormstekigheid, (fig.) prooi van het gewormte; -tresser, m.: (vog.) merel; -kraut, 0.: (pik.) zeepkruid; -sack, m.: (iron.) wormen-paleis (het men-schelijk lichaam); -wurm, m. (mrv. -wür-mer): spoelworm (zekere ingewands-worm). Itlademoiselle, vr. (spreek uit: maad-mwaz-zèl'): juffrouw, jonge dame. Made'ra, o. (-s): (adk.) Madera; (fig,) madera-wijn, madera. ma'dig:, bv. n.: madig, vol maden (wormpjes); (van kaas:) mijterig. Hliul lein, o. (-s; mrv. -); Zie z. n. o. IWadchen. 2de druk. 33 |
MAGrIKER.
MaDLING.
514
|
ling, m. (-s; mrv. -e): (pik.) witte druif. Hladoii'na, vr. (mrv. Madon'nen): (theo.) Heilige Maagd; (schl. en bhk.) Madonna, beeld der Heilige Maagd; I Madon-nen-bild, o.; Madonna-beeld. Madrepore, vr.: ster-koraal. Hladrigal', o. (-es, -s; mrv. -e): (dk.) madrigal. ]9Iadrill'brett, o.: (art.) kardoesplank. madri'ren [ie], w. o. h.: ruien, mag: Zie mogen. Hlagazin'. o. (-es, -s; mrv. -e): (kph. en let.) magazijn; I -aufseher, m.: magazijnmeester; -schift', o.: transportschip; -verwalter, m.: magazijnmeester, magazini ren [ie |, w, b.: in het magazijn (in het pakhuis) opslaan. Ii91agcl, vr. (mrv. Mag'de): dienstmaagd, dienstmeid, meid, dienstbode; (dk.) maagd. Zie ^IHgcle. IMagrd, in Sam. I -dienst, m.: dienst als meid, meidendienst; -kraut, o.: (pik.) stinkende kamille; -lohn, o,: meidenloon. llagdale'ne, vr. (-ns): Magdalena; (fig.) boetvaardige zondares; I Magdale'nen-blume, vr.: (pik.) nardus. IflRg'de, vr. mrv.: Zie ]llagd: braune (pik,) brunette, bruine juffer, fazantenoog; 1 -baum, m.: (pik.) zevenboom;-bein, o.: (ontl.) knieboog; -blume vr.: (pik.) kamille; -hülle, vr.: (pik.) Zie Maclit-iieil; -kraut, o.: (pik.) moederkruid; -krieg, m.: (pik.) ververs-brem, (hist.) maagden-oorlog (in Boheme); -mutter, vr.: besteedster (bezorgster van dienstmeiden); -palme, vr.: (pik.) maagden-palm. MRgd'lein, o. (-s; mrv. -): Zie z. n. o. Mamp;dchen. Ma'ge, ui, (-n; mrv. -n): maag, bloedverwant. magella'niscli, bv. n.: (adk.) van Magellaan; die -e Meerenge: de Straat van Magellaan. Inla gen, m. (-; mrv. -): Zie Mage. Inlagen, m. (-s; mrv. Ma'gen): (ontl.) maag; der erste, zweite, dritte, vierte-: (drk.) de eerste, tweede, derde, vierde maag; es liegt ihm im -: (spr, fam.) het zit hem dwars in zijne maag; einemhung-rigen - ist nicht gut predigen: (spr.) honger is een scherp zwaard, (ook:) praatjes vullen geen gaatjes. |
Ijfla'gen, in Sam. I -ader, vr.: maagader; -arzenei', vr.: maagmiddel; -be-schwerde, vr. (-beschwerung, vr.): IJ maagpijn, 2) slechte spijsvertering; -blahung, vr.: l) opgezetheid van de maag, 2) oprisping; -blutung, vr.: maagbloeding; -brei, m.: (ontl.) chijl, maagsap, (eigenlijk:) door het maagsap in de maag tot brij verwerkte spijs; -brennen, o.: (gnk.) inde keel brandende oprisping, (net) zuur; -bruch, m.: maagbreuk; -bürste, vr,: (hik.) maagborstel; -drücken, n.: drukking op de maag, maagpijn; -drüse, vr.: (ontl.) alyleesch, maagklier; -elixir, o.: maag-elixir, droppeltjes (mrv.) voor de maag; -entzündung, vr.: maag-ontsteking; -es-senz, vr.: Zie -elixir; -fieber, o.: maagkoorts, gastrische koorts; -gefasse, o. mrv.: (ontl.) maagvaatjes; -geflecht, o,: (entl.) maagvlecht; -gegend, vr.: maagstreek; -geschwulst, vr.: ziekelijke uitzetting van de maag; -grund, m,: bodem van de maag; -haut, vr. (-hautchen, o.): (ontl.) maagvlies; -husten, m.: (gnk.) maaghoest, kramphoest; -kissen, o.: (gnk.) zakje met kruiden op de maag, maag-compres; -klee, m.: (pik.) waterdrieblad, bitterklaver; -kolik, vr,: maagkoliek; -krampf, m.: maagkramp; -krankheit, vr.: maagziekte, maagkwaal; -kratzer, m.: (iron.) maagbederver (inz. slechte wijn); -krebs, m.: maagkanker; -küchlein, o.: maag-tabletje, maagversterkend of de spijsvertering bevorderend koekje of balletje; -latwerge, vr.: likkepotje voor de maag; -mittel, o.: maagmiddel; -mixtur, vr.: (pha.) mixtuur voor de maag; -mor-selle, vr.: Zie -kiiclilein; -mund, m.: (ontl.) maagmond; -nerv, m.: maagzenuw; -pflaster, o.: (pha.) maagpleister, ^iron.) voering voor de maag, stevige brok eten; -pille, (pha.) maagpil, (iron.) pil die staat in de maag, stevige brok eten; -pulsader, vr.: slagader van de maag; -pulver, o,: (pha.) maagpoeder, poeder voor de maag; -rand, m.: (ontl.) maag-rand; -reiz, m.: maag-prikkeling; -saft, m.: maagsap; -saure, vr.: (ontl.) maagzuur, (gnk,) Zie -brennen; -sekt, m.: maag-versterkende wijn; -schiirfe, vr.: scherpte in de maag; -schlund, m.: (ontl.) maagmond; -schmerz, m.: maagpijn; -schwacne, vr.: (gnk.) slechte spijsvertering, (eene) zwakke maag; -starkend, bv. n.: maagversterkend middel; -stein, m.: bezoar (steenachtige zelfstandigheid in de maag van sommige dieren), maag-steen; -trank, m.: maagversterkende drank; -tinktur, vr.: Zie -elixir; -tropfen, m. mrv.: (pha.) droppeltjes voor de maag; -wande, vr. mrv.: maag-wanden; -wasser, o.: (gnk.) maag-water, (fam.) hart-water; -weh, o.: maagpijn; -wein, m.: maagversterkende wijn; -wurm, m.: maagworm, worm in de maag; -wurst, vr.: leverworst;-wurz, vr. (-wurzel, vr.): 1) koorts-wortel, gemeene valeriaan, 2) kalmus, 3) arons-wortel, kalfsvoet; -zipfel, m.: maagzak, zak der maag. mager, bv. n.: mager (ook fig.); (flg.) schriel, ijl; (ook:) schraal; (ook:) dor, droog; -e Zeiten: schrale tijden, slechte tijden; -e Schrift, vr.: (typ.) smalle letter; ein -es Gedicht: (fam.) een saai dichtstuk; die Saat steht -: het gewas staat ijl, het ziet er mager uit met het te veld staande gewas ; ein -er Vergleich ist besser als ein fetter Process : (spr.) eene magere schikking is beter dan een vet proces; I -fleck, m.: (akk.) schrale plek; -keit, vr.: magerheid (ook fig.); -mann, m.: (zeew.) fokkezeils-boelijn. ma'gern, w. o. s.: mager worden; w. b.: magermaken. 1 ma gern, w. b.: magermaken, mager doen worden. llla'gern, m. mrv.: Magiërs, Magj, Oostersche wijzen (bijb.: de wijzen uit het Oosten), ilfagie', vr.: 1) tooverkunst, 2) toover-werk, tooverij; Ma'gier, m. (-s; mrv. -): Oostersche wijze (Zie Milgern); Ma'-giker, m. (-s; mrv. -): too venaar; |
MAHXUXG.
MAGISCH.
515
|
ma'srisch, bv. n.: toover-, tooverachtig. Ulagfis'ter, m. ^-s: mrv. -): (titel:) meester in de vrijë kunsten: (fig:.) meester, schoolmeester; der - Matheseos: (wsk.) het Pythagorisehe probleem^ het problema van Pythagoras; I -hut, m.: doctorale hoed. llatfiste rium, o. (-s): 1) meesterschap in de vrijë kunsten; 2) (schk.) meesterpoeder. llasfistranz', vr.: (pik.) meester-wortel. jflaffistrat', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) magistraat, overheid; 2) magistraatspersoon, overheids-persoon: Magistrats', in Sain. (-amt, o.: magistraats-ambt; -person, vr.: magistraats-persoon; -wür-de, vr.: waardigheid van magistraat, magistrale waardigheid); Magistratur', vr.: magistratuur. Hfasrnat'. m. (-en; mrv. -en): (stk.) magnaat, rijksgroote; Magna'tenschaft, vr.: 1) waardigheid van magnaat, 2) de magnaten, de rijksgrooten; Magna' tenta'-fel, vr.: Cstk.) magnaten-tafel (Huis der Heeren, IToogerhuis, Eerste Kamer). Magrne'sie, vr.: (schk.) magnesia. Ifagriiot', m. (-es, -s; mrv. -e): magneet, zeilsteen; I -eisen, o.: met zeilsteen bestreken ijzer; -nadel, vr.: magneetnaald, kompas-naald; -stabchen, o.: met zeilsteen bestreken staafje; -stein, m.: magneetsteen, magneet. masfiie'tiscli, bv. n.: magnetisch; -e Kraft: magnetische kracht, aantrek-kinerskraeht. HlaffiieltiNeur'. m. (-s; mrv. -s): magnetiseur; -tisi'ren Tsie], w. b.: magneti-seeren: -tisi'rer [sie], m. (-s; mrv. -): magnetiseerder, magnetiseur; -tis'mus, m. (-): magnetismus (thierischer [t] -tis-mns: dierlijk magnetismus). Masrnfficenz', vr.: pracht, heerlijkheid, luister; (als titel:) doorluchtige hoogheid. Ma^nolie', vr.: (pik.) magnolia; I Magnoli'enbaum, m.: magnolia. Uragrot', m. (-es, -s mrv. -e): (drk.) baviaan. Mag:'sa'men, in. (-s): papaverzaad; 1 -öl, o.: papaver-olie. Ma^ Nchaft. vr.: bloedverwanten (mrv.), maagschap, familie. maffMt: Zie mö^eii, Magyar (spreek uit: ma'-djaar): Ma-gyaar, Honeaar; Magyarin (spr.: ma'-dja-riengt;: Magyaarsche, Hongaarsche; magyarisch (spr.: ma-djaar'-iesj): Ma-gynarsch, Hongaarsch. Mah, in Sam. I -feld, o.: 1) gemaaid veld, 2) grazige voet van een dijk; -zeit, vr.: maaitijd. Mahago'ni., in Sam. I -baum, m.: mahonieboom; -holz, o.: mahoniehout. iYIalid, vr.: 1) maaiing, (het) maaien; 2) maaiers-taak, maai-taak; 3) zwad, zwade (in één slag met de zeisen afgemaaide hoeveelheid); zu -en schlagen: Zie mailden; die -en ausstreuen: de zwaden keeren. mali'den. w. b,: aan zwaden leggen; Mah'der, m. (-s; mrv. -): maaier; Mah-derei', vr.: troep maaiers; mah'dig, bv. n.: te maaien (zwei -: tweemaal in het jaar te maaien). |
Ulali'e, in Sam. 1 Zie Mah. mUh'en, w. b,: maaien, afmaaien: (fig.) wegmaaien, wegrukken. Mali er, m. (-s; mrv. -): maaier; | -lohn, m.: maailoon. IMahK o. (-es, -s; mrv. -e en Mah'ler): 1) maal (een maal eten), maaltijd; besser ein - getheilt [tj als ein - verfehlt: (spr.) beter een half ei dan een leege dop; 2) Zie Maal; 3) Zie Mal. IMalil, in Sam. I -art, vr.: manier van malen; -gang, m.: (een) stel molen-steenen; -gast, m.: maalklant (iemand die geregeld zijn graan op één molen laat malen); -geld, o.: maalloon; -ge-rinne, vr.: molenvliet, molenwater; -gerüste, o.: molenwerk, (het) werk van een molen; -groschen, m.: maalloon; -knecht, m.: molenaarsknecht; -korn, o.: graan dat bestemd is om gemalen te worden: -metze, vr.: maalloon; -mühle, vr,: koornmolen; -muller, m.: koornmo-lenaar; -pfahl, m.: (bij watermolens:) peilschaal, peil; -recht, o.: 1) recht om een molen te hebben, 2) maalloon; -stein, m.: molensteen; -steuer, m.: belasting op het gemaal (d. i. op het malen van graan); -strom, m.: maalstroom, draaikolk; -trog, m.: 'stamptrog; -werk, o.: (mnw.) in het kwarts verspreid tinerts; -zahn, m.: (ontl.) maaltand, kies; -zettel, m.: accijnsbiljet van het gemaal. mah'len. w. o. onr. h- en w. b. onr. (mahl'te of muhl; gemah'lengt;: malen (ook fig.); diese. Mühle mahlt fein: deze molen maalt fijn; wer zuerst kommt, mahlt zuerst: (spr.) wie het eerst komt, het eerst maalt; zwei harte Steine mahlen selten rein: (spr.) twee vossen bedriegen elkander niet licht, (ook:) de eene kraai pikt de andere de oogen niet uit; das Wasser aus einem Graben -: het water uit eene gracht malen; es mahlt mir im Kopfe: het maalt mij in mijn hoofd. mHlilig:. bv. n.: geleidelijk: bw.: allengs, van lieverlede. Mah'nind, m. (-s): Mahmoed, Mahomed. mahn. in Sam. I -bar, bv. n.: (schulden :) invorderbaar, (personen:) te manen: -brief, m. (-sehreiben, o.): maanbrief. (kkl.) schriftelijke vermaning. Mali'ne, vr.: manen (mrv., van een leeuw, van een paard), lang nekhaar. Imah'nen. w. b.: van manen (van lang nekhaar) voorzien; gemah'net: met manen. IMUli'nen, in Sam. I -decke, vr.: vliegennet (over de manen van een paard); -haar, o.: haar der manen; -kamm, m.: kam voor de manen; -stier, m.: (drk.) bufFelstier; -taube, vr.: (vog.) gekuifde duif, kappertje. mali'nen, w. b.: manen, aanmanen om betaling; Einen an etwas -: iets aan iemand herinneren (NB. „iemand aan iets herinnerenquot; is een Germanisme en als Hollandsch niet veel meer dan onzin). Mali'ner. in. (-s; mrv. -): maner, aan-maner om betaling; (fig.) vermaner. mali'nig:, bv. n.: met manen, met lang- nekhaar. Mali'ming, vr.: aanmaning om betaling: (fig.) vermaning. |
MAHOMEDANER.
MAJORS.
516
|
llahomekla'ner, m. (-s; mrv. -): Mahomedaan; -da nerin, vr.: (mrv. -nen): Maliomedaansche; -da'nisch, bv. n.: Ma-homedaansch; -danis'mus, m. (-): Maho-medanismus. Ma'hornet, m. (-s): (kkl.-hist.) Mahomed; Mahometa'ner, enz.: Zie het z. n. m. Maliomedaner, enz. Hlalir, m. (-es of -en): nachtmerrie; 1 -flechte, vr. (-klatte, vr.; -zopf, m.): (hik.) Poolsche haarvlecht. MRhr [Mar], vr.: 1) mare, tijding, gerucht; 2) vertelseltje, sprookje. jfllilir clien iMar'chen], o. (-s; mrv. -): vertelling, vertelseltje, sprookje^ fabel; ein Altweiber een oude wij venpraatje; I -haft, bv. n.: fabelachtig; -haftigkeit, vr.: fabelachtigheid; -trager, m.: wandelende nieuwspost. lïfamp;li're [Mare], vr.: Zie Hfalir. IMRhre, vr.: 1) oude knol, oud paard, afgereden knol; 2) merrie; 3) (dk.) strijdros, klepper. ÜIRli'ren, o. (-s): (adk.) Moravië (Mahrenflechte, vr.: nik.: Poolsche haarvlecht); Mah'rer, m. (-s; mrv. -): Mora-viër; Mah'rerin, vr. (mrv. -nen): Moravische; mah'risch, bv. n.: Moravisch (die-en Brüder: kkl : de Moravische Broeders, de Hernhutters). Mamp;lir'te, vr.: bierenbrood (in bier gebrokkeld brood); (ook:) koude schaal (d. i. in wijn gebrokkeld brood). Hlai, m. (-es, -s, -en; mrv. -e en -en): (de maand) Mei; (fig.) lentetijd- lente; den - muss man nehrnen, wenn er kommt: (spr.] men moet het ijzer smeden terwijl het neet is; - kühl und nass füllt dem Bauer Scheu'r und Fass: (spr.) eene koele, natte Mei is goed voor den akker en voor de wei; I -baum, m.: meiboom; -blüoichen, o. (-blume, vr.): meibloempje, lelie der dalen; -butter, vr.: meiboter, grasboter: -distel, vr.: (pik.) ganzendistel; -duft, m.: mei-geur; -fisch, m.: (visch:) elft; -forelle, vr.: zalmforel; -frost, m.: mei-vorst, nachtvorst in Mei; -holz, o.: gele wilg; -kafer, m.: (ins.) molenaar. mei-kever; -katzchen, o.: katje (aan ooomen); -kirsche, vr.: mei-kers; -königin, vr.: mei-koningin; -kraut, o.: (pik.) schelkruid, (ook:) hoenderbeet; -lilie, vr.: lelie der dalen; -luft, vr.: meiwindje; -monat, m. (-mond, m.): meimaand; -morgen, m.: mei-morgen;-regen, m.: mei-regen; -roche, m.: (visch:) gladde rogvisch; -rose, vr.: (pik.) mei-roos, vroege roos; -rübe, vr.: (pik.) vroege knol; -schein, m.: nieuwe maan in Mei, (pik.) steenbreke; -schiessen, o.: (het) schijfschieten in Mei, schutters-wedstrijd in Mei: -schnee, m.: sneeuw in Mei; -scholle, vr.: (visch:) schol; -seuche, vr.: (vea., het) bloedpissen; -sonne, vr.: mei-zon; -sonn-tag, m.: (kkl.) Rozenzondag, vierde Zondag in de Vasten, Laetare; -specht, m.: (yog.) blauwspecht; -thau lt], m.: meidauw; ^traube, vr.: (pik.) druifkruid, maankruid; -vogel, m.: 1) zee-meeuw, 2) koekoek, 3) (ins.) kapel, vlinder; -wetter, o.: mei-weder; -wurm, m.: (ins.) mei-worm; -zeit, vr.: voorjaar. Maid, vr.: meisje; jongejuffrouw; maagd. Mai'e, vr.: meiboom. |
Mai'eu, in Sam. I -blatt, o.: berkeblad ; -blume, vr. (-glocke, vr., -glöckchenr o.): meibloempje, lelie der dalen;-lüftchen, o.: mei-windje; -mond, m.: mei-maan; -sonne, vr.: mei-zon; -traubchen, o.: (plk.gt; konings-varen, pluimvaren. Zie overige Sam. onder Mai. Mai er, m. (-s; mrv. -): Zie Meier. Mai'kenshR'ring, m.:(vv.)ijle haring. Mail, in Sam. I -bahn, vr.: maliebaan, kolfbaan; -kugel, vr.: kolfbal; -spiel, o.: kolfspel, (het) kolven. Mai'land, o. (-s): (adk.) Milaan; Mai-lander, m. (-s: mrv. -): Milanees; Mai'-landerin, vr. (mrv. -nen): Milaneesche; mai'landisch, bv. n.: Milaneesch. Mai ling:, m. (-es, -s; mrv. -): (ins.) mei-worm; (visch:) blauwrug-forel. Mainz, o. (-es): (adk.) Maintz; Main-zer, m. (-s; mrv. -): Maijitzenaar (als bv,. n.: Maintzer); Main'zerin, vr. (mrv. -nen): Mai ntzenaarster. Mai ran, m. (-s): Zie Meiran. Ma 'is, m. (-es): (pik.) maïs, Turksche tarwe; I -brod, o.: maïs-brood; -dieb, m.: maïs-dief (de kraai van Jamaica); -feld, o.: maïs-veld. Maiscli, m. (-es): 1) (i)lk.) muskus-kruid; 2) Zie Meiscli; I mai'scnen, w. b.: Zie meischen. Mai seldraht, m.: bubbelige draad, ongelijke draad; mai quot;seldrah'tig, bv. n.: ongelijk (bubbelig) van draad. Maitres'se, vr.: maitresse. Ma'iz, m. (-es): Zie Main. Majestat'. vr.: majesteit; I Euer^ -: Uwe Majesteit; Seine Königliche -: Zijne Koninklijke Majesteit. Zijne Majesteit de Koning; I majesta'tiscn, bv. n.: majestueus; I Majestats', in Sam. (-beleidigung, vr.: majesteits-schennis; -brief, m.: grondwet; -recht, o.: recht der Kroon, prerogatief der^ Kroon; -schander, m.: schuldige aan majesteits-schennis; -verbrechen, o.: majesteits-schennis; -verbrecher (-verbreche-rin, vr.): schuldige aan majesteits-schennis. Major', m. (-s; mrv. -e of-s): (mil.) majoor. Zie Majorin en Majors. Ma'Joran, m. (-s): Zie Meiran. Majorat', o, (-es, mrv. -e): eerstge-boorte-recht, majoraat. Majorats', in Sam. 1 -erbe, m.: erfgenaam door het recht van eerstgeboorte (-erbe, o.: vaderlijk erfgoed dat op den oudsten zoon overgaat); -gut, o.: Zie -erbe, o.; -herr, m.: oudste zoon. Majordo'mus, m. (-): 'hist.) major-domus. majorenn', bv. n.: (rcht.) meerderjarig, mondig; Majorennitat', vr.: meerderjarigheid, mondigheid. Majorin, vr. (mrv. -nen): majoorsvrouw; Frau -: (haar aansprekende, kortweg te vertalen:) mevrouw!; die Frau -: (kortweg:) de majoorsvrouw, de vrouw van den majoor. Majoritamp;t', vr.: 1) meerderheid (b.v, van stemmen, van menschen, enz.); 2) (rcht.) meerderjarigheid, mondigheid. Major'ka, o. (-s): (adk.) Majorca; Major ker, m. (-s; mrv. -): Majorcaan (als bv. n.: Majorcaansch); Major'kerin, vr. (mrv. -nen): Majorcaansche. Majors', in Sam. I -stelle, vr.: majoorsplaats, majoorsrang. |
M A.LLEMÜ CKE»
MAJUSKEL.
517
|
Majus kel, vr.: hoofdletter, striklet-ter, kapitale letter; I -schrift, vr.: (typ.) kapitalen (mrv.). Hlakadamisi ren [sie], w. b.: maca-damiseeren. , v Hlaka'rius, m. (-): Macanus (mansnaam; fr.; Maeaire). lïakaro'ne, vr.: macaron-taartje. makaro'nisch, bv. n.: (dk.) macaronisch; (fier- fam.) met vreemde woorden doorspekt. JIakel, vr.; 1) vlek, smet, blaam; 2) gebrek; I -gebühr, vr. (-ffeld, o.): makelaars-loon; -los, bv. n.: 1) vlekkeloos, 2) vrij van gebreken; -losigkeit, vr.: 1) vlekkeloosheid, 2) (het) vrij-zijn van gebreken. ^lakelei', vr.: 1) makelaardij (makelaars-vak: makelaars-loon); 2) vitterij, gevit, gehekel, bedillerij. ma kelij, bv. n.: 1) vlekkig, gevlekt; (fig.) bevlekt, bezoedeld; 2) gebreken hebbende, ongaaf. , „ , ,, ma'keln, w. o. h.: 1) (kph.) het vak van makelaar uitoefenen; (in verachte-lijken zin:) voor makelaar (d. i. koppelaar) spelen; 2) vitten, bedillen, hekelen (- an: vitten op, oedillen, hekelen); I -, w. b.: vitten op, bedillen, hekelen; 1 sich (arm, reich u. s. w.) w. w.: 1) in het makelaars vak (arm, rijk, enz.) worden, 2) door het koppelaars bedrijf, of: als hoerenbaas (arm, rijk, enz.) worden. Jfakkalm'er, m. mrv. (bijb.) Mac-cabeën, v ^ , v llak'ler, m. (-s; mrv. -): 1) (kph.) makelaar; 2) koppelaar; (ook:) hoerenbaas; 3) vitter, nekelaar, bediller; I -ge-biihr; vr. (-lohn, m.): 1) makelaarsloon, makelaardij, 2) verdiensten (mrv.) als koppelaar of als hoerenbaas; -geschaft, o.: 1) makelaardij, makelaarsvak, 2) koppelaars-bedrijf, (ook:) vak van hoerenbaas; mak'lerisch, bv. n.: makelaars-. Makre'le, vr.: (visch:) makreel; I Makre'lenfang, m.: makreel-visscherij. Makroliio'tik, vr.: kunst om het leven te verlengen. Hlakro'ne, vr.: macaron-taartje. Hlakulatur'. o. (-s) en vr.: misdruk; ein Buch zu - machen: een boek als misdruk gebruiken; I -bogen, m.: blad (vel) misdruk. Hlal. o. (-es, -s; mrv, -e): 1) Zie Haal; 2) maal, keer; hundert -: honderdmaal, honderd keeren; ein -: ééns, eenen keer; noch ein -: nog eens, nogmaals, andermaal; auf ein - (mit einem-e): opeens, eensklaps; ein - ums andere: om den anderen; jedes -: telkens, iederen keer; für dieses -: voor ditmaal, voor dezen keer; für ein und alle -: eens voor al; zu verschiedenen -en: verscheidene keeren, herhaalde malen, menigmaal, dikwijls; zum ersten -e: voor het eerst, den eersten keer; zum andern-: andermaal, nogmaals, ten tweeden male, voor den tweeden keer; zum letzten -e: den laatsten keer, voor het laatst. malaba'risch, bv. n.: Malabaarsch, van (uit) Malabar. Malachit', m. (-en; mrv. -en): (min.) malachiet. Malaga, o, (-s): (adk.) Malaga; -wein, m.: Malaga-wijn. |
Malai'e, m.: Maleier; Malai'in, vr. Maleische; malai'isch, bv. n.: Maleisch; das -e: het Maleisch, de Maleische taal. malbar, bv. n.: geschikt om uitgebeeld of geportretteerd te worden ; / -keit, vr.: geschiktheid om uitgebeeld of geportretteerd te worden. MaMi'ven. vr. mrv.: (adk.) Maldivische eilanden. inaleclei'eii, w. b.: verwenschen, vervloeken. Malefikant', m. (-en; mrv. -en): misdadiger, boosdoener. Haleliz., o. (-es; mrv. -e): 1) misdaad, halszaak; 2) tooverij; 3) halsgerechtshof, crimineel gerechtshof; I -fall, m.: halszaak, crimineele zaak; -gericht, o.: Zie Male-liz no. 8; -glöcklein, o,: armezondaars-klokje (bij de voltrekking van de doodstraf); -kerl, m.: (fam.) galgenaas, galgestro p, slechte kerel; -sache, vr.: Zie -fall. ma lou. w. b.: (schl.) schilderen; (ook:) portretteeren; (fig.) schilderen, beschrijven, afschilderen, (ook:) verven, blanket-ten; sich - lassen: zich laten portretteeren: sich das Gesicht -: zich blanketten; aut Glas und auf Holz -: op glas en op hout schilderen; auf nassen Kalk -: al fresco schilderen; mit trockenen Farben - (in Pastel -): in pastel schilderen; mit Wasser - (in Wasser -): in (met) waterverf schilderen; mit Oei - (in Oei -): in (met) olieverf schilderen; 1 sich -, w. w.: zich afschilderen, zich afbeelden, zich vertoo-nen; in seinem Kopfe malt sich die Welt anders, als____: in zijn hoofd vertoont de wereld zich anders, dan .... Ha ler, m. (-s; mrv. -): schilder; -akademie, vr.: schilder-academie, schilder-school; -arbeit, vr.: 1) schilderwerk, 2) schilders-werk; -esel, m.: schildersezel; -farbe, vr.: schilders-verf; -firniss [nisli m.; schilders-vernis; -gold, o.: schil-ders-goud, schelpgoud ; -junge? m.: schilders-jongen; -kitt, m.: schilders-lijm; -kraut, o.: (pik.) moederkruid, (ook:) wilde zuring; -kunst, vr.: schilderkunst; -lack, m.: schilders-lak; -leim, m.: schilders-lijm; -pinsel, m.: schilders-penseel; -scheibe, vr.: schilders-palet; -schule, vr.: schilderschool (1. leerscnool om zich inde schilderkunst te bekwamen; 2. eigenaardige richting in de schilderkunst, b.v.: die niederlandische -schule: de Vlaam-sche school); -silber, o.: schilders-zilver; -stock, m.: schilders-leunstok; -strich, penseel-streek; -tuch, o.: schilders-doek. Malerei', vr.: 1) (het) schilderen; (fig.) schildering; (iron., het) kladschilderen, (het) morsen met verf; 2) schilderwerk; (iron.) kladschilderswerk; 3) schilderstuk; (iron.) waardeloos schilderstuk. Ma'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) schilderes; 2) schilders-vrouw. ma'lerisch. bv. n.: schilderachtig; das -e: het schilderachtige, de schilderachtigheid. uializiSs', bv. n.: ondeugend. Mali, vr.: (bij scheepmakers:) mal, spant; I -boden, m.: bodembalk (van een schip). Mal'lemucke, vr.: (vog.) stormvogel. |
518 MANDELKRaPFCHEN.
MALLEN.
|
mallen, w. o. s.: (van den wind:) omloopen. Halm', m. (-es, -s): molm; mal'men, w. b.: doen vermolmen, (figr.) .vergruizen • mal'micht, bv. n.: molmachtigr; mal migr, bv. n.: vermolmd. 3Ial ta. o. (-s): (adk.) Malta. Mat ter, o. en m. (-s; mrv, -); (voor graan:) mud; (voor hout:) vaam; I -holz, o.: vaamhout. mal tern, w. w.: (graan:) bij het mud meten; (hout:) bij het vaam meten. Halte'ser, m. (-s; mrv. -) en bv. n.: Maltezer; I -nündchen, o.: (fig.) schoothondje; -kreuz, o.: Maltezer-kruis, kruis der Maltezer-orde; -orden, m. Maltezer-orde, orde van Malta, Sint-.Tan's-orde; -ritter, m.: Maltezer-rldder, ridder van Malta, ridder van Sint-Jan. malte'siHch, bv. n.: Maltezisch, Maltezer, van Malta. 31al'tha [t|, o.: Zie Malta; Mal-the'ser [t]: Zie Malteser;malthe'sisch|t], qv. n.: Zie maltesiNch. Malva'sier, m. (-s; mrv. -): Malvasia-druif; (fig.) malvezij; I -wein, m.: malvezij (d. i. wijn van de Malvasia-druif). Mal ve, vr.: (pik.) maluwe, malve, kaasjeskruid. mal ven, in Sam. I -artig, bv. n.: ma-luwachtig; -baum, m.: maluwboom, ma-luwplant; -geschlecht, o. (enk.): (pik., de) maluwachtigen (mrv.). Malz, o. (-es): mout; zu - machen: laten mouten; (spr.) Zie Mopfen; I -ac-cise, vr.: mout-accijns; -baum, m.: mout-stok, (brouwers-)roerstok; -bier, o.: onge-hopt bier; -boden, m.: moutzolder; -bot-tich, m.: moutkuip; -brett, o;: moutvloer; -darre, vr. (-dorre, vr.): mouteest; -handel, m.: mouthandel; -haus, o.: mouterij;-kas-ten, m.: moutkist; -korb, m-: moutmand; -krücke, vr.: Zie -banm;-macher, m.: mouter; -mühle, vr.: moutmolen; -muller, m. moutmolenaar; -sack, m.: 1) moutzak, zak voor mout, 2) zak mout, met mout gevulde muds-zak; -schautel, vr.: mout-schotfel (om mout te verschieten); -schrö-ter, m.: mouter; -staub, ra.: stof van mout, gruis van mout; -steuer, vr. (-taxe, vr.): mout-belasting; -tenne, vr.: moutvloer; -traber. m.: draf van mout; -trank, m.: moutdrank; -wurm, m.: moutworm. mal'zen, w. o. h,: mouten, mout maken; Mal'zer (Mal'zer), m. (-s; mrv. -): mouter. Mam'ber, in Sam. I -ziege, vr.: (drk.) Syrische geit. Mamier'ing:, vr.: (zeew.) mamiering. Mam ma, vr. (mrv.-s): mama; I Mamquot;-ma'chen, o. (-s; mrv. -): mama'tje. Miim'me, vr.: 1) mama; 2) Zie Mem-me; 3) tepel der borst, (pop.) tiet. Mam'mele, o.: Zie Mttmme no. H. Mammelnek, m. (-en; mrv. -en): J) (hist.) mammeluk; 2) (kkl.) afvallige, apostaat; 3) (fig.) schijnheilige, huichelaar. Mam mon, m. (-s): (biib.) Mammon, geldduivel; (fig., het) gouden kalf, (het) blinkend slijk der aarde (d. i. geld). Mam mons, in Sam. I -diener, m. dienaar van den Mammon; -knecht, m.: slaaf van den Mammon. Mam'mntli jt], o. C-s; mrv. -s): (drk.) mammoeth, voorwereldlijke olifant. |
Mamsell', vr. (mrv. -s): Zie Mademoiselle; (pop.) mammezèl. man, vnw.: men; wenn - ihn sieht, sollte - glauben: als men hem ziet, zou men denken. I -, vz.: slechts, maar. Manna'cle, vr.: priesteres van Bacchus. Mana'ti, ra. (-s; mrv. -s): (drk.) zeekoe. manch, in Sam. I -faltig, bv. n.: menigvuldig; -mal, bw.: menigmaal, dikwijls. mandi e, vnw. mrv.: (met een z. n.:) vele; (zonder z. n.) velen; - glauben: velen gelooven, velen denken. maneh'er, manche, inaneli'es, vnw. (mrv. mach'e): 1) (met .een z. n.:) menige, menig; mancher Soldat ist kein Held: menige soldaat is geen held; manche Frau lebt nur urn zu leiden : menige vrouw leeft slechts om te lijden; manches Kind ist seiner Eltern Freude: menig kind is de vreugde zijner ouders; ich habe so manches Land gesehen: ik heb menig land gezien, ik heb vrij wat landen gezien. 2) (zonder z. n.:) (ra. en vr.) menigeen, (o.J veel; Mancher erntet ohne gesahet zu haben: menigeen oogst zonder gezaaid te hebben; das wird Manchem Leid sein: dat zal menigeen leed doen; so Mancher schwimmt im üeberfluss: menigeen baadt zich in overvloed; ich habe Manches ver-sprochen und Manches vergessen: ik heb veel beloofd en veel vergeten. manch'erlet, bv. n.: velerlei, velerhande, menigerlei, menigerhande. 1 -, z. n. o.: veel, zeer veel. Manchester (spreek uit: man quot;sjèst'er), z. n. o. (-s): (adk.) Manchester; I -sammet, m.: katoen-fluweel. Manchinell'banm, m.: (pik.) man-zanillo (een gif boom der Antillen). mancipi'ren [ie], w. b.: ter hand stellen. Man'co, o. (-s): (kph.) tekort. Mandarin', m. (-en; mrv. -en): mandarijn- Mandant', m. (-en: mrv. -en): (rcht.) lastgever; Mandat', o. (-es, -s; mrv. -e): mandaat, lastgeving, lastbrief, opdracht; Mandatar', m. (-es, -s; mrv.-e): mandataris, lasthebber; Mandata'rius, m.(-; mrv. -ta'rien): Zie Mandatar. IMan'del, o, (-s; mrv. -n) en vr.: vijftiental. IMan'del, vr.: (pik.) amandel ; (ontl.) amandel, keelklier; (vea.) ontsteking der keelklieren; (tech.) Zie Mangre; gebrannte -n (geröstete -n): gebrande amandelen; die -n haben: gezwollene (ontstokene) keelklieren hebben. IMna'del, in Sam. 1 -baum; m.: amanr-delboom; -berg, m.: amandel-taart;-blatt, o.: blad van den amandelboom; -blüthe [t], vr.: amandelbloesem; -brei, m.: zoete room met amandel-meel; -brezel, vr : amandel-krakeling; -brod, o.: amandel-koek; -drüse, vr.: (ontl.) keel-amandel, keelklier; -entzündung, keelklier-ontste-king, gezwollenheid der keelklieren; -för-mig, bv. n.: amandelvormig; -holz, o.: 1) hout van den amandelboom, 2) mangelrol; -kern, m.: amandel-pit, amandel;, -kleie, vr.: amandel-schilletjes (mrv.)^ -koch, m.: amandeltaart; -krahe,vr.: (vog.) mantelkraai; -krapfen, m. (-krapfchen, o.)-: |
MANDELKRAUT.
MANN.
519
|
dun amandelkoekje; -kraut, o.: (pik.) madeliefje; -kuchen, m.: 1) amandelkoek, 2) noga; -mileh, vr.: amandelmelk, orgeade; -mus; o.: Zie -brei; -nuss, vr.: Zie -kern; -öl, o.: amandel-olie; -seife, vr.: amandelzeep; -sirup, m.: amandel-stroop; -stein, m.: (min.) amandel-steen; -taube, vr.: (vogr.) wilde houtduif, ringelduif; -teig, m.: amandeldeeg, (pop.) mangelpast; -torté, vr,: amandel-taart; -trank, m.: amandel-drank, amandelmelk, orgeade; -treppe, vr.: wenteltrap; -weide, vr.: (pik.) waardenhout, ^ amandelbladerige wilg; -weise, bw.: bij vijftien te gelijk, aan vijftientallen; -zehente, m.: koornschoventiend; -zeltchen, o.: amandelkoekje. maii'deln, w. b.: 1) mangelen, onder de mangel pletten; 2) aftellen en optassen aan hoopen van vijftien, aan vijftientallen aftellen; i w. o. n.: 1) slaan, kloppen; 2) (akk.) veel beschot opleveren. Hand ler, m. (-s; mrv. -): 1) optasser van koornschoven aan hoopen van vijftien ; 2) wol-verver. mandoline, vr.: (muz.) mandoline, citer, kleine gitaar. 31 a ii do're, vr.: (muz.) mandore, luit. .llandrago're, vr.: (pik.) alruin llandrill', in. (-es, -s; mrv. -e); (drk.) mandril (een groote aap zonder staart), boschduivel (de negers noemen hem „baggoquot;). 31a nen, m. mrv.: (fab.) schimmen der afgestorvenen. 31ang:, in Sam. I -futter, o : mengvoeder; -gut, o.: gering metaalmengsel; -kom, o.: mengkoorn. Hlangan', o. (-s): (schk.) mangaan; (bij glasblazers:) glasblazerszeep; I -erz, o.: mangaan-erts; -siiure, vr.: mangaan-zuur. 31ang'e, vr.: mangel, rol-pers; I -brett, o.: mangelplank; -holz, o.: mangelrol, l^langel, vr.: Zie Mange; I -baum, m.: (pik.) wilde runboom, wortelboom; -rübe, vr.: (pik.) mangelwortel; -stein, m.: lik-steen, ■wrijfsteen; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): mangelwortel. IMang el, m. (-s; mrv. Mang el): gebrek (i. a. b.); ein angeborener-: een aangeboren gebrek; ein Pferd ohne Mangel: een paard zonder gebreken; in -gerathen UI: tot gebrek vervallen; -leiden: gebrek lijden; - leiden an I- haben an): gebrek hebben aan; aus - an Geld: uit gebrek aan geld; den - an etwas ersetzen: in het gebrek aan iets voorzien (door iets anders); -haft, bv. n.: gebrekkig, onvolledig, onvolkomen (ein -haftes Zeitwort: tik.: een defectief werkwoord, een werkwoord waaraan vormen ontbreken); -haftigkeit, vr.: gebrekkigheid, onvolledigheid, onvolkomenheid. mang'eln, w. b.: Zie manamp;ren; w. o. h. en w. onpers. h.: 1) ontbrelten, man-keeren, haperen; 2) gebrek hebben aan; des Erodes -: gebrek hebben aan brood, broodsgebrek hebben; es an Nichts - lassen: het aan niets laten ontbreken; es mangelte an Nichts: 1) er was aan niets gebrek, er was overvloed van alles, 2) het lag (het haperde, het mankeerde) nergens aan; ihm mangelt Nichts (es mangelt ihm an Nichts): het ontbreekt hem aan niets, niets ontbreekt hem, hij heeft aan niets gebrek; es mangelt ihm an Geld: het mankeert (ontbreekt) hem aan geld, hij heeft gebrek aan geld; an mir soil es nicht -: aan mij zal het niet liggen (haperen), |
mang'en, w. b.: mangelen, onder de mangel pletten; w. o. h.: slaan, kloppen; Mang'er, m. (-s; mrv. 1): 1) mangelaar, 2) wol-verver. llan'golcl, m. (-es, -s): 1) beetwortel, roode biet, kroot; 2) longkruid, hondsmos; 3) zuring. Maniclia er, m. (-s; mrv. -): (kkl.-hist.) Manicheër; (iron.) lastige beer, maner, om betaling manende schuldeischer; (ook:) woekeraar, uitzuiger. 3Ianieor'dium, o. (-s): (muz.) mani-chordion. Manier', vr.: manier; das ist keine -: dat is geene manier, dat is niet zooals het behoort; auf deutsche op de Duit-sche manier; Einem etwas mit guter -sagen: aan iemand iets zeggen op eene gepaste manier; mit guter - fortkommen: op eene geschikte manier wegkomen; gute -en haben (gute -en an sich haben): goede manieren hebben; I Manier'en, vr. mrv.: (muz.) versieringen, (fam,) tierelantijntjes. manierirt' [riert], bv. n.: (schl.) gekunsteld; Manierist', m. (-en; mrv.-en): schilder wiens penseel-behandeling gekunsteld is. manier'lieh, bv. n. en bw.: manierlijk, fatsoenlijk; sich - aufführen: zich fatsoenlijk gedragen; - werden: goede manieren leeren; I -Keit,vr.: manierlijkheid, fatsoenlijkheid, goede manieren (mrv.). Manifest', o. (-es; mrv. -e): 1) (stk.) manifest; ein • erlassen: een manifest uitvaardigen; 2) (kph.) verklaring. Manifestationquot;, vr.: betooging, manifestatie (Manifestations'-Eid, m.: rcht : verklaring onder cede afgelegd door eenen schuldenaar); manifesti'ren lie], w. b. en o.: 1) manifesteeren, eene betooging houden, 2) (rcht.) onder cede eene verklaring afleggen. Manil'le, vr.: (in 't omber-spel:) ma-nielje. Maniok', m. (-s): (pik.) broodwortel, maniok; I -mehl, o.: maniokmeel. Mani'|gt;el, vr.: (mil.-hist.) manipel, vendel (dertig manipels vormden een legioen). Manipulation', vr.: manipulatie^ aanwending van handbewegingen; mampuli -ren [iel, w. b.: manipuleeren, handbewegingen maken over. IMann, m. (-es, -s): 1) (mrv. Manner): man; ein gebildeter -: een beschaafd man; der gemeine -: de gemeene man; ein - ein Wort: (spr.) een man een man, een woord een woord; wenn die Noth [t] an den - geht: (spr.) als de nood aan den man komt; mit - und Maus untergehen: (zeew.) met man en muis vergaan; du bist ein - des Todes, wenn ____: gij zijt een kind des doods, als ____; selbst ist der -: (spr.) wat men goed gedaan wil hebben moet men zelf doen ; er ist nicht der - dazu: hij is niet de man voor zoo iets; er ist kein -: hij is geen man ; er ist nicht mein -: hij is mijn man niet, hij is de man niet dien ik hebben moet, hij is geen man die mij bevalt; seinen - nennen: zijnen man |
M ANN SALTER.
MANX.
|
noemen; seinen - finden: zijnen man vinden; seinen - stehen: zijnen man staan; alle für einen - stehen: allen aansprakelijk zijn ieder voor het geheel; icn bin der - dafür: ik sta er u voor in, ik sta er u borg* voor; an den rechten - kommen: aan den rechten man komen; an den unrechten - kommen: 1gt; aan den verkeerden man komen, 2) zich vergissen ; an den - bringen: aan den man brengen; sich als - zeigen: zich een man toonen, zich mannelijk gedragen; als ein - sterben: sterven als een man, den dood ingaan onverschrokken; die grössten Manner des letzten Jahrhunderts: de grootste mannen der vorige eeuw; b) (mrv. Man ner): man, echtgenoot; - und rrau: man en vrouw; einen - nehmen: een man nemen, trouwen, in het huwelijk treden; 4) (mrv. -): man, persoon, (ook:) man, soldaat; so viel auf den - (so viel tür den -): zooveel per man, zooveel per hootd; - tür -: man voor man, een voor een; - für - ausgewechselt werden: (mil.; man tegen man uitgewisseld worden; -gegen - techten: man tegen man vechten ; hundert - zu Fuss: honderd man te voet; die Soldaten standen vier - hoch: de soldaten stonden in vier gelederen geschaard; das Pferd hat seinen - abge-worten: het paard heeft zijnen ruiter afgeworpen; 5) (mrv. ... leute: ...lieden): ... man (b.v.: Handels-: koopman: Han-delsleute: kooplieden). I^lann, in iSam. | -bar, bv. n.: manbaar, huwbaar; -barkeit, vr.: manbaarheid, huwbaarheid; -begierig, bv. n.: 1) naar eenen man (naar den trouwdag) verlangend, 2) manziek; -erbe, m.: mannelijke erfgenaam; -fest, bv. n.: vastberaden, onverschrokken; -geld, o.: (hist.-rcht.) geldboete voor een beganen manslag; -gier, vr.: 1) verlangen naar eenen man, verlangen naar den trouwdag, 2)^ manziekheid; -gierig, bv. n.: Zie -be-gierigr; -haft, bv. n.: echt mannelijk, llink, ferm, (fam.) manhaftig; -haftigkeit, vr.: echt mannelijk gedrag, echt mannelijke houding, echt mannelijk voorkomen, flinkheid, fermheid, (fam.) manhaftigheid ; -heit, vr,: 1) mannelijke degelijkheid, 2) mannelijkheid (Einem die -heit nehmen: eenen man van teelkracht berooven); -noch, bv. n. en bw.: ter mans-lengte; -lehen, o.: (hist.) mannelijk leen, zwaard-leen (-lehenserbe, m.: erfgenaam van een mannelijk leen); -loch, o.: mangat (de opening in een stoomketel, door welke een man kan kruipen, om den ketel van binnen schoon te maken); -scheu, bv. n.: mannenschuw, (fam.) bang voor een man (als z. n. vr.: mannenschuwheid, fam.: bangheid voor een man); -sinn, m.: echt mannelijke denkwijze ; -stamm, m.: afstamming in de mannelijke linie; -sucht, vr.: manziekheid; -süchtig, bv. n.: manziek; -theil [tj, m.: mansgedeelte; -thier ItJi o.: 1) mannetjes-dier, dier van het mannelijk geslacht, 2) dierlijke man;-toll, bv. n.: manziek, verzot op de mannen; -tollheit, vr.: manziekheid, verzotheid op de mannen; -weib. o,: 1) manwijf, her-maphrodiet, 2) (tam.) mannetjes-vrouw, driedekker, hannes, baas; -werk, o.: 1) mans-werk, werk voor mannen, 2) dagtaak voor een man; -wuth Lt], vr.: Zie -sucht; -zahl, vr.: (fam.) aantal koppen, aantal personen. Zie ook HlamiN. |
Manna, o. (-s): manna; i -birn, vr.: manna-peer; -ernte, vr.: inzameling van manna; -esche, vr.: manna-esch; -gras, 0**vl0teras ; -kom, o.: manna-korrel. Manneken, o. (-s; mrv. -): mannetje; - machen: 1) bokkesprongen maken, 2) gezichten trekken, grimassen maken, voor gek spelen. man'nen, w. b.: (schepen:) beman-nen; w. o. s.: eenen man nemen, trouwen. IMan'nen, m. mrv.: (strijdbare) mannen; -kraft, vr. (-starke, vr.): mannelijke Kraciit. man ner, m. mrv.: mannen ; I -mord, in.: mannenmoord; -mörderin, vr.: 1) moordenares van mannen, 2) moordenares van hare mannen; -mörderisch, bv. n.: moorddadig; -scheu, bv. n.: mannenschuw, (fam.) bang voor mannen (als z. n. vr.: mannenschuwheid, fam.: bangheid voor mannen); -volk, o.: (pop.) manvolk; -worth [tl, m.: mannen-waarde ; -würde, vr.: mannelijke waardigheid. Man'nerchen, o. mrv. Zie het enkelvoud Mannclien. nian'nern, w. o. h.: (van jongelingen:) man worden; (van meisjes:) naar een man verlangen, naar trouwen verlangen. Mannes, in Sam. I -alter, o.: mannelijke leeftijd, volwassen leeftijd; -kraft, vr.: mannelijke kracht; -mord, m.: (door eene vrouw) op haren man gepleegde moord; -mörderin, vr. : vrouw die haren man vermoord heeft; -muth |t], m.: mannenmoed; -wort, o.: mannelijk woord, (eens mans) woord van eer; -würde, vr.: mannelijke waardigheid. man nig, in Sam. I -fach. bv. n. en bw.: menig, menigvuldig, verschillend, onderscheiden (als bw. ook: verscheidene malen, herhaalde malen); -fait, m.: derde maag (der herkauwende dieren); -faltig, bv, n. en bw.: Zie -fach; -fal-tigen, w. b.: verscheidenheid (afwisseling) brengen in; -faltigkeit, vr.: 1) menigvuldigheid, 2) verscheidenheid; -farbig, bv. n.: veelkleurig, bont. man'nislieli, vnw.: 1) ieder, elk en een iegelijk; 2) menigeen. Mttn nin, vr. (mrv. -nen): 1) vrouw, (bijb.) mannin; 2) (fig.) fiere vrouw, heldhaftige vrouw, heldin; 3) (iron.) Zie Mannweib. miin'niseli, bv. n.: 1) manachtig; 2) mannelijk; Mann'lein, o. (-s; mrv. -): Zie MRnncnen, mann'lieli, bv. n.; mannelijk; (fig.) forsch, ferm, flink, stout, krachtig: das -e Geschlecht: het mannelijk geslacht, de mannen (mrv.), (tik.) het mannelijk geslacht; das -e Glied: (ontl.) het mannelijk teellid; das -e Alter: de mannelijke leeftijd; -e Nachkommen: mannelijke afstammelingen ; -e Reime (mrv.): (dk.) staand rijm; sie hat eine -e Stimme: zij heeft eene stem als een man; ein -er Pinsel: (schl.) een stout penseel; I -keit, vr.: mannelijkheid; (fig.) forschheid, enz. Manns, in Sam. 1 -alter, o.: manne- |
MAEGARITA.
521
MaRGEL.
522
|
gari'tenblume, vr.: (pik.) madeliefje; Margariti nen, vr. mrv.: glaskoralen. 3Iargel, m. (-s): Zie Mergel. 3Iar gen, in Sam. 1 -birne, vr.: poire-madam (eene peersoort; pop.: poere madammetje); -distel, vr.: (pik.; vrouwendistel; -glas, o,: (min.) spiegelsteen, miea, glimmer; -röschen, o.: Zie het z. n. o. Jlarieiiröselien. 3Iargiua lie, vr.: kantteekening. 3Iari'a, vr. ('-as, ot' -a) : Maria; die Jungt'rau -: i^theo.) de Maagd Maria; - tinsiedeln: Onze Lieve quot;Vrouw der kluizenaars; Maria Geburt: (kkl.) Maria-GebooTte. Marie', vr. (-ns): Maria. Zie ^laria. 31arie ehen, o. (-s): Marietje, Mietje, Miesje, 31ari eii, in Sam. 1 -apfel, m.: vroege appel, voorjaars-appel; -bad, o.: 1) heet-water-bad i.tr.: bain-marie), 2) zand-bad; -bild, o.: Maria-beeld, Madonna; -bild-chen, o.: Maria-beeldje; -blume, vr. (-blümchen, o.): (pik.) madeliefje; -bruder, m.: (kkl.) Karmelieter-monnik; -dienst, m.: (kkl.) Maria-dienst (d- i. vereering van de Moeder Gods); -distel, m.: (pik.) Onze-Lieye-Trouwen-distel; -dorn,m.: ^hondsroos, 2) egelantier; -eis, o.: Zie -glas»; -t'aden, m.: zomerdraad. herfstdraad; -fest, o.: (kkl.) Maria-Boodschap; -flachs, m.: (pik.) huttentut, dodder; -garn, o.: Zie -faden; -glas, o.: Zie ^largenglas; -glöckchen, o.: (pik.) Maria-klokje^ tuin-klokje; -gras, o.: 1) witte klaver, steenklaver, 2) parelkruid; -groschen, o.: (hist.-mtw.j Maria-grosje; -gulden, m.: (hist.-mtw.) Maria-gulden; -hahnchen, o.: (ins.) goudhaantje, Onzenlievenheers-haantje; -hirse, yr.: parelgierst, parelkruid; -huün, o. (-kafer, m., -kalbehen, o.): (ins.) Zie -liahnclien; -kraut, o.: (pik.) wolverlei, (ook:) leeuwenvoet; -mantel, m.: (pik.) leeuwenvoet, (ook :) moederkruid; -münze, vr.: (pik.) reinvaren. wild wormkruid; -nessel, vr.: (pik.) katjeskruid, katten-kruid; -rose, vr. (-röschen, o.): 1) madeliefje, 2) pioen, jnonie-roos, stinkbloem, 3gt; zonnedauw, vliegenvanger, 4) hemel-roosje, 5) witte behen, 6) egelantier, 7) hondsroos; -schub, in.: (pik.) Maria-schoen, Venusschoen, vrouwenschoen; -tag, m.: (kkl.) Maria-Boodschap; -veilchen. o.: Zie -glUckelien; -wurm, m. (-würmcnen, oO'.^Zie -hahuelien; -wurzel, vr.: Zie -munze. Jlaril'le, vr.: 1) morel; 2) pastinak, witte wortel. Mari ne, yr.: marine, zeemacht; I -minister, m.: minister van marine ; -ministe-f1Ur?\0': ministerie van marine, (in Enge-rf? *) a(lmiraliteit; -offizier, m.: zee-oracier, officier der marine; -soldat, m.: marinier; -truppen, vr. mrv.: zeetroepen. marlni ren [ie], w. b.: marineeren. Marionet te, vr.: draadpop. uarionet'ten, in Sam. I -spiel, o. (-theater, o.): poppenkast. i-Mark, o. (-es, -s): (ontl.) merg; (van truit:) vleezig deel, vleescn; durch - und Bein: (spr.) door merg en been ; ••in $en Knocllen haben: (fam.) pootig zijn, handen aan zijn lijf nebben, sterk |
lllark, vr.: 1) (adk.) marke, mark, grensgewest, grensland; (hg.) grens,(ook:) district; 2) (gew.) mark (goudgewicht van 24 karaat, zilvergewicht van 16 lood)j 3) (mtw.) mark (voorheen een rekenpenning; thans Duitschland's zilveren standpenning ter waarde van GO Nederland-sche centen); eine -lübisch: eene Lubeck-sche mark. IJtark, in Sam. I -baum, m.: grens-boom, grensscheiding aanwijzende, boom; -bein, o.: (van mensch en dier:) merg-houdend been, (hg.) mergpijp; -brief, m.: kaperbrief; -gefass, o.: merghoudend liciiaam; -genoss, m.: markgenoot, medegrondeigenaar ; -gerechtigkeit, vr.: rechtsgebied eener marke; -gewahr, vr.: markmuntvoet, getal muntstukken die te zamen eene mark tijn inhouden; -gewicht, o.: markgewicht, Trooisch gewicht; -graf, m.: markgraaf; -grafin, vr.: markgravin; -graliich, bv. n.: markgrafelijk; -grafschaft vr. (-grafthum Ltj, o.): markgraafschap; -hakel, m.: merkhamer (om boo-men te merken); -haut, vr.: mergylies; -holz, o.: 1) stevig hout, 2) watervlier; -kloss, m. (-klösschen, o.): mergballetje; -knocnen, m.: Zie -bein; -kraut o.: (pik.) eppe, selderij, juffrouwmerk; -kreuz, o.: grenskruis, grensscheiding aanwijzend kruis; -kuchen, m.: vetkoek;-linie, vr.: grenslijn, grensscheiding; -löftel, m.: merg-lepel, mergschepper; -los, bv. n.: zonder merg, (hg.) zonder pit, zonder degelijkheid; -lösung, vr. (-ordnung, yr.): grensregeling;-pfahl,m.: grenspaal; -rich-ter, in.: rechter over grensgeschillen; -röhre, vr.: mergpijp (Zie -bein ; -saft, m.: mergsap; -scheide, vr.: grensscheiding (-scheidekunst, vr.: kunst om de grenzen eener mijn te bepalen; -scheideriss, m.: plan of teekening waarop de grenzen eener mijn aangeduid zijn; -scheidezug, m.: grensbepaling van eene mijn); -scheiden, \v. o. h.; de grenzen afbakenen, (mnw.) de grenzen van eene mijn bepalen; -scheider, m.: 1) grensregelaar, 2) mijn-opzichter; -schwamm, m.: (hik.) vetgezwel; -stein, in.: grenssteen, grenspaal; -stück, o.: merghoudend gedeelte van een been, (mtw.) markstuk; -torte, vr.: mergtaart; -voll, bv. n.: vol met merg, rijk aan merg; -wahrung, vr.: Zie -gewahr; -zahn, m.: (ontl.) baktand, maaltand, kies; -zieher, in.: Zie -loftel. Markasit, m. (-s): (min.) marcasiet, kattengoud. . Mar'ke, vr.: bewijsbnefje, merkje; (spl.) speelmerkje, flesje; - eines Lehrers: leskaartje; I -brief, m.: (mar.) kaperbrief. mar'keln, w. b.: mergelen. mar'keln, w. b.: 1) markten, 2) loven en bieden. mar ken, w. b.: 1) merken, van een merk voorzien; 2) afbakenen, afpalen; 3) aan de markt brengen, (ook:) markt koopen; I w. o. h.: (mnw.) veel edel metaal bevatten. 3IJlr'ker, m. (-s; mrv. -): grenslander (iemand uit de mark); Mar'kerin, vr. (mrv. -nen;: grenslandsche. Hlarkelten der- m. (-s; mry. -): marketenter, zoetelaar; 1 -tenderei', vr.: |
MARKETENDERI^.
523
|
marketenterij; -ten'derin, vr. (mrv. -nen): marketentster, zoetelaarster; -ten'dern, w. o. h.: zoetelen, marketenter of marketentster zijn. Market'te, vr.: (kph.) witte was in bladen. mar kicht. bv. n.: mergachtig: (op merg gelijkende); I mar'kig, bv. n.: mergachtig (merg inhoudende); (van fruit:) vieezig, (fig.) pittig, degelijk; (schl.)zacht, mollig. markiren [ie], w. b.: markeeren, opteekenen; w. o. n.: (fig.) van veel be-teekenis zijn. MarkiH', o. (-s; mrv. -): markies; Mar-kisat', o. (-s; mrv. -e): markizaat; Marki-sin, vr. (mrv. -nen): markiezin. niRr'kisch, bv. n.: grenslandsch (d. 1, uit de mark). 3Iai*kt', m. (-es; mrv. Mark'te): markt (i. a. b.); zu -e bringen: aan de markt brengen, (fig. fam.) voor den dag brengen, uitkramen, uitpakken; zu -e gehen; gaan markten; Markte beziehen: op verschillende plaatsen markten, (ook:) de jaarmarkten (de kermissen) bereizen; der -des Lebens: (fig.) het tooneel der wereld, het dagelijksche leven; es ist heute -: er is markt vandaag, er wordt markt gehouden vandaag; er verdirbt den -: hij bederft de markt (d. i. hij verkoopt onder de waarde); I -amt; o.: kantoor van den marktmeester; -bauer, m.: boer die geregeld met zijne waar komt markten; -bericht, o.: marktbericht; -brod, o.: brood voor den gaanden en komenden man; -bude, vr.: 1) kraam, 2) kraampje, stalletje; -tahig, bv. n.: 1) bevoegd om met koopwaar op de markt te staan, 2) geschikt om aan de markt gebracht te worden; -fahne, vr.: op de marktdagen waaiende vlag; -fiecken, m.: marktvlek, open stadje waar geregeld markt wordt gehouden; -frau, vr.: vrouw die met goed op de markt staat (zit); -freiheit, vr.: 1) recht (eener plaats) om eene markt te hebben, 2) vergunning om eene staanplaats op eene markt te hebben; -gang, m.: 1) marktbezoek, 2) marktprijs; -ganger, m.: markt-bezoeker; -gangig, bv. n.: markt-, van (geschikt voor) de markt (-gangige Waare: courante waar; der -gangige Preis: de marktprijs); -gast m.: marktbezoeker; -geld, o.: marktgeld (1. geld voor eene staanplaats; 2. op de markt ontvangen geld); -geleit, o.: vrijgeleide der regee-ring aan de ter markt komende vreemde kooplieden; -gerechtigkeit, vr.: Zie-frei-neit; -gericht, o.: rechtbank voor markt-zaken; -getöse, o.: marktgeraas; -glocke, vr.: marktklok; -gut, o.: marktgoed, marktwaar; -heifer, m.: 1) bediende van een marktend neringdoende, markt-bedien-de, 2) sjouwer op eene markt; -herr, m.; overheids-persoon die het opzicht over het marktwezen heeft; -kahn, m.: marktschuit; -kauf, m.: 1) op de markt gedane koop, 2) marktprijs; -knecht, m.: markt-meesters-knecht, marktknecht; -korb, m.: marktmand; -leute, m. mrv.: marktmen-schen, marktvolk (enk.); -meister, m.: marktmeester; -ordnung, vr.: markt-regle-ment; -pflicht, vr.: marktgeld; -platz, m.: marktplein, markt; -preis, m.: marktprijs; |
-recht, o.: 1) recht (eener plaats) om eene markt te hebben, 2 marktverordening, markt-reglement, 3) marktgeld, staangeld, geld voor eene staanplaats op de markt; -richter, m.: rechter over marktgeschi Hen; -rufer, m.: omroeper; -scheffel, m.:markt-schepel; -schitf, o.: marktschuit;-schild, o.: op de marktdagen uitgestoken bord of sein (Zie ook -falme); -schreiber, m.: 1) marktschrijver, 2) marktmeester; -schreier, m.: marktschreeuwer, kwakzalver; -schreierei', vr.: kwakzalverij, bluf; -schreierisch, bv. n.: kwakzalverig; -stand, m.: staanplaats op eene markt: -streitigkeit, vr.: marktgeschil; -tag, m.: marktdag; -verkehr, m.: marktverkeer; -vogt, m,: marktmeester; -weib, o.: Zie -frau: -wisch, m. (-zeichen, o.): Zie -scliild; -zettel, m.: marktbericht, lijst der marktprijzen; -zoll, m.: impost op de ter markt gebrachte waren. mark ten, w. b.: Zie marken no. 3; w. o. h.: markten; urn etwas -: knibbelen, dingen, loven en bieden. ^lar'kuns, vr.: 1) afbakening, 2) afgebakende grens. 3Iar'kung:H, in Sam. 1 -buch, o.: kadastrale legger; -stein, m.: grenssteen. llar'kus, m. (-): Marcus. Marl', in Sam. 1 -pfriem, m.: marlpriem; -schlag, m.: marlslag; -tan, o.: marltouw. marlen, w. b.: (zeew.) marlen; Mar'lien (Mar'ling), vr.: marllijn. Har mei, m. i-s): 1) knikker; 2) Zie ülarmor. Harmelacle, vr.: marmelade, met suiker verdikt vruchtensap. Mar'mor, m. (-): marmer; I -ader, vr.: marmer-ader (1. ader van marmer in eene mijn; 2. ader in marmer); -arbeit, vr.: marmerwerk (1. werk van marmer; 2. gemarmerd schilderwerk); -arbeiter, m.: werkman in marmer, (mnw.) marmergraver: -art, vr.: marmersoort; -artig, bv,n.: marmerachtig; -auge, o.: (dk.) ijskoude blik; -band, m.: gemarmerde band (van een boek); -becken, o.: marmeren bekken, marmeren kom; -bild, o.: marmeren beeld; -block, m.: marmerblok, (een) blok marmer; -boden, m.: marmeren vloer; -bruch, m.: marmergroeve; -brust, vr.(-busen, m.): 1) marmerblanke boezem, 2) (fig.) ijskoude borst, versteend hart; -flecken, m.: 1) vlek in marmer, 2) marmeren plek, (fig.) gemarmerde vlek; -gebaude, o,: marmeren gebouw; -grube, vr.: marmergroeve; -hand, vr.: 1) marmeren hand, uit marmer gebeeldhouwde hand, 2) marmerblanke hand, 3) ijskoude (als marmer zoo koude) hand; -nart, bv. n.: als marmer zoo hard; -haus, o.: marmeren huis; -herz, 9.: (fig.) ijskoud hart, hart van steen;-herzig, bv. n.: (fig.) ongevoelig, hardvochtig; -kirsche, vr.: bonte kers; -lilie, vr.: (pik.) keizerskroon, kievits-ei; -mühle, vr.: marmer-zagerij, marmerslijperij; -nacken, m.: (dk.) marmerblanke hals; -palast, m.: marmeren paleis; -pilaster, m.: marmeren vloer; -platte, vr.: marmeren tegel; -saai,, m.: 1) marmeren zaal, 2) marmerzaal; -saule, vr.: 1) marmeren zuil (kolom, pilaar), 2) marmeren standbeeld ; -schleiter, m.: marmer-slijper; -schleiferei', vr.: marmer-slijperij; -Schneider, m.: marmerzager. |
MARMORSCHWAMM.
MARTINquot;.
524
|
-schwamm, m.: (pik.) grroote paddenstoel; -sitz, m.: marmeren zetel ; -stein, m.: marmersteen, marmer: -tafel, vr.: marmeren tegel; -tisch, m.: marmeren tafel; -treppe, -vr.: marmeren trap; -wand, m.: marmeren muur. marmori ren [nel, w. b.: marmeren ; Marmori'rer [rie], m. (-s; mrv. 1) marmeraar, 2) marmer-bewerker; mar'morn, bv. n.: 1) marmeren, van marmer, 2) op marmer g-elijkende. Marmot'te, vr.: (drk.) marmot, marode, bv. n.: (tam.) op, af; afgetobd, uitgeput, moede; Marodeur', m. (-s; mrv. -s): maraudeur, strooper; marodi'ren [die], w. o. h.: maraudeeren, strooptochten maken; Marodi'rer, m. (-s; mrv. -): Zie Marodeur. x llaroklka'ner. m. (-s; mrv. -): Marokkaan; I -ka'nerin, vr. (mrv. -nen): Marokkaansche; -ka'nisch, bv. n.: Ma-rokkaansch. Marokquot;ko-Iie'der, o.: marokijn; --n, bv. n.; marokijn-lederen, marokijnen. üfaro'ne, vr.: tamme (eetbare) kastanje; 1 Maro'nenbaum, m,: tamme kas-tanje-boom. Maron'ke, vr.: Zie llarunke. llarqueurquot;, m. (-s; mrv. -s): markeur, biljartjongen; marki'ren [kie], w. o. h. en w. b,; markeeren, opteekenen, (aan de biljarttafel:) tellen v - Martinis', m. (-; mrv. -): Zie Markis; Marqui se, vr. (-; mrv, -n); markiezin. IMars, m. (-): (fab. en str.) Mars; (schk.) ijzer; 1 -sohn, m.: (tig.) zoon van Mars, krijgsman. IMars, o. (-es; mrv. -en): (zeew.) mars; I -band, o.: mars-rand; -fanal, o.: marslantaarn; -gast, m.: marsgast; -laterne, vr.: mars-lantaarn; -raa, yr.: mars-ra; -rand, m.: mars-rand; -regeling, vr.; marsleuning; -schoten, yr. mrv.: mars-schooten; -segel, o.: marszeil; -stange, vr.: marssteng; -wand, vr.: marsstengewant. Imarseh, tsw.: marsch! I Marsch, m.: (-es; mrv. Marsch'e): marsch; sich aut den - begeben: zich op marsch begeven; sich in - setzen: zich in beweging zetten, oprukken; auf dem -e sein : op marsch zijn; den - schliessen: de achterhoede vormen; - schlagen: de trom roeren om op te rukken; zum -e blasen: den marsch buizen om op te rukken. I Marsch, vr. (-; mrv. -en of Marsch'e): 1) moeras, moerasgrond; 2) veen, veengrond; 3) laagland. IMarsclt. in Sam. 1 -befehl, m.: bevel (order) om op te rukken ; -fertig, bv. n.: marschvaardig;-fieber, o.: moeraskoorts; -kolonne, vr.; colonne; -kommissarius, m.: commissaris voor de marsch-route; -krankheit, vr.: moerasziekte; -land, o.: moeras-land; -lander, m.; bewoner van eene moerassige landstreek; -linie, vr.: marschroute; -ordnung, vr.: marschrege-ling; -saule, vr.: colonne. Mar'schall, m. (-es, -s; mrv. Mar-schalle): maarschalk; I -amt, o.: maar-schalkschap, waardigheid (rang) van maarschalk. Mar'schallin, vr. (mrv. -nen): maarschalksvrouw, |
Mar'schalls, in Sam. I -gericht, o.: hof der maarschalken; -stab, m.: maarschalksstaf (ook fig.); -tafel, vr.: tafel der maarschalken (de tweede tafel ten hove); -würde, vr.; waardigheid (rang) van maarschalk. mar sehig, bv. n.: moerassig. marschi'ren [schiel, w. o. h. en s.: marcheeren, oprukken; (fig. fam.) voeteeren. Mar stall, m. (-es, -s; mrv. Mar -stalle): stoeterij; I -herr, m.: opzichter over de stoeterij. Mar'staller, m. (-s; mrv. -): opzichter over de stoeterij. Marsu'piiiiii, o. (-s; mrv. -pien): buideldier. Miir ten, m. (-s): Maarten, Martijn. Zie Martins. Mar'ter, vr.: marteling, foltering, pijniging; (fig.) pijnbank; I -bank, vr.: pijnbank (auf der - bank liegen: op de pijnbank liggen); -bisse, m. mrv.: ge-wetenswroegingen; -buch, o.: boek (geschiedenis) der martelaren; -dorn, m.: (pik.) duinroos; -gerath |t], o.: marteltuig, foltertuig; -geschichte, vr.: geschiedenis der martelingen, martelaars-geschiedenis, (fig,) geschiedenis der Martelaren, (ook:) geschiedenis van het lijden des Heeren; -holz, o.: (fig.) kruishout, kruis, (fig. fam.) martelaar, slachtoffer; -jagd, vr.: (jag.) drijfjacht; -kammer, vr.; martelkamer, (fig. fam.) knijpkamer; -keiler, m.: onder-aardsch martelhol, foltergewelf; -krebs, m.: levend gekookte kreeft; -kreuz, o.: (fig.) martelaars-kroon; -leben, o.: martelaars-leven, (een) leven van lijden; -ort, m.: martel plaats, folterplaats; -pfahl, m.: martelpaal; -pfuhl,yr.: martelpoel, (fig.) hel; -predigt, vr.: lijdenspreek: -rad, o.; martelrad (om menschen te radbraken); -saule, vr.: martelpaal, martelpilaar; -schule, vr : school des lijdens; -strafe, vr.: folter-straf; -thum Itl, o.: martelaarschap;-tod, m.: marteldood; -urtheil [tl, o.: veroordeeling tot de pijnbank, (fig.) gedoemdheid tot lijden; -voll, bv. n.: martelend, folternd, pijnigend; -woche, vr.: lijdensweek, week van lijden, (kkl.) Passieweek, Goede week, Stille week; -zeit, vr.: tijd van marteling, (fig.) Zie -woclie. Marter, in Sam. I -thum It], o.: martelaarschap; -tod, m.: marteldood. Mar'terer, m. (s; mrv. -): folteraar, pijniger. MÜrterer, m. (-s; mrv. -): martelaar; I -buch, o.; Boek der Martelaren; -geschichte, vr.: geschiedenis der martelaren; -krone, vr.: martelaarskroon, martelkroon; -tod, m.: marteldood. Mar'tererin, vr.(mrv. -nen): folteraar-ster, pijnigster. Mar'tererin, vr. (mrv. -nen): martelares. Mar'terin, vr. (mrv. -nen): martelares. mar'tern, w. b,: martelen, folteren, pijnigen. Mar tha, vr. C-thens): Martha. Martial', in Sam. I -gesetz, o,: krijgswet. martialiseh, bv. n.: krijgshaftig, heldhaftig. Martin, m. (-s): Maarten, Martijn; Zie Martins. |
MARTINACH.
MASSHECHT.
525
|
Mar'tinach, o.: [Fr,] Martig-ny (naam eener stad in Zwitserland). IHarti ni, m. (-s): (kkl.) Sint-Martijn (11 November), Sint-Maarten. Mar'tins, in Sam. I -abend, m.: dagr vóór Sint-Martijn; -test, o.: Zie llar-tini; -gans, vr.: Sint-Maartensgans; -hom, o.: Sint-Maartenshoorntje; -korn, o.: brand in rogrge; -mann, m.: Sint-Mar-tijn's man (die op Sint-Martijn zijne pacht betalen moet); -tag, m.; Zie Martini; -vogel, ui.: 1) sperwer, 2) Zie -gans. Mttr tirer, m. (-s; mrv. -): Zie het z. n. m. Marterer. oVIarnn'ke, vr.: 1) groote pruim, kei-zers-pruim; 2) kleine abrikoos. Marz, m. (-es; mrv. -e): Maart; im Monat - (im Marzen): in Maart, in de maand Maart; 1 -becher, m.: (pik.) slaap-lelie, aflodil; -bier, o.: Maartsch bier; -blatt, o.: (pik.) hoefblad; -blume, vr.: 1) Zie -becher, 2) sneeuwklokje, 3) hyacint, 4) hoefblad, 5) wilde anemoon, 6) paardenbloem, (als groente:) molsalade; -butter, vr.: Maartsche boter; -eis, o.: ijs in de maand Maart; -ente, vr.: (vog.) wilde eend; -gerste, vr.: vroege gerst, voorjaarsgerst; -glöckchen, o.: (pik.) sneeuwklokje; -kase, vr.: Maartsche kaas; -monat, m.: (de) maand Maart; -sehein, m.: nieuwe-maan in Maart; -schnee, m.: sneeuw in de maand Maart; -wurz, vr. i-wurzel,vr.): Maart wortel, nagelwortel. IMar'zen, in Sam. I Zie de Samenst. met Miirz.j ImRr'zen, w. b.: Zie nierzen. Marzipan', m. (-es, -s): marsepein. Mas, in Sam. I -erle, vr.: ahornboom, mastboom; -holder, m. (-s; mrv. -): 1) watervlierboom, valsche vuilboom, 2) Zie -erle; -leidigr, bv. n. en bw: moede, zat, afkeerig van; -liebe, vr : madeliefje. Masch, in Sam. -ente, vr.: (vog.) wilde eend. Ma'sche, vr.: (van netwerk:) maas; (van ander breiwerk:) steek; (fig.) strik, kokarde. IMa'sclien, in Sam. I -werk, o.: netwerk. Ima'sehen, w. b.: breien. MRs'ehen, o. (-s; mrv. -): vlekje, stipje, spikkeltje, streepje; (in hout:) adertje; (fig.) pokputje. ma'sehig:, bv. n.: met mazen; I klein -: met kleine mazen, nauw van mazen. Maschi'ne, vr.: machine; Thee (bij het thee-servies:) ketel met kokend water boven eene spiritus-lamp; Kaffee filtreerkan, filtreerpot. Maschi'nen, in Sam. I -erfinder, m.: uitvinder van machines; -garn, o.: machinaal garen; -macher, m.: 1) werkman in eene machinen-fabriek, 2) werktuigkundige; -massig, bv. n.: werktuiglijk; -meister, m.: machinist; -modell, o.: model eener machine; -schiff, o.: (mar.) brander. Masehinerie', vr.: machinerie. Maschinist', m. (-en; mrv. -en): machinist. Ma se, vr.: vlek, stippel, spikkel, streep; (in hout:) ader; (fig.) pokput. Ma'sel, vr.: Dlitteeken; 2)huiduitslag; I-beere, vr.: 1) boschbezie,, blauwbes; -sucht, vr.: melaatschheid; -süchtig, bv.n.: melaatsch. |
IMa'ser, m. (-s; mrv. -): 1) ader in mazelhout, 2) wortelhout, uitwas (spruit, loot) uit den stam van een boom. I -, vr.: Zie Mase. Zie ook Maseru. IMa'ser, in Sam. I -birke, vr.: treurberk; -fleck, m.: spikkel, stippel; -holz, o.: mazelhout. ma'serieht, bv. n.: vlek-achtig, spikkelachtig, streepvormig, (van hout:) aderachtig; 1 ma'seng, bv. n.: gevlekt, gespikkeld. gestippeld, gestreept, (van hout:) geaderd, met ader-strepen doorloopen, (fig.) vol pokputten, van de pokken geschonden. IMa'sern, vr. mrv.: (gnk.) mazelen. Ima'sern, bv. n.: 1) mazelhouten, van mazelhout vervaardigd ; 2) Zie maserig;. ma sig, bv. n.: Zie maserig. Mas'ke, vr.: 1) masker, mom; (fig. fam.) mombakkes, leelijk gezicht; unter der - der Freundschaft: onder het masker (onder het mom) van vriendschap; die -abziehen (die - abnehmcn): het masker afrukken; 2) domino, maskerade-kleeding, (fig.) vermomming. Imas'ken, w. b.: maskeren, maskeeren. IMas'ken, in Sam. I -anzug, m.: Zie Maske no. 2; -ball, m.: gemaskerd bal; -blume, vr.: maskerbloem; -fest, o.: maskerade; -kleidung, vr.: Zie Maske no. 2; -tanz, m.: dans van gemaskerde personen; -tanzer, m.: gemaskerd danser. Maskera de, vr.: maskerade, maski'ren [iel, w. b.: maskeren, maskeeren (sich -, w. w.: een masker voordoen; 2. zich vermommen). maskirt' [kiert], bv. n.: 1) gemaskerd; 2) vermomd. Maskopei', vr.: (kph.) maatschappij; (fig.) vereeniglng; (fig. fam.) kliek, bent. Imass (met lange a): Zie messen. IMass (met lange a), o. (-es; mrv. -e): maat, mate; (voorwerp om droge or natte koopwaar te meten:) maat; de maat met een kop er op (d. i. met eene toegift); sein - ist voll: zijne maat is vol; das -überschreiten: de maat te buiten gaan; weder - noch Ziel halten: paal noch perk kennen; - halten: (fig.) binnen de perken blijven, (muz.) maat houden, in de- maat blijven; in hohem -e: in hooge mate; in vollem -e: ten volle; nach dem -e meiner Krafte: naar mate (naar gelang) van mijne krachten; Einem das - zu einem Anzuge oder zu einem paar Schuhe nehmen: iemand de maat nemen voor een pak kleeren of voor een paar schoenen; ein - Bier: eene maat bier; ein - Mehl: eene maat meel. Zie ook Masse (met lange a). IMass (met lange a), in Sam. I -barte, vr.: walvischbaard, balein; -beere, vr.: lijsterbes; -einheit, vr,: maat-eenheid; -erle, vr.: ahornboom, mastboom; -flasche, vr.: maatflesch, als maat dienende flesch; -gabe, vr.: maatstaf, evenredigheid, gelang (nach -gabe von: naar gelang van; nach -gabe seines Vermogens: naar evenredigheid van zijn vermogen); -gebend, bv. n.: tot maatstaf dienend; -gebung, vr.: voorschrijving van eenen maatstaf (ohne -gebung : zonder eenen maatstaf voor te schrijven); -glas. o.: maatglas, als maat dienend glas ; -nalten, o.: (het) maathouden, (het) in de maat (binnen de perken) blijven; -hecht, m.: snoek die de maat |
MASSKANNE.
MASTODONT.
526
|
houdt (d. i. die niet te klein en ook niet tc groot is); -holder, m.: Zie in Man; -kanne, vr.: maatkan, als maat dienende kan; -krug-, m.: maatkruik, als maat dienende kruik; -kunde, vr. (-kunst, vr.): meetkunst; -künstler, ra.: meetkundige; -lade, vr.: (schoenmakers-)maat, raeetkoord, maatstok; -leidig, bv. n. en bw.: Zie in Mas; -liebe, vr.: madeliefje; -los, bv,n.: mateloos (bw.: uitermate), (fig:.) onmetelijk; -losigkeit, vr.: raateloosheid, (fig.) onmetelijkheid; -nahrae, vr. (-nehraung. vr.): maatneraing, (het) maat-nemen; -rad, o : afstand-raeter; -regel, vr.: maatregel (-re-geln ergreifen: maatregelen nemen; seine -regeln nehnien: zijne maatregelen nemen); -stab, ra.: 1) maatstaf, 2) meetstok, meetroede; -topf, in.: maatpot, als maat dienende pot. Müsüi'clien, o. (-s; mrv. -): maatje. IMas'se (met lange a), vr.: 1) maat, mate; 2) maatstaf, evenredigheid, gelang; über die - (über die -n): uitermate; be-kannter -n: zooals bekend is, zooals men weet; beliebiger -n: naar verkiezing; fol-gender -n: als volgt; gehöriger-n: behoorlijk; solcher -n: op die wijze, op die manier, op dien voet; verabredeter -n: zooals afgesproken is. Zie ook Mass. IMas'se (met korte a), vr.: massa (1. menigte, hoeveelheid; 2. dichte drom, zwerm; 3. hoop, opeenhooping, opeenstapeling; 4. klomp, blok; 5 gevaarte;6. boedel); (spl.) koltstok, kolf, (ook:) biljartschopje (ook:) achtereind van de biljartkeu; (bhk.) hamer. IMas'sen (met korte a), in Sara. I -feuer, o.: (rail.) peletons-vuur, (fig.) volle laag; -haft, bv. n.: 1) kolossaal, reusachtig groot, 2) opeengehoopt, dicht-opeengedron-gen, 3) ontelbaar, onafzienbaar; -weise, bw.: 1) bij groote hoeveelheden, 2) voetstoots, ineens, alles bijeen. Imas'sen (niet lange a), vgw.: aangezien, naardien, daar, dewijl. Mass 'er'le, en Mass 'liol'der, Zie in Mas. _ mas'sigr, bv. n.: matig; I -keit, vr.: matigheid (-keitsgesellschaft, vr,: matigheidsgenootschap). mRs'sigen, w. b.: matigen; (fig.) temperen; Mas'sigung, vr.: matiging, (fig.) gematigdheid. Mas'siltot, o. (-4): loodglid; röth-liches [tl -: menie. massiv', bv. n.: massief; (fig.) lomp, onbehouwen. iMast, ra. (-es; rarv. -en): raast, scheeps-raast; (tira.) bint; der grosse (zeew.) de groote raast; sararatliche Masten eines Schiffes: al de raasten van een schip. IMast, vr.: raestvoeder, eikelvoeder, (fig.) vetmesting; auf der - haben: vetmesten; in die - thun : uitbesteden ora vetgemest te worden; in die - treiben ; in net bqsch op eikels laten grazen, (fig.) in de wei zenden. Imast, by. n.: vet, dik en vet, vetgemest. |
IMast, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) speen-ader (-aderfiuss, ra.: bloedende aanbeien; -aderstockung, vr.: droge aanbeien); -band, m.: (zeew.) mastband, mastbeugel; -baura, ra.: mastboom, (fig.) mast; -block, ra.: (zeew.) raastblok -buche, vr.: (pik.) roode beuk, eikels-dragende beuk (beukeboom); -darm, ra.: (ontl.) endeldarm, (pop.) aarsdarm (-darmwurra, m.: ingewands-worra); -ducht, vr: (zeew.) mars-rand; -eiche, vr.: (pik.) roode eik, eikels-dragende eik (eikeboora); -feder, vr.: de vet-wording belemmerende staart-veer (die uitgetrokken wordt als men eene gans wil vetmesten); -fisch, ra.: walvisch niet hoog-opstaande vinnen; -fleck, ra.: welige plek (in een weiland), plokje weelderig opgegroeid gras ; -futter, o.: raestvoeder ; -gans, vr.: 1) vette gans, 2) vet te mesten gans; -gefalle, vr. mrv. (-geld, o. enk.): geld voor het recht om vee te laten grazen; -gerechtigkeit, vr.: Zie -reclit; -hafer, ra.: haver als raestvoeder; -hirt, ra.: varkenshoeder; -holz, o.: 1) masthout, bosch van mast-boomen, 2) eikels-dragend geboomte, eikelbosch; -huhn, o.: 1) vette kip, vetgemeste kip, 2) vet te mesten kip; -hühnchen o.: 1) vetgemest kuiken, 2) vet te mesten kuiken; -kalb, o.: 1) vet kalf, vetgemest kalf, 2) vet te mesten kalf; -keil, m.: (zeew.) mastkeg ; -klimmer, m. : (zeew.) mastklimmer, marsgast; -korb, ra. (zeew.) mastkorf; -korn, o.: voedergraan, graan voor veevoeder; -kraut, o: (pik.) parelkruid; -kuh, vr.: 1) vette koe, vetgemeste koe, 2) vet te mesten koe, vet-weier; -linde, vr.: (pik.) lindeboom; -los, bv. n.: (zeew.) raasteioos; -raacher, m.: mastenmaker; -meister, ra.: raasteninakersbaas; -ochs, ra.: 1) vette os, vetgemeste os, 2) vet te mesten os, 3) (fig. fam.) stomme os, os van een vent; -ordnung, vr.: verordening (reglement) op het grazen van vee in eikelbosschen; -recht, o.: recht om vee te laten grazen; -schiff, o.: bemast schip: -schilling, ra.: Zie -geld; -schwein, o.: 1) vet varken, vetgemest varken, 2) vet te mesten varken; -segel, o.: (zeew.) groot zeil; -stall, ra.: stal ora vee vet te mesten; -stand, ra.: raesthok, hok om kippen (enz.) vet te mesten; -stange, vr.: (zeew.)groote mast; -stenge, vr.: (zeew.) marssteng; -stück, o.: (een) stuk vet vee, (een) stuk vetgemest slachtvee; -topp, ra.: top van den raast; -vieh, o,: 1) vet vee, vetgemest vee, 2) vet te mesten vee; -vogel, ra.: vetgemeste vogel; -wachter, ra.: (zeew.) uitkijk (d. i. wachthouder) in den top van den mast; -waldung, vr.: eikelbosch; -wand, vr.: (zeew.) stengewant; -wange, vr,: (zeew.) schaal (wang) van den mast; -werk, o.: (zeew.) mastwerk (de masten); -wurm, ra.: ingewands-worra; -zeit, vr.: tijd der vetmesting. Imas'ten, w. b.: (zeew.) bemasten. Imas'ten, w. o. h. en s.: vet worden. mamp;s'ten, w. b.: vetmesten. mas'tig:, bv. n.: 1) vetgemest; 2) (zeew.) mastdragond. bemast. Mas'tix. ra.: mastik; I -baura, ra.: mastikboora; -firniss [s], ra.: raastik-vernis; -holz, o.: mastiknout; -korn, o.: mastik aan korrels, gekorrelde raastik; -kraut, o.: (pik.) mastikkruid, araberkruid, kattenkruid, (ook:) wild koningskruid, wilde basilicum. Mastodont', o. (-es; rarv. -e : mastodon (een dier uit de voorwereld). |
MATZ.
527
|
IHüs'tung, vr.: 1) mestvoeder; 2) vetmesting. , Masur ka, vr. (mrv. -s): mazurka, mazoerka. Mat, in Sam. I -schaft, vr.: maat- ^flfataclor', m.: (spl. en fig.) matador. Hfa'ter, vr.: mater, moeder; (wkt.) moer (eener schroef), moerschroef. fllaterial', o. (-es, -s; mrv. -ria'lien): 1) materiaal, grondstof, bouwstof; 2gt; materieel, (het) noodige, (mil., inz.) artillerie, geschut; I -farbe, vr.; onbereide verfstof; -geschaft, o.: handel in drogerijen, 2) handel in koloniale waren, handel in kruideniers-waren; -handlung, vr. (-laden, m.): 1) drogistwinkel, 2) kruideniers-winkel; -waaren, vr. mrv.; 1) drogerijen, 2) kruidenierswaren, koloniale waren; -waarenhandlung, vr.: Zie -liand-luns: -waarenhandler, m.: 1) drogist, 2) kruidenier. materia'liscli, bv. n.: materieel; Materialis'mus, m. (-): materialism us, leer dat het stof eenigste oorzaak, doel en einde van alles is; Materialist', m. (-en; mrv. -en): 1} materialist, aanhanger van liet materialismus, 2) koopman in drogerijen en verfwaren,(ook:) drogist,3) koopman in koloniale waren, (ook:) kruidenier; materialistisch bv, n.: materialistisch: Mate'rie, vr.: stof '1. grondstof; 2. onderwerp: 3. hik.: etterV, materiell', bv. n.: materieel (1. stoffelijk: 2. voornaam. 3) hoofdzakelijk); mate'rien, w. o. h.: (hik.) etteren, dragen. Hatlia'us. m. (-): Matheüs, Mathijs. ^lathelmatik', vr.: wiskunde (die angewandte -: de toegepaste wiskunde); -ma'tiker, m. _ (-s; mrv. -): wiskunstenaar, wiskundige; -ma'tisch, bv. n. : wiskunstig, wiskundig; Mathe'sis, vr.: wiskunde. ^fathi'as. m. (-): Mathias. Matlmri 'ner. m. (-s; mrv. -): (kkl.) mathurijn, trinitariër. Hatrat'ze, vr.: matras; matrat'zen, w. b.: stoffeeren (d. i. met paardenhaar, wol of dergelijken vullen). Matri'kel, vr.: naamregister, naamrol der leden'; in die - einschreiben : als lid inschrijven, op de naamrol plaatsen; Einschreibung in die -: inschrijving als lid; 1 -schein, m.: bewijs van inschrijving op de naamrol. Jlatri'ze. vr.: (typ.) matrijs. Matro ne, vr.: matrone; | Matro'nen-kraut, o.: (pik.) moederkruid. Matro'se, m. -n; mrv. -n): matroos. Matro'sen, in Sam. I -amber, m.: zwarte amber; -art, vr.:matrozen-manier; -gericht, o.: matrozenkost; -hosen, vr.: matrozenbroek, wijde broek; -jacke, vr. (-kittel, m.): pijjakker; -kapp'e, vr.: matrozenmuts; -lobn, m.: maandgeld van een matroos; -pressen, o.: (het) matrozen-pressen; -sitte,vr.: matrozen-manier; -sold, m.: Zie -lohin: -streich, m. (-stückchcn, o.) matrozen-streek; -tauf. m.: matrozen-doop (het eerst dat zij de Linie passeeren); -waehe, vr.: scheeps-wacht. 1atsch, m. (-es): moes, brij, pap. Imatsch, bv. n. en bw.: (spl.) kapot; (fig. fam.) aan lagerwal, op, geruïneerd, voor de haaien, op de flesch; Einen -machen: iem. kapot spelen: - werden: kapot worden; I -Pfennig, m.: (spl.) dubbele betaling voor kapot. |
Mat schaft, vr.: Zie in gt;fat. matscli'en, w. b.: fijnstampen, tot moes stampen; (spl.) kapot spelen. matsdiis, bv. n.: pappig, brijachtig. matt. bv. n. en bw.: mat (1. afgemat, afgetobd, vermoeid, moe; 2. dof, niet doorschijnend, niet helder; 3. bleek; 4. zwak, machteloos, flauw; 5 traag, langzaam; 6. van wijn, enz.: verschaald; 7. in het schaakspel: schaakmat); - werden: flauw vallen, in onmacht vallen; - machen: afmatten, (spl.) mat maken, schaakmat zetten; I -augig, bv. n.: met dof-staande oogen; -blau, bv. n.; mat-blauw; -bunzen, m.: (grav.gt; drijfbeitel; -gold, o.: mat goud, ongebruineerd goud: -golden, bv. n.; mat verguld: -heit, vr.; matheid (i. a. b. Zie inatt): -herzig, bv. n.: 1) lusteloos. 2) lafhartig, kleinmoedig; -herzigkeit, vr.; 1) lusteloosheid, 2) lafhartigheid, kleinmoedigheid: -kern, m.: (vog.) strandlooper, (ook:) riethoen, kwakkelkoning; -land. o.; weiland; -punze, vr.; Zie -Imnzen : -vergoldung, vr.: matvergulding ;-warm, bv. n.; lauwwarm, lauw; -weiss, bv. n.; mat-wit. Mafte. vr.: mat, stroo-mat, vloermat, dekmat; (dk.) gras-tapijt, woiland. weide; (van melk;) wrongel; (bij ver-gulders en fier.) doffe plek; spanische - : (hist.-mtw.quot;) Spaansche mat. Imat'ten,' w. b,: 1) afmatten; 2) (spl.) schaakmat zetten. IMat'ten. in Sam. I -binse, vr.; mat-tenbies, stoelenbies; -blume, vr.; boterbloempje: -flachs, m.; (pik.) mattenvlas. smal wolgras; -fiechter, m.; matten-vlechter: -flechterin, vr.; mattenvlecht-ster; -handler, ra.: mattenkooper, mat-tenman; -handlerin, vr.: mattenvrouw; -kraut, o.; (pik.) gele immortelle;-küm-mel, m.: (pik.) kar wij. wilde komijn; -macher, m.; mattenmaker; -meier, in.; opzichter over de weiden; -saffran. m.: wilde saffraan: -sehrecke, vr.; (ins.) sprinkhaan; -schuttel, o.: (kpv.) graan dat bij het lossen van de lading uit de zakken valt on bijeengevoegd wordt ten voordeele van het scheepsvolk; -stein-brech, m.; Cplk.) varkens-venkel;-weide, vr.: (nik.) kruipende wilg; -wolle, vr.; Zie -flachs. Mattliaiis, m. (-): Matheüs. Matthi as, m. (-): Mathias. niat'tis:. bv. n.: (van melk;) gestremd; I -keit. vr.; 1) matheid, aferematheid, 2) lusteloosheid, neerslaehtighoid, 3) zwakheid, 4) lafhartigheid, kleinmoedigheid. niattt'ren lie], w. b.: mat slijpen (d. i. niet glanzig of helder). Matnti'nen, vr. mrv.: (kkl.) vroeg-metten. Matz, m. (-es); gestremde melk. I -, m. (quot;-ens); 1) (verkorte persoons-naam:) Teeuwes; (ook;) Machteld, Lena: 2) piet (of iets dergelliks; benaming, die men aan vogels geeft, b.v. aan kraai, ekster, spreeuw, enz.). I -. m. (-es; mrv. -e); (fam.) stommerik, uilskuiken, lummel; |
MATZFOTZ.
MAUL.
528
|
(mnw.) weinig metaal bevattende ertsader (.-fotz, m.: lage ziel, kruiperige kerel; -spiel, o.: trou-madame, dertien-balletjes-spel; -tasche, vr.: kruiperige fleemster). Mat ze, vr.: ongezuurd brood; (fam.) Joden-Paaschbrood. Mat'zen, in Sam. I -kuchen, m.: 1) ongerezen koek, 2) kaaskoek; -seide, vr.: ruwe zijde. mHtz eln, w. b.: Zie metzeln. niaucli'eiu, w. o. h.: 1) veinzen; 2) schacheren; Maueh ler, m. (-s; mrv. -): 1) veinzer, 2) schacheraar. Mau'e, vr.: (pop.) mouw; einen Schelm in der - haben: (spr.) ze in de mouw hebben; keine -n dran setzen können: (spr.) er geene mouw aan weten te passen. mau'en, w. o. h.: mauwen, miauwen. Mau'er, vr.: muur; I -absatz, m.: uitsprong (vooruitstekend deel) van eenen muur; -anker, m.: muur-anker; -arbeit, vr.: metselwerk; -assel, vr.: (ins.) pissebed; -band, o.: onder-rollaag; -bet'estigung, vr.: ommuring; -beschlag, m.: muursalpeter ;-blume, vr.: muurbloem; -brecher, m.; muurbreker, stormram; -bruch, m.: bres in eenen muur; -dach, o.: boven-rollaag; -ecke, vr.: hoek van eenen muur; -epheu, m. (-eppich, m.): (pik.) klimop; -esel, m.: (ins.) pissebed ; -falke, m.: (vog.) torenvalk, basterdvalk; -test, bv. n, en bw.: 1) als een muur, 2) met vestingmuren versterkt; -frass, m.: afbrokkeling van steenen van eenen muur; -gelb, o.: muurkleur, muurgeel; -grün, o.: (pik.) klimop; -grund, m.: gemetseld fondament; -haken, m.: brandhaak; -hammer, m.: bikhamer; -kalk, m.: metselkalk ; -kappe, vr.: boven-rollaag; -kelle, vr.: truffel, truweel; -kitt, m.: (mtsl.) tras; -klammer, vr.: muur-anker ; -klette, vr.: (vog.) muurkruipertje; -kranz, m.: rollaag; -kraut, o.: (pik.) muurkruid, glaskruid; -krone, vr.: (hist.) muurkroon, muurbeklimmers-kroon; -latte, vr.: (tim.) dwars-lat, dwarslegger; -lattich, m.: (pik.) muur-salade, muur-knikbloem; -laufer, m.: ivog.) muurkruipertje; -lehm, m.: metselspecie van hak-stroo en klei; -leiste, vr.: muurlijst ; -leuchter, m.: kandelaber; -loch, o.: gat (opening) in eenen muur; -lücke, vr.: bres in eenen muur; -mantel, m.: (vest.) muur-mantel; -meister, m.: metselaarsbaas; -mortel, m.: mortel, metselspecie; -nachtigall, vr.: (vog,) blauwkeeltje, blauw-borstje; -pfau, m.: (pik.) klimop; -pfef-ter, m.: (pik.) muurpeper, steenruit, (ook:) huis-look; -pflanze, vr.: muur-plant; -platte, vr.: Zie -latte; -pre-nanthe, vr.: zie -lattich; -quadrant, m.: (str.) muur-quadrant; -ranke, vr.: (pik.) raketten-kruid; -raute, vr.: (pik.) muurruit, (ook:) vrouwenhaar, haarmos; ^ntze, vr.: scheur (berst, spleet, reet) in eenen muur; -salat, m.: Zie -lat-ticli; -salpeter, m.: muur-salpeter; -salz, o.: muurzout; -sand, o.: zand voor metselspecie; -schierling, m.: (pik.) scheerling, dolle kervel; -schoss, m.: muur-geld, belasting voor het onderhoud der stads-muren; -schwalbe, vr.: (vog.) muurzwaluw; -schweincnen, o.: (ins.) pissebed; -schweiss, m.: Zie -benclilag:; -sinter, m.: muur-stalactiet; -spalt. m.: |
Zie -ritze; -specht, m.: (vog.) muur-^ kruipertje; -speise, vr,: metselspecie,, mortel; -spinne, vr.: (ins.) muur-spin, kelder-spin, spinnekop; -spitze, vr.: top van eenen muur; -stein, m.: metselsteen; -stürzer, m.: muurbreker, stormram ; -tafel, vr.: muurbeschot, lambri-zeering; -traublein, o.: Zie -pfeffer; -ver-kleidung, vr.: (vest.) muurmantel; -vier-telkreis, m.: Zie -quadrant; -wall, m.: vestingmuur; -werk, o.: 1) metselwerk, 2) muren (mrv.); -wespe, vr.: (ins.) horzel; -winde, vr. (-wurz, vr.J: (pik.) klimop; -wurm, m.: (ins.) pissebed; -ziegel, m.: metselsteen; -zinne, vr.: kanteel, getand metselwerk als bovenrand van eenen muur. .nau'erclien, o. (-s ; mrv. -): muurtje; Mau'erer, m. (-s; mrv. -): metselaar; mau-erig, bv. n.: gemetseld, (fig.) ommuurd; mau'ern, w. o. h. en w. b.: metselen. Manke, vr.: 1) (vea., aan de been en der paarden:) mok, moek, voetschurft; 2) (op planten:) bladluis; 3) ooftzolder, bergplaats voor ooft; 4) schuilhoek, schuilplaats; 5) spaargeld, (fam.) spaarpotje; Maukelei', vr.: 1) streek, kneep, 2) kunstgreep, behendigheid, (pop,) foef; mau'keln, w. o. h.: (fam.) konkelen, knoeien, kuipen, in het geniep werken; mau'ken, w. b.: (fam.) schuilhouden, verbergen. iManl, o. (-es, -s; mrv. Mau ler): 1) muil, bek, snoet; (fig.) mond; (gem.) moei, smoel, wafel, bek; 2) muildier, muil-ezel; ein - voll, een mondvol; fünf Mauler zu ernahren haben: vijf monden open te houden hebben, aan vijf monden den kost moeten geven; das - halten:. zijnen (haren) mond houden, zwijgen;, das - nicht aufthun: geen mond opendoen; habt Ihr kein -: hebt gij geen. tong in uwen mond?, kunt gij uwen. mond niet opendoen ?; ein grosses -haben: van grootspreken houden, een bluffer zijn; immer das - allein haben wollen: altijd den praat alleen willen hebben; das - steht ihm nicht still: zijn mond staat geen oogenblik stil; sich das - verbrennen: (fig. fam.) eene tong hebben die te lang is, te veel praten, (ook:) zich verpraten; ein loses - haben (kein Blatt vor's - nehmen): niet op zijn. (haar) mondje gevallen zijn, alles uitflappen wat hem (haar) voor den mond komt; er redet wie es ihm in das - koinmt: hij. zegt alles wat hem voor den mond komt; sich selbst auf das - schlagen: zich zeiyen tegenspreken, in tegenspraak met zich zeiven zijn; das - aufsperren: met een. open mond staan; das - ziehen (das - yer-zerren): een scheef gezicht zetten; ein -machen (das - hangen lassen, das - hangen): de lip laten hangen, Einem das-stopfen: iemand den mond stoppen, iem.. den mond snoeren; Einem das - verbieten : iemand het zwijgen opleggen;. Einem um's - herum gehen: iemand honig om den mond smeren, iemand naar den mond praten; Einem über das - fahren: Zie fahren; Einem die Bissen ins - zahlen: iemand de brokken uit den mond kijken; in der Leute Maulern sein: veel (druk) over de tong gaan;, in der Leute Mauler kommen : in opspraak komen; sich in der Leute Mauler bringem. 1) zich in opspraak brengen, 2) van zich |
MAUL.
529
|
doen spreken; halt's houd uwen mond!, zwijg!; dieses Pferd hat ein har-tes (weiches) dit paard is hard (zacht) in den bek. Illaul, in Sam. I -aire, m.: stommerik, lummel, stoffel (-aften feil haben: Zie -alïeii); -aften, w. o. h. : staan te kijken als Jut voor het hek, kijken alsof men het te Keulen hoort onweeren); -afferei', vr.: stoftelachtigheid; -band, o.: muilband, (hik.) kin-verband; -beer, in Sam. (-baum, m.: moerbezie-boom; -blatt, o.: moerbezie-blad; -feige, vr.: Egyptische vijg; -holz, o.: moerbezie-hout; -melde, vr.: tuinmelde; -saft, m.: moerbezie-sap; gesottener -saft: moerbezie-stroop);-beere, yr.: 1) moerbezie, 2) moerbezie-boom; -birne, vr.: (fig. fam.) zure appel om door tc bijten, harde pil om te slikken, (ook:) prop in den mond (om het schreeuwen te beletten), (ook:) muilpeer, oorvijg; -christ, m.: christen met den mond (maar niet met de daad): -christenthum [t], o.: valsch christendom, christelijkheid met den mond; -drescher, m.: kakelaar; -drescherin, vr.: kakelaarster, kakel; -esel, m.: muil-ezel (-eseltreiber, m.: muilezel-drijver; -esel-warter, m.: muilezel-hoeder); -eselin, vr.: muil-ezelin; -faul, bv. n.: wqordkarig (-faul sein: zijnen mond haast niet opendoen); -treund, m.: vriend met den mond (maar niet met de daad), schijnyriend; -freundin, yr.: vriendin met den mond; -freundschaft, vr.: vriendschap met den mond, vriendschap in schijn; -fromm, bv. n.: vroom met den mond, schijnvroom; -tulle, vr.: (fam.) buikvulling, (den) kost en meer niet; -gatter, o.: (rs.) neus-pran-ger; -gerecht, ov. n.: Zie -recht;-ge-sperr, o.: 1) verwonderd gegaap, (het) een gat in de lucht slaan, 2) nieuwsgierig ge-gaap;-gespitzt, bv.n.: spitsvinnig;-hanger, m.: pruiler, mokker; -hangerei', vr.: gepruil, gemok; -hangerin, vr.: pruilster, mokster; -held, in.: held met den mond, zwetser, bluffer; -klemme, vr.: 1) prop in den mond (om het schreeuwen te beletten), 2) (hik.) mondklem, klem in den mond; kaakkramp; -knebel, m.: Zie -klemme; -korb, m.: muilkorf, muilband; -leder, o.: (tam.) mondwerk, tong in den mond; -macher, m.: 1) pluimstrijker, naar den mond prater, 2) gezichten-trekker; -ma-cherin^ vr.: 1) pluimstrijkster, flikflooister, 2) gezichten-trekster; -ochs, m.: 1) stierezel (basterddier uit de vereeniging van stier en ezelin), 2) ezelkoe (basterddier uit de vereeniging van ezel en koe); -pferd, o.: 1) stierpaard (basterddier uit de vereeniging van stier en merrie), 2) paardkoe (basterddier uit de vereeniging van hengst en ezelin); -recht, bv. n.: 1) juist pas in den mond, juist voor den mond geschikt, 2) gemakkelijk in den mond te steken, (ook:) te overgapen, 3) (fig.) uit te spreken; -schelle, vr.: muilpeer, oorvijg; -schellen, w. b. (-schelli'ren jiel, w. b.): om de ooren slaan, eene muilpeer (of: muilperen) geyen aan; -schloss, p.: 2) Zie -klemme no. 2; -stich, m.: (zeew.) marl-slag; -stopfer, m.: 1) (persoon :) mondstopper, mondsnoerder, 2) (voorwerp:) prop in den mond; -sünde, vr.: zonde met woorden, (fig.) zondige taal; -tasche, vr.: 1) muilpeer, oorvijg, Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
2) mond als eene hooischuur, 3) breedbek, grootsmoel, molferd; -theil [t], o.: portie, rantsoen, afgemeten deel; -thier UI, o.: muildier, muil-ezel; -trommel, vr.: mondharmonica; -voll, o.: mondvol, mondjevol; -werk, o. mondwerk; -wurf, m.: (Zie 11 reg. verder); -zimmerchen, o.: keuvelka-mertje, Fr. boudoir. ]|Ianl'e]ien, o. (-s; mrv. -): 1) mondje, bekje, snoetje, moelrje, smoeltje; 2) zoentje, kusje. maii'len, w. o. h.: 1) smaken, goed smaken; 2) pruilen, mokken. inMulig:, by. n.:... van mond; gross -: groot van mond; hart -: hard in den mond. Maul'wurf. m. (-es, -s; mrv. -würfe): (drk.) mol; I »blind, bv. n.: als eene mol zoo blind; -maus, vr.: (drk.) molrat. ^laul'wurfN, in Sam. I -falie, vr.: mollenval; -fang, m.: 1) mollen vangst, 2) mollenval; -fanger. m.: mollenvanger; -rell, o.: molle-vel, mols-vel; -gang, m.: mols-hol; -grille, vr.: (ins.) veldkrekel; -haufen, m. (-hügel, m.): molshoop; -kater, m.: 1' mei-kever, molenaar, 2) stront-tor, schallebijter. mauii'zen, w. o. h.: 1) mauwen, miauwen ; 2) weeklagen, lamenteeren. Mau're, m. (-n; mrv. -n): Moor, Moriaan; mau risch, bv. n.: Moorsch. llau rer, m. (-s; mrv.-): metselaar; (fig.) vrijmetselaar; I -arbeit, vr.: metselwerk; -gesell, m.: metselaarsknecht; -halle, vr.: gildehuis der metselaars, (fig.) vrijmetselaars-loge ; -handwerk, o.: metselaars-ambacht ; -kelle, vr.: truffel, truweel; -meister, m.: metselaarsbaas; -pinsel, m.: witkwast; -zunft, vr.: metselaars-gilde. maurerei', vr.: metselwerk; (fig.) vrijmetselarij ; mau'rerisch, bv. n.: vrijmetselaars-. llaurita'nieii, o. (-s): (adk.) Mauritanië, (het) Moorenland. Mau'rus, m. (-): (mans-naam:) Mau-rus; I -münster, o. (-s): (adk.) Maurus-munster, (Fr., de stad) Marmoutiers. Maus, vr. (mrv. Mau'se): (drk.) muis; (ontl.) muis, trek-spier; (zeew.) knoop in een touw; die blinde -: (het kinder-spel) blindemannetje; die - in der Hand: (ontl.) de muis van de hand; mit Mann und -: (fig.) met man en muis; einer guten Katze entgeht oft cine -: (spr.) de beste muiskat springt wel eens mis; mit Speek tangt man Mause: (spr.) met spek vangt men muizen; kleine Mause haben auch Schwan-ze: (spr.) kleine potjes hebben ook ooren; 1 -aar, m.: (vog.) buizerd, muizenvalk; -ader, vr.: (vea.) neus-ader (van een paard); -adler, m : Zie -aar; -baum, m,: (pik.) liguster, mondhout, keelkruid; -beisser, m.: (visch:) muizen-eter, dikkop, grootkop; -brod, o : (pik.) klein schelkruid; -darm, m.: (pik.) hoenderbeet; -dorn, o.: 1) muizendoorn, 2) steekpalm; -eule, vr.: (vog.) nacht-uil; -fahl, bv.n.: muisvaal, muiskleu-rig; -falk, m.: Zie -aar; -falie, vr.: muizenval; -farbe, vr.: muizenkleur, grijze kleur; -farben (-farbig), bv. n.: muisvaal, muiskleurig, grijs; -fiscn, m.: (visch:) boniet, bonetvisch; -geier, m.: Zie-falk; -gerste, vr,: (pik.) muizengerst; -haber (-hafer), m.: 1) windhaver, wilde haver, 2) herik, krodde; -kopf, m.: (vog.) basterd- druk. 34 |
MEDIAN? APIER.
MAUSLOCH.
530
|
nachtegaal; -loch, o.: muizengraatje; -öhr-lein, o.: (pik.) muizen-oor; -still, bv. n.: doodstil (bw.: als eene muis zoo stil); -todt [-tot], bv. n.: morsdood, als eene pier zoo dood; -weihe, vr.: (vog.) wouw, kiekendief; -weizen, m.: 1) dolik, herik, 2) koorn-roos; -zahn, m.: muizen-tand, tand eener muis. Mansch'e, m. (-n; mrv. -n): smous, schacheraar. llausch el, m. (-s; mrv. -): smous, schacheraar, mauscli'eln, w. o. h.: 1) schacheren; 2) plat joodsch praten. 3Ians'cheii, o. (-s; mrv. -): (drk.) muisje, kleine muis; mein kleines -: (fig. tam.) klein dikkertje. klein ventje, engeltje, lieverdje, enz.; 1 -still, bv. n.: doodstil; bw.: als eene muis zoo stil. Illause, vr.: 1) rui, (het) ruien, 2) ruitijd (van vogels). Illau'se, in Sam. I -katze, vr.: muis-kat. kat die muizen vangt; -still, bv. n.: doodstil (bw.: als eene muis zoo stil); -todt [tl, bv. n.: als eene pier zoo dood; -zeit. vr.: (van vogels:) rui-tijd. Clause, in Sam. I -dreck, m. enk.: muizenkeutels (mrv.); -eichhörnchen, o.: (drk.) relmuis; -frass, m.: 1) muizenge-knabbel, 2) door muizen aangerichte schade; -gedarm, o.: (pik.) hoender-beet; -gift, o.: muizenvergif, vergif om muizen te dooden, (fig.) rattenkruit; -habicht, m.: Zie iHausfalk:; -holz, o.: (pik.) 1) nachtschade, bitterzoet, 2) kamperfoelie; -könig, m,: (vog.) winterkoninkje; -kom, o.: (pik.) muizengerst; -koth [tl, m.: Zie -clreck ; -nest, o.: muizennest (-nester im Kopfe haben: muizenissen in het hoofd hebben);-pulver, o.: rattenkruit, muizenvergif; -schwanz, o. (-schwanzlein, o.): (pik.) muize-staart; -still, bv. n.: doodstil (bw.: als eene muis zoo stil); -wachter, m.: Zie llaunfalk; -zwiebel, m.: (pik.) zee-look, zee-ajuin. I Voor overige Sam. Zie 3Iau«. mau'sen, w. b.: briezelen, kapen, stelen; (fig.) weggoochelen; I w. o. h.: muizen vangen; die Katze lasst das -nicht: (spr.) het muist wat van katten komt (Zie Katze); diese Katze mauset gut: dit is eene goede muiskat, deze kat vangt goed muizen; I sich -, w. w.: (van vogels:) ruien; (van kreeften:) hare schaal afwerpen; (fig. fam.) weer opkrabbelen, weder beter worden, herstellen. Man'ser, m. (-s; mrv. -): 1) muizenvanger; 2) ruiende vogel, vogel in de rui; 3) kreeft die hare schaal afwerpt; 4) (fig. fam.) briezelaar, genieperige dief, wegkaper; 5) weggoochelaar. Mauserei', vr.: 1) gebriezel, dieverij in het geniep, (het) wegkapen; 2) weg-goocheling. man'sern (sich), w. w.: Zie w. w. sich mauscn. mau'sicht (mau'sicht), bv. n.: muisachtig, op eene muis gelijkende. man'sig:, bv. n. en bw.: vrij (d. i. vrijpostig, aanmatigend, niets verlegen, durvend); sich - machen: (fam.) zijne horens opzetten, zijne tanden laten zien, op zijne achterste pooten gaan staan. Mausoleum, o. (-s; mrv. -le'en): mausoleüm. |
Mauth [t], vr.: accijns, impost, inkomend of uitgaand recht; (fig.) accijnskantoor, kantoor der inkomende en uitgaande rechten; I -amt, o.: kantoor der inkomende en uitgaande rechten; -bar, bv. n.: belastbaar; -beamte, m.: ambtenaar voor de inkomende en uitgaande rechten, (inz.) grenskommies; -brief, m.: (adm.) vervoer-biljet^ -einnehmer, m.: ontvanger van den accijns, ontvanger van de inkomende en uitgaande rechten; -frei, bv. n.: vrij van belasting; -freiheit, vr.: vrijdom van belasting ; -haus, o.: Zie -amt ;-ord-nung, vr.: wet op den in-, uit- en doorvoer; -schein, m.: quitantie van betaalden accijns, quitantie van betaalde rechten; -schreiber, m.: klerk op het kantoor van in- en uitgaande rechten, ontvangersklerk ; -soldat, m.: grenswachter om het smokkelen te beletten, gewagende grenskommies ;-verein, m.: vereeniging tot het heffen van gelijke rechten op den in-, uit- en doorvoer (der deutsche -verein: het Duitsche Tolverbond). üllauth'ner [t], m. (-s; mrv. -): 1) ontvanger der in- en uitgaande rechten, 2) grenskommies. mau'zen, w. o. h.: mauwen, miauwen; I -kraut, o.: (pik.) stinkende melde. ]flax, m. (-ons): Max (Zie Iflaximi-lian; I -d'or, m. (-s): (mtw.) max-d'or, Beiersche gouden pistool; -pistole, vr.: Zie d'or. ^lax iniiliaii. m. (-): Maximiliaan, Maximilianus. ]flaz ze, vr.: Zie Ifatze. Mechanik, vr.: 1) werktuigkunde, 2) werktuigkundig samenstel, mechanis-mus, mechaniek; Mecha'niker, m. (-s; mrv. -): werktuigkundige; Mecha'nikus, m. (-; mrv. -niker): werktuigkundige: mecna'nisch, bv. n.: 1) werktuigkundig, 2) werktuiglijk; Mechanis'mus, m. (-; mrv. -nis'men): Zie Illechanik. no. 2. jfleeh'eln, o. (-s): (adk.) Mechelen; mech'ler, bv. n.: Mecheler, Mechelsch. jfleck'er, m. (-s; mrv. -): 1) (fig. fam.) blater; geit. 2) (vog.) boschvink ;meck'ern, w. o, h.: blaten, (fig.) grinniken, (pop.) lachen als een bok die kool vreet. (ng. fam.) spreken of zingen met eene trillende stem; Meck'erer, m. (-s; mrv. -): Zie Meeker. Medaille, vr.: medaille (1. legpenning; 2. gedenkpenning; 3. penning als eereteeken). Medail'leu, in Sam. I -kabinet, o. (-kammer, vr.): penning-kabinet;-samm-ler, m.: verzamelaar van gedenkpenningen; -wissenschaft, yr.: penningkunde. Medaillon', o. (-s: mrv. -s); medaillon. Me'de, in Sam. I -süss. o.: (pik.) geite-baard. Me den, o. (-s): (hist.-adk.) Medië; Me'der (Me'dier), m. (-s; mrv. -): Me-diër (mrv. Mediërs of Meden), Me'derin (Me'dierin), vr. (mrv. -nen): Medische; me disch, bv. n.: Medisch. median', bv. n.: middel-; van middelbare grootte, mediaan; I -ader, vr.: (ontl.) middel-ader (van den arm); -folio, o.: mediaan-folio; -oktav, o.: me-diaan-octavo, mediaan; -papier, o.: me- |
MEDIANQUART.
531
MEERKUTTEL.
|
lt;liaan-papier, mediaan; -quart, o.: groot quarto-formaat. mediatisi'ren [sie], w. b.: media-tiseeren, uitkoopen, tegen eene schadevergoeding in geld afstand laten doen van de souvereiniteit. Media'vist, m. (-en; mrv.-en): mid-deleeuwsch schrijver, schrijver uit de middeleeuwen. meclica'isch, bv. n.: van Medicis; die -e Venus: de Venus van Medicis. Uledicin', vr.: 1) geneeskunde; 2) geneesmiddel, medicijn. medicinal', bv. n.: medicinaal, geneeskundig; I -anstalt, vr.: genees-in-richting, ziekenhuis; -behörde, vr, (-kol-tegium, o.): geneeskundig bestuur;-krau-ter, o. mrv.: geneeskrachtige kruiden; -rath It], m.: lid van het geneeskundig bestuur. Medici'ner, m. (-s; mrv. -): 1) geneesheer, geneeskundige, dokter; 2) student in de medicijnen; medicini'ren Inie], w. o, h.: medicineeren, onder dokters-handen zijn; medici'nisch, bv. n.: medicinaal. geneeskundig (-e Fakultat: geneeskundige faculteit; -e Krliuter: geneeskrachtige kruiden); Medikament', o. (-s; mrv. -e): medicament, (genees-) middel; Me'dikus, m. (-; mrv. Me'dici): geneesheer, geneeskundige, dokter. ^lïe dien, o. (-s): Zie üffeden; Medier, Medierin, medisch: Zie bieder enz. Meditation', vr.: meditatie, overpeinzing; mediti'ren [tiel, w. o. h. en w.b.: mediteeren, peinzen, overpeinzen. Medu'se, vr.: (fab.) Medusa. Medu'sen, in Sam. I -haupt, o. (-kopf, m.): (fab. en fig.) Medusa-hoofd, (pik.) Avolfs-melk; -stern, m.: (str.) hoofd van Medusa, (nat.) zee-ster. |]!Ieer, o. (-es, -s; mrv. -e): zee; das hohe - (das weite -): de volle zee, het ruime sop; über das - gehen: de zee oversteken; in's - saën: (fig.) munniken-■\verk doen; ein - von Blut: (fig.) eene zee van bloed; das atlantische -: de Atlantische Oceaan; das grosse -: de Oroote Zee, de Oceaan; das mittellan-dische -: de Middellandsche Zee; das stille -: de Stille Zuidzee; das todte [totel -: de Doode Zee; das rothe [t] -: de Roode Zee; das schwarze -: de Zwarte Zee; das schwabische het Meer van Constans. IMeer, in Sam. I -aal, m.: zee-aal; -adler, m.: (vog.) zee-arend, yisch-arend; -affe, m.: aapvisch, zee-aap, (fig.) afzichtelijk schrikbeeld; -alant, m.: (yisch:) harder; -alpen, vr. mrv.: (adk.) Zee-Alpen; -ampfer, m.: zee-zuring; -amsel, vr.: (vog.) ring-merel, (visch:) zee-karper; -anliegend bv. n.: nabij de zee gelegen; -anwohnend, bv. n.; aan den zeekant wonende; -anwohner, m.: aan den zeekant wonende; -apfel, m.: zee-appel, zee-klit; -arm, m.: zee-arm lt;een zij-tak der zee); -asche^ vr.: (visch:) harder; -assel, vr.: zee-duizendpoot; -bake, vr.: bakenton in zee, zee-baak; -ball, m.: zee-bal, zee-poliep; -bar, m.: zee-egel; -barbe, vr.: zee-barbeel;-barsch, m.: zee-baars; -bartfisch, m.: zee-barbeel; -beherrscherid, bv. n.: heerschappij over de zeeën voerend; -beherrscner. |
m.: heerschappij-voerder over de zeeën; -beherrscherin, vr.: koningin der zeeën; -beschreiber, m.: beschrijver van de zeeën; -beschreibung, vr.: beschrijving van de zeeën; -binde, vr.: lintvisch; -binse, vr.: zee-wier: -bischof. m. (-blau-ling, m.): blauwe haai; -boden, m.: zee-bodem, bodem der zee; -börs, m.: zee-baars; -brandling, vr.: branding der zee; -brassen, m.: zee-brasem; -bucht, vr.: bocht (inham) der zee, kreek; -busen, m.: zee-boezem, golf, (ook:) baai;-butte (-bütte), vr.: (visch:) heilbot (die glatte -butte of -bütte: de tarbot); -dattel, vr.: zee-dadel; -dohle. vr.: bonetvisch, boniet; -drache, yr.: 1) zee-draak, 2) liervisch; -drossel, vr.: (vog.) ring-merel, (visch:) zee-karper; -eber, m.: zee-varken; -eiche, vrquot;: zeeeik; -eichel, yr.: zee-eikel; -ein, bw.: zeewaarts; -einhorn, o.: zee-eenhoorn, narwal; -ekel, m.: zeeziekheid, misselijkheid op zee; -elster, m.: (vog.) zeeekster, oestervanger; -enge, vr.: (adk.) zee-engte, straat: -engel, m.: engelvisch, zee-engel; -engicht, bv. n.: op eene zee-engte gelijkende; -ente, vr.: (vog.) zeeeend; -esel, m.: stokvisch; -facher, m.: zee-waaier (soort van koraal); -faden. m.: zee-wier, zee-gras; -fahrt, vr.: zeetocht, (fig.) kruis-tocht; -falk, m.: (vog.) zee-valk; -farbe, vr.: zee-kleur, zee-groen; -fenchel, m.: zee-venkel; -ferkel, o.: bruinvisch, zee-varken; -fisch, m.: zee-visch; -frau, vr. (-fraulein, o.): meermin, sirene; -frosch, m.: zee-kikvorsch, zeeduivel; -gans. vr.: zee-gans, vetgans; -gefahr, vr.: zee-gevaar; -gegend, vr.: kuststreek, kustland; -geiss, vr.: zeekrabbe; -geschnalz, o.: schelpdier; -geschopt', o.: zee-schepsel (dier of visch); -gestade, o.: strand, zee-kust, kustland, kuststreek; -gewachs, o.: zee-gewas, zee-plant; -gott, m.: (fab.) zee-god, triton, (inz.) god der zee (Neptunus); -gottheit, vr.: (fab.) zee-godheid; -göttin, vr.: (fab.) zee-godin; -gras, o.: zee-gras, zee-wier; -grasig, bv. n.: vol zee-wier; -grau, bv. n.: zee-grauw, groenachtig grijs; -grün, bv.n. en z. n. o.: zee-groen; -grund, m.: zeebodem, zee-grond; -grundel, vr. (-gründ-ling, m.): 1) zee-grondel, 2) ansjovis, 3) sprot; -hafen, m.: zeehaven; -hahn, m.: zee-haan; -handel, m.: zeehandel; -harfe, vr.: liervisch; -hase, m.: zeehaas, remora; -heber, m.: hoos; -hecht, m.: zee-snoek; -heimchen, o. (-heime, vr.): krabbe; -herrschaft, vr.: heerschappij over dc zeeën; -herrscher, m.: Zie -beherrsclier; -höhe, vr.: volle zee, (het) ruime sop; -horn, o.: kinkhoorn; -nose, vr.: waterhoos; -huhn, o.: (vog.) zeehoen, groote pluvier, (visch:) bot ;-hund, m.: zeehond; -igel, m.: zee-egel; -junker, m.: jonkervisch, zeejonker; -kalb, o.: zee-kalf; -karpfen, m.: zee-karper; -kater, m. (-katze, vr.): (drk.) meerkat (een aap met langen staart), (visch:) gespikkelde haai; -kirschbaum, m.: (pik.) aardbezie-boom; -kirsche, vr.: vrucht van den aarbezie-boom; -kohl, m.: zee-kool; -krankheit, vr.: 1) zee-ziekte, 2) Zie -ekel; -krebs, m.: zee-kreeft; -kugel, vr.: zonnevisch; -kuh, vr.: zeekoe; -küste, vr.: zee-kust, kust-land; -kuttel, vr. (-kuttelfisch, m.): inktvisch; |
MEERLEIER.
MEHLBIRN.
532
|
-leier, vr.: liervisch; -lerche, vr.: zeeleeuwerik; -leuchte, vr.; 1) vuurbaak, vuurtoren, 2) zeehaan (een visch); -lilie, vr.: zee-lelie; -linsen, vr. mrv.: eendenkroos, eendengroen; -löwe, m.: zee-leeuw; -luft, vr.: zee-lucht; -lunge, vr.: (visch:) holothuria edulis (gedroogd ot' gerookt noemt men haar: trepang); -madchen, o.: meermin, sirene; -mangold, m.: zeebiet; -mann, m.: (tab.) meerman (het mannetje van de meermin), (fig.) zeeman; -maus, vr.: zeemuis; -melde, vr.: zee-melde ; -mensch, m.: Zie -mann ; -moos, o.: koraalmos; -muschel, vr.: zee-schelp; -nabel, m.: zee-navel, zee-wier; -nadel, vr.: zee-naald (een visch);-narzisse, vr.: zee-lelie; -nebel, m.: 1) uit zee komende mist, zee-mist, 2) mist op zee; -nessel, vr.: zee-netel; -nest, o.: ijsvogels-nest; -nymphe, vr.: (fab.) zee-nimf;-ochs, m.: 1) stekelrog (een visch), 2) bison, bult-os, 3) zee-koe, 4) nijlpaard; -ohr, o.: zee-oor, oor-schelp; -otter, vr.: zee-otter: -pfau. m.: zee-pauw, pauwvisch; -pferd, o.: zeepaard, nijlpaard, hippopotamus; -produkt, o.: voortbrengsel der zee; -quappe, vr.: zee-aal; -rabe, m.: (vog.) zee-raaf; -rauber, m.: zee-roover; -rauberisch, bv. n.: zee-rooverachtig; -rauke, vr.: zee-raket; -rettig, m.: mieriks-wortel; -rind, o.: bitterzout; -rohr, o.: bamboes ; -ross, o.: zee-paard; -sabel, m.: zwaardvisch; -salz, o.: zeezout; -sand, m.: zeezand; -sau, vr. (-saufisch m.) : zeevarken, dolfijn, bruin-visch; -schalfisch, m.: schaaldier;-schatten, ombervisch; -schaum, m.: 1) schuim der zee, 2) meerschuim (-schaumkopf, m.: meerschuimen pijpekop); -schaumen, by. n.: meerschuimen, van meerschuim; -schilf, o.: zeeschip; -schildkröte, vr.: zee-schildpad ; -schilf, m.: zee-gras, zeewier; -schlaeht, vr.: zee-slag; -schlagel, m.: hamervisch, hamerhaai ; -schlamm, m.: zee-slijk; -schlange vr.: zee-slang; -schleie, vr.: zee-zeelt; -schlund, m.: maalstroom, draaikolk, (fig.) afgrond der zee;-schmied, m.: Zie -sclilagel; -schnecke, vr.: zeeslak; -schnepfe, vr.: snipvisch, zee-snip ; -schwalbe, vr.: (vog.) zee-zwaluw, zeemeeuw, (visch:) vliegende visch; -schwall, m.: hooggaande zee, holstaande zee; -schwamm, m.: zee-spons; -schwein, o.: 1) Zie -sau; 2) noordkaper (eene soort van walvisch); -schweinchen, o.: varkenkonijn; -schwert, o.: zwaardvisch;-seite, vr.: zeezijde, zeekant; -senf, vr.: zee-raket; -skorpion, m.: zee-schorpioen; -sohle, vr.: tong (de bekende zeevisch); -spinne, vr.: 1) zee-spin, 2) garnaal, 3) inktviseh;-stadt, vr.: zee-stad; -stern, m.: zee-ster, zee-padde; -stichling, m.: bonet-visch, boniet; -stieglitz, m.: (vog.) sneeuw-ortolaan; -still, bv. n.: (fig.) bladstil; -stint, vr.; spiering; -storm, m.: zeestorm, storm op zee; -strand, m.: zee-strand; -strasse, vr.; 1) zeeweg, vaarwater, 2) (adk.) straat, zeeengte; -strich, m.: streek (gedeelte) der zee; -strom, m.: hooggaande zee; -strudel, m.: Zie -sclilnnd;-tang o.: wier, zee-wier; -taube, vr.: kogelvisch, (inz.) egelvisch; -teufel, m.: zee-duivel; -tiefe, vr.: diepte der zee; -traube, yr.: zee-druif;-trompete, vr.: kinkhoorn: -trüsche, vr.: zee-aal; -tulpe, vr.: zee-tulp; -ufer, o.: zee-oever, zee-strand; -umflossen (-umgeben, -um-schlungen), bv. n.: door de zee omringd., door de zee ingesloten; -ungeheuer, o.: zee-monster ; -unter, bw.: naar den bodem der zee; -vielfrass, m.: jhaaivisch (de gewone haai); -vogel, m.: zee-vogel; -wasser, o.: zeewater; -wegerich, m.: (pik.) groote waterweegbree; -weh, o.: verlangen naar zee (das -weh haben: het land hebben, landerig zijn); -weib, o.: Zie -frau;, -weihe, vr.: zeehaan; -wermuth [tl, m.: (pik.) zee-alsem; -wind, m.: zeewind; -winde, vr.: (pik.) zee-winde; -wirbel, m.: maalstroom, draaikolk; -wolf, m.: 1) zeewolf, 2) haaivisch, haai, 3) hyena; -wort,, o.; zeemans-woord, zeemansterm, zeemansuitdrukking; -wunder, o.: 1) wonder op zee, vreemd verschijnsel (vreemd voorval) op zee, 2) zee-monster, zee-gedrocht, 3) (fig. fam.) mirakel; -wurm, m.: zee-worm; -wurz, vr.: (pik.) Benedictus-kruid; -wurzel, vr.: (pik.) 1) zee-kruisdistel, eindeloos, 2) aardveil; -zahn, m. (-zahn-chen, o.): zeetandje, tandschelp; -zeisig, m.: (vog.) groenvink; -zunge, vr.: 1) tong' (de bekende zeevisch), 2) (adk.) kreek, inham der zee;-zwiebel, vr.: (pik.) zee-look, zee-ajuin. |
Mee res, in Sam. I -arm, m.; zeearm (een zij-tak der zee); -boden, m.: bodem der zee; -flache, vr.: spiegelvlak der zee; -fluth lt|, vr.: hoog water; -gewasser, o.: (de) wateren (mrv.) der zee, (de) zilte baren (mrv.), (het) zilte nat; -gott en -göttin: Zie Jfleersott, enz.; -grund, m.; bodem der zee; -klippe, vr.: klip in zee; -küste, vr.: zee-kust; -lange, vr.: 1)lengte der zee, lengte die de oppervlakte der zee heeft, 2) (Ooster- of \\restcr-)lengte; •schlund, m.: afgrond der zee; -stille,vr,: 1) windstilte op zee, 2) stille (kalme,, rustige) zee; -strom, m.: 1) strooming van den Oceaan, 2) stroomgang onder de oppervlakte der zee; -tiefe, vr.: 1) -diepte der zee, 2) (dk., het) peil-looze diep; -wellen, vr. mrv.: baren (golven) der zee; -woge, vr.; 1) golfgevaarte, groote zeegolf, 2) (zeew., eene) zee, stortzee. mee ren, w. b.: (zeew.) meren, vastbinden, vastsjorren. meer'iclit, bv. n.: 1) zeeachtig; 2) zilt. Megare, vr.: (fab.) Megera; (fig.) megera, helleveeg, serpent, furie. 0 . (pik j pimpernel. Me'serkraut, o.: (pik.) 1) kruiswortel; 2) wilde maluwe. ^lehl, o. (-es, -s): meel; (fig.) stofgruis7 poeder; das feinste -; het fijnste meel, de bloem van meel, de blom; halbweisses éénsgebuild meel; das giebt kein - zum Brei: (spr.) dat brengt geene zoden aan den dijk, dat helpt niet veel; I -apfel, m.: melige appel; -bahn, vr,: tremel, molentrechter; -batzen, m.: speksteen;-baum, m.: meelboom (1. de sagopalm, 2. de witte wingerd, 3. de witte hagedoorn, 4, de looierboom of sumakstruik, 5. de sorbe-boom, 6. de lotusboom en meer andere); -beere, vr.: 1) meelbes (de bes van eenen meelboom; Zie 5 regels hooger), 2) wilde aalbes; -beerstaude, vr.: wilde wingerd; -beerstrauch, m.: Zie -baum; -bentel, m.: meelbuil, bakkersbuil, meelzeef; -birn, vr.: |
MEHLBLUME.
MEIER.
|
melige peer; -blume, vr,: (pik.) meelbloem, ■dievenkruid; -brei m.: 1) meelpap, 2) meelbrij ; -dom, in.: (pik.) hagredoorn; -dose, vr.: meelstrooier, meelbus met een deksel met graatjes; -fass, o.: meelton, meelvat; -fasschen. o.: meelvaatje, (pik.) mei-doorn; -faustel, o.: (pik.) hagredoorn; -grebend, bv. n.: meelgrevend; -handel, m.: meelhandel; -handier, m.: meelkooper ; -hose, vr. (-hosenstrauch, m.): (pik.) hagredoorn; -kater. m.:(ins.) 1) meelworm, 2) kakkerlak, bakkerstor; -kalk, m.: gre-bluschte kalk, witkalk; -kasten, m.: 1) meelkist, 2) (bakkers-)builk)st; -kleister, m.: kleefpap van meel, (figr.) stijtselpap; -kloss, m. (-klösschen, o.): meelballetje, meelnoedel, meelklontertje; -kramer, m.: meelverkooper, grrutter; -kraut, o.: (pik.) beemdklaver; -kreide, vr.: krijtmeel; -leim, m,: stijfselpap; -loch, o.: molengoot; -meise, vr,: (vogr) blauwkopje; -milbe, vr.: (ins.) meelworm; -mühle, vr.: koornmolen; -müller, m.: kcornmolenaar; -mutter, vr.: moederkoorn; -palme, vr.: sago-palm; -pappe, vr.: meelpap; -patz, m.: speksteen; -pulver, o.: pankruit, fijn kruit; -sack, m.: meelzak; -sand, m.: fijn zand; -schabe, vr.: (ins.) kakkerlak, bakkers-tor; -sieb,_ m.: meelzeef; -speise, vr.: meel-spijs, lepelkost; -staub, m.: stuifmeel; -steuer, vr.: meelbelasting, accijns op het gemaal; -straube, vr.: flensje, dun pannekoekje; -strauch, m.: (pik.) hagredoorn; -suppe, vr.: dunne meelpap; -teig, m.: meeldeeg, deeg van meel; -thau It], m.: honigdauw, brand in het graan; -weiss, bv. n.: als krijt zoo wit; -weissel, o.: peperkoek, (fig. tam.) tik om de ooren; -wurm, m.: (ins.) meelworm; -wurzel, vr.: meelwortel, yam; -zins, m,: Zie -steuer; -zucker, m.: 1) bruine suiker, 2) basterd-suiker, 3) (inz.) geraspte broodsuiker. mehriclit, bv. n.: meelachtig, op meel gelijkende. meli'lis, bv. n.: melig; sich - ma-chen: melig worden; -e Speisen: meel-spijzen. Imehr, bw. (v. tr. van „vielquot;): meer; er ist nicht -: hij is niet meer, hij is dood; er isst nicht -: hij eet niet meer% hij heeft gedaan met eten; er ist nicht - als du: 1) hij is niets méér dan gij zijt, 2) hij is niets beter dan gij zijt; er ist - als Sie : hij is meer dan gij zijt, hij is boven u (in rang, in stand, enz.); - a 1 s zehn Mal: meer dan tienmaal, meer dan tien kee-ren; - als je: meer dan ooit; das ist nicht - als billig: dat is niet meer dan billijk; es ist - als zu wahr: het is maar al te waar; - und - (immer - und je -und -): meer en meer; je - ____ desto - ....: hoe meer .... des te meer ....; -oder weniger: meer of minder; was noch - ist: wat meer is. imehr, bv. n. (v. tr. van „vielquot;): meer; er hat - Geld a 1 s ich: hij heeft meer geld dan ik heb; mit -erem Glück: met meer feluk; ein -eres findet sich im dritteneluk; ein -eres findet sich im dritten ande: meer dienaaangaande is te vinden in het derde deel. Imehr, vnw.: meer dan één, veel;-e Male (zu -en Malen): herhaalde malen, verscheidene malen; -ere Personen: verscheidene personen (JsB. quot;Wie in het |
Hollandsch „meerderequot; gebruiken in plaats van „verscheidenequot; verraden daardoor slechts hunne onkunde). Imelir, in Sam. I -astig, bv. u.: met verscheidene takken; -bieter, m.: meer-biedende; -blattrig, bv. n.: met verscheidene bladeren, (fig.) veelbladerig, dicht- febladerd; -blumig, bv. n.: met verschei-ene bloemen, vele bloemen dragende; -deutig, bv. n.: voor verscheidene uitleggingen vatbaar, (fig.) dubbelzinnig; -deu-tigkeit, vr.: vatbaarheid voor verscheidene uitleggingen, (fig.) dubbelzinnigheid; -erwahnt, bv. n.: meergemeld; -fach, bv. n.: menigvuldig, veelvuldig, verscheiden (-fach machen: vermenigvuldigen); -faltig, bv. n.: Zie -faeli; -gebot, o.: nooger bod, beter bod;-genannt, bv. n.: meergenoemd; -haberei', vr.: zucht naar meer, hebzucht; -heit, vr.: veelheid, (fig.) meerendeel, meerderheid, (tik.) meervoudig getal, meervoud; -jtinrig, bv. n.: veeljarig; -macher, m.: (fig. fam.) geldwolf, eigen-profijtzoeker, geldsmeder uit alles; -mal (-malen, -mals), bw.: herhaalde malen, herhaaldelijk, verscheidene keeren; -inalig, bv. n.: (meer dan eens) herhaald; -samig, bv. n.: vele zaadkorrels dragende ;-seitig, bv. n.: veelzijdig; -seitigkeit, vr.: veelzijdigheid; -silbig, bv. n.: uit meer dan twee lettergrepen bestaande; -silbigkeit, vr.: samengesteldheid uit meer dan twee lettergrepen; -stimmig, bv. n.: (muz.) voor meer dan twee stemmen, (ook:) door meer dan twee stemmen; -theil (tl, m.: meerendeel, grootste gedeelte; -theilig lt], bv.n.: uit meer dan twee deelen samengesteld; -werth [t], vr.: 1) meerbedrag, 2) meerdere (d. i. grootere) waarde; -zahl, vr.: meerderheid, grootste aantal, (tik.) meervoudig getal, meervoud; -zahnig, bv. n.: met verscheidene tanden.ebladerd; -blumig, bv. n.: met verschei-ene bloemen, vele bloemen dragende; -deutig, bv. n.: voor verscheidene uitleggingen vatbaar, (fig.) dubbelzinnig; -deu-tigkeit, vr.: vatbaarheid voor verscheidene uitleggingen, (fig.) dubbelzinnigheid; -erwahnt, bv. n.: meergemeld; -fach, bv. n.: menigvuldig, veelvuldig, verscheiden (-fach machen: vermenigvuldigen); -faltig, bv. n.: Zie -faeli; -gebot, o.: nooger bod, beter bod;-genannt, bv. n.: meergenoemd; -haberei', vr.: zucht naar meer, hebzucht; -heit, vr.: veelheid, (fig.) meerendeel, meerderheid, (tik.) meervoudig getal, meervoud; -jtinrig, bv. n.: veeljarig; -macher, m.: (fig. fam.) geldwolf, eigen-profijtzoeker, geldsmeder uit alles; -mal (-malen, -mals), bw.: herhaalde malen, herhaaldelijk, verscheidene keeren; -inalig, bv. n.: (meer dan eens) herhaald; -samig, bv. n.: vele zaadkorrels dragende ;-seitig, bv. n.: veelzijdig; -seitigkeit, vr.: veelzijdigheid; -silbig, bv. n.: uit meer dan twee lettergrepen bestaande; -silbigkeit, vr.: samengesteldheid uit meer dan twee lettergrepen; -stimmig, bv. n.: (muz.) voor meer dan twee stemmen, (ook:) door meer dan twee stemmen; -theil (tl, m.: meerendeel, grootste gedeelte; -theilig lt], bv.n.: uit meer dan twee deelen samengesteld; -werth [t], vr.: 1) meerbedrag, 2) meerdere (d. i. grootere) waarde; -zahl, vr.: meerderheid, grootste aantal, (tik.) meervoudig getal, meervoud; -zahnig, bv. n.: met verscheidene tanden. meh ren, w. b.: vermeerderen, vermenigvuldigen; sich -, w. w.: aangroeien, toenemen, zich vermenigvuldigen. meh'rentlieils ftl, bw.: meerendeels, voor het meerendeel. jfleli'rer, m. (-s; rnrv. -): 1) (rek.) vermenigvuldigen; 2) (hist., titel:) vermeerderaar, ve grooter; allezeit - des Reichs: aanhoudend vergrooter van het rijk (Lat.: semper Augustus). meli'rere, vnw.: verscheidene. Zie het NB. bij melir, vnw. meli'reres, verbogen bv. n. (als z. n.). Zie mehr, bv. n. meh rest (mekrst), o, tr.: Zie meist. Meliruiig, vr.: 1) vermeerdering; 2) vermenigvuldiging; 3) greppel, riool. Ulelit, vr.: Zie Meth. Meid. yr.: meid: 1 -blume, vr.: (pik.) basterd-moederkruid. lleicl clien (Meitl el), o. (-s; mrv.): meisje. mei den, w. b.: onr. (mied; gemieden); mijden; ontwijken; vlieden. Mei er, m. (-s; mrv. -): 1) rentmeester over landerijen; 2) pachter, huurder (van eene boerderij); 3) (liist.) bezitter van een vrij leen; 4) (hist.) majordomus; 5) (pik.) walkruid, (ook:) hoenderbeet, (ook:) pimpernel, (ook:) stinkende melde, (ook:) sterrebloem; 6) (ins.) hooiwagen, basterd |
MEIBLUME.
534
MEI S CHEN.
|
spin; ! -blume, vr.: (pik.) vliegenvanger; -brief, m.: pachtbrief, pacht-eontract; -ding, o.: 1) rechtbank voor geschillen tusscnen landheer en pachter, 2) pachtbrief, pacht-contract; -dings, in Sam. (-gut, o.: pachthoeve, gepachte boerderij; -land, o.; gepacht land; -leute, m. mrv.: pachters; -mann, m.: pachter);-gedinge, o.: Zie -ding; -gut, o. (-hof, m.): pachthoeve, boerderij; -jagd, vr.: recht van den landheer om op den grond van den pachter te jagen; -kraut, o.: Zie Meier no 5; -land. o.: bij eene boerderij be-hoorend land; -lehen, o.: 1) pachthoeve, gepachte boerderij. 2) erfpacht-leen; -statt, vr.: erfpacht-leen; -zins, m.: pachtsom. Meierei', yr.: pachthoeve, boerderij. Hei'erich, m. (-s): Zie lleier no. 5. ^lei'erin, vr. (mrv. -nen): 1) rentmeestersvrouw; 2) pachtersvrouw; 3) pachtster, huurster (van eene boerderij), boerin. Uleil'chen, o. (-s; mrv. -): kleine mijl. ilei'le, vr.: mijl. mei'len. in Sam. I -breit, bv. n.: 1) eene mijl breed, 2) mijlen breed, mijlen in omtrek; -hoch, bv. n.: 1) eene mijl hoog, 2) mijlenhoog; -lang, bv.n.: 1) eene mijl lang, 2) mijlen lang; -lange, vr.: lengte eener mijl; -mass, o.: mijlmaat; -recht, o.: vrijdom (eener stad) eene mijl ver in het rond; -saule, vr.: mijlpaal, mijlsteen ; -schritt, m.: éénmijls-voetstap, (fig.) reuzen-voetstap, (ook:) groote spoed; -stein, m.: mijlsteen; -stiefeln, m. mrv.: (fab.) zevenmijls-laarzen; -tausend, o.: duizendtal mijlen; -tief, bv. n.: J) eene mijl diep, 2) mijlen diep, (fig.) zeer diep; -weit, bv. n. enbw.: 1) eene mijl ver, 2) mijlen ver, (fig.) hemelsbreed; -weite, vr.: 1) afstand van eene mijl, 2) afstand mijlen ver; -zahl, vr.i aantal mijlen; -zeigor, m.: 1) mijlsteen, mijlpaal, 2) mijl-schaal (van aardrijkskundige kaarten), 3) afstands-wijzer, 4) reiskaart; -zwang, m.: Zie -recht. lleiler, m. (-s ; mrv. -): 1) houtstapel om er kolen van te branden, 2) houtskolenstapel ; -decke, vr.: turflaag op een kolen-branders-houtstapel ; -holz, o.: hout om kolen van te branden; -kohle, vr.: houtskool; -kohier, m.: kolenbrander; -statt, vr. (-statte, vr., -stelle, vr.): plaats waar houtstapels tot houtskool verbrand worden, kolenbranderij. Imein, tsw.: he!, gud!, mijn hemel!, lieve tijd! Imein., bezitt. vnw.: 1) mijn, van mij; -e Kinder: mijne kinderen; diese Kinder sind -: deze kinderen zijn van mij; 2) voor mij; - ist die Schande: voor mij is de^ schande; ich -es Theils (T): ik voor mij, wat mij betreft; 3) -es Wissens: bij mijn weten, voor zoover ik weet; 4) over mij, om mij, aan mij; gedenke -: denk om mij, denk aan mij; man lacht -: men lacht om mij, men lacht over mij. i^Uein, o.: das - und Dein: het mijn en dijn. mei'ne (der, die, das): Zie mei-nige. llein'eid, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) meineed, 2) valsche eed; einen -schwören: eenen valschen eed doen; f meinquot;ei'dig, bv. n.: meineedig. |
mei'nelu, w. o. h.: zich een verkeerd begrip vormen. mei'nen, w. o. h. en w. b.: 1) meenen, bedoelen; 2) denken, gelooven, van meening (van gevoelen, van oordeel) zijn; 3) van plan (van voornemen) zijn; wie -Sie: wat belieft?; was - Sie damit: wat bedoelt gij daarmede ?, hoe bedoelt gij dat?; was - Sie dazu: wat denkt gij daarvan?, hoe denkt gij daarover?; das will ich - (das meine ich allerdings): (fam.) dat zou ik denken, natuurlijk, dat spreekt vanzelf; das - Sie wohl nicht so: dat is stellig niet zoo gemeend: es ist nicht so böse gemeint: het is zoo kwaad niet gemeend; bin ich damit gemeint: doelt dat op mij?; gemeint sein: (rcht.) van plan zijn, het voornemen hebben; Einen -: iein. bedoelen. mei'ner, verbogen vorm van „meinquot;; I -seits, bw.: mijnerzijds, van mijnen kant. mei net, in Sam. I -halben (-wegen), bw.: mijnentwege, wat mij betreft; um -willen, bw.: om mijnentwil. mei'nige (der, die, das), vnw.: (de, het) mijne; die Meinigen: de mijnen. Mei'nnng:, vr.: 1) meening, gevoelen, dunk, gedachte, zienswijze; 2) meening, bedoeling; 3) plan, voornemen; eine gute oder slechte -: een goede of slechte dunk; die öttentliche -: de openbare meening; viel - bricht Einung: (spr.) veel hoofden veel zinnen; meiner - nach: naar mijn gevoelen; einerlei - sein: 1) van hetzelfde gevoelen zijn, 2) hetzelfde plan hebben; seine - andern (anderer - werden): van een ander gevoelen worden; Einem seine - sagen: (hg.) iemand juist zeggen waar het op staat. Mei'nungs, in Sam. I -frei, bv. n.: onbevooroordeeld; -genoss, m.: hetzelfde gevoelen toegedaan zijnde, (kkl.) geloofsgenoot, (stk.) medestander, aanhanger; -glaube, m.: leer der waarschijnlijkheid; -krieg, m.: strijd van meeningen; -sonder-barkeit, vr.: 1) zonderlinge zienswijze, 2) schijnbare tegenstrijdigheid van meening; -sonderling, in.: 1) wonderlijk mensch, iemand die zonderlinge begrippen heeft, 2) (kkl.) afgescheidene; -streit, m.: strijd van meeningen; -wuth (tl, vr.: 1) doordrijvers, 2) dweepzucht; -wüthig [tl, bv. n.: 1) aoordrijvendj 2) dweepziek; -zunft, vr.: partij, (fam.) kliek, bent, (kkl.) sekte; -zünftelei', vr.: partijgeest, bent-geest, (kkl.) sektegeest; -zünftler, m.: partijganger; -zwiespalt, m.: 1) verschil van meening, 2) tweedracht uit verschil van meening; -zwist, m.: strijd van meeningen. üfleiran, m. (-s; mrv. -e): (pik.) marjolein; I -öl, o.: marjolein-olie. llei'rieli, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie jfleier no. 5. Meisch, m. (-es; mrv.-e): brouwsel in de gijlkuip; 1 -bottich, m. (-fass, o.): brouwkuip, gijlkuip; -holz, o. (-krücke, yr.): (brouwers-)roerstok; -knie, vr.: brouwkuip, gijlkuip; -masse, vr.: brouwsel in de gijlkuip. nieiscli'en. w. b.: fijnstampen, door-eenstampen; (in de bierbrouwerij:) laten gijlen, laten gisten. |
MEISCHEK
MELDÜNG.
535
|
^leis'chen, o. (-s; mrv. -): (vog.) meesje, jonge mees, kleine mees. Mei'se, vr.: (vog.) mees. Zie Meisen. Mei'sel, vr.: Zie 3Ieissel. ^lei'sen, in Sam. I -fang, m.: 1) mee-zenvangst, 2) plaats om meezen te vangen; -kasten, m.: meezenknip, slagknip om meezen te vangen ; -könig, m. (-möncn, m.): (vog.) winterkoninkje; -pfeife, vr. (-pfeifchen, o.): meezenfluitje, lokfluitje om meezen te vangen; -schlag, m.: Zie -kasten. 3Ieiss, m. (-es; mrv. -e): Zie Oeliau. lUeis'sel, m. (-s; mrv. -): 1) graveerijzer; 2) beeldhouwers- (of steenhouwers-) beitel; 3) (hik.) plukselwiek; I -bohrer, in.: steenboor; -wunde, vr.: met pluksel te beleggen wond. IMeis'sel, vr.: Zie m. Meissel no. 3. ]fleis'selclieii, o. (-s; mrv. -): 1) gra-veer-ijzertje; 2) beeldhouwers-beiteltje; 3) (hik.) pluksel wiekje. meiH'seln, w. b.: beitelen. meist. o. tr. (van „vielquot;): 1) meest; 2) meestal; am -en: het meest; die -eZeit: de meeste tijd; die -en Menschen: de meeste menschen; der -e Theil [T]: het meerendeel, het grootste gedeelte; 1 -bie-tende, m. (-n; mrv. -n): meestbiedende; -mals, bw.: meestal. meisteim (iiicist'entlieils Itl)* bw.: l) meestal; 2) meerendeels. lleis'ter, m. (-s; mrvr. -): meester; (fam.) baas; (iron.) vilder; - Hümmerling; de beul; - vom Stuhl: achtbare meester; - der freien Künste: meester der vrije kunsten; den - spielen : (fam.) den baas spelen; seinen - finden: zijnen meester vinden; es findet Jeder seinen -: er is altijd meester boven meester; er ist seiner selbst nicht -: hij is zich zeiven geen meester; Uebung macht den -: (spr.) al doende leert men; das Werk lobt den -: (spr.) het werk looft den meester, het werk strekt den vervaardiger tot eer; I -arbeit, vr.: 1) werk van (of: voor) eenen meester, 2) meesterstuk; -bier, o.: Zie -essen; -bild, o.: Zie -gemliltle; -brod, o.: proefbrood, brood als proeve van be-kwaaihheid in het bakkers-ambacht; -druck, m.: meesterlijke druk, (schl.) meesterlijke penseelbehandeling; -essen, o.: fildebier (d. i. feestmaal der gildebroeders ij de aanneming van een nieuw lid); -fleiss, m.: buitengewone vlijt; -frage, vr.: zeer moeielijk (ingewikkeld, netelig) vraagstuk; -gebühr, vr. (-geld, o.): 1) betaling voorde aanneming als gildebroeder,2) geld dat een knecht aan zijnen baas moest betalen voor het gebruik van diens gereedschap; -gemalde, o.: 1) schilderij van eenen meester, 2) meesterlijk uitgevoerd schilderstuk;-genossenschaft, vr.: l)gildebroe-derschap, gilde, 2) vereeniging van meesterzangers; -gesang, m.: 1) meesterzangers-lied, 2) minnezangers-lied: -gesell, m.: meesterknecht; -grad, m.: (academische) ^meestergraad; -groschen, m.: Zie -gebühr no. 2; -gulden, m.: Zie -gebiilir no. 1; -haft, bv. n.: 1) meesterlijk, 2) meesterachtig; -haftigkeit, vr.: 1) meesterlijkheid, 2) meesterachtigheid; -knecht, m.: 1) meesterknecht, 2) beulsknecht, beulshelper, 3) vildersknecht; -koch, m.: 1) bovenkok, eerste kok, 2) meester in de kookkunst, (fam.) bovenste kok, kok van de bovenste plank;-kunst,vr.: ^meesterlijke kunst, 2) kunst van den meester; -lade, vr.: gilde-archief; -lauge, vr.: zeep-loog; -lied, o.: Zie -gesang; -los, bv. n.:ildebier (d. i. feestmaal der gildebroeders ij de aanneming van een nieuw lid); -fleiss, m.: buitengewone vlijt; -frage, vr.: zeer moeielijk (ingewikkeld, netelig) vraagstuk; -gebühr, vr. (-geld, o.): 1) betaling voorde aanneming als gildebroeder,2) geld dat een knecht aan zijnen baas moest betalen voor het gebruik van diens gereedschap; -gemalde, o.: 1) schilderij van eenen meester, 2) meesterlijk uitgevoerd schilderstuk;-genossenschaft, vr.: l)gildebroe-derschap, gilde, 2) vereeniging van meesterzangers; -gesang, m.: 1) meesterzangers-lied, 2) minnezangers-lied: -gesell, m.: meesterknecht; -grad, m.: (academische) ^meestergraad; -groschen, m.: Zie -gebühr no. 2; -gulden, m.: Zie -gebiilir no. 1; -haft, bv. n.: 1) meesterlijk, 2) meesterachtig; -haftigkeit, vr.: 1) meesterlijkheid, 2) meesterachtigheid; -knecht, m.: 1) meesterknecht, 2) beulsknecht, beulshelper, 3) vildersknecht; -koch, m.: 1) bovenkok, eerste kok, 2) meester in de kookkunst, (fam.) bovenste kok, kok van de bovenste plank;-kunst,vr.: ^meesterlijke kunst, 2) kunst van den meester; -lade, vr.: gilde-archief; -lauge, vr.: zeep-loog; -lied, o.: Zie -gesang; -los, bv. n.: |
1) zonder baas, zonder meester, zonder werk, (ook:) buitensdienst, 2) teugelloos, onbedwongen; -massig. bv.n.: Zie -haft; -pinsel, m.: 1) penseel van den meester, 2) meesterlijk penseel; -pulver, o.: (schk.) meesterpoeder; -recht, o.: 1) meesterschap, gilde broederschap, 2) werkstuk om den meestergraad te erlangen; -sang, m.: 1) meesterlijk (voortreffelijk) gezang, 2) voornaamste lied, 3) Zie -gesang; -sanger, m.: 1) meesterzanger, 2) minnezanger, minstreel, troubadour; -schuss, m.: meesterlijk schot; -singer, m.: Zie -sanger; -sohn, m. meesters-zoon, zoon van een (den) baas; -spiel, o.: (muz. en spl.) meesterlijk spel, (spl.) laatste spel van een robberd, beslissend spel; -spieler, m. (-spielerin, vr.): virtuoos; -streich, m.: meesterlijke slag, (dam, schaak, enz.:) meesterlijke zet; -stück, o.: 1) meesterstuk, kunststuk, 2) (een) stuk werk dat een ambachtsman leveren moest om den graad van meester te erlangen; -stuhl, m.: stoel (zetel) van den achtbaren meester; -tag, m.; vergadering van het gilde, (in Zwitserland:) zitting van de volksvertegenwoordiging; -werk, o.: meesterstuk, (let.) klassiek werk; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pik.) meesterwortel; -zeichnung, vr.: meesterlijke teekening; -zug, m.: (spl.) meesterlijke zet. Meisterei'. vr.: 1) vilplaats, vilkuil; 2) vilders-woning; 3) (het) villen. Meis'terer, m. (-s; mrv. -): 1) over-meesteraar, overwinnaar, beteugelaar, bedwinger; 2) meesterachtig bediller, vittend beoordeelaar. Meis terin, vr. (mrv. -nen): 1) meesteres, gebiedster; 2) leermeesteres, 3) mees-tersvrouw. meis tern, w. b.: 1) meesterachtig bedillen, vittend beoordeelen; 2) overmeesteren, overwinnen, beteugelen, bedwingen (sich -, w. w.: zich bedwingen), lleis'terscliaft, vr.: meesterschap, lleis'terthnin [t], o.: meesterschap. Ulejiko, o. (-s): (adk.) Mexico. Melaiieholie', vr.: melancolie; me-lancho'lisch, bv n.: melancoliek. llela'ne, vr.: (vog.) wouw, kiekendief. Helas'se, vr.: melasse, stroop, üffel'cle, vr.: (pik.) melde; stinkende -: stinkende melde; I -brief, m.: adviesbrief; -schiff, o.: adviesboot, adviesjacht. melden, w. b.: melden, berichten; (mil.) rapporteeren; mit Ehren zu -: met alle respect; ohne Kuhm zu --. zonder grootspraak, zonder bluf (sich -: zich aanmelden, fig.: zich laten hooren, ook: nabij zijn, ophanden zijn, in aantocht zijn: sich - lassen: zich laten aandienen): I meldens-werth [tl, bv. n.: (ver)-melaenswaardig, der vermelding waardig. Mei'.cl er, m. (-s; mrv. -): 1) berichter, melder; 2) aankondiger, (ook:) aandiener. llel'dnng, vr.: 1) melding, bericht, mededeeling; 2) aankondiging; 3) vermelding; einer Sache-thun: melding (gewag) maken van iets. |
MENSCHENALTER.
MELILOTE.
|
Helilo te, vr.: (pik.) honigklaver, steenklaver. meli'ren [ie], w. b.: 1) mengren; 2) vermengen; melirt' [liertl, bv. n.: gremengrd. Me lis, m. (-; mrv. -): melis, suikerbrood; I -form, vr.: 1) gedaante (vorm) van een suikerbrood, 2) vorm voorsuiker-brooden; -zucker, m.: melissuiker, brood-suiker.^ Melis'se, vr.: (pik.) melisse, bijënblad; I -nthee, m.: aftreksel van melisse. melk, bv. n.: melkgevend, melk-; -e Kuh: melkkoe; - werden: melk beginnen te geven; I -eimer, m.: melk-emmer;-fass, o. (-gefass, o., -gelte, vr., -geschirr, o., -kübel, m.): melk-emmer, melkvat, melk-ton, melkstaar, melktest, enz.; -kuh, vr.: melkkoe; -platz, m.: melkenj; -salat, m.: (pik.) eereprijs; -schaf,o.: ooi,melkgevend schaap; -schamel (-schemel), m.: melk-stoeltje, melkers-stoeltje; -tuch, o.: melkzeef ; -vieh, o.: melkvee; -zeit, vr.: melktijd, tijd om de koeien te melken; -ziege, vr.; melkgeit, melkgevende geit. inel ken, w. b. reg. en onr. (milkst, milkt; molk; gemol'ken): melken; den Bock -: (spr.) een bok schieten, eene misrekening maken; I Mel'ker, m.(-s; mrv.-): melker, (iron.) melker, uitzuiger; Melke-rei', vr.: melkerij, (akk.) drooglegging; Mel'kerm, vr. (mrv. -nen): 1 melkster, 2) meid voor de melkerij. Me lm, m. (-es): Zie Mulm. Melodie', vr. (mrv. -di'en): melodie; melo'disch, bv. n.: melodieus. Melodram', o. (-es, -s; mrv. - e): (tnl.) melodrama. Melomanie', vr.: verzotheid op al wat toonkunst is. Melo'ne, vr.: (pik.) meloen; (min.) meloensteen. Melo'nen, in Sam. I -baum, m.: meloenboompje; -beet, o.: meloenbed,meloen-bak; -birn, vr.: meloenpeer; -distel, vr.: meloendistel; -förmig, bv. n.: meloenvor-mig; -garten, m.: meloenhof; -kern, m.: meloenpit; -kürbiss, m.: meloen-kalebas, pompoen; -land, o.: meloenveld;-pfebe, vr.: Zie -kürbiss; -schnitte, vr. (-schnitz, m.): sneedje (stukje) meloen; -stein, m.: (min.) meloensteen. Melo'te, vr.: Zie Melilote; I Melo'-tenklee, m.: Zie Melilote. Mel'te, vr.: Zie Melde. Me mel, vr.: (ins.) meelworm; me'melig, bv. n.: vol meelwormen. Mem me, vr.: (fam.) verwijfde vent; mem: (ook:) laffe vent; Memmerei', vr.: verwijfdheid, (fam.) memmerigheid. Memoirquot;, o. (-s; mrv -en): memorie, gedenkschrift; Memorial', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) gedenkboek, 2) verzoekschrift, 3) (kph.) memoriaal; memori'ren [iel, w. b.: memoriseeren, instudeeren, van buiten leeren, uit het hoofd leeren. Mena ge, vr.: 1) huishouden; 2) trommel (om schalen met warm eten daarin te vervoeren); 3) olie-en-azijn-stel-letje. Memier'le, vr.: (pik.) ijzerkruid; (ook:) wolbloem. Mendikant', m. (-en ; mrv. -en): bedelmonnik. Mens, in Sam. I -futter, o.: mengvoeder; -kom, o.: mengkoorn; -theil [t], m. |
en o,: bestanddeel; -werk, o.: mengelmoes. Meng e. vr.: 1) menigte; 2) groote hoeveelheid, (fam.) boel; eine -Menschen: eene menigte menschen; eine - Geld: (fam.) een boel geld. Zie Mengen. IMeng'el, o. (-s; mrv. -): mengel (eene oude vochtmaat). I -, vr,: 1) waterduizend-blad, vederkruid; 2) fonteinkruid, zuring; 3) monniks-rabarber, rapontik-wortel. IMeng'el, in Sam. I -haufen, m.: (tam.) warboel; -klump, m.: mengelklomp;-korn, o.: mengkoorn; -kraut, o.: Zie vr. Mengel; -mus, o.: mengelmoes; -wurz, vr.: Zie -krant. Meng eling, vr.: mengeling. meng'eln, w. b.: van lieverlede onder-eenmengen. IMeng en, in Sam. I -mass, o.: maat voor droge waren, (inz.) koornmaat; -preis, m.: prijs in het groot, prijs voor eene groote hoeveelheid. lm eng en, w. b.: mengen; unter eiu-ander -: ondereenmengen, dooreenmengen; die Karten -: (spl.) de kaarten doorschudden (sich -, w. w.: zich mengen; sich unter die Ueorigen -: zich onder de overigen mengen; sich in etwas -: zich in iets mengen, zich met iets bemoeien, zich met iets inlaten). Menger, m. (s; mrv.-): 1) menger; 2) venter, rond venter; Mengerei', vr.: 1) vermenging, (het) mengen, 2) mengsel; Meng'sel, o. (-s; mrv. -): mengsel, (tam.) mengelmoes; Meng'ung, vr.: Zie Mengerei. Men quot;nichersteinV m. (-es, -s; mrv. -e): trassteen, cementsteen. Men'nig, m. (-es, -s): menie; i -brenner, m.: menie-brander; -hütte, vr.: meniebranderij. Mennonist', m. (-en, mrv. -en): (kkl.) Mennoniet, Doopsgezinde. Mennonit', m. (-en; mrv. -en): (kkl.) Mennoniet, Doopsgezinde. Menor'ka, o.: Zie Minorka, enz. LUenscli, m. (-en; mrv. -en): mensch; der - dichtet, Gott schlichtet: (spr.) de mensch wikt. God beschikt; kein -: geen mensch, niemand; alle -en: alle menschen, iedereen. I -, o. (-es; mrv. -er): schepsel, kreatuur. iMenseli, in Sam. I -gott, m : (fig.) halfgod, (theo.) godmensch; -heit, vr,: menschheid (-neitliebend, bv. n.: met menschenliefde bezield, den evennaaste liefhebbende); -möglich, bv. n.: ter wereld mogelijk, (pop,) gods-mogelijk; -pferd, o.: paard-mensch, centaurus; -stier, m.: stiermensch, minotaurus; -thier |t|, o.: dier dat mensch heet; -werdung, vr.: (theo.) menschwording. Menseli'elien, o. (-s; mrv. -): menschje; (m.) ventje, kereltje; (vr.) schepseltje, zieltje. menseh'eln, w. onvers, h.: es men-schelt auch bei ihm: hij is een mensch als ieder ander, hij is van gelijke bewegingen als wij. Imensch'en, w. onpers, h.; Zie menscheln. IMenseh'en, in Sam. 1 -adel, m.: menschen-adel, adeldom der menschelijke natuur; -ahnlich, bv. n.: menschachtig,als van een mensch (bw.: als mensch); -alter, o.: menschenleeftijd, gemiddelde levens- |
MEKSCHEM ANGrE SIGHT.
|
duur van den mensch (d. i. dertig jaren); -angesicht, o.: menschelijk gelaat; -art, vr.: menschenras; -asche, vr.: menschelijke asch; -beifall, m.: goedkeuring (toejuiching) van inenschen; -beobachter, m.: bestu-deerder van de menschelijke natuur; -beobachtung, vr.: studie (bestudeering) van de menschelijke natuur; -beschreiber, m.: beschrijver van den mensch; -be-schreibung, vr.: beschrijving van den mensch; -beseliger, m.: ij veraar voor het geluk der menschen; -bild, o.: 1) afbeeldsel van een mensch, 2) menschelijke gedaante; -bilder (-bildner), m.: (theo.) 's menschen Maker, 's menschen Schepper, (fig.) vormer (of: veredelaar) van den menschelijken geest; -bildung, vr.: (theo.) schepping van den mensch, (fig.) vorming (ontwikkeling) van den menschelijken feest, opleiding van den mensch, (ook:) eschaving, (ook:) menschelijke gedaante, menschelijke gestalte; -blut, o.: menschenbloed; -blüthe Itl, vr.: l)bloei des levens, 2) keur van menschen in den bloei des levens; -bruder, m.: medemensch, natuurgenoot; -denken, o.: 's menschen denken, (fig.) menschengeheugenis (über -denken: verder dan 's menschen geheugen reikt; seit -denken: sedert menschengeheugenis) ; -dieb, m.: menschenroover, (pik.) zilverblad, kroontjeskruid; -diebstahl, m.: menschenroof; -dreck, in.: (gem.) menschenstront; -eingeweide, o. mrv.; menschelijke ingewanden ; -erzieher, m.: (fig.) opvoeder van den mensch; -erziehe-rin, vr.: (fig.) opvoedster van den mensch; -erziehung, vr.: (fig.) opvoeding van den mensch; -familie, vr.: (net) menschdom; -feind, m.: menschenhater; -feindin, vr.: men-schennaatster; -feindlich, bv.n.: menschen-hatend; -feindlichkeit, vr. (-feindschaft, vr.): 1) menschenhaterij, haat jegens het menschdom, 2) menschenhaat, haat van menschen; -figur, m.: menschelijk figuur, menschelijke gedaante; -fleisch, o.: men-schenvleesch; -form, vr.: menschelijke gestalte, menschelijke vorm; -förmig, bv.n.: menschvormig, in de gedaante van een mensch; -fresser, m.: menschen-eter, menschenvleesch-verslinder (-fressersucht, vr.: op menschenvleesch beluste ver-slindzucht; -fresservolk, o.: volk van menschen-eters, menschenvleesch-etend volk); -fresserei', vr.: menschenvleesch-eterij; -fresserin, vr.: menschen-eetster; -freund, m.: menschenvriend; -freundin, vr.: vriendin der menschheid; -freundlich, by. n.: philanthropise!!, menschenminnend; -freundlichkeit, vr.: philanthropic, men-schenmin, liefde voor de menschheid; -frucht, vr.: (vlk.) lijfsvrucht; -furcht, vr.: menschenvrees, bevreesdheid voor het oordeel der menschen; -gattung, vr.: menschenras; -gebilde, o.: Zieeest, opleiding van den mensch, (ook:) eschaving, (ook:) menschelijke gedaante, menschelijke gestalte; -blut, o.: menschenbloed; -blüthe Itl, vr.: l)bloei des levens, 2) keur van menschen in den bloei des levens; -bruder, m.: medemensch, natuurgenoot; -denken, o.: 's menschen denken, (fig.) menschengeheugenis (über -denken: verder dan 's menschen geheugen reikt; seit -denken: sedert menschengeheugenis) ; -dieb, m.: menschenroover, (pik.) zilverblad, kroontjeskruid; -diebstahl, m.: menschenroof; -dreck, in.: (gem.) menschenstront; -eingeweide, o. mrv.; menschelijke ingewanden ; -erzieher, m.: (fig.) opvoeder van den mensch; -erziehe-rin, vr.: (fig.) opvoedster van den mensch; -erziehung, vr.: (fig.) opvoeding van den mensch; -familie, vr.: (net) menschdom; -feind, m.: menschenhater; -feindin, vr.: men-schennaatster; -feindlich, bv.n.: menschen-hatend; -feindlichkeit, vr. (-feindschaft, vr.): 1) menschenhaterij, haat jegens het menschdom, 2) menschenhaat, haat van menschen; -figur, m.: menschelijk figuur, menschelijke gedaante; -fleisch, o.: men-schenvleesch; -form, vr.: menschelijke gestalte, menschelijke vorm; -förmig, bv.n.: menschvormig, in de gedaante van een mensch; -fresser, m.: menschen-eter, menschenvleesch-verslinder (-fressersucht, vr.: op menschenvleesch beluste ver-slindzucht; -fresservolk, o.: volk van menschen-eters, menschenvleesch-etend volk); -fresserei', vr.: menschenvleesch-eterij; -fresserin, vr.: menschen-eetster; -freund, m.: menschenvriend; -freundin, vr.: vriendin der menschheid; -freundlich, by. n.: philanthropise!!, menschenminnend; -freundlichkeit, vr.: philanthropic, men-schenmin, liefde voor de menschheid; -frucht, vr.: (vlk.) lijfsvrucht; -furcht, vr.: menschenvrees, bevreesdheid voor het oordeel der menschen; -gattung, vr.: menschenras; -gebilde, o.: Zie -bild; -gebot, o.: gebod van menschen; -gedenken, o.: Zie -denken (fig.); -gefiillig, bv. n.: 1) voorkomend, hulpvaardig, 2) gedienstig, 3) het gaarne iedereen naar den zin makend, iedereen believend; -gefal-ligkeit, vr.: 1) voorkomendheid, hulpvaardigheid, 2) gedienstigheid, 3) zucht om het iedereen naar den zin te maken; -gefühl, o.: menschelijk gevoel; -geist, m.: menschelijke geest; -grernüth [t], o.: menschelijk gemoed; -gericht, o.: (theo.) |
Oordeelsdag, jongste dag; -gerippe, o.: menschelijk geraamte; -geschlecht. o.: (het) menschelijk geslacht, (het) menschdom; -gesetz, o.: wet van menschen; -gesicht, o.: menschelijk gelaat, (fig.) menschelijk figuur, mensch, schepsel, sterveling; -gestalt, vr.: Zie -figur; -getreibe (-getriebe), o.: (het) doen en drijven van den mensch, (tam.) menschelijk gescharrel, (fig.) gewoel der wereld, beslommering des levens; -getümmel, o.: Zie -getreibe; -gewalt, vr.: menschelijke macht; -gewühl, o.: 1) gewoel (drukte, gescharrel) van menschen, 2) Zie -getreibe; -gewürm, o.: (de) nietige mensch; -gleich, bv. n.: Zie -alinlieh; -glück, o.: menschelijk geluk; -grosse, vr.: 1) grootheid van den mensch, 2) levensgrootte; -gunst, vr.: menschengunst; -güte, vr,: menschelijke goedheid; -h'aar, o.: men-schenhaar; -haifisch, m.: (visch:) groote haai; -hand, vr.: menschenhand ; -handel, m: 1) menschenhandel, slavenhandel, 2) ronselarij, zielverkooperij ; -handier, m.: 1) slavenhandelaar, 2) ronselaar, zielver-kooper; -hass, m.: Zie -feindlichkeit; -hasser, m,: menschenhater ; -haut, vr.: huid (vel) van een mensch; -heil, o.: menschelijk geluk; -lieerde (-herde), vr.: menschen-menigte, menschenzwerm; -herz, o.: 1) menschenhart, 2) menschelijk hart; -hold, bv. n.: menschenminnend, philan-thropisch; -huid, vr.: Zie -freiindlick-keit; -nülfe, vr.: menschelijke hulp; -hülle, vr.: (dk.) menschelijk omhulsel, stoffelijk omkleoasel, aardsche tabernakel; -hüter, m.: menschenhoeder, beschermer van de menschheid, waker voor het heil der menschheid; -kauf, m.: Zie -handel; -kenner, m.: menschenkenner; -kennerin, vr.: vrouw met menschcnkennis; -kenntniss [nisl, vr.: menschenkennis; -kind, o.: (iron.) menschenkind; -klasse, vr.: klasse van menschen; -kopf, m.: menschenhoofd; -körper, m.: menschelijk lichaam; -koth [t], m.: menschenstront; -krait, vr.: menschelijke kracht; -kunde, vr.: mensch-kunde; -kundig, bv. n.: menschkundig; -kunst, vr.: menschelijke kunst; -leben, o.: 1) (een) menschenleven, 2) menschelijk leven; -leer, bv. n.: 1) bijna zonder menschen, 2) zonder menschen, 3) (fig.) ontvolkt, (ook:) doodsch; -leere, vr.: I) gemis (ontstentenis, afwezigheid) van menschen, 2) ontvolktheid, (ook:) doodsch-heid; -lehre, vr.: 1) menschelijke leer, 2) natuurkunde van den mensch, anthropologic; -lehrer, m.: onderwijzer (onderrichter, leermeester) van de menschen, 2) leeraar in de natuurkunde van den mensch, anthropoloog; -lehrig, bv. n.: anthropologisch; -leiden, o.: menschelijk lijden; -liebe, vr.: menschenmin, philanthropic; -liebend, bv. n.: Zie -frennd-lieh; -list, vr.: menschelijke list; -lob, in.: lof van menschen; -loos [-los], o.: menschelijk lot; -los, bv. n.: zonder menschen; -melker, m.: (iron.) uitzuiger, bloedzuiger, vilmes, woekeraar; -menge, vr.: Zie -lieerde; -milch, vr.: zog, moedermelk, (fig.) melk der menschenmin; -möglich bv. n.: Zie nienschmögflicli;-mord,m. moord, menschenmoord; -mörder, m. moordenaar, (pik.) zilverblad, kroontjes-kruid; -mördensch, bv. n.: 1) moorddadig. |
MEN SCHENMÜSTER.
MEKKEN.
538
|
2) moordzuchtig; -muster. o.: model-mensch, toonbeeld van hetgeen de mensch behoort te zijn; -name, m.: 1) naam van mensch, 2) menschennaam; -natur, vr.; mensche-lijke natuur (-naturlehre, vr,: leer der menschelijke natuur, physiologic); -opfer, o.: menschen-otter; -pack, o.: (gem.) menschelijk gespuis; -pflicht, vr.: menschelijke plicht; -qualer, m.: menschen-plager; -qualerin, vr.: menschenplaagster; -raub, m.: menschenroof; -rauber, m.: menschenroover, (fig.) ronselaar, zielver-kooper; -recht, o. : recht der menschheid (-rechte, o. mrv.: rechten van den mensch); -reich, bv. n.: rijk aan menschen, (fig.) dicht bevolkt, (ook:) druk bezocht (-reich, z. n. o.: [del menschheid, [hetj menschdom); -satt, bv. n.: van het mensch-dom afkeerig, wars van de menschen; -sattheit. vr.: afkeer van het menschdom, warsheid van de menschen; -satzung, vr.: instelling (voorschrift) van menschen; saugrer, m.: (iron.) Zie -melker; -scheu, bv. n.: menschenschuw (-scheu, z. n. vr.: menschenschuwheid); -schinder, m.: 1) Zie -melker, 2) tiran, dwingeland; -schin-derei', yr.: (iron.) menschenvilling, uitzui-gerij, afzetterij; -schlacht, vr. (-schlachten, o,): menschenslachting, bloedbad;-schlach-ter, m.: menschenslachter, aan richter van een bloedbad; -schlachterei'. vr.: Zie -sclilacht; -schlag, m.: slag (soort, ras) van menschen; -seele, vr.:(theo.)menschelijke ziel. (fam.) levende ziel; -sinn, m,: 1) menscnelijk verstand, 2) menschelijk-heid; -sohn, m.: menschenkind, (theo.) Zoon der menschen; -speise, vr.: men-schelijk voedsel; -sprache, vr.: menschelijke taal ; -stand, m.: staat der menschheid; -stein, m.: (hik.) steen in de blaas; -sterben, o.: sterfte onder de menschen; -stimme, vr.: menschelijke stem; -streben, o.: menschelijk streven; -strom, m.: stroom van menschen; -tand, m.: speelgoed voor den mensch; -that, vr.: menschelijke daad, menschelijke handeling ; -thier (tl, o.: (het) dier dat mensch heet; -thum jtl, o. (-s): 1) menschheid, 2) menschelijkheid, (fig.) beschaving; -thümlich [tl, bv. n.: menschelijk, (fig.) beschaafd; -thümlichkeit It], vr.: menschelijkheid, (fig.) beschaafdheid, beschaving; -tochter, vr.: menschenkind; -ton, m.: menschelijk geluid; -treiben, o.: (het) menschelijk doen en drijven; -vater, m.: stamvader van het menschelijk geslacht, (theo.) aller menschen Vader, onze hemclsche Vader; -vater-lich, bv, n.: (fig.) vaderlijk; -verderber, m.: bederver van het menschdom; -ver-kaufer, m.: Zie -handler; -verkauferin, vr.: (gem.) koopvrouw in menschen-vleesch; -verstand, m.: menschelijk verstand (der gemeine -verstand, of: der gesunde -verstand: het gezond verstand); -versteinerung, vr.: versteende mensch; -vieh, o.: (het) als vee beschouwde menschdom; -volk, o.: (gem.) menschdom; -weise, vr.: menschelijke manier; -weisheit. vr.: menschelijke wijsheid, wijsheid der menschen; -welt, vr.: 1) (het) menschdom, (de) menschheid, 2) (het) door menschen bewoonde gedeelte der aarde; -werk, o.: menschelijk werk; -werth [t],m.: menschenwaarde, waarde van den mensch; -witz, m.: menschelijk vernuft; -wohl, o.: welzijn der menschheid; -wohnung, vr.: menschen-woning; -würde, vr.: 1) menschelijke waardigheid, 2) Zie -werth; -wurm, m. (-würmchen, o.): (fig.) nietige aardworm die mensch heet; -zergliede-rung, vr.: ontleding van den mensch. |
menseli'lich, bv. n.: menschelijk; irren ist -: (spr.) dwalen is menschelijk; I -kert, vr.: menschelijkheid. llen^truation', vr.: maandelijksche zuivering; menstrui'ren [ie], w. o.: de regels hebben. Mensiir'., vr.: (srm.) aantal passen afstands van elkander; (muz.) maat; (fig.) afmeting; mensuri'ren [ie], w. b.: afmeten. iflen'toi*, m. (-s; mrv, Mento'ren): mentor. llenuett', vr.: (een dans:) menuet, meplii'tiseh, bv. n.: pest-, verpest. Mereh, m. (-es, -s: mrv. -e): (vog.) duikergans, duik-eend; (ook:) roerdomp. Mer gel, m. (-s): mergel; l-art, vr.: mergel-soort; -artig, bv. n.: mergelachtig ; -boden, m.: mergelgrond; -erde, vr.: mer-gel-aarde; -grabcr, m.: mergel-graver; -grube, vr. (-kuhle, vr.): mergel-groeve; -land, o.: mergelland; -schiefer, m.: mer-gel-schiefer; -stein, m.: mergel-steen;-tuff, m.: mergeltuf. mer'gelig, bv. n.: mergelig, mergel-houdend, mer'geln, w. b.: met mergel bemesten. Jler 'jjfenrös'cheii, o. (-s; mrv. -): (pik.) vliegenvanger. ^leridian', m. (-es, -s; mrv. -e): (adk. en str.) meridiaan, middaglijn, middagcirkel, lengte-cirkel. meridional', bv. n.: meridionaal zuidelijk. jflerine'e, vr.: confituren-taartje. 3Ieri no, m. (-s): 1) merino-schaap, 2) merinos (de van merino-wol gewevene stof); -schaf, o.: merino-schaap; -tuch, o.: merinos; -wolle, vr.: merino-wol. 91erk, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) merk, teeken; 2) (pik.) water-eppe; I -bar, bv. n.: merkbaar, bespeurbaar; -barkeit, vr.: merkbaarheid, bespeurbaarheid; -buch, o.: kladboek, opschrijfboek; -eisen, o.: merkijzer, (fig.) stempel; -mal. o.: kenmerk; -pfahl, in.: grenspaal, (fig.) mijlpaal; -sam, bv. n.: opmerkzaam; -samkeit, vr.: opmerkzaamheid; -satz, m.: grondregel, grondstelling; -stein, m,: grenssteen; -wort, o.: (tnl.) slotwoord, oppas woord, (typ.) klapper, custos; -würdig, bv. n.: opmerkelijk, de aandacht verdienende, (fig.) beziens-waardig; -würdigkeit, vr.: opmerkelijkheid, (fig.) beziens-waardig ding; -zeichen, o.: kenmerk, kenteeken; -zeicn-nen, w. b.: kenmerken; -zeichnung, vr.: 1) kenmerking, 2) kenmerk. merkanti'lisch, bv. n.: handels-, koophandels-. llerk'chen, o. (-s; mrv. -): 1) merkje, teekentje; 2) (fam.) ziertje, beetje, stukje, snippertje, sikkepitje. Mer'ke, in Sam. | -wohl, o.: nota-bene. nier'ken, w. b.: 1) merken, van een merk (van een kenmerkend teeken) voorzien; 2) merken, bemerken, bespeuren; auf etwas op iets letten, acht geven op |
|
MERKENSWERTH. 5! iets ; wohl zu - (merke wohl, wohl gemerkt), tsw.: 1) wel te verstaan, 2) niet te vergeten; Einem etwas - lassen: iemand iets laten merken; sich etwas - lassen: iets laten merken (lassen Sie sich niehts I. laat niets merken; 2. doe alsof gij niets merkt); sich etwas iets goed in zijne gedachten houden, zorgen dat men iets niet vergete (das will ich mir von ihm -: fam.: dat zal ik van hem in mijn oor knoopen). merkens'wertli [t], bv. n.: opmerkenswaardig, opmerkelijk. Jler'Uer, m. (-s; mrv. -): merker; (zeew,) merkel (van een luik). Mer'kerin, vr. (mrv, -nen): merk-ster. merk'licli, bv. n.: 1) merkbaar, 2) aanmerkelijk, belangrijk; I-keit, vr.: 1) merkbaarheid, 2) aanmerkelijkheid, belangrijkheid. Merks, m.: (pop.) geheugen. Merkur', m. (-s): (feb. en str.) Mer-curius; (schk.) kwikzilver, kwik; merku-ria liseh, bv. n.: (pha.) kwik-, van kwik, met kwik; Merkurial'mit'tel, o.: (pha.) kwikmiddel. llerl, in Sam. I -meise, vr.: (vog.) blauwborstje. Pierianquot;, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) wijting, (soort van) schelvisch. lier le, vr.: (vog.) merel; (ook:) steenvalk; (pik.) ahorn. Mer'ling:, m. (-es,-s; mrv.-e): (vog.) steenvalk. Jlerova'us, m. (-): Meroveüs. llerz, m.: Zie 3Iarz: I -schaf, o.: van de kudde afgezonderd schaap, schurftig schaap; -vieh, o.: afgezonderd vee, ziek vee. mer'zen, w. b,: uitschieten, afkeuren. Zie ausmerzen. lïesallianz , vr.: huwelijk beneden eigen stand, huwelijk waardoor men zich mis-trouwt. lleseh'erling, in. (-es, -s; mrv. -e): boterpeer. He'sen, o, (-s; mrv. -): (zeew.) be-zaanszeil. llesmeris mus. m. (-): Mesmerismus, dierlijk magnetismus; (ook:) magnetiseurs-kwakzalverij. llesopota'niien, o. (-s): (adk.) Meso-potamië; Mesopota'mier, m. (-s; mrv. -): Mesopotamiër; mesopota'misch, bv. n.: Mesopotamisch. 3Ies'pel, vr. mispel. Zie ^lispel. IMess, o. (-es; mrv. -e): vaam, vadem. i3Iess, in Sam. I -amt, o.: (kkl.) misoffer, offerande der Mis, (de) Mis; -band, o.: meetlint, meetkoord; -bar, bv. n.: meetbaar; -barkeit, vr.: meetbaarheid: -besucher (-bezieher), m.: jaarmarktbezoeker; -brett, o.: wiskunstig vierkant; -brief, m.: (kpv.) meetbrief, (kph.) op eene jaarmarkt betaalbaar gestelde wissel; •buch, o.: 1) (kkl.) missaal, misboek, 2) koopmansboek betreffende eene (of meer dan eene) door hem bezochte jaarmarkt, 3) catalogus van de ter jaarmarkt gebrachte boekwerken; -bude, vr.: kermiskraam; -diener, m.: (kkl.) misdiener, koorknaap; -eisen, o.: meetijzer, ijzeren meetroede; -fahne, vr.: richtvaantje. |
MESSZEIT. landmeters-vaantje; -fass, o.: ton om te meten, als maat dienende ton ; -fierant, m.: jaarmarkter (d. i. jaarmarkt-bezoeker met koopwaren); -freiheit, vr.: 1) recht om eene jaarmarkt te houden, 2) vrijdom der jaarmarkters; -fremde, m.: jaarmarktbezoeker, vreemde koopman; -gast, m.: 1) kermisgast, kermisklant, kermisganger, 2) Zie -flerant; -geld, o.: 1) meetloon, meetgeld, 2) staangeld op eene jaarmarkt of kermis, 3) geld dat op kermis of jaarmarkt ontvangen of uitgegeven wordt, 4) kermisgeld (geld om kermis te houden; ook: fooi als kermisgeschenk), 5) (kkl.) zielmissengeld, geld voor het lezen van eene Mis; -geleit, o.: vrijgeleide voor jaarmarkters; -gerath [tl, o.: (kkl.) Mis-benoo-digdheden (mrv.); -geschenk, o.: kermisgeschenk, kermisgift, kermisfooi; -geschirr, o.: meetgereedschap; -gewand, o.: (kkl.) misgewaad; -glocke, vr.: 1) klok voor de Mis, 2) klok die kermis of jaarmarkt in-of uitluidt; -gut, o,: (kph.) kermisgoed, jaarmarktgoed; -heifer in.: knecht (bediende) op de jaarmarkt of kermis; -hemd, o,: (kkl.) mishemd; -herr, m.: 1) rechter over jaarmarkters-geschillen, 2) marktmeester; -holz, o.: vaamhout; -kanne, vr.: 1) meetkan, als maat dienende kan, 2) (kkl.) miskannetje; -katalog', m.: catalogus der nieuw-uitgekomene boeken; -konto, o.: jaarmarkt-rekening, kermis-rekening; -kette, vr.: meetketting, landmetersketting; -korn, o.: koorntiend (op te brengen aan den dorpsgeestelijke); -kram, m.: 1) Zie -gut, 2) kermisgeschenk; -kramer, m.: Zie -fierant; -kreuz, o.: landmeet-kruis; -kunde, vr.: meetkunst, meetkunde; -kundig, bv. n.: meetkunstig, meetkundig; -kunst, vr.: Zie -kunde; -künstig, bv.n.: meetkunstig; -künstler, m.: meetkundige; -künstlerisch, bv. n.: meetkunstig; -lehre, vr.: Zie -kunde: -lehrig, bv. n.: meetkunstig; -lesen, o.: (kkl.: het) Mislezen; -leute, in. mrv. van -^ast; -lieferung, vr.: 1) levering op den tijd van de jaarmarkt, 2) op de jaarmarkt aangekochte nieuwe voorraad; -markt, m.: plein (veld, marktplaats, enz.) waar de jaarmarkt gehouden wordt; -opfer, o.: (kkl.) mis-offer; -ort7 m.: Zie -markt; -pfaffe, in.: (gem.) priester die de Mis doet; -priester, m.: priester die de Mis doet; -puit, o.: lessenaar (lezenaar) waarop het missaal ligt; -riemen, m.: meet-riem, landmeters-riem; -ruthe [t|, vr.: meetroede, meet-stok, landmetersroede; -sache, vr.: 1) zaak (ding) betreffende de jaarmarkt, 2) jaarmarkt-geschil, 3) Zie -gut; -scheibe, yr.: gradenmeter (quadrant/sextant); -scheide, vr.: graphometer, halve cirkel; -schnur, vr.: meetlijn, meetkoord; -stab, m.: meetstok, landmeters-stok ;-stange,vr.: l)meet-paal, 2) Zie -stab; -stock, m.: Zie-stab; -tischj m. (-tischchen, o.): meettafel (meettafeltje), landmeterstafel; .-tuch, o: (kkl.) corporale, misdoek, altaardoek; -verkehr, m.: jaarmarkt-verkeer; -verzeichniss [s], o.: catalogus van de ter jaarmarkt gebrachte boeken; -waare, vr.: Zie -gut; -wechsel, m.: op eene jaarmarkt betaalbaar gestelde wissel; -wein, m.: kermis-wijn; -woche, vr.: week van de jaarmarkt, kermis-week; -zeit, vr.: tijd van de jaarmarkt, kermistijd. |
METALLSILBER.
MESSALINE.
540
|
llessali'ne, vr. (-ns): Messaline; (fig:.) •ondeugrend wijf. Mes'se, vr.; 1) (kkl.) Mis; stille-: stille Mis; hohe hoogrmis; die - lesen: de Mis lezen, de Mis doen; 2) (muz.) mis (toonstuk yoor eene hoogmis); 3) jaarmarkt, kermis; die leipziger -: de Leipzigrerjaarmarkt. de Leipziger mis; 4) kermisg-e-schenk, kermisgift, kermisfooi, (fam.: eene) kermis. mes sen, w. b. onr. (mes'se, mis'sest, misst; mass; gemes'sen): meten; Verse -: (dk.) verzen scandeeren; etwas naeh dem Auge -: de maat van iets bepalen op het oog: mit der Elle -: bij de el meten; I sich -, w. w. onr.: zich meten (mit Einem: met iemand); I -, w. o. h. onr.: meten (1. groot zijn: 2. inhouden); dieses Tuch misst zwei Ellen in die Breite: dit laken is twee ellen breed; -dieser Stock misst drei Schuh: deze stok is drie voet lang; diese Flasche misst zwei Schoppen: deze flesch houdt twee pint. Messe'nien, o. (-s): (adk.) Messenië; Messe'nier, m. (-s; mrv. -): Messeniër; Messe'nienn, vr. (mrv. -nen): Messeni-sche; messe'nisch, bv. n.: Messenisch, Messeensch. IMes'ser, o. (-s; mrv. -): mes; das grosse - führen: (fig.) den grooten heer spelen, (pop.) de kaas snijden; das -macht nicht den Koch: (spr.) het zijn niet allen koks die lange messen dragen. i -, m. (-s; mrv. -): meter (1. iemand die meet; 2. iets dat dient om er mede te meten). IMes'ser, in Sam. I -beschaler, m.: mesheftenmaker; -besteck, o,: 1) mes-scheede, 2) messenbakje; -feile, vr.: 1) me ss en vijl, 2) mes-vijl; -fisch, m.: schildvisch; -förmig, bv. n.: mesvormig; -futteral. o. (-gesteck. o.): mes-scheede; -griff, m.: heft (hecht, steel, handvatsel) van een mes ; -gurt, m.: messengordel, messenriem (riem waaraan messen hangen, inz.: slachters-riem); -heft, o.: Zie -griff ( -heftmacher, m.: mesheftenmaker); -klinge, vr.: lemmet van een mes; -korb, m.: messenmandje; -lade, vr.: messen-lade; -lohn, m.: meetloon, meetgeld; -muschel, vr.: (een schelp-visch:) mes-scheede; -rücken, m.: 1) rug van een mes, 2) Zie -muschel; -sage, vr.: _ zaagvormig mes; -schale, vr.: Zie -griff; -schart', bv. n.: als een mes zoo scherp, als een scheermes zoo scherp; -scheide, vr.: 1) Zie -gesteck, 2) Zie -muschel; -schmied, m.: messenmaker; -schmiedc, vr.: messenmakerij, messenmakers-werkplaats; -schneide, vr.: scherpe kant (het scherp) van een mes; -schnitt, m.: messnede; -spitze, vr.: punt van een mes, (fig.) zooveel als op de punt van een mes kan liggen; -stich, m.: mes-steek, steek met een mes; -stiel, m.: Zie -griff; -tuch, o.: messendoek (doek om de messen af te vegen). Mes'serer, m. (-s; mrv. -): messenmaker. Messia'de. vr.: (dk.) Messiade; Mes-rsi'as, m. (-): (theo.) Messias. illessidor', m. (-s): (hist.-tijdr.) Mes-sidor, (republikeinsche) Oogstmaand (van 19 Juni tot 18 Juli). |
^les sing, o. (-s): messing, geel koper; I -blech, o.: geplet geel koper, geel koper in bladen; -brennen, o.: geelkoper-vervaardiging; -brenner, m.: geelkopervervaardiger, geelgieter; -draht, m.: geelkoper-draad; -geschirr, o.: geelkoper-goed; -hammer, m. (-hütte, vr.): geelkoper-gieterij, geelgieterij; -ofen, m.: geelgieters-fornuis; -platte, vr.: geelkoperen plaat; -saite, vr.: snaar van geelkoper-draad; -schlack, m.: slak (d. i. schuim-afval) van geelkoper; -schlager, m.: geelkoper-pletter; -schlagloth [t], o.: geelkoper-soldeer; -schmied, m.: geelgieter, koperslager, hoofdzakelijk in messing; -Schneider, m.: uitsnijder van messingplaten; -tafel, vr.: geelkoperen plaat; -waare, vr.: geelkoper-goed;-werk, o.: 1) geelgieterij. 2^, geelkoper-goed; -zain, m.: trekplaat voor geelkoperdraad, messingdraad-trekplaa';. messingen (mes'singern), bv. n.: geelkoperen, van geel koper. mess lich, bv. n.: meetbaar, te meten. Mess'ner, m. (-s; mrv. -): 1) koster, sacristein; 2) doodgraver; I -stelle, vr.: 1) kosterschap, 2) doodgraverschap. Mes'sung, vr.: meting. fles te, vr.: zoutvaatje. Mes'tel, vr.: Zie ^llistel. Ulesti'ze, in. (-n; mrv. -n): mesties; Mesti'zin, vr. (mrv. -nen): mesties van het vrouwelijk geslacht. mes'to (mesto'so), bw.: (muz.) maestoso. ületaclironis mus, m. (-; mrv. -nis -men) : fout in de tijdrekening. Metalep'se, vr.: (red.) metalepsis. Metall , o. (-es, -s; mrv.-e): metaal; edle und unedle -e: edele en onedele metalen; I -ader, vr.: (mnw.) metaalader, erts-ader, (fig.) ader in metaal; -ahnlich, bv. n.: op metaal gelijkende; -arbeiter, m.: bewerker van metaal; -artig, bv. n.: metaalachtig; -asche, vr.: metaal-asch; -baum, m. (-baumchen, o.): (pik,) zilverboompje; -beschickung, vr.: metaalvermenging; -beschreibung, vr.: beschrijving van de metalen; -bild, o.: metalen beeld, (inz.) bronzen beeld; -blatt, o.: metaalplaat, metalen plaat, blad van metaal; -blattchen, o.: metaalblaadje. blad dun geplet metaal; -blüthe [t], vr.: (schk.) bloem van bismuth; -brei, m.: metaaldeeg, amalgama; -farbe, vr.: metaalkleur, (inz.) bronskleur (-farbe geben 131: bronzen 14|); -feder, vr.: 1) metalen veer, springveer, 2) stalen pen, stalen schrijfpen; -gemisch, o.: metaalmengsel; -glanz, m.: metaalglans; -glas, o.: metaalglas; -gold, o.: klatergoud; -kalk, m.: (schk.) jnetaalkalk ; -könig, m.: konings-metaal, regulus; -kunde, vr.: metaalkunde, kennis van de metalen? metallurgie; -kundig, bv. n.: metaalkundig, metallurgisch; -kundige, m.: metaalkundige, metallurg; -mutter, vr.: (min.) steenlaag waarin de metaalader besloten zit; -reiz, m.: galvanische prikkel; -reizung, vr.: galvanismus; -sand, m.: metaalzand, metaalgruis, metaalvijlsel; -schauer, m.: door het gebruik van kwikmiddelen ontstane koorts; -schaum, m.: metaal-slakken (mrv.), metaalschuim; -silber, o.: loover- |
MET ALL SPaNE.
MEUBLES.
541
|
dun-geplet en als zilver blinkend metaal; -spane, m. mrv.: metaal-snippers, metaal-splinters, metaal-vijlsel; -spiegrel, m.: spiegelglad gepolijst metaal; -stufe, vr,: (mnw.) ligging van het metaalerts; -teig, m.; metaaldeeg, brons-verf; -versetzung, vr.: metaalvermenging; -waaren, vr. mrv.: metaalwaren; -wissenschaft, vr.: Zie -kunde. metal'len, bv. n.: metalen, van metaal vervaardigd, (inz,) bronzen, van brons; metal'licht, bv. n.: metaalachtig, op (naar) metaal gelijkende; metal'lisch, bv. n.: 1) metaalachtig, metaalhoudend, 2) Zie metallen, 3) metaal- (-er Grlanz: metaalglans); metallisi'ren Isie], w. b.: (schk.) in metaal herscheppen of veranderen ; Metallurg', m. (-en; mrv. -en): metaalkundige, metallurg; Metallurgie', vr.: Zie 3Ietallkuncle; Metallurgist', (-en ; mrv. -en): Zie ^letallurg. lletamorpho se, vr.: gedaante-verwisseling, metamorphose, herschepping; metamorphosi'ren [sie], w. b.: van gedaante doen verwisselen, metamorpho-seeren, herscheppen, lleta'pher, vr.: (red.) metaphoor, figuurlijke uitdrukking, zinnebeeld; meta-pho'risch, bv. n.: figuurlijk, beeldsprakig, zinnebeeldig; metaphorisi'ren lie], w. o. h.: zich van beeldspraak bedienen. 3Ietlia])iira'se, vr,: woordelijke (letterlijke) vertaling; metaphrasi'ren [siej, w. b.: woordelijk (letterlijk) vertalen; Metaphrast',m. (-en; mrv.-en): woordelijk (letterlijk) vertaler. Hetaphysik', vr.: bovennatuurkunde, metaphysiek; Metaphy'siker, m. (-s; mrv. -): bovennatuurkundige ; meta-phy'sisch, bv. n.: bovennatuurkundig, metaphysiek. lletasta'se, vr.: (gnk.) verplaatsing, lletatlie'se, vr.: (tik.) letter-verplaat-sing. kietel, m. (-s; mrv. -): steek-appel, dol-appel, doorn-appel. Metempsychose, vr.: zielsverhuizing. 3Ieteor'? o. (-es, -s; mrv. -e): meteoor, luchtverschijnsel, luchtverheveling; I -stahl, o.: meteoor-staal; -stein, m.: meteoor-steen. ^leteorolos', m. (-en; mrv. -en): weerkenner; Meteorologie', vr.: weerkunde; meteorolo'gisch, bv. n.: weerkundig, meteorologisch; Meteoroskop', o. (-es, -r; mrv. -e): weerwijzer, weerglas. nie'ter, o. (-s; mrv. -): meter, Xeder-landschc el. I -, o. (-s): (pik,) moederkruid. Me'terich, o. (-s): (pik.) moederkruid. 3Ieth [tl, m. (-es, -s): mede, mee, honigwater. Ifetho'de, vr.: methode, stelsel, wijze, manier; methodisch, bv. n.: stelselmatig; Methodist', m. (-en; mrv. -en): (kkl.) Methodist; methodis'tisch, bv. n.: (kkl.) methodistisch. Metier (spreek uit: mee-tjee'), o, (-s; mrv. -s}: vak, beroep, ambacht. Meti'ze, m.: Zie Illestize. Metonymie', vr.: (red.) verwisseling van woorden of namen; metonymisch, bv. n.: de woorden (de namen) verwisselende. |
Me'tram, o. (-es, -s): (pik.) moederkruid. Me'tre, o. (-s; mrv. -s): meter, Neder-landsche el; Me'trik, vr.: metriek, leer van den versbouw, kunst om verzen te maken; me'trisch, bv. n.: 1) (dk.) metrisch, in het metrum, in gebonden stijl,. 2) metriek, tiendeelig. Metronom', m. (-es, -s; mrv. -e):. (muz.) maat-aangever. Metrolpole, vr.: moederstad, hoofdstad, (fig.) wereldstad, (kkl.) aartsbisschoppelijke stad, zetel van eenen (den) aartsbisschop; I -polit', m. (-en; mrv. -en) z (kkl.) aartsbisschop, metropolitaan; Me-tropolitan'kirch'e, vr.; metropolitaan-kerk, domkerk. Me'trum, o. (-s; mrv. Metra): (dk.) metrum, voetmaat, klankmaat, rhyth-mus. Metsch'erling, m. (-es, -s; mrv. -e) i boterpeer. Mett', o. (-es): fijngehakt vleesch; I -wurst, vr,: metworst, vleeschworst. Met'te, vr.: (kkli) vroegmis; (fig. fam.) bombarie, lawaai; (op planten:) dons, zomerdraden (mrv.), herfstdraden (mrv.); I Met quot;tengewe'bé, o.: ragfijn weefsel. Met teram, o. (-es, -s): (pik.) moederkruid. Met'ternholz, o,: wilde kerseboom. Metz, in Sam. ! -kasten, m.: meel-kist; -kom, o.: koorn als maalloon. Met'ze, vr.: 1) spint (eene oude maat, hier en daar verschillende in grootte); 2) koorn als maalloon; 3) slachthuis, slachtbank; 4) bijzit, boeleerster, (ook:) hoer, slet. Zie Metzen in Sam. Met zei, in Sam. I -bank, vr.: slachtbank ; -suppe, vr.: vleeschsoep. Metzelei', vr.: slachting, bloedbad; met'zeln, w. b,: (vee:) slachten, (fig.) neersabelen, over de kling jagen, (ook:) houwen, hakken, snijden. Imet'zen, w. o. h.: van het ter maling gebrachte graan de bepaalde hoeveelheid afhouden als maalloon; w. b.: 1) uitmeten bij het spint (zie 14 reg. hooger); 2) Zie metzeln. IMet'zen, in Sam. I -geld, o.: maalloon : -haus, o.: gemeen huis, slecht huis, hoerliuis; -weise, bw.: bij het spint (zie 19 reg. hooger). Met'zer, m. (-s; mrv. -): Metzer (iemand uit de stad Metz); Met'zerin: vr. (mrv. -nen): Metzerin (vrouw of meisje uit Metz). Metz'ge, vr.: slachthuis, slachtbank; metz'gen, w. b.: (vee:) slachten; Metz'ger; m. (-s; mrv. -): slachter (-bursche, m.: 1. slachtersknecht, 2. slachtersjongen; -gang, m.: vergeefsche tocht; -hund, m.: slachtershond; -knecht, in.: slachters-knecht); Metzgerei', vr.: slachterij; Metz'-gerin, vr. (mrv. -nen): slachterin, 2) slachtersvrouw. Met'zig:, vr.; slachthuis, slachtbank. Metz'ler, m. (-s; mrv. -): 1) slachter (van vee), 2) ombrenger van menschen, moorder, bloedvergieter. Metz'ner, m. (-s ; mrv. -): molenaarsknecht. Meu'bles, o. mrv.: meubelen, huisraad; meubli'ren [blie], w. b.: meubelen, meu- |
MEUCHEL.
542
MIETHEN.
|
bileeren; Meubli'rungr fblie'j, vr.: 1) meubileering:, meubelingr; 2) gremeubelte, huisraad. ^leuch'el, m. (-s; mrv. -): gluiper, geniepige ellendeling:; I -bund, m.: komplot; -mora, m.: sluipmoord; -mörder, m.; sluipmoordenaar; -mörderisch, bv. n.: sluip-moordenaarsaehtig, verraderlijk, laaghartig; -rotte, vr.: sluipmoordenaarsbende. Meuchelei', vr.: komplot; meuch'eln, w. o. h.: komplotteeren, komplotten smeden; w. b.: vermoorden; Meuch'ler, m. (-s; mrv.-): l)komplotten-smeder,2) moordenaar; Meuch'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) komplotten-smeedster, 2) moordenares; meuch lerisch, bv. n.: sluipmoordenaars-achtig; meuch'lings (meueh'lisch), bw.: verraderlijk, laaghartig. Meu'korn, o. (-es, -s): boekweit. Meut, in Sam. I -macher^ m.: muite-maker, opruier; Meute, vr.: 1) muiterij, (fig-) komplot, 2) (jag.) troep jachthonden; Meuterei', vr.: muiterij, (fig.) komplot; Meu'terer, vr.: muiterij, (tig.) 1) muiter, 2) komplotten-smeder; meu terisch, bv. n.: muitzieK, muiterachtig. Me we, vr.: (vog.) meeuw, zee-meeuw. Me'wen, in Sam. I -büttel, m.: (vog.) Poolzee-meeuw; -schnabel, m.: meeuwensnavel.; -taube, vr.: (vog.) tamme duif; -taucher, m.: (vog.) duikergans, duikeend. Mexika'ner, m. (-s; mrv. -): Mexicaan; Mexika'nerin, vr. (mrv.-nen): Mexi-caansche; mexika'nisch, bv. n.: Mexi-caansch ; Me'xiko, o. (-s): (adk.) Mexico. Miasma, o. ..(-s; mrv. Mias'men): miasme, besmettelijke uitwaseming; mias-ma'tisch, bv. n.: miasmatisch, Mi au, o. (-es): gemiauw; mi'auen, w. o. h.j miauwen, mauwen. Micli, 4e nmv. (van het vnw. „ichquot;): mij. _ Mi chael, m. (-s): Michiel, Machiel. Miehae'lis, in Sam. I -fest, o.: (kkl.) Sint-Mi chiels-dag, Sint-Michiel; -messe, vr.: Sint-Michiels-jaarmarkt; -tag, m.: Zie -fest. Mi chel, m. (-s): Michiel, Machiel; (fig. fam.) lompe vlegel, domkop. Mick e, vr.: (zeew.) mik; mick'en, w. o. h.j mikken. ^i'das, m. (-; mrv. -se): (fab. en fig.) Midas; I -affe, m.: (drk.) eekhoorn-aap; -ohr, o.: midas-oor, (fig.) ezelskop, stommerik. Mid'der, vr.: kalfszwerik. Mielt;l'er, o. (-s: mrv. -): corset, keurslijf. Mied'erchen, o. (-s; mrv. -): corsetje, rijg-ljjfje. Imie gen, w. o. h.: (pop.) pissen. IMieg'en, in Sam. I -gucker, m.: (pop.) piskijker. Miek'e, vr.: Mietje, Marietje; (fig.) poes, kat. Mien'e, vr,: gelaat, aangezicht; (fi§r.) voorkomen, uiterlijk; die - haben: schijnen, den schiin hebben; - machen: er uitzien, den schijn aannemen, doen alsof; gute - zu bösem Spiel machen: (spr.) zich goed houden, niet laten blijken dat men net land heeft. Zie Mienen. mien eln, w. o. h.: tfam.) allerlei gezichten trekken, zijn gezicht in allerlei plooien wringen. |
Mien'en, in Sam. I -deuter, m.: gelaatkenner, physionomie-kundige; -deu-terei', vr.: gelaatkunde; -deuterin, vr.: gelaatkundige ; -deutung, vr.: gelaatkundige; -deutung, vr.: gelaatkunde; -forschung, vr. (-lehre, vr., -kunde, vr,): gelaatkunde; -leser, m.: gelaatkenner;-spiel, o.: 1) gelaats-uitdrukking, 2) (het) gezichten-trekken; 3) (fig.) gebaren-spel, pantomime, (tnl.) mimiek. Miere, vr.: (pik.) muurkruid, murik; (ins.) mier. Mies, o. (-es; mrv. -e): (plir.) mos; I -muschel, vr.: mossel (de bekende schelp-visch). Mies'chen, o. (-s; mrv. -): Zie Mieke. Mies'el, m. (-s; mrv. -): schaafkrul; schaafsel. Miess, o. (-s; mrv. -e): Zie Mies. Miet'e, vr.: 1) mijt (in kaas), made; 2) zestigtal koornschooven; 3) Zie Miethe. miet'en. w. b.: 1) (vee:) zout laten likken; 2) Zie miethen. Mieth |t], in Sam. 1 -acker, m.: huurland; -bar, bv. n.: te huur; -dienst, m.: 1) noodhulp-dienst, 2) gehuurde dienst; -frau, vr.: 1) verhuurster, 2) huurster, (ook:) pachtster; -frei, bv.n.: vrij van huur of pacht; -fuhre, vr.: huur-rijtuig;-geld, o.: 1) huurgeld, (de) huur, 2) pachtsom, (de) pacht, 3) handgeld, gods-penning (goos-penning); -gut, o.: huurgoed, (fam.) huur-spul; -haus, o.: huurhuis; -herr, m.: 1) verhuurder, (ook:) verpachter, 2) huurder, (ook:) pachter; -hof, m.: 1) te huur staande boerderij, 2) gehuurde boerderij; -jahr, o,: 1) huurjaar, 2) pacht jaar; -knecht, m.: daggelder, daglooner; -komptoir, o.: huur- en verhuurkantoor (van dienstboden, enz.); -kontrakt, m.: 1) huurcontract; -kutsche, vr.: huurkoets, huurrijtuig; -kut-scher, m.: huurkoetsier; -lakai, m.: noodhulp-knecht;-leute, m. mrv,: 1)huurders, 2) pachters; -lohn, m.: dienstboden-loon; -lustig, bv. n.: gading hebbende om te huren of te pachten; -mann, m.: 1) huurder, 2) pachter; -pfennig, m.: Zie -geld no. 3; -pferd, o.: huurpaard; -soldat, m.: (mil.) huurling; -stall, m. (-stallung, vr.): huurstalling, gehuurde stal; -stück, o.: gehuurd perceel; -stuhl, m.: huur-stoel; -truppen, vr. mrv.: huurtroepen ;-vertrag, m.: Zie -kontrakt; -vieh, o,: tegen betaling in de weide genomen vee (rundvee, hoornvee, wolvee); -wagen, m.: huurrijtuig; -weise, bw,: 1) in huur, in pacht; -wohner, m.: Zie -herr no. 2; -wohnerin, vr.: Zie -frau no. 2; -zeit, vr.: 1)huurtipd, 2) pachttijd; -zettel, m.: verhuur-bordje; -zimmer, o.: 1) te huur staande kamer, 2) gehuurde kamer; -zins, m.: huursom (inz, 1. huishuur, 2) woninghuur, 3) kamerhuur). Mieth'e ft], vr.: 1) huur, pacht; Kauf geht vor - (Kauf bricht -): (spr.) koop gaat vóór huur (koop breekt huur); in die - geben: in huur geven, verhuren; in die - nehmen: in huur nemen, huren; in der - haben: in huur hebben, gehuurd hebben; zur - wohnen: 1) in een huurhuis wonen, 2) op eene gepachte (gehuurde) boerderij wonen; Einem die - aufsagen: aan iemand de huur opzeggen. miethen tt], w. b.: 1) huren; 2) pach- |
MILCHS AFTFüHRES D.
MIETHER.
543
|
ten; Mieth'er [t], m. (-s; mrv. -): huurder; Mieth'erin [t], vr. (mrv. -nen): huurster; Mieth'lingr [t], m. (-es; -s; mrv. -e): huurling (Miethlingrsschar lt], vr.: bende huur-lingren); Miethung lt], vr.: (het) huren, (de) huur. miet'igr, bv. n.: mijtig, madig. Hliez'chen, o. (-s; mrv. -): poesje, katje; Miez'e, vr.: poes, kat. HligrH-'ne, vr.: (gnk.) scheel-hoofdpijn. Mikrolkos'mus. m. (-; mrv. -kos'men): kleine wereld, wereld in het klein; -log', m. (-en; mrv. -en): kleingeestig menscii; -logie', vr.: kleingeestigheid; -lo'gisch, bv. n.: kleingeestig; -me'ter, m.: (str.) micrometer, (tech.) fijnheids-meter voor wol; -skop', o. (-es, -s; mrv.-e): microscoop, vergrootglas; -sko'pisch, bv. n.: microscopisch. ÜVIi'lan, m, (-es, -s: mrv. -e): (vog.) wouw, kiekendief; Mi'lane,vr.: Zie Milan. jflil'be, vr.: 1) mijt, made; 2) mot; 3) houtluis; mil'big, bv. n.: 1) mijtig, madig, 2) vol motten, (ook:) door de mot verteerd. IMilch, vr.: melk; (van kraamvrouwen:) zog; (van visch:) hom; (van een ei:) wit; frische -: versche melk; ge-ronnene (gestandene, gestockte, dicke) -: (fig. famj oudbakken melk, zure melk; wie - und Ëlut: (spr.) als melk en bloed; ein Kind in die - geben: een kind te minnen geven, een kind bij eene min besteden. I^lilch, in Sam. I -achat, m.: (min.) melkwitte agaat; -ader, vr.: melk-ader; -ahnlich, bv. n.: melkachtig, op melk fdijkende; -ahorn, m.: (pik.) plataanoom, waterbeuk; -anstalt, vr.: melkerij; -artig, bv. n.: melkachtig; -bad, o.: melkbad; -bahn, vr.: (str.) Melkweg: -bart, m.: vlasbaard, windharen (mrv.), eerste haartjes (mrv.) van een pas opkomenden baard, (fig. fam.) melkmuil, jonge lafbek; -bartig, bv, n.: met een vlasbaard, met windharen om de kin; -baum, m.: 1) plataanboom, waterbeuk, 2) ahornboom, 3) olmboom; -becher, m.: melkkom; -behalter, m. (-behalt-niss Inis], o.): 1) melkvat, melkton, melkvaatje^ 2) melkerij, 3) (ontl.) melkvat; -bereitung, vr.: (bij dieren:) melkafscheiding, (bij vrouwen:) zog-afscheiding ; -blume, vr.: (pik.) melkwortel, boscn-hanevoet, windbloem; -brei, m.: zoetemelks-pap; -brett, o.: schenktafel, buffet; -brod, o.: wittebrood, melkbrood; -brödchen, o.: melk-kadetje; -bruder, m.: 1) zoogbroeder, 2) (iron.) minnaar van melk, (ook:) minnaar van melkkost: -brühe, vr.: melksaus, (bij looiers:) kalkwater; -brunnen, m.: koelvat (voor de melktesten); -brust. vr.: zoogende borst, (fier-) lelieblanke borst; -dieb, m.: (ins.) melkdief (zekere vlinder); -distel, vr.: (pik.) vrouwendistel, (ook:) ganzen-distel; -drüse, vr.: (ontl.) borstklier; -eimer, m.: melk-emmer; -esser, m.: pap-eter, minnaar van melkkost; -farbe, vr.: 1) melkkleur, 2) roomkleur; -farben (-farbig), bv. n.: 1) melkwit, 2) als room zoo geel; -fass, o.: melkvat, melkton: -tasscnen, o.: melk vaatje; -ferkel, o.: (gnk.) zogkoorts; -fladen, m.: (kkk.) room-vla; -flasche, vr.: melkflesch, (fig.) zuig-flesch; -fleisch, o.: kalfszwezerik; -flor, o.: wit gaas, effen gaas; -frau, vr.: 1) melkvrouw, melkverkoopster, 2) (op eene boerderij:) melkmeid, melkster; -friesel, o.: (gnk.) zogkoorts.dijkende; -ahorn, m.: (pik.) plataanoom, waterbeuk; -anstalt, vr.: melkerij; -artig, bv. n.: melkachtig; -bad, o.: melkbad; -bahn, vr.: (str.) Melkweg: -bart, m.: vlasbaard, windharen (mrv.), eerste haartjes (mrv.) van een pas opkomenden baard, (fig. fam.) melkmuil, jonge lafbek; -bartig, bv, n.: met een vlasbaard, met windharen om de kin; -baum, m.: 1) plataanboom, waterbeuk, 2) ahornboom, 3) olmboom; -becher, m.: melkkom; -behalter, m. (-behalt-niss Inis], o.): 1) melkvat, melkton, melkvaatje^ 2) melkerij, 3) (ontl.) melkvat; -bereitung, vr.: (bij dieren:) melkafscheiding, (bij vrouwen:) zog-afscheiding ; -blume, vr.: (pik.) melkwortel, boscn-hanevoet, windbloem; -brei, m.: zoetemelks-pap; -brett, o.: schenktafel, buffet; -brod, o.: wittebrood, melkbrood; -brödchen, o.: melk-kadetje; -bruder, m.: 1) zoogbroeder, 2) (iron.) minnaar van melk, (ook:) minnaar van melkkost: -brühe, vr.: melksaus, (bij looiers:) kalkwater; -brunnen, m.: koelvat (voor de melktesten); -brust. vr.: zoogende borst, (fier-) lelieblanke borst; -dieb, m.: (ins.) melkdief (zekere vlinder); -distel, vr.: (pik.) vrouwendistel, (ook:) ganzen-distel; -drüse, vr.: (ontl.) borstklier; -eimer, m.: melk-emmer; -esser, m.: pap-eter, minnaar van melkkost; -farbe, vr.: 1) melkkleur, 2) roomkleur; -farben (-farbig), bv. n.: 1) melkwit, 2) als room zoo geel; -fass, o.: melkvat, melkton: -tasscnen, o.: melk vaatje; -ferkel, o.: (gnk.) zogkoorts; -fladen, m.: (kkk.) room-vla; -flasche, vr.: melkflesch, (fig.) zuig-flesch; -fleisch, o.: kalfszwezerik; -flor, o.: wit gaas, effen gaas; -frau, vr.: 1) melkvrouw, melkverkoopster, 2) (op eene boerderij:) melkmeid, melkster; -friesel, o.: (gnk.) zogkoorts. |
Milchlm.: (ontl.) zog-afscheidingskanaal; -gefass, o.: melkvaatje (ook ontl.); -geld, o.: melkgeld; -gelte, melk-emmer; -geschirr, o.: melkgerei (d. i. emmers, tonnen, vaatjes, potten, pannen, testen, enz.); -geschwulst, vr.: 1) zog-ophooping, 2) tepelzweer; -gewölbe, o.: melkkelder; -glas, o.: 1) melkglas, 2) zuigglas; -glöckchen, o.: (pik.) rond-bladerig klokje, klokbloempje met ronde blaadjes; -grind, m.: (hik.) dauwworm; -guss, m.: melkkan; -haar, o.: vlashaar, windharen (mrv.); -hafen, m.: melkpot, mclkpan, melkkom; -ham, m.: melkkleurige pis (-harnfluss, m.: pisvloeiing, onwillekeurige pis-loozing); -haus, o.: melkhuis, melkerij; -haut, vr.: room van melk, (fig.) lelieblank vel; -hirse, vr.: gierste-pap (in zoetemelk gekookte gierst);-jaspis, m.: (min.) melkwitte jaspis; -junge, m.: melkjongen; -kaffee, m.: Kome met melk, koffie met room; -kalb, o.: zuigkalf; -kal-zedon, m.: (min.) chalcedoon-steen, witte agaat; -kammer, vr.: melk-vertrek;-kanne, vr.: melkkan; -kannchen, o.: melkkannetje; -karpfen, m.: (visch:) homkarper; -kase, m.: roomkaas; -keiler, m.: melkkelder; -kern, m.: room van melk; -klumpen, m.: geklonterde melk, gestremde melk ; -knabe, m.: 1) melkjongen, 2) melkmuil, jonge lafbek; -knoten, m.: zogklonter; -koch, m.: (kkk.) room-vla; -kost, vr.: melkkost, lepelkost; -kraut, o.: (pik.) melkkruid; -kristall, m.: melkwit kristal; -krug, m.: melkkruik; -kübel, m.: melk-emmer; -kuchen, in.: 1) roomtaart, 2) room-vla; -kuh, vr.: melkkoe; -kumme, vr.: melkkom, melktest, (fig.) papschotel; -kur, vr.:(gnk.) melkkuur, melkdiéet; -lab, o.: leb; -lamm, o.: zuiglam; -lau,bv. n.: melklauw; -leiter, m.: (ontl.) zog-afscheidingskanaal; -löffel, vr.: pap-lepel; -madchen, o.^melkmeisje; -magd, vr.: (op eene boerderij:) melkmeid, melkster; -maler, m.: (ins.) witte vlinder, kapel; -markt, m.: melkmarkt; -mass, o.: melkmaat; -maul, o.: (pop.) minnaar van melk, (ook:) minnaar van melkkost, papeter, papzak; -messer, m.: melkmeter, galactometer; -mittel, o.: 1) melkmakend middel, 2) de zog-afscheiding bevorderend middel; -muschel, vr.: mossel (de bekende schelpvisch); -mus, o.: Zie -brei; -napf, m.: melkkom, melkschepper, melk-nap ; -niedel, vr.: room van melk; -opal, m.: (min.) melkwitte opaal; -peterling, m.: (plkj eppe ; -pocke, vr.: koe-pok ; -pulver , o,: 1) melkpoeder, verduurzaamde melk, 2) (gnk.) de zog-afscheiding bevorderend poeder; -pumpe, vr.: zuigglas; -rahm, m.: room van melk; -reich, bv. n.: 1) veel melk gevende, (fig.) rijk aan melk, 2) veel zog hebbende; -reis, m.: rijste-pap, in melk gekookte rijst, (ook:) rijste-brij; -rodel, m.: (pik.) paardenbloem, (als groente:) mol-salade; -röhrchen, o.: (ontl.) zogafscheidingsbuisje; -ruhr., vr.: zuige-Hngen-diarrhee. IMilch lsaft, m. (pik.) melkachtig sap, (ontl.) maagsap, chijl (-saftbereitung, vr.: chijlmaking; -saftführend, bv. n.: chijl- |
MILCHSATTE.
544
MILZIGr.
545
|
ral (vlaag:) van hypocondrie, (fam.) droefgeestige (neerslachtige, zwaarmoedige) niil'zig:, bv. n.: 1) eene milt hebbende, '2) Zie milzkrank. lll ine, vr.: dans met gebaren-spel, ballet-pantomime. I m. (-n; mrv. -n): 1) gebaren-spel, pantomime, 2) vertooner van gebaren-spel, pantomimist; Mi men, in Öam. (-dichter, m., -schreiber. m.: schrijver van pantomime-stukken); Mi'mik, vr.: gebaren-spel, mimiek; Mi'miker, m. (-s; mrv. •): pantomimist; mi'misch, bv. n.: met (door) gebarenspel. 3Iiiiio'se, vr.; (pik.) kruidje-roer-me-niet. Minaret', m. (-es, -s; mrv. -en): minaret. min der, bv. n. en b\v. (v.tr.): minder: die -e Zahl: 1) het mindere getal, het kleinere getal, 2) het kleinste getal'; die -e Anzahl: de minderheid; der -e Bruder: 1) de kleinste broeder, 2) de jongste broeder; die zwei -n Brüder: 1) de twee kleinere (kleinste) broeders, 2) de twee jongere (jongste) broeders; I -bruder, m.; (kkl.) minderbroeder, minoriet, Franciscaner monnik; -haltig, bv. n.: van minder gehalte; -heit, vr.: Zie -zalil;-jahrig, bv. n.: minderjarig (er ist noch ein -jah-riger: hij is nog minderjarig); -jahrigkeit, vr.: minderjarigheid; -zahl, vr.: 1) kleiner aantal, 2) minderheid; -zeichen, o.: (rek.) aftrekkings-teeken. inin'dern, w. b.: verminderen; (bij breiwerk:) minderen; sich -, w. w.: verminderen, afnemen. mindert, bv. n. en bw. (o. tr.): minst: der, die, das -e: dc, het minste; -ens, bw.: op zijn minst; I -oietende, m.: minstbie-dende, laagste bieder; -fordernde, m.: (bij aanbestedingen:) minste inschrijver, laagste inschrijver. 3Iiiie, vr.: (mnw.) mijn; (fig.) kruitmijn; (verkort van Wilhelmina:) Mina; eine - graben: eene mijn graven, eene mijn aanleggen; eine - springen lassen: eene mijn laten springen; alle -n springen lassen : (fig.) alles op haren en snaren zetten. Imi'nen, w. b.: ondermijnen. pii'nen, in Sam. | -auge, o.: (mnw.) mijnput; -gang, m,: mijngang; -graber, m.: (mnw.) mijnwerker, (mil.) mijngraver, sappeur; -herd, m.: plaats waar het kruit aangestoken wordt om eene mijn te doen springen; -kammer, vr.: kamer eener mijn; -kompass, m.: mijnwerkers-kompas: -korb, m.: mijnwerkers-mand; -ofen, m.: Zie -kammer; -trichter, m.: trechtervormige opening eener mijn; -zweig, m.: zijtak eener mijn. IMi'ner. m. (-s; mrv. -): 1) mijnwerker; 2) ondermijner. I31i'ner, vr.: delfstof, erts; I -bad, o.: mineraal bad, bad van mineraalwater; -haft, bv. n.: mineraal; -kenner, m.; delfstofkundige, mineraloog; -kunde, vr.: delfstoffenkunde, mineralogie; -kun-dig, bv. n.: delfstofkundig; -lehre, vr.: leer der delfstoffen, mineralogie; -lehrer, m.: leeraar (onderwijzer) in de mineralogie; -lehrig, bv. n.: delfstofkundig, mineralogisch; -quelle, vr.: minerale bron; -reich, o.: delfstoffen-rijk; -samm- |
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 1____ lung, yr.: verzameling van voortbrengselen uit het delfstoffen-rijk; -wasser, o.: mineraalwater. Mineral', o. (-s; mrv. -ra'lien): delfstof, mineraal;! -bad, enz.: Zie de Sam. met Miner____ Minera lien, o. mrv,: delfstoffen, mineralen; I -kabinet, o. (-sammlung, vr.); Zie Minersamniliing:. Mineralisation', vr.: mineralisatie: minera'lisch, bv. n.: mineraal, delfstof-felijk; mineralisi'ren [sic], w. b,: minera-liseeren; Mineralog', m. (-en; mrv. -en): mineraloog, delfstofkundige; Mineralogie', vr.: mineralogie, delfstoffenkunde; mine-ralo'gisch, bv. n.: mineralogisch, delfstofkundig. Miner'va, vr. (-s, der -, Miner'vens): (fab.) Minerva; Miner'venfest, o.: (hist.) Minerva-feest. Mineur', m. (-s; mrv. -s): (mil.) mijngraver, sappeur. Miniatur', vr.: miniatuur; I -gemalde, o.: miniatuur-schilderij; -maler, m,: miniatuur-schilder; -malerei', vr.: (het) miniatuur* schilderen. Mini me, m. (-n; mrv. -n): Zie Min-derbruder. Mini quot;men, in Sam. I -farbe, vr.: donkere kleur, donkerbruin. Mi nimum, o. (-s): minimum. mini'ren Inie], w. b.: ondermijnen; Mini'rer Inie], m. (-s; mrv. -): Zie Mi-nengrüber. Minis ter, m. (-s; mrv. minister; die sammtlichen -: al de ministers, het ministerie; bevollmachtigter -: gevolmachtigd minister, plenipotentiaris; - des Innern: minister van binnenland-sche zaken; - des Kultus und des öffent-lichen Unterrichts: minister van eore-dienst en van openbaar onderwijs; - des Handels und der Koloniën: minister van koophandel en van koloniën; - der auswartigen Angelegenheiten: minister van buitenlandsche zaken; Finanz -: minister van financiën; Justiz -: minister van justitie; - der Polizei': minister van politie; - der Volksaufklarung: (in Rusland:) minister van volksonderwijs; I -rath [t], m.: ministerraad; -resident, m.; (dipl.) minister-resident; -tyrannei', vr.; ministeriëele willekeur; -wechsel, m.: verandering van ministerie. Ministerial', in Sam. I -beschluss, in.: ministerieel besluit; -kanzlist, m.: klerk aan het ministerie; -rath [tl, m.: raad-adviseur; -sekrettir, m.: secretarisgeneraal. ministerieir, bv. n.: ministeriëel. Ministe'rium, s. (-s; mrv. -te'rien): ministerie. Mlin'ke, vr.: 1) pinker-spel; 2) pinkerhoutje. Minne, vr.: liefde, min; (fig.) liefste; I -barde, m.; minnezanger, minstreel; -brief, in,; minnebrief; -briefchen, o.: minnebriefje; -dichter, m.: minnezanger; minstreel; -glück, o.: geluk der liefde; -gott, m.: (fab.) minnegod (Cupido); -göHin, vr.: godin der liefde (Venus); -haft, bv. n.: beminnelijk; -hold, bv. n.: 1) tot liefde geneigd, 2) door liefde schoon; -kuss, m.: liefde-kus, kus dei-liefde ; -lied, o.: minnelied, minnezang ; ie druk. 35 |
MISSBESSERN.
MDsNELOHN.
546
|
-lohn, m. (-preis, m.): loon der liefde; -sang:, m.: minnezangr; -Sanger (-singer), m.: minnezanger; -sold, m.: loon dei-liefde; -tag, m.: dag van verliefdheid; -that, vr.: daad uit liefde. minnen, w. b.: minnen, beminnen; Min'ner, m. (-s; mrv. -) : minnaar; Min'-nerin, vr. (mrv, -nen): minnares; Minquot;-nerbru'der, m.: (kkl.) Zie Minclerbrn-der; min niglich, bv. n.: verliefd. minorenn', bv. n.: minderjarig; Minorennitat', vr.: minderjarigheid; Mi-norit', m. (-en; mrv. -en): (kkl.) Zie 3fin-clerbruder; Minoritat', vr.: minderjarigheid. Minorka, o. (-s): (adk.) Minorca; Minor'ker? m. (-s; mrv. -): Minorcaan; Minor'kenn, vr. (mrv. -nen): Minor-caansche. llinotaur. m. (-s; mrv. -en): (fab.) minotaurus, stiermensch. ]flin'sel. o. (-e): (pik.) munt. Min'strel, m. (-s; mrv. -): minstreel, minnezanger. Minus kel, vr.: kleine letter. Minute, vr.: minuut; (fig.) oogen-blik; fünf -n auf acht (of: fünf -n nach sieben): vijf minuten over zevenen. Minu'ten, in Sam. I -genuss, m.: kortstondig genot; -glas, o.: (zeew.) loggias, minuutglas; -lien, o.: (zeew.) log-lijn; -rad, o.: minuut-rad; -uhr, vr.: horloge (klok) met een minuut-wijzer; -weiser, m. (-zeiger, m.): minuut-wijzer. minut licli, bv. n.: gedurig; bw.: ieder oogenblik. Minz'elien, o. (-s; mrv. -): katje, poesje. Min'ze, vr.: katje, poesje; (pik.) munt. mir, vnw. 3e nmv.: mij, aan mij; -nichts, dir nichts; (spr.) zonder plichtplegingen. jflirabel'le, vr.: (pik.) mirabel-pruim. Mirabi'lien, vr. mrv.: wonderlijke dingen. Mirakel, o. (-s; mrv. -): mirakel, wonderwerk, wonder; mirakulös', bv. n. en bw.: miraculeus, wonderdadig. Mir'rhe [Myr'rhe], vr.: mirre. Mir'rhen [Myr'rhen], in Sam. I -gummi, o.: mirre-gom; -kerbel, m.: 1) mirre-kervel. 2) keryelkruid, scheerling; -öl, o.: mirre-olie; -stein, m.: (min.) mirre-steen. Mir te [Myr'te], vr.: (pik.) mirt. Mir'ten [Myr'ten], in Sam. I -baum, m.: mirteboom; -beere, vr.: mirtebes; -kranz, m.: mirtekrans; -laub, o.: mirte-loof; -laube. vr.: mirten-priëel; -staude, vr. (-straucn, m.): mirte-struik, mirteboompje; -wald, m.: mirtenbosch; -wald-chen, o.: mirtenboschje; -wand, m.: met mirt begroeide muur; -zweig, m.: mirte-tak. Misandrie', vr.: afkeer van al wat man is. igt;lisantlirop', m. (-en; mrv. -en): menschenhater; Misanthropic', vr.: menschenhaterij, afkeer van net mensch-dom; misanthro'pisch, bv. n.: menschen-hatend. Miscella'neen, m. mrv.: mengelingen. Miscellen, m. mrv. mengelingen. |
Miseli, in Sam. I -arzenei', vr.; samengesteld geneesmiddel; -bar, bv. n.: mengbaar, te vermengen; -barkeit, vr.: mengbaarheid ; -farbe, vr.: gemengde kleur; -farbig, bv. n.: 1) van eene gemengde kleur, 2) gemengd van kleuren, bont; -fleisch, o.: (kkk.) ragout, (pop.) hasjee; -futier, o.: gemengd voeder; -getass, o.: pot (pan, kuip, enz.) om in te mengen; -gericht, o.: Zie -fleiscli; -getreide, o.: gemengd graan, mengsel van verschillende graansoorten; -klump, m.: 1) verwarde hoop, rommelzode, 2) warboel; -korn, o.: Zie -getreide; -masch, m. (-es; mrv. -e): mengelmoes; -maschen, w. b,: ondereen mengen (w. o. h,: alles dooreen haspelen); -metall, o.: metaal-mengsel, gemengd metaal; -platz, m.: mengplaats; -speise, vr,: Zie -fleiscli; -spiel, o.: (tnl.) tragi-comedie; -theil |tl, m,: bestanddeel; -trank, m.: (-trankchen, o.): samengestelde drank (samengesteld drankje); -wein, m.: 1) uit twee ot meer soorten samengestelde wijn, 2) vervalschte wijn, 3) gekruide wijn; -wort, o.: uit twee of meer talen samengesteld woord. Miseli'el, in Sam. I -korn, o.: meng-koorn. niiseli'eln, w. b.: 1) ondereen-mengen, vermengen, 2) vervalschen. mischen, w. b.: ondereen-mengen, vermengen; (fig.) vervalschen: (vergif, verf, enz.:) mengen; (spl., de kaarten:) doorschudden; I sich - in: zich mengen in, zich bemoeien met, zich inlaten met; sich unter das Volk -: zich onder het volk mengen. Miscli'er, m. (-s; mrv, -): 1) menger, ondereen-menger, vermenger, 2) verval-scher, 3) (spl.) doorschudder van de kaarten, kaartgever. Miscli'linff, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) basterd-dier, uit tweeërlei ras geteeld dier; 2) kleurling, uit tweeërlei ras gesproten mensch; 3) gemengd voeder; 4) mengsel. Miscli'ung:, vr.: 1) menging, ondereen-menging, vermenging; 2) verval-sching; 3) (spl.) doorschudding (van de kaarten); 4) mengsel; (fam?) mengelmoes. Miserere, o.; (gnk.) koliek, darmjicht; (kkl.) miserere. Mispel, vr.: (pik.) mispel; 1 -baum, m.: mispelboom; -kern, m.: mispelpit. Imiss: Zie messen, Imiss, in Sam. 1 -achten, w. b.: 1) minachten, niet tellen, 2) veronachtzamen; -andern, w. b.: verkeerd veranderen; -arten, w. o. s.: ontaarden, verbasteren; -artung, vr.: 1) ontaarding, verbastering, 2) ontaardheid; -begriff, m.: verkeerd, begrip; -behagen, w. onpers. h. en w. o. h.: mishagen (z. n. o.: misnoegen, ongenoegen, ontevredenheid); -behag-lich, bv. n.: ongevallig, onaangenaam; -belieben, w. onpers. h. en w. o. h. en z. n. o.: Zie -behagen; -beliebig. bv. n.: ongevallig, onaangenaam; -be-liebt, bv. n.: niet bemind, slecht gezien, niet in tel; -beobachten, w. b.: niet goed opmerken, niet goed gadeslaan; -bessern, w. b.: verkeerd verbeteren, slimmer in plaats van beter maken; |
MISSSCHALL.
MISSBIETEN.
547
|
-bieten, w. o. onr. h.: te min bieden, een bod doen dat in het water valt; -bild, o.: slecht gelijkend portret, mislukt afbeeldsel; -bilden, w. b.: een verkeerden vorm geven aan, (fig-.) wanstaltig maken, misvormen; -billigen, w. b.: 1) misbillijken, afkeuren, 2) wraken; -billiger, m. (-s; mrv. -): 1) misbillijker, afkeurder, 2) wraker; -branch, m. (-s): 1) verkeerd gebruik, 2) (mrv. -brauche): misbruik: -brauchen, ■vv. b.: 1) verkeerd gebruiken, een verkeerd gebruik maken van, 2) misbruiken, 3} misbruik maken van, 4) (Einen) -brau-cnen: (iemand) bedriegen, misleiden, (fig.) verleiden; -brauchlich, bv. n.: verkeerd; -bund, m. (-biindniss Is], o.): verkeerd huwelijk, (inz,) huwelijk beneden eigen stand, (ng.) dwaas huwelijk; -deuten, w. b.: verkeerd opvatten, (fig.) kwalijk nemen; -deutlich, bv. n.: verkeerd op te vatten, (fig.) kwalijk te nemen; -deutung, vr.: verkeerde opvatting, (fig.) kwalijkneming; -dienlich, bv. n.; ondienstig; -dienst, m.: ondienst; -druck, m.: 1) misdruk, 2) drukfout; -ernte, vr.: mislukte oogst, misgewas; -ernten, w. o. h.: een slechten oogst hebben; -erziehen, w. b.: verkeerd opvoeden; -erziehung, vr.: verkeerde ■opvoeding; -fall. m.: 1) ongeval, ongeluk, 2) miskraam; -rallen, w. o. onr. h. [31: mishagen, niet bevallen (z. n. o.: misnoegen, ontevredenheid); -fallig, bv. n.: onaangenaam (bw.: 1. onaangenaam, 2. misnoegd, ontevreden); -talligkeit, vr.: ^onaangenaamheid, 2) misnoegdheid, misnoegen; -farbe, vr.: 1) miskleur, 2) kleur die niet goed bij de andere kleuren past, kleur die misstaat; -farben (-farbig), bv. n.: 1) miskleurig, 2) met kleuren die misstaan; -folge, vr.: verkeerd gevolg; -folgen, w. o. s. 13]: 1) verkeerde gevolgen hebben, 2) niet opvolgen, niet gehoorzamen ; -fol-gern, w. b.: verkeerd afleiden, verkeerd (als gevolgtrekking) opmaken; -form, vr.: verkeerde vorm, (fig.) wanstaltigheid, misvormdheid; -formen, w. b.: misvormen, wanstaltig maken; -förmig, bv. n.: misvormd, wanstaltig; -fühlen, w. b.: mis-vqelen: -gang, m.: verkeerde loop, (fig.) mislukking; -giingig, bv. n.: een verkeerden loop nemende, (fig.) mislukkende, (ook:) mislukt; -gebaren, w. o. onr. h.: (vlk.) eene miskraam hebben, (ook:) een misgeboorte (fig.: een monster) ter wereld brengen; -geberde, vr.: (fig.) scheef gezicht, grimas; sich -geberden, w. w.: 1) gezichten trekken, grimassen maken, |
2) zich verkeerd of onbehoorlijk aanstellen; -geberdig, bv. n.: gezichten trekkende, grimassen makende; -gebilde, o.: wangedrocht, (fam.) misbak; -gebot, o.: (fam.) kjnderachtig bod (ein -gebot thun: een kinderachtig bod doen, veel te weinig bieden, minder bieden dan reeds door een ander geboden is); -geburt, vr.: 1) miskraam, 2) misgeboorte (ook fig.); -gehen, w. o. onr. s.: misloopen, verkeerd loopen; -gelaunt, bv. n,: verkeerd geluimd, (tam.) slecht gemutst; -gesehaffen, bv. n.: (fam.) slecht geschapen, (ook:) slecht uitgevallen; -geschick, o.: ongeluk, tegenspoed; -ge-schöpf, o.: wanschepsel; -gestalt, vr.: 1) wanstaltigheid, misvormdheid, 2) Zie -jroMlrto; -gestalten, w. b.: wanstaltig maken, misvormen; -gestaltet, bv. n.: wanstaltig, misvormd; -gestaltheit, vr.: wanstaltigheid, misvormdheid; -gestaltig, bv. n.: wanstaltig, misvormd; -gestaltung, vr.: wanstaltigheid, misvormdheid; -ge-stimmt, bv. n.: (muz.) niet goed gestemd, (fig. fam.) slecht gemutst; -gestirn, o.: ongelukkig gesternte; -getön, o.: wanklinkend geluid; -gewaehs, o.: misgewas; -gissung, vr.: (zeew.) misgissing; -guiublg, bv. n,: (kkl.) onrechtzinnig, ketterscn; -glück, o.: 1) tegenspoed, 2) kwade kans, mislukking; -glücken, w. o. s.: mislukken; -gönnen, w. b.: misgunnen; -greifen, w. o. onr. h.: misgrijpen, mistasten, (fig.) zich vergissen; -grilt', m.: misgreep, (fig.) misvatting, vergissing, abuis; -gunst, vr.: wangunst, afgunst (besser -gunst leiden denn Mangel: spr.: beter benijd dan beklaagd); -gunstig, bv. n.: wangunstig, afgunstig; -hall, m.: wanklank; -hallig (-hallig), bv. n.: wanluidend, (fig.) oneenig; -halligkeit, vr.: wanluidendheid, ifig.) oneenigheid; -handeln, w. b.: mishandelen, w. o. h.: verkeerd handelen; -handlung, vr.: 1) mishandeling, 2lt; verkeerde handeling, verkeerde daad; -heirath [t], vr.: Zie -bund: -heirathen [tl. w. o. h. zich mistrouwen, (inz.) beneden eigen stand trouwen; -heilig, bv. n.: wanluidend, (fig.) oneenig; -helligkeit, vr.: wanluidendheid, (fig.) oneenigheid; -horen, w. o. h. en w. b.: 1) niet goed hooren, 2) misverstaan, verkeerd verstaan; -jahr, o.: mislukt jaar, jaar van misgewas; -kauf, m.: slechte koop; -kaufen, w. o. h.; een slechten koop doen; -kennen, w. b. onr.: 1) miskennen, 2) niet herkennen; -kenntlich, bv. n.: onkenbaar; -kenntniss [sl, vr.: 1) miskenning, 2) ongenoegzame bekendheid (121: met): -klang, m.: wanklank;-kleiden, w. b.: 1) verkleeden, vermommen, 2) niet goed staan, slecht kleeden; -klingen, w. o. onr. h.: wanklank geven;-kredit, in.: miskrediet (in -kredit bringen: in miskrediet brengen); -laune, vr.: verkeerde luim, (fam.) kwade bui; -launisch, bv. n.: verkeerd geluimd, (fam.) slecht gemutst;-laut, m.: wanklank; -lauten, w. o. h.: wanklank geven; -lautend, bv. n.: wanluidend; -leiten, w. b.: op een verkeerden weg brengen, van den rechten weg afbrengen, (fig.) misleiden, om den tuin leiden; -leiter, m.: verkeerde wegwijzer, (fig.) misleider, om den tuin leider; -leitung, vr.: afbrenging van den rechten weg, (fig.) misleiding; -lenken, w. b.: in de war sturen; -liebig, bv. n.: onaangenaam; -lingen, w. onpers. onr. s.: mislukken (z. n. o.: mislukking); -lungen, v.dw. enbv.n.: mislukt; -muth (tl, m.: 1) mismoedigheid,moedeloosheid, neerslachtigheid, 2) misnoegdheid, gemelijkheid; -muthig (t] (-müthig [t]),bv. n.: 1) mismoedig, moedeloos, neerslachtig, 2) misnoegd, gemelijk; -muthigkeit (-müthigkeit) [tj, vr.: Zie -nmtli; -rathen [t], w. o. onr. s.: mis-loopen, verkeerd uitkomen, (fig.) mislukken; w. b. onr.: 1) mis raden, verkeerd raden, 2) Einem etwas -rathen [t]: iem. iets afraden, iem. iets ontraden ; -rechnen, w. o. h.: verkeerd rekenen, zich verrekenen, zich misrekenen; -rechnung, vr.: 1) reken-abuis, 2) misrekening; -ruf, m.: miskrediet; -schaffen, w. b. onr.: misvormd voortbrengen, (fig.) misvormen; -schall, m.: wanklank; -schal- |
MIT.
548
|
len, w. o. onr. h.: wanluidend klinken, onaangenaam klinken; -schatzen, w. b.: niet goed schatten; -senildern, w. b.: niet goed afbeelden ; -schwören, w. o. onr. h.: 1) valschelijk zweren, eenen valsehen eed doen, 2) meineedig worden; -schwur, m,: 1) valsehe eed, 2) meineed; -stand, m.: 1) benarde staat; bedenkelijke toestand, 2) misstand, 3) onbehoorlijkheid, ongepastheid, onbetamelijkheid; -standig, bv. n.: ]) benard, bedenkelijk, ongunstig, moeie-lijk, pijnlijk, 2) misstand gevende, misstaande, 3) onbehoorlijk, ongepast, onbetamelijk; -stellen, w. b.: 1) verkeerd plaatsen, (fig.) in een verkeerd daglicht plaatsen, 2) misvormen, wanstaltig maken; -stimmen, w. b.: niet goed stemmen, slecht stemmen (een muziek-instrument), (fig.) ontstemmen, ontstemd maken, in eene onaangename stemming brengen, misnoegd maken; w. o. s.: (van muziekinstrumenten :) ontstemd zijn, valsch zijn; -stimmig, bv. n.: (rnuz.) wanluidend, valsch; -stimmung, vr.: 1) wanklank, wanluidendheid, 2) ontstemdheid, onaangename stemming, misnoegdheid, 3) kwade luim, (fam.) kwade bui, 3) geschil, verschil, oneenigheid, onmin; -thun, w. o. onr. h.: misdoen, verkeerd handelen; -ton, m.: 1) valsehe toon, (ook:) verkeerde noot, 2) wanklank ; -tönen, w. o. h.: (muz.) valsch klinken; -tönig, bv. n.: (muz.) wanluidend, valsch; -trauen, w. o. h. [3]: wantrouwen, niet vertrouwen (z. n. o.: wantrouwen, mistrouwen, achterdocht, argwaan); -trauisch, bv. n.: wantrouwig, achterdochtig; -treten, w. o. onr. h.: misstappen; -tritt, m.: misstap (ook fig.); -urtheil [t|, o.: verkeerd (scheef) oordeel; -urtheilen [t|, w. o. h.: een verkeerd (een scheef) oordeel vellen, verkeerd oordee-len; -verbinden, w. b. onr.: verkeerd samenvoegen (sich -verbinden, w. w. onr.: Zie -heirathen); -verbindung, vr.: 1) verkeerde samenvoeging, 2)Zie-bund; -vergnügen, 'o.: misnoegen, ongenoegen; -vergnügt, bv, n.: misnoegd, ontevreden ; -verhalten, o.: wangedrag, slecht gedrag; -verhaltniss [s], o.: 1) ongeëvenredigdheid, 2) verkeerde betrekking; -verhaltnissmas-sig [sl, bv. n.: ongeëvenredigd; -verstand, m.: misverstand, verkeerd begrip; -ver-standniss [s], o.: Zie -verstand; -ver-stehen, w. b.: onr.: misverstaan, verkeerd verstaan, verkeerd begrijpen; -wachs, m.: 1) misgewas, mislukte oogst, 2, onkruid, 3) misgewas, (fam.) misbaksel, mismaakt schepsel, (fig.) mismaaktheid, wanstaltigheid, (ook:) uitwas ; -wachsen w. o. onr. s.: 1) mislukt (misvormd, wanstaltig) opgroeien, mislukken, 2) uitgroeien; -wahl, vr.: 1) verkeerde keus, 2) slechte keus; -wahlen, 1) eene verkeerde keus doen, 2) eene slechte keus doen; -weisen, w. b. onr.: verkeerd wijzen, miswijzen; -weisung, vr.: miswijzing (afwijking van de kompasnaald); -werfen, w. o. onr.h.: 1) misgooien, niet raak gooien, 2) verkeerd gooien, niet goed gooien, 3) (drk.) de vrucht ontijdig afzetten; -wirken, w. o. h.: verkeerd werken, eene verkeerde werking doen; -wir-kung, vr.: verkeerde werking; -wort o.: verkeerd woord; -wuchs, m.: Zie-wachs; -wurf, m.: verkeerde worp; -zeichnen, w. b.: 1) verkeerd teekenen, 2) slecht teekenen; -zierde, vr.: 1) ontsiering, 2) versiersel (sieraad) dat misstaat; -zieren, w. b.: ontsieren, misstaan, leelijk maken; -zug, m.: 1) verkeerde trek, verkeerde ruk, 2) (dam, domino:) verkeerde zet, 3) leelijke trek (b.v. in het karakter). |
31issal' Olissa'le), o.: (kkl.) Missaal, Misboek. ülis'we, in Sam. I -that,vr.: 1)misdaad, 2) euveldaad, slechte daad, 3) misdrijf,, verkeerde daad; -thater, m.: misdadiger, boosdoener; -thaterin, vr. (mrv. -nen): misdadige, boosdoenster. inis'sen, w. o. h. en w. b.: missen (i. 'a. b.). mis sent, mis set, misst: Zie messen. ^list, m. (-es): 1) mist, nevel; 2) (akk.) mist, mest, mestspecie; 3) drek, stront; das ist nicht auf seinem -e gewachsen: (spr.) dat komt niet uit zijnen koker; I -bad, o.: bad van paardenstront; -bahre, vr.; mest-berrie ; -bauer, m.: mest-rijder; -beet, o.: (tnb.) broeibed, broeibak (-beet-fenster, o.: raam van een broeibak); -beller, m.: kettinghond; -fink, m.: (vog.) vink, (Hg. pop.) vuilik; -tliege, vr.: drekvlieg, strontvlieg; -fuhre, vr.: 1) vervoer van mest, (het) mest-rijden, 2) karrevracht mest, (een) voer mest; -gabel, vr.: mestvork; -gauche, vr.: mestvaalt-water, mest-vaaltsop ; -grube, vr.: mestput, mestvaalt mestkuil; -haken, m.: mesthaak;-hammei, m.: (pop.) vuilik; -haufen, m.: mesthoop, misthoop; -hof, m,: als mestvaalt dienend erf, (fig.) mestvaalt: -jauche, vr.: Zie -gauehe; -kafer, m.: 1) drektor, stront-tor, 2) drekvlieg, strontvlieg; -karre, vr. (-karren, m.): mestkar; -kasten, m.: drek-bak; -korb, m.: drekmand; -kraut, o.; (pik.) stinkende melde; -lache, vr.: vuile plas, modderpoel; -melde, vr.: Zie -kraut; -monat, m.: hooimaand (Juni); -pflanze, vr.: mesthoop-plant; -pfütze, vr.: Zie -lache:-pilz, m.: duivelsbrood, paddenstoel, bladzwam; -reich, bv. n.: rijk aan mest; -schwamm, m.: Zie -pilz; -statt, vr. (-statte, vr.): mestvaalt, mestput, mesthoop;-vogel, m.: (ins.) populier-vlinder; -wagen, m. mestwagen, mestkar. 3Iis'tel, vr.: mistel, marentak, mistelstruik, mistelboompje; I -beere. vr.; mistel-bezie, bes van de mistelstruik; -dros-sel, vr. (-fink, m.): (vog.) mistelliister; -leim, m.: mistelbessenlijm, vogellijm; -ziemer, m.: Zie -drossel. mis ten, w. onpers. h.: misten, mistig zijn; w. o. h.: drek loozen, (gem.) schijten;. w. b.: 1) den drek (de stront) verwijderen uit, schoonmaken, 2) (akk.) bemesten, met mest vruchtbaar maken. mis'tig:, bv. n.; 1) mistig, nevelig, 2) bevuild, vol drek, (fig.) morsig, smerig.-Mist'ler, m, (-s; mrv. -): (vog.) mistel-lijster; I -stich, m.: lijstervangst. Hliszella'neen (Miszellen), vr. mrv.: (let.) Mengelingen. imit, vz. 13]: met ! N.B. Vele spreekwijzen met „mitquot; hebben in het Hollandsch een ander voorzetsel of eene inkleeding zonder vz.; bij voorbeeld: - einem Worte: in één woord; - einem Male (- Eins): ineens, eensklaps; - Dank annehmen: in dank aannemen; - nachstem: binnenkort; - der Post: per post, over de post, met |
MIT.
MIT
549
|
• dc post; - Beding: onder beding; - Feuer una Schwert: te vuur en te zwaard; -einem Sohne niederkoramen: van een zoon bevallen, van een jongen in de kraam komen; - Vorsatz: opzettelijk, met opzet; - nichten: volstrekt niet, in geen geval. I bw.: ook, mede; waren Sie - dabei: zijt gij ook daarbij geweest?; kommen Sie -: gaat gij mede? Imit, in Sam. (1) I -bewerben (sieh), w. w.: mededingen (-um: naar); -bewerber, m.: mededinger; -bewerbung, vr.: mededinging; -empfinden, w. o. onr. h.: medegevoelen, svmpathiseeren (z. n. o.: sympathie); -fanren, w. o. onr. s.: 1) meerijden, 2) mee-varen (Einem übel -gefah-ren haben : iemand niet meegeloopen zijn); -fahrt, vr.: (het) meerijden, (het) meevaren; -fasten, w. o. h.: mede-vasten (z. n. vr.: kkl.: [aej halfvasten); -fühlen, w. o. h. en w. 1).: mede-gevoelen, mede-gevoel hebben, sympathiseeren, sympathie gevoelen; -gabe, vr.: Zie -gift; -gefühl, o.i medegevoel, sympathie; -gehen, w. o. onr. s.: 1) medegaan (etwas -gehen heissen: fam.: iets meepakken, iets medenemen), 2) (fam.) er nog mee door kunnen (das geht noch -: dat kan er nog mee door); -geniessen, w. b. onr.: medegenieten, deelen in; -ge-noss, m.: deelgenoot: -genossenschaft,vr.: 1) deelgenootschap, 2) compagnieschap, vennootschap; -genossin, vr.: deelgenoote; -genuss, m.: (het) deelen in het genot; -geschöpf, o.: mede-schepsel, natuurgenoot: -gesell, m.: metgezel; -gevatter,m.: peet-oom; -gevatterin, vr.: i)eet-tante; -gewinnst, m.: aandeel in de winst; -gift, vr.: huwelijksgift, huwelijksuitzet, bruidschat; -glaubige, m. (-n; mrv. -n) en vr.: geloofsgenoot; -glaubiger, m. (-s; mrv. -): mede-crediteur, mede-schuldeischer; -glied, o.: lid, (kkl.) lidmaat; -gliedschaft, vr.: lidmaatschap: -grundherr (-gutsherr), m.: gemeenschappelijk bezitter van een landgoed; -haben, w. b. onr.: mede-(genomen) hebben; -halten, w. o, h. onr. en w. b. onr.: mede-houden, deelnemen aan (ich halte mit: ik doe mee, ik ben van de Sar tij); -herr, m.: 1) (kph.) compagnon,ar tij); -herr, m.: 1) (kph.) compagnon, celgenoot, vennoot, 2) Zie -grundherr; -herrschaft, vr.: 1) mede-regentschap, |
2) gemeenschappelijk bezitter of bezitster van een landgoed; -hin', bw.: dus, derhalve, bijgevolg; -inhaber, m.: mede-bezitter; -interessenf, m.: mede-belanghebbende; -klang, m.: samenklank, (fig.) harmonische klank; -knecht, m.: kameraad (van eenen knecht); -kommen, w. o. onr. s.: 1) medekomen, 2) medegaan, meegaan; -können, w. o. onr.h.: mede kunnen gaan of komen; -kriegen, w. o. h.: 1) medestrijden, deelnemen aan den oorlog, 2) (pop.) mede (insgelijks, ook) krijgen; -krieger, m. (-s: mrv. -): mede-strijdór; -laufer, ra.: medelooper, (jag.) jong hert; -laut, m. (-lauter, m.): (tik.) medeklinker, consonant); -lebende, m. (-n; mrv. -n) en vr.: tijdgenoot; -leid, o. (-s): deernis, medelijden (-leidlos, bv. n.: meedoogen-loos): -leiden, w. o. onr. h.: mede-lijden, in het lijden deelen (z. n. o.: Zie -leid); -leidenswürdig, bv. n.: deerniswaardig, beklagenswaardig; -leider, in.: medelij denhebber (besser ïs eider als -leider: spr.: beter benijd dan beklaagd); -leidig. bv.n.: medelijdend : -leidigkeit, vr.: medelijdendheid; -leids, in Sara (-bezeigung, vr.: betuiging van deelneming, inz.: rouwbeklag; -los, bv. n.: meedoogenloos; -voll, bv. n.: deelnemend, vol deelneming, vol medelijden; -werth [tl, bv. n.: Zie iiiitleilt;leiis würdig); -machen, w. o. h. en w. b.: 1) mede-maken, 2) mededoen, meedoen, 3) (fig. fam.) sie macht mit: zij wil wel vooruit, zij is toeschietelijk genoeg; -macherin, tj1.: (tig.) lichte vrouw, lichtekooi; -magd, vr.: kameraad (eener dienstmeid); -meister, m.: gilde-broeder; -mensch, m.: medemensch, natuurgenoot; -mogen, w. o, onr. h.: gaarne medewilien; -müssen, w. o. onr. h.: mede-moeten; -nahme, vr.: 1) medeneming, 2) medebrenging; -nehmen, w. b. onr.: 1) medenemen, 2) medebrengen, 3) (fig. fam.) genoegen nemen met, zich schikken in, 4) (fig. fam.) beetnemen, in den eed nemen, bedotten, 5) (fig. fain.) onderhanden nemen, doorhalen, veteren, kapittelen; -rheder, in.: mede-reeder; -sammt, vz.: benevens, zoomede; -schuld, vr.: medeplichtigheid; -schuldig, bv. n.: 1) medeplichtig. 2) insgelijks schuldig : -sehüler, m.: mede-scholier, schoolkameraad;-schü-lerin, vr.: schoolkameraadje; -sollen, w. o. h.: medemoeten; -speisen, w. o. h.: mede-eten, mee-eten; -spielen, w. o. h. en w. b. 14]: mede-spelen (13] Einem übel -spielen: fam.: iemand eene leelijke poets bakken, iemand leelijk beetnemen); -^tag: Zie llittag (1 kolom verder); -theilbar lt|, bv. n.i (iets:) mededeelbaar, voor mededeeling vatbaar, (iem.:) mededeelzaam; -theilbarkeit [t], vr.: 1) mededeelbaarheid, 2) mededeelzaamheid; -theilen [t|, w. b.: mededeelen (sich -theilen [tl, w. w.: zich mededeelen); -theiler [tl, m. (-s; mrv. -): mededeeler; -theilerin [t], vr. (mrv. -nen): mededeelster; -theilsam [t], bv. n.: mededeelzaam; -theilsamkeit jt], vr.: mededeelzaamheid; -theilungjtl, vr.: mededeeling; -unter, bw.: 1) bij tijden, nu en dan, tusschenbcide, 2) onder andere; -verbundene, m. (-n; mrv. -n): bondgenoot ; -versenworene, m. (-n: mrv. -n): saamgezworene; -vormund, m.: toeziende voogd; -vormundschaft, vr.: 1) medevoogdij, 2) hoedanigheid van toeziende voogd; -wahler, m. (-s; mrv.-): medekiezer; -waldein, o. (-s; mrv. -): (vog.) sijsje; -weide, vr.: 1) gemeenschappelijke weide, meent-weide, meent, 2) recht om vee op de meent te laten grazen; -welt, vr.: hedendaagsche wereld, tegenwoordige eeuw, gelijktijdig levend geslacht, tijdge-nooten (mrv.); -werben, w. o. onr. h.: mededingen; -werbung, vr.: mededinging; -wesen, o.: mede-schepsel, natuurgenoot; -wissen, o. (-s): medeweten (ohne mein -wissen: buiten mijn weten); «wissenschaft, vr.: Zie -wissen; -wisser, m. (-s; mrv. -): mede-weter, (fig.) ingewijde; -wolmer, m. (-s; mrv. -): medebewoner; -wohnerin, vr. (mrv. -nen): medebewoonster; -wollen, w. o. onr. li.: medewillen; -zeit, vr.: Zie -welt; -zeitig, bv. n.: ge- |
Voor de samenstellingen, die men hier niet vermeld vindt, zoeke men het woord zonder rmitquot;; en yóór de betee-kenis, die men daar vindt, plaatse men „medequot;, „insgelijks11 of „ook11.
M1TZWECK.
550
|
lijktijdig; -zeitigkeit, vr.: gelijktijdigheid; -zweck, m.: bijoogmerk. in Sam. I -fasten, vr.: (kkl.) (de) lialf-vasten; -schiffs, bw.: middelscheeps, midscheeps; -sommer, m.: (het) midden van den zomer, Sint-Jan; -woch, m. (-es, -s; mrv. -e): quot;Woensdag; -woche, vr. : Woensdag; -wochen, m. (-s; mrv. -): Woensdag; -wöchentlich, bv. n.: Woens-dagsch, eiken Woensdag verschijnende of plaatsgrijpende of komende, enz.; -wochs, bw.: 1)'s Woensdags, 2) op een Woensdag. ^lit tag:, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) mid-dag, (het) midden van den dag. (het) uur van twaalven overdag; am hellen -e: midden op den dag, op klaar middag; - halten [onr.l (- machen): (fam.) middag houden, het middagmaal gebruiken; zu -speisen (zu - essen): middagmalen, het middagmaal gebruiken, dineeren; gegen -: tegen den middag; 2) (het) Zuiden; gegen -; naar het Zuiden; aus -: uit het Zuiden; 3) (fig.) toppunt; I -essen, o.: middageten; -warts, bw.: zuidwaarts, naar het Zuiden. Zie ook 31ittas?*». mit 'ta'gen, w. onpers. h.: middag beginnen te worden, naar den middag (naar twaalf uren) loopen; es mittagt: het loopt naar twaalven. bv. n.: 1) omstreeks den middag plaatsgrijpende, 2) zuidelijk, op (naar) het Zuiden gelegen; miftaglicn, bv. n.: Zie mittagig:, mit'tag:s, bw.: 's middags, des middags om twaalf uren; I -blume, vr.: (pik.) middagbloem, (inz.) goudsbloem; -brod, o.: gewoon middagmaal; -essen, o.: mid-dag-eten, middagmaal; -flache, vlak van den meridiaan; -gang, m.: (mnw.) in zuidelijke richting loopende mijngang, (fig.) middagtocht, tocht (gang, wandeling, boodschap) omstreeks den middag; -gast, m.: gast aan het middagmaal; -gegend, vr.: 1) zuidelijke (land- of hemel-)streek, 2) zuidelijk land; -gelaut, o,: middagklok, klokgelui's middags om twaalf uren;-gesell-schaft. vr.: menschen ten eten, (fig,) maaltijd, dinee; -gluth [tl, vr. (-hitze, vr.): 1) middaghitte, 2) zuidelijke hitte; -höhe, vr,: (str.) zonshoogte, (fig.) toppunt, zenith; -kost, vr.: middagkost; -kreis, m.: middagcirkel,^ meridiaan; -küste, vr.: zuiderkust, zuidelijk gelegene kust; -lager, o.: 1) middagmaal in een logement of aan eene open tafel, 2) pleisterplaats om het middagmaal te gebruiken; -land, o.: zuidelijk geleden land, zuidland; -lander, 1) o. mrv.: zuidlanden, zuidelijk gelegene landen, 2) m. enk. (-s; mrv. -): zuidlander; -landisch, bv. n.: zuider-, zuidlandsch; -lange, vr.: (str.) middags-lengte; -licht, o.: (het) volle daglicht; -linie, vr.: middagcirkel, meridiaan; -luft,vr.: 1) middaglucht, 2) zuidelijke wind; -mahl, o. (-mahlzeit, vr.): middagmaal, middagmaaltijd, middageten; -messe, vr.: (kkl.) Mis van twaalven; •yol, m.: (adk.) zuidpool, zuider-aspunt der aarde; -predigt, vr.: middagpreek; -punkt, m.: zuidelijk punt; -rune, vr.: middagrust, (fig.) middagdutje, middagslaapje ; -schicht, vr.: (mnw.) middagtaak (van twaalf tot zes uren); -schlaf, m. (-schlafchen, o.): middagdutje, middagslaapje (ein -schlafchen halten: een middagdutje doen); -schlummer, m.: Zie -schlaf; -seite; vr.: zuidzijde; -sonne, vr.: middagzon; -speise, vr.: middagkost; -stunde, vr,: middag-uur; -tiscn, m,: middagtafel; -uhr, vr.: zonnewijzer tegen het zuiden; -volk, o.: zuidelijk volk;-wind, m.: 1) middagwind, wind op den middag, 2) zuidenwind; -zeche, vr.: prijs van een middagmaal; -zeit, vr.: middagtijd, (fig.) etens-tijd; -zirkel, m.: middag-cirkel, meridiaan. |
llit'te, vr.: midden; in der -: in het midden, middenin; etwas in der - nehmen: iets in het midden aanvatten; Einen in die - nehmen: iem. tusschenin nemen; Einer aus unserer -: iemand (een) uit onamp; midden; die richtige het juiste midden; die - halten: den middelweg houden; die - nur frommt: (spr.) de middelweg is de beste. Imit'tel, bv. n.: 1) middel-; der, die das mittle: de, het middelste; mittler Weile (mittler Zeit); bw.: middelerwijl, inmiddels, intusschen; der mittle (der mittelste) Bruder: de middelste broeder; der mittle (der mittelste) Finger: de middelste vinger; das mittlere Zeitalter: de middeleeuwen; 2) gemiddeld, middelbaar; von mittlem (von mittlerem) Alter: van middelbaren leeftijd; von mittler Grüsse : van middelbare grootte; das mittle Verhaltniss [nis]: de gemiddelde evenredigheid, o.: (-s; mrv. -): 1) midden; das taube -: (mnw.) het doode (ertslooze) midden eener ader ; in's - treten (sich in's - schlagen, sich in's - legen): tusschen-beide treden, tusschenbeiae komen; 2) middel (d. i. geneesmiddel; ook: hulpmiddel; ook: redmiddel; XB. het Duitsche mrv. - beteekent ook: geldmiddelen); bei -n sein: bemiddeld ziin, geld hebben; schmale -: geringe middelen; ich habe die - nicht: ik heb de middelen niet, ik ben niet rijk genoeg; - und Wege suchen: middelen en wegen zoeken; sich durch jedes - zu helfen suchen: alle middelen aangrijpen, zich op allerlei manieren trachten te helpen; mir hilft kein - mehr: mij helpt niets meer, ik ben niet meer te helpen; hier giebt's kein -: er is niets aan te doen, (fig.) er is geen kruid voor gewassen; 3) gilde, vereeniging, broederschap. IMit tel, in Sam. I -ader, vr.: middelader; -afrika, o.: (adk.) Middel-Afrika; -alter, o.: 1) middelbare leeftijd, 2) (de) middeleeuwen; -alterlich, bv. n.: 1) van middelbaren leeftijd, 2) middeleeuwsch, uit de middeleeuwen; -antiqua, vr.: (typ.) augustijnletter; -art, vr.: middelsoort, tusschensoort, (fig.) basterdsoort; -artig, bv. n.: middelsoort-, tusschensoort-, (fig.) basterd; -asien, o.: (adk.) Middel-Azië; -bahn, vr.: middelweg; -balken, m.: (zeew,) bodembalk, kiel; -band, o.: middelste band, (art.) astragaal, krans, ring; -bar, bv. n.: 1) middellijk, 2) zijdelingsch, niet rechtstreeks, (stk.) gemediatiseerd; -barkeit, vr.: 1) middellijkneid, 2) zijdelingschheid, (stk.) gemediatiseerde rang; -bass, m.: (muz.) tusschen-bas (-bassgeige, vr,: violoncel); -bauchsgegend, vr.: (ontl.) middelrifs-streek; -baum, m.: 1) middelste boom, 2) boom van middelbare grootte; |
MITTELZEUGr.
551
|
-begritf, m.: (het) gemiddelde, (red.) middelterm; -bein, o.: 1) middelbeen (een der middelste beenderen), 2) middelpoot (een der pooten tusschen de voor- en aehter-pooten); -bier, o.: tusschensoort-bier, tafelbier; -blutader, vr.: (ontl.) middelader; -boden, in.: 1) tussehenvloer, 2) middelste zolder; -brachvogel, m.: (vog.) kleine pluvier; -brod; o.: masteluin-brood, masteluin; -bruch, m.: sleutelbaard; -biirger, m.: burger uit den middelstand; -cicero, vr.: (typ.) mediaanletter; -darm, m.: (ontl.) endeldarm; -ding, o.: 1) mid-delding, tusschending, 2) onverschillig ding; -dinte, vr.: (schl.) mezzo tinto, halt-schaduw; -endzweck, m.: bij-doel, bijoogmerk, ondergeschikt doel; -ente, vr.; (vog.) middelslag-eend, eend van middelbare grootte; -europa, o-: Middel-Europa; -farbe, vr.: I) tusschenkleur, 2) Zie -dinte; -fein, bv. n.: tusschen grot' en fijn; -feld, o.: middelste veld (van een wapenschild); -feil, o.: (ontl.) middelrif; -finger, m.: middelste vinger; -flache, vr.: middelvlak; -fleisch, o.: (ontl.) bilnaad; -form, vr.: tusschen-vorm, (tik.) deelwoord; -furche, vr.: (akk.) middelste ploegvoor; -fuss, m.: 1) voet van middelmatige grootte, 2) middelste gedeelte van den voet; -galopp, m.: (rs.) drieslag, korte galop; -gang, m.: middelste gang of laan, (rs.) gewone draf; -gattung, vr.: middelsoort, tusschensoort, (tik.) onzijdig geslacht; -gebaude, o.: middelste gebouw, (fig.) hoofdgebouw; -gebirge, o.: 1) middelste bergketen, 2) bergketen van middelmatige hoogte, 3) (mnw.) middelste berg, voor de mijn-ontginning meest geschikte berg; -geige, vr. (muz.) violoncel; -geschirr, o.: (rs.) zadelriem; -gipfel. m.: half omhoogstekende rotspiek; -glied, o.: middelste lid, (red.) middelterm; -grad, m.: tusschen-graad, (tik.) vergrootende trap; -grosse, vr.: middelbare (middelmatige) grootte; -grund, m.: middelgrond, (het) midden; -gurt, m.: buikriem, (fig.) lendengordel, (art.) Zie -band; -gut, bv. n.: van tweede qualiteit (z. n. o.: goed van tweede qualiteit); -haar, o.: kruinhaar; -hand, vr.: (ontl. en spl.) middelhand; -heer, o.: (mil.) centrum; -hochdeutsch, bv. n. en z. n. o.: Middelhoogduitsch; -holz, o.: 1) geboomte van middelbare grootte, 2) bosch van middelmatig groote boomen; -jahr, o.: 1) gemiddeld jaar, 2) jaar uit den middelbaren leeftijd; -kanon, vr.: (typ.) kleine kanonletter; -kreis, in.: (adk.) Evennachtslijn; -kuh, vr.: middelmatige koe; -land, o.: 1) binnenland, 2) land dat een middelmatig gewas oplevert;-landisch. bv. n.: Mid-dellandsch-zeesch (das -landische Meer: de Middellandsche Zee); -latein, o.: mid-deleeuwsch Latiin, (fam.) monniken-Latijn; -laut, m.: tuss^henklank, (muz.) middel-toon; -leinwand, vr.: alledaagsch linnen; -linie, vr.: middellijn, (adk,) Evennachts-hjn; -loch, o.: middelste gat, (biljart;) middelzak; -los, bv. n.: zonder middelen, arm; -losigkeit, vr.: volslagen gebrek aan middelen, armoede; -mann, m.: 1) man uit den middelstand, 2) tusschenpersoon; -mass, o.: 1) middelmaat, 2) middelmatigheid; -massig, bv. n.: 1) middelmatig, 2) draaglijk; -massigkeit, vr.: middelmatigheid; -mast, m.: (zeew,) groote mast; |
-mauer, m.: 1) tusschenmuur (tusschen twee gebouwen), 2) binnenmuur (b.v. tusschen twee kamers van een gebouw); -meer, o.: (adk.) Middellandsche Zee; -mehl, o.: ééns gebuild meel; -ochs, m.: middelmatige os; -papier, o.: papier van middelmatig formaat, mediaan-papier; -pass, m.: Zie -gang:; -pfeiler, m.: middelste pilaar, (van bruggen:) middelste pijler, (van vensterramen:) middel-stijl; -pferd, o.: 1) paard van middelmatige grootte, 2) middelste paard (b.v. van een driespan); -preis, m.: gemiddelde prijs; -punkt, m.: middelpunt; -rad, o.: middelste rad; -raum, m.: tusschenruimte; -salz, o.: (schk.) middelzout; -satz, m.: tusschen-zin, (red.) middelterm, tweede term; -saule, vr.: middelste pilaar, middelste kolom; -schlag, in.: middelslag, middelsoort: -schnepfe, vr.: (vog.) poelsnip, rietsnip, watersnip;-schritt,m.:Zie -gang; -schrot, m.: (jag.) patrijzenhagel; -schulc, vr.: middelbare school, tusschenschool; -schwein, o.: middelmatig varken; -sorte, vr.: middelsoort: -spann, o.: (zeew.) middelspant; -staclt, vr.: 1) middelmatige stad, stad van middelmatige grootte, 2) tot middelpunt dienende stad; -stand, m.: 1) middelstand, middelklasse, 2) tusschen-rang, 3) (fig.) middelmatigheid; -statur', vr.: middelmatige statuur, middelmatige lengte; -stein, m.: 1) middelmatige steen, 2) hoeksteen, randsteen; -steg, m.: (typ.) middellijn (tusschen twee kolommen) j -stelle, vr.: 1) plaats in het midden, 2) middelmatige plaats, 3) middelmatige betrekking (bediening, post, ambt); -stimme, vr.: (muz.)'middelstem (voormannen: baryton; voor vrouwen: alt; tiefe -stimme: contraalt); -stock, m.: middelste verdieping (van een huis); -strasse, vr.: 1) middelste straat, 2) middelste weg, 3) (fig.) middelweg; -stück, o.: 1) middelstuk, 2) middelmatig stuk, 3) (muz.) tusschenspel, interludium; -stufe, vr.: middelste trap, (fig.) trap van overgang, (tik.) vergrootende trap; -tiefe, vr.: 1) gemiddelde diepte, 2) diepte in het midden; -tinte, vr.: Zie-farbe; -ton, m.: (muz.) middeltoon; -treffen, o.: (mil.) 1) gros der armee, 2) groote slag; -tuch, o.: 1) middelmatig laken, 2) middelmatig linnen; -ursache, vr.: bijkomende oorzaak; -verdeck, o.;(zeew.) tusschendek; -vieh, o.; middelmatig vee; -wahl, vr. keus tusschen twee dingen; -wall, m.: (vest.) courtine, middelwal; -wand, vr.: 1) tusschenmuur, 2) middelschot, 3) (ontl.) middelrif; -weg, m.: 1) middelste weg, (fig.) tusschenpad, toepad, weg binnendoor, 2) (fig.) middelweg (-weg, ein sicherer Steg: spr.: de middelweg is de beste); -wegebreit, m. (-wegerich, in.): (pik.) ruige weegbree: -werg, o.: werk (d. i. hennep- en vlas-afval) van tweede qualiteit; -wind, m.: (zeew.) bakstag-wind; -wolle, vr.: middelmatige wol; -wort, o.: 1) middelste woord, 2) stopwoord, 3) (tik.) deelwoord; -zeit, vr: middelbare tijd, (dk.) gewoon metrum, (fig.) Zie -alter; -zeitig, bv. n.: (dk.) in liet gewone metrum; -zeitigkeit, vr.: (het) gewone metrum; -zeitwort, o.: (tik.) onzijdig werkwoord, onovergankelijk werkwoord; -zeug, o.: stof van middelmatige qualiteit, (min.) neutraal ijzer- |
MODESPRACHE.
MODESTIEFEL.
MOHRRüBE.
553
|
zijnde vreemde taal; 2. gebruik van verbloemde uitdrukkingen, b.v. „pleequot; of „retirade.quot; of „nommer nulquot; of „nommer honderdquot; in plaats van „sekreetquot;); -stiefel, modelaars, laars naar de mode; -sucht, vr.: modezucht; -süchtigr, bv. n.: met modezucht behept; -tand, m.: in de mode zijnde kleinigheden tot opschik, (iron.) kwikjes en strikjes (mrv.); -thor, m.: modegek; -thorheit, vr.: Zie -narr-heit; -tracht, vr : modedracht, kleeder-dracht naar de mode; -waare, vr.: modewaar (-waarenhandler, m., -waaren-handlerin, vr., -waarenhandlung, vr.: Zie -handler, enz.); -weib, o.: Zie -dame; -welt, vr.: mode-wereld; -zeit-schrift, vr.: tijdschrift der modes, (fig.) tijdschrift dat in de mode is:-zeitung, vr.: mode-blad: -zeug, m.: mode-stof, modegoed. Mo del, m. (-s; mrv. -): 1) gietvorm, (bij lettergieters:) matrijs; 2) mal, klein model; 3) (fig.) vorm; (ook:) monster, staal, model; 4) (van gedrukte katoenen andere stoffen: het) patroon; I -atte, m.: fat, modegek;-brett, o.: vormplank; -buch, o.: stalenboek, monsterkaart; -holz, o.: 1) hout voor vormen of mo-dellen, 2) houten vorm, houten model; -kunst, vr.: 1) vormkunst, 2) kunst om modellen te maken, (het) modelleeren; -macher, m.: 1) vormer, 2) modelleerder; -sammlung, vr.: verzameling modellen; -Schneider, m.: vorm-snijder; -tuch, o.: borduurpatroon, (ook:) patroon (model) eener japon, enz.; -zeichnung, vr.: model-teekening, teeken-voorbeeld. Modeler, m. (-s; mrv. -): 1) vormer; 2) modelleerder. llo'delinjaf, m.: (-s; mrv. -e): modegek, fat, inodeli'ren lie], w. b.: modelleeren; Modeli'rer llie], m. (-s; mrv. -): modelleerder. Ulodell', o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Model. Modellir' jlier], in Sam. 1 -kunst, vr.; Zie Modelliunst. iiio'deln. w. b.: 1) vormen, den vorm maken van; 2) modelleeren, in model brengen; 3) (stoffen:) gaufreeren, figuren drukken op. Ulode'na, o. (-s): (adk.) Modena; Modene'ser, m. (-s; mrv. -): Modenees, Modener (modene'ser, bv. n.: Mode-neesch. Modeensch); Modene'serin, vr. (mrv. -nen): Modeneesche, Modeensche; modene'sisch, bv. n.: Modeneesch, Modeensch. Mo'der, m. (-s): 1) molm, (fig.) ver-molmdheid, (ook:) rotheid; zu - werden: vermolmen, (ook:) rotten; 2) modder, slijk, (fig.) slib, (ook:) drasgrond, dras; i - duft, m. (-dunst, m.): 1) modderlucht, 2) rotlucht, (fig..) muffe (duffe) reuk; -erde, vr,: rotte aarde, bagger; -erz, o.: ijzererts uit dras: -fisch, m.: 1) yisch die in den modder huist, 2) grondige (grondig smakende) visch; -flecken, m.: roestvlek, ijzerroest; -geruch, m.: Zie-duft; -grund, m.: 1) drasgrond, dras, 2) modderige bodem; -hamen, m.: baggernet, -karpfen, m.: (visch:) spiering; -mühle, vr.: baggermolen; -prahm, m. (-prahmen, m.): modderschuit; -wasser, o.: modderwater, (fig.) stinksloot. |
mo'derielit, bv, n.: 1) muf, duf, vuns; 2) Zie inoderig:: mo'derig, bv. n.: 1) modderig, 2) rot, 3) vermolmd. iino'dern, w. o. h.: 1) rotten, 2) vermolmen. Imodern'. bv. n.: modern; moder-nisi'ren Isie], w. b.: moderniseeren; Modernisi'rung [sie], vr,: modernisee-ring. niodilici'reii [cie], w. b.: wijzigen; Modifikation', vr.: wijziging. uio disoh. bv. n. en bw.: 1) naar de mode: 2) nieuwerwetsch. Ulodist'. m. (-en; mrv. -en): modemaker; Modist'in, vr. (mrv. -nen): modemaakster. Modulation', vr.: (muz.) modulatie; moduli'ren [lie[, w. b.: moduleeren. M o'dii». m. (-; mrv. Mo di): (tik.) wijs. niö'^en. w. o. onr. h. (mag, inagst, mag: inochte; gemocht): 1) mogen (i. a. b.): 2) kunnen; 3) gaarne willen; ich möchte wohl wissen: ik zou wel gaarne willen weten; das möchte geschenen: dat zou kunnen gebeuren: möchte es doch ge-schehen: 1) mocht het toch gebeuren, 2) o, dat het gebeuren mocht!; du magst sagen, was du willst: gij moogt zeggen wat gij wilt. möjf'lieli, bv. n.: mogelijk; wo -: zoo mogelijk, indien het mogelijk is; alles -e anwenden (sein -es thun, sein -stes thun): al het mogelijke doen, zijn uiterste best doen; alles -e versuchen: al het mogelijke beproeven; -en Falies (-enfalls): ingeval het mogelijk is, zoo mogelijk; -er Weise: mogelijkerwijze: i -keit, vr.: mogelijkheid (nach -keit: zooveel mogelijk, zoo goed mogelijk). iiiö^'liclist. bw.: zooveel mogelijk, zoo goed mogelijk. Zie ook miijflieh. Mo'lianiet, m. (-s): Zie Mahomet. Molm. m. (-es, -s; mrv. -e): pik.) slaapbol, maankop, papaver; gekronter -; onecht schelkruid, roode gehoornde heul ; I -artig, bv. n.: papaverachtig: -blume, vr.: (tnb.) klaproos, kollebloem; -fladen, m. met papaverzaad bestrooide koek; -gott, m.: (fab.) god van den slaap (Morpheus): -haupt, o. (-kopf, m.): maankop, slaapbol, papaver; -korn, o.: papaverzaad; -körn-chen, o.: zaadkorreltje van den slaapbol; -kuchen, m.: Zie -fladen: -öl, o.: papaverolie; -rose, vr.: klaproos; -saft, m.: heulsap, opium; -same, nu: papaverzaad; -schöllkraut, o.: roode gehoornde heul, onecht schelkruid; -stengel, m.: papaverstengel. IMohr, m. (-es. -s): gewaterde stof, (inz.) gewaterde (gemoireerde) zijde. I -, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Moor. IMohr, m. (-en; mrv. -en): Moor, Moriaan; (fig.) neger; ein weisser -: een albino, een witte neger; einen -en weiss waschen: (spr.) een Moriaan blank schuren. IMohr, in Sam. I -affe, m.: (drk.) zwarte aap; -band, o.: gewaterd lint, moiré-lint; -egel, m.: (ins.) bloedzuiger: -hirse, vr.: (pik.) zwarte gierst: -krebs, m.: (visch:) krabbe die in het koken zwart wordt; -mann, m.: (ins.) waterspin: -meise, vr.: (vog.) grauwe mees; -rübe, vr.: (pik.) gele wortel. |
MÜRRBRATEX.
554
MöNCH.
|
^löhr bra ten, m.: gebraden rolstuk (rollende). Höhre, vr.: (pik.) gele wortel; weisse witte wortel, pastinak. Jlöhren, in Sam. I -saft, ni.: wortel-sap; -same, m.: wortelzaad; -stecher, m.: wortelen-rooier. Imoh'ren, w. b.: (kv.) gewaterd maken, wateren. I -, bv. n.: moiré, gewaterd, llloh ren, in Sam. I -bund, m.: tulbandschelp; -farben (-tarbig), bv. n.: als een Moor zoo zwart, (fig.) pikzwart; -gesicht, o.: Moriaans-gezient, (fig.) Moriaan;-grau, bv. n.: donkergrauw, donkergrijs; -hirse, vr.: (pik.) zwarte gierst; -knabe, m.: 1) Moorsehe jongen, 2) negerjongen; -kopt', m.: 1) hoofd van een Moor, (schl.) Moor-sche kop, 2) hoofd van een neger, (schl.) negerkop. Ij) (paard:) moorkop, paard met een zwarten kop, 4) (vog.) zwartkop; -kraut, o.: (pik.) scharlei, muskadel-salie; -krone, vr.: gondel-schelp; -kümmel, in.: (pik.) neerenkomijn; -land, o.: 1) land der Mooren, 2) Ethiopië, 3) (hist.) Mauritanië; -landisch, bv. n.: 1) Moorsch, uit het land der Mooren, 2) Ethiopisch; -massig, bv. n.: Moorsch; -pfeffer, m.: zwarte peper; -salbei, vr.: Zie -kraut; -schimmel, m.: (paard:) zwartbonte schimmel; -skiave, in.: zwarte slaaf; -sklavin, vr.: zwarte slavin; -tanz, m.: 1) Moorsche dans, 2) negerdans; -taube, vr.: zwartgekuifde duif; -trommel, vr.: (muz.) tamboerijn, rinkelbom; -zopf, m.; (hik.) Poolscne haarvlecht. 3f oh rin, vr.: (mrv. -nen): 1) Moorin, Moorsche, 2) negerin; moh'risch, bv. n.: Moorsch. moiri'ren [rie], w. b.: Zie w. b. moliren. Mo ker, m. (-s; mrv. -): moker. 3Iok' kakaffee, m.: Mokka-koftie. Mol, in Sam. / -kraut, o.: (pik.) sleutelbloem. 3Iolch, m. (-es, -s;mrv. -e): salamander. Mol'daii, vr.: (adk.) Moldavië; Mol-dauer, m. (-s; mrv. -): Moldaviër; Mol-dauerin, vr. (mrv. -nen): Moldavische; mol'dauisch, bv. n.: Moldavisch. Mol ke, vr.: wei, zoetwei; die -n trinken: zoetwei drinken, de wei-kuur ondergaan. mol ken, in Sam. I -artig, bv. n.: zoetwei-achtig; -dieb, m.: (ins.) witte vlinder; -fass, o.: zoetwei-vat, zoetwei-ton; -kur, vr.: (gnk.) zoetwei-kuur; -saure, vr.: (schk.) melkzuur; -trank, m.: (pha,)serum-lactis-drank. mol kicht, bv. n.: zoetweiachtig, op zoetwei gelijkende; mol'kig, bv n.: zoetweiachtig, zoetwei bevattende. 'Moll, o. (-es): (muz.) mol. I -, m. (-es; mrv. -e): (kv.) molton. IMoll, in Sam. I -falie, vr.: mollenval; -ton, m.: (muz.) mol-toon; -tonart, vr,: (muz.) mol-sleutel. Möll, in Sam. I -stroh, o.: stroo-haksel; -wurm, m.: (drk.) mol. Molle, vr.: wit tafelbier, mol; I -baum, m.: (pik.) mastikboom. Mol len, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) wonderkruid, palma christi. |
mollig, bv. n. : mollig, zacht. molHch, bv. n.: 1) malsch, zacht; 2) beursch. Mollus'ken, vr. mrv.: weekdieren. Mol te, vr.: (pik.) melde; I -beere, vr.: braambezie, braam. Molter, in Sam. I -beere, vr.: braambezie, braam. Mol ton, m. (-): (kv.) molton. Moluek'iselie In sein, vr. mrv.: (adk.) Moluksche Eilanden, (de) Mo-lukken. Molybclan quot;siiii're, vr.: (schk.) waterlood-zuur. Moment', o. (-es; mrv. -e): 1) moment, oogenblik, 2) aandrift; momentan', bv. n,: oogenblikkelijk, van het oogenblik. mo'miHcli, bv. n. : 1) snaaksch, 2) spottend; Mo'mus, m. (-): (fab.) Momus (de god der snakerij en der spotternij). monaehisi'ren [sie], w. o, h.: als een monnik leven. Monareli', m. (-en; mrv. -en): monarch, vorst, gekroond hoofd; monarchie', vr.: monarchie; Monarch'in, vr. (mrv. -nen): 1) gemalin van eenen (den) monarch, 2) regeerende vorstin ; monarch'isch, bv.n.: monarchaal; Monarchist', m. (-en; mrv. -en): aanhanger (voorstander) van de monarchie. Mo'nat, m. (-es, -s; mrv. -e): maand; vor einem -: eene maand geleden; I -lang, bw.: 1) eene maand lang, 2) maanden lang. Zie Monatn. ...inonatig:, bv. n.: ., .maands; sieben -: zevenmaands. nio'natlieli, bv. n.: maandelijksch; das -e: de maandelijksche zuivering, de regels (mrv.). mo'nats, in Sam. I -bericht, m.: 1) maandbericht, 2) maandelijksch verslag: -blume, vr. (-blümchen, o.): maand-bloem(pje); -buch, o.: maandboek, boek van dc maand; -erdbeere, yr.: (altijd groene) aardbezieboom; -fluss, m.: maandelijksche zuivering, (de) regels (mrv.); -frist, m.: 1) termijn van eene maand, 2) uitstel van eene maand; -geld, o.: maandgeld; -heft, o.: maandelijksche aflevering (van een tijdschrift); -kind, o.: (ylk.) éénmaands-vrucht; -liste, vr.: maand-lijst; -name, m.: 1) naam eener maand;, 2) naam van de maand; -rose, vr.: (tnb.) maandroos; -schrift, vr.: maandschrift, in maandelijksche afleveringen verschijnend tijdschrift; -schriftsteller, m.: 1) redacteur van (2. medewerker aan) een maandschrift; -sold, m.: maandgeld; -tag, m.: dag van de maand; -taube, vr.: (vog.) duif die elke maand broedsch is; -uhr, vr.; 1) uurwerk dat eene maand lang loopt, 2) klok waarop men zien kan welke maand net is; -weise, bw.; om de maand, bij de maand; -zeiger, m.: maandwijzer (op de wijzerplaat eener -uhr); -zeit, vr.: tijd van de regels. Mönch, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (kkL) monnik; 2) bromtol, priktol, taats-tol; 3) beddeflesch, (fam.) warm kruikje; 4) (typ.) blad misdruk; 5) (vog.) zwartkop (een vogel [gier, mees, enz.1 met zwarte veeren op den kop); 6) (drk.) ruin, gesneden hengst; 7) (aan eenen vijver:) tap; es sind nicht alle -e, die schwarze |
MONDENUHR.
|
Kappen tragen: (spr.) het zijn allen geen koks, die lange messen dragen; der - legt wohl die Kutte, aber nicht den Sinn: (spr.) een vos verliest zijne oude haren wel, maar zijne oude streken niet; 1 -bogen, m.: (typ.) vel misdruk; -heit, vr.: 1) monnikschap, 2) (het) monnikwezen, 3) (de) monniken; -meise, vr.: (vog.) zwartge-kuifde mees; -schlag, m.: (typ.) misdruk; -thum [tl, o.: Zie -lieit. I Zieook^Iönchs. Jlönelielei', vr,: Zie llönclierei; mönch'eln (mönch'en), w. o. h.: een monnikenleven leiden (Éinen -, w. b.: een monnik van iemand maken, iemand monnik doen worden; einen Hengst -: eenen hengst ruinen, lubben, van teelkracht berooven); Möncherei', vr.: 1) (het) monnikwezen, 2) monnikengeest, 3) (iron.) gewauwel, wauwelkost; mönch'-isch, bv. n.: monnikachtig; Mönch'lein, o. (-s; mrv.): monnikje; mönch'lich, bv.n.: monnikachtig. ^lönchs, in Sam. I -ablass, m.: (kkl.) door eenen monnik gepredikte aflaat: -blatt, o.: (pik.) leeuwentand; -bogen, m.: (typ.) vel misdruk; -brut, vr.: (gem.) monnikengebroed; -dummheit, vr.: mon-mken-domheid ; -eiter, m.: monniken-ijver; -geier, m.: (vog.) koningsgier: -geist, m.: monniken-geest; -gelehrsamkeit, vr.: monniken-geleerdheid; -geschichte, vr.: 1) geschiedenis van het monnikwezen, 2) monniken-geschiedenis, klooster-verhaal; -ge-schmack, m.; monniken-smaak; -gesindel, o.: (gem.) monniken-gespuis; -gewand, o.: monniksgewaad, monniks-pij; -kappe, vr. (-kapuze, vr.): monnikskap, (pik.) monnikskap, (ook:) wolverlei; -kirscne, vr.: (pik.) jodenkers, (ook:) kornoelje; -kloster, o.: monniken-klooster; -kopf, m.: 1) hoofd van een monnik, (schl.) monnikskop, 2) (pik.) leeuwentand; -krone, vr.: tonsuur (geschoren kruin) van een monnik, (pik.) wollige distel; -kutte, vr.: monniks-pij; -leben, o.: monniken-leven, kloosterleven; -lehre, vr.: monniken-leer; -orden, m.: monniken-orde, klooster-orde; -pfeffer, m.: (pik.) monniks-peper, kuischboom;-platte, vr.: Zie -krone; -puppe, vr.: Zie -kirsch e ; -rhabarber, m.: (pik.) monniks-rabarber, rapontik-wortel; -ring, m.: kring van haar rondom de geschoren kruin van eenen monnik; -schlag, m.: (typ.) !mis-druk; -schrift, vr.: monniken-schrift, (fig.) Grothisch letterschrift; -schuh, m.: sandaal, voetzool (-schuh macher, m.: sandalen-maker); -sinn, in.: Zie -geist; -stand, m.: monniken-stand, kloosterleven; -taube, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif; -tugend, vr.: monnikendeugd; -wesen, o.: het monnikwezen; -wurz, vr.: (pik.) wolverlei; -zelle, vr.: monniks-cel, klooster-cel. Mond, m. (-es, -s; mrv. -e): (str.) maan, wachter, trawant, satelliet, bijplaneet, (inz.: de) Maan; der - scheint: de maan schijnt; der - ist voll: het is volle maan; der - ist halb -: het is eerste kwartier, (ook:) het is laatste kwartier; der zuneh-mende -: de wassende maan: unter dem -e: in dit ondermaansche; unter dem -e benndlich: ondermaansch; die -e des Jupiter: de satellieten der planeet Jupiter; der halbe -: (str., vest, en fig.) de halve maan, (bij leerlooiers:) schaafmes; das |
Kreuz und der halbe -: het Kruis en de halve Maan, het Christendom en de Islam, de Christenen en de Mahomedanen; I -abend, m.: maan-avond, avond met maneschijn; -alter, o.: ouderdom van de maan (Zie -epakta); -auge, o.:(vea., bij het paard:) maan-oog; -augig, bv. n.: (vea.) met het maan-oog behept, maanblind; -beschienen (-beschimmert), bv, n.: door de maan beschenen; -beschreibung, vr.: beschrijving van de maan; -bewohner, in.: maanbewoner; -bliek, m.: Zie Mondsbliek; -blind, bv. n.: maanblind; -blindheit, vr.: maanblindheid; -bürger, m.: maanbewoner; -epakta, vr.: epacta (getal der dagen, die verloopen zijn sedert de laatste nieuwe maan);-farn, m.:(plk.) zilverblad;-finsterniss [sl, vr.: maansverduistering, maan-eclips; -fisch, in.: maanyisch, klompvisch, zonne-visch; -fiache, vr.: oppervlakte der maan; -fiecken, m.: vlek in de maan; -fluss, m.: • vea.) met de maanblindheid gepaardgaande loop; -fiüssig, bv. n.: (vea.) maanblind; -förmig, bv. n.: maanvormig, (fig.) sikkelvormig; -gestalt, vr.: 1) gedaante der maan, 2) eerste (ook: laatste) kwartier; -glanz, m.: glans (lichtglans) der maan; -heil, bv. n.: maanhelder; -jahr, o.: maanjaar; -kalb, o.: (vlk. en vea.) zuiger,maankalf, vormeloos misgeboorte, (vea. ook:) uitwas aan de scheede of aan de uiers; -karte, vr.: kaart van de maan; -koUer,. m.: (gnk.) maankolder, kolder (waanzin) die met de nieuwe maan opkomt; -krank-heit, vr.: 1) maanziekheid, 2) somnambu-lismus: -kraut, o.: (pik.) zilverblad; -kuge]y vr.: (ae) maan; -lauf, m.: maanloop, loop der maan;-licht,o.: maanlicht, maneschijn; -linie, vr.: (bij planeetlezers:) maanlijn; -loch, o.: groeve van melkwitte kalkaarde; -los, bv. n.: 1) zonder maan,zonder bij-planeet, 2) zonder maneschijn, niet door de maan beschenen; -milch, m.: melkwitte kalk-aarde ; -nacht, vr.: nacht met maneschijn; -phase, vr.: overgangsgedaante der maan; -raute, vr.: (pik.) zilverblad; -regenbogen, m.: maan-regen-boog; -samen, m.: (pik.) maanzaad; -schatten, m.: schaduw der maan;-scheiber vit: schijf der maan, maneschijf; -schein, m.: maneschijn (-scheinsgesicht, o.: romantisch bleek gezicht); -stein, m.: maansteen; -strahl, lichtstraal der maan;-sucht, vr.: Zie -kranklieit; -süchtig, bv. n.: 1) maanziek, 2) aan somnambulismus lijdend (ein -sücntiger, m.: 1. een maanzieke, 2. een slaapwandelaar); -süchtigkeit, vr.: Zie -kranklieit; -tag, m.: maandag (dag waarop het nieuwe maan wordt), (fig.) Maandag (tweede dag der week); -taube, vr.: (vog.) ruigpoot-duif; -uhr, vr.: Zie Momlsukr : -veilchen, o. (-viole, vr.): (pik.) zilverblad; -wechsel, m.: maansver-wisseling; -zahl, vr.: Zie -epakta; •zirkel, m.: maan-cirkel, maan-kring. Hon den, in Sam, I -bliek, m.: Zie Hondsbliek; -glanz, m.: glans (lichtglans) der maan; -heil, bv. n.: maanhelder; -jahr, o.: maanjaar; -lang, bv. n. en bw.: maandenlang; -lauf, m.: loop (omloopstijd) der maan; -licht, o.: maanlicht, maneschijn; -monat, m.: maanmaand; -schein, m.: maneschijn; -schimmer, m.: flikkerlicht (schemerschijnsel) der maan; -uhr, vr.: Zie Mondsnlir. |
MORALISCH.
MONDES.
556
|
^1«ii des. in Sam. I -grlanz, m.: Zie Hl o ii lt;le ii J?la ii z. mond'Heli, bv. n.: 1) maanachtig; 2) maandelijksch. Honds, in Sam. I -bahn, vr.: baan (loopbaan) van de maan; -bliek, m.: lichtstraal (licht, schijnsel) van de inaan, (dk.) blik der maan; -brüche, m. mrv. (-gestalten, vr. mrv.): maan-gestalten; -glanz, m.: glans (lichtglans; der maan; -scheibe, vr.: schijf der maan, maneschijf; -sichel; vr.: sikkel der maan, halve maan; -tafel, vr.: maantafel: -tag, in.: nieuwe-maans-dag: -uhr. vr.: klok met eene wijzerplaat, die ook de standen der maan aanwijst; -umlauf, m.: maans-omloop, (fig.) maand; -viertel, o.: kwartier van de maan; -wandlung, vr.: maansverwisseling; -zahl, vr.: Zie Jlond-epakta: -zirkel. m.: maan-cirkel, maankring. Hoiiifo'le, m. (-n: mrv. -n): Mongool; Mongolei', vr.: (adk.) Mongolië. mö nig-, bv. n.: Zie inoiidau^ig:. nioni'ren [ie), w. b.: 1) vermanen; 2) aanmanen, herinneren; Monito'rium (-s; mrv. -ria): aanmaning, (kkl.) vermaanbrief; Mo'nitum, o. (-s; mrv. -ta): vermaning, waarschuwing. illlt;»n kalli. o.: Zie Zllondkalb. Mono, in Sam. I -chord', o. (-es, -s; mrv. -e): éénsnarig speeltuig;-dram , o. (-s; mrv. -e): monodrama, tooneelstuk voor één persoon; -gamie', vr.: éénwijverij; -gramm', o. (-es, -s; mrv. -e): naamcijfer: -graphic', vr.: beschrijving van één enkel voorwerp of geslacht; -log', m. (-es, -s; mrv. -e): monoloog, alleenspraak; -pol', o. (-es, -s; mrv. -é): monopolie, alleenhandel ; -polist', in. (-en; mrv. -en): 1) opkboper, 2) éénig gerechtigde met uitsluiting van ieder ander; -ton', bv. n. (-to'nisch, bv. n.): eentonig; -tonic', vr.: eentonigheid. ]llonsooii' C.lloiisnn ). m. (-s; mrv. -e): moesson. 3Ionst^anz,, vr.: (kkl,) monstrans, monströs', bv. n.: monsterachtig; Monst'rum, o. (-s; mrv. -ra): monster, gedrocht. ^ llon'tag, m. (-s; mrv. -e): Maandag; •der blaue -: Maandag in de Goede Week; aus einem blauen - wird ein faulen Dienstag: (spr.) van het eene kwaad komt men in het andere. Zie overigens Man. nionquot;ta (inon tiijj Hch). bv. n.: maandagsch; bw.: eiken Maandag; Mon'-tags, bw.: des Maandags, 's Maandags, op Maandag, Hontenegri'ner. m. (-s; mrv. -): Montenegrijn, bewoner van Montenegro. nionti'rcn liel, w. b.: (een kanon:) monteeren, op de affuit plaatsen, (soldaten:) uitrusten, van monteering voorzien; Monti quot;rungskam'mer [ie], vr.: (mil,) magazijn van kleeding. Montnr'. vr.: (mil.) monteering, uniform, (figJ kleine livrei, (van aardappelen, appelen, enz.) montoer, schil, (van bril, edelsteen, enz.:) montoer; I -band, o.: staartlint (van eene staartpruik); -kopf, m.: pruikebol. Monument', o. (-es, -s; mrv. -e): monument, gedenkteeken: monumental', bv. n.: monumentaal. |
Mook, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) honig-koekoek. Moor, o. en m. (-es, -s; mrv. -e); 1) moeras, moeras-land, moerasgrond; 2) veengrond, veenpolder, veen; I -aal, m.: moer-aal; -beere, vr.: boschbezie, boschbes; -boden, in.: moerasgrond; -damm, m. (-deich, m.): dijk van een veenpolder; -ente, vr.: (vog.) poeleend; -erde, vr.: veen-aarde; -fahrer, m.: turfschipper; -gegend, vr,: 1) moerassige streek, 2) veenstreek;-gras, o.: rietgras; -grund, m.: moerasgrond, drassige grond; -heide, vr.: 1) moerassige heide, 2) heidekruid met kruisvormig blad; -hirse, vr.: groote gierst; -land,o.: Zie Moor: -meier, m.: veenboer, veenbaas; -meise, vr.: (vog.) langstaart-mees; -pflanze; vr.: moeras-plant ; -rosmarin, m.: wilde rozemarijn, moederkruid; -rübe, vr.: gele wortel; -schmiele, vr.: rietgras; -schnepfe, vr.: (vog.) poel-snip; -seide, vr.: (pik.) wolgras, katoengras; -sumpf, m.: moerassig veen, drassig veeii; -teich, m.: 1) vijver in eene moerasstreek, 2) uitgeveende plas; -vogel, m.: 1) koet, waterhoen, 2) langstaartmees;-vogelchen,o.: (vog.)grasmuscn; -vogt, m.: veenbaas ; -wasser, o.: 1) moeraswater, 2) veenwater; -weide, vr.: 1) rozemarijnbladerige wilg, 2) kruipende wilg. moor'ielit, bv. n.: 1) moerasachtig, 2) veenachtig; moor'ig, bv. n.: 1) moerassig, 2) venig. Moos, o. (-es; mrv. -e): (pik.) mos; (fig.) moeras; I -ammerling, m.: (vog.) rietmusch; -bank, vr.: met mos begroeide bank of zitplaats; -bar, m.: (drk.) groote bruine beer; -beere, vr.: boschbezie, boschbes ; -binse, vr.: rietgras; -birke, vr.: dwerg-berkeboom: -blume, vr : wilde goudsbloem; -flechte, vr.: (pik.) boomleverkruid; -geier, m.: (vog.) visch-arend, vischdief; -grün, bv. n.: met groen mos bedekt; -heidelbeere, vr.: wilde moerbezie; -kuh. vr.: butoor, roerdomp; -lager, o.: laag (deklaag) mos; -reiher, m.: Zie -knh; -rose, vr.: mosroos; -schnepfe, vr.: (vog.) poelsnip; -stein, m.: met mos begroeide steen; -tnier [tl, o.: (drk.) elanddier, eland; -veilchen, o.: (pik.) sneeuwklokje; -weihe, vr.: Zie -greier. inoo'sen, w. b.: met mos overdekken: w. o. s.: met mos begroeid zijn; moo'sicht, bv. n.: mosachtig, aan mos gelijk; moo'sig, bv. n.: mossig, met mos begroeid. Mops, m. (-es; mrv. Möp'se): mopshond, mops, mop; (fig.) mopneus, iem. met een neus als een mopshond, (ook:) mopperaar, brompot; I -gesicht, o.: (iron.) hondebakkes. hondesnoet; -hund, ra.: mopshond, mops; -nase, vr.: mopneus. inops ig:, bv. n.: mopshondachtig; (fig.) mopperig, brommig. Mör, in Sam. I -braten, ra.; gebraden rolstuk (rundvleesch). Moralquot;, vr.: moraal (1. zedenleer; 2. zedenles); I -philosophic, vr.: zedenkunde. zedenleer; -theologie, vr.: zedenkundige godgeleerdheid. inora'liscli, bv. n. en bw.: zedelijk (- unmöglich: zedelijk onmogelijk); mora-lisi'ren [sie], w. o. h.: moraliseeren, (fam.) den zedenmeester spelen; Moralist', m. |
MORGEXGESPRaCH.
MORAST.
557
|
(-en; mrv. -en): zedenmeester; Moralitat', vr.: zedelijkheid. Morast', m. (-es; mrv. Morast'e): moeras; (fig:.) modder, slijk, slik; I -fisch, m.; zeelt; -greschmaek, m.: grronderigre smaak, moddersmaak; -loch, o.: modderpoel, slijkpoel; -schleihe, vr.: (visch:) zeelt. morast is, bv. n.: moerassig; (fig.) modderig, slijkig. Morato rium, o.: 1) uitstel, 2) respijt-brief. Mör quot;bra'ten, m.: Zie Mör. Morch'e, vr.: (pik.) naehtschade. Morch'el, vr.: 1) paddenstoel; 2) (kkk.) morille, morielje; I -blume, vr.: wolgras. Mord, m. (-es, -s; mrv. -e): moord; da ist - und Todtsehlag [Totschlagl: het is daar moord en doodslag; Zeter und -schreien: (tam.) moord en brand schreeuwen; es ist der reine - : (pop.) het is een moord; einen - begehen: een moord begaan, een moord doen; I -acht, vr.: ban wegens moord; -anstifter, m.: 1) moord-bedrijver, 2) aanzetter tot moord; -anstif-terin, vr.: 1) moordbedrijfster, 2) aanzet-ster tot moord; -axt, vr.: moordbijl, (fig.) strijdbijl; -begier, vr. (-begierde, vr.): moordlust, bloeddorst; -begierig, bv. n.: op moord belust, bloeddorstig; -beil, o.: moordbijl; -besteller, m.: lastgever tot den moord; -brand, m.: 1) brandstichting, 2) vernielende brand;-brenner, m.: brandstichter ; -brennerei', vr.: brandstichting; -brennerin, vr.: brandstichtster; -brenne-risch, bv. n.: 1) brandstichters-, 2) brandstichtend;-brief, m.: 1) schriftelijk bevel om den moord te volbrengen, 2) schrifte-telijke bedreiging met moord, (tig.) brandbrief met moordbedreiging; -eisen, o.: mo9rd-staal; -geschichte, vr.: moordgeschiedenis; -geschoss, o.: moordwapen, moorddadig vuurwapen; -geschrei, o.: moordgeschreeuw, (fig. fam.) helsch geschreeuw, helsch spektakel; -gesell, m.: 1) handlanger bij eenen moord, 2) moordenaar; -gewehr, o.: moordwapen; -gier, vr.: moordlust, bloeddorst; -gierig, bv. n.: op moord belust, bloeddorstig; -grube, vr.: moordhol, (vest.) kazemat; -keiler, m.: (vest.) kazemat; -kerl, m.: (fig. fam.) ferme kerel; -kind, o.: (fig. fam.) duivelskind, satanskind, ondeugd van een kind; -lust, vr.: Zie -gier; -lustig, bv. n.: Zie -tfic-rig; -messer, o.: moordmes, (fig.) dolk, (dk.) moord-staal; -nacht, m.: 1) nacht van den moord, 2) voor den moord bestemde nacht, 3) (fig.) moordnacht; -rache, vr.: 1) wraak over eenen moord, 2) moor-denaarswraak; -rticher. m.: wreker van eenen (den) moord; -schlacht, vr.: moorddadig gevecht, bloedige veldslag; -schlag, m.: I) moorddadige klap (slag, houw), 2) doodolijke klap (slag, nouw), 3) (art.) bom of springbus met platten bodem, 4) (bhk.) uitglijdende stoot met den beitel; -schuld, vr.: bloedschuld; -schwamm, m.: vergiftige paddenstoel; -schwert,o.: moordend zwaard, (fig.) moord-staal, (dk.) Ter-delgend zwaard; -sinn, m.: moordlust, bloeddorstige neiging, (fig.) verdelgzucht; -stahl, m.: moord-staal, dolk;-stich, m.: doodsteek; -stoss, m.: doodelijke stoot; -streich, m.: Zie -selilas: 1 en 2; -sucht, vr.: moordlust, bloeddorst;--lustig, bv. n.: op moord belust, bloedgierig; -that, vr.: moord; -thatig, bv. n.: moorddadig,bloeddorstig: -versuch, m.: poging tot moord, moord-aanslag; -vogel, m.: roofvogel; -waffe, vr.: moordwapen; -weg, m.: (fig. pop.) moordweg, halsbrekende weg; -wurm, m.: (hik.) invretende huidworm, (dk.) slang der hel, duivel; -wuth [t|, vr.: moordwoede, bloeddorstige woede; -zei-chen, o.: teeken van moord. |
mor den, w. o. h.: moorden, (fig.) verdelgen; w b.: vermoorden, (fig.) met geweld verkrachten. jflör'der, m. (-s; mrv. -): moordenaar; I -grube, vr.: moordhol; -hand, vr.: moordenaars-hand, (tig.) moordenaar; -höhle, vr.: moordhol; -stahl, m.: moord-staal. Mörderei', vr.: moordtooneel, slachting, bloedbad; Mör'derin, vr.: moordenaarster, moordenares; mör'derisch, bv. n.: moorddadig, bloedig; mör'derlich, bw.: verschrikkelijk; Mor'dio, tsw.: moord (Zeter und - schreien; moord en brand schreeuwen); mord'lich (mörd lich), bv. n.: moorddadig, bloedig. Morel'le. vr.: (pik.) morel. Moreo'te, m. (-n; mrv. -n): bewoner of inboorling van Morea. Mo res, vr. mrv.: (fig.) goede manieren; Einen - lehren: iemand mores leeren, iemand tot zijn plicht brengen. morgana tiseli, bv. n.; morganatisch; eine -e Ehe; een morganatisch huwelijk, een huwelijk met de linkerhand. Imorgen, bw.; morgen; - früh: morgen ochtend; - Abend: morgen avond; heute mir, - dir: (spr.) vandaag is het mijne beurt, morgen de uwe. I Mor gen, m. (-s; mrv. -): 1) morgen (voormiddag; ochtend; ochtendstond; morgenstond); guten -: goeden morgen; alle -: eiken morgen, iederen ochtend; am frühen -; in den vroegen morgt-n; in den hellen - hinein schlafen (bis an den hellen - schlafen,»: (fam.) een gat in den dag slapen; des -s: des morgens, 's morgens; es wird - (der - bricht an); het wordt ochtend, de dag breekt aan; der -des Lebens: (dk.) de dageraad des levens; 2) (het) Oosten; von - gegen Abend; van het Oosten naar hot Westen; 3) morgen lands; ein halber - Landes: een half morgen lands. iMor'gen. in Sam. I -andacht', vr.: 1) morgengebed, ochtendgebed, 2) vroeg-kerk; -anzug, ra.; ochtendgowaad, och-tendkleeding; -arbeit, vr.; ochtendwerk; -aufwartung, vr.; morgen-receptie ten hove; -besuch, m.; ochtendbezoek, morgen-bezoek; -betrachtung, vr.; ochtendoverdenking; -blatt, o.: ochtendblad, morgenblad; -brod, o.: ontbijt; -dammerung, yr.: morgenschemering, ochtendschemering, dageraad; -distel,vr.: (pik.)vrouwendistel; -duft, m.: inorgengeur, ochtendgeur; -es-sen. o. ontbijt; -frost, ra.: ochtendvorst; -gabe, vr.; morgengave (geschenk van den echtgenoot aan zijne gade des morgens na den huwelijksnacht); -gang, ra.: ochtendwandeling, (ninw,) ih oostelijke richting loopende erts-ader; -gebet, o.: morgengebed, ochtendgebed; -gedanke, ra.: ochtendgedachte; -gegend, vr.; oostelijke landstreek, (het) Oosten; -gesang, ra,: morgengezang, morgenlied ; -gesprach, |
MOKGENGEWAND. 558
MOSCHROSE.
|
o.: ochtendgesprek; -gewand, o.; Sie-an-zug; -glanz, m.: (het) ochtendgloren, morgenrood; -glocke, vr.: ochtendklok; -göttin, vr.: (tab.) godin van den dageraad; (Aurora); -granze (-grenze),vr.: oostelijke grens; -gruss, m.: morgengroet; -hater, m.: ochtendhaver, haver die het paard des ochtends krijgt; -haube, vr.: ochtend-muts(je); -himmel. m.: ochtendhemel; -imbiss, m.: 1) ontbijt, 2) tweede ontbijt, (fam.) twaalf-uurtje; -kleid, o.: ochtendjapon; -kleidung, vr.: Zie -anzug:; -kühle, vr. (-kühlung, vr.): frischheid van den ochtendstond; -kuss, m.: ochtendkus; -küste, vr.: oostelijke kust]; -land, o.: (het) Oosten, (de) Oostersche landen, (de) Levant, (ook:) oostersch land (die -lande, mrv.: de Oostersche landen, de landen van het Oosten); -lander, m. (-s; mrv. -): Oosterling; -landerin, vr. (mrv. -nen): Oostersche; -landisch, bv. n.: Oostersch (der -landische Handel; de Levantsche handel, de handel op de Levant, de handel met het Oosten); -laute, vr.: wekklok, wekker, (het) afloopen van den wekker; -licht, o.: morgenlicht, dageraad, (het) ochtendgloren; -lied, o.: morgenlied, morgenzang; -luft, vr.: morgenlucht, ochtendlucht; -lüftcnen, o.: ochtendwindje; -mahl, o.: ochtendmaal, ontbijt; -meer, o.: (adk., de) Oostzee; -milch, vr.: och-tendmelk; -nebel, m.: ochtendmist, ochtend-nevel; -opfer, o.: ochtend-offerande, (fig.) ochtendgebed, morgengebed; -ort, in.: plaats in het Oosten, Oostersche plaats; -pfeife, vr.: ochtendpijp(je); -punkt, m.: (str., het) juiste Oosten; -regen, in.: ochtendregen, morgenregen; -reif, m,: ochtendrijp; -rose, vr.: ochtend-roos (roos die 's morgens opengegaan of afgeplukt is); -röschen, o.: (pik.) hemelroosje; -roth Ltj, o. (-röthe [t], vr.): morgenrood, dageraad; -ruhe, vr.: voormiddag-rust, rust in den voormiddag, (fig.) ochtendsluimering, ochtendslaap; -sang, m.: Zie -gesang:; -ganger, m.: bezinger van den morgenstond, dichter die den morgenstond bezingt; -schein, m. (-schimmer, m.): ochtendschemering, (het) ochtendgloren, (de) dageraad; -schlaf, m.: ochtendslaap, slaap in den ochtendstond; -schlummer, m.: ochtendsluimering, sluimering in den ochtendstond; -segen, m.: ochtendgebed, morgengebed; -seite, vr.: oostzijde;-sonne, vr.: ochtendzon; -spaziergang, m.: ochtendwandeling, morgenwandeling;-sprache, vr.: morgenspraak, (fig.) gesprek in den voormiddag; -standchen, o,: ochtendmuziek (onder iemands ramen), muziek als ochtendhulde; -stern, m.: (str.) morgenster, (hist.) knots met ijzeren punten, (pik.) ijzerkruid; -stillstand, m.: (str.) schijnbare stilstand in het Oosten; -strahl, m.: straal der ochtendzon; -stunde, vr.: ochtend-uur. morgenstond (-stunde hat Gold im Munde: spr.: de morgenstond heeft goud in den mond); -suppe, vr.: 1) ochtendsoep,2) ochtendpap; -thau UI, m.: ochtenddauw; -tisch, m. (-tischchen, o.): toilet-tafel(tie); -traum, m.: ochtendaroom, droom in den ochtendstond; -trunk, m.: ochtenddrank, morgendrank; -uhr, vr.: naar het Oosten gekeerde zonnewijzer; -volk, o.: oostelijk wonend volk; -wache, vr.: ochtendwacht, morgenwacht; -warts, bw.: oostwaarts. |
naar het Oosten; -wecker, m.: wekker (aan eene klok), wekklok; -weite, vr.: (str.) morgenwijdte, morgen-afstand; -werk, o.: ochtendwerk; -wind,m.: ^ochtendwind, 2) oostelijke wind; -wolke, vr.: ochtendwolk; -zeit, vr.: morgenstond, (het) morgen-uur, ochtend-uur; -zeitung, vr.: ochtendblad. morrend, bv. n.: morgen komend; der -e Tag: de dag van morgen; -en Tages: morgen, op den dag van morgen; die -e Zeitung: de krant van morgen; seine -e Abreise: zijn vertrek morgen. iiior'gencllieli, bv. n.: vroegtijdig; bw.: in den vroegen morgen. morgens, bw.: des morgens, 's morgens. mor'gentlich, bv. n. en bw.: Zie morgencllich. mor'gig. bv. n.: 1) Zie morgencl; 2) zwei twee morgen groot. Moril'le, vr.: (wrange kersensoort:) morel. Morin'galiauiii, m.: (pik.) priem-kruid. Mo'ritz, m. (-ens): Maurits. llörk. m (-es, -s; mrv. -e): (pik.) water-pastinak. Mormo'ne, m.: (kkl.) Mormoon; Mor-mo'nenthum [tl, o.: Mormonendom (1. leer, 2. genootschap der Mormonen); Mormo'-nin, vr.: (vrouwelijke) Mormoon; mormo'-nisch, bv. n.: Mormoonsch. Mornell', m. (-es, -s; mrv. -e): Zie 91ornelle. Mornel'le, vr.: (vog.) kleine pluvier; (ook:) kemphaan. moros', by. n.: gemelijk, knorrig, brommig. Mor'plieus, m. (-): (fab.) Morpheus (de god van den slaap), ]|lorphin' (Jlor'phium), o.: (pha.) morphine. morscli, bv. n.: wormstekig, vermolmd, rot; bw.: 1) eensklaps, plotseling, 2) geheel en al; - entzwei brechen: (fam.) rits doormidden breken. Mor'see, o.: (Zwitsersch stadje aan het meer van Geneve:) [Fr.1 Morges. Morsel'le, vr.: borstkoekje, tabletje. 3Iör'ser- m. (-s: mrv. -): vijzel, stampvijzel; (art.) mortier; (zeew.) kompashuisje; I -block, m.: (art.) blokwagen, mortierwagen; -keule, vr.: vijzel-stamper; -schemel, m.: Zie -block. Mortalitaif, vr.: sterfte. Martel, m. (-s): mortel; mit - be-werfen: (mtsl.) berapen; I -arbeit, vr.: pleisterwerk, stukadoorswerk; -haue, vr.: kalkkloet; -kelle, vr.: truweel; -kübel, m.: kalktrog; -mulde, vr.: kalkbak; -pfanne, vr.: kalkpot, kalkbak; -schaufel, vr.: kalkschop; -schlager, m.: kalk-aanmenger; -trage, m.: kalkbak; -trager, m.: opperman; -wasche, vr.: pleistering. Mos, o.: Zie Moos. MosaiU'. vr.: mozaïek, ingelegd werk ; I -t'ussboden, m.: ingelegde vloer. Mosa'isch, bv. n.: (kkl.-hist.) Mozaïsch ; (kv.) mozaïek. Möseh, m. (-es): Zie Meisch, Moscli, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) vogelbes; -birne, vr.: muskus-peer; -maus, vr. (-ratte, vr.): muskus-rat; -rose. |
MOSCHSCHWEIN.
MUCKER.
559
|
vr.: muskus-roos; -schwein, o.: muskus-varken: -thier [tl, muskusdior. Moseh'e, vr.: 1) koe; 2) kalt'. Moschee', vr.: moskee. Mö'schen, vr.: (pik.) geel walkruid. Itlo'schus, m. (-): muskus; I Zie Mosch. Mo'sel, vr.: (adk., de) Moezel; I -departement, o.: departement van de Moezel; -wein, m.: Moezelwiin. Mo seier, m. (-s): Moezelwijn. Iflo ses, m. (-): (kkl.-hist.) Mozes: er hat Mosen und die Propheten: (spr.) hij heeft Mozes en de Profeten (d, i. hij bezit geld in overvloed); I -thrane, vr.: (pik.) Jobs-tranen. Zie miosis. Mö'sien, o.: (adk., noorderdeel van Thracië:) Mezië; Mö'sier, m.; Meziër; Mö-sierin, vr.: Mezisehe; mö'sisch, bv. n.: Me-zisch. Mo sis. 2(i nmv.: Mosis. van Mozes; die fünf Bücher -: de vijf boeken Mosis, de vijf boeken van Mozes. Mos'kau, o. (-s): (adk,) Moskou (de stad); (ook:) Moseovië (het If.nd); Mos-kauer, m. (-s; mrv. -): 1) Moskouer, 2) Moskoviet; Mos'kauerin, vr. (mrv.-nen): 1) Moskousche, 2) Moskovische. Moski'to, m.: (ins.) moskii't, muskiet. Mosko'wien, o. (-s): (adk.) Moseovië; Moskowi'ter, m. (-s; mrv. -): Moskoviet, Rus (als bv. n.: Moskovisch, Russisch; -kohl, m.: pik.: engelwortel, wild engelkruid); Moskowi'terin, vr. (mrv. -nen): Moskovische, Russin; mos-kowi'tisch, bv. n.: Moskovisch, Russisch. Mos'lem, m. (-s; mrv. -): (kkl) Muzelman. Most, m. (-es; mrv. -e): 1) most,.ongegiste wijn, 2) appeldrank, (ook:) perendrank; ungekelterter -: lekmost; I -apfel, m.: paradijs-appel; -beere, vr.: boscnbe-zie, boschbes; -birne, vr,: wilde peer; -keiter, vr.: 1) wijnpers, druivenpers, 2) vruchtenpers; -mahrte, vr.: most met gebrokkeld of geroost brood er in; -mes-ser, m.: mostmetcr (werktuig om het gehalte van druiven- of vruchtennat te bepalen); -presse, vr.: Zie -keiter; -süss, ov. n.: als most zoo zoet; -trotte, vr.: Zie -keiter. most'eln (most'en), w. b.: 1) most maken, 2) appeldrank (of peren drank) maken; w. o. n.: naar most smaken, te jong zijn; most'icht, bv. n.: 1) mostachtig, 2) appelnat- (of perennat-)achtig; most ig, bv. n.: van most; Most'ler, m. (-s; mrv. -): druiven- (of vruchten-) uitperser. Most rieli (Möst'rieli), m. (-es, -s; mrv. -e): mosterd. Mote'te (Motet'te), vr.: (muz.) motet. _ Motion', vr.: 1) beweging, 2) (instem-ming te brengen) voorstel, motie; sich eine - machen: lichaamsbeweging nemen; Motiv', o. (-es, -s; mrv. -e); beweegreden, drijfveer; motivi'ren [ie], motiveeren. Mot'selien, in Sam. I -kalb, o.: Zie Mutterkalb. Mott, in Sam. I -huhn, o.: (vog.) watersnip. Mot'te, vr.: (ins.) mot. Mot ten, in Sam. I -frass, m.: (de) mot (d. i. vernieling of bederf, door motten aangericht); -frassig, bv. n.: door de mot aangetast, (pop.) van de mot opgevreten; -kraut, o.: wilde rozemarijn; -loch, o.: mottegaatje. |
Mot tig, bv, n.: Zie mottenfrassig. Mot to, o. (-s; mrv. -s): motto, devies, zinspreuk. mot'zen, w. o. h.: (fam.) teuten, treuzelen, talmen. mot'zig, bv. n.: kort (weinig uitgestrektheid in de lengte hebbende). Mö'we, vr.: Zie Me we. Mox'a, vr.: (pik. en hik.) moxa, bijvoetwol. Mneh, m. (-es, -s): schimmel (van bederf); much'eln, w. o. h.: muf (duf, vuns) rieken; much'lig, bv. n.: muf, duf, vuns. miteh'sen, w. o. h.: Zie inueken. Muek, m. (-es,-s; mrv.-e): Zie Mneks. Miiek. in Sam. I -ente, vr.: (vog.) lepelaar, lepelgans. Miiek'clien, o. (-s; mrv. -): (ins.) mugje. Miiek'e. vr.: 1) gril, nuk, kuur; 2) kwade bui, gemelijkheid; 3) mikmak, gebrek; (bij paarden:) ondeugd; 4) (fig.) verborgene moeielijkheid; das Ding hat -n: (spr.) daar schuilt iets achter; er hat -n: 1) hij heeft nukken, 2) hij heeft de bokkepruik op. Miiek'e. vr.: (ins.) mug, neef; (fig.) vlieg; - mit langen Beinen: (ins.) langpoot, water-spin; zwei -n mit Einer Klappe schlagen: (spr.) twee vliegen in één klap slaan; aus einer - einen Elephanten machen: (spr.) van eene mug een olifant maken, van een molshoop een berg maken, (gem.) van een scheet een donderslag maken; -n seigen und Kameele verschlucken: (spr.) muggen ziften en kameelen slikken. Miiek'en, in Sam, I -auge, o.: oog eener mug, muggen-oog; -baum,m.: (pik.) zwarte populier; -bein, o.: muggepoot, (iron.) spil Deen; -dreck, m.: Zie-koth; -ente, vr.: (vog.) lepelaar, lepelgans; -fang, m.: 1) (het) vliegen-vangen, 2) vliegenvanger (ook pik.); -fanger, m.: 1) vliegenvanger (ook vog.), (fig.) brompot, knorrepot, (ook:) wispelturig mensch, wispelturig schepsel; -fangerei', vr.: gril, nuk, kuur, (fig. fam.) vraag naar den bekenden weg; -fett, o.: (iron.) muggen-vet (Einen nach -fett schicken: iemand om muggenvet uitzenden, iem. voor gek laten loopen): -flor, o.: muggengaas, muskietengaas, vliegengaas; -fuss, m. (mrv. -füsse): (in het schrijven:) hanepoot, (typ.) aanhalings-teeken; -garn, o.: vliegennet; -koth [t], m.: vliegenstront; -kraut, o.: (pik.) waterpeper; -motte, vr. (-schmetter-ling, m.): muggen-etende vlinder; -sehen, o.: (hik., het) muggen-zien; -schwamm, m.: bladzwam; -seiger (-seiher), m.: (iron.) muggenzifter; -stachel, m.: angel eener mug;-stecher, m.: (vog.) vliegenvanger; -stich, m.: muggesteek, (fig.) muggebeet; -wanze, vr.; vliegende weegluis; -wedel, m.: vliegenklap; -würger, m.: (pik.) vliegenvanger, vliegendood. nmek en. w. o. h.: 1) mokken, mopperen, de bokkepruik ophebben; 2) kikken of mikken; er darf nicht -: hij heeft het hart niet om te kikken of te mikken. Mweker, m. (-s; mrv. -): 1) mokker, mopperaar; 2)brompot, knorrepot: 3) glui- |
MÜCKERSI.
560
MüMMELKRAUT.
MüHLSTODER.
561
|
(het) hinken, (ook:) hinkbaan; -stander, m.: molen-as; -staub, m,: stuifmeel; -stein, m-: molensteen (-steinbruch, m.: molen-steengroeve; -steinfisch, m.: klompvisch, zonnevisch); -sturz, m.; ton om het graan in den tremel te storten; -teich, ra.: molenvijver, molenwater; -trichter, m.: Zie -rumpf; -trogrschuh, m.: tremelschoen; -wagren, m.: molenaars-wagen, molenaars-kar; -wasser, o.: molenwater, molenvliet; -wehr, o.: molendam; -werk, o.: Zie -klinkt; -zwang, ra.: molendwang, verplichting om zijn graan op den molen van den landheer te laten malen. .Hiih'le, vr.: 1) molen, 2) volmolen: 3) driestrik-spel, (ook:)driestrik-bord; das ist Wasser aut' seine -: (spr.) dat is koorn op zijn molen. ^lüh'len, in Sam. i -amtmann, m.: opzichter over de molens: -anker, o.: anker van een drijvenden molen ; -bach, m.: molenbeek; -bau, in.: 1) (het) bouwen van eenen molen, 2) molenmakersvak (-baukunst, vr.: Zie -lgt;au no. 2); -bauer, m.: molenmaker; -berg, m.: Zie Miiklberg; -fachbaum, m.: schut-sluis of dam om het molenwater op het juiste peil te houden; -flügel, m.: molenwiek; -gerechtigkeit, vr.: Zie llülilreelit; -gerüst, o. (-gestell, o.): onderstel van een molen; -haus, o.: buitenkast van een molen; -knappe, m.: molenaarsknecht; -metze, vr.: Zie Zllalilinetze; -ordnung, vr: reglement voor de molenaars; -pacht, vr.: molenpacht; -pferd, o. (-ross, o.): molenpaard; -schau, vr.: molenschouw; -schleuse, vr.: Zie -t'aelibaiim: -spiel; o.: Zie Uiihlspiel; -teich, m.: molenvijver; -wage, vr.: weegtoestel (schalen, mrv,) in eenen molen; -zwang, m.: Zie ^liililzwans;. Miih'ler, m. (-s; mrv. -): molenaar; (ins.) witje (een vlinder), (ook:) meikever, molenaar; (visch:) stekelbaars; Müh'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) molenaarsvrouw, 2) molenaarster; Mühl'ner, m. (-s; mrv. -): Zie Mühler. .llülim clicn, o. (-s; mrv. -); (fam.) meutje, kleine tante; (ook:) kinder-meisje. Muli'me, vr.: 1) tante; (pop.) meu, moei; 2) kindermeid; 3) (vog.) langstaartmees; I Muh'mengera'de, o.: goederen (mrv.) der tante. see, vr.: zware zee. IHulat'te, m. (-n; mrv. -n): mulat; Mulat tin, vr. (mrv. -nen): mulattin. iüiil'be, vr.: 1) Zie 3IiHgt;e;2)cyprinus rapax (een visch). Miil'de, vr.: 1) bak; 2) bakkers-trog, kneedtrog; 3) (mnw.) uitgraving; 4) eine - Blei: een blok lood; es regnet, als i .ps mit -n gösse: (fam.) het regent alsot het met oakken uit den hemel gegoten wordt. in Sam. | -blei, o.: lood in blokken; -förmig, bv. n.: bakvormig, bakachtig; -gewölbe, o.: schelpvormig verwultsel; -muschel, vr.: mossel (de bekende schelpvisch). 0« machinaal garen. , vr-: bruggenhoofd, haven- hootd. I^Iull. m. (-es, -s; mrv. -e): 1) rivierbaars; 2) baardvjsch. |
IMull, o. (-es, -s): 1) tuin-aarde; 2) gruis, pum, afval; opveegsel. jflttll. o. (-es, -s): gruis, puin, afval; opveegsel. lliil'le, vr.: (visch:) harder. mul len (mül'leii}, w. b.: verbrokkelen. Mürien, m. (-s; mrv. -): (pik.) kuiscnboom. Mul ler, m. (-s; mrv. -): 1) molenaar, mulder; 2) (visch:) stekelbaars, (ook:) rivierbaars; | -blau, z. n. o. en bv. n.: licht blauw; -bursche, m.: molenaarsknecht; -esel, m.: molenaars-ezel, (fig.) slaver, zwoeger, (ook:) stoifel, uilskuiken; -farbe, vr. (-tarben, bv. n.): licht blauw; -glas, o.: (min.) opaal;- kater, m.: (ins.) meelworm; -karren, ra.: molenaarskar; -knecht, in.: molenaarsknecht; -lohn, m.: maalloon, maalgeld; -sack, meelzak; -schabc, vr.: (ins.) schallebijter; -traube, vr.: (pik.) Burgundische druif; -wage, vr.: molen-peil. llül lerclien, o.: (ins.) kleine sprinkhaan. 3Iüllerei', vr.: (het) malen, (de) maalkunst, (het) molenaarsbedrijf. Mnl'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) molenaarsvrouw; 2) molenaarster. Zlliil'lig:. bv. n.: broos (pop.: bros), brokkelig, kruimelig. Muriing, m. (-s; mrv. -e): (yisch:) grondelig, grondel. m. (-es, -s): 1) molm, vermolmd hout; 2) tuin-aarde; 3) (mnw.) erts-gruis; I mulm'en, w. o h. en s.: vermolmen; w. b.: 1) doen vermolmen, 2) vergruizen; mulm'icht, bv. n.: 1) met stof bedekt, 2) molmachtig, gemakkelijk tot gruis te maken; mulm'ig, bv. n.: 1) vermolmd, 2) als gruis zoo fijn. mulscli. bv. n.: 1) Zie molscli; 2) Zie bv. n.: morscli. mul'sieht, bv. n.: 1) flauw-zoet, smakeloos (als iets dat bevroren is), door de vorst oneetbaar geworden, 2) voos, bevroren; I mul'sig, bv. n.: Zie mulsieht no. 1. ninlst'erig, bv. n.: muf, duf, vuns, bedorven. multiplici'ren [cie], w, b.: vermenigvuldigen: Multiplicitat', vr.: menigvuldigheid; Multiplikand', m. (-en; mrv. -en): vermenigvuldig-tal; Multiplikationquot;, vr.: vermenigvuldiging; Multiplika'tor, m. (-; mrv. -kato'ren): (rek.) vermenigvuldiger. Mol'ton (HIul tuin), o. (-s): molton (de bekende wollen stof). Mu'mie, vr.: mummie; mineralische -: steen-olie, naphtha. Mum'manz, m. (-es; mrv. -e): Zie Popanz. Mum'me, vr.: 1) mombier, mom, (Brunswijksch) bier; 2) van teelkracht ber9ofd (gesneden, gelubd) mannetje (van eenigerlei diersoort); 3) mom, masker; (fig.) verkleeding. Zie Mummen. Mnm'mel, m. (-s; mrv. -): 1) boeman, bullebak, (ook:) vogelverschrikker, (fig.) schrikbeeld; 2) stier; I -butz, m. (-mann, m.): Zie Mummel no. 1; -thier [t], o.: (fam.) leelijk mormeldier. Müm'mel. vr.: (pik.) waterlelie; I -kraut, o. : waterlelie. |
Scrvaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2e druk.
36
MüMMELCHEK
MüNDÜNGr.
562
|
Müm'melchen, o. (-s; mrv. -): Zie Miimmel. mum meln, w. o. h.: 1) mommelen, mummelen; 2) mompelen, prevelen, pruttelen; 3) loeien, bulken. Iiimm'men, w. b.: 1) vermommen; 2) inmoffelen. Ilium men, in Sam. I -gesicht, o.: mom-aangezicht, grijns, mombakkes, masker; -kleid, o.: 1) vermomming, vermommend gewaad, 2) maskerade-kleeding; -schanz, m.: om eene batterij te verbergen opgeworpene schans; -tanz, m.: dans van gemaskerde personen, (fig.) doodendans. 191 um me rei', vr.: mommerij, momme-spel. illum'mergolcl, o.: (min.] gele mica. Hüm'pelgard, o. (-s): (adk.) Mompelgard (Fr.: Montbelliara), jfltin'ehen, o. (-s): (adk.) Munchen; Münch ner, m (-s; mrv. -): Munchenaar (münch'ner, bv. n-: Munchener); Miinch'-nerin, vr. (mrv. -nen): Munchensche, Munchenaarster. IMund, m. (-es, -s; mrv. Mün'de, fam.: Mün'der): (ontl. en fig.) mond; der -wassert ihm darnach: hij watertandt er naar, dat doet hem watertanden; vor den -: Zie Blatt: geht der - über: Zie Herz; in den -: Zie Hand; im -e führen : in den mond hebben, den mond vol hebben van; den -auf dem rechten Flecke haben (mit dem-e fertig sein): dadelijk zijn antwoord klaar hebben, (tam.) zijn mond (zijne tong) goed tot zijn wil nebben, niet op zijn (haar) mondje gevallen zijn; halten Sic den houd uwen mond; halten Sie nur reinen als gij maar zwijgen kunt, laat maar niets los; reinen - halten: goed zwijgen, niets loslaten; Einem den -stopten (Einem den - verschliessen): iemand den mond stoppen, iemand doen zwijgen} Einem die Worte in den -legen: 'iemand de woorden in den mond geven; Einem das Wort aus dem -e nehmen: iem. het woord uit den mond nemen; Einem das Brod vor dem -e wegnenmen: iemand het brood uit den mond nemen. I^Iund, in Sam. I -art, vr.: tongval, dialect; -artlich, bv. n.: 1) aan een bijzonderen tongval eigen, 2) in een bijzonderen tongval; -arzt, m.: tandmeester; -backer, m.: hofbakker; -backerei', vr.: hof bakkerij; -becher, m.: gelief koosde beker, (fig.) geliefkoosd (drmk-)glas; -bedarf, m.: mondbehoeften (mrv.); -bissen, m.: hap(je), mondvol, (fig.) lekkernij, versnapering; -deckel, m.: (art.) prop, stopstuk: -faul, bv. n.: (gnk.) aan scheurbuik in den mond lijdend, (ook:) de spruw hebbende, (fig,) woordkarig, onspraakzaam; -faule, vr. (-faulniss [nis], vr.): 1) scheurbuik aan het tandvleesch, 2) spruw in den mond, :5) (fig.) woordkarigheid, onspraak-zaamheid; -faulkraut, o. (pik.) stinkende ganzevoet; -fisch, m.: dikkop, visch met grooten kop; -gerecht, bv. n.: Zie-recht; -geschwür, o,: zweer (verzwering) in den mond; -glaube, m.: geloof met den mond, dood geloof; -harmonika, vr.: mondharmonica; -holz, o. (pik.) mondhout, liguster, keelkruid; -klemme, vr.: (hik.) mondklem, klem in den mond; -koch, m.: eigen kok; |
-köchin, vr.: eigene keukenmeid; -kost, m.: mondkost; -krebs, m.: kanker in den mond ; -küche, vr.: eigene keuken; -lack, m.: ouwel; -leich, o.: mondstuk, verleng-pijp (aan de pijp eener waterleiding); -leim, m.: mondlijm; -loch, o.: gat (opening) van den mond, (fig.) mond; -mehl, o.: fiinste blom (van meel); -muskei, m.: mond-spier; -öffnung, vr.: Zie -locli; -pfropf, m. (-pfropfen, m.): Zie -deckel; -pomade, vr.: lippen-pomade; -portion, vr.: rantsoen, portie; -recht, bv. n.: 1) voor den mond geschikt, 2) gemakkelijk uit te spreken, gemakkelijk te zeggen; -reif, m.: rand (ring) om den mond van een kanon; -rohr, o.: schroefboor;-rose, vr.: (pik.) rozenmaluwe; -salbe, vr.: lippen-pomade; -schenk, m.: schenker (-schenfeen-amt, o.: post van opnerschenker aan het hof); -schraube, vr,: (nik. en fig.) verwijder; -schwamm, m. (hik.) spruw; -semmel, vr.: fijn broodie; -spatel, m.: spatel om den tongriem los te snijden; -sperre, vr.: Zie -klemme; -spiegel, m.: (hik.) verwijder; -stück, o.: 1) mondstuk,2) (van kanonnen, orgelpijpen, enz.:) mond, 3) paardebit; -tasse, vr.: geliefkoosd drinkkopje; -theil [t], m.: rantsoen, portie; -todt 1-tot], bv.n.: onder curateele gesteld, burgerlijk dood; -voll, m.: mondvol; -vorrath [t], m.: mondvoorraad, mondbehoeften (mrv.); -weide, vr.: (pik.) kornoelje; -wein, m.: geliefkoosde (liefste) wijn; -werk, o,: (pop.) mondwerk, mond; -winkel, m.: mondhoekje, hoekje van den mond. Jfliind'chen, o. (-s; mrv. -): mondje. Mün'de, vr.: (i. a. o.) mond. Mün^del, m. (-s; mrv. -) en vr.: pupil, onder voogdij staande minderjarige; 1 -amt, o.: weeskamer; -gelder, o. mrv.: aan minderjarigen (aan een minderjarige) toebehoorende gelden; -gericht, o.: weeskamer; -gut, o.: aan minderjarigen (aan een minderjarige) toebehoorend goed; -rath [t|, m.: 1) weeskamer, 2) lid van de weeskamer; -sache, vr.: minderjarigen (een minderjarige) betreffende zaak. mun'den, w, o. h. [31: smaken; das mundet mir nicht sehr: dat smaakt mij niet erg, dat is niet erg naar mijnen smaak. miin'den, w. o. h. (en: sich -, w. w.): (van rivieren:) monden, zich ontlasten, uitloopen, zijne Iharel uitwatering hebben. miin'lt;ll^, bv. n.: mondig, meerderjarig; Einen - sprechen (Einen für -erklaren): handlichting aan iemand verleenen, iemand meerderjarig verklaren; i -keit, vr.: mondigheid, meerderjarigheid; -keitsbrief, m.: akte van meerderjarigverklaring; -keitsverleihung, vr.: verleening van de rechten der meerderjarigheid, verleening van de handlichting. miin'digen, w. b.: meerderjarig verklaren, handlichting verleenen aan, mundi'ren Idie], w. b.: (akten:) eene grosse maken van; (gesmolten metaal:) afschuimen. niünd'lich, bv. n.: mondeling; I -keit, vr.: (het) mondelinge. ÜUiind'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie 91ündel. llün'dun^, vr.: mond; (van rivieren:) ontlasting, uitwatering, mond; I Münquot;- |
MUNICIPAL.
MüXZE.
563
|
dungsweit'e, vr.: (van een kanon:) kaliber. Municipal', bv. n.: municipaal, gemeentelijk, gemeente-; I -amt, o.: raadhuis: -benörde, vr.: gremeente-bestuur; •garde, vr.: plaatselijke schutterij; -ge-'.etz, o.: gemeente-wet: -rath |tl, m.: i) gemeenteraad, 2) lid van den gemeenteraad ; -recht, o.: recht der gemeenten ; -regierung, vr.: gemeentebestuur; -stadt, vr.: plattelands-stad; -verfassung, vr. : gemeente-wet. Municipalitat', vr,: municiimliteit. Munifizenz', vr.: mildheid, milddadigheid. Hlunition vr.: (mil.) ammunitie, llunitions', in Sam. I -kasten, m. (-wagen, m.): ammunitie-wagen. mun'kelig:, bv. n.: somber, donker, nevelig, mistig, betrokken, bewolkt, mun'keln, w. onpers. h. en w. o. h.: 1) somber zien (enz.. Zie muirkeli^); es munkelt: het ziet somber, de lucht ziet somber (enz.. Zie mimlcelig): 2) mom- felend, in het geniep praten; man mun-elt davon: men mompelt er van, men praat er in stilte over; 3) heimelijk rondtasten, (fig.) stoeien; im Dunkeln ist es gut -: (spr. pop.) in den donker is het goed monkelen.elend, in het geniep praten; man mun-elt davon: men mompelt er van, men praat er in stilte over; 3) heimelijk rondtasten, (fig.) stoeien; im Dunkeln ist es gut -: (spr. pop.) in den donker is het goed monkelen. Ulün'ster. o. (-s ; mrv. -): domkerk, kathedraal, (de) groote kerk; 1 -thurm jt], m.: toren van de groote kerk, dom, mun ter, bv. n.: opgeruimd, opgewekt, levendig, wakker; I -keit, vr.: opgeruimdheid, opgewektheid, levendigheid, wakkerheid, Miinz, in Sam. I -abdruck, m.: afdruk van .een muntstuk; -abt'all, in.: afval (afsnijdsel) van de muntplaatjes; -amt, o.: 1) kantoor van den muntmeester, 2) raad van beheer over de Munt; -anstalt, vr.: (de) Munt (rijksgebouw waar het geld gemunt wordt); -arbeiter, m.: werkman aan de Munt; -balsam, m.: (pik.) balsemkruid, vrouwenmunt, nmntbalsem; -beamte, m. ambtenaar bij het muntwezen; -bediente, m.: bediende aan de Munt; -beschickung, vr.: allooieering; -beschnei-der, m,: pas-maker van de muntplaatjes; -beschreibung, vr.: beschrijving van muntstukken ; -buch, o.: boek over muntkunde; -eisen, o.: muntstempel; -falscher, m.: 1) valsche munter, 2) geldsnoeier; -fal-schung, vr.: 1) vervaardiger van valsch geld, 2) geldsnoeierij; -feile, vr.: muntvijl, vijl voor de muntplaatjes; -freiheit, vr.: recht om geld te munten; -fuss, m.: muntvoet; -gebühr, vr. (-gefalle o. mrv.): muntloon; -gehalt, m.: gehalte (allooi) van het gemunte geld; -gekratz, o.: Zie -abfall; -genoss, m.: mede-eigenaar van het recht om geld te munten; -gerechtig-keit, vr.: Zie -freiheit; -gesell, m.: Zie -arbeiter; -^leicherj m,: pas-maker van de muntplaatjes; -gbttin, vr.: godin van het geld (Moneta); -güte, vr.: Zie -gelialt; -hammer, m.: munthamer; -haus, o.: (de) Munt; -herr, m.: 1) muntmeester, 2) gerechtigde om geld te munten; -hof, m.: Zie -amt no. 2; -junge, m.: jongen (leerjongen, loopjongen) aan de Munt; -kabinet, o.: Zie -sanimlun^; -kenner, m.: muntkundige, munt- en penningkundige; -knecht, m.: Zie -arbeiter;-kosten. |
vr. mrv.: 1) kosten van het munten, 2) muntloon; -kratz, o. (-kratze, vr.): Zie -abfall; -kraut, o.: (pik.) penningkruid ; -kunde, vr.: munt- (en penning-) kunde, numismatiek; -kundig, bv. n.: 1) in de numismatiek ervaren, 2) numismatisch; -kunst, vr.: kunst^ om geld te munten; -liebhaber, m.: liefhebber (minnaar) van munten en penningen: -meister, m.: 1) muntmeester, 2) meesterknecht in de Munt (-meisteramt, o.: kantoor van den muntmeester; -meisterzeichen, o.: muntmerk); -muschel, vr.: als geld gangbare schelp, kauri; -ordnung, vr.: 1) reglement voor de Munt, 2) reglement op het geldmunten; -ort, m.: Zie -statt; -platte, vr.: muntplaatje; -presse, vr.: muntpers ; -probe, vr.: essaai (d. i. onderzoek naar, of bepaling van, het gehalte van een stuk geld of van een muntplaatje); -probirer |bie], m. (-prüfer, m.): munt-essaaieur; -rand, m.: rand van een stuk geld; -rath [t|, m.: lid van het bestuur over de Munt; -recht, o.: recht om geld te munten; -regal, o,: muntregaal, uitsluitend recht van (ie Kroon om geld te doen munten; -richter, m.: Zie -wardein; -sammlung, vr.: verzameling van allerlei muntstukken (en penningen), munt- (en penning-) kabinet; -schere, vr.: muntschaar; -schiene, vr.: muntplaatje; -schlag, m.: muntslag; -schlager, m.: geldmunter, stempelaar van de muntplaatjes; -schreiber, m.: klerk aan de Munt; -schrötling,m.: muntplaatje; -sorte, vr : muntsoort, geldspecie; -stadt, vr.: 1) muntstad, stad waar 's Rijks munt gevestigd is, 2) (hist.) stad die het recht had om geld te munten; -stand, m.: munt-gerechtigde staat (het recht om geld te munten bezittend lid van eenen Statenbond); -statt, vr. (-statte, vr.): (de) Munt (het gebouw of de werkplaats, waar het wettige geld gemunt wordt); -stein, m.: (min.) nummuliet; -stempel, m.: muntstempel; -streckwerk, o,: pletmolen voor de muntplaatjes; -stück,o.: 1)muntplaatje, 2) geldstuk; -tarif, m.: munttarief;-ver-falscher, m.: 1) valsche munter, 2) geldsnoeier; -verfalschung, vr.: Zie sehung?; -verfassung, vr.; 1) wet op het muntwezen, muntwet, 2) Zie -ordnung; -wage, vr.: 1) weegtoestel voor de muntplaatjes, 2) (fig.) goudschaaltje, schaaltje om geldstukken te wegen; -wager, m.: Zie -jrleielier ; -wardein, m.: muntmeester, waardijn, munt-essaaieur; -wart, m.: directeur van het muntwezen; -werk, o.: 1) machinerie om geld te munten, 2) Zie -bueli; -werth jtquot;), vr.: muntvoet; -wesen, o.: (het) muntwezen; -wissenschaft, vr.: munt- (en penning-)kunde, numismatiek; -würdigung, vr.: Zie -probe;-zeichen, o.: muntmerk; -zettel, m.: 1) muntbiljet, 2) bank-noot; -zusatz, m.: munt-allooi, toevoegsel om het zuivere metaal op het wettige munt-gehalte te brengen. llün'ze, vr.: 1) muntspecie, geld (klingende -: klinkende munt; Einen mit gleicher - bezahlen: spr.: iemand met gelijke munt betalen); 2) pasmunt, kleingeld (ich habe keine - bei mir: ik heb geen kleingeld bij mij; geben Sie mir ge-talligst für einen Gulden -: geef mij asjeblieft voor een gulden kleingeld, wissel mij een gulden asjeblieft); 3) muntstuk, |
MUSENTEMPEL,
MüNZEX.
564
|
(ook:) penning:, legpenning:; 4) als g:eld gang-bare schelp, kauri; 5) werkplaats ■waar geld gemunt wordt, (de) Munt; 6) ^plk.) munt, (ook:) basilicum, koningskruid, (ook:) vlooienkruid. Imiiii'zen. w. b.: munten (i. a. b.); Gold -: goudgeld munten; sie hatten es auf mieh gemünzt: zij hadden het op mij gemunt. 131 üii zen. in Sam. I -beschreibung, vr.: beschrijving van muntstukken (en penningen); -kabinet, o.: Zie 3Iiinz-sa in in lung:; -kenner, m.: munt- (en penningkundige; -kenntniss [nis], vr.: Kennis van muntspeciën en penningen; -kunde, vr.: munt- (en penning-)kunde, numismatiek; -kundig, bv. n.: Zie münzkundig-; -sammlung, • vr.: Zie -kabinet. 31 ü ii zer. m. (-s; mrv. -): geldmunter; Münzerei', vr.: 1) (het) geldmunten, 2) (de) Munt, geldmunters-werkplaats. Hliir, in Sam. 1 -aal, m.: 1) moer-aal, 2) zee-aal. Mura'ne. vr.: moer-aal. 3Iiirb, in Sam. I -braten, m.: (kkk.) lendenstuk. Imür'be, bv. n.: 1) murw, zacht; 2) malsch; 3) beursch, rot; 4) (fig.) gedwee. handelbaar, (fam.) mak. IMiir be, vr.: zie Miirbig^keit. niüi' ben, w. b.: (tam.) mak (gedwee, handelbaar) maken, tot zijnen (haren) plicht brengen; w. o. s.: 1) malsch worden, 2) zacht worden. 3Iür bijjfkeit, vr.: 1) murwheid, zachtheid; 2) malschheid; 3) beurschheid, rotheid; 4) (fig.) gedweeheid, handelbaarheid, (fam.) makheid. miirb'lich, bv. n.: 1) eenigszins beursch; 2) (fig. fam.) eenigszins mak. Mnreli'el, vr.: (ins.) houtluis. ]|Iiirkü4, m. (-es; mrv. -e): 1) knorge-luid, knor; 2) knorrepot, brompot, nurk; 3) dreumes, kleinduimpje, kleine hurk. innrk'sen, w. o. h.: 1) knorren, een knorgeluid doen hooren; 2) brommen, grommen, knorren. 3Iui*'inel, in Sam. I -bach, m.: murmelende beek; -brassen, m. (-fisch, m.): marmervisch; -thier [tj, o.: marmot, mormeldier. mur'meln, w. o. h. en w. b.: 1) murmelen, kabbelen, ruischen; 2) rommelen, een dof rommelend geluid maken; 3) Zie mnrren. Mur'ner, m. (-s; mrv.): kater. jffnrr, in Sam. I -bart, m. (-kopf, m.): morder, brompot, knorrepot, (fam.) narkop, narrig humeur; -köpfig, bv. n.: morrend, brommig, knorrig, (fam.) narrig; -meise, vr.: (vog.) langstaartmees; -sinn, m.: morrend humeur, brommig-heid, (fam.) narrigheid; -sinnig, bv. n.: Zie -köpfig. mur'ren, w. o. h. en w, b.: 1) morren ; 2) brommen, knorren ; 3) mompelen, prevelen, pruttelen. iiiiu* ri;; (mür'riseli), bv. n.: Zie murrkttpfig, jflar'ten, o, (-s): (adk.) Murten (Fr.: Morat, eene stad in Zwitserland). miirz, in Sam. | -ab, bw.: (fam.) kort-af, kortweg. |
3I11S, o. (-es; mrv. -e): moes (Zie Hiiss no. 2); I -thier [t], 0.: (drk.) elanddier eland. Musch'e, vr.: moesje, schoonheids-pleistertje. lluseli el, vr.: 1) mossel, schelpvisch; 2) schelp, schulp; 3) (ontl.) baarmoeder; 4) ijzeren duim eener deurklink; I -bank, vr.: schelpbank; -blaser, m. : (fab.) triton, zee-god; -blume, vr.: (pik.) waterlins, (fam.) eendenkroos; -bruch, m.: Zie -bank; -erde, vr.: schelp-aarde, schelp-mergel; -fang, m.: 1) schelpvisscherij, 2) mosselvangst; -farbe, vr.: schelpverf, verf die in schelpen verkocht wordt; -förmig, bv. n.: schelpvormig; -gericht, 0.: (hist.) schervengerecht, ostracismus; -gold, o.: schelpgoud; -horn, o.: kinkhoorn; -insekt, o.: kermes, cochenille, Amerikaansche schildluis; -kabinet, o.: verzameling (kabinet) van schelpen; -kalk, m.: schelpkalk (-kalkstein, m.: schelpkalksteen); -kenner, m.: schelpenkenner; -kenntniss [nis], vr.: kennis van schelpen; -kunde, vr.: schelpen-kunde; -kürbiss, m.: (pik.) pompoen; -lage, vr.: schelpenlaag; -lehre, vr.: schelpenkunde; -linie, vr.: (wsk.) schelpvormige lijn, conchoïde; -mergel, m.: schelpmergel, schelp-aarde; -münze, vr.: als geld gangbare schelp, kauri; -nischel, vr.: (vog.) rietvink; -rand, m.: 1) rand eener schelp, 2) schelpenrand, van schelpen gemaakte rand; -reich, bv. n.: rijk aan schelpen; -saai, m.: schelpenzaal; -sammler, m.: verzamelaar van schelpen; -sammlung, vr.: Zie -kabinet; -sand, m.: schelpzand; -schale, vr.: mosselschelp; -schicht, vr.: schelpenlaag; -seide, vr.: 1) byssus (een kostbaar lijnwaad der Ouden), 2) zijde met schelpvormige figuren; -silber, o.: schelpzilver; -stein, m.: schelpsteen; -wagen, m.: 1) mosselwagen, 2) schelpvormige wagen; -werk, o.: schelpwerk, (fig.) grotwerk. innscli'eliclit, bv, n.: schelpvormig, schelpachtig; musch'elig, bv. n.: vol schelpen. Mu'se, vr.: (fab. en dk.) muze; (pik.) banaanboom, (ook:) plataanboom; I -thier | t], 0.: (drk.) elanddier, eland. I Zie ]flnsen. Ulu selinann, m. (-es, -s; mrv. -manner): Muzelman, Mahomedaan; Mu'sel-man'nin, vr. (mrv. -nen): Muzelmansche, Mahomedaansche: muquot;selman'nisch, bv.n.: Muzelmansch, Mahomedaansch. Mn'sen, in Sam. I -almanach, m.: muzen-almanak ; -berg, m.: (fab.) zangberg (Pindus, Helicon, Parnassus); -born, m.: (fab.) hengstebron, dichterbron; -freund, m.: vriend der muzen; -freundin, vr.: vriendin der muzen; -gott, m.: (fab.) god der dichtkunst (Apollo); -günstling, m.: gunsteling (lieveling) der muzen; -halle, vr.: kunstzaal, museüm; -kunst, vr..: kunst van eene der muzen, kunst der muzen, (inz.) dichtkunst, dichtkunde; -pferd, o.: (fab.) gevleugeld paard der dichters (Pegasus); -quell, m.: Zie -born; -sitz, m.: (fab.) zetel (woonplaats) der muzen, (lig.) alma mater, universiteit, academie, hoo-geschool; -sohn, m.: 1) zoon der muzen, dichter, poëet, 2) muzenzoon, student; -tempel,m.: muzentempel, tempel der muzen. |
MUSEUM.
MüSSIG.
565
|
Museum, o. (-s; mrv. Muse'en): museüm, kunstverzameling-, kunstzaal; •(fig:.) leeszaal. Musici, m. mrv.: Zie Munikus; musici'ren [cie], w. o. h.; musiceeren, muziek maken. mu'sigCniii'sig), bv. n.: Zie mussig:. Musik . vr.: muziek; in - setzen: op muziek zetten, op noten zetten; I -aka-deinie, vr.: academie voor de toonkunst, muziekschool; -bande, vr.: muziekgezelschap; gezelschap musici, (mil.) muziekkorps, (gem.) troep muzikanten; -direktor, m.: orkestmeester; -fest, o.: muziekfeest; -kenner, in.: muziekkenner, kenner wat muziek aangaat; -lehrer, m,: muziek-onderwijzer; -leiter, m.: toonladder; -liebhaber, m.: 1) muziekliefhebber, minnaar van muziek, 2) dilettant; -meister, m.: muziekmeester; -probe, vr.: 1) proeve van muziek, ■2) repetitie; -saai, m.: muziekzaal, concertzaal; -stunde, vr.: muziek-les: -un-terricht, m.: les in de muziek, muzikaal onderwijs; -verein, m.: muziek-vereeni-ging, muziek-gezelschap; -zimmer, o.: muziekzaal. Musika'lien, vr. mrv.: muziekstukken. musika'lisch, bv. n.: 1) muzikaal; 2) muziek-; ich bin nicht -: ik ben niet muzikaal; ein -es Instrument: een muziekinstrument. Musikant', m. (-en; mrv. -en) muzikant; die -en bestellen: (spr.) de muzikanten bestellen. Mu'siker, m. (-s; mrv. -): musicus. Mu'sikus, m. (-s; mrv. Musici): musicus. niusirt' [siert], bv. n.: (typ.) met krulletters; (.ook:) met versieringen. musiv' (musi'viscli), bv. n.: mozaïek. Musk, in Sam. I -kafer, m.: (ins.) meel-worm; -ochs, m.: muskus-stier; -rose, vr.: muskaatroos; -thier [t], o.: muskusdier. Hluskat', in Sam. I -nuss, vr.: muskaatnoot, notemuskaat; -reibe, vr.: no-temuskaat-rasp; -traube, vr.: muskadeldruif, muskadel: -wein, m.: muskaatwijn, muskadel-wijn. Zie Muskaten. Muska'te, vr.: 1) muskaatnoot, notemuskaat; 2) notemuskaatboom; 3) (fig.) goochelballetje; was soli (was nutzt) der Kuh -: (spr.) wat weet eene koe van saffraan ? Muskatel'ler, m.: 1) muskaatwijn, muskadel-wijn, 2) muskadel-druif, muskadel; I -apfel, m.: muskaat-appel; -birne, vr.: muskaatpeer; -blume, vr. (-blütne [tl, vr.): muskaatbloesem, foelie; -geschmack, m.: muskaat-smaak; -kraut, o.: (pik.) scharlei; -traube, vr.: muskadeldruif, muskadel; -wein, m.: muskadel-wijn, muskaatwijn. Muska'ten, in Sam. I -baum, m.: notemuskaatboom; -birne, vr.: muskaatpeer ; -blume, vr. (-blüthe [t], vr.): muskaatbloesem, foelie; -hyacinthe, vr.: muskaat-hyacint; -kraut, o.: (pik.) scharlei; -nuss, vr.: muskaatnoot, notemuskaat; -öl, o.: notemuskaat-olie; -rose, vr.: muskaatroos ; -wein, m.: muskaatwijn, muskadel-wijn. |
Mus'kel, m. (-s; mrv. -n): (ontl.) spier; I -anstrengung, vr.: krachts-inspan-ning: -beschreibung, vr.: beschrijving van de spieren; -bewegung. vr.: spierbeweging; -faser, vr.: spiervezel; -fiaut, vr.: spiervlies; -kraft, vr.: spierkracht; -lehre, vr.: leer van de spieren; -nerve, vr.: spierzenuw; -reiz, m.: prikkeling van de spieren; -stark, bv. n.: forsch-gespierd; -starke, vr.: spierkracht; -zer-gliederung, vr. (-zerlegung, vr.): ontleding van de spieren. mus'kelig:, bv. n.: 1) vol spieren; 2) gespierd. Muske'te, vr.: musket, snaphaan, geweer, vuurroer. Muske'teu, in Sam. I -feuer, o.: mus-ketvuur, geweervuur; -gabel, vr.: rust voor den liaan; -halm, m.: musket-haan; -kugel, vr.: musket-kogel, geweerkogel; -lauf, m.: geweerloop; -pulver, o.: pan-kruit; -salve, vr.: pelotons-vuur; -schuss, m.: geweerschot. Musketierquot;, m. (-es, -s; mrv, -e): 1) musketier; 2) fusilier. Musketou', m. (-s; mrv. -e): 1) karabijn; 2) donderbus. Muski'to, m. (-s; mrv. -s): (ins.) muskiet. Muskularitftt', vr.: 1) spierkracht, 2) gespierdheid; muskulös', bv. n.: 1) gespierd, forschgespierd, 2) vol spieren. Mus kus, m. (-): muskus. Mus lim, m.: Zie Moslem. Imuss: Zie mussen. IMuss, o. (-): moet; es ist ein -: het is een moet; - ist eine harte Nuss (- ist ein bitter Kraut): (spr.) nood breekt wet, (ook:) moeten is dwang. Zie Muss in Sam. IMuss, o. (-es; mrv. -e): 1) moes; 2) vruchtenmoes, marmelade. IMuss. in Sam. I -apfel, m.: appel om marmelade van te maken; -fladen, m.: Zie -kuelien: -kraut, o.: (pik.) joden-maluwe; -kuchen, m.: marmelade-taart, confiturentaart; -pflanze, vr.: Zie -kraut; -theil [tl, o.: (rcht.) weduw-part; -topf, m.: marmelade-pot; -torte, vr.: Zie -kuelien. Mus'se, vr.: ledige tijd; mit oj) (mijn, uw, zijn, haar, ons, hun) gemak, bij gelegenheid ; I -stunde, vr.: onbezet uur, vrij uur; -zeit, vr.: ledige (onbezette, vrijë) tijd. Musselin', m. (-es, -s; mrv. -e): moesseline, neteldoek. müs'sen, w. o. onr. h. (muss; muss'te): 1) moeten; er hat sie heirathen j t] -: hij heeft haar moeten trouwen, hij ig genoodzaakt geweest haar te trouwen; Sie - wissen: gij moet weten; wir - alle sterben: wij moeten allen sterven; ich musste, ich mochte wollen oder nicht: ik moest of ik wilde of niet; er kömmt noch, er müsste nur krank sein: hij zal wel komen, of hij moest ziek zijn; 2) kunnen; welche Zeit muss es wohl sein: hoe laat kan het wel zijn?; muss man wohl an dergrleichen Abgeschmacktheiten glauben: kan men wel aan zulke ongerijmdheden gelooven ? mus sielit (mus sie), bv. n.: moes-acht i^-, brijachtig, papachtig, dik. müs'siff. bv. n.: ledigzittend, werke- |
MüSSIGGANG.
MUÏHE.
566
MUTHEN.
MUTTER.
567
|
die - verrichten: aanvraag (bij een gilde) doen om het meesterschap. inuth en lt], w. b.: aanvraag doen om, verzoeken om; w. o. s.: gezind (geneigd) zijn; (van dieren:) paarziek (bronstig, loopsch) zijn; ein Lehen -: (hist.) met eene bezitting beleend worden; gemuthet sein: gezind (geneigd) zijn; wohl gemuthet sein: welgemoed zijn. ^luth'cr [tl, m. (-s; mrv.-): aanvrager, verzoeker. muth'ig; [t], bv. n.: 1) moedig; 2) levendig, opgewekt; I -keit, vr.: 1) moedigheid, moed, 2) levendigheid, opgewektheid. mutli'igcn [t], w. b.: aanmoedigen. Ifuth'uiis lt], vr.: gemoedsstemming; 2) toedichting; (ook:) vermoeden; 3) aanzoek, aanvraag, verzoek; 4) vergunning; (ook:) concessie. I^Iut'ter, vr.: (van wijn, van azijn, enz.:) moer; der Wein liegt auf der -: de wijn ligt op fust. I -, m. (-s; mrv. -): Zie Muter. I Mutter, vr. (mrv. Müt'ter): moeder; (ontl.) baarmoeder; (fig. tam., tegen eene bejaarde vrouw:) moeder; (van eene schroef:) moer; (aan eene drukpers:) ronds, rons; (wkt.) vanghaak, vang. flut ter, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) ader op den voet; -allein, bw.: (fam.) moederziel-alleen; -art, vr.: manier cener moeder (auf -art: als eene moeder); -ast, m.: hoofd-tak; -balsam, m.: balsem tegen de moederkwaal; -baum, m.: boom dien men laat staan (als andere boomen omgehakt worden); -bein, o.: (aan een der achterpooten van een dier:) gewrichtsbeen, sprong; -beschwerde, vr. (-beschwe-rung, vr.): (gnk.) moederkwaal, (fam.) moer; -bett, o.: kraambed; -biene, vr.: (ins.) koningin van een bijenzwerm, moederbij; -birke, vr.: berkeboom ;-blurae, vr.: 1) moederbloem, zaadgevende bloem, 2) anemoon, 3) Zie Milelibluine: -blut-fiuss, m.: (gnk.) vloeiing; -boden, m.: geboortegrond; -bruch, m.: (hik.) uitzakking; -bruder, m.: oom van moederszijde ; -brust, vr. (-busen, m.): moederborst; -eisen, o.: draad der moerschroef; -elixir, o.: elixir (mrv.: droppeltjes) tegen de moederkwaal; -empfindung, vr.: gewaarwording (gevoel) eener moeder; -ent-zündung, vr.: baarmoeder-ontsteking; -erde, vr.: 1) tuin-aarde, 2) (dk.) (de) aarde ons aller moeder; -essig, m.: azijn tegen de moederkwaal; -fieber, o.: 1)moederkwaal, 2) hysterische koorts; -flecken, m.: moedervlekje; -fluss, m.: (gnk.) witte vloed; -freude, vr.: moedervreugde; -füllen, o,: merrie-veulen; -gefühl, o.: gevoel eener moeder, moederlijk gevoel; -gerste, vr.: lt;plk.) moederkoorn, brand in de gerst; -gewachs, o.: 1) moederplant,2) vormeloos misgeboorte, 3) poliep in de baarmoeder; -gicht, vr.: aanval van de moederkwaal; -glück, o.: geluk eener moeder, moederlijk geluk; -gottesbild, o.: (kkl.)beeld (afbeeldsel) van de moeder Gods, Maria-beeld; -grimmen, o.: kramp in de baarmoeder; -gut, o.: (rcht.) moederlijk versterf,erfdeel üit moeders-nalatenschap; -halb, bv. n.: van moederszijde; -hals, m,: hals der baarmoeder; -halter, ra.: (hik,) zetpil; -haring, m.: (visch:) elft; -harz, o.: moederhars; |
-hase m.: moerhaas, voedster; -herz, o.: moederhart, hart eener moeder; -herzig, bv. n.: moederlijk; -husten, m,: hysterische hoest; -kalb, o.: wijfjeskalf, (vlk.) vormeloos misgeboorte; -kamille, vr.: (pik.) moederkruid; -kind, o,: kind eener moeder, (fam. en iron.) moeders-kindje; -kirche, vr.: moederkerk; -kolik, vr.:moederkwaal, (inz.) aanval van de moederkwaal; -kom, o.: moederkoorn (in rogge, enz.) ; -krampf, m.: Zie -grimmen; -krankheit, vr.: ziekte-verscnijnsel (ongemak, ziekelijke toestand) in de baarmoeder; -kranz, ra. (-kriinzchen, o.): (hik.) zetpil; -kraut, o.: moederkruid; -krebs, m.: kanker in de baarmoeder; -kuchen, m.: (vlk.) moederkoek, nageboorte; -kümmel, m.: tuin-ko-mijn; -kuss, m.: moederlijke kus; -lamm, o.: ooilam; -land, o.: (van koloniën:) moederland, (anders:) geboorteland, vaderland; -lauge, vr.: moederloog; -leber, vr.: Zie -kuelieu; -leib, o.: moederlijf (vom -leibe an: van de gehorte afaan); -liebe, vr.: moederliefde (1. liefde eener moeder, 2. liefde voor eene moeder, gehechtheid • aan zijne of hare moeder); -loge, vr.: moeder-loge; -los, bv. n.: moederloos (der, die -lose: de moederlooze,het moederlooze kind); -löschen, o. (-lose, vr., -loseke, vr.): puit-aal, katvisch; -maal, o.: moedervlekje; -mage, vr.: bloedverwant van moederszijde; -mahrchen, o.: 1) bakersprookie, 2) oude-wijvensprookje ; -meissel, m.: (hik.) zetpil; -mensch, m.: (fam.) levende ziel; -milch. vr.: moedermelk (etwas mit der -milch einsaugen: iets inzuigen met de moedermelk); -mord, m.: moedermoord; -mörder, m.: moedermoordenaar; -mörderin, vr.: moedermoordenares; -mund, m.: (ontl.) mond der baarmoeder; -nackend (-nackt), bv. n.: moedernaakt, spierna.akt; -nagelein, o.: (pik.) moernagel; -name, m.: moedernaam, naam van moeder; -nelkc, vr.: (pik.) moernagel; -pfeife, vr.: honigcel der moederbij; -pfennig, m.: 1) spaarpenningen (mrv.) der moeder, 2) geld dat de moeder heimelijk aan haren zoon toeduwt; -pferd, o.: moederpaard, merrie; -recht, o.: (het) recht eener moeder; -ring, m.: (hik.) zetpil; -röhrchen, o.: pijpje voor den laadstok; -salbe, vr.: zalf tegen de moederkwaal; -schaf, o.: moederschaap, ooi; -scheide, vr.: (ontl.) scheede;-schmerz, m.: 1) smart (verdriet) eener moeder, 2) (gnk.) moederkwaal; -schnitt, m.: (vlk.) keizers-snede; -schooss [-schoss], m.: 1) moederschoot (im -schoosse sitzen: on moeder's schoot zitten, fig.: vertroeteld worden), 2) (fig-) moederschoot, baarmoeder; -schraube, vr.: (wkt.) moederschroef; -schule, vr.: normaalschool; -schwein, o.: moedervarken, zeug, zog; -schwester, vr : tante van moederszijde; -schwindel, m.: (gnk.) hysterische flauwte, hysterische zenuwtoeval; -seele, vr.: 1) ziel (gemoed, hart, gevoel) eener moeder, 2) (fam.) levende ziel (-scelenallein, bw.: moederziel-alleen); -segen, m.: moederzegen; -sinn, m.: Zie -seele; -sohn, m. (-söhnchen, o.): (iron,) moederszoontje; -soole, vr.: moederloog; -sorge, vr.: 1) fmoederzorg, moederlijke zorg (voor hare kinderen), 2) bezorgdheid (angst) eener moeder; -spiegel, m.: (hik.) speculum; -sprache, vr.: 1) moedertaal, 2) grondtaal, taal waarvan andere |
NABEN.
|
talen afstammen; -spritze, vr.: (hik.) spuitje om inspuitingen in de baarmoeder te doen; -staat, m.: (van koloniën:) moederstaat, moederland; -stadt, vr.: 1) moederstad, hoofdstad, 2) greboorte-stad, vaderstad; -stamm, m.: moeder-stam; -stand, m.: lt;het) moederschap; -stein, m.: moedersteen; -stelle, vr.: plaats van moeder ([3] die -stelle vertreten: zooveel als eene moeder zijn voor); -stock, m.: 1) moeder-stam, (inz.) stam van den wijnstok, 2) eerstbe-volkte bijënkorf; -theil [tl, moederlijk erfdeel, moedersversterf, (fam.) moedersbe-wijs; -thrane, vr.: moedertraan (-thranen. mrv.: tranen eener moeder); -titel, in.: moedertitel, titel van moeder; -treue, vr.: moedertrouw, trouw van eene moeder; -trompeten, vr.: (ontl.) trompetten van lallopius; -veilchen, o. (-viole, vr.): anjelier, violierplant; -vorfall, m.: (hik.) uitzakking; -wasser, o.: (pha.) water(tje) teg-en de moederkwaal; -wassersucht, vr.: (gnk.) waterzucht in de baarmoeder; -weh, o.: li barens-weeën (mrv.),2) moederkwaal, 3) smart (zielsleed) eener moeder; -wein, m.: wijn tegen de moederkwaal; -witz, m.: gezond verstand (ein Quentchen -witz ist besser als ein Centner bchulwitz: spr.: een lood gezond verstand is beter dan honderd pond geleerdheid); -witzig, bv. n.: 1) met gezond verstand bedeeld, 2) van gezond verstand getuigende; -wolle, vr.: fijnste rug-wol; -wurz, vr.: 1)moederkruid, 2) varkens venkel; -wuth [tl, vr.: manziek-quot;zaP^e:n» m- (-zapfcnen, o.): (hik.) zetpil; -zelle, vr.: honig-cel der moederbij; -zimmet (-zimmt), o.: (pha.) basterd-kaneel, kassie-bast; -zufall, m.: Zie -schwindel, Mut'terelien, o. (-s; mrv. -): moedertje. müt'terlich, bv. n.: moederlijk; von -er Seite: van moederszijde; I -keit, vr.: moederlijk gevoel. ut'ter schaft, vr.: (het) moederschap. Hlatz, m. (-es; mrv. -e): 1) kort-staart (gekortstaarte hond, gekortstaart paard, enz.), (ook:) kip zonder staart; 2) buisje, wambuis? kort jasje, zjaketje; 3) stoifel, stommerik, ezelskop; I -ohr, o.: kort-oor, dier met afgesnedene ooren; -schwanz, m.: Zie Miitz no. 1. Mütz'clien, o. (-s; mrv. -): 1) mutsje; 2) petje. |
Müt'ze, vr.: 1) muts; (mil. en fam.) politie-muts; 2) pet; 3) tweede maag (der herkauwende dieren); 4) (pik.) zaadhuisje, zaadvlies, I Zie ^liitzen. IMut zen, m. (-s; mrv. -); Zie ]llutz no. 2. imufzen, w. b.: kappen, afkappen ; (fig.) knotten, afknotten; (boomen:) toppen, snoeien; (paarden, honden, enz.:) kortstaarten. Jlüt'zen, in Sam. I -blech, o.: klep eener petj -fabrikant, m.: pettenmaker; -fabrikan'tm, vr.: pettenmaakster;-formig, bv. n.: 1) mutsvormig, 2) petvormig; -handier, m.: pettenkoopman, winkelier in petten; -macher, m.: pettenmaker; -macherin, vr.: 1) mutsenmaakster, 2) pettenmaakster; -schirm, m.: Zie -blecli; -streif, m,: 1) mutsenstrook^ 2) rand eener pet. jffyke'na, o. (2e nrnvl. Myke'nens): (oudtijds een stad in Argolis:) Mycene. Myopie', vr.: myopie, bijziendheid; (fig.) kortzichtigheid; 1* Myops', m. (-en; mrv. -en): (een) bijziende; (fig.) kortzichtige. Myriade, vr.: tienduizendtal, myriade; Myriame'ter, m. (-s; mrv.-): myri'a-meter (tienduizendtal meters); Myna're, vr.: vierkante mijl, eenhonderd bunders. Myrmido'ne, m. (-n; mrv. -n): (fam.) kleinduimpje, mannetje-mug. Myroboia'ne, vr.: myrobolaan (pruim). Myste'rium, o. (-s; mrv. -rien): my-terie, geheimenis; mysteriös', bv. n.: geheimzinnig. Mystieis.mus, m. (-): mysticismus. mystifiei'ren [ie], w. b.: mystificee-ren, verschalken; Mystifikationquot;, vr.: mystificatie, verschalking. Mystik', vr.: mysticismus; Mystik'er, m. (-s ; mrv. -): navorscher van het ondoorgrondelijke, (fig.) bijgeloovige dweper; mys'tisch, bv. n.: mystiek. My the, vr.: mythe, fabel; my'thisch, bv. n.: fabelachtig; Mytholog', m. (-en; mrv. -en): mytholoog, fabelkundige, uitlegger van de fabelleer of godenleer; Mythologiequot;, vr.: mythologie, fabelkunde, fabelleer, godenleer; mytholo'gisch, bv. n.: fabelkundig, mythologisch. |
|
na, tsw.: nu! Xa'be, vr.: (van een wiel:) naaf; (van eene waterleiding:) pijp. buis. Zie Xaben. Xa bel, vr. (mrv. Na'bel): (ontl.) navel; (fig.) knop; (bwk.) sluitsteen; I -ader, vr.: navel-ader; -binde, vr.: navelband; -blut-ader, vr.: navel-ader; -bruch, ra:: navelbreuk; -förmig, bv. n.: navelvormig; -gegend, vr.: navel-streek; -gucker, m.: |
huichelaar, femelaar, schijnvrome; -kraut, o. (-pfianze, vr.): navelkruid; -schnur, vr.: navel-streng; -schwein, o.: Mexicaansch muskusvarken; -Strang, m.: navel-streng, na'belig:, bv. n.: genaveld. na'beln, w. b.: (kinderen:) den navelstreng afbinden van; (tech.) een knop maken aan. Ina'ben, w.b.: van eene naaf voorzien. |
XACHBETER
NA BEX.
569
|
IXaben, in Sam. I -band, m.: naafband; -bohrer, m.: naaf boor; -büchse, vr.: naaf bus ; -kappe,vr.: naaf kap; -loch, o.: naafgat; -ring, m.: naafringr. Xü'ber, m. (-s; mrv. -): naafboor; ] -schmied, m.: boor-smid. Xtt'blger (Xa'binger)? ni. (-s; mrv. -): naafboor. Xa'bob, m. (-s; mrv. -s): nabob. Inaelt, vz. [3] en bw.: 1) naar (in de richting: van: om... te bereiken); - Hause grehen: naar huis gaan; - Brüssel reisen : naar Brussel vertrekken; - etwas sehen ; naar iets kijken; - etwas fragen: naar iets vragen; werfen gooien naar; der quot;Weg - der Stadt: de weg naar de stad; - Süden zu: naar het Zuiden; - Abend zu: naar het Westen; - oben: naar boven; das Schiff ist - Amerika bestimmt: het schip is naar Amerika bestemd; Einem -dem Leben trachten: iemand naar het leven trachten (d. i. het hem trachten te ontnemen), iem. naar het leven staan; 2) naar (volgens; op grond van; overeenkomstig, in overeenstemming met; in navolging van); - meiner Meinung (meiner Meinung -) : naar mijn gevoelen, naar mijn idee; - meinem Sinne: naar mijn zin; das ist nicht - meinem Geschmack: dat is niet naar mijn smaak; - Ihren Befehle: overeenkomstig uw oevel; - seinen Grimd-satzen: naar (volgens) zijne beginselen; er richtet sich - ihm: hij regelt zich naar hem; - dem, was ich gehort habe: naar hetgeen ik gehoord heb; urtheilen ftl -(schliessen -): oordeelen naar; schmecken oder riechen -: smaken of ruiken naar; was nützen Gebote, wenn sie nicht auch - denselben leben: wat baten geboden, indien zij er niet ook naar leven; - einer Vorschrift schreiben: naar een voorbeeld schrijven; - der Jsatur gezeichnet: naar de natuur geteekend; - Ihrer Uhr war es sieben: volgens uw horloge was hetzeven uren; 3) na (later dan; na verloop van; over); (ook:) achter; zwanzig Minuten -vier: twintig minuten over vieren; im Jahre .... - Christi Geburt: in het jaar .... na de geboorte van Christus; - Weih-nachten: na Kerstmis; gleich - meiner Eückkehr: dadelijk na mijne terugkomst; - sich ziehen: (hg.) na zien sleepen, ten gevolge hebben; acht Tage - einander: acht dagen na elkander, (ook:) acht dagen achtereen; Einer - dem Andern; (niet te gelijk maar) na elkander, (ook:) (als de ganzen) achter elkander; I 4) verschillende andere beteekenissen, b.v.: hinten achteraan; - der Elle verkaufen: bij de el verkoopen; - dem Gewichte (-dem Pfunde) verkaufen: bij het gewicht (bij het pond) verkoopen; Einen dem Namen - kennen: iemand kennen bij naam, iemand kennen van naam; - Einem schicken: om iemand zenden, iemand laten halen; - seinem Gelde kommen: om zijn geld komen, zijn geld komen halen; die Kunst geht - Brod: (spr.) de kunst loopt om brood, de kunst lijdt gebrek; schiessen schieten op; zielen -: mikken op, (fig.) het munten op, (ook:) streven naar; - seiner eignen Art: op zijne eigene manier; - deutscher Mode (- deutscher Art): op de Duitsche manier, lt;fani.) op zijn Duitsch; der Reihe -: op rij af, elk op zijne beurt; - wie vor (vor wie -): voor en na, altijd hetzelfde; - und -: 1) van lieverlede, geleidelijk, langzamerhand, 2) bij kleine hoeveelheden te gelijk. |
Iiiadi 'lacli'ten, w. o. h. [31: zich regelen naar, zich gedragen overeenkomstig, inachtnemen; -ach tung, vr.: inachtneming; -af'fen, w. b. [31: naapen; -affer, m,: naaper; -afferei', vr.: naaperij; -af'fe-rin, vr.: naaapster; -af'fung, vr.: naaping, (het) naapen; -ahm'bar, bv. n.: Zie-alim-licli; -ah'men, w. b. [31: nadoen, nabootsen, namaken, (fig.) navolgen; -ah'mens-werthquot; [tl, bv. n.: navolgenswaardig; -ah'mer, m. (-s; mrv. -): navolger; -ahine-rei', vr.: slaafsche navolging,(fam.)naape-rij; -ah'inerin, vr. (mrv. -nen): navolgster; -ahm'lich, bv. n.: na te bootsen, na te maken, na te doen, (fig.) na te volgen; -ah'mung, vr.: 1) nabootsing, 2)navolging, 3) namaaksel; -ah'mungs, in Sam. (,-gabe, vr.: gaaf of talent om na te bootsen; -sucht, vr.: zucht om anderen na te doen; -trieb, m.: neiging om na te volgen; -wuth [t], vr.: naiiperij-woede);-arbeit, vr.: 1) werk naderhand, 2) extrawerk, 3) namaaksel; -ar'beiten, w. b.: 1) namaken, 2) de laatste hand leggen aan; w. o. h.: den verloren werktijd inhalen; -ar'ten, w. o. h. [31: 1) aarden naar, 2) gelijken op, gelijken naar; -artung, vr.: overeenkomst (met). IXacli'bar, m. (-s; mrv. -n): buurman; (fig.) nabuur (der nachste -: de naaste buurman, de buurman naast de deur; fig.: de dichtste nabuur); 1 -dienst, m.: dienst uit nabuurschap; -dorf, o.: naburig dorp; -haus, o.: 1. huis naast de deur, 2. nabij gelegen huis; -land, o.: naburig land;-sraat, m.: naburig rijk; -stadt, vr.: naburige stad, nabij gelegene stad; -volk, o.: naburig volk; -weg. m.: binnenweg, weg binnendoor); •Nacn'barin, vr. (mrv. -nen): buurvrouw; nach'barlich, bv. n.: buur-; bw.: als buurman, (fig.) als nabuur (- leben: als goede buren leven, goede buurschap houden); Nach'barlichkeit, vr.: 1) buurmanschap, 1) buurschappeliikheid; Nach'bars, in Sam. (-leute, m. mrv.: buurlieden,buren; -mann, m.: buurman, buur); Nach'barschaft, vr.: 1) nabuurschap, nabijheid, omtrek, (fam.) buurt (hier in der -: fam.: hier in de buurt, nier dichtbij), 2) buurschap (gute -halten: goede buurschap houden, als goede buren leven); nach'barschattlich, bv. n.: buurschappelijk. Inacli Ibedacht'. bv. n.: naderhand bedacht, te laat bedacht (vorgethan und -bedacht, hat Manchen in gross Leid gebracht: spr.: eerst gedaan, daarna bedacht, heeft menigeen in leed gebracht); -bedenken, w. b. onr,: naderhand bedenken, te laat bedenken; -beding'en, w. b. reg. en onr.: naderhand (later) bedingen; -befehl', o.: later gegeven bevel; -behelf', m.: hulpmiddel, redmiddel, (fig.) uitvlucht; -bel len, w. o. h. [31: nablaffen (1. ach-terna-blalfen; 2. het geblaf nadoen van); -bericht', m.: later bericht, (brf.) postscriptum; -bes'sern, w. b.: 1) repareeren, verstellen, 2) verbeteringen aanbrengen aan (sich -bessern, w. w.: van druiven, enz.: op het laatst nog goed worden); -be ten, onr. w. o. h. [31 en w. b.: nabidden, (fig. fam.) napraten; -be'ter, m.: naprater; |
NACHBETEREL
570
NACHFRIST.
|
-beterei', vr.: napraterij; -be'terin, vr.: napraatster; -be'tung, vr.: (het) napraten; -betrag', o,: nog daarbij komend bedrag; -beweis', o.: later bewns; -bezah'len, w. b.: na-betalen, later betalen; -bier, o.: dun bier, tafelbier; -bieten, w. o. h. onr.; meer bieden, een hooger bod doen; -bild, o.: kopie, (fig.) namaaksel; -biPclen, w. b.: kopiëeren, (fig.) namaken; -bild'ner, m. (-s; mrv. -): namaker; -bild'ung, yr.: 1) namaking, 2) namaaksel; -blat'tern, w. o. h.: naslaan, zoekende doorbladeren; -blei'ben, w. o. onr. s.: 1) achterblijven, 2) overblijven, overschieten, 8) achterwege blijven; -bleib'sel, o. (-s; mrv. -): overblijfsel, overschot; -blick'en, w. o. h. [31: naoogen, na-staren; -blü'the [t|, vr.: (het) nabloeien, tweede bloei; -boh'ren, w. b.: nog meer uitboren; -brand, m.: 1) tweede baksel, 2) tweede stooksel; -brech'en, w. o. h. onr.: (mnw.) eene erts-ader uitgraven; -bring'en, w. b. onr.: 1) later brengen, 2) achterna brengen; -brunft, vr. (-brunst, vr.): laatste tijdperk van den bronsttijd (of: van de loopschheid eener teef); -bür'ge, m.: tweede borg; -bürg'schait, vr.: tweede borgtocht;-bür'ste. vr.: fijne borstel; -büs'sen, w. o h.: er later voor boeten. Iiiacliquot;dati'reii [ie|, w. b.: later dag-teekenen, eene latere dagteekening geven aan. InaclKlomvgw.: 1) nadat, zoodra, toen; 2) al naar, naar gelang, naarmate; - es sich trifft: al naar het valt; I bw.: daarna, vervolgens. Inacliquot;iden'ken, w. o. onr. h.: nadenken (- über etwas: over iets); Einem [3J -denken: 1) in gedachaen iemand volgen, 2) den loop van iemands gedachten volgen: -den ken, z. n. o. (-s): nadenken (das macht mir -denken: dat geeft mij stof tot nadenken; I -den'kend, bv. n.:* nadenkend; -denk'lich, bv. n.: 1 waard om er over na te denken, 2) nadenkend; -denk'lichkeit, vr.: (het) nadenken; -dichten, w. o. h. [3] en w. b.: nadichten, den dichttrant navolgen van; -dresch'en, w. b, onr.: nadorschen; -dring'en, w. o. onr. s. [3j: achterna zetten, dicht op de hielen zitten; -druck, m. (-es, -s; mrv. -drück'e): 1) (van boeken:) nadruk, (ook wel:) herdruk, 2) nadruk, klem, kracht, stemverheffing, (tik.) klemtoon, 3) (van druiven en vruchten:) tweede uitpersing; -druck'en, w. b.: (boeken:) nadrukken, (ook wel:) herdrukken, een nieuwen druk maken van; -drück'en, w. o. h. en w. b.: 1) van achteren opduwen, 2) (fig.) herkauwen; -druck'er, m. ( s; mrv. -): (typ.) nadruk-ker; -drück'lich, bv. n.: nadrukkelijk: -drück'lichkeit, vr.: nadrukkelijkheid^ kracht, klem;-drucks'voll, bv. n.: krachtig, klemmend, (ng.) ernstig: -drusch, m. (-es): nadorsching, tweede dorsching: -dun'keln, w. o. s.: (schl.) donkerder worden, eene donkerder tint krijgen; -durst, m.: nadorst. |
j]Sacliquot;leif'er, m. wed-ijver, na-ijver; -eiferer, m. (-s; mrv. -): mededinger; -eif'erin, vr. (mrv. -nen): mededingster; -eif'ern, w. o. h. 13]: wed-ijveren met (Einem -eifern: met iem. wed-ijveren); -eiferung, vr.: wed-ijvering (eiferungs-trieb quot;, m.: na-ijver, zucht om te wedijveren); -eil'e vr.: achtcrna-zetting; -eil'en, w. o. s. [3]: achterna-zetten, achterna-snellen; -einan'der, bw.: 1) na elkander, 2) achter elkander; -eit'ern, w. o. h.: na-etteren; -empfin'den, w. b. onr.: naderhand gewaar worden; w. o. onr. h. [3]: in dezelfde gewaarwording deelen met; -erapfin'dung, vr,: latere gewaarwording, (fig.) naweeën (mrv.). Xacli'en, m. (-s; mrv -): boot, bootje, schuit, schuitje; I -förmig, bv. n.: boot-vormig, schuitvormig; -führer, m.: veerman: -kraut, o.: (pik.) cimbaalkruid, navelkruid. IXach'ler'be, m.: gesubstitueerde erfgenaam, in de tweede plaats als erfgenaam aangewezene; -erb'satzung? vr.: benoeming van eenen erfgenaam, die bij ontstentenis van den eerstbenoemde in diens plaats zal treden: -erb'schaft, vr.: erfenis bij substitutie; -erhal'ten, w. b. onr.: later bekomen, later ontvangen; -erin'nerung, vr.: 1) herinnering naderhand, 2) naschrift: -erkla'rung, vr.: naoogst, nalezing; -ern'ten, w. b.: naoogsten, nalezen; -erzah'len, w. b.: 1) navertellen, 2) over-vertellen; -erzah'ler. m.: 1) naver-teller, 2) over-verteller; -essen, w. o. h. onr.: 1) na-eten, met eten achteraan komen (-essen, z. n. o.: 1. toe-spijs, 2. nagerecht, dessert). Inacli'lfali'ren, w. o. onr. h. |31: 1) achterna rijden, 2) achterna varen, 3) Einem -fahren: (fig.) iem. narijden, iemand achterna zetten, iem. vervolgen; (mnw.) schouwen inspecteeren; -fahrt, vr.: 1) (het) achterna rijden of varen, 2) opvolging; -fahr'te, vr.: (jag.) door de achterpooten achtergelaten spoor, (ook:) tegenovergestelde richting; -tallen, w. o. s. onr. [31: achterna vallen; -far'ben, w. b.: nog eens over-verven, w. o. h.: (schl.) donker worden ; -fei'er, vr.: na-viering (van een feest), (fig.) na-feest, (fam.) na-pret; -fei'enij w. b.: na-vieren; -feilen, w. b.: na-vijlen, glad-vijlen; -feu'ern, w. o. h.: 1) achteraan komen met vuren, 2) nog eens vuren, 3) het vuur goed onderhouden; -flieg'en, w. o. onr. s. [3]:navliegen ; -fol'ge, vr.: 1) gevolg, uitvloeisel, resultaat, 2) achtervolging, 3) navolging, 4) opvolging; -fol'gen, w. o. s. 13]: 1) achtervolgen, 2) navolgen, 3) opvolgen; -fol'-gends, bw.: 1) als volgt, 2) achtervolgens; -fol'ger^ m.: 1) opvolger, navolger; -tbrgerm, vr.: 1) opvolgster, 2) navolgster; -folg'lich, bw.: I) als volgt. 2) achtervolgens; -fol'gung, vr.: 1) achtervolging, 2) navolging, 3) opvolging: -for'dern, w. b.: nog bovendien vorderen, nog naderhand eischen; -for'derung, vr.: latere vordering, eisch bovendien; -for'men, w. b.: namaken; -for'schen, w o. h. 13]: navor-schen, naspeuren, onderzoeken; -for'scher, m.: navorscher, onderzoeker; -for'schung, vr.: navorsching, nasporing, onderzoeking; -fra'ge, vr.: navraag (-fragc halten: navraag doen; haufige -trage fin den: [van koopwaar:] veel gevraagd worden, zeer gewild zijn; I -frageamt: kantoor van navraag, bureau van informatie); -fra'gen,. w. o. reg. en onr. h.: 1) navraag doen, inlichtingen inwinnen, 2) er naar vragen, er om geven, zich er om bekreunen; -frist, vr.: 1) uitstel nog bovendien, nieuw uitstel,. |
NACHLALLEN.
NACHFROST.
571
|
2) nog te betalen blijvend bedrag:, restantbedrag; -frost, m.: late vorst, (fig.) na-winter; -früh'ling, m.: laatste dagen van het voorjaar, na-lente; -füh'len, w. b.: 1) naderhand voelen, 2) navoelen, goed voelen in: -füh'ren, w. b.: achterna brengen; -fül'len, w. b.: bij-vullen; -tul'lung, vr.: bij-vulling. Inacli' lgarfen, w. o, h. 13]: nagapen; -gang, m.: 1) (het) achterna gaan, 2) (het) later gaan: -gang'er, m.: volgeling, medestander; -gequot;oen, w. b. onr. en w. o. onr. h. 13]: 1) nog er bij geven, toegeven, nog als toegift geven, 2) toegeven, inwilligen, zwichten (der Klügste giebt nach: spr.: men moet weten te schipperen; nicht -geben wollen : fam.: niets willen toegeven, zijn streng strak houden), 3) meegeven, geen weerstand kunnen bieden, bezwijken, 4) onderdoen voor, (ook:) achterstaan bij (Keinem etwas -geben: voor niemand onderdoen; Einem in Nichts -: geen haarbreedte voor iemand onderdoen, ook: in niets voor iemand onderdoen), 5) einem Befehle -geben: aan een bevel gehoorzamen, (J) dem Trunke -geben: zich aan den drank verslaven; -ge'bend, bv. n.: toegevend, inschikkelijk; -gebil'de, o.: namaaksel; -gebo'ren, bv. n.: na 's vaders dood geboren; -gebot', o.: hooger bod, beter od;-gebrauch', m.: later gebruik; -ge-brauch'en, w. b.: later gebruiken, naderhand gebruiken; -ge'bung, vr.: toegevendheid, inschikkelijkheid; -geburt', vr.: (vlk.) nageboorte; -gedan'ke, m.: nagedachte; -gefühl', o.: Zie -cmplinduiis:; -geh'en, w. o. onr. s. [31: 1) achterna gaan, (fig.) volgen, 2) nagaan, achtgeven op, zorg dragen voor, behartigen, 3) Zieeboren; -gebot', o.: hooger bod, beter od;-gebrauch', m.: later gebruik; -ge-brauch'en, w. b.: later gebruiken, naderhand gebruiken; -ge'bung, vr.: toegevendheid, inschikkelijkheid; -geburt', vr.: (vlk.) nageboorte; -gedan'ke, m.: nagedachte; -gefühl', o.: Zie -cmplinduiis:; -geh'en, w. o. onr. s. [31: 1) achterna gaan, (fig.) volgen, 2) nagaan, achtgeven op, zorg dragen voor, behartigen, 3) Zie -geben ns. 4, 5 en 6; -geh'ends, bw.: 1) later, naderhand, 2) vervolgens; -gelas'sen, bv. n.: nagelaten; -gemacht', bv.n.: nagemaakt; -gera'de, bw.: 1) van lieverlede, langzamerhand, 2) eindelijk; -gericht', o.: nagerecht, dessert; -gesang', m.: nazang, slotzang; -geschmack', m.: na-smaak, (fig.) teleurstelling; -gescnwa'der, o.: (mar.) achterhoede; -gewit'ter, o.: (fam.) staartje van een onweer; -gieb'ig, bv.n.: 1) lenig, buigzaam, rekbaar, 2) inschikkelijk, meegaand, toegevend; -gieb'igkeit, vr.: 1) lenigheid, buigzaamheid, rekbaarheid, 2) inschikkelijkheid, meegaandheid, toegevendheid; -gies'sen, w. b. onr.: 1) er bij gieten, er gietende aan toevoegen, 2) (kv.) nagie-ten, een afgietsel maken van; -gift, vr.: 1) toegift, 2) nagerecht, dessert; -glanz, m.: glans (fig.: luister) die van iets achterblijft: -gleit'en, w. o. onr. s. [3]: achterna glijden; -gra'ben, w. o. onr. h. 131: 1) met graven (met uitgraven) volgen (b. v. eene richting), 2) graven naar, al gravende zoeken; -gras, o.: na-gras, etgroen; -greif'en, w. o. onr. o. [3]: grijpen naar; -grübelei', vr.: Zie Orttbelei; -grü'beln, w. o. h. [31: Zie ^rübeln ttber; -grüb-Ier. m.: Zie Orübler; -grum'met, o.: Zie Orummet; -grün'den, w. b.: (schl.) nog eens over-gronden, voor de tweede maal in de grondverf zetten; -guck'en, w. o. h. [3]: nakijken, na-oogen; -guss, m.: 1) bijgietsel, 2) bijgieting, 3) (kv.) af gietsel, (gegotene) kopie. |
Inach quot;Iha'ben. w. b. onr.: 1) overhebben, overgehouden hebben, 2) naderhand krijgen; -hall, m.: 1) nagalm, 2) weergalm, echo, (fig.) weerklank, (ook:) roep-dien iemand achter zich laat; -hallen, w. o. h.: 1) nagalmen, 2) weergalmen, weerklinken; w. b.: weerkaatsen, doen weergalmen; -hal ten, w. o. onr. h.: aanhouden, blijven voortduren; w. b. onr.: 1) navieren (een feest), later vieren, 2) naderhand houden (eene les); -hal'tig, bv. n.: aanhoudend, voortdurend; -hand, vr.: (spl.) achterhand, (van een paard:) achter-stel; -han'deln, w. o. h. [3]: handelen naar, zich gedragen naar, in acht nemen; -hiing'en (-hang'en), w. o. onr. h. [31: zich overgeven aan, (jag.) het spoor volgen van, najagen; -har'ken, w. b.: (tnb.) nog eens oprijven; -hau'en, w. b. onr.: nabeitelen, namaken (beeldhouwwerk); w. o. onr. [3]: met de blanke sabel achterna zetten; -he'ben, w. b. onr.: nog wat oplichten, noch wat optillen; -hel'fen, w. o. onr. h. [31: bevorderlijk zijn aan, bevorderen, voorthelpen, (fig.) de laatste hand leggen aan, voltooien, (ook:) bijwerken (werk dat ten achteren is), in orde brengen; -hel'fer, m.: voorthelper, bevorderaar, (ook:) bijwerker, in orde brenger; -herquot;, bw.: 1) daarna, vervolgens, 2) later, naderhand; -herbst, m.: na-nerfst, laatste tijd van het najaar j -he'rig, bv. n.: later, volgend; -het'zen. w. b. [3]: ophitsen (aanvuren)____ achterna; -heu, o.: Zie Crrnuimet; -hieb, m.: tweede houthak, tweede kapping, (srm.) pareer-stoot; -hin ken, w. o. s. [3|: 1) achterna hinken, achterna hompelen, 2) na-hompelen, den hompelenden gang nadoen van; w. o. h. [3]:.(fam.) krukkig navolgen (nabootsen, nadoen); -hoch'zeit, vr.: na-bruiloft; -ho'len, w. b.: nahalen, naderhand halen, (fig.) inhalen (b. v. verloren tijd, iemand die vooruit is, enz.); -hor'-chen (-hö'ren), w. o. h.: nog eens luisteren; -hül'fe, vr.: 1) latere hulp, 2) bijwerking; -hut. vr.: nadrift, nagrazing, (mil.) achterhoede (etwas auf die -hut behalten: fig.: een appeltje voor den dorst bewaren; die -hut befehligen: mil.: het bevel voeren over de achterhoede). Inacli' Ja'gren, w. o. s. [31: najagen; w. b.: achterna-zetten; -jahr, o.: najaar, herfst; -jauch'zen (-ju'beln), w. o. h. 13]: najubelen, jubelend achterna roepen; -kind, o.: nazaat, afstammeling; -kla'ge, vr.: (rcht.) tegen-vordering, reconven-tioneele eisch; -klang, m.: nagalm, (fig.) echo; -klat'schen, w. o. h. [3]: handgeklap achterna zenden; w- b.: nakletsen, napraten; -kleftem, w. o. s. [3]: naklauteren, naklimmen; -kling en, w. o, onr. h.: Zie -hallen; -kom'me, m. (-n; mrv. -n): nakomeling, afstammeling, (fig.) opvolger; -kom men, w. o. onr. s. [3]: 1) later komen dan, 2) achterna komen, 3) nakomen, gevolg geven aan; -kom'menschaft, vr.: nakomelingschap; -kömm'ling, m, (-es, -s; mrv. -e): Zie -komuie; -kön'nen, w. o. onr. h. [3]: achterna kunnen; -kost, m.: toe-spijs; -kriech'en, w. o. onr. s. [31: achterna kruipen; -kunft, vr.: latere komst, (het) naderhand komen, (fig.) gevolg, uitvloeisel, (ook:) nakomelingschap; -kün-steln, w. b.: 1) kunstig namaken, 2) op eene gekunstelde manier nabootsen;-kur, vr.: (gnk.) na-kuur. Inaelt 'llal'len, w. b.: nabauwen, stot- |
NACHSCHIESSEN
XACHLASS.
572
|
ierend nazeggen: w. o. h. [3]: na-stotteren; -lass, m. (-es^ mrv. -las se): 1) nalatenschap, 2) kwijtschelding, 3) korting, rabat, 4) acnterwege-blijving, ophouding; -las sen, w. b. onr.: 1) nalaten, 2) loslaten, (fig.) laten schieten, 3) Einem etwas -lassen: iets aan iem. kwijtschelden, 4) vom Preise -lassen (am Preise -lassen): van (op) den 5rijs laten vallen; w. o. onr. h.: vermineren, afnemen; -las'senschaft, vr.: nalatenschap; -las'sig, bv. n.: achteloos, (fig.) oppervlakkig, (ook:) slordig (-las'sigkeit, vr.: 1. achteloosheid, 2. oppervlakkigheid, 3. slordigheid); -las'sung, vr.: Zie -laMs; -lau'fen, w. o. onr. s. [3J: naloopen, achterna loopen; -lau'fer, m.: nalooper;-laut, m.: naklank, nagalm, na-trilling; -lau'ten, w. o. h.: na-trillen, nagalmen (131: eensluidend zijn met); -le'ben, w. o. h. [3]: naleven, leven overeenkomstig (-le'ben, z. n. o.: later leven, later volgend leven); der (vr.: die) -le'bende: de langstlevende; -le'gen, w. b.: er aan toevoegen, er bijvoegen; -le'se, vr.: nalezing; -le'sen, w. b.: nalezen (i. a. b.); -le'ser, m.: nalezer; -le'serin, vr.: naleesster; -leuch'ten, w. o. h. [3]: nalichten, met licht vergezellen; -lieferung, vr.: na-levering, levering nog naderhand; -lü'gen, w. o. onr. h. [31: na-liegen,rijs laten vallen; w. o. onr. h.: vermineren, afnemen; -las'senschaft, vr.: nalatenschap; -las'sig, bv. n.: achteloos, (fig.) oppervlakkig, (ook:) slordig (-las'sigkeit, vr.: 1. achteloosheid, 2. oppervlakkigheid, 3. slordigheid); -las'sung, vr.: Zie -laMs; -lau'fen, w. o. onr. s. [3J: naloopen, achterna loopen; -lau'fer, m.: nalooper;-laut, m.: naklank, nagalm, na-trilling; -lau'ten, w. o. h.: na-trillen, nagalmen (131: eensluidend zijn met); -le'ben, w. o. h. [3]: naleven, leven overeenkomstig (-le'ben, z. n. o.: later leven, later volgend leven); der (vr.: die) -le'bende: de langstlevende; -le'gen, w. b.: er aan toevoegen, er bijvoegen; -le'se, vr.: nalezing; -le'sen, w. b.: nalezen (i. a. b.); -le'ser, m.: nalezer; -le'serin, vr.: naleesster; -leuch'ten, w. o. h. [3]: nalichten, met licht vergezellen; -lieferung, vr.: na-levering, levering nog naderhand; -lü'gen, w. o. onr. h. [31: na-liegen, lnacliquot;|macli,eii, w. b.: 1) namaken, 2) nadoen; -mach'er, m.: namaker; -ma-cnerei', vr.: namakerij; -mahd, vr.: nagras, etgroen; -mah'len, w. b.: nog eens overmalen; -ma'len, w. o. h. 13J en w. b.: naschilderen ; -ma'lig, bv. n,: later vol- Send, later; -mals, bw.: later, naderhand,end, later; -mals, bw.: later, naderhand, aarna; -mann, m. (-es; mrv. -man'ner): (kph.) latere endossant; -marschi'ren [ie], w. o. s. [31: achterna marcheeren; -mast, vr.: namesting; -mes'sen, w. b. onr.: nameten ; -mit'tag, m.: namiddag; -mit'tagig, bv. n.: namiddags-; -mit'taghch, bv. n. en bw.: eiken namiddag; -mit'tags, bw,: des namiddags: -mit'ternacht, vr.: nanacht; -mit'ternachtlich, bv. n. en bw.: in den nanacht; -müs'sen, w. o. onr. h. [3]: na-moeten. inacli' lnachst, bv. n.; tweede vol- fende; -nah'me, vr.: (kph.) in rekeningende; -nah'me, vr.: (kph.) in rekening renging; -neh'men, w. b. onr.: nane-men, naderhand (later) nemen, (kph.) in rekening brengen (seine Auslagen auf Einen -nehmen: zijne verschotten aan iemand in rekening brengen, zich zijne verschotten door iemand laten vergoeden); -ord'nen, w. b.: tot plaatsvervanger benoemen; -pfeif'en, w. o. onr, h. |3] en w. b.: nafluiten; -pfu'schen, w. b.: broddelig (knoeierig) namaken; -pfu'scher, m.: knoeierig namaker; -pin-eeln, w. b.: 1) na-penseelen, krukkig naschilderen, 2) (aan een schilderstuk:) likken en flikken; -plap'pern (-plau'dern), w. o. h. [3] en w. 6.: napraten; -poli'ren {ie], w. b.: 1) naderhand polijsten, 2) nog •eens overpolijsten; -pra'gen, w. b.: 1) naderhand stempelen, 2) nog eens over-stempelen, 3) den muntstempel namaken van. |
IXacli'lraul), in.: overgebleven buit; -raum, in.: afbraak, puin, (van gerooide boomen:) afval; -rau'men, w. b.: opruimen; w. o. h. [3]: den boel of het vuil opruimen van; -rech'en, w. b.: oprijven, opharken (-rech'en, m.: groote rijf, groote hark); -rech'nen, w. o. h. [3] en w. b.: narekenen; -rech'ner, m.: narekenaar, controleur; -rech'nung, vr.: 1) narekeningquot; 2) latere rekening;-recht, o.: 1) recht van weder-inkoop, 2) recht op een zeker gedeelte van de boeten; -re de, vr.: (let.) na-rede, nawoord, (fig.) roep, naam, faam achter iemands rug (in üble -rede bringen: in een kwaden naam brengen, in een kwaad gerucht brengen, belasteren, zwartmaken); -re'den, w. o. h, [3] en w. b.: 1) napraten, 2) Einem etwas -reden: iemand iets nageven, iets van iemand zeggen (ten goede of ten kwade); -re'der, m. (-s; mrv. -): schend-tong, lasteraar; -rei'fen, w. o.h.: later rijp worden; -rei'sen, w. o. s. [3]; nareizen, achterna reizen; -reis'scn, w. o. onr- s.: verder scheuren; w. b.: na zich sleepen, (eene teekening:) namaken; -rei'ten,w. o. onr. s. [3]: narijden, achterna rijden; -ren'nen, w. o. onr. s. [3]: narennen, achterna rennen; -reu'e, vr.: naberouw, berouw als het te laat is; -richt, vr.: 1) naricht, bericht, 2) tijding, 3) (kph.) advies, kennisgeving (-richtsbrief, m.: kph.: adviesbrief; -rich'ten, vr. mrv.: aavertentiën); -rich'ten, w. b.: regelen naar, (een uurwerk:) achterzetten, (rcht,) het eindvonnis uitspreken over, (ook:) terechtstellen, het doodvonnis voltrekken aan; -richter, m. (-s; mrv. -): scherprechter, beul; -richt'lich, bw.: tot naricht (-richtlich zu wissen thun: kennisgeven van); -riech en, w. o. onr. h. [3]: rieken (ruiken) naar; -ring'en, w. o. onr. h. [3]: 1) streven (trachten) naar, wedijveren om, 2) wedijveren met; -riss, m.: 1) tweede schets, tweede planteekening, 2) kopie; -rück'en, w. o. s. 13]: volgen, achterna rukken: -ru'dern, w. o. s. [3]: achterna roeien;' -ruf, ra.: (het) naroepen, (fig.) roep, naam, faam die iemand achter zich laat; -ru'fen, w. o. onr. h. [3] en w. b. onr.: 1) naroepen, achterna roepen, 2) naroepen, het geroep nabootsen van;-ruhm, m.: roem die iemand achter zich laat -rüh'men, w, b.: 1) Einen -rühmen: roemen (prijzen) in navolging van iem., 2) Einem etwas -rühmen: aan iemand iets ter eere nageven, iets tot lof van iemand zeggen achter zijnen rug of na zijnen dood; -runde, vr.: (mil.) kleine ronde, patrouille. Inacli'lsa'gren, w. b.: nazegden (Einem etwas -sagen: 1. iemand iets nazeggen, 2. ie^s van iemand zeggen; Einem Böses -sagen: kwaadspreken van iemand); -sam'meln, w. b.: nasprokke-len, wat er nog overgeschoten is bijeen-sprokkelen; -satz, m.: (red.) sluitrede, (spl.) verhooging van den inzet; -schaffen, w. b. reg.: (Einem etwas: iemand iets) achterna zenden; w. b. onr.; na-maKen; -schall, m. enz.:,Zie -hall, enz.; -schau'en, w. o. h. [3]: nastaren, na-oogen; -schick'en, w. o. h. [3] en w. b.: nazenden, achterna zenden; -schieb'en, w. b. onr. [3]: (spl.) van achteren raken, (ook:) spelen na; -schies'sen, w. b. onr. [3]: 1) naschieten, schieten in navolging van, 2) een scliot (of: schoten) achterna zenden aan, 3) (geld:) bijpassen; w. o. onr. s. [3]; 1) achterna schieten. |
JsACHSCHIFFEN.
NACHSTOSSEK
573
|
snel te voorschijn komen achter iemand, 2) (pik.) later uitloopen, later uitspruiten; -schiften, w. b.: per scheepsgelegenheid achterna zenden; w. o. s. [3]: achterna stevenen, achterna zeilen;-sehlach-ten, w. o. h. [31: (fig. fain.) iemand slachten (d. i. aan iem. gelijk zijn, op iemand gelijken); -schlag. m.: (mtw.) valsch geld, valsche munt, (niuz.) aanvullende noot; -schlagen, w. o. onr. s. [3]: aarden naar, gelijken oj}. slachten; \v. b. onr.; 1) naslaan (iets in een boek), opzoeken, nazien, 2) (geld :) namaken, 3) (mnw.) volgen (eene ertsader), 4) Einem -schlagen: in navolging van (op het voorbeeld van) iemand slaan; -schleich'en, w. o. onr. s. 13]: achterna sluipen; -schlep'pen, w. b.: na zich sleepen; w. o. s. 13]: achterna slepen; -schlüs'sel, m.: 1) keizer, looper, sleutel waarmede men alle sloten opensteekt, 2) nagemaakte sleutel, valsche sleutel; -schmack, m.: na-smaak; -schmaus, ni : latere smulpartij, (fig.)na-pret; -schmeck'en, w. o. h. [3]: 1) smaken naar, 2) eenen nasmaak hebben; -schmerzen, w. o. h. [31: 1) zeer doen naderhand, 2) napijn veroorzaken; -schmier'en, w. o. h. 13] en w. b.: 1) no^ eens smeren, 2) (fig.) na-klodderen; -schmier'er, m.: (fig.) na-klodderaar; -schnei'den, w. b. onr.: na-snijden (naar een model); -schnitt, m.: na-snijdsel (naar een model); -schnitz'eln, w. b.: Zie -sclinesden; -schoss, m.: 1) suppletoire belasting, later nog gehevene belasting, 2) (pik.) latere loot, later uitspruitsel; -schreib'en, w. o. onr. h. [3] en w. b.: 1) naschrijven, 2) nog aan het reeds geschrevene toevoegen; -schreib'er, m.: naschrijver, kopieerder; -schrei en, w. o. onr. h. [3j: naschreeuwen; -schrift, vr.: 1) kopie, afschrift, 2) (brf.) naschrift, postscriptum; -schub, m.: 1) (spl.) nastoot, na-worp (den -schub haben: aan de beurt zijn als de eerste speler gedaan heeft), 2) weerstuit, weeromstuit, 3) (fig. fam.) hulp (Einem -schub geben: iem. een handje helpen); -schuss, m. (-es; mrv. -schüs'se): 1) later schot, (geweer-, pistool-. kanon-)schot naderhand, 2) latere storting (van gelden), (fig.) bijpassing, 3) suppletoire belasting, later nog gehevene belasting, 4) (pik.) latere loot, later uitspruitsel, ö) (bij bakkers:) tweede baksel, laatste baksel, G) (van wijndruiven:) nanat, laatst uitgeperst nat; -schüt'ten, w. b.: nog er bijgieten; -schwarm, m.: tweede zwerm, later volgende zwerm; -schwarz'en, w. o. h.: zwarter (donkerder) worden; -schwatz'en, w. o. h. [3] en w. b.: napraten; -schwatz'er, ra.: na-prater; -schwim'men, w. o. onr. s. |3]: 1) nazwemmen, 2) achteraan drijven; -schwö'ren, w. o. h. [3] en w. b.: nazweren. |
Inach' lse'geln, w. o. s. [3]: achterna zeilen, achterna stevenen; -seh'en, w. o. onr. h. [3] en w. b. onr.: 1) nazien, nakijken, 2) door de vingers zien, toegevendheid gebruiken met (-sehen, z. n. o.: [het] nakijken; das -sehen haben: fam.: het na mogen kijken, op zijnen neus kunnen kijken, zich te leur gesteld zien); -sen'den, w. b. onr.: nazenden, achterna zenden; -set'zen, w. b.: ^achteraan plaatsen, er achter plaatsen, 2) achterstellen, 3) nog eens zetten; w. o-h. [3]: nazetten, achterna zetten; -setz-ling, m.: (tnb.) later gepote stek; -sicht, vr.: 1) toegevendheid, inschikkelijkheid, (fig.) geduld, 2) uitstel (besser Vorsicht als -sicht: spr.: beter vooraf alles goed te bekijken dan naderhand); -sich'tig, bv. n.: toegevend, inschikkelijk; -sich'tigkeit, vr.: Zie -sicht; -sichts, in Sam. (-brief, m.: brief van uitstel; -tag, m.: kph.: respijtdag; -voll, bv. n.: zeer toegevend, vol inschikkelijkheid; -silbe, vr.: 1) laatste lettergreep, 2) achtervoegsel, achteraan gehechte lettergreep; -sing'en, w. o. onr. h. |3j en w. b. onr.: nazingen;-sin'ken, w. o. onr. s. 13]: later zinken, achterna zinken; -sin'nen, w. o. onr. h. [3]: nadenken over (-sin'nen, o.: nadenken, overpeinzing, gepeins); -som'mer, m.: nazomer; -sorg'e, vr.: zorg naderhand, (fig.) berouw (Vorsorge verhütet -sorge: spr.: beter in de voorbaat dan te laat, de voorzichtigheid is de moeder van de porseleinkast); -spah en, w. o. h. [3]: 1) nagluren, 2) bespieden, 3) naspeuren; -spali er, m.: afloerder, bespieder; -spiel, o.: 1) na-spel, 2) na-klucht; -spiel'en, w. o, h. [3] en w. b.: na-spelen; -spot ten, w. o. h. [3) en w. b.: 1) spottend nadoen, door nabootsing belachelijk maken, 2) najouwen; -spot ter, m-: 1) belachelijkmaker, 2) najouwer; -sprech'en, w. o. onr. h. [3] en w. b. onr.: napraten; -sprecherei', vr.: napraterij; -spreng en, w. o. s. [3J: achterna rennen (te paard); -spring en, w. o. onr. s. [3]: achterna snellen, achterna ijlen; -spross, m.: latere spruit, latere loot; -spü'ren, w. o. h. [3]: nasporingen doen naar, naspeuren. naclist. bv. n. (o. tr. van „nahe1): naast; der -e Preis: de naaste prijs; die -en Verwandten: de naaste familiebetrekkingen; der -e Weg: de naaste weg; -er Tage (mit -em): eerstdaags, binnenkort; Jeder ist sich sclbst der-e: (spr.) ieder is zich zeiven het naast, het hemd is nader dan de rok. I -, bw.: 1) naastbij, dichtstbij; 2) onlangs, onder-laatst. I -, vz. [3]: na; -dem, bw,; daarna, daarop, vervolgens. Xaeli'ste. m. (-n; mrv. -n): naaste, evennaaste; I Nach 'stenlieb'e, vr.: liefde tot den naaste; nach'stens, bw.: eerlang, eerstdaags, binnenkort. Inacliquot;lstec]i'en, w. b. onr.: (grav.) na-graveeren, kopiëeren, (spl.) met eene hoogere troefkaart aftroeven; -steh'en. w. o. onr. h. 13]: 1) staan achter, 2) achterstaan bij, (fig.) onderdoen voor; -stei'-gen, w. o. onr. s. [3]: naklimmen; -stel'len, w. o. h. [3]: strikken spannen, lagen leggen; w. b.: achter ____ zetten, (uurwerken:) achterzetten; -stel'ler, m. (-s; mrv.): strikkenspanner, lagenlegger; -stel'lerisch, bv. n.: arglistig, verraderlijk; -stel'lung. vr.: hinderlaag, gespannen strik; -steu'er, vr.: Zie -schuss no. 3; -steu'ern, w. o. h. [3J: achterna stevenen; w. b. : als later gehevene belasting betalen; -stich, m.: gekopieerde gravure; -stick en, w. b.: na-borduren; -stop'fen, w. b.: bij-stoppen; -stop'peln, w. o. h.: aren lezen, nalezing op een geoogst veld houden; -stoss, m.: na-stoot, (srm.) pareer-stoot; -stos'sen, w. o. h. [3] en w. b,: 1) achter na stooten, |
NACHTSTREBEN.
NACHTZEUG.
574
|
2) nog eenen stoot geven aan, 3) nog lt;;ens overstampen; -stre'ben, w. o. h. [3]: na-streven; -stück, o.: nastuk; -stür'zen, w. o. s. [3]: 1) achterna stormen, 2) vervolgens naar beneden storten; w. b.: vervolgens naar beneden werpen, (fig.) nog naar binnen slaan gt;(bv. drank of wijn); -su'che, vr.: (jag.) opsporing van geschoten wild; -su'chen, w. b*: 1) nazoeken, nasnuffelen, 2) opsporen, opzoeken; w. o. h.: 1) nasporingen doen, 2) aanzoek doen (-ura: om ; -bei: bij), verzoeken; -su'cher, m. (-s; mrv. -): aanzoek-doener, verzoeker, sollicitant; -su'chung, vr.: 1) nazoeking, nasnuffeling, 2) nasporing, 3) aanzoek, verzoek. Xaelit, vr. (mrv. Nach'te): nacht; (fig.) duisternis, (inz.) duisternis van den avond; beim Einbruch der -: bij het vallen van den avond; es wird het wordt donker, de avond begint te vallen; zu - essen: het avond-eten gebruiken, soepeeren; bei - (in der -. des -s): bij nacnt, in den nacht, des nachts; bei - und Kebel davon gehen: (spr.) met de noorderzon verdwijnen; bei - sind^ enz.: Zie Katze; über -: gedurende den nacht; die ganze - über: den ganschen nacht door; I -andacht, vr.: avondgebed; -ar-beit, vr.: nachtwerk; -arbeiter, m.: 1) nachtwerker, iemand die in den nacht werkt (inz. studeert), 2) (iron.) sekreten-ruimer; -becken, o.: kamerpot, waterpot, (gem.) pispot, (iron.) nachtspiegel; -besuch, n:.: nachtelijk bezoek, bezoek in den nacht; -blattern, vr. mrv.: in den nacht ontstaande huidvlekken of puisten; «blind, bv. n.: (gnk.) nachtblind; -blindheit, vr.: nacht-blindheid; -blume, vr.: (pik.) nachtbloem, (inz.) nachtschoone; -dieb. ra.: nachtdief; -diebstahl, m.: diefstal bij nacht (mit Einbruch: met inbraak) ; -drud, vr.: (gnk.) nachtmerrie; -erscneinung, vr.: 1) nachtelijke verschijning, 2) nachtelijk vizioen; -essen, o.: avond-eten, avondmaal; -eule, vr.: (vog.) nachtuil; -fahrt, nachtelijke tocht, tocht (reis) in den nacht; -falter, vr.: (ins,) nachtvlinder; -feuer, o.: nachtvuur; -frost, m.: nachtvorst;-ganger, m.: (gnk.) slaapwandelaar; -gangerin, vr.: (gnk.) slaapwandelaarster; -garn, o.: (jag.) net voor de nachtelijke vogelvangst; -gebet, o.: nachtgebed, avondgebed; -ge-danken, m.mrv.: nachtgedachten; -geist, m.: (fab.) nachtgeest, nacht-spook (die -geister: fab.: de Lemuren); -geschirr, o.: Zie -beeken: -gesicht, o. : nachtgezicht, droomgezicht; -gespenst, o.: nachtspook; -gestirn, o.: nachtgesternte (d. i. de maan); -gewand, o.: nachtgewaad, nachtgoed; -gleiche, vr.: (str.) nachtevening; -glocke, vr,: 1) avondklok, |
2) nachtbei; -haube, vr.: nachtmuts; -haus, o. (-hauschen, o.): (zeew.) kompas-huisjeJ (fig. fam.) sekreet, (ook:) kamer-stilletje ; -hemd, o.: nachthemd; -herberge, vr.: nachtverblijf; -hexe, vr.: nachtheks, tooverkol; -hütte, vr.: legertent; -imbiss, m.: avond-eten; -jacke, vr.: nachtjak; -jagd, vr.: jacht in den nacht; -kerze, vr.: nachtkaars; -könig, m.: sekreten-ruimer; -kopf, m.: (vog.) poel-snip; -kiihle, vr.: kilheid van den nacht; -lager, o.: 1) nachtleger, slaapplaats, 2) nachtverblijf, nachtkwartier; -lampe, vr.: nachtlamp; -leuch-ter, m.: nachtolaker; -licht, o.: 1) nachtlicht, 2) nachtkaars; -liebste, vr.: (pik.) tuberoos; -luft, vr,: nachtlucht, (fig,) avondlucht; -mahl, o.: avondmaal (das heilige -mahl: het heilige Avondmaal, het Nachtmaal des Heeren; -mahlstisch, m.: Nacht-maals-tafel); -mahr, m. (-mannchen, o.): nachtmerrie ; -mensch, m.: albino; -metten, vr. mrv.: (kkl.) vroegmetten; -motte, vr.: (ins.) nachtmot; -musik, vr.: 1) nachtmuziek, 2) avondmuzi.ek, (fig.) serenade (Einem eine -musik bringen; aan iem. eene serenade brengen); -mütze, vr.: nachtmuts, slaapmuts, (iron.) slaapmuts, droomerige lummel; -nebel, m.: (hik.) nyctalopie; -nymphe, vr.: (ins.) stinkvlieg, (fig.) lichte vrouw; -pelz, m.: warme nachtjapon; -pforte, vr.: 1) uitgang, 2) afvoer-kanaal; -posten, m.: nachtpost, nachtwacht; -quartie;, o.: nachtkwartier; -rabe, m.: (vog.) nachtraaf, (fig.) nacht-looper, (ook) sekreten-ruimer; -riiumer, ra.: sekreten-ruimer; -register, o.: nacht-register, nachtboek, nachtlijst; -reiher, m,: (vog.) nachtreiger; -riegel, ra.: nachtgrendel, (fig.) nachtslot; -rock, ra.: slaap-japon. nachtjapon, ochtendjapon; -ruhe, vr.: 1) nachtrust, slaap, 2) kalmte (stilte; van den nacht; -runde, vr.: nachtronde; schade, m.: (vog.) nachtzwaluw, geitenmelker; -schatten, ra.: schaduw (duisternis) van den nacht, (pik.) nachtschade; -scherben, m.: Zie -becken; -schicht, vr.: (uinw.) nachttaak; -schlager, ra.: (vog.) nachtegaal; -schleicher, ra.: nachtlooper; -schraetterling, m.: (ins.) nachtvlinaer; -schwalbe, vr.: Zie -schade: lt;das) -schwarraen, o.: (het) nachtloopen; -schwarraer, in.: nachtlooper ; -schwarme-rei', vr.: nachtlooperij ; -schwarraerin, vr.: lichte vrouw; -schweiss, o.: nachtzweet; -signal, o.: nacht-signaal; (das)-sitzen, o.: (het) nachtbraken; -sitzer, ra.: nachtbraker; -standchen, o,: serenade; (das) -stellen, o.: (het) uitzetten van jachtnetten in den nacht; -stille, vr.: nachtelijke stilte; -stück, o.: (schl.) nacht-tafereel, nachtstuk; (das) -studiren jdiel, o.: het studeeren bij nacht; -studium, o.: nachtstudie; -stuhl, m.: nachtstoel, stilletje (-stuhlbecken, o.: pot in een stilletje); -stunde, vr.: nachtelijk uur, uur van den nacht; -thau [tl, m : nachtdauw; -tisch (Nachttisch met tt), ra.: beddetafeltje; -topf, ra.: Zie -becken; -trunk, ra.: drank eer men naar bed gaat, (fam.) slaapmutsje; -uhr, vr.: nachtklok; -urafiort (-uragebcn, -umwölkt), bv. n.: in nachtelijke duisternis gehuld; -viole, vr.: (pik.) nachtviooltje; -vogel, m.: (vog.)nachtvogel, (ins.) nachtvlinder, (iron.) nachtlooper; -wache, vr.: nachtwake, wacht in den nacht; -wachter, ra.: nachtwacht,klapperman (-wachterhorn, o.: hoorn waarop de nachtwacht blaast; -wachterlied, o.: lied dat de nachtwacht zingt;-wachterschnurre, vr.: ratel van de nachtwacht); (das) -wandeln (-wandern), o.: (het) slaapwandelen, soranarabulismus; -wanderer (-wand-Ier), m.: slaapwandelaar; -wandlerin, vr,: slaapwandelaarster; -weibchen, o.: duivelin, nelleveeg; -wind, rn.: nachtwind; -zeit, vr.: tijd van den nacht (bei -zeit: bij nacht, in den nacht); -zeug, o.: nachtgoed; |
X ADEL ARBEIT.
NACHTZUG.
575
|
-zug, m.: (op spoorwegen:) nachttrein, (jag.) Zie -stellen. Inach 'ltanzen, w. o. h. 13]: nadansen. naclit'en, w. onpers. h.: nacht worden. iXach'tlieil Ltl, m. (-es, -s; mrv. -e): nadeel; im -e sein (sich im - befinden): aan het slechtste eind zijn; es gereient mir zum -e: het strekt tot (het is in) mijn nadeel. nacli'^heilis? Ttl, bv. n.: nadeelig; I -keit, vr.: nadeelighoid. Inacli'tliun, w. b. onr.: nog er bijvoegen, later er bijdoen; w. o. h. onr. [3]: nadoen; Einem etwas -: iemand iets nadoen; es Einem -: het iemand nadoen. Xacht iffall, vr.: (vog.) nachtegaal. Xaelit isallen, in Sam. I -schlag, m. (-ton, in.): (het) slaan van den nachtegaal. naelit'ig:, bv. n. (in Sam.): zwei -: van twee nachten. IXacli'tiscli (met één t): nagerecht, dessert. Vergelijk ^Tachttiscli. nacht lieli, bv. n.: 1) nachtelijk (bw.: bij nacht, in den nacht); 2) (fig.) somber, donker; bei -er Weile: bij nacht, in den nacht; I -keit, vr.: nachtelijkheid, (fig.) somberheid. Inaeli 'lto'ben, w. o. h. en s. [31: 1) narazen, 2) achterna razen; -tö'nen, w. o. h.: nagalmen, naklinken; -trab, ra.: (mil.) achterhoede; -tra'ben, w. o. s. [3]: nadraven; -trach'ten, w. o. h. [3]: 1) trachten naar (iets), 2) na-streven (iemand); -trag, m. (-es, -s; mrv. -tra/ge): 1) aanhangsel, bijvoegsel, 2) bijbetaling; -tra'gen, w. b. onr,: 1) bijvoegen, (fig.) bijbetalen; 2) nadragen (Einem etwas -tragen: 1. iemand iets achterna! dragen, 2. een wrok tegen iem. hebben over iets ; es Einem lange -tragen: lang een wrok op iemand hebben); -trag'lich, bv. n.: later bijgevoegd, later bijkomend, (fig.) nog bijbetaald (bw.: later, naderhand); -treib'en, w. o. onr. s. 13] en w. b. onr.: achterna drijven; -tre'ten. w. o. onr. s. [3]: loopen achter, volgen, (ng.) navolgen; -tre'ter, ra, lt;-s; mrv. -): 1) navolger, 2) volgeling; -trieb, m. (-trift, vr.): nadrift, nagrazing; -tril'lern, w. o. h. 13): na-neuriën, nazingen; -trin'ken, w. o. onr. h. 13]:nadrin-ken; -tritt, m.: (het) volgen, (fig.) navolging; -trupp, m.: achterhoede. iiaclits, bw.: bij nacht, des nachts, in den nacht. IXacli 'ur tlieil [t], o.: later oordeel; (rcht.) latere uitspraak, later vonnis. Inacli'lwach'sen, w. o. onr. s. [3]: nagroeien (Einem -wachsen: iem. in groei evenaren); sich -wagen, w. w. [3]: zich aan navolging wa^en; -wa'gen, w. b. onr.: nawegen; -waise, vr.: na 's vaders dood geboren wees; -wal'zen, w. o, s, |31: nawalsen, nadansen; -wandel, m.: navolging ; -wan'deln, w. o. s. [3]: navolgen, de voetstappen drukken van; -weh'en, o. mrv.: naweeën; -wein, m.: wijn van de laatste uitpersing; -wei'nen, w. o. h. [31: 1) naweenen, weenen in navolging van, 2) (fig.) beweenen; -weis, m.: inlichting (-wei'sebuch, o.: 1. gids, handleiding, handboek, 2. adresboek); -wei'sen, w. b. |
onr,: 1) nawijzen (met den vinger), 2) verwijzen, 3) bewijzen, met bewijsmiddelen staven; -wei'ser, m.: 1) gids, handboek, handleiding, 2) adresboek, 3) bladwijzer, inhouds-register; -wei'sung, vr.; 1) verwijzing, 2) inlichting, 3) bewijs-leve-rmg, bewijs; -wei'sungs, m Sara. (-anstalt, vr.: advertentie-bureau, bureau van informatie; -kalender, m.: almanak; -zeichen, o.: verwijzingsteeken); -welt, vr.: nakomelingschap; -werf'en, w. b. onr.: achterna werpen; -wil'le, vr.: latere wil, (rcht.) codicil; -wind, m.: wind in den rug, wind van achteren; -win'ter, m.: nawinter; -wir'ken, w. o.h.: werking naderhand doen; -wir'kung, vr.: werking naderhand; -witz, m.: flauwe aardigheid; -wollen, w. o. onr. h. [3]: achterna willen; -wort, o.: 1) volgend woord, 2) slotwoord ; -wuchs, m.: latere groei, (fig.) wat later groeit, (dk.) nakroost, nageslacht; -wün'scnen, w. b.: nawenscnen, als wensch achterna zenden. Inaeliquot;lzali'leii. w. b.: 1) bijbetalen, toebetalen, 2) later betalen; -zahTen, w.b.: natellen, nog eens overtellen; -zah'ler, m.: (mnw.) natelier, controleur; -zau'bern, w. b.: natooveren; -zeich'nen, w. b.: nateeke-nen; -zeich'ner, ra.: nateekenaar; -zeich'-nung, vr.: 1) nateekening, (het) nateeke-nen, 2) nageteekende kopie; -zeit, vr.: latere tijd, (fig.) toekomst; -zieh'en, w. b. onr.: achter zich voorttrekken, (fig.) na zich sleepen; w. o. onr. s. [31: achterna trekken, volgen; -zins, m.: erfpacht; -zir'keln, w. b.: met den passer nateeke-nen; -zot'teln, w. o. s. [31: achterna hobbelen; -zucht, vr.: nabroedsel, laatste broedsel (gut zur -zucht: goed om te fokken); -zug, m.: 1) (het) achterna trekken, (het) volgen, tocht achterna, 2) achterhoede; -züg'ler, m. (-s; mrv. -): achterblijver, achteraan-komer, achterna-sukkelaar. Xack'eil, m. (-s; mrv. -): nek; einen starren (einen harten) - haben: (fig.) halsstarrig (koppig) zijn; Einen den -beugen: (fig.) iem. den nek krommen, iemands tegenstand fnuiken; Einem auf dem - sein : 1) iemand achter zijne vodden zitten, 2) iemand tot last zijn; den Schelm im - haben: (fig. fam.) ze in de mouw hebben; 1 -grübenen, o.: kuiltje van den nek; -haar, o.: nekhaar; -schlag, m. : nekslag, (flg.) tegenheid, wederwaardigheid, (enk.) smet, blaam, lak, lasterlijke aantijging ; -stück, o.: nekstuk; -wolle, vr.: nekwol; -wulst, vr. (- zopf, m.): haar-troddel in den nek, IFr.] chignon. nackeiid (nack'i^), bv. n.: Zie naekt. nacltt, bv. n.: naakt; (fig.) bloot; (van vogels:) kaal; die -e AVahrheit: de naakte waarheid; das -e Auge: het bloote oog; I -arraig-, bv. n.: met bloote armen; -bei-nig, bv. n.: met bloote beenen: -heit, vr.: naaktheid, (fig.) blootheid, (van vogels:) kaalheid. Xa'del, vr.: naald; (fig.) speld; mit einer - befestigen: vastspelden; mit der - arbeiten: met de naald werken; mit der heissen - genaht: (fig.) met den Franschen slag gedaan; sich auf die - verstehen : (fam.) knap met de naald zijn; wie auf -n sitzen: (spr.) op heete kolen zitten; I -arbeit vr.: werk met de naald, naai- |
JsTADELBRIEF.
NAHE.
576
|
werk; -brief, ra.: (een) brief naalden, (ook: een) brief spelden; -büchse, vr.: naaldenkoker; -drant, m.: metaaldraad om naalden van te maken ; -feder, vr.: springveer; -feile, vr.: naaldenmakers-vijl;-fiscn, m.; (visch:) naaldvisch ; -förmig:, bv. n.: naaldvormigr; -geld, o.: (fig.) speldengeld: -halter, m.: (hik.) hechtnaald-houder; -hecht, m.: (visch :) naaldvisch;-holz, o.: naaldhout, (fig.) bosch van naaldboomen; -kissen, o.: 1) naaldenkussen, 2) speldenkussen; -knopf (-kopf), m.: 1) kop eener naald, 2) speldeknop, speldekop; -kram, ra.: naalden-en-spelden-handel; -öhr, o.: oog eener naald: -punktirung [ie], vr.: (hik.) punctuur; -schaft, vr.: lichaam van naald of speld (gedeelte tusschen kop en punt); -spitze, vr.: punt van naald of speld; -stein, m.: (fig.) zeilsteen: -stich, ra.: steek (prik) niet eene naald of speld, spelde-prik; -wurm, ra.: naaldvormige ingewands-worm. Xa'clelchen, o. (-s; rarv.-): 1) naaldje; 2) speldje. na'cleln (iili'deln), w. b.: 1) volste-ken met spelden; 2) vastspelden. Xa dir, ra. (-s): (str.) nadir, voet-punt. Xad'ler, ra. (-s; mrv. -): 1) naaldenmaker; 2) speldenmaker; I -waare, vr. enk.: naalden en spelden (rarv.). Xadlerei', vr.: 1) naaldenraakerij; 2) speldenmakerij; Xad'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) naaldenmaakster, 2) spelden-raaakster; !Nad'ling, vr.: naald en draad. Xa'ge, in Sam. l-raaul, o.: knabbelbek, (visch:) zee-baars; -thier[t], o.: knaagdier; -wurra, ra.: knagende worm, (fig.) verdriet dat aan het hart knaagt. Xa'gel, m. (-s; mrv. Nil'gel): (ontl.) nagel; (hik.) witte vlek op het oogvlies; (tech.) nagel, spijker; (ook:) pin; ein holzener -; eene houten pin; die Nagel beschneiden: de nagels knippen; den -aut den Kopf treffen: (spr.) den spijker op den kop slaan; etwas an den - hangen: (.spr.) iets aan den kapstok hangen ;einen - haben: (spr.) ^van het hondje gebeten zyn, trotsch zijn; keinen - breit: (spr.) geen haarbreedte; I -amboss, ra.: spijker-raakers-aanbeeld; -bein, o.: (ontl.) traan-been; -blurae, vr.; (pik.) nagelbloem, anjelier; -blüthe [tj, vr.: nagelvlek, witte u u 0P ^en nagel van duim of vinger; -bohrer, ra.: spijkerboor; -bürste, vr.: nagelborsteltje, nagelschuiertje; -eisen, o.: 1) spijker-ijzer, ijzer om spijkers van te maken, 2) raai om de koppen aan spijkers te maken; -fabrik, vr.: spijkerfabriek, spjjkermakerij; -feil, o.: (hik.) witte vlek oi) het oogvlies; -fest, bv. n.: spijkervast (met- und -fest: nagel- en spijkervast, gespijkerd); -fluss, ra.: (hik.) fijt; -form, vr.: spijkervorm; -fügung, vr.: (ontl.) tandvorraige samenvoeging der beenderen; -geschwür, o.: (hik.) fijt, nagelzweer, (ook:) nijdnagel, dwangnagel; -haramer, m.: 1) spijkermakers-hamer, 2) spijkermakerij; -handel, ra.: spijkerhandel; -handler, ra. spijkerkooper; -kopf, ra.: kop van een spijker; -krara, m.: spijkerhandel; -kraut, o.: (pik.) strandkruid; -kuppe, vr.: kop van een spijker; -loch, o.: spijkergat; -los. bv. n.: zonder spijkers, (fig.) onge-spijkerd; -maal, o. enk. Zie XRgrelniaale mrv.; -mage, vr.: farailie-lid van moeders-zijde; -neu, bv. n.: nagelnieuw, fonkelnieuw, splinternieuw -probe, vr.: (fam.) nagel- |
Sroef (die -probe trinken: de nagelproef rinken, zijn glas ineens leegdrinken, geen staartje in het glas laten); -roche, vr.: (visch:) stekelrog; -schere, vr.: nagelschaartje; -schmied, ra.: spijkerraaker, -schraiede, vr.: spijkerraakerij; -schneider, ra.: nagelraaker, snijder van houten pinnen; -schrote, vr.: nagelsnijder, beitel om houten pinnen te maken; -stein, ra.: (rain.) nagelsteen, onix; -stroh, o.: (nik.) nijdnagel. dwangnagel; -tasche. vr.: spijkerzak (der hoefsmeden); -thier |t]roef (die -probe trinken: de nagelproef rinken, zijn glas ineens leegdrinken, geen staartje in het glas laten); -roche, vr.: (visch:) stekelrog; -schere, vr.: nagelschaartje; -schmied, ra.: spijkerraaker, -schraiede, vr.: spijkerraakerij; -schneider, ra.: nagelraaker, snijder van houten pinnen; -schrote, vr.: nagelsnijder, beitel om houten pinnen te maken; -stein, ra.: (rain.) nagelsteen, onix; -stroh, o.: (nik.) nijdnagel. dwangnagel; -tasche. vr.: spijkerzak (der hoefsmeden); -thier |t]r o.: dier met nagels aan de klauwen; -werk, o.: gepind werk; -wurz, vr.: (hik.) Zie -Htroh; -wurzel, vr.: (ontl.) wortel van den nagel; -zange, vr.: nijptang; -zieher, ra.: spijkertang; -zwang, ra.: Zie -stroh. Xa gel (inrv. van Xagel), in Sam. I -kram, ra.: 1) spijkerhandel, 2) spijker-waren (rarv,); -raaale, o. rarv.: (theo.) litteekens der wonden van den gekruisigden Christus. Xa'ffelchen, o. (-s; mrv.-): 1) nageltje (aan vingers, teenen, klauwen); 2) spijkertje,, nageltje; 3) houten pinnetje. Xa'gelein, o. (-s; mrv. -): 1) (pik.) kruidnagel; 2) Zie Xagelehen: I -baum,-m.: kruidnagelboom. na'geln, w, b.: 1) spijkeren; 2) vastspijkeren, vastnagelen. lianen, w. o. h.: knagen; knabbelen; an einem Beine -: op een been knabbelen, aan een been kluiven; an den Nageln -: op de nagels knabbelen, de nagels afknabbelen; ara Hungertuche -: (fig.) honger en gebrek lijden; araLeben-: aan (iemands) leven knagen. na gend, bv. n.: knagend; (fig,) verterend, (pop.) opvretend; -e Sorgen: het leven vergallende zorgen; ein -es Gewissen: een knagend geweten. Xa'ger, ra. (-s; rarv. -): knager; knabbélaar; (fig.) knagend verdriet; (ark.) knaagdier. Xag lein, o. (-s; rarv. -): Zie het z. n. o. Xagelein. Nas'ler, ra. (-s; mrv. -): spijkermaker, nali, bv. n. (nah'er, nachst): 1) nabij zijnde, dichtbij zijnde; 2) dicht ophanden zijnde; die -e Gefahr: het nabij zijnde fevaar; ein -er Verwandter (ein -er reund): een bloedverwant zeer na in de familie. Zie het bw. nalie.evaar; ein -er Verwandter (ein -er reund): een bloedverwant zeer na in de familie. Zie het bw. nalie. Kalt, in Sam. I -art, vr.: manier van naaien; -beutel, ra.: naaizak, werkzak; -garn, o.: naaigaren, (zeew.) getwijnd garen, (inz.) zeilgaren; -kastcnen, o.: naaikistje, naaidoosje; -kissen, o.: naai-kussen, speldenkussen; -raadchen, o.: naaimeisje; -raaraseir, vr.: naaister^ -raaschine, vr.: naaimachine; -nadel, vr.: naainaald; -puit, ra.: 1) naaikussen, 2) naaikistje; -ranraen. ra.: borduurraam; -ring, m.: naairing; -scnule, vr,: naaischool; -seide, vr.: naaizijde; -stunde.vr.: naailes; -taschchen, o.: naaizak, werkzak, -tisch, ra.: werktafeltje; -zeug o.: naaigereed-schap; -zwirn, ra.: naaigaren. nali'e, bw. (nah'er, nachst): nabij, dichtbij; - und fern: nabij en yer-af, heinde en verre; - bei (- an) der Stadt i |
NAMENTLICH.
NaHE.
577
|
dicht bij de stad; - an einander: dicht bij elkander; - kommen: nabij komen ; Einem zu - kommen (Einem zu - treten): iemand te na komen; Jemands Ehre zu - treten: iemands eer te na komen; ohne der Wahrheit zu - zu treten: zonder aan de waarheid te kort te doen; ohne ihrem Andenken zu - zu treten: zonder iets te kort te doen aan hunne nagedachtenis; das greht mir sehr -: dat gaat mij zeer na aan het hart; Einem etwas - legren: aan iemand iets op het hart drukken; - daran sein, zu ____: op het punt zijn, om te I - hin (- zu); bw.: bijna, op weinig na. IXamp;h'e, vr.: nabijheid; in der 1) in de nabijheid, 2) van nabij; die - der Verwandtschaft: de dichte graad van bloedverwantschap. IXiihc, in Sam. I -madchen, o.: naaimeisje. Zie overige Öam. in XHh. namp;h'en, w. o. h. en w. b.: naaien, nah'en, w. o. s. [31: naderen; sich -, w. w. [31: naderen, nabij (naderbij) komen; sich Einem -: iemand naderen. üKRh'er, m. (-s; mrv. -): naaier. Inah'er, bv. n. en bw. (v. tr.): nader; -e Auskunft giebt (ertheilt [tl) Herr M.: nadere (verdere) inlichtingen zijn te bekomen bij mijnheer M.; die -en Umstande (das -e): de nadere (de verdere) byzon-derheden, het nadere; dieser Weg ist - : deze weg is nader; es - geben: (fig.) zijne tonen iets lager stemmen; - kommen : nader komen, dichterbij komen. 1 Zie ook spr. Hemel. IKtth'er. in Sam. I -kauf, m. (-recht o.): 1) recht van naasting, 2) recht van weder-inkoop. Xaherei', vr.: (het) naaien. nfth'em, w. b.: nader brengen, dichterbij brengen ; sich -, w. w.: naderen, naderbij (dichterbij) komen. XRh'erung:, vr.: nadering; (fig.) benadering, begrooting, schatting, Xfth ling. m. (-s): naald en draad. Xtthr, in Sam. I -boden, m.: onderhoud verschaffende grond; -kraft, vr.: voedende kracht; -mittel, o.: voedingsmiddel, (fig.) middel van bestaan; -mutter, vr.: voedstermoeder ; -stand, m.: werkende stand; -vater, m.: voedstervader. nahr, in Sam, I -haft, bv. n.: (kost:) voedend, voedzaam, (grond:) vruchtbaar (ein -hafter Ort: fig.: eene plaats waar men zijn brood kan verdienen); -haftigkeit, vr.: 1) voedzaamheid, 2) vruchtbaarheid; 3) overvloed van gelegenheid om den kost te verdienen; -los, bv. n.: 1) onvoedzaam, 2) onvruchtbaar, 3) zonder middelen van bestaan, (ook:) arm aan gelegenheid om den kost te verdienen (-lose Zeiten: slechte tijden); -losigkeit, vr.: 1) onvoedzaamheid, 2) onvruchtbaarheid, 3) (net) zonder middel van bestaan zijn, (ook:) gebrek aan gelegenheid om den kost te verdienen; -sam, bv. n.: Zie -haft; -samkeit, vr.: Zie nöh'ren, w. o. h.: voeden, voedzaam zijn; w. b.: voeden (ook fig.); sich -, w. w.: zich voeden; sich - mit (sich - von): leven van. Wah'rer, m. (-s; mrv. -): voeder; Nah^rerin, vr. (mrv. -nen): voedster, nühr'lich, bv. n,: karig, schraal. Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandscb. |
Xahr ling, vr.: voedsterling. TVah'ruiig, vr.: 1) voeding, 2) voedsel; 3) middel van bestaan. Xah'rungs, in Sam. I -fleiss, m.: nijverheid; -geld, o.: Zie -stener; -los, bv. n.: Zie nahrlon; -losigkeit, vr.: Zie Xahrlosigkeit; -mangel, m.: gebrek aan het noodige ; -mittel, o.: 1) voedingsmiddel, 2) voedsel, 3) middel van bestaan; -(luelle, vr.: middel (bron) van bestaan; -saft, m.: voedingssap; -sorge, vr.: 1) zorg voor het noodige onderhoud, 2) zorg (beslommering) des levens; -ston, m.: voedingsstof; -vorschrift, vr.: leefregel, dieet; -zweig, m.: middel van bestaan, vak. Xaht, vr. (mrv. Xah'te): naad; Einem auf die - fühlen: (spr.) iemand polsen; I -nadel, vr.: (zeew.) zeilmakersnaald. IKÜhterei', vr.: (het) naaien. UtRh terin, vr. (mrv. -nen): naaister. naiv'. bv. n.: naïef; Naivetat', vr.: naïefheid. Xaja'de, vr.: (fab.) najade, waternimf. Xam, in Sam. I -brett, o.: (aan schepen:) naambord; -haft, bv. n.: 1) genaamd, met name (-haft machen: noemen), 2) vermaard, beroemd, 3) aanmerkelijk, aanzienlijk (um ein -haftes: aanzienlijk, aanmerkelijk, van belang); -los, bv. n.: Zie namenlos. Xa me, m. (-ns; mrv. -n): naam; sich einen -n machen (sich einen -n erwer-ben): naam maken: in Gottes -n: in Godsnaam; im -n aes Königs: in naam des konings; dem -n nach: in naam (maar niet metterdaad); ein Mann -ns H.: iemand die H. heet, een man wiens naam H. is; ein Ding bei seinem wahren -n nennen: (spr.) het kind bij zijnen waren naam noemen; seinen -n zu [etwas hergeben: zijnen naam aan iets leenen; die -n verlesen: de namen (de naamrol, de naamlijst) aflezen; Einen dem - nach kennen: iemand kennen bij naam. Xa'men, m. (-s; mrv. -): naam; I -anzeiger, m.: 1) naamregister, naamlijst, 2) naam-vermelder ; -buch, o.: naamregister; -christ, m.: christen in naam; -geber, m.: naamgever; -geberin, vr.: naamgeefster; -gebung, vr.: naamgeving; -gedicht^ o.: naamdicht? naamvers ; -könig, m.: koning in naam; -liste, vr.: naamlijst; -kundig, bv. n.: bij naam oekend; -los, bv. n.: 1) naamloos, zonder naam, (fig.) ongenoemd, 2) nameloos, onnoemelijk, onvertelbaar, onuitsprekelijk; -losigkeit, vr.: 1) naamloosheid, 2) onnoemelijkheid: -register, o.: naamregister; -tausch, m.: naamsverwisseling; -tuch, o.: (het) patroon; -verzeichniss Inis], o.: naamlijst; -wechsel, m.: naamsverwisseling; -zettel, m.: naambriefje. ^aniens, in Sam. I -fest, o.: (kkl.) naamfeest, (fig.) verjaringsfeest; -genoss, m.: naamgenoot; -tag, m.: (kkl,) naamdag, (fig.) verjaardag; -verwechslung, vr.: (red.) naamsverwisseling, metalep-sis; -verzeichniss [nis], o.: naamregister, naamlijst; -vetter, m.: naamgenoot; -zug, m.: verkorte naamteekening, pa-raphe. na'mentlieh, bw.: 1) met name, 2) voornamelijk, inzonderheid. i druk. 37 |
NaMLICH.
NASE.
578
|
nam'licli. bw.: namelijk, te weten. I bv. n.: zelfde; der (die, das) -e: de (het) zelfde; -keit, vr.: 1) identiteit, 2) gelijkheid, nam «en, w. b.: eenen naam geven aan, noemen. ban king, m. (-s): (kv.) nanking-, nann te: Zie nennen. Xan'zig, o. (-s): (adk., de stad) ïfancy. Xapf, m. (-es, -s; mrv. Nap'fe): nap, kom, schaal, schotel; I -förmig, bv. n.: schotelvormig; -kuchen, m.: pondekoek; -muschel, vr.: schotelvormige schelp. Xapf'clien, o. (-s; mrv. -): schaaltje, schoteltje, (van eikels:) dopje; in das - treten: (spr.) zich vergaloppeeren, een bok schieten, (ook:) in ongelegenheid komen. Xaph'tha, vr.: naphtha. Xamp;rb'chen, o. (-s; mrv. -): littee-kentje. Xar'be, vr.: litteeken; naad, nok-naad (in het aangezicht); (van leaer:) nerf; (in een ei:) tree, trede, hanetree, hanetred. Inar'ben, in Sam. I -los, bv. n.: glad en gaaf, (van leder:) ongenerfd; -seite, vr.: (van leder:) nerfzijde, nerf. inarben (nar ben), w. b.: (leder:) nerven, generfd maken; w o. h. (en: sich -, w. w.): een litteeken vormen, een litteeken nalaten. nar'big:, bv. n.: litteekens dragend, vol poknaden; (van leder:) generfd. Xarcis'se, vr.: Zie Xarzisse. Xar de, vr,: Zie Xarden. Xar clen, m. (-s): (pik,) nardus; I -balsam, m.: nardus; -gras, o.: (pik.) borsteJgras; -kraut, o.: (pik.) koriander ; -öl, o.: nardus-olie. nar fifeln, w. o. h.: Zie nörseln. Xarko sis, vr.: (gnk.) geestverdoo-ving, bedwelming; Narko'tikum, o. (-s; mrv. -tika): geestverdoovend (bedwelmend) middel; Narkotin', yr.: narcotine; narko'tisch, bv. n.: narcotisch, geestverdoovend, bedwelmend. Xarr m. (-en; mrv. -en): gek (i. a, b.); ein - von Haus aus: een gek door en door, (spr.) gek geboren gaat nooit over; ein - macht ihrer hundert: (spr.) de gekheid |is aanstekelijk; Jedem -en gefallt seine Kappe: (spr,) elke zot heeft zijne marot; den -en an etwas ^refressen haben: (spr.) verzot zijn op iets, gek zijn op iets; je grosser der -, je grosser das Glück (je grosser -, je grössere Pfarr'): (spr.) de gekken krijgen de kaart; Einen zum -en haben: 1) iemand voor den gek houden, 2) den gek met iemand steken; Einen zum -en machen : iemand gek maken, iemands hoofd op hol brengen ; sich zum -en machen: zich gek aanstellen, zich belachelijk maken; einen -en abgeben: voor gek spelen ; ein guter -: een goede sul, een Joris goed-bloed; I -heit, vr.: gekheid, Xiirr'clien, o. (-s; mrv. -): gekje. Inar'ren, w. o. b.: voor gek spelen, zich gek aanstellen; w. b.: voor den gek houden. IXar'ren, m. mrv.: gekken (i. a. b.); -doktor, m.: kwakzalver; -falie, vr,: (iron.) fuik waarin zich niet anders dan |
Sekken laten vangen; -fest, o.: (hist.)ekken laten vangen; -fest, o.: (hist.) [omus-feest; -geschwatz, o.: gekkenpraat; -haft, bv. n.: 1) gek, 2) gekke-lijk; -hand, vr.: hand van een gek (-hand besudelt alle Wand: spr.: gekken en dwazen schrijven op muren en glazen); -haus, o.: gekkenhuis, krankzinni-gen-gesticht; -heil, o.: (pik.) roode pirn- Ï)ernel, bloedkruid; -jacke, vr.: liar-)ernel, bloedkruid; -jacke, vr.: liar- ekijns-pak; -kappe, vr.: zotskap, gek-uitziend hoofddeksel met bellen; -kleid, o.: harlekijns-pak; -kolbe, vr.: marot, narren-stok, (pik,) katte-staart; -liebe, vr.: gekke liefde; -massig, bv. n.: Zie -liaft; -posse, vr.: 1) gekkenstreek, 2) hansworsterij (-possen, tsw.: gekheid!; -possen treiben: 1. gekke, dingen doen, 2. hansworsterijën uithalen); -seil, o.; Éjrekkenkoord (Einen am -seile herum-führen: fig.: iem. bij den neus leiden; am -seile ziehen: 1. gekke dingen doen, 2. voor gek spelen, zich gek aanstellen); -spiel, o.: negenkuiltjes-spel;-spital, o.: Zie -liaun; -streich, m.: gekkenstreek ; -theiding UI, vr.: gekheid; -tracht, vr.: hansworstenpak; -warter, m.: oppasser in een gekkenhuis; -war-terin, vr.: oppasseres in een gekkenhuis; -werk, o,: gekkenwerk; -zeug, o. gekheid. niir'ren, w. b.: voor den gek houden. \ar reus, in Sam. 1 -posse, vr.: Zie Narrenposse. Xarrerei , vr.: voor den gek hou-derij; JTarretei', vr.: gekheid; Kar'rin, vr. (mrv. -nen): gekkin; narri'ren [riel, w. o. h.: voor gek spelen; w. b.: voor den gek houden; nar'risch, bv. n.: 1) gek, 2) gekkelijk (narrisches Zeug scliwat-zen: gekkenpraat praten). Xar'wall, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk,) narwal, zee-eenhoorn, walrus. ÜKar'zisse, vr.: (pik.) narcis; 1 -nlilie, vr.: narcis-lelie; -nstein, m.: narcisse-steen. nas, in Sam. I -führen, w. b.: bij den neus leiden; -horn, o.: (drk.) neushoorn, rhinoceros. nasal', bv. n.: door den nens uitgesproken, neus- (z. n. o.: in orgels: neusklank-register); I -buchstabe, m.: neusletter. nanali ren [lie]; w. o. h.: door den neus spreken; nasardi'ren [die], w. b.: een knip voor den neus geven aan. Xasch, in Sam. I -dose, vr.: bonbondoosje; -haft, bv. n.: snoepachtig; -haf-tigkeit, vr. (-hunger, m.): snoepachtigheid; -katze, vr.: snoepster; -lust, vr.: snoepachtigheid; -markt, m.: fruitmarkt; -maul, m. (-maulchen, o.): lekkerbek; -werk, o.: snoepgoed, lekkers; -wild-pret, o.: (jag.) hert dat buiten het bosch graast. Masch'el, vr.: bruids-maagd. Xas'chen, o.(-s; mrv. -): neusje. nasch'en, w. o, h. en w. b.: snoepen. Kasch'er, m. (-s; mrv. -): 1) snoeper; 2) lekkerbek; Nascherei', vr.: 1) snoeperij, 2) lekkernij; Nasch'erin, vr. (mrv. -nen): 1) snoepster, 2) lekkerbek; nasch'ig, bv. n.: snoepachtig; Nasch'igkeit, vr.; snoepachtigheid. INa' se, vr.: neus; eine gute - haben: een goeden neus hebben (ook fig.); eine |
NATTERKOPF.
NASE.
579
|
febogrene een kromme neus, eenebogrene een kromme neus, een aviksneus; Einen bei der - zupfen: iemand aan zijnen neus trekken (zupfe dich bei deiner spr.: wied het onkruid uit uw eigren tuin); Einen bei der -herumführen: (figr.) iem. bij den neus leiden; eine - bekommen; (fig:.) esnen neus krijgren; mit langrer - abziehen: (fig-.) met een langren neus (met beschaamde kaken) aftrekken; die - in Anderer Angelegenheiten stecken; (fig.) zijnen neus in de zaken van anderen steken; die - hoch tragen; (fig.) van het hondje gebeten zijn, trotsch zijn; Einem aut' der - spielen (Einem auf der - herumtanzen): (fig.) iemand voor den gek houden, (ook:) iemand met minachting behandelen; Einem etwas unter die - reiben: (fig.) iemand iets onder den neus wrijven: Einem etwas an der - ansehen können: iets aan iemands neus kunnen zien; etwas in die - bekommen: iets in den neus (pop.: in de gaten) krijgen; Eins auf die - bekommen: een neus krijgen; Einem die Würmer aus der -zieïien: iemand den wurm uit den neus halen ; Einem eine - drehen (Einem eine - aufheften, Einem etwas auf die - binden) : (fig.) iemand iets op de mouw spelden, aan iemand iets wijsmaken; der - nachgehen: (fig.) zijnen neus volgen, rechttoe-rechtaan loopen; die - rümpfen: den neus optrekken. INa'se, in Sam. I -gucker, m.: (zeew.) uitkijker, matroos op den uitkijk; -rüm-pfer, m.: neus-optrekker; -weis, bv. n.: neuswijs, eigenwijs; (ein) -weiser, m.: wijsneus; -weisheit, vr.: eigenwijsheid. Xii'sel, in Sam. I -laut, m.: neusklank. Xü seler, m. (-s; mrv. -): door den neus spreker; nasein, w. o. h.: door den neus spreken, (fig.) snuffelen. | llna'sen, w. d. : eenen neus zetten aan; (fig.) eenen neus (eene terechtwijzing) geven aan; sich -. w. w.: met de neuzen tegen elkander komen, (fig.) trekkebekken. IXa'sen, in Sam, -ader, vr.: neusader; -band, m.: (rs.) neusriem; -bein, o.: (ontl.) neusbeen; -bluten, o.: (het) neusbloeden, neusbloeding; -brille, vr.: bril op den neus; -buchstabe, m.: (tik.) neusletter; -butzen, m.: (gem.) snotpegel; -dreher, m.: fopper, bedotter, bedrieger; -dreherin, vr.: fopster, bedotster, bedriegster; -drüc-ker; m.: (fam.)platte doodkist; -eisen, o.: neus-ijzer, neus-pranger; -fisch, m.: neus-visch, sneep; -flügel, m.: (ontl,) neusvleugel; -förmig,bv. n.: neusvormig;-futteral', o.: (iron.) neus-bedekker, boeffante; -gang, m.: (ontl.) neuskanaal; -geschwür, o.: neuszweer; -gewachs, o.: 1) uitwas aan den neus, 2) neus-poliep; -haar, o.: neushaar (haartjes m de neusgaten); -hauch, m,: uitademing door den neus; -höhle, vr.: neusholte; -knorpel, m.: (ontl,) neusbeen; -kuppe, vr.: tip (punt) van den neus: -laut, m.: (tik.) neusklank; -loch, o.: neusgat; -quetsche, vr.: (fam.) platte doodkist; -nemen, m.: (rs.) neusriem; -ring, m.: 1) neusring, ring door den neus, 2) neus-pranger, neus-ijzer; -röthe [t], vr.: roodheid van den neus; -rümpfen, o.: (het) neus-optrekken; -schiene, vr.: (akk.) ploegschaar; -schlacken, vr. mrv.: smeltbare slakken van metaal; -schleim, m.: snot; -schneller, m.: knip voor den neus;-spitze, vr.: punt (tip) van den neus; -stüber, m.: knip voor den neus; -stübern, w. b.: een knip voor den neus geven aan; -tropfen, m.: droppel aan den neus, (fig.) druipneus; -tuch, in.: zakdoek, (pop.) neusdoek; -wall-fisch, m.: narwal, walrus; -wurzel, vr.: (ontl.) wortel van den neus. |
iia'Hig:, bv. n.: eenen neus hebbende; gross -: groot van neus, met een grooten neus; stumpf-: stomp van neus, met een stompen neus; ad ler-: met een havikneus. Xüs'lein, o. (-s; mrv. -): neusje; (visch:) neusvisch, sneep. nass, bv. n.: nat; durch und durch -: doornat, druipnat; -e Waaren: natte waren, vloeistoffen; -e Brüder: (kkl.-hist.) kalenderheeren, (iron.) nathalzen, likke-broers; ! -haufen, m.: (een) hoop geweekte gerst; -kalt, bv. n.: vochtig en koud; -messer, m.: vochtigheids-meter. vr.: natheid, vochtigheid; (fig.) vocht; nas'seln, w. b,: een weinig vochtig maken, (strijkgoed:) invochten; w. o. h.; vochtig zijn; w. onpers. h.: nattig zijn (es nasselt: er valt nattigheid); nas'sen, w. b.: natten; w. o. h.: vocht van zich geven, (van muren:) zweeten, (iron.) wateren, pissen; nass'lich, bv. n.: nattig, vochtig. Xfi'tlier, m. (-s; mrv. -): krib (d. i. gevlochten rijswerk om dijken te beveiligen); Na'therin, vr.: Zie ^üliterin. Kation (spreek uit: naats-i-oon'), vr.: natie, volk. national (spreek uit: naats-i-o-naal ), bv. n.: nationaal; I -bank, nationale bank; -charakter, m.: nationaal karakter, volkskarakter; -fiagge, vr.: nationale vlag; -garde, vr.: nationale garde, schutterij; -gardist, m.: soldaat der nationale garde, schutter; -gebrauche, m. mrv.: volksgebruiken ; -geist, m.: nationale geest, geest der natie; -karakter, m.: Zie -charakter; -kleidung, vr.: nationale kleeding; -ökonomie'. vr.: staathuishoudkunde;-rath [t], m.: 1) nationale raad, volksraad, 2) lid van den volksraad; -sache, vr.: nationale zaak, volkszaak; -stolz, m.: nationale trots; -tracht, vr.: nationale kleederdracht; -truppen, vr. mrv.: nationale troepen; -verkehr, m.: nationaal verkeer ; -versammlung, vr.: nationale vergadering, wetgevende vergadering, volksvertegenwoordiging, (de) staten-generaal. nationalisi'ren [siel (spreek uit: naats-i-o ...): nationaliseeren, nationaal maken; sich -, w. w.: zich met eene natie vereenzelvigen. nationell (spreek uit: naats-i-o-nèl), bv. n.: Zie national. Xativitat', vr.: stand der sterren bij iemands geboorte; Einem die - stellen; iemands planeet lezen, iemands horoscoop trekken;! -steller, m.: horoscooptrekker, planeetlezer, waarzegger uit den stand der sterren, astroloog. Natoliën, o. (-s): (adk.) Xatolië. Xa trum, o. (-s): (pna.) natron. Jat ter, vr.: (drko adder; I -aal, m.: adder; -biss, m.: adderbeet; -blume, vr.: (pik.) melkwortel, windbloem; -hals, m.: (vog.) draaihals, mierenjager; -kopf, m. |
NATTERKRAUT.
580
NEBENAN.
|
(-kraut, o.): (pik.) adderkruid, adderwortel, (slangenwortel;-milch, m.: (pik.) schorse-neel; -wurz, vr.: Zie -kraut; -zunge, vr.: (pik.) addertong, speerkruid, (figr.) lastertong, schendtong, venijnige tong. Xatur'. vr.: 1) natuur; 2) aard, geaardheid ; 3) inborst, karakter; 4) gestel; von -: van nature, (fig.) uit den aard der zaak; ein von - fester Ort: eene plaats die sterk is door hare ligging; das ist mir von - zuwider: ik heb daar een aangeboren afkeer van; die - ist ihm zu kurz dazu: hij is daar niet tegen opgewassen; er hat eine starke hij heelt een sterk gestel, hij is sterk van inhoud; nach der - zeichnen: naar de natuur teekenen; lange Gewohnheit wird endlich zur (spr.) de gewoonte wordt op het laatst eene tweede natuur; in - bezahlt: in natura betaald (d. i. niet met geld maar met producten); I -anlage, vr.: natuurlijke aanleg; -begebenheit, vr.: natuurverschijnsel; -beobachter, m.: natuur-onderzoeker; -beschreiber, m.: schrijver over natuurlijke historie; -bild, o.: afbeelding naar de natuur; -blind, bv. n.: blind geboren; -dienst, m.: natuurdienst; -eigenschaft, vr.: natuurlijke hoedanigheid; -ereigniss [nis], o. (-erscheinung, vr.): natuurverschijnsel; -erzeugniss Inisl, o. voortbrengsel der natuur; -fehler, m.: aangeboren gebrek; -forscher, m.: natuur-onderzoeker, beoefenaar van de natuurlijke historie; -forschung, vr.: beoefening van de natuurlijke historie, natuurkundige nasporing ; -gabe, vr.: aangeboren talent, natuurlijke aanleg; -gebrechen, o.: aangeboren gebrek; -gemass, bw.: overeenkomstig de natuur, natuurlijk, in overeenstemming met den aard; -geschichte, vr.: natuurlijke historie; -gesetz, o.: natuurwet, wet der natuur; -glaube f-glauben), m.: naturalismus, natuurgeloof; -glaubige, m.: naturalist;-hang, m.: natuurlijke neiging, aangeborene neiging; -historiker, m.: schrijver over de natuurlijke historie; -kenner, m.: natuurkundige; -kenntniss [nis], vr.: natuurkunde; -kind?o.: kind der natuur; -körper, m.: natuurhchaam, door de natuur voortgebracht lichaam; -kraft, vr.: natuurkracht, kracht der natuur; -kunde, vr.: natuurkunde; -kundige, m.: natuurkundige; -lehre, vr.: natuurkunde, physiologic; -lehrer,m.: physioloog; -licht, o.: natuurlijk licht, daglicht, (fig.) lickt der rede; -mensch, m.: natuurmensch, mensch in den natuurstaat; -ordnung, vr.: orde (regeling) in de natuur; -phanomen', o.: natuurverschijnsel; -philosoph', m.: Zie -forscher; -philosophie', vr.: natuurlijke historie; -pflicht, vr.: natuurlijke plicht; -produkt, o.: voortbrengsel der natuur; -recht, o.: natuurrecht, natuurlijk recht; -reich, o.: (het) rijk der natuur; -religionquot;, vr.: natuurlijke godsdienst, naturalismus; -scene, vr.: natuur-tafereel; -schönheit, vr.: natuurlijke schoonheid, schoonheid der natuur; -seltenheit, vr.: zeldzaamheid uit een van de rijken der natuur; -sinn, m.: gevoel voor schoonheden der natuur; -spiel, o.: speling der natuur; -trieb, m.: natuurdrift, instinct; -verehrer, m.: naturalist; verenrung, vr.: naturalismus;-volk, o.: (een) in den natuurstaat levend volk; -widrig, bv. n.: tegennatuurlijk; -widrig-keit, vr.: tegennatuurlijkheid; -wissenschaft, vr.: natuurkunde, kennis der natuur (die -wissenschaften, ra.: de natuurlijke historie): -wissenscnaftlich, bv. n.: natuurkundig, physiologisch; -wunder, o.: natuurwonder, wonder der natuur: -zug, m.: 1) kenmerkende trek in de natuur,. 2) aangeboren karaktertrek; -zustand,m.: natuurstaat; -zweck, m.: natuurlijk doel. |
Xatu ra, vr.: (Lat.) natura (in -: in natura): Natura'lien, vr. mrv.: ^voortbrengselen der natuur, 2) zeldzaamheden uit de rijken der natuur (-kabinet, o. [of: -sammlung, vr.], kabinet van natuurlijke historie): Naturalisation', vr.: naturalisatie; naturalisi'ren [ie], w. b.: naturalisee-ren; Naturalisi'rung [iel, vr.: naturalisatie; Naturalis mus, m. (-): naturalismus; Naturalistquot;, m. (-en; mrv. -engt;: naturalist; Na-turellquot;, o. (-es, -s; mrv. -e): natuurlijke aard, inborst; natür'lich, bv. n.: natuurlijk; Natür lichkeit, vr.: natuurlijkheid. Xan'tik, vr.: zeevaartkunde; nau'tisch, bv. n.: zeevaartkundig. Kavigations 'ak te, vr.: wet op de scheepvaart. Xazara'er, m. (-s; mrv. -): Nazarener; Nazareth, o. (-s): (bijb.-adk.) Nazareth; Nazare'ner, m, (-s; mrv. -): Nazarener (bv. n.: Nazareensch); Nazare'nerin, vr. (mrv. -nen): Nazareensche. Xea'pel, o. (-s): (adk.) Napels; !Neapo-lita'ner, m. (-s; mrv. -): Napolitaan; Nea-polita'nerin, vr. (mrv. -nen): Napolitaan-sche; neapolita'nisch. bv.n.: Napolitaansch. STe'bel, m, (-s; mrv. -): mist, nevel; Einem einen - vormachen: (spr.) iem. een rad voor de oogen draaien; I -bank, vr.: (zeew.) dikke mist; -bild, o.: nevelbeeld; -bogen, m.: in een nevel gehulde regenboog; -decke, vr.: nevelkleed; -dunst, m.: nevelachtige damp; -feiern, w. o. h.: (van schepen:) om den mist stil blijven liggen ; -feme, vr.: als in een nevel gehulde afstand; -fleck, m.: (str.) nevelvlek; -gebilde, vr.: nevelbeeld; -gestalt, vr.: als in een nevel gehulde gedaante; -gestirn, o.: nevel-gesternte; -gewand, o.: nevelkleed; -grau, bv. n.: nevelachtig grauw; -hülle, vr.: nevelachtig omhulsel; -kappe, vr.: 1) tegen den mist beschuttende kap, 2) onzichtbaar makende tooverkap; -kleia, o.: nevelkleed; -krahe, vr.: (vog.) mantel-kraai; -meer, o.: (fig., eene) zee van mist; -monat, m.: (hist.-tijdr.) nevelmaand (Bru-maire); -nacht, vr.: mistige nacht, (fig.) nacht van mist, dikke mist; -rauch, m.: vochtige mist, motregen; -stein,m.: (min.) nevelsteen, melksteen, chalcedoon; -stern, ra.: nevel-ster; -tag, m.: mistige dag. nequot;belicht, bv. n.: nevelachtig: ne'be-lig, bv. n.: mistig, nevelig, (fig.) somber, betrokken; Ne'beligkeit, vr.: mistigheid, neveligheid, (fig.) somberheid, betrokkenheid; ne'beln, w. onpers.: misten. Ineben, vz. [3 en 4] en bw.: 1) naast; 2) behalve; 3) bij; er ging - mir her: hij liep naast mij; - Einem sitzen: naast iemand zitten; sich - Einen setzen: plaats nemen (gaan zitten, komen zitten) naast iemand; er setzte sich - mich: hij kwam naast mij zitten. IXe'ben, in Sam. I -absicht, vr.: bijoogmerk; -allee, vr.: zij-laan; -altar, m., bij-altaar, altaar in eene zij-kapel; -an: |
NEBENANFüHRER.
NEGERARTia.
581
|
bw.: 1) naast de deur, 2) dichtbij; -anfüh-rer; m.: onderbevelhebber; -angelegrenheit, vr.: bijzaak; -arbeit, vr.: bijwerk; -arbeiter, m.: bijknecht; -art, vr.: 1) andere soort, 2) basterdsoort; -artikel, m.: toegevoegrd artikel; -ast, m.: zijtak; -ausgrabe, vr.: (van boeken:) groedkoopere druk (-aus-gaben, vr, rnrv.: bijkomende uitgaven, extra-uitgaven); -ausgang. m.: zijdeur; -bedeutungr, vr.: bij-beteekenis; -begrriff, m.: bij-begrip; -bei, bw.: 1) vlakbij, dichtbij, 2) tevens, bovendien; -bericht, o.: 1) later bericht, bijgevoegd bericht, 2) nader verslag, nader rapport; -bescheid, m.: (rcht.) interlocutoir vonnis; -beweis, m.: nader bewijs, bijkomend bewijs; -blatt, o.: (van kranten:) bijblad, (pik.) dekblaadje van de bloem; -bliek, m,: blik van ter zijde; -brief, m.: begeleidende brief, bijgaande brief; -bruder, m.: evenmensen, natuurgenoot; -buch, o.: bijboek; -buhler, m. (;s; mrv. -): mededinger, (inz,) medeminnaar; -buhlerei', \r.: naijver; -buhlerin, vr. (mrv. -nen): mededingster, (inz.) medeminnares; buhle-risch, bv. n.: naijverig; -bürge, m.: tweede borg; -christ, medechristen; -ding, o.: bijzaak; -eigenschaft, vr.: bijkomende hoedanigheid; -einan'derstellung, vr.: naast elkander plaatsing; -eingang, m.: zijdeur; -einkünfte, vr. mrv. (-einnahme, vr. enk.): emolumenten (mrv.); -erbe, m,: medeerfgenaam; -essen, o.: tusschenschotel, tusschengerecht; -fach, o.: bijvak; -farbe, vr.: bij-kleur; -figur, vr.: (schl.) bij-figuur, ondergeschikt figuur; -flügel, m.: (bwk.) zijvleugel; -frage, vr.: bijkomende vraag, vraag van ondergeschikt belang; -gang, m.: 1) zijgang, 2) zijlaan ;-gasschen, o.: zijstraatje; -gasse, vr.: zijstraat; -gattung, vr.: Zie -art; -gebaude, o.: bijgebouw; -gebühren, vr. mrv.: emolumenten; -gedanke, m.: bij-gedachte; -gegend, vr.: aangrenzende streek;-gemach, o.: zijkamer, zijvertrek ; -geschmack, m.: bij-smaak ; -geschoptquot;, o.: medeschepsel, natuurgenoot; -gesell, m.: mede-knecht; -gewaens, o.: uitwas; -gewinn (-gewinnst), m.: extrawinst; -gut, o.: aan eene bezitting toegevoegde andere bezitting; -hafen, m.: buitenhaven; -handlung, vr.: tusschenbe-drijf, bijkomende handeling; -haus, o.: 1) bijgeoouw, 2) belendend huis; -her (-hin), bw.: 1) er naast, 2) er bij; -kammer, vr,: kamer er naast, aangrenzend vertrek; -kind, o.: (fam.) buitenbeentje; -kirche, vr.: bij-kerk, kapel; -knoten, m.: bijkomende intrige; -kosten, vr, mrv.: bijkomende kosten, extra-kosten; -kreis, m.: (str.) tweede kring; -linie, vr.: zij-linie; -magd, vr.: tweede-meid; -mann, m.: man vlak naast (mein -mann: de man vlak naast mij; sein -mann: de man vlak naast hem); -mensch, m.: evenmensch; -messe, yr.: na-kermis; -mond, m.: bijmaan, lichtbeeld der maan; -partei, vr.: groep eener partij, afzonderlijke partij-groep; -person, vr.: ondergeschikt personage, (tnl.) figurant; -pfad, o.: zijpad, zijweg; -pfarre, vr.: plaats als geestelijke eener bijkerk; -pfeiler, m.: stutpilaar; -pfennig, m.: HcliwHnzelpfennig; -pflicht, vr.: plicht van ondergeschikten aard : -planet, m.: (str.) bij-planeet; -postbüreau, o.: hulp-postkantoor; -preis,m.: tweede prijs; |
-punkt m.: ondergeschikt punt; -rechnun g, vr.: bijkomende rekening; -rolle,vr.: ondergeschikte rol; -rücksicht, vr.: overweging van ondergeschikten aard ; -sache, vr.: bijzaak;-satz,m.: (tik.) tusschenzin; -schlüs-sel. m.: tweede sleutel, dubbele sleutel; -scnmack,m,: bij-smaak; -schoss, m.(-schös8-ling, m.): (pik.) stek, loot; -senreiben, o.: begeleidende brief; -schuld vr.: bij-schuld; -schuldner, m.: mede-schuldenaar; -schüs-sel,m.: bijschotel, tusschengerecht;-sonne, vr.: bijzon; -spross, m. (-sprössling, m.): Zie -sclioss; -stehend, bv. n.: 1) ernaast staande, 2) er bij staande, 3) (in boeken of schrifturen:) op den kant staande; -steuer, m.: aanvullings-belasting, sup-pletoire belasting, later nog geheven e belasting; -strasse, vr.: zij-straat; -streit, m.: (rcht.) tusschenbeide komend punt; -strom, m.: zich in eene grootere rivier ontlastende rivier; -stube, vr.: 1)zijkamer, 2) aangrenzend vertrek; -stück, o.: bijbe-hoorend stuk, (fig.) tegenhanger; -stunde, vr.: vrij uur, (fig.) verloren uur; -theil lt], m.: onderdeel; -thor, o.: 1) zij-poort, 2J poort er naast; -thüre, vr.: 1) zijdeur, 2) deur er naast; -tisch, m.: 1) zijtafel, 2) bijtafel; -ton, m.: (muz.) aan den hoofdtoon ondergeschikte toon, (tik.) halve klemtoon; -treppe, vr.: afzonderlijke trap; -umstand, m.: Dij-omstandigheid;-ursache, vr.: bij-oorzaak; -urtheil [t], o.: (rcht.) interlocutoir vonnis; -verdienst, m.: bijverdiensten (mrv.), extra-verdiensten (mrv.); -verpfandung, vr.: tweede hypotheek; -vertrag, m.: 1) bij-beding, 2) geheime overeenkomst; -vormund, m.: toeziende voogd; -vortheil |tl, m.: bijkomend voordeel; -wand, vr.: zijmuur; -weg, m.: tweede weg (-wege, m. mrv.: zijwegen, zijpaden, kronkelwegen); -weib, o.: bijwijf, bijzit; -werk, o.: bijwerk; -wind, m.: zijwind; -winkel, m.: (wsk.) samenrakings-hoek; -wissenschaft, vr.: bij-wetenschap; -wohner, m.: poolcirkel-bewoner; -wort, o.: (tik.) bijwoord; -wörtlich, bv. n.: bijwoordelijk; -zimmer, o.: Zie -Ntnbe; -zweck, m.: bij-oogmerk; -zweig, m.: zijtak, (fig.) bijvak. iiebst, vz. [3]: benevens, alsmede, alsook. neck'en, w. b.: 1) plagen, 2^ voor den gek houden, 3) graagmaken; Neck'er, m. (-s; mrv. -): 1) plager, 2) voor den gek houder, 3) graagmaker; Neckerei', vr.; 1) plagerij, 2) voor den gek houderij, 3) graagmakerij; Neck'erin, vr. (mrv. -nen): 1) plaagster, 2) voor den gek houdster, 3) graagmaakster; neck'haft, bv. n.: plaagachtig, plagerig; Xeck haf-tigkeit, vr.: plaagachtigheid, plagerigheid; neck'isch, bv. n.: 1) plaagachtig, plagerig, 2) dollend, grappig, koddig, komiek. Xeer, vr.: tegenstroom. Xef'fe, m. (-n; mrv. -n): (broers- of zusters-zoon:) neef; (ins.) bladluis; Nefquot;-fenbegün'stigung, vr. (Nef'fengunst, vr.): begunstiging van neefjes en vriendjes, nepotismus; i!fef fenschaft, vr.: 1) neefschap, hoedanigheid van neef, 2) (al de) neven en nichten; ïfefferei', vr.: Zie Xeffen-gunst. legationquot;, vr.: ontkenning; negativ', bv. n.: ontkennend, (tech.) negatief. Xe'ffer, m. (-s; mrv. -): neger (-artig, |
NELKEN ZIMMT.
NEGERDECKE.
582
|
bv. n.; negerachtig; -decke, vr.: paan, schaamte-schortje; -handel, m.: slavenhandel; -haus, o.: negerhuis; -land, o.: negerland, Xigritië; -markt, m.: slavenmarkt: -schiff, o.: slavenschip); Ne'ger-chen, o. (-s; mrv. -): negertje; Ne'gerin, vr. (mrv. -nen): negerin. negri'ren [giej, w. b.: negeeren, ontkennen. Kegoz', m. -es): negotie. Ke'groponte, o. (-s): (adk.) Negro-pont. Xehm, in Sam. I -endung vr. (vr. (-fall, m.): (tik.) zesde naamval. neh'men, w. b. onr. (nimmst, nimmt; nahm; nimm; genom'men): 1) nemen; Einen bei der Hand -: iemand bij de hand nemen; eine Frau -: eene vrouw nemen; im bösen Verstande - (übel -): kwalijk nemen, (ook:) verkeerd opnemen'; sich die Freiheit -: de vrijheid nemen; sich die Zeit zu etwas -: den tijd nemen tot iets; ein Ende -: een einde nemen ; im Ganzen genommen: over het geheel genomen; Platz -: plaats nemen; Mass -: de maat nemen; ein Glas Wein -: een glas wijn nemen; Abschied -: afscheid nemen; Theil [TJ - an: deelnemen aan; Kenntniss [nis] - von: kennis nemen van; Notiz - von: nota nemen van; zur Herzen -: ter harte nemen; das Wort -: het woord nemen; ein Klystier -: een lavement nemen; Nahrung zu sich -: voedsel tot zich nemen; ein Kind zu sich -: een kind tot zich nemen; etwas auf sich - (etwas über sich -): iets op zich nemen, iets voor zijne verantwoording nemen, instaan voor iets; etwas mit sich -: iets medenemen; wie man s nimmt: hoe men het neemt,hoe men het opvat (verstaat, begrijpt); 2) nemen (ver-overen, bemachtigen; kapen; stelen); ein Schift-: een schip nemen; man hat mir meine Uhr genommen: men heeft mij mijn horloge weggenomen (afgenomen, ontstolen) ; Einem etwas -: iets van iem. afnemen, iets aan iemand ontnemen; Einem das Wort -: iemand het woord uit den mond nemen, (ook:) iem. het woord ontnemen; Emem das Leben -: iemand van het leven berooven; 3) innemen; eine Arzenei (Pillen) -: een medicament (pillen) innemen; 4j Einen beim Worte -: iemand aan zijn woord houden; Schaden -: schade lijden, (ook:) beschadigd worden; sich die Mühe -: zich de moeite geven; eine Sache für die andere -: het eene ding voor het andere aanzien of houden; daraus kann ich mir nichts -: daar kan ik niet wijs uit worden, daar begrijp ik niets van; sichzu viel heraus -: zich te veel vrijheden veroorloven. I -, onr. w. onpers. h.: es nimmt mich Wunder: het verwondert mij, het bevreemdt mij; es nahm mich Wunder: het verwonderde mij, het bevreemde mij. I sich -, w. w.: zich gedragen, zich aanstellen; sich in Acht zich in acht nemen, Xehnier, m. (-s; mrv. -): nemer; Neh'merin, vr. (mrv. -nen): neemster. nehm'lich, bv. n. en bw.: Zie nümlich. Xeh'rung, vr.: kustland, oeverland. |
%eid, m. (-es, -s): 1) nijd, 2) wangunst; I -bau, m.: (rcht.) uit nijd ondernomen bouw, bouw om een ander te hinderen; -hammei, m. (-hart, m.): nijdigaard; -klee, m.: (pik.) Turksche klaver; -los, bv. n.: 1) zonder niid, 2) zonder wangunst; -nagel, m.: (hik.) nijdnagel, dwangnagel, (tech.) klinknagel; -voll, bv. n.: 1) nijdig, 2) wangunstig. neid'en, w. b.: benijden; Einen um etwas - (Einem etwas -): aan iemand iets benijden; I neid'enswerth [tl, bv. n.: benijdenswaardig. Keid'er, m. (-s; mrv. -): benijder; besser - als Mitleider: (spr.) beter'benijd dan beklaagd; 1 N^id'erin, vr. (mrv. -nen): benijdster, neid'isch, bv. n.: 1) nijdig, 2) wangunstig; mit -en Augen ansenen: (fig.) met scneele oogen aanzien. Xeig'e, vr.: 1) afneming, mindering; (fig.) verval; der Wein (das Fass) gent auf die -: de wijn (het vat) loopt op zijn laatst; es gent mit ihm auf die -: (fig.) hij is aan het dalen, hij geraakt in verval; 2) overschot(je), restje, kliekje; (in drinkglas of flesch:) staartje; (in een vat, enz.:) bezinksel, grondsop; die - ist für die Frommen: (spr.) het overschotje is voor de goddeloozen. neigen, w. b.: schuin zetten; (een vat:) op zijn kant zetten; (fig.) doen overhellen; I sich -, w. w.: 1) hellen, glooien, schuin loopen ; (fig.) overhellen; sich - zu Jemand: (fig.) iemand wel genegen zijn; 2) ten einde loopen; der Tag neigt sich: de dag loopt ten einde, de dag neigt ten avond; 3) nijgen, buigen, bukken; sich vor Einem -: voor iemand buigen, eene buiging voor iemand maken. Keig'ung:, vr,: 1) helling, glooiing; (fig.) overhelling, neiging, geneigdheid; 2) nijging, buiging; (nat. en wsk.) inclinatie. Xei'gungs, in Sam. I -ebene, vr.: hellend vlak; -ehe, vr.: huwelijk uit liefde; -flache, vr.: hellend vlak; -kompas, m. (-nadel, yr.): inclinatie-naald; -winkel, m.: inclinatie-noek. nein, bw.: neen; - doch: wel neen. Xekrolos:', m. (-en; mrv. -en): necroloog; Nekrologie', vr.: necrologie, levensschets van eenen doode; nekrolo gisch, bv. n.: necrologisch; Nekromant', m. (-en; mrv. -en): toovenaar, geestenbezweerder; Nekromantie', vr.: geestenbezwering, zwartekunst. Xe kt ar, m. (-s): nectar; I -artig, bv, n.: nectarachtig; -pfirsche, vr.: nectar-perzik; -süss, bv. n.: nectarzoet. Xel ke, vr.: 1) anjelier; 2) kruidnagel. Kel ken, in Sam. I -ableger, m.: an-jeliers-stek; -artig, bv. n.: kruidnagelachtig; -baum, m.: kruidnagelboom; -beet, o.: (tnb.) anjeliercnbed; -blüthe [t], vr.: kruidnagelbloesem; -braun, m. en bv. n.: kruidnagel-bruin ; -flor, m.: 1) bloeitijd (ook: het in bloei staan) der anjelieren, 2) anjelierenbed, anjelieren-perk; -kraut, o.: benedictenkruid, nagel-kruid; -öl, o.: nagel-olie; -pfeffer, m.: m.: Jamaica-peper; -rinde, vr.: kaneel; -röschen, o.: hemelroosje; -senker, m.: anjeliers-stek; -stock, m.: anjelier; -wurzel, vr.: Zie -kraut; -zimmt, m.: kaneel. |
NETZADER.
NEMEISCH.
583
|
neme'isch, bv. n.: Nemeïsch, van (uit) Nemea. nenn, in Sam. 1 -bar, bv. n.: noembaar, te noemen, (figr.) noemenswaardig:; -barkeit; vr.: noembaarheid, (figr.) noemenswaardigheid; -endungr, vr. (-fall, m.): (tik.) eerste naamval, nominatief; -werth [t], m.: nominale waarde; -wort, o.: (tik.) zelfstandig: naamwoord. nen'nen, w. b. onr. (nann'te; ge-nannt ): noemen; Einen bei (Einen mit) seinem Namen -: iem. bij zijnen naam noemen; das Kind beim rechten (bei seinem) Name -: (fig:.) de dieg:en bij hunnen waren naam noemen. Xen nep m. (-s; mrv. -): (rek.) noemer; (tik.) eerste naamval. Xen'imng:, vr.: 1) (het) noemen; 2) benaming, naam. Xeolog:', m. (-en; mrv. -en): neoloog; Neologie', vr.: neologie; neolo'giseh, bv. n.: neologisch; Neologis'mus, m. (-; mrv. -gis'men): neologismus. nepe'riscli, bv. n.: (rek.) Xeperi-aansch; die -en Stabe: de Neperiaansche staafjes. Xephrit', m. (-s): (min.) niersteen; nephri'tisch, bv. n.: (gnk.) van (in, uit, betreffende) de nieren, nier-. Xe'pomuck, m.: Johann yon -: Johannes Nepomucenus. Xepotism , m. (-s): of: Xepotis'mus, m. (-): Zie z. n. vr. Keft en^nnst. Kept, m. (-es, -s): (pik.) katten kruid, neppe. Xeptun', m. (-s): (fab.) Neptunus (Neptuns'lönel, m.: pik.: gewolkte meloen); Neptunia'ner, m. (-s; mrv. -): neptunist; neptu'nisch, bv. n.: (adk.) neptunisch; Neptunist', m. (-en; mrv. -en)[: neptunist. Kerei'de, vr.: (fab.) nereïde, zeenimf. Xergelei', vr.: brommigheid, gemelijk humeur; ner'gelig (ner'glig), dv. n.: 1) brommig, 2) op alles iets aan te merken hebbende; ner'geln, w. o. h.: 1) brommen, 2) vitten; w. b.: hakketeeren, (aan iemand) het leven vergallen door aanhoudend op hem (of haar) te hakken. Xerv, m. (-en; mrv. -en): (ontl. en fig.) zenuw; (fig.) spier, pees: (pik., van bladeren:) rib. Xer've, vr.: Zie Xerv en Nerven. Inerven, w. b.: (boekbinderij:) geribd maken; (fig.) veerkracht geven aan, sterken; w. o. h.: (van paarden:) aanslaan. IKer'ven, in Sam. 1 -arznei, vr.r middel voor de zenuwen; -ast m.: forsche boomtak; -bau, m.: zenuwstelsel, zenuwweefsel ; -beschreiber, m.: beschrijver van de zenuwen; -beschreibung, vr.: beschrijving van de zenuwen; -beschwer-de, vr.: zenuwkwaal; -druck, m.: zenuw-drukking. gedruktheid van de zenuwen; -fieber, o.: zenuwkoorts, typhuskoorts; -geflecht, o.: zenuwvlecht; -geist, m.: zenuwvocht, levenssap; -knoten, m.: zenuwknoop; -krank, bv. n.: 1) ziek van de zenuwen, 2) zenuwachtig; -krank-heit, vr.: zenuwziekte; -kunde, vr.: zenuwleer; -lahmung, vr.: verlamming van de zenuwen, zenuwzwakte; -leben. |
o.: zenuwleven; -lehre, vr.: zenuwleer; -los, by. n.: veerkrachteloos, (fig.) ontzenuwd; -mittel, o.: middel voor de zenuwen; -saft, m.: zenuwvocht, levenssap; -schlag, m.: zenuwberoerte; -schnitt, m.: ontleding van de zenuwen; -schwach, bv. n.: zwak van zenuwen, zenuwachtig; -starkend, bv. n.: zenuwsterkend; -system, o.: zenuwstelsel; -warze, vr. (-warz-chen, o.): zenuwwratje ; -werk, o.zenuwstelsel; -zergliederer, m.: zenuw-ontleder; -zergliederung, vr.: ontleding van de zenuwen; -zufall, m.: aanval van de zenuwen, zenuwtoeval; -zweig, m.: Zie -ast. ner'vieht, bv. n.: spierachtig; ner'vig, bv. n.: gespierd; nervös', bv. n.: zenuwachtig. Xerz, m. (-es ; mrv. -e): (drk.) kleine otter. Xes'sel, vr.: (pik.) netel, brandnetel; taube -: doove netel; I -artig, bv. n.: netelachtig; -ausschlag, m.: (gnk.) netel-roos; -baum, m.: netelboom, olmvormige lotusboom; -brand, m.: (gnk.) netelroos ; -fieber, o.: netelkoorts; -fink, m.: (vog.) distelvink ; -friesel, o.: netelkoorts; -garn, o.: fijn katoengaren ; -hanf, m.: basterdhennep; -hopfen, m.: mannetjes-hopplant; -krankheit, vr. (-sucht, vr.): netelzucht; -strauch, m.: netelachtige plant; -tuch, o.: neteldoek, moesseline. nes'seln, w. b.: met brandnetels slaan. Xest, o. (-es; mrv. -er): nest; (fig. fam.) nest, kot, krot, ellendig hol; (van haren:) kuif, bos, dot; (mnw.) erts-laag zonder samenhang; -er ausnehmen: nestjes storen; sein - rein halten: (fig. fam.) zijn nest schoonhouden; 1 -batz, o. (-bösslein, o.): nestkuiken, (inz.) laatst-uitgebroeide vogel, (fig. fam.) laatste kind, heksluitertje: -dunen, vr. mrv.: nest-veeren, (fig.) nestharen; -ei, o.: nest-ei; -feder, vr.: nestveer; -höckchen, o.; laatste kind; -kuchen, o.: Zie -batz; -küchlein, o : nestkuiken, (inz.) laatst-uitgebroeide vogel; -nadel, vr.: rijgpen, rijgnaald; -taube, vr.: (vog.) nestduif; -zeit, vr.: broeitijd. Xes'tel, vr.: rijgsnoer, veter; Einem die - knüpfen: (fam.) iemand de broek opbinden; 1 -beschlag, m.: veterbeslag, nestel; -loch, o.: vetergat;-macher, m.: vetermaker; -nadel, vr.: rijgpen, rijgnaald; -stift, m.: nestel, veterbeslag; -wurm, m.: (gnk.) lintworm. nes'teln, w. b.: 1) van een veter voorzien; 2) rijgen. Xest'ler, m. (-s; mrv. -): vetermaker. Xest'ling:, m. (-s; mrv. -e): 1) nestvogel; 2) nestkuiken. nett, bv. n.: net; (kph.) netto; 1 bw,: neties; (fig.) botweg, kortaf; I -héit, vr.: netheid. Xet'tigkeit, vr.: netheid. netto, bv. n. en bw.: (kph.) netto; I -ertrag, m. (-gewinn, m.): netto-opbrengst, zuivere winst; -gewicht, o.: netto-gewicht; -preis, m.: netto-prijs; -tara, vr.: netto-tarra. IXetz, o. (-es; mrv. -e): net; Einen in's - locken (Einem das - über den Kopf werfen): (fig.) iemand in het net loklcen. IXetz, in Sam. I -ader, vr.: net-ader, |
KEUNTE.
|
darmnets-ader; -artig (-ahnlich), bv. n.: netachtigr; -beutel, m.: netje; -bruch, m.: netbreuk; -fass, o.: (tech.) broeikuip, kuip waarin men iets te weeken zet; -teenter, m.: (hist.) net-vechter, gladiator met een net; -flügrier, m.: insect met netvormige vleugels; -förmig, bv. n.: netvormig; -haut, vr.: (ontl.) darmnet, lt;van het oog:) netvlies; -jagen, o.: (het) iagen met netten; -kammer, vr.: vocht-kamer; -kappe^ vr.: netje (over het hoofdhaar); -kessel, in.: Zie -fass; -melone, vr.: gestreepte meloen; -schale, vr. (-schüsselchen, o.): netbakje; waterbakje (der garenspinners om den draad vochtig te maken); -sehen, o.: waas voor ae oogen; -stange, vr.: (vv.) net-stok; -steine, m. mrv.: (vv.) zinksteenen aan een net; -steller, m. (-s: mrv.-): uitzetter van netten; -stich, m.: brei-steek (van een net); -stricker, m.: net-tenbreier; -strickerin, vr.: nettenbreister; -weise, bw.: als een net; -werk, o.: netwerk; -wurst, vr.: gekruide worst;-zug, m.: haal met (ophaling van) het net. ^etz'clien, o. (-s; mrv. -): netje. Xet'ze, vr.: natting, natvocht. net zen, w. b.: 1) natten, invochten, besprenkelen; mit Thranen -: met tranen besproeien; 2) (een paard:) met een net tegen de vliegen beschutten; I w. o. h.: vochtig zijn, (van muren:) zweeten. ineu, bv. n. en bw.: nieuw; (fig.) kersversch; -e Besen kehren gut: (spr.) nieuwe bezems vegen schoon; das -e Jahr: het nieuwe jaar; die -e (die -ere) Geschichte: de nieuwe geschiedenis; diese Auflage ist -er als —: deze druk is van verschere dagteekening dan ...; noch - sein in: nog .een nieuweling zijn in; - angekommen: pas aangekomen;-eriunden: pas uitgevonden; -ausgeheckt: (fam.) pas uitgebroeid, kersversch; -gemacht: pas gemaakt; - aufgelegt: (van boeken:) opnieuw gedrukt, herdrukt; aufs -e (von -em): opnieuw, van voren afaan. Ineu, in Sam, I -backen, bv. n.: versch, nieuwbakken, (fig.) kersversch; -bau, m.: nieuwe bouw, (fig.) nieuwe nederzetting, nieuwe volkplanting; -bauer, m.: kolonist; -begierde, vr.: nieuwsgierigheid; -bekehrte, ra. en yr.: nieuw-bekeerde; -bruch, ra.: pas ontgonnen land; -deutsch, bv. n. en z. n. o.: nieuw-Duitsch; -england, o.: (adk.) Nieuw-Engeland; -erworben bv. n.: pas verworven; -franke, ra.; Franschraan; -frankisch, bv. n.: Fransch (bw.: op zijn Fransch);-Fran-zose, m.: hedendaagsche Franschraan; -fund'landsfahrer, m.: kabeljauwvisscher (schip dat naar Newfoundland vaart om kabeljauw te vangen); -gebacken, bv. n.: Zie -backen; -geboren, bv. n.: pas geboren, (fig.) herboren, opnieuw geboren; -geworbene, in.: nieuweling, recruut; -gewürz, o.: Jaraaica-peper, piment, (pop.) romraelkruid; -gier, vr. (-gierde vr.): nieuwsgierigheid; -gierigj, bv. n.: nieuwsgierig; -gierigkeit, vr.: nieuwsgierigheid; -glaube, ra.: nieuw geloof: -glaubig, bv. n.: pas bekeerd; -grieche, ra.: nieuwe Grielt; -griechisch, bv. n.: nieuw Grieksch; -heit, vr.: nieuwheid, (fig.) kersverschheid; -hochdeutsch, bv. n.: nieuw-Hoogduitsch: |
Öahr, o.: nieuwejaar (das grosse -jahr:ahr, o.: nieuwejaar (das grosse -jahr: riekoningendag); -jahren (-jahrlen) w. o. h.: het oude in het nieuwe houden, oudejaars-avond vieren; -jahrs, in Sara. (-fest, o.: nieuwejaars-feest; -gedicht, o.: nieuwejaars-vers; -geschenk, o.: nieuwe-jaars-geschenk; -lied,o.: nieuwejaars-lied; -nacht, vr.: nieuwejaars-nacht; -tag, ra.: nieuwejaarsdag;-wunsch, ra.: nieuwejaars-wensch); -kupfer, o.: nieuwkoper, titanium; -lehre, vr.: nieuwe leer; -licht, o.: nieuwe maan;-raannskraft, vr.: (pik.) wolbloera; -raodisch, bv. n.; nieuwerwetsch, nieuwmodisch ; -mond, m.: nieuwe maan; -schott-land, o.: (adk.)Nieuw-Schotland; -seeland, o.: (adk.) Nieuw-Zeeland; -seelander, ra. (-s; rarv. -): Nieuwzeelander; -spanien, o.: (adk.) Nieuw-Spanje; -stadt, vr.: nieuwe stad; -testamenflich, bv. n.: van het Nieuwe Testament: -vermahlt, bv. n.: pas getrouwd, pas gehuwd; -vogel, m.: sneeuwvogel, pestvogel, zijde-staart; -wort, o.: nieuw woord. Xeu'e, vr.: nieuwheid. I -, o.: (het) nieuwe; was giebt es -s: welk nieuws is er ?: alles - ist schön: (spr.) het nieuwe is altijd raooi. Xeu enburg, o.: (adk.. kantonen stad in Zwitserland): [Fr.] Neutchatel. neu erdings, bw.: 1) onlangs, kort geleden; 2) opnieuw. Xeu'ercr, ra. (-s; mrv. -): invoerder van nieuwigheden ; Neu'erenn, vr. (mrv. -nen): invoerster van nieuwigheden; neu -erlich, bw.: onlangs, kort geleden; -neu'-ern, w. o. h.: nieuwigheden invoeren; Neu'erung, vr.: 1) nieuwigheid, 2) invoering van nieuwigheden; Neu'erungs, in Sara. (-stifter, ra.: invoerder van nieuwigheden; -sucht, yr.: zucht naar nieuwigheden): Neu'igkeit; vr.: nieuws; Neu'igkeits, in Sara. (-kra'raer, ra.: nieuwskramer, te koop looper met nieuws, wandelende nieuwspost; -kraraerei', vr.: te koop loo-penj niet nieuws); neu'lich, bv. n.: (fig.) jongst, laatst, nieuwst (bw.: onlangs, kort geleden; Neu'ling, ra. (-s; rarv. -e): nieuweling. neun, tw. en z. n. vr.: negen; 1 -auge, o.: (visch:) negenoog; -eek.o.: negenhoek; -eckig, bv. n.: negenhoekig;-fach (-faltig), bv. n.: negenvoudig; -gescheidt, bv. n.: waanwijs; -heil, o.: (pik.) wolfsklauw; -hundert, tw.: negenhonderd; -hundertste, bv. n.: negenhonderdste; -jahrig, bv. n.: negenjarig; -jahrlich, bv. n.: negenjaar-lijkseh (bw.: om de negen jaren); -mal, bw.: negenmaal; -raalig, bv.n.: tot negenmaal herhaald; -monatlich, bv. n.: negen-maaaidelijksch (bw.: ora de negen maanden); -pfündig, bv. n.: negenponds-, negen pond zwaar; -seitig, bv. n.: negenzij-dig; -silbig, bv. n.: negenlettergrepig; -stündig, bv. n.: negenuurs-; -stündlich, bv. n. en bw.: om de negen uren; -stimmig, bv. n.: 1) voor negen steramen, 2) door negen stemmen; -tagig, bv. n.: negen-daagsch; -tiiglich, bv. n. en bw.: om de negen dagen; -theilig [t], bv. n.: negen-deelig; -tödter [-töter], ra.: (vog.) negen-dooder; -zehn: Zie 10 reg. verder. Xeun'er, ra. (-s; rarv. -): negentje, (eene) negen; neun'erlei, bv. n. en bw.: negenderlei, negenderhande. neun te. bv. n.: negt^nde (zum -n: ten |
MEDERFaLLIG.
NEUNZEHN.
585
|
negende, in de negrende plaats); Neun'tel, o.: negende g-edeelte, negende part; neun tens, bw.: ten negende, in de negende plaats; neunt'halb, br. n.: negendhalt', acht en een half. neunzelm, tw.: negentien; neun-zehnte,bv.n.: negentiende; neun'zehntens, bw.: ten negentiende, in de negentiende plaats. nenn'zig:, tw.: negentig; I -faeh (-fal-tig), bv. n.: negentigrvoudig; -jahrig, bv. n.: negentigiarig; -jahrlich, bv.n.: negen-tigjaarlijksch (bw.: om de negentig jaren); -mal, bw.: negentigmaal; -malig, bv. n.: tot negentig maal herhaald. Xeun'ziger, m. (-s; mrv. -): 1) negentiger, negentigjarig man; 2) een der negentig; 3) wijn van 1890; 4) negentiger (in het piket-spel); I -lei, bv.n.: negentig verschillende. nenn'zigste, bv. n.: negentigste; Neun'zigstel, o, (-s; mrv. -): negentigste gedeelte, negentigste part; neunzigstens, bw.: in de negentigste plaats. Xeuralgie', vr.: Zie Xevralgie. NB. Alle met „neurquot; aanvangende woorden zoeke men 1) regels verder hieronder aanvangende met „nevr...quot; neutral', bv. n.: neutraal, onzijdig (-salz, o.: schk.: neutraalzout); neutralisi'-ren (iel, w. b.: (schk.) neutraliseeren; Keutralitat', vr.: neutraliteit, onzijdigheid; Neu trum, o. (-s; mrv. Neu tra): (tik.) onzijdig geslacht, (ook:) onzijdig werkwoord, (ook:) onzijdig zelfstandig naamwoord. Xevralgie', vr.: zenuwpijn; nevri'tisch, bv. n.: (grik.) zenuwsterkend; Nevrolog', m. (-en; mrv. -en): kenner (beoefenaar) van de zenuwleer; JSevrologie', vr.: zenuw-leer; nevrolo'gisch, bv. n.: zenuwleerkun-dig; Nevrotomiequot;, vr.: ontleding van de zenuwen; nevroto'misch, bv. n.: zenuw-ontledend. nib'beln, w. o. h.: knabbelen. XicR'a, o. (-s): (adk.) Nicea; nica'isch, bv. n.: van Nicea. nicht, bw.: niet; - einmal: niet eens, zelfs niet; - ein Mal: geen eenen keer, geen enkele maal; zu -e machen: te niet doen, vernietigen; mit -en: volstrekt niet. Xicli'te, vr.: nicht. nicli'tig:, bv. n.: nietig; I -keit, vr.: nietigheid. InictitM, bw. en z. n. o.: niets; ganz und gar -: niets hoegenaamd; um - und wieder -: om nesterijën, om bagatellen ; - desto weniger: desniettemin, desniettegenstaande; für - achten: (fig.) niet tellen, njet geven om; daraus wird -: daar komt niets van, dat leidt tot niets; wer - wagt, gewinnt -: (spr.) die niet waagt niet wint; - ist so gut, es habe denn sein Aber: (spr.) ieder huis heeft zijn kruis; mir -dir -: (spr.) zonder plichtplegingen, doodeenvoudig. Iniclits, in Sam. I -bedeutend. bv. n.: nietsbeteekenend; -nutz (-nutzig, -nützig) bv. n.: tot niets deugend, onnut; -nützig-keït^vr.: (het) onnutte; -sagend, bv.n.: nietsbeteekenend; -thuer, m. (-s mrv.-): nietsdoener; -thuerei', vr.: (het) nietsdoen; -thuerin, vr. (mrv. -nen): nietsdoenster; -thun, o.: (het) niets-doen. werkeloosheid; -werth [t], bv. n.: waardeloos;-wissend, bv. n.: onwetend ; -würdig, bv. n.: nietswaardig; -würdigkeit, vr.: nietswaardigheid. |
Nick, m. (-es, -s; mrv. -e): knik, hoofdknikje: (fig.) wenk, knip-oogje; I -fang, m.: (jag.) nekslag (Zie Cvenick-fang); -stuhl, m.: dutstoel; -stunde, vr.: dut-uur. Xick'el. m. (-s): (schk.) nikkel (-erz, o.: nikkel-erts). I -, o. (-s; mrv. -): 1) hit, klein paard; 2) slet, hoer. Xick'elcheu, o. (-s; mrv. -): 1) hitje, paardje; 2) hoertje. nick'en, w. o, h.: 1) knikken; (fig.) knikkebollen; 2) wenken; (fig.) knip-oogen. Xick'er, m. (-s ; mrv. -): 1) knikker met het hoofd; (fig.) knikkeboller; (fig. tam.) jabroer; 2) wenker, (fig.) knipoogjes gever. I vr.: (fab.) waternimf. Xick'erin, vr. (mrv. -nen): 1) knik-ster; (lig.) knikkebolster; 2) knip-oogjes geefster. Xi'del, m. (-s): melk, (inz.) room; 1 -brod, o.: in melk gebrokkeld brood; -kelle, vr.: melk-nap. nie, bw.: nooit, nimmer. nieb'eln, w. onpers. h.: Zie nebeln- nied. vz,: onder, beneden. Xied'el, m. (-s): Zie Xidel. Inied'er, bw.: neder, neer* auf und -: op en neer; I bv. n.: laag; (fig.) van la-geren rang, (ook:) van geringer allooi; -e Schule: lagere school; -eGerichte: lagere rechtbanken, (inz.) rechtbanken van eersten aanleg; die -e Jagd: de kleine jacht, de jacht op klein wild; I tsw.: weg; - mit dem Verrather [t]: weg met denverrader! Inied'er, in Sam. (*) I -beugen, w. b. (-biegen, w. b. onr.): neerbuigen;-blieken, w. o. h.: neerzien; -bohren, w. b.: doorboren, overhoop steken; -bord, m.: (zeew.) bakboord; -brechen, w. b. onr.: afbreken, sloopen; w. o. onr. s.: ineenstorten, ineenzakken; -breiten, w. b.: uitspreiden; -brennen, w. b. onr.: 1) in de asch leggen, 2) platbranden; w. o. onr. s.: afbranden; -bretagne, o.: (adk.) Neder-Bretagne; -bringen, w. b. onr.: naar beneden brengen, (fig.) naar beneden halen, (ook;) nederwerpen; -büchsen, w. b.: neerschieten; sich -bücken, w. w.: bukken; -bügeln, w. b.: platstrijken, platpersen; -bürschen, w. b.: (jag.) het licht uitolazen, schieten; -deutsch, bv. n. en z. n o.: Nederduitsch, (fig.) plat Duitsch; -donnern, w. b.: door den bliksem verpletteren, (fig.) vernielen door kanonvuur, (ook:) neerslingeren; w. o. s.: neerstorten met een donderend gedruisch; -drücken, w. b.: neerdrukken, (fig., b.v. de marktprijzen:) drukken; -elbe, vr.: (adk.: de) Be-neden-Elve (beneden-gedeelte van de Elve-rivier); -el'sass,vr.: (adk.: de) Xedcr-Elzas;-fahren, w. b. onr.: 1) overrijden, ten onderste boven rijden, 2) naar beneden rijden: w. o. onr. s.: naar beneden rijden, (fig.) nederdalen; -fahrt, vr.: 1) afrit, 2) (ng.) nederdaling; -fallen, w. o. onr. s.: neervallen; -fallig werden: (rcht.) het (*) Vele met „niederquot; samengestelde werkwoorden, zijn op gelijke wijze in het Hollandsch samen te stellen met „nederquot; of „neerquot;. Het zou dus noodelooze bladvulling zijn die allen hier op te nemen. |
586 NIEDERWASSERRAD.
NIEDERFOLGE.
|
proces verliezen; -lolge, vr.: verplichting om den leenheer te volgen; -gang, m-: daling, (van de zon:) ondergang, (fig..het) westen ; -gedrücktheit, vr.: gedruktneid, gedrukte stemming, neerslachtigheid; -geen, w. o. onr. s.: naar beneden gaan, (van de zon:) ondergaan; -gericht, o.: rechtbank van eersten aanleg, (jag.) lokplaats: -geschlagen, bv.n.: neerslachtig; -geschla-genheit, vr.: neerslachtigheid; -halten, w. b. onr.: onder houden (b.v.: onder water), (fig.) ten onder houden; -hangen, w. o. onr. s. (-hangen, w. o. s.): neerhangen; -hauen, w. b.: 1) omhakken, 2) neerhouwen, neersabelen;-hoeken, w. o. s.: neerhurken; -holen, w. b.: neerhalen; -holer, m. (-s; mrv. -): (zeew.) rakketalie; -holz, o. : kreupelhout, kreupelbosch, hakhout; -jagd, vr.: (jag.) kleine jacht, jacht op klein wild; -kampten, w. b.: (fig.) onderdrukken; -kauern, w. o. s: neerhurken; -knien, w. o. s.: neerknielen; -kommen, w. o. onr. s.: naar beneden komen, neerkomen, (fig.) in de kraam komen, verlost worden, bevallen (mit einem Knaben -kommen: van een jongen bevallen);-kunft, vr.: (vlk.) bevalling, verlossing (die unzeitige -kunft: de ontijdige bevalling; inz.: de miskraam); -lage, vr.: 1) nederlaag (eine -lage erleiden: eene nederlaag lijden), 2) nederlegging, (fig.) bewaarplaats, (kph.) entrepot, stapelhuis, (ook:) pakhuis, magazijn (in die -lage bringen: in pakhuis opslaan); -lags, in Sam. (-aufseher, m.: entreposeur; -ge-rechtigkeit, vr.: stapelrecht; -ort, m.: stapelplaats ; -stadt. vr.: stapelstad); -land, o.: laagland; -lande, o. mrv.: (adk.) Nederlanden (die vereinigten -lande: hist.: de vereenigde Nederlanden); -lander, m. (-s; mrv. -): Nederlander; -landerin, vr. (mrv. -nen): Nederlandsche; -landisch bv. n.: Nederlandsch; -lassen, w. b. onr.: nederlaten, naar beneden laten (sich -lassen, w. w. onr.: 1. plaats nemen, gaan zitten; 2, zich nederzetten, zich vestigen); -lassung, vr.: 1) nederlating, 2) nederzetting, vestiging; -legen, w. b.: 1) neerleg-edrukte stemming, neerslachtigheid; -geen, w. o. onr. s.: naar beneden gaan, (van de zon:) ondergaan; -gericht, o.: rechtbank van eersten aanleg, (jag.) lokplaats: -geschlagen, bv.n.: neerslachtig; -geschla-genheit, vr.: neerslachtigheid; -halten, w. b. onr.: onder houden (b.v.: onder water), (fig.) ten onder houden; -hangen, w. o. onr. s. (-hangen, w. o. s.): neerhangen; -hauen, w. b.: 1) omhakken, 2) neerhouwen, neersabelen;-hoeken, w. o. s.: neerhurken; -holen, w. b.: neerhalen; -holer, m. (-s; mrv. -): (zeew.) rakketalie; -holz, o. : kreupelhout, kreupelbosch, hakhout; -jagd, vr.: (jag.) kleine jacht, jacht op klein wild; -kampten, w. b.: (fig.) onderdrukken; -kauern, w. o. s: neerhurken; -knien, w. o. s.: neerknielen; -kommen, w. o. onr. s.: naar beneden komen, neerkomen, (fig.) in de kraam komen, verlost worden, bevallen (mit einem Knaben -kommen: van een jongen bevallen);-kunft, vr.: (vlk.) bevalling, verlossing (die unzeitige -kunft: de ontijdige bevalling; inz.: de miskraam); -lage, vr.: 1) nederlaag (eine -lage erleiden: eene nederlaag lijden), 2) nederlegging, (fig.) bewaarplaats, (kph.) entrepot, stapelhuis, (ook:) pakhuis, magazijn (in die -lage bringen: in pakhuis opslaan); -lags, in Sam. (-aufseher, m.: entreposeur; -ge-rechtigkeit, vr.: stapelrecht; -ort, m.: stapelplaats ; -stadt. vr.: stapelstad); -land, o.: laagland; -lande, o. mrv.: (adk.) Nederlanden (die vereinigten -lande: hist.: de vereenigde Nederlanden); -lander, m. (-s; mrv. -): Nederlander; -landerin, vr. (mrv. -nen): Nederlandsche; -landisch bv. n.: Nederlandsch; -lassen, w. b. onr.: nederlaten, naar beneden laten (sich -lassen, w. w. onr.: 1. plaats nemen, gaan zitten; 2, zich nederzetten, zich vestigen); -lassung, vr.: 1) nederlating, 2) nederzetting, vestiging; -legen, w. b.: 1) neerleg- |
fen (b.v. iets op den grond, op de tafel; g.: de wapenen, de kroon, een ambt, enz.), (van regen, hagel, enz., het te veld staande gewas:) neerslaan, (fig.) naar bed brengen, te bed leggen, (rent.) deponeeren, (kph.) bergen (etwas verwahrlich bei Einem -legen: iets aan iemand in bewaring geven); 2) Einem etwas -legen: aaniem.iets verbieden of ontzeggen; 3) sich -legen, w. w.: gaan liggen; -legung,vr.: neerlegging y-Iegung der Krone: afstand van den füen (b.v. iets op den grond, op de tafel; g.: de wapenen, de kroon, een ambt, enz.), (van regen, hagel, enz., het te veld staande gewas:) neerslaan, (fig.) naar bed brengen, te bed leggen, (rent.) deponeeren, (kph.) bergen (etwas verwahrlich bei Einem -legen: iets aan iemand in bewaring geven); 2) Einem etwas -legen: aaniem.iets verbieden of ontzeggen; 3) sich -legen, w. w.: gaan liggen; -legung,vr.: neerlegging y-Iegung der Krone: afstand van den fü00*1)quot;' #-liegen, w. o. onr. s.: neerliggen W) stilstaan (b.v. de handel), kwijnen, (-negen an: ziek liggen aan); w. b. onr.: platliggen, platdrukken door er op te liggen; -macnen, w. b.: 1) neerlaten,(ook:) neerbuigen, neerdrukken, naar beneden duwen, 2) neervellen, (fig.) dooden, 3) omhakken, omver-hakken, 4) sloopen, tegen den grond halen, afbreken; -metzeln, w. b.: neersabelen, over de kling jagen; -metzelung, vr.: neersabeling, (fig.) slachting; -Oesterreich, o.: Neder-Oostenrijk; ^reissen, w. b. onr.: naar omlaag trekken. Zie ook -machen no. 4 en no. 2; -reis-sung, vr.: 1) neertrekking,2) omver-haling, slooping; -reiten, w. b. onr.: 1) omverrijden, 2) overrijden; w. o. onr. s.: afrijden, van boven naar beneden rijden; -rennen, w. b. reg. en onr.: omver-loopen, ten onderste boven loopen; -rhein, m.: (adk.) Beneden-Rijn (beneden-gedeelte van den Rijn); -rheinisch, bv. n.: van den Beneden-Rijn; -sabeln, w. b.: neersabelen; -sachsen, o.: (adk.) Neder-Saksen; -sachsisch, bv.n.: Nedersaksisch; -saufen, w. b. onr.: (drank:) naar binnen slaan, (iemand:) onder de tafel drinken, een lijk maken; -schaffen, w. b.: naar beneden brengen; -schauen, w. b.: neerblikken, neerzien; -schiessen, w. b. onr.: 1) neerschieten, overhoop schieten, doodschieten, 2) platschieten; w. o. onr. s.: neerstorten, zich van boven neerwerpen; -schlag, m.: neerstorting, (schk.) neerslag, precipitaat (-schlagmittel, o.: neerploffend middel): -schlagen, w. b. onr.: neerslaan (i. a. b.j, (boomen, hakhout :) omver-hakken, (slachtvee:) dooden, (moed:) neerslaan, (h3op:) verijdelen, (ijver, vuur, aandrift; koortshitte, scherpte, pijn:) temperen, (een rechtsgeding:) in den doofpot stoppen, den kop inknijpen; w. o. onr. s.: neerslaan, neervallen, eensklaps naar beneden gaan (sich -schlagen, w. w. onr.: schk.: neerslaan,precipiteeren, bezinken; -schlagenheit, vr,: neerslachtigheid; -schlagung, vr.: (het) neerslaan, omver-werping, (fig.) ontmoediging, be-druktmaking, (schk.) neerploffing; -schlin-gen, w. b. onr. (-scnlucken, w. b.): inslok-ken. opslokken, verzwelgen; -schmeissen, w. o. onr.: neersmijten; -schmettern, w. b.: neerslingeren; -schreiben, w. b. onr.: opschrijven; -senken, w. b.: nederlaten (sich -senken, w. w.: nederdalen); -setzen, w. b.: neerzetten, (fig.) instellen (sich -setzen, w. w.: gaan zitten); -sitzen, w. b. onr.: platzitten, platdrukken door er op te gaan zitten, (van dieren:) neerhurken; -spülen, w. b.: neerspoelen, naar beneden spoelen; -stammig, bv. n.: (boomen:) laag van stam; -stampfen, w. b.: neerstampen, (fig.) neertrappen; w. o. h.: (met den voet) op den grond stampen; -stechen, w. b. onr.: doorsteken, doorboren, doodsteken, overhoop steken; -steigen, w. o. onr. s.: naar beneden klimmen, (van het paard) afstijgen; -stossen, w. b. onr.: l)neerstoo-ten, 2) omver-stooten; w. o. onr. s.: (van roofvogels:) neerschieten; -strecken, w. b.: neervellen (sich -strecken, w. w.: zich neervlijen); -streichen, w. b. onr.: neerstrijken, platstrijken, gladstrijken; -stür-zen, w. o. s. en w. b.: neerstorten (sich -stürzen, w. w.: zich naar beneden werpen; fig.: naar beneden stormen); -tauchen, w. o. s.: neerduiken; sich -thun, w. w. onr.: (jag:-) gaan rusten (hat sich -gethan: is gaan rusten); -trachtig, bv. n.: gemeen, laaghartig, verachtelijk; -trachtigkeit, vr.: femeenheid, laaghartigheid, verachtelijk-eid; -treten, w. b. onr.: neertrappen, plattrappen, (schoenen:) neerhakken, neer-sloffen, (fig,) met voeten treden; w. o.onr. s.: naar beneden treden, (rs.) afstijgen; -trinken, w. b. onr.: (drank:) naar binnen slaan, (iemand:) onder de tafel drinken; -walzen, w. b.: (akk.) plat-rollen, vast-rollen; -walzen, w. b.: 1) naar beneden rollen, 2) omver-rollen; -warts, bw.: benedenwaarts, naar beneden; -wasserrad, o.: door stroomend water in beweging ge-emeenheid, laaghartigheid, verachtelijk-eid; -treten, w. b. onr.: neertrappen, plattrappen, (schoenen:) neerhakken, neer-sloffen, (fig,) met voeten treden; w. o.onr. s.: naar beneden treden, (rs.) afstijgen; -trinken, w. b. onr.: (drank:) naar binnen slaan, (iemand:) onder de tafel drinken; -walzen, w. b.: (akk.) plat-rollen, vast-rollen; -walzen, w. b.: 1) naar beneden rollen, 2) omver-rollen; -warts, bw.: benedenwaarts, naar beneden; -wasserrad, o.: door stroomend water in beweging ge- |
NIEDERWELT.
NIVELLIREN
587
NIVOSE.
588
NöSSEL.
|
grelijkinaken, op eene en dezelfde hoogte brengren. Nivo'se, vr.: (hist.-tijdr.) sneeuwmaand. Xix, m. (-es; mrv. -e): (fab.) water-areest, waterspook; I -bluine, vr.; (pik.) kikkerkruik, duitblad; -haar, o.: (pik.) vosse-staart; -wurzel, vr.: Zie -blame. Xix'e, vr.: (fab.) waternimf. Xizza (spreek uit: nied'-za), o. (-s): (adk.) Nizza (Fr.: Nice), Xo'ah, m. (-s): (bijb.-hist.) Noaeh. no'bel, bv, n.: nobel, edel; Nobles'se, vr.: 1) adeldom, 2) adel. Inoch, bw.: nog:; - nicht: nog: niet; ware er auch - so reich: al ware hij nog: zoo rijk; sei es auch - so wenig: al is het nog- zoo weinig. I -, vgw.: noch; weder gut - schlecht: noch goed noch slecht, evenmin goed als slecht; kein Mann - weib: geen man of vrouw. Inoch, in Sam. I -malig, bv, n.: herhaald; -mals, bw.: nogmaals. Xoek, o, en m. (-es, -s; mrv. -e): nok; I -bindsel, o.: nokbindsel; -gordingen, vr. mrv.: nokgordingen; -takel, o.: noktakel. IXTock/e, vr.: 1) profetenkoekje, pro-fetenbroodje; 2) boterkoekje; 3) soesge-bakj ie, soes. irö'deln, w. b.: knoopen, vlechten. IVoma'cle, m.: nomade. Xoma'den, in Sam. i -leben, o.: nomadenleven (ein -leben führen: een nomadenleven leiden); -stamm, m.: zwervende volksstam, nomadenstam; -volk, o.: nomadenvolk. nomadisch, bv. n.: nomadisch, zonder vaste woonplaats; ein -es Volk: een nomadenvolk. nomadisi'ren (siel, w. o. h.: een nomadenleven leiden. Xomarch', m. (-en; mrv. -en): landvoogd. Xomenklatur , vr.: naamlijst, nominal', bv. n.: nominaal, in naam; I -werth [t], m.: nominale waarde. ^o'minativ, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) eerste naamval, nominatief, nominell', bv. n.: nominaal. Xo'ne, vr.: (kkl.) none (van Maart, Mei, Juli en October de zevende dag, van de overige maanden de vijfde dag). .^Xon'ens, o. (-): onding; (fig.) nulliteit. Xtfnn'chen, o. (-s; mrv. -): (kkl.) nonnetje; (duivensoort:) kappertje; (kkk.) nonnenkoekje, nonnenveestje. Xon ne, vr.: (kkl.) non; (tech.) trechter; (spl.) bromtol; (drk.) gesneden (gelubd) mannetje; (vog.) kappertje (eene duif); weisse -: (vog.) rotgans. Xon'nen, in Sam. I -auglein, o.: (pik.) juffertje in 't groen; -brod, o,: peperkoek; -fleisch, o.: (fam.) nonnenvleesch {es ist ihr kein -fleisch gewachsen: spr.: zij heeft volstrekt geen aanleg om non te worden); -haft, bv. n.: non-achtig; -kloster, o.: nonnenklooster; -kraut, o.: (pik.) aardrook, duivenkervel; -leben, o.: nonnenleven; -schleier, m.; nonnen-sluier; -taube, vr.: kappertje (eene duif); -teig, m.: lt;kkU nonnenkoekjesdeeg; -weihe, vr.: (kkl.) aanneming van den sluier; -zelle, vr.: nonnen-cel. |
Monp, in Sam. I -eisen, nop-ijzer; -zanglem, o.: noptangje. Xoppe, vr.: nop; noppen, w. b.: (tech.) noppen; w. o. h.: (vea.) kribbe-bijten; Nop'per, m. (-s; mrv. -): (tech.) nopper, (vea.) kribbebijter; Nop'perin, vr. (mrv. -nen): (tech.) nopster. Xord, m. (-es): (net) noorden; (fig.) noordenwind; gegen -: naar het noorden, noordelijk; - zum Osten: noordoost; I -fahrer, m.: (zeew.) noordvaarder; -kante, vr.: noordzijde, noordelijke rivier-oever; -kap, o.: (adk.) noordkaap; -kaper, m.: (visch:) noordkaper; -land, o.: noordelijk land; -lander, m.: noordlander; -landisch, bv. n.: noordsch ; -licht, o.: noorderlicht; -ost, m.: (het) noordoosten (bv. n.: noordoost); -ostering, vr.: (zeew.) afwijking van de kompasnaald raar het oosten; -ostwind, m.: noordoostenwind; -pol, o.: noordpool; -punkt, m.: noordpunt;-schein, m.: noorderlicht; -see, vr.: (adk.) Noordzee ; -seite, vr.: noordzijde ; -stern, m.: noord-ster, noord-star ; -sturm, m.: storm uit het noorden; -warts, bw.: noordwaarts, noordelijk; -weiser, m.: kompas-naald, magneetnaald; -west, m.: (het) noordwesten (bv. n.: noordwest); -westering, vr.: (zeew.) afwijking van de kompasnaald naar het westen; -westlich, bv. n.: noordwestelijk; -westwind, m.: noordwestenwind ; -wind, m.: noordenwind. IXor'den, m. (-s): (het) Noorden; (fig.) noordenwind; gegen - (nach -): naar het noorden, noordelijk. Inor'den (sicli). w. w.: het noorden zoeken, zich oriënteeren. Xor'der, in Sam. I -breite, vr.: noorderbreedte; -sonne, vr.: noorderzon, nor'discli, bv, n.: noordsch. niird'licli, bv. n.: noordelijk. Xtta'fling, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) zee-brasem. nör'jsreln, w. b.: (fam.) turken, dwars-boomen; w. o. h.: knorren, brommen. IKorm. vr.: vaste regel, richtsnoer, voorschrift; (typ.) signatuur; I -zeile, vr.: (typ.) richtlijn. normal', bv. n.: normaal; 1 -mass, o.: maat-eenheid; -schule, vr.: normaalschool. ^ormandie', vr.: (adk.) Normandijë; norman'disch, bv. n.: Normandisch; Ner mann, m. (-en; mrv. -en): I) Noorman, 2) Normandijër; Nor'mannin, vr. (mrv. -nen): Normandische; nor'mannisch, bv.n.: Noorsch. normi'ren [mie], w. b.: als regel voorschrijven. Xor'ne, vr.: (in de Noordsche fabelleer eene der drie schikgodinnen:) Noma, Xor'wegen, o. (-s): (adk.) Noorwegen; Nor'weger, m. (-s; mrv, -): Noorweger, Noorman, Noor; Nor'wegerin, vr. (mrv. -nen): Noorweegsche, Noorin, Noorsche; nor'wegisch, bv.n.: Noorweegsch, Noorsch. iVöi'z, vr.: (drk.) kleine otter. 3iosolo^', m. (-en ; mrv. -en): ziekten-kenner, ziektenleerkundige; Nosologie', vr.: 1) ziektenleer, 2) vernandeling over de ziekten; nosolo'gisch, bv. n.: ziekten-leerkundig. Xös'sel. o. (-s; mrv. -): pint; 1 -weise, bw.: bij het pint. |
NOTHWEXDIGKEIT.
589
NöSSELCHEN.
|
XÖH selchen, o. (-s; mry. -): pintje. Xot, vr. (mrv. Nö'te): Zie Xotli. \To'ta, vr. nota; ! -bene, z. n. o. entsw.: notabene. \ota beln. m. mrv. (Notabilita'ten, vr. mrv.): notabelen, voornaamste ingezetenen. Xotar', m. (-es, -s 5 mrv.-e): notaris; Notariaf, 0. (-es, -s): notariaat; Xota-riats', in Sam. (- gebühren, vr. mry.: notariëele kosten; - siegel, o.: notarieel zegel; - urkunde, vr.: notariëele akte); Nota'rius, m. (-): notaris. Xo'te, vr.: 1) nota (kennisgeving; ook: rekening, ook: aanteekening); 2) (kph.) banknoot, bankbiljet; 3) (muz.) noot; in (auf) -n setzen: op noten zetten; das geht wie nach -n: (spr.) dat gaat van een leien dakje; Einen nach -n prügeln: aan iemand een ferm pak slaag geven. Zie Koten. Xo'teln, vr. mrv.: notulen (mrv.), proces-verbaal van het verhandelde (in eene raadszitting. nU'teln, w. o. h.: talmen, dralen. Xo'ten, in Sam. i -bank, vr.: (kph.) bank die het recht heeft om eigene banknoten in omloop te brengen; -blatt, o.: (een) blad muziek; -buch, 0.: muziekboek; -druck, m,: notendruk, druk van muziek; -druckerei',vr.: muziek-drukkerij; -gestell, o.: muziek-standerd; -heft, 0.: (aflevering van een) muziekboek; -linien, vr. mrv.: muziek-lijnen, (de) notenbalk; -macher, m.: aanteekeningen-maker; -papier, 0.: muziekpapier; -plan, m.: toonladder, notenbalk; -puit, m.: muziek-lessenaar; -rechen, m.: muzieklijnen-trekker, muziek-liniaal, notenbalk-trekker, -schreiber, m.: kopieerder van muziek'; -schwanz, m.: staart eener muziek-noot; -stecher, m.: graveur van muziek; -stecherei', vr.: (het) graveeren van muziek; -system, o.: toonladder, notenbalk. no'tern, w. o. s.: heen en weer trekken. Inoth [tl, bv. n. en bw.: noodig; es thut -: het is hoog noodig; es ist inm -: 1) het is hoog noodig voor hem, 2) hij heeft grooten nood. IKoth Itl, vr. (mrv. Nö'the [tl): nood; die schwere -: de bange nood, (gnk.) de vallende ziekte (schwere-: tsw.: sakkerloot, verduiveld); mit genauer -: ternauwernood ; es hat keine -: het heeft geen nood, daarvoor behoeft men niet bang te zijn; im Falie der -: ingeval van nood; - leiden: gebrek lijden, (van wissels :j niet gehonoreerd worden, onbetaald blijven; - leiden lassen: gebrek laten lijden, (wissels:) onbetaald laten, (ook:) het accept weigeren aan; in - stecken: in den nood zitten; in Nöthen [tl sein: in behoeftige omstandigheden verkeeren, (vlk.) in barensnood zijn, in den arbeid zijn; seine - mit Einem nehmen : moeite voor iem. doen; Einem viele - machen: 1) iemand veel moeite veroorzaken, 2) iemand het leven zuur maken; aus der - eine Tugend machen: (spr.) van den nood eene deugd maken; - kennt kem Gebot: (spr.) nood breekt wet; - bricht Eisen : (spr.) nood breekt ijzer; - lehrt beten: (spr.) nood leert bidden; |
- ist der Liebe Tod: (spr.) als de armoe de deur inkomt vliegt de liefde het raam uit; Freunde in der - tausend auf ein Loth [t]: (spr.) vrienden in den nood zijn dun gezaaid; wenn die - am grössten, ist Gott am nachsten: (spr.) het water komt wel eens aan de lippen, maar nooit er over. IXoth [tl, in Sam. I -adresse, vr.: (kph.) nood-adres; -anker, 0.: (zeew.) nood-anker; -arbeit, vr.: noodwerk, (fam.) gedwongen fraaiigheid; -auswurf, m.: (zeew.) overboord geworpen ballast; -bau, m.: hulpgebouw, (jag.) schuilplaats ; -behelf, m.: behulp; -brüchig machen: (eene klonrp erts) aan stukken slaan; -brücke, vr.: hulpbrug; -brunnen, m.: waterput voor het geval van brand; -damm, m. (-deich, m.): hulpdam, hulp-dijk ; -drang^ m.: dringende noodzakelijkheid; -dringen, w. b. onr.: dwingen, noodzaken; -dringend, bv. n.: dringend-noodig; -durft, vr.: nooddruft, behoefte (nach -durft: naar gelang der behoefte; seine -durft verrichten : zijne behoeften doen); -dürftig, bv. n,: 1) behoeftig, 2) karig, schamel, ontoereikend (das -dürftige: het noodige, wat noodig is om te leven); -dürftigkeit, vr.: 1) behoeftigheid, 2) karigheid, schamelheid, ontoereikendheid; -erbe, m.: door de wet aangewezen erfgenaam; -erbschaft, vr.: erfenis die (aan iemand) ten deel valt krachtens de wet; -fall, m.: geval van nood (im -falie: ingeval van nood); -fest, bv. n.: houw en trouw in nood en dood; -feuer, o.: seinvuur, alarm-vuur; -freund, m.: vriend in nood; -frist, vr.: (rcht.) uiterste termijn;-ge-dinge, o.: (mnw.) werk waartoe men door den nood wordt gedwongen; -ge-drungen, bv. n.: 1) door den nood gedrongen, 2) dringend noodig; -gedrun-genheit, vr.: dringende noodzakelijkheid; -geld, o.: spaarduitje, spaarpenning; -geschrei, o.: noodgeschrei, noodkreet; -heifer, m.: 1) noodhulp, 2) helper in den nood; -hülfe, vr.: 1) hulp in nood, (fig.) eerste (voorloopige) hulp, 2) noodhulp; -leidend, bv. n.: noodlijdend; -los, bv. n.: 1) noodeloos, 2) zonder nood; -lüge, vr.: leugen om bestwil; -mast, m.: (zeew.) noodmast; -mittel, o.: middel bij gebrek aan beter; -münze, vr.: (mtw.) noodmunt; -nagel, m.: Zie -mittel; -peinlich, bv. n.: (rcht.) lijfstraffelijk, crimineel ; -pfennig, m.: Zie -geld (einen -pfennig zurücklegen: spr.: een duitje op zij leggen, een appeltje voor den dorst bewaren); -recht, 0.: 1) recht om te dwingen, 2) recht ingeval van nood; -reif, bv. n.: te vroeg rijp, ontijdig; -ruf, m.: noodkreet, noodgeschrei; -sache, vr.: noodzakelijk iets; -schlange, vr.: (art.) veldslang; -schuss, in.: noodschot; -signal. 0.: noodsein; -stall, m.: (hoefsmids-)nood-stal, tra-valje; -stand, m.: behoeftige staat, hulpbehoevende staat; -taufe. vr.: (kkl.) nooddoop; -taufen, w. b.: den nooddoop toedienen aan; -thür, vr.: nooddeur; -wehr, vr.: zelfverdediging; -wendig, bv. n.: noodwendig, volstrekt noodig, benoodigd, noodzakelijk; -wendigkeit, vr: 1) noodwendigheid, noodzakelijkheid, 2) benoodigdheid, behoefte (dio |
XOTHWEXDIGKEITEN.
590
NUSSGrARTEX.
|
-wendiffkeiten des Lebens: de levensbehoeften); -werk, o,: noodzakelijk werk; -wort, o.: woord dat men gebruikt bij grebrek aan beter; -zeichen, o.: noodsein ; -zucht, vr.: gewelddadige verkrachting (-zucht begehen: zich aan gewelddadige verkrachting schuldig maken); -zücntigen, w. b.: gewelddadig verkrachten ; -züchtiger, m. (-s; mrv. -): gewelddadig verkrachter; -züchtigung, vr.: Zie -zucht. nö'thig ItJ, bv. n.; noodig (-en Falls: desnoodig, desnoods); nö'thigen |tl, w. b.: 1) noodzaken, dwingen, 2) dringend nooden, uitnoodigen (-sich - lassen: zich laten nooden); Ko'thiger [t], m. (-s; mrv. -): dringend nooder; Nö'thi-gerin [tj, vr. (mrv. -nen): dringende noodster; Nö'thigung [tl, vr.: 1) noodzaking, 2) dringende nooding. notifici'ren [cie], w. b.: 1) kennisgeven van, bekendmaken, 2) (rcht.) be-teekenen; Notifikation', vr. (mrv. -en): 1) kennisgeving, bekendmaking, 2) (rcht.) beteekening. Wotir' Itierl, in Sam. I -buch, o.: opschrijfboek. notiren [tie], w. b.: opschrijven, opteekenen, noteeren. Xotiz', vr.: 1) notitie, aanteekening, kennis; - nehmen von: kennis nemen van; I -buch, o.: opschrijfboek. noto'riseli, bv. n.: algemeen bekend, van openbare bekendheid; Xotorietat', vr.: algemeene (openbare) bekendheid, Xoval', in Sam. I -acker, m.: Zie Xeubmch. Kovel'le, vr.: (let.) novelle, romantische vertelling. Wovel'len, vr. mrv.: (let.) novellen; (hist.-rcht.) Novellen (van keizer Justi-nianus); I -dichter (-schreiber), m.: novellist. Xovem'ber, m. (-s; mrv. -): November. Xovitü'ten, vr. mrv.: nieuwe boekwerken ; I -zettel, m.: lijst der pas uitge-komene boeken, Xoviz', m. (-en; mrv. -en): (kkl.) aanstaande monnik gedurende den proeftijd; (fig.) nieuweling. Xovi'ze, vr.: (kkl.) aanstaande non gedurende den proeftijd; (fig.) nieuweling. Koviziat', o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) noviciaat. Wu, o.: oogenblik; in einem -: in een ommezien; im rechten -: juist van pas. j -, tsw.: nu. nüdi'tern, bv. n.: nuchter (i. a. b.), (fig.) sober, matig, (ook:) bedaard, ingetogen; (ook:) saai, droog; | -heit, vr.: nuchterheid (i. a. b.); (fig.) soberheid, matigheid; (ook:) bedaardheid, ingetogenheid; (ook:) saaiheid, droogheid. nud'clern, w. o. h.: (zeew.) modderen, over den grond schuren. Xu'del, vr.: 1) (kkl.) knoedel, noedel, meeldeeg-balletje, klontertje (Nu'deln, vr. mrv.: vermicelli); 2) mestbrok (om ganzen vet te mesten); I -brett, o.: rolplank (om meeldeeg uit te rollen); -holz, o.: rolhout voor meeldeeg; -krude, bw.: 1) plompweg, zonder plichtplegingen, |
2) holderdebolder; -macher, m.: vermicelli-maker; -mehl, o,: vermicelli-meel;-suppe, vr.: 1) vermicelli-soep, 2) klontertjes-pap; -teig, m.: vermicelli-deeg; -walze, vr.: rolhout voor meeldeeg. nu'delii, w. b.: (ganzen:) vetmesten. Xuditamp;'ten, vr. mrv.: (schl.) naakte figuren, naakte beelden. vr.: (rek.) nul; bv. n.: nul; - und nichtig machen: nul en nietig maken; Nullitat', vr.: nulliteit (Nulli-tatsquot;kla'ge, vr,: rcht,: eisch tot nietigverklaring). Numeration', vr.: nommering; (rek.) optelling; Numerator, m. (-s; mrv, -ra-to'ren): (rek.) teller; numeri'ren [rie], w. b.: nommeren, (rek.) optellen (z. n. o.: optelling); nume'risch, bv. n.: numeriek; Nu'merus, m. (-): (tik.) getal. Numisma'tik, vr.: numismatiek, munt- en penningkunde; Numisma'tiker, m. (-s; mrv. -): munt- en penningkundige; numisma tisch, bv. n : munt- en penningkundig; Numismatolog', m. (-en; mrv. -en): schrijver over munt- en penningkunde, beschrijver van munten en penningen; Numismatologie', vr.: Zie IVumismatik, Xum'mer, vr.: nommer; - Sicher: veilige plaats, (fig.) verzekerde bewaring; i -folge, vr,: (genommerde) volgorde ;-vogel, m.; (ins.) nommer-vlinder, admiraal, nuiu'niern, w. b.: nommeren. nun, bw., vgw, en tsw.: nu; von -an: van nu afaan; i -mehr, bw.: nu; -meh'rig, bv. n.: tegenwoordig, huidig, (fig.) hedendaagsch; -meh'ro, bw.: nu. Nuntiatur', vr.: nuntiatuur; Nuntius, m. (-; mrv. Nun'tien): nuntius. uur, bw. en vgw.: slechts, maar, alleen, enkel; geh' -: ga maar!; - weiter: verder maar!, ga maar door!; wenn es -: als het maar; nicht - .... sondern auch ____: niet slechts (niet alleen)_____ maar ook ....; - er weiss es: hij alleen (hij slechts) weet het; so viel er - kann: zooveel hij maar kan. Nnrn'bers, o, (-s): (adk.) Neurenberg; NürnTierger, m. (-s; mrv. -): Neurenberger; Nürn'bergerin, vr. (mrv. -nen): Neurenbergsche ; nürn'bergisch (nürn'berger), bv. n.: Neurenberger. IHTuss. vr. (mrv. Nüs'se): (pik.) noot; (van steenvruchten:) pit, steen, kern; (zeew. en tech.) neut; walsche -: okkernoot ; eine taube -: eene leege noot; es ist mir keine taube - werth [tj: (fig.) het is mij geen cent (geen knoop, geen lor) waard; eine harte -: (fig. fam.) eene harde noot; Einem eine - zu knacken §eben (Einem eine - aufzubeissen geben): ig,) aan iemand eene harde noot te kraken geven; in die Nüsse gehen : uit noten plukken gaan, noten gaan knuppelen, (fig. fam.) de plaat poetsen; in einer (fi^r.) in een notedop (d. i. in een zeer klein bestek).eben (Einem eine - aufzubeissen geben): ig,) aan iemand eene harde noot te kraken geven; in die Nüsse gehen : uit noten plukken gaan, noten gaan knuppelen, (fig. fam.) de plaat poetsen; in einer (fi^r.) in een notedop (d. i. in een zeer klein bestek). INuss, in Sam. I -allee, vr.: noteboo-men-laan; -band, m.: neutband; -baum, m.: noteboom; -baumen, bv. n.: note-boomhouten; -beisser, m.: (vog.) notenkraker; -braun, bv. n.: kastanjebruin, (-braun, z. n. o.: afkooksel van note-bolsters of noteboomwortels); -brecher, m.: notenkraker; -farbe, vr.: kastanjebruin; -farben (-farbig), bv. n.: kastanjebruin; -garten, m,: 1) noten-boomgaard. |
NÜSSOEHa ü SE.
OBENHERYOR.
591
|
2) hazelnoten-boschje; -grehause, o. : binnenschil (klokhuis) eener noot; -ge-lenk, o.: (ontl.) gewrichtsgeleding; -hacker, m. (-haher, m., -krahe, vr.): (vog.) notenkraker; -kern, m.: noot, kern eener noot; -knacker, m.: notenkraker (voorwerp om noten tc kraken); -öl, o.: noten-oïïe; -schale, vr.: 1) note-bolster, 2) notedop; -strauch, m.: hazelaar, hazelnoteboom; -viertel, o.: vierde-partje eener noot. nus'sen, w. b.: (pop.) ranselen. Küs'ter, vr.: neusgat; I -gat, o.:(zeew.) vullinggat, zoggat. Xus'ter, vr.: 1) paternoster, rozenkrans; 2) Zie Wiister. Natation', vr.: (str.) schijnbare beweging. Xuth [tl, vr .: sponning; I -hobel, m.: ploegschaaf. Xutsch, m. (-es; mrv. -e): dotje (om op te zuigen); I -beutel, m. (-kiinnchen, oj: zuigglas, zuigflesch; -lappchen, o.: Zie Xutseli, nutscheln (nutsch'en), w. o. h.: zuigen, lurken. inutz, bw.: nut, dienstig; das ist nichts - (das ist zu nichts -): dat is tot niets nut, dat dient nergens toe. I Nutz, m. (-ens): nut; sich etwas zu - machen: zich iets ten nutte maken. |
IXutz, in Sam. I -anwendung, vr.: toepassing; -bar, bv. n.: nuttig, voordeelig (-bar machen: dienstbaar maken, partij van .... trekken); -barkeit, vr.: nut, voordeel ; -berechnung, vr: berekening van het voordeel; -eiche, vr.: tot timmerhout dienstige eikeboom; -garten, m.: moestuin, (ook:) tuin met vrucntboomen; -gefalle, o. mrv.: inkomsten van het vruchtgebruik; -gewachs, o.: tot gebruik (niet bloot als sieraad) dienend plantgewas; -gewahr, vr.: vruchtgebruik; -holz, o.; timmerhout; -los, bv. n.: 1) nutteloos, onnut, 2) onbruikbaar; -losigkeit, vr.: 1) nutteloosheid, 2) onbruikbaarheid; -niesser, in.: vruchtgebruiker; -niesserin, vr.: vruchtgebruikster; -nies-sung, vr.: vruchtgebruik. nütz (uiit'ze), bw.: Zie bw. nutz. IXut'zen, m. (-s): 1) nut, voordeel, profijt; 2) gebruik. Inut'zen (nüt'zen), w. b.: 1) voordeel (nut. partij) trekken van; 2) gebruik maken van, gebruiken; w. o. h.: van nut zijn, dienstig zijn, dienen; wozu niitzt das: waartoe dient aal?; das nützt nichts: dat dient nergens toe. nütz'licli, bv. n.: nuttig? dienstig, voordeelig; I -keit, vr.: nut, dienstigheid, voordeeligneid. Xut'zung, vr.: 1) gebruikmaking, (fig.) gebruik; 12) vruchtgebruik; 3) voordeel, opbrengst; Nut'zungsanscnlag, m.: begrooting (schatting) van de vermoedelijke opbrengst. Xym'phe, vr.: (fab. en fig.) nimf; (ins.) schoenlapper, gekleurde vlinder. Xym'|gt;lien. in Sam. I -blume, vr.: (pik.) waterlelie; -haft, bv. n.: nimfachtig; -wuchs, m.: nimfengestalte. |
|
o!, tsw.: o!; - Gott: o God!; - ja: o ja!; - nein: o neenl Oase, vr.: oaze. lob, vgw.: of; es fragt sich-...: de vraag is, of____; - es wahr ist oder nicht: of het waar is of niet; es ist mir als -Sonntag ware: het is mij juist alsof het Zondag is, ik verbeeld mij telkens dat het Zondag is. I -, vz. [3]: Oesterreich - der Enns: Oostenrijk boven (d. i. generzijds) de Enns; - der Thür: boven de deur; -der Mahlzeit: onder (gedurende) den maaltijd; - des Vaters Strenge: over (wegens) des vaders strengheid. lob, in Sam. i Zie de Samenstellingen op hare alphabetische plaats. Ob'acht, vr.: acht; in - nehmen: in acht nemen; - geben auf: acht geven op. obbemeldet, bv. n.: bovengemeld; -benannt, bovengenoemd; -berührt, bv. n.: boven-aangehaald; -besagt, bv. n.: bovengezegd. Ob'daeh, o. (-es, -s): dak, huisdak; (fig.) veiligheid; unter - brinken: onder dak brengen, (fig.) in veiligheid brengen. Obduktion', vr.: (gerechtelijke) lijkschouwing. |
Obedienz', vr.: obediëntie, gehoorzaamheid. Obelisk', m. (-es; mrv. -e): obelisk. o'ben, bw.: boven; siehe -: zie boven, zie hierboven; nach -: naar boven; von - herab (von - herunter): van boven naar beneden; von - bis unten: van boven tot beneden, (fig.) van top tot teen, van het hoofd tot de voeten; I -ab',bw.: van boven af; -anquot;, bw.: bovenaan, bovenop, (fig.) vooraan, voorop, aan het hoofd (-an ge-hen lassen: aan iemand de hoogerhand geven, iemand aan den huizenkant laten loopen); -auf', bw.: bovenop (-auf schwim-men: bovenop driiyen); -aus', bw.: er boven uit; -oefindlich, bv. n.: boven (bovenaan, bovenop) zijnde; -berührt, bv. n.: boven aangehaald; -bindsel, o.: (zeew.) woelgaren; -darauf', bw.: daar bovenop; -darü'ber, bw.: er overheen; -drein', bw.: bovendien, daarenboven (-drein geben: fam.: op den koop toegeven); -durch', bw.: er boven doorheen; -erwilhnt, bv. n.: boven vermeld; -gemeldet, bv. n.: bovengemeld; -her', bw.: van boven af; -herab', bw.: van boven neer; -heraus', bw.: er boven uit; -hervor', er boven te voorschijn |
OBERMACHT.
OBENHIN.
592
|
komende; -hin', bw.: er boven overheen, (fig,) oppervlakkig, (fam.) losjes, ten halve, met den Franschen slag; -hinab', bw.: van boven neer; -hinauf',bw.: naar boven, naar omhoog; -hinaus', bw.: boven er uit (er ist gleich -hinaus: fig. tam.: hij is dadelijk op zijn paardje, hij gaat dadelijk op zijne achterste pooten staan); -hinein', bw.: er boven in; -sehwimmen, z. n. o.: (het) bovenop drijven, (fig., het) bovendrijven; -werk, o.: (zeew.) oovenschip. lo'bei*, bv. n.: opper-, boven-; der -e Theil ITJ: het bovengedeelte; die -en Klassen: (fig.) de hoogere standen (der maatschappij); die -e Geriehtsbarkeit: de hoogste rechtsmacht; der -e Gerichtshof: het hooge gerechtshof; die -n Hütten: (zeew.) de oificiers-hutten. Zie Oberst. JO'ber, in Sam. I -acht, vr.: (hist.) rijksban; -admiral, m.: opper-admiraal; -agypten, o.: (adk.) Opper-Egypte; -alte (-alteste), m.: overman (van een gilde); -amt, o.: baljuwschap, drossaardschap; -amtmann, m.: baljuw, drossaard; -appel-lationsquot;gericht, o.: (rent.) hof van cassatie, (de) Hooge Raad; -arm, m.: bovenarm; -armel, m.: 1) opslag (eener mouw), 2) losse mouw; -arzt, m.: eerste geneesheer; -aufseher, m.: 1) inspecteur-gene-raal, 2) directeur, hoofdbestuurder; -auf-seherin, vr.: directrice, hoofdbestuurster; -aufsicht, vr.: opper-toezicht; -balken, m.: bovenbalk, schoorbalk; -bau, m.: bovenbouw; -bauamt, o.: opzicht over de rijksgebouwen; -bauch, in.: opperbuik;-bauch-gegend, vr.: maagstreek; -baum, m.: weversboom; -baumeister, m.: rijks-architect;-beamte, m.: hoofd-ambtenaar; -be-tehl, m.: opperbevel; -befehlshaber, m.: opperbevelhebber; -bein, o.: (ontl.) bovenbeen, (hik.) overheen, beenderig uitwas; -bereiter, m.: (rs.) eerste pikeur; -berg-amt, o.: hoofdbestuur der mijnen; -berg-hauptmann, m.: inspecteur-generaal der mijnen; -bergmeister, m.: directeur (hoofdbestuurder) van het mijnwezen; -bergrath [tl, m.: lid van het hoofdbestuur der mijnen ; -bett, o.: dekbed; -binde, vr.: (hik.) buitenste zwachtel; -bischof, m.: aartsbisschop ; -bischöflich, by. n.: aartsbisschoppelijk; -bisthum [tj, o.: aartsbisdom; -boden, m.: vliering, (in een horloge:) dekplaat van de onrust; -bürgermeister, m.: opperburgemeester; -bürgermeisteramt, o.: opperburgemeesterschap; -chirurgus, m.: (mil.) chirurgijn-majoor; -deich'grafe, m.: hoogheemraad; -deutsch, bv, n.: van (uit)-deutschland,o.: (adk.) Opper-Duitsch-land; -eigenthum [t], o.: opperleenheerschap; -eigenthumsherr [t], m.: opperleenheer; -einnehmer, m.: noofd-ontvanger (jan de belastingen), ontvanger-generaal; -teldherr, m.: opperbevelhebber; -feldzeug-meister, m.: opperveldtuigmeester, opperbevelhebber over de artillerie; -nache, vf,i oppe^akte; -flachlich, bv. n.: oppervlakkig; -flachlichkeit, vr.: oppervlaKKig--forstamt, o.: oppernoutvesterij; -forster, m. (-forstmeister, m.). opperhoutvester; -fuss, m.: 1) bovenvoet, bovengedeelte van den voet, 2) wreet van den voet; -gemach, o.: bovenkamer, bovenver-trek; -general, m.: opperbevelhebber ; -gericht, o.: hoog gereentshof;-geriebts-herr, m.: lid van het hoog gerechtshof; |
-geschoss, o.: boven-verdieping; -gesell, m.: meesterknecht; -gewalt' vr.: hoogste gezag; -gewehr, o.: voornaamste wapen; -gurt, m.: oversingel; -halb, bw. en vz. [2]: boven, aan de bovenzijde van, verder dan (-halb der Stadt: aan gene zijde van de stad); -hand, vr.: bovenhand, bovengedeelte van de hand, (fig.) overhand (die -hand behalten: de overhand houden); -haupt, o.: hoofd, opperhoofd; -haupt-mann, m.: veldheer; -naus, o.: bovenhuis, (stk.) Hoogerhuis, Huis der Lords; -haut, vr.: opperhuid; -hautchen, o.: vliesje; -heerführer, m.: opperbevelhebber; -hemd, o.: overhemd; -herr, m.: souverein, (hist.) opperleenheer; -herrlich,bv. n.: souverein, (hist.) opperleenheers-; -herrschaft, vr.: souvereiniteit, (hist.) opperleenheerschap; -herrschaftlich, bv. n.: souverein, (hist.) opperleenheerlijk; -himmel, o.: hoogste hemel; -hofgericht, o.: hoog gerechtshof; -hof'gerichtsrath (tj m.: lid van (raadsheer in) het hoog gerechtshof; -hofmar-schall, m.: opperhofmaarschalk; -holz, o.: 1) hoog geboomte, 2) takken (mrv.); -hütte, vr.: (zeew.) kampanje ; -hüttenamt, o.: rechtbank voor de geschillen betreffende de ijzersmelterijen; -indien, o.: ^adk.) Opper-lndië; -ingenieur, m.: hoofdingenieur; -italien,o.: Opper-Italië; -jagd, yr.: (jag.) groote jacht; -jager, m.: opperjager; -jagermeister, m.: opperjagermeester; -kammer, vr.; 1) (stk.) Eerste Kamer, (in Engeland:) Hoogerhuis, Huis der Lords, iin Frankrijk:) Kamer der Pairs^ (in )uitschland :) Huis der Keeren, 2) (iron.) bovenkamer, bovenste verdieping, bol, breinkas; -kammerer (-kammernerr), m.: opperkamerheer ; -kellner, m.: opperkel-dermeester, (in koffiehuizen, logementen, enz.:) eerste bediende; -kierer, m. (-kinn-backen, m.): (ontl.) bovenkaak; -kirchen-rath [t], m.: 1) opperconsistorie, groote kerkeraad, 2) lid van het opper-consistorie; -kleid, o.: bovenkleeding, (hist.) toga; -knecht, m.: opperknecht, eerste knecht; -koch, m.: opperkok, eerste kok; -kom-mando, o.: opperbevel; -konsistorium, o.: opperconsistorie; -konsul, m.: (hist.)eerste consul; -kopf, m.: bovengedeelte van het hoofd, schedel; -körper, m.: bovenlijf; -küchenmeister, m.: opperkeukenmeester; -land, o.: hoogland, (adk.: Berner -) Oberland; -lander, m.: 1) hooglander, 2) Zwitser uit het Berner-Ober-land; -landesgericht, o.: 1) provinciaal gerechtshof, 2) (van hertogdom of vorstendom:) hoog gerechtshof; -lan-disch, bv. n.: 1) hooplandsch, 2) Berner-Oberlandsch; -land'nchter, m.: lid van (raadsheer in) het provinciaal gerechtshof; -landvogt, m.: opperlandvoogd; -last, vr.: (kpv.) bovenlast; -lastig, bv. n.: (kpv.) te veel bovenlast hebbende, (fig.) topzwaar; -lauf, m.: (op een schip:) overloop, (van eene rivier:) bovenloop; -lausitz. vr.: Opper-Lausitz; -leder, o.: bovenleaer; -lefze, vr.: bovenlip; -lehen, o.: (hist.) groot leen;-lehns-herr, m.: opperleenheer; -lehrer, m.: bovenmeester, hoofdonderwijzer; -leib, m.: bovenlijf; -lieutenant, m.: (mil.) eerste luitenant; -lippe, vr.: bovenlip;-lof, m.: (op schepen:) overloop; -luft, vr.: bovenlucht; -macht, vr.: 1) overmacht,2)hoogstein Frankrijk:) Kamer der Pairs^ (in )uitschland :) Huis der Keeren, 2) (iron.) bovenkamer, bovenste verdieping, bol, breinkas; -kammerer (-kammernerr), m.: opperkamerheer ; -kellner, m.: opperkel-dermeester, (in koffiehuizen, logementen, enz.:) eerste bediende; -kierer, m. (-kinn-backen, m.): (ontl.) bovenkaak; -kirchen-rath [t], m.: 1) opperconsistorie, groote kerkeraad, 2) lid van het opper-consistorie; -kleid, o.: bovenkleeding, (hist.) toga; -knecht, m.: opperknecht, eerste knecht; -koch, m.: opperkok, eerste kok; -kom-mando, o.: opperbevel; -konsistorium, o.: opperconsistorie; -konsul, m.: (hist.)eerste consul; -kopf, m.: bovengedeelte van het hoofd, schedel; -körper, m.: bovenlijf; -küchenmeister, m.: opperkeukenmeester; -land, o.: hoogland, (adk.: Berner -) Oberland; -lander, m.: 1) hooglander, 2) Zwitser uit het Berner-Ober-land; -landesgericht, o.: 1) provinciaal gerechtshof, 2) (van hertogdom of vorstendom:) hoog gerechtshof; -lan-disch, bv. n.: 1) hooplandsch, 2) Berner-Oberlandsch; -land'nchter, m.: lid van (raadsheer in) het provinciaal gerechtshof; -landvogt, m.: opperlandvoogd; -last, vr.: (kpv.) bovenlast; -lastig, bv. n.: (kpv.) te veel bovenlast hebbende, (fig.) topzwaar; -lauf, m.: (op een schip:) overloop, (van eene rivier:) bovenloop; -lausitz. vr.: Opper-Lausitz; -leder, o.: bovenleaer; -lefze, vr.: bovenlip; -lehen, o.: (hist.) groot leen;-lehns-herr, m.: opperleenheer; -lehrer, m.: bovenmeester, hoofdonderwijzer; -leib, m.: bovenlijf; -lieutenant, m.: (mil.) eerste luitenant; -lippe, vr.: bovenlip;-lof, m.: (op schepen:) overloop; -luft, vr.: bovenlucht; -macht, vr.: 1) overmacht,2)hoogste |
OBERMANN.
593
|
gezag; -mann, m.: 1) (bij plankenzagers:) bovenman, 2) (mil.) vleugelman, (ook:) korporaal, 3) (van een gilde:) overman, 4) (reht.) scneidsman, scheidsrechter, 5) (fig.) baas, meester (er hat seinen -mann gefunden: mm.: hij heeft zijnen man gevonden, hij heeft iemand gevonden die tegen hem opgewassen is); -meister, m. overman (van een gilde); -mundschenk, m.: opperschenker; -münz^ericht, o.: muntcóllege, raad van toezicht op de Munt; -münzmeister, m.: muntmeester-generaal ; -offizier, m.: hoofd-officier; -par-lament, o.: Zie -kammer; -parlaments-herr, in.: lid van de Oberkammer; -pfalz, vr.: (adk.) Opper-Palts; -pfarrer, m.: dominee (of: pastoor) der parochie; -polizei', vr.: departement van politie (-polizeidirektor, m.: directeur-generaal van politie; -polizeimeister, m.: luitenant-generaal van politie); -postamt, o.: hoofdkantoor (hoofdbestuur) aer posterijen; -post'direktor, m.: directeur-generaal der posterijen; -post'meister, m.: postmeester-generaal; -priester, m.: 1) hoogepriester, 2) aartspriester; -priesterlich, bv. n.: hoo-gepriesterlijk; -raobiner, m.: opperrabbijn; -rang, m.: eerste (voornaamste) rang; -rechnungskammer, vr.: (adm.) algemeene rekenkamer; -regiment, o.: opperbestuur; -rhein, m.: (adk., de) Boven-llijn; -rhei-nisch, bv. n.: van den Boven-Rijn; -richter, m.: hoogere (hoogste) rechter; -rinde, vr,: bovenscnors, buitenschors,(fig,) bovenkorst; -rist, m.: 1) polsgewricht, 2) wreef van den voet; -rock, m.: overjas; -sachsen, o.: (adk.) Opper-Saksen; -sanitatskollegium, o.: raad van toezicht op de openbare gezondheid; -satz, m.: (red.) major (d. i. eerste stelling eener sluitrede); -schatz-meister, m.: thesaurier van 's rijks schatkist; -schenk, m.: opperschenker; -schenkenamt, o.: waardigheid van opperschenker ; -schenkel, m.: dij-been; -schlachtig (-schlagig), bv. n.: in beweging gebracht door water uit een boven het rad geplaatsten bak; -schlesien, o.: (adk.) Opper-Silezië; -schlesisch, bv. n.: Ojpper-silezisch; -schreiber, m.: 1) eerste klerk, 2) protonotaris; -schule, vr.: hoogeschool; -scnulrath [t], m.: 1) raad van toezicht op het openbaar onderwijs, 2) lid van dien raad; -schwelle, vr : bovendrempel, bovendorpel, architraaf; -sec, m.: (adk.) boyenmeer; -segel, o.: (zeew.) marszeil; -seite, vr.: bovenzijde, bovenkant; -sitz, m.: eerste (voornaamste) plaats, (fig.) voorzitters-stoel; -stab, m,: (mil.) groote staf, generale staf; -stadtschreiber, m.: gemeente-secretaris; -stallmeister, m.: opperstalmeester; -steiger, m.: (mnw,) mijn baas, baas over de mijnwerkers; -stelle, vr.: eerste (voornaamste) plaats; -stemme, vr.: (schoenmakerij:) binnenvoering, zij-voering; -stenge, vr.: (zeew.) bramsteng; -steuereinnehmer, m.: ontvan ger-generaal; -steuermann, m.: (zeew.) opperstuurman; -stimme, vr.: (muz.) bovenstem, sopraan; -strich, m.: (tik.) apostrofe; -stübchen, o.: bovenvertrekje, bovenkamertje, 2) Zie -kammer no. 2; -stube, vr.: 1) bovenkamer, bovenvertrek, 2) Zie -kammer no. 2; -tasse, vr.: kop, drinkkopje; -theil [t], m,: bovengedeelte; -thürstener, m.; portier; -verdeck, o.: Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, |
(zeew.) overloop, kampanje; -vormund, m.: (eerste) voogd; -vormünderin, vr.: wettige voogdes; -vormundschaft, vr., voogdij; -vorsteher, m.: hoofdbestuurder, hoofd; -warts, bw.: naar boven ; -wasser; o.: (van rivieren:)bovenwater,opperwater; -welt, vr.: zichtbare wereld, (fig. tam.: het) land der levenden; -wundarzt, m.: (mil.) chirurgijn-majoor, (aan hospitalen:) eerste heelmeester; -zahn, m.: boventand; -zeug. m.: bovengoed; -zimmermann, m.: baastimmerman; -zollamt. o.: hoofdkantoor der in- en uitgaande recnten. lo'berst, bv. n.: (o. tr.) opperst, bovenst, hoogst; das -e zu unterst: ten onderste boven; die -eGewalt; het hoogste gezag; die -e Seite: de bovenzijde, de bovenkant. IO'berst, in Sam. I -hofmarschall, m.: opperhofmaarschalk; -lieutenant, m.: (mil.) luitenant-kolonel; -wachtmeister, m.: majoor der cavalerie. oberwiUint', bv. n.: boven vermeld, ob^leicli', vgw.: hoewel, alhoewel, ofschoon. Ob'hand, vr.: Zie Oberliand. ob handen, bw.: 1) ophanden, op de komst; 2) aanwezig. ob'^err'scben, w. b.: heerschen over; (fam.) den baas spelen over. Ob'lmt, vr.: hoede. o'big, bv. n.: bovenstaand, bovengenoemd, boven vermeld. Objekt', o. (-es; mrv. -e): voorwerp. Objeetiv', m. (-s): (tik.) vierde naamval. I -, bv. n.: objectief (-glas, o.: objectief-glas, naar het voorwerp gericht glas). Objektivitfit', vr.: objectiviteit. Ob'last, vr.: plicht, verplichting, gehoudenheid. Obla'te, vr.: ouwel; (kkk.) oblie;(kkl.) hostie; Karlsbadener -: Carlsbader oblie; mit einer - siegeln: met een ouwel dichtmaken, dicht-ouwelen. Obla ten, in Sam. I -backer, m.: obliebakker; -dose, vr. (-schachtel, vr.): ouweldoos; -teller, in.: oblie-bordje ; -tellerchen, o.: (kkl.) dekblaadje (dekschoteltje) van de hostie-kelk. Oblei', vr.: (kkl.-hist.) schenking. obquot;lieg'en, w. o. onr. h. en w. onpers. h. [3]: 1) einer Sache -: zich toeleggen op iets, zich wijden aan iets, zich bezighouden met iets, 2) Einem -: eene verplichting voor iemand zijn, iemands plicht zijn; es liegt mir ob: het is mijn plicht, ik ben verplicht. ob quot;liegend, bv. n.: (van plichten, enz.:) rustende op; meine -e Geschafte; de zaken, die het mijn plicht is te behartigen. Ob' lieg'enheit, vr.: Zie Oblast. obligat', bv. n.: (muz.) obligaat. Obligation ., vr.: verplichting; (kph.) obligatie, (schriftelijke) schuldbekentenis. Obligations', in Sam. I -glaubiger, m.: houder van eene schuldbekentenis; -schein, m.: (schriftelijke) schuldbekentenis; -schuld, vr.: geldschuld waarvoor eene obligatie afgegeven is; -schuldner, m.: afgever van een schriftelijk schuldbewijs. ie druk. 38 |
OCHSEXHaNDLER.
OBLIGATORISCH.
594
|
obligato risch, bv. n.: verbindend. Ob'macht, vr.: oppermacht, hoogste gezag. Ob'mann, m. (-es; mrv. Ob'manner): 1) (van een gilde:) overman; (over werklieden:) meesterknecht; (van eenen jury.) voorzitter; 2) scheidsman, scheidsrechter; I -schaft, vr.: hoedanigheid van scheidsrechter. Obo'e, vr.: Zie Hoboe, enz. Obol', m. (-es, -s; mrv. -e): (mtw.-hist.) obool; (fig.) duit, penning; (pha.) obool (zesde gedeelte van een drachme). O'brigkeit, vr.: overheid, magistraat. o'brigkeitlich, bv. n.: overheids-, van de overheid; eine -e Person: een overheids-persoon; das -e Amt (der -e Stand): de magistratuur. Obrist', m. (-en; mrv. -en): (mil.) overste, kolonel. Zie ook Oberste. obschon', vgw.: Zie obgleicli. ob ' schwe'ben, w. o. h,: over het hoofd hangen; (fig. fam.) voor de deur staan, ophanden zijn. obscön', bv. n.: ontuchtig; (fam.) liederlijk; Obscönitat', vr.: ontuchtigheid, (fam.) liederlijkheid. Ob8equi'en,vr. mrv.: lijkplechtigheden, begrafenis-plechtigheden. Observan'ten, m. mrv.: (kkl.-hist.) Observanten (d. i. zich streng aan de ordes-regelen houdende Franciscaner monniken); Observanz', vr.: observantie. Observato rium, o. (-s ; mrv. -rien): observatorium, sterrenwacht. Ob'sicht, vr.: opzicht. Obsidian', m. (-s): (min.) obsidiaan, glas-agaat. obsidional', in Sam. I -rnünze, vr.: (hist.) noodmunt. ob quot;sieg en, w. o. h. [3]: zegevieren over, te boven komen, overwinnen; Ob quot;sieg'er, m. (-s; mrv. -): overwinnaar. Obskurant', m. (-en; mrv. -en): duisterling, obscurantijn, ridder van den domper; Obskurantis'mus, m. (-): dompergeest, obscurantismus. obsolet', bv. n.: verouderd, in onbruik geraakt. Ob 'sor ge, vr.: voorzorg; ob 'sor'gen, w. o. h. [3]: zorgdragen voor. Obst, o. (-es): boomvruchten (mrv.), ooft, fruit; I -art, vr.: ooftsoort, soort van fruit; -bau, m.: (het) kweeken van vruchtboomen; -baum, m.: vruchtboom; -blüthe (tl, vr.: (het) in bloei staan van de vruchtboomen; -boden, m.: fruitzolder; -branntwein, m.: vruchten-brandewijn; -brecher, m.: stok (haak, enz.) om het ooft van de boomen af te krijgen; -brei, m.: verdikt vruchtensap, vruchtenmoes, marmelade; -darre, vr.: ooft-eest, eest om ooft te drogen; -ernte, vr.: boomvruchten-oogst, truit-oogst; -essig, m.: vruchten-azijn; -frau, vr.: fruitvrouw; -garten, m.: vruchtboomengaard, boomgaard, (fam.) boogerd; -gartner, m.: boomkweeker (inz. van vruchtboomen); -göttin, vr.: (fab.) godin der vruchtboomen (Pomona); -handler, m.: fruithandelaar; -handlerin, vr.: 1) fruithandelaarster, 2) fruitvrouw; -hökerin, yr.: fruitvrouw; -jahr, o.: boomvruchten-jaar, fruitjaar; -kammer, vr.: bergplaats voor fruit, fruitzolder; -keiler, m.: fruitkelder; -korb, m.: fruitmand; -körbchen, o.: fruitmandje; -kuchen, m.: vruchtentaart; -kultur. vr.: Zie -bau: -kunde, vr. (-lehre, vr.); leer om vruchtboomen te kweeken; -lese, vr.: Zie -ernte; -markt, m.: fruitmarkt; -monat, m.: fruit-maand (September); -most, m.: jonge appelwijn, nieuwe most; -muss (-mus), o.: Zie -brei ; -pflanzung, vr.: Zie -sarten; -pflücker, m.: ooftplukker; -reien, bv n.: rijk aan vruchtboomen; -wein, m.: vruchtenwijn, (inz.) appelwijn; -werk, o.: vruchtboomen (mrv.), ooft, fruit; -zeit, vr.: fruittijd; -zucht, vr.: Zie -bau. |
ob'wach'en, w. o. h. [31: waken oyer. ob quot;wal'teu, w. o. h.: 1) zich opdoen, ontstaan; 2) bestaan, aanwezig zijn; die -de Gefahr: het dreigende gevaar; aus den -den Ursachen: uit dien hoofde; unter den -den Umstanden: onder die omstandigheden. obwohl' (obzwar), vgw.: Zie obgleich. Oe'cident, m. (-s): (het) Westen; occidenta'liscn, bv. n.: westerscn. Ocean', m. (-s; mrv. -e): oceaan, wereldzee; ocea'nisch, bv. n.: van den oceaan. O'eher, m. (-s): Zie Oker. Oehlokrat', m. (-en; mrv. -en): volksmenner; Ochlokratie', vr.: regree-ring van het gepeupel, (fig.) regeering-loosheid. Ochs, m. (-en; mrv. -en): Zie Oehse. Oechs'clien, o. (-s; mrv. -): osje, jonge os. kleine os. Ochs'e, m. (-n; mrv. -n): (drk. en fig.) os; die -n hinter den Pflug spannen: (spr.) het paard achter den wagen spannen; da stehen die -n am Berge: (spr.) dear zit de knoop; die -n stehen bei inm am Berge: (spr.) hij is ten einde raad, hij weet zich niet meer te wenden of te keeren. loclis'en, w. o. h.: (van koeien:) tochtig zijn, (fig.) werken als een paard, négeren, zich afwerken. lOchs'en, in Sam. I -artig, bv, n.: osachtig; -auge, o.: ossenoog, oog van een os, (pik.) ossenoog, stinkende kamille, (str.) ossenoog, vaste ster in het sterrenbeeld van den Stier, (zeew.) ossenoog, schaapje, donderwolkje, (bwk.) rond lichtgat, (inz.) rond zolderraam, (kkk.) kalfs-oog, spiegel-ei; -augig, bv.n.: (fam.) met nuchtere kalfs-oogen, met groote en uitpuilende oogen, (zeew.) vol donder wolkjes, vol schaapjes; -bauer, m.: boer die met ossen ploegt; -blasen, m.: osseblaas; -braten, m.: gebraden ossevleesch : -brech, o.: (pik.) prangwortel, stalkruid; -oremse,'vr.: (ins.) ossenvlieg, paardenvlieg, brems; -darm, m.: ossedarm; -dumm, bv. n.: als een os zoo dom, aartsdom, ezelachtig; -enke, vr.: Zie -knecht; -fieber, o. (das -fieber haben: fig. fam.: zich aan tafel zat gezopen hebben); -fleisch, o.: ossevleesch (ge-dampftes -fleisch: gesmoord ossevleesch, Fr.: ooeuf a la mode); -galle, vr.: ossegal; -gespann, o.: (een) span ossen; -haft, bv. n.: osachtig; -handel, m.: koeienkooperij; -handler, in.: koeienkooper, veehandelaar; |
OCHSENHAUT.
OFFICIAL.
595
|
-haut, vr.: ossenhuid; -hetze, vr.: ophitsing: van stieren (bij de stierengrevechten); -hirt, m.; ossendrijver, veehoeder; -hunger, m.: (gnk.) onverzadelijke honger, etende tering; -kalb, o.: (gesneden) stierkalf; -knecht, m.: 1) boerenknecht die achter den (met ossen bespannen) ploeg loopt, 2) ossendrijver, veehoeder; -kopf, m.: ossekop, kop van een ost (fig.) ezelskop, schapekop, stommerik; -mark, o.: osse-merg; -markt, m.: ossenmarkt; -massig, bv. n.: osachtig; -post, vr.: (iron.) slakkengang (mit der -post reisen: iron.: met de trekschuit reizen, op de langzaamste manier reizen); -rippe, vr.: osserib, (pik.) hazenoor; -schwanz, m.: osse-staart lt;-schwanzsuppe, vr.: soep van osse-staart); -stall (-stand), m.: ossen-stal; -tödter L-töter], m.: (ins.) ossendooder, stink-wesp; -treiber, m.: ossendrijver; -wamme, vr.: osse-kwabbe, wam, kossem; -ziemer, m.: bullepees; -zunge, vr,: ossetong. ochs'ig, bv. n.: osachtig. Ode, vr.: (dk.) ode, lierdicht, lierzang. ö'de, bv. n.: woestliggend; (fig.) doodsch, (ook:) onherbergzaam. I Oe'de, vr.: woestenij; (fig.) doodschheid. O'dem, m. (-s): (dk.) adem. Oedenei', vr.: woestenij; (fig.) doodschheid. lo'der, vgw.: 1) of; entweder lang -kurz : lang of kort, hetzij lang hetzij kort; 2) of (want anders, zoo niet dan); kommt herein, - ich mache zu: kom binnen, of ik doe de deur dicht. lO'der, vr.: wilde pereboom: (adk.) Oder (Frankfurt an der -: Frankfort aan de Oder); | -birne, vr.: wilde peer;-lenge, vr.: (pik.) schurftkruid; -mennig, m.: (pik,) leverkruid. Ode'um, o. (-s; mrv. Ode'en): odeüm, odeon. Odin, m. (-s): (Noordsche fab.:) Odin, Wodan; I O'dinstag, m.: Woensdag. Oe'dung:, vr.: woestenij, woestliggende grond. Oef'clien, o. (-s; mrv. -): 1) oventje; 2) kacheltje; 3) fornuisje. O'fen, m. (-s; mrv. Oe'fen): l)oven; 2) kachel; 3) fornuis; 4) (mil.) mijn waarin nog geen buskruid gebracht is ; hinterm - ist gut kriegen: wie achter de kachel zitten hebben goed praten van vechten, (spr.) de beste stuurlui staan aan wal; den - hüten (immer hinter dem - hoeken): (spr.) altijd achter de kachel zitten, altijd thuis zitten; der - ist nicht für Dich geheizt: (fig.) dat zal uwen neus voorbijgaan; I -anrichter, m.: aanmaker van den oven, ovenheeter, stoker; -auge, o.: 1) ovengat, 2) kachelgat; -blase, vr.: in den oven gemetselde ketel; -blech, o.: ovendeur; -brand, m.: baksel; -bruch, m.: (schk.) zink-asch, zink-kalk; -bruder, m.: lt;iron.) hokvaste, huismusch; -gabel, vr,: rakelstok, rakel-ijzer, loet; -galmei, m.: ovengalmei; -heizer, m.: stoker, ovenheeter; -herd, m.: pot van de kachel; -hoeker, m. (-hüter, m.): Zie -bruder; -kachel, vr.: oven-tegel, kachel-tegel; -krücke, vr.: Zie -gabel; -lehm, m, lt;-leim, m.): klei om de reten van de ovendeur dicht te smeren; -loch, o.: Zie -angre; -meister, m.: ovenbaas; -platte. |
vr.: kachelplaat; -röhre, vr.: 1) ovenpijp, 2) kachelpijp; -rost, m.: kachelrooster; -russ, m.: 1) kachelroet, 2) ovenroet; -schaufel, vr.: kolenschop; -schirm, m.: vuurscherm; -schwarze, vr.: potlood-gruis; -setzer, m.: opzetter van ovens (of van kachels); -sitzer, m.: Zie -bruder; -thür, vr. (-tnürchen, o.): 1) ovendeur(tje), 2) kacheldeur(tje); -wisch, m.: ovendweil; -zins, m.: schoorsteengeld, belasting op de stookplaatsen. lorfeu, bv. n. en bw.: open (ook fig.); (fig.) lopenhartig, rondborstig, (ook:) open en bloot; etwas - tragen: iets open en bloot dragen; die Thüre steht -: de deur staat open; bei -en Thüren: met opene deuren; mit -en Augen: met opene oogen, met de oogen open; mit -en Armen: met opene armen; -en Leib haben: open lijf hebben (d. i. behoorlijken stoelgang hebben); ein -es GS-esicht: een open gezicht (d. i. niet smuigerig); ein -er Kopf; (fig.) een helder hoofd; den Himmel -sehen: (fig.) den hemel geopend zien (d. i, geluk in de naaste toekomst zien); -e Tafel halten: open tafel houden, (fig.) zeer gastvrij zijn; - feil halten: nering doen; auf -er Strasse: op de openbare straat; eine -e Stadt: eene opene stad, een vlek; das -e Feld: het open veld; -es Wasser: open water; -er Wind: een goede (gunstige) wind; -e Rechnung: (kpn.Hoopende rekeiting; ein -er Wechsel: (kph?) een blanco-wissel, een blanco-krediet; -e Eriefe: (stk.) opene brieven; mit (unter) -em Siegel: open, niet dichtgelakt. 1 Of*fen, in Sam. I -heit, vr.: openheid, (fig.) openhartigheid, rondborstigheid; -herzig, bv. n.: openhartig; -herzigkeit, vr.: openhartigheid; -kundig, bv. n.: van openbare (van algemeene) bekendheid; -kundigkeit, vr.: openbare (algemeene) bekendheid; -stehend, bv.n.: openstaande (1. niet dicht, niet gesloten; 2. onbetaald, onvereffend). ofTenbar, bv. n.: openbaar; die -e See: de openbare zee, de volle zee; mit -er Gewalt: gewelddadigerhand; I offen-ba'ren, w. b.: openbaren; sich -, w. w.: zich openbaren; Einem sein Herz - (sich Einem -): zijn hart aan iemand blootleggen; die geotfenbarte Religion: de geopenbaarde godsdienst; I Offenbarung, vr.: openbaring; die - Johannis: (bijb.) de openbaring van Johannes; 1 Offenba'rungs, in Sam.: -glaube, m.: geloof aan de Openbaring; -glaubige, m. en yr.: (iemand) die aan de Openbaring gelooft. offensivquot;, bv. n.: aanvallend, offensief; I -allianz, vr.: offensief verbond. «Sf feutlich, bw. en bv. n.: 1) openlijk; 2) openbaar; - bekannt macnen: openlijk bekend maken; auf -er Strasse: op de openbare straat; ein -es Amt: een openbaar ambt; I -keit, vr.: openbaarheid; an die -keit treten: bekend (openbaar) worden. Offerto rium, o. (-s; mrv. -rien) (kkl.) offertorium. Offieial', m. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) officiaal; Officialat', o. (-es, -s): (kkl.) officialaat; Officiantquot;, m. (-en; mrv. -en): officiant (d. i.: 1. ondergeschikt ambtenaar; 2. een van het dienstpersoneel; 3. dienstdoende priester); officiell', bv. n.: officiéél; |
OFFICIER.
596
SHREK
|
Officier', m. (-s; mrv. -e): officier (-deck, o.: zeew.: kampanje; -massig, bv. n.: officierachtig); Officin', vr.: 1) werkplaats, (inz.) laboratorium, (typ.) drukkerij, 2) apotheek; officinell', bv. n.: officinaal, uit (van, in) de apotheek; Offi'cium, o. (-s): plicht, ambtsplicht (ex officio: ambtshalve). Ofliz', vr.: keuken. I Offiz Zie ö AT ne ii, w. b.: openen, opendoen, openmaken; sich -, w. w,: opengaan; I Oefif'ner, m. (-s; mrv. -): openmaker, ontsluiter; Oeff nerin, vr. (mrv. -nen): openmaakster, ontsluitster; Oeff'nung, vr.: opening (keine - haben: gnk.: aan verstopping lijden, geconstipeerd zijn). oft, bw.: dikwijls, menigmaal; so - als: telkens als; I -malig, bv. n.: menigvuldig, herhaaldelijk, herhaald; -mals, bw.: Zie oft. öft'er, bv. n. en bw.:l)Zie oftmalig; 2) (v. tr.) menigvuldiger herhaald, menig-vuldiger. öft'ers, bw.: Zie oft. oft'est, bv. n. en bw. (o. tr.): meest, zeer dikwijls; am -en: meestal, het meest. oh, tsw.: o! Oheim, in, (-s; mrv. -e): oom; O'heimchen, o. (-s; mrv. -): oompje; o'heimlich, bv. n.: oomachtig; O'heim-schaft, vr.: oomschap. Ohm, o. (-es, s; mrv. -e): aam; (fig.) mud. I -, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Oheim. Oehm'chen, o. (-s; mrv. -): (ins.) krekeltje. oh me, vr.: Zie o. Ohm. oh'men, w. b.: (den inhoud van een vat:) peilen. Oh'mer, m. (-s): spelt (eene graansoort), oh'mig:, bv. n.: een aam inhoudende, ohn, in Sam. I -geachtet, -gefahr, -langst, enz.: Zie un ....; -macht, vr.: onmacht (in -macht liegen : buiten kennis liggen, eene flauwte hebben); -machtig, bv. n.: 1) onmachtig, 2) buiten kennis liggend (-machtig werden: flauw vallen, van zich zeiven vallen, eene flauwte krijgen); -machtigkeit, vr.: Zie -macht; -schattig, bv. n.: schaduwloos (die ^schattige Völker: de schaduwloozen, de in de Keerkringslanden wonende volken). oh'ne, vz. [41 en bw.: 1) zonder; 2) buiten; - mein Wissen: buiten mijn weten; - Weiteres: (fam.) zonder plichtplegingen, zonder verdere morgenspraak; - Stelle: zonder betrekking, buitens-dienst, ongeplaatst; - Zweifel: zonder twijfel, ongetwijfeld ; - Testament sterben : ab intestato sterven, zonder testament sterven, sterven zonder een testament gemaakt te hebben; das ist nicht -: daar zit veel waars in; I -diess' (-hin'), bw.: buitendien; -hose, m.: broekelooze, havelooze, (hist.) sansculotte; -hosenthum lt], o.: broekeloosheid, haveloosheid, (fig.) haveloos volk, (hist.) sansculottismus; -kopf, m.: ding (voorwerp) zonder kop; -sorge, m.: zorgelooze ^Hans -sorge:fam.: Jantje zonder zorg). oh'nen, w. o. h.: zonder zijn, niet hebben; w. b.: ontnemen, afnemen, be-rooven van. |
oho', tsw.: 1) o!; 2) hé!; 3) hè! Oehr, o. (-es, -s; mrv. -e): (van potten, pannen, kannen, drinkkopjes, enz.:) oor; (van naalden:) oog; (van ijzeren gotten, enz.:) hengsel; (voor kettingen:)otten, enz.:) hengsel; (voor kettingen:) aak. lOhr, o. (-es, -s; mrv. -en): (ontl. en fig.) oor; (fig.) gehoor; (aan een blad papier of aan een blad van een boek:) ezels-oor, omgekrulde punt; ein -schlagen: de punt van een boekblad omvouwen; gute -en haben: goede ooren hebben, goed van gehoor zijn; ein hartes - haben: hardhoorig zijn, moeie-lijk hooren, (fig.) zich doof houden; die -en spitzen: (fig.) de ooren spitsen, goed luisteren; ganz - sein: geheel gehoor zijn, aandachtig luisteren; keine -en zu etwas haben: (fig.) geene ooren naar iets hebben, ongeneigd tot iets zijn; ein offenes -finden: (fig.) een open oor vinden; Einem zu -en kommen : iem. ter oore komen ; vor meinen -en: zoo dat ik het hoorde; bis über die -en: tot over de ooren; Einem das Feil über die -en ziehen :(fig.) iemand het vel over de ooren halen; bei dein -e ziehen: aan zijn (haar) oor trekken; einander bei den -en kriegen: (fam.) elkander bij het haar krijgen; es hinter den -en haben: (fig. fam.) ze in de mouw hebben; Einen hinter die -en schlagen; aan iem. een slag om de ooren geven; sich etwas hinter die -en schreiben: (fig. fam.) iets in zijn (haar) oor knoopen; Einem etwas in's - sagen (in's - raunen): iem. iets in het oor fluisteren; die -en kitzeln: (fig.) het gehoor streelen; Einem die -en kitzeln: (fig.) iemand vleien; die -en geilen ihm davon: zijne ooren tuiten er van. lOhr, in Sam. I -bohrer, m.: (ins.) oorwurm; -band, o.: (aan degens:) oorband; -beinchen, o. (ontl.) oorbeentje; -blatt, o.: (ontl.) oorlelletje; -bock, m.: (ontl.) oorbok; -affe, m.: (drk.) kaal-oor (apensoort in Guiana); -brausen, o,: oorsuizing; -brille, vr.: (gewone) brii; -drüse, vr.: (ontl.) oor-klier; -eisen, o.: oor-ijzer; -eule, vr.: (vog.) kat-uil; -feige,. vr.: oorvijg, oorveeg, slag om de ooren; -feigen, w. b.: klappen om de ooren geven aan; -finger, m.: (ontl.) pink; -flügel, m.: (ontl.) oorvleugel, buitenoor; -förmig, bv. n.: oorvormig; -gang, m.: gehoorgang; -gehange, o. (-gehenk, o.): oorhanger (in de ooren gedragen sieraad), oorbel; -gewölbe, o.: (bwk.) kruisboog; -höhle, vr.: (ontl.) oorholte: -kafer, m.: (ins.) oorwurm; -kissen, o.: oorkussen; -kneiper, m.: (ins.) oorwurm; -lappchen, o.: (ontl.) oorlelletje; -loch, o.: 1) oor-opening, opening van de oorholte, 2) ringgaatje in het oorlelletje; -löffei, m.: oorlepeltje (om het oor uit te peuteren); -muschel, vr.: 1) Zie -flügel, 2) oorvormige schelp; -ring, m.: oorring; -spritze, vr.: (hik.) oorspuitje; -trommel, vr.: (ontl.) gehoorvlies, trommelvlies; -wurm, m.: (ins.) oorwurm (^geschmeidig wie ein -würmchen: fig-tam.: zoo mak als een schaap); -zange, vr.: hik.) oor-tangje. Oehr'chen, o, (-s; mrv. -): oortje (d. i. klein oor), enz. Zie Ohr en Oehr. öh'ren, w. b.: 1) van ooren (enz. Zie |
OLIVENFAUBE.
OHREN.
597
|
Oelir) voorzien: 2) het oog maken (aan naalden). Oh'ren, in Sam. I -arzenei', vr.: oormiddel; -arzt, m.: oor-arts: -bauschchen, o.: (ontl.) oorlelletje; -beicnte. vr.: (kkl.) oorbiecht; -blaser, m.: oorblazer (1. aanbrenger, verklikker; 2. kwaadspreker; 3* kruiperig vleier); -blaserei', vr.: oor-blazerij; -blaserin, vr.: oorblaasster; -brausen, o.: oorsuizing, gesuis in de ooren; -draht, m.: oor-ijzer; -drüsen, vr. inrv.: (ontl.) oor-klieren, (vea.) keel-klieren; -fluss, m.: (het) loopen van de ooren, (ook:) zinking op de ooren; -geschwulst, vr.: oor-gezwel; -höhle, vr.: oorholte; -kitzel, m.: streeling van het gehoor; -klingen, o,: Zie -bransen; -knorpel, m.: (ontl.) kraakbeentje van het oor; -nerv, m.: gehoorzenuw; -sausen, o.: Zie -brausen; -schmalz, o.: oorvet; -schmaus, m.: vergasting van de ooren (Einem ein -schmaus sein: iemands ooren vergasten); -schmerz, m.: oorpijn; -schmück, m.: oorsieraad; -schwamm, m.: judas-oor; -spange, vr.: oorhanger, oorring; -trommel, m.: (ontl.) trommelvlies, gehoorvlies; -zeuge, m.: oorgetuige; -zwang, m.; oorpijn. öh'ngr, bv. n.: geoord, met ooren. Oehr'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): (ins.) oorwurm. Oeli'se, vr.: Zie Oelir, ëh'sen, w. b.: Zie ösen. O'ker, m, (-s): oker; I-artig, bv. n.: okerachtig; -farbe, vr: oker-kleur; -far-ben, bv. n.: van de kleur van oker; -gelb, bv. n. en z. n. o.: okergeel; -haltig, bv.n.: okerhoudend. Okkupation', vr.: 1) bezigheid; 2) (mil.) bezetting; Okkupationsquot;armee', vr.: bezettings-leger. Oekonom . m. (-en; mrv.-en): 1) huismeester, bestuurder van de huishouding, 2) landhuishoudkundige; Oekonomie', vr.: 1) zuinigheid, 2) huishoudbestier. 3) landhuishoudkunde; ökono'misch, bv. n.: 1) zuinig, 2) huishoudelijk, 3) land-huishoudkundig. oktae'drisch, bv. n.: (wsk.) acht-vlakkig. Oktant, m. (-en; mrv. -en): (str.) octant. lOktav', o. (-es): 1) octavo-formaat; 2) boek in octavo. I -, vr.: (kkl. en muz.) octaaf. lOktav', in Sam. I -band, m.: octavoboekdeel ; -blatt, o.: blad in octavo; -flötchen, o. (-flöte, vr.): (muz.) flageolet. Okto ber, m. J-s): October. oktroyirt' [yiert], bv. n.: geoctrooieerd. Okulation', vr.: (tnb.) enting. Okulir' [lierl, in Sam. I -messer, o.: (tnb.) entmes. okuli'ren [ie], w. b.: (tnb.) enten. Okulist', m. (-en; mrv. -en): oculist, oogmeester, oog-arts. oknme'niscli, bv. n.: (kkl.) oecumenisch, algemeen. |
Oei, o. (-es; -s; mrv. -e): olie; -schlagen: olie slaan; in - malen: in olieverf schilderen; - in's Feuer giessen: (fig.) olie in het vuur gieten; I -baum, m.: (pik.) olijfboom (-baumharz, o.: olijfboom-hars); -baumen, bv. n.: olijfboomhouten ; -beere, vr.: olijf (-beer-walze, vr.: olijfschil); -berg, m.: (bijb.-hist.) Olijfberg; -bild, o.: 1) schilderij in olieverf, 2) portret m olieverf; -bilder-druck, m.: lithochromie; -blase, vr.: olie-ketel, oliezieders-ketel; -blatt, o.: olijfblad; -blau, o.: smalt, Saksisch blauw; -drusen, vr. mrv.: drab (bezinksel) van olie; -farbe, vr,: olieverf (mit -farbe malen: in olieverf schilderen; -farbenhandler, m.: koopman in verfwaren); -fass, o.: olievat, olieton; -fasschen, o.: olievaatje; -firniss [nis], m.: olie-vernis; -flasche. vr.: olieflesch; -flaschchen, o.: olieflescnje (das -flasch-chen zu Rheims: de flesch met heilige olie te Reims, waarmee de koningen van Frankrijk gezalfd werden); -flecken, m.: olievlek, olievlak; -frucht. vr.:;l) olijf, vrucht van den olijfboom, 2) olie-houdende vrucht; -garten, m.: olijfboomgaard, (bijb^ de) hof Gethsemané; -gas, o.: olie-gas; -gemalde, o.: Zie -bild; -geschmack, m.: olie-smaak; -glas, o.: olie-flesch; -götze, m.: groote lummel, (pop.) groot kind van Abod vroeg groot en laat wijs; -grund, m.: olijvengaard, (schl.) olie-grond;-gülte, vr.: olie-belasting; -handel, m.: oliehandel; -handier, ra.: olie-kooper; -haut, vr.: geelachtig perkament; -nefen, m.: drab (bezinksel) van olie; -keiler, m.: oliekelder; -keiter, m: olijvenpers; -kitt, m.: stopverf; -krahn, m,: oliepomp; -kramer, m.: olieman; -krug, m.: oliekruik; -kuchen, m.; 1) lijnkoelc, raapkoek, 2) (kkk.) oliekoek; -lade, vr.: olijvenpers ; -laden, m.: oliewinkel; -lampe, vr.: olielamp; -lese, vr.: olijvenoogst; -maler, m.: schilder in olieverf, (inz.) fijnschilder, kunstschilder: -malerei', vr.: (het) schilderen in olieverf; -raühle; vr.: oliemolen, olie-slagerij; -müller, m.: olie-slager; -nuss, vr.: olienoot, (in koffie:) olieboon; -nussbaum, m.: olienoteboom, wonderboom, palma-christi; -palme, vr.: (pik.) oliepalm;^-presse, vr.: olie-pers; -reich, bv. n,: rijk aan olie; -russ, m.: lampen-zwart; -samen, m.: lijnzaad, raapzaad; -satz, m.: Zie -hcfen; -schlager, m.: olieslager; -seife, vr.: groene zeep; stampte, vr.: olie-stamp; -stein, m.: olie-steen; -strauch, in.: olieboom; -tonne, vr.: olieton, olievat; -traber, m. mrv, (-trester, m. mrv.): 1) uitgeperste olijven, 2) uitgeperst lijn- of raapzaad; -zucker, m.: (schlc.) oliesuiker, oliezoet, glycerine; -zweig, m.: olijftak. Oleander, m. (-s; mrv. -): (pik.) oleander, laurierroos. Oleas ter, m. (-s; mrv. -): wilde olijfboom. ö'len, w. b.: 1) oliën; 2) (kkl.) zalven. ö'lieht, bv. n.: olieachtig, op olie gelijkende. Uiig, bv. n.: 1) olieachtig, oliehoudend; 2) vettig; I -keit, vr.: 1) olieachtigheid, 2) vettigheid, Oligarcli', m. (-en; mrv. -en): oligarch; Oligarchie', vr.: oligarchie; oligarchisch, bv. n.: oligarchisch. OH 've, vr.: olijf, vrucht van den olijfboom. OU ven, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) groene ortolaan ; -baum, m.: olijfboom; -ernte, vr.: olijven-oogst; -farbe, vr.: |
OLIVENFARBEN.
ORALGESETZ.
598
|
olijfkleur; -farben C-farbigr), bv. n.: olijfkleurig:; -förmig, bv. n.: oliifvormig:; -grün, bv. n, en z. n. o,: olijfgroen; -hain, m.: olijvenboschje; -holz, o.: olijfboomenhout; -öl, o.; olijf-olie; -stein, m.: olijfvormige steen; -tanz, m.: dansfeest na den volbrachten olijven-oogst; -traber, m. mrv. (-trester, m. mrv.): uitgeperste olijven; -walze, vr.: olijf-schil. Oliver, m.: Olivier. Olivet'ten, vr.: olijfvormige valsche parelen. Oelung, vr.: 1) (^het) oliën; (fig.) zalving; 2) oliesel; die letzte -: (kkl.) het laatste oliesel. Olymp', m. (-es, -s): (fab. en dk.) Olympus; Olympia'de, vr.: (hist.) olympiade ; olym pisch, bv. n.: Olympisch (die -en Spiele : hist.: de Olympische spelen). O 'men, o. (-s; mrv. O'mina): voorteeken (ich nehme es für ein gutes -: ik beschouw het als een goed voorteeken); ominös', bv. n.: ongunstig, onheilspellend, weinig goeds voorspellend. Om nibus, m. (-; mrv. -): omnibus (d. i. wagen voor een ieder die instappen wil). Onanie', vr.: (gnk.) onanie; Onanist', m. (-en; mrv. -en): onanist. On kel, m. (-s ; mrv. -): oom. Ontolog:', m. (-en; mry.-en): ontoloog; Ontologie', vr.: ontologie; ontolo'gisch, bv. n.: ontologisch. O'noeh (O'nych), in Sam. I -stein, m.: Zie Onyx. O nyx, m. (-es; mrv. -e): (min.) onyx. Opat', m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) opaal; I -artig (-ahnlich), bv. n.: opaalachtig. O'per, vr.: (tnl.) opera; eine - inScene setzen und einstudiren [ie]: eene opera monteeren. Zie Opern. Operateur', m. (-s; mrv. -s of -e): (hik.) operateur; Operationquot;, vr.: (hik.) operatie, heelkundige kunstbewerking, (kph. en mil.) operatie. Operet te, vr.: (tnl.) operette, kleine opera. operi'ren [ie], w. o. h. en w. b.: (i. a. b,) opereeren. Operist', m. (-en; mrv. -en): operazanger; Operis'tin vr. (mrv. -nen): operazangeres. Operment', o. (-es, -s): operment, orpiment, koningsgeel. O'pern, in Sam. I -dichter, m.: opera-dichter; -glas, o. (-gucker, m.): tooneel-kijker; -haus, o.: opera-gebouw, opera; -madchen, o.: opera-meisje, loge-bewaar-ster; -sanger. m.: opera-zanger; -sangerin, vr.: opera-zangeres. |
Op Ter, o. (-s; mrv. -): 1) offer, offerande, opoffering; 2) slachtoffer; ein -darbrin^en: eene offerande aanbieden; ein - brinken: een offer brengen; etwas zum - bringen: iets ten offer brengen; [3] sich zu einem nothwendigen [t] - be-quemen: zich eene opoffering getroosten; zum - werden: het sfachtoffer worden van; als - sterben für: sterven als slachtoffer van; I -altar, o.: offer-altaar; -becher, m.: offerbeker; -becken, o.: offerschaal; -beil, o.: offerbijl; -binde, vr.: offerband; -brauch, m.: offergebruik; -brod, o.: offerbrood (inz.: gewijde hostie); -diener, m.: offerdienaar, knecht bij de offeranden; -dienst, m.: offerdienst; -fest, o.: offerfeest;-feuer, o. (-flamme, o.): offervuur; -fleisch, o.:. offervleesch; -gabe, vr.: offerande; -gebet, o.: (kkl.) offertorium; -gebrauch, m.: offer-gebruik: -gefass, o.: (een) stuk gewijd vaatwerk (-gefasse. o. mrv.: gewijde vaten); -geld, o.: offergeld; -gerath [t], o.: offergereedschap; -gesang^ m.: (kkl.) offertorium; -gescnirr, o.: ofïergereedscnap, (het) heilige vaatwerk; -guss, m.: plengoffer,, drank-offer; -herd, m.: offer-altaar; -hun-dert, o.: offerande van honderd beesten; -kasten, m.: offerbus; -kelch, m.: offerkelk: -kuchen, m.: offerkoek; -lamm, o.: (het) offerlam, (fig.) schuldeloos slachtoffer; -mahl, o.: onermaal, offerfeest; -messer, o.: offermes; -pfennig, m.: offerpenning, offergeld; -priester, m.: offerpriester; -rauch, m.: rook der offerande, offerrook; -schale, vr : offerschaal; -senmaus, m.: Zie -mahl; -statt, vr. (-statte, vr.): offerplaats; -stock, m. : offerbus; -thier [t], o.: offerdier: -tisch, m.: offertafel; -tod, m.: offerdood, dood van een slachtoffer; -trankr m.: offerdrank, offerwijn, (fig.) plengoffer; -tuch, o.: offerlaken, offerkleed ^ -wahrsager, m.: waarzegger uit de ingewanden der offerdieren; -wein, m.: offerwijn, (tig.) pleng-offer. OP 'ferer, m, (-s; mrv. -): offeraar; op'fern, w. o. h. en w. b.: offeren; Op'fe-rung, vr.: (het) offeren. Ophiollos', m. (-en; mrv. -en): ophio-loog, beschrijver van slangen; -logic', vr.: beschrijving- van slangen; -lo'gisch, bv.n.: ophiologisch;-phag', m. (-en; mrv.-en) : slangen-eter. Ophit', m. (-es,-s): (min.) slangensteen. Ophthalmie', vr.: oog-ontsteking; ophthal'misch, bv. n.: goed voor de oogen, tegen oog-ontsteking dienstig (-es Mittel: oogmiddel). Oplat', o. (-es, -s); opium-middel; I O pium, o. (-gt; i; opium, heulsap (in Oost-Indië genaamd: amfioen); -extrakt, m. (aufgelóstes -): opium-tinctuur,lau danum. Opodel'dok, m. (-s): (pha.) opodeldoc. Opos'snm, m. (-s): (drk.) opossum, buidelrat. Opponent', m. (-en; mrv. -en): tegenstander, bestrijder: opponi'ren |ie|, w. o. h.: opponeeren, zich verzetten, gekant zijn (teg:en); Opposition', vr.: oppositie; Oppositions', in Sam. (-mitglied, o.: lid der oppositie; -partei, vr.: oppositie-partij). Op tativ, m. (-s; mrv. -e): (tik.) wen-schende wijs. Optik, vr,: optica, gezichtkunde; Op'tiker, m. (-s; mrv. -): opticus, gezicht-kundige; Op'tikus, m. (-; mrv. Optici): Zie Optiker. Optimat', m. (-en; mrv. -en): aristocraat. Optimist', m. (-en; mrv. -en): optimist. op'tisch, bv.n.: optisch, gezichtkundig. Ora kel, o. (-s; mrv. -): orakel, godspraak ; I (aas) -befragen (-einholung, vr.) t het inroepen (het raadplegen) van het orakel; -haft (-massig),bv.n.: orakelachtig;, -spruch, m.: orakel, godspraak. oral', bv. n.: mondeling; I -gesetz, o.:. mondeling voorgeschrevene wet. |
ORIENT.
599
ORANG.
|
O rang, m.: mensch; I - u'tan (-u'tang), m.: boschmensch, grroote aap. Oran ge, vr.: 1) oranjeboom; 2) oranjeappel, sinaas-appel; 3) oranje-kleur, (het) oranje; 1 -, bv. n.: oranje-geel, oranje, loran'gen, bv. n.: oranje-greel, oranje. lOran gen, in Sara. I -baum, ra.: oranjeboom; -blüthe lt], vr.: oranjebloesem; -farbe, vr.: oranje-kleur; -farben, bv. n. (-gelb, bv. n. en z. n. o.): oranjegeel, oranje. , . Orangerie', vr.: oranjerie. Orangist', ra, (-en; mrv. -en): 1) aan-lianger van het Huis van Oranje, (pon.) oranje-klant, oranje-man, 2) (in Ierland:) Protestant. , v Orangn'tang, ra. (-s; rarv. -s): (drk.) orang-oetan, boschmensch. . Oranien, o. (-s): (adk.) Oranje; der Prinz von -: de Prins van Oranje ; I -tar-ben, bv. n.: oranje-geel; -gelb, bv. n. en z. n. o.: oranje-geel. Oration', vr.: oratie, redevoering, orato'riscli, bv. n.: oratorisch, redekunstig, redenaarsachtig. . Oratorium, o. (-s; mrv. -nen): 1) oratorium; 2) bidvertrek. Orehes ter, o. (-s; mrv. -): orkest ; I -begleitung, vr.: begeleiding van het orkest, vol orkest, Orcliestri'ren lie], w. b. (muz,) voor het orkest arrangeeren. Orda'le, o. (-es, -s; rarv. Ordahen): (hist.) godsgericht (vuurproef, waterproef); mrv.: ordaliën. Or'den, ra. (-s; rarv. -): orde; (tig.) ord.e-teeken. , .v x-.j Or'dens, in Sara. I -alter, o.: 1) tijd dien eene orde reeds bestaan heeft, 2) ouderdom vereischt om in eene orde opgenomen te kunnen worden; -band, o.: orde-lint; -bruder, ra.: lid eener orde; -geistliche, ra.: ordesgeestelijke, regulier; -geistlichkeit, vr.: reguliere geestelijkheid; -gelübde, o.: ordes-gelofte; -general, ra.: generaal eener geestelijke orde; -gesell-schaft, vr.: genootschap; -glied, o.: lid eener orde; -haus, o.: geestelijk huis, ordeshuis; -kette, vr.: halsketen eener orde; -kleid, o.: ordesgewaad, ordesdracht; -kreuz, o.: ridderkruis, kruis eener orde; -leute, ra. rarv.: leden eener geestelijke orde; -raann, ra.: lid eener geestelijke orde; -meister, ra.: 1) hoofd eener geestelijke orde, 2) vrijmetselaar met den meestergraad, (van eene loge:) achtbare meester; -regel, vr.: ordes-regel; -ritter, ra.: ridder eener orde; -schwester, vr.: geestelijke zuster; -zeicnen, o.: orde-teeken. or'dentlich, bv. n.: 1) geregeld; 2) behoorlijk; 3) ordentelijk; 4) gewoon; 5) prompt, stipt; -er Bezahler: prompt betaler; -er Professor: gewoon hoogleeraar; in -en Fallen: in gewone gevallen j er sagte rair -e Grobheiten: hij wierp raij letterlijk grofheden naar het hoofd; I -keit, vr.: 1) geregeldheid, 2) behoorlijkheid, 3) ordentelijkheid. Order, ra.: bevel; (kph.) order; an Jeraands - zahlen: (kpn.) betalen aan iemands order. Ordinal'zahl, vr.: (tik.) rangschikkend telwoord. Ordinanz', vr.: Zie Ordonnanz. ordinar', bv. n.: gewoon, alledaagsch. |
Ordina'te, vr.: (wsk.) ordinaat. Ordination', vr.: (kkl.) wijding, ordening; ordini'ren [nie], w. b.: (kkl.) wijden, ordenen; ordinirt [niertl, bv. n.: (kkl.) geordend, geordineerd. ord'nen, w. lb.: 1) regelen; 2) rangschikken; Ord'ner, ra. (-s; rarv. -); 1) regelaar, 2) rangschikker; Ord'nerin, vr. (rarv. -nen): 1) regelaarster, 2) rang-schikster. Ord'nnng. vr.: 1) orde; 2) regeling; 3) rangschikking; in - bringen (in - stellen): in orde brengen, regelen; aus der - bringen: in de war brengen; aus der - kommen: in de war raken, in de war loopen; in - sein (in - gehen): in orde zijn, geregeld gaan; ohne -: zonder orde, onge-regeld. . . ..... Ord nungs, in Sara. 1 -geraass (-raas-sig), bv. n.: geregeld, stelselmatig; -liebe, vr.: ordelijkheid, geest van orde; -liebend, bv. n.: ordelievend; -sinn, ra.: Zie -liebe; -widrig, bv. n.: onordelijk, ordeloos, ongeregeld; -zahl, vr, (-zanlwort, o.): (tik.) rangschikkend telwoord. . Ordonnanz', vr.: 1) verordening, voorschrift, reglement; (ook:) bevel; 2) ordonnans, overbrenger van bevelen; auf - sein: van dienst zijn; I -buch, o.: (rail.) ordon-nansboek; -haus, o.: gebouw van recru-teering; -offizier, ra.; ordonnans-otticier. Or'de, vr.: Zie Order. Orea de, vr.: (fab.) bergnimf. O'rengel, m. (-s): (pik.) kruisdistel. Orf, ra. (-es, -s; rarv -e): goudvisch. Or'fe, vr.: Zie Orf. Organ', o. (-es, -s; rarv. -e): orgaan; Organisation', vr.: organisatie; orga nisch, bv. n.: organisch; organisi'ren [siel, w.b.: organiseeren; Organis'raus, ra. (-; rarv. -nis'raen): organisraus. Organist', ra. (-en; rarv. -en): organist, orgelspeler: Organisfin, vr. (rarv. -nen): orgefspeelster. Organsin quot;sei'de, vr.: organsin-zijde, kettingzijde. . . s Orgeade (spreek uit: or-zjaad e), vr.: orgeade. Or gel, vr.: orgel; die - spielen (die - schlagen): het orgel spelen; I -balg, ra. (rarv. -balge): olaasbalg van een orgel; -bau, ra.: 1) orgelvervaardiging, 2) samenstel van een orgel; -bauer, ra. : orgelmaker; -chor, o.: koor van het orgel; -gehause, o.: orgelkast; -geschütz, o.: (hist.-art.) orgelgeschut; -kasten, m.: orgelkast; -klang, ra.:orgelklank;-raacher, ra.: orgelmaker; -pfeife, vr.: orgelpijp; -platz, ra.: Zie -chor; -register, o.: orgelregister; -spiel, o.: orgelspel; -spie-Ier, ra.: orgelspeler, organist; -ton, ra. (rarv. -töne): orgeltoon; -treter, ra.: orgeltrapper; -werk, o.: binnenwerk van een orgel; -zug, m.: orgelregister. Orgelei', vr.: aanhoudend georgel; Or geler. ra. (-s; rarv.-): orgelaar, orgelspeler; 1 or'geln, w. o. h.: orgelen. Orgiën, vr. rarv.: bras- en zwelgpartijen; (fara.) dronkenraansfeesten; (hist.) Bacchusfeesten. , ^ Oriënt', o. (-es, -s): (het) Oosten; Orienta'le, ra. (-n; rarv. -n): Oosterling; orienta'lisch, bv. n.: Oostersch; Orientalist, ra. (-en; rarv. -en): oriëntalist, kenner van de Oostersche talen; orienti'ren Lie], w. |
ORIGINAL.
OSTEN.
|
b.: naar de windstreken richten (sich w. w.: zich oriënteeren). lOriginal', o. (-es, -s; mrv. -e of -na'lien): 1) oorspronkelijk stuk; 2) zonderling:, rare snaak, (een) origrineele. IGriginal', in Sam. I -mass, o.: stan-derdmaat. Originalitamp;t', vr.: 1) oorspronkelijkheid; 2) orgineelheid. origrinell', bv. n.: origineel, oorspronkelijk. orka'disch, bv. n.: Orcadisch; die-en Insein: de Orcadische eilanden. Orkan', m. (-es, -s; mrv. -e): orkaan. Or lean, m. (-s): orkaan; I -baum, m.: orleaanboom. Orlea'ner, m. (-s; mrv. -): Orleanser; Orlea'nerin, vr. (mrv. -nen): Orleansche; Orleans, o. (-): (adk.) Orleans. Or'logscliilf, o.: oorlogschip; I Or'-logsflotte, vr.: oorlogsvloot. Ornament', o. (-es, -s; mrv. -e): ornament, versiering; ornamenti'ren [ie], w. b.: versieren. Ornat', o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) ornaat. Ornitholog:', m. (-en; mrv. -en): vogelkenner; Ornithologie', vr.: vogelkunde. or'phisch, bv. n.: van Orpheus. Orseille (spreek uit: or-sèj'), vr.: orseille. iOrt, m. (-es; mrv. -e en Oert'er): 1) plaats, plek; 2) plaats (stad, dorp, enz.); 3) oord; ein allgemein besuchter -: eene algemeen bezochte plaats; aller -en (an allen -en): overal, allerwegen; an keinem -e: nergens; am unrechten -e: op de verkeerde plaats, niet op zijne plaats; gehörigen -es: op zijne plaats; hiesigen -es: 1) alhier, 2) van hier, van deze plaats; sich an den - hinbegeben: zich naar de plaats zelve begeven; höheren -es ist oefohlen worden: van hoogerhand is bevolen; ich meines -es: ik voor mij, wat mij betreft, wat mij aangaat; etwas an seinen - gestellt sein lassen: (fig.) iets op zijne plaats laten, iets laten voor hetgeen het is; etwas am rechten oder unrecnten -e angreifen: (fig.) iets bij het rechte of bij het verkeerde eind aanpakken; hier ist der - nicht, zu het is hier de plaats niet om te ... IOrt, m, en o. (-es, -s; mrv. -e): 1) pint; 2) (mtw.-hist.) oortje, oort; 3) hoek, kant; 4) schoenmakers-els, zeilmakers-priem. IOrt, in Sam. I -band, o.: (aan een degen:) oorband; -beschreibend, bv. n.: plaatsbeschrijvend; -beschreiber, m.: plaatsbeschrijver; -beschreibung, vr.: plaatsbeschrijving; -brett, o.: plank aan het uiteinde, hoekplank; -federn, vr. mrv.: slagpennen; -groschen, m.: (mtw.-hist.) vierde-gedeelte van een grosje (anderhalve cent); -haus, o.: hoekhuis; -pfahl, m. (-pflock, m.): (mnw.) hoekpaal, merkpaal; -posen, vr. mrv.: slagpennen; -scheit, o.: (aan wagens:) zwengelhout; -stein m.: hpeksteen; -ziegel, m.: hoekpan, vorstpan. Zie ook Orts. Oert'chen, o. (-s; mrv. -): plaatsje. Ort'e, vr.: (visch:) grondel. ört'ern, w. b.: 1) Zie erörtern; |
2) (tech.) afronden, van hoeken en kanten ontdoen. orthodox', bv. n.: orthodox, rechtzinnig; Orthodoxie', vr.: orthodoxie, rechtzinnigheid. Orthoëpie', vr.: (tik.) uitspraakleer; Orthoëpist', m. (-en; mrv. -en): uit-spraakkundige, leermeester in de uitspraak. Ortltograph', m. (-en; mrv. -en): 1) schrijver oyer de spelling, 2) schrijver volgens de regelen der spelkunst; Orthographic', vr.: spelkunst; orthogra'phisch, bv. n.: spelkunstig, orthographisch. ört'lich, bv. n.: plaatselijk; I -keit, vr.: plaatselijkheid. Ortolan', m. (-s; mrv. -e): (vog.) ortolaan. Orts, in Sam. I -adverb', o.: (tik.) bijwoord van plaats: -angabe, vr,: opgaaf (aanduiding, vermelding) van plaats; -befehlshaber, m.: plaatskommandant; -beschaffenheit, vr.: plaatselijke gesteldheid; -beschreibung, vr.: plaatsbeschrijving; -gedachtniss [s], vr.: plaatselijke herinnering; -geistliche, m.: geestelijke van de plaats; -geschichte, vr.: geschiedenis van de plaats; -gulden, m.: (mtw.) vierdegedeelte van een gulden; -pfarrer, m. (-prediger, m.): (inz.) dorpspredikant; -umstand, m.: plaatselijke omstandigheid; -veranderung, vr.: verandering van plaats (-veranderungsfahigkeit, vr.: geschiktheid om van plaats te veranderen; -verande-rungslust, vr.: neiging om van plaats te veranderen). Ort'scliaft, vr.: 1) plaats (stad, dorp, vlek, gehucht); 2) streek (district, kanton, enz.). Oes, in Sam. i -fass, o.: hoosvat; -gat, o.: hoosgat. Oscillation', vr.: heen en weer slin- fering of trilling; oscilli'ren [ie], w. o. h.:ering of trilling; oscilli'ren [ie], w. o. h.: een en weer slingeren of trillen. Oe'se, vr.: Zie Oelise. tf'sen, w. b.: 1) hoozen, uitscheppen; 2) vreten, opvreten; 3) uitbijten, wegbijten. Ost, m. (-es): 1) (het) Oosten; 2)oostenwind; -, Süd, West, daneim ist's am best: (spr.) oost, west, tnuis best; I -afrika, o.: Oost-Afrika; -Asien,o.:Oost-Azië; -europa, o.: Oost-Europa; -friesland, o.: Oost-Friesland: -gegend, vr.: ooster-streek; -gothe [t], m.: Oost-Goth; -grenze, vr. : oostgrens ; -indien, o.: Oost-Indië (-indien-fahrer, m.: oostindie-vaarder); -indisch, bv. n.: Oostindisch (-e Kompagnie: Oost-indische Compagnie; das ilaus der -en Kompagnie: het Oostindische huis); -indier, m.: Oost-Indiër; -indierin, vr.: Oost-Indische; -kante, vr.: oostkant, oostelijk gelegene kust; -land, o.: 1) oostelijk gelegen land, 2) Levant; -lander, m.: (-s; mrv. -): oosterling; -landerin, vr. (mrv. -nen): oosterling; -landisch, bv. n.: Oostersch; -nordost, m,: (zeew.) oostnoordoost; -punkt, m.: oostpunt, (het) juiste oosten; -see, vr.: (adk.: de) Oostzee (-seeprovinzen, vr. mrv.: adk.: Oostzee-provinciën); -seite, vr.: oostzijde; -südost, m.: (zeew.) oostzuidoost; -vogel, m.: (vog.) ringpluvier; -warts, bw.: oostwaarts; -wind, m.: oostenwind. Os'ten, m. (-s); Zie Ost. |
PACHTMÜHLE.
OSTENSIBEL.
601
|
ostensi'bel, bv. n.: in het oogr loopend. ONteoloe:', m. (-en; mrv. -en): osteo-loogr, beenderenleer-kundige; Osteologie', vr.: beenderenleer; osteolo'gisch, bv. n.: beenderenleer-kundigr, osteologisch. On'ter, in Sam. I -abend, m.: paasch-avond, (de) avond vóór Paschen; -andacht, vr.: (kkl.) Faasch-communie; -blume, vr.: Saaschbloem; -dienstag, m.: paasch-insdag ; -ei, o.: paascn-ei; -feier, vr.: paasch-viering (-feiertag, m.: paaschdag); -fest, o.: Paaschfeest; -feuer, o.: paascn-vuur; -fladen, m.: paaschkoek; -grenze, vr.: eerste volle maan na de lente-nachtevening; -kerze, vr.: (kkl.) paaschkaars; -kuchen, m.: paaschkoek: -lamm, o.: paaschlam; -lilie, vr.: (pik.) gele narcis; -licht, o.: (kkl.) paaschkaars; -luzei, vr.: (pik.) holwortel; -markt, m. (-messe, vr.): paaschmis, paaschmarkt; -monat, m. paaschmaand (April); -montag, m.: paasch-maandag; -naeht, vr.: paascnnacht; -quartal, o.: vierendeeljaars waarin Paschen valt; -sonntag, m,: Paasch-Zcndag; -wasser, o.: in den paaschnacht geput water paaschwater, schoonheidswater; -woche, vr.: Paaschweek; -zeit, vr.: Paaschtijd, Paschen; -zins, m.: paaschpacht, paasch-huur (pacht of huur die tegen Paschen betaald moet worden).aaschbloem; -dienstag, m.: paasch-insdag ; -ei, o.: paascn-ei; -feier, vr.: paasch-viering (-feiertag, m.: paaschdag); -fest, o.: Paaschfeest; -feuer, o.: paascn-vuur; -fladen, m.: paaschkoek; -grenze, vr.: eerste volle maan na de lente-nachtevening; -kerze, vr.: (kkl.) paaschkaars; -kuchen, m.: paaschkoek: -lamm, o.: paaschlam; -lilie, vr.: (pik.) gele narcis; -licht, o.: (kkl.) paaschkaars; -luzei, vr.: (pik.) holwortel; -markt, m. (-messe, vr.): paaschmis, paaschmarkt; -monat, m. paaschmaand (April); -montag, m.: paasch-maandag; -naeht, vr.: paascnnacht; -quartal, o.: vierendeeljaars waarin Paschen valt; -sonntag, m,: Paasch-Zcndag; -wasser, o.: in den paaschnacht geput water paaschwater, schoonheidswater; -woche, vr.: Paaschweek; -zeit, vr.: Paaschtijd, Paschen; -zins, m.: paaschpacht, paasch-huur (pacht of huur die tegen Paschen betaald moet worden). os'terlich, bv. n.: paasch-, van Paschen. Os'tern, vr.: Paschen; seine - halten: (kkl.) zijne Paschen houden. Oes'terreich, o. (-s): (adk.) Oostenrijk; Oes'terreicher, m. (-s; mrv. -): Oostenrijker; Oes'terreicherin; vr. (mrv. -nen): Oostenrijksche ; ös'terreichisch, bv. n.: Oostenrijksch. ÖNt licli, bv. n.: oostelijk. |
Oest'reich, o.: Zie Oesterreich. Ostracis'mus, m. (-): (hist.) ostracis-mus. lOt'ter, vr.: (drk.) adderslang, adder. 1 -, m. (-s; mrv. -) en vr.: (drk.) otter visch-otter. lOt'ter, in Sam. I -balg, m.: ottervel; -biss, m.; adderbeet; -fang, m.: ottervangst, otterjacht; -fanger, m. (-s; mrv. -ottervanger, otterjager; -feil, o.: ottervel;-gift, o.: addervemjn; -haut, vr.: ottervel;-hund, m.: otterhond, op de ottervangst afgerichte hond; -jagd, vr.: otterjacht, ottervangst; -jager, m.: otterjager, ottervanger; -stich, m.: adderbeet. Ot'tern, vr. mrv.: 1) otters; 2) adderslangen. adders; I -brut, vr. (-gezücht, o.): adaerengebroedsel; -lauch, m.: (pik.) addertong; -zunge, vr.: (fig.) slangetong. I Zie verdere Sam. met Otter. lOttoina ne, vr.: ottomane, Turksche rustbank, kanapee. lOttoma'ne, m. (-n; mrv. -n): Otto-maan. Turk; ottoma'nisch, bv. n.: Ot-tomaansch (die -e Pforte: de Verhevene Porte). Ouvertü're, vr. (muz.) ouverture (inleidend voorspel eener opera). oval', bv. n.: ovaal, eirond. I -, z. n. o. (-es, -s; mrv. -e): (het) ovaal. Ovation', vr.: ovatie, huldebetoon. Ox'lioft, o. (-es; mrv. -e): okshoofd; I -stabe, m. mrv.: vatduigen. Oxyd', o. (-s): (schk.) oxyde; Oxyda-tion', vr.: oxydatie; oxydi'ren [iel, w. o. s.: oxydeeren. Oxygen', o. (-s): (schk.) oxygeen, zuurstot; I -gas, o.: oxygeen-gas. Ozean', m : Zie Ocean. Ozelot', m. (-es, -s; mrv.-e): (drk.) panterkat. |
|
Paan', m. (-es, -s: mrv. -e): zegezang, zegelied, vreugdelied. IPaar, o. (-es, -s; mrv. -e): paar; ein -: een paar (1. een bijeenbehoorend tweetal; 2. twee; 3, fig.: eenige weinige, ettelijke) ; - und -: paar aan paar, twee aan twee ; in -en: paarswijze, aan paren, twee aan twee; Einen zu -en treiben : (spr.) iemand tot zijnen plicht brengen. Ipaar, bv. n.: even; eine -e Zahl: een even getal; - oder unpaar spielen: even of oneven raden; - sein: pari staan, gelijkstaan. Ipaar, in Sam. I -weise, bw.: paarswijze, twee aan twee, paar aan paar; -zeit, vr.: paartijd. paa'ren, w. b.: paren (sich -, w. w.: paren, een paar worden; fig.: zich paren). paar'ig:, bv. n.: eventalhgr, even. Paar ung, vr.: paring. Pabnt, m. (-es; mrv. Pab'ste): Zie Papst. |
I Pacht, m. (-es; mrv. Pach'te) of vr. (mrv. Pach'ten): pacht, huur; in - geben (haben, nehmen): in pacht geven (hebben, nemen); die - bezahlen: de pacht (d. i. de pachtsom) betalen. IPacht, in Sam. I -anschlag, m;: schatting van (aanslag in) de huurwaarde; -bauer, m.: huurboer, huurder van eene boerderij; -besitz, m.: pacht, huur, (het) in pacht of in huur hebben; -brief, m.: pachtbrief, huurceel, pacht- (huur-) contract; -frau, vr.: pachtster, huurster: -geld, o.: pachtsom; -gut, o.: gehuurde boerderij, (fam.) huur-spul; -herr, m.. landheer; -hof, m.: Zie -grut; -inhaber, m.: pachter, huurder; -jahr, o.: huurjaar; -kontrakt, m.: Zie -brief; -leute, in. mrv.: achters, boeren van den landheer; -los, v. n.: vrij van pacht, vrij van huur; -lustig, bv. n.: geneigd om te pachten of te huren (-lustigen, m. mrv.: gegadigden); -mann, m.: pachter, huurder; -mühle, vr.: |
PACHTMüLLEK.
PALLIUM.
602
|
gepachte (gehuurde) molen; -müller, m.: molenaar die den molen slechts in nuur heeft;-schilling, m.: pachtsom;-vertrag, m.: Zie -brief; -weise, bw.: in pacht, in huur; -zeit, vr.: pachttijd, huurtijd; -zins, m.: pachtsom. padi'ten, w. b.: pachten; huren. Pacli'ter, m, (-s; mrv. Pach'ter): pachter, huurder; Pach'terin, vr. (mrv. -nen): pachtster, huurster. Pacli terschaft, vr.: al de pachters (al de boeren) van eenen landheer, pacht'lich, bv. n.: in pacht, in huur. Pacli'tims, vr.: 1) (het) pachten, (het) huren; 2) Zie Pachtgrut. pacilici ren [cie], w. b.: bevredigen, pacificeeren; Pacifikation', vr.: bevrediging, pacificatie. IPack, m. en o. (-es, -s; mrv. Pack'e): pak; mit Sack und (spr.) met pak en zak. I Pack? o. (-es, -s): (tam.) gespuis. IPack, m Sam. I -an, m. (-s): (fam.) ferme knapperd, baas, een die wat mans is; -bengel, m.: pak-stok; -boot, o.: paket-boot; -brett, o.: achterplank voor de bagage ; -esel, m.: pak-ezel, (fig. fam.) werkezel; -garn, o.: pakgaren, paktouw; -gerath [t], o.: bagage, reisgoed, goed; -naus, o. (-hof; m.): pakhuis; -kammer, m.: goederen-vertrek; -knüttel, m.: pak-stok; -leinen, o. (-leinwand, m.): paklin-nen, pakdoek; -matte, vr.: pa K-mat; -meister, m.: pakhuismeester; -nadel, vr.: paknaald; -papier, o.: [pakpapier; -pferd, o.: pakpaard; -raum, m.: pakruimte, bergplaats, (kpv.) scheepsruim; -riemen, m.: pakriem; -sattel, m.: pakzadel; -stock, m.: pak-stok; -strick, m.: paktouw; -trager, m.: pakdrager, kruier; -tuch, o.: pakdoek, paklmnen; -wagen, m.: 1) vrachtwagen, 2) bagage-wagen; -werk, o.: (aan oevers:) kribwerk; -zeug, o.: ompaksel. Pttck clien, o. (-s; mrv. -): pakje, pack en, w. b.: pakken (i. a. b.): sich gut - lassen: gemakkelijk om te pakken zijn (sich -, w. w.: fam.: zich uit de voeten maken). Pack er, m. (-s; mrv. -): pakker (i. a. b.) (-lohn, m.: pakloon); I Packerei'. vr.: ?akkerij (i. a. b.) (das ist eine schlechte ackerei: dat is slecht gepakt, of: slecht ingepakt); Pack'erin, vr. (mrv. -nen): pakster (i. a. b).akkerij (i. a. b.) (das ist eine schlechte ackerei: dat is slecht gepakt, of: slecht ingepakt); Pack'erin, vr. (mrv. -nen): pakster (i. a. b). Packet', o. (-es, -s; mrv. -e); paket (pak, pakje); I -boot, o.: paketboot. Packet chen, o. (-s; mrv. -) : paketje, pakje. PUclagrog:', m. (-en; mrv. -en): pedagoog, opvoedkundige, (fig. fam.) schoolmeester; Padago'gik, vr.: opvoedkunde; padago'gisch, bv. n.: opvoedkundig; Pa-dago'gium, o. (-s; mrv. -go'gien): opvoedingsgesticht. Pad'de. vr.: (drk.) padde, pad; I -gras, o.: bieslook; -hecht, m.: maartsche snoek. pad dein, w. o. h.: plassen, ploeteren, morsen. Pad'denstuhl, m.: (pik.) paddenstoel. Pttderast', m. (-en; mrv. -en): pederast; Paderastie', vr.: pederastie. Pa'diNChah, m.: (Perzische) padisja. Pa'dua, o. (-s): (adk.) Padua; Padua'-ner, m. (-s; mrv. -): Paduaan ; Padua'nerin, vr. (mrv.-nen): Paduaansche; padua'nisch, bv. n.: Paduaansch. |
Paf el, o. (-s): (kph.) uitschot. pafl', tsw.: paf. 1 Paft', m. (-es, -s; mrv. -e): pof, knal, slag, klets; (van tabaks-rookers:) damping, uitblazing van rook, (fig.) haal, trek. paffen, w. o. h.: knallen, knappen; (van tabakrookers:) dampen, den rook uitblazen. Pagrament', o. (-es, -s): (mtw.) allooi-eering; (fig.) kleingeld, pasmunt. Pa^ana'lien, vr. mrv. (hist.) pagana-liën, leesten ter eere yan de veldgoden. Pagat', m. (-s): pagato (de voornaamste troefkaart in het tarok-spel). Pa'ge, m. (-n; mrv. -n): page, edel-knaap ; Pa'genstreich, m.: streek (guiterij) van eenen page. Pa'grina, vr.: pagina, bladzijde; pagi-ni'ren Lniel, w. b.: pagineeren, van een bladzij-nommer voorzian. pa'geln, w. o. h.: Zie pegeln. Pago'de, vr.: pagode;! Pago'denbaum, m.: pagodenboom. pah, tsw.: pa! poe! Pair (spreek uit: pèèr), m. (-s; mrv. -s): ^air; Pairie', vr.: Zie Pairschaft.: Pair'in? vr. (mrv. -nen): pairs-vrouw; Pairs, in Sam. (-kammer, vr.: kamer der pairs; -würde, vr.: waardigheid van pair): Pair'schaft, vr.: pairschap, waardigheid van pair. Pakt, m. (-es; mrv. -e): overeenkomst, verdrag, verbintenis. Pal, in Sam. I -erbse, vr.: erwt met geen harde schil. Paladin', m. (-s; mrv. -e): paladijn, ridder. Palan'der, vr.: (kpv.) bijlander. Palankin', m. (-s; mrv.-e): palankijn, draagstoel. Palaographie', vr.: paleographie, kennis van de schrijfkunst der Ouden; Palaolog', m. (-en; mrv. -en): paleoloog; Palaologie', vr.: paleologie. Palast', m. (-es; mrv. Palas'te): paleis; I -artig; bv.n.: paleisachtig; -intrigue, vr.: paleis-intrige. Palestina, o. (-s): (adk.) Palestina, het Heilige Land, (bijb.) het beloofde Land. Pa latin, m. (-s; mrv. -e): paltsgraaf, palatijn; Palatinat', o. (-es; mrv. -e): paltsgraafschap. Pa'le, vr.: schil, bast. Zie Pal, Paler'mo, o. (-s): (adk.) Palermo; . Einwohner von -; Palermitaan. Palet'te, vr.: (schilders-)palet. Palingenesie', vr.: zielsverhuizing- Palinodie', vr.: herroeping, weder-in trekking. Palissa'de, vr.: palissade; mit -n verwahren: palissadeeren. Pall, vr.: (zeew.) pal; I -klamp, vr.: pal-klamp. Palla'dinm, o. (-s; mrv,-dien): palladium. Pal las, vr.: (fab.) Pallas. Pal'lascli, m. (-es; mrv. -e): pallas, ruitersabel. Pallast', m.: Zie Palast. Palliativ', o. (-es, -s; mrv. -e): palliatief, middel dat slechts voor eene korte poos helpt. PalliHHa cle, vr.: Zie Palissade. Pal lium, o. (-s; mrv. Pal'lien): (kkl.) pallium, schouderkleed. |
PANZER.
PALM,
603
|
Palm, m, (-es; mrv. -e): (pik.) Zie Palme ; 1 -baum, m.: palmboom; -blatt, o.: palmblad; -blüthe [t],vr.: palmbloesem; -distel, vr,: (pik.) hulst, steefrpalm; -eich-horncnen, o.: palm-eekhoorntje ;-esel, m.: (kkl.) paasch-ezel; -frucht, vr.: palm-vrucnt; vrucht van den palmboom; -ge-hom, o.: (van een hert:) breedgetakt gewei; -honig, m.: eerste honig; -kase, m.: gekonfijte dadelpalmblaadjes; -kohl, m.: palmkool (vrucht van den kooldra-genden palmboom); -mark, o.: palmmerg; -öl, o.: palm-olie; -ratte, vr.: palm-eekhoorntje ; -ried; o.: Spaansch riet, rotting; -sekt, m.: wijn van de Canarischo. Eilanden; -sonntag, m.: (kkl.) Palmzondag; -stengel, m.: palmtak; -weide, vr.: wilgeboom met ronde bladeren; -weihe, vr.: (kkl.) palm-wijding; -wein, m.: palmwijn; -woche, vr.: (kkl.) Goede week, (de) week vóór Pascnen; -zucker, m.: palmsuiker;-zweig, m.: palmtak. Palme, vr.: (pik.) palmboom; (ook:) palmtak; (fig.) handpalm; (aan boomen:) katje. Pal men, in Sam. I -blüthe [tj, vr.: palmboomen-bloesem; -distel, vr.: (pik.) steekpalm, hulst; -hain, m.(-waldchen,o.): palmboschje. Zie verdere Sam. met Palm. Pal'ster, m. (-s; mrv. -): (pik.) witte wortel, pastmak. Palt, in Sam. I -rock, m.: overjas, regenmantel. Pal'te, vr.: vod, lor, lap; pal'terig, bv. n.: voddig, lorrig, gelapt. pam'meln, w. b.: vertroetelen, verwennen. Pam pa, vr, (mrv. -s): pampa. pam'peln, w. o.: bungelen. Pamphlet', o. (-s; mrv. -e): 1) pamflet, schotschrift; 2) vlugschrift. Pan, m, (-s, des -): (fab.) Pan. Zie 2e nmv. Pans. Panacee, vr.: algemeen geneesmiddel, middel dat goed is voor alles, wondermiddel. Pana'de, vr.: broodpap, broodsoep. Pandek'ten, vr. mrv.: pandecten. Ïande'misch,ande'misch, bv.n.: (gnk.) algemeen, 'ando'ra, vr. (-rens, -s, der -): (fab.) Pandora; die Pandora-Èücnse : (fab.) de doos van Pandora. Pandur', m. (-en ; mrv. -en): (hist.) pandoer, Hongaarsch voetsoldaat; (kph., te Weenen aan de Beurs:) beunhaas in effecten. Pandu'ren, in Sam. I -klinge, vr.: sikkelvormig jachtmes, ■ hartsvanger; -oberst, m.: (hist.) pandoer-overste, kolonel der pandoeren. Paneel', o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Panel. Pane^y'riker, m. (-s; mrv. -), of: Panegy'rikus, m. mrv. -rici): 1) lofredenaar; 2) lofdichter; 3) (iron.) op-hemelaar; panegy'risch, bv. n.: den lof vermeldend, den lof bezingend, (iron.) ophemelend; Panegyrist', m. (en; mrv. -en): Zie Panegyriker. Panel' [Paneel], in Sam. I -werk, o.: paneelwerk. Pane'le, vr.: paneel. Panier', o. (-es, -s; mrv. -e): banier. Panisbrief, m. (-es, -s; mrv. -e): (hist.) brief (van den keizer van Duitsch-land) aan een klooster iemand aanbevelende ter opneming en verpleging. |
pa'nisch, bv. n.: plotseling, panisch; ein -er Schrecken: een panische schrik, Panno'nien, o. (-s): (adk.J Pannonië; panno'nisch, bv. n.: Pannonisch. Panora'ma, o. (-s; mrv. -s): panorama. IPans, m. (-ens; mrv. -en): Zio Panzen. IPans, 2e nmv. van Pan, in Sam. I -feste, o, mrv.: (hist.) Pansfeesten, Lupercaliën; -flöte, vr. (-pfeife, vr.) •. Pansfluit. Pan'sehe, vr.: dilemma, klem. pan'selien, w. o.h.: plassen, ploeteren, morsen. Pan sen, m. (-s; mrv. -): Zie Panzen. Pan'ster, m. (-s; mrv. -): molenrad, scheprod (van een watermolen); 1 -kette, vr.: ketting van het scheprad; -mühle, vr.: watermolen; -zeug, o.: scheprad met toebehooren. Pantalon, o. (-s; mrv. -s): (dansfiguur:) pantalon; (hansworst:) Harlekijn (en Colombine). I -, m. (-s; mrv. -s): (kim.) pantalon, broek. Pantlieis'mus, m. (-): pantheïsmus ; Pantheistquot;, m. (-en; mrv. -en): pantheïst; pantheïs tisch, bv. n.: pantheïstisch. Pan theon, o. (-s): pantheon. Pan'ther, m. (-s; mrv. -): (drk.) panter; I -katze, vr.: panterkat; -thier |tl, o.: panterdier. Pantoffel, m. (-s; mrv. -n): pantoffel; (fig.) muil(tje); (fam.) slof(je);.in -n gehen; op pantoffels loopen, (lig.) op zijne muiltjes (op zijne slofjes, d. i. dood op zijn gemak) loopen; unter dem -stehen: (fig. fam.) onder de pantoffel staan, onder de plak van zijne vrouw staan; I -baum, m.: (pik.) kurkboom, kurk-eik; -blume, yr.: panto ffelbloem (-blume schwimmt immer oben: spr.: de vrouw is baas, de vrouw heeft de broek aan); -eisen, o.: pantoffel-ijzer (zeker hoef-ijzer); -fisch, m.: hamervisch; -held, m.: (pop.) memmerige kerel, mem; -holz, o.: kurk; -macher, m.: 1) pantoffelmaker, 2) muilenmaker; -regiment, o.: pantonel-r egeeri n g. Pantograph', m, (-en; mrv. -en): pantograaf; pantogra'phisch, bv. n.i pantographisch. Pantomime, vr.: pantomime, gebarenspel (Pantomi'menspieler, m. i pantomimist); Pantomi'miker, m. (-s; mrv. -): pantomimist;-pantomi'misch, bv.n.i pantomimisch; Pantomimist', m. (-en; mrv. -en): pantomimist. Pan zen, m. (-s; mrv. -): (pop.) pens,, bast, buik; I -feger (-klopfer, -schütter), m,: (pop.) jak-uitveger, Pan'zer, m. (-s; mrv. -): pantser; I -fisch, m.: pantservisch; -handschuh^ m.: ijzeren handschoen;-hemd, o,: pant-serhemd, maliënhemd, maliënkolder; -hosen, vr. mrv.: pantserbroek, maliën-broek; -kette, vr.: kinkexting;-kleid, o.; Zie -hemd; -klinge, vr.: rapier; -reiter, m.: gepantserde (geharnaste) ruiter; -rock, m.: Zie -hemd; -schürze, vr.: maliënschortje; -stecher, m.: rapier; |
PANZERN.
|
-thier jt]. o.: (drk.) pantserdier, gor-•deldier panzern, w. b,: pantseren; (fig:.) ■wapenen. Pfto'nie, vr.: (pik.) pioene, stink-bloem. Pap a, m. (-s): papa, vader. Papagei', m. (-es of -en; mrv. -en): (vog:.) papegaai, (fig. fam.) naprater, Eapegaai; er senwatzt wie ein -: (fam.)apegaai; er senwatzt wie ein -: (fam.) ij klapt als een ekster; I -bauer, o.: papegaaie-kooi; -fisch, m.: papegaai-visch; -grün, bv. n.: papegaaigroen; -taucner, m.: papegaai-duiker; -weibchen, o.: wijfjes-papegaai. I papagei'en, w. o. h.: (fam.) babbelen. IPapagei'en, in Sam. I -bauer, o.: papegaaiskooi; -same, m,: (pik.) wilde saffraan; -stock, m.: (zeew.) papegaais-stok. Pap'clien, o. (-s; mrv. -): lorretje, lorre, papegaai(tje). Pa'pel, in Sam. I -hans, m.: praatvaar, kletsbroer; -liese (-muhme), vr.: babbelkous, babbeltoot. pa'peln, w. o. h.: babbelen, praten, kletsen, tatewalen, wauwelen. Pa'pen, in Sam. I -blume, vr.: (pik,) papenkruid, paardenbloem. Sa pern,a pern, w. o. h.: Zie papeln. •apier', o. (-es, -s; mrv. -e): papier; zu - Dringen: op het papier brengen, in geschrifte brengen; das - wird nicht roth [tl: (spr.) het papier is geduldig; I -adel, m.: brieven-adel; -baum, m.: 1) witte populier, 2) papierboom, 3) pa- Syrus-plant; -beschwerer, m.: brieven-yrus-plant; -beschwerer, m.: brieven- ekker; -blatt, o,: (een) blad papier; -blume, vr.: papierbloem, stroo-bloem; -fabrik, vr.: papiermolen, papierfabriek; -fabrikant, m.: papierfabrikant; -form, vr.: papiermakersvorm; -geld, o.: (kph.) papiergeld; -glatter, m.: papierglanzer; -gras, o.: papyrus-plant; -handel, m.: J) papierkooper, 2) papier-verkooper, winkelier in schrijfbehoeften; -handlerin, vr.: papier-verkoopster; -handlung, vr.: papierwinkel, winkel van schrijfbehoeften; -hauschen, o.: peperhuisje, papieren puntzakje; -kafer, m.: (ins.) papierluis; -kramer, m.: Zie -hündler no. 2; -laden, m.: papierwinkel, winkel van schrijf-quot;behoeften; -laterne, vr.: papieren lantaarn, papieren lichtballon; -laus, vr.: (ins.) papierluis, boekenluis; -lumpen, m.mrv.: lompen voor den papiermolen: -macher, m.: papierfabrikant, papiermaker; -makier, m.: (kph.) effectenmakelaar; -masse, vr.: papierpap; -mühle, vr.: papiermolen, papierfabriek; -müller, m.: Zie-fabrikant; -öl, o.: papier-olie; -pflanze, vr.: papyrus-plant, stroo-bloem; -schere, vr.: (papier-makers- of boekbinders-)snijbank, snij-pers; -schilf, m.: papyrus-plant; -schirm, m.: papieren scherm;-schnitzel, o.( spane, m. mrv.): afsnijdsel van papier, papiersnippers (mrv.); -spekulant, m.: beursspeculant, speculant in de effecten; -stampfe, vr.: papiermakers-stamper, lompenstamper; -staude, vr.: papyrus-plant ; -tapete, vr.: behangsel-papier; -teig, m.: papierdeeg (Fr.: papier maché); -umlauf, m,: omloop van papiergeld; -verschmier er, m.: papier-vermorser, papier-verknoeier; -valuta, vr. (-werth [t]. |
m.): 1) waarde van het handelspapier, 2) effecten-koers. papier'en, bv. n.: papieren, van papier. Papier'er, m. (-s; mrv. -): papiermaker, papier-fabrikant. Papillote (spreek uit: pa-piel-joot'-e), vr.: papiljot. Papis'nms, m. (-): papismus; Papist', m. (-en; mrv. -en): papist; Papisterei', vr.: papisterij; papis'tisch, bv. n.: papis-tisch. Papp, in Sam. I -arbeit, vr.: karton-werk; -arbeiter, m.: kartonwerker; -band, m.: kartonnen band (van een boek); -deckel, m.: bordpapier, karton ; -kasten, m.: kartonnen doos. Zie Pappen. Papp'e, vr.: 1) pap, lepelkost; 2) kleef-pap, (gekookte) stijfsel; 3) bordpapier, karton. Papp'el, vr.: 1) popelboom, populier; 2) maluwplant; I -allee; vr.: popmieren-laan; -auge, o.: populier-knop; -baum, m.: ipopelboonij populier; -blatt, o, (mrv. -blatter): populier-blad, popelblad; -blüthe lt], vr.: populier-bloesem; -holz, o.: Imut van den populier; -knospe, vr.: Zie -auge; -kraut, o.: maluwkruid, dwergmaluwe; -öl, o.: populierknoppen-olie; -reis, o.: takje (ook: ent-stek) van den populier; -rose, vr.: maluwroos; -salbe, vr.: populierknoppen-zalf; -weide, vr.: zwarte populier. papp'eln, w. o. h.: Zie papeln. ^ Ipapp'en, w. b.: 1) kartonneeren; 2) plakken. Ipapp'en, bv. n.: bordpapieren, kartonnen ; I -deckel, m.: bordpapier, karton; -kasten, m.: kartonnen doos;-macher, m, (-deckelmacher, m.): bordpapiermaker; -stiel, m.: (pop.) lepelsteel, onbeduidend voorwerp. papnlcht, bv, n.: 1) papachtig; 2) stijfselachtig; ! papp'ig, bv. n.: 1) pappig, 2) stijfselig. Papst, m. (-es; mrv. Pap'ste): (kkl.) paus; I -krone, vr, (-mütze, vr.): pauselijke kroon; -wahl, vr.: verkiezing van eenen paus; -würde, vr.: pauselijke waardigheid. Pftp'stin, vr. (mrv. -nen): pausin; paps'tisch, bv. n.: pausgezind, (gem.) papistisch, paapsch; Papst'ler, m.: pausgezinde, («:em.) papist; Papstlerer. vr.: pausgezindheid, (gem,) papisterij; Papst'-lerin, vr. (mrv. -nen): Zie Piipstler; Ï)apst)apst,lich, bv n.: pauselijk; Papst'thum t], o. (-es, -s): pausdom. Parabel, vr.: parabel, gelijkenis; (wsk.) parabool; para'belhaft (parabolisch), bv. n.: parabolisch. Parade, vr.: parade; zur - versam-meln (in - aufziehen): parade houden ; - machen mit: parade maken met, pronken met; Einem in die - fahrcn: (spr.) iemand tegenwerken; I -bett, o.: paradebed, praalbed; -marsch, m.; parademarsch; -pferd, o.: parade-paard; -platz, m.: parade-plaats; -schritt, m.: (mil.) gewone pas; -zimmer, o.: pronkkamer, (fam.) mooie kamer. Paradies', o. (-es): paradijs; (tnl.) engelenbak, schapenhok, schellinkje, bovenste galerij; | -ammer, vr.: (vog.) |
PARADIESAPFEL.
PARTEI.
605
|
paradijs-weeuwtje; -apfel, m.: paradijsappel; -baum, m.: wilde olijfboom; -birne, vr.: sappige winterpeer; -feige, vr.: banaan, pisangr-vrucht; -feigenbaum, m.: banaanboom, pisangboom; -haher, m.: (rog.) paradij s-vogel; -holz, o.: paradijshout, aloëhout; -körner, o. mrv.: paradijs-korrels; -rabe, m.: (vog.) para-dijs-raaf; -vogel, m.: paradijs-vogel; -zeit, vr.: paradijs-tijd, gelukkige tijd. paradies'iscli, bv. n.: paradijsachtig, verrukkelijk. Paradigr'ma, o. (-s; mrv. -men, of: -mata): (tik.) paradigma. liaradi'ren Ldie], w. o. h.: (mil.) parade houden: (fig. fam.) paradeeren, te kijk loopen. paradox', bv. n.: paradox, wonderspreukig. Paragraphquot;, m. (-en; mrv. -en): paragraaf; 1 -zeichen, o.: paragraaf-teeken. parallel', bv. n.: parallel, evenwijdig; I -kreis, m.: parallel-cirkel; -linie, vr.: evenwijdige lijn, parallel. Paralle'le, vr.: parallel; eine-ziehen zwischen: eene parallel trekken tusschen, eene vergelijking maken tusschen. Parallelogram', o. (-es, -s; mrv. -e): parallelogram. Paralysie', vr.: lamheid, verlamming; paralysi'ren [siel, w. b.: verlammen; paraly tisch, bv. n.: lam, Para'plie, vr.: paraphe, paraaf, naam-teeken, verkorte handteekening. Paraphernal', in Sam. I -gütep, o. mrv.: (rcht.) goederen der vrouw. Parapherna'lien, vr. mrv.: (rcht.) goederen der vrouw. paraphi'ren [phie], w. b.: para-feeren (d. i. met zijne naamletters waarmerken). Paraphrase, vr.: paraphrase, omschrijving: paraphrasi'ren [sie], w. b.: paraphraseeren, omschrijven. Parasit', m. (-en; mrv. -en): parasiet (1. woekerplant; 2. woekerdier; 3. klaplooper). parat', bv, n.: klaar, gereed. Par ee, vr.: Zie Parze. Parcel'le, vr.: Zie Parzelle. Par'chen, o. (-s; mrv. -): paartje, klein (lief) paar. Par'ehent, m.: Zie Barehent. pardauz', tsw.: flap!, klets!, pardoes! Par'del, m. (-s; mrv. -): (drk.) panter ; (vog.) groene pluvier. Pardon', m. (-s): pardon (1. vergiffenis; 2. kwijtschelding J 3. lijfsgenade); um - bitten [onr.1: om lijfsbehoud verzoeken of smeeken; diese Krankheit giebt keinen -: (fig.) voor die ziekte zijn geene kruiden gewassen. Pardn'ne, vr.: (^eew.) pardoen. Parenthe se, vr.: parenthese. Parfor'ce, in Sam. I -jagd, vr.: (jag.) par force-jacht, hertenjacht; -peitsche, vr.: rijzweep, parfiimi ren [mie], w. b.: parfumeeren; Parfümi'rer [mie], m. (-s; mrv. i,-): parfumeur. Pa'ri, o.: (kph. en fig.) pari; - stehen: pari staan, gelijkstaan; über oder unter - stehen: boven of onder pari staan, pari'ren [rie], w. o. h. en w. b.: |
1) pareeren, afweren, afwenden; 2) pa-riëeren, wedden; 3) gehoorzamen aanr voldoen aan, gevolg geven aan, IPa'rls, m. (-): (hist, en fab.) Paris. 1 Paris', o. (-): (adk.) Parijs. pa'riseh, bv. n.: Parisch, van Paros. Pari'ser, m. (-s; mrv. -): Parijzenaarr (typ.) parelletter (als bv. n.: Parijzer, Parijsch); Pari'serin, vr, (mrv. -nen): Parijsche; pari'sisch, bv. n.; Parijzer, Parijsch. Paritilt', vr.: (het) gelijkstaan, graad (staat) van gelijkheid; parita'tisch, bv. n.: gelijkstaande (b.v. het zielental van Katholieken en Protestanten in landr stad of dorp). Park, m. (-es, -s; mrv. -e): park, wandeltuin; (art.) park; I -aufseher, m.: park-opzichter. Parket' (Parketf), o,: Zie het z. n. o. Parqnett. Parlament', o. (-es, -s; mrv. -e): parlement. Zie Parlaments. Parlamentör', m. (-es, -s; mrv. -e): (mil.) parlementair, officier met de witte vlag ten teeken dat men wenscht te onderhandelen; I -schiff, o.: parlementairschip, schip met de witte vlag; Parla-mentars'flagge, vr.: witte vlag. parlamenta'riseh, bv, n.: (stk.) parlementair, bij het Parlement gebruikelijk. parlamenti'ren Itie), w. o. h.: (mil.gt; parlementeeren, in onderhandeling treden om zich over te geven. Parlaments', in Sam. I -akte, vr. (-gesetz, o.): door het Parlement aan-genomene wet; -glied, o.: lid van het Parlement; -haus, o.: parlements-ge-bouw, (fig.) vergadering van het Parlement; -session, vr.: zitting van het Parlement. Par'ma, o. (-s): (adk,) Panna; aus -: uit Parma, Parmezaansch. Parmesan'kü'se, vr.: Parmezaan-sche kaas, parmezaan-kaas, parmezaan. Parnass', m. (-es): (adk.) Parnassus; (fab. en dk.) Parnassus, Zangberg; (fig.) dichtkunst; 1 -gras, o.: (pik.) parnas-kruid. Parnassi'den, vr. mrv.: (fab.) zanggodinnen, muzen. paroehial', bv. n.: parochiaal (-kir-che, vr.: parochie-kerk); Parochian', m. (-en; mrv. -en): parochiaan; Parochie', vr.: parochie. Parodie', vr.: parodie; parodi'ren [die], w. b.: parodiëeren. Parole, vr.: (mil.) parool, wachtwoord. Pa'roli, o. (-s; mrv.-s): (spl.) paroli. Paroxys'mus, m. (-; mrv. -men): (gnk.) vlaag, aanval. Parquet' (Parquetf), o. (-es, -s; mrv. -e): parket (i. a. b.); I -boden (-fussboden), m.: parketvloer, ingelegde vloer. Parqnetti'ren [tie], w. b. ï parket-teeren, met ingelegd werk bevloeren. Part, m. (-es, -s; mrv. -e): part. deel, aandeel, portie; (fig.) partij; ich für meinen -: voor mijn part, wat mij betreft, ik voor mfj. Partei', vr.: partij (i. a. b.); - nehmen (- ergreifen): partij kiezen; sich zu einer |
PARTEIFüHRER.
606
PASSE.
|
- schlagen: zich bij eene partij aansluiten; in diesem Hause wohnen vier Par-teien: in dit huis wonen vier gezinnen; -führer, m.: partijhoofd, aanvoerder van eene partij; -grangrer, m.: partijgrangrer, aanhanger; -geist, m.: partij-geest, bent-greest; -genoss, m.: 1) aanhanger, 2) medestander; -hang, m.: overhelling naar eene partij; -haupt, o.: Zie -führer;-kampfe, m. mrv.: partij-twisten; -los, bv. n.: onpartijdig; -losigkeit, vr.: onpartijdigheid; -mann, m.: partij-man; -sucnt, vr.: partijzucht; -süchtig, bv. n.: partijzuchtig; -wuth [tl, vr.: partijwoede. partei'iscli (partei lich), bv. n.: partijdig ; | -keit, vr.: partijdigheid. partei'ÜOH, bv. n.: 1) onzijdig, 2) onpartijdig; | -losigkeit, vr.: 1) onzijdigheid, 2) onpartijdigheid. Partei'ung, vr.: i) verdeeldheid; 2) scheuring, par ten, w. o. h. en w. b.: deelen, afdeelen, verdeden; sich -, w. w.: verdeeld worden, het niet langer met elkander eens zijn. Par'ther, m. (-s; mrv. -): (hist.) Parther (mrv. Parthers, Parthen); I -land, o.: het land der Parthen. Par'thin, vr. (mrv. -nen): Parthische; par'thisch, bv. n.: Parthisch. Partialquot;, in Sam. i -obligation', vr.: voorloopig bewijs van storting. Partia'Ie, vr.: voorloopig bewijs van storting. Particip', o. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) deelwoord. participial', bv. n.: dcelwoords-, deelwoordelijk. Participium, o. (-s; mrv. -pien): Zie Particip. Partie', vr.: 1) partij, hoeveelheid; (ng.) stel; 2) partij, gezelschap (von der - sein: van de partij zijn, meedoen); 3) partij, spel (eine - Billiard: eene partij biljart); 4) partij, huwelijk (eine gute -machen: eene goede partij doen, een goed huwelijk doen). partiell', bv. n.: partieel, gedeeltelijk. Prirti'kel, vr.: (tik.) woordlidje, partikel. Partikularis'mns, m. (-): particu-larismus; Partikularist', m. (-en; mrv. -en): particularist; Partikularitat', vr.: particulariteit, bijzonderheid. Partikülier', m. (-s; mrv.-sof-e): articulier, ambteloos (of: stiilevend) urger. parti'ren [tie], w. o. h.: zich van listen en streken bedienen; w. b,: J) bedotten, bedriegen, beetnemen, 2) Zie parten; Parti'rer [tie], m. (-s; mrv. -): 1) bedotter, bedrieger, 2) intrigant, 3) smokkelaar, 4) makelaar in mijn-aandeelen; Partirerei' [tie), vr.: be-dotterij, beetnemerij, gebruikmakerij van listen en streken. Partisa'ne, vr.: partizaan, hellebaard. Parti'ten, vr. mrv.: listen en streken, kunstgrepen, (pop.) foeven; I -macher, m.; Zie Partirer; -macherei', vr.: Zie Partirerei. partitiv', bv. n.: (tik,) deelend, onbepaald. |
Partitur', vr.: (muz.) partituur, partitie. Par ze, vr.: (fab.) Schikgodin; die -n: de Schikgodinnen (Clotho, Lachesis en Atropos). Parzel'Ie, vr.: stukje, brokje, klein gedeelte; parzelli'ren lie], w. b.: in kleine gedeelten splitsen, (fig.) verbrokkelen. par'zen (sich), w. w.: eene hooge borst zetten. Pasch, m. (-es; mrv. -e): dubbele, evenveel oogen op elk der beide dob-belsteenen; I -handel, m.: smokkelhandel, sluikhandel; -spiel, o.: dobbelspel. IPa'scha, o.: (-s): Pascha, Paasch-feet.t (der Joden). IPa'Ncha, m. (-s; mrv. -s): Turk-sche) pacha; Pa'schalik, o. (-s; mrv. -s): pachalik. pa'schen, w. o. h. en w, b.: smokkelen, sluiken; w. o. h.: 1) dobbelen, 2) met elk der beide dobbelsteenen evenveel oogen gooien; Pa'scher, m. (-s; mrv. -): smokkelaar; Pascherei', vr.: smokkelarij, sluikerij. Pasquill', o. (-es,-s; mrv. -e): 1) paskwil spotschrift; 2) schotschrift, smaadschrift; Pasquillant', m. (-en; mrv.-en): 1) paskwillen-schrijver, paskwillenmaker, 2) schotschrijver. IPass, m. (-es; mrv. Pas'se); pas (i. a. b.); ein enger -: een nauwe bergpas; ein - zum Reisen: een reispas; Emem den - geben: (fam.) aan iemand zijn paspoort geven, iemand wegzenden; einen - gehen: stapvoets loopen, den pasgang loopen. Ipass, bw.: pas, juist op maat; (fig.) van pas; zu - kommen: van pas komen. IPass, in Sam. I -amt, o.: kantoor der paspoorten; -brief, m.: 1) paspoort, 2) passeer-biljet, gelei-biljet; -festung, vr.: vesting aan den ingang van een bergpas; -gang, m.: (rs.) pasgang, telgang (im -gange: stapvoets); -ganger, (rs.) telganger; -glas, o.: glazen maat, meetglas; -hanf, m.: hennep die pas uit de braak komt; -karte, vr.: (zeew.) paskaart, zeekaart; -kugel, vr.: kogel voor een getrokken loop; -schreiber, m.: schrijver (klerk) op het kantoor der paspoorten ; -wort, o.: pas-woord, wachtwoord, parool; -zettel, m,: passeer-biljet, gelei-biljet. Passa'de, vr.: (rs.) passade. Passage (spreek uit: pas-saazj'), vr.: doortocht, passage; (muz., let, en fig.) passage, plaats, gedeelte; I -instrument, o.: (str.) meridiaan-kijker. Passagier (spreek uit: pas-sa-zjier'), m. (-es, -s; mrv. -e): passagier; ein blinder -: een onderweg opgenomen passagier, die geene vracht betaalt; I -geld, o.: passagiers-vracht; -gut, o.: passagiers-goed; -stube, vr. (-zimmer, o.): 1) wachtkamer, 2) passagiers-kajuit. Passat', in Sam. I -wind, m.: passaatwind. Pass'au, o, f-s): (adk.) Passau; Pas -sauerkunst, vr.: (beweerde) kunst om zich onkwetsbaar te maken. Pas'se, vr.: 1) (spl.) pas, (het) passen (die - haben: passen, niet spelen); 2) (zeew. en fig.) uitkijk, loer, (het) |
PATRIMONIAL.
607
PASSEL.
|
oppassen (auf der - stehen: op de loer staan, op den uitkijk staan); 3gt; (art.) draaioas; 4) (in een molen:) vangr. Pas'sel, in Sam. 1 -beere, vr.: (pik.) berberis. pas'seln (nRs'seln), w. o. h.: (fam.) om gist en kaneelwater loopen; (ook:) kieskauwen; (ook:) piemelen. pas'sen, w. b.: 1) pas-maken; 2) passen, aanpassen; w. o. h.: 1) pas-zijn, passen; zu etwas -: passen bij iets; dieser Hut passt mir: deze hoed past mij, deze hoed is mij pas; dass passt wie die Faust aufs Augre: (spr.) Zie Auge; 2) (spl.) passen, niet spelen; 3) - auiquot;: passen op, acht geven op, letten op; sich -, w. w.:passen, voegen, oetamen, gepast zijn. pas'send, bv. n.: passend; (fig.) gepast. pas'sig:, bv. n.: met opgewerkte figuren. Passion', vr.: passie; passioni'ren liej, w. b.: passioneeren; passionirt' [ie], bv. n.: gepassioneerd. Passions', in Sam. I -blume, vr.: passie-bloem; -buch, o.: passie-boek; -geschichte, vr.: (bijb.) geschiedenis van het lijden des Heeren; -woche, vr. (-zeit, vr.): (kkl.) Goede week, Stille week, lijdensweek, passie-week. Passir' [ie], in Sam. 1 -gewicht, o.: vereffenings-gewicht; -schein, m. (-zettel, m.): passeerbiljet, gelei-biljet. passi'ren [ie]; w. b.: begaan, beriiden, beloopen; nicht zu -: onbegaanbaar, onbruikbaar; w. o. s.: 1) passeeren (voorbijgaan; d o o r trekken, komen door); 2) passeeren, voorvallen, gebeuren (was ist passirt: wat is er gebeurd?; es ist mir passirt: het is mij gebeurd); 3) - für: doorgaan voor, gelden voor. passiv', bv. n.: passief, lijdend; I -nandel, m.: invoerhandel; -schuld, vr.: passieve schuld, uitschuld, schuld die men te betalen heeft. Passi vum, o. (-s; mrv. -va): (tik.) werkwoord in den lijdenden vorm. pass'liclt, bv. n.: passend, gepast; i -Keit, vr.: passendheid, gepastheid. Pas te, vr.: 1) deeg, pap; 2) valsche (van glas nagemaakte) edelsteen. Pastell', m. (-es, -s): pastel; I -farbe, vr.: pastelverf; -gemalde, o.: pastelschilderij, schilderij in pastelverf; -maler, schilder in pastel; -malerei', vr.: (het) pastel-schilderen. Pastet'clien, o. (-s; mrv.-): pasteitje; - von kleingehacktem Fleisch: vleesch-pasteitje. Paste'te, vr.; pastei; da haben wir die -: (fig. fam.) daar hebben wij de pret, (ook:) dat ziet er mooi uit! Paste'ten, in Sam. I -backer, m.: pasteibakker; -becken, o.: taartpan; -boden, m.: onderkorst van eene pastei; -brett, o.: pasteibakkers-rolplank ; -form, vr.: pastei vorm; -kruste, vr. (-rinde, vr.): korst van eene pastei; -rolle, vr.: paste:-bakkers-rolhout, deeg-uitroller; -teig, m.: pastei-deeg; -werk, o.: pasteibakkerswaar. Pastinak', m, (-es, -s; mrv.-e): Zie Pastinake. Pastina'ke. vr.: (pik. en kkk.) witte wortel, pastinak. |
Pastor, m. (-s; mrv. Pasto'ren): dominee, predikant; pastoral', bv. n.: herderlijk (-theologie, vr.: kansel-godgeleerdheid); Pastorale, vr.: herderszang, herders-lied, pastorale; Pastoraf, o, (-es, -s; mrv. -e): predikants-plaats (-haus, o.: pastorie, predikants-woning); Pas'torin, vr. (mrv. -nen): predikants-yrouw, domi-nee's-vrouw. Patago'nien, o. (-s): (adk.) Patagonië; Patago'nier, m. (-s; mrv. -): Patagoniër; Patago'nierin, vr.(mrv. -nen): Patagonische; patago'nisch, bv. n.: Patagonisch. Pata'te, vr.: aardappel; (fam.) patate. Pate'ne, vr.: (kkl.) kelkdekseltje. Patent', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) patent (vergunbrief om een bedrijf uit te oefenen); 2) octrooi (brief waarbij het uitsluitende verkooprecht wordt verleend-; 3) brevet (aanstelling); ein - als Lieutenant: eene aanstelling als luitenant; Einem ein -verleihen: octrooi aan iemand verleenen (b.v. op eene uitvinding); I -lichtschere, vr.: patent-snuiter, snuiter waarop de uitvinder octrooi heeft; -liste, vr.: 1) kohier der patenten, 2) register der verleende octrooien; -waare, vr.: patent-goed (goed, waarop de uitvinders octrooi hebben). patenti'ren [ie], w. b.: octrooieeren; patentirt' [ie], bv. n.: geoctrooieerd; der Patentir'te [ie]: de houder van een octrooi, de geoctrooieerde. Pa ter, m. (-s; mrv. -): (kkl.) pater, vader; I -macher, m.: rozenkransenmaker. Paternos ter, o. (-s; mrv. -): 1) Onze Vader, Vader ons, gebed des Heeren; 2) rozenkrans; I -baum, m.: (pik.) paternosterboom; -kraut, o.: (pik.) Jobstraan; -kunst, vr.: (aan watermolens:) paternotte-werk, ketting-scheprad, (zeew.) ketting-pomp; -macher, m.: rozenkransenmaker; -riemen, m. (rs.) paternoster-riem; -werk, o.: Zie -kunst. Patli'chen [t], o. (-s; mrv. -^petekindje. Pa'the [t], m. (-n; mrv. -n) en vr.: 1) doopheffer, peetoom, peter; 2) doop-hefster, peettante, meter; 3) petekind. Pa'then [t] in Sam. I -brief, m.: brief waarin het doopgeschenk; -geld, o. (-geschenk, o., -pfennig, m.): doopgeschenk; -stelle, vr.: plaats van peter (of van meter), peterschap (meterschap), doopheffer, (vr.) aoophefster (bei einem Kinde -stelle vertreten: een kind ten doop houden); -zettel, m.: Zie -brief. pathe'tiscli, bv. n.: pathetisch. Pa'thin (t],vr. (mrv. -nen): doophefster, peettante, meter. Patholog', m. (-en; mrv. -en): patholoog, Pathologie', vr.: pathologie; patnolo'giscn, bv. n.: pathologisch. Pa'tkos, o. (-): pathos. Patient (spreek uit: paat-si-ènt'): patiënt, lijderes; I Patien 'tenzim'mer, o.: 1) wachtkamer (bij een dokter), 2) ziekenzaal. Patriarch', m. (-en; mrv. -en): patriarch; patriarcha'lisch, bv. n.: patriarchaal; Patriarchat', o. (-es, -s; mrv. -e): patriarchaat. Patrieiat'. enz.: Zie Patriz .... Patrimonial', in Sam. I -gut, o. (mrv. -güter): familie-bezitting. |
PECHSEE.
PENNAL.
609
|
git) zoo zwart; -see, in.: (adk., de) Doode Zee; -stem, m.; pek-steen; -tanne, vr.: Zie -banni* -tonne, vr.: pekton; -torf, m.: pekhoudende turf; -wergr, o.: (zeew.) geteerd werk. pech'en, w. b.: pekken, bepekkcn; w. o. h.: pek branden, pek koken; Pecher (Pech'erer), m. (-s; mrv. -): pekbrander, pekkoker; pecn'icht, bv. n.: pek-achtig; pech'ig, bv. n.: 1) pekkig, pekhoudend, 2) gepekt. Peclal', o. (-es, -s; mrv.-en): (muz.) pedaal. Pedant', m. (-en; mrv. -en): pedant, schoolvos, waanwijze kwast, opgeblazen gek, ingebeelde dwaas; den -en machen (den -en spielen): den schoolvos uithangen. Pedanterei' (Pedanterie'), vr.: pedanterie, school vosserij; Pedan'tin, vr. (mrv. -nen): met geleerdheid pronkende nuf, ingebeeld niets-vrouwelijk nest; pedan'tisch, bv, n.: pedant; Pedant is'mus, m. (-): pedanterie, school-vosserij. Pedell', m. (-es, -s; mrv.-e): pedel, bode. Pederast', enz.: Zie Paderast, enz. Peerflein'e, vr.: (zeew.) paardelijn. Pe'gasus, m. (-): (fab.) Pegasus (het gevleugelde paard). Pe'gel, m. (-s; mrv. -): peilschaal; pe'geln, w. o. h.: peilen. Peil, o. (- es, -s; mrv, -e): (zeew.) peil; I -holz, o.: peilstok; -kompass, m,: peilkompas; -loth ftl, o.: peillood, dieplood; -stock, in.: peilstok. pei len, w. b.: peilen; den Grund -: den grond peilen; das Land -: het land peilen; die Sonne -: de zon schieten. Pein, vr.: pijn; (fig.) leed, smart; die ewige -: de eeuwige pijnen (mrv.); I -bank, vr.: pijnbank; -gefühl, o.: gevoel van pijn, pijnliik gevoel; -gericht, o.: crimineel gerechtshof. pei'nigen, w. b.: pijnigen (sich -, w. w.: zich pijnigen, zich kwellen); Pei'niger, m. (-s; mrv. -): pijniger; Pei'nigung, vr,: pijniging; pein'lich, bv. n.: pijnlijk, (rcht.) lijfstraffelijk (die -e Frage: de pijnbank; ein -es Verbre-chen: eene crimineele misdaad; -e Ge-setze: strafwetten; die -e Gerichtsbarkeit: het strafrecht); Pein'lichkeit, vr.: pijnlijkheid. Peis'selbeere, vr.: (pik) berberis. Peis'ker, m. (-s; mrv. -): (visch:) prik, lamprei. Peiseli, in Sam. I -schlange, vr.: (drk,) gevlekte adder van Borneo. Peit'sche, vr.: zweep; (visch:) knorhaan; mit eigener - und tremden Pferden ist gut fahren: (spr.) van andermans leer is het goed riemen snijden. Ipeit'selien, w. b.: zweepen; (fig.) geeselen; mit Nesseln -: (gnk.) met brandnetels slaan; sich -, w. w.: zich zeiven geeselen, zich met roeden slaan. IPeit'selien, in Sam. I -beschlagc, o.: beslag eener zweep; -geknall (-ge-schnalz), o,: (het) klappen van de zweep: -hieb, m.: zweepslag; -riemen, m. (-schnur, vr.): zweeptouw; -stab, m. (-stiel, m., -stock, m.): zweepstok, stok |
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, (handvatsel, steel) der zweep; -streich, m.: zweepslag. Peifselier, m.: I) klapper met de zweep; 2) ranselaar (ook: afstraffer) met de zweep; (fig.) geeselaar. Peke'selie, vr.: (kim.) polonaise, Poolsche jas). Peleri ne, vr.: (mod.) pelerine. Pe'likan, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) pelikaan, kropgans; (hik. en schk.) pelikaan. Pell, in Sam. I -wolle, vr.: plootwol. pellen, w. b.: pellen (van schil, bast, schaal of dop ontdoen). Peloton', o. (-s; mrv. -s): (mil.) peloton; I -feuer, o.: pelotons-vuur (ein-feuer geben: pelotonswijze vuur geven). Pelz, m. (-es; mrv. -e): 1) pels, harige huid; (fig.) huid; 2) pelterij, bont; (fig.) met bont gevoerde jas of mantel; 3) (fig.) vlies (b.v. van room op melk); mit - füttern: met bont voeren; Einen auf den - brennen: (fig. fam.) iemand op zijne huid zitten; Einem den - waschen oder ausklopfen: (fam.) iem. het jak uitvegen, iemand den mantel uitvegen; Einem den - waschen und ihn nicht nass machen: (fig. fam.) handschoenen aantrekken om iemand iets onder het oog te brengen; | -art, v.: soort van bont, (tnb.) manier van enting; -bein, o.: (tnb.) ent-mes; -futter, o.: voering van bont; -handel, m.: pelterij-handel; -handler, m.: pelterij-handelaar, bontwerker; -handschuh, m,: handschoen met bont; -haube, vr.: Zie -miitze; -kafer, m.: (ins.) mot in bont; -kamm, m.: bontwerkers-kam; -kappe, vr,: Zie -miitze; -kleid, o.: japon met bont; -kragen, m.: kraag van bont, (fam.) bontenkraag; -mantel, m.; met bont gevoerde mantel; -messer, o.: (tnb.) entmes; -motte, vr.: Zie -UfiTer; -muff, m.: mof van bont, (of kortweg:) mof; -mütze, vr,: pet met bont, winterpet; -raupe, vr.: (ins.) ruige rups ; -reis, o.: (tnb.) ent-stek; -rock, m.: jas met bont; -sammt, m.: trijp; -schuh, in,: met bont gevoerde schoen; -schule, vr.: (tnb.) enterij, boom-kweekerij; -stiefel, m.: laars met bont ; -waaren, vr. mrv.: pelterijen (mrv.), bont (enk.); -wachs, m.: (tnb.) ent-was; -werk, o.: Zie -waaren; -wolle, vr.: plootwol. Ipel'zen, bv. n.: van bont. Ipelz'en, w. b.: (tnb.) enten; (fig. pop.) ranselen, afrossen; (fam.) pellen, afpellen. Pelz'er, m. (-s; mrv. -): boomen-enter; (fig. poi).) afranselaar. pelz'ielit, bv. n.: 1) pelsachtig; 2) taai (dik) van schil of bast; 3) houterig, stokkerig. pelz'ig:, bv. n.: 1) ruig; 2) donzig, wollig. Pena'ten, m. mrv.: (hist.) huisgoden. Pendant', o. (-s; mrv. -s): tegenhanger. Pen'del, o. (-s; mrv. -): (wkt.) slinger; I -bewegung, vr. (-schlag, m., -schwin-gung, vr., -schwung, in.): slinger-beweging; -uhr, vr.: slinger-uurwerk, staande klok, pendule. pen'deln, w. o. h.: slingeren; (fig.) flaneeren, lanterfanten. Pennal', o. (-s; mrv.-e ofPenna'le): 1) pennenkoker; 2) (aan hoogescholen:) le druk. 39 |
PERLEND.
PENNEN.
G10
|
roen; 1 Pennalis'mus, m. (-): (onder stu-enten: het) groen loopen. pen nen, w. b.: pinnen, met pinnen vastmaken. Pension', vr.: 1) pensioen, jaargeld; 2) kostschool; 3) kostliuis; in in den kost. I Zie Pensiont*. PensionJir', m. (-s; mrv. -e): 1) gepensioneerde; 2) kostleerling; 3) kostganger; 4) (hist.) pensionaris. Pensionat', o. (-es, -s; mrv. -e): kostschool. pensioni'ren Iniel, w. b.: ponsionee-ren; pensionirt' [niertl, bv, n,: gepensioneerd. Pensions', in Sam. I -anstalt, vr.: kostschool; -stand, m.: staat van gepensioneerde (in -stand treten: gepensioneerd worden). Pensum, o. C-s; mrv. Pen'sa): taak. Pentag;on', (-s; mrv.-e): (wsk.) vijfhoek; Pentarchat', o. (-es, -s; mrv. -e): (stk., hist.) vijfmanschap ; Pentarchie', vr.: vijfhoofdige regeering; Pentateuch', m. (-s); (bijb., de) Vijf boeken van Mozes. Pen'ter, in Sam. I -balken, m.: (zeew.) doove jut, penterbalk; -haken, ra.: (zeew.) penterhaak; -talje, vr.: (zeew.) pentertalie. Pe'onie, vr.: Zie Ptionie. Pe'perling (Pe'pingr. Pep'ping), m. (-es, -s; mrv. -e): pippeling (eene appelsoort). per, vz.: per; - Achse: per as (d. i. met een voertuig op wielen). perdutz', tsw.: Zie uardauz. perempto'riseh, dv. n.: gebiedend; -er Termin (-e Frist): uiterste termijn. perenni'rend [nie|; bv. n.: (pik.) den winter over blijvende. Perfek'tnm, o. (-s; mrv. -ta): (tik.) volmaakt verleden tijd. Pergament', o. (-es, -s; mrv. -e): perkament; (fig.) document, oorkonde; I -artig, bv. n.: perkamentachtig; -band, o.: perkamenten band, (fig.) in perkament gebonden boek; -gerber, m.: perkamentmaker; -gerberei', vr.: perkament-makerij; -haut, vr.: huid van perkament; -hautchen, o.: stevig vliesje; -leim, m.: perkament-lijm; -macher, m.: perkamentmaker; -macherei', vr,; perkamentmakerij; -rolle, vr.: (eene) rol perkament, (hg.) perkamenten rol, oorkonde, document. pergramen'ten. bv. n.: perkamenten, van perkament; Pergamenter, m. (-s; mrv. -): perkamentmaker. perhorresei'ren liel, w. b.: (rcht.) wraken. periode, vr.: periode (1. tijdperk, tijdvak; 2. tik.: volzin; ook: uit eenige bijeenbehoorende volzinnen bestaande gedachtengang); Perio'denbau, m.: (tik.) perioden-vorming; perio'disch, bv. n.: periodiek. Peripate'tilcer, m. (-s; mrv. -): peripatetisch wijsgeer, aanhanger der Aristotelische wijsbegeerte; peripatetisch, bv. n.: peripatetisch, Aristotelisch. Peripherie', vr.: omtrek; periphe-risch, bv. n.: rondom de buitenzijde gelegen. |
Periphra'se, vr.: omschrijving; peri-phras'tisch; bv. n.: omschrijvend^ peristal'tiseh, bv. n.: (gnk.) kronkel-vormig. PeristyT, m, (-es, -s; mrv. -e): (bwk.) zuilenrij, rij pilaren, rij kolommen. Perkal', m. (-s; mrv,-e): Oostindisch wit katoen. Perkan', vr.: Zie Berkan. Perknssion', vr.: percussie. Perkussions', in Sam. I -gewehr, o.: percussie-geweer; -schloss, o.: percussie-slot. Perl, vr.: (typ.) parelletter; I -aloe, vr.: parel-aloë; -artig, bv. n.: parelachtig; -asche, vr.: parel-asch; -birne, vr.: muskadel-peer; -bohne, vr.: (pik.) suikerboon, prinsesseboon, neereboon; -druck, m.: (typ.) pareldruk; -farbe, vr.: parelkleur; -farben (-farbig), bv. n.: parelkleurig; -gerste, vr.: parelgerst; -gras,o.: parelgras; -grau, bv. n.: parelgrijs; -graupen, vr. mrv.: parelgerst; -henne, vr,: geel-gepa-relde kip, (pop,) geel-pel; -hirse. vr.: parelgierst; -huhn, o.: (vog.) parelhoen; -kraut, o.: parelkruid; -muschel, vr.: 1) parelschelp, 2) parelmoer; -mutter, vr.: parelmoer; -pflanze, vr.: parelplant;-salz, o.: urinezout; -samen, m.: parelzaad; -sand, m.: parelzand; -saure, vr.: (schk.) parelzuur; -schnecke, vr.: parelschelp; -schrift, vr.: (typ.) parelletter; -stein, m.: parelsteen; -weiss, bv. n.: parelwit, parelblank; -zwirn, m.: parelgaren, fijn garen. Perl'clien, o. (-s; mrv. -): pareltje. Per'le? vr.: parel (i. a. b.); man muss die -n nicht vor die Sane werfen: (spr.) men moet geene parelen voor de zwijnen werpen; eine - im Auge haben: (hik.) eene parel op het oog hebben; der Wem hat Perlen: de wijn parelt. Iper'len, w. o. h.: parelen. Zie perlend. IPer'len, in Sam. I -aloe, vr.: parel-aloë; -auster. vr.: parel-oester; -bank, vr.: parelbank: -rang. m.: parelvangst; -farbe, vr.: parelkleur; -fischer, m.: parelvisscher; -fischerei', vr.: parelvisschcrij; -flechte vr.: parelmos; -gras, o.: parelgras; -handel, m.: handel in parelen; -handler, m. : koopman in parelen; -heil, bv. n.: parel-helder; -insein, vr. mrv.: (adk,) Pareleilanden ; -kranz, m.: krans van parelen ; -krone, vr.: parelkroon; -kupfer, o.: Zweedsch koper in korrels; -küste, vr,: parelkust; -muschel, vr.: parelschelp; -madchen, o.: (tig.) bloem der maagden; -mutter, vr.: parelmoer; -schmuck, rn.: parelen-tooi, garnituur van parelen; -schnur, vr.: parelen-snoer; -seide, vr.: parelzijde (fijne Perzische zijde); -sticker, m.: borduurder met parelen; -stickerei', vr.: 1) borduursel met parelen, 2) (het) borduren met parelen; -stickerin, vr.: borduurster met parelen; -thierehen [t], o.: (ins.) diertje dat voor het bloote oog onzichtbaar is; -tan, m.: Zie -thau; -taucher, m.: parelduiker; -thau [t|, m.: parelende dauw; -vogel, m.: (Ins.) parelkleurige vlinder; -warze, vr.: uitwas op de parelschelp. per lend, (als bv. n. gebezigd) teg. dw.: parelend, (fig.) keurig ; -er Wein: parelende wijn; -es Spiel: (mar.) keurig spel. |
PESTPREDIGER.
PERLICHT.
611
|
Ser'licht,er'licht, bv. n.: parelvormigr, parel-tig. Permission', vr.: vergunning-, verlot, permissie; permitti'ren [tie], w. b.: vergunnen, veroorloven, permitteeren. perori'ren [ie], w. o. h.: peroreeren. Perpendi'kel, m. (-s; mrv. loodlijn, loodrechte lijn ; (van uurwerken:) slinger; I -uhr, vr.: slinger-uurwerk. perpenclikular' (perpendikular*), bv. n.: rechtstandig, loodrecnt; | -linie, vr.: loodlijn, loodrechte lijn. perpetuirlick [ie], bv. n.: perpetuëel (onafgebroken voortdurend; levenslang; eeuwigdurend, eeuwig). Perriiek'chen, o. (-s; mrv. -): pruikje. Perrück'e, vr.: pruik; Einen mit einer - bekleiden (Einem eine - aufsetzen): iemand eene pruik opzetten; die alten -n: (iron.) de oude pruiken, de mannen van de oude sleur. Perrück'en, in Sam. I -baum, m.: (pik.) pruikenboom ; -feder, vr.: veer (d. i. springveer) eener pruik; -futter, o. (-haube, vr,): pruike-net; -kamm, ra.: pruikraakers-kam; -kopf, ra.: pruikebol, (iron.) stijve boonenstaak; -macher, ra.: pruikmaker, (iron.) kapper; -macherin, vr.: pruikmakers-vrouw; -netz, o.: pruike-net; -schachtel, vr.: pruikedoos; -schnalle, vr.: pruike-gesp; -stock, ra.: Zie -kopf; -taube, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif. Pers, ra, (-es; mrv. -e): (kv.) gedrukt katoen. Perscli, m. (-es; mrv. -e): (visch:) baars. Per ser CPersia'ner)^ ni. (-s; mrv. -): Pers, Perziër (mrv.: Perzen); Per'-serin (Persia'nerin), vr. (mrv. -nen): Perzische; Per'sien, o. (-s): (adk.) Perzië. Per'siko, ra. (-s): persico, perzikpitten-likeur. Persing, m. (-s; rarv. -e): (visch:) baars. per'sisch, bv. n.: Perzisch. Personquot;, vr.: persoon; eine - von Stande: iemand van stand; eine hoch-gestellte -: een hooggeplaatst persoon; sie stellt eine schone - vor: (fig.) zij is welgemaakt van gestalte; er stellt seine - gut vor: (tnl.) hij speelt zijne rol goed, hij speelt goed; in eigener persoonlijk, in eigen persoon; ich fiir meine -: ik voor mij, wat mij persoonlijk betreft; Einen von - kennen: iemands gezicht kennen, iemand van aanzien kennen; klein von -: klein van persoon, klein van gestalte; so oder so viel auf die -: zoo-of zooveel per persoon of per hoofd. Personal', o. (-es, -s): (het) personeel, (de) personen (mrv.); I -abgabe, vr.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -arrest, m.: (rcht.) lijfsdwang; -freiheit, vr.: (hist.) vrijgesteldheid van persoonlijke heerendiensten; -glaubiger, ra.: houder van eene onderhandsche schuldbekentenis ; -kredit, m.: persoonlijk krediet; -steuer, vr.: Zie -abgabe. Persona'lien, vr. mrv.: 1) persoonlijke eigenschappen of hoedanigheden; 2) persoonlijke bezittingen; 3) personaliteiten, persoonlijke beleedigingen. Personalitamp;t'. vr.: 1)persoonlijkheid; 2) personaliteit, persoonlijlce beleediging. |
Perstfn'chen, o. (-s; mrv. -): persoontje; schnurriges -: lollig heer, lollige vent. Perso nen, in Sam. I -dampier, m.: stoomboot voor passagiers; -dichtung, vr.: verpersoonlijkte voorstelling; -fuhrmann, ra.: 1) voerman van de paardenposterij, 2) voerman van eenen postwagen; -für-wort, o.: (tik.) persoonlijk voornaamwoord; -liste, vr.: naamlijst; -name, m.: persoonsnaam, (tik.) eigen zelfstandig naamwoord; -post, vr.: 1) paarden-posterij, 2) postwa-gendienst; -steuer, vr.: hoofdgeld, hoofdelijke omslag; -wagen, m.: passagiers-wagen; -wort, o.: (tik.) persoonlijk voornaamwoord ; -zahl, vr.: personen-tal, aantal personen. personifiei'ren [cie], w. b.: personi-fiëeren, verpersoonlijken; Personifici'rung [cie] (Personifikation ), vr.: personificatie, verpersoonlijking. persUn'lieh, bv. n.: persoonlijk; I -keit, vr.: persoonlijkheid. persön'lielten, w. b.: verpersoonlijken. Perspektiv', o. (-es, -s; mrv. -e): verrekijker (-glas, o.: verrekijker): Per-spekti've, vr.: perspectief, vergezicht-kunde; perspekti'viscn, bv. n.: volgens de regelen der perspectief geteekend (of geschilderd). persiiadi'ren [ie], w. b.: persuadeeren, overreden. Pertinenz', in Sam. I -stiick, o.: bijbehoorend iets. Pertinen'zien, vr. rarv.: bijbehooren (enk ), aan- en toebehooren (enk.). Pert quot;lein'e, vr.: (zeew.) paardelijn. Peru, o. (-s): (adk.) Peru; I -rinde, vr.: kina-bast, kina. Perna'ner (Peruvia'ner), ra. (-s; rarv. -): Peruaan; Peruanerin (Peruvia'nerin), vr. (mrv. -nen): Peruaansche; perua'niscn (peruvia'nisch), bv. n.: Peruaansch. Pesa'de, vr.: (rs.) zachte steigering. Pe'sel, ra. (-s; mrv. -): 1) (ontl.) roede; 2) Zie PeserieU. Pe serich, ra. (-s; mrv. -e): pezerik. Pessimist', ra. (-en; mrv. -en): pessimist ; pessimis tisch, bv. n.: pessimistisch. Pest, vr.: pest; dass dich die -: loop naar de hel!, loop naar de galg!, (gem.) verrek!; i -ahnlicn (-artig), bv, n.: pest-achtig, (fig.) verpest (-artige Luft: verpeste lucht, pestlucht; -artiges Fieber: pestkoorts); -artigkeit, vr.: pestachtigheid, (fig.) verpestheid; -arzenei', vr.: Zie -mit-tel; -arzt, ra.: pestdokter, geneesheer voor pestlijders; -beule, vr. (-blase, vr.): pestkool; -blatter, vr.: pestpok; -dampf, m.: Zie -dnnst; -drüse, vr.: pestkool; -dunst, ra.: pest-walra, verpestende uitdamping; -essig, ra,: kruiden-azijn: -geruch, m.: pestlucht, verpestende reuk; -geschwulst, ra.: pestkool; -gestank, m.r peststank, verpestende stank; -haft, bv. n.: pestachtig, verpestend, verpest; -hauch, m.: Zie gerueli; -haus, o.: pesthuis; -krank, bv. n.: door de pest aangetast (ein -kranker: een pestlijder); -luft, vr.: pestlucht, verpeste lucht; -manner, ra. rarv.: (iron.) begravers van de pestlijders, graf-kraaien; -ordnung, vr.: reglement in tijden van pest; -prediger, m,: geestelijke die |
612
PFaHLEN.
PFAUTAUBE.
PFALZ.
613
|
2) stutten met palen of paaltjes ; 3) spiesen, empaleeren (eene doodstraf). Pfalz, vr.: 1) (keizerlijk) paleis; 2) (adk., de) Palts; I -gericht,o.: keizerlijk gerechtshof; -graf, m.: paltsgraaf;-griifin, vr.: paltsgravin; -graflich, bv. n.: paltsgrafelijk; -grafschaft, vr.: paltsgraafschap; -stadt, vr.: 1) stad in de Palts, 2) stad met een keizerlijk paleis. Pfiilz'er, m. (-s; mrv.-):Paltser, Paltsbewoner ; Pfalz'erin, vr. (mrv.-nen): Paltsbewoonster; pfalz'isch, bv.n.: uit de Palts. IPfand, o. (-es; mrv. Pfan'der): pand; (fig) onderpand, waarborg; ein unbeweg-licnes een vast goed als onderpand, eene hypotheek; ein todtes - (totesl: een dood pand (d. i. een onderpand waarvan de bezitter net vruchtgebruik heeft); zum -e setzen: verpanden, in pand geven (ich setze meinen Kopf zum -e: 1. ik sta er borg voor met mijn hoofd, 2. fam.: ik verbeur er mijn kop onder); Pfander spielen: pand-verbeuren spelen. IPfand, in Sam. I -belastung, vr.: bezwaring met hypotheek, hypothecair verband; -besitzer, m.: hypotheekhouder; -brief, m.: hvpotheek; -buch, o.: register der hypotheken; -bürge, m.: gijzelaar ; -ersuchung, vr.: beslaglegging; -gebühr, vr. (-geld, o.): kosten (mrv.) van beslaglegging; -glaubiger, m.: hypotheekhouder; -gut, o.: 1) met hypotheek bezwaard goed, 2) verpand goed; -naber, m. (-halter, m.): Zie -Inliaber; -haus, o.: bank van leening, lombard'; -herr. m. (-inliaber, m.): hypotheekhouder; -jude, m.: woekeraar; -lehen, o.: (hist.) pandleen, in pand gegeven leen; -leiher, m.: 1) geldschieter op onderpand, 2) lombardhouder; -lösung, vr.: pandlossing, lossing van verpand goed; -nchmer, m.: pandnemer; -recht, o.: pandrecht, recht van hypotheek;-recht-lich, bv. n.: hypothecair, door hvpotheek gewaarborgd; -satz, in,: hypotheek; -schilling, m.: 1) op onderpana verstrekt geld, 2) handgeld; -schrift, vr.: hypotheek (-schriftbesitzer, m.: hypotheeKliouder; -schriftgeber, m.: hypotneeknemer; -nchmer, m.: geldschieter op hypotheek); -schein, m.: 1) lombardbnetje, 2) bewijs van ontvangen onderpand; -schuld, vr.: pandschuld,door hypotheek gewaarborgde schuld; -schuldner, m.: hypotheekschuldenaar; -schuldnerin, vr.: hypotheek-schul-denaarster; -sicherheit, vr.: waarborg door pand of door hypotheek; -spiel, o.: pandspel, (het) pandverbeuren; -stall, m.: schut-stal, schuthok (voor onbeheerd loopend vee); -verleiher, m.: 1) lombardhouder, 2) pandjeshuishouder; -verleiherin, vr,: 1) lombardhoudster, 2) pandjeshuis-houdster; -weise, bv. n.: I) door ^and gewaarborgd, 2) in pand gegeven (bw.: in pand, als onderpand). pfaiid bar, bv. n.: te verpanden. pfündbar, bv.n.: in beslag te nemen. Pfand'chcn, o. (-s; mrv. -): pandje. PfJin'de, in Sam. 1 -recht,o.: recht om beslag te leggen. pfan'deu, w. b.: 1) in beslag nemen, beslag leggen op; (eenen schuldenaar:) gijzelen; (onbeheerd vee:) schutten; 2) verpanden, beleenen. IPfün'der, m. (-s; mrv. -): 1) beslaglegger; 2) veldwachter, koddebeier. |
IPfiln'der, o. mrv.: panden: I-spiel, o.: pandspel, (het) pandverbeuren. pfüii'dcrn, w. o. h.: (spl.) pandverbeuren. pfand'lich, bv. n. onbw.: Zie pfand-weise, Pfand'scliaft, vr.: pand; (hg.)onderpand. Pfan'dun^, vr.: beslaglegging, inbeslagneming. Pfann, in Sam. I -apfel, ni.: (kkk.) stoofappel; -fisch, m.: (kkk.) bakvisch, panvisch; -kuchen, m.: pannekoek; -werk, o : zoutkeet. PfRim'cliCii, o. ( s; mrv. -): pannetje. Pfan'ne, vr.: pan (i. a. b.); (ontl.) gewrichtsholte; (wkt.) bus (waarin eene spil draait); in die - haucn: (mil.) in de pan hakken. Pfan ncn, in Sam. I -aal, m.: bakpa-ling; -baum, m.: dwarsbalk van den -bock; -blech, o*: plaat-ijzer voor pannen; -bock, m.: stelling waarop de zoutpannen in eene zoutkeet rusten; -deckel, m.: pandeksel;-flicker, m.: ketellapper;-gestell, m.: onderstel eener pan; -gras, o.: (pik.) panne-gras; -kuehen, m.: pannekoek; -meister, m.: opzichter oyer de zoutpannen; -schmied, m.: pannenmaker, (üg.) blikslager; -stiel, m.: steel (handvatsel) eener pan; -ziegel, m.: dekpan. Pfan'ne r, m. (-s; mrv. -): eigenaar der (eener) zoutkeet. Pfarr, in Sam. I -acker, m.: bij de pastorie behoorend stuk grond; -amt, o.: leeraars- (predikants-)ambt; -buch, o.: kerkeboek, register der gemeente; -dienst, m.: 1) predikantsplaats; 2) Zie -amt; -dorf, o.: dorp met eene eigene pastorie; -einkünfte, vr. mrv.: inkomsten (eener) der pastorie; -frau, vr.: domineeVvrouw; -gebühren, vr. mrv.: emolumenten van eenen (den) predikant; -gefalle, o. mrv.: Zie -einkünfte; -ge-meinde (-gemeine), vr.: parochie; -ge-noss, m, (-genossin, vr.): parochiaan, gemeentenaar, lid der gemeente; -gut, o.: parochiale bezitting; -haus, o.: pastorie; -herr, m.: predikant (der parochie): -hufe, vr.: bij eene pastorie behoorend. stuk grond; -kind, o.: Zie -^eiioüts; -kirche, vr.: parochie-kerk; -land, o.: Zie -liufe; -lenen, o.: recht van collatie; -leute, m. mrv.: gemeentenaren; -stelle, vr.: predikants-plaats; -wittwe, vr.: predikants-weduwe; -wohnung, vr.: pastorie; -zehnte, vr.: tiend der pastorie. Pfar're (Pfarrei'), vr.: 1) pastorie; 2) parochie; pfarrei'lich, bv. n.: parochiaal; pfar'ren, w. o. h.: onder (tot) eene parochie behooren; Pfar'rer, m. (-s; mrv. -): predikant, dominee; Pfar'rerin, vr. (mrv. -nen): predikantsvrouw, domineesvrouw. Pfan, m. (-es; mrv. -e): (vog.) pauw: sich brüsten wie ein -: stappen als een pauw, eene hooge borst zetten; I -fasan, m.: pauwfazant; -fisch, m.: zee-pauw; -fiiege, vr.: schoenlapper (een vlinder); -halm, m,: (mannetjes-)pauw; -henne, vr.: pauwin; -huhn, o. (-hühnchen, o.): pauwenkuiken; -nelke, vr.: (pik.) grasanjelier; -rad, o.: uitgespreide pauwe-staart: -taube, vr.: pauwstaart (eene duif). |
614 PFENNIGMEISTER.
PFAUEK
|
Pfau'en, in Sam. I -augre, o.: pauwen- ^ oog; -ei, o.: pauwen-ei; -teder, vr.: ' pauweveer; -kraut, o.: (pik.) waterpeper, -reiher, m.: (vog.) Japansche kraanvogel; -schwanz, m. (-schweif, m.): pauwe-staart, staart van een pauw, (min.) hemelsblauw koper-erts; -scnweif-artig, bv. n.: pauwe-slaart-achtig; -spiegel, m.: schoenlapper (een vlinder), (pik.) waterhennep; -tanz, m.: pavana, pauwendans; -wedel, m.: stoffer van pauweveeren. Pfau'in, vr. (mrv. -nen): (vog.) pauwin. Pfe'be, vr. (Pfe'^enkiirbiss' (bis|, m.: ronde kalebas. Pferfer, m. (-s): peper; spanischer Spaansche peper; der lange de lange peper; ganzer heele peper; gestossener -: fijne peper; ein Scnlag aus dem (fam.) een opstopper uit de eerste hand (Schlage aus dem een ferm jmk slaag); im - sein (im - liegen): (spr.) in de pekel zitten: da liegt der Hase im -: (spr.) daar zit de knoop; mein - ist so gut wie dein Sirup: (spr.) mijne thee is net zoo goed als uwe saffraan; wiire er doch, wo der - wachst: (fam.) ik wenschte wel, dat hij duizend uren ver hier vandaan zat; I -art, vr.: pepersoort: -artig, bv. n.: peperachtig; -baum, m.: peperboom, peperplant; -brühe, vr.: peperige (heete, sterk gekruide) saus; -büchse, vr. (-dose, vr.): peperbus; -farben (-farbig), bv. n.: peperkleurig; -fasschen, o.: pepervaatje, (fig.) peperbus ; -frass, m. (-fresser, m.): (vog.) pepervreter, Braziliaansche ekster; -gur-ke, vr.: (ingemaakt) augurkje; -korn, o.: peperkorrel; -kraut, o.: peperkruid; -kuchen, m.: peperkoek, (fig.) snipperkoek (-kuchenbacker, m., -küchler, m.: koekbakker); -kümmel, m.: veldkomijn; -lade, vr.: peperbus; -lecker, m.: klap-looper ; -mühle, vr.: pepermolen; -münze, vr.: pepermunt (-münzküchlein, o.: pepermuntje); -nase, vr.: kitteloorige; -nuss, vr. (-nüsschen, o.): peperneut, pepernoot; -öl, o.: peper-olie; -pflanze, vr.: peperplant; -staub, m.: peper-stof, stofpeper; -staude, vr. (-strauch, m.): peperplant; -vogel, m.: Zie -frass. pfef'ferig, bv n. peperig, gepeperd. pfeffern, w. b.: peperen, gepeperd maken, (fig. fam.) afranselen; w. o. h.: bijten als peper. Pfeif, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) geelvink; -drossel, vr.: (vog.) grauwe lijster; -ente, vr.: (vogr.) fiuit-eend; -kanne, vr.: pijpkan; -kreisel, vr.: bromtol: -lerche, vr.: (vog.) boschleeuwerik; -sack, ra.: (fam.) schreeuwleelijk (schreeuwend kind). Pfeif'chen, o. (-s; mrv. -): 1) pijpje; 2) fluitje; er hat sich dabei ein gutes - geschnitten: (fig. fam.) hij heeft gezorgd dat hij binnen kwam, het heeft hem geene wind-eieren geleid. Pfei'fe, vr.: 1) pijp; 2) fluit; eine -rauchen: eene pijp rooken; -n schneiden weil man im Rohre sitzt: (spr.) het ijzer smeden terwijl het heet is, van de goede gelegenheid partij trekken; nach eines Andern - tanzen: (spr.) naar eens anders pijpen dansen; die - einziehen: (spr.) de » zeilen wat inkorten, zijne tonen wat lager stemmen. |
IpfeiTen, w. o. h. onr. en w. b. onr. (pfiff; gepfif'fen): fluiten; er muss anders -: (fig.) hij moet beter uit den hoek komen, hij moet uit een ander vaatje tappen; Einem etwas -: (iron.) iemand laten fluiten; wer gern tanzt, dem ist leicht gepfiffen: (spr.) waar een wil is, is ook een kan; auf dem letzten Loche -: (fig. pop.) op apegapen liggen, op sterven liggen, (ook:) zijne laatste kaart uitspelen, het laatste middel probeeren dat men bedenken kan. Ipfei'fen, in Sam. I -artig (-ahnlich), bv. n.: pijpachtig, pijpvormig; -baum, m.: (pik.) seringeboora; -beschlag, ra. (-beschlage, o.): pijpedop; -boden, m.: klankbodem; -bohrer, m.: doorstekertje; -brett, o.: 1) (tabaks-^pijpenrek, 2) (orgel-) pijpenbord; -deckel, m.: pijpedop;-erde, vr.: pijp-aarde; -fisch, m.: pijpvisch, tr9mpetvisch; -formig, bv. n.: pijpvormig; -futter, o.: (tabaks-)pijpefoedraal; -galgen, m.: Zie -brett no. 1; -holz, o.: (pik.) boschwilg; -kapsel, vr.: pijpedop; -kopf, m.: pijpekop; -loch, o.: opening van eene orgelpijp, gat eener dwarsfluit; -macher, m.: pijpenmaker; -mundstück, o.: mondstuk eener pijp; -raumer, m.: pijpewroeter; -rohr, o.: pijpe-steel; -spitze, vr.: Zie -munclstiiclc; -stopfer, m.: pijpen-stopper; -strauch, m.: Zie -banm; -stummel, m.: kort pijpje, eindje pijp; -thon, m.: pijp-aarde; -werk, o.: pijpwerk (van een orgel); -zünder, ra.: vlammetje om eene pijp aan te steken. PfeiTer, m. (-s; mrv. -): fluiter; (mil.) pijper; Pfeiferei', vr.: gefluit, (rail.) gepijp, pijpers-muziek. Pfeil, ra. (-es, -s; rarv. -e): pijl; I -fisch, m.: pijlvisch; -förmig, bv. n.: pijlvormig; -gerade, bw.: recht overeind; -kraut, o.: (pik.) pijlkruid; -macher, ra.: pijlenraaker; -naht, vr.: (ontl.) pijlnaad; -schlange, vr,: (drk.) pijl-slang; -schnell, bv. n,: pijl-snel; -sehnelle, vr.: snelheid van een pijl uit den boog; -schuss, ra.: schot met pijl en boog; -sehütze, ra.: boogschutter; -spitze, vr: punt van een (den) pijl ; -stein, ra.: pijl-steen, dondersteen; -wurz, vr.: (pik.) pijlwortel (arrow-root). Pfeil'er, ra. X-s; rarv. -): pilaar; (van bruggen:) pijler: (tusschen twee ramen:) penant; (van deur- en raamkozijnen:) stijl; (van zuil of kolom:) schaft; (fig.) spijl, spil; i -spiegel, ra.: penantspiegel; -tisch, ra.: penanttafeltje; -weite, vr.: afstand tusschcn twee pilaren of stijlen. pfei'lern, w. b.: op pilaren of pijlers doen rusten; (fig.) stutten, schragen. Pfel'le. vr.: (visch:) grondel. Pfen nig:, ra. (-es, -s; rarv. -e): (ratw.) penning; (in Engeland:) stuiver; (fig. fara.) duit, cent; bei Heller und - be-zahlen: tot den laatsten duit of cent betalen; I -fuchser, m.: (pop.) duitendief, schraapwolf, schraper; -gewicht, o.; penninggewicht (twintigste gedeelte van een ons Trooisch); -gras, o. (-kraut, o.): (pik.) penningkruid; -licht, o.: nacht-kaarsje; -meister, m.: penningmeester; |
PFIFFIG.
|
-post, vr.: stuivers-post; -schenke, vr.: gemeene kroegr. IPfercli. m. (-es, -s): schapenmcst, schapenstront. IPfercli, m. (-es, -s; mrv. -c): 1) schaapskooi; 2) schuthok; 3) atge-perkte (omheinde) ruimte; I -acker, m.: met schapenstront bemest land; -geld? o.: schutgreld; -lager, o.: 1) schaapskooi (d. i. al de in één stal behoorende schapen), 2) al het wolvee ; -recht, o.: schut-recht; -schlag, in.: schutting, (het) schut- Pferclt'e, vr.: 1) schaapskooi; 2) schuthok: !J) afgeperkte (omheinde) ruimte. pferch'en, w. b.: 1) in eene schaapskooi opsluiten; 2) schutten, in het schuthok opsluiten; 3) afperken, omheinen. Pferd, o. (-es, -s; mrv. -e): paard; ein unterlegtes een wisselpaard; auf einem fahlen -e betroffen werden: (spr.J op eene leugen (of: op iets verkeerds) betrapt worden; sich aufs ttohe - setzen: (spr.) een hoogen toon aanslaan, (ook:) eene 'hoogc borst zetten; zu -e: te paard, (mil. kommando:) opzitten!; zu -e blasen; (mil.) het sein blazen om op te zitten: ein - reiten: een paard berijden; wie ein - arbeiten: (spr.) werken als een paard; vom -e auf den Esel kommen (sich vom -e auf den Esel setzen): (spr.) uit den re- Sen in den drop komen, van den wal in e sloot raken; die -e hinter den Wagen spannen: (spr.) het paard achter den wagen spannen; 1 -makrele, vr.: (visch:) wentelaar; -mann (-mensch), m.: (fab.) paardmensch, centaur.en in den drop komen, van den wal in e sloot raken; die -e hinter den Wagen spannen: (spr.) het paard achter den wagen spannen; 1 -makrele, vr.: (visch:) wentelaar; -mann (-mensch), m.: (fab.) paardmensch, centaur. Perd'chen, o. (-s; mrv. -): paardje. |
Pfer'de, in Sam. I -aloe, vr.: (pik.) gemeene aloë; -ameise, vr.: grootezwarte mier; -apfel, m.: paardevijg (das ist wie -apfel und Keichsapfel: spr.: dat staat als eene vlag op eene modderschuit); -arbeit, vr.: paarden werk; -arzenei', vr.: (vea.) paardenmiddel (-arzeneikunde, vr. , -arzeneiwissenschaft, vr.: veeartsenijkunde; -arzeneischule, vr.: veeartsenijschool) ; -arzt, m.: veearts, (fam.) paardendokter; -bahn, vr.: paardenspoorweg, tramweg; -bandiger, m.: paardentemmer, africhter van paarden; -bauer, in.: boer die met paarden ploegt; -baum, m.: stalboom; -beschlag, m.: hoefbeslag; -blume, vr.: (pik.) paardenbloem; -bohne, vr.: (pik.) paardenboon; -bremse, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems; -bürste, vr.: paardenborstel, roskam; -decke, yr.: paardedek; -dieb, m.: paardendief; -dieb-stahl, m.: paardendiefstal; -dienst, m.: (hist.) spandienst; -dille, vr.: (pik.) wilde venkel; -egel, m.: (ins.) bloedzuiger; -esel, m.: muil-ezel; -fahre, vr.: pontveer; -feige, vr.: paardevijg; -fleiseh, o.: paardevleesch; -fliege, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems; -frohne l-frone], vr,: (hist,) spandienst; -füllen, o.: veulen; -fuss, m.: paardevoet, paardepoot (da sieht der -fuss durch: dat riekt naar de hel); -futter, o.: paardenvoer; -gerath |t] (-geschirr, o.): paardetuig; -gift, o,: vergif voor een paard; -glück, o.: (fam.) stom geluk; -göpel, m.: door een of meer dan een paard in beweging gebracht werktuig; -gurt, m.: buikriem; -gut, o.: boerderij waar men paarden houdt; -haar, o.: paardenhaar; -haaren, bv. n.: paardenharen (-haarenes Stuhl-zeug: paardenharen zitting); -hai, m.: (visch:) groote haai; -handel, m.: paarden-kooperij; -handier, m.: paardenkooper; -haren, bv. n.: Zie-liaaren;-haut, vr.: paardenhuid, (fig.) paarde-leder: -huf, m.: paardenhoef; -junge, in.: staljongen; -kamm, m.: roskam; -kastanie, vr.: groote kastanje; -klaue, vr.: paardenhoef, (pik.) hoefblad; -knecht, in.: stalknecht; -kopf, m.: paardekop; -kraft, vr.: (wkt.) paardenkracht; -krankheit, vr.: paardenziekte; -kreuz, o.: kruis van een paard; -krippe, vr.: 1) krib, voederbak, 2) paardenruif; -kummet, o.: haam; -last, m.: paardevracht; -legen, o.: ruining, (het) ruinen van hengstveulens; -leine, vr.: (zeew.) paardelijn; -lenker, m.: paardentemmer, africhter van paarden; -lein, vr.: (zeew.) paardelijn; -mahne, vr.: manen (mrv.) van een paard; -makier, m.: paardenkooper; -markt, m.: paardenmarkt; -massig, bv. n.: paard-achtig, (fig.) in het overdrevene; -milch, vr,: paardemelk; -mist, in,: paardenmest, paardenstront; -mühie, vr.: rosmolen; -münze, vr.: (pik.) wilde munt; -narr, m.: paardengek, hartstochtelijk liefhebber van paarden; -netz, o.: vliegennet (voor paarden); -nuss, m.: groote okkernoot; -philister, m.: (studententaal:) paarden-ploert, verhuurder van paarden, (inz.) huurkoetsier; -raspel, m.: hoetsmids-vijl, hoefvijl; -rennbahn, vr.: renbaan; -rennen, o.: harddraverij; -salbe, vr.: haarzalf (voor paarden); -samen, m.: (pik.) watervenkel ; -sattel, m.: paardenzadel; -schau, vr.: tentoonstelling van paarden, (ng.) paardenmarkt; -schelle, vr.: schel (bel) aan het hoofdstel van een paard; -schmuck, ui.: versiersel aan paardetuig; -schnalle vr.: gesp aan paardetuig; -schwanz, m. (-schweif, m.:) paarde-staart; -schwemme, vr.: paardenwed; -stall, m.: paardenstal; -stecher, m.: (ins.) paardenvlieg, brem»-: -stein, m.: (min.) paardensteen ; -stnegel, m.: roskam; -triinke, vr.: paardenwed; -verlciher (-vermiether lt]), m,: puarden-verhuurder, (inz.) huurkoetsier; -wagen, m.: (op spoorwegen:) paardenwagen; -wechsel, in.: 1) pleisterplaats, 2) verwisseling van paarden; -weg, m: jaagpad (voor schuiten jagers); -zeug, o.: paardetuig; -zucht, vr.: paardenfokkerij. pferd'iNch, bv. n.: paardachtig; (fig.) in het overdrevene, Pferd ner, m. (-s; mrv. -): boer die met paarden ploegt. Pfer'sich, m. (-es, -s; mrv. -e): perzik. pfet'zen, w. b.: 1) nijpen, knijpen; 2) aan stukken slaan, kapotslaan. IPlifT, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) fluitend (snorrend, gonzend) geluid; 2) streek, kneep, (fam,) foef. Pllfferling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) paddenstoel; (fig. fam.) zier, spier, lor; er macht sich keinen - daraus: hij maalt er geen zier (geen spier, geen lor) om; es ist keinen - werth [tl: het is geen lor waard. piifflK, bv. n.: slim, geslepen, oolijk, (fam.) glad, leep; 1 -keit, vr.: slimheid, geslepenheid, oolijkheid, (fam.) gladheid, leepheid. |
PFIFFIKUS.
616
PFLEGEN.
PLEGER.
617
|
geven aan. I w. b. onr. (pflog; gepflo-gen); [2]: eines Amtes -: eenen post be-kleeden; der Gerechtigkeit recht doen, als rechter vonnis spreken; Rathes [t] -mit Einem: raadplegen met iemand, te rade gaan met iemand, iemand raadplegen; Umgang mit Einem omgang met iem. houden, met iemand omgaan; Freund-schaft mit Einem -; vriendschap met iem. onderhouden, • met iem. bevriend zijn; Unterhandlung onderhandelen; der Güte (rcht.) onderhandelen over eene schikking in der minne. Pfle'ger, m. (-s; mrv. -): 1) beheer-voerder, beneerder; (rcht.) curator, voogd; 2) verpleger, verzorger; (fig.) koesteraar, opkweeker. Pflc'gerin, vr. (mrv. -nen): 1) pleegmoeder, verzorgster ; 2) min , zoogster ; 3) (fig.) kocsteraarster, opkweekster, (ook:) bakermat; Athen war die - der Künste: Athene was de bakermat der schoone kunsten. pfleg'lieh, bv. n.: zuinig, huishoudelijk; bw.: met overleg. Pflegr'ling:, m.: (rcht) pupil. Pflegr'schaft, vr.: (rcht.) voogdij. IPflicht, vr.: 1) plicht; er halt es für seine -: hij beschouwt het als zijn plicht; Einem etwas zur - machen: aan iemand iets voorschrijven als zijn plicht; auf - und Gewissen: op mijn (uw, zijn, enz.) woord van eer; 2) (hist.) eed van trouw, (ook:) gehoorzaamheid en onderdaans-trouw; Einen in - nehmen: iemand den eed van trouw laten zweren; in - stehen: gebonden zijn door eenen eed; wider Eid und - handeln: tegen eed en plicht handelen; 3) (zeew.) plecht. IPflicht, in Sam. I -anker, o.: (zeew.) plechtanker; -bar, bv. n.: verschuldigd, verplicht, (hist.) lot heerendienst verplicht; -beitrag, m.: verplichte bijdrage ; -bruch, m.: eedbreuk; -brüchig, bv. n.: meineedig; -erlassung, bv. n.: vrijstelling van eene verplichting; -frei, bv. n.: vrijgesteld, (hist.) van heerendiensten vrij; -gebot, o.: strenge plicht, gebiedend voorschrift; -gefühl, o.: plichtbesef; -gemass, by. n.: verplicht (bw.: overeenkomstig zijnen plicht); -genoss, m.: mede-onderhoorige; -getreu, bv. n.: aan zijnen plicht getrouw; -leistung, vr.: 1) plichtsbetrachting, vervulling van eenen plicht, 2) huldigingseed; -los, bv. n.: 1) Zie -frei, 2) Zie -vergessen; -losigkeit, vr.: 1) onverplichtheid, 2) vergeet van plicht; -massig, bv. n. en bw.: Zie'-gemass; -massigkeit, vr.: 1) vcrplichtheid, gehoudenheid, 2) overeenkomst met den plicht; -schuldig, bv. n.: verplicht; -theil [tl, o.: wettig deel, (inz.) kindsgedeelte eener nalatenschap; -treu, bv. n.: Zie -gjetreu; -treue, vr.: trouw aan eed en plicht; -vergessen, bv. n.: eervergeten; -vergessenheit, vr.: 1) eervergetenheid, 2) vergeet van eer en plicht; -verletzung, vr.: schending van den eed van trouw, vergeet van eer en plicht; -widrig, bv. n.: oneerlijk, eervergeten, in strijd met eer en plicht; -widrigkeit. vr.: oneerlijkheid, cervergetenheid, aandrui-sching tegen eer en plicht. Pflich'ten, in Sam. 1 -lehre, vr.: leer der plichten, zedenleer; -streit, m.: strijd (botsing) der plichten. |
pllicli'ti^, bv. n.; verplicht; (fig.) onderdanig; I -keit, vr.: verplichtheid, verplichting, (fig.) onderdanigheid. pflielit'lich, bv.n.: verplicht; bw.: volgens plicht. Pfloek, m.(-es, -s; mrv. Pflöck'e): pin, plug; 1 -bohrer, m.: (ranw.) boor om een gat te maken voor het kruit dat de mijn moet doen springen; -fisch, m.: walvisch; -hammer, m.: munthamer; -holz, o.: hout om pinnen van te snijden; -ort, m.: schoenmakers-bros. Pfltfek, in Sam. I -ort, m.: schoenmakers-bros. Pflöck'elien, o. (-s; mrv. -): pinnetje, plugje. pflöck'en, w. b.: pinnen, vastpinnen; (varkens:) ringen; stöcken und -: (pop.) in de kast stoppen, achter slot en grendel zetten. Pfluck, in Sam. I -eisen, o.: noptangje; -gestell, o.: noptafel. pfliick'en, w. b.: plukken (i. a. b.); Tuch -: laken noppen; ein Hühnchen mit Einem zu - haben: (spr.) een appeltje, met iemand te schillen hebben. Pfliiff, m. (-es, -s; mrv. Pflü'ge): (akk.) ploeg; die Pferde (die Ochsen) hinter den - spannen: (spr.) het paard achter den wagen spannen; beim -e bleiben: (spr.) zich met zijne eigene zaken bemoeien, op zijne zaken passen; das ist mein Acker und mein -: (spr.) dat is mijn middel van bestaan, daar moet ik van leven; I -art, vr.: 1) bewerking met den ploeg, 2) manier van ploegen; -balken, m.: ploegboom; -baum, m.: ploegboom; -beil, o.: ploeghak; -dienst, m.: heerendienst met den ploeg; -eisen, o.: ploeg-ijzer, ploegkouter, ploeg-mes, ploegschaar; -frohne [-fronel, vr.: Zie -tlienst; -grendel, in.: ploegboom; -halter, m.: ploeger, man die achter den ploeg loopt; -hobel, m.: (tim.) ploegschaaf; -kehre, vr.: keering van den ploeg, einde eener geploegde voor; -land, o.: ploeg-land, bouwland, teclland; -macher, m.: ploegenmaker; -messer, o.: ploegmes, ploegschaar, ploegkouter; -ochse, m.: ploeg-os; -pferd, o.: ploegpaard; -rad, o.: ploegrad; -reute, vr. (-rodel, ojl ploegstok, veegstok; -sage, vr. (-schar, vr.): Zie -messer; -scharre, vr. (-scharrer, m.): ploegstok, veegstok; -sterze, vr.. ploegstaart; -strange, m. mrv.: ploeg-strengen; -treiber, m.: Zie -halter; -wende, vr.: Zie -kehre; -wetter, o.: voorstel van den ploeg. pflii^'har, bv. n.: voor den ploeg geschikt: -es Land; bouwland, teelland. Pflü'jye, in Sam. I -geld, o. (-lohn, m.): ploegloon. pltii'^en, w. o. h. en w. b.: ploegen (ook fig.): mit fremdem Kalbe -: (spr.) met eens anders kalf ploegen, zich van vreemde hulp bedienen; der Anker pfiügt: (zeew.) het schip gaat door op zijne ankers. Pflii ger, m. (-s; mrv.): ploeger, man die achter den ploeg loopt. Pfort, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) middelrifs-ader; -drempel, m.: (mar.) ge-schutpoorts-dorpel; -gat, o.: geschutpoort; -laken, o.: (zeew.) poortlaken; -luke, vr.: geschutpoorts-luik; -tau, o.: (mar.) touw |
PFüTZENNASS.
PFORTWEG.
618
|
om het güschutpoorts-luik op of neer te laten; -weg-, m.: toegrang: door de poort. Pfört'clien, o. (-s; mrv. -): poortje, Pfor'te, vr.: poort; (mar) gresehut-poort; (stk.) Porte; die ottomanisehe de Verhevene Porte (Turkije). Pfor ten, in Sam. I -dolmetscher, m.: gresehutpoorts-sluitboom; -tau, o.: Zie l*f*orttau. Pfört'ner, m. (-s; mrv. -): portier; (in g-evang-enissen:) bewaarder; (ontl.) onderste opening: der maag; 1 Pfört'nerin, vr.: (mrv. -nen): portierster. ■Mosch, m. (-es; mrv. ,-e): aas, lokaas. Pföst'clien, o. (-s; mrv. -): postje, stijltje; paaltje. Pfos'te, vr,: (bwk.) post, stijl; paal. Pl'os'teii. in Sam. I -maler, m.: paneelschilder; -spiegrel, in.: damspiegrel. Pföt elien, o. (-s; mrv. pootje. Pl'o'te, vr.: poot; an den -nsaugen: (spr.) op zijn smeer (of vet) teren. pföteln, w. b.: 1) streelen, aaien; 2) krabben. Pfriem, m. (-es, -s; mrv. -e;: Zie Pfriemen. Pfrieme, vr.: Zie Pf riemen. Pfriem'en, m. (-s; mrv. -): 1) priem; 2) (schoenmakers-)els; I -artig-, bv. n.: priemaehtig: -formig-, bv. n.: priemvormig; -gras, o.: priemgras; -kraut, o.: Spaansche brem, priemkruid. Pfropf, m. (-es; mrv. -e): 1) prop; 2) kurken stop, kurk; 3) (tnb.) entstek; I -bein, q. (-meissel, m., -messer, o.): entmes ; -reis, o,: entstek;-sage, vr.: entzaag; -schule, vr.: boomkweekerij; -waehs, o.: ent-was; -zieher, m.: kurketrekker. Pfröpf'cken, o. (-s: mrv. -): 1) propje; 2) stopje, kurkje; 3) (tnb.) entstekje. IPfrop'fen, m. (-s; mrv. -): Zie Pfropf. Ipt'rop'fen, w. b.: 1) proppen^ stoppen, met ge\veld duwen; etwas in einen Sack iets in eenen zak stoppen; sich den Magen voll -: zijne maag volstoppen, zich volproppen; 2) kurken, met eene kurk dichtmaken; 3) (tnb.) enten: 4) (tim. en fig.) lasschen; 5) (fig. fam.) instampen, inpompen, inprenten. PfropTer, m. (-s; mrv. -): (tnb.) enter. Pfröpf'ling, m. (-es, -s; mrv, -): 1) entstek; 2) geënte boom. Pfrop'fung:, vr.: 1) volpropping, vol-stopping; 2) kurking, dichtkurking; 3) (tnb.) enting. Pfrüiul, in Sam. I -geld, o.: 1) kerkelijk inkomen, prebende, 2) predikantsplaats; -gut, o.: bij eene prebende behoo-rend land; -haus, o.: proveniershuis. Pfrün de, vr.: 1) kerkelijk inkomen, prebende; 2) plaats (verpleging) in een proveniershuis. Ilit'rlin'den, w. o. h.: aan inkomsten opleveren; w. b.: 1) met eene prebende begiftigen, 2) met eene predikantsplaats begiftigen. IPfrün'clen, in Sam. I -besitzer, m.: Zie Pfriindner; -buch, o.: (kkl.) register der beneficiën; -handel, m.: (kkl.) simonie; -kauf, m.: (het) koopen van eene prebende; -los, bv. n.: zonder kerkelijk inkomen, niet met eene prebende begiftigd ; -vcrleiher, m.: (kkl,) collator; -ver-leihung, vr.: (kkl.) collatie, vergeving. |
Pfrnnd'ner, m. (-; mrv. -): 1) bezitter van een kerkelijk inkomen; 2) verpleegde in een proveniershuis, pfuch'zen, w. o. h,: (pop.) braken, spuigen. Pfiilil, m. (-es, -s; mrv. -e): peuluw, hoofdpeuluw: (bwk.) rand, ringlijst; (art.) stelhout, keg. Pfuhl, m, (-es, -s; mrv. -e ot Pfüh'le): poel; der höllische -: de poel der hel; der feurige de vuurpoel der hel; I -baum, m.; kaapstander; -duft, m,: moerasdamp; -eisen, o.: spil plaat; -fisch, m.: grondige visch; -schnepfe. vr.: (vog.) poelsnip. Pfiilil ehen, o. (-s; mrv. -): 1) kleine poel (zie Pfuhl); 2) kleine peuluw, enz. (Zie Pfiilil). pfuliliclit. bv. n.: poelachtig. pfuli lig, bv.n.: yol poelen en plassen ]»fui (spreek uit: pfoei), tsw.: foei. pfui'en, w. o. h.: foei zeggen over. Pfulb (Pfülb), m. (-es; mrv. -e): Zie Pfiilbe. Pfül'be, vr.: stelhout (van den ploeg). Pfnnd, o. (-es, -s; mrv. -e): (gew.) pond; (mtw.) pond sterling; (fig.) talent; acht auf ein -: acht in een pond; auf das - (per -): per pond; sein - vergraben: (fig.) zijn talent begraven (verbergen, ongebruikt laten); wer mit dem -e nicht wiegt, bedarf des Centners nicht: (spr.) wie het kleine versmaadt, is het groote niet waard; I -birne, vr.: zeer groote peer, (fig.) ponds-peer; -bude, vr.: grenskantoor (voor de in- en uitgaande rechten) ; -geld, o.: (in Engeland:) pondgeld; -gewicht, o,: pondgewicht; -haus, o.: Zie -bude;-holz, o.: hout dat bij het pond verkocht wordt; -kammer. vr.: Zie -bude; -leder, o.: zoolleer (zoolleder); -schoss, in.: verponding, grondbelasting; -schreiber, in.: klerk op net kantoor der in- en uitvoerrechten; -stein, m.: steen van een pond zwaarte; -weise, bw.: bij het pond; -zoll, m.: (in Engeland:) pondgeld. Iifun'den, w. o. h.: zwaar zijn, wegen. ]»fün'den, w. b.: wegen, de zwaarte bepalen van. Pfiin'der, m. (-s; mrv. -): weger I.... -, m. (-s; mrv. -): ... ponder; ein Drei een drieponder. pfün'dig, bv. n.: één pond wegende; (in Sam.) ponds-; drei -: drie ponds; zehn -e Kanonnen: (art.) tienponders. Pfünd'ner, m. (-s; mrv. J-): weger. !...-: Zie ,.. pfnnder. pfu'Hchen, w. b.: knoeien, broddelen, afroffelen, qphameren; w. o. h.: 1) beunhazen; 2) sissen; suizen; gonzen; - in: beunhazen in. Pfu'seher, m. (-s; mrv. -): 1) knoeier, 2) beunhaas (-arbeit, vr.: knoeiwerk, broddelwerk; -haft, bv. n.: knoeierig; -haftigkeit, vr.: knoeierigheid; -massig, bv. n.: knoeierig); Pfuscherei', yr.: 1) knoeiwerk, 2) beunhazerij; Pfu'scherin, vr. (mrv. -nen): knoeister, broddelaarster; pfu'schern: Zie pfuselien. Pfütz, in Sam. I -made, vr.: (vv.) worm om aan den haak te slaan, peurworm; -meise, vr.: (vog.) poelmees; -nass, bv. n.: sliknat, druipnat, doornat. pfüt'ze, vr.: poel, plas, modderpoel. Ipfüt'zen, in Sam. I -nass, bv. n.: |
PFüTZENWASSER.
PICKETSPIELEK
619
|
sliknat, druipnat, doornat; -wasser, o.: poelwatcr, stilstaand water. Ipfüt'zen, w. b.: (mnw.) leegpompen; pfüt'zicht, bv. n,: poelachtig:; ptut'zig, bv. r.: 1) vol poelen, 2) slijkig:, slikkig. Pha eton, m. (-s; mrv. -e): phaeton (i. a. b.). Phalü'ne, vr.: (ins.) vlinder; f(ook:) mot. Phalanx, vr. (mrv. -e of Pha'langen); phalanx. Phanomen', o. (-es, -s; mrv. -e): verschijnsel; (fig.) wonder; Jl Phano-menologie', vr.: leer der natuurverschijnselen. Phantasie', enz.: Zie de minder goede spelling Fantasie. Phantom', o.: Zie Fantoni. Pha'rao, o.: Zie Pliaro. I -, m. (-s; mrv. Pharao'nen): (hist.) pharao, Egyptische koning. Pha'raonn. in Sam. I -maus, vr. (-ratze, vr.): (drk.) ichneumon, Egyptische rat. pharao'niseh, bv. n.: uit den tijd der pharaonen. Pharina er, m. (-s; mrv. -): farizecr; I pharisa'isch, bv. n.: farizoesch; Phari-sais'mus, m. (-): schijnheiligheid, vertoon van vroomheid. Pharmalcent', m. (-en; mrv. -en): pharmaceut, artsenijmengrkundige, apotheker; -ceut'isch, bv. n.: pharmaceutisch, artsenijkundig; -cie', vr.: pharmacie, artsenijmengkunde,(fig:.) apotheek;-kopö'ie, vr.: i) leer der artsenijmengquot;kunde, 2) handboek voor de artsenijbereiding. Pha'ro, o. (-s): faro-spel; I -spiel, o.: faro-spel. Pha'rus, m. (-; mrv. Pha'ren): (zeew.) lichttoren, vuurbaak. Ph^lant]l^01gt;,, m. (-en; mrv. en): philanthroop; -tnropie', vr.:philanthropie; -thro'pisch, bv. n.: philanthropisch. Phi'lipp, m. (-s): Philippus, Filips; (pop.) Flip. Philippine, vr. (-ns): Philippina; I -n, vr. mrv.: (adk.) Philippijnsche eilanden. philippi'nisch, bv. n.: Philippijnsch; -e Insein: Philippijnsche eilanden. pliilip'pisch, bv. n.: heftig; -e Rede: philippica. Philis'ter, m. (-s; mrv. -): (bijb.-hist.) Philistijn; (in de studententaal:) ploert, niet-student; I -thum Itl, o.: ploertendom. Philollos:, m. (-en; mrv. -en): philo-loog; -logic', vr.: philologie; -lo'giscn, bv. n.: philolog:isch; -me'le, vr.: filomeel, nachtegaal; -soph', m. (-en; mrv. -en): philosoof, wijsgreer; -sophas'ter, m. (-s; mrv. -): schijngeleerde, drogredenaar; -sophem', o. (-es,-s; mrv.-e): theorema, zuiver bespiegelend voorstel; -sophie', vr.: philosophic, wijsbegeerte; -so'phin, vr. (mrv. -nen): vrouwelijke wijsgeer; -sophi'ren |ie], w. o. h.: philosopheeren, wijsgeerige bespiegelingen maken; -so'phisch, bv. n.: philosophisch, wijs-geerig. Phio'le, vr.: fiool, flesch. Phle^'ma. o. C-s): flegma; (fam.) leukheid, doodbedaardheid; Phlegma'tiker, m. (-s; mrv. -): doodbedaarde, (fam.) leukerd; phlegma'tisch, bv. n.: flegmatiek, (fam.) leuk, doodbedaard. |
Plitfni'zien, o. (-s): (adk.) Phenicië; Phöni'zier, m. (-k; mrv. -): Phenicier; Phöni'zierin, vr. (mrv. -): Phenicische; phöni'zisch, bv. n.: Phenicisch. Phö'nix, m. (- of -es; mrv, -e): feniks. Phos'phor. m. (-s): phosphor; I -sauer, bv. n.: phosphorzuur; -saure, vr.: phos-phorzuur. phosphoresci'ren fiel, w. o. h.: in den donlcer licht van zich geven. Photol^raph', m. (-en: mrv. -en): photograaf; -graphic', vr.: photographic; -gra'phisch, bv. n.: photographisch; -me'ter, m. (-s; mrv. -): lichtmeter. Phra'se. vr.: volzin; I Phra'senbuch, o.: verzameling volzinnen. Plirenollog?', m. (-en; mrv. -en): schedelleerkundige; -logic', vr.: schedelleer; -lo'gisch, bv. n.: schedelleerkundig. Phry'gien, o. (-s): (adk.) Phrygic; Phry'gier, m. (-s; mrv. -): Phrygiör: Phry'gicrin, vr. (mrv. -nen): Phrygische; phry'gisch, bv. n.: Phrygisch. Phry'ne, vr.: 1gt; cotiuette, behaagzieke; 2) lichtekooi. Physik', vr.: natuurkunde ; physika-lisch bv. n.: natuurkundig; Phy'siker, m. (-s; mrv. -): natuurkundige; Phy'sikus, m. (-; mrv. Phy'sici): geneesheer. Physiol^nom', m. (-en; mrv. -en): gelaatkenner, gelaatkundige; -gnomic', vr.: gelaatsvorm, gelaat; -gno'misch, bv. n.: gelaatkundig; -gno'mik, vr.: gelaatkennis, gelaatkunde; -log', m. (-en: mrv. -en): physioloog; -logie', vr.: physiologic; -lo'gisch, bv. n.: phsiolo-gisch. phy'Hiseh, bv. n.: physiek. Pianist', m. (-en; mrv. -en): pianist, piano-speler. Pia'no-For' te, o. (-s; mrv. -s): piano, fortepiano. Pias'ter, m. (-s; mrv. -): (mtw.) piaster. Pieh, in Sam. |-holz,o.: (schoenmakers-) likhout; -leinwand, vr.: (zeew.) geteerd doek, prezenning; -nelke, vr.; (pik.) vliegenvanger; -wachs, m.: stopwas. pi'eheln, w. o.: pimpelen. pieh'en, w. b.: pekken, met pek bestrijken; (fig.) teren; w, o. h.: (fam.) pimpelen. Piek, m. (-es, -s; mrv. -e): pik (b. v. van vogels met den bek); tiktak (van uurwerken); I -hackc, vr.: houweel. Piekart', m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) basterdvalk; roerdomp. Piek'e, vr.; houweel. IPiek'el, m. (-s; mrv. -); houweel; I -becre, vr.: blauwbes; -flöte, vr.: flageolet; -haring, m.: pekelharing, (fig.) hansworst; -haube, vr.: punthelm. IPiek'el, m. (-s; mrv. -n): 'pukkel, puistje. Piek'elehen, o.: pukkeltje, klein puistje. piek'eln, w. o. h.: prikken. piek'en, w. b.: pikken; w. o. h.: (van uiirwerken:) tikken. Pieket', o. (-s; mrv, -s): (mil.) piket; (spi.) piketspel; - spielen: (spl.) piketten. |
PINSELTROG.
PICKLING.
620
|
Pickling. m. (-es, -s; mrv. -e): bokking. Pick'nick, o. (- s; mrv. -s of -e): picnic-partij. IPiek, m. (-es, -s; mrv. -e): (mil. en zeew.) piek; I -schaft, m (-stock, m.): stok of schaft eener piek. IPiek, o. C-es, -s; mrv. -e): (spl.) schoppen; I -ass, o.: schoppen-aas; -bube, iu.: schoppenboer; -dame, vr.: schoppenvrouw; -könig:, in.: sehoppenheer. Piek'c, vr.: (mil.) piek;(spl.)schoppen; (fig:, fam.) pik; eine - auf Einen haben: (fam.) een pik op iemand hebben. piek'en, in Sam. I -förmigr, bv. n.: piekvormigr; -trager, m.: piekdrager, piekenicr. Pickenier1, m. (-s; mrv.-c): pieke-nier. Piel'ke, in Sam. I Zie Beilke. Pi'emont, o. (-s): (adk.) Piëmont; Piemonte'ser, m. (-s; mrv. -): Piëmon-tees; Piemonte'serin, vr. (mrv. -nen): Piëmonteesche; piemonte'sisch, bv. n.: Piëmonteesch. Ipiep, tsw.: piep! IPtep, m : piep!(d.i. piepend geluid); nicht - sagen: geen kik geven, geen mond opendoen. piep en, w. o. h.: piepen. piep'irht (piep ig, piep'isch), bv. n.: (van de stem:) piepend. piepn, tsw.: Zie piep. piep'sen, w. o. h.: piepen. PietiH'muM, m. (-): piêtismus; Piëtist', m. (-en; mrv. -en): femelaar, piëtist; Pietisterei', vr.: piëtisterij; Pietis'tin, vr. (mrv. -nen): femelkous; piëtis tisch, bv. n.: femelig, piëtistisch. pilfpaflquot;, tsw.: piefpaf! Pigment', o. (-es, -s): pigment. Pik, m. (-es, -s; mrv, -e): piek. pikant', bv. n-: pikant; Pikanterie', vr.: pikanterie. Pike, enz.: Zie Pieke. pikiren fie], w. b.: pikeeren; sich -auf: zich veel laten voorstaan op. Pik'ten, m. mrv.: (hist.) Pieten; I -inauer, m.: muur der Pieten. Pilas ter, m. (-s; mrv. -): pilaster. Pir'bee're, vr.: (pik.) sorbeboom. Pilch, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) rel muis. Pii'ger, m. (-s; mry. -): pelgrim, bedevaartganger; I -fahrt, vr.: pelgrimstocht, bedevaart; -flasche, vr.: kalebas-flesch; -gang, m.: Zie -fahrt; -leben, o.: pelgrims-leven; -stab, m.: pelgrimsstaf; -tasche, vr.: knapzak. pil'gern, w. o. s.: eeno bedevaart doen. pil'gerHchaft, vr.: pelgrims-tocht, bedevaart. Pel'grim, m. (-s; mrv. -e): Zie Pilger. Pili'chen, o. (-s; mrv. -): pilletje. Pil'le, vr.: (pha. en fig.) pil; Einem eine - zu verschlucken geben: iemand eene (bittere) pil te slikken geven (ook fig.); er hat viele -n verschlucken müssen: (fig. fam.) hij heeft heel wat onaangenaamheden moeten slikken; Einem die - versilbern (vergolden): (fig.) de pil voor iemand vergulden. Pillen, in Sam. I -dose, vr.: pillendoos; |
-dreher, m.: (iron.) pillendraaier; -farn, m.: (pik.) pilkruid, watervaren; -schach-telchen, o.: pillendoosje (-schachtel, vr.: pillendoos). Pilot', m. (-en; mrv. -en): 1) loods; 2) stuurman; 3) (een visch:) loodsmannetje. piloti'ren [ie], w. b.: (zeew.) lood-sen. _ Pil'scher, ra. (-s; mrv. -): stroomling (een sardijnachtige visch). z, l^iz, ni. (-es; mrv. -e): paddenstoel; (kkk.) champignon; in die -e gehen: (tam.) de plaat poetsen, (ook :) naar de kluiten gaan; -förmig, bv-n.: padden-stoelvorraig. pi Ik'i dit, bv. n.: paddenstoelachtig, (fig.) sponsachtig. pijz'ig. bv. n.: vol paddenstoelen. Piment', o. (-es, -s): pigment. pint pelig, bv. n.- 1) bleek en tenger; 2) verwijfd. Pim'pelmeise, vr.: (vog.) pimpelmees. pim'peln, w. o. h.: 1) op de klokken spelen; 2) lamenteeren, janken. Pim'perniiHH, vr.: (pik.) pimpernoot; I -baum, ra.: pirapernoteDoom. Pi nip i nel'le, vr.: (pik.) pimpernel. Pin, in Sara. I -nüsschen, o.: pijnappel. Pinakotliek', vr.: (groote) verzameling van schildcrijën, rauseüra van schilderijen. Pinas'se, vr.: (zeew.) pinas. PinaH'ter, ra. (-s; rarv. -): wilde pijnboom. pinda'riHCh, bv. n.: (dk.) pindarisch. Pinel'le, vr.: Zie Pinie. Pi'netNcli, ra. (-es): spinazie. Pingnin, ra. (-s; rarv. -e): (vog.) vetgans. Pi'nie, vr.: 1) pijnappel-pit; 2) tamme pijnboom. Pi'nien, in Sam. I -baum, m. (-kiefer, vr.): tamme pijnboom; -kern, ra.: pijnappel-pit. Pinio'le, vr.: Zie Pinie. Ipink, tsw.: ting!; - -, tingting! IPink, in Sara. I -schiff, o.: (vv.) pink, vischpink. Pin'ke, vr.: (vv.) pink, vischpink. (visch:) grondeling, grondel; (spl.) potje, pot, inzetpot. pin'keln, w. o. h.: (pop.) piemelen, wateren. pin ken, w. o. h.: vuurslaan. Pinn, in Sara. I -holz, o.: (pik) vuilboom. Pinn'elien, o. (-s; mrv. -): pinnetje. Pin'ne, vr.: pin; (van een kaapstander:) spil; (van vogels:) slagpen. pin'nen, w. b.: vastpinnen. Pinscli'beck, ra. (-es, -s): spinsbek. Pin'sel, ra. (-s; mrv. -): borstel, kwast, (inz.) verfkwast; (schl.) penseel; (fig. fam.) .kwast, gek, stoffel; (van sommige dieren:) teellid, roede; | -förmig, bv. n.: penseelvormig; -haft, bv. n.: stoffelachtig; -haftigkeit, vr.: stoffel-achtigheid; -köcher, ra.: penseelkoker; -raoos, o.: penseelvormig koraalmos; -schwanz, m.: pluiravorraige staart; -stiel, ra. (-stock, m.): steel van een penseel; -strich, ra.: penscel-streek;-trog. |
PLANETEN.
621
PINSELEI.
|
m.: borstelbakjc, (schl.) penseelbakje; -wisch, m.: penseellapje. Pinselei', vr.: 1) greklodder mot verf; 2) dommigheid, stoffelachtigrheid; 3) inhaligheid, schraapzucht; 4) gekrijt, gejank, gelamenteer. Pin'seler, m. (-s; mrv. -): 1) kladschilder, klodderaar met verf; 2) inhalige vrek, schraper; 3) janker, lamen-teerder. mu'seln, w. o. h. en w. b.: 1) kladschilderen; 2) schrapen; 3) janken, lamenteeren. pin den, w. o. h.; janken,lamenteeren. Fin'te, vr.: pint. pip, tsw.; !piep! I -huhn, o.: piepjong kuiken; -jung, bv. n.: piepjong; -matz, m.: piepjonge vogel, nestvogel. PI'pe, vr.: (kpli.) pijp (een langweri pig: vat). pi'peln (pi'pen), w. o. h.: piepen. Piper, m. (-s; mrv. piepjong kuiken. pip'lins:^ bw.: tappelings. Pip pin, m. (-s; mrv. -s): pippeling; I -aptel, m.: pippeling. Pip ping:, m. (-s ; mrv. -e): pippeling. Pipps, m. (-es); t) pip (eene ziekte van kippen en vogels); 2) kiem eener doodelijke ziekte; 3) (fig.) nuk, gril. pi pp'nen, w. o. n.: de pip hebben. Pi'rass, m. (-; mrv. -e): (vv.) worm om mee te visscnen. Pirat', m. (-en; mrv. -en): zeeschuimer, zeeroover. Piro'gne, vr.: prauw. Pirol' (Pirolf), m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) goudlijster. . , „ x Pisang:, m. (-s; mrv. -e): (pik.) pisang; I -frucht, vr.: pisangvrucht. piHeh'ten, w. o. n.: pst-roepen; (fig.) piepen. pin'pern, w. o. h. en w. b.: fluisteren. Pis''pot ten, m. mrv.: (zeew.) pispotten. Piss, in Sam. I -topf. m.: pispot, waterpot; -winkel, m.: pishoek. Pinse, vr.: pis; pis'sen, w. o. h. en w. b.: pissen; Pis'ser, m. (-s; mrv.-): pisser; Pis'serin, vr. (mrv. -nen): piskqus. PiHta'zie, vr.: pistache-noot, pimpernoot; Pista'zienbaum, m.: pimpernote-boom. pis ten, w. o. h.: (jag.) piepen. Pisto'le, vr.: (vuurwapen:) pistool; (mtw.) pistool; sich auf -n schlagen: met pistolen yechten. Pistolen, in Sam. I -griff, m.: greep van een pistool; -holfter, m.: pistoolholster; -kappe, vr.: holsterkap; -lauf, m.: pistoolloop; -mantel, m.: holsterkap; -schuss, m:: pistoolschot; -schütze, m.: schutter met het pistool. Plaek, m. (-es; mrv, -c): 1) stuk, brok, 2) vlak, vlek, vuile plek; I -holz, 0.: (pop.) werk-ezel; -werk, o.: 1) bekleeding met metselwerk, 2) vastge-atampte en platgeslagen grond. plaek'en, w. o. h.: in het honderd schieten; (mil.) tirailleeren; w. b. 1) vlakken, vlekken, besmeuren; 2) plagen, kwellen, (fig.) verdrukken (sich -, w. w.: 1. zich aftobben, zich afmoorden ; 2. zijnen geest kwellen, robben, malen). Plack'er, m. (-s, mrv. -): 1) misschot; |
2) vlak, vlek, klodder; 3) plaaggeest, kwelduivel, (fig.) verdrukker. Plackerei', vr.: 1) plagerij, (fig.) knevelarij, (ook :) verdrukking; 2) tobberij, afmoording. plaek richt, bv. n.: (kph.) klef, plakkerig. plad'dern, w. o. h.: kletteren; I plad-dernass', bv. n.: klets-nat, druipnat. plalf, tsw.: plof! plaffen, w. o. h : (mil.) tirailleeren. Pla'g:e, vr.: plaag; die zehn iigypti-schen -n (die zehn -n Aegyptens): de tien plagen van Egypte; jeder Tag hat seine -: (spr.) iedere dag brengt zijne eigene zorgen mee; I -geist, m. (-teufel, m.): plaaggeest, kwelduivel. pla'gen, w. b.: plagen, kwellen, lastig vallen; (fig.) verdrukken; Pla'ger, m. (-s; mrv. -): plager; Pla'gerin, vr. (mrv. -nen): plaagster. Plag'ge, vr.: plagge, graszode; I plag-gcn,~w. o.quot;;h.:|!zoden [steken; w. b.: met graszoden bedekken. Plagiar', m. (-en; mrv. -en): letterdief; plagia'risch, bv. n.: (let.) gestolen ; Plagia'rius, ra. (-; mrv. -rii): letterdief; Plagiat', o. (-os, -s; mrv. -e): plagiaat (1. letterkundige diefstal, 2. gestolen gedeelte uit het werk van een anderen auteur). plaidi'ren Tdit-l, w. o. h.: pleiten. Plakat', o. (-es, -s; mrv. -e): plakkaat. Plam'pe (IMani'pe), vr.: korte en breede sabel, hartsvanger. plain pen, w. o. h.: bungelen, plan, bv. n.: vlak, effen, glad. 1 Plan, m. (-es, -s; mrv. Plane): 1) vlak, (het) vlak, oppervlak; 2) vlakte; 3) plan, plattegrond-teekening; 4) plan, ontwerp; 5) plan, voornemen ; I in Sara.: -eisen, o.: pers-ijzer, piet-ijzer, strijkijzer; -gemiiss, bv. n.: stelselmatig, naar een vast plan; -hammer, m.: plethamer; -hirsch, ra.: (jag.) overwinnend hert; -kugel, ra.: enen makende bal; -los, bv. n.: zonder vast plan;-losigkeit, vr.: gemis van een vast plan; -macher, in.: plannenmaker; -raacherin, yr.: plannen-maakster ; -raassig, bv. n.: Zie -gemass; -spiegel, ra.: platte spiegel; -voll, bv. n : vol plannen, van allerlei plannen vervuld; -weise, bw.: stelselmatig. Pla ne, vr.: zeil, kap, huif (over een wagen). Pla ne, vr.: vlakte. IPla'nen, in Sain, I -messung, vr.: vlakte-meting. Ipla'nen, w. b.: 1) vlak (effen, glad) maKen; 2) ontwerpen. I -, w. o. h.: plannen maken. Pla ner, m. (-s; mrv. Plii'ner): platte steen, tegel. PJanet', m. (-en; mrv. -en): (str.) planeet; Jémandcs -en lesen (Einem aus den -en wahrsagen): iemands planeet lezen, iemands horoscoop trekken. Zie Planeten. planeta'risch, bv. n.: planeten-. Planeta'riiiin, o. (-s; rarv. -rien): planetarium. Plane'ten, in Sara. I -bahn, yr.: baan eener planeet; -bewohner, m. enk.: bewoner van ee.ne planeet (m. mrv.: pla- |
PLANETENHAUS.
622
PLATTNER.
|
neetbewonersj; -haus, o.: (bij sterrenwichelaars:) huis eener planeet; -karte, vr.: planetenkaart; -lauf, m.: planeten-loop; -lesen, o.: (het) planeetlezen, (het) horoscooptrekken; -leser, m,: planeetlezer, horoscooptrekker; -messer, planetolabium; -stand, m.: aspect;-steller, m.: Zie -leser; -system, ra,: planetenstelsel; -trabant, ra.: satelliet (maan) eener planeet. IManilglob', ra. (-es, -s; rarv. -e): platte hemelkaart; -raetrie', vr.: planimetrie; -me'triseh, bv. n.: planimetrisch. Planir' [nier'l, in 8am. I -hammer, ra.: plethamer; -kolben, ra.: grladiaaker; -kreuz, o.: kruis voor de door lijmwater grehaalde vellen papier; -presse, vr.: pers voor de door lijmwater grehaalde vellen papier; -wasser, o.: lijmwater, Plani'rer [nie|, ra. (-s; rarv. -): 1) pletter ; 2) lijmer. Planlc, in Sara. I -eisen, o.: kaltaat-haraer. Plan'ke, vr.: plank. PiKnkelei', vr.: schermutseling; plan'keln, w. o. h.: schermutselen. Iplan'ken, w. b.: met planken be-kleeden. IPlan'ken, in Sam. I -gang, ra,: (zew.) grangrboord; -werk. o.: plankwerk; -zaun, ra.: houten schutting-. IMamp;iik'lei*, ra. (-s; rarv. -): scherraut-selaar; (mil,) tirailleur. planHeli, tsw.: plof!. Hap!, klets! Plan'Nche, vr.: staaf (van een of ander metaal). plaunehen, w. o. h.: ploeteren, plassen, morsen: Planscherei', yr.: geploeter, geplas, gemors. Plansehett', o. (-es, -s; rarv. -e): platte middelbalein in een corset. plaiit'HChen, enz. Zie planselien. Planta ge, vr.: plantage; I Plantaquot;gen-besit'zer, ra.: plantage-eigenaar, planter. plap'per, in Sara. I -haft, bv. n.: babbelziek, kletserig; -haftigkeit, vr.: babbelzucht, kletserigheid; -hans, ra.: kletsbroer; -kathe, vr. (-liese, vr., -raatz, ra., -raaul, o., -tasche, vr.): babbeltoot; -werk, o.: gebabbel, geklets. Plappcrei', vr.: kletserij, kletspraat, gebabbel; Plap'perer, ra. (-s; rarv. -): babbelaar, kletser, kletsbroer; Plap'pe-rerin, vr. (rarv. -nen): babbeltoot; plap'pern, w. o. h.: babbelen, kletsen. Plttrr, in Sara. i -auge, o.: druip-oog, (pop.) soep-oog; -augig, bv. n,: met traan-oogen, (pop.) met soep-oogen; -hahn, m.: (vog.) steltlooper; -raaul, o.: (pop.) raoel, smoel, groote bek, Plar're, vr.: blaar Plilr're, vr.: (pop.) moei, smoel, groote bek. . plHr ren, w. o, h.: (pop.) bierken, janken, krijten, schreeuwen. Plastik, vr.: boetseerkunst; plastisch, bv. n.: plastisch, (fig,) aanschouwelijk. Plata'ne, vr.: (pik.) plataanboora, plataan. Platin', o. (-s): platina; I -haltig, bv. n.: platinahoudend. Pla tina, vr.: platina. Plato'niker, ra. (-s; mrv. -): Platonisch wijsgeer; plato'nisch, bv. n,: platonisch (-e Liebe: Platonische liefde), |
platsch, tsw.: plomp!, flap! I -, m. (-es; mrv. -e): plomp; I -fuss, ra.: platvoet. plat'Hchen, w. o. s.: 1) ploffen, plonzen, plompen; w. o. h. 2) plassen, ploeteren, morsen. Plat'sclier, ra. (-s; mrv. -): plomp. PlHt selier, ra. (-s; rarv. -): plasser, ploeteraar, raorser. plamp;t'seUern, w. o. h. en s.: Zie platsehen. piatt, bv. n.: plat (i. a. b.); (fig.) plomp, onverbloemd; I -baura, ra.: van zijne takken ontdane boom; -blau, o.: blauwsel;-boot, o.: platboomd vaartuig; -deutsch, bv. n.: plat Duitsch; -eisse, vr.: (visch:) schol, (ook:) bot, (ook:) tarbot; -erbse, vr.: (pik.) wikke; -fisch, ra.: platvisch; -forra, vr.: Slatform; -fuss, ra.: platvoet, (fig.) bal van en voet (-fusswache, vr. i zeew.: platvoetwacht); -fiissig, bv. n.: 1) met platvoeten, 2) met zwemvliezen aan de voeten; -ge-drückt, bv. n.: platgedrukt; -hammer, m.: plethamer; -heit, vr.: platheid (i. a. b.); -huf, ra.: platte hoef; -hufig, bv. n.: met platte hoeven; -kopf, ra.: platkop, (fig.) leeghoofd; -köpfig, bv. n.; niet een platten kop, (fig.) met een hoofd zonder brein; -lans, vr,: (ins.) platluis; -loth [tl, o.: looden plaatje op het laadgat van een kanon; -menage, vr.: flessche-bakje; -mühle, vr.: pletmolen;-mütze, vr.: kalotje; -nase, vr.: platneus; -nasig, bv. n.: met een platten neus, plat van neus; -schiff, o.: platboomd vaartuig; -schnabel, ra.: (vog.) plat-snavel; -schnabler, in.: (vog.) vogel met platten snavel; -stein, ra.: 1) vloertegel, 2) zerk; -stickerei', vr.: plat borduursel; -wasche, vr.: strijkgoed; -weg, bw.: platweg; -würmer, ra. rarv.: platte wormen; -zange, vr.: buigtang; -zu. bw.: platweg.latform; -fuss, ra.: platvoet, (fig.) bal van en voet (-fusswache, vr. i zeew.: platvoetwacht); -fiissig, bv. n.: 1) met platvoeten, 2) met zwemvliezen aan de voeten; -ge-drückt, bv. n.: platgedrukt; -hammer, m.: plethamer; -heit, vr.: platheid (i. a. b.); -huf, ra.: platte hoef; -hufig, bv. n.: met platte hoeven; -kopf, ra.: platkop, (fig.) leeghoofd; -köpfig, bv. n.; niet een platten kop, (fig.) met een hoofd zonder brein; -lans, vr,: (ins.) platluis; -loth [tl, o.: looden plaatje op het laadgat van een kanon; -menage, vr.: flessche-bakje; -mühle, vr.: pletmolen;-mütze, vr.: kalotje; -nase, vr.: platneus; -nasig, bv. n.: met een platten neus, plat van neus; -schiff, o.: platboomd vaartuig; -schnabel, ra.: (vog.) plat-snavel; -schnabler, in.: (vog.) vogel met platten snavel; -stein, ra.: 1) vloertegel, 2) zerk; -stickerei', vr.: plat borduursel; -wasche, vr.: strijkgoed; -weg, bw.: platweg; -würmer, ra. rarv.: platte wormen; -zange, vr.: buigtang; -zu. bw.: platweg. plütt, in Sara. I -bar, bv. n.: pletbaar, te pletten; -eisen, o.: 1) strijk-ijzer, 2) pers-ijzer; -frau, vr.: strijkvrouw; -mühle, vr.: pletmolen; -tisch, m.: strijktafel ; -wasche, vr.: strijkgoed; -zeug, o.: strijkgoed, fijn waschgoed. PIRtt'ehen, o. (-s ; mrv. -): plaatje. Platte, vr.: 1) plaat, blad, (ratw.) muntplaatje; 2) plat, vlak; (adk.) bergvlakte; (op het hoofd:) kale plek, (van priesterstonsuur; (van een hoed:) ooi; 3) strnk-ijzer, (klra.) pers-ijzer. Pllit'te, vr.: 1) platpersing, (het) pletten, (ook: het) strijken; 2) platheid, Iplat'ten, w. o. s.: plat worden; w. b.: platraaken, pletten, (waschgoed:) strijken, (klra.) persen. IPlat'ten, in Sara. I -feile, vr.: zoetvijl; -förraig, bv. n.: plaatvorraig; -schrift, vr.: vaste lettervorm, stereotype-plaat. Plat ter (.Plttt ter), ra. f-s; rarv. -): 1) pletter, plat ra aker, 2) draadtrekker, 3) stoffenglanzer; Plat'terin (Plat'terin), vr. (mrv.-nen): strijkster. platterdings', bw,: volstrekt. Plat'ting:, o. (-s): (zeew.) platting, platti'ren [tie], w. b.: overzilveren. Platt'ling, ra. (-es, -s; mrv. -e): leeghoofd. Platt'ner (PIJitt'ner), m. (-s. mrv. -): 1) zwaardveger, wapensmid; 2) Zie Pliltter. |
PLATZ.
623
|
Platz, m. (-es; mrv. -e): 1) slagr, klap, klets; 2) smak; einen - thun: een smak doen. I platz, tsw.: klets!, flap!, pof! IPlatz, m. (-es; mrv. Plat'ze): 1) plaats (i. a. b.); (figr.) plein; ein viereckiger een vierkant plein; 2) (kkk.) koek, (inz.) pannekoek; 3) (aan boomen:) merkteeken, merk. IPlatz, in Sam. I -büchse, vr.: klakke-bus, proppenschieter; -grold, o.: dondergoud, knalgoud; -kommandant, m.: plaatskommandant; -kugel, vr,: bom; -major, m.: plaatsmajoor; -regen, m.: plasregen, slagregen, stortregen; -weehsel, m.: (kph.) plaatswissel. Plfitz'chen, o. (-s; mrv. -): plaatsje. Plat'ze, vr.: klakkebus, proppenschieter. Plttt'ze, vr:: 1) hakmes; (jag.) hartsvanger; 2) voorpoot van een wild varken; 3) (mnw.) houweel; 4) (kim.) lap (van laken, enz.), plat'zeii, w. o. s. en h.: knallen, met een knal uiteenspringen, bersten; (ook:) neersmakken; (van hout in het vuur:) knapperen, knetteren; herein -: naar binnen stormen; Einem ins Zimmer -: bij iemand de kamer instormen ; ins Zeug -: (tig. tam.) bokken schieten; mit etwas neraus -: iets uitflappen. plamp;t'zen, w. b.: 1) doen bersten, doen springen; 2) met de platte hand (met het plat van de sabel, met eene vliegenklap of een ander plat voorwerp) slaan; 3) (boomen:) merken; 4) (kim.) een lap zetten op, lappen, verstellen; 5) auf die Hand -: de plak geven aan; w. o. h.: proppen schieten; (mil.) tirailleeren. Plat'zer, m. (-s; mrv. -;: knal, uit-eenbarsting met een knal. Plfit'zer, m. (-s; mrv. -): 1) schieter met een klakkebus, proppenschieter; 2) slag, klap, klets; 3) smak, neersmak-king: 4) plalc; mit einem - auf die Hand schlagen: de plak geven aan. pliit'zig:, dv. n.: (van boomen:) te rooien; (van kreupelhout:) te hakken. plau'der, in Sam. I -haft, bv. n.: praatziek; -haftigkeit, vr.: praatzucht; -hans, m.: praatvaar, kletsbroer; -Jiese, vr.: babbeltoot; -markt, vr.: beurs (zoo noemt men elke verzamelplaats van kletsende buurvrouwen; veelal houden zij op die wijze „beursquot; op den hoek eener straat); -matz, m, (-maul, o., -sack, m.): Zie -liese en -han**; -stunde, vr.: praatuurtje, uurtje om te keuvelen; -tasche, vr.: Zie -liese. Plaiiderei', vr;: 1) gepraat, gebabbel, geklets; 2) gekeuvel; 3) praatje: Plau'derer, m. (-s; mrv. -): prater; Plau-dererin, vr. (mrv. -nen): praatster; plau'dern, w. o. h.: 1) praten, babbelen, kletsen, 2) keuvelen (sich satt -: zijn lof haarj hart ophalen met praten). «tlaiiNi'bel,tlaiiNi'bel, bv. n.: aannemelijk; Plau-ilitat', vr.: aannemelijkheid. plantz (plaiiz), tsw.: krak!; plof!, bom!; klets! I -, m. (-es; mrv. -e): knap; knal, slag; smak. Plebe jer, m. (-s; mrv. -): (hist.) plebejer, (fig.) man uit het volk (die -, mrv.: de gemeene man, enk.); Plebe'jerin, vr. (mrv. -nen): (hist, en fig.) vrouw uit het volk; plebejisch, bv. n,: plebejisch, (fig.) gemeen; Plebs, m. (-): (het) plebs, (het) gemeen. |
Plejaden, vr. mrv.: (fab.) Plejaden; (str.) Zevenster (enk.). Plem'pe, vr,: (fam.) degen; (als drank:) slappe sloerie, gootwater. pleiu'perii, w. o. h. en w. b.: veel drinken, slobberen, zwelgen; verzwelgen; im Wasser -, in het water ploeteren. Plenipotenziar', ra. (-s; mrv. -zia -rien): (dipl.) plenipotentiaris, gevolmachtigd minister. Pleno, in -: in eene voltallige vergadering. PleonaN iuuN, m. (-; mrv. -nas'men): (tik.) pleonasmus; pleonas tisch, bv. n.: pleonastisch. Pre'thi: Zie Krethi. Pleuresie', vr.: (gnk.) zijdewee, pleuris. Plin'se, vr.: (kkk.) flensje, dun pannekoekje ; (ook:) prouweltje, oblie. Plin'te, vr.: (bwk.) plint. Plin'ze, vr.: Zie Pliiine. Plitt, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) bliek, blei. Plom be, vr.: i) plombeering; 2)plom-beersel; plombi'ren [bie|, w. b,; plombeeren. plotz, tsw,: plof!, klets!, paf! I -, m. (-es): 1) knal, klap, slag; 2) smak; auf den -: eensklaps, plotseling. Plot'ze, vr.: (visch:) bliek, blei. pltftz'lieh, bv. n.: plotseling (bw.: plotseling, eensklaps); I -keit, vr.: (het) plotselinge. Pin quot;derho'sen, m. mrv.: schippers-broek, flodderbroek, wijde broek. pln'dern, w. o. h.: om de beenen flodderen, als een zak om het lijf hangen, PliiliN, o. (-es): (zeew.) pluistouw, uitgeplozen touw. plnmp, tsw.: plomp!, plof! I bv. n.: plomp; I -heit, vr,: plompheid; -hosen, in.: Zie PlnderliONen; -keule, vr.: polsstok, pols; -sack, m.: I) tot een prop ineengedraaide lap, stopstuk, 2) onbehouwen vlegel, ongelikte beer, 3) slofjeonder (een gezelschaps-spel). Plnm'pe, vr.: Zie Pninpe. plnm'pen, w. o. h.: pompen; w. o. s.: 1) plompen, met een plomp vallen (b.v. in het water); 2) instormen, invliegen, met gedruisch inkomen; heraus - met etwas: iets uitflappen. Plun'der, m. (-s): rommel; I -hans, o.: bergplaats voor rommel; -kammer, vr.: rommelkamer; -kram, m.: rommel;-mann, m.: 1) uitdrager, 2) oudroest, voddenkoopman; -markt, m.: 1) voddenmarkt, lappen-markt^ (gem.) luizenmarkt, 2) markt van gebruikte goederen; -stock, m.: roof bijenkorf; -wagen, m.: bagagewagen; -werk, o.: rommel. Plünderel', vr.: plundering; Plunderer, m. (-s; mrv. -): plunderaar; plün-dern, w. b.: plunderen; Plün'derung, vr.: plundering: Plün'derungs, in Sam.(-sucht, vr.: plunderzucht; -süchtig, bv. n.; plunderziek). Plural', m. (-s; mrv. -e): (tik.) meervoud: Pluralitat', vr.: 1) veelheid, verscheidenheid, 2) meerderheid. |
PLUS.
624
|
Plus, o. (-): 1) plus, meerbedrag; 2) (zeew.) Zie I'lüliH; I -uiachcr, m.: op-drijver van de belastingen; -maeherci', vr.; opdrijving van de belastingen. Plüscli, m. (-es; mrv. -e): pluis (Fr.: pluche), wollig fluweel; plüsch'en, bv. n.: pluche-. lilii'^en, w. b.: pluizen. Plutarch', m.: Plutarchus. Plu to, m. (-s): (fab.) Pluto (god der Onderwereld); Plutonia'ner, m. (-s; mrv. -): plutonist; pluto'nisch, bv. n.: plutonisch; l'lutonist', in. (-en; mrv. -en): plutonist. plutz, tsw. en z. n. m.: Zie plotz. pliifzig; (pliit'zi^), bv. n.: lompdik, lompgroot, log. Pluvia'le, o. (-s; mrv.-alien): (kkl.) koorhemd. Plnviaiiic'tci*, o. (-s; mrv. -): regenmeter. Pneunia'tik, vr.: pneumatica, leer van de bewegingen der lucht; pneumatisch, bv. n.: luchtdrukkings-, lucht-. Po'bel, m. (-s): gemeen volk? gepeupel, (het) gemeen; 1 -ausdruck, m.: uitdrukking van het gemeene volk; -haft, bv. n.: ge-meenemans-. gemeen; -hat'tigkeit, vr.: gemeenheid; -haufen, m.: gespuis, janhagel, (het) gemeen; -herrschatt, vr.: heerschappij van het gespuis, (fig.) regeeringloos-neid; -miissig, bv. n.: Zie -haft;-sinn, m.: geest van het gemeen; -sprache, vr.: taal van het gemeene volk; -volk, o.: gemeen volk; -witz, m.: geestigheid van het gemeene volk; -wort, o.: woord van het gemeene volk. Pttbelei', vr.: gemeen gedrag, ge-meenigheid. P€»ch, m. (-es; mrv.-e): stoot, slag; (lig.) por; 1 -brett, o.: pot van het poch-spel; -eisen, o.: 1) ijzeren stamper,2) haard-pook, kachelpook; -erz, o.: (mnw.) erts voor den stampmolen; -gerinne, o. (-gra-ben, m.): waterloop van cenen stampmolen; -hamnier, m.: stampmolen; -heie, vr.: (mnw.) houten klophamer; -herd, m.: waschplaats voor het fijngestampt erts: -junge, m.: jongen om het erts tot gruis te stooten; -kasten, m.: gruiskist (gruis-bak) in een stampmolen; -kiel, m.: stam-per-steel, steel van den stamper; -lasche, vr.: zij-plank van den gruisbak; -mehl, o.: erts-gruis; -mühle, vr.: stampmolen; -steiger, m. (mnw.) opzichter over den stampmolen; -werk, o.: stampmolen. pochen, w. o. h,: slaan, kloppen; (spl. en fig,) pochen, kloppen, (fig.) op den grond stampen; das Herz pocht ihm: zijn hart klopt; an die Thür -: aan (op) ae deur kloppen; - auf etwas: pochen (snoeven, roem dragen) op iets; Einem -: iem. braveeren; I w. b.: fijnstooten, fijnstampen, tot gruis slaan, vergruizen. Poch'er, m. (-s; mrv. -): (metalen) klopper (b.v. aan de deur); 2) vergruizer, fijnstamper: 3) pocher,snoever; Pocherei', vr.: 1) geklop, 2) tot gruis stamping, 3) pocherij, snoeverij, grootspraak. Pock, in Sam. I -holz, o.: pokhout. Poeke, vr: (gnk.) pok, |
Pock'en, vr. mrv.: (gnk.) pokken; die nierenden - haben: de windpokken hebben; I-gift, o.: pokstof; -grube, vr.: pokput; -grübig, bv. n.: mottig, pokdalig; -nolz, o.: (pik.) pokhout; -impfung, vr.: (gnk.) inenting, vaccinatie; -krank, bv. n.: door de pokken aangetast (-krank sein: de pokken hebben) ;-krankheit, vr.: pokziekte, kinderziekte, (de) pokken (mrv.); -mase, vr.: pokput; -masig, bv. n.: pokdalig; -narbe, vr.: naad (litteeken) van de pokken; -narbig, bv. n.: zwaar van de pokken geschonden;-wurzel, vr.: (pha.) kinawortel. poek'ig:, bv. n.: 1) vol pokken; 2) pokdalig, mottig. Po'dagri'a^ o. (-s): (gnk.) podagra, (fam., het) pootje; poda'grisch, bv. n.: podagreus; Podagrist', m. (-en; mrv. -en): podagra-lijder. Po'dex, m. (-), zitvleesch, achterste. Pocloiue'ter, m. (-s; mrv. -): schredenteller, wegmeter. Poesie', vr.: poëzie; Poet', m. (-en; mrv. -en): poëet, dichter; Poetas'ter, m. (-s; mrv. -): poëtaster, prulpoëet; Poe-terei', vr.: poëterij; Poe'tik, vr,: dichtkunde, dichtkunst; Poe'tin, vr. (mrv.-nen): poëtes, dichteres; poe'tisch, bv. n.: poëtisch, dichtcrlnk. Pofel, m. (-s): uitschot. Pog'ge, vr.: (drk.) padde, pad; (ook :) kikvorsch. Pogr'ffen, in Sam. 1 -auge, o.: paddenstoel; -deich, m.: zomerdijk, zomer-kade; -stuhl, m': paddenstoel. Poltl, m. (-es, -s; mrv. -e): wollig pluis, nop. pöh'len, w. b.: van haar ontdoen. Pokalquot;, m. (-es, -s; mrv. -e): bokaal. Pö'kel, m. (-s): pekel; | -fass, o.: inmaak-ton; -fleisch, o.: pekelvleesch; -haring, in.: pekelharing; -rogen, m.: kaviaar. pö'keln, w. b.: pekelen, met zout inmaken. poknli'ren flie], w. o.: (fam.) pimpelen, hijschen, stevig drinken. Pol, m. (-es, -s; mrv. -e): (adk,) f)ool, aspunt der aarde; unter dein -e iegend: pool-; I -anziehung, vr.: aantrekkingskracht; -biir, m.: (drk.) ijsbeer, witte beer; -höhe, vr.: (adk.) poolshoogte; -kraft, vr.: aantrekkingskracht; -kreis, m.: poolcirkel; -stein, m.: zeilsteen, magneetsteen (-steinartig, bv. n.: magnetisch); -stern, m.: pool-ster ; -zir-kel, m.: poolcirkel. Zie)ool, aspunt der aarde; unter dein -e iegend: pool-; I -anziehung, vr.: aantrekkingskracht; -biir, m.: (drk.) ijsbeer, witte beer; -höhe, vr.: (adk.) poolshoogte; -kraft, vr.: aantrekkingskracht; -kreis, m.: poolcirkel; -stein, m.: zeilsteen, magneetsteen (-steinartig, bv. n.: magnetisch); -stern, m.: pool-ster ; -zir-kel, m.: poolcirkel. Zie polar. Po'lack (Po'lak), m. (-en ; mrv. -en): Polak, Pool; Po'lackin (Po'lakin), vr. mrv. -nen): Poolsche. Polack'er, m. (-s; mrv. -): Zie Polake. Pola'ke, *vr.: (zeew.) polacca (een Levantijnsch vrachtschip). polar', bv. n.: in Sam. I -bar, m.: witte beer, ijsbeer; -eis, o.: ijs der poolstreek; -ente, vr.: (vog.) papegaaiduiker, eend der poolstreek;-fuchs, m.: (drk.) isatis, poolvos; -gegend, vr.: poolstreek; -meer, o.: (adk.) ijszee, pool-zee; -mensch, m.: bewoner van de poolstreek; -meve f-möwe), yr.: (vog.) meeuw der poolstreek. Polarisation', vr.: polarisatie; pola-risi'ren [sieL w. b.: polariseeren; Pola-ritat', vr.: polariteit. Po le, in. (-n; mrv. -n): Pool (zie Polin); (in eene tabakspijp:) klokhuis. Polei, ra. (-s): (pik.) polei. Pole'mik, vr.: twistgeschrijf, pole- |
POMMERCHEN.
POLEN.
625
|
miek; Pole'miker, m. (-s ; mrv. -): schrijver over twistvragen of geschilpunten; pole'misch, bv. n.: polemisch. Po'len, o. (-s): (adk.) Polen. Zie polniscli. Polilt;*Jiineir, m. (-es, -s; mrv. -e): polichinel, Jan Klaassen, hansworst. Po'lin, vr. (mrv. -nen): Poolsche. Polir' flier], in Sam. I -bürste, vr.: glansborstel, opj^oets-borstel; -eisen, o.; bruineer-staal; -teile, vr.: zoetvijl;-hammer, m.: planeerhamer; -miilile, vr.: planeermolen; -stahl, in.: bruineer-staal; -stein, m. (-zahn, m.): Zie CiilRtt^tein. poli'ren [lie|, w. b.: polijsten, gladmaken, glanzen, politoeren; (goud:) bruineeren; Poli'rer |lie], m. (-s; mrv. -): polijster, glanzer, bruineerder. po'liscli, bv. n.: Poolsch; Zie het bv. n. uolnisch. Politik', vr.: staatkunde; Politi-kas'ter, m. (-s; mrv. -): staatkundig tinnegieter; Politi'ker. m. (-s; mrv. -): staatsman, (iron.) staatkundig tinnegieter; poli tisch, bv. n.: staatkundig, (fig.) politiek, sluw, geslepen; politisi'ren fsie], w. o. h.: politiseeren, over staatkunde redekavelen, gewaande staats mans wijsheid luchten. Politur', vr.: politoer. Poli'ze, vr.: (kph.) polis, verzekeringsbewijs. Polizei .. vr.: politie;! -amt, o.: bureau van politie; -beamte, m.: politie-ambte-naar; -behorde, vr.: politie; -diener, m.: agent van politie, (fam.) diender; -direk-tor, m.: directeur van politie; -gericht, o.: bureau van politie; -kommissar', m.: commissaris van politie; -massig, bv. n.: overeenkomstig ae politie-verordening; -minister, m.: minister van politie; -ordnung, vr.: 1) inrichting van de politie, 2) politie-verordening; -prafekt, m.: prefect van politie; -reiter, m.: gendarme, politie-dienaar te paard; -sache, vr.: politie-zaak; -vergehen, o.: overtreding van de politie-verordening; -wesen, o.: politiewezen; -widrig, bv. n.: in strijd met de politie-verordening. polizei'licli, bv. n.: politie-, van de politie; -e Aufsicht: opzicht van de politie. Polk, m. (-es, -s; mrv. -e): gesneden (d. i. gelubd) mannetjes-varken; (fig.) ongelikte beer, onbehouwen vlegel. Poll, m. (-es; -s): kornel, zemelmeel; I -mehl, o.: Zie Poll. Pttller, m. (-s; mrv, -): (art.) klein mortier. pol'niscli, bv. n.: Poolsch; der -e Bock: 1) (voor strafgevangenen:) dwang-laarzen (mrv.). 2) (muz.) doedelzak; die -e Flechte: (gnk,) de Poolsche haarvlecht. Pol ster, o. en ra. (-s; mrv. -) • 1) kussen; 2) matras; I -bank, vr.: bank met opgevulde zitting, zachte bank; -bett, o.: zacht bed; -förmig, bv. n.: kussenvormig; -macher, m.: matrassenmaker ; -ritter, m.: verwijfde vent; -sessel, m. (-sitz, m., -stuhl, m.): opgevulde stoel, zachte stoel. Pol sterehen, o. (-s; mrv. -): 1) kussentje; 2) matrasje. pol'stern, w. b.: opvullen (met paar- |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, denhaar, wol, veeren, enz.), zachtmaken. Pöl'ten, m. (-t): Hyppolitus. Pol'ter, in Sam. I -abend, m.: 1) avond vóór de bruiloft, 2) vastelavond, pret-ayond; -geist, m.; (fab.) aardmannetje, (fig.) woelwater, woelgeest, levenmaker; -kammer, vr.: rommelkamer; -kasten, m.: rommelkast; -messe. vr.: (kkl.) Mis op Witten Donderdag, (ook:) Mis op Goeden Vrijdag, Pol'ter er, m. (-s; mrv. -): 1) levenmaker, lawaai-schopper, woelwater, woelgeest; 2) dolleman die raast en tiert, alle duivels uit de hel vloeker. pol tern, w. o. h.: leven maken, lawaai schoppen; (fig.) razen en tieren, aangaan; herunter - (hinunter -): naar beneden tuimelen; an die Thüre -: op dt* deur bonzen; in das Haus -: met lawaai het huis inkomen; mit etwas -: iets uitflappen. Polylgaiuie'. vr.: veelwijverij; -ga-mist', m. ^-en; mrv. -en): voorstander van de veelwijverij; -garchie', vr.: veelhoofdige regeering ; -glot'te, vr.: boek (inz.: bijbel) in verscheidene talen; -gon', o. (-es, -s; mrv. -e): veelhoek; -gonal', bv. n.: veelhoekig; -graph', in.: (-en; mrv. -en): veelschrijver; -graphie', yr.: veelschrijverij; -his'tor, m. -s; mrv. -histo'ren): veelweter; -mathie', vr.: veelweterij; -ma'thisch, bv. n.: veelwetend. Polyne'sien, o. (-s): (adk.) Poly-nezië. Polyp', m. (-en; mrv. -en): poliep; 1 poly'penartig, bv. n.: poliepachtig. Polylteeh'niker, m. (-s; mrv. -): leerling van de polytechnische school; -technisch, bv. n.: polytechnisch, vele vakken van kunstvlijt omvattende; -theis'-mus, m. (-): veelgoderij; -theist', m. (-en: mrv. -en): voorstander van de leer der veelgoderij. Poma'de, vr.: pomade; (studententaal :) gemak; I -büchse, vr. (-topf, in.): pomade-pot. pomadig, bv. n.: (studententaal:) gemakkelijk; (ook:) op gemak gesteld. pomadi'ren [die], w. b.: pomadeeren. Pomeriinz ehen, o. (-s; mrv. -): oranje-appeltje. Pomeran ze, vr.: oranje-appel, si-naas-appel. Poiiieran'zen, in Sam. I -baum, m.: oranjeboom; -blüthe [t], vr.: oranjebloesem; -blüthenwasser [t),o.: oranjebloesemwater (Fr.: fleur d'orange); -farbe, vr.: oranje-kleur; -farben (-farbig), bv. n,: oranje-geel; -garten, m.: oranjerie; -gelb, z. n. o, (-es, -s) en bv. n.: oranje-geel; -handier, m.: koopman in sinaas-appelen; -handlerin, vr.: koopvrouw in sinaasappelen; -haus, o.: oranjerie: -schale, vr.: oranje-schil, sinaas-appelschil(eingemachtc -schale: gekonfijte oranje-schil, sukade); -schnitte, yr.: stukje sinaas-appel. Pomesi'ne, vr.: sinaas-appel (pop.: appelsien). Poni nier, m. (-s; mrv. -): Pommer; Pomera'ner, m. (-s; mrv. -): Pommer; Pommera'nerin (Pom'merin), vr. (mrv. -nen): Pommersche; pom'merisch, bv. n,: Pommersch; Pom'mern, o. (-s): (adk.) Pommeren, Poni'nier elien, o. (-s; mrv. -): Deensch hondje, deentje, basterdmops. 3 druk. 40 |
POSEIDON.
POMOLOG
626
|
Pomolos', m. (-cn; mrv.-en): porno-loog; Pomologie', vr.: pomologie, vrucht-boomenkunde; pomolo'gisch, bv. n.: pomologisch; Pomona, vr.: (-s of Po-mo'nens): (fab.) Pomona (de godin der vruchtboomen). Pomp, m. (-es): staatsie, luister, praal, pracht; I -haft, bv.n.: prachtig,luisterrijk; -haftigkeit, vr.: luister, pracht; -hosen, m.: Zie Pluderliosen. Poin'pe, vr.: 1) (pik.) pompoen, kalebas; 2) pomp. Pom'pel, in Sam. I -blume, vr.: (pik.) paardenbloem: -mette, vr.: Zie Polter-messe: -nickel, m.: pompernikkel, Westfaalsch roggebrood. pompi^H', bv. n.: prachtig, luisterrijk. Pttnal', in Sam. I -gesetz, o. (-statut, o.): strafwet. Ptfniteiiz% vr.: penitentie, boetedoening. Pon tifex, m.: (-; mrv. -fices): opperpriester; in Pontificalibus, bw.: in pontificaal; Pontifikat', o. (-es, -s): pontificaat. ponti'niNCh, by, n.: (adk.) Pon-tijnsch; die -en Sümpfe: de Pontijnsche moerassen. Ponton', in.: (mil.) ponton; I -brücke, vr.: schipbrug. Pon'tns, m. (-): (adk.) Pontus; -Ëuxinus: de Zwarte Zee. Pëo'nie, vr.: Zie PHonie. Po'panz, m. (-es; mrv. -e): (fam.) boeman; (fig.) schrikbeeld. Po'pe, m. (-n; mrv. -n): (kkl.) pope (priester der Grieksche kerk). Popel (Ptt'pel), m. (-s): 1) snot; 2) etter: 3) boeman; 4) stommerik; I-mann, m.: boeman. popeln, w. o. h.: in den neus pulken. ptt peln, w. b.: (kinderen;) met de zuigflesch grootbrengen. Po'po, m. (-): achterste, zitvleesch. popnlttr , dv. n.: populair; Popularitat', vr.: populariteit; popularisi'ren lie], w.b.: populariseeren. IPor, m. (-es, -s): (tnb.) prei. IPor, in Sam. 1 -kircne, vr.: boven-galerij in de kerk; -schüssig, bv, n.: (mnw.) blootliggend; -wisch, m.: lange stoffer. Pore, vr.: porie, zweetgaatje; poros', bv. n.: poreus; Porositat', vr.: poreusheid. Porn, ra. (-es, -s): (tnb.) prei. Porpliyr', ra. (-s; mrv. -e): (min.) porfier; I -artig, bv. n.: porfierachtig. Porree', ra. (-): (tnb.) prei. IPor'ren, ra, (-s): (tnb.) prei. Ipor'ren, w. b.: porren, opkloppen. Porsch, ra. (-es; mrv. -e): 1) wilde rozemarijn; 2) ^agel, muisdoorn, luiski-uid, Brabandsche mirte. Pörscli, in Sara. I -kohl, ra.: boerenkool. Porst, m. (-es; rarv. -e): Zie Porseh. Port, m. (-es; mrv. -e): haven; I -chaise, vr.: draagstoel; -folio, o. (-s ; mrv. -s): portefeuille; -wein, ra.: portwijn. Portal', o. (-es, -s; mrv. -e): portaal. Por'te, vr.: (zeew.) geschutpoort; |
I -chaise, vr.: draagstoel; -feuille, o. (-s; mrv. -s): portefeuille; -monnaie, o. (-s; rarv. -s): porte-monnaie. Por ter, ra. (-s): porterbier, Engelsch bruin bier, porter; I -bier, o.: Zie Porter. Portier (spreek uit: por'-tjee), ra.(-s): portier. Porti'kns, m. (-; mrv. Porti'ken): (bwk.) portiek. Portion', vr.: 1) portie, afgepaste hoeveelheid; 2) rantsoen; 3) part, deel. Port'ner, ra. (-s; mrv. -): Zie Pförtner- Por'to, o. (-s; mrv. -s of Por ti): porto , port, briefport; I -buch, o.: boek der briefporten; -frei, bv. n.: 1) gefrankeerd, franco, 2) vrij (vrijgestela) van port; -freiheit, vr.: vrijdom van briefport* -konto, o.: porto-rekening; -rechnung, vr.: portorekening; -satz, m.: maatstaf van portbe-rekening. Portrftt', o. (-es, -s; rarv. -e of -s): portret; I -raaien, o.: (het) portretschilderen; -maler, ra.: portret-schilder; -malerei', vr.: (het) portret-schilderen. portrktiren [ie], w. b.: portret-te eren. Por'tugal, o. (-s): (adk.) Portugal; Portugiese, ra. (-n; rarv. -n): Portugees ; Portugies'in, vr. (rarv. -nen): Portugeesche; portugies'isch, bv. n.: Portugeesch. Por'tnlak, ra.: (-s): (tnb.) postelein. Porzellan', o. (-es, -s; mrv, -e): porselein; chinesisches -: Chineesch porselein; gemaltes -: .Tapansch porselein; I -ahnlich (-artig), bv. n.: porseleinachtig; -brennerei', vr.: porselein-fabriek; -erde, vr.: porselein-aarde; -fabrik, vr.:porseleinfabriek; -fieber, o.: (gnk.) netelkoorts; -glasur, vr. (-glatte,vr.): porselein-glazuur; -handel, ra.: porseleinhandel; -handier,ra.: porseleinkoopraan; -handlung, vr.: porseleinwinkel; -maler, ra.: porseleinschilder, schilder op porselein; -malerei', vr.: (het) schilderen op porselein; -muschel, vr. (-schnecke, vr.): porseleinschelp; -ofen, ra.: porselein-oven; -service, o.: porseleinen servies; -waare, vr.: porselein; -weiss, bv. n.: als porselein zoo wit. Porzella'ne, vr.: porseleinschelp; die blaue -: de onyx-schelp. porzella nen, bv. n.: porseleinen. Posament', o. (-es, -s): passement. Posamenti'rer [ie], m. (-s; mrv. -): passementwerker. Posau'ne, vr.: (i. a. b.) bazuin; in die - blasen (in die - stossen); Zie w. o. en b-ponaiinen. IPosaunen, in Sam. I -blaser, ra.: bazuinblazer; -register, o.: (in orgels:) trorapetregister, bazuin; -schall, ra.: bazuingeschal; -schnecke, vr.: (ins.) trorapet-slak, (schelp:) kinkhoorn; -ton, ui.: bazuintoon. Iposau nen, w. o. h.: bazuinen, de bazuin steken (op de bazuin blazen); w. b.: uitbazuinen. Posan'ner, m. (-s; mrv. -): bazuinblazer. Posannist', m. (-en; mrv. -en): bazuinblazer. Po'se, vr.: penneschacht. Posei don, ra. (-s): (fab.) Neptunus |
POSITION.
627
POSTEN.
|
(de god der zee); poseido'nisch, bv. n.: neptuniaansch. Position', vr.: positie. IPositiv', o. (-es, -s; mrv. -e): huis-orgrel. IPositiv', m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) stellende trap. Ipositiv', bv. n.: positief, stellig:. po'sito, bw.: gresteld, voorondersteld. Positur', vr.: postuur, lichaamsstand. Pospoli'te, vr.: (in Polen:) te wapen gesnelde adel. Pöss'chen, o. (-s; mrv. -): kluchtje, grapje. Pos'se, vr.: klucht, grap; (tnl.) kluchtspel ; (fam.) frats; -n reissen (-n vorbringren, -n machen, -n treiben): kluchten uithalen, grappen maken, voor gek (voor hansworst) spelen; -n treiben mit Einem: iemand voor den gok houden, (pop.) iemand voor het lapje houden; das sind -n; dat zijn fratsen. Zie Possen. Posse'kei, Sm. (-s; mrv. -): plethamer. IPos'sen, tsw.: gekheid! IPos'sen, m. (-s; mrv. -): (fam.) poets, pots; Einem einen - spielen oder thun: (fam.) iemand een poets bakken; dir zum -: uws ondanks, in spijt van u. Zie Posse. IPos'sen, in Sam. I -eule, vr.: gewone nacht-uil; -haft, bv. n.: kluchtig, potsierlijk, grappig;-haftigkeit,vr.: kluchtigheid, potsierlijkheid, grappigheid; -macher (-reisser), m.: grappenmaker; -machorin (-reisserin), vr.: grappenmaakster; -reisse-rei', vr.: grappenmakerij; -oper, vr.: kluchtspel met zang (Fr.: opera bouffe);-spiel, o. (-stück, o.): (tnl.) kluchtspel. possesso'riseh, bv. n.: (rcht.) het bezit betreffende. possier'lieh, bv. n.: potsierlijk, kluchtig,koddig; I -keit,vr.: potsierlijkheid, kluchtigheid, koddigheid. iPost, vr.: post (eener rekening). Zie Posten. IPost, vr.: post (1, brievenpost; 2. postkantoor; 3. paardenposterij, vervoer per postwagen; 4) standplaats); (fig.) tijding, bericht; - bekommen: bericht krijgen, tijding ontvangen; mit der -schreiben: over de post schrijven; mit umgehender -: per omgaande, per keerende post; mit der - reisen: per postwagen reizen; sich auf der - einschreiben lassen: een plaatsbriefje nemen voor den postwagen; mit extra -: met postpaarden. |
IPost, in Sam. I -amt,' o.: 1) postkantoor^ 2) plaats (post, betrekking) op het postkantoor; -beamte, m.: ambtenaar bij het postwezen; -bediente, m.: ondergeschikte aan het postkantoor, (fig.) brievenbesteller; -begleiter, m.: conducteur bij het brievenvervoer; -bericht, m.: postlijst, lijst van de uren van vertrek en aankomst der posten; -bote, m.: 1) postbode, voetbode, 2) knecht (ondergeschikte) aan het postkantoor, 3) brievenbesteller; -chaise, vr.: 1) postkar, 2) postwagen; -dampf-schiff, o.: post-stoomboot, mailboot; -dati'ren [ie], w. b.: later dagteekenen; -datum, o. (-s; mrv. -data): latere dag-teekening; -departement, o.: (aan een ministerie:) afdeeling posterijen; -direk-tor, m.: directeur van het postkantoor; -eile, vr.: post-spoed, ^tig.) groote spoed; -einkünfte, vr. mrv.: inkomsten van de posterijen, opbrengst van het postwezen; -expedient, m.: commies bij de posterijën; -expedition, vr.: 1) vervoer per post, 2) postkantoor, 3) posthuis; -expeaitor, m.: expediteur aan het postkantoor, verzegelaar van de postpakketten; -fellei-sen, o.: brievenzak, zak voor de postpakketten (im-felleisen befördern nach: per post verzenden naar); -frei, bv. n.:Zie portofrei (-frei machen: frankeeren); -freiheit, vr.: vrijdom van port; -führer, m.: Zie -begleiter; -gaul, m.: postpaard; -geld, o.: postgeld; -gerechtigkeit, vr.: Zie -recht; -halter, m.: postmeester; -halterei', vr.: 1) posthuis, 2) postmeestersplaats; -haus, o.: posthuis; -hom, o.: Eosthoorn; -jacht, vr.: postjacht, advies-oot; -kalesche, vr.: postkales; -kameel, o.: (drk.) kameel; -karte, vr.: 1) postkaart, kaart der wegen van het postverkeer, 2) briefkaart; -klepper, m.: postpaard; -knecht, m.: postiljon; -konvention', vr.: postovereenkomst; -kutsche, vr.: postwagen (-kutschenbüreau, o.: posthuis, kantoor van den postwagrendienst); -meile, vr.: postmijl (-meilenzeiger, m.: mijlpaal, mijlsteen); -meister, m.: postmeester; -meisterin, vr.: postmeestersvrouw; -ordnung, vr.: post-reglement; -ort, m.:osthoorn; -jacht, vr.: postjacht, advies-oot; -kalesche, vr.: postkales; -kameel, o.: (drk.) kameel; -karte, vr.: 1) postkaart, kaart der wegen van het postverkeer, 2) briefkaart; -klepper, m.: postpaard; -knecht, m.: postiljon; -konvention', vr.: postovereenkomst; -kutsche, vr.: postwagen (-kutschenbüreau, o.: posthuis, kantoor van den postwagrendienst); -meile, vr.: postmijl (-meilenzeiger, m.: mijlpaal, mijlsteen); -meister, m.: postmeester; -meisterin, vr.: postmeestersvrouw; -ordnung, vr.: post-reglement; -ort, m.: 1) plaats waar een postkantoor is, 2) plaats waar eene paardenposterij gevestigd is; -papier, o.: postpapier; -pferd, o.: postpaard; -raste, vr.: post-station; -recht, o.: recht ora postpaarden te houden; -reform, vr.: hervorming van het postwezen (-reformbill, vr.: wetsontwerp tot hervorming van net postwezen); -regal, o.: postregaal; -reise, vr.: reis per post; -reisende, m.: postpassagier; -reiter, m.: postiljon; -route, vr.: 1) postweg, straatweg, groote weg, heerbaan, 2) loop der posten; -sattel, m.: zadel voor een postpaard (auf alle Pferde gerecht wie ein -sattel: spr.: van alle markten thuis); -saule, vr.: mijlpaal, mijlsteen; -schaffner, m.: Zie -bepleiter; -schein, m.: 1) ontvangbewijs (Fr.: re^u) van het postkantoor, 2) postwissel, 3) plaatsbiljet (voor den postwagen); -schiff, o.; postboot, mailboot; -schleicher, m.: passagier die geene vracht betaalt; -schreiber, m.: klerk bij den postdienst; -skript, o. (-es; mrv. -e): postscriptum; -stall, m.: 1) stal voor de postpaarden, 2) posthuis; -station, vr.: post-station; -strasse, vr.: Zie no. 1 -route; -tag, m.: postdag; -taube, vr.: postduif; -verwalter, m.: postmeester; -wagen, m.: postwagen; -warter, m.: postmeester; -warterei', vr.: Zie -halterei; -wechsel, m.: pleisterplaats, verwisseling van postpaarden; -weg, m.: Zie no. 1 -route; -wesen,o.: (het) postwezen;-taxe, vr.: briefport; -zeichen, o.: postmerk; -zettel, ra.: Zie -sciiein; -zug, ra.: (een) span postpaarden. Postament', o. (-es, -s; mrv. -e): (bwk.) voetstuk. Pos ten, ra. (-s; mrv. -): l)post(i. a.b.); 2) (fig.) sein, signaal; auf aem - stehen: op post staan; einen - einnehraen: eenen post bekleeden; ein falsch eingetragener -: een verkeerd geboekte post. |
PRAGMATISCH,
628
POSTILLE.
|
Postille, vr.: 1) verzameling: preeken; 2) kantteekening. Postil len, in Sam. 1 -reiter, m,; (gem.) predikant zonder talent;-schreiber, m.: kantteekeningren-maker. Postillion', m. (:s; mrv. -e): postiljon; reitenderkoerier. posti'ren [tie], w. b.: (mil.) op post zetten. Pos'to, (tam:): post; - tassen: post vatten. Postulant', m. (-en; mrv. -en): verzoeker, vragrer; (reht.) eischer; Postulat', o. (-es, -s; mrv. -e): (red.) postulaat, erkend feit, (typ.) plechtigre toelating: als drukkersgrezel; Postulation', vr.: postulatie; postuli'ren [lie], w. b.: (red.) postuleeren, van eene stelling: afleiden als erkende daadzaak, (typ.) plechtig: als drukkers-g:ezel toelaten. Po'te, vr.: poot; (zeew.) hanepoot, spinnekop, spruitblok. Potentat', m. (-en; mrv. -en): potentaat. Potenz', vr.: (wsk.) macht. Pott, m. (-es, -s; mrv. -e ot Potte): pot; I -asche, vr.: potasch; -erde, vr.: pottenbakkersklei; -fisch, m.: potyisch, cachelot; -haken, m. (-halter, m.): pot-hengsel; -hast, vr.: hasjee; -loth UI, o.: potlood; -rosine, vr.: pot-rozijn; -wall-tisch, m.: Zie -ilsch. notas, tsw.: verduiveld!; I - tfntz (- Stern, - tausend, - Velten): verduiveld!; -mannchen, o.: boeman. ,, Poule (spreek uit: poel), vr.: (in t biljartspel:) potje, pot-spel. poussi'ren [sic], w. b.: pousseeren; (tech.) boetseeren. Iprtt, o. (-): (tam.) voorkeur, voorrang; das - naben: de voorkeur hebben; das - vor Einem haben : boven iemand zijn in rang. IPrli, in Sam. (1) I -adamit, m.: prae-adamiet; -adamitisch, bv. n.: pra.e-adami-tisch; -cedens', o. (-; mrv. -cedentien): precedent; -cedenz', vr. (mrv. -en of -len), voorrang (-cedenz'streit, m.: twist over den voorrang); -cejp'tor, m. (-s; -cepto ren): preceptor, onderwijzer; -ceptorat', o. (-es, •s; mrv. -e): preceptoraat, onderwijzersplaats; -ceptori'ren [rie], w. o. h.: onderwijs geven; -cipitant', m. (-en; mrv. -en): (schk.) neerplotfend middel; -cipitat, o. (-es, -s; mrv. -e): (schk.) precipitaat; -cipiti'ren ltie|, w. b.: (schk.) precipiteeren, neerploffen; -destinatia'ner, m. (-s; mrv. -): aanhanger van de leer der voorbeschikking; -destination', vr.: (theo.) voorbeschikking, predestinatie (-destinationsquot;-leh're, vr.: leer der voorbeschikking of predestinatie); -destini'ren Inie], w. b.: (theo.) voorbeschikken; -dikament', o. (-es, -s; mrv. -e): (red.) predicament; -dikant', m. (-en; mrv. -en): predikant; -dikat', o. (-es, -s; mrv. -e): (red. en tik.) predicaat, (fig.) titel, predicaat; -disponi -ren [nie], w, b.: preaisponeeren; -dispositionquot;, vr.: predispositie; -fekt', m. (-en; mrv. -en): prefect; -fektur', vr.: prefectuur; -fix', o. (-es; mrv. -e): (tik.) voorvoegsel; -fix'um, o. (-s; mrv. -fix'a): (tik.) voorvoegsel; -judiz', o. (-es): prejuditie, nadeel; -kludi'ren [aie], w. b.: uitsluiten; -liminar', bv. n.: voorloopig; voorbereidend; -limina'rien, yr.: voorloopige bepalingen; -ludi'ren [die], w. o. h.: een voorspel spelen; -lu'dium, o. (-s; mrv. -lu'dien): voorspél, preludium; -meditation', vr.: premeditatie, vooroverleg; -mediti'ren [tie|, w. 1gt;.: premediteeren, beramen; -monstraten'-ser, m. (-s; mrv. -): Premonstratenzermonnik; -numerant', m. (-en; mrv. -en): inteekenaar; -numeran'tin, vr. (mrv.-nen): inteekenaarster; -numeration', vr.: |
1) vooruitbetaling, 2) inteekening (-nume-rations'preis, m.: inteekenprijs); -numeri'-ren Ine], w. o. h.: 1) vooruitbetalen, 2) - auf: inteekenen op; -parat', o. (-es, -s: mrv. -e): (schk.) preparaat; -pari'ren [rie], w. b.: prepareeren; -position', vr.: (tik.) voorzetsel; -rogativ', o. (-es, -s; mrv. -e): prerogatief; -skription', vr.: (rcht.) verjaring. Prabenclar', m. (-s; mrv. -e): bezitter van eene prebende; Prabenda'rius, m. (-; mrv. -rien): Zie PrHbendar; Praben'de, vr.: prebende. Praeht, vr.: pracht, praal, luister; das ist eine -: dat is prachtig!; I -aufwand, m.: weelde, kwistigheid; -aufzug, m.: praalvertoon; -ausgabe,vr.: prachtuitgaaf, pracht-editie; -bett, o.: praalbed; -gefass, o.: pronkvat; -gesetze, o. mrv.: wetten tegen de weelde; -grabmal, o.: praalgraf, graftombe; -himmel, m.: 1) troonhemel, 2) onbewolkte hemel; -kater, m.: (ins.) glimtor; -kegel, m.: obelisk; -kleid, o.: staatsie-kleeding, gala-kleeding; -liebe, vr.: pronkzucht; -liebend, bv. n.: praeht-minnend; -lilie, vr.: pronklelie;-lust, vr.: pronkzucht; -lustig, bv.n.: prachtminnend; -nelke, vr.: pronk-anjelier; -stube, yr.: pronkkamer, pronkvertrek; -stück, o.: pronkstuk; -sucht, yr.: pronkzucht;-süch-tig, bv.n.: prachtminnend; -thor, o.: portiek; -versammlung, vr.: prachtige verzameling; -voll, bv. n.: prachtig, prachtvol, luisterrijk; -wagen, m.: staatsiekoets, gala-rijtuig; -werk, o.: prachtwerk; -zimmer, o.: pronkkamer, prach tig, bv. n.: prachtig, luisterrijk; I -keit, vr.: pracht, luister. Prag, o, (-s): (adk.) Praag; Pra'ger, m. (-s : mrv. -): Prager; Pra'gerin, vr. (mrv. -nen): Praagsche. Pra'ge, in Sam. I -eisen, o.: stempel voor de keerzijde der muntstukken; -loch, o.: muntvorm; -schatz, m.: muntloon; -statte, vr.: muntplaats, stempelkamer; -stempel, m. (-stock, m.): muntstempel; -werk, o.: muntpers. Prftgel, in Sam. | -pfanne, vr.: koekenpan. prH'geln, w. b.: in de pan bakken. prü'gen, w. b.: (mtw.) munten, (geld) slaan; Worte -: (fig.) woorden smeden ; in 's Gedachtniss fnisj -: in het geheugen prenten; iri 's Herz -: op het hart drukken, op het gemoed drukken. Pra'ger, m. (-s; mrv. -): munter; I -lohn, m. en o.: muntloon. pragma'tiseli, bv. n.: pragmatiek; die -e Sanktion: (hist.) de Pragmatieke Sanctie. |
De met pril aanvangende woorden, die men niet in deze paragraaf vindt, zoeke men op hunne alphabetische plaats.
PRaGNANT.
629
|
pra^nant', bv. n,: volstrekt, cigrenlijk; Pragrnanz', vr.: eigenlijke (ware) beteeke-nis. Pra'gung, vr.: 1) stempeling:; 2) greld-muntingr; 3) prenting: (in het greheugren); 4) op het hart (op het gemoed) drukking:. prahl, in Sam. I -haft, bv. n.: pocherig:, snoevend; -haftigkeit, vr.: pocherigheid, zucht om te snoeven; -geschwatz, o.: gepoch, gesnoef; -hans, m.: pocher, snoever, zwetser; -hansen, w. o. h.: poehen, snoeven, zwetsen; -rede, vr.: (het) pochen, (het) snoeven; -salat, m.: (tnb.) kropsalade; -sucht, vr.: pocherigheid, zucnt om te snoeven; -süchtig, bv, n.: pocherig, snoevend; -wort, o.: pocherij, snoeverij. prali'len, w. o. h.: 1) pralen; 2) pochen, snoeven; - mit: 1) pralen met, 2) pochen op. Prali'ler, m. (-s; mrv. -): pocher, snoever, grootspreker, bluffer (grosse -schlechte Fechter: spr.: beter hard geblazen dan den mond gebrand); Prah-lerci', vr.: pocherij, snoeverij, blufferij, grootsprekenj; Prah'lerm, vr. (mrv. -nen): pochster, snoetster, grootspreekster; prah'lerisch, bv. n.: pocherig, snoevend. Fraltm, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) praam-schuit, praam; 2) lichterschip, lichter; I -boot, o.: Zie Prahm; -geld, o.: lichterloon. praktizi'ren |zie], w. o. h.: practisee-ren; Prak'tik, vr.: praktijk; Praktikant', m. (-en; mrv. -en): praktiseerend advocaat; Prakti'ke, vr.: praktijk, kunstgreep, sluwe streek, list (-n machen: intrigeeren; -nmacher, m.: intrigant); Prak'tiker, m. (-s; mrv. -): Zie Praktikus; Prak'tikus, m. (-; mrv. -tici): 1) practicus, practisch man, 2) beoefenaar van de praktijk zonder theoretische kennis; prak'tisch, bv. n.: praktisch. Prülat', m. (-en; mrv. -en); (kkl.) prlt;^laat. Prala'ten, in Sam. I -stand, m.: pre-latenstand; -würde, vr.: waardigheid van prelaat. Prülatur', vr.: waardigheid van prelaat. praliniinar'. bv. n.: pre' ::iinair, voorloopig; Pralimina'rien, vr. mrv.: preliminairen, voorloopige bepalingen. Iprall, bv. n.: 1) veerkrachtig; terugspringend ; 2) steil. I Pr all, m. (-es; -s; mrv. -e): 1) weeromstuit, terugsprong; 2) terugslag; 3) weerklank; I -heit, vr.: 1) veerkrachtigheid, elasticiteit, 2) steilheid;-kraft, vr.: veerkracht, elasticiteit; -kraftig, bv. n.: veerkrachtig, elastiek; -schlag, m.: terugsprong, weeromstuit; -schuss, m.: (art.) ncochet-schot, (ook:) doodgeloopen kogel; -segel, o.: (zeew.) lijzeil; -stoss, m.: weeromstuit, (biljart:) stoot op den band; -weich, bv. n.: veerkrachtig zacht, zacht en elastiek; -weiche, vr.: veerkrachtige (elastieke) zachtheid. pral'len, w. o. s. en h.: 1) terugspringen, weeromstuiten; 2) weerkaatst worden; Pral'ler, m. (-s; mrv. -): Zie m. Prall; pral'lig, bv. n.: Zie bv. n. prall. PrR'mie. vr.: 1) premie; 2) prijs ; Pra-miengeschafte, o. mrv.: koopen op tijd. |
PrRniis'se, vr.: (red.) premisse; -n setzen: premissen stellen. prangr'en, w. o. h.: pralen, prijken; (zeew.) alle zeilen bijzetten, Prang'er, m. (-s; mrv. -): 1) pronker, vertoonmaker; 2) schandpaal, kaak; am - stchen: (op het schavot) te pronk staan, (fig.) aan de kaak gesteld zijn; an den -sctzen: (op het schavot) te pronk zetten, (fig.) aan de kaak stellen. Pran'ke, vr.: klauw. Prarie', vr.: prairie, onafzienbare grasvlakte. Pra'sens, o. (-): (tik.) tegenwoordige tijd; Prasent', o. (-es,-s; mrv. -e of-er): present, geschenk; Prasentant', m. (-en; mrv. -en): (kph.) laatste houder (van eenen wissel), aanbieder ter betaling, toonder; Prasentation', vr.: (kkl.) voordracht ter benoeming, (kph.) aanbieding (vertoon) ter betaling (Prasentations'recht, o.: kkl.: recht van voordracht); Prasentir' Itierl, in Sam. (-teller, o : presenteerbordje); pra-senti'ren [tie], w. b.: presenteeren, (kkl,) voordragen (das Gewehr -: mil.: het geweer presenteeren). P ra's er, m. (-s: mrv. -): (min.) ruwe steen. Praservativ', o. (-es, -s; mrv. -e): voorbehoedmiddel; bv.n.: voorbehoedend. Prasident', m. (-en; mrv. -en): president, voorzitter; der zweite -: de vice-president, de onder-voorzitter. Prasiden'ten, in Sam. I -stelle, vr.: presidents-plaats, presidentschap; -stuhl, m.: voorzitters-stocd; -würde, vr.: waardigheid van president. Prasident'scliaft, vr.: presidentschap, voorzitterschap; prasidi'ren [die], w. o. h.: presideeren, het voorzitterschap bekleeden ; Prasi'dium, o. (-s): voorzitterschap. Prass, m. (-es): 1) hoop, hoeveelheid, verzameling; 2) prullegoed, voddegoed, ontuig; I -bruder (-nickel), m.: brasser; -niekeln, w. o. h.: brassen. Praw'sel, in Sam. I -beere, vr.: berberis, roode boschbezie; -gold, o.: (schk.) dondergoud, knalgoud. pran seln, w. o. h.: knetteren, knapperen; w. o, s.: met gedruisch naar beneden storten, neerkletteren. pras'HCii, w. o. h.: brassen; Pras'ser, m. (-s; mrv. -): brasser; Prasserei', vr.: brasserij, gebras; Pras'serin, vr. (mrv. -nen): brasster. prUsti ren [ie], w. b.: prestoeren. prasunii'rcn |iel, w. b.: presumee-ren, vermoeden; Prasumption', vr.: presumtie, vermoeden; prasumptiv', bv. n.: vermoedelijk (-erbe, m.: vermoedelijke erfgenaam). Pratenrtent', m. (-en; mrv. -en): pretendent; pratendi'ren [diel, w. o. h. en w. b.: pretendeeren; Pratimsion', vr.: pretensie. Pratext', m. (-es; mrv. -e): voorwendsel. Pra'tor, m. (-s ; mrv. Prato'ren): (hist.) pretor (-würde, vr.: pretorschap): Priito-ria'ner, m. (-s; mrv. -): (hist.) pretoriaan; prilto'risch, bv. n.: pretoriaansch; Pratur', vr.: pretorschap. Praveni're, o. (-): voorkoming; er spieite das -: hij voorkwam het. |
' PRESSE.
PRAXE.
630
|
Prax'e, vr.: klauw, poot. Praxis, vr.: 1) praktijk; 2) practijk. pre'digen, w. o. h. en w,b.; prediken; (fam.) preeken; (fis:, tam.) kapittelen; tauben Ohren (fig:.) voor doove ooren preeken; den Gelehrten ist gut (spr.) een goed verstaander heeft maar een half woord noodig. Pre'differ, m. (-s; mrv. -): predikant, dominee, (fig, fam.) i)reeker; der -: (bijb.) de Prediker; (Dominicaner monnik:) predikheer; I -amt, o.: predik-ambt; -haus, o.: pastorie; -mönch, m.: dominicaan, Dominicaner monnik, predikheer; -orden, m.: (kkl.) orde der predikheeren; -stelle, vr.: predikants-plaats. Pre'digger in, vr.: predikantsvrouw, dominees-vrouw ; die Frau -; de vrouw van den dominee. Pre'digt, vr.: preek, leerrede, (fig. fam.) sermoen; in die - gchen: naar de kerk gaan; Einem eine - halten: iemand kapittelen, iem. sermoeneeren; I -amt, o.: predik-ambt; -buch, o. (-sammlung, vr.): boek met preeken, verzameling leerreden; -stuhl, m.: predikstoel^ preekstoel, kansel, pre'ffeln, w. b.: Zie prHgeln. preren, w. b.: (zeew.) praaien. IPreis, m, (-es ; mrv. -e): prijs (i. a. b.); herabgesetzte -e: verminderde prijzen; hoch im -e stehen: hoog in prijs zijn; um niedrigen - lassen: goedkoop verkoo-pen, voor een geringen prijs verkoopen; um festen -: tegen eenen vasten prijs; um jeden - (zu jedem -e): tot eiken prijs; unter dem -e verkaufen: voor minder dan den gewonen prijs verkoopen; etwas -geben: iets prijsgeven, iets opofferen; sich[3...] - geben: zich laan ,..] prijsgeven, zich [aan...] blootstellen; einen -aussetzen: eenen prijs uitloven ; den -bekommen (den - davontragen): den prijs behalen, den prijs winnen. IPreis, in Sam. I -aufgabe, 'vr.: prijsvraag; -austheilung [t], vr.: uitdeeling van de prijzen; -bericht, m.: prijslijst; -bewer-ber, m.: mededinger (naar eenen prijs); -bewerbung, vr.: mededinging (naar eenen Prijs); -fechter, m.: prijsvechter; -frage, vr.: prijsvraag; -gesang, m.: lofzang, loflied; -kampfer, m.: prijsvechter;-kourant, m.: prijs-courant; -liste, vr.: prijslijst; -satz, m.: prijsbepaling; -schiff, o.: prijs-gemaakt (ouitgemaakt) schip; -senrift, vr.: bekroond antwoord op eene prijsvraag; -verderber, m,: prijsboderver, ver-kooper onder de waarde; -verzeichniss [nis], o.: prijslijst; -werth [t] (-würdig), bv. n.: priizenswaardig, lofwaardig, prijselijk, loffelijk, (kph.) zijnen prijs w«nrd, verkoopbaar, courant; -würdigkeit, vr.: prijzenswaardigheid, lofwaardigheid, prijselijkheid, loffelijkheid, (kph.) willigheid, courantheid, verkoopbaarheid; -zettel, m.: prijslijst. Preis'chen, o.: prijsje. Preis'elbeere, vr.: berberis, roode boschbezie. preis'en, w. b. onr. (pries; gepries'en): prijzen, roemen, loven; sich (Einen) glücklich -: zich (iemand) gelukkig roemen; w. b. reg.: prijzen, geprijsd maken, den prijs zichtbaar vermelden op. Preis'er, m, (-s; mrv. -): prijzer; Preis'erin, vr. (mrv. -nen): prijsster; |
preis'lich, bv. n.: prijselijk, prijzenswaardig. preis'lich, bv.n.: Zie preiswürdiff. Preis'selbeere, vr.: Zie Preisel. prekür', bv. n.: onzeker, onwis. Prell, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) blauwbes; -netz, o,: Zie Prelle no. 2; -schlag, m.: weeromstuit, terugslag: -schuss, m.: Zie PrallschuNN. Prel'Ie, vr.; 1) Jonas in den walvisch (zeker spel, waarbij eene deken aan de vier hoeken, dus door vier personen, vastgehouden wordt, terwijl iemand daarin ligt, die telkens in de hoogte geworpen, en dan weder in de deken opgevangen wordt); 2) deken om te jonassen. prel'len, w. b.: 1) uit eene deken in de hoogte werpen en weer in de deken opvangen, jonassen; 2) beetnemen, bedotten; Einen um sein Geld -: aan iemand zijn geld afhandig maken. Preller, m. (-s; mrv. -): 1) jonasser (Zie Prelle); 2) beetnemerij; 3) weeromstuit, terugspringing; einen - thun: weer-omstuiten, terugspringen; | Prellerei', vr.: beetnemerij, bedotterij. Prem'se, vr.: vang (van een molen), preiii'sen, w. b.: 1) dicht opeenpakken; 2) (een windmolen) met de vang vastzetten, doen stilstaan. Presbyteria'ner, m. (-s; mrv. -): (kkl.) Presbyteriaan, lidmaat van de En-gelsch-gereformeerde Kerk; presbyteria'-nisch, bv. n.: presbyteriaansch. Presen'ninff, vr.: (zeew.) prezenning, geteerd zeildoek, pres», bw.: ineengei)erst, opeengepakt; - anliegend: nauw sluitend (b.v. om het lijf); I -balkon, m.: persbalk; -bank, vr.: persplank; -bar, bv. n.: ineen te persen, samen te drukken; -baum, m.: persboom; -bengel, m.: perszwengel; -brett,o.: persplank; -deckel, m.: (typ.) timpaan; -eisen, o.: pers-ijzer; -frechheit, vr.: (fig.) uitspatting van de pers; -freiheit, vr.: vrijheid van drukpers; -gang, m.: presgang om matrozen te werven, wervers-troep; -geld, o.: 1) matrozenhandgeld, 2) drukloon; -gesetz, o.: wet op de drukpers; -gesetz-gebung, vr.: wetgeving op de drukpers; -glanz, m.: glanzing, door het persen bewerkte glans; -haft, bv. n.: geschonden, (van huizen:) bouwvallig; -haftigkeit, vr.: 1) geschonden toestand, 2) bouwvalligheid; -hammer, m.: (typ.) klophamer; -haus, o.: (stoffen-)glanzenj ; -kopf, m.: (kkk.) hoofdkaas, zult; -meister, in.: 1) drukkersbaas, 2) persman; -most, m: appelwijn;-saft, m.: uitgeperst sap; -schrauoe, vr.: neut der pers; -schwengel, ra.: perszwengel; -span, ra.: persplank; -spindel, ra.: spil der pers; -sulze, vr.: (kkk.) zult, hoofdkaas; -wein, ra.: uitgeperste wijn. Pres'se, vr.: 1) pers (1. drukpers; 2. wijnpers; 3. mangelpers, linnenpers, lakenpers, enz.); unter der - sein: (typ.) ter perse zijn, op de pers zijn, gedrukt worden; unter die - geben: (typ.quot;) ter perse ^even, 9P de pers geven, laten drukken; eine freie -: eene vrije pers; eine freche -: eene van hare vrijheid misbruik makende pers; 2) (tech,) glanzing, door Eersing teweeggebrachte glans; 3) r(fig.) lera, nauw, verknijping; in der - sein : in de klem (in het nauw) zitten.ersing teweeggebrachte glans; 3) r(fig.) lera, nauw, verknijping; in der - sein : in de klem (in het nauw) zitten. |
631 PRIVATANGELEGEHHEIT.
PRESSEN.
|
pres'sen, w. b.: persen (plat of glad persen; uitpersen, b.v. druiven; dicht in-eendrukken); Tucn heiss -; laken glanzen; Einen iemand dringen, iemand dringend aanmanen; Matrosen matrozen pressen (d. i. door allerlei middelen werven voor den zeedienst); das Volk -: het volk verdrukken; den Wind (zeew.) aan den wind knijpen. Pres'ser, m. (-s; mrv. -); 1) perser, uitperser (b.v. van druiven); 2) (typ.) pers-knecht, pers-man, drukkersknecht voor de pers; 3) (laken-)glanzer; 4) dringend aanmaner; 5) garnisaire (soldaat die ingekwartierd wordt bij nalatige belastingschuldigen); I -lohn, m.: persloon. pressi'ren [ie], w. b.: dringen, jachten, aandrijven, I -, w. o, h.: presseeren, spoed vereischen; das pressirt' [ie] gar nicht: dat presseert volstrekt niet, dat heeft volstrekt geen haast. Pretiosen (spreek uit: prect-si-oo'-zen), vr. mrv.: kostbaarheden. pres'to, bw.: (muz.) presto. Preus'ne, m. (-n: mrv. -n): Pruis; Preus'sen, o. (-s): (aak.) Pruisen; Preus'-sin, vr. (mrv. -nen): Pruisin; preus'sisch, bv. n.; Pruisisch. Prick'e, vr.: (visch:) prik, kleine lamprei; (vv.) aalvork, aalgeer. Prick'el, m. (-s; mrv. -): prikkel, stekel, scherpe punt; Priekelei', vr.: 1) geprik, 2) geprikkel; prick'eln, w. b.: prikkelen; prick'en, w. b.: prikken. Priei, m. en o.: (zeew.) geul. Pries'ter, m. (-s; mrv. -): priester; I -amt, o.: priesterambt; -betrug, m.: priesterbedrog; -ehe, vr.: huwelijk der priesters; -gewand, o,: priesterlijk gewaad; -haus, o.: pastorie; -hemd, o.: (kkl.) koorhemd; -herrschaft, vr.: priesterheerschappij; -kappe, vr.: priestersbaret; -kleid, o. (-kleidung, vr.): priesterlijk gewaad; -kragen, m.: bef;-list, vr.: priesterlist; -mütze, vr.: priesters-kalotje; -orden, m.: priester-orde; -rock, m.: 1) lange priesters-jas, 2) domince's-rok; -schaft, vr.: priesterschap; -staat, m.: priesterstaat, door priesters geregeerde staat; -stand, m.; priesterstand ; -stolz, m.: priestertrots; -tnum |tl, o.: priesterdom; -weihe, vr.: priesterwijding;-wiirde, vr.: priesterlijke waardigheid. Pries'terin, vr. (mrv. -nen): priesteres. pries'terlich, bv. n.: priesterlijk. Prim, in Sam. I -geld, o.: (kpv.) kaplaken; -zahl, vr.: priemgetal, ondeelbaar gctal.^ Prima, vr.: (op scholen:) eerste klasse, hoogste klasse; (kph.) primawissel; (typ.) schoondruk; I -sorte, vr.: beste soort; -wechsel, m.: (kph.) primawissel. Prima'ner, m. (-s; mrv. -): leerling van de hoogste klasse. Primlir'^chu'le, vr.: lagere school, school voor lager onderwijs. Pri'mas, m. (- of Prima'ten; mrv. Prima'ten): primaat; I Primat', o. (-es, -s; mrv. -e): primaatschap; I prima'tisch, bv. n.: primaat-. Pri me, vr.: (typ.) schoondruk: (spl.) vier eenerlei kaarten (b.v. vier azen, enz.); (op scholen:) eerste klasse, hoogste klasse. |
Pri'mcl, vr.: primula veris, sleutelbloempje. primitiv', bv. n.: primitief. Primiz', vr.: eerste Mis-offer van een pas tot priester gewijd roomsch-katholiek geestelijke. Primus, in.: eerste, knapste^ bekwaamste (b.v. van eene klasse in de school). Princip', o. (-es, -s; mrv. -e of Prin-ci'pien); grondbeginsel; I Princiquot;pien-fra'ge, vr.: quaestie van beginselen. IPrincipal', o. (-es, -s; mrv. -e): (in orgels:) prestant. IPrincipal', m. (-es, -s; mrv.-e): principaal (lastgever; werkgever; patroon); Principa'lin, vr. (mrv. -nen): 1) vrouw van den principaal; 2) lastgeefster, (ook:) werkgeefster. Prinz, m. (-en; mrv. -en): prins (lid of afstammeling van een regeerend stamhuis); I -metall, o.: spinsbek. Prin'zen, in Sam. I -erzieher, ra.: opvoeder van (gouverneur bij) een jongen prins; -farbe, vr.: prinsenkleur, oranje; -flagge, vr.: prinsenvlag; -hof-meister, ra. (-lenrer, ra.): Zie -erzieher. PrinzeH Hin, vr. (rarv. -nen): prinses; I -birne, yr.: suikerpeer; -steuer, vr.: huwelijks-uitzet eener prinses. prinzlich, bv. n.: prinselijk. Pri'or, ra. (-s; rarv, Prio'ren): prior; Priorat', o. (-es, -s: rarv. -e): prioraat; Priorei', vr.: priorij ; Pri orin, vr. (mrv. -nen): priores. Prioritat', vr.: prioriteit, voorrang. Prioritats', in Sara. I -aktien, vr. mrv,: prioriteits-aandeelen; -ordnung, vr.: rangregeling der schuldeischers. Pri'se, vr.: 1) kleine hoeveelheid tus-schen vinger en duim, (inz.) snuifje: eine - Tabak: een snuifje; 2) prijsschip, prijsgeniaakt (buitgemaakt) schip; für gute - erklart werden: buitverklaard worden. Pri sen, in Sara. I -büreau, o.: kantoor der buitgemaakte goederen; -geld, o.: buitgeld, prijsgeld; -gericht, o.: gerechtshof voor de buitgemaakte schepen en goederen; -güter, o. mrv,: buitgemaakte goederen; -meister, m.: pnjs-meester; -prozess, ra.: proces (rechtsgeding) over buitgemaakt goed; -recht, o.: pnjsrecht. Pris ma, o. (-s; mry. -s): prisma; prisma'tiseh, bv. n.: prismatisch. Pr it sch, ra. (-es; rarv. -e): klap, slag; I -meister, ra.: 1) hansworst, harlekijn, 2) improvisator, 3) man die bn het schijfschieten de raakschoten aanwijst. Prit'sche, vr.: 1) brits, rustbank, legerstee, (fig.) veldbed; (aan wagens en sleden:) achterbankje; 2) brits, broek ; 3) houten sabel van harlekijn, (ook:) plak (d. i. plat voorwerp om race te slaan); Einera die - geben: aan iemand met de^ plak geven, (ook:) aan iemand voor zijne broek geven, (fig.) wegjagen (b.v. knecht of meid), (pop.) aan iem. een schop onder zijn gat geven. Iprit'selieii, w. b. Zie 5 reg. hooger. IPrit'sclieii, in Sam. I -meister, ra.: Zie Pritsehmeister. priyat', bv. n.: particulier, bijzonder; I -absicht, vr.: bijzonder oogmerk; -an- |
PRIVATAUSGABEN.
632
PROFITLICH.
PROVIANTHAUS.
PROFORMA.
633
|
profor'ma, bw.: pro forma, voor den Torm; I -wechsel, m.: (kph.) schoorsteen-wissel. Prof ons', in. (-es; inrv. -c): (hist.-rcht.) provoost; General (mil. en mar.) provoost-geweldigrer. Programm', o. (-es, -s; mrv. -e): programma. Progression', vr-: (wsk.) reeks; pro-gressis'tisch, bv. n.: progrressistisch, vooruitstrevend; progressiv', bv. n.: prog:res-sief. Projekt', o. (-es; mrv. -e): plan; Projekquot;tenmaeh,er, m.: plannenmaker. Projektil', o. (-s; mrv. -e): projectiel; Projektion', vr.: projectie. Proklamation', vr.: proclamatie; proklami'ren [ie], w. b.: proelameeren, afkondigen (das Aufgebot de geboden laten gaan, de huwelijks-afkondigingen doen). Prokon'sul, m. (-s; mrv. -n): (hist.) proconsul; Prokonsulat', o. (-es, -s; mrv. -e): proconsulaat. Proku 'ra, vr.: procuratie, volmacht; I -führcr, m, (-trager, m.): procuratiehouder. Prokura'tor, m. (-s; mrv. -rato'ren): (reht.) procureur. Proku ristquot;, m. (-en; mrv. -en): gemachtigde. Proleta'rier, m. (-s; mrv. -): proletariër, niets-bezitter. Prolog:', m. (-es, -s; mrv. -e): proloog, voorrede. Prolongation', vr.: (kph.) prolongatie, termijns-verlenging; prolongi'ren |iej, w. b. : prolongeeron, den termijn (van betaling of van levering) verschuiven. Pronirmo ria, o. (-s; mrv. -s): memorie, betoogschrift. Pronies'sc, vr.: (kph.) promesse, acceptatie. Promotion', vr.: promotie; promo-vi'ren [iel, w. o. h. en w. b,: promo-veeren. prompt, bv. n. en bw.: prompt. Promulgation1, vr.: uitvaardiging (van wetten); promulgi'ren (.iel, w. b.: uitvaardigen. Prono'men, o. (-s; mrv. -mina): (tik.) voornaamwoord. Propagan'da, vr.: propaganda. Prophet', m. (-en; mrv. -en): profeet, ziener; nirgends gilt der - weniger, als in seinem Vaterlanae: (spr.) een profeet is nooit geëerd in zijn eigen vaderland. Prophe'ten, in Sam. I-kraut, o.: (pik.) bilzenkruid; -kuchen, m.: profetenbroodje, profetenkoekje; -schaft, vr.: zienerschap, hoedanigheid van profeet. Propke'tin, vr. (mrv. -nen): profetes; prophe'tisch,bv. n.: profetisch; prophezei'en, w. b.: profeteeren, voorspellen; Prophe-zei'ung, vr.: profetie, voorspelling. Proponent', m. (-en ; mrv.-en): proponent; proponi'ren [iel, w. b.: proponeeren, voorstellen. Proportion', vr.: proportie, evenredigheid. proportional', bv. n.: proportioneel, evenreaig. Propst, m. (-es; mrv. Pröp'ste): (kkl.) proost; Propstei', vr.: proosdij. |
Prorek'tor, m. (-s; mrv. Proquot;rekto'ren); prorector. Prorogati€gt;n', m.: verdaging, prorogatie; prorogi'ren [ie], w. b.: verdagen, prorogeeren. Pro'sa, vr.: proza: prosa'isch, bv. n.: prozaïsch; Prosa'iker, m. (-s; mrv. -): proza-schrijver; Prosaist', m. (-en: mrv. -en): proza-schrijver. Pro'se, vr.: proza. Proselyt', m. (-en; mrv. -en): proseliet, bekeerling; Prosely' tenmach'er, m.: proselietenmaker, jachtmaker om zieltjes te winnen; Proselyquot;tenmacherei', vr.: proselietenmakerij, proselietenjaeht. proskribi'ren [biel, w. b.: vogelvrij verklaren, verbannen; Proskription', vr.: vogelvrij-verklaring, verbanning. pro sit, tsw,: 1) wel bekome het u!, 2) gezondheid!, (fam.) santjes!, mijn dienst aan u! Prosodie', vr.: (tik.) prosodie, klankleer; proso'disch, bv. n.: prosodiek. Prospekt'. m. (-es, -s; mrv. -e): gezicht, uitzicht; (fig.) verschiet, vooruitzicht. prost. tsw.: Zie prosit, prostitui'ren jier'enl, w. b.: prostitu-eeren (sich -, m. w. zich prostitueeren); Prostitution', vr.: prostitutie. Protektion'. vr.: protectie; Protek'tor, m. (-s; mrv. Protekto'ren): protector; Protektorat', o. (-es, -s; mrv. -e): protectoraat. Protest', m. (-es; mrv. -e): protest (-kosten, vr. mrv.: protestkosten); Protestant', m. (-en; mrv. -en): protestant; Protestan'tin, vr. (mrv. -nen): protestant-sche; protestan'tisch, bv. n.: protestantsch; Protestation', vr.: protestatie; prote-sti'ren [ie], w. o. h. en w. b.: protesteeren. Protokoll', o. (-es, -s; mrv. -e): proces-verbaal; zu - nehmen: procesverbaal opmaken van, verbaliseercn; I -führer, m.: griffier. Protokollant', m. (-en; mrv.-en): griffier; protokolli'ren [iej, w. b.: proces-verbaal opmaken van, verbaliseeren; Protokolli'rung [iel, vr.: verbaliseering; Protokollist', m. (-en; mrv. -en): griffier. Protz, in Sam. i -kette, vr.: (art.) protsketting ; -nagel, m.: affuitnagel;-rad, o.; voorwiel van de affuit; -stiibchen, o.: pruilhoek; -wagen, m.: affuitwagen, profzeln, w. o. h.: (kkk.) meuken, prot'zen. w. b.: (art.) op de affuit plaatsen; w. o. h.: 1) mopperen, de bok-kepruik ophebben; 2) aanmatigend (trotsch) zijn, prot'zig, bv. n.: 1) onhandelbaar; 2) mopperend; 3) aanmatigend, trotsch: - thun: 1) de bokkepruik ophebben, 2) aanmatigend (trotsch) zijn. Provenza'le, m. (-n; mrv.-n): Pro-cengaal (1. bewoner van Provence; 2. minstreel, minnezanger). nroverbia'liseli, bv. n.: spreekwoordelijk; proverbiös', bv. n.: spreukrijk. Proviant', m. (-es, -s): proviand, leeftocht, mondbehoeften (mrv.); I -amt, o.: bureau van den commissaris-generaal der levensmiddelen; -haus, o. (-kammer, vr.); proviandhuis, voorraadmagazijn, |
PROVI A-NTKOMMTSSaR.
PSYCHOLOGISCH.
634
PÜMPENWERK.
PTISANE.
635
|
Ptisa'ne, vr.: gerstewater; (gnk.) leschdrank, Pubertlit', vr.: huwbaarheid, huwbare staat. jpnblici'ren [eie], w. b.: publiceeren (ein Testament een testament openen); Publicist', m. (-en; mrv. -en): publicist; Publieitat', vr.: publiciteit, openbaarheid; Publikation', vr.: 1) openbaarmaking, afkondiging, 2) kennisgeving; Pu'blikum, o. (-s): (het) publiek. Pud, o. (-s; mrv. -e): (gew.) poed, pud. Pnd'clinglt;. m. (-s; mrv. -e): (kkk.) pudding; I -stein, m.: (min.)puddingsteen; -tuch, o.: (kkk.) puddingdoek. Pu'del, m. (-s; mrv. -): (hond:) poedel ; (in studententaal:) pedel, bode ; (fig. fam.) bok. abuis; einen - maehen: (fig. fam.) een bok schieten; bekannt sein wie ein bunter -: (spr.) bekend zijn als de bonte hond; das ist des -s Kern : (spr.) daar zit de kneep; I -dick, bv. n.: 1) zeer dik, 2) (iron.) vet (d. i. dronken en vol);-hund, m.: poedelhond, poedel; -hündin, vr.: wijtjes-poedel; -kappe, vr.: ruige pet, pet van bont; -kopf, m.: kroeskop; -mütze, yr.: Zie -kappc; -narrisch, bv. n.: (fam.) jolig, gek van joligheid; -nass, bv. n.: druipnat, sliknat. pn'deln, w. o. h.: poedelen, morsen; (fig. fam.) een bok schieten ; w. b.: plagen, turken. Pu'der, m. (-s): poeder, (inz) haar-poeder; (fig.) gruis; (ook :) stof; I -bentel, m.: poederzak; -büchse, vr.: poederdoos; -mantel, m.: poedermantel, kamdoek; -quast, m.: poederkwast; -salz, o. :fijn zout; -schaehtel, vr.: poederdoos; -zucker, m.: J) geraspte broodsuiker, 2) ongeraffineerde suiker. pu'derig:, bv. n.: 1) poederachtig; (fig.) gepoederd; 2) stoffig, bestoven ; I pu'dern, w. b.: poederen; (fig.) bestrooien. Iiuim tsw.: pof! IPulT, m. (-es, -s; mrv. Püf'fe): 1) pof, knal, slag; 2) slag, opstopper, stomp, stoot, duw; (fig.) steek onder water, zet; er kann einen - vertragen: (fam.) hij kan tegen een stootje; einem Püffe geben: aan iemand opstoppers geven, (fig.) aan iemand steken onder water geven ; 3) (mod.) pofmouw, bolle mouw; 4) (spl.) verkeerspel, triktrak-spel; 5) bluf-advertentie; I -armel, m.: pofmouw ; -bohne, vr.: groote boon, tuinboon, roomsche boon; -brett, o.: (spl.) verkeerbord, triktrakbord ; -spiel, 0.: verkeer-spel, triktrak-spel. puffen, w. o. h.: 2) knallen, klappen; 2) oppoffen, bol staan; 3) (spl.) triktrakken; w. b.: 1) stompen, slaan, stooten, duwen, 2) bol maken, doen oppoffen; I Puffer, m. (-s; mrv. -): stomper, stooter, duwer (Sack-: zakpistool); puf'fern, w. o. h.: knallen, klappen; puffig, bv. n.: bol. Pugilist, m. f-en; mrv. -en): vuistvechter, bokser; Pugilis'tik, vr.: (het) yuistvechten, (het) boksen; pugilis'tisch, bv. n.: vuistvechters-, vuistvecht-. Piih'ahu, m. (-s): (zeew.) timmermans-maat. Pulk, m. (-es, -s; mrv. -e): poelk (d. 1. detachement) Kozakken. Pulpet', o. (-es, -s; mrv. -e): lezenaar, leeslessenaar, muziek-lessenaar. |
Puls, m. (-es; mrv. -e): (ontl. en fig.) pols; Einem an den - fühlen: iemands pols voelen, (fig.) iemand polsen; I -ader, vr.: slagader; -messer, m.: polsslagmeter; -sehlag, m.: polsslag; -stillstand, m.(-stoc-kung. vr.): stilstand van den pols; -wage, yr.: polsslagmeter. pul'sen (pulsi'ren [sic]), w. o. h.-slaan, kloppen. Puit, o. (-es; mrv. -e)i lessenaar; I -dach, o.: afdak; -hange, vr.: lessenaars-scharnier; -schloss, o.: lessenaarsslot. Pul'ver, o. (-s; mrv. -): 1) poeder; (fig.) pulver, stof; zu - zerreiben: tot pulver wrijven, fijnwrijven; 2) kruit, buskruit; - und Blei: kruit en lood; dasaufgesehüt-tete -: het pankruit, het kruit op de pan; kein - riecnen können: (fig.) geen kruit kunnen ruiken; er hat das - nicht erfun-den: (spr.) hij # heeft het buskruit niet uitgevonden, hij timmert niet heel hoog; er ist keinen Schuss - werth ft]: (spr.) hij is geen knip voor zijnen neus waard; I -artig, bv. n.: poederachtig, (fig.) fijn; -büchse, vr.: kruitbus; -dampf, m.: kruitdamp; -fass, o.: kruitton; -fege. vr.: 1) stofdoek, 2) stoffer, 8) kruitzeef;-flasche, vr.: kruithoorn; -haus, o.: kruithuis;-holz, o.: zwarte-bessendragende elzeboom; -horn, o.: kruithoorn; -kammer, vr.: kruitkamer; -karren, m.: kruitwagen; -kasten, m.: kruitkist; -korn, o.: kruitkorrel; -körn-chen, o.: kruitkorreltje; -ladung, vr.: Zie -ma^s; -magazin, o.: kruitmagazijn; -mass, o.: kruitmaat, hoeveelheid kruit voor een schot, (eene) lading kruit; -masse, vr.: hoeveelheid kruit: -mühle, vr.: kruitmolen; -müller, m.: buskruitma-ker; -probe, vr.: kruitproef; -sack, m.: kruitzak; -schaufel, vr.: (art.) laadlepel; -scheu, bv. n. : bang voor kruit; -schwamm, m.: tonder in den vorm van poeder; -tonne, vr.: kruitton; -verschwörung, vr.: (hist.) buskruitverraad; -wagen, m.: kruitwagen ; -wurst, vr.: (art.) kruitworst. pul'yerielit, bv, n.: poederachtig; pul'verig, bv. n.: vol poeder; pulverisi'ren |sie], w. b.: I) tot poeder wrijven of stampen, fijnmaken, 2) met poeder bestrooien; pul'vern, w. b.: Zie pulverisiren. Ipiinip, tsw.: bom!, bons! IPump, m.: (studententaal:) auf - : op den beer, oigt; de pof. IPiinip, in Sam. I -balken, m.: pomp-slinger ; -brunnen, m.: wel eener pomp; -hosen, vr. mrv.: schippersbroek, wijde broek; -werkzeug, o,: pompwerktuig, pomp. Piim'pe, vr.: pomp; Wasser in eine -giessen, um sic wieder in Gang zu brin-gen: eene pomp aanmaken. Ipiim'pen, w. o. h. en w. b,: 1) pompen; 2) (studententaal:) beren (d. i. op krediet nemen; ook: crediteeren);'3) bonzen. IPum'pen, in Sam. I -back, o.: (zeew.) pompzode; -bohrer, in.: 1) putboor, 2) pompenmaker; -daal, o.: pompdaal; -deckel, m.: kap eener pomp; -gat, o.: (zeew.) pompgat; -kammer, vr.: Zie -stiefel; -kappe, vr.: kap eener pomp; -leder, o.: pompzuiger: -macher, m.: pompenmaker; -schwengel, m.: pomp-alinger; -stiefel, m.: pompbuis;-wasser, o.: pompwater; -werk, o.: 1) pompwerk. 2) zuigpomp. |
pumper;
636
|
Pum'per, m. (-s; mrv. -): 1) poraper; (aan eene brandspuit:) pompgast; 2) (studententaal:) beerder, borger, op krediet nemer, schuldenmaker, (ook:) kredietgever. Puinpernick'cl, m. (-s): Wcstfaalsch roggebrood. liumpH, tsw.: bom!, bons! I Pumps, m. (-es): bons. pump'Hcn, \v. o. h.: bonzen; w. b.: ranselen. Pu'nier, m. (-s; mrv. -): (hist.) Car-thager; pu'nisch, bv. n.: Punisch. II'linkt, m. (-es; mrv. -e): punt; von - zu -: van punt tot punt; - für -: punt voor punt; auf den -: punctueel,stipt; die Sache steht noch auf demselben -e: de zaak staat nog op dezelfde hoogte; auf dem -e sein abzureisen: op het punt staan om te vertrekken. 'pnnkt, bw.: stipt, precies; es ist -zwólf: het is precies twaalf uren. IPunkt, in Sam. I -stein, m.: graniet; -strich, m.: (tik.) kommapunt; -thierchen |t|, o.: infusie-diertje; -weise, bw.: punt voor punt. Pünkt'ehcii, o. (-s; mrv.): puntje, punk'ten, w. b.: punteeren; (tik.) punctueeren, van leestcekens voorzien; (hik.) de naaldsteek volbrengen op. Punktir' Itier], in Sam. I -buch, o.: punteerboek (der waarzeggers); -kunst, vr.: punteerkunst, punteerwaarzeggerii; -künstler, m.: waarzegger uit geteekende punten of stippen; -nadel, vr.: (hik.)punctuurnaald, (grav.) ets-naald; -rad, o.: pun-teer-radertje. punkti ren [tic], w. b.: Zie punkten; Punkti'rer [tic], ra. (-s; rarv. -): 1) punteerde!*, 2) punctueerder, 3) volbrenger van de naaldsteek, 4) waarzegger uit geteekende punten of stippen; Punkti'rung (tiel, vr. (Zie Punktur.) pünkt'lieli, bv. n.: stipt; I -keit, vr.: stiptheid. pnnk'tnm, tsw.: basta! Punktur', vr.: (typ.) punctuur; (hik.) punctuur, naaldsteek. Punsch, m. (-es): pons; I -bowle, vr.: pons-kom, kom waarin de pons gemaakt wordt of is; -glas, o.: pons-glas; -löffel, m.: pons-lepel; -napf, m. (-schale, vr.): Zie -bowle. puuHeli'en, w. o. h.: pons drinken, pun'zen, w. b.: met den steekbeitel ciseleeren; Punzenier', m. (-es, -s; mrv. -e): ciseleur. Pupill', ra. (-en; mrv. -en): (rcht.) pupil; Pupil'le, vr.: (rcht.) pupil, (ontl.) oogappel, appel van het oog. Pupillen, in Sam. I -gelder, o. mrv.: aan onder voogdij staande minderjarigen toebehoorende gelden; -gericht, o. (-kol-legium, o., -senat, ra.): wees- en momboir-karaer. Püpp'ehen, o. (-s; mrv. -): popje; Pup'pe, vr.: pop, speelpop, (ms.) pop, (vv.) dobber. Ipup'pen, w. o. h. 1) poppen maken; 2) met de pop spelen (sich -, w. w.: ins.: eene pop worden); w. b.; bakeren, omzwachtelen. |
IPup'pen, in Sam. I -balg, in.: poppe-lijf; -kirsche, vr.: (pik.) jodenkers; -kram, m.: 1) poppenwinkel, speelgoedwinkel, 2) poppen (mrv.), speelgoed; -kramer, m.: poppenkoopman; -macher, m.: poppenma-kcr; -massig, bv. n.: popachtig (bw.: als eene pop); -spiel, o.: poppen-spel. Janklaassen-spel; -spieler, m.: man van het Janklaassen-spel; -stand, m.: staat der pop (die in een vlinder zal veranderen); -werk, o. (-zeug, o): poppen (mrv.), speelgoed. pur, bv. n.: puur. Pur^anz', vr.: purgatie, purgeermiddel. Purgir' [gier], in Sam. I -mittel, o.: purgeermiddel; -nuss, vr.: purgeernoot; -pille, vr.: purgeerpil; -pulver, o.: poeder om te purgeeren; -trank, m.:purgeer-drank. purgi'ren [giel, w. o. h.: purgeeren, (pop.) schoon schip maken, laten purgeeren. Pur is'mus, m. (-; mrv. Puris'men): zemelzifterij voor de zuiverheid der taal; Purist', m. (-en; mrv. -en): purist, zemelzifter om alle vreemde woorden uit eene taal te weren. Purita'ner, ra. (-s; mrv. -): (kkl.) Puritein; Puritanis'mus, m. (-): Puri-teinsche leer; purita'nisch, bv. n.: Puri-teinsch. Pur'peln, vr. mrv.: (gnk.) scharlakenkoorts. Pur'pur, ra. (-s): purper (i.quot; a. b.); mit dem - bekleiden : (hg.) met het purper bekleeden (d. i. tot kardinaal verheffen); I -ammer, in.: (vog.) Mexicaansche geelvink; -farbe, vr.: purperkleur; -farben (-farbig), bv. n.: purperkleurig; -fieber, o.: (gnk.) purperkoorts, scharlakenkoorts; -gewand, o.: purperen gewaad; -holz, o.: purperhout, palissanderhout; -hut, in.: kardinaalshoed; -kleid, o.: Zie -gewand; -lippen, vr. mrv.: (dk.) koraalroode lipjes; -mantel, m.: purperen mantel; -roth |t|, bv. n.: purperrood; -röthe |tj, vr.: purperkleur; -saure, vr.: (schk.) purperzuur; -schnecke, vr.: 1) purperslak, 2) purperschelp. pur'purieltt, bv. n.: purperachtig; Eur'purig, bv. n.: purperkleurig; pur'purn, v. n.: purperrood, purperkleurig, ur'purig, bv. n.: purperkleurig; pur'purn, v. n.: purperrood, purperkleurig, pur'ren, w. o. n.: 1) porren, peuteren; 2) brommen, knorren; 3) (van katten:) spinnen; 4) (zeew.) de wacht aflossen; w. b.: 1) opporren, uitpeuteren;2) plagen, sarren, tergen; 3) aanporren, aanzetten, aanhitsen. pur'riseli, bv. n.: brommig, knorrig. Piirseh, vr:: (jag.) wildbaan; I in Sara.: Zie Viirseh. Pur'zel en purzeln: Zie Burzel, enz, Pns'elien, o. (-s; mrv. -): poesje, katje; Pu'se, vr.: poes; Pu'sekatze, vr.: poesje, katje. Pust, in Sam. I -rohr, o.: (glasbla-zers-)blaaspijp. Pus'tel, vr.: puist. pus'ten, w. o. h. en w. b.: blazen. Pus'ter, m. (-s; mrv. -): (pik.) wolfsveest. Püs'ter, m. (-s; mrv. -): 1) kleine blaasbalg; 2) poederkwast; 3) (pik.) wolfsveest. pus'tern, w. o. h.: 1) blazen; 2) een snuivend geluid door den neus maken; 3) fluisteren, feziken. pustulös', bv. n.: puistig. |
QUADER.
PUT.
637
|
Put, in Sam. I -huhn, o.: (vogr.) kalkoen ; -hühnchen, o.: kalkoene-kuikon. Pu'te, vr.: (vogr.) kalkoen; I Pu'ten-braten, m.: grebraden kalkoen. Pu'ter, m. (-s; mrv. -): kalkoensche haan; 1 -braten, m.: grebraden kalkoen. Piit'sclie, vr.: zoutbak, zoutkuip. putt, tsw.: piep! Put'tel, o. (mrv. -): kuikentje. Put'tingen, vr. mrv.; (zeew.) puttin-gen ; Put'tingrtau, o.: puttingtouw. Putz, m. (-es): 1) tooi; (figr.) opschik; (ook:) toilet-artikelen; ein - Bander: (fam.) linten en strikken (mrv.); 2) (mtsl.) pleisterkalk, berapingr; I -becken, m.; (fam.) waschkom, (hgr.) scheerbekken; -blume, vr.: kunstbloem, gremaakte bloem; -döck-chen, o. (-docke, vr.): (iron.) pop op de kast, aangrekleede pop; -gremach, o.: 1) kleedkamer, 2) pronkkamer, mooie kamer; -greschaft, o. (-handel, in.); modezaak, zaak in mode-artikelen; -handlerin, vr.: modemaakster, modiste; -handlungr, vr.: modewinkel; -holz, o.: (schoenmakers-dikhout; -kastchen, o.: toiletdoos, kapdoos; -kram, m.: 1) modeartikelen (mrv.), modewaar, 2) snuisterijen (mrv.), opschik; -macherei', vr.: modevak; -macherin, vr.: modemaakster, modiste; -messer, o.: scheermes; -narr, m.: modegek ; -niirrin, vr.: voor den opschik levende zottin; -schachtel, vr.: lintendoos; -schere, vr.: snuiter (werktuig om kaarsen te snuiten); -schuhe, m. mrv.: (fam.) mooie schoenen; -stein,m.: (schoenmakers-)klop-steen ; -sucht, vr.: zucht om mooi gekleed te gaan; -stube, vr.: Zie -gemach; -süchtig, bv. n.: voor den opschik levende, pronkzi(^k; -tisch, m.: toilet-tafel;-waaren, vr. mrv.: mode-artikelen, modewaren; -werk, o,: Zie -kram; -zimmer, o.: Zie -gremaeh. Put'ze, vr.: 1) kaarsen-snuitsel; 2) snuiter (het werktuig om kaarsen te snuiten). IPut'xen, in.: Zie Puzen. Suit zen, w. b.: 1) poetsen; die uhe - : de schoenen poetsen; 2) schoonmaken; opwrijven; schuren; (fig.) opschikken, mooimaken; (fig. fam.) was-schen; Einen - (Einem den Buben -):uit zen, w. b.: 1) poetsen; die uhe - : de schoenen poetsen; 2) schoonmaken; opwrijven; schuren; (fig.) opschikken, mooimaken; (fig. fam.) was-schen; Einen - (Einem den Buben -): €^iia1gt;'be, vr.: kwabbe; (van koeien:) halskwabbe, wam, kossem; quab'belig, bv. n.: dik en vet; quab'beln, w- o. h.: schudden (waggelen) van vetheid. Quack, o. (-es, -s; mrv. -e): kuiken ; (fig. fam.) klodder; I -salber, m. (-s; mrv. -): kwakzalver; -salberei', vr.: kwakzalverij; -salbern, w. o. h.: kwakzalven. qnack'el, in Sam. 1 -haft, bv. n.: weifelend, wankelend, besluiteloos; (fig.) kinderachtig. |
(fig.) iemand de ooren wasschen, iem. op zijn voorman zetten; 3) Biiume -: boomen snoeien; das Licht -: de kaars snuiten; die Nase -: den neus snuiten; sich den Bart -: zich scheren; 4) (mtsl.) berapen, ten ruwste bepleisteren; I sich -, w. w.: (fam.) zich poetsen, zich wasschen, zich reinigen; (fig.) zien netjes aankleeden, zich opschikken; (van pluimgedierte:) zich pluizen. Put'zer, m. (-s; mrv. -): 1) poetser; opwrijver; mooimaker; enz.; 2) (pop.) uit-poetser, terechtwijzing; einen - bekommen: een uitpoetser krijgen. piit zig, bv. n.: grappig, koddig. Pu'zen, m. (-§quot;; mrv. -): (typ.) inktvlak, zwarte vlek van eene georokene letter. PygiuR e, m. (-n; mrv. -n): pygmee, dwerg; pygma'isch, bv. n.: dwergachtig. p.vraiiiicla'liscli, bv. n.: pyramidaal; Pyrami'de, vr.: pyramide (die Gewehren in -n setzen: mil.: de geweren aan rotten zetten); pyrami'denförmig, bv. n.: piramidaal. PyrenR'cn, vr. mrv.: (adk.)Pyreneën; pyrena'isch, bv. n.: Pyrenecsch. Pyrit', m. (-es; mrv. -e): (min.) vuursteen. Pyrol', m. (-s; mrv. -e): (vog.) goudlijster; (pik.) wintergroen. Pyro, in Sam. I -logie', vr.: leer van het vuur; -mant', m. (-en; mrv. -en): waarzegger uit vuur; -mantie', vr.: waarzeggerij uit vuur; -me'ter, m.: hittegraad-meter; -metrie', vr.: kunst om den hitte-graad van het vuur te meten; -technic' (-tech'nik), vr.: vuurwerkmakerskunst; -tech'niker, m. (-s; mrv. -): vuurwerk-maker;' -tech'nisch, bv. n.: vuurwerkers-. pyr'rliiscli, bv. n.: pyrrhisch; -er Tanz: oorlogsdans, krijgsdans, dans van gewapende lieden. Pytliasora'er, m. (-s; mrv. -): aanhanger van de leer van Pythagoras; pythagora'isch (pythago'risch), bv. n.: Pythagorisch, van Pythagoras. Py'thia, vr.: (hist.) Pythia (de priesteres van Apollo); py'thisch, bv. n.: pythisch; Phythonis sa, vr.: 1) Zie Pythia, 2) tooveres, waarzegster. Quack'elchen, o. (-s; mrv. -): (fam.) kleine schreeuwleelijk; Quackelei', vr.: ongestadigheid, weifeling (als tsw.: gekheid!); quack'elig, bv. n.: weifelend, wankelend, besluiteloos, (fig.) kinderachtig; quack'eln, w. o. h.: 1) waggelen, 2) weifelen, wankelen, besluiteloos zijn; Quack'ler, m. (-s; mrv. -): weifelaar, besluitelooze. Quarter, m. (-s; mrv. -n) en vr.: hardsteen, arduin; I -stein, m.: gehouwen steen; -steinbruch, m.: steengroeve; |
QlTADEKSTüCK.
638
|
-stuck, o.: gehouwen steen; -werk, o.: (mtsl.) voegrwerk. Quadrage wima, m.: (kkl.) eerste Zondag: in de Vasten. Quadrant', m. (-en; mrv. -en): (wsk.) quadrant. Quadrat', o. (-es, -s; mrv. -e): qua-draat, vierkant; (typ.) vierkantje; (muz.) naturel; I -fuss, m,: vierkante voet; -mass, o.: vierkante maat; -meile, vr.: vierkante mijl; -rechnung-, vr.: quadraat-rekening; -senein, m.: vierkant aspect; -schuh, m.: vierkante voet; -stunde. vr.: vierkante mijl; -wurzel, vr.: quaciraat-wortel; -zahl, vr.: quadraatgetal, tweede macht; -zoll, m.: vierkante duim. Quadrat'chen, o. (-s; mrv. -): (typ.) sluitvierkantj e. qnadra'tiscli, bv. n.: vierkants-; -e Gleichung: vierkantsvergelijking. Qnadratur', vr.: quadratuur. Quadrille, (spreek uit: ka-driel'), vr. (spl. en dans:) quadrille. quadrilli'ren [ie], w. b. (wev.) geruit maken. Quadrima'nen, m- mrv.: vierhandige dieren (b.v. apen). quadri'ren Idrie], w. b.: vierkantmaken. Quadrupc'den, m. mrv.: viervoetige dieren. Quadru'pel, m. (-s; mrv. -): viervoud; I -allianz, vr, (-vertrag, m.): viervoudig verbond; quadrupli'ren [plie], w. b.: ver-viervoucligen. Quack, in Sam. I -ente, vr.: kwaakeend;-reiner, m.: (vog.) nachtraaf, nacht-reigr r, kwak. qua'ken (quü'ken), w. o. h.: 1) kwaken; 2) schreeuwen, piepen; Qua'ker, m. (-s; mrv. -): Zie QuHker. Quaker, m, (-s; mrv. -): l) kwakende vogel, (ook:) kwakend dier; 2) (kkl.) Kwaker, geestgetuiger; -ge-meinde, vr, (-gesellschaft, vr.): kwakergemeente, broederschap der Kwakers; -glauben, m.: kwakers-geloof; -miissig, bv. n.: kwakerachtig; -thum (t]; o.: 1) leer der Kwakers, 2) kwakers-genootschap; -versammlung. vr.: bijeenkomst (godsdienst-oefening) der Kwakers. QuJikerei', vr.: Zie Quftkerthum; Qua'kerin, vr. (mrv. -nen): kwaker; qua'kerisch, bv. n.: kwakerachtig. Qual, vr.: 1) marteling, pijniging; 2) kwelling; 3) leed, smart, grief. Quül, in Sam. I -geist, m.: kwelgeest, plaaggeest; -gottin, vr.: furie; -teufel, m.: kwelduivel. quR'len, w. b.: 1) kwellen, plagen; 2) martelen, pijnigen; 3) smarten, grieven; Qua'ler, m. (-s: mrv. -): kweller, plager, verontruster; Qualerei', vr.: 1) kwellerij, plagerij, 2) marteling, pijniging; Qua'lerin, vr. (mrv. -nen): kwelster, plaagster. qualiiici'reu |cie], w. b.: 1) qualifi-ceeren, bestempelen met den naam van; 2) bevoegd maken; Qualifikation', vr.: 1) qualificatie, bestempeling met den naam van, 2) bevoegdmaking. QualitRt', vr.: hoedanigheid, quali-teit. Quall, m. (-es): zwelling; (fig.) beweegkracht. |
Qualle, vr.: kwal, zee-kwal. Qualm, m. (-es): 1) walm, dwalm; 2) weeheid, misselijkheid; 3) staat van verdooving; qual'men, w. o. h.: walmen, dwalmen, (fig.) rookwolken van tabaksdamp uitblazen; Qualmer, m.: verpester van de lucht met tabaksrook; qual'micht, bv. n.: walmachtig; qual'mig, bv. n,: walmig. Qual ster, m (-s; mrv. -): rochel, fluim (-baum, m.: pik.: sorbeboom); qual'sterig, bv. n.: 1) rochelend, 2) slijmerig; qual'stern, w. o. h.: rochels (fluimen) opgeven. Quan'del, m. (-s): middelruimte in de (kolenbranders-)houtmijt; I -beerbaum, m.: (pik.) alpenmispelboom; -beere, vr.: alpenmispel. Quant, m. (-es; mrv. -e): 1) kwant, schalk, snaak; 2) leus, schijn, (fam.) friem; I quants'weise, bw.: voor de leus, (fam.) voor de friem. QuantitHt', vr.: quantiteit, hoeveelheid; (tik., van lettergrepen:) lengte; Quan tum, o. (-s): 1) hoeveelheid, 2) aandeel. Quamp;n'zel, m. (-s; mrv. -) : 1) spil; 2) nengsel. Quap'pe, vr.: 1) kwab-aal, aalrups; 2) Zie Quabbe; 3) donderpadde, kik-kervischje. quap'peln, w. o. h.: Zie quabbeln; quap'pig, bv. n.: dik en vet. Quarantaine, vr.: (zeew.) quarantaine ; - halten: quarantaine houden; I -anstalt, vr.: quarantaine-huis, lazaret; -beamte, m.: officier der quarantaine; -gesetze, o. mrv.: quarantaine-wetten; -haus, o.: Zie -anntalt. Quark, m. (-es, -s) : 1) wrongel, kaas-wrongel; 2) nesterij, vodderij, bagatel; 3) slijk, modder; (gem.) drek, stront; in jedem -e rühren (seine Nase in jeden - stecken): zich met alles bemoeien; den alten - aufrühren: (fig. fam,) oude koeien uit de sloot halen; ' -fass, o.: kaas-nap, kaasvorm; -hange, vr.: kaashorde; -kase, vr.: kaas van afgeroomde melk; -kloss, m. (-nudel, vr.): noedel van kaaswrongel en meel; -trage, m.: kaashorde. quarkig:, bv. n.: wrongelig; (fig.) klonterig, kledderig. Quar're, va.: 1) grimmerig (krijterig, jankerig) kind; 2) brompot, knorrepot; er hat eher eine - als eine Pfarre ge-funden: (spr.) hij heeft gemakkelijker eene vrouw gevonden dan een middel van bestaan; I quar'ren, w. o. h.: ^grimmen, krijten, janken, 2) grommen, knorren, brommen; Quar'rer, m. (s; mrv. -) en Quar'rerin, vr. (mrv. -nen): Zie Quarre* Quart, o, (-es, -s; mrv. -e): vierde gedeelte, kwart; (van een uur:) kwartier; (als oude maat:) mengel; (typ,) quarto-lormaat; ein Buch in -: een kwartijn, een boek in quarto; I -band, m.: quarto-boekdeel, kwartijn; -blatt, o.: 1) vierde gedeelte van een blad, 2) blad in quarto-tormaat; -fiasche, vr.: 1) een mengel inhoudende fiesch, 2) vierde gedeelte van eene fiesch; -format, o.: quarto-formaat. Quartal', o. (-es, -s; mrv. -e): vieren-deeljaars, trimester, kwartaal; I -geld. |
QÜARTALGERICHT.
QUERGASSE.
|
o.: kwartaalgreld; -gericht, o.: elk kwartaal zitting houdende rechtbank; -rech-nung, vr.: driemaandelijksche rekening; -sitzung, vr.: (rcht.) driemaandelijksche zitting; -tag, m.: eerste dag (betaaldag/ van het kwartaal; -weise, bw.: per kwartaal, bij de drie maanden. tyiartan', in Sam. I -fieber, o.: der-dendaagsche koorts. tyiarta'nei*, m. (-s; mrv. -): leerling der vierde klasse. Quartant', m. (-en: mrv. -en): kwartijn, boekdeel in quarto-formaat. tyuar'te, vr.: vierde gedeelte; (spl.) vierde, roem van vier volgkaarten ; (muz.) kwart-noot; (kph.) quarta (vierde exemplaar van eenen wissel). tyiartett', o, (-s; mrv. -e): (muz.) quartet. ^iiartiero. (-es. -s; mrv. -egt;: kwartier (i. a. b.: 1. wijk, stads-wijk, stadsgedeelte; 2. woning, appartement, gedeelte van een woonhuis; 3. mil.: tot tijdelijke huisvesting aangewezene plaats of woning; 4) lijfsgenade); -rufen: (zeew.) kwart slaan; um - bitten: (mil.) om lijfsgenade smeeken; - geben: (mil.) kwartier geven, lijfsgenade schenken; im - liegen: (mil.) in kwartier liggen, ingekwartierd zijn; I -freiheit, vr.: vrijgesteldheid van inkwartiering; -geld, o.: kwartiergeld, vergoeding in geld voor inkwartiering; -meister, m.: (mil.) kwartiermeester; -schlange, vr.: (art.) kleine veldslang; -volk, o. (-wache, vr.): (zeew.) hondenwacht; -zettel, m.: biljet van inkwartiering. quartier'en, w. b.: inkwartieren. ^iiar'tnN, m. (-; mrv. Quar'ti): (zeew.) kommandant van de hondenwacht. tynarz, m. (-es; mrv. -e): (min.) kwarts; I -achat, m.: kwarts-agaat; -artig, bv. n.: kwartsachtig; -druse, vr.: groep (ophooping) van kwarts; -fluss, m.: gekleurd kwarts; -haltig, bv. n.: kwartshoudend; -sand? m.: kwartszand, zandachtig kwarts; -sinter, m.: kwartssintels (mrv.). quarz'iclit, bv. n.: kwartsachtig; uarz'ig, bv. n.: kwartsig, kwartshou-end. quasi, bw.: kwansuis. (^uaH'Nia (Qiias'Mle), vr.: (pik.) kwassiehout, C^uant, m. (-es; mrv. -en): kwast; (zeew.) zwabber; Quast'chen, o. (-s; mrv. -): kwastje; Quas'te, vr.: kwast. Qulis'tor, m. (-s; mrv. Quasto'ren): (hist.) quaestor; (tig.) betaalmeester C-amt, o.: quaestorschap, quaestuur); Quastur', vr.: Zie lt;|uttstoraiiit. Ouatem ber, m, (-s; mrv. -): kwartaalsdag, eerste dag van het kwartaal; (kkl.) quatertemper; I -geld, o. (-steuer, vr.): kwartaals-geld. Qua'terne, vr.: 1) (spl.) quatern, viertal uitkomende nommers; 2) katern, viertal vellen papier. Iquatsch, tsw.: klets!, flap!, kwak! I^natsch, m. (-es; mrv. -e): klets, slag, klap, kwak. tynatNch'el, vr.: (pop.) dikke lobbes, quatseh/elifg, bv. n.: mollig. quatHch'en, w. o. h. en w. b.: kwakken, kletsen, slaan. |
quatschlieht, bv. n.: mollig, fyieck, in Sam. I -mittel, o.: (pha.) kwikmiddel; -silber, o.: (schk.) kwikzilver, kwik; -silbern, bv. n.: van kwikzilver, (fig.) woelig, druk, rusteloos, ongestadig. Queck'e, vr.: (pik.) kweekgras; I Queck'engras, o.: kweekgras. ^neh'le, vr.: handdoek; (mnw.) afwatering, riool, goot. One 11, m. (-es, -s; mrv. -en): bron (ook fig.); I -ader, ivr.: bron-ader; -brun-nen, m.: springbron; -grund, m.: welgrond, grond vol bronnen; -meissel, m.: (hik.) verwijder; -moos, o.: (pik.) watermos; -reich, bv. n.: rijk aan bronnen; -salz, o.: bronzout; -sand, m.: welzand; -wasser, o.: welwater, bronwater. Quelle, vr.: bron (ook fig.); etwas aus guter - haben : (fig.) iets uit eene goede bron hebben. IQuel'len, in Sam. I -griiber, m.: wel-puttengraver; -massig, bv. n.: (fig.) uit eene goede bron; -reich, bv. n.: rijk aan bronnen. Iciuellen, w. o. onr. h. en s. (quillst, quiilt; quoll; gequol'len): wellen, opwellen ; (tig.) te voorschijn komen; (ook:) voortspruiten, ontstaan; w. b. reg.: doen zwellen, doorweeken; (kkk.) even laten doorkoken. qnell'icht (quel'lig:), bv. n.: vol bronnen. Qnen'del, m. (-s): (pik.) tijm. Quengrelei', vr.: J) gebrom, gemor, gelamenteer; 2) gekibbel, geharrewar; queng'eln, w. o. h.: 1) morren, brommen, lamenteeren, 2) kibbelen, harrewarren, [8) lijmerig spreken; Queng'ler, m. (-s; mrv. -): I) morder, lamenteerder, 2) kibbelaar, harrewarder; Queng'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) morrend schepsel, lamenteerster, 2) kibbcilaarster, harre-warster. Quent, o. (-es; mrv. -e): drachme; Quent'chen, o. (-s; mry. -); drachme. quer, bv. n.: 1) dwars (ook fig.); 2) schuin; 3) scheef, verkeerd; -e Wege: (fig.) verkeerde wegen, (ook:) zijpaden, slingerwegen ; die Sache geht -: de zaak loopt verkeerd; die Sache kommt mir - : dat ding dwarsboomt mn verschrikkelijk; - durch; dwars door, (hg.) midden door ; - Feld ein: dwars het land over, (fig.) door velden en beemden; - gegenüber (-über), bw.: vlak over, vlak tegenover; - über den Weg gehen: den weg dwars oversteken; 1 -balken, m.: dwarsbalk; -band o.: (tim.) nokbalk; -bank, vr.: dwarsbank,(stk.-hist.) bank der protestant-sche bisschoppen; - baum, m.: sluitboom ; -binde, vr.: (wpk.) balk; -citrone, vr.: quercitron (d. i. gemalen schors van den ververs-eik); -dach, o.: schuin dak; -durchmesser, m.: overdwarse middellijn; -sail, m.: wederwaardigheid, tegenspoed, ongeval; -feldein, bw.: Zie 14 regels hooger; -fenster, o.: zij-raam; -fiöte, vr.: (muz.) dwarsfluit; -flügel, m.: (bwk.) dwarsvleugel, kruisvleugel; -folio, o.: langwerpig folio-formaat; -frage, vr.: strikvraag (-fragen stellen oder thun: strikvragen doen); -furche, vr.: (akk.) dwars-vore; -gang, m.: dwarsweg; -gass-chen, o.: dwarsstraatje; -gasse, vr.: |
QUERGESTEIN.
QÜOTIREN.
|
dwarsstraat; -gestein, o.: (min.) dwars door eene erts-laag: loopende steen; -giebel, m.: zij-gevel; -hieb. m.: slag van ter zijde, (pop.) veeg uit de pan; -holz, o.: dwarshout, (fig.) dekstuk; -kopt, m.: (fig.) dwarshoofd, (ook:) zonderling, (een) rare; -köpfig, bv. n.: zonderling, wonderlijk; -köpfigkeit, vr.: zonderlingheid, wonderlijkheid; -laden, m.: valluik, valblind; -leiste, vr.: dwars-lijst; -linie, vr.: dwars-lijn; -naht, vr.: dwars-naad; -pfad, o.: dwars-pad; -pfeite, vr.: (inuz,) pijpersfluitje; -pfeifer. in.: pijper; -riegel, m.: dwarshout, (kim.) trens ; -sack, m.: reiszak (dien men over den schouder draagt), ransel; -sattel, m.: (rs.) dames-zadel; -schanze, vr.: (vest.) travers;-schnitt, m.: dwarssnede;-schwelle, vr.: (art.) stootklamp/stootbalk; -sinn, in.: onhandelbaarheid; -smnig, bv. n.: onhandelbaar, dwars; -sprung, m.: (tam.) bokke-sprong; -stein, m.: (bwk.) hoeksteen, sluitsteen; -strasse, vr.: 1) dwarsstraat, 2) dwarsweg; -strich, m.: dwarsstreep, (ng. tam.) streep door de rekening, teleurstelling (Einem einen -strich machen: fig. tam.: eene streep door iemands rekening halen); -strichelehen, o.: dwars-streepje; -wall, m.: (vest.) travers; -wand, m.: tusschenmuur, (in vruchten:) middelschot;-weg, m.: dwars-weg; -wind, m.: dwars-wind, Que're, vr.: 1) dwarste; 2) schuinte; die - (in die -, nach der -): schuin, in de schuinte, dwars, in de dwarste; ins Kreuz und in die -: (fig.) links en rechts, in alle richtingen; es gent mit ihm Alles der - : alles loopt hem tegen; Einem in die -kommen: iemand dwarsboomen. que'ren, w. b.: 1) dwars leggen, dwars zetten; 2) schuin zetten. Ouerl, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) kluts-molen voor chocolade, 2) klutshout (draaistok) voor chocolade, 3) (pik.) ring Ikring) van blaadjes; I-förmig, bv.n.: ringvormig, kringvormig. quer'len, w. o. h.: ronddraaien; w. b.: in een molen klutsen; Schokolate -: chocolade aanmaken (met water of met melk). C^uetsch, in Sam. I -eisen, o.: friseer-ijzer; -form, vr.: vorm voor bladgoud; -wunde, vr.: door kneuzing ontstane wond, kneuswond; -zange, vr.: friseertang. Quet'sche, vr.: 1) kneus-werktuig, (hennep- of vlas-)braak; 2) klem, nauwj verknijping, verlegenheid; in der - sein: (fig. tam.) in het nauw zitten; 3) (pik.) damastpruim. «luet selien, w. b.: kneuzen; (hennep of vlas:) braken; Quet'scher, m. (-s; mrv. -): 1) kneuzer, 2) hennep- of vlasbraker; Quet'schung, vr.: 1) kneuzing, 2) (hennep-of vlas-)braak. ^ueue, vr.: keu, biljartstok. lOuick, m. en o. (-es, -s): kwikzilver, kwik. I -, bw.: levendig, vlug. |
K^uick, in Sam. I -arbeit, vr.: vermenging van goud met kwikzilver, amalgameering; -brei, m.: amalgama; -erz, o.: kwikzilver-erts; -metall, o : met kwikzilver vermengd metaal; -sand, m.: drijfzand, vlugzand. quick'en, w. b.: met kwikzilver vermengen, amalgameeren. Quiclproquo', o. (-s; mrv. -s): vergissing, misverstand. quiek'en, w. o. h.: piepen, een piepend geluid maken; quiek'ig, bv. n.: piepend; quiek'sen (quietsch'en), w. o. h.: Zie quieken. quillst, quillt: Zie quellen. ^uin'ta, vr.: vijfde klasse; Quinta'ner, m. (-s; mrv. -): leerling van de vijfde klasse. Quin'te, vr.: (spl.) vijfde, roem van vijt volgkaarten; (muz.) quint-snaar; (fig. fain.) slenter, streek, foef; I -saite, vr.: quint-snaar. ^uin'ten, in Sam. 1 -macher, m.: slenterbroer, draaibroer, Ouinter'ne, vr.: (met dobbelsteenen:) al de vijven; (kien-spel:) vijf uitgekomene nommers, kien; (papier:) katern van vijf vellen. ^uint 'essenz, vr.: quintessens. ffuintett', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) quintet. Huirl, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie ^uerl. Quinqui'lien, vr. mrv.: nesterijën. ^mtseh'e, vr.: (pik.) sorbeboom. quitt, bw.: I) kwijt; 2) (fam.) kiet, effen, gelijk; nun sind wir -: nu zijn wij kiet; einer Sache - sein: iets kwijt zijn, (fig.) van iets af zijn, van iets ontslagen zijn; | -brief, m.: kwijtbrief, kwijting, quitantie. Quit'te, vr.: (pik.) kweepeer, kwee. Quit'ten, in Sam. I -apfel, m.: kweeappel; -baum, m.: kweeboom; -birne. vr.: kwee-peer; -brod, o.: kweevleesch, kweemoes, kweeën-marmelade; -gelb, bv. n.: goudgeel; -hanfling, m.: (vog.) geelvink; -kern, m.: kwee-pit; -latwerge, vr.: Zie -broei; -mispel, vr.: (pik.) wilde kwee; -mus, m.: Zie -brod ; -pfirsch, vr.: kweeperzik; -saft, m. (-schleim, m.): Zie -brod; -torte, vr.: kweeëntaart; -wein, m.: kweeenwijn. quitti'ren (ie], w. b.: 1) verlaten; (fig.) opgeven, laten varen ; 2) quiteeren, voor voldaan teekenen; - über: quiteeren (quitantie geven) voor. Quit'tnng:, vr.: quitantie, kwijting. Quit'ze, vr.: Zie Quitselie. Quod'libet, o. (-s; mrv. -s): (muz.) allegaartje (Fr.: pot-pourri). Quo te, vr.: quota, aandeel. Quotidianquot;fteb'er, o. (-s; mrv. -): alledaagsche koorts. Quotient (spreek uit: kwoots-i-ènt), m. (-en; mrv. -en): (rek.) deelings-uitkomst, quotiënt. quoti'ren [ie], w. b.: (kph.) no-teeren. |
RADEHAUE.
RAA.
641
|
Raa, vr.: (zeew.) ra ; I -band, o.: raband; -haken, m.: enterhaak; -holz, o.: rahout; -kette, vr.: raketting:; -leiste, vr.; rahout; -segel, o.: razeil; -seil, o. (-tau, o.): ratouw. Rabatt', m. (-es, -s): (kph.) rabat; Rabatte, vr.: (kim,) omslag, (tnb.) rabat; rabatti'ren [ie], w. b.: (kph.) aftrekken, korten. Rabbi'ner, m. (-s; mrv. -): (kkl.) rabbijn; rabbi'nisch, bv. n.: raobijnsch; Rabbinis'rnus,: m. (-): leer der rabbijnen: Rabbinist', m. (-en; mrv. -en): rabbinist. Ra be, m. (-n; mrv. -n): (vog.) raaf; wie ein - stehlen: (spr.) stelen als de raven; das ist ein weisser -: (spr.) dat is eene quot;witte raaf, dat is eene groote zeldzaamheid. Ra'ben, in Sam. I -aas, o.: galgenaas, galgebrok; -altern, m. mrv.: (fig.) onnatuurlijke (ontaarde) ouders; -art, vr.: 1) ravensoort, 2) raven-aard; -artig, bv.n.: raafachtig; -feder, vr.: rave-veer; -feil, o.: zwarte huid, (fig. fam.) oude tang, oude tooverheks ; -gekrachze, o. (-geschrei, o.): ravengekras; -haar, o.: gitzwart haar; -kiel, m.: slagpen eener raaf; -krahe, vr.: zwarte kraai; -mutter, vr.: ontaarde moeder; -pack, o.: gespuis;-schnabel, m.: rave-bek, (hik.) kraanbek; -spule, vr.: Zie •kiel: -schwarz, bv. n.: gitzwart,pikzwart; -stein, m.: galgeveld, plaats der terechtstellingen, (min.) dondersteen; -tuch, o.: geteerd zeildoek; -vater, m.: ontaarde vader. Rabnli^t'. m. (-en; mrv. -en): (iron.) praktizijn, zaakwaarnemer, beunhaas; Rabulis'terstreiche, m. mrv. (Rabulisterei', vr.): (iron.) zakwaarnemerij, beunhazerij. Rach, in Sam. I -durst, m.: dorst naar wraak; -durstig, bv. n.: wraakgierig; -eifer, m.: wraakzucht, wrok; -gier, vr.: wraakgierigheid; -gierig, bv. n.: wraakgierig; -grimm, m.: wraakgierigheid; -lust, vr.: wraaKzucht; -lustig, bv. n.: wraakzuchtig; -opfer, o,: slachtoffer der wraak; -sucnt, vr.: wraakzucht;-süchtig, bv. n.: wraakzuchtig. Ra'che, vr.: wraak; - schwören: zweren dat men zich zal wreken; - üben anEinem über etwas: zich over iets op iemand wreken; I -durst, m.: dorst naar wraak; -engel, m.: engel der wrake; -furie, vr.: (fab.) godin der wraak; -geist, m.: wraakzucht; -gott, m.: (theo.) wrekend God; -göttin, vr.: (fab.) godin der wraak; -schwert, o.: wrekend zwaard. ra'ehen, w. b.: wreken; sich -, w. w.: zich wreken (an Einem: op iemand; wegen etwas: over iets). Ra'ehen, m. (-s; mrv. -): muil, bek; kaken (mrv.); (fig.) afgrond; I -bein, o.: kakebeen; -blume, vr.: maskerbloem; -förmig, bv. n.: in den vorm van een op-gesperden muil. Rai'eher, m. (-s; mrv. -): wreker; Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, |
Racherin. vr. (mrv. -nen): wreekster; ra'cheriscn, bv. n.: wrekend. iRaek, m. (-es): arak. IRaek, o. (-es; mrv. -e): (zeew.) rak; I -klote, vr.: rakke-kloot; -schlitten, m.: rakke-slee; -tau, o.: rakke-touw. Raek'er, m.: 1) (pop.) vilder, afzetter, bloedzuiger; 2) sekretenruimer, nachtwerker ; 3) gemeene rakker, gemeene hond; 4) (vog.) tamme kraai. rack ern, w. o. h.: slaven, zwoegen (sich -, w. w.: zich afslooven, zich af-moorden). Raeket', o, (-s; mrv. -e): raket, kaats-net; I -handier, ra.: kaats-netten verkoo-per; -macher, m.: kaats-netten maker. Raeke'te, vr.: Zie Rakete. Rackett . o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Raeket. Raekun', m. (-s; mrv. -e): (drk.) waschbeer. Rad, o. (-es, -s; mrv. Rader): rad, wiel, wagenrad, rijtuigwiel; (hist.-rcht.) rad; zum -e verurtheilt [tl: veroordeeld om geradbraakt te worden; einen hinge-richteten Verbrecher aufs - flechten: eenen ter dood gebrachten misdadiger op het rad zetten; aas fünfte - am Wagen: (fig.) het vijfde wiel aan den wagen; ein - schlagen: 1) kopje-duikelen, over den kop duikelen, 2) in de rondte draaien (der Pfau schlagt ein -: de pauw spreidt zijnen staart uit); I -achse, vr.: as. wagen-as; -ahnlich, bv. n.: aan een raa of wiel gelijk; -arm, m.: spaak van een wiel; -bahre, vr.: raderbaar; -barge, vr.: kruiwagen ; -bohrer, m.: (wagenmakers-)naaf-boor; -brechen, w. b.: radbraken;-brun-nen, m.: waterput waaruit het water naar boven gehaald wordt door middel van een rad; -büchse, vr.: naaf bus; -distel, vr.: (pik.) braakdistel; -felge, vr.: velg; -feuer, o.: (schk.) smeltvuur; -förmig, bv. n.: wielvormig, (pik.) in het rond uitgespreid; -garn, o. (-gespinnst, o.) : grof wolgaren; -geleise, o.: wagenspoor; -haspel, m.: door een rad in beweging gebrachte haspel; -kasten, m.: raderkast; -lauf, m.: omwenteling; -linie, vr.: (wsk.) cycloïde; -macher, m.: wagenmaker; -nabe, vr.: naaf van een wiel; -nagel, ra.: platkop(-spijker); -schaufel, vr.: schepbord (aan het rad van Teen watermolen); -scheibe, vr.: blokschijf, schijf van een hijschblok; -schiene, vr.: velg-beslag; -schuil, m.: remschoen;-speiche, vr.: wiel-spaak, spaak van een wiel; -sperre, vr.: rem (remschoen, remketting, remtoestel); -spur, vr.: wagenspoor; -stösser, m.: stootpaal (stoot-steen) op den hoek van straat of weg; -theer [tj, m.: wagensmeer; -welle, vr.: as van een schep-rad. RKd ehen, o. (-s; mrv. -): radertje. ra'de, in Sam. I -brechen, w. b.: radbraken; -hacke, vr. (-haue, vr.): (akk.) 2e druk. 41 |
RADEMACHER.
642
RAISONNEUR.
|
hakploegr; -macher, m.: wagenmaker. Ra del, o. (-s; mrv. -): 1) radertje; 2) zeef; 3) (pik.) onkruid, dolik; ra'deln, w. b.: 1) ronddraaien, 2) zitten; Ra'dels-führer, m : raddraaier, belhamel. IRa'den, m. (-s): (pik.) onkruid, dolik; I -distel, m.: braakdistel. Ira'den. w. b.: 1) rooien, uitroeien; 2) ziften. rtt'den, w. b.: 1) ziften; 2) van onkruid zuiveren. IRtt'der, o. mrv. (van Rad): raderen, wielen; i m. enk. (-s; mrv. -): 1) zeef; 2) zifter. IRa'der, in Sam. I -gehause, o. : (van horloges:) kas; -geld, o.: wagengeld; -macher, m.: 1) spinnewielenmaker, 2) zevenmaker; -thier |tl, o.: werveldier; -welle, vr.: tremel, molentrechter; -werk, o.: 1) raderwerk, 2) zift-toestel. rii. derig, bv. n.: op wielen; zwei op twee wielen; vier -: op vier wielen. rH'dem, w. b,: 1) van wielen (van raderen, of van raderwerk) voorzien; 2) (veroordeelden :) radbraken (wie gera-dert sein: fig.: als geradbraakt zijn); 3) Zie rRdeln. Radies', m. (-es; mrv. -e): radijs; Radies'chen, o. (-s; mrv. -): radijs. radikal'. bv. n.: radicaal. Radir' [dier], in Sam. I -eisen, o.: hik.) scalpeernies; -firniss Inis], m. -grund, m.): ets-grond; -kunst, vr.: etskunst; -messer, o.: radeermesje, uitkrabmesje; -nadel, vr.: ets-naald; -wasser, o.: sterkwater. radi'ren [die], w. b.: radeeren (b.v. geschreven schrift), wegkrabben, uitkrabben ; (hik.) afschrappen, scalpeeren ; (grav.) etsen. Ra'diust, m. (-; mrv. Ha'dien): (wsk.) straal. RRd'kei% m. .(-s; mrv. -): wagenmaker. IRafT, m. (-es, -s): (kph.) gezoutene en gedroogde vischvinnen (mrv.); (bij koornmolenaars:) ingepalmd (gebriezeld, gestolen) koorn of meel. IRafT. in Sam. I -gier, vr.: roofgierigheid; -gierig, bv. n.: roofgierig; -gut, o.: geroofd goed, gestolen goed; -holz, o.: sprokkelhout; -zahn, m.: (ontl.) snijtand, (fig.) vooruitstekende tand. Raffel, vr.: (akk.) hark, rijf, (vlas:) vlasrepel; (vv.) tarbot-net. net om tarbot te vangen; (jag.) bovenkaak van een hert; (fig.) mond, (pop.) ratel, kakel, wafel, snavel, (ook:) kakelaarster, bab-beltoot. raffeln, w. b.: (akk.) opharken, oprij ven ; (vlas:) repelen; (fig.) oppakken, grijpen, vangen; w. o. h.: (pop.) babbelen, kakelen, ratelen. raf fen, w. b.: rapen, oprapen; (fig.) kapen, grijpen en vangen; sicn zusam-men -, w. w.: 1) zich herstellen, zijne (hare) tegenwoordigheid van geest hernemen, 2) zich vermannen. Raflina'de, vr.: geraffineerde suiker; raffini'ren [niel, w. b.: (suiker:) raffi-neeren; w. o. h.: zinnen, peinzen; raf-finirt' [niertl, bv. n.: geraffineerd (ook fig.). ra gen. w. o. h.: zich vertoonen; hervor uitsteken, vooruitsteken; em-por zich hoog verheffen; heraus -: uitsteken, vooruitspringen. |
Raggion', vr.: (kph.) firma. Rak el, vr. (-s): Rachel (een vrouwennaam). IRahm, m. (-es, -s): (op melk en fig.:) room; (in schoorsteenen :) roet; - setzen (- ansetzen): room zetten, roomen; den - von der Milch abnehmen: d« melk afroomen; den - peitschen (den -zu Schaum klopfen): de room lot schuim kloppen; Kalk (schk.) room van kalk; Wemstein (schk.) room van wijnsteen. I -, m. (-es, -s; mrv. Rah'me): raam. IRahm, in Sam. 1 -apfel, m.: flesch-appel, roomappel (-apfelbaum, m.: flesch-appelboom); -becken, o.: melktest (om de melk te laten roomen )j-beere, vr.: braambes, braam; -eisen, o.: ijzeren raam; -farbe, vr.: roomkleur; -farben (-farbig), bv. n.: roomkleurig; -haken, m.: span-haak, (fig.) spanraam; -hobel, m.: lijsten-schaaf; -holz, o.: 1) meubelmakers-hout, 2) (tim.) drempelstuk; -kannchen, o.: roomkannetje; -kase, m.: roomkaas; -kelle, vr.: roomlepel; -kuchen, m.: roomtaart; -löftel, m.: roomlepel; -sage, vr.: raamzaag; -spiegel, m.: omlijste spiegel; -stickerei', vr.: (het) werken op een borduurraam; -törtchen, o.: room-taartje; -torte, vr.: roomtaart. RRfim'chen, o. (-s; mrv. -): raampje; (typ.) frisket. IRali'men, m. (-s ; mrv. -): 1) (schil-derij-)lijst, (spiegel-)lijst; (fig-) rand, zoom; 2) raam (borduurraam; scheerraam; enz.); 3) (aan schoenen, laarzen, enz.:) rand (waaraan de zool vastgenaaid wordt); | -arbeit, vr.: raamwerk; -hobel, m.: lijstenschaaf. Irali men. w. o. h.: room zetten, roomen; w. b.: 1) afroomen (melk), 2) op een raam spannen. rahn, bv. n.: slank, tenger, lang en mager; Rah'ne, vr.: 1) slankheid, tengerheid; 2) omgewaaide boom, (ook:) afgewaaid hout; rah'nig, bv. n,: Zie ralin. Rai, m. (-es; mrv. -e): (visch:) rogge, rog, rogvisch. Rais'er, m. (-s; mrv. -): (vog.) reiger. Railte, vr.: (vog.) tamme kraai. Rain, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) streep, strook, zoom, rand (inz.: met gras begroeid en tot afscheiding dienende); 2) (akk.) vore, ploegvoor; 3) (vest.) aarden wal; 4) (fig.) grasland, weiland, weide; I -balken, m.: omgeploegde strook lands (als grensscheiding van eenen akker); -baum, m.: als grens-merk dienende boom; -blume, vr.: (pik.) gele ganzenbloem, stroo-bloem, immortelle; -farn, m.: (pik.) reinvaren, (pop.) wormkruid; -kohl, m.: (pik.) wilae mosterd, boerenmosterd, boerenkers; -recht, o.: wet op de grensscheidingen; -stein. m.: grenssteen; -weide, vr.: (pik.) keelkruid, mondhout, liguster. rai'neh, w. b.: afperken, afpalen, met eene strook (een zoom, een rand) afscheiden; w. o. h.: grenzen (aan), palen (aan). . Raisonnenr'. m. (-s; mrv. -s): |
RAIT.
643
|
1) praatsmaker, 2) woelgreest, warhoofd; •raisonni'ren [nie], w. o. h.: praats maken. Bait, in Sam. 1 -kamm, m.: (wev.) houten kam; -kammer, vr,: rekenkamer. Rait'el, m.: Zie Reitel. rait'en. w. b.: 1) ziften; 2) berekenen, ramen, begrooten. Bait er, m. (-s; mrv. -): opmaker van eene raming of berekening-rait'ern, w. b.: Zie raiten no. 2. rajo'Ien, w. b.: (akk.) diep omploegen of omspitten. Bak: Zie Back. Bake'te, vr.: vuurpijl. Bake'ten, in Sam. I -hülse, vr.: vuurpijl-omkleedsel; -ladstock, m.: Zie -set-zer; -ruthe [t], vr.: vuurpijl-stok; -satz, m.: kruit waarmee een vuurpijl gevuld is; -setzer, m.: laadstok om vuurpiilen te vullen; -stab, m. (-stange, vr., -stock, m.): Zie -ruthe. Bakett', o.: Zie Baekett. Bal ie, vr.: (vog.) riethoen. Bamm, m. (-es, -s; mrv: -e): 1) ram (mannetjes-schaap); 2) bok (mannetjesgeit); 3) rammelaar (mannetjes-konijn of -haas); 4) kater (mannetjes-kat); 5) stier (mannetjes-koe); I -block, o.: Zie Bamme; -bock, m.: Zie Bamm ; -gerust, o.: hei-stelling; -klotz, m.: Zie Bamme. Bamme, vr.: 1) rammei, stormram, muurbreker; 2) hei-blok, hei-toestel; 3) straat-stamper. Bam'mel, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Bamm; 2) Zie Bamme; I -abend, m.: Zie Polterabend; -ochs, m.: dek-stier, spring-stier; -zeit, vr.: paartijd, bronsttijd. ram melig, bv. n.: paarziek (ritsig, tochtig, krolsch, enz.). ram meln, w. b.: Zie rammen; 1 w. o. h.: rammelen, ratelen, leven maken; (fig.) kakelen, kletsen; (van bokken, stieren, enz.:) dekken, besprin-hen; (van hazen en konijnen:) paren; lt;van katten:) krolsch zijn; I sich -, w. w.: (min.) ineenloopen. rammen, w. b.: 1) heien, inheien (b.v.: Ptahle: palen); 2) vaststampen, gelijk-stampen (b.v.: die Erde: den grond). Bam'mer, m. (-s; mrv. -)■ 1) heier, palenheier; 2) Zie Bamme no. 2. Bamm'ler. m. (-s; mrv. -): I) rammelaar (mannetjes-konijn of -haas); 2);Zie Bamme. Bamms, in Sam. I -horn, o.ramshoorn. Bamp, m. (-es, -s): (kph.) geheele partij (goed en slecht dooreen; fam.: rijp en groen); im -e kaufen: voetstoots koopen; | ram'pen, w. b.: voetstoots koopen. Ram pe, vr.: 1) halfportaal (haltpunt) op eene trap; 2) trap-leuning; (fig.) leuning, balustrade. Rampert', o. («es, -s; mrv. -e): (art.) affuit. Ramp'fe. vr.: (pik.) huislook. ramponirt' fniertl, bv. n.: gehavend, beschadigd, vernield- ramp se hen. w. b.: onder den prijs (onder de waarde) verkoopen. |
Ramsch, m. (-es): 1) (kph.) uitschot; (fig.) slecht spul, bocht; 2) im -e: Zie Ramp. IRand, m. (-es; mrv. Ran'der): rand; (van de biljarttafel:) band; (het wit rechts en links van eene bladzijde druks;) kant; (fig.) zoom; Papier mit schwarzem -e: papier met zwarte randen, rouw-papier; ein Hut mit breitem (mit schma-lem) -e: een hoed met een breeden (met een smallen) rand; am -e des Todes (am -e des Grabes): (fig.) op den rand des grafs; am -e des Lebens: (fig.) aan den eindpaal des levens; am -e des Ver-derbens: (fig.) op den rand des verderfs; etwas zu -e brmgen (mit etwas zu -e kommen): (fig. fam.) klaarkomen met iets. iets ten einde brengen, (ook:) iets te boven komen; das versteht sich am -e: (fig. fam.) dat spreekt vanzelf. IRand. in Sam. I -anmerker, m.: kanfc-teekeningen-maker; -anmerkung (-be-merkung), vr.: kantteekening; -dukaten, m.: gerande dukaat; -erklarer, m.: Zie -anmerker; -erklarung, vr.: kantteekening; -geer, vr.: (zeew.) berghout, barghout; -glosse, vr.: kantteekening; -klinge, vr.: schaafmes; -leiste, vr.: 1) randlijst, 2) beleg-lat; -muster, o,: Zie Rahmen no. 3; -schrift, vr.: 1) randschrift, 2) kantteekening; -schüssel, vr.: schotel met een rand; -standig, bv. n.: (pik.) omringend; -steg, m.: (typ.) teeken op den kant; -stein, m.: randsteen, kantsteen; -stoss, m.: (biljart-)stoot als des spelers bal tegen den band aanligt; -verzierung, vr.: randversiering. Randal', m.: lawaai, rumoer; -machen, lawaai schoppen, den boel opscheppen; randali'ren [iej, w. o. h.: lawaai schoppen, den boel opscheppen, den beest spelen. RUn'del, in Sam. 1 -werk, o.: 1) werktuig om te randen, 2) (mtw.) kartelrand, gekartelde rand. ran'deln (ran den, rRn'dern),w.b.: van eenen rand voorzien; (mtw.) randen. Rand quot;Homhölz'er, o. mrv.: (zeew.) rantsoenhouten. Ranft, m. (-es; mrv. Ranfte): 1) rand; 2) (van brood:) korst. Rünft'chen, o.: 1) korstje; 2) (mtw.) kartelrand, gekartelde rand. Irang : Zie ringen. IRang, m. (es, -s; mrv. -e): rang; (fig.) voorrang, (ook:) noogerhand; Einem den - lassen: 1) iemand laten voorgaan, 2) aan iemand de hoogerhand geven, aan iemands linkerzijde blijven; Einem den -ablaufen: (fig. fam.) iemand de loef afsteken; I -folge, vr.: volgorde in rang; -los, bv. n.: zonder rang, met geene waardigheid bekleed; -massig, bv. n. en bw.: 1) overeenkomstig den rang, 2) volgens rang; -ordnung, vr.: 1) indeeling in rangen, 2) volgorde in rang; -schiff, o.: 1) beurtschip, 2) (mar.) linieschip; -schiffer, m.: beurtschipper; -stolz, m.: trots op rang of stand (als bv. n.: trotsch op rang of stand); -streit, m.: twist om den voorrang; -streitigkeit, vr.: geschil over den voorrang; -sucht, vr.: 1) begeerigheid naar rang en aanzien, 2) begeerigheid naar den voorrang, 3) stiptheid in het letten op rang en stand; -süchtig, bv. n.: 1) begeerig naar rang en aanzien, 2) be- |
RANGVERORDNUNG. 644
RAR.
|
geerig naar den yoorrang; -verordnungr, vr.: voorschriften (mrv.) aangaande het inachtnemen van rang: en stand. Rang'e, m. (-n; mrv. -n): 1) deugniet; 2) magere scharminkel, lange slungel, i vr.: 1) (drk. en fig.) zeug; 2) (pop.) lange sloerie, (ook:) onbehouwen schepsel; 3) ravotster; 4) (pik.) beetwortel, biet. rang en, w. o. h.: ravotten ; w. b.: strak spannen (b.v.: ein Seil: een touw). ransi^ren [^ie], w. b.: rangeeren (spreek uit: ranzjeeren). Irank, bv. n.: rank. IRank, m. (-es, -s; mrv. Ran'ke): 1) kronkeling, bocht, kromming; 2) streek, list, (pop.) foef (Zie (RHnke); I -kom, o.: (vea.) tongblaar. Ran'ke, vr.: Zie Ranken. RHn'ke, m. mrv.: 1) listen en streken, draaierijën, (het) drijven in het geniep; 2) kuiperijen; - machen (- brauchen, -Schmieden, - spielen): intrigeeren; Einem die - ablaufen: (fig.) iemand in de kaart kijken, iemands geheime oogmerken doorzien; I -geist, m.: intrigeerende geest, zucht om in het geniep te werk te gaan; -macher (-schmied, -spieier), m.: werker in het geniep, intrigeerder; -süchtig, bv.n.: intrigeerend, er op uit om in het geniep te werk te gaan; -voll, bv. n.: vol listen en streken. RHnken, m. (-s; mrv. -); (visch:) voorn. Iran'ken, w. o. h.: ranken schieten; sich -, w. w.: zich slingeren, zich kronkelen. IRan'ken, m. (-s; mrv. -): 1) rank (van druive-wingerden, enz.), stengel, takje; (bwk.) lofwerk; 2) Zie Runken; | -baum, m.: (tnb.) leiboom; -gewachs, o.: slingerplant, kruipplant. Rankett', o. (-es, -s; mrv. -e): orgelregister. ran'kig: (rün'kig), bv. n.: (pik.) slingerend, kruipend, vol ranken. rann: Zie rinnen. rann'te: Zie rennen. Ranun'kel, vr.: (tnb.) ranonkel. Ranz, in Sam. I -zeit, vr.: paartijd, bronsttijd. RRnz'ehen, o. (-s; mrv.-): ranseltje, reiszakje; (fig. pop.) pensje, bastje, buikje, kanisje. Ran zei, m. en o. (-s: mrv. -): Zie Ranzen. IKan zen. m. (-s; mrv. -): 1) ransel; reiszak, knapzak; bedelzak; werkzak, ge-reedschap-zaK; 2) (fig. pop.) pens, bast, buik, kanis; sich den - voll stopfen: (fig. pop.) zijne kanis (d. i. zijn pens) volstoppen. Iran zen. w. o. h.: 1) ronddolen, omzwerven; (fig.) rondslenteren; 2) lawaai (bombarie) maken; 3) (jag.) paarziek (ritsig, bronstig) zijn; 4) ransig zijn, garstig zijn. ran'zig:, bv. n.: 1) (van jachtwild:) paarziek, ritsig, bronsxig; 2) (van spek, enz.:) ransig, garstig; -er Geschmack: ransige smaak, ransigneid; -er Geruch: ransige reuk, ransigheid. Ranzion'. vr.: rantsoen, losprijs, losgeld; ranzioni ren (nie], w. b.: vrijkoopea, eenen losprijs betalen voor. |
Rapert', o- (-es, -s; mrv. -e): (art.) affuit, Rapiat', o. (-es, -s; mrv. -e): kladboek, opschrijfboek. Rapier', o.: Zie Rappier. Rapp, m. (-en; mrv. -en): 1) rasp; 2) rist; 3) (mtw.) Zwitsersche duit; I -finlc, m.: groenvink; -schnabel, m.: melkmuil. Rap pe, m. (-n; mrv. -n): zwart paard; (dk.) edele viervoeter, vurig ros; auf des Schusters -n reiten: (iron.) voeteeren, het op zijne voeten afdoen, het per pedes Apostelorum afdoen. I -, vr.: 1) rasp; 2) (vea.) schurftknobbel, schurftkloof. Rappee', m. (-s): rappee, zwarte snuif; 1 -mühle, vr.: snuifmolen. Rap'pel, m. (-s): 1) (vea. en fig.gt; kolder; den - haben: den kolder in den kop hebben, (fig. pop.) door het dolle heen zijn; 2) ratel (voorwerp waarmee een ratelend geluid gemaakt wordt);. 3) Zie RaflTel; I -kopf, m.: dolleman; -köpfig (-köpfisch), bv. n.: (fig,) gek, dol. Rap'peler, m. (-s; mrv. -): (pop.gt; ratelaar, kakelaar, rammelkees. Rappell', o. (-s): (mil.) rappel (trommelslag of trompetgeschal ter terugroeping). rap'peln, w. o. h.: 1) ratelen, rammelen (een ratelend of rammelend geraas maken); 2) ratelen, kakelen, kletspraat uitkramen; w. onpers. h.: es rappelt ihm (es rappelt bei ihm, es rappelt ihm im Kopfe): (fam.) hij heeft een slag van den molen beet, er loopt een streep bij hem door, hij is er een kwijt van de vijf; sich -, w. w.: zich haasten, haast maken, zich jachten. Irap'pen, w. b.: Zie rafTen. IRap pen, in Sam. 1 -stein, m.: pijlsteen, dondersteen, belemniet. Rappier, o. (-s; mrv. -e): rapier; (srm.) noret, schermdegen (ein gutes- fünren: goed schermen, een baas in het schermen zijn); I rappier en, w. b.: Zie rappiren; w. o. h. (en sich -, w. w.): schermen; Rappier'er, m. (-s; mrv. -): 1) schermer; 2) Zie Rappirer. rappi ren [pie], w. b.: raspen; Rap-pi'rer ïpie], m. (-s\ mrv. -): rasper. Rap'poltstein, o. (-s): (adk.) Rap-poltstein (Fr.: Ribaupière). Rap'poltsweiler, o. (-s): (adk.) Rap-poltsweiler (Fr.: Ribauvilliers). Rapport', m. (-es, -s; mrv. -e): rapport, verslag; rapporti'ren [tie], w. b.: rapporteeren. RRpps, m. (-es): 1) koolzaad, raapzaad; 2) bessenwijn; 3) Zie Rappel. Rapp'se, vr.: Zie Rappnse. rapp sen, w. b.: 1) oprapen, grijpen; 2) grabbelen; 3) kapen, wegkapen. Rappu'se, vr.; grabbelpartij, grabbeling: etwas in die - geben (etwas in die -werf en): iets te grabbel gooien (ook fig.). Raps (Raps), m. (-es): koolzaad^ raapzaad. Rapünz'ehen, o. (-s; mrv. -): (tnb.) raponsje. Rapun'zel, vr.: (tnb.) rapunsel. Rapu'se, vr.: Zie Rappnse. rar. bv. n.: 1) zeldzaam; 2) schaarsch, (fig. fam.) dun gezaaid; 3) raar, zonderling, vreemd; 4) ongemeen, uitmuntend,, voortreffelijk. |
RATKSCHLAGUNG.
645
RARITaT.
|
Raritat', vr.: 1) zeldzaamheid; 2) rariteit (zeldzaam voorwerp). Raritft'ten, in Sam. | -kammer, vr.: kabinet (verzameling) van zeldzaamheden of rariteiten; -kasten, m.: poppenkast, Janklaassenspel. Irasch., bv. n.: rasch (bw.: ras), snel, schielijk; (fig:.) vlug:, levendig:; (van paarden;) vurig; I -heit, vr.: snelneid; ^fig.) vlugheid; (van paarden:) vurigheid. IRascb, m. (-es): ras (zekere stof), serge; I -macher, m.: serge-wever. rascli'eln, w. o. h.: 1) ritselen; 2) ruischen; 3) mit einem Facher -: waaieren. Ras'cien, o. (-s): (adk.) Zie Rahtien, Ra se, in Sam. I -gedicht, o. (-gesang, m., -lied, o.): (dk.) dithyrambe, Bacchus-lied. Ira'sen, w. o. h.: razen; zum - yerliebt: lt;iol verliefd. IRa'sen, m. (-s): graszode; - stechen: graszoden steken; I -altar, m.: altaar van graszoden; -bank, vr.: 1) met graszoden belegde of van graszoden gemaakte bank, 2) met gras begroeide zitplaats; -eiche, vr.: op een grasveld (in een weiland) staande eik; -eisenstein, in.: ijzererts uit een moerasgrond; -erz, o.: ijzererts uit een grasgrond; -haupt, o.: dijkkruin; -hopfen, m.: (pik.) wilde hop; -meister, m.: vilder, (inz.) paardenvilder; -platz, m.: frasveld, grasperk; -sitz, m.: met gras egroeide of met graszoden bedekte zitplaats; -stechen, o.: (het) zoden-steken; -stecher, m.: zoden-steker;-stück, o.: grasveld, grasperk: -torf, m.: turf-plagge; -walzer, m.: turftrapper, (fig.) lanterfanter, luilap; -weg, m.: begraasde weg.rasveld, grasperk; -sitz, m.: met gras egroeide of met graszoden bedekte zitplaats; -stechen, o.: (het) zoden-steken; -stecher, m.: zoden-steker;-stück, o.: grasveld, grasperk: -torf, m.: turf-plagge; -walzer, m.: turftrapper, (fig.) lanterfanter, luilap; -weg, m.: begraasde weg. ra cend, bv. n. en bw.: razend; (fig.) gek; man möchte darüber - werden: het is goed om iemand razend (fig.: gek) te maken; ein -er Hunger; een razende honger; ein -er Larm: een verschrikkelijk leven (d. i. rumoer of geraas); er ist -verliebt: hij is dol verliefd; er ist - böse auf mich: hij is verschrikkelijk boos op mij ; ein -er: een razende. Raserei', vr.: 1) razernij; 2) waanzin, ra'sis, bv. n.: begraasd, met gras begroeid. Rasir' [sier], in Sam. I -becken, o.: scheerbekken ; -dose, vr.: scheerdoos ; -messer, o.: scheermes; -pinsel, m.: scheerkwastje; -tuch, o.: scheerdoek. rasi ren [sic], w. b,: scheren; (fig.) met den grond gelijkmaken; sich -, w. w.: zich scheren. Ras pel, vr.: rasp ; I -brod, o.: geraspt brood; -haus, o.: rasphuis, tuchthuis; -spane, m. mrv.: raspsel (enk.). ras'peln, w. b.: raspen; zu Pulver fijnraspen. rass, bv. n.: (van vochten en vloeistoffen:) scherp; Rasse, vr.: scherpheid, scherpte. Ras'sel, vr.: rateltje, rammelaartje; ratel; | -blume, vr.: (pik.) hondsgras; -gold, o.'- klatergoud; -mann, m.: ratelwacht, klapperman, nachtwacht met een ratel; -mans, vr.: (drk.) berg-rat; -wachter, m.: Zie -mann. ras'seln, w. o. h.: ratelen, rammelen; mit Ketten -: met ketenen rammelen; |
(als z. n. o.) das Ras'seln mit Waffen: het wapengekletter. IRast, vr.: 1) rust (i. a. b.); weder - noch Ruhe haben: geen rust of duur hebben; 2) pleisterplaats, post-station. I -, m. (-es): sein om op te rukken. Irast, in Sam. 1 -los, bv. n.: rusteloos; -losigkeit, vr,: rusteloosheid; -tag, m.: rustdag. Ras te, vr.: Zie Rast no. 2. rasten, w. o. h.: rusten; er kann weder ruhen noch -: hij heeft geen rust of duur. 1 -, w. b.: rust gunnen aan, laten uitrusten; die Glieder -: de leden laten uitrusten. , - (sich), w. w.: uitrusten, rust nemen. Ras'ter, m. (-s): Leipziger bier. Rastral', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) rastraal, liniaal om muziek-lijnen te trekken, notenbalk-trekker. rastri'ren [ie], w. b.: notenbalken trekken op; rastrirtes Papier: muziek-papier. Kas truni. o. (-): Leipziger bier. Rat. m. (-es, -s; mrv. Rate): Zie Rath, Rata'fta. m. (-s): ratafia. Rate, vr.: 1) aandeel, gedeelte; 2) paaiement, termijn; in -n bezahlen: in paaiementen betalen. Ra ten, in Sam. I -bezahlung (-zahlung), vr.: termijnswijze betaling, betaling in paaiementen. IRath [tj, m. (-es, -s; mrv. Rathe [t]): raad (i. a. b.); (fig.) raadsheer, raadslid, lid van den raad; ein lustiger -: een hofnar; ein geheimer -: een geheimraad, een lid van den geheimen raad; etwas zu -e halten: spaarzaam zijn met iets, zuinig zijn op iets; zu -e gehen: 1) te rade gaan, 2) beraadslagen; - schaffen: raad schaffen; - holen (sich -es erholen) bei Einem: raad bij iem. halen, iemands raad inwinnen; Emem einen - geben: aan iem. een raad geven; Einen um - fragen (Einen zu -e ziehen): iemands raad vragen, aan iem. om raad vragen; ich frage nur mich um -: ik vraag aan niemand om raad ; der weiss -für Alles: die weet voor alles raad; er weiss sich seines Leibes keinen -: hij weet zich niet te keeren of te wenden, hij weet geen raad; über Sacht kömmt -: (spr.) het is altijd goed een nacht slapens over iets heen te laten gaan: kömmt Zeit, kömmt -: (spr.) geen ellende vóór den tijd; da ist guter - theuer [t]: (spr.) dan is Soede raad duur; den - zu^ammenrufen: en raad bijeenroepen; dazu kann schonoede raad duur; den - zu^ammenrufen: en raad bijeenroepen; dazu kann schon - werden: dat kan wel, dat zal wel gelukken. Irath [tj, in Sam. I -fragen, w-. b.: om raad vragen aan, den raad inwinnen van, raadplegen; -trager, m.: raadvrager; -geber, m.: raadgever; -geberin, yr.: raadgeefster; -gebung, vr.: raadgeving, raad; -haus, o.: raadhuis; -leute, m. mrv.: raadsheeren, raads-leden; -los, bv. n.: radeloos; -losigkeit, vr.: radeloosheid; -mann, m.: raadsheer, raadslid; -schlag, m.: 1) raad, 2) beraadslaging, 3) plan. oogmerk (-schlage enheilen [tl: raad geven); -schlagen, w. o. h.: raadplegen, eraadslaeen (-schlagen über: beraadslagen over); -schlager, m.: raadpleger, beraad-slager; -schlagung, vr.: raadpleging, be-even); -schlagen, w. o. h.: raadplegen, eraadslaeen (-schlagen über: beraadslagen over); -schlager, m.: raadpleger, beraad-slager; -schlagung, vr.: raadpleging, be- |
646
RAUBFAHRT.
|
raadslagring; -schluss, m.: raadsbesluit. Zie ook Raths. ra then *ft], w. b. onr. (rathst, rath; rieth; grera'them: 1) raden, raad geven aan; Einem iemand raden; Einem übel iemand verkeerd raden, aan iem. een verkeerden raad geven; lass' dir laat u raden; man hat mir gerathen: men heeft mij geraden; ich weiss mir nicht zu ik weet niet wat ik doen moet, mijn verstand staat er stil bij; er wusste sich nicht zu noch zu helfen: hij wist geen raad; wem nicht zu - ist, dem ist nicht zu helfen: (spr.) wie niet hooren wil moet voelen, wie naar geen raad wil luisteren is ook niet te helpen; geschehenen Dinge ist nicht zu (spr.) gedane zaken nemen geen keer; 2) raden, gissen; Einem etwas zu - geben: aan iemand iets te raden geven, iemand naar iets laten raden; 3) raden, den spijker op den kop slaan; Sie haben es gerathen: gij hebt het geraden. Ra'tlier [tl, m. (-s; mrv. -): rader (1. raadgever; 2. gisser); Ra'therin lt], vr. (mrv. -nen): 1) raadgeefster, 2) raad-ster. rüth'licli [t], bv. n.: 1) raads-, van den raad; 2) Zie rathsam. rath'sam Lt], bv. n.: 1) raadzaam; 2) zuinig, spaarzaam; - umgehen mit: spaarzaam te werk gaan met, zuinig zijn op; I -keit, vr.: 1) raadzaamheid,2)zuinigheid, spaarzaamheid. Raths [t], in Sam, I -bedürftig, bv. n.: raad behoevend; -bedürftigkeit, vr.: behoefte aan raad: -beschluss, m.: raadsbesluit. senatus consult; -bote, m.:bode; -bucn, o.: notulenboek; -diener, m.: bode; -enge, vr.: commissie uit den raad; -fahig, bv. n.: kiesbaar voor het lidmaatschap van den raad; -fahigkeit, vr.: kiesbaarheia, voor het lidmaatschap van den raad; -freund (-glied), m.: raads-lid ; -herr, m.: raadsheer; -herrlich, bv. n.: raadsheerlijk; -herrn, in Sam. (-sitz, m.: zetel in den raad; -stelle, vr.: plaats als raadsheer; -würde, vr.: waardigheid van raadsheer); -keiler, m.: kelder onder het raadhuis; -kollegium, o.: raad, collegie van den raad; -komité, o.: commissie uit den raad; -mann, m.: 1) raadsman, raadgever, 2) raadsheer, lid van den raad; -mitglied, o.: raads-lid, lid van den raad; -person, vr.: 1) raadsheer, 2) raads-lid; -prasident, m.: president (voorzitter) van den raad; -saai, m.: raadzaal, vergaderzaal van den raad; -schluss, m.: raadsbesluit;-schreiber, m.: 1) secretaris, 2) (rcht.) griffier; -schreiberei', vr.: 1) secretarie, 2) (rcht.) griffie; -sitzung, vr.: raadszitting, zitting van den raad; -stelle, vr.: plaats als lid van den raad; -stube, vr.: raadkamer, vergaderzaal van den raad; -tag, m.: zitdag yan den raad; -tisch, m.: (fig.) froene tafel (d. i. met een groen kleedroene tafel (d. i. met een groen kleed edekte tafel, waar rondom de vergaderde leden van den raad zitten); -versammlung, vr.: raadsvergadering; -verwandte, m.: medelid van den raad; -wage, vr.: openbare waag; -wahl, vr.: verkiezing voor den raad; -zimmer, o.: Zie -stnlie. Rath wel [t], o. (-s; mrv.-): raadsel; ein - aufgeben: een raadsel opgeven; ein - lösen (ein - auflösen): een raadsel raden. |
(fig.) een raadsel oplossen; I -deuter, m.r oplosser van raadsels; -dichter, m,: raadsel-dichter, vervaardiger van raadsels in dichtmaat; -dichtung, vr,: (het)maken van raadsels in dichtmaat; -haft, by. n.: raadselachtig; -haftigkeit, vr.: raadselachtigheid; -reim, o.: raadsel in dichtmaat, raadsel op rijm; -spruch, m.: raadsel; -voll, bv. n.: raadselachtig; -wort, o.: oplossing van het (van een) raadsel. Rftthselei' [t], vr.: raadseltaal, (het) spreken in raadsels; rath'seln lt], w. o. h.: 1) in raadseltaal spreken, 2) raadsels maken of opgeven. ratifici'ren [ie], w. b.: ratificeeren, bekrachtigen; Ratifikation', vr.:ratificatie,, bekrachtiging. Ratin', m. (-s): ratijn (zekere gewevene stof). Ration', vr.: (mil.) vantsoen. rational', bv. n.: rationeel. Rationalis muN, m.(-): rationalismus, geloof der rede; Rationalist'^ m. ^-en; mrv. -en): rationalist; rationalistisch, bv. n.: rationalistisch. rationell', bv. n.: rationeel. Ratsclie (Rat'sche), vr.: 1) ratel; 2) vlasbraak, hennepbraak; rat'schen,. w. o. h.: ratelen, een ratelend gebuid maken. Rat te, vr.: (drk.) Zie Ratze. Rattel, in Sam. 1 -scheit, o.: pak-stok. rat tein, w. o. h.: (fam.) Zie rat-sehen; w. b.: ziften, door de zeef laten loopen. Rat ten, in Sam. I Zie Ratzen in Sam. rat'tern, w. o. h.: leven (geraas,, lawaai) maken; er lügt dass es rattert: (pop.) hij liegt zóó, dat hij zelf gelooft dat het waar is. Rattin', m. (-s): Zie Ratin. Ratz, m.: 1) Zie Ratze; 2) marmot,, mormeldier; 3) fret. Rat ze, vr.: (drk.) rat, rot. rüt'zen, w. o. h.: schreeuwen als een haas; w. b.: lokken door het geschreeuw van een haas na te bootsen. Rat'zen, in Sara. | -fahl, bv. n.: vaalgrijs; -falie, vr.: rattenval; -fanger, nu: rattenvanger; -gift, o.: rattenkruit; -grau, bv. n.: vaalgrijs; -kahl. bv. n.: als een rot zoo kaal; -könig, m.: dracht (worp) jonge ratten die te zamen slechts één staart hebben en dus van achteren aan elkander vastgegroeid zijn; -kraut, o.: rattenkruit; -kuchen, m.: koek met rattenkruit er in; -nest, o.: rattennest; -pfeffer, m.: (pik.) ridderspoor; -pulver, o.: rattenkruit; -schwanz, m. (-schweif, m.): rattenstaart, (pik.) tweeblad. IRanb, m. (-es, -s): 1) roof; - zur See: zeeroof, zeerooverij; auf - ausgehen: op roof uitgaan; von - leben: van rooverij leven; 2) prooi; ein - der Flammen werden : eene prooi der vlammen worden j ein - seiner Leidenschaften sein: ten prooi zijn aan zijne hartstochten; 3) haast; auf den -: inderhaast. IRanb, in Sam. I -aal, m.: lamprei, prik, negen-oog; -ameise, vr.: roofmier; -begierde, vr.: roofzucht, tukheid op roof; -begierig, bv. n.: roofzuchtig, tuk op roof; -biene, vr.: roofwesp, horzel;-fahrt, vr.: |
RAUBFALK
RAUFE.
647
|
rooftocht; -talk, m.: gieryalk ; -fisch, m.: roofvisch; -fliege, vr.: wesp; -geflügrel, o.: roofvogels (mrv.); -genoss, m.: mede-roover; -gesindel, o.: roofgespuis, roover-gespuis; -gier, vr.: roofzucht, tukheid op roof; -gierig, bv. n.: roofgierig, roofzuchtig, tuk op roof; -gut, o.: buit; -höhle, vr.: roofhol, roofspelonk; -horde, vr.: roover-bende; -krahe, vr.: raaf; -krieg, m.: buit-beoogende oorlog, glunderende oorlog; -mord, m,: roof (pt: diefstal) gepaard met moord; -mörder, m.: moordenaar van beroep; -nest? o.: roofnest, roofhol; -schiftquot;, o.: roofschip, kaperschip, kaper; -schiffer, m.: zeeroover; -schloss, o.: (hist.) roovers-kasteel, kasteel van een roofridder; -schütz, m.: (jag.) wild-strooper; -staat, m.: roofstaat; -stück, o.: buit; -sucht, vr.: roofzucht;-süchtig, bv, n.: roofzuchtig; -thier [t], o.: roofdier; -vogel, m.: roofvogel; -wild, o.: van roof levend wild; -zug, m.: rooftocht. rau'ben, w. o. h. en w, b.: rooven; (fig.i plunderen; (jag.) stroopen; - und stehlen : stelen en rooven. Kau'ber, m. (-s; mrv. -): roover; (aan oene brandende kaars:) dief; (pik.) water-loot; der - schimpft den Mordbrenner: (spr.) de pot verwijt den ketel dat hij zwart is; I -anführer, m.: rooverhoofdman, rooverkapitein; -bande, vr,: rooverbende; -geschichte, vr.: roovergeschiedenis; -hauptmann, m.: Zie -anführer; -höhle, vr.: roofnest, roovershol; -horde, vr. (-schaar [-scharl, vr.): bende roovers, rooverbende ; -yolk, o.: roofzuchtig volk, van roof levend volk. Kauberei', vr.: rooverij, roof; Rau'-berin; vr. (mrv. -nen): dievegge; rau -berisch, bv. n.: rooverachtig, diefachtig. Iraneh, bv. n.: ruig; (fig.) harig; eine -e Mütze: eene karpoets-muts, eene pet met bont. I Rauch, m. (-es, -s): rook;(fig.) schoorsteen; im - hangen: in den rook hangen, in den rook gehangen zijn; in den - hangen: in den rook hangen, in den schoorsteen ophangen; nach - schmec-ken: naar den rook smaken; im -e auf-gehen: (fig.) in rook vervliegen; kein -ohne Feuer: (spr.) men noemt geene koe bont of er is een vlekje aan; aus dem -e ins Feuer kommen: (spr.) uit den regen in den drop komen, van den wal in de sloot raken, uit het vagevuur in de hel komen. IKaiich, in Sam. I -altar, m.: reukaltaar, rook-altaar; -apfel, m.: doornappel, dol-appel; -artig, bv. n.: rookacntig; -beere, vr.: doornbes, kruisbes; -beinig, bv. n.: ruig vanpooten ; -borsten, vr. mrv.: ruwe (onbereide) borstels; -buche, vr.: (pik.) hagebeuk; -dicht, bv, n.: rookdicht, voor rook ondoordringbaar; -fang, m.: schoorsteen (-fanggeld, o.: 1. schoorsteen-geld, haardgeld als belasting, 2. geld aan den schoorsteenveger; -fangkehrer, m.: schoorsteenveger); -farbe,vr.: schoorsteen-zwart, roetkleur, (tig.) roet; -farben (-far-big), bv. n.: zwartberookt, (fig.) roetzwart; -fass, o.: wierookvat; -feuer, o.: rookend vuur, (fig.) smeulend vuur; -fleisch, o.: rookvleesch; -frost, m.: rijp, nachtvorst; -fuss, m.: dier (of vogel) met ruige pooten; -füssjg, bv. n.: ruig van pooten; -gar, bv. n.: bereid (gelooid) met het haar er op; |
-gelb, bv. n.: geelberookt; -gezottelt, bv. n.: ruigharig; -grau, bv. n.: donkergrauw; -hafer, m.: vloghayer, wilde haver; -handel, m.: handel in pelterijen; -handier, m.: 1) koopman in pelterijen, 2) bontwerker; -handlung, vr.: bontwinkel; -holz, o.: diehtgebladerd hout; -honig, m.: ongezuiverde honig; -huhn, o.: vette kip (verschuldigd aan den geestelijke of aan den heer van de plaats); -kammer, vr.: rook-plaats; -kohle, vr.: rookende kool; -kopf, m.: raagbol, ragebol; -kugel, vr.: reukbal; -leder, o.: marokijnleder; -loch, o.: rookgat;-masse, vr.: hoeveelheid rook, (fig.) rookgevaarte; «opfer, o.: reuk-ofter; -pfan-ne, vr.: wierookvat: -pfennig, m.: scnoor-steengeld, haardgeld als belasting; -post, vr.: signaal (sein) door middel van rook; -pulver, o.: rookpoeder; -saule, vr.: rookkolom ; -schatz, in.: Zie -pfennig;-schwal-be, vr.: (vog.) muurzwaluw, huiszwaluw; -schwanz, m.: (drk.) relmuis; -schwarz, bv. n.: zwartberookt (als z. n. o.: Zie -farbe); -seite, vr.: ruige kant, haarzijde; -steuer, vr.: Zie -pfennig;-stube, vr.: rookkamer; -tabak, m.: rooktabak ; -topas, m.: (min.) gele topaas; -topf,m.: wierookvat; -waaren, vr. mrv.: 1) pelterijen (mrv.), bont (enk.), 2) in Sam. (-handel, -handier, -handlung: Zie -handel, enz.); -werk,o.: bontwerkers-waar, bont; -wirbel, m.: Zie -matsne en -sttnle; -wolke, vr.: rookwolk; -wurz, vr.: (pik.) knobbelig speenkruid; -zimmer, o.: rookkamer,rookvertrek. raneh'en, w. o. h., w. onpers. h. en w. b.: rooken; es raucht imHause: het rookt in huis, (fig.) mijne (zijne, uwe) vrouw is een hannes (een helleveeg, een driedekker, een serpent, enz.); lemen (arbeiten) dass Einem der Kopf raucht: (pop.) schuw hard leeren (schuw hard werken); Tabak -: tabak rooken (of kortweg rooken); eine Pfeife -: eene pijp rooken. Rancher, m. (-s; mrv. -): rooker, tabakrooker. Ranch er, in Sam. I -fass,o.: wierookvat;-fleisch, o.: rookvleesch; -kammer, vr.: rookkamer; -kerzchen, o. (-kerze,vr.): pastielje; -pfanne, vr.: wierookvat; -pulver, o.: reukpoeder; -werk, o.: reukgoed. Ranch'erer, m. (-s; mrv. -): 1) be-rooker, 2) wierookvat-drager, 3) (fig.) pluimstrijker; rauch'erig, bv.n.: rookerig; rauchern, w, o. h. en w. b.: rooken, (vleesch:) in den rook hangen, met rook doortrekken, (gnk.) berooken, (fig.) bewie-rooken, (ook:) parfumeeren; Rauch'erung, vr,: 1) rooking, 2) berooking, 3) bewierooking, 4) parfumeering; rauch'icht, bv. n.: rookachtig (- schmecken: naar den rook smaken); rauchig, bv. n.: rookerig, rookend. Ran'de, vr.: 1) roof, wondkorst; 2) Zie K linde. Ran'de. vr.: schurft; rau'dig, bv. n.: schurftig; Rau'digkeit, vr.: schurftigheid. Ranf, in Sam. I -bold, m.: 1) vechtersbaas, 2) zwetser, ijzervreter; -degen, m.: 1) rapier, schermdegen. 2) Zie -bold; -handel, m.: schermutseling, vechtpartij; -sucht, vr.: vechtachtigheid, ruzieachtigheid; -wolle, vr.: plukwol, uitgevallen wol; -zeit, vr; tijd om ganzen (enz.) te plukken. Ran'fe, vr.; l)ruif, hooiruif; 2) vlas-(of |
648
KAUTE.
RECHNEN.
RAUTEN.
649
|
glasruit; (in 't kaartspel:) ruiteublad; (van een geslepen diamant:) facet; -n schleifen an: facetten slijpen op. Iraa'ten, w. b.: geruit maken; (diamanten, enz.:) facetten slijpen op. IRau'ten, in Sam. I -balsam, m.: wijn-ruit-balsem; -essig, m.: wijnruit-azijn; -feld, o.: (wpk,) vierkant veld; -flache, vr.: vierkant vlak; -förmig, bv. n.: ruitvormig; -glas, o.: 1) vensterglas, 2) glasruit, 3) glas met facetten; -kranz, m.: krans van wijnruit; -kreuz, o.: (wpk.) ruitvormig afgedeeld kruis; -öl, o.: olie van wijnruit; -ring, m.: ring met een facetswijze geslepen steen; -stein, m.: edelsteen met facetten, (inz.) roosjesdiamant ; -viereck, o. (-vierung, vr.): ruitvormig vierkant; -weise, bw.: ruits-wijze, ruitvormig. Kavelin', o. (-ee, -s; mrv. -e): (vest.) ravelijn. Ravelins, vr.: maalstroom, draaikolk. Reagen»', o. (-s; mrv, Reagen'tien): (schk.) reagens. Reaktion', vr : reactie. IReal', m. (-s; mrv. -en): (mtw.) reaal. Ireal', bv. n.: reëel; I -definition, vr.: technische omschrijving; -injurien, vr. mrv.: (rcht.) feitelijkheden, dadelijkheden, handdadigheden; -kenntnisse, vr. mrv.: praktische kundigheden; -lexikon, o.: polytechnisch woordenboek; -schule, vr.: polytechnische school; -schiller, m.: leerling der polytechnische school; -werth (t], m.: innerlijke waarde, werkelijke waarde; -wörterbuch, o.: polytechnisch woordenboek. Rea'lien, vr. mrv.: praktische kundigheden. Realisation', vr.: verwezenlijking; (fig.) te gelde making; realisi'ren [sie], w. b.: verwezenlijken, (fig.) te gelde maken; Realitat', vr.: werkelijkheid. Reassekurant', m. (-en; mrv. -en): herverzekeraar, herverzekerde; Reasse-kuranz', vr.: herverzekering; reasseku-ri'ren [rie], w. b,: herverzekeren. Reb, in Sam. I -acker, m.: wijnveld; -halm en -huhn: Zie verder hieronder; -mann, m.: wijngaardenier; -holz, enz.: Zie de Sam. met Reben, Re be, vr .: wijnrank, wingerd-rank, rank van den wijnstok; (fig.) druif, (ook:) druiventros; eine - senken: eene stek van den wijnstok planten. Zie Reben. Reveil, m. (-en; mrv. -en): rebel, muiter, opstandeling; Rebellionquot;, vr.: rebellie, muiterij, opstand; rebelli'ren Xlie], w, o. h.: muiten, in opstand komen; rebel'lisch, bv. n.: muitend, muitziek, (fam.) rebelsch. |
Re ben, in Sam. I -acker, m.: mét den wijnstok beplante akker; -auge, o.: druive-knop; -berg, m.: wijnberg;-band, o. (-binde, vr.): bindsel om den wijnstok ; -blatt, o.: 1) blad van den wijnstok, 2) wingerdblad; -blut, o.: druivenbloed; -dolde, vr.: (pik.) roode steen-breke; -gabel, vr.: hecht-rank; -gang, m.: wingerdlaan; -gelander, o.: spalier lt;latwerk) voor den druivenwingerd; -gott, m.: (fab.) god van den wijn ^Bacchus); -holz, o.: hout van den wijnstok; -hügel, m.: wijnberg; -laub, o.: wijngaardloof, wingeraloof; -messer, o.: wijngaardeniers-snoeimes; -pfahl m,: stut van den wijnstok; -recht, bv. n.: zuiver van de druif, onvervalscht, onversneden ; -saft, o.: druivensap, druivennat; -schoss, m.: loot (rank) van wijnstok of wingerd; -senken, o.: (het) stekken (van wijnstok of wingerd) planten; -senker, m.: stek van wijnstok of wingerd; -spitze, vr.: wijngaard-rank, wijnrank, wingerd-rank; -stab, m.: (fab.) Bacchus-staf; -stecher, m.: (ins.) druif-luis; -stock, m,: wijnstok; -thrane, vr.: droppel druivensap; -wasser, o.: druivennat ; -welle, vr:: bos wijngaard-ranken; -wurm, m.: (ins.) druifluis; -zinke, vr.: Zie -gabel. Reb'liahn, m.: mannetjes-patrijs; Reb'huhn, o. (-es, -s; mrv. Reb'hühner): patrijs; Reb'hühner in Sam. (-beize, vr.: patrijzenjacht; -fanger, m.: patrijzen-vanger: -garn, o.: patrijzennet; -jagd, vr.: patrijzenjacht; -netz, o.: patrijzennet). Recensent', m. (-en; mrv. -en): recensent; Recensionquot;, vr.: recensie; recenseren [sie], w. b.: recenseeren. Recept', o. (-es; mrv. -e): recept, voorschrift. Recessquot;, m. (-es; mrv. -e): 1) reces; 2) overeenkomst; 3) overschot, restant; 4) achterstand, achterstallige schuld. Rech, in Sam. I -beere, vr.: kelder-hals-bezie; -gras, o.: kweekgras; -stroh, o.: bijeengeharkt stroo. Irecli'en, w. o. h.: harken, rijven; w. b.: opharken, oprijven. IRech en, m. (-s; mrv. -): 1) hark, rijf; 2) kapstok; 3) (in eenen vijver:) rooster; 4) (in een horloge :) regulateur. IRech/en, in Sam. i -stiel, m.: steel van hark of rijf; -zalm, m.: tand van hark of rijf. IRechen (van „rechnenquot;), in Sam. 1 -amt, o.: rekenkamer; -bank, vr.: rekenbank; -brett. o.: rekenbord; -buch, o.: rekenboek; -fehler, m.: reken-abuis, rekenfout; -griffel, m,: rekengrifje; -kammer, vr.: rekenkamer; -knecht, in.: reken-machine; -kunst, vr.: rekenkunst; -künstler, m.: ervaren rekenaar; -lehrer, m.: rekenmeester; -maschine. vr.: rekenmachine; -meister, m.: rekenmeester; -pfennig, in.: rekenpenning; -schule., vr.: rekenschool; -schüler, m.: rekenleerling; -stabchen, o. mrv. (-stabe, m. mrv.): reken-staafjes; -stift, m. : 1) reken-stift, 2) schoolgrifje; -stunde, vr.: rekenles; -tafel, vr.: 1) rekentafel, 2) rekenbord, 3) rekenlei; -tisch, m.: 1) rekentafel, 2) toonbank; -unterricht, m.: les (onderwijs, onderricht) in het rekenen. Recli'enscliaft, vr.: rekenschap. recli enschafts, in Sam. I -pfiich 'tig, bv. n.: rekenplichtig, tot het doen van rekening en verantwoording verplicht. Rech'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) baars. reck nen, w. o. h. en w. b.: rekenen (i. a. b.)*, zusammen -: oprekenen, bij-eenrekenen; im Kopfe -: uit het nootd rekenen; falsch -: verkeerd rekenen; dazu -: er bij rekenen (nicht dazu ge-rechnet: niet meegerekend); - auf: rekenen op; etwas für Nichts -: iets niet |
650 RECHTSCHAFFENHEIT.
RECHNER.
|
tellen; - wenn's Gütchen verthan ist: (spr.) den put dempen als het kalf verdronken is. Keeh'ner, m. (-s; mrv.-): rekenaar; Rech'nerin, vr. (mrv. -nen): rekenaar ster. Rech nung, vr.: rekening; etwas auf - stellen: iets op rekening: stellen, iets in rekening: brengen; Eines - stellen: iemands rekening: opmaken; eine - füh-ren: rekening houaen; sich - machen auf: (fig.) rekening maken op? staat maken op; die - ohne den Wirth [tl machen: (spr.) buiten den waard rekenen ; Einem einen Strich durch die - machen: (fig.) eene streep door iemands rekening halen (d. i. 1. aan iem. eene teleurstelling bereiden; 2. eene misrekening voor iemand zijn); den Umstanden -tragen: de omstandigheden in aanmerking nemen ; -en abhören: rekening en verantwoording aanhooren of opnemen- Rech'nungs, in Sam. I -abhör, vr.: aanhooring (opneming) „van rekening en verantwoording; -abhürer, m.: opnemer van rekening en verantwoording; -abhörung, vr.: Zie -abhiJi*; -ablage (-ablegung), vr.: (het) doen (fhetl afleggen) van rekening en verantwoording; -abnahme, vr.: Zie -abltör; -abnehmer, m.: Zie -abliërer; -abschluss, m.: sluiting (afsluiting) van rekening; -amt, o.: rekenkamer; -art, vr.: 1) rekenwijze, manier van rekenen, 2) hoofdregel der / rekenkunde; -artikel, m.: post (eener rekening), rekenmgs-post; -aufseher, m.: Zie -abnehmer; -auszug, m.: uittreksel van rekening; -beamte, m.: rekenplichtig ambtenaar; -buch? o.: rekeningen-boek, faciuurboek; -tehler, m.: abuis (fout) in de rekening; -führer, m.: boekhouder; -geld, o.: rekengeld^ denkbeeldig geld; -geschaft, o.: reken-plichtige zaak; -kammer, vr.: rekenkamer; -kunst, vr.: rekenkunst; -liste, vr.: staat van rekeningen; -methode, vr.: rekenwijze, manier van rekenen; -münze, vr.: rekenmunt, denkbeeldige munt; -prüfer. m.: Zie -revisor; -rath [t], m.: lid der rekenkamer; -rest, m.: restant (overschot) van rekening; -revisor, m.: naziener van de rekeningen en verantwoordingen, controleur; -sache, vr.: rekening-zaak; -species, vr.: hoofdregel der rekenkunde (die vier-species: de vier hoofdregelen der rekenkunde); -tafel, vr.:(zeew.) rekentafel; -untersucher, m.: Zie -revisor; -wesen, o.:rekenplich-tigheid. Ireeht, bv. n. en bw.: 1) recht (i. a. b.); ein -er quot;Winkel: (wsk.) een rechte hoek; die -e Hand (die Rechte): de rechterhand; er ist meine -e Hand: (fig.) hij is mijne rechterhand; das -e Auge: het rechter-oog; Einen zu - weisen: iem. te recht wijzen (ook fig.); Einem den Kopf zu - setzen: (fig.) iemand te recht zotten; 2) goed; meine Uhr geht nicht mijn horloge gaat niet goed; Sie ver stehen mich nicht -: gij verstaat mij niet goed; mir ist Alles -: mij is alles goed; du greifst die Sache nicht - an: gij pakt de zaak niet goed aan ; 3) juist; eben - (zu -er Zeit, zur -en Zeit): juist van pas; Sie sind der -e den ich suche: gij zijt juist de man dien ik zoek; -rathen (tj: juist raden, goed raden den spijker op den kop slaan; 4) pas: Schuhe die mir - sind: schoenen die mij |
Ëas zijn; 5) wettig; (fig.) echt; der -e rbe: de wettige erfgenaam; meine -e Schwester: mijne wettige zuster; -e Kinder : wettige kinderen, echte kinderen; ein -er Narr: een echte gek, een gek door en door; 6) waar; sein -er Name: zijn ware naam; 7) verschillende betee-kenissen, b.v.: in alle Sattel -: (spr.) van alle markten thuis; man kann ihm nichts - machen: men kan het hem nooit naar zijnen zin maken; wo mir -ist (wenn mir - ist): als ik het wèl heb, als ik mij niet vergis; er ist nicht -gescheidt: hij is niet wel bij het hoofd; ihm ist ganz - geschehen (der ist - be-zahlt worden): hij heeft juist zijn verdiende loon; das heisst - aufgeschnitten: dat heet eerst bluflfen; ich bin - froh: ik ben zeer blijde: ein - ehrlicher Mann: een waarlijk eerlijk man; sich zu - finden: zijnen weg vinden; zu - kommen mit: vooruit komen met; in einem Gewerbe zu - kommen : in zijn vak floreeren; er hat etwas -es gelernt: hij heeft iets degelijks geleerd; Einen für etwas -es ansehen: iemand voor iets degelijks aanzien.as zijn; 5) wettig; (fig.) echt; der -e rbe: de wettige erfgenaam; meine -e Schwester: mijne wettige zuster; -e Kinder : wettige kinderen, echte kinderen; ein -er Narr: een echte gek, een gek door en door; 6) waar; sein -er Name: zijn ware naam; 7) verschillende betee-kenissen, b.v.: in alle Sattel -: (spr.) van alle markten thuis; man kann ihm nichts - machen: men kan het hem nooit naar zijnen zin maken; wo mir -ist (wenn mir - ist): als ik het wèl heb, als ik mij niet vergis; er ist nicht -gescheidt: hij is niet wel bij het hoofd; ihm ist ganz - geschehen (der ist - be-zahlt worden): hij heeft juist zijn verdiende loon; das heisst - aufgeschnitten: dat heet eerst bluflfen; ich bin - froh: ik ben zeer blijde: ein - ehrlicher Mann: een waarlijk eerlijk man; sich zu - finden: zijnen weg vinden; zu - kommen mit: vooruit komen met; in einem Gewerbe zu - kommen : in zijn vak floreeren; er hat etwas -es gelernt: hij heeft iets degelijks geleerd; Einen für etwas -es ansehen: iemand voor iets degelijks aanzien. IKecht. o. (-es, -s; mrv. -e): recht (i. a. b.); (ng.) gelijk; Einem - geben: aan iemand gelijk geven; Sie haben -: gij hebt gelijk ; ein - haben auf (zu): recht hebben op (tot); Einem - widerfahren lassen: aan iemand recht laten wedervaren; Gewalt geht vor -: (spr.) macht gaat boven recht; wo nichts ist, da hat der Kaiser sein - verloren: (spr.) waar niet is, verliest de keizer zijn recht; die -e studiren [die 1: in de rechten (d. i. in de rechtsgeleerdheid) studeeren; Doktor der -e: meester in de rechten; der Weg -ens: de weg van rechten; - sprechen: 1) recht doen, recht spreken, als rechter uitspraak doen, vonnis vellen, 2) zuiver spreken, eene zuivere (goede, juiste) uitspraak hebben; Zie ook Kechts. IRecht, in Sam. I -eek,» m.: (wsk.) rechthoek; -eckig, bv. n.: rechthoekig; -fertigen, w. b.: rechtvaardigen (sich -fertigen, w. w.: zich rechtvaardigen); -fertigung, vr.: rechtvaardiging (-ferti-gungsschrift, vr.: bewijsstuk); -fuchs, m.: roode schimmel (een paard);-glaubig, bv. n.: (kkl.) rechtzinnig, orthodox; -glaubigkeit, vr.: (kkl.) rechtzinnigheid, orthodoxie; -haber, m.: doordrijver, iemand die altijd gelijk wil hebben; -haberei', vr.: doordrijverij; -haberin, vr,: doordrijfster; -haberisch, bv. n.: doordrijvend; -herzig, bv. n.: rechtschapen; -herzigkeit, vr.: rechtschapenheid; -laufig, b^. n.: (str.) rechtloopend; -lehrig, bv. n.: rechtzinnig, orthodox; -liebend, bv. n.: rechtlievend; -linig, bv. n.: rechtlijnig; -los, bv/' n.: 1) onwettig, 2) burgerlijk dood, van de burgerlijke rechten vervallen verklaard; -losigkeit, vr.: 1) onwettigheid, 2) burgerlijke dood, gemis van de burgerlijke rechten; -massig, bv. v.: rechtmatig; -massigkeit, vr.: rechtmatigheid; -schaffen, bv. n.: en bw.: rechtschapen (als bw., pop.: uitermate, zeer, uiterst; sich -schaffen wenren: zich goed verweren, zich krachtig te weer stellen); -schaffenheit, vr.: recht- |
KECHTSCHKEIBUNG. 651
RED.
|
schapenheid; -schreibungr, vr.: zuivere spelling; - seitig, bv. n.: (wsk.) rechtzijdig; -sprechung, vr.: zuivere (goede, juiste) uitspraak; -sucher, m.: (reht.) eischer, (ook:) klager; -thun, o.: (het) doen wat recht en billijk is; -winkelig, bv. n.: rechthoekig; -winkeligkeit, vr.: rechthoekigheid; -zeitig, bv. n.: tijdig (bw.: juist van pas); -zeitigkeit, vr.: tijdigheid, vanpasheid. IKeeh te, vr. enk.: 1) rechterhand, 2) rechterzijde. IRecli'te, o. mrv.: rechten; I -bill, vr.: bill (d. i. ontwerp van wet) betreffende de rechten. rech'ten, w. o. h.: rechten, een rechtsgeding voeren, in proces liggen; (fig.) twisten; Rech ter, m. (-s; mrv. -): twistvoer-der; Rech'terin, vr. (mrv, -nen): twist-voerster. recht'licli, bv. n.: 1) gerechtelijk; 2) wettig; 3) rechtschapen; I -keit, vr.: 1) gerechtelijkheid, 2) wettigheid, 3) rechtschapenheid. IrechtH, bw.: rechts; I -her, bw.: van den rechterkant af; -hin, bw.: naar de rechterzijde; -um, bw.: rechtsom (-um kehrt euch: mil.: rechtsom keert!). Iltechts, in Sam. I -abtretung, vr.: afstand van rechten; -anhangig, bv. n.: in rechten aanhangig; -anspruch, m.: wettige aanspraak, recht (einen -anspruch beweisen: een recht bewijzen); -anwalt, in.: procureur; -ausdruck, m.: rechts-term; -beflissene, m.: student in de rechten: -betugniss [nis], vr.: rechtsbevoegdheid; -behelf, m.: 1) beneficie, voorrecht, 2) exceptie; -behörde, vr.: rechterlijke macht, (fig.) rechtbank, rechter;-beistand, m.: rechtsbijstand; -belehrung, vr.: rechtskundig advies; -berather [tj, m.: consu-leerend advocaat: -bestand, m.: rechtsgeldigheid; -bestandig, bv. n.: rechtsgeldig; -bestandigkeit, vr.: rechtsgeldigheid;-be-traute, m.: 1) rechtsgeleerd raadsman, 2) consuleerend advocaat; -dreher, m.: spijkers op laag water zoeker, advocaat van kwade zaken, rechtsgeleerde beunhaas; -dreherei', vr,: rechtsgeleerde beunhazerij, (het) spijkers op laag water zoeken; -einwand, m.: exceptie (einen -einwand vorbringen: eene exceptie opwerpen) ; -erfahren, bv. n.: rechtsgeleerd ; -fall, m.: rechtszaak; -fallig werden: het proces verliezen; -formen, vr. mrv.: in rechten gebruikelijke vormen, rechts-formaliteiten; -förmig, bw : met inachtneming van de in rechten voorgeschre-vene formaliteiten; -frage, vr.: rechts-punt; -gang, m.: gewone loop in rechten, rechtsvordering, manier van procedeeren; -gebaude, o.: wetgeving; -gelehrsamkeit, vr.: rechtsgeleerdheid; -gelehrt, bv. n.: rechtsgeleerd; -gelehrtheit, vr.: rechtsgeleerdheid; -gemass, bv.n. en bw.: overeenkomstig (volgens) de wet; -gesuch. o.: rechtsvordering; -getheilt [t], bv. n.: (wpk.) aan de rechterzijde gedeeld; -grund, m.: rechtsgrond; -grundsatz, m.: rechtsbeginsel; -gültig, bv. n.: rechtsgeldig: -gültig-keit, vr.: rechtsgeldigheid; -handel, m.: rechtsgeding, proces; -hangig, bv. n.: in rechten aanhangig; -hülfe, vr.: rechtsbijstand; -kenntniss [nis], vr,: rechtskennis; -kniff, m.: advocatenstreek; -kosten, vr. |
mrv.: rechtskosten; -kraftig, bv. n.: rechtsgeldig; -kraftigen, w. b.: rechtsgeldig maken; -kraftigkeit, vr.: rechtsgeldigheid; -kunde, vr.: rechtsgeleerdheid^ -lehre, vr,: 1) rechts-leer, 2)rechtsgeleerdheid; -lehrer, m.: professor in de rechten; -mittel, o.: rechts-middel; -pflege, vr.: rechtsbedeeling; -punkt, m.: rechts-punt; -regel, vr.: vaste regel in rechten; -sache, vr.: rechtszaak; -schlinge, vr.: (een) door de wet gespannen strik; -schluss, m.: rechterlijke uitspraak, vonnis; -sprachey vr.: taal der rechtsgeleerde wereld; -sprecher, m.: rechter; -spruch, m.: Zie -HChlus»; -stand, m.: rechtsbevoegdheid; -standig, bv. n.: aan de rechtsbevoegdheid onderworpen; -statt, vr.: Zie -stand; -streit, m.: 1) rechtsgeding, proces, 2) geschil over een rechts-punt; -stunl, m.: 1) rechterstoel, 2) rechtbank, gerechtshof; -titel, m.: rechts-titel; -ungültig, bv. n.: in rechten niet geldig; -ungültigkeit, vr.: niet-geldigheid in rechten; -verdreher, m.: rechtsverdraaier; -verdrehung, vr.: rechts-verdraaiing; -verfahren, o.: rechtsvervolging; -verfassung, vr.: wet; -verhandlung, vr.: proces, rechtsgeding; -verkehrer, m.: rechtsverdraaier; -verkehrung, vr.: rechts-verdraaiing; -verstandig, bv. n.: rechtsgeleerd; -verwahrend. bv. n.: zich zijne rechten voorbehoudend; -verwalter, m.: rechtsbedeeler; -widrig, bv. n.: onwettig; -widrigkeit, vr.: onwettigheid; -wissenschaft, vr.: rechtsgeleerdheid; -wohlthat, vr.: beneficie, voorrecht; -wort, o.: in rechten gebruikelijk woord; -zwang, m.: 1) rechtsbevoegdheid, 2) lijfsdwang. Reeidiv', o. (-s): (gnk.) weder-instor-ting; (theq,) vervalling opnieuw; I -, bv. n.: opnieuw in hetzelfde vervallende;. - werden: (gnk.) weder instorten, (rcht.) zich weder aan hetzelfde misdrijf schuldig maken. Recipient', m. (-en; mrv. -en): ontvanger (d. i.: vergaarbak); recipi'ren [pie], w. b.: ontvangen. Reciprocitüt', vr.: wederkeerigheid; reciprok', bv. n.: wederkeerig. Recitativ', o. (-es, -s; mrv. -e):(muz.gt; recitatief. Reek, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) op schragen rustende stelling, 2) horizontaal liggende staak of paal voor gymnastische oefeningen; I -bank. vr.: pijnbank; -bein, o.: (fam.) spillebeen, kneKelman (d. i. de Dood); -holder, m.: (pik.) jeneverboom, (ook:) vlierboom; -holz, o.: rekhout; -seil, o.: rektouw; -zeug, o.: rektuig, (fig.) foltertuig, pijnbank. IReck-'e, m. (-n; mrv. -n): reus; (dk.) held. IReck'e, vr.: 1) rek, rekking; uitrekking; 2) rekhout; 3) pijnbank; 4) ruif, paardenruif. hooiruif; 5) (een) stuk linnen (van zoo- ot zoovele ellen). IReck'en, m. (-s; mrv. -): reus; (dk.) held ; I -haft, bv. n.: 1) reusachtig, 2) heldhaftig. Ireek'en, w. b.: uit-rekken; die Ohren -: de ooren spitsen; den Kopf in die Höhe -: den hals uit-rekken; die Hande gen Himmel -: de handen ten hemel heffen; sich -, w. w.: rekken. red, in Sam. I Zie redNam, red-selig, enz. |
REFLEXIVUM.
REDAKTEÜR.
652
|
Redakteur', m. (-s; mrv. -e): redacteur; Redaktion', vr.: redactie; Redaktör', in. (-s; mrv. -e); redacteur. IRe'de, vr.: 1) rede, redeneeringr; (fig:.) stijl, taal; (ook:) gesprek, onderhoud; (fam.) praat, praatje; Einem in die - fallen: iemand in de rede vallen; vergressen Sie Ihre - nicht: vergeet niet wat gij meendet te zeggen; wieder auf unsere vorige - zu kommen: om op ons onderwerp terug te komen; nicht bei einerlei - bleiben; (fig.) uit twee monden spreken; aus der - kommen: den draad van zijn (haar) gesprek verliezen; in die - kommen: in opspraak komen, (pop.) druk over de tong gaan; die - gent: net praatje gaat; es ist der - nicht werth (tl: 't is de moeite niet waard er over te spreken; wovon ist die -: wat is de quaestie?; davon ist die-nicht: dat is de quaestie niet;in -stehend: in quaestie, waarvan sprake is; es gab so die -: wij kwamen zoo te spreken, het kwam zoo in het gesprek te pas; die -fiel auf: het gesprek viel (kwam) op; gotteslasterliche -n: godslasterlijke taal; anzügliche -n: beleedigende taal; die ge-bundene -: de gebonden stijl (dichtmaat); die ungebundene -: de ongebonden stijl (proza); 2) redevoering; Cicero's -n: de redevoeringen van Cicero; eine - halten: eene redevoering houden; eine öffentliche - halten: in het openbaar spreken; eine - an's Volk halten: eene redevoering tot het volk houden; er hielt seine erste -: hij hield zijne eerste redevoering, hij trad voor het eerst als redenaar op; eine geistliche -: eene leerrede, eene preek; 3) rekenschap, verantwoording, opheldering ; Einen über etwas zur - stellen: (fam.) iemand over iets onder handen nemen; Einem - stehen: (fam.) iemand te woord staan; - und Antwort geben: taal en antwoord geven; freche zage That: (spr.) beter hard geblazen dan den mond gebrand. IRe'de, in Sam. I -art, vr.: 1) manier van spreken, spreektrant, (fig.) stijl, 2) tongval; -bild, o.: redekunstige figuur; -fluss, m.: woordenvloed; -form, vr.: bewoordingen (mrv.), inkleeding, (tik.) wijs, wijze; -fügung, vr.: (tik.) woordvoeging, syntaxis; -gesang, m.: (muz.) recitatief; -kampf, m.: woordenstrijd; -kunst, vr.: redekunst, welsprekendheid, (fig.) rederijkerskunst (die schonen -künste: de fraaie letteren); -künstig, bv. n.: redekunstig; -kiinstler, m.: beoefenaar van de welsprekendheid, (fig.) rederijker; -kürze, vr.: bondigheid (van spreektrant of van stijl); -lust, vr.: zucht om te spreken; -mass, o.: yers-maat, (fig.) welluidendheid; -prunk, m.: woordenpraal, (fam.) bombast, (fi§:.) gezwollenheia van stijl, hoogdravendheid; -sang, m.: (muz.) recitatief: -satz, m.: periode; -scheu, bv. n.: woorakarig, (fam.) Bang om den mond open te doen; -schmuck, m. (-schwulst, m.): Zie-prunk; -schwung, m.: hoogdravendheid; -theil [tl, m.: (tik.) rededeel; -theilchen lt], o.: (tik.) woordlidje, partikel; -ton, m.: redenaars-toon; -übung, vr.: openbare voordracht; -verbindung, vr.: samenhang, onderling verband; -weise, vr.: Zie-art en -form; -zeichen, o.: (tik.) lees-teeken. |
re'den, w. o. h. en w. b.: 1) spreken; 2) praten; 3) redeneeren; durch die Nase -: door den neus spreken (praten): mit den Augen -: met de oogen spreken; deutsch -: Duitsch spreken; er lasst gar nicht mit sich -: er is volstrekt geen praten met hem, hy verstaat volstrekt geen rede; lassen Sie die Leute-: laat de menschen maar praten; Einem nach dem Munde -: (fam.) iemand naar den mond praten; in den Tag (in. lag) hinein -: 1) in het honderd redeleren, 2) doorslaan als een blinde vink; in den Wind -: in den wind praten. Re'dens, 2e nmv.: viel - von etwas machen: veel praats van iets maken ; I -art, vr.: spreekwijze; blosse -arten: holle klanken. Re der, m. (-s; mrv. -): spreker, prater; Rederei', vr.: gepraat, praatmakerij. redigeren [ie], w. b.: redigeeren. red'licli, bv. n. en bw.: 1) redelijk, billijk; 2) eerlijk, rechtschapen; sich -wehren: zich dapper weren; I -keit, vr.: 1) redelijkheid, billijkheid, 2) eerlijkheid, rechtschapenheid. Red'ner, m. (-s; mrv. -): redenaar; I -bühne, vr.: platform (verheven plat) voor den redenaar, spreekplaats ; -gabe, vr.: redenaarsgaaf, gaaf der welsprekendheid; -kunst, vr.: kunst van den redenaar, (fig.) welsprekendheid; -stuhl, m.: spreekgestoelte, (kkl.) preekstoel, (fig. fam.) praatsi^el. Rednerei vr.: gedeclameer; Red'ne-rin, vr. (mrv. -uen): redenaarster; red-nerisch, bv. n.: redenaarsachtig, oratorisch. Redoute, vr.: (vest.) redoute: (fig.) maskerade, gemaskerd bal. red sant (red 'se'lig), bv. n.: rederijk, woordenrijk, spraakzaam; 1-keit, vr.: rederijkheid, woordenrijkheid, spraakzaamheid. reduei'ren [ie], w. b.: reduceeren, verminderen; (rek.) herleiden, verkleinen; Reduktion', vr.: reductie, vermindering', (rek.) herleiding, verkleining. Ree'de, enz.: Zie Rhede, enz. reell', bv. n.: reëel. Refekto rium, o. (-s; mrv. -ria en -rien): refectorium, eetzaal. Referat', o. (-es, -s; mrv.-e): rapport, verslag (etwas in das - nehmen: verslag uitbrengen over iets); Referendar', m. (-es, -s; mrv. -e): referendaris; Referent', m. (-en; mrv. -en): verslag-uitbrenger, rapporteur; referi'ren [ie], w. o. h. en w. b.: 1) verslag uitbrengen, rapporteeren, 2) zich beroepen op. Reff, o. (-es, -s; mrv. -e): sjouwers-draagtuig; (zeew.) reef, (ook:) lijzeil; I -bander, o. mrv.: sjouwers-draagzeel (enk.), sjouwers-schouderriemen, (zeew.) reefbanden; -talje, vr.: (zeew.) reeftalie; -trager, m.: sjouwer. ref'fen, w. b.: (zeew.) reven. reflekti'ren [ie], w. o. h.; nadenken, peinzen; w. b.: weerkaatsen; Reflex^, m. (-es; mrv. -e): weerkaatsing; Reflexion', vr.: 1) (het) nadenken, 2) weerkaatsing^ Reflexions', in Sam. (-vermogen, o.: weerkaatsend vermogen); reflexiv' bv. n.: weerkaatsend, (tik.) wederkeerig; Reflexi'- |
REGIMENT.
REFORM.
653
|
vum, o. (-s; mrv. -va): (tlk.) wederkeerig werkwoord. Reform', vr.: hervorming; (fig.) wijziging, verandering, verbetering; Reformationquot;, vr.: hervorming; Reformator, m. (-s; mrv. -mato'ren): hervormer; reformi'ren [ie], w. b.: hervormen; reformirt' |iel; bv. n.: hervormd, gereformeerd (-e Kirche: Hervormde Kerk, Gereformeerde Kerk). Refrain, m. (-s; mrv. -e of -s): refrein. Regal', o. (-es, -s; mrv. -e): 1) regaal, hoogheidsrecht; 2) boekenrek; 3) (in orgels:) vox humana, regaal; 4) (typ.) raam; I -folio, o.: groot folio; -papier, o.: groot folio-papier. Regale, vr.: regaal, hoogheidsrecht. regali'ren [iej, w. b.: regaleeren, onthalen. Ire'ge, bv. n. en bw.: in beweging, opgewekt, bedrijvig; - machen: in beweging brengen; - werden: in beweging komen; wieder - werden: (fig.) ner-leven. IRe'^e, vr.: 1) beweging, opgewektheid, bedrijvigheid; 2) (vogelvangst:) roede voor den lokvogel. Re'gel, vr.: regrel, voorschrift; (fig.) liniaal; es giebt keine - ohne Ausnahme: (spr.) er is geen regel zonder uitzondering; in der -: 1) gemeenlijk, gewoonlijk, 2) zooals behoort, (fam.) in den haak; der -nach angeordnet: stelselmatig ingericht; die - de Tri (die - des Dreisatzes): (rek.) de regel van drieën; die verkehrte - de Tri: de omgekeerde regel van drieën; I -gebaude, o.: (fig.) stelsel: -los, bv. n.: ongeregeld; -losigkeit, vr.: ongeregeldheid; -massig, bv. n.: regelmatig, geregeld; -massigkeit, vr.: regelmatigheid, geregeldheid; -priester, m.: (kkl.) regulier geestelijke; -recht, bv. n.: volkomen regelmatig, stelselmatig; -schmied» m.: (iron.) maker van voorschriften; -widrig, bv. n.: 1) met df'n^ regel strijdig, (fig-) ongeregeld; -widrigkeit, vr.: 1) strijdigheid met den regel, (fig.) ongeregeldheid; -zwang, m.: dwang van regels of voorschriften. Regeling, vr.: (zeew.) regeling; die -en des Galfions: de regelingen van het galjoen. re'geln, w. b.: regelen. Re'gelung, vr.: regeling (l.het regelen; 2. inrichting). Ire gen, w. b.: in beweging brengen; sich -, w. w.: zich bewegen, zich verroeren; sich wider etwas -: in verzet komen tegren iets; er darf sich nicht -: hij mag zien niet verroeren; es regt sich etwas in min er beweegt zich iets in mijn gemoed; es regt sich kein Lüftchen: er is geen windje aan de lucht. iRe gen, m. (-s): regen; auf - folgt Sonnenschein: (spr.) na regen komt zonneschijn; aus dem - in die Traufe kommen: (spr.) uit den regen in den drop komen, van den wal in de sloot raken, van kwaad tot erger vervallen; I -bach, m.: regengeul, (fig.) stortvloed; -bogen, m.: regenboog, (ontl.) regenboogvlies (-bogen-farben, vr. mrv.: kleuren van den regenboog; -bogenhaut, vr.: ontl.: regenboogvlies); -dach, o.: regendak; -dicht, bv. n.: voor den regen ondoordringbaar, waterdicht; -fang, m.: regenbak; -fass, o.: regenton; -feuer, o.: vuurregen; -flagge,-vr.: (zeew.) kleine regenbui, losse bui; |
Salie, vr.: regengeul; -gestirn, o.: (str.)alie, vr.: regengeul; -gestirn, o.: (str.) yaden (mrv.), regengesternte; -gestöber, o.: stofregen, stuifregen; -guss, m.: stortregen, plasregen (-guss mit Hagel: hagelbui); -haft, bv. n.: regenachtig; -nut, m.: regenhoed, voor den regen ondoordringbare hoed; -kappe, vr.: 1) regenpet, voor den regen ondoordringbare pet, 2) kap van een regenmantel;-kleid, o.: waterdicht (voor den regen ondoordringbaar) gewaad; -leder, o.: dekleder (over koetsiersknieën); -loch, o.: 1) gootgat, 2) regenbak, 3) regenhoek, hoek van waar de regen komt; -luft, vr.: regenachtige lucht; -mantel, m.: regenmantel; -mass, o. (-messer, m.): regenmeter; -nacht, v.: regennacht; -pfeifer, m.: (vog.) pluvier; -rinne, vr.: dakgoot, regengoot; -schauer, m.: regenbui: -schirm, m.: regenscherm, (inz.) paraplu; -schnecke, vr.: (ins.) tuin-slak; -schnepfe, vr.: (vog.) watersnip; -strich, m.: (adk.) regen-streek; -strom, m.: regen-stroom, (fig.) stortvloed; -tag, m.: regendag; -tropfen, m.: regendroppel^ -vogel, m.: regenvogel, pluvier; -wasser, o.: regenwater; -wetter, o.: regenachtig weder; -wind, m.: regen brengende wind; -winkel, m.: regenhoek; -wolke, vr.: regenwolk; -wurm, m.: 1) regenworm, 2) dauwpier; -zeit, vr.: regentijd. Regeneration', vr.: (theo. en fig.) wedergeboorte ; (hik.) nieuwe voortbrenging, opnieuw tot groei brenging; (fig.) herstel. I Regenera'tor, m. (mrv. ... rato1-ren): hersteller. I regeneri'ren, w. b.: herstellen; w. o. s.: Wedergeboren worden. Regent', m. (-en; mrv. -en): regent; Regentin, vr. (mrv. -nen): regentes; Regent'schaft, vr.: regentschap. Regier', in Sam. I -kunst, vr.: regeerkunst; -sucht, vr.: heerschzucht; -süchtig, bv. n.: heerschzuchtig. regier'en, w. o. n. en w. b.: regeeren (i. a. b.); gestrenge Herren - nicht lange: (spr.) strenge neeren regeeren niet lang, Regier'er, m. (-s; mrv. -): regeerder. Regier'nng. vr.: regeering; die un-ordentliche -: het wanbestuur; die - des Steuerruders: (zeew.) het regeeren van het roer. Regier nngs, in Sam. I -advokat, m.: rijks-advocaat; -antritt, m.: aanvaarding van het bewind, (fig.) troonsbeklimming ; -art, vr.: manier van regeeren, (fig.) regeeringsvorm; -beamte, m.: gouverne-ments-ambtenaar; -form, vr.: regeeringsvorm; -gebaude, o.: gouvernementsgebouw; -grundsatze, m. mrv.: grondbeginsels van het regeerbeleid; -kunst, vr.: regeerkunst; -los, bv. n.: regeeringloos; -losigkeit, vr.: regeeringloosneid; -rath [t], m,: staatsraad, raad van state, 2) staatsraad, lid van den raad van state; -sache, vr.: 1) regeerings-zaak, 2) staatszaak: -sitz^ m.: zetel der regeering; -system, o.: regeerstelsel; -verfassung, vr.: 1) staatsregeling, 2) regeeringsvorm; -wechsel, in.: verandering van gouvernement. Regiment', o. (-es, -s; mrv. -er): 1) bestuur, beheer; 2) (mil.) regiment; einem -e einverleiben : bij een regiment inlijven. |
654 REICHS AN GrELEGENHEIT.
REGIMENTS.
|
Regiments', 2e nmv.: 1) bestuurs-, 2) regriments-; auf - Kosten leben: ten koste van anderen leven; I -adjudant,m.: regriments-adjudant,adjudant-majoor;-arzt, m.: regriments-dokter, chirurgrijn-majoor; -chirurg:, m. (-feldscherer, m.): chirurgrijn-majoor ; -kosten, vr. mrv.: regriments-kosten, (fig:.) kosten van het algemeen; -quartiermeister, m.: kapitein-kwartiermeester ; -stab, m.: staf van het regiment; -tambour (-trommelschlager), m.: tamboermajoor ; -tafel, m.: regiments-tafel; -un-kosten, vr. mrv.: Zie -kosten. Region', vr.: streek. Regris'ter, o. (-s; mrv. -): register (i. a. b.); im schwarzen - stehen: (fig.) in het zwarte boek staan, in een kwaden naam «taan; in's alte - gehören: (spr.) uit de mode zijn; I -knopf, m,: houten knop aan een orgelregister; -ofen, m.: (smelterij:) oven (fornuis) met luchtgaten; -papier, o.: rekening-papier; -schiff, o.: registerschip ; -zug, m.: orgelregister. Regristra'tor, m. (-s; mrv. -strato'ren): bewaarder van de registers, ontvanger van de registratie-rechten; Re^ristratur', vr.: registratie; registri'ren [stne], w. b.: registreeren. Reglement', o. (-es, -s; mrv. -e): reglement. regenen, w. onpers. h. en w. b.: regenen; reg'nerisch (reg'nicht), bv.n.: regenachtig. Regress, m. (-es; mrv. -e): verhaal; seinen - an Einem nehmen (suchen): verhaal op iemand nemen (zoeken); I sich regressi'ren [sie], w. w.: zich schadeloos stellen; sich an Einem -: verhaal op iem nemen, (iets) op iemand verhalen. reg'sam, bv. n.: vlug (Zie rege); i -keit, vr.: vlugheid. regnlRp', bv. n.: geregeld; Regula-ritat', vr.: geregeldheid, regelmatigheid; Regulator, m. (-s; mrv, -lato'ren): 1) reelaar, 2) regulateur; reguli'ren [liel, w. .: reguleeren, regelen. Re'gnlns, m. (-): konings-metaal. Re ^nng,vr.: beweging; (inz.) gemoedsbeweging; (fig.) aandoening. re'gnngs, in Sam. I -los, bv. n.: be-wegeloos, onbeweeglijk; -losigkeit, vr.: bewegeloosheid, onbeweeglijkheid. Ireh, bv. n.: (van paarden:) bevangen; - reiten: kreupel rijcfen; I -krankheit, vr.: bevangenheid. IReh, o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) ree ; I -bein, o.: reeënpoot, (pik.) gele kampernoelie ; -binde, vr.: (pik.) wilde i druif; -bock, m.: reebok, mannetjes-ree (der wilde -bock: het damhert); -braten, m.: gebraden ree-vleesch; -brunst, vr.: bronst (paarzucht) der reeën; -farbe, vr.: vale Kleur; -farben (-farbig), bv. n.: vaal: -feil, o.: reeënvel; -fleck, m.: rood vlekje; -fleisch, o.: reeënvleesch; -fuss, m.: reeën-poot; -geiss, vr.: reegeit; -haar, o.: reeën-naar; -gras, o.: kweekgras; -haut, vr.: reeënvel; -jagd, vr.: reeënjaent.; -kalb, o. (-katzlein, o.): ree-kalf, jonge ree; -keule, vr.: (kkk.) ree-bout; -kitze, vr.: Zie-kalb; -kraut, o.: kweekgras; -posten, m.: Zie -schrot; -schlagel, m.: Zie -keule; -schrot, o.: hagel voor de reeënjacht; -spiesser, m.: reebok van zes maanden oud; -zickchen, o,: Zie -kalb; -ziege, vr.: reegeit; -ziemer, m.: (kkk.) lendenstuk van eene ree. |
Reh'c, vr.: (vea.) bevangenheid der paarden; I -gras, o. (-kraut, o.): kweekgras. Reh'ling, m. (-s; mrv. -e): (visch:) baars; (pik.) gele kampernoelje. Reib, in Sam. I -ahle, vr.: 1) vierkante boor, 2) slotenmakers-priem; -asch, m.: houten vijzel; -eisen, o.: rasp; I -kartof-feln, vr. mrv.: aardappelmoes, aardappel-puree; -zündhölzchen, o.: lucifertje. Zie verdere Sam. met Reibe. Rei'be, vr.: rasp; I -bürste, vr.: stijve borstel, stijve schuier; -feuer, o.: door wrijving te voorschijn gebracht vuur, eleetrisch vuur (-feuerkraft, vr.: electrici-teit; -feuermesser, m.: electrometer); -holz, o. (mrv. -hölzev): (zeew.) wrijfhout; -lappen, m.: 1) wrijflap, wrijfdoek. 2)schuur-lap; -keule, vr.: vijzel-stamper; -pfahl, m.: wrijfpaal, (fig.) mikpaal; -schale, vr.: schaal (kom, pan) om er iets in fijn te wrijven of fijn te stampen; -stein, m.: wrijfsteen, (fig.) slijpsteen; -zeug, o.: 1) wrijfgoed, 2) schuurgoed. rei ben, onr. w. o. h. en w. b. (rieb; ferieb'en): 1) wrijven; 2) fijnwrijven, (fig.) jnstampen, fijnraspen, enz.; (ook:) schuren, afschuren, enz.; Einem etwas unter die Nase -: (fig.) iemand iets onder den neus wrijven; sich an Einem -: (fig.) iem. bij den kop pakken.erieb'en): 1) wrijven; 2) fijnwrijven, (fig.) jnstampen, fijnraspen, enz.; (ook:) schuren, afschuren, enz.; Einem etwas unter die Nase -: (fig.) iemand iets onder den neus wrijven; sich an Einem -: (fig.) iem. bij den kop pakken. Rei'ber, m.: 1) wrijver; fijnwrijver, fijnstamper. fijnrasper; afschuurder; enz.; 2) wrijflap, wrijfdoek; wrijfsteen; vijzelstamper; rasp; enz.; 1 Rei'berin, vr. (mrv. -nen): wrijfster, schuurster, enz.; Reib'-ling, m, (-s; mrv. -e): gele kampernoelje; Rei'bung, vr.: wrijving (ook fig.), (fig.) schuring, (ook:) botsing. Ireicli, bv. n.: rijk; Einen - machen : iemand rijk maken; eine -e Heirath (tl machen: een rijk huwelijk doen; I -haltig, bv. n.: rijk van inhoud; -haltigkeit, vr.: rijke inhoud. IReieh, o. (-es,-s; mrv. -e): rijk (koninkrijk, enz.); das heilige römische -: (hist.) het Heilige Roomsche rijk; das deutache -: het Duitsche rijk; das - Gottes: (theo.) het rijk Gods. Reich arcl. m. (-s); Rijkerd, Rijk (mansnaam). reich'en. w. o. h.: 1) reiken (i. a. b.); (fig.) zich uitstrekken; (ook:) duren; 2) genoeg zijn, voldoende zijn; ich werde damit nicht -: ik zal er niet mee toekomen, ik zal er niet genoeg aan hebben; I w, b.: 1) reiken; toereiken, overreiken, aanreiken; er reicht ihm das Wasser nicht: (fig.) hij haalt niet bij hem, hii kan in zijne schaduw niet staan; Einem die Hand -: aan iemand de hand toesteken, (fig.) aan iemand de hand reiken (d. i. de behulpzame hand bieden); 2) (fig.) toedienen (b,v. het Nachtmaal, de heilige sacramenten, enz.). reich'lich, bv. n.: rijkelijk, overvloedig; I -keit, vr.: rijkelijkheid, overvloedigheid. IReichs'labschied, m.: (hist.) reces; -acht, vr.: (hist.) rijksban; -adel, m.: rijks-adel, (fig.) brief van adeldom; -adler, m.: rijks-adelaar; -angehörigen, m. mrv.: tot het rijk behoorenden; -angelegenheit, vr.: |
REICHSANLAGE.
REIFE.
.655
|
rijksbelang:; -anlage, vr. (-anschlagr, m.): rijksbelasting:; -antheil [tl, m.: aandeel van het rijk; -anzeig^r, m.: staats-courant; -apfel, m.: rijks-appel; -arehiv, o.: rijksarchief; -armee, vr.: rijksleger, rijks-armee; -baron, m.: rijksbaron; -beamte, m.: ambtenaar des rijks; -bedenken, o.: rijksdecreet; -beitrag:, m.: bijdrag:e van het rijk; -bürg:er, m.: rijksburger, burg:er van eene rijksstad; -dorf, o.: rijksdorp; -erb-amt, o.: erfelijk rijks-ambt (erfeliike waardigheid); -erbe, m.: (vermoedelijke) erfgenaam van de kroon, (vermoedelijke) troon-opvolger; -fahne, vr.: rijksbanier; -feind. m.: vijand des rijks; -hskal, m.: rijks-nscaal; -folge, vr.: troon-opvolgmg; -frei, bv. n.: (hist.) zelfstandig (d. i. niet aan eenen leenheer, maar rechtstreeks aan het rijk en den keizer onderhoorig); -freiheit, vr.: (hist,) zelfstandigheid; -frei-herr, m.: rijksbaron, rijksvrijheer; -frei-herrlich, bv. n.: rijksvnjheerlijk; -fürst, m.: rijksvorst; -fürstin, vr.: _ rijks vorstin; -fürstlich. bv. n.: rijks vorstelijk; -fuss?m.: (mtw.) muntvoet des rijks; -geld, o.: rijks-geld; -genoss, m.: lid van het (Duitsche) rijk; -gericht, o.: gerechtshof (van het Duitsche rijk); -geschafte, vr. mrv.: rijkszaken; -geschichte, vr.: geschiedenis des rijks; -gesetZj o.: rijks-wet; Ü-glied, o.: lid van het (Duitsche) rijk; -graf, ra.: rijksgraaf: -grafin, vr.: rijksgravin; -granich, bv. ri.: rijksgrafelijk: -grafschaft, vr.: rijksgraafschap; -grundgesetz, o.: rijksgrondwet; -gulden, m : rijksgulden; -gut-achten, o.: rijks-decreet; -handel, ra.: rijksaangelegenheid ; -haupt, o.: hoofd des rijks; -heer, o.: rijksleger, rijks-armee; -heiligthümer lt), o. mrv.: reliquieën van het (Duitsche) rijk; -herkommen, o.: in het (Duitsche) rijk gevestigd gebruik; -historie, vr.: geschiedenis des riiks: -hof-rath [tj, m.: 1) rijksraad. 2) li a van den rijksraad; -hülfe, vr.: rijks-hulp, ondersteuning; van het rijk; -insignien, vr. mrv.: rijks-insigniën. IReichs lkammersericht, o.: (het) hooge gerechtshof (van het Duitsche rijk); -kanzellei (-kanzlei), vr.: rijks-kanselarij; -kanzier, ra.: rijkskanselier; -kasse, vr. : schatkist des rijks; -kleinodiën, vr. mrv.: kostbaarheden van het Duitsche rijk, rijksinsigniën; -kollegium, o.: raad van state (in het Duitsche rijk); -kontingent, o.: rijks-contingent; -körper, m.: rijkslichaam; -kreis, m.: kreis (d. i. arrondissement, district, afdeeling, enz.) van het Duitsche rijk; -krieg, in.: oorlog van het (Duitsche) rijk; -krone, vr.: rijkskroon; -lander, o. mrv.: rijkslanden; -lehen, o.: rijksleen; -leute, ra. rarv.: vrijmannen, rechtstreeks aan het rijk en den keizer onderhoorigen; -matrikel, vr.: lijst (naamrol, register) van de leden des rijks; -münze, vr.: rijksmunt; -oberhaupt, o.: hoofd des rijks; -pflege, vr.: 1) vrije rijksgrond, recht-streeTvs aan het rijk en den keizer onderhoorig grondgebied, 2) bestuur van een vrijen rijksgrond; -pfleger. ra.: bestuurder (gouverneur) van een vrijën rijksgrond; -post, vr.: rijks-post (-postarat, o.: rijkspostkantoor); -rath rt], ra.: 1) rijksraad, 2). lid van den rijksraad; -regierung, vr.: rijksregeering; -ritter, ra.: rijksridder; -ritterschaft, vr.: 1) waardigheid van rijksridder. 2) ridderschap des rijks; -ritter-schaftlich, bv. n.: rijksridderschappelijk ; -sache, vr.: rijkszaak; -sass, ra,: vazal (leenman) van het Duitsche rijk; -satzung, vr.: grondwet van het Duitsche rijk* -scepter,ra.: rijksschepter; -schatznieister, ra.: thesaurier van het Duitsche rijk; -schluss, ra.: rijks-decreet; -stadt, vr. : rijksstad; -stadter, ra.: burger van eene rijksstad; -stadterin, vr.: burgeres van eene rijksstad; -stadtisch, bv. n.: rijksstads-; -stand, ra.: staat van het Duitsche rijk, rijksstaat; -standschaft, vr.: rechten en privilegiën (mrv.) van eenen rijksstaat; -steuer, vr.: rijksbelasting; -tag. ra.: rijksdag; -thaler, m.: (mtw.) rijksdaalder; -truppen, vr. mrv.: rijks-troepen, keizerlijke troepen; -unraittelbar, bv. n.: rechtstreeks aan het rijk en den keizer onderhoorig; -unmittelbarkeit. vr.: rechtstreek-sche onderhoorigheid aan het rijk en den keizer; -unterthan, m.: onderdaan des rijks; -verfassung, vr.: staatsregeling des rijks; -versarainlung, vr.: rijksver- |
fadering, rijksdag; -verwalter, ra.: rijks-cstuurder; -verwalterin, vr.: regentes des rijks; -verwaltung, vr.: 1) bestuur van het rijk, 2) regentschap; -verweser, ra.: rijksbestuurder; -verweserin, vr.: regentes des rijks; -verwesung, vr.: Zie -verwaltung; -völker, o. rarv.: rijks-troepen. keizerlijke troepen; -wahrung, vr.: rijksgeld, naar den muntvoet des rijks geslagen geld; -wappen, o.: rijkswapen; -zepter, o.: Zie -scepter.adering, rijksdag; -verwalter, ra.: rijks-cstuurder; -verwalterin, vr.: regentes des rijks; -verwaltung, vr.: 1) bestuur van het rijk, 2) regentschap; -verweser, ra.: rijksbestuurder; -verweserin, vr.: regentes des rijks; -verwesung, vr.: Zie -verwaltung; -völker, o. rarv.: rijks-troepen. keizerlijke troepen; -wahrung, vr.: rijksgeld, naar den muntvoet des rijks geslagen geld; -wappen, o.: rijkswapen; -zepter, o.: Zie -scepter. Reieh'thum, [tl, ra. (-es, -s): rijkdom; er weiss seines -s kein Ende: (fig.) hij kent zijn eigen rijkdom niet, hii weet zelf niet hoe rijk hij is; Reich 'tnü'mer lt], ra. rarv.: schatten. Ireif, bv. n.: (van fruit, van zweren, en fig.) rijp; was bald - wird, wir bald faul: (spr.) vroeg rijp, vroeg rot; - zu (- für): rijp voor; nach -er Ueberlegung: na rijp overleg; ein Mann von -era Alter (ein Mann in reifen [oder: in reife-ren] Jahren): een raan van rijpen leeftijd. IReif, ra. (-es, -s): 1) rijp, rijm, nachtvorst ; 2) (op pruimen:) dons; den - fliehen una in den Schnee fallen: (spr.) van den wal in de sloot raken, (pop.) van p..sebed in k..kebed vervallen. 1 ra. (-es, -s; rarv. -e): 1) hoepel, (voor vaatwerk:) hoepel, hoep; 2) ring; 3) (bwk.) randlijst, ringlijst; 4) (zeew.) kabel; den - schlagen (den -treiben): hoepelen. IReif, in Sara. 1 -bahn, vr.: touwsla-gerij, lijnbaan; -binder, ra.: hoepmaker ; -eisen, o.: ijzeren hoepel, ijzeren hoepband; -holz, o.: hoephout; -macher, ra.: hoepraaker; -raesser, o.: hoepraes, kui-pers-raes; -raonat, ra.: rijpmaand (November); -rock, m.: hoepelrok; -schlagen, o.: (t) hoepelen; -schlager, ra.: touwslager; -spiel, o.: (het) hoepelen; -stabe, ra. rarv. (-stangen, vr. mrv., -stecken, ra. rarv.): hoepels (rarv.), hoephout (enk,); -zange, vr. (-zieher, ra.): hoeptang. Reif'chen. o. (-s; rarv. -): 1) hoepeltje; 2) ringje; 3) randlijstje. Rei'fe. vr.: rijpheid; zur - gelangen: rijp worden; zur - bringen: tot rijpheid brengen, rijp maken. |
REINHOLD.
REIFELN.
656
|
rei'feln, w. b.: 1) gegroefd maken; 2) (vaatwerk;) omhoepen. rei'fen, w. o. h. en s.: rijp worden, tot rijpheid komen; I w. b.: 1) rijp maken, rijp doen worden, tot rijpheid brengen; 2) omhoepen; 3) gegroefd maken; i w. onpers. n.: rijpen; rijmen; es reift: het rijpt; es hat gereift: het heeft gerijpt. Rei'fer, m. (-s; mrv. -): touwslager; I -bahn. vr.: lijnbaan, touwslagerij. relf'licli^ bv. n.: rijp; bw.: rijpelijk. Rei'gen, m. (-s; mrv. -): Zie Reihen. Rei ger, m. (-s; mrv. -): (vog.) Zie Reilier. Reih, in Sam. I -gras, o.: havergras; -nagel, m.: ijzeren bout (waarmee de disselboom aan het rijtuig vastzit). Reih'e, vr.: 1) rij; (fig.) reeks, aaneenschakeling; (mil.) gelid; 2) beurt; die vordere de voorste rij, (mil.) het voorste gelid; nach der -: 1) volgens de rij, 2) ieder op zijne beurt; die - ist nicht an mir: net is mijne beurt niet; Sie werden auch an die - kommen: het zal uwe beurt óók worden; eine - Zimmer: eenige ineenloopende kamers; eine - Be-merkungen: eene reeks aanmerkingen; eine - Flüche: een zwerm achter elkander uitgebraakte vloeken; I -faden, m.: (kim.) rijgdraad. Ireih'en, w. b.: 1) op eene rij plaatsen; (fig.) rangschikken; 2) rijgen, aan eenen draad rijgen; 3) (kim.) stikken; w. o. h.: 1) keffen, blaffen; 2) paren; 3) dartel zijn, springen, huppelen. IReih'en, m. (-s; mrv. -): rei, dans- rei; den - führen: voordansen, den dans openen; I -folge, vr. (-gang, ra.): volgorde; -führer, m.: voordanser; -gesang, m.: beurtzang, wisselzang; -tanz, m.: rondedans; -weise, bv. n. en bw.: 1) aan rijën, 2) beurt om beurt. Reih'er, m. (-s; mrv. -): (vog.) reiger; auf - beizen: jacht maken op reigers; I -beize, vr.: reigerjacht; -buscn, ra.: pluim van reigerveeren; -feder, vr.: reigerveer; -gehage, o. (-hütte, vr.): plaats waar reigers nestelen; -jagd, vr.: reigerjacht; -spiel, o.: reiger-spel (een kaartspel met zesendertig bladen); -stand, m.: Zie -gehüge; -strauss, m. (-stutz, m.): Zie -bnsch. ..reih'igr, bv. n.: in ... rijën ; (rail.) in ... gelederen. Reil'topp, o. (-s): (zeew.) top van de bramsteng. Reim, ra. (-es, -s: rarv. -e): (dk.) rijm; (fig.) vers, rijmregel; abwechselnde -e: verzen met den rijmregel ora den anderen; glatte -e: verzen waarin elke tweede regel op den onmiddellijk voor-afgaanden regel rijmt; I -art, vr.: soort van rijm; -aufgabe, vr.: opgegevene eindrijmen (mrv.); -bold, m.: Zie -sclnuied.: -fall, ra.: (dk.) cadans; -form, vr.: soort van rijm; -frei, bv. n.: Zie -los; -fuller, ra.: stopwoord; -ge-dicht, o.: gedicht (dichtstuk, vers) op rijm; -gesetz, o.: strofe, stanza, couplet; -kunst, vr.; rijmkunst, kunst van rijmen; -los, bv. n.: rijmloos (-lose Verse: dk.: blanke verzen); -satz, ra. (-schloss, ra.): Zie -gesetz; :schraied, ra.: (iron.) verzensmid, rijmelaar, pruldichter; -silbe^ vr.: eindrijm, rijm-lettergreep (vorge-schriebene -silben: Zie -anfgabe); -spruch, ra.: spreuk op rijm; -weise, bv. n. en bw.: op rijm; -wort, o.: rijmwoord. |
rei'men, w. b.: rijmen; (fig.) overeenbrengen; zusammen -: (ng.) met elkander overeenbrengen; I w. o. h. (en: sich -, w. w.): rijmen, (fig.) overeenstemmen; das reimt sich wie die Faust aufs Auge (das reimt sich wie ein altes quot;Weib zur Hasenjagd): (spr.) Zie Auge. Rei nier, ra. (-s; mrv. -): rijmer, rijmelaar; Rcimerei', vr.: rijmelarij; Reim'ling, ra.: Zie Reimschmied. Irein, bv. n. en bw.: 1) rein, vlekkeloos ; 2) zuiver, louter, onvermengd, onvervalscht; 3) (kph.) netto; 4) schoon (niet vuil); 5) (var de lucht, van vloeistoffen, enz.:) helder, klaar; Einem -en Wein einschenken: (fig,) aan iemand klaren wijn schenken, onverbloemd (zonder omwegen, zonder draaierij) met iemand spreken; eine -e Lüge: klinkklaar eene leugen; - unmöglicn: klinkklaar onmogelijk, totaal onmogelijk; aus -era Mitleiden: louter uit medelijden; sich - wissen: zich rein kennen, sterk zijn in het besef van eigene onschuld ; sich - brennen wollen: (fam.) zich voor onschuldig willen laten doorgaan; -e Hande haben: (fig. fam.) onschuldig zijn; -en Mund halten: 1) den mond dichthouden, een geheim niet verraden, 2) zich niet met eens anders zaken bemoeien; -waschen, w. b.: schoon-wasschen (sich -waschen: zich schoon-wasschen look fig.1; sich das Gesicht -waschen: zijn [of: haar] gezicht wasschen); -e Wirthscnaft [tl raachen: (fig. fam.) schoon schip maken; Alles - aufessen: alles schoontjes op-eten; - belegt: (drk.) door een mannetje van hetzelfde ras bevrucht. Zie Reine. IRein, in Sam. I -dünkler, ra.: zemelzifter in de taalkunde; -ertrag, ra. : zuivere opbrengst; -fam, ra,: (pik.) rein-varen; -geist, ra.: alkohol; -gewicht, o.: netto gewicht; -gewinn, o.: zuivere winst, netto-winst; -glaube, ra.: 1) zuiver geloof, 2) rechtzinnigheid, orthodoxie; -glaubig, bv. n.: rechtzinnig, orthodox; -hanf, ra.: reinhennep; -heit, vr.: 1) reinheid, 2) zuiverheid, 3) zindelijkheid, schoonheid, 4) helderheid, klaarheid; -schrift, vr.: afschrift, in het net geschreven stuk; -vieh, o.: gezond vee; -weide, vr.: (pik.) keelkruid (Zie Rain weide), Rei ne, vr.: Zie Reinheit. I -, o. (-n): 1) (het) klare; 2) (het) net; aufs - (in's -) bringen: in orde brengen, op ree brengen; in's - bringen (in's - schrei-ben): in het net schrijven; aufs - kommen mit etwas: met iets klaarkomen, met iets tot klaarheid komen. Rein'eke. m. (-n): Reintje; - Fuchs, in der Fabel: Reintje de vos, in de fabel. rei'nen, w. o. h. en s.: (jag.) rennen, draven. Rein'hard, ra. (-s): Retnhard; Rein-hold, ra. (-s): Reinout. |
REINIGEN.
657
REISSEN.
|
rei nigen, w. b.: 1) zuiveren; 2) schoonmaken; 3) (schk.) louteren; 4) (fig.) afschuimen; Rei'niger, m. (-s; mrv. -): 1) zuiveraar, 2) schoonmaker; Rei'nige-rm, vr. (mrv. -nen): 1) zuiveraarster 2) schoonmakende vrouw. Rei'ni^keit, vr.: Zie Reinlieit; I Rei'nigkeitsverfech'ter, m.: zemelzifter in de taalkunde, purist. Rei'nigung:, vr.: zuivering; (schk.) overhaling; die monatliche de [maan-delijksche zuivering; Maria.-: (kkl.) Maria Lichtmis. Kei'nignngs, in Sam. I -eid, m.r zuiverings-eed; -mittel, o.: zuiveringsmiddel; -opfer, o.: (hist.) zuiverings-offer; -wasser, o.: (kkl.) wijwater; -wege, m. mrv.: (ontl.) kanalen, afvoerkanalen; -winde, vr. (-wurzel, vr.): jalappe. rein'licli, bv. n.: zindelijk, schoon; I -keit, vr.: zindelijkheid, schoonheid;-keit ist halbes Futter (of: -keit ist 's halbe Leben): (spr.) zindelijkheid is even onmisbaar als eten. IReis, m. (-es): rijst. IReis, o. (-es; mrv. -er): 1) takje, twijgje, teentje; 2) rijshout, rijs; 3) ent-stek. IReis, in Sam. I -acker, m.: rijstveld; -ammer, m. : (vog.) njstvogel; -artig, bv. n.: rijstachtig; -bau, m.: rijst-teelt;-besen, m.: heibezem; -blume, vr.: blom van rijstmeel; -branntwein, m.: arak; -brei, m.: 1) rijstebrij, 2) rijstepap; -bund, o. (-bündel, o.): bos rijshout, takkenbos; -bürst, vr.: heiboender; -büschel, m.: Zie blind : -dieb, m.: rijstdief, (vog.) rijstvo-gel; -ernte, vr.: rijst-oogst; -feld, o. rijstveld; -fresser, m.: rijstvreter, (vog.) rijst-vogel; -gerste, vr.: (pik.) baardgerst; -holz, o.: rijshout; -kuchen, m.: 1) rijstetaart, 2) rijst-taartje; -maner, in.: (vog.) rijstvogel; -mehl, o.: rijstmeel, gemalen rijst; -mus, o.: Zie -brei; -pflanze, vr.: rijstplant; -pudding, m.: rijstpodding; -speise, vr.: rijstgerecht, gerecht van rijst; -stroh, rijste-stroo; -suppe, m.: rijste-soep; -welle, vr.: Zie -bund; -werk, o.: rijswerk, (fig.) rijshout. Rein aeh, o. (-s): Zie ReiNig. Rei se, vr.: reis; sich auf die-machen (begeben): op reis gaan, zich op reis begeven ; aut -n gehen: gaan reizen ; auf der - sein: op reis zijn; auf -n sein : reizen doen; von -n kommen: van zijne reizen terugkomen; I -anzug, m.: reisgewaad; -apotheke, vr.: reis-apotheek ; -bedarf, m.: (het) noodige op reis; -be-schreiber, m. reisbeschrijver; -beschrei-bung, yr.: reisbeschrijving; -besteck, o.: reisvalies, reiskoffer; -bibliothek, vr.: reisbibliotheek; -buch, o.: reisboek; -bündel, m.: reiszak; -diaten, m.: reis-onkosten; -diener, m.: koopmans-reis-bediende (Fr.: commis-voyageur);-fertig, bv. n.: reisvaardig; -freund, ni.: reisgenoot ; -gebühren, vr. mrv.: reis-on-kosten; -gefahrte, m.: reisgenoot; -ge-fahrtin, vr.: reisgenoote; -geld, o.: reisgeld; -genoss; m.: reisgenoot; -gepack, o. (-gerath lij, o.): reisgoed (Fr.: bagage); -gesellschaft, vr.: reisgezelschap; -gesellschafter, m.: reisgenoot; -hut, m.: reishoed; -kappe, vr.: reis-pet; -karte, vr.: reiskaart; -kleid, o.: reisgewaad; |
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, -koffer, m.: reiskoffer; -kosten, vr. mrv.: reiskosten; -kutsche, vr,: reiskoets; -lust, vr.: reislust; -lustig, bv. n.: reislustig; -mantel, m.: reismantel; -mütze, vr.: reis-pet; -pass, m.: reispas; -pfennig, m.: reispenning; -rock, m.: reisjas, reisgewaad ; -sack, m.: reiszak; -scnein, m.: reispas; -schlitten, m.: reis-slede; -spesen, vr. mrv.: reiskosten; -stab, m.: stok om op reis te gebruiken, (fig.) pelgrimsstaf; -stunde, vr.: uur van vertrek; -sucht, vr.: zucht om te reizen; -tasche, vr.: reiszak; -toilette, vr.: reistoiletje; -wagen, m.: reiswagen, reiskoets; -wetter, o.: reiswe-der, (goed of slecht) weer om te reizen; -wuth [tl, vr.: reiswoede, reis-manie;-zeug, o.: Zie -gepack; -zug, m.: karavaan. rei sen, w. o. h. en s.: reizen; weiter -: de reis voortzetten; ins Bad -: naar eene badplaats gaan; durch einen Ort -: eenc plaats doortrekken; über einen Ort -: den *veg nemen over eene plaats heen: über Prag nachWien-: over Praag naar Weenen gaan; eine Strasse-: eenen weg gaan; hin und her -: reizen en trekken, heen en weer reizen. ReTsende, m. (-n; mrv. -n) en vr.: 1) reiziger (vr.: reizigster), 2) passagier. IRei'sig, o. (-es, -s): rijshout, rijs; I -besen, m.: heibezem. Zie verdere Sam. met Reis. irei'sig, bv. n.: bereden; ein -es Pferd: een cavalerie-paard. Rei'sige, m. (-n; mrv. -): cavalerist, ruiter; die -n (mrv.): het paardenvolk (enk.), de cavalerie (enk.). ReiSN. m. (-es): rijst; Zie Reis in Sam. I (van „reissenquot;) in Sam.: -aus, o.: ruk-uit (das -aus nehmen: uitrukken, de plaat poetsen); -bank, vr.: hekelbank; -blei, o.: 1) potlood, 2) teekenpen; -brett, o,: teekenbord ; -feder, vr.: teekenpen, trekpen; -kamm, m.: grove wolkam; -kohle, vr.: zwartkrijt; -laufer, m.: plaatpoetser, deserteur; -schiene, vr.: liniaal; -zeug, o,; passerdoos; -zirkel, m.: passer. reis'sen, w. b. onr. (riss; geris'sen): 1) rukken; (fig.) trekken, scheuren; in Stücke aan stukken trekken, kapot trekken; entzwei -: doormidden trekken; hinweg -: wegrukken; dahin -: (fig.) mee-sleepen; Einem etwas aus den Handen -: iemand iets uit de handen rukken; zu Boden -: naar den grond halen, omver halen, afbreken etwas an sich -: iets tot zich trekken, zich meester maken van iets (den Handel an sich -: zich meester maken van den handel); Einen aus einer Gefahr -: iemand aan een gevaar ontrukken; 2) trekken (met trekpen, teekenkrijt, potlood, passer, enz.); 3) (fig.) einen Acker -: eenen akker omploegen; Wolle -: wol kaarden; einen Fisch -: een visch uithalen, een visch van ingewand ontdoen; einen Hengst -: eenen hengst ruinen (lubben, van teelkracht berooven); Zoten -: vuile taal uitslaan; Possen grappen maken, kluchten uithalen, voor hansworst spelen; Reime -: rijmpjes maken, rijmen; iTedern -: pennen afhalen (d. i. schrijfpennen van de veeren ontdoen). 1 -, w. o. onr. h. en s.: 1) bersten, scheuren, splijten, breken, springen, knappen; der Flintenstein reisst: 'jag,) de vuursteen knapt: das Trockene reisst leicht: droge dingen knappen (ber- e druk. 42 |
RE1SSEND.
REIZVOLL.
658
|
sten, breken) licht; wenn alle Stricke (figr. fam.) als alles mislukt, als alles tegenloopt ; 2) (van den wind:) gieren, loeien, bulderen; (van stroomend water:) bruisen. I-, w. onpers. onr. h.: spijlen; es reisst mich in der Hand (in allen Gliedern): het spijlt mij (d. i. ik voel pijn, ik heb een pijnlijk gevoel) in mijne hand (in al mijne leden); es reisst mich im Leibe: ik heb snijdingen (ik heb pijn) in mijn lijf. I sich w. w. onr. (met een voorzetsel): sich an etwas zich aan iets bezeeren; sich aus einer Verlegenheit zich uit eene verlegenheid redden; sich um etwas (fig.) hard loopen om iets, (bij manier van spreken) vechten om iets; man reisst sich um diese Waare: de menschen loopen storm om dat artikel; man reisst sich nicht sehr darum: de menschen loopen er niet bijzonder hard om. reis'send, bw.: zeer snel, zeer vlug; -abgehen: (van handels-artikelen:) vlug van de hand gaan, goed verkocht worden; I bv. n.: ein -er Strom: een snelle stroom, eene snel stroomende rivier; die -eGicht: (gnk.) de vliegende jicht; ein -es Thier 1T1: een verscheurend dier. Reis ser, m. (-s; mrv. -): 1) rits-ijzer; 2) kloof beitel; mit dem - zeichnen: met het rits-ijzer merken; 3) (fig.) woord dat pakt, uitdrukking die pakt (d. i. een indruk op het gemoed makend woord of uftdrukking). Reiwserei', vr.: geruk en gepluk. Reis'te, vr.: streng hennep of vlas (zooveel als de hekelaar te gelijk over den hekel haalt). Reit, in Sam. I -bahn, vr.: rijschool (Fr.: manege); -bar, bv. n.: (paard:) te berijden, (weg:) geschikt om te paard bereden te worden; -beamte, m.: ambtenaar bij de rekenkamer; -bursche, m.: 1) rij-knecht, 2) renpaard-berijder; -decke, vr.: paardedek, schabrak; -esel, m.: rij-zadel-ezel; -fertig, bv. n.: gereed om te paard te stijgen; -gerte, vr.: rij-zweep, karwats; -gurt, m.: 1) buikriem, singel, 2) gordelriem, gordel; -habit, m.: rijkostuum; -haken, m.: haak (om het pand van een rij-kostuum op te houden); -hammei, m.: springbok; -handschuh, m.: rij-hand-schoen; -haus, o.: Zie -balin; -hengst, m.: dekhengst; -hosen, vr. mrv.: rij-broek (enk.); -jacke, vr.: rij-buis; -kamaschen, vr. mrv.: rij-slobkousen; -karamer. vr.: rekenkamer; -kappe, vr.: rij-petjockey's-pet;-kissen, o.: rij-kussen; plat zadel; -knecht, m.: 1) rij-knecht, 2) palfrenier, 3) pikeur; -kröte, vr.: veenmol; -kunst; vr.: rij-kunst; -laus, vr.: 1) platluis, 2) dauwworm ; -mantel, m.: nj-manlel; -masche, vr.: (ineen net:) verkeerde maas; -maus, vr.: veldmuis; -milbe, vr.: Zie -laus; -mütze, vr.: rij-pet; -ochs, m.: bul, springstier; -peitscne, vr.: rij-zweep, karwats; -pferd, o.: rij-paard, zadelpaard; -pistole, vr.: ruiter-pistool; -platz, m.: rij-plaats; -post, vr.: brievenpost; -rock, m.: rij-kostuum; -sack, m.: zadeltasch; -sattel, m.: 1) ruiter-zadel, 2) dames-zadel; -schule, vr.: Zie -balm; -stall, m.: stal voor rijpaarden; -stiefel, ra. enk.: rijlaars (m. mrv.: rijlaarzen); -strürapfe, ra. mrv.: rij-slobkousen; -tasche, vr.: zadeltasch; -tenne, vr.: deel,dorschvloer (waar't graan gedorscht wordt, niet met den dorschvle-gel, maar door net getrappel van paarden of ossen); -thier [tj, o.: dier om op te rijden; -vortheil [tl, ra,: bankje (of ander hulpmiddel) om te paard te stijgen; -weg, m.: rijweg; -wurm, ra.: veenmol; -zeug, o.: paardetuig; -zug, m.: 1) ruiter-stoet, 2) optocht te paard. |
Rei'te, vr.: erf. boeren-erf. Kei tel, ra. (-s; mrv. -): ;pakstok; rei'-teln, w. b.: met een pakstok vastmaken, stevig vastbinden. rei'ten, w. o. h. en s. onr. (ritt; gerit'-ten): 1) rijden, paardrijden; geritten kommen: komen aanrijden; spazieren -: een wandelrit maken; auf des Schusters Rappen -: (iron.) het op zijne voeten afdoen, voeteeren; auf etwas -: (fig.) iets tot stokpaardje hebben; Trab -: draven, in een draf rijden; einen Galopp -: galoppeeren; auf den Hals -: halsbrekend rijden; 2) vor Anker -: (zeew.) stamp-rijden, op zijn anker rijden; 3) (drk.) paren; I w. b. onr.: 1) berijden; ein Pferd -: een paard berijden, (fig.) een paard onder den man leeren rijden; ein Pferd zu Schanden-: een paard kreupelrijden (afinoorden, afbeulen); 2) (fig.) plunderen; einen Schriftsteller -: een schrijver (een auteur) plunderen; 3) be-heeren, regeeren; der Teufel reitet ihn: de duivel regeert hem; der Alp reitet ihn: hij wordt door de nachtmerrie geplaagd; die Furcht reitet ihn: de vrees beheert hem (ook: bekruipt hem); 4) dekken, bespringen, bevruchten; der Stier reitet die Kun: de stier dekt de koe. Rei'ter, ra. (-s; rarv. -): 1) paardrijder, (fig.) ruiter, (rail.) cavalerist; (ins.) kakkerlak; spanische - (friesche -): (vest.) Spaansche ruiter, Friesche ruiter; ein leichter -: (rail ) een lichtgewapend ruiter; ein schwerer -: (rail.) een zwaargewapend ruiter; 2) zeef; I -aufzug, ra.: 1) optocht te paard, 2) ruiter-stoet; -büchse, vr.: karabijn, buks; -degen, ra.: cavalerie-sabel; -dienst, m.: ruiterdienst; -fahne, vr.: ruitervaandel. vaandel der cavalerie; -gar, bv. n.: (kkk.) half rauw, half gaar;-haufen, ra.: troep (bende) ruiters, ruiterdrora; -jacke, vr. (-koller, ra.): ruiters-buis;-kraut, o.: (pik.) water-aloë; -künste, vr. rarv.: paardrijderskunsten; -pferd, o.: cavalerie-paard; -regiment, o.: regiment cavalerie, regiment paardenvolk; -sabel, ra.: cavalerie-sabel; -salbe, vr.: (pha.) ruiterzalf; -schlacht, vr.: ruitergevecht; -statue, vr.: ruiter-standbeeld, standbeeld te paard; -stiefel, m. rarv.: rijlaarzen; -treffen, o.: ruitergevecht;-wache, vr.: 1) lijfwacht te paard, 2) schildwacht te paard. Reiterei', vr.: 1) ruiterij; (rail.) cavalerie ; (fam.) paardenvolk; 2) (het) paardrijden. Rei'terin,vr.(mrv.-nen):paardrijdster. rei'tern, w. b.: ziften. Rei'terscliaft, vr.: Zie Reiterei. Rei'tersmann, ra.: ruiter. reit'ling:^, bw.: schrijëlings. Reiz, ra. (-es; rarv. -e): 1) bekoorlijkheid; 2) prikkel; I -bar, bv. n.: prikkelbaar;-barkeit, vr.: prikkelbaarheid;-los, bv. n.: zonder bekoorlijkheden; -losigkeit, vr.: gerais van bekoorlijkheden ; -mittel, o.: opwekkend middel, (fig.) prikkel; -voll, bv. n.: vol bekoorlijkheden. |
KENNPFERD.
REIZEN.
659
|
reizen, w. b.: 1) prikkelen; 2) op--wekken; 3) bekoren. rei zend, bv. n.: bekoorlijk. Re'kei, m. (-s; mrv. -): grroote hond; (figr.) rekel, vlegel; Rekelei', vr.: vlegel-acntig-heid; re'kelhaft, bv. n.: vlegelachtig. Rekapitulation', vr.: recapitulatie; rekapitufi'ren fliel, w. b.: recapituleeren. Re k la mat ion , vr.: terugvordering, opeisching; reklami'ren [mie], w. b.: re-cfameeren. Rekognition', vr.: 1) recognitie; 2) erkenning (van een kind), echting; rekognosci'ren [scie], w. b.: (mil.) verkennen; Rekognosci'rung [scie], vr.: (mil.) verkenning. Rekoliek'te, m. (-n; mrv. -n): (kkl.) Franciscaner monnik; I Rekoliek tenmönch, m.: Franciscaner monnik. rekolligfi'ren Igie] (sieh), w. w.: zich bezinnen. Rekon valescent'. m. (-en; mrv. -en): herstellende zieke, aan de beterhand zijnde; Rekonvalescenz', vr.: herstelling, beterschap ; rekonvalesci'ren l.scie], w. o. s.: aan de beterhand zijn. Rekrertitiv', o. (-es, -s; mrv. -e): (dipl.) brief van terugroeping. Rekrnt', m. (-en; mrv. -en): (mil.) rekruut (Rekru,'tenausquot;he,bung, vr.: lichting van rekruten); rekruti'ren [tic], w.b.: rekruteeren; Rekruti'rung [tie], vr.: rekruteering. Rektiftei'ren [cie], w. b.: rectifiëeren, (schk.) overhalen; Rektifikation', vr.: rectificatie. Rek tor, m. (-s; mrv. Rekto'ren): rector (-amt, o., -stelle, vr., -würde, vr.): rectoraat; Rektorat', o. (-es,-s): rectoraat. Rekursquot;, m. (-es): (rcht.) verhaal; seinen - nehmen an: zijne schade verhalen op. Relap'sns, m. (-): weder-instorting; (fig., het) opnieuw vervallen. Relation', vr.: 1) verslag, verhaal, mededeeling; 2) betrekking. relativ', bv. n.: betrekkelijk. Relegation', vr.: uitdrijving, verbanning; relegi ren [gie], w. b.: uitdrijven, wegjagen. Reliefquot;, o. (-s; mrv. -s): (bhk.) relief. Religion', vr.: religie, godsdienst. |
Religions', in Sam. I -anderung, vr.: verandering van godsdienst; -angelegen-heit, vr.: godsdienstzaak, religie-zaak; -art vr.: wijze van godsvereering; -bedrückung, yr.: gelootsverdrukking; -bekenntniss [nis], o.: geloofsbelijdenis; -beschwerde, vr.: 1) gemoedsbezwaar, 2) geloofsverdrukking: -buch, o.: godsdienstig boek; -duldung, vr.: verdraagzaamheid jegens andersdenkenden in zake van godsdienst; -edikt, o.: edict betreffende den godsdienst:-eid, m.: geloofs-eed; -eifer, in.: godsdienst-ijver, religie-ijver;-freiheit, vr.: vrijheid van godsdienst, godsdienstvrijheid; -friede, m.: godsdienst-vrede, geloofsvrede: -gebrauche, m. mrv.: godsdienstig»' gebruiken; -geschichte, vr.: godsdienst-geschiedenis: -geseilschaft, vr.: godsdienstig genootschap; -krieg, m.: godsdienst-oorlog, religie-oorlog; -lehre, vr.: geloofsleer, dogma; -lehrer, m.: 1) godsdienst-onderwijzer, 2) leeraar, dominee, predikant; -meinung, vr,: godsdienstige overtuiging; -menger, m.: ver-eeniger van verschillende sekten; -men-gerei', vr,: vereeniging van verschillende sekten; -partei, vr.: godsdienstige partij, sekte/, -pflicht, vr.: godsdienstplicht; -politik, vr.: godsdienst-staatkunde; -sache, vr.: religie-zaak (in -sachen: in religie-zaken); -schwarmer, m.: geloofs-dweper; -schwarmerei', vr.: geloofsdwepe-rij; -spotter, m.: spotter met den godsdienst; -stifter, m.: stichter van eenen godsdienst; -streit, m.: geloofstwist; -streitigkeiten, vr. m.: geloofstwisten; -system, o.: godsdienst-stelsel; -trennung, vr.: scheuring in de Kerk;-übung, vr.: uitoefening van .... godsdienst; -unter-richt, m.: godsdienst-onderwijs, onderricht in den godsdienst: -verachter, m.:verachter van den godsdienst; -verachtung, vr.: verachting van den godsdienst; -verande-rung, vr.: verandering van godsdienst; -verbesserer, m.: kerkhervormer; -verbes-serung, vr.: kerkhervorming; -vereiniger, m.: Zie -menger; -vereinigung, vr.: Zie -mengerei'; -verfolgung, vr.: godsdienst-vervolging; -verwandte, m. en vr.: geloofsgenoot; -wahrheit, vr.: godsdienstwaarheid; -wissenschaft, vr.: geloofsleer; -wuth [t], vr.: (gnk.) godsdienst-waanzin, (fig.) dweepzucht; -zwang, m.: geloofsverdrukking, (fig.) onverdraagzaamheid. religiös'. bv. n.: godsdienstig, vroom; Religio'sej m. (-n; mrv. -n): geestelijke; Religiositat', vr.: gedsdienstigheid, vroomheid. Reli'quie, vr.: reliquie. Reli'quien, vr. mrv.: reliquieën; I -dienst, m.: reliquieënvereering; -kastellen, o.: reliquieënkastje; -verehrung,vr.: reliquieënvereering. Rell, in Sam. I -mans, vr.: relmuis, Rel'le, vr.: relmuis. Rel'ling, m. (-s; mrv. -e): kater. Remes'«e, vr.: (kph.) remise, geldzending, overmaking van een geldbedrag; I Remes'senbuch, o.: remisenboek. Reminiseenz', vr.: herinnering, Remi'se, vr.: koetshuis. Remittent', m. (-en; mrv. -en): (kph.) remittent, geldzendcr, overmaker van geld; remitti'ren jtie], w. b.: remitteeren, (geld) overmaken, toezenden. Remon te, vr.: (mil.) remonte (d. i. aanschaffing van nieuwe paarden); 1-pferd, o.: remonte-paard. remonti ren [tie], w. b.: (mil.) van nieuwe paarden voorzien. removi ren Ivie], w. b.: degradeeren, afzetten, van eenen rang vervallen verklaren; verlagen in rang. Renegat', m. (-en; mrv. -en): renegaat, afvallige; Renega'tin, vr. (mrv. -nen): renegaat, afvallige. Renett', in Sam. I -apfel, m.: koningsappel, renet. Renet'te. vr.: konings-appel, renet. Renitent', m. (-en; mrv. -en): aan de wet weerspannige. ren'ken. w. b.: rekken, uit-rekken. IReiin. o. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) rendier. IRenn. in Sam. I -bahn, vr.: renbaan; -eisen, o.: rakel-ijzer, roerhaak; -feuer, o.: smeltvuur; -herd, m.: sraelt-oven; -jagd, vr. (-jagen, o.): parforce-jacht; -pferd, o.: |
RENNSCHIFF.
RESPEKT1V.
660
|
renpaard, harddraver; -schiff, o.: (mar.) adviesjacnt; -schlitten, m.: met een (of meer dan een) paard bespannen slede; -spiel, o.: steekspel, tornooi; -spindel, vr.: drilboor; -stein, m.: straatgoot; riool ;-thier, o. ItJ: (drk.) rendier (-thierllechte, vr.: rendiermos); -wagen, m.: wedren-wagen, (fig.) phaëton; -ziel, o.: eindpaal, einde der renbaan. ren nen, w. o. onr. s. (rann'te; gerannt'}: rennen, hard loopen; (fig.) loopen; (bij wedrennen:) harddraven; ein Pferd -lassen: een paard laten loopen (d. i. laten deelnemen aan eenen wedren); nach dem Ringe -: naar den ring rijden; in sein Unglück -: (fig.) in zijn ongeluk loopen; | w. b. reg. en onr.: 1) rennen, loopen; Einen zu Boden -: iemand ten onderste boven loopen, iemand onder den voet loopen; Emem den Degen durch den ijeio -: iemand den degen door het lijf loopen, iemand den degen door het lijf steken; 2) smelten (b.v. ijzererts); in gang brengen (b.v. een houtvlot). Ren ner, m. (-s; mrv. -): 1) harddraver; 2) smelter, ertssmelter. renommi'ren [mie], w. o. h.: pochen, snoeven, zwetsen. renommirt' [miert], bv. n.: gerenommeerd, vermaard, RenommiHt', m. (-en; mrv. -en): 1) pocher, snoever, zwetser; 2) vechtersbaas; Renommisterei', vr.: (het) pochen, (het) snoeven, (het) zwetsen. Rent, in Sam. I -amt, o.: bureau der middelen, bureau van ontvangsten en uitgaven; -bar, bv. n.: rente-gevend; -beamte, m.: 1) ambtenaar bij het departement van financiën, 2) rentmeester; -kammcr, vr.: Zie -amt; -meister, m.: 1) rentmeester, 2) thesaurier; -meisterei', vr.: 1) rentmeesterschap, 2) thesaurie; -schreiber, m.: klerk bij de thesaurie. renta'bel, bv. n.: winstgevend, voor-deelig; Rentabilitat', vr.: opbrengst. Ren'te, vr.: rente (auf -n legen: uitzetten, op interest zetten; jahrliche-: lijfrente); Kentei', vr.: thesaurie (-schrei-ber, m.: klerk bij de thesaurie); ren'ten, w. o. h.: rente geven, rendeeren; Rentenei', vr.: Zie Rentei; Rent'ner, m. (-s; mrv.): rentenier; Rentnerei', vr.: Zie Rentei; Rent'nerin, vr. (mrv. -nen}: rentenierster; Rentier (spreek uit: ran'tjee), m. (-s; mrv. -s): rentenier; renti'ren [tie], w. o. h.: rente geven, rendeeren (es rentirt [tiert] nicht: het rendeert niet); Renti'rer [tie], m. (-s; mrv. -): rentenier; Renti'rerin, vr. (mrv. -nen): rentenierster. rentri'ren [trie],'j w. b.: (kim.) uiteren. Reparatur', vr.: reparatie; repari'ren [rie], w. b.: repareeren, verstellen. Reperto'riiini, o. (-s; mrv. -ria of rien): inhoudsregister; (tnl.) register dei-stukken (Fr.: répertoire). Repetent', m. (-en; mrv. -en): repetitor. Repetir' [tier], in Sam. I -uhr, vr.: repetitie-horloge. repeti ren [tie], w. b.: repeteeren. replici'ren [cie], w. b.: repliceeren; Replik', vr.: (rcht.) repliek. Reposito'riiim, o. (-s; mrv. -rien): |
bewaarplaats; (in bibliotheken:) boekenplank, (ook:) boekenrekje. ReprSsentant', m. (-en; mrv. -en): vertegenwoordiger; (inz.) volksvertegenwoordiger, afgevaardigde; -enkammer, vr.: kamer der volksvertegenwoordigers^ kamer der afgevaardigden. Repreüisa'lien, vr. mrv.: (Fr.) represailles; - anwenden: represailles nemen. Reps'kohl, m. (-s ; mrv. -e): koolraap. Repti'lien, vr. mrv.: reptielen, kruipende dieren. Republik', vr.: republiek, gemeene-best; Republika'ner, m. (^-s; mrv. -): republikein; Republika'nerin, vr. (mrv. -nen): republikeinsche; republika'nisch. bv. n.: republikeinsch; republikanisi'reri [sie], w. b.: republicaniseeren, republikeinsch maken; Republikanis'mus, m.: republikeinsch-gezindheid. Reputation', vr.: reputatie, naam (d. i. goede of slechte vermaardheid);, reputir'lich [tier], bv. n.: in eenen goeden naam staande, (fig.) fatsoenlijk; Reputir-lichkeit ftier], vr.: goede naam en faam. (fig.) fatsoenlijkheid. reqniri ren [riel, w, b.: requireeren. vorderen, eischen; Requisit', o. (-es, -s; mrv. -e): vereischte; Requisition', vr.:. requisitie, vordering. Reseda, vr.: (tnb.) reseda; Rese'de,. vr.: (tnb.) reseda; Rese'denkraut, o.: (tnb.) reseda. Reservat', o. (-es, -s; mrv. -e): voorbehoud. Reser ve, vr.: (mil.) reserve; (fig.) voorraad voor het geval van nood; 1 -fonds, m.: reserve-fonds; -kapitaU o.: reserve-kapitaal; -korps, o,: (mil,) reserve-korps; -segel, o. mrv.: overcomplete zeilen; -tauwerk, o.: overcompleet touwwerk. reservi'ren [vie], w. b.: reserveeren. Resident', m. (-en; mrv. -en)^ambtstitel:) resident; Residen'tenstelle, vr.: residents-plaats, residentschap. Residenz', vr.: residentie (-stadt, vr.: residentie-stad); residi'ren [die], w. o. h.: resideeren. Resignation', vr.: afstanddoening; resigni'ren [nie], w. b.: afstand doen van, nederleggen. Reskript', o. (-es, s; mrv. -e): rescript. resolnt', bv. n.: resoluut, vastberaden onvervaard. Resolntion', vr.: 1) resolutie, besluit; 2) resoluutheid, vastberadenheid, onver-vaardheid; 1 resolvi'ren [ie], w. b.: oplossen, beslissen (sich -, w. w.: resolveeren^ besluiten). Resonanz', vr.: 1) nagalm; 2) weerklank, weergalm; I -boden, m. (-decke, vr.): zangboom (zangbodem); -loch, o.: galmgat. . Respekt', m. (-es): respect, eerbied, ontzag, achting; mit - zu melden: neem mij niet kwalijk; I -tage, m. mrv.: (kph.) respijtdagen; -widrig, bv. n.: oneerbiedig; -widrigkeit, vr.: oneerbiedigheid. respekti'ren [ie], w. b.: respecteeren. respektiv', bv. n.; respectief; bw.: 1) respectivelijk, 2) of. |
RESPIRATION.
661
KHAPOSHK,
RICHTIG.
662
|
Rhapon tik, vr.: (pik.) rapontik-wortel. Rhapsodicvr.: rhapsodie. RliR tien, o. (-s): (adk.) Rhetië; Rha'tier, m. (-s; mrv. -): Rnetiër; rha'tisch, bv. n.: Bhetisch. Rhe'de, vr.: reede ; auf der - liegen: op de reede liggen; auf die - legen: ter reede brengen; 1 -los, bv. n.: onttakeld; ein Schiff -los machen: een schip onttakelen. rhe'den, w. b.: uitrusten; Rhe'der, m. (-s; mrv.-): reeder, scheepsreeder; Rhe-derei', vr.: reederij. Rhein, m. (-es, -s): (adk., de) Rijn; -brücke, vr.: Rijnbrug, brug over den Rijn; -bund, m.: (hist.) Rijnbond, bondgenootschap van de Rijnoever-Staten; -fall, m.: (adk.) Rijnval, waterval van den Rijn; -gegend, vr.: Rijn-streek; -graf, m.: Rijngraat; -lachs, m.: in den Rijn gevangen zalm; -land, o.: Rijnland; -lander, m. enk. (-s; mrv. -): Rijnlander, m. mrv. Rijnlanders, o. mrv. (dej Rijnlanden; -lan-derin, vr. (mrv. -nen): Rijnlandsche; -lan-disch, bv. n.: Rijnlandsch (die -landische Ruthe (tl: de Rijnlandsche roede); -pfalz, vr.: (adk.) Rijnpalts; -reise, vr.: reis langs den Rijn; -schitter, m.: Rijnschipper; -schifffanrt, vr.: Rijnvaart, scheepvaart op den Rijn; -schnake, vr.: oeveraas, haft; -thai, o.: (adk.) Rijndal; -ufer, o.: Rijnoever ; -wein, m.: Rijnwijn, Rijnsche wijn. rhefnisch, bv. n.: Rijnsch, van den Rijn. Rhetor, m. (-s; mrv. Rheto'ren): rhetor, redenaar; Rneto'rik, vr.: rheto-rica, redekunst, welsprekendheid; Rhe-to'riker, m. (-s; mrv. -): rederijker; rheto'risch, bv. n.: redenaarsachtig, redekunstig. rheuma'tiseh, bv. n.: rheumatisch; Rheumatis'mus, m. (-): rheumatiek. Rhino ceros, m. (-; mrv. -se): (drk.) rhinoceros, neushoorn. rho'disch, bv. n.: Rhodisch, van Rhodes. Rhodi'ser, in Sam. | -dorn, m. (-holz, o.): rozenhout; -ritter, m.: ridder van Rhodes. Rho dus, o. (-): (adk.) Rhodes. rhyth'misch, bv. n.: (dk.) rhyth-misch; Rhyth'mus, m. (-; mrv. -men): rhythmus. Rib be, vr.: Zie Rippe. Richt, in Sam. | -oank, vr.: (rcht.) rechtbank, (kkk.) aanrechtbank; -baum, m.: kaapstander; -beil, o.: bijl van den scherprechter; -blei, o.: paslood; -block, o.: onthals-blok; -brett, o.: (art.) ver-zichttop; -bühne, vr.: schavot; -eisen, o.: rechtbuig-ijzer; -essen, o.: traktatie aan de werklieden wanneer het huis onder dak gebracht is; -haus, o.: rechthuis, ge-meente-huis; -holz, o.: liniaal, richtlat; -kegel, m.: (art.) verzichttop; -keil, m.: (art.) stelhout; -korn, o.: (aan geweren:) vizier; -leisten, m.: (schoenmakers-) leest; -mahl, o.: Zie -essen; -mass, o.: standaard-maat, ijkmaat, (fig.) richtsnoer, maatstaf; -pfennig, m.: (mtw.) standpenning; -platz, m.: strafplaats, plaats der terecntstellingen; -saai m-: rechtkamer, rechtzaal; -schacht, m.: (mnw.) loodrechte put; -scheffel, m.r standaard-sehepel; -scheit, o.: liniaalr richtlat, (tech.) winkelhaak; -schnur, vr,: richtlijn, (fig.) richtsnoer; -schwert, o.: zwaard van den scherprechter; -statt, vr. (-statte, vr.): Zie -platz; -steig m.: binnenpad, naderloopend voetpad; -stock, m.: bultenklopper, planeerhout; -stuhl, m.: |
1) rechterstoel, 2) verhoorbankje, bank der beschuldigden; -tag, m.: rechtdag; -wage, vr.: paslood, waterpas; -weg, m.: binnenweg, nadere weg;-zirkel, m.: hoekmeter. Rich'te, vr.: 1) rechtelijn; in die -bringen: recht maken; in die - gehen: den naasten weg loopen; 2) rooilijn; (fig.) rij. richten, w. b.: 1) richten; (fig.) regelen; in die Höhe -: oprichten; zu Grunlt;le -: te gronde richten; in's Werk -: in het werk stellen, ten uitvoer brengen ; zurecht -: 1) in orde maken, 2) gereedmaken, klaarmaken, toebereiden; eine Uhr -: een horloge gelijkzetten, maken dat een horloge gelijk ga; seine Rede - an: het woord richten tot; seine Gedanken (seine Augen) - auf: zijne gedachten (zijne oo^en) vestigen op; seine Aufmerksamkeit (seine Absicht)- - auf: zijne opmerkzaamheid (zijn oogmerk) vestigen op; Kanonen - auf: kanonnen richten op; seinen Weg (seinen Lauf) wohin -: zijnen weg (zijnen loop) in eene zekere richting nemen; 2) w. b.: rechten, (fig.) beoordeelen; w. o. h.: - über: (rcht.) vonnis vellen over, (fig.) een oordeel vellen over;. 3) w, D.; ter dood brengen; mit dem Schwerte -: onthoofden: 1 sicn -, w. w.: 1) zich regelen (- nach: naar); 2) zich richten, zien wenden (- an: tot). Rich ter, m. (-s; mrv. -) (rcht.) rechter; (art.) geschut-richter; vor dem - erscheinen: voor den rechter verschijnen; - sollen zwei gleiche Ohren haben; (spr.) rechters moeten onpartijdig zijn; wo kein Klager ist, da ist auch kein -: (spr.) waar geen klager (beschuldiger) is, is ook geen rechter; 1 -amt, o.: rech-ter-ambt, ambt van rechter; -schwertr o.: zwaard der gerechtigheid; -spruch^ m.; rechterlijke beslissing, uitspraak van den rechter, vonnis; -stab, m.: rechters-staf; -stube, vr.: rechtzaal; -stuhl, m.: rechter-stoel, (fig.) rechtbank; -wage, vr.: weegschaal der gerechtigheid. Richterei', vr.; (fam.) gehekel, be-dillerij; Rich'terin, vr. (mrv. -nen): 1) rechtersvrouw, 2) vrouwelijke rechter; ncht'erlich, bv. n.: rechterlijk (die -e Gewalt; de rechterlijke macht: ein -es Amt; een rechterlijk ambt); rich'tern, w. b.: (fam.) hekelen, bedillen. rich tiamp;r, bv: n. en bw.; 1) richtig, zooals behoort; es ist in diesem Hause nicht -: het is in dat huis niet richtig (d. i. het spookt er); es ist hier nicht -; het is hier niet richtig (d. i. niet zooals behoort); das geht nicht - zu: dat gaat niet richtig toe. dat gaat niet eerlijk (niet zooals behoort) in zijn werk; er ist in seinem Kopfe nicht ganz - ; het is in zijne bovenste verdieping niet richtig, er loopt een streep bij hem door, hij heeft een slag. |
RIESENBETT.
KICHTIG.
663
|
van den molen beet, hij is niet wel bij het hoofd; - schreiben: schrijven zooals behoort (d. i. spraakkunstig- goed): 2gt; juist; die -e Mitte: het juiste midden; ein -er Bliek: een juiste blik; ein -es Urtheil |tl: een juist oordeel; ein -er Gedanke ; eene juiste gedachte; die Rechnung ist nicht-: de rekening is niet juist; es trifft - zu: 1) het komt juist goed, het is juist wat ik hebben moet, 2) het stemt juist overeen; 3) in orde; es ist Alles -: alles is in orde; die Sache ist -; het ding (de zaak) is in orde; etwas - machen; iets in orde brengen; eine Schuld - machen: eene schuld veret-tenen; mit einander - werden: met elkander in orde komen, de zaak met elkander eens worden: der Handel ist -: de koop is in orde, de koop is geklonken; 4) geheel en al; er hat es - vergessen: hij heeft het totaal vergeten; I -befinden, o.: aceoord-bevinding ; -keit, vr.: 1) richtigheid ; etwas in -keit bringen: iets in orde brengen; eine Schuld in -keit bringen: eene schuld veretienen; mit Einem -keit treffen oder machen (mit Einem zur -keit kommen) : met iemand in orde komen, de zaak met iemand eens worden; 2) juistheid; die Sache hat ihre -keit (es hat damit seine -keit): het is precies zoo. Ricli'tun^ vr.: 1) richting ; 2) rechtma-king; 3) regeling, in orde brenging, op ree brenging. Ifiei'nusöl, o. (-es, -s): ricini-olie. Kick'e, vr.: 1) Rika, Riekje, Frede-rika; 2) (jag.) reegeit, ree. rieb: Zie reiben, riech, in Sam. I -bar, bv. n.: to ruiken, geroken kunnende worden; -bein, o.: (ontl.) zeefbeen; -büchschen, o.: reukdoosje ; -dorn, m.: meidoorn; -essig, m.: spiritus; -flaschchen, o.: reukfieschje, flacon; -salz, o.: vlugzout, salmoniak ; -topt', m.: reukpot;-waare, vr.: reukgoed (-waa-ren, vr. mrv.: reukgoed, enk.); -wasser, o.: reukwater; -werkzeuge, o. mrv.: reukorganen, riech'en, w. o. onr. h, (roch; geroch'en): rieken, ruiken; gut oder übel -: lekker of leelijk ruiken, g-oed of niet goed rieken; schlecht stinken; - nach: ruiken naar, stinken naar; er riecht nach Knoblauch: hij stinkt naar knoflook; es riecht ange-brannt: het ruikt (het riekt) aangebrand; I w. b. onr. en w. o. h. onr.: ruiken; etwas -: iets ruiken; an etwas -: aan iets ruiken: er hat Lunte gerochen: (fig.) hij heeft lont geroken; kein Pulver - können: (fig.) geen kruit kunnen ruiken; keinen Moschus - können: (fig.) geen muskus kunnen ruiken, den reuk van muskus \ niet kunnen verdragen. Riech'er, m,: ruiker (iemand die ruikt); (fig.) kokkerd, neus; (ook:) slimmerd, slimme vogel. Ried, o. (-es, -s): 1) riet; 2) moeras; 3) (wev.) wevers-kam; I -binder, m.: rietsnijder; -blatt, o.: wevers-kam; -dach, o.: rieten dak; -dort', o.: aan een moeras gelegen dorp; -gras, o.: rietgras; -kamm, m.: wevers-kam; -schnepfe, vr.: (vog.) poel-snip. Ried'er, in Sam. I -stein, m.: drop-^ steen, stalactiet. Rief'e, vr.: gleuf; rief'eln (rief'en). |
w, b.: gleuven, (geweerloopen:) gegroefd maken. Riegr'el, vr.: grendel; (in een slot:) schoot, tong; den - vorschieben: den grendel er op schuiven, (fig.) een schotje er voor schieten; hinter Schloss und -: achter slot en grendel; I -blech, o.: (in een slot:) schootplaat; -bohrer, m.: zwikboor; -haken, m.: kram waarin de grendel schuift, (in een slot:) schootkrammetje; -holz, o.: dwarshout; -loch, o.: (in een slot:) schootgat; -mauer, m.: tusschen-muur; -nagel, m.: klinkbout, klinknagel; -schloss, o.: grendel-slot; -wand, yr.: beschot, tusschenschot; -werk, o.: voegwerk met dwarshouten. rief'eln, w. b. grendelen, diehtgren-delen. Riem, in Sam. I -fisch, m.: riemyisch; -nadel, m.: zadelmakers-priem. Riem'ehen, o. (-s; mrv. -): riempje. Irieni'en, w. o. h.: roeien; mit Macht - (stark -): hard roeien. IRiem'en, m. (-s; mrv. -): 1) riem, lederen riem; die - ziehen müssen: (fig.) over de brug moeten komen, geld moeten dokken; aus anderer Leute Haut ist gut - schneiden: (spr.) Zie iLeder; 2) roeiriem, roei-spaan; die - klar machen: de riemen uitbrengen; die - los machen: de riemen binnen boord halen; 1 -loch, o. (mrv. -löcher): gaatje in den stijgbeugel-riem; -pferd, vr.: voorpaard; -ruthe [tl, vr.: karwats; -schlag, m.: riemslag, slag met den roeiriem; -schneider, m.: zadelmaker; -seil, o.: (rs.) lange leidsel; -ste-chen, o.: verschalkerij; -stecher, m,: verschalker; -werk, o.: paardetuig;-wurm, m.: (ins.) riemworm; -zeug, o.: paarde-tuig. Riem'er, m. (-s; mrv.): zadelmaker; i -arbeit, vr.: zadelmakerswerk; -gesell, m.: zadelmakersknecht; -handwerk, o.: zadelmakers-ambacht; -meister, m.: zadelmakersbaas. Riep'el, m. (-s; mrv. -): 1) kater, man-netjes-kat; 2) schoorsteenveger; 3) lompe vlegel, ongelikte beer; 4) flauwe grappenmaker, hansworst. Rie^, o. (-es; mrv. -e): riem (d. i. twintig boek papier, elk boek van vierentwintig vellen); I -hange, vr.: kruis (om nat papier op te hangen); -uhr, yr.:zand-looper, zandglas, uurglas; -weise, bw.: bij den riem. IRies'e, m. (-n; mrv. -n): reus; I richtig, nach Adam -: (spr.) accoord. Van Putten!, (ook:) dat is zoo, volgens Bartjes. IRies'e, vr.: (tech.) hellend vlak; (fig.) sneeuwjacht. Rien'el, vr.: 1) proef; 2) sneeuwjacht; I -regen, m.: 1) motregen, stofregen, 2) ijzelregen, stofhagel. ries'eln, w. o. h.: 1) stofregenen, motregenen; 2) ijzelen, stofhagelen; 3) (van beken, enz.): murmelen, kabbelen, ruischen, bruisen. Ries'en, m. mrv.: reuzen; 1 -ameise, vr.: (ins.) groote mier; -arbeit, vr.: reuzenwerk ; -artig, bv. n.: reusachtig; -barbe, vr.; (visch:) zeehaan; -bau, m.: 1) reusachtig gebouw, 2) reusachtig werk;-berg, m.: reusachtige berg; -bett, o.: 1) reuzen-bed, bed voor een reus; 2) Zie -grab ; |
RINGELCHEN.
RIESENBILD.
664
|
-bild, o., reusachtig beeld, (fig:.) reusachtige figuur; -damm, m.: Reuzendijk (in Ierland), (fig.) reusachtige dijk; -eidechse, vr.: krokodil; -erdbeere, vr.: groote aardbezie; -flechte, vr.; 1) dauwwurm, 2) zeer hoofd, (pop.) kleskop; -förmig, bv. n.: reusachtig; -gebirge, o.: (adk.) Reuzengebergte, (fig.) reusachtig gebergte; -geier, m.: (vog.) condor, grijpgier; -geschlecht, o.: reuzengeslacht; -gespenst, o.: reusachtig spook, (ins.) groote sprinkhaan; -gestalt, vr.: reuzengestalte;-glocke, vr.; reusachtige klok; -grab, o.: reuzengraf, hunnebed (hunebed); -gross, bv. n.: reusachtig groot; -haft, bv. n.: reusachtig; -haftigkeit, vr.: reusachtigheid; -harte, vr.: Aeolus-harp, windharp; -knochen, m, mrv.: beenderen van een reus; -kraft, vr.: reuzenkracht; -kraftig, bv, n.: reusachtig sterk; -krieg, m.: (fab,) Reuzen-oorlog, oorlog van de Reuzen tegen de goden; -massig, bv. n.: reusachtig; -schlange, vr.: (drk.) reuzenslang, boa-constrictor; -schritt, m.: reuzentred (mit -schritten: met reuzenschreden); -starke,v.: reuzenkracht;-stimme, vr.: (fig.) forsche stem, bulderstem; -topf. m.: in een reuzengraf (hunnebed) gevondene urn; -werk, o.: 1) reuzenwerk, 2) reusachtig werk; -wuchs, m.: reuzengestalte. riesicht, bv. n.: reusachtig, op een reus gelijkende; ries'ig, bv. n.: reusachtig groot, reusachtig; Ries'in, vr. (mrv. -nen): reuzin. Ri ess, o. (-es; mrv. -e): Zie Kies. Riess'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): rinse druiven voortbrengende wijnstok. Ries'ter. m. (-s mrv. -); (ontl.) polsgewricht, (van den voet;) wreef. I -, o. (-s; mrv. -); (bij sehoenlappers:) ver-stelstuk, stuk lapleer; (akk.) ploegstaart. ries'tern, w. b.: (schoenmakerij:) lappen, verstellen, opknappen. Irieth [t]; Zie ratlten. IRieth, o. (-es, -s): Zie Ried. Riff, o. ( -es, -s mrv. -e): (adk.) rif; (zeew.) reef (aan een zeil). Rif'fe, vr.: Zie Riffel. Rif'fel, vr.: repel, vlasrepel; I -feile, vr.: rondvijl, raspvijl; -holz, o.: (schoen-makers-)likhout; -kamm, m.: repel, vlasrepel. rif'feln, w. b.: 1) (vlas:) repelen; 2) (tech.) groeven, gegroefd (gegleufd) maken; 3) glad vijlen; (ook:) gladwrijven, opwrijven; 4) (fig. fam.) Einen -: iemand uitpoetsen, aan iemand een uitbrander (d. i. eene berisping) geven, (ook:) iem. mores leeren, (ook:) de ruwe schors van iemand afvijlen, (ook:) iemand baanwijs maken. riffen, w. b.: 1) (zeew.) reven (de zeilen); 2) Zie riffeln. rigo len, w. b.: Zie riolen. Rille, vr.: riool, goot, greppel. Rime^'se. vr.: (kph.) Zie Remense. IRind, o. (-es. -s; mrv. -er): rund (mrv. runderen); I -falli§:, bv. n.: den bast verliezende; -falligkeit, vr.: verlies van den bast; -fleisch, o.: rundvleesch (-fieisch-brühe, vr.: vleeschnat); -fliege, vr.: (ins.) brems, paardenvlieg; -leder, o.: rundleer. vetleer; -schalig, bv, n.: Zie -fallig:; -schaligkeit, vr.: Zie -falligkeit; -vieh. |
o.: rundvee (-viehzucht, vr.: veeteelt); -wurz, vr.: (pik.) bilzenkruid. Rind clien, o. (-s; mrv. -): 1) runderbeestje ; 2) korstje;quot;(ook:) schilletje,bastje. Rin de, vr.: (van boomen:) bast, schors; (van brood, enz.:) korst. rin'den, in Sam. 1 -artig, bv. n.: korst-achtig, korstvormig; -kleber, m.: (vog.) boomkruipertje; -stein, m.: dropsteen, stalactiet. Rinder, o. mrv.: runderen (mrv,), rundvee hoornvee (enk.) I -blut, o.: ossenbloed; -braten, m.: gebraden rundvleesch; -lieerde [-herde], vr.: troep runderen, drift runderen; -mark, o.: osse-merg; -zunge, vr.: osse-tong. rin'dern, w. o. h.: (van koeien:) tochtig zijn; die Kuh hat gerindert: de koe is door den stier gedekt. rin'dig:, bv. n.: 1) (boom:) met een bast, met eene schors, (fig.) bastig; 2) (brood, enz.:) korstig. Rinds, in Sam, I -auge, o.: 1) oog van een rund, (iron.) kalfs-oog (d. i. groot en uitpuilend oog), 2) (pik.) onechte kamille; -augig, bv. n.: met kalfsoogen, met uitpuilende groote oogen; -blase, vr,: koeie-blaas; -blut, o.: ossenbloed; -braten, m.: gebraden rundvleesch; -brühe, vr.: kort gekookt vleeschnat (Fr.: bouillon); -fett, o.: rundvet; -haar, o.: koeienhaar; -haut, vr.: ossenhuid, koeienhuid; -knochen, m. mrv.: runderbeenderen; -kopf, m.: kop van een rund, (iron.) ezelskop, stommerik; -leder, o.: rundleer, vetleer; -mark, o.: osse-merg; -zunge, vr.: osse-tong. Ring, m. (-es, -s; mrv. -e): ring; (fig.) kring; nach dem -e rennen: ringrijden; I -amsel, vr.: (vog.) ringlijster; -bolzen, m.: (tech.) ringbout; -drossel, vr.: (vog.) ringlijster; -finger, m.: ringvinger; -förmig, bv. n.: ringvormig; -förmigkeit, vr.: ringvormigheid; -futter, o. (-kastchen, o.): ringen-doosje; -kragen, m.: ringkraag; -mauer, m,: ringmuur; -rennen, o.: (het) ringrijden, (het) rijden naar den ring; -senraube, vr.: ringschroef; -schwalbe, vr.: (vog.) ringzwaluw; -stock, m.: wring-stqk; -uhr, vr.: 1) ring met een uurwerk er in, 2) zonnewijzer in den vorm van een ring; -weise, bw,: 1) rings wijze, in den vorm van een ring, 2) bij wijze van ringen; -zange, vr,: ringtang. Ring'e. in Sam. I -kunst, vr.: 1) worstelkunst, 2) gymnastiek; -platz, m.: worstelperk. IRin'gel, m. (-s; mrv. -): ringje; (figj kringje. I -, o. (-s; mrv. -): krullend of gekruld haarlokje, krul. IRin'gel, in Sam. 1 -biene, vr.: (ins.) pop der bij, jonge bij; -blume, vr.: (pik.) goudsbloem; -falke, m.: (vog.) ringvalk; -gedicht, o.: (let.) refreingedicht (Fr.: rondeau); -haar, o.: krulhaar, in gekrulde lokken (Fr.: a Tcnfant) gedragen haar; -lied, o.: lied met een telkens wederkeerend refrein; -natter, vr.: (drk.) ring-slang, water-slang; -reim, o.: 1) (dk.) refrein 2) Zie -gedicht; -reihen, m.: rondedans; -rennen, o.: (het) ringrijden, (het) rijden naar den ring; -schlange, vr.: (drk.) ringslang; -tanz, m.: rondedans; -taube, vr.: ringduif. v „x • • Ring elchen, o. (-s; mrv. -): 1) ringje; (fig.) kringje; 2) krullend of gekruld haar- |
KITTERSCHLAG.
RINGEN.
665
|
lokje, krulletje; ringr'elicht, bv. n.: ringr-achtigr, ringvormig:; ringr'elig, bv. n.: geringd; ringr'eln^v. b.:(menschen en dieren:) •ringen, (hoofdhaar:) krullen, op de krul zetten (sich -, w. w.: zijn [heurj haar op de krul zetten). Iring cn, w. b.: 1) (boomen:) ringvormig van schors ontdoen, 2) Zie ringeln. Iring'en. w. o. onr. n. (rang; gerung-en): worstelen; mit dem Tode (tig.) met den dood worstelen; - nach etwas: (fig.) iets najagen; I w. b. onr.: wringen: die Wasche -: het waschgoed uitwringen; ' Einem etwas aus den Handen iets uit iemands handen wringen. Rin'ger, m. (-s; mrv. -): worstelaar; (fig.) sukkelaar, tobberd, i rin'gern, w. b.: Zie verringern; Ring'erung, vr.: (mtw.) remedie, speling. rings, bw.: in net rond; -um: rondom; - herum (- umher): in het rond. rin'keln* w. b.: vastgespen, toegespen. irin ken. w. b.: Zie rinkeln. |Kin ken. m. (-s; mrv. -): 1) groote ring; (ook:) dikke ring; (bhk.) ring van lofwerk; 2) gesp; (inz.) schoengesp. Rinn, in ;Sam. 1 -auge, o.: traan-oog, druip-oog, (pop.) soep-oog; -augig, bv. n.: met traan-oogen, (pop.) met soep-oogen; -eisen, o.: goot-ijzer, stut-ijzer onder eene dakgoot; -leiste, vr.: (bwk.) ojief, golvende kroonlijst; -sal, o.: 1) rivierbed, 2) Zie Rinne;-stein, m.: gootsteen; -werk, o.: afwatering. Rinn'elien, o. (-s; mrv. -): 1) gootje; , 2) gleufje. Rin'ne, vr.: l)goot; (akk.) greppel; 2) gleuf. rin'nen, w. o. onr. h.: (vloeistof:) lekken, druipen; (vaatwerk, enz.:) lekken, lek zijn; (kaarsen:) afloopen; I w. o. onr. s.: 1) lóopen, stroomen; stark -: gutsen; Thrünen - über die Augen: tranen biggelen (stroomen) langs de wangen; 2) stollen, stremmen. rin'nig, bv. n.: gegleufd. Rinn'sel, m.: lel); kaasleb. Rio'le, vr.: (akk.) diepe vore, diepe ploegvoor; (ook:) greppel; 1 rio'len, w. o.: met den ondergronds-ploeg bewerken. Ripp'clien, o. (-s; mrv. -): (kkk.) ribje lt;Fr.: cotelette), karbonade. Rip'pe, vr.: rib (i. a. b.); Einem die -n im Leibe entzwei schlagen: (fam.) iem. de ribben aan stukken slaan. rip'peln (sich), w. w.: zich verroeren, trip pen, w. b.: (tech.) ribben, geribd maken. IRip'pen, in Sam. i -braten, m.: 1) ge-i braden rib, 2) gebakken karbonade; -feil, • o.: ribbevlies;-fleisch, o.: ribbenvleesch ; -halter, m.: spier tusschen den hals en de ribben; -haut, vr, (-hautchen, o.): ribbevlies; -heber, m.: spier der korte ribben; -stoss, m,: ribbe-stoot; -stück, o,: (kkk.) ribstuk; -weh, o.: (gnk.) valsche pleuris, rip'pig, bv. n.: geribd. rippsrappH', bw.: een-twee-drie; - in meinen Sack, der Andre habe was er mag: (spr.) ieder \;oor zich zeiven, en God yoor ons allen. riskant', bv. n.: gewaagd, gevaarlijk; Ki'siko, o. (-s): 1) risico, gevaar: 2) gewaagd spel, waagstuk, waag; I riski'ren Jkie), w. b.: riskeeren, besteken, wagen. |
Rispe, vr.: rist, tros. Ris pen, in Sam. I -förmig, bv. n.: ristvormig, trosvormig; -gras, o.: rietgras. Iriss: Zie reissen. IRiss, m, (-es; mrv. -e):l) reet,scheur, berst;-e bekommen: scheuren (bersten) krijgen, (fig. fam.) klappen krijgen; 2) bres; vor den - stehen: (fig.) op de bres staan, (pop.) den brand afwachten; 3) schets-teekening, schets; 4) (fig.) gaping, leegte; sein Tod nat einen grossen - in diese Familie gebracht: zijn dood heeft eene groote leegte in die familie gebracht. ris'sig, bv.n.: vol scheuren en bersten; - werden: bersten krijgen. Rist, m. (-es; mrv. -e): 1) polsgewricht; 2) wreef van den voet; 3) (van een paard:) schofl. Ris'te, vr.: Zie Reiste. RitorneU', o. (-s; mrv.-e): (dk.) ritornel. Ritrat te, vr.: (kph.) herwissel. ritseliratsch', tsw.: rits ! Iritt: Zie reiten. IRitt, m. (-es, -s; mrv. -e): rit; einen -thun: een rit maken; in einem -e: achtereen, aan één stuk, in één adem; 1 -meister, m.: ritmeester (d. i. kapitein der cavalerie); -stroh, o.: Zie RUttstroh. Rit'tel, in Sam. I -geier, m. (-weihe, yr.): (vog.) torenvalk. Rit'ter, m (-s; mrv. -): 1) ridder; ein irrender - (ein fahrender -): een dolende ridder; Einen zum - schlagen: iemand tot ridder slaan, aan iemand den ridderslag geven; Einem zum - werden wollen: (fig. fam.) den baas over iemand willen spelen; 2) arme - (mrv.): (kkk.) wentelteefjes; arme - backen: (spr.) harde boonen kauwen, alles behalve vet soppen; 1 -akade-mie, vr.: 1) school voor jonge edellieden, 2) militaire academie, krijgskundige school; -alter, o.: riddertijd, tijd van het ridderwezen; -bank, vr.: bank der ridderschap; -blume, vr.; (pik.) ridderspoor; -brauch, m.: ridderlijk gebruik; -buch, o.: ridderroman; -burg, m.: ridderkasteel;-bürtig, bv. n.: van adellijke afkomst, van adellijke geboorte; -dienst, m.: (hist.) ridderdienst, (fig.) ridderlijke dienst; -ehre, vr.: riddereer; -erbe, o.: riddergoed, ridderlijk erfgoed;-fahrt, vr.: riddertocht;-gebrauch, m.: ridderlijk gebruik; -gedicht, o.: ridderdicht, riddergeschiedenis in dichtmaat; -gericht, o.: gerechtshof der ridderschap, adellijk gerechtshof; -geschichte, vr.: riddergeschiedenis; -gut, o.: riddergoed; -haft, bv. n.: ridderlijk; -hof, m.: ridderhof, riddergoed, ridderkasteel; -kampf, m.: steekspel, tornooi; -knappe, m.: jonker; -kreuz, o.: ridderkruis, (pik.) scharlei; -kuss, m.: ridderkus; -lenen, o.: ridderleen; -massig, bv. n.: ridderlijk; -orden, m.: ridder-orde (der deut-sche -orden: de Duitsche orde, de orde der Duitsche ridders); -pferd. o.: 1) ridder-paard (paard van een ridder), 2) Zie -steuer, 3) (ins.) hooiwagen; -pfiicht, vr.: ridderplicht; -rath [t], m.: raad der ridderschap: -roman, m.: ridderroman; -saai, m.: ridderzaal; -schar, vr.: ridderschaar; -schaft, vr.: ridderschap (1. vr.; 2. o.); -schaftlich, bv. n.: ridderschaps-, adellijk; -schild, o.: ridder-schild; -schiag, m.: ridderslag (den -schlag ertheilen [tj: |
KITTERSCHLOSS.
666
ROHE.
|
den ridderslag geven, ridderen; den -schlag empfangen: den ridderslag ontvangen, geridderd worden); -schloss, o.: ridderkasteel; -schule, vr.: Zie -akade-mie; -schwert, o.: ridderzwaard, (fig.) ridderlijke degen; -sitte, vr,: 1) ridderlijk gebruik, 2) ridderlijkheid; -sitz, m.: Zie -hof; -spiel, o,: steekspel, tornooi; -sporn, m.: (pik.) riddersnoor; -stand, m.: ridderstand, adel-stand; -statue, vr.: ruiterstandbeeld, standbeeld te paard; -steuer, vr.: ridder-belasting (door den leenman te betalen als hij niet met den leenheer ten strijde toog); -stutz, m.: ridderpluim, vederbos op den helm eens ridders; -tafel, vr.: 1) adellijke tafel, 2) vergadering der ridderschap; -tag, m.: zitdag (vergadering) der ridderschap; -that, vr.: ridder-liike daad; -thum [t|, o.: (het) ridderwezen, (ae) ridderschap; -tracht, vr.: ridderdracht; -treue, vr.: riddertrouw; -wesen, o.: Zie -thum; -wort, o,: ridderwoord; -würde, vr.: ridderlijke waardigheid; -zehrung, vr.: teerpenning (of: gastvrijheid) aan een dolenden ridder; -zeit, vr.: riddertijd, tijd van het ridderwezen; -zu£, m.: 1) riddertocht, heervaart der ridders, 2) ridderstoet. rit'terlich, bv. n.: ridderlijk; 1 -keit, vr.: ridderlijkheid. ritt'ling:^, bw.: schrijëlings. Ritual', o. (-s; mrv. -e): rituaal; ritueir, bv. n.: volgens het rituaal, volgens den ritus. Ritz, m. (-es; mrv. -e): 1) reet, spleet; 2) scheur, berst; (ook:) knak; 3) krab, schram, schamper; 4) schrap; I -eisen, o.: 1) rits-ijzer, merk-ijzer, 2) krabber, krabijzer; -messer, o.: (hik.) vlijm, lancet; -ratz', tsw.: rits!, krak! Rit'ze, vr.: Zie Ritz; rit'zen, w. b.: 1) openrijten, openscheuren, 2) krabben, schamperen, 3) afschrappen, merken; rit'zig, bv. n.: 1) vol bersten en scheuren, 2) gelcrabd, geschamperd. Rival, m. (-s; mrv. -e): 1) mededinger, 2) medeminnaar; Riva'lin, vr. (mrv. -nen): 1) mededingster, 2) medeminnares; rivalisi'-ren [sie], w. o. h.: wedijveren; Rivalitat', vr.: naijver. Rob'be, m. (-n; mrv. -n) en yr.: (drk.) rob, zeehond. Rob ben, in Sam. I -fang, m.: robbenvangst; -fanger, in.: robbenvanger; -feil, o.: robbevel; -klopfer, m.: 1) robbenvanger, 2) schip voor de robbenvangst; -schiff, o.: schip voor de robbenvangst; -schlager, m.: Zie -Iclopfer; -speek, m.: robbe-spek; -thran, in.: roobentraan. Rob'ber, m. (-s; mrv. -): (spl.) beslissende partij. Roboth', m. (-es, -s); mrv. -e): (hist.) vroondienst; robo'then, w. o. h.: vroondiensten verrichten. roch: Zie riechen. Roch e, m. (-n; mrv. -n): 1) (visch:) rogvisch, rogge, rog; 2) (in 't schaakspel:) kasteel. röeh'eln, w. o. h.: rochelen, reutelen. roch'en, w. o. h.: (in't schaakspel:) rokkeeren. rochi'ren [chie], w. o. h.: Zie rochen. |
Rock, m, (-es, -s; mrv. Röck'e): 1) jas (voor mannen); 2) rok (voor vrouwen), (inz.) onderrok; 3) jurk (voor kinderen); Einem den - ausklopfen: ^fig.) iem. den mantel uitvegen, (pop.) iemand het jak uitvegen; den bunten -anziehen [onr.]: (fig.) het kalfsvel (d. i. de trom) volgen, soldaat worden; I -knopf,. m.: knoop van of voor eene jas; -schoss, m.: pand van eene jas; -tasche, vr.: jaszak. Rttck'chen, o, (-s; mrv. -):1) jasje; 2) rokje; 3) jurkje. Rockelohr', m. (-es, -s; mrv. -e): regenjas, regenmantel. Rock'en, m. (-s; mrv. -): 1) spinrokken ; 2) (pik.) rogge; 1 -philosophic, vr.: oudewijven-i)hilosophie; -stube, vr.: 1) spinzaal, 2) spinvertrek; -weisheit, vr.: oudewijven-wijsneid. Ro'tle. vr.: pas ontgonnen grond; I -acker, m.: pas ontgonnen akker; -hacke, vr. (-haue, vr.): houweel; -land, o.: pas ontgonnen land, Röclel, m. (-s; mrv. -): 1) pak-stok; 2) dikke stok, knots; 3) (pik.) gagel, luiskruid; 1 -kraut, o.: (pik.) luiskruid, gagel. ro'deln, w. b.: Zie reideln. ro den, w. b.: rooien, uitroeien; Ro'der, m. (-s; mrv. -): rooier. Ro'derick, m. (-s): Roderik, Rodrigo. Rot', m.: Zie Rooi*. Roffel, m. (-s; mrv. -): (tim.) roftel-schaaf. Ro gen, m. (-s): kuit, vischkuit; I -fisch, m.: kuiter; -stein, m.: kuitsteen. Ro'gener, m. (-s; mrv. -): kuiter (bevruchte wijfjesvisch). Roggen, m.: (pik:.) rogge; I -ahre, vr.: rogge-aar; -brod, o.: roggebrood; -feld, o.: rogge-akker; -mehl, o.: roggemeel; -stroh, o.: rogge-stroo; -trespe, vr.: onder de rogge groeiende herik; -wurm, m.: Zie Kornwurm. Iroh, bv. n.: 1) ruw (ook fig.); -e Seide: ruwe zijde; -e Leinwand: ruw (d. i. ongebleekt) linnen; -er Zucker: ruwe (d. i. ongeraffineerde) suiker; -es Eisen: ruw (d. i. onbewerkt) ijzer; ein -er Diamant: een ruwe (d. i. ongeslepene) diamant; -es Wetter: ruw weder, ruw weer; ein -er Mensch: een ruw mensch, (ook:) een onbeschaafd mensch, een mensch in den natuurstaat; -e Sitten: ruwe zeden; 2) rauw; -es Fleisch: rauw vleesch; von -en Speisen lebend: van rauw voedsel levende; 3) ein -es Buch: een oningenaaid boek, een boek in losse bladen; -es Erz: ongezuiverd erts; -e Haute: ongelooide huiden. IRoh, in Sam. I -arbeit, vr.: eerste smelting, smelting van ongezuiverd erts; -eisen, o.: ruw (d. i. onbewerkt) ijzer; -erzeugnisse, o. mrv.: ruwe (d. i. onbewerkte) voortbrengselen; -heit, vr.: 1) ruwheid, 2) rauwheid; -kupfer, o.: ruw (d. i. onbewerkt) koper; -ofen, m.: smeltoven voor ongezuiverd erts; -stein, m.: ruwe (d. i. ongeslepene) diamant; -zucker, m.: ruwe (d. i. ongeraffineerde) suiker. Roh'igkeit, vr.: ruwheid (ook fig.). IRohr, o. (-es, -s; mrv. -e en Röh're): 1) (pik.) riet, bies; spanisches -: Spaansch net, rotting; im -e ist gut Pfeifen schneiden: (spr.) wie breed heeft, kan breed laten hangen; wer im -e sitzt. |
667
BOHR.
|
schneidet sich die Pfeifen wie er will: (spr.) wie het dichtst bij het vuur zjt ■warmt zich het best (zie ook ; 2) buis, pijp; (van kanon, geweer of pistool:) loop; (van schenkketels, tuin-gieters, enz.:) tuit; das - einer Pleite: het roer eener Duitsche pijp, de steel eener Goudsche pijp. IRohr, in Sam. I -ammer, vr.: (vog.) rietmusch, rietvink; -besen, m.: heibezem; -blatt, o.: wevers-kam; -busch, m.: rietbosch; -dach, o.: rieten dak; -decke, vr.: biezen mat; -dickicht, o.: rietbosch; -dommel, vr.: (vog.) roerdomp; -drossel, vr.: Zie -ammer; -flechte, vr,: biezen mat; -flote, vr.: rieten fluitje, (fig.) herdersfluit; -gebüsch, o.: rietbosch; -gcflecht, o.: biezen mat; -geschwür, o.: (hik.) fistel; -gras, o.: rietgras; -henne, vr. (-huhn, o.): (vog.) meerkoet, waterhoen; -kriecher, m.: Zie -ammer; -leiter, m.; (bij eene brandspuit:) pijp-bestuurder, (pop.) lulleman; -matte, vr.: biezen mat; -meise, vr.: Zie -ammer; -pfeife, vr.: Zie -flöte; -reiher, m.: (vog.) roerdomp; -schmied, m.: geweerloopen-maker, geweermaker ; -schnepte. vr.: (vog.) rietsnip; -spatz, m. (-sperling, m.): Zie -am-mer (schimpten wie ein -spatz: spr.: schelden als een vischwijf); -stab, m. (-stock, m.): rotting; -stuhl, m.: 1) rieten stoel, stoel van Spaansch riet, 2) stoel met eene van biezen gevlochtene zitting; -wald, m. (-waldchen, o.): rietbosch; -werk, o.: (bwk.) rietwerk, (van orgels:) pijpwerk; -wrangel, m, (-würger, m.): (vog.) steenvalk; -zucker, m.: rietsuiker ; -zwinge, vr.: rotting-beslag. Röhr, in Sam. I -bein, o.: 1) scheenbeen, 2) mergbeen, mergpijp; -brunnen, m.: fontein; -geschwür, o.: (nik.) fistel; -kanne, vr.: pijpkan; -kasten, m.: vergaarbak; -knochen, m.: Zie -bein; -meister, m.: opzichter over de waterleidingen, fonteinen, pompen, enz.; -trog, m.: vergaarbak; -wasser, o.: door pijpen of buizen geleid water. Rölir'clieii, o. (-s; mrv. -): 1) pijpje, buisje; 2) tuitje. Röli re, vr.: 1) Zie Rolir no. 2; 2) (ontl.) scheenbeen. Iroh'ren, w. b.: 1) met riet bekleeden, met riet dekken; w. o. h: riet snijden. I roll'ren, bv. n.: rieten. Iröh'ren, bv. n.: rieten. iröhren, w. o. h.: 1) (van herten:) schreeuwen; 2) Zie rieseln. Iröh'ren, in Sam. I -artig, bv. n.: pijpachtig, pijpvormig; -bonrer, m.: avegaar ; -fiscn, m.: pijpvisch ; -hülse, vr.: (pik.) keelkruid, mondhout, liguster; -leitung, vr.: (het) buizennet (d. i. al de pijpen eener gasleiding, eener waterleiding, enz.); -macher, m.: pijpen- of geleidbuizen-maker; -meister, m.: Zie RtthrmeiHter; -weide, vr.: Zie -hülse. IRöh'richt, o. (-es, -s; mrv. -e): rietbosch. Iröh'rieht (roh'richf), bv. n.: 1) pijpachtig, pijpvormig; 2) rietachtig, op riet gelijkende. röh ris (roh'rig), bv. n.: 1) vol riet, vol biezen; 2) pijpachtig, pijpvormig. Ro je, in Sam. 1 -bank, vr.: roeibank; -klampe, vr.: roeipin, dol. |
ro'jen, w. o. h.: roeien; Ro'jer, m. (-s; mrv. -): roeier. Roland, m. (-s): Roeland. Rolands, in Sam. I -distel, vr.: (pik.) kruisdistel; -saule, vr.: standbeeld van een ridder met uitgetrokken zwaard; -schwert, o.: degen (zwaard) van den razenden Roeland. Rö'ling:, m. (-s; mrv. -e): groene kikvorsch. Roll, in Sam. I -baum, m.: kaapstander, windas; -bett, o.: ledikant op rollen;-blei, o.: geplet lood; -brett, o.: mangelplank, mangeltafel; -brücke, vr.: draaibrug; -drant, m.: opgerold draad (ijzerdraad, koperdraad, enz.); -eisen, o.: opgerold plaat-ijzer; -erde, vr.: rulle aarde; -fleisch^ o.: lendenyleesch, (eene) rollenden, (een) rolstuk; -förmig, bv. n.: rolvormig, cylin-dervormig; -geld, o.: mangelgeld;-gerste^ vr.: wintergcrst; -holz, o.: rolhout, rol (b. v.: mangelrol, pasteibakkers-rol, boekdrukkers-rol, enz.); -kammer, vr.: mangelkamer; -kuchen, m.: opgerold prouweltje^ opgerolde oblie; -mauslein o.: (ontl.) oog: spier; -messing, o.: geplet geelkoper in rollen; -muskei, m.: (ontl.) oog-spier; -nerven, m. mrv.: (ontl.) oogzenuwen; -quehle, vr.: mangeldoek; -scheibe, vr.: (ontl.) knieschijf; -schicht, vr.: (mtsl.) rollaag; -stahl, m.: geplet staal in rollen; -stein, m.: rol-steen, steenen rol (-steine, m. mrv.: min.: afgebrokkelde steenen); -stuhl, m.: rol-stoel, stoel op rollen; -vor-hang, m.: rolgordijn; -wagen, in.: 1) rolwagen, 2) loopstoel voor kinderen; -wasche, vr.: mangelgoed; -zeit,vr.: (drk.) bronsttijd,, paartijd; -zeug, o.: grof linnen. Röll'chen, o. (-s; mrv. -): rolletje, kleine rol. Rolle, vr.: rol (ook fig.); (aan hijsch-tuig:) katrol; (voor waschgoed:) mangel; (aan het hoofdstel van een paard of ezel of os:) belletje, schelletje, klokje; Einen auf die - setzen: iemand op de rol (d. i. op de naamlijst) plaatsen; eine - spielen: eene rol spelen; seine - gut spielen: zijne rol goed spelen; aus der - fallen: buiten zijne rol gaan. irollen, w. o. s. en h.: 1) rollen; (fig:.) rommelen, ratelen; Thranen - ihrüber die Wangen: tranen rollen (biggelen) over hare wangen; dumpf rollt der Donner: dof rommelt de donder; die Augen - ihm im Kopfe: (fig.) zijne oogen rollen woest in zijn hoofd; die See rollt schrecklich: (fig.) de zee staat ijselijk hol; 2) draaien, wentelen ; 3) (van wilde dieren :) ritsig zijn, paarziek zijn; I w. b.: I) rollen, doen rollen, in eene rollende beweging brengen; 2) oprollen; ineenrollen, uitrollen, plat-rollen; 3) (tech.) pletten; 4) (waschgoed;) mangelen; I sich -, w. w.: rollen, zich wentelen; (van het hoofdhaar:) krullen. IRollen, in Sam. I -band, o.: lint in rollen, opgerold lint; -dach, o.: (wev.gt; tablet; -fach, o.: (tnl.) emplooi; -förmig, bv. n.: rolvormig; -macher, m.: hijscn-blokken-maker, katrollenmaker; -messing, o.: Zie Roll messing; -register, o.: (wev.) kanter; -schnecke, vr.: (ins.) rol-slak, (ook:) rolschelp;-tabak, m.: roltabak, tabak in rollen. Roller, m. (-s; mrv. -): 1) roller (iemand die rolt); (tech.) pletter, (ook;) |
ROSENWURST.
ROLLERIN.
668
|
stoffengrlanzer, (van waschgoed:) man-velaar ; (figr. fam.) doordraaier (iemand die aan den rol is), (grem.) hoerenjagrer, hoerendop; 2) oude knol, oud paard; 3) kater. Rol'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) roister; 2) mangrelvrouw; 3) stoffenglansster. rol'lig, bv. n.: rul; (min.) brokkelend, kruimelend. Rom, o. (-s): (adk.) Rome. Roman', m. (-es, -s; mrv. -e): roman; I -dichter, m.: romanschrijver; -haft, bv. n.: romantisch; -held, m.: romanheld; -leser, m.: romanlezer; -leserei', vr.: (het) romans-lezen; -leserin, vr.; romanlezeres; -schreiber, m.: romanschrijver; -schreiberei', vr.: (het) schrijven van romans. RomHn'clien, o. (-s; mrv. -): romannetje. Roma nen, in Sam. I Zie Roman in JSam. Roma'nien, o. (-s): (adk.) Rumenië. roma'nisch, bv. n.: Romaansch; die -en Sprachen; de Romaansche talen; eine -e Treppe: eene trap met hellende treden. Roman'tik, vr.: romantiek; romantisch, bv. n.: romantisch; Roman'ze, vr.: (dk. en muz.) romance. Rö'mer, m. (-s; mrv. -): 1) (hist.) Romein; 2) (m het Duitsche rijk: de) Reumer (d. i. het raadhuis of senaats-grebouw te Frankfort aan den Main); 3) (wijng-las:) romer, roemer; 1 -berg, m.: (de) Reumerbergr, (te Frankfort, het:) Reumerplein; -fahrt, vr.: (kkl.) bedevaart; -glas, o.: roemer, romer, wijnglas; -monat, m.: (hist.) Reumermaand (bijdrage ■der Staten van het Duitsche rijk voor eenen gemeenschappelijken oorlog); -zinszahl? vr.: mdictie (d. i. tijdkring van vijftien jaren); -zug, m.: (hist.) tocht van lt;len Duitschen keizer naar Rome, om daar lt;ioor den Paus gekroond te worden. Rö'merin, vr. (mrv. -nen): Romein-sche. rö mi.scli, bv. n.: 1) Romeinsch; 2) Roomsch; -er König: (hist.) Roomsche koning; das -e Reich: 1) liet Romeinsche rijk, 2) het (heilige) Roomsche rijk, het Duitsche rijk; -e Münze, vr.: (pik.) vrou-wenmunt; -e Ordnung, vr.: (bwk.) samengestelde orde; -er Quendel: (pik.) tijm; -er quot;Wermuth [t]: (pik.) alsemkruid; I -katholisch, bv. n.: Roomsch-katholiek. Röm'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): IJver-basterd (ontaard) Romein; 2) (gem.) papist. Ron «latsclie, vr.: Zie Rondel. Ron'clel, o. (-s; mrv. -): rond schild, rondas. Rondeir, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) rondeel, rondgebouw; 2) rotonde, rond plein; 3) (vest.) hoefijzer, ronde borstwering; 4) rondas, rond schild. Roof, m. (-es, -s; mrv. -e): (in schepen:) roef, groote kajuit. Ro'sa, o. (-s): rozenkleur (Fr.: rosé). Rosa rium, o. (-s; mrv. -rien): (kkl,) rozenkrans. rttscli, bv. n.: 1) hardgebakken; :2) broos (pop.: bros); 1 -gewachs, o.: (min.) (arsenicum, ijzer, koper, enz., bevattend) zilver-erts; -heit, vr.: 1) hardgebakkenheid, 2) broosheid (pop.: brosheid). |
Rö'sche, vr.: (mnw,) greppel tot afvoer van water. Irö'sclien, w. b.: goed hard bakken; w. o. h.: (mnw.) eene afwatering maken. IRö'schen, o. (-s; mrv. -): 1) (pik.) roosje, kleine roos; 2) (tech.) roosje, rozet; 3) Roosje (d. i. kleine of lieve Rosa). Ro'se, vr.: 1) (pik. en fig.) roos; 2) (tech.) rozet; 3) (gnk.) roos, belroos; 4) Rosa (een vrouwennaam); 5) (op den kop van een hert:) knobbel waaruit de hoorn groeit, gewei-knobbel; Zeit bringt -n: (spr.) de tijd baart rozen; keine -n ohne Domen: (spr.) er zijn geene rozen zonder doornen, er is geen lief zonder leed; -n streuen: (fig.) rozen strooien, vreugde bereiden; unter der -: (spr.) onder de roos, in het geheim; sie blüht wie eine -: (fig.) zij ziet er uit als melk en bloed. Rosen, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) ader op den voet; -alfe, m.; (drk.) leeuwaapje; -ahnlich, bv. n.: op eene roos gelijkende; -aloe, vr.: rozen-aloë; -artig, bv. n.: 1) Zie -alinlicli, 2) (gnk.) roosachtig; -balsam, m.: balsem met rozengeur* -band, o.: strengel van rozen; -baum, m.: 1) rozeboom, 2) rhododendron; -beet, o.: (tnb.) rozenbed; -bett, o.: (fig.) bed van rozen; -blatt, o.: rozeblad;-brod, o.: Zie -kuchen; -busch, m.: rozestruik; -dom, m.: egelantier; -essig, m.: rozenazijn ; -farbe, vr.: rozenkleur, (Fr.) rosé; -farben (-farbig), bv. n.: rooskleurig, (Fr.) rosé; -fest, o.: rozenfeest; -garten, m.: rozenhof, rozentuin; -gut, o.: wit vitriool; -hain, m.: Zie -garten; -hecke, vr.: haag van rozestruiken, rozenhaag; -holder, m.: Geldersche roos; -holz, o.: rozenhout; -honig, m.: rozenhonig; -kette, vr.: (dk.) keten van rozen; -knopf, m. (-knospe, vr.): roze-knop; -konserve, vr.: Zie -zueker; -kranz, m.; krans van rozen, (kkl.) rozenkrans; -kreuzer, m.: (hist.) rozekruiser; -kreuzerisch, bv. n.: rozekruisers-;-kuchen, m.: koek van uitgeperste rozebladeren; -kupfer, o.: roosjes-koper, fijn koper; -laube, vr.: rozen-priëel; -laus, vr.: op de roze-struik levende luis; -lippen, vr. mrv.: (dk.) rozenlipjes; -lorbeer, m.: (pik,) rhododendron; -madchen, o.: rozenmaagd: -malve, vr.: (pik.) rozenmaluwe; -mehl, o.: poeder van rozebladeren; -monat, m.: rozenmaand, bloeimaand der rozen; -mund, m.: rozenmond; -öl, o.: rozen-olie;-pappel, vr.: Zie -malve; -pomade, vr.: lippen-pomade; -roth [tj, bv. n.: rozerood ;-salbe, vr.: lippenzalf; -schnitz, m.: schijfje bloedworst; -sonntag, m.: (kkl.) Rozen-zondag. Zondag der rozenwijding; -stahl, m.: roosjes-staal, fijn staal; -standeer.: roze-struik; -stein, m.: roosjes-diamant, rozet, als rozet geslepene diamant; -stock, m.: roze-struik, rozeboompje (wilder -stock: pik.: egelantier); -strauch, m.: Zie -stock; -strauss, m.: ruiker (Fr.: bouquet) van rozen; -syrup, m.: rozenstroop; -wangen, vr. mrv.: (dk.) rozenwangen, (fam.) blozende koontjes; -wangig, bv. n.: (fam.) met blozende koontjes; -wasser, o.: rozenwater; -wurst, yr.: bloedworst; |
ROSEÏTWUKZ.
ROTH.
|
-wurz, vr.: rozenwortel; -zeit, vr.: rozen-tijd, bloeitijd der rozen, (fig.) lente des levens, jeugd, jonge tijd; -zinn, o.: roosjes-tin ; -zucker, m.: gekonfijte rozebladeren (mrv.). , . , , s Ro'senobel, m. (-s; mrv. -): (mtw.) rozenobel. Roset'te, vr.: 1) rozet, (van papier of zijdelint, enz.) gemaakte roos; 2) Zie Rosenstein, ro sicht (ro'sig), bv. n.: rozerood; (fig.) blozend, Rosimun'cle, vr.; Rozamond (een vrouwennaam). Rosin', in Sam. I -farbe, z. n. vr. (-farben, of -farbig, bv. n.): hoogrood; -roth [t], z. n. o. en bv. n.: hoog- r00(i' . ^ ™ • / Rosi'ne, vr.: 1) Rosina, Roosje (een vrouwennaam); 2) (pik.) rozijn; grosse -n im Sack haben: (spr.) goede vooruitzichten hebben, (ook:) goede kruiwagens (d. i. vselvermogende beschermers) hebben. Rosi'nen, in Sam. I -kuchen, m.: rozijnenkoek; -meth [tl, m. rozijnenmede; -pastete, vr.: rozijnen-pastei; -pudding, m,: rozijnen-pudding (Engelsch: plumpudding); -wem, m.: rozijnenwijn. Rosmarin, m. (-s): (pik.) rozemarijn; | -blüthe [t], vr.: rozemarijnbloesem. Ro'MOli-, m. (-s): rozenbrandewijn (Italiaansch : rosoglio). ,, , * Rosomaek.', m. (-s; mrv. -e): (drk.) veelvraat. v , /« v Ross, o. (-es; mrv. -e): paard: (dk.) ros; (fig.) schraag, stut, schoor, (onder de onderlagen in eene bedstede:) paard; (tech.) hefboom; I -ampfer, m.: rha-pontikwortel, monniksrabarber; -apfel, m.: paardekeutel, paardevijg; -arzenei', vr.: paardenmiddel; -arzeneikunde, vr. (-arzeneikunst, vr.): genees- en heelkunde voor paarden, veeartsenijkunde; -arzt, m.: paardendokter, veearts; -bahre, vr.: draagbaar die tusschen twee paarden hangt; -balsam, m.: (pik.) wilde munt; -handiger, m.: paardentemmer; -bohne, vr.: paardenboon; -bremse, vr.: (Ins.) paardenvlieg, brems; -bube, m.: staljongen; -dienst, m.: (hist.) spandienst, (ook:) ridderdienst; -dreck, m.: paardenmest, paardenstront; -dumpt', m.: (vog.) roerdomp; -engel, m.: (ins.) bloedzuiger; -eisen, o.: hoefijzer; -ep-pich, m.: (pik.) engelwortel; -feige, vr.: Zie -apfel; -fenchel, m.: (pik.) watervenkel, waterkervel; -fliege, vr.: Zie -bremse; -haar, o.: paardenhaar; -haa-ren, bv. n.: paardenharen; -handel, m.: handel in paarden, paardenkooperij, paar-den-negotie; -handler, m.: paardenkooper; -haren, bv. n.: paardenharen; -haut, vr.: paardenhuid; -huf, m.: paardenhoef,(pik.) hoefblad; -kafer, m.: (ms.) stronttor (ge-hörnter -kafer: vliegend hert); -kamm,m.: 1) roskam, 2) paardenkooper; -kasta'nie, vr.: wilde kastanje; -klette, vr.: (pik.) kliskruid; -kopf, m.: paardekop; -kotn |t|, m.: Zie -dreck: -kümmel, m.: (pik.) dolle kervel; -kunde, vr.: paardenkennis, kennis van paarden; -kundig, bv. n.: kennis van paarden hebbende; -kunst, vr.: door paarden in beweging gebracht wordend werktuig; -lenker, m.: paarden-menner; -leder, o.: paardenleder; -markt? m.: paardenmarkt; -mücke, vr.: (ins.) |
Ï)aardenvlieg, brems;-mühle, vr.: rosmo-en; -münze, vr.: (pik.) wilde munt -schwanz, m.: paarde-staart, staart van een paard; -scnweif, m.: paarde-staart (ein Pascha von drei -schweifen: een pacha van drie paarde-staarten); -tau-scher, m.: paardenkooper; -tauschereiV vr.: paardenkooperij; -weide, vr.: (pik.) knotwilg; -werk, o.: Zie -kunst; -wurm, m.: (vea.) worm (zekere schurft der paarden).)aardenvlieg, brems;-mühle, vr.: rosmo-en; -münze, vr.: (pik.) wilde munt -schwanz, m.: paarde-staart, staart van een paard; -scnweif, m.: paarde-staart (ein Pascha von drei -schweifen: een pacha van drie paarde-staarten); -tau-scher, m.: paardenkooper; -tauschereiV vr.: paardenkooperij; -weide, vr.: (pik.) knotwilg; -werk, o.: Zie -kunst; -wurm, m.: (vea.) worm (zekere schurft der paarden). ros'seln (ros'sen), w. o. h.: hengstig zijn; ros'sig, bv. n.: hengstig. Röss ling, m. (-es, -s; mrv. -e): wijnappel. IRos'soli, m.: Zie Rosoli. IRost, m. (-es): roest; (mtw.) allooi. 1 -, m. (-es; mrv. -e): (kkk. en tech.y rooster. IRost, in Sam. I -braten, m.: op den rooster gebraden vleesch; -farbe, vr. roestkleur; -farben (-farbig), bv. n.: roestkleurig; -flecken, m.: roestvlek; -fleckigr bv. n.: ;roestig, vol roestvlekken; -fleiscn, o.: Zie -braten; -papier, o.: roestpapier, Ïgt;akpapier waarin staal tegen roest bevei-igd is; -rinderbraten, m,; op den rooster gebraden rundvleesch; -schnitte, vr.: op den rooster gebraden lapje (vleesch);. -weihe, vr.: (vog.) buizerd, muizenvalk.gt;akpapier waarin staal tegen roest bevei-igd is; -rinderbraten, m,; op den rooster gebraden rundvleesch; -schnitte, vr.: op den rooster gebraden lapje (vleesch);. -weihe, vr.: (vog.) buizerd, muizenvalk. Röst, in Sam. I -eisen, o.: rooster, braadrooster; -gabel, vr.: vork om te roosten; -haus, o. (-nütte, vr.): ertsdrogerij; -ofen, m.: erts-oven; -pfanne, vr.t koekenpan, bakpan ; -sehuppen, m.: ertsdrogerij. Rös'te, vr.: 1) roostering, (het) braden op den rooster; (ook:) roosting, schroeiing bdven het vuur; 2) ertsdrogerij, (ook:) hoeveelheid te drogen erts; 3) rootplaats (voor hennep en vlas). ros'ten. w. o. h.: roesten; etwas -machen: maken dat iets roest: alte Liebe rostet nicht: (spr.) oude liefde roest niet. rös'ten, w. b.: 1) roosteren, op den rooster braden; (ook:) roosten, schroeien boven het vuur:(kofiieboonen, amandelen, enz.:) branden ; (boter :) bruinbraden,laten snerken; 2) (erts:) drogen; 3) hennep en vlas:) roten, laten roten. IRös'ter. m. (-s; mrv. -): 1) brader; 2) rooster (b.v. van brood); i -werk, o.: (zeew.) roosterwerk. IRös'ter, vr.: Zie Ruster. ros'tig', bv. n.: roestig; - werden: roe sten. Rostral', o. (-es, -s; mrv. -e): rastraal^ notenbalk-trekker. rot, bv, n. enz.: Zie rotli. Ro'tang, m. (-es, -s): (pik.) rotting. Rotation', vr.: ronddraaiing, omwenteling. Irotli ft], bv. n. (rö'ther; rö'thest): rood; -e Farbe: 1) roode verf, 2) roode kleur; -er quot;VVein: roode wijn; -er Zucker: bruine suiker; die -e Ruhr: (gnk.) de roode loop, de bloed-diarrhee; -es Ge-birge: ijzerhoudend gebergte; das -e Meer: (adk.) de Roode Zee; heute morgen todt (tot]: (spr.) heden gezond, morgen dood. 1 -, z. n. o. (-s): (het) rood; (fig.) blanketsel. |
ROTH.
RüBE.
670
|
I Roth I tl, in Sam. I -auge, o.: rood-oog (iemand met roode oogren), (visch:) brasem; -augigr. bv. n.: met roode oogen; -backig, bv. n.: met roode wangren, (pop.) met roode koonen; -bart, m.: 1) roodbaard (Friedrich der -bart: hist.: Frederik Bar-barossa), 2) (vog.) roodborstje, 3) (visch:) barbeel, (ook:) baardvisch ;-bartig, bv.n.: met een rooden baard; -baum, m.: (plk.) lorkeboom, lork; -bein, o.:(vog.) roodpoot, poelsnip; -beinig, bv. n.: met roode poo-ten; -olütig, bv. n,: met rood bloed: -braun, bv. n.: roodbruin; -brückig, bv.n.: (van staal :gt; roodbreukig, onder het smeden brekend; -oriistehen, o.: (vog.) roodborstje; -buche, vr.: (pik.) roode beuk; -buehen (-büchen), bv. n.: rood-beukenhouten; -drossel, m.: (vog.) vijgenbijter; -eiche, vr,: (pik.) steeneik; -erle, vr.: roode elzeboom; -fahl, bv, n.: vaal rood, bleek rood; -farber. m.: roodverver; -teder, vr.: lt;visch:) zee-Darbecl; -fichte, vr.: (pik.) roode pijnboom; -tink, m.: bloedvink; -fisch, m.: ridder (eene forel); -fleckig, bv. n.: roodgevlekt; -flosser, m.: Zie -feder; -forelle, vr. (-fohre, vr.): zalmforel; -fuchs, m.: 1) roode vos (ook fig.), 2) rood vospaard, roode vos; -fuss, m.: Zie -bein; -füssig, bv. n.: met roode pooten; -gans, vr.: 1) boomgans, 2) rotgans; -gar, bv. n.: looigaar, gelooid; -garber, m.: looier, leerlooier; -garberei', vr.: looierij; -gelb, bv. n.: oranje-geel; -gerber, m.: Zie -gftrber;-giesser, m.: (rood-)kopergieter; -giesserei', vr.: (rood-) kopergieterij; -glühend, bv. n.: gloeiend rood; -güldenerz, o.: (min.) rood zilvererts; -günsel, m.: (pik.) tormentil-kruid;-haarig, bv. n.: rood van haar, met rood haar; -hals, m.: (vog.) spek-eend; -hirsch, m.: (drk.) hert; -holz,o.: roodhout,brazielhout; -huhn, o.: (vog.) roodpoot-patrijs ; -kapp-chen, o.: (fab.) Roodkapje; -karausche,vr.: (visch:) brasem; -kenlchen. o.: (vog.) roodborstje; -kohl, m.: (pik. en kkk.) roode kool; -kopf, m.: roodkop (iemand met rood haar); -küpfig, bv. n.: rood van haar, met rood haar; -kraut, o • Zie -kohl; -kupfer, o.: rood koper; -lauf, m.: (hik.) Sint-Antoniusvuur, kwaadaardige roos; -mantel (-mantler), m.: roodmantel (iem. die een rooden mantel draagt); -nasig, bv, n.: rood van neus, met een rooden neus; -netzen, o.: (yea., heti bloedpissen ;-rock, m.: roodjas (iemand die eene roode jas draagt); -röckig, by. n.: met eene roode jas aan; -rüster, m.: Amerikaansche olmboom; -schar, m.: gespouwen stok-visch; -schenkel, m.: (vog.) Zie -bein ; -schimmel, m.: schimmelpaard met roode vlekken; -schmied, m.: koperslager; -schnabel, m.: (vog.) roodsnavel;-schwanz, m.: (vog.) roodstaart; -stein, m.: roodsteen; -stift,m.:roodkrijt;-tanne,vr.:Zie -lichte; -wiilsch, o.: 1) koeterwaalsch, 2) dieventaal; -wangig. bv. n.: Zie -baclvis: --wildpret, o.: rood wild; -wurst, vr.: bloedworst; -wurz, vr.: tormentil-kruid. Rö the, [tl, vr.: 1) roodheid; (ook:) rosheid, rossigheid; 2) vermiljoen; 3) meekrap; 4) (fig.) schaamte-blos. IRö'thel Itl, m, (-s; mrv. -): (visch:) voorn. |
IRö'thel [t], m. (-s): roodsel, roodaarde; roodsteen; roodkrijt; I -erde, vr.: roodaarde; -farbe, vr.: roodsel; -geier, m.: (vog.) steenvalk; -graber, m.: roodaardegraver; -kreide, vr.: roodkrijt; -stein, m.: roodsteen; -stift, m.: roodkrijt. IRö'theln [t], vr. mrv.: (gnk.) mazelen. Irö'theln [t], w. b.: met rood krijt teekenen; w. o. h.: min of meer blozen, (fam.) min of meer eene kleur krijgen; (gnk.) de mazelen hebben. rö'then [t|, w. b.: rood kleuren, rood verven; (ijzer:) gloeiend maken; w. o. h. (en sich -, w. w.): rood worden, (fi§r.) blozen, (fam.) kleuren, eene kleur krijgen. röth'lieh [t], bv. n.; roodachtig; rossig, rosachtig; I -keit, vr.: roodachtigheid; rossigheid, rosachtigheid. Röth'linj*, m. (-es, -s; mrv. -e); (visch:) brasem; (vog.) rood-staart;(wijn:) roode wijn. Rott, in Sam. I -mann (-meister), m.: korporaal; -gans, vr.: I(vog.) rotgans; -gesell, m.: medestander. Rot'te, vr.: 1) troep, hoop, bende, zwerm; (van werkvolk:) ploeg; (mil.) rot, rotte, peloton, (ook:) kleine afdeeling, sectie, detachement; 2) partij, bent, kliek, aanhang; zu -n bilden: in rotten (in troepen) afdeelen. Rotten, in Sam. I -aufmarsch, in.: (mil., het) oprukken in sectiën; -feuer, o.: pelotons-vuur; -führer, m.; korporaal; -geist, m.: 1) bentgeest, 2) oproerige geest; -macher, m.: 1) belhamel, 2) opruier, kom-plot-smeder; -meister, m.: korporaal; -stifter, m.: opruier, komplot-smeder: -weise, bv. n. en bw.: troepswijze, (mil.) pelotonswijze. rot ten, w. b.: in kleine troepen afdeelen; (geweren:) aan rotten plaatsen; I sich -, w. w.: samenrotten; sich zu bösen Buben -: (fig.) zich bij slecht gezelschap aansluiten. rotti'ren Ttie] ..(sich), w. w.; Zie rotten (nich). Rotti'rer Itie], m. (-s; mrv. -): Zie Rottenmacher. Rotti rung: Itiel, vr.: samenrotting. Rotun'de, vr.: rotonde. Rotz, m. (-es): snot; (vea,bij paarden:) droes; | -bart, m. (-bube, m., -löffel, m., -maul, o., -nase, vr.): (gem.) snotneus; -nasig, bv. n.: snottig, snotterig. rot'zen, w. o. h.: snotteren; (vea.) droezig zijn; rot'zend, bv. n.: (vea.) droezig ; rot'zig, bv. n.: snottig, snotterig, (vea.) droezig; Rot'zigkeit, vr.: snottigheid, snotterigheid, (vea.) droezigheid. ronli'ren [lie], w. o. h.: rouleeren, in omloop zijn. Routine, vr.; routine, sleur; routi-nirt' [niert], bv. n.: (t'am.) geroutineerd, (pop.) uitgeslapen, glad. Riib, in Sam. I -Öl, o.: raap-olie; -saat, vr. (-samen, m.): raapzaad. Rüb'chen, o. (-s; mrv. -) : knolletje, raapje; Einem - schaben : Zie Rübe. Rü'be, vr.: (pik.) knol, raap; gelbe -: gele wortel, peen; weisse -: witte wortel, pastinak, (pop.) pinksternakel; rqthe [t] -: beetwortel, (pop.) biet, kroot; wie Kraut und -n durchemander: (spr.) verward door elkander; Einem -n sclia-ben: sliep-uit doen tegen iemand (d. i. |
671
RÜBESAAT.
|
met den wijsvinger van de rechterhand over den voorsten vinger van de linkerhand strijken, terwijl men iemand in zijn gezicht uitlacht); I -saat, vr. (-samen, m.): raapzaad; -zahl, vr.: (tab.) berggeest. Zie ook Rüben, . , , v Ru bel, m. (-s; mrv. -): (mtw.) roebel. Rü ben, in Sam. I -acker, m.; knollenland, knollenveld; -artig, bv. n.: knolvormig; -feld, o.: Zie -acker; -tormig, bv. n-: knolvormig; -kerbel, m.: dolle kervel; -kohl, m.; koolraap; -samen, m.: raapzaad; -viertel, o.: vierdepartje van eene knol (beim -viertel nehmen: fig. pop,: al te nauw nemen; ook: een zwavelstok in vieren spouwen); -zucker, m.: beetwortelsuiker. Rubieell', m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) kleine robijn. Rnbin , m. (-es, -s: mrv. -e): (min.) robijn; I -farben (-farbig, -roth [i:]), bv. n.: robijnrood. rubrici'ren [cie], w. b.: in rubrieken afdeden; Rubrik4, vr.: rubriek. Rüb'sen, m. (-s): raapzaad; I -öl, o.: raap-olie. Rueh. in Sam. I -gras, o.: (pik.) rui-kerd; reukgras ; -los, bv. n.: slecht, verdorven ; -losigkeit, vr.: slechtheid, verdorvenheid. Ruehert, m. (-s; mrv. -e): (vog.) tamme kraai. ruch'sen, w. o. h.: kirren, korren, koeren. rucht'bar, bv. n.: ruchtbaar; 1 -keit, vr.: ruchtbaarheid. Ruck, m. (-es, -s; mrv. -e): ruk; (fig,) schok, stoot; (spl.) zet; einen - thun: (spl.) een zet doen, (fig. fam.) een zetje doen, een eindje voortgaan; einen - ge-ben: een ruk geven; auf einen - (mit einem -): eensklaps, opeens; l-weise,bw.: (tam.) met horten en stooten. Riick, m. (-ens; mrv. -en): rug; I -an-spruch, m.: verhaal, schade-verhaling; -antwort, vr.: wederantwoord, (rcht.) repliek ; -anzeige, vr.: kennisgeving (bericht) in antwoord; -bar, bv. n.: roerend; -be-tagen, w. b.: postdateeren, later dagtee-kenen; -bettung, vr.: batterij-plat; -bewe-gung, vr.: achterwaartsche beweging; -bleibsel, o.: overblijfsel, drab. droesem, bezinksel; -bliek, m.: terugblik; -bürge, m.: noodborg, tweede borg ;-bürgschaft, vr.: dubbele waarborg; -denken, w. o. onr. h.: terugdenken; -deuten, w. o. h.: terugdoelen; -deutend, bv. n.: (tik.) wederkee-rig; -erinnern (sich), w. w.: terugdenken (-an: aan); -erinnerung, vr.: herdenking, herinnering; -fahrt, vr.: terugtocht; -fahrte, vr.: (jag.) spoor van de achterpooten; -fall, m.: (rent.) terugkeering, (fig.) vervalling opnieuw, (gnk.) weder-instorting (einen -fall bekommen: weder instorten); -fallig, bv. n.: (rcht.) aan den eigennar terugkeerend, (fig.) opnieuw vervallende (-fallig werden: opnieuw vervallen |b.v. in eene zonde], zich opnieuw schuldig maken [b.v. aan een vergrijp]); -falligkeit, vr.: onderworpenheid aan de bepaling om in een gegeven geval terug te keeren aan den eigenaar; -fluss, m.: terugvloeiing, (van de zee:) ebbe, eb; -fordern, w. b.: terugvorderen, terug-eischen; -forderung, vr.: terugvordering, opeisching; -fracht. |
vr.: (kpv.) retourvracht, retourlading; -frage, vr.: 1) wedervraag, tegenvraag, 2) navraag; -gabe, vr.: teruggave: -gang, nr: 1) terugkeer, terugtocht, 2) achterwaartsche gang, (fig.) achteruitgang, 3) (fig.) ongedaan-making, verbreking (b.v. van een gesloten koop), afspringing (b.v. van een voorgenomen huwelijk); -ganger, m.: terugganger; -gangig, bv. n.: 1) teruggaande, 2) achterwaarts gaande, (fig.) achteruit gaande, 3) (van eene onderhandeling, een huwelijk, enz.:) afspringend (-gangig machen: terug doen gaan, ook: achteruit doen gaan, ook: doen afspringen ; - werden: achteruit gaan, ook: afspringen); -gangigkeit, vr.: (fig.) achteruitgang, (van te sluiten overeenkomsten:) afspringing; -gehen, w. o. onr. s.: teruggaan; -gewalt, vr.: wederkeerig geweld (Fr.: représaille); -grat, m.: (ontl.) ruggestreng; -gurt, m.: singel, buikriem, gordelriem; -haken, m.: trekhaak; -hall, m.: weergalm, weerklank, echo; -hallen, w. o. h.: weergalmen, weerklinken, teruggekaatst worden; -halt, 1) terughoudendheid, 2) voorbehoud, 3) voorraad, (mil.) reserve (im -halte: in voorraad, in reserve; -halts-los, bv. n. en bw.: onverbloemd, onomwonden, rondweg, ruiterlijk, zonder omwegen; -harnend, bv. n.: (drk.) achteruit waterend, achteruit pissend; -kauf, m.: 1) terugkoop, 2) afkooping (-kaufsweise, bw.: bij wijze van terugkoop); -kauflich, bv. n.: terug te koopen; -kehr, vr.: terugkeer; -klang, m.: weerklank, weergalm, echo; -kunft, vr.: wederkomst, terugkomst; -ladung, vr.: (kpv.) retourlading, retourvracht: -lauf, m.: teruggang, achteruitgang, (van kanonnen:) achteruit-springing, (fig.) terugkeer; -laufend (-laufig), bv. n.: achteruitgaande. (fig.) terugkeerend; -lehne, vr.: rugleuning (van een stoel); -marsch, m.: 1) terugtocht, 2) aftocht; -nahme,5vr.: terugneming, (fig.) herroeping, weder-intrekking; -prall, m.: weeromstuit, terugspringing, terugkaatsing, weerkaatsing; -reise, vr.: terugreis; -ruf,m.: terugroeping (-rufsschreiben, o.: brief van terugroeping);-schein, m.: weerschijn, (rcht.) tegenbewijs; -schlag. m.: terugslag, (van een paard:) slag achteruit, achterwaartsche slag, (srm.) pareerstoot; -schreiben, o.: antwoord; -schreiten. w. o. onr. s.: achteruit treden, terugtreden; -schritt, m.: stap (schrede) achteruit, (fig.) terugtred; -sen, o.: (mar.) geschut-talie; -seite, vr.: rugzijde, (mtw.) keerzijde; -sendung, vr.: terugzending; -sicht, vr.: in aanmerking neming (in -sicht seiner Jugend [mit -sicht auf seine Jugend 1: uit aanmerking van zijne jeugd, zijne jeugd in aanmerking genomen; -sicht auf etwas nehmen: iets in aanmerking nemen; Zie -sichts); -sich'tig, bv. n.: in aanmerking nemend, (fig.^ ver-schoonend; -sicht'lich, bv. n.: betrekkelijk (bw.: met betrekking tot, ten aanzien van); -sichts, in Sam. (-los, bv. n.: fig.: gewetenloos |bw.: zonder te letten op, zonder acht te slaan op]: -losigkeit, vr.: fig.; gewetenloosheid, ook: onverschilligheid; -nahme, vr.: inachtneming van alle vormen; -voll, bv. n.: alle vormen |van wellevendheid, enz.] in acht nemend); -sitz, m,: voorbank in een rijtuig, zitplaats om achteruit te rijden; -sprache, vr.: rugge- |
RUF.
672
|
spraak (-sprache halten oder nehmen: ruggespraak houden); -sprung, m.: sprong achteruit, (fig, fam.) achteruit-krabbeling; -stand, m.: achterstand, achterstalfige schuld, (schk.) overblijfsel (noch im -stande sein: nog ten achteren zijn); -standig, bv. n.: achterlijk, nog onbetaald, ten achteren (-er Schuldner: schuldenaar die ten achteren is; -e Zinsen: achterstallige interesten); -stellig, bv. n.: Zie -gRngig: en -stUndig; -stoss, m.: terugstooting, weeromstuit, (.van een kanon:) achteruit-springing, (srm.) pareer-stoot; -strahl, m.: (fig.) weerschijn: -strahlen, w. o. h. en w. b.: terugstralen; -strich, m.: (van trekvogels:) terugkeer; -tratte, vr.: (kph.) herwissel; -tritt, m.: stap achteruit, schrede achterwaarts, (fig.) terugtreding, terugtred, (uit een ambt:) aftreding (b.v. van een minister), (kkl.) terugkeer in den schoot der Kerk; -umwalzer, m.: (stk.) reactionair; -umwalzung, vr.: (stk.) reactie; -verladung, vr.: (kpv.) retourlading; -versicherer, m.: herverzekeraar; -versicherung, vr.: herverzekering; -walzen, w. b.: terugrollen, terugwentelen ; -walzung, vr.: terugrolling; -wand, m.: achterzijde; -warts, bw.: achterwaarts, (fig.) achterover (-warts gehen: 1. achteruit loopen, 2. achteruit gaan; -warts sitzen: [in een rijtuig] achteruit rijden); -wechsel, m.: (kph.) herwissel; -weg, m.: terugtocht, terugreis, terugweg; -weichung, vr.: achteruit-wijking; -wirken, w. o. h.: terugwerken; -wirkend, bv. n.: terugwerkend (-wirkende Kraft: terugwerkende kracht); -zahlung, vr.: terugbetaling; -zielend, bv. n.: (tik.) wederkeorig; -zoll, m.: teruggave van betaalden accijns;-zug, m.: terugtocht, (fig.) aftocht. ruck, in Sain. I -weise, bw.: met rukken, (fig.) met horten en stooten; -wind, m.: rukwind. Irück'en (ruck'en), w. b.: 1) rukken trekken, verplaatsen, zetten, leggen; den Tisch an's Fenster -: de tafel dichter bij het raam zetten; den Topt' vom Feuer -: den pot van het vuur afnemen; 2) spijlen; es ruckt und zuckt mir durch den Körper: het spijlt mij door mijn lichaam; auf den Paradeplatz -: (mil.) aantreden; in's Feld -: in het veld rukken ; in ein Land -: in een (vijandelijk) land vallen; vor eine Stadt -: het beleg voor eene stad opslaan; an Ein es Stelle -: iemands plaats innemen. IRück'en, m.: (ontl. en fig.) rug; der-eines Heeres: de rug van een leger: -gegen - (mit dem - gregen einander ge-kenrt): rug tegen rug-; auf den - fallen: achterover vallen; Einem in den - fallen: iemand in den rug vallen; Einem den -decken: iemand in den rug dekken; sich den - frei halten: zorgen dat men veilig achteruit gaan kan; sobald ich den -wende (ich darf nur den - wenden): (poj).) zoodra ik mijne hielen g:elicht heb, ik heb nauwelijks mijne hielen gelicht; sich selbst eine Kuthe |tl auf den - binden: (fig.) aan onze vijanden of benijders de gelegenheid of de middelen verschaffen om ons te schaden; hinter Eines - (Einem hinterm -): achter iemands rug; etwas mit dem - ansehen müssen : (fig.) zich genoodzaakt zien om iets op te geven (om iets te laten varen); I -darre, vr.: rug-tering; -lehne, vr.: rugleuning; -mark, o.: ruggemerg (-marksdarre, vr.: ruggemerg-tering; -marks-Loidende, m. en vr.: lijder (vr.: lijderes) aan ruggemerg-tering); -schild, m.: (ins.) rugschild, vleugelschild; -schmerz, m.: rugpijn; -seite, vr.: rugzijde; -standig, bv. n.: op den rug staande, rug-; -stück, o.: rugstuk;-wirbel, m.: rugwervel. |
rück lings, bw.: achteruit; - gehen (sich - bewegen): achteruit gaan, achteruit loopen; - liegen: op den rug liggen;ruck'-sen, w. o. h.: (van duiven:) kirren. Rü'de, m, (-n; mrv. -n): mannetjeshond, reu; (van andere dieren, b.v. vossen, wolven, enz.:) mannetje. Rii'del? m, (-s; mrv. -): kudde, troep, zwerm; (jag.) koppel; (kkk) roerlepel, roerstok; I ru'deln, w. b.: roeren, omroeren. Ru den, m. (-s; mrv. -): (visch:) kruis-karper. Rü'den, in Sam. 1 -horn, o.: jachthoorn (bij het jachtmaken op wilde zwijnen); -hund, m.: op de wilde-zwijnenjacht afgerichte hond; -knecht, m.: opjager (bij de wilde-zwijnenjacht). Ru'der, o. (-s;mrv.-): 1) roer, scheepsroer; (fig.) roer; am - sitzen (das - führen): (fig.) aan het roer zitten of zijn, het bewind (beheer, bestuur) in handen hebben; 2) roeiriem, roei-spaan, (ook:) pagaai-stok; 3) zwemvoet; I -band, o.: roeiriem-beslag; -bank, vr.: roeibank; -besteuerer, m.: (zeew.) man aan het roer; -bursche, m.: roeier; -federn, vr. mrv.: (vog.) slagpennen; -förmig, bv, n.: roeispaanvormig; -fuss, m,: zwemvoet; -füssig, bv. n.: met zwemvoeten; -giinger, m.: (zeew,) man aan het roer; -gat, o.: gat voor een roeiriem ; -griff, m.: handvatsel van een roeiriem; -naken, m.: roerpin, roerhaak ^kahn, m.: roeiboot;-kasten, m.: roerkas; -knecht; m.: roeier; -leute,m. mrv.: roeiers; -lichter, m.: (zeew.) roerlichter; -loch, o.: Zie-gat; -los, bv. n.: zonder roer; -meister, m.: kommandant der roeiers; -nachen, ra.: roeiboot; -nagel, ra.: dol, roeidol; -pinne^ vr.: roerpin, helmstok; -pfiock, ra.: Zié -nagel; -platte, vr.: roei-spaan, roeiriem; -schiff, o.: roeischip, galei; -schlag, ra.: slag met den roeiriem; -skiave, ra.: galeislaaf, galei-roeier; -stange, vr.: pagaai-stok; -stock, ra.: helmstok, roerpin;-stropp, m.: (zeew.) strop van het roer; -taljen, vr. mrv.: roertalies; -volk, o.: roeier» (mrv.); -werk, o.: roeituig. Ru'derer, ra. (-s; mrv. -): roeier; ru-dem, w. o. h. en s.: roeien. Rü'digcr. ra. (-s): Rogier; Ru'dolph? m. (-s): Rudolf. Ruf, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) roep, (het) roepen; (fig.) roepstem, (fig. fam.) schreeuw, kreet: 2) beroep (d. i. benoeming, aanstelling); ein Geistlicher welcher einen -auf eine Pfarrstelle in Haag erhalten hat: een geestelijke die als predikant in den Haag beroepen is; 3) roep (1. naam en faam; 2. vermaardheid); Schriftsteller von -: schrijvers van naam; in - kommen i naam maken; ira -e sein (ira -e stehen: vermaard zijn, vermaardheid hebben; ein in üblem (scnlechtem) -e stehender Mensch: iemand die in eenen slechten naam staat; er steht im -e eines reichen Mannest hij heeft den naam van een rijk man; 4) gerueht, praatje; es geht ein -: er gaat |
RüHMLICHKElT.
RUFENDUNG.
673
|
een gerucht, er loopt eenpraatie. I -endungr, vr. {-fall, m.): (tik.) vijfde naamval, vocatief; -pfeife, vr.: lokfluitje, vogelaars-fluitje. Ru fe, vr.: schurft. rufen, onr. w. o. h. en w. b. (rief; geru'fen): roepen; Einen beim Xamen iemand bij zijnen naam roepen; Einen - lassen: iemand laten roepen (d. i. laten halen, laten komen); Einem etwas in's Gedachtniss [sj iets aan iemand herinneren; Feuer brand roepen; um Hülfe -: om hulp roepen. KuTer, m. (gt;-8; mrv, -): (zeew.) roeper, spreektrompet. Ruf 'fel, m.: (pop.) roffel, uitbrander, uitpoetser. rüf Teln, w. b.: aan iem. een roffel (een uitbrander, een uitpoetser) geven. Rutin , m. (-s): Rufinus. Rug, in Sam. I -gericht, o.: Zie Rügreamt. riis'bar, bv. n.: berispelijk; (rcht.) strafbaar; I -keit. vr.: berispelijkheid, (rcht.) strafbaarheid. Rii'ge, vr.: 1) berisping, bestraffing, afkeuring; 2) wrok, wrevel (over eene ontvangene beleediging); 3) straf (voor een misdrijf), correctioneele straf; 4) gerechtelijk onderzoek; 5) beschuldiging, betichting, aantijging, (fig.) aanklacht; 1 -amt, o. (-gericht, o.): correctioneele rechtbank; -graf, m.: president der correctioneele recntbank; -meister, m. (-richter, m.): lid der correctioneele rechtbank;-tag, m.: zitdag van de correctioneele rechtbank. rü'geu, w. b.: 1) melding maken van, gewag maken van; nicht einmal gerügt werden: onopgemerkt voorbijgaan; 2) aangeven, aanklagen, getuigenis afleggen (tegen iemand, over iets); betichten, beschuldigen; 3) straffen, eene correctioneele straf uitspreken over; 4) bestraffen, berispen, afkeuren; 5) wrok (wrevel) koesteren over. Rii'eer, m. (-s; mrv. -) 1) aanklager, beschuldiger, betichter; 2) berisper, af keurder; 3) wrevelvoeder, wrokkoeste-raar; I Rü'gung, vr,: 1) berisping, bestraffing, afkeuring, 2) gerechtelijk onderzoek. IRnh'e, vr.: rust; in - setzen: (eenen ambtenaar:) op pensioen stellen, pensioneeren; den Hahn einer Flinte in die - stellen: den haan van een geweer in de rust zetten; sich zur - setzen (sich in -begeben): stil gaan leven; sich zur -begeben (sich zur - legen): sich ter ruste begeven, naar bed gaan; der - pflegen: zijne rust nemen, zijn gemak houden; vor mir soil èr - haben: (fam.) hij zal van mij niet veel last hebben (d. i. ik zal hem laten voor hetgeen hij is); sage ich!: stilte, zeg ik!; die öffentliche - storen: de openbare rust verstoren; zur ewigen -emgehen: ter eeuwige ruste ingaan. IRuli'e, in Sam. I -bank, vr.: rustbank (Müssiggang ist des ïeufels - bank: spr.: de luiheid is een duivels-oorkussen); -bett, o.: rustbed; -bühne, vr.: (mnw.) rustplaats; -feld, o.: braakveld, braakliggende akker; -gehalt^ m.: pensioen; -jahr, o,: (kkl.) sabbat-jaar; -kammer, vr.: slaapkamer, (fig.) laatste rustplaats, graf; -kissen, o.: Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
1) hoofdpeuluw, 2) hoofdkussen; -los, bv. n.: rusteloos; -losigkeit, vr.: rusteloosheid; -ort, m.: rustplaats, (fig.) haltplaats; -platz, m.: rustplaats, (op eene trap:) breedere trede, halfportaal, plaats om te rusten; -polster, o.: Zie -kissen; -pulver, o.: (gnk.) pijnstillend (slaap verwekkend) poeder; -punkt, m.: rustpunt, (muz.) pauze, (wkt.) middelpunt van zwaartekracht, (fig.) steunpunt; -sessel, m.: leuningstoel, armstoel; -sitz, in.: 1) buitenplaats, buitenverblijf, „buitenquot;, 2) tuinbank, 3; Zie -sessel; -stab, m.: (schl.) leunstokje; -stand, m.: 1) staat van rust (sich in-stand begeben: stil gaan leven; Beamte in -stand versetzen: ambtenaren op pensioen stellen, ambtenaren pensioneeren), 2) Zie -platz, 3) Zie -sitz, no. 1 ;-stelle, vr.: Zie -ort; -störer, in.: rustverstoorder, (fig.) spelbreker; -stunde, vr.: rust-uur (J. uur om te rusten; 2. uur van rust), (van werklieden:) schaft-uur, schoft-uur; -tag, m.: rustdag; -voll, bv. n.:rustig, (fig.) stil, (ook:) kalm; -zeichen, o.: rust-teeken, (muz.) rust, pauze; -zeit, vr.: rusttijd (1. tijd om te rusten; 2. tijd van rust). ruli'en, w. o. h,: rusten (1. rust nemen; 2. in rust zijn); etwas - lassen: iets laten rusten (einen Acker - lassen: eenen akker onbebouwd laten liggen; die Blicke -lassen auf: de blikken lae oogen] laten rusten op; den Arm auf etwas - lassen: met den arm op iets leunen); er wird nicht eher -, als bis ...: hij zal niet rusten, voordat...; nach gethaner Arbeit ist gut -: (spr.) na gedanen arbeid is het goed rusten. ruli'ig, bv. n.: rustig,stil;(fig.)bedaard, kalm; I -keit, vr.: rustigheid, stilte, (flg.) bedaardheid, kalmte. Rulim, m.: roem ; (fig.) eer ; (ook:) beroemdheid, vermaardheid; Einem zum -e gereichen: iemand tot eer strekken; ohne - zu melden: (spr.) zonder grootspraak (zonder ijdelheid) zij het gezegd; I -begier, vr. (-begierde, vr.): begeerte naar roem, (fig.) eerzucht; -begierig, bv. n.: begeerig naar roem, (fig.) eerzuchtig; -bekranzt, bv. n.: roemrijk, roemruchtig; -durst, m.: dorst naar roem, onbegrensde eerzucht; -gekrönt, bv. n.: roemrijk, roemruchtig; -gier, vr.: Zie -durst; -gierig, bv. n.: Zie -begierig; -gicrigkeit, vr.: Zie -durst; -los, bv. n.: zonder roem, onvermaard, zonder vermaardheid, (fig.) stil en vergeten; -losigkeit, vr.: onvermaardheid, (fig.) vergetelheid; -redig, bv. n.: grootsprekend, pochend, snoevend, (fam.) blufferig; -redigkeit, vr.: grootspraak, gepoch, gesnoef, (fam.) gebluf; -reien, bv. n.: roemrijk; -sucht, vr.: Zie -durst; -süchtig, bv. n.: Zie -begierig; -würdi^-, bv. n.: lofwaardig; -würdigkeit, vr.: lofwaardigheid. Zie 2en nmvl. Ruhmes. rüli'men. w. b.: roemen, loven, prijzen; sich einer Sache -: roem dragen (trotsch zijn, pochen) op iets; viel -s von etwas machen : veel ophef van iets maken. Ruh'mer, m. (-s; mrv. -): roemer, lover, prijzer; (fig.gt; grootspreker, pocher, snoever, (fam.) bluffer, Ruhm'es-Halle, vr.: tempel des roems, pantheon. rnlimlieh, bv. n,: prijzenswaardig, lofwaardig; | -keit, vr.: prijzenswaardigheid, lofwaardigheid. druk. 43 |
RUNDGANG.
RUHR.
674
|
Ruhr, vr.: 1) (het) roeren, (het) omwoelen; (akk.) tweede omspittingr, tweede ploecfing; 2) (grnk.) loop, buikloop; weisse diarrhee; rothe lt] -: bloea-diarrhee; 3) (adk., de rivier de) Roer; 1 -artig, bv. n.: diarrhee-achtig; -krank, bv. n.: aan diarrhee lijdend, eene diarrhee hebbende; -mittel, o.: middel tegen diarrhee; -rinde, vr.: (pha,) angustura-bast; -vogel, m.: lokvogel; -wurz, vr.: tormentil-kruid (brasilische -wurz : ipecacuanha). rühr, in Sam. I -bar, bv. n.: ^beweeglijk, 2) tastbaar, voelbaar, 3) voor aandoening vatbaar, (fig.) gevoelig; -barkeit, vr.: 1) beweeglijkheid, 2) tastbaarheid, voelbaarheid, 3) vatbaarheid voor aandoening, (fig.) gevoeligheid; -bottich, m.: verfkuip; -ei, o.: dooreengeroerd ei; -eisen, o,: pook, vuurpook, haardpook; -fass, o.: karnton, handkarn; -holz, o.: (mtsl.) kalkkloet, roer-stok; -kelle, vr.: Ij roerlepel, 2) pollepel; -krücke, vr.: roer-stok, roerhaak; -küpe, vr.: verfkuip; -löffel, m.: Zie -kelle; - mich nicht an: (pik.) kruidje roer-me-niet; -milch, vr.: karnemelk, gekarnde melk; -spatel, m.: roerlepel; -stecken, m. (-stock, m.): roerstok; -um, m.: (fam.) albedril,(ook:) woelwater. rnhren, w. b.: Zie rUhren. riih'ren, w. o. h.: 1) roeren; in etwas -: roeren in iets; 2) - an: roeren aan, aanroeren, aanraken; 3) woher -: voortspruiten, voortkomen, ontstaan, voortvloeien; 4) von Einem zu Lehen -: aan iemand leenplichtig zijn. I - w. b.: roeren, omroeren; (fig.) in beweging brengen; (ook:) roeren, aandoen, met aandoening vervullen ; unter einander-: door elkander roeren: Eier -: eieren dooreenroeren; die Trommel -: de trom roeren, trommelen; vom Blitze gerührt werden: door den büksem getroffen worden; vom Schlage gerührt werden: door eene beroerte getroffen worden, eene beroerte krijgen. I sich -, w. w.: zich roeren, zich bewegen. , rquot;?i'rend, bv. n.: roerend, aandoenlijk. rah rig, bv. n.: levendig, vol leven en beweging, vlug; I -keit, vr.: levendigheid, vlugheid. rühr'Nam, bv.n.: Zie riihris: I -keit, viv. Zie Rülirigrkeit. . .vr.: roering, omroering; (hg.) in beweging brenging; (ook:) aandoening. Ruin', m. (-es, -s): ruïne, ondergang.^ Rui'ne, vr.: ruïne, bouwval. mlni'ren [ie], w. b.: ruïneeren, ten onder brengen. Rttlps, m. (-es; mrv. -e): 1) oprisping, (tam.) boer, (gem.) wind uit de keel; emen - lassen: oprispen, (fam.) boeren, winden opgeven; 2) ruwe snaak, ruwe gast. rülp'sen, w. o. h.: oprispen; (fam.) boeren, winden opgeven: I Rülp'ser, m.: (-s; mrv. -): oprisper. Rum, m, (-s): rum: I -brennerei', vr.: rum-stokerij. |
Ram mel, m. (-s): 1) roes, geheele partij, alles bijeen, (fam,) rommeltje; in -(im -) kaufen: bij de roes koopen, voetstoots koopen; 2) rommel, oud spul, oud goed, oude nesten (mrv.); 3) gerommel, geraas, gedruisch; 4) (spl.) aantal oogen van één kleur; 5) (tam.) er versteht den -: hij is uitgeslapen, hij is een gladde vogel. Rummelei', vr.: 1) (fam.) oude barak van een huis; 2) Zie Rummel no. 2 en no. 3; I rum'meln, w. o. h.: Zie rnmpeln. Rumor , m. (-s): rumoer, leven, geraas, lawaai (-haus, o.: wacht, kortegaard; -wache, vr.: wacht, veiligheidswacht, nachtwacht); rumo'ren, w o. h.: rumoer (leven, geraas) maken, lawaai schoppen, spektakel maken ; Rumo'rer, m. (-s; mrv. -): rumoermaker, levenmaker, (fam.) lawaaischopper. Rum pel, in Sam. I -baum, m.: (leer-looiers-)schaafboom; -bier, o.: dun bier, scharrebier; -geist,m.: Zie Poltergeist: -holz, o,: ratel, alarmklep; -kammer, vr.: rommelkamer, rommelhok; -kasten, m.: 1) rommelkist, 2) rammelkast, rammelende (ratelende) wagen, 3) oude brompot; -kutsche, vr.: Zie -kasten no. 2; -messe, vr. (-mette, vr.): (kkl.) donkere metten (mrv.) rum'peln, w. o. h.: 1) rommelen; es rumpelt ihm im Leibe: zijne ingewanden rommelen; 2) rammelen, ratelen; der quot;Wagen rumpelt auf dem Pflaster: de wagen ratelt over de straat-steenen; I w. o. s.: holderdebolder loopen; in das Zimmer -: het vertrek binnenstuiven. Rumpf, m. (-es, -s; mrv. Rüm'pfe): romp; (van schepen:) romp; (van japonnen, jassen, enz.:) lijf; (van laarzen:) schaft, schacht; (van gebraden gevogelte:) karkas; (in een koornmolen:) tremel; I -baum, m.: tremeldrager; -leder, o.: laarzeschachten-leer; -leiter, vr.: Zie -baum; -loch, o.: tremelgat. Rümpf, in Sam. I -nase, vr.: 1) wipneus, 2) (iron.) steekneus. rum pfen, w. b.: optrekken (b.v. den neus), ophalen; das Maul -: een gezicht trekken. Irnml, bv. n. en bw.: rond; -erhaben bolrond; - hohl: holrond; langlich -: langwerpig rond, ovaal; zirkel cirkelrond ; - herum: in het rond; etwas - heraus sagen: iets ronduit zeggen; etwas - ab-schlagen: iets kortweg afslaan of weigeren; eine -e Summe: eene ronde som; eine -e Zahl: een rond getal; die -e Wahr-heit: de ronde waarhe.idv; eine-e Antwort: een rond (onomwonden, onverbloemd, duidelijk) antwoord; das war -: dat was raak; das ist mir zu -: (fam.) dat is mij te geleerd, dat gaat boven mijn begrip; I -auge, o.: naald met een rond oog; -augig, bv. n.: 1) met een rond oog, 2) met ronde oogen; -baum, m.: ronde boom, (wkt.) spil; -beet, o.: (tnb.) rond bloembed; -bild, o.: afbeeldsel in een rond gevat (Fr.: médaillon); -blatterig, bv. n.: rond van blad, met ronde bladeren; -eisen, o.: ronde ijzerenstang of staaf; -erhaben, bv. n.: bolrond; -erhabenheit, vr.: bolrondheid; -falte, vr.: pofplooi; -farbe, vr.: (looiers-)runsop; -nsch, m.: rondvisch; -gang, m.: rondgang, omgang, (kkl.) pro- |
RUNDGEBaUDE.
RüSSELTHIER.
675
|
cessie, (figr.) ronddraaiing, omwenteling:; -gebaude, o.: rond gebouw, rotonde; -gemalde, o.: panorama; -gesang, o.: rondzang, (dk.) rondeau; -heit, vr.; rondheid; -hobel, m.: (tim.) holschaaf; -hohl, bv. n.: Jiolrond; -höhlung, vr.: ronde uitholling; -holz, o.: rondhout; -kopf, m.: 1) ronde kop, 2) rondkop, spijker met eeu ronden kop, 3) (fig.) dikkop; -i)latz, m.: rond plein; -reise, vr.: rondreis; -saule, vr.: ronde zuil (kolom, pilaar); -schild, m.: rondas, rond schild; -schnur, vr.: rond koord; -schreiben, o.: rondgaande brief (Fr.: circulaire); -stab, m.: (bwk.) astra-gaal; -stück, o.: rondstuk; -tanz, m.: ronde-dans; -tempel, m.: ronde tempel; -urn, bw.: rondom, in de rondte; -wache, vr.: de ronde doende wacht (Fr.: patrouille); -weg, m.: (vest.) bedekte weg; -wurm, m.: spoelworm, ronde ingewandsworm ; -zange, vr.: ronde nijptang. IRuud, o, (-es; mrv. -e): rond voorwerp ; (een) rond. Iluii ila, o. (-s): trompetgeschal (als de ronde gedronken wordt). Rund atsche, vr.: rond schild,rondas. Rüncl'cheii, o. (-s; mrv. -): rondje' Rnii'cle, vr.: rondheid; (fig.) afgerondheid; (ook:) afgerond geheel; (zeew.) bocht. Run'de, vr.: 1) rondte: fünf Meilen in die vijf mijlen in de rondte, vijf mijlen in het rond; in der - herum: in het rond: 2) ronde; die - tanzen: de ronde dansen; die - gehen: (mil.) de ronde doen. rün'den, w. b.: ronden, rondmaken; (fig.) afronden. run den, w. o. h. (en: sich -, w. w.): rond worden. rundi'ren [die], w. b.: Zie riinden. rund lich, bv. n.: rondachtig, eenigs-zins rond. Run'dung (Rün'dune), vr.: ron-■ding; (fig.) afronding; (ook:) rondheid; (ook:) rond voorwerp. Ru ne, vr.: letter van het runenschrift, Ifoordsche letter uit de oudheid. iRu'nen, in Sam. I -schrift, vr.: runenschrift, Noordsch letterschrift uit de oudheid; -stab, m.: runen-staafje. Iru'nen, w. b.: kepen, inkepen; (hengsten :) ruinen. Rung, in Sam. I -schale, vr. (-stock, m.): rongstok. Rung'e, vr.: rong. Rung'sel, m. (-s; mrv. -): Zie het vr. Runkei. ru'niNch, bv. n.: runen-. Run'ke, m. (-n; mrv. -n): homp (b.v. brood), stuk, brok. Run'kel, vr.: (pik.)beetwortel; I-rübe, vr.: beetwortel; -rübenzucker, m.: beetwortelsuiker. Run'ken, m. (-s; mrv.-): Zie Runke. RunkN, m. (-es; mrv. -e): 1) groote hond; (fig.) groote lummel, lompe vlegel; 2) Zie Runke. runk'sen (sieli), w. w.: zich ongemanierd rekken. |
Runkun'kel, vr.: (pop.) oude totebel. Run'zel, vr.: rimpel; (fig.) verkeerde vouw, valsche plooi; -n bekommen: rimpels krijgen, gerimpeld worden, (fig.) zich fronsen; -n vertreiben: rimpels wegvagen, (Mg.) verkeerde vouwen (valsche plooien) wegmaken; I -blume, vr.: (pik.) meelbloem; -haut, vr.: gerimpeld (rimpelig) vel; -hautig, bv. n.: rimpelig van vel; -mann, m.: voorhoofd-fronser, (fig.) brompot, knorrepot; -schlange, vr.: (drk.) blindslang, gerimpelde slang; -stirne, vr.: gerimpeld (fig.: gefronst) voorhoofd; -voll, bv. n.: zeer gerimpeld, vol rimpels. run ze lig, bv. n.: rimpelig, gerimpeld; I -keit, vr.: gerimpeldheid. rnn'zeln, w. b.: gerimpeld maken, doen rimpelen; die Stirn -: het voorhoofd fronsen; I sich -, w. w.: 1) rimpels krijgen, 2) zich fronsen? 3) verkeerde vouwen (valsche plooien) krijgen. runz'lig:, bv. n.: Zie runzelig:. Rii'pel, m. (-s; mrv. -): lompe vlegel, ongelikte beer; Küpelei', vr.: lompheid, onbeschottheid; rü'pelhaft, bv. n.: lomp, onbeschoft. Ru|gt;f, m. (-es, -s; mrv. -e): ruk; im -e: ijlings; I -vogel, m.: geplukte vogel; -wolle, vr.: plukwol. Rup fe, vr.: pluk, (het) plukken, rup'fen, w. b.: plukken; Charpie -: (hik.) pluksel maken; ein Huhn -: eene kip plukken; Einen -: (fig.) iemand pluk-ben, aan iemand geld afhalen. Rup fer, m. (-s; mrv. -): plukker. Ru'pie, vr.: (mtw.) ropij. Rupp, m. (-es, -s): werk (van vlas of hennep). Rup'pe, vr.: aalkwabbe, puit-aal. riip'peln (sich), w. w.: Zie rippein. rup pig, bv. n.: 1) haveloos; 2) armzalig, sllendig. Ru preclit, m. (-sV. Ruprecht, Robert; der Knecht -: (fam.) de boeman. Ru'preclits, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) ooievaarsbek, geranium. Ruseli, m. (-es; mrv. Rü'sche): riet, bies: durch - und Busch: (spr.) over heggen en struiken, door dik en dun. ru'Mcheln (rü selien), w. o. h.: 1) ruischen; 2) ritselen; w. b.: (fam.) ophameren, afroffelen, los er overheen loopen, met den Franschen slag doen. ruseh lieli, bv. n.: (fam.) overhaast, rofjelig, slordig; 1 bw.: (fam.) met den Franschen slag, holderdebolder, (pop.) in drie vloeken en een zucht. Ru'sefracht, vr.: (kpv.) volle lading; in der - fahren: niet anders dan volle ladingen innemen. Rus'ke, vr.: slachters-bezem. Russ. m. (-es): roet. schoorsteenzwart; (fig.) zwartsel; (in koorn:) brand; 1 -artig, bv. n.: roetachtig; -braun,o.: (schl.) bister, roetbruin; -butte, vr.: zwartseldoos; -farbe, vr.: Zie -braun; -hammei, m.: (pop.) vuilpoes, smeerpoes; -hütte, vr.: zwartsel-fabriek, zwartselmakerij; -kreide, vr.: zwartkrijt; -scharre, vr.: roetkrabber, schoorsteenvegers-krabber; -schwarz, o.: zwartsel. Rus'^e, m. (-n; mrv. -n): Rus. Zie vr. Russin. Rüs scl, m. (-s; mrv. -): (olifants-) snuit, (van andere dieren:) snoet, (van insecten :)zuigspriet,zuig-snavel; 1 -drache , m.: (visch:) zeehaan; -flechte, vr.: (pik.) korstmos; -förmig, bv. n.: snuitvormig; -los, bv. n.: zonder snuit; -thier [t], o.: met een snuit gewapend dier. |
SAALGESELLE.
RüSSELICHT.
|
rüsseliclit, bv. n.: 1) snoetachtig; 2) snuitachtig; I rüs'selig, bv. n.: 1) met een snoet, 2) met een snuit gewapend; I rüs'seln, w. o. h.: wroeten met den snoet; w. b.: omwroeten. Irns'seii, w. b.: met roet besmeuren. IRns'sen, m. mrv. Russen. rns'sicht, bv. n.: roetachtig; rus'sig, bv. n.: met roet bedekt, (fig.) zwartbe-rookt. Rus sin, vr. (mrv. -nen): Russin, Russische; I rus'sisch. bv. n.: Russisch; I Russ'land, o. (-s): (adk.) Rusland. Rnss'ling:, m. (-s; mrv. -e): rood-koontje (appelsoort). Rust, vr.: (zeew.) «rust; I -Hen, vr.: Zie Riistleine. Rüst, in Sam. I -baum, m.: steigerpaal, paal eener stelling; -bock, m.: schraag (dwarsbalk, stut) waarop de planken eener stellage rusten; -brett, o.: steigerplank; plank eener stelling of stellage; -haus, o.: tuighuis, arsenaal; -holz, o.: stuthout; -kammer, vr.: wapenkamer, (fig.) tuighuis, (mar.) konstabels-kamer; -leine, vr.: ankertouw aan de fokkerust; -leiter, vr.: wagenladder (1. zijstuk van een bagage-wagen; 2) beweegbare achterplank van een wagen, wagenkrat); -loch, o.: (mtsl.) steigergat (in eenen muur); -meister, m.: tuighuismeester;-nagel, vr.: groote spijker (voor steigerwerk); -platz, m.: (mil.) loopplaats, aantree-plaats, verzamelplaats; -stange, vr.: Zie -baum; -tag, m,: 1) dag vóór het ingaan van den sabbat of van een Joodscnen feestdag, 2) voorbereidings-dag; -wagen, m.: boerenwagen, (mil.) bagage-wagen; -woche, vr.: (kkl.) stille week, voorbereidings-week; -zeug, o.: wapenrusting, (wkt.) kraan, hijschtoestel. Rüs'te, vr.: roest (kippenroest; vogel-roest; enz.); die Sonne geht zu -: (fig.) de zon gaat onder. rüs'ten, w. o. h,: toebereidselen maken; (mtsl. en tim.) steigeren, een steiger maken; I w. b.: rusten, toerusten; uitrusten; gereedmaken, klaarmaken; Essen -: eten klaarmaken; sich -, w. w.: zich gereedmaken; sich zum Kriege -: zich ten strijde toerusten, zich ten oorlog rusten. IRns'ter, vr.: (pik.) olmboom. I -, m. (-s; mrv. -): (bij schoenlappers:) verstel-stuk^stuk leer om te lappen. IRns'ter, in Sam. I -spinner, m.: (ins.) beerylinder; -waldchen, o.: olmboschje. plokje olmboomen. rüs'tern, bv. n.: olmhouten, olmboomhouten. J -, w. b.: Zie riestern, riistig, bv. n.: 1) kloek en sterk; 2) vlug en flink; I -keit, vr.: 1) kloekheid, 2) flinkheid. ' . RÜN'tnns:, vr.: 1) toerusting, uitrusting (voorzfening van al het noodige), gereedmaking; (fig.) toebereidselen sa, tsw.: tsa!, toe maar!, komaan! Haal, m. (-es, -s; mrv. Sa'le): zaal; 1 -bader, m.: Zie Halbader; -band, o.: |
mrv.); 2) uitrusting (al wat noodig is)r inz.) wapenrusting, (zeew.) takelage, staand en loopend want; eine vollstan-dige eene volledige wapenrusting; in voller -: in volle wapenrusting, gewapend van top tot teen; 3) (mtsl. en tim.) steigering, (het) opslaan van een steiger; 4) (boogschutters-)kruisboog. Riitli'chen [tj. o. (-s; mrv. -): roede; (fig.) stokje; (ook:) teentje. Ru'te, vr.: 1) Zie Raute; 2) Zie Rutlie. Ru'the [tl, vr.: 1) roede (i. a, b.: tuchtroede; geeselroede; meetroede, meetstok; hengelroede, hengel; mannelijke roede, teellid; wichelroede, tooverstaf); einem Kinde die - geben: een kind kastijden, een kind voor zijne billen geven; sich selbst eine - gebunden haben: (spr.) een strop om zijn eigen hals gehaald hebben;, unter die - kommen: (fig.) onder de plak komen; unter der - stenen : (fig.) onder de Slak staan; 2) (fig.) plak; karwats; hon-enzweep; enz.; 3) (zeew.) bezaans-mast. Ru'tlien [t], in Sam. I -bündel, m.: (een) bundel roeden; -fischer, m.: hengelaar; -förmig, bv. n.: de gedaante (den vorm) eener roede hebbende; -ganger,, m.: ertsaders-zoeker mot behulp van wichelroede of toover-staf; -hieb, m.: slag met eene roede, (fig.) geesel-slag; -kraut, o.: (pik.) priemkruid, berkwortel; -mann,. m.: Zie -gang^et*; -messkunst, vr.: kunst om met de roede te meten; -schlag, m.: Zie -hieb; -schlager, m.: Zie -mann; -segel, o.: (zeew.) razeil; -streich, m.: Zie -hieb.lak staan; 2) (fig.) plak; karwats; hon-enzweep; enz.; 3) (zeew.) bezaans-mast. Ru'tlien [t], in Sam. I -bündel, m.: (een) bundel roeden; -fischer, m.: hengelaar; -förmig, bv. n.: de gedaante (den vorm) eener roede hebbende; -ganger,, m.: ertsaders-zoeker mot behulp van wichelroede of toover-staf; -hieb, m.: slag met eene roede, (fig.) geesel-slag; -kraut, o.: (pik.) priemkruid, berkwortel; -mann,. m.: Zie -gang^et*; -messkunst, vr.: kunst om met de roede te meten; -schlag, m.: Zie -hieb; -schlager, m.: Zie -mann; -segel, o.: (zeew.) razeil; -streich, m.: Zie -hieb. Rutsch, m.: aardstorting, bergstorting. I -bahn, vr. (-berg, m.): helling (glooiing) met spoorstaven. Rut'sche, vr.: glijdende rol; rut'schen, w. o. s.: glijden; Rut'scher, m. (-s; mrv^ -): glijder (-zins, m.: interest op interest). Rütt, in Sam. I -stroh, o.: los stroo. Rüt'tel, in Sam. I -geier, m. (-weihe, vr.): (vog.) buizerd, muizenvalk; -holz, o.: (schoenmakers-)likhout. rüt'teln, w. o. h'.: (fam.) peuteren; an der Staatsverfassung-: (fig.) aan de staats-regeling tornen; ! w. b.: heen en weer schudden; mit dem Kopfe -: knikkebollen; Einen aus dem Schlafe -: iemand wakker-schudden; ein voll gerütteltes Mass: eene volgestorte maat. ruften, w. o. h. en w. b.: Zie het woord riitteln, Rut'tich, m. (-s): (pik.) waterpeper, bittertong, Rut'ticht, o. (-s): das - und Strütticht: (spr.) wortel en tak. Ry'pe, vr.: (vog.) sneeuwhoen. Rys'sel, o. (-s): (adk.) Rijssel: Rys-seler, m. (-s; mrv. -): Rijsselaar (als bv. n.: Rijsselsch); Rys'selerin, vr. (mrv. -nen): Rijsselsche. Ryth'iiius,m.(-): ZieRhythmus, enz. Zie Hahlband; -buch, o.: Zie $»ahl-buch; -gericht, o.: hoog gerechtshof; -geselle, m.: (papiermakers-)zaalknecht. |
SAALMEISTER.
SACK
677
|
perser van de riemen papier; -meister, m.: hofmaarschalk. Saat, vr.: 1) zaaisel, (het) gezaaide; 2) zaaiing:, (het) zaaien; 1 -bonne, vr.: zaaiboon; -buch, o.: kadastrale legger; -fahre, vr. (-fahrt, vr.): zaadvore; -erose, vr.: zaai-erwt; -feld, o.: zaadveld, bezaaide (of: te bezaaien) akker; -frucht, vr.: zaaigraan; -furche, vr.: zaadvore; -furchen, w. b.: de zaadvoren trekken in; -gerste, vr.: zaaigerst; -gurke, vr.: zaad- fevende agurk; -hanf, m.: zaailing, zaai-evende agurk; -hanf, m.: zaailing, zaai- ennep, wijfjes-hennep ; -holz, o.: (zeew.) zaadhout; -huhn, o.: (vog.) groene pluvier: -kom, o.: 1) zaadkorrel, 2) zaaikoorn; -kralie, vr.: (vog.) kauw, gewone kraai; -lerche, vr.: (vog.) veldleeuwerik; -los. bv. n.: onbezaaid; -perlen. vr. rnrv.: fijne parelen; -see, vr.: (dk.) zee van golvend graan; -vogel, m.: braakvogel; -weizen, m.: zaaitarwe; -wieke, vr.: gewone wikke; -zeit, vr.: zaaitjd. Sabadill', m. (-s): (pik.) sabadilkruid. SabR'er, m. (-s; mrv. -): Zie Sabaite; Sabais'raus, m. (-): sabeïsmus, sterrenaanbidding; Sabai'te, m. (-n; mrv.-n): Sabeër, sterren-aanbidder. Sab'bath, m. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) sabbat, zevende dag der week, kerkelijke rustdag der Joden; (fig.) sabbat, heksendans. Tieksenfeest; I -halter, m.: sabbat-houder; -heiliger, m.: sabbatheiliger; -jahr, o.: sabbatjaar; -schander, m.: sabbat-schender; -schandnng, vr.: sabbatschennis, schending van den sabbat; -tag, m.: Zie Sabbatht*. Sab batIih. in Sam. I -tag, m.: sabbatdag (Zie kkl. Sabbatli); -weg, m.: sab-batsreis. Sab ber, m. (-s): (pop.) zeever, kwijl; sab'bern, w. o. h.: zeeveren, kwijlen. SH'bel, m. (-s; mrv. -): sabel, houwdegen; I -bein, o.: 1) krombeen, (fig. fam.) bakkersbeen, 2) horrelvoet; -beinig, bv. n.: 1) krom van beenen, met bakkersbee-nen. 2) met horrelvoeten; -bohne, vr.: snijboon; -fisch, in.: zwaardvisch; -förmig, bv. n.: sabelvormig; -fuss, m.: Zie -bein; -füssig, bv. n.: Zie -beinig; -gefass, o.: sabelgevest; -hieb, m.: sabelhouw; -klinge, vr.: sabelkling; -scheide,vr.: sabelscheede; -schnabler, m.: (vog.) krom-snavel, strand-ruiter; -tasche, vr.: sabeltasch. sa bein. w. b.: sabelen. Sü'benbaum, m.: (pik.) zevenboom. Sabi'ne, vr. (-ns): Sabina. Sabi'ner, m. (-s; mrv. -): Sabijner; Sabi'nerin, vr. (mrv. -nen): Sabijnsche; sabi'nisch, bv. n.: Sabijnsch. Sack, in Sam. I -beweis, m.: zakelijk bewijs; -dienlich. bv.n.: ter zake dienende, f)assend, doelmatig: -erkliirung, vr.: zake-ijke verklaring; -fallig, bv. n.: het proces verliezende (-fallig werden: het proces verliezen); -falligkeit, vr.: verlies van het proces; -führer, m.: procureur en advocaat; -gedachtniss [nis), o.: geheugen voor dingen (niet voor woorden); -geschlecht. o.: (tik.) onzijdig geslacht; -heit, vr.: aara der zaak; -kenner, in.: deskundige; -kennt-niss [nis], vr. (-kunde, vr.): zaakkennis; -kundig, bv. n.: deskundig, der zake kundig; -kundige, m.: deskundige; -lage, vr.: 1) stand der zaak, 2) staat van zaken;)assend, doelmatig: -erkliirung, vr.: zake-ijke verklaring; -fallig, bv. n.: het proces verliezende (-fallig werden: het proces verliezen); -falligkeit, vr.: verlies van het proces; -führer, m.: procureur en advocaat; -gedachtniss [nis), o.: geheugen voor dingen (niet voor woorden); -geschlecht. o.: (tik.) onzijdig geslacht; -heit, vr.: aara der zaak; -kenner, in.: deskundige; -kennt-niss [nis], vr. (-kunde, vr.): zaakkennis; -kundig, bv. n.: deskundig, der zake kundig; -kundige, m.: deskundige; -lage, vr.: 1) stand der zaak, 2) staat van zaken; |
-register, o.: inhoudsregister; -reich, bv. n.: zaakrijk; -verhaltniss [nis], o.: 1) toedracht der zaak, 2) staat van zaken; -verhör, o.: verhoor betreffende de zaak; -verstand, in.: 1) begrip der zaak. 2) kennis van zaken ; -verstandig, bv. n.: aeskundig; -verzeichniss [nis], o.: inhoudsregister; -vorlage, vr.: uiteenzetting van de zaak; -walten, w. o. h.: practiseeren als advocaat ; -waiter, m.: Zie -fiilirer; -waltung, vr.: procureur- en advocaatschap; -wertn [t], m.: werkelijke waarde; -wort, o.: (tik.) selfstandig naamwoord, substantief; -wör-terbuch, o.: technologisch woordenboek, encyclopedie; -wörtlich, bv. n.: (tik.) sub-stantievelijk, Saeliar'ja, m.: (bijb.) Zacharia. Saeli'e, vr.: 1) zaak; 2) ding; zur -: ter zake; zur - kommen: tot de zaak zelve komen; das thut nichts zur -: dat doet er niets toe; das gehort nicht zur -: dat is vreemd aan de zaak; nicht zur -gehorend; vreemd aan de zaak; zur -gehorend: tot de zaak behoorende; seiner - gewiss sein: zeker van zijne zaak zijn; das ist meine -: dat is mijne zaak; es ist nicht meine - zu ...: het is mijne zaak niet om te .. .; das ist eine andere -: dat is iets anders; das ist eine ganz andere-: dat is eene heel andere zaak; die vorlie-gende -: de zaak in quaestie, de zaak waarvan hier sprake is: bei so gestalteten -n: de zaken zoo staande, zoo als de zaken staan; die - verhalt sicn so: het is zóó met de zaak gesteld; kurz von der - zu reden: om kort te gaan; mit Einem ge-meinschaftliche - machen: gemeene zaak met iemand maken; seine -aufNichts stellen: zijne hoop op niets vestigen, op niets bouwen ; unverrichteter - wieder abziehen: onverrichterzake weder heengaan; ich will mir die - angelegen sein lassen: ik zal er mijn werK van maken; eine -führen: (rcht.) in eene zaak als advocaat optreden. Zie ook mrv. Saclien. Sttcliel'chen, o. (-s; mrv.-): 1)zaakje, 2) dingje. Sacli'en, vr. mrv.: 1) Zie Saelie: 2) goed; (inz.) reisgoed, bagage; wo sind meine waar is mijn goed? I -recht, o.: zakelijk recht. saeh'licli, bv. n.: (tik.) onzijdig. Haeh'lieli, bv. n.: zakelijk; I -keit, vr.: zakelijkheid. Saeh'se, m. (-n; mrv. -n): Saks; Sach'sen, o. (-s): (adk.) Saksen (Sachquot;sen-spieg'el, m.: wetboek der oude Saksen); Sach sin, vr. (mrv. -nen): Saksische; sach-sisch, bv. n.: Saksisch. saeht, bv. n.: zacht; 1 -heit, vr.: zachtheid; -muth [t], enz.: Zie Sanftiniith, enz. Haelit'elien, bw.: zachtjes, zoetjes; (fig.) in het geniep. saeli'te, tsw.: zacht wat! zachtjes aan! ISaelt, m. (-es, -s; mrv. Sack'e): l)zak; 2) zak, keerweer, slop (straat of stfeg waar men doodloopt); 3) (kim.) bubbel, bubbelige plooij 4) (hik.) etterholte; so voll wie ein - sein: (spr.) zoo dronken als eene meeuw zijn; Einen im -e haben: (spr.) iemand in zijn zak hebben, precies weten waaraan men zich met iemand te houden heeft; in - und Asche Busse thun: |
SACK.
678
|
boete doen in zak en asch. Zie ook Pack en Katze. ISack, in Sam. I -band, o.: touw om zakken dicht te binden, (figr.) koord eener beurs; -dieb. ra.: zakkenroller; -drillieh, ra.: tri el je, dril; -förraig:, bv. n.: zakvormig; -gans, vr.: kropgans, pelikaan;-garn, o.: (vv.) zaknet; -gasse? vr.: Zie Sack no. 2; -geige, vr.: krijtertje (d. i. eene kleine viool); -geld, o.: 1) geld voor den zak, geld voor de zakken, 2) geldzak; -geschwulst, vr.: (hik.) zakgezwel; -gülte, vr.: in graan op te brengen tiend; -hase, vr.: (akk.) ongeploegd gebleven gedeelte van een stuk land; -hopten, ra.: hop in zakken; -knecht, ra.: koorndrager, zakkendrager; -last, vr.: last (eene koornmaat); -leinwand, vr, (-linnen, o.): zakkenlinnen; -messer, o.: zakmes; -nadel, vr.: paknaald, (visch:) pijpvisch, naaldvisch; -pfeife, vr.: doedelzak; -pfeiter, m.: doedelzakspeler ; -pistole, vr. (-puffer, ra.): zakpistool ; -spinne, vr.: (ins.) wit^at-spin, (ook:) tarantula, gif-spin; -stich. m.: (zeew.) overshands-steek; -trager, m.: zakkendrager, pakkendrager, sjouwer, (fig.) ezel (ein Esel nennt aen andern -trager: spr.: de pot verwijt den ketel dat hij zwart is); -tuch, o.: 1) zakkenlinnen, 2) zakdoek, (pop.) neusdoek; -uhr, vr.: horloge; -voll, ra.: zakvol; -zehnte, ra.: Zie -gülte; -zeug, o.: zakkengoed, zakkenlinnen; -zins, ra.: Zie -gülte; -zwillich, ra.: trielje, dril. Sacka'de, vr.: (rs.) ruk. SHck'chen, o. (-s; rarv. -): zakje. Sftck'el, o. (-s; rarv. -): 1) zakje: 2) Zie Seckei. Hacken, w. o, s.: zakken, zinken, dalen; w. b.: zakken, in zakken doen; sich -, w. w.: 1) uitzakken, als het ware een zak vormen, 2) zakken, zinken, dalen. ' sack en, w. b.: in eenen zak doen en verzuipen. Sack'er (SHck'er), m. (-s;mrv.-): zakker, graanzakker (die 't graan in zakken doet). sackerlot', tsw.: sakkerloot! sackerment', tsw.: verduiveld! sackler, ra. (-s; rarv. -): 1) zakken-raaker; 2) weidtasschenraaker; 3) handschoenenmaker; 4) lederenbroekenrna-ker. Saddnca'er, ra. (-s; mrv. -): (kkl.-hist.) Sadduceër; sadduca'isch, bv. n.: Sadduceesch. Sa'debaam, ra.: Zie SSbenlmnm. Sa'dracli, ra. (-es, -s; mrv. -e): (fig. fam.) duivel. Sa'e, in Sara. I -land, o.: zaailand, teelland; -raann, ra.: zaaier; -raaschine, yr.: zaaiwerktuig; -pfiug, m,: zaaiploeg; -tuch, o.: zaaizak; -zeit, vr.: zaaitijd. sü'en, w. b.: zaaien; Sa'er, ra. (-s; rarv. -): zaaier; Sa'erin, vr. (rarv. -nen): zasuster. Saf lian, ra. (-es, -s; rarv. -e): marokijnleder, marokijn; | -bereiter, ra.: mar9kijn-bereider; -fabrik, m.: marokijn-fabriek; -leder, o.: marokijnleder, marokijn; -macher, ra.: Zie -bereiter. Saflor'. ra. (-s): saffloer, wilde saffraan; i -gelb, o.: saffloergeel; -roth ftl, o.: saffloerrood; -samen, ra.: saffloerzaad. |
Safran', ra. (-es, -s): saffraan^ I -blüthe |.t], vr.: saffraanbloesera; -farbe,, vr.: saffraankleur; -farben (-farbig), bv.n.: saffraankleurig; -gelb, z. n. o. en bv. n.: saffraangeel; -pflanze, vr.: saffraanplant; -pflanzung, vr.: saffraanplanting; -pflaster,. o. saffraanpleister. Saft, ra. (-es, -s; mrv. Saf'te): sap: (pha.) stroopje ; weder - noch Kraft haben; geen degelijkheid hebben; I -balgchen, o.: (pik.) kiemvliesje; -behaltniss [nis], o.: (van bloemen:) honigkelk; -birne, vr.: sappige peer, (inz.) juttepeer; -blau, o.: lakmoes; -farbe, yr.: sap verf; -faule, vr.: (gnk.) bederf in de sappen; -gang, m. (ontl.) kanaal der sappen; -grün, z. n. o. en bv. n.: sapgroen; -halter, ra.: Zie -behaltniss; -Iiolz, o.: saprijk hout: -los, bv. n.: sappeloos, (fig.) droog; - una kraftlo?: (fig. fam.) zonder kracht, macht of heerlijkheid; -losigkeit, vr.: sappeloos-heid, (fig.) droogheid; -mus, o.: marmelade, (pha.) conserf; -pflanze, yr.: saprijke plant; -rauber, m.: (pik.) woekerplant;, -reich, bv. n.: saprijk; -röhre, vr.: kanaal der sappen; -voll, bv. n.; sappig; -zeit, vr.: voorjaars-tijd, voorjaar. Saft'chen, o. (-s; mrv. -): (pha.) stroopje. saf'ten, w. o. h.: (van boomen:) herleven. saftig, bv. n.: sappig, saprijk; (fig.) sopperig, soeperig, morsig; (ook:) vuil,, liederlijk; I -keit, vr.: sappigheid, (fig.) sopperigheid, (ook:) liederlijkheid, sag, in Sam. I Zie SRge. «ag'bar, bv. n.: te zeggen, geschikt om in woorden uitgedrukt te worden; I -keit, vr.: geschiktheid om uitgedrukt te worden in woorden. Sage, vr.: i) (het) zeggen; (fam.) praatje, gerucht; es geht die -: het praatje gaat, het gerucht loopt; 2) sage, legende, volks-overlevering; eine - der Vorzeit: een verhaal uit den ouden tijd; I -baum.. ra.: zevenboom; -wort, o.: (tik.)werkwoord^ sage, vr.: zaag; (vv.) zegen; I -blatt, o.: zaagblad; -blatterig, bv. n.: met getande bladeren; -block, o.: zaa^rblok; -bock, ra.:zaagbok, zaag-stelling;-feile,vr.: zaagvijl; -fisch, ra.: zaagvisch, zwaardvisch; -fliege, vr.: zaagvlieg, zaagwesp : -förraig, bv. n.: zaagvormig; -gerüst, o. (-gestell, o.): zaagstelling; -griff, m.:handvatsel der zaag; -grube, vr.: zaagkuil; -hai, m.: Zie-flsch ; -loch, o.: zaagkuil; -lohn, ra.: zaagloon; -inehl, o,: zaagsel; -raühle, vr.: houtzaag-inolen; -raüller, m.: houtzaagmolenaar; -schnabler, m.: (vog.) duik-eend, duikergans ; -schraube, vr.: zaagschroef; -spane, ra. mrv.: zaagsel; -taucher, m.: Zie -sclmabler; -werk, o.: vestingwerk met in- en uitspringende hoeken. Isa'gen, w. d. : zeggen; Einem - lassen: aan iemand laten zeggen; ich habe rair - lassen: men heeft mij gezegd;sich etwas nicht zweimal - lassen: zich iets geen tweemaal laten zeggen; nichts zu - haben: 1) niets te zeggen hebben, eene ondergeschikte rol spelen, 2) niets te betcekenen hebben, van geen belang zijn; von Grlück zu - haben: van geluk mogen spreken; sagen Sie nur: spreek maar! I -, z. n. o. (-s): (het) zeggen; seinem - nach: naar zijn zeggen, volgens zijn zeggen. |
SALIVIREN.
SAGEN.
|
I Ha gen, in Sam. 1 -forschung, vr.: nasporing van de legenden der oudheid; -gesehichte, vr.: 1) geschiedenis der oude legenden, 2) fabelachtige geschiedenis; -glaubige, m.: geloof hechter aan alle fabelachtige overleveringen; -haft, bv. n.: fabelachtig; -kunde, vr.: fabelkunde; -schatz, m.: schat van legenden en overleveringen; -zeit, vr.: voorhistorische tijd. Isa'gen, w. b.: zagen. IHii gen. in Sam. I -artig, bv. n.:. zaag-achtig: -törmig, bv. n.: zaagvormig; -schmied, m.: zagenmaker; -werk, o.: vestingwerk met in- en uitspringende hoeken. SiR'ger, m. (-s; mrv. -): zager; I -grube, vr. (-tiefe, vr.): zaagkuil. Sagitta rius, m, (-): (str.) Schutter. sHg lieh, bv. n.: Zie sagbar. Sa go, o. en m. (-s): sago; I -baura, m.: sagoboom; -grütze, vr.: sago-konel; -mehl, o.: sagomeel, sago; -palme, vr.: sago-palm; -palmwein, m.: palmwijn. sah: Zie selien. Sahl, in Sam. 1 -band, o.: zelfkant; -buch, o.: kadastrale legger; -leiste, vr.: zelfkant; -weide, vr.: (pik.) rondbladerige wilgeboom. Sahlingen, vr. mrv,: (zeew,) zalm-gen. Salm, in Sam. I Zie Sahnen. Sali ne, vr.: room. Sali nen, in Sam. I -brezel, vr.: room-krakeling;-frau, vr.: roomvrouw: -kase, vr.: roomkaas: -kuchen, m.: roomtaartje: -torte, vr.: roomtaart. Sait'e. vr.: (muz. en fig.) snaar; mit -n bezienen: besnaren; berühren Sie diese - nicht: roer die snaar niet aan; immer auf einer - leiern: (flg.) altijd hetzelfde liedje zingen, altijd op hetzelfde aanbeeld kloppen; andere -n aufziehen: (fig.) uit een ander vaatje tappen; gelindere -n aufziehen: (fig.) zijne tonen wat lager stemmen; die-n zu hoch spannen: de snaren te hoog spannen, (fig.) een te hoo-gen toon aanslaan. Sait'en, in Sam. 1 -bandiger, m.: feniks in het snaren-spel; -bezug, m.: besnaring; -brett, o.: snarenbord ; -instrument, o.: besnaard speeltuig; -inacher, m.: snarenmaker; -spiel, o.: 1) snarenspel, 2) besnaard speeltuig; -spieier, m.: bespeler van een snaar-instrument; -werkzeug, o.: besnaard speeltuig; -zug, m.: besna-ring. . . . sait'ig, bv. n.: ... snarig; tünt -: vijfsnarig, met vijf snaren. Sa'ker, m. (-s; mrv, -): (vog.) reigervalk ; I -falke, vr.: reigervalk. Sakrament', o. (-es, -s; mrv. -e): (kkl.) sacrament; das - des Altars: het sacrament des Outaars; das - ausstellen : het sacrament ten toon stellen; I -haus-chen, o.: hostie-kastje, tabernakel;-schan-der, m.: sacrament-scnenner. sakramenti ren [tiel, w. o. h.: vloeken. sakrament'lieli, bv. n.: sacramenteel. Sakristan', m. (-es, -s; mrv. -e): sacristein, koster; Sakristei', vr.; sacristie. Saknlar', in Sam. I -feier, vr.: eeuwfeest. Siiknlarisation', vr.: secularisatie; |
sakularisi'ren [sie], w. b.: secularisee-ren. Sal, in Sam. I -bader, enz.; Zie 25 reg. lager; -band, -buch, -leiste, -weide: Zie Sahl.... Salaman der, m. (-s; mrv. -): (drk.) salamander; I -artig, bv, n.: salamanderachtig; I -baum, m.: salamanderboom; -eidechse, vr.: salamander-hagedis; -haar, o.: steenvlas, amiant. Salar' (Salair1), o. (-s; mrv. -): salaris, bezoldiging; salari'ren [riel, w. b.: salariëeren, bezoldigen; Sala'rium, o. (-s): salaris, bezoldiging. Salat', m. (-es, -s; mrv. -e): salade, (fam.) sla; I -baum, m.: Judasboom;-blatt, o.: salade-blad; -bohne, vr.: saladeboon (fam.: slaboon), prinsesseboon, heereboon, asperge-boon; -gabel, vr.: salade-vork; -kopf, m.: (een) krop salade; -löffel, m.: salade-lepel; -napf, m.: saladebak; -öl, o.: salade-olie (fam.: sla-olie), boom-olie; -pfianze. vr.: salade-plant; -samen, m.: salade-zaad; -schüssel, m.: salade-schotel (tam.: sla-schotel). Salb, in Sam. I Zie die woorden op hunne alphabetische plaats. Sal'bacler, m. (-s; mrv, -) kwakzalver, 2) rammelkees, babbelaar; Salbaderei',vr.: I) kwakzalverij, 2) kletspraat; sal'badern, w- o- h.: 1) kwakzalven, 2) kletsen, kletspraat uitkramen. Salb'arzt, m.: kwakzalver. Salb ehen, o. (-s; mrv. -): zalfje. Salb'e, vr.: zalf. Zie Salben. Salbei', vr.: (tnb.) salie; 1 -baum, m.: salie-boompje; -blatt, o.: salie-blad. Isal'ben, w. b.: zalven; Einen zum Könige -: iemand tot koning zalven; einen Leichnam -: een lijk balsemen. Einem die Hande -: (fig.) iemand stoppen, iem. omkoopen. ISal'ben, in Sam. 1 -büchse, vr.: zalf-doos, zalfpot; -handier, m. (-kramer, m.): zalfverkooper. Sal ber, m. (-s; mrv. -): zalver; bal-berei', vr.: zalverij, gezalf; SaVberin, vr. (mrv. -nen): zalfster. safbiolit. bv, n.: vettig, zalfachtig. Salb ling (Salb'ling), m. (-es, -s* mrv. -e): zalmpje, jonge zalm. Salb'nuss, vr.: behennoot; I -öl, o.: behennoten-olie. Sal bnng, vr.: zalving (ook fig.). Sal'bnngs, in Sam. I -reich (-voll), bv. n.: vol zalving. Sal'clien, o. (-s: mrv. -); zaaltje. Saldir' IdierJ, in Sam. I -buch, o.: saldeerboek. saldi'ren [ie], w. b.: saldeeren, vereffenen, Sal'do. m. (-s; mrv.-s): saldo; I-betrag, m.: saldo-bedrag; -weehsel, m.: wissel ter vereffening van het saldo; -zahlung, vr.: betaling van het saldo. Sa'lep, m. (-s): salep; 1-wurzel, vr.: salep. Sa lier, m. (-s; mrv. -): (hist.) Saliër. Sali ne, vr.: zoutziederij, zoutkeet. sa'liNch, bv. n.: Salisch; das-eGesetz: de Salische wet. nalivi ren [iel, w o. h.: (gnk.) kwijlen; w. b.: door de kwijlkuur genezen, laten kwijlen. |
SAME.
SALM.
680
|
ü^alm', m. (-es, -s; mrv. -e): zalm; I -forelle, vr.: zalmforel; -grarn, o. (-netz, o.): zalmnet, zegren. clten, o. (-s ; mrv. -): zalmpje. Salmiak, o. (-es, -s): salmoniak, I -greist, m.: geest van salmoniak, (pop.) vliegende geest. Samp;lm'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): zalmpje. Sa lomons, in Sam. I -siegel, o.; (pik.) salomons-zegel. Salpe ter, m. (-s): salpeter; - sieden: salpeter koken; i -artig, ov. n.: salpeterachtig; -dampf, m.: salpeterdamp; -erde, vr.: salpeter-aarde; -frass, m.: door salpeter aangericht bederf; -grube, vr.: salpetergroeve, salpetermijn; -naltig, bv. n.: salpeterhoudend; -naltigkeit, vr.: salpeternoudendheid; -hütte, vr.: salpeter-kokerij; -küchlein, o.: salpeterkoekje; -lauge, vr.: salpeterloog; -sauer, bv, n.: (schk.) salpeterzuur; -saure, vr.: (schk.) salpeterzuur; -sieder, m.: salpeterkoker; -siederei', vr.: salpeterkokerij; -stoft', m.: (schk.) stikstof; -zeltlein, o.: salpeterkoekje. nalpe'terielit, bv. n.: salpeterachtig; salpe'terig, bv. n.: salpeterhoudend. Sal'^e, vr.: sop; (inz.) pekel; (pha.) rob. Sal to, m.: sprong; - mortale: levensgevaarlijke sprong. saluti'ren [ie], w. b.: salueeren. Sal've, vr.: (mil.) salvo. salvi'ren [ie], w. b.: redden, in veiligheid brengen; (strandvond:) bergen. /Salz, o. (-es: mrv. -e): zout; - sieden: zout koken; attisches -: Attisch zout; - und Brod: brood en zout, (fig.) schrale kost; ins - hauen: (pop.) beschenden, zwartmaken, in miskrediet brengen. |Salz, in Sam. I -abgabe, vr.: zoutbe-lasting; -ader, vr.: zout-ader; -amt, o.: zoutkantoor; -arbeiter, m.: zoutzieders-knecht; -artig, bv. n.: zoutachtig;-beamte, m.: ambtenaar op het zoutkantoor; -bergwerk, o.: zoutmijn; -bildend, bv. n.: (schk.) zoutvormend; -bildung, vr.: zoutvorming; -blumen, vr. mrv. (-blüthe It), vr.): zoutkristallen; -bohnen, vr. mrv.: ingemaakte boonen, boonen uit het vat; -brodem, m.: zoutdamp; -bruch, m.: zoutgroeve; -brühe, vr.: pekelnat, pekel; -brunnen, m.: zoutbron; -büchschen, o. (-büchse, vr.): zoutvaatje; -bude, vr.: zoutwinkel; -bund, m.:(fig.) eeuwigdurend verbond; -butter, vr.: gezouten boter; -erde, yr.: zouthoudende aarde; -döschen, p. (-dösel, o.): zoutvaatje; -faktor, m.: inspecteur der zoutmijnen; -fass, o.: 1) zoutton, .(fig.) inmaakton, 2) zoutpot, 3) zoutvaatje (-fasstrager, m.: peper- en -zout-stelletje); -fisch, in.: 1) zoutevisch, 2j gemarineerde visch; -fleisch, o.: pekel-vleesch; -fuhre, vr.: 1) vervoer van zout, |
2) zoutwagen, wagen om zout te vervoeren; -geist, m.: (schk.) zoutzuur ;-geschmack, m.: zout-smaak; -graf, m.: intendant der zoutmijnen; -grube, vr.:zoutgroeve;-gurke, vr.: ingemaakte augurk, ingemaakte komkommer; -handel, m.: zouthandel; -handier, m.: zoutkooper; -haring, m.: pekelharing; -haus, o.: zoutpakhuis; -hecht, ra. gemarineerde snoek; -herr, m.: eigenaar (heer, patroon) eener zoutkeet; Salzkam'mergut (Zie 59 reg. lager in deze kolom); -kloss, m. (-klumpen, m.): klomp zout, zoutblok, zoutbrood; -knappe, m, (-knecht, m.): zoutziedersknecht; -koch, m.: inmaker, zouter; -korn, o.: zoutkorrel; -kothe [t], vr.: zoutkeet; -kraut, o.: (pik.) soda-kruid; -kuchen, m.: Zie -kloss; -laden, m.: zoutwinkel; -lake,vr.: pekelnat, pekel; -lecke, vr.: plaats waar de dieren zout komen likken; -löffel, m.: zoutlepel; -magazin, o.: zoutpakhuis; -markt, m.: zoutmarkt; -messer, m.: zoutmeter;-meste, vr.: Zie -fans; -monopol, o.: zoutmonopolie; -morast, m.: (aak.) zoutmoeras; -mutter, vr. zeewater (enz., waaruit zout gewonnen wordt); -niederlage, vr.: pakhuis (Fr.: entrepot) voor onveracciinsd zout; -ordnun^r, vr.: verordening (reglement) op de bereiding en den verkoop van zout; -pass, m.: gelei-biljet voor het vervoer van zout; -pfanne, vr.: (in zoutziederijën:) zoutpan; -pfanner, in.: aandeelhouder in (eigenaar of mede-eigenaar van) eene zoutkeet; -probe, vr.: onderzoek naar het zoutgehalte; -quelle, vr.: zoutbron; -sauer, bv. n.: (schk.) zoutzuur; -saule,vr.: zoutpilaar; -saure, vr.: (schk.) zoutzuur; -schank, m.: zoutwinkel (einen -schank haben: zout in het klein verkoopen); -schaufel, vr.: zoutschop; -schenk, m.: winkelier die zout in het klein verkoopt; -schreiber, m.: klerk op het zoutkantoor; -schweiss, m.: uit de rotskloven druppelendquot; zout water; -sec, in.: zoutmeer; -sieden, o.: zoutbereiding,(het)zoutzieden: -sieder, m.: zoutziede^-siederei', vr.: 1) zoutziederij, 2) zoutbereiding; -soole l-sole], vr.: zoutbron; -speicher, m.: zoutpakhuis; -statte, vr.: zoutplaats; -steuer, vr.: zoutbelasting, belasting op zout; -stück, o.: Zie -kloss; -sumpf, m.: zoutmoeras; -theilchen [t], o.: zoutdeeltje; -tonne, vr.: zoutton, (fig.) inmaakton; -trager, m,: zoutdrager; -wasser, o,: zout water, (fig.) pekelnat, pekel; -werk, o.: zoutkeet; -wesen, o.: zout-administratie; -wirker, m.: zoutziedersknecht; -zins, m. (-zoll, ra.): Zie -steuer; -zöllner, m.: ontvanger van de zoutbelasting. Isalz'en, bv. n.: 1) gezouten; 2) zoutig. Isalz'en, w. b. onr. (gesalz'en): zouten (1. met zout bestrooien; 2. met zout toebereiden; 3. met zout inmaken); gesalzenes Kindfleisch: pekelvleesch. salz'ielit, bv. n.: zoutachtig, ziltig. salz'is:, bv. n.: zouthoudend,zoutdeelen bevattende; zoutig, zilt; I -keit, vr.: zoutigheid, ziltheid. Salz'kamniersut, o.: (adk.) land van het Oosténrijksche hertogdom Saltzburg. Sam, in Sam. I -haus, o.: zeeratou-werij. Sam, in Sam. I -kost, vr.: kost van eigengeteelde vruchten; -kosten, vr. mrv.: gemeenschappelijke kosten. Samarita ner, m. (-s; mrv. -): Samaritaan; Samarita'nerin, vr. (mrv. -nen): Samaritaansche. Samari'ter. m. (-s; mrv. -): Samaritaan; Samariterin, vr. (mrv. -nen): Samaritaansche. Sa me, m. (-ns; mrv. -n): Zie Samen. |
SAMMT.
SAMEN.
681
|
|£»a'men, m. (-s; mrv. -n); (pik., nat. en fig.) zaad; (fig.) kiem; (van visch;) kuit, (figr.) jonge vischjes (mrv.); einen Teich mit - oesetzen: jonge visch in eenen vijver poten; in - schiessen: (pik ) in het zaad schieten, in het zaad loopen; - ansetzen: (pik.) zaad zetten; der - der Tugend:(fig.) het zaad (de zaden) der deugd; der -Abrahams: (fig.) het zaad van Abraham, Abraham's kroost. j^a'men, in Sam. 1 -ader, yr.: (ontl.) zaad-ader; -baum, m.: boom die (in een hakbosch) ongeveld moet blijven; -be-halter, m. (-behaltniss [sl, o.): (ontl.) zaadvaatje, ^plk.) zaadhuisje; -blaschcn, o.: zaadvliesje; -blatt, o. (-blattchen, o.): zaadlobbe; -blume, vr.: zaaddragende bloem, wijfjes-bloem; -blutader, vr.: (ontl.) zaad-ader; -boden, m.: zaadzolder, zaadpakhuis, (pik.) zaadhuisje; -bohne, vr.: zaaiboon; -oruchj m.: (hik.) zakbreuk; -decke, vr.: zaadvliesje; -drüse, vr.: (ontl.) teelbal; -erbse, vr.: zaai-erwt; -ergiessung, vr.: (gnk.) zaad-uitstorting; -erzeugend, bv. n.: zaadmakend; -fische, m. mrv.: jonge vischjes; -fiuss, m,: (gnk.) zaadvloeiing, (gem.) druiper; -getass, o.: Zie -behRlter: -gehause, o.: (pik.) zaadhuisje; -getreide, o.: zaaikoorn; -gewachs, o.: zaaigewas, uit zaad voortgekomen gewas; -handel, m.: zaadhandel; -handier, m.: zaadkooper; -handlerin, vr.: 1) zaadkoopersvrouw, 2) koopvrouw in zaden; -haut, vr. (-haut-cnen, o.): zaadvliesje; -holz, o.: boomen (mrv.) die in een hakbosch ongeveld moeten blijven; -hülse, vr.: zaad-omkleedsel (peul, dop, schil, bast, enz-); -kapsel, o : zaadhuisje; -kern, m.: (van vruchten:) pit; -kohl, m.: in het zaad geschotene kool-plant; -korn, o.: 1) zaadkorrel, 2) zaaikoorn; -kraut, o.: watermuur (onkruid in vijvers, enz.): -krone, vr.: (pik.) zaadkroon; -kunde, vr.: zaadkunde; -lappen, m.: zaadlobbe; -lehre, vr.: zaadleer; -lode, vr.: uit zaad (uit eene gepote pit) voortgekomen boompje; -los, bv. n.: zaadloos; -milch, vr.: (pha.) zachte drank, melkachtige drank; -perle, yr.: zaadvormig pareltje, zaadpareltje; -röhre, vr.: (ontl.)zaadbuisje, zaadkanaal; -schnur, vr.: (ontl.) zaadstreng ; -schule, vr.: (tnb.) zaadkweekerij : -schwache, vr.: (gnk.) zwakheid der teeldeelen; -stangel, m.: zaadstengel; -staub, m.: (pik.) stuifmeel; -strang m.: (ontl.) zaad-streng; -strauss, m.: (pik,) zaadkolfje; -theile [t], m. mrv.: teeldeelen; -thierchen (t], o.: zaaddiertje, in het zaadvocht aanwezig diertje; -tragend, bv. n.: zaaddragend; -trager, m.: zaaddragende plant; -umgebung, vr.: zaad-omkleedsel; -verzeichniss |s],o.: naamlijst (inz.: prijslijst) der zaadsoorten; -werk, o.: zaad; -wolle, vr.: (pik.) donzigheid der zaadkorrels; -zapfen, m.: kegelvormige zaadkorrel; -zerstreuung, vr.: zaad-strooiing; -zwiebel, vr,: (pik.) voor de teelt bestemde bol. SHmerei', vr.: zaden (mrv.), zaadsoorten (mrv.), zaad (enk.); I -handel, m.: zaadhandel, handel in zaden; -handier, m.: zaadkooper, koopman (ook: winkelier) in zaden. na'mig^ bv. n.: zaadkorrels dragende. Na'miMcli. bv. n.: Samisch, van het eiland Samos. |
Ha'misclt, bv. n.: zeemlederen, zeemen; - Leder: zeemleder; die Felle - rnachen: de vellen zeemtouwen, de vellen tot zeemleder bereiden; I -garber (-gerber), m.: zeemtouwer; -gerbereiquot;, vr.: zeemtou-werij; -machen, z. n. o.: (het) zeemtouwen, (de) zeemlederbereiding. Gammel, in Sam. I -bild, o.: (bij wijze van legkaart) uit verschillende stukjes aaneengevoegde afbeelding; -brod, o.: ingezameld (opgehaald, bij-eengebedeld) brood; -buch, o.: 1) boek met uittreksels, 2) boek met een samen-geflansten inhoud; -gelder. o. mrv.: ingezamelde (opgehaalde) gelden; -kasten, m.: vergaarbak; -name, m.: (tik.) verzamelwoord, collectief; -orden, m.: (kkl.) bedel-orde; -panz, m.: veelvraat, (pop.) vreetzak; -platz; m.: verzamelplaats, (mil.) loopplaats; -schrift, vr. (-werk, o.): 1) tijdschrift, 2) mengelwerk van een tijdschrift, 3) Zie -buck; -wort, o.: Zie -name; -wörtlich, bv. n.: (tik.) collectief, verzamelend; -zahl, vr,: gezamenlijk getal. $gt;aiiiiiielei', vr.: 1) inzameling, ophaling; 2) bijeenzameling; 3) samennansin^. sam'meln, w. b.: 1) verzamelen, bijeenzamelen; 2) (gelden, enz.:) inzamelen, ophalen; 8) (fig. fam.) samenflansen ; seine Gedanken -: (fig.) zijne gedachten bijeenrapen, (ook:) zich bezinnen; 1 sich -, w. w.: zich verzamelen, (fig.) zich herstellen, (ook:) tot bezinning komen. £gt;aiii'met, ra. ^-s): fluweel; geblümter -: gebloemd fluweel; Zie spr. Kragen; i -artig, bv. n.: fluweelachtig; -band, o.: fluweellint; -blümchen, o.: pensee-bloempje, viooltie; -blume, vr.: fluweelbloem, amarant; -bürste, vr.: fluweelborstel, zeer zachte schuier; -ente, vr.: fluweeleend, moor-eend; -fabrik, vr.: fluweelfabriek; -hühnchen, o.: Zie -ente; -hut, m.: flu-weelen hoed ; -kleid, o.: fluweelen japon; -kragen, m.: fluweelen kraag ; -macher, m.; fluweelwever; -mantel, ra.: fluweelen mantel; -mütze, vr.: 1) fluweelen pet, 2) fluweelen muts; -nelke, vr.: windbloem; -pappel, vr.: fluweelboom ;-pelzrock, ra.: fluweelen jas niet bont; -rasen, ra.: kort-afgeraaaid grasperk, (dk.) zacht gras-tapijt; -rose, vr.: fluweelroos, provincie-roos; -schwarz, z. n. o. en bv. n.: fluweelzwart, gitzwart; -spinne, vr.: (ins.) satijn-spin; -spitze, vr.: chenille-franje; -stuhl, ra.: weefstoel voor fluweel; -vogel, ra.: (ins.) schoenlapper, veelkleurige vlinder; -weber, ra.: fluweelwever: -weich, bv. n.: fluweelzacht ; -weste, vr.: fluweelen vest. Nain'ineten, bv. n.: fluweelen. Sanini ler. ra. (-s; rarv. -): 1) verzamelaar; (let.) compilator; (pop.) samen-flanser; 2) inzamelaar (van gelden), (kkl.) collectant. £»amin'luiii£, vr.: 1) verzameling;(let.) compilatie; die - der Gedanken: (fig., het) bijeenrapen van de gedachten, (het) behoorlijk nadenken, 2) inzameling (van gelden), (kkl.) collecte. Sa in in lungs, in Sam. I -punkt, ra.: verzamelplaats, (rail.) loopplaats. i Sa ui int. ra. (-es): Zie ütammet. isaimiit. vz. 13]: benevens, en, alsook, alsmede, zoomede. 1 -. bw.: te zaïnen, gezamenlijk; - und sonders: allen zonder uitzondering. |
SANGHERD.
SAMMT.
682
|
in Sam. I -belehnung, vr.; gremeenschappelijke beleening; -hander, m.: mede-beleener; -kauf, m.: koop bij den roes, koop van alles bijeen. Hammt'en, bv. n.: Zie ^ammetcn. isHnimt lich, bv. n.: al: -e Aerzte: al de dokters; -e Hauser; al de huizen, (kph.) al de kantoren, al de firma's. I bw.: gezamenlijk, te zamen, allen. Hamogi'tien, o. (-s): (adk.) Samo-gitië. Samoje'de, m. (-n; mrv. -n): Samo-jeed; Samoje'din, vr. (mrv.-nen): Samo-jeedsche; samoje'discn, bv. n.: Samo-jeedsch, ^ams'tag:, m. (-es, -s; mrv. -e): Zaterdag; sams'taglich, bv. n.: Zaterdagsch (bw.: eiken Zaterdag); sams'tagen, w. o. h.: Zaterdag houden, alles in orde brengen om den Zondag rustig te kunnen vieren. £gt;a'iiiuiii, m (-s): samoem (een verstikkende woestijnwind). IHand, m. (-es, -s): zand; grober und feiner -: grof en fijn zand; Einern - in die Augen streuen: (pop.) iemand zand in de oogen gooien; den - zahlen: (spr.) munnikenwerk doen; auf den - gerathen ft]: (zeew.) grond raken, vastvaren, aan den grond komen te zitten; auf den -treiben: (zeew.) op het strand zetten? doen stranden; auf den - setzen: (rs.) in het zand laten bijten, uit den zadel werpen, (zeew.) op het strand zetten, doen stranden. |
island, in Sam. I -aal, m.: zand-aal (niet te verwarren met Sanaa'le); -acker, m.: zandige akker; -allee, vr.: met zand bestrooid wandelpad; -artig, bv. n.: zandachtig; -auster, vr.: zand-oester; -bad, o.: zandbad; -bank, vr.: zandbank (in zee), zandplaat (in eene rivier); -beere, vr.: haagappel der Alpen, berendruif; -berg, m.: zandberg; -boden, m.: zandgrond; -bohrer, m.: zandboor; -börs, m.: zand-baars; -bruch, m.: (hik.) splinterbreuk; -büchse, vr.: zandkoker; -distel, vr.: distel van een zandgrond; -döbel, m.: (visch:) zandbaars; -dorrleiche, vr.: zand-mummie (in het woestijnzand verdroogd lijk); -ebene, vr.: zandvlakte; -erz, o.: in zandsteen aanwezig erts; -farbe, vr.: zandkleur; -farben (-farbig), bv. n.: van de kleur van zand; -fass, o. (-fasschen, o.): zandkoker; -feld, o.: zandveld; -fisch, m.; zand-aal; -fiötz, o. (-fluhe, vr.): zandlaag; -form, vr.: zandvorm; -förmig, bv. n.: zandvormig; -frau, vr,: zandvrouw, vrouw die zand verkoopt; -fuhre, vr.: l)zandkar, 2) vervoer van zand; -galle, vr.: zandige plek* -gang, m.: zandpad; -gebirge, o.: zandbergen (mrv.); -gegend, vr,: zandstreek; -glas, o.: zandglas, zandlooper; -gries, m.: kegelzand, kiezel; -grube; vr.: zandgroeve, zandput; -grund, m.: zandgrond; -guss, m.: (het) gieten in eenen zandvorm; -gut, o.: zandgoed (inlandsche tabak); -hater, m.: zandhaver, duist; -hager, m.: ophooping van zand; -hase, vr.: zandhaas, witte haas, (iron.: voor niet-zeeman:) zandhaas, landkrabbe (einen -hasen machen: tam.: een bok schieten): -haufen, m.: zandhoop; -horst, m,: ophooping van zand ; -hügel, m.: zandheuvel, (inz.) duin; -insel, vr.: (in eene rivier:) zandplaat; -kapelle, vr.: (schk.) met zand gevulde kapel; -karren, m.: zandkar; -karrner, m.: zandrijder; -kasten, m.: zandkist; -kloss, m.: ronde massa zand, (hik.) zandkloot; -kom. o.: zandkorrel; -krabbe, vr.: zandkraobe; -kraut, o.: zandkruid; -krebs, m.: (de gewone) kreeft; -kresse, vr.: (pik.) kers, kors, kerskruid; -kriecher, m.: zandkrui-per; -kuchen, m.: zandtaart (zeker gebak); -kunle, vr.: zandkuil, zandput; -lage, vr.: zandlaag; -land, o.: zandig land; -laufer, m.: (vog.) straridlooper, (inz.) kemphaan; -mann, m.: zandman, man die zand verkoopt, (fig,) slaperigheid, slaap, vaak (der -mann kommt ihm in die Augen: fam: hij begint slaap te krijgen, zijne oogen beginnen lodderig te staan van den slaap); -meer, o,: (dk.) zandzee (d. i. zandwoestijn); -mumie, vr.: Zie -dorrleiche; -pfeifer, in.: Zie -lanfer; -plan, m.: zandvlakte, (hist.) arena (d. i.: 1, worstelperk: 2. renbaan); -pulver, o.: (gnk.) poeder tegen het graveel; -rechnung, vr.: (iron.) rekening zonder einde; -reff, o.: zandrif? zandbank; -reiter, in.: (iron.) zandruiter, uit den zadel geworpen ruiter; -riff, o.: Zie -reff; -rohr, o.: (pik.) duinhelm; -sack, m.: zandzak; -scnaufel, vr.: zandschop; -schelle, yr.: met zand besto-vene plek; -schicht, vr.: zandlaag;-schuss, m.: zandstorting; -schwalbe, vr.: oeverzwaluw; -staub, o.: stuifzand;-stein, m.: zandsteen (-steinbruch, m.: zandsteen-groeve); -strecke, vr.: zand-streek, zandige streek; -strom, m.: stroom van zand ; -tiegel, m.: zandkroes; -torte, vr.: Zie -kuclien ; -ufer, o.: zandige oever; -uhr, vr.: zandglas, zandlooper, uurelas ; -wagen, m.: zandwagen-,-weg, m.: zandweg; -wüste, vr.: zandwoestijn; -zucker, m.^ 1) bruine suiker, 2) geraspte suiker. (^anda'le, vr.: sandaal, voetzool, ^an'daraeli, m. (-s): sandrak-gom; I -pulver, o.: sandrak, poeder van san-drak. San'del, nr (-s): sandelhout; I -baum, m.: sandelboom; -holz, o.: sandelhout. san'den, w. b.: zanden, met zand bestrooien; San'der, m. (-s ; mrv, -): zander, zandstrooier, (visch:) zandbaars; san dicht, bv. n.: zandachtig; -san'dig, bv. n.: zandig. 8aiift, bv. n.: zacht; I -heit? vr.: zachtheid; -herzig, bv. n.: teerhartig; -herzig-keit, vr.: teerhartigheid; -muth |tl, vr.: zachtmoedigheid; -müthig [t], bv. n.: zachtmoedig; -müthigkeit [t], vr.: zachtmoedigheid. £gt;amp;iif'te, vr.: draagstoel, draagbaar; I -ntrager, m.: drager, draagstoel-man. HÜnftig, bv. n.: zacht hellend, zacht glooiend. sUnftisen, w. b.: 1) verzachten, temperen ; 2) bedaren, stillen, sussen, sanft'lieli, bw.: zachtjes aan, zacht. Isang:, «ainjs'e, Zie singren. ISang;. m. (-es, -s; mrv, Sang'e): zang (1. gezang, [hetl zingen; 2. lied); Zie ook Klang; I -boden, m.: (muz.) zangboom (zangbodem); -dichter, m.: lierdichter, (fam.) liederen-dichter; -drossel, vr.: (vog.) zingende lijster; -führer. m.: voorzinger, eerste zanger in de koren; -gedicht, o.: lierdicht; -herd, m.: groote kooi voor |
SANGLERCHE.
SATTELBAUM.
683
|
zangvogels; -lerche, vr.: (vog.) zingende leeuwerik; -lustig, bv. n.: zanglustig; -meister, m.: zangmeester; -spiel, o : zangspel, opera; -standchen, o.; serenade van zangers; -vogel, m.: zangvogel; -weise, vr.: 1) manier (trant, wijze) van zingen, 2) wijs, melodie. vr.: (scheeps-)luik. Hansen, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) scheerling, dolle kervel. Saneer, m. (-s; mrv. -): 1) zanger (i. a. b.); 2) (vog.) zangvogel; Sang'erin vr. (mrv. -nen): 1) zangeres, 2) zangster (ook fig.). Sangui'niker, m. (-s; mrv. -): volbloedig mensch, (fig.) driftig mensch. (fam.) driftkop; sanguinisch, bv. n.: volbloedig, (fig.) driftig. Sani'kel, vr.: (pik.) berenoor. MtanitRts', in Sam. 1 -kollegium, o.: gezondheids-commissie; -rath [tj, m.: 1) gezondheids-commissie, 2) lid van de gezondheids-commissie. I^ank, o. (-es, -s ; mrv. San'ke): onbruikbaar houtvlot. I^ank, san'ke: Zie sinken. sankt, bv. n.: Sint; - Gallen, o.: (adk.) Sint-Gallen; - Goarshausen, o.: Sint-Goarshuizen; - Paul: Sint-Paulus;-Peter: Sint-Petrus, Sint-Pieter. Sanktion , vr.: sanctie; sanktioni'reu Iniel, w. b.: sanctioneeren. sanii. san'ne: Zie Hinneii. Sanskrit', o. (-s): Sanskrit; I -sprache, vr.: Sanskritsche taal, (het) Sanskrit. Ha'panliolz, o.: sapanhout. Sa phir m. (-s; mrv. -e): (min.) saffier; I -blau, o.: saffierblauw. sa'phiren, bv. n.r saffieren. Sap'pe, vr.: (vest.) loopgraaf; sappen, w. b.: ondermijnen; Sap'per, m. (-s; mrv. -): sappeur. sapperlot', tsw.: sapperloot! sapper ment', tsw.: verduiveld! sap phiseli, bv. n.: (dk.) Sapphisch, den dichttrant van Sappho nabootsend. sappi'ren Ipie], w, b.: ondermijnen; Sappi'rer Ipie], m. (-s; mrv. -): sappeur. Sarah, vr.: Sara. Saraze'ne, m. (-n; mrv. -n): Sara-ceen; Saraze'nin, vr. (mrv. -nen): Sara-ceensche; saraze'nisch, bv. n.: Sara-ceensch. Sar banni, m.: (pik.) zwarte populier. Sardel'le, vr.: (visch:) ansiovis. Sardel'len, in Sam. I -brühe, vr.: ansjovis-saus; -fang, m. (-fischerei', vr.): ansjovis-vangst; -salat, m.: ansjovissalade; -sauce, vr. (-tunke, vr.): ansjovissaus. Sar'der, m. (-s; mrv. -): (min.) sardonyx. Sardi'ne, vr.: 1) Zio Sarder; 2) Zie Sardelle. Sardi'nien, o. (-s): (adk.) Sardinië; Sardi'nier, m. (-s; mrv. -) Sardiniër, Sard; Sardi'nierin, vr. (mrv. -nen): Sardinische; sardi'nisch, bv. n.: Sardinisch, Sar-disch. Sardo'ner (Sardo'nier), m. (-s; mrv. -): (min.) sardonyx. sardo'niseli, bv. n. sardonisch, sar-doniek, gemaakt, gedwongen, geveinsd, grijnzend; -es Lachen: grijnslach. |
Sardo'nyx, m. (-; mrv. -e): (min) sardonyx. Sarg, m. (-es; mrv. Sar'ge): doodkist, lijkkist; I -beschlag, m.: beslag eener (der) doodkist; -deckel, m.: deksel eener (der) doodkist; -griff, m.: handvatsel eener (der) doodkist; -nagel, m.: 1) dood-kisten-spijker, 2) (fig.) nagel aan .... doodkist; -platte, vr.: plaat op eene doodkist; -stein, m.: grafzerk; -tuch, o.: lijkkleed. Sar'ge, vr.: Zie Xarge. Sarkophag, m. (-es, -s; mrv. -e): sarcophaag. Sarma te, m. (-n; mrv. -n): Sarmaat, Sarmatiër (Pool); Sarma'tien, o. (-s): (adk.) Sarmatië (Polen); sarma'tisch,bv.n.: Sarmatisch (Poolsch). Sar'rass, m. (-es; mrv. -e): 1) slagzwaard; 2) sabel. Sarsaparil'le, vr.: (pha.) sarsapa-rille. Sar'sehe, vr.: serge; 1 -fabrikant, m. (-weber, m.): serge-wever; -weberei', vr.: serge-weverij. sar'sehen, bv. n.: van serge. Sar ter, m. (-s ; mrv.-):(zeew.) charter, mal, model (van een schip). Isass, sRs'se: Zie sitzen. ISass, m. (-en; mrv. -en): gezeten man, grondbezitter; (hist.) vrij-boer, landbouwer die zijne eigene hoeve bewoont; I -iagen, z. n. o.: (het) hindenjagen, (het) jachtmaken op wijfjes-herten. Sas safras, m. (-): (pik.) sassafras. Sas'se, vr.: (jag.) leger (van een haas). I -, m. (-n; mrv. -n; mrv. -n): 1) Zie Saehse; 2) Zie Sass. sttss'haft (süss'ig), bv. n.: gezeten. SRs'siscti, vr.: Saksisch. Sa tan, m. (-s): (theo.) satan, duivel; sata'nisch, bv. n.: sataniek, duivelachtig, (fam.) satansch, duivelsch. Satellit', m. (-en; mrv. -en): satelliet (i. a. b.). Satin'. m. (-s): satijn; Satinett', m.(-es, -s): satinet. Satrap', m. (-en; mrv. -en): (hist, en fig.) satraap; Satrapie', vr.: (hist.) satrap ie. satt, bv. n. en bw.: zat, overvol; (schk. en fig.) verzadigd; (schl.) donker, (ook:) te dik, te vet; ganz - sein: meer dan zat zijn, dronken en vol zijn; sich - essen: zich zat eten; sich nicht - sehen können: (fam.) geene oogen genoeg hebben om te kijken; sich - lachen: (fig.) zich een bult lachen; sich - plaudern: (fig.) zijn (haar) hart ophalen met praten; eines Dinges -sein (einer Sache - sein): iets zat zijn, iets moede zijn; ich habe es -: ik heb er meer dan genoeg van; I -gelb, o.: donkergeel; -grün, o.: donkergroen; -heit, vr.: zatheid, overvolheid, (schk. en fig.) verzadigdheid. Zie ook sattsam. Sat'te, vr.: melktest. Sat'tel, m. (-s; mrv. Sat'tel): (rs.) zadel; (ontl.) neusbeen; (adk.) bergkam; (muz.) kam; (typ.) galg; in allen Satteln gerecht sein: (fig.) Zie gerecht. Einen aus dem - heben (werfen): (rs. en fig.) iemand uit het zaal lichten (werpen); fest im - sitzen: (rs. en fig.) vast in den zadel zitten: vom - leben: van roof leven (als een roofridder); I -baum, m.: zadelboom, |
684
SAUHIRT.
|
zadelboog; -bausch, m.: achterste boog van een zadel; -bein, o.: (ontl.) zadelbeen; -blech, o.: zadelboog-beslag; -bogen, m.: zadelboom; -bord, o.: (zeew.) zetboord; -daeh, o.: schraagvormig dak; -decke, vr.: zadeldek; -fertig, bv. n.: gereed om te paard te stijgen; -fest, bv. n.: zadelvast, lt;fig.) knap, bedreven, bekwaam; -förmig, bv. n.: zadelvormig; -frei, bv. n.: (hist.) vrij van het leveren van een gezadeld paard, vrij van leendienst te paard;-gaul, m.: zadelpaard, rijpaard; -gurt, m.: zadel-riem; -gut, o» (-hof, m.): (nist.) vrij leen; -kammer, vr.: zadelkamer; -kissen, o.: zadelkussen; -knecht, m.: rij-knecht; -knopt', m.: zadelknop; -krampe, vr.: (kim.) lus; -lehen, o.: (hist.) zwaardleen, mannelijk leen, leen waarvan de bezitter een frezadeld paard moest leveren aan den eenheer; -pausch, m.: Zierezadeld paard moest leveren aan den eenheer; -pausch, m.: Zie -bausch; -pferd, o.: zadelpaard, rijpaard; -pistole, vr.: zadelpistool; -riemen, m.: zadelriem ; -ross, o : Zie -pferd; -rücken, m.: ever-zwijns-rug; -steg, m.: zadelkam; -tasche, vr.: zadeltasch; -tief, bv. n.: (van een paard:) met ingevallen rug ; -vvunde, vr.: zadelwond; -zeug, o.: paardetuig;-zwecke, vr.: zadel-stiftje, zadel-spijkertje, sat'teln, w. b.: zadelen; früh gesat-telt, spat geritten: (spr.) hoe meer naast, hoe minder spoed. HÜt'tigen, w. b.: verzadigen (ook ischk.); sich -, w. w.: zich verzadigen. HUttisnngr ,vr.: verzadiging (ook schk.). $»att'ler, m. (-s; mrv. -): zadelmaker; 1 -ahle, vr.: zadelmakers-priem, zadelma-kers-els; -arbeit, vr.: zadelmakerswerk; -bursche (-gesell), m.: zadelmakers-knecht; -hammer, m.: zadelmakers-hamer; -handwerk, o.: zadelmakers-ambacht; -junge. m.: zadelmakers-jongen; -kneif, in.: Zie -messer; -meister, ui.: zadelmakersbaas; -messer, o.: zadelmakers-mes;-rolle, vr.: zadelmakers-rol. satt'sam, bv. n. en bw.: genoegzaam, voldoende; I -keit, vr.: genoegzaamneid. Saturation', vr.: doorweeking; (schk.) verzadiging. Satuvei'. vr.: (pik.) kuun, toekruid, boonenkruid. saturi'ren Irie], w. b.: doorweeken; (schk.) verzadigen. Saturn', m. (-s): (str. en fab.) Satur-nus; (schk.) lood; Saturnaliën, vr.mrv.: Saturnusfeesten, Saturnaliën; saturni'nisch, bv. n.: zwaarmoedig, zwaartillend, (ook:) brommig, knorrig; Saturni'ner, m. (-s: mrv. -): zwaarhoofd, (ook :) brompot; Satur'nus, m. (-): Zie Saturn (-feste, ■o. mrv.: Saturnusfeesten, Saturnaliën). Sa'tyr, m. (-s; mrv. -en): (fab.) sater, boschgod, veldgod. Saty're, vr.: satire (Satyrenschreiber, m.: satirenschrijver); Saty'riker, m. (-s; mrv. -): satirenmaker, satirenschrijver; saty'risch, bv. n.: satiriek; satyrisi'ren (siej, w. o. h.: 1) satiren maken, 2) satiriek zijn; w. b.: satiren maken op. |
ISatz, m. (-es; mrv. Sat'ze): 1) sprong; «inen - thun: eenen sprong doen; 2)(van vloeistoffen:) bezinksel, grondsop, drab, droesem; 3) (red.) stelling; seinen - be-haupten: zijne stelling verdedigen, (fig.) zijne bewering volhouden; 4) (tik.) volzin; 5) (theo.) geloofs-punt; 6) (typ.) zetting, (het) zetten, (ook:) zetsel; 7) (spl.) zet (in domino, dam of schaak); (ook:) inzet; der - aller Mitglieder (der ganze -): de geheele inzet, de pot; 8) hoeveelheid, menigte; (ook:) volledig stel (b.v.: ein-Schachteln: een stel in elkander passende doozen); (van hout, steenen, enz.:) hoop, stapel; 9) broedsel, nestvol; ein - Füchse: een nestvol jonge vossen ; ein - Fische : een broedsel jonge vischjes, (ook:) eene hoeveelheid pootvisch (b. v. om een vijver te bevolken); 10) (kph.) prijs, vastgestelde prijs. ISatz, in Sam. l-bau, m.: volzins-inklee-ding; -bildung, vr.: volzin-vorming;-bord, o.: (zeew.) zetboord: -brief, m.: pandbrief; -fisch, m.: pootvisch (d. i. jonge vischjes, om er vijvers of rivieren mede te bevolken); -fügung, vr.: verband der volzinnen, volzins-verband; -hase, vr.; (van jonge hazen:) moer, gejongd hebbende haas; -holz, o.: jong plantsoen; -karpfen, m.: 1) karperbroedsel, 2) jonge karper; -lehre, vr.: (tik.) syntaxis, woordvoeging, woordschikking; -mehl, o.: (schk.) zetmeel; -meissel, m.: klinkhamer; -möhre, vr.: in het zaad geschoten gele wortel; -rübe, vr.: in het zaad geschoten knol; -stock, m.: stek, poot-stek; -stück, o.: hoofdstuk; -teich, m.: pootvijver, vijver voor de vischteelt; -wage, vr.: (mtsl.) paslood, waterpas; -weide, vr.: jong wilgeboompje, gepoot wilge-stekje; -weise, bw.: volzin voor volzin, de eene volzin na den anderen, (fig.) niet ineens, stuk voor stuk, punt voor punt: -zapfchen, o.: (hik.) zetpil; -zeit, vr.:'jongtijd der hazen (tijd wanneer zij hare jongen werpen); -zwiebel, m.: pootbol (b. v. bloembol die dient om gepoot te worden). Satzung, vr.: wettelijke regeling, reglement, verbindend voorschrift, statuten (mrv.). Sat zungs, in Sam. I -los, bv. n.: ongeregeld; -recht, o.: positief recht. ISau. vr.: (adk.) Save (eene rivier). ISau, vr. (mrv. Sau'e; in jagers-taal: Sau'en): zeug (1. wijfjes-varken; 2. kind op kind krijgende vuile slons); (jag.) wild varken, wild zwijn, everzwijn; (fig.) varken; (van lood:) blok; (in schrift:) inktvlak, inktklodder. ISau, in Sam. I -aas, o.: varkenskost, (fig. pop.) smeerpoes, vuilik; -bar, m.: beer, mannetjes-varken: -beere, vr.:(plk.) nachtschade; -beller, m.: op de wilde-zwijnenjacht afgerichte hond; -birne, vr.: wilde peer; -blume, vr.: (pik.) paarden-bloem; -bohne, vr.: tuinboon, boerenboon, roomsche boon, groote boon; -borste, vr.: varkensborstel, (een) varkenshaar; -bruch, m.: door (wilde) varkens omgewoelde plek; -distel, vr.: varkensdistel, kruisdis-tel; -dreck, m.: varkens-stront; -essen, o.; varkenskost; -fang, m.: wilde-zwijnenjacht; -fenchel, m.: varkensvenkel; -finder m.: Zie -beller j -fisch, m,: bruinvisch, zeevarken; -fleisch, o.: wildzwijnsvleesch; -garn, o.: net om wilde zwijnen te vangen; -garten, m,: park voor wilde zwijnen; -glocke, vr.: (fig. fam.) vuilbek (die -glocke lauten: vuile [liederlijke] taal uitslaan); -gras, o.: (pik.) hondsgras, knoopgras; -hatz, vr. (-hetze, vr.): wilde-zwijnenjacht; -hirt, m.: varkenshoeder; |
SAUGEGEFaSS.
SAUHÜND.
685
|
-hund, m.: 1) Zie -beller, 2) -kerl; -jagd, vr.: Zie -liatz; -kerl, m.: vuile vent, vuilik; -koben, m.: varkens-kot; -koeh, m.: vuile (onzindelijke) kok; -kraut, o.: Zie -gras; -lache, vr.: grond vaneen wild zwijn, (fig:.) modderpoel; -leben, o.: (pop.) ongeredderd leven (ein -leben füh-ren : leven als een varken); -leder, o.: zwijnshuid, (fig.) vuilpoes, vuile taddik: -magen, m.: varkens-maag, (fig. pop.) vieze vent; -melde, vr.; (pik.) basterd ganzevoet; -mensch, o.: (pop.) vuilpoes, vuile taddik; -mutter, vr.: moedervarken, gejongd hebbende zeug; -nest, o.: (pop.) varkens-nest, varkens-kot; -netz, o.: Zie -garn; -ohr, o,: varkens-oor; -rebe, vr.: (pik.) bitterzoet; -riegel, m.: (pik.) zilver-kruid; -rüde, m.: Zie -beller; -rudel, o.; troep wilde varkens; -rüssel, m.: varkenssnoet;-sack, m.: (pop.) pens;-schnabel, m,: (pik.) paardenbloem; -schneider, m.; varkens-lubber; -sehwemme, vr.: modderpoel; -spiess. m.: spies voor de wilde-zwijnenjacht; -stall, m.; varkenshok, varkenskot ; -steller, m.: jachthond die de wilde zwijnen opjaagt om hen onder het schot te brengen; -sumpf, m.: vuile poel, (fig.) zinkput; -trog, m.: varkens-trog; -wirthschatt (t], vr.: vuile (vieze, gemeene) kroeg;-wuhle, vr.: Zie -lache; -wurz, vr.: (pik.) speenkruid. sau'ber, bv. n.: schoon, zindelijk, rein; (van schrift:) net; (fig. fam.) zuiver: (iron.) mooi; ein -er Bursche (ein -er Vogel, ein -er Zeisig): (iron.) een mooie iongen, een mooie; [ -keit, vr.: schoonheid, zindelijkheid, reinheid. Httu'berer, m. (-s; mrv. -): schoonmaker ; (fig.) zuiveraar. sanberlieh, bv. n. en bw.: Zie saiiber. Kftu'berling:, m. (-es, -s; mrv. -e): fatje, fat. sjiu'bern, w. b.: zuiveren; (fig.) schoonmaken; sich -, w. w.: zich schoonmaken, zich van slijk-spatten (enz.) ontdoen. Sau'ce, vr.: saus. sau'en, w. o. h.: 1) morsen; 2) vuile taal uitslaan; w. b.: vuilmaken, bemorsen. iSan'er, m. (-s; mrv. -): 1) morser, mors-pot; 2) vuilbek, uitslaander van gemeene taal. I -, o. (-8): zuurdeeg. Isau'er, bv. n.: zuur; (van melk:) goor; (fig.) zuur, (ook:) hard; -e Kirschen: zure kersen; ein -es Gesicht machen (ein -es Gesicht schneiden): een zuur gezicht zetten; eine -e Miene: een zuur gezicht; ein -es Wort: een hard (ruw, bits, scherp, schamper) woord; -e Arbeit: zwaar werk; es sich - werden lassen: hard moeten werken; er hat es sich - werden lassen: hij heeft hard gewerkt; das kostet mir -en Schweiss: dat kost mij zeer veel inspanning; das kommt mich (mir) - an: dat valt mij hard, dat is hard voor me; es wird mir -: het kost mij moeite; das Leben wird mir-: mijn leven wordt moeie-lijk, het leven begint mij te drukken; sich selbst das Leben - machen: zich het leven zuur maken. |
lean er, in Sam. I -ampfer, 'ra.: (pik.) zuring; -bissen, m.: Amerikaansche kalebas, (fig.) bittere pil om te slikken, harde noot om te kraken; -braten, m.: met azijn toebereid rundvleesch gebraden; -brief-chen, o.: onaangenaam brietje; -brühe, vr.: zure saus; -brunnen, m.: zurig mineraalwater-bron (den -brunnen trinken: zurig mineraalwater drinken; -brunnen-salz, o.: bitterzout);-dattel. vr.: tamarinde; -dom, m.; (pik.) berberis; -eisen, o.: ijzer-oxyde: -fleisch, o.: met azijn toebereid rundvleesch gekookt; -honigv m.: azijn met honig er in; -kirsche, vr.: zure kers; -klee, m.: koekoeksbrood (-kleesalz, o.: zuringzout); -kohl, m. (-kraut, o.): zuurkool; -luft. vr.: zuurstof; -maul, o.: (pop.) zuurmuil, zuur-smoel; -senf, m.: (pik.) zuring; -sichtig, bv. n.: zuurkijkend, (fig.) terugstootend; -stoff, m.: zuurstof; -süssr bv. n.: zuurzoet; -teig, m.: zuurdeeg; -topf, m.: brompot, knorrepot; -töpfigkeit, yr,: brommigheid, knorrigheid; -töpfisch, bv. n.: brommig, knorrig; -traubensaft? m.: Zie-wein; -wasser, o.: zurig mineraalwater; -wein, m.: zure wijn, wijn van onrijpe druiven; -werden, z. n. o.: zuur-wording, verzuring. SRu'erbar, hv. n.: zuur te maken. Hauerei', vr.: 1) mors-potterij; (fig.) morsigheid ; 2) vuile (gemeene, liederlijke) taal. Han'erlieli, bv. n.: zuurachtig, zurig; I -keit, vr.: zuurachtigheid, zurigheid. Jjiauerlingr, ra. (-s; mrv. -e): 1) gewone zuring; 2. zure appel; 3) rinse peer, stoofpeer. sau'ern. w. o. s.: zuur worden; (fig.) verzuren; (van melk:) goor worden. süii'ern, w. b.: zuur maken; den Teig -: zuurdeeg in het beslag doen. ^Rn'erung, vr.: zuurmaking; die - des Teiges: het doen van zuurdeeg in het beslag. J^auf, in Sam. I -aus, m. (-bruder, m.): likkebroer, nathals, zuiplap; -finne, vr.: jeneverpuist; -gelag, o.: zuippartij; -ge-noss, m. (-gesell, m.): fiepkameraad; -gesellschaft, vr.: zuipgezelschap, zuip-college; -gurgel, m.: Zie -aus; -haus, o.: dronkenmans-huis, (fig.)tapperij, (ook:) kroeg; -lied, o.: 1) drinklied, 2) dronken-mans-lied; -napfchen, o.: (in of aan eene vogelkooi:) drinkensbakje; -sack, m.: Zie -aus; -schuld, vr.: kroegschuld, drankschuld; -schwester, vr.: minnares van de flesch. saii'fen, w. o. h. onr. en w. b. onr. (saufst, sauft; soff; gesof'fen): zuipen ; (van dieren:) drinken; sich voll -: zich zat zuipen; Einen zu Boden -: iemand onder de tafel drinken. Süu'fer, m. (- ; mrv. -): zuiper, zuiplap ; der - lasst das Trinken nicht: (spr.) een dronkaard kan het drinken niet laten; I -wahnsinn, m.: (gnk.) delirium tremens. Sairferei', vr.: (het) zuipen, verslaafdheid aan den drank; Sau terin, vr. (mrv. •nen): zuipster. Saug, in Sam. I -ader, vr. (-gefass, o.): (ontl.) opslurpend vaatje; -rüssel, m.: (van insecten:) zuig-snavel, zuig-spriet; -warze, vr.: tepel, (pop.) tiet. ^Hng:, in Sam. I -amme, vr.: zoogende min. San'gre, in Sam. I -beutel^ m.: dotje (om op te zuigen); -bruder, m.:zoogbroeder; -ferkel, o.: speenvarken; -fisch, m.: zuigvisch, zuiger; -fiaschchen, o.: zuig-fleschje; -gefass, o.: (ontl.) opslurpend |
SCHABZIEGEK.
SAUGEGLAS.
686
|
vaatje; -glas, o. (-hom, o.): zuigglas; -kalb, o.: zuigend kalf; -lamm, o.: zuiglam; -leder, o.: (poinp-)zuiger; -maal, o. :roode plek van net zuigen; -pumpe, vr.: zuig-pomp; -röhre, vr. (-ronr, o.): zuigpijp; -rüssel, m.: (van insecten:) zuig-snarel, zuig-spriet; -schwamm, m.: spons; -werk, o.: zuigpomp; -zahn, m.: (ontl.) melktand. in Sam. 1 -milch, vr.: moedermelk: -thier [tj, o.: zoogdier (-thierkunde, vr. oi-thierlehre, vr.: leer der zoogdieren). Nau'gelu, w. b.: (tnb.) in de spleet enten. Hauwen, onr. w. o. h. en w. b. (sog; gesogen): zuigen; an der Mutter -: aan de moederborst zuigen, de borst nemen; etwas aus den Fingern -: (spr.) iets uit zijn duim zuigen; in sich -: opslurpen, sau'gen, w. b.: zoogen, laten zuigen, danger, m. (s; mrv. ): 1) zuiger; 2) (pgt;omp-)zuiger; 3) (yisch:) zuigvisch. Sau'gerin, vr. (mrv. -nen): zoogster. {^Ruffling , m. (-es, -s; mrv.-e): zuigeling; (fig.) klein kind; (ook:) hulpbehoevend schepseltje. ^üug'lings, in Sam. | -bewahranstalt, vr.: bewaarschool. sau'isch, bv. n.; (pop.) zwijnerijachtig, liederlijk. ü^aulchen, o. (-s; mrv. -): zuiltje, pilaartje, kolommetje. Hüule, vr.: zuil, pilaar, kolom; die -n des Herkules: de zuilen van Hercules, (thans:) de Straat van Gibraltar. Isüu'len, w. b.: met zuilen (pilaren, kolommen) versieren; gesault', bv. n.: met pilaren. I^au'len, in Sam. 1 -anlauf. m.: (bwk.) afronding eener zuil; -bau, m.: gebouw met pilaren; -bewohner, m.: Zie -heilige ; -ein^ang, m.: ingang met pilaren, portiek; -törmig, bv. n.: pilaarvormig; -fuss, m.: voetstuk (voet) eener zuil; -gang, m.: zuilen-gaanderij (Fr.: colonnade), (in kerken:) zijvleugel; -gesims, o.: kapiteel eener zuil; -halle, vr.; 1) zaal met pilaren, 2) Zie -gang; -haupt, o.: Zie -gesims; -heilige, m.: (kkl.-hist.) pilaarheilige; -knauf, m. (-knojrf, in.): Zie -gesims; -kreis, m.: omringende zuilengaanderij; -laube, vr.: Zie -eingang; -ordnung, vr.: 1) plaatsing van (afstand tusschen) de pilaren, 2) bouworde met pilaren; -paar, o.: tweetal pilaren;-platte, vr,: dekstuk van het kapiteel eener zuil; raum, o.: Zie -ordnung no. 1; -reihe, v.r.*: ?,uilen-rij, (eene) rij kolommen, (eene) nj pilaren; -schaft, m.: schaft (schacht) eener zuil; -stein, m.: (min.) basalt; -stel-lung, vr.: Zie -ordnung no. 1; -stuhl, m.: Zie -fuss ; -weite, vr.: Zie -ordnung no. 1; -werk, o.: Zie -gang, Saum, m. (-es, -s; mrv. Sau'me): 1) (kim.) zoom; (fig.) zoom. buitenrand, (ook:) naad, litteeken, (tech.) soldeernaad; (aan laken, enz.:) zelfkant; 2) (als maat:) halve emmer; 3) (door paard of ezel te aragen) vrachtquot;; I -ausgleicher, m.: gelijk-snyder van de randen; -baum, m.: boom aan den buitenrand van een bosch; -esel, m.: pak-ezel; -farn, o.: (pik.) wijfjes-vaJen; -haft, bv, n.: talmend, dralend; -pterd, o. (-ross, o.): pakpaard; -sal, o.: langzaamheid; -sattel, m.: pakzadel; -schwelle, vr.: drempelstuk; -selig, bv. n.: talmend, langzaam; -seligkeit, vr.: langzaamheid ; -steig, m.: pad (weg) voor pakezels; -taue, o. mrv.: (zeew.) lijken (d. i. zoomtouwen aan een zeil); -thier [t], o.: lastdier; -weg, m.: Zie -steig, |
sau men, w. b.: (kim.) zoomen, boorden; (tim.) vierkant behouwen; w. o. h.: talmen, dralen (sich -: talmen; sich nicht -: haast maken, jacht achter het werk zetten). Sau'mer, m. (-s; mrv. -): 1) talmer; 2) (kim.) zoomer; 3) lastdier; 4) houder van lastdieren. . Sttumerei', vr.: 1) (het) zoomen; das ist eme schlechte -: dat is slecht gezoomd; 2) (het) talmen; solche -! wat zijt gij aan het talmen, heb ik ooit zulk talmen gezien. Süu'merin, vr. (mrv. -nen): 1) talm-ster; 2) zooms ter; sau'mig, bv.n.: talmend, langzaam; Sau'migkeit, vr.: langzaamheid; Saum lmg, m (-es, -s; mrv.-e): talmer Saumniss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv. -sej): (het) talmen, (bet) dralen,quot; (fig.) vertraging. t ■ oV ^aur ach, m. (-s): Tplk.) berberisse-struik; I -beere, vr.: berberis. sau're, verbogen vorm van sauer. Wau re, vr.: zuurheid; (fig.) wrangheid, scherpte; (schk.) zuur. SHu'rieh, m. (-s): zuring. Saus, m. (-es): 1) gesuis, gedruisch, leven, lawaai; 2) (fam.) soes; in - und Braus leben: in een soes leven (Zie Brausgt;. Sau'se. in Sara. | -laut, m.: sisklank, sissend geluid; -wind, m.: fluitende (huilende, gierende) -wind, (fig,) losbol, doordraaier. ^ttu'sel, m. (-s): suizing, ruisching; I-laut, m.: (tik.) scherpe klank van de letter „h', geadspireerde klank. sttu'seln, w. o. h.: suizen, ruischen; (van kabbelend water:) ruischen, murmelen; (van eene zijden japon:) ruischen, ritselen. sau sen, w. o. h.: suizen, bruisen; (van den wind:) loeien, fluiten, snorren, gieren; (van bijen:) gonzen; es saust mir in den Ohren: het suist mij in mijne ooren, (fig.) mijne ooren tuiten; der Pfeil sauste durch die Luft: de pijl snorde door de lucht; gesaust kommen: (fig. fam.) als uit de lucht komen vallen. Savan'ne, vr.: (in Amerika:) onafzienbare grasvlakte, graswoestijn. Savoyar'de, m. (-s): Savooier; Sa-voy'en, o. (-s): (adk.) Savooie; Savoy'er, m. (-s; mrv. -): Savooier (-kohl, m.: savooiekool); Savoy'erin, vr. (mrv. -nen): Sa-vooische; savoy'isch, bv, n.: Savooisch. Sbir're, m. (-n; mrv. -n): (in Italië:) diender; (iron.) klemhaak, dievenvanger. Sce'ne, vr.: tooneel; in - setzen: ten tooneele brengen; | Scenerie', vr.: too-neelmatige toestel. Scep ter, o. (-s: mrv. -): Zie Zepter. Schaaf, enz.: Zie Schaf. Schaar, enz.: Zie Schar. Schab, in Sam. I -aas, o.: afschaafsel van huiden; -ab, o.: afschaafsel, afschrap-sel, afval; -eisen, enz.: Zie Schabe, m Sam.; -zieger, m. (-ziegerkase, m.): groene kaas. |
SCHaDELMESSKUN ST.
SCHABE.
687
|
Hcha'be, vr.: 1) (ins.) tor; (ook:) mot; (ook:) made, worm; wenn die -n in's Salz kommen: (spr.) als de kalvers op het ijs dansen; 2) schaafmes, (ook:) scnrapmes, krabber; 3) schurft, (ook:) jeuk; I -baum, m.: op schragen rustende (looiers-) schaafplank; -blech, o.: (schoenmakers-) likhout; -bock, m.: Zie -baum; -brett, o.: schaaf- (schrap-, kras-)plank; -eisen, o.: schaafmes, schrapmes, (hik.) beenvijl, beenrasp; -klinge, vr.: Zie -blech; -messer, o.: schaafmes, schrapmes, (hik.) scalpeermes; -riibchen, o.: riemknolletje (Einem ein -rübchen machen: pop.: iemand uitsliepen); -wolle, vr.: doode wol, sterfwoL Scha bel, in Sam. I -bohne, vr.: (tnb.) snijboon. Ischa'beu, w. b.: 1) schaven, afschaven, schrappen, afschrappen, afkrabben, afkrassen, atraspen, afvijlen; Einem eiri Rübchen (pop.) iemand uitsliepen; 2) (grrav.) etsen ; die geschabte Manier: de etskunst. Ischa'ben, in Sam. I -frassig (-fressig:), bv. n.: wormstekig; -gift, o.: rattenkruit; -kraut, o,: (pik.) mottenkruid; -loch, o.: msectenbeet, insecten-steek, (fig.) wormstekigheid. SchR'ben, vr. mrv.: afval (van vlas of hennep. Scha ber. m. (-s; mrv. -): hoofddeksel. Ncha'ber, m. (-s; mrv. -): 1) schaver, schrapper, krabber, krasser, rasper; 2) scnaafmes, schrapmes, krab-ijzer, kras-iizer, rasp, vijl, enz.; 3) (iron.) schraper, duitendiet, schrok, inhalige vrek; I Scha-berei', vr.: geschaaf, geschrap, gekras, enz.; (iron.) geschraap, inhaligheid. S^cha'bernack, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (fam.) poets, voor den gek houderij; Einem etwag zum - thun (Einen scha-bernacken): iemand eene poets bakken, (ook:) een loopje met iem. nemen, een relletje met iem. hebben, iemand voor het lapje houden; 2) (pop.) koolbakker, grekscheerder, spotvogel, schalk. scha'bernacken, w. b.: Zie 5 reg. hooger. scha big, bv. n.: 1) schurftig; 2) wormstekig; 3) sjofel, armoedig, haveloos; (van kleederen:) kaal, versleten; 4) schraapzuchtig, inhalig; I -keit, vr.: 1) schurftigheid; 2) wormstekigheid; 3) sjofelheid, kaalheid; 4) schraapzucht, inhaligheid. ^chablon', o. l-es, -s; mrv. -e): Zie £»chaMoiie. Schablo'ne, vr.: 1) staaltje, monster, proefstuk; 2) mal, model, vorm. Schabrack'e, vr.: (rs.) dekkleed, schabrak, zadeldek. !$chab'sel, o. (-s; mrv. -): schaafsel, schrapsel, vijlsel, afval. ISchach, m. (-es, -s; mrv. -e): schach (van Perzië). ISchach, o. (-es, -s): 1) (spl.) schaak; - spielen: schaak spelen, schaken; dem Könige - bieten: den koning schaak zetten, schaak aan den koning geven; dem Könige -: schaak aan den koning!; der König steht im -: de koning staat schaak; - una matt: schaakmat; 2) (fig.) Einen im - halten: iemand in bedwang houden; I -artig, bv. n.: (wpk.) geruit, ruitvormig; |
-brett, o.: schaakbord; -feld, o.: ruit (van het schaakbord); -figur, vr.: schaak-stuk ; -förmig, bv. n.: ruitvormig, geruit ; -matt', bv. n. en bw.: (spl. en fig.) schaakmat (Einen -matt macnen: iem. schaakmat zetten); -spiel, o.: schaakspel; -spieier, m.: schaker; -spielerin, vr.: schaalcster; -stein, m.: schaalcstuk; -tafel, vr.: schaakbord; -zug, m.: zet (op het schaakbord). scha'chen, w. b.: Zie schachten. Schach'er, m. (-s): geschacher; I -han-del, m.: schacher-negrotie; -jude, m.: schaeherende jood, schacheraar. Scha cher, m. (-s; mrv. -): gauwdief; ein armer -: een arme duivel, een arme slokkerd; I -kreuz, o.: galghout, galg, (wpk.) gaffelkruis. Stahacherei', vr.: geschacher; Schach'erer, m. (-s; mrv. -): schacheraar; schach'ern, w. o. h.: schacheren. Schacht, m. (-es; mrv. -e of Schach'te): 1) (als maat:) kubiek voet, (ook:) vierkant; 2) (mnw.) mijnput, (fig.) mijngroeve, mijn (einen - absenken labteufen]: eenen mijnput graven); 3) (van smelt-ovens:) mond, opening; I -bühne, vr.: rustplaats (in den mijnput); -halm, m.: Zie Schach-telhalm; -haus, o. (-hauschen, o.): hut boven den mijnput; -holz, o.: planken-bekleeding van den mijnput; -hut, m. (-kappe, vr., -müfze. vr.): mijnwerkers-hoofddeksel. Schach tel, vr.: doos; eine alte -: (pop.) een oud wijf, een oud rabat, eene oude totebel; I -deckel, m.: deksel eener (der) doos; -halm, m.: (pik.) paarde-staart, schaaf-gras, schaaf-stroo; -macher, m.: doozenmaker, kartonwerker; -mannchen, o.: mannetje (popje) dat uit eene doos springt als men het deksel opendoet ;-saft, m.: verdikt vruchtensap uit de bus, kon-serf. Sehach telchen, o. (-s; mrv. -): doosje. Hchach'teln, w. b;: 1) in eene doos doen, in doozen doen; 2) met schaatgras schuren. Nchach'teu, w. b.: ruiten, geruit ma- schach ten, w. b.: 1) (bij de Joden:) kausjer-slachten; 2) (fig. pop.) Einen -: iemand sjochten, (ook:) iemand afranselen; geschachtet: (fig. pop.) gesjocht. Schuch ter, m. (-s; mrv. -): Joodsch slachter, vleeschhouwer voor de Joden. Schack'e, enz.: Zie Scheelte, enz. Schad, in Sam. I -bürge, m.: tweede borg; -fall, m,I geval van schade; -haft en -los: Zie beiden op hunne alphabeti-sche plaats. Scha de, vr.: (visch:) elft. 1 -, m. (-ns) • 1) schade, enz. Zie Schaden; 2) jammer: es ist (ewig) -: het is (eeuwig) jammer; es ist - um ihn: het is jammer van hem; - für alle Schatze, wenn ...: (fam.) ik maal er niemendal om, als ..,; ach - • (tsw.) och hé! , , , Scha'del, m. (-s; mrv. -): schedel; (fig.) hoofd; I -bohrer, m.: schedelboor trepaan; -haut, vr.: schedelhuid, schedelvlies; -höhe, vr.: (bijb.) hoofdscheelplaats, Golgotha; -kenner, m.: schedelleer-kundige; -kenntniss l.nisl, vr. (-lehre, vr.): schedelleer, hersenschedel-leer ; -messkunst, vr.: schedelmeetkunst; |
SCHaDELNAHT.
SCHAFWEIDE.
688
SCHAFWEIZEX.
689
SCHaFTIG.
|
-■woizen, m.: onkruid; -wolle, vr.: schapenwol; -zecke, vr.: Zie -laus; -zucht, vr.: schapenfokkerij. schapenteelt; -züchtler m.: schapenfokker; -zungre, vr.: (pik.) smalle weegbree. Zie ook ^chafs. HchftfT'chen, o. (-s; mrv. -): 1) schaapje, lammetje; sein - scheren: (spr.) zijn naadje naaien, goede zaken maken; seine - scheren : (spr.) zijne schapen scheren, iedereen het vel over de oorenhalen;sein - auf's Trockne bringen: (spr.) zijne schaapjes op het droge brengen, maken dat men binnen komt (d. i. dat men kan gaan rentenieren); 2) schaapje aan de lucht, schapenwolkje, wit wolkje; - am Himmel und ein geschminktes Gesicht sind beide von kurzer Dauer: (spr.) schaapjes aan de lucht en geblankette gezichten zijn beiden van kortenduur; 3) (aan boomen:) katje; 4) (als troetelwoord:) hartje, liefje; mein-: (pop.) mijn lam! I -blume, vr.: paardenbloem. Sehli/fe, vr.: (tnb.) suiker-erwt; (fig.) bruidsuiker. MchRfeln (sich), w. w.: ineenkrullen als schapewol; (van de lucht:) vol worden met witte wolkjes (d. i. met schaapjes). sclia'fen (scliH'fen), bv.n.: schaaps-, schape-, schapen-. Schil Ter, m. (-s; mrv. -): herder, schaapherder; (fig. en kkl.) herder; I -band, o.: strikje in het knoopsgat; -bube, m.: herdersjongen; -dichter, m.: idyllen-dichter; -gedicht, o.: idylle ;-ge-sang, m.: herderslied; -gesprach, o.: herders-gesprek, herderskout; -hund, m.: herdershond; -hütte, vr.: herdershut; -junge, m. (-knabe, m.): herdersjongen; -knecht, m.: herdersknecht; -leben, o.: herdersleven; -lied, o.: herderslied; -madchen, o.: herderinnetje; -nuss, vr,: (pik.) aardnoot, aard-aker; -pfeife, vr.: herdersfluit; -roman, m.: herdersroman; -sitz, m.: herders-stoeltje, herdersbankje; -spiel, o.: herders-spel; -stab, m.: herders-stat, (kkl.) bisschops-staf, (pik ) kaarden-distel; -stück, o.: herderslied (-stückchen, o.: herdersliedje); -stunde, vr.: herdersuurtje, uurtje van verliefd samenzijn; -tanz, m,: herdersdans; -tasche. vr.: (pik.) herders-tasch; -wolle, vr.: vlokwol, uitgevallene wol; -zeit, vr.: herders-tijd. Arcadische eeuw. Hcjiftferei', vr.: 1) schapenfokkerij; 2) schaapskooi; 3) herders-woning. SdittTepin, vr. (mrv. -nen): 1) herderin ; 2) herdersvrouw. Iscnaffen, w. b. onr. (schuf; ge-schaffen) : scheppen, het aanzijn geven aan, voortbrengen. Iscliaffeii, w. b. reg.: 1) schaften, maken, doen; nichts zu - haben mit: niets te schaffen (niets te maken) hebben met; viel zu - haben mit: veel te doen hebben met, veel werk (veel moeite) hebben met: Einem viel zu - machen: iemand veel te schaffen (te stellen, te doen) geven, iemand veel moeite veroorzaken: sich zu - machen mit: zich bezighouden (bemoeien, inlaten, afgeven) met; was habt Ihr hier zu -: wat hebt gij hier te schaffen (uit te voeren, te doen, te verrichten)?, wat doet gij hier? 2) verschaffen; (fig.) aanschaffen; 3) ver- |
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, voeren, transporteeren, (van de eene) naar eene andere plaats overbrengen; etwas an Ort und Stelle -: iets naar de plaats van zijne bestemming overbrengen; aus dem Wege -: uit den weg ruimen; nach Hause naar huis brengen; sich Einen nicht vom Halse - können: iemand niet van zijnen hals kunnen schuiven, zich niet van iemand kunnen ontdoen; 4) bevelen; was - Sie: wat is er van uwen dienst?, wat verlangt gij? schaffend, bv. n.: scheppend: ein -er Geist: een scheppende geest; die -e Kraft: de scheppende kracht. Schaffer, m. (-s; mrv. -): 1) beheerder, beheervoerder; 2) feest-regelaar, toongever; I -tanz, m.: eerste dans op eene boeren-bruiloft. SchaflTner, m. (-s; mrv. -): 1) beheerder, beheervoerder; (in gestichten:) huismeester; (in koffiehuizen:) bediende, knecht, aannemer (Fr.: ganjon; Duitsch: Kellner); (bii spoortreinen, postwagen-en omnibus-diensten, enz.:) conducteur; Schaftnerei', vr.: 1) beheervoerderschap, (fig.) beheer, (in gestichten:) huismeesterschap; 2) belieervoerders-woning; Schaffnerin, vr. (mrv. -nen): 1) beheer-voerderes, 2) beneervoerdersvrouw, enz. (Zie Schaffner). Schalt'of, o. (-es, -s; mrv. -e): (rcht.) schavot; (mtsl. en tim.) steiger, stelling. Schaf fun g:, vr.: (het) scheppen, in het aanzijn roeping. Schaf'fnnss, in Sam. I -gabe, vr.: genie, scheppend talent; -kraft, yr.: scheppende kracht. schU'lisch, bv. n.: schaapachtig. Schafs, in Sam. I -auge, o.: schaapsoog, oog van een schaap, (fig.j puiloog, dom kalfsoog, oog zonder uitdrukking; -gesicht, o.: (pop.) stom bakkes; -kleid, o.: (bijb.) schaapskleed (in -kleider: in schaapskleederen); -kopf, m.: schapekop (ook ng.); -köpfig, bv. n.: schapekopach-tig, dom-onnoozel; -massig, bv. n.: schaapachtig; -nase, vr.: schape-neus, (iron.) stom bakkes. Schaft, m. (-es, -s; mrv. -e en Schafte): 1) schacht (lansschacht; pilaarschacht; penneschacht; laarzeschacht; enz.); 2) steel, stok, handvatsel; (van bloemen:) stengel; (van een geweer:) lade, houtwerk; (van eenen boom:) stam, tronk; (van een schip:) schegge, scheg; (vaneen kabel:) hart; I -baum, m.: rechtopgaande boom; -bock, m.: (art.) affuit; -draht, m.: draad waarvan de spelden gemaakt worden ; -förmig, bv. n.: schachtvormig; -ge-sims, o.: kornis (van pilaar, kolom of zuil); -halm, m. (-heu, o.): Zie Schach-telhalm; -holz, o.: voor de geweermakerij geschikt hout; -leisten. m.: laarzenbeen; -nadel, vr.: kousenwevers-naald; -Schneider, m.: draad-snijder (in speldenfabrieken) ; -spiegel, m.: penant-spiegel. schRf'ten Ocharten), w. b.: van eenen steel voorzien: (geweren:) het houtwerk maken aan; (schepen:) voor (zoo of zoo vele) stukken geschut boren; (kabels en touwen:) splitsen. ... schüf'tig:, by.n.: met een... steel; (pik.) gestengeld. (dun, dik, lang, enz.) van stengel; (kabels:) (zoo ot zoo veel) draads-. druk. 44 |
SCHAGRIN.
SCHALTEN.
690
|
Pellagrin, o. (-es, -s): segrijnleder. fellah, m. (-s; mrv. -e): schach (van Perzië). , , . S^chak, in Sam. 1 -werk, o.: (zeew.) raScïiaekal, m. (-s; mrv. -): (drk.) jakhals. v , „ Scliii ker. m. (-s; mrv. -): 1) schalk, spotvogel, grappenmaker; 2) scherts; seinen - mit Einem haben: iemand in het O'tje nemen, iemand in het zonnetje zetten, iemand voor het lapje houden; 1 -haft, bv. n-: schertsend, dollendj snaaksch, grappig, vol malligheid; -hattigkeit, vr.: snaakschheid, grappigheid, malligheid-makerij; -teufel, m.: zucht om te dollen. ^clittkerei', vr.: scherts, snakerij, gekheid, malligheid; Scha'kerin, vr. (mrv. -nen): vroolijke Frans, vrpuw (meisje) altijd vol scherts en malligheid; scha'kern, w. o. h.: schertsen, dollen, malligheid maken. Isclial, bv. n.; flauw (ook fig.); I -heit, vr.: flauwheid (ook fig.); -kopf, m.: leeghoofd. I^cltal. in Sam. I -blech, o.: plaatje over de luns van een wagenrad; -brett, o. (-diele, vr.): 1) schaal, zijplank, buitenplank, 2) (tim.) wankant; -fisch, m.: schelpvisch; -gebirge, o.: uit dunne lagen samengesteld gebergte, (fig.) aangeslibde grond; -gewicht, o.: scnaalgewicht; -holz, o.: Zie -brett; -muschel, vr.: schotelvor-mige schelp; -obst, o.: ooft in een harden dop (b.v. noten); -ohr, o.: (vea.) te groot oor; -stück, o.: Zie -brett; -thier [tj, o.: schaaldier; -wage, vr.: balans met schalen; -wand, vr. (-werk, o.): planken bekleeding; -wurm, m. : schaaldier. seliamp;l, in Sam. I -bar, bv. n.: geschikt om van schil, bast, dop, enz, ontdaan tc worden; -blase, vr. (-blatter, vr.): puist; -hengst, m.: dekhengst; -pflu^, m : bovengronds-ploeg; -zalm, m.: atbrokkelende tand. Sclial'be, vr.: vaars (jonge koe). !$cliHl'chen, o. (-s; mrv. -): 1) schaaltje; 3) schoteltje; 3) schilletje, dunne schil; 4) vliesje. Scha'le, vr.: 1) schaal (schotel: thee-schoteltje; weegschaal; eierschaal; buitenhuid der schaaldieren; oesterschelp; mosselschelp); 2) schil, bast, schors, bolster, dop, peul; aus den -n machen: (erwten:) doppen, (noten:) ontbolsteren; bei der - stenen bleiben: (fig.) niet tot de kern doordringen; 3) schedel, hersenpan, breinkas; 4) (van een boek:) band; 5) (van een mes:) heft. Isclia len, w. b.: 1) beplanken, met planken bekleeden; 2) Messer -: messen in het heft zetten; 3) ein hochgeschalter Hirsch: een hert met een hoog gewei, iselia len, in Sam. I -förmig, bv. n.: 1) schotelvormig, 2) schelpvormig;-frucht, vr.: 1) in een dop beslotene vrucht, 2) peulvrucht; -gehause, o.: 1) dop,2)bolster, 3) slakkenhuisje ; -mehl, o.: zemel-meel; -schnecke, vr.: (ins.) huisjesslak; -schneider (-schröter), m.: (in de messen-makerij :) neftenmaker; -thier [tl, o.: 1) schaaldier, 2) schelpdier. schalen, w. b.: schillen; pellen; «loppen; ontbolsteren; afschilferen; (akk.) den bovengrond omploegen; I siclr - w. |
w.: vervellen; afschilferen; (van sommige dieren:) de huid afwerpen. Stahk'ler, m. (-s; mrv. -): schiller; peller; dopper, ontbolsteraar; enz. (Zie selialen). schalij bv. n.: in eene schil (enz. Zie ^chale) besloten. Schalk, m. (-es, -s; mrv.-e): schalk; den - im Nacken haben (den - hinter den Ohren haben): (spr.) ze in de mouw hebben, een leepe gast zijn; den - nicht bergen können: (spr.) zich zeiven verraden, den aap uit de mouw laten komen; I -haft, bv. n.: schalkachtig, schalksch; -haftigkeit, vr. (-heit, vr.): schalkachtigheid, schalkschheid. sehalk'iseh, bv. n.: schalksch. Schalks, in Sam. I -auge, o.: schalksch oog; -iiugig, bv. n.: met schalksche oogen; -decKel, m.: (iron.) hoed, hoofddeksel; -freude, vr.: Zie Schadenfreude; -freund, m.: valsche vriend; -knecht, m.: (bijb.) ontrouwe dienstknecht; -narr, m.: hansworst, grappenmaker; -ohr, o.: oor dat zich doof houdt; -rath [tl, m.: 1) sluw-bedrieglijke raad, 2) schertser, grappenmaker ; -sinn, m.: schalkschheid; -sinnig. bv. n.: schalksch. Schall, m. (-es, -s; mrv. Schal'le): 1) klank; 2) geschal, geschetter; I -becken, o.: klankbekken, cimbaal; -boden, m.: 1) klankbord, 2) (muz.) zangboom (zangbodem) ; -brechend, bv. n.: klankbrekend; -brechungslehre, vr.: leer der klankbreking; -gelachter, o.: schaterend gelach; -horn, o.: klankmond (van hoorn of trompet); -lehre, vr.: klankleer; -loch, o, galmgat; -mass, o. (-messer, m.)quot;-klankmeter; -rohr, o,: spreekbuis, spreektrompet; -welle, vr.: golvende klank, klankgolving; -wort, o.: klank-nabootsend woord. schallen, w. o. h.: klinken, klank geven; (fig.) weerklinken, weergalmen. schallend, bv. n.: klankgevend, klinkend; (fig.) klankvol, klankrijk; (ook:) weerklinkend, weergalmend; -es Gelachter: schaterend gelach. Schalm, m. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) rand, lijst; (in een bosch:) strook om vee te laten grazen; i -baum, m.: gemerkte boom; -eisen, o.: merk-ijzer. Schalmei', vr.: schalmei, rietenfluitje; I -blaser, m.: schalmei-blazer; -klang, m.: schalmei-klank; -pfeifer, m.: schalmeiblazer Schalmei'e, vr.: Zie Schalmei; I Schalmei'er, m. (-s; mrv. -): schalmeiblazer. schal'men, w. b.: schalmen (1. in een bosch een pad afbakenen; 2. de boomen merken, van een nommer of merkteeken voorzien; 3. de scheepsluiken dichtspijkeren). Schalot'te, vr.: (pik.) sjalot. Ischalt: Zie schelten. 1 Schalt, in Sam. I -bahre, vr.: kruiwagen; -buchstabe, m.; (voor de welluidendheid) ingeschovene letter; -jahr, o.: schrikkeljaar; -monat, m.: schrikkelmaand; -satz, m.: (tik.) tusschenzin; -tag, m.: schrikkeldag; -wort, o.: ingelascht woord; -zeile, vr.: tusschengevoegde (ingelaschte) regel. schal'ten, w. o. h.: te werk gaan; |
SCHANZKLEIDER.
SCHALTER.
691
|
(tam.) omspringen; mit etwas - und vralten: (fam.) met iets omspringen (leven, te werk gaan); wenn ich frei -könnte: als ik doen kon wat ik wilde; I w. b.: inlasschen, invoegen, tusschen-schuiven. Sc hal ter, m. (-s; mrv. -): 1) (fam.) omspringer; 2) raampje, deurtje, luikje. Sclia'limg:, vr.: oekleeding met planken. ^diU'lun]^, vr.: (het) schillen (enz. Zie schalen). Nchalup'pe, vr.: 1) sloep; 2) boot. I^eliam, m.: 1) schaamte; roth (tl werden vor blozen (eene kleur krijgen) van schaamte; weder - noch Schande haben: hoegenaamd geene schaamte hebben; alle - abgelegt haben (aller - bar geworden sein, aller - den Kopt' abgebis-sen haben): alle schaamte uitgeschud hebben; 2) (fig.) schaamte (d. i. de schaamdeelen); seine - nicht bedecken können: zijne schaamte niet kunnen bedekken. I^icliaiii, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) schaani-ader; -apfel, m.: roodkoontje (eene appelsoort); -bein, o.: (ontl.) sehaambeen; -beule, vr.: (hik.) liesgezwel, klap-oor; -bug, m.: (ontl.) lies;-errothen [tl, o.: ('t) blozen van schaamte, (het) schaamrood; -gang, m.: (ontl.) scneede; -gefühl, o.: gevoel van schaamte;-gegend, yr.: (ontl.) schaam-streek; -glied, o.: teellid, teeldeel; -haar, o.: haar der schaamdeelen; -haft, bv. n.: beschaamd, verlegen, (fig.) kuisch; -haftigkeit, vr.: beschaamdheid, verlegenheid, (fig.) kuische schaamte; -hügel, m.: (ontl.) venusheuvel; -knochen, m.: (ontl.) sehaambeen; -leizen (-lippen), vr. mrv.: lippen der schaamspleet; -los, bv. n.: schaamteloos, onbeschaamd; -losigkeit, vr.: schaamteloosheid, onbeschaamdheid; -pflanze, vr.: kruidje-roer-me-niet; -ritze, vr.: (ontl.) schaam-spleet, scheede; -roth [tl, bv. n,: schaamrood (-roth werden: blozen; -roth machen: doen blozen); -röthe [t], vr.: schaamrood, schaamte-blos; -seite, vr.: (ontl.) jlies; -theile [t], m.mrv.: schaamdeelen, teeldeelen; -züngelchen, o.: (ontl.) kittelaar, Tehama'de, vr.: (mil.) signaal dat men in onderhandeling wenscht te komen; - schlagen: door trommelslag te kennen geven dat men in onderhandeling wenscht te komen. NcliR'mel, m.: Zie $gt;cliemel.| hchamen (sich), w. w. [2]: zich schamen over; sich einer Sache (sich eines Dinges) -: zich over iets schamen; sich zu Tode - (sich ins Herz hinein -): zich doodschamen. |
Gehand, in Sam. I -altar, m.: afgodsaltaar; -balg, m.: 1) bastaard, 2) slet, gemeene hoer; -bar, bv. n.: schandelijk; -barkeit, vr.: schandelijkheid; -bild, o.: schandeliik afbeeldsel; -brief, m.: schandelijke brief; -bube, m.; schobbejak, schobberd, schoelje; -buch, o.: 1) gemeen boek, liederlijk boek, 2) (ng., het) zwarte boek; -bühne, vr.: schavot ter tepronk-stelling, (fig.) schandpaal, kaak; -deck, o.: (zeew.) schanddek, dolboord; -deckel, m.: (iron.) potdeksel (om schande te bedekken); -fleck, m.: schandvlek (Einem einen -fleck anhangen: aan iem. een lak opleggen, aan iem. eene klad aanwrijven); -friede, m.: schandelijke vrede; -gebot, o.: schandelijk bod; -gedicht, o.: 1) schandelijk (liederlijk) gedicht, 2) schotschrift op rijm; -geld, o.: 1) onrechtvaardig geld, op schandelijke wijze verkregen geld, 2) spotprijs; -gemalde, o.: schandelijke schilderij; -geschichte, vr.: schandelijke geschiedenis; -glocke, vr.: schandklok; -hure, vr.: slet, gemeene hoer; -kauf, m.: schandelijke, koop; -leben, o.: schandelijk leven; -lied, o.: schandelijk lied; -lüge, vr.: schandelijke leugen; -maal, o.: (fig.) brandmerk der schande, schandvlek; -maul, o.: schendtong (ein -maul naben: eene schendtong zijn); -name, m.: schandelijke naam, (fig.) schimpnaam; -pfahl, m.: schandpaal; -preis, m.: spotprijs (um einen -preis: voor een spotprijs); -sack, m.: Zie -vogel; -silule, vr.: schandpaal; -schrift, vr.: schotschrift; -schriftier, m.: schotschrijver; -sprache, vr.: schandelijke taal; streich, m.: schandelijke streek; -that, vr.: schanddaad, schandelijke daad; -titel, m.: smadelijke titel; -vogel, m.: 1) liederlijke kerel, nachtlooper, 2) Zie -biibe; -weib, o.: schandelijk wijf;-winkel, m.: schandelijk huis, gemeen huis; -wort, 0.: 1) schandelijk woord, 2) schimpwoord; -wurz, vr.: (pik.) smeerwortel, spekwortel, waalwortel; -zeichen, o.: Zie -maal; -zunge, vr.: schendtong. Gehande, vr.: schande; Einem zur - gereichen: iemand tot schande strekken; Einem - machen: iemand schande aandoen; Einem zu -n machen: 1) iemand beschamen, iemand beschaamd maken, 2) iemand ruïneeren, iem. geheel ten onder brengen; Einem - bringen (Einen in - bringen): schande over iemand brengen (ein Madchen in - bringen: een meisje ongelukkig maken); Einen zu -n prügeln : iemand slaan dat het schande is; ein Pferd zu -n reiten: een paard zoo afrijden dat het schande is; ein Schift' zu -n schiessen: een schip reddeloos schieten, een schip in den grond boren; sich zu -n laufen: zich doodmoe loopen, zich half lam loopen; zu -n gehen: ten onder gaan, te niet gaan; -n halber: voor de schande, uit schaamte; Armuth [t] ist keine -: (spr,) armoede is geene schande. schan den, w. b.: schenden (i. a. b.: 1. beschadigen, misvormen, mismaken; 2. overtreden; 3. verkrachten, ont-eeren; 4. ontheiligen, ontwijden; 5. beschenden, belasteren} 6) te schande maken); I sich -, w. w.: zich ont-eeren. Schan der, m. (-s; mrv. -): schender (i. a. b.: Zie seliRnden). scliand'Iich, bv. n.: schandelijk; I -keit ,vr.: schandelijkheid. £»ehaiik, m. (-es, -s): 1) vergunning om drank te tappen; 2) Zie !$chenke. Schan'ker, m. (-s; mrv. -): (hik.) sjanker. Schanz, in Sam. I -arbeit, vr.: 1) schansgravers-werk, (als militaire straf:) kruiwagen-straf, 2) schanswerk, verschansing ; -arbeiter, m.: schansgraver; -gerath [tl,o.: schansgravers-gereedschap;-griiber, m.: schansgraver ;-kleid, o. (mrv.-kleider): (zeew.) schanskleed (mrv. schanskleeden); |
SCHANZKOKB.
SCHARPIE.
692
|
-korb, m.: schanskorf; -laufer, m.: schans-looper (eene lange, warme jas), kuitendekker; rnetz, o.: (zeew.) vinkennet; -pfahl, m.: schans-paal, palissade (mit -pfahlen versehen: palissaaeeren); -wehr, vr.: borstwering:; -werk, o.: bolwerk; -zeug, o.: Zie -g-eramp;th. Mchan'ze. vr.: (vest.) schans; (zeew.) achterplecht; (spl. en fig.) kans; eine -aufführen: eene schans opwerpen; auf seine - sehen: (fig.) zijne kans afkijken; die - gewinnen: (spl.) met den pot gaan schuiven; in die - schlagen: 1) op het spel zetten, in de waagschaal stellen. 2) kwistig zijn met. sctian'zen, w. o. h.: schansgraven; (fig.) hard werken, zich afmoorden; 1 Schan'zer, m. (-s; mrv. -): schansgraver. Sleliar, vr.: l) schaar, schare; troep, zwerm; 2) (akk.) ploegschaar; 3) (een zee-visch:) schar; I -baum, m.: (akk.) ploeg-hout; -gang, m. (-kluft, vr.): (mnw.) mijngang die met eene andere ineenloopt; -schmied, m.: klein-smid; -wache, vr.: rondewacht, patrouille; -wachen, w. o. h.: patrouilleeren, de ronde doen: -wachter, m.: soldaat van de rondewacht. Zie Scharen, Scliara'de, vr.: lettergrepen-raadsel (Fr. : charade). IScliar'be, vr.: (vog.) zeeraaf. IScliar'be, in Sam. I -brett, o.: hak-bord, hakplank; -eisen, o.: hakmes;-kohl, m.: fijngehakte kool; -messer, o.: hakmes. schar'ben (schar ben), w. b.: fijn-hakken. Scharbock, in. (-es; -s): (gnk.) scheurbuik; I -heilend, bv. n.: goed tegen scheurbuik; -krank, bv. n.: aan scheurbuik lijdend; -mittel, o.: middel tegen scheurbuik. schar'bockijj*:, bv n.: scorbutiek, aan scheurbuik lijdend. Schar bocks, in Sam. I -heil, o.: (pik.) lepelblad; -klee. m.: (pik.) water-drieblad; -kraut,o.: (pik,) lepelblad. Schar de, vr,: (visch:) bot. IScha'ren, in Sam. I -führer, m.: aanvoerder (hoofd) eener schare; -weise, bw.: in scharen, in troepen, in zwermen. Ischa'ren, w. b.: scharen, in scharen of troepen afdeelen; sich -, w. w.: zich in troepen scharen, troepswijze samengaan. ischarf, bv. n. en bw.: scherp (ook fig. i. a. b ) ; - laden: met scherp (met een kogel) laden; - nachfragen: nauwkeurig navraag doen; - wagen: schraal (al te precies) wegen; - arbeiten: hard doorwerken ; ein Pferd - beschlagen: een paard scherpzetten; - zugehen: zijne schreden verhaasten, (pop.) zijne beenen na zich halen. 1 Scharf, o.: scherp (d. i. een kogel); loses -: schroot; klein -: kleine spijkers (mrv.); gross groote spijkers (mrv.). |
Ischarf, in Sam. I -blatterig, bv. n.: met scherpe kanten aan de bladeren» -bliek, m.: scherp gezicht, (fig.) scherpe blik, vlug oordeel, helder aoorzicht; -eckig, bv. n.: 1gt; een scherpen hoek vormend, 2) met scherpe hoeken; -eisen, o.: kalfaat-ijzer, breeu w-ijzer; -nobel, m.: roffelschaaf; -kantig, bv. n.: scherp van kant; -klauig, bv. n.: met scherpe klauwen ; -kraut, o.: (pik.) ossetong; -rennen, o.: tornooi met scherp wapentuig;-richter, m.: scherprechter, beul; -richterei', vr.: scherprechters-woning; -schiessen, o.: (het) schijfschieten; -schmeckend. bv. n.:scherp van smaak; -schneidig, bv. n.: scherpsnijdend; -schuss, m.: schot met scherp;, -schütze, m.: scherpschutter; -sichtig, bv. n.: scherp van gezicht, (fig.) scherpzichtig;. -sichtigkeit, vr.: scherp gezicht, (fig.) scherpzichtigheid; -sinn, m.: scherpzinnigheid; -sinnig, bv. n.: scherpzinnig ^ -sinnigkeit, vr.: scherpzinnigheid; -win-kelig, bv, n.: Zie -eckiff. SchRrf, in Sam. 1 -nobel. m.: roffel-schaaf; -kammer, vr.: vertrek waar het papier afgesneden wordt; -stein, m.: steen om het leder uit te dunnen; -zeichen, o.;. (tik.) scherp toonteeken. SchJirTe, vr.: 1) scherpheid, scherpte^ 2) scherpe kant (het) scherp; 3) (hg.) strengheid; nach der - verfahren: met strengheid te werk gaan; 4) (fig.) helderheid van doorzicht of bevatting; I 5) sjerp. schttrTen, w. b.: 1) scherpen (ook fig.), scherp maken; (messen, enz.:) slijpen; (molensteenen:) billen; den Verstand -: (fig.) het verstand scherpen 'r Einem das Gewissen -: (fig.) iemands feweten wakkerschudden, een beroepeweten wakkerschudden, een beroep oen op iemands geweten; die Strafe (fig.) de straf verscherpen, strengere strafbepalingen maken; die Esslust (fig.) den eetlust opwekken; den Ton -t (fig.) den toon verscherpen; 2) (paarden:) scherpzetten; (tech.) afranden, afkanten; (bij boekbinders:) uitdunnen (het leder); I sich -, w. w.: zich bezeeren, zich kwetsen (- an: aan). Schar lach, m. (-es, -s): scharlaken; (pik.) scharlei; I -baum, m.: kermesboom; -oeere, vr.: scharlaken-bezie, kermesbes; -blume, vr.: scharlaken-bloem; -bohne, vr.: roode boon; -eiche, vr,: kermesboom; -farbe. vr,: scharlaken-rood; -farben, bv. n.: scnarlaken-rood; -farber, m.: scharlaken-verver, roodverver; -fieber, o.: (gnk.) scharlakenkoorts; -kehlchen, o.: (vog.gt; roodborstje; -kom, o.: Zie -beere ; -kraut, o.: (pik.) scharlei; -laus, vr.: scharlaken-luis; -lilie, vr.: roode lelie; -mantel, m.: roode mantel; -roth [t], z. n. o. en bv. n.: scharlakenrood; -röthe (tl, vr.: (het) scharlakenrood; -staude, vr.: kermesboom; -taube, vr.: (vog.) Oostindische duif;-tuch, o.: scharlaken;-vogel, m.: roode papegaai; -wurm, m.: Zie -laus. schar'lachen, bv. n.: scharlaken. Scharlei, m. (-s): (pik.) scharlei. Scharmiit'zel, o. (-s; mrv. -): 1) schermutseling; 2) papieren puntzakje, peperhuisje; scharmüt'zeln (scharmutzi'ren jziel). w. o. h.: schermutselen; Schar-mutzi'rer Iziel, m. (Scharmütz'ler, m., mrv. -): 1) schermutselaar, 2) (mil.) tirailleur. Scharnier', o. (-es, -s; mrv. -e): scharnier; I -band, o.: scharnierplaat(je); -dose, vr.: doos met een scharnier; -stift, m.: pin (pinnetje) van het scharnier. Schlamp;rp'e, vr.: sjerp: (hik) zwachtel. Schar'pie, vr.: (hik.) pluksel. |
SCHaTZBARKEIT.
SCHA.RR.
693
SCHAUERVOLL.
SCHaTZHERR.
|
baarheid; -herr (-meister), m.: taxateur; -preis, m.: taxatie; -tafel, vr.: prijslijst, tarief. Ndiütz'chen, o. (-s; mrv. -): sehatje. scliat zen, w. b.: belasting heften van, belasting leggen op, belasten. sdiftt'zen,, w. b.: 1) schatten (ook fig.), waardeeren (ook fig.), taxeeren, be- frooten; unter dem quot;Wertne lt] onder e waarde taxeeren; unrichtig niet goed taxeeren; hoch hoog taxeeren, (fig.) hooglijk waardeeren, hoogschatten . ich schatze ihn fünfzig Janre alt: ik schat hem op vijftig jaar; 2) aanzien, houden, rekenen, beschouwen; ich schatze es ffir eine Ehre: ik houd het voor eene eer, ik beschouw het als eene eer; 1 sich -, w. w.: zich rekenen, zich achten; sich glück-lich -: zich gelukkig achten, zich gelukkig rekenen.rooten; unter dem quot;Wertne lt] onder e waarde taxeeren; unrichtig niet goed taxeeren; hoch hoog taxeeren, (fig.) hooglijk waardeeren, hoogschatten . ich schatze ihn fünfzig Janre alt: ik schat hem op vijftig jaar; 2) aanzien, houden, rekenen, beschouwen; ich schatze es ffir eine Ehre: ik houd het voor eene eer, ik beschouw het als eene eer; 1 sich -, w. w.: zich rekenen, zich achten; sich glück-lich -: zich gelukkig achten, zich gelukkig rekenen. schHt'zens, in Sam. I -werth [tl, bv. n. (-würdig, bv. n.): achtenswaardig; -würdigkeit, vr,: achtenswaardigheid. ^cliEt'zei*, m. (-s; mrv. -): schatter, taxateur. ^clifttzun^, vr.: schatting, taxatie; (fig.) waardeering, opprijsstelling; I Schaf-zungspreis, m. (Schat'zungswerth |t], m.:) getaxeerde waarde. ^cliat zung:, vr.: 1) heffing van belasting; 2) belasting; I Schat'zungsgeld, o.: belasting. Schan, vr.: 1) schouw,inoogenschouw-neming, bezichtiging, opneming; (mil.) wapenschouwing; 2) vertoon, zichtbaarheid; (fam.) kijk; zur - tragen (zur -führen): te kijk dragen; zur - ausstellen: te kijk zetten (leggen, hangen), (kph.) uitstallen; zur öffentlicnen - da stehen: voor iedereen te kijk staan; auf - und Probe; op zicht en om te probeeren; 3) (mar.) sjouw; die Flagge im de vlag in sjouw; I -amt, o.: kantoor van keuring; -ausstellung, vr.: tentoonstelling, (kph.) uitstalling; -begier, vr.: 1) zucht om vertoon te maken, 2) nieuwsgierigheid; -bild, o.: ten toon gesteld beeld, (fig-) standbeeld; -brod, o.: toonbrood; -bühne, vr.: tooneel, schouwplaats; -essen, o.: sierlijk gerecht, sierlijke schotel; -falte, vr.: (van gewevene stoffen:) bovenste gedeelte; -federn, vr, mrv.: (kph.) uitgestalde (of: uit te stallen) vederen; -fenster, o.: winkelraam ; -führen, w, b.: te kijk rondleiden; -führung, vr.: rondleiding te kijk; -geld, o.: 3) legpenningen (mrv.), 2) intree-prijs; -gericht, o.: Zie -essen; -gerüst, o.: stellage voor toeschouwers, kijkplaats; -glas, o.: kijkglas (verrekijker, tooneel-kijker); -herr, m.: inspecteur, opnemer (inoogenschouwnemer); -kastchen, o.: 1) pronkkastje met glazen deuren, 2) met glas gedekt toonbank-kastje; -kreis, m.: amphitheater, circus; -legen, w. b.: (kph.) uitstallen; -lust, vr.: kijklust, nieuwsgierigheid om te zien; -lustig, bv. n.: kijklustig, nieuwsgierig om te zien; -meister, m.: gildemeester; -münze, vr. (-pfennig, m.): legpenning; -platz, m.: schouwplaats, tooneel; -ritt, m.: 1) optocht te paard, |
2) ruiter-stoet; -spiel, o.: 1) schouwspel, (tnl.) tooneelvoorstellmg, 2) schouwburg, komedie, 3) tooneel-stuk; -spielartig, bv. n.: theatraal; -spieldichter, m.: schrijver voor het tooneel; -spieldichterin, vr.: schrijfster voor het tooneel; -spieldichtung,. vr,: tooneel-stuk;-spielhaus, o.: schouwburg, komedie; -spieikunst, vr.: dramatische kunst, tooneelspeelkunst; -spiel-laufer, m.: komedie-looper, druk bezoeker van schouwburgen; -spielmassig, bv. n.: theatraal; -spielschreiber, m.: schrijver voor het tooneel; -spielwesen, o.:tooneel-wereld); -spieier, m.: tooneelspeler, (Fr.) acteur, (fam.) komediant; -spielerin, vr.: tooneelspeelster, (Fr.) actrice, (fam.) komediant; -stellen, w. b.: tentoonstellen, (fam.) te kijk zetten (leggen, hangen), (kph.) uitstallen; -stück, o.: 1) pronkstuk, 2) legpenning; -stufe, vr.: (min.) erts voor eene verzameling van delfstoffen; -tag, m.: kijkdag; -tanz, m.: (tnl.) ballet; -tan-zer. m.: balletdanser; -tanzerin, vr.: balletdanseres; -that, vr.: grootsche daad; -thurm [tl, m.: 1) wachttorentje, 2) belve-derCj 3) sterren-toren; -tragen. w. b. onr.: te kijk dragen; -wache, vr.: ruiterwacht 'r -warte, vr.: Zie -tlmrm; -würdig, by- n.: bezienswaardig; -würdigkeit, vr.: bezienswaardigheid. i^cliaub, m. (-es, -s; mrv. -e): schoof, bos; I -dach, o.: rieten dak; -hut, m.: strooien hoed. ^ichan der, m. (-s): huivering, rilling;. I -erregend, bv. n.: ontzettend; -gemalde, o.: huiveringwekkend tafereel; -geschichte vr.: geschiedenis (verhaal) om van te huiveren ; -haft, bv. n.: ontzettend, ijzingwekkend, huiveringwekkend; -haftigke.it, vr.: ontzettendheid, ijzingwekkendheid, huiveringwekkendheid; -nacht, vr.: ontzettende (huiveringwekkende, ijzingwekkende) nacht; -voll, bv. n.: Zie -haft. schau'dericht (sclian'derig:), bv. n.: Zie sehanderliaft. schau'dern, w. o. h. en w. onpers. h.: huiveren, rillen, sidderen; - vor Kalte: rillen (bibberen) van koude; es schaudert mir: ik ril, ik sidder; es schaudert mir die Haut: (fam.) er gaat eene rilling over mijn lijf, ik krijg kippevel, sehaii en, w. o. n.: kijken, (dk.) staren;, w. b.: beschouwen. i^cliau'er, m. (-s; mrv. -): 1) kijker, rondkijker; (fig.) toeschouwer; 2) sjouwer (-leute, m. mrv.: sjouwers; -mann, m.: sjouwer); 3) schuur, loods, afdak; 4) (van regen, hagel, enz.:) stortbui; 5) (van schrik^ van koude, enz.): rilling, (fig.) verschrikking; die - der Nacht: de verschrikkingen van den nacht; 6) aanval, vlaag: ein toller eene vlaag van waanzin; gute - (helle -): heldere oogenblikken (bij krankzinnigen):, verliebte -: vlagen van verliefdheid; I ^an-blick, m.: ontzettende aanblik, huiveringwekkend gezicht; -bad, o.: stortbad;-bild, o.: beeld (portret) om van te schrikken; -fieber, o,: Koude koorts; -gefühl, o,: gewaarwording van ontzetting; -geneimniss [nisl, o.: ontzettend geheim; -gemiilde, o.: schilderij (tafereel) om van te schrikken; -geschichte, vr.: geschiedenis (verhaal) om van te huiveren; -haft,bv.n.: Zie sclian-derhaft; -kalt, bv.n,: bibberend (rillend) van koude; -kalte, vr,: ijskoude rilling; -nacht, vr.: ontzettende (huiveringwekkende, ijzingwekkende) nacht; -stille, vr.: huiveringwekkende (ijzingwekkende) stilte; -that, vr.: ijzingwekkende daad; -voll, bv. n.: Zie sehanderliaft. |
SCHEIDEGKEFaSS.
SCHaüERCHEN.
695
|
^chüu'erchen, o. (-s; mrv. -): buitje, kleine bui. «cliaa'erig, bv. n.: 1) beschut; 2) ontzettend, huiveringwekkend; S) huiverig, rillig; es ist mir ik ben rillig, ik heb rillingen. sdian'erlich, bv. n.: Zie scliau-erig; I -keit, vr.: 1) rilligheid, huiverigheid, 2) ontzettendheid, ijzingwekkendheid, huiveringwekkendheid. schau'em, w. b.: beschutten; I w. o. h. en w. onpers. h.: 1) rillen, huiveren: es schauert mir, wenn ich nur daran denke: ik ril als ik er maar aan denk; 2) (van regen, hagel, enz.:) stortbuien; es schauert: het is eene stortbui, (ook:) er vallen telkens stortbuien. Nchaiif. in Sam. I -eule, vr.: (vog.) kat-uil. SehauTel, vr.: 1) schoffel; 2) schop (eine - voll: een schop vol); 3) (aan raderen van watermolens, van stoombooten, enz.:) schepbord; 4) (van roeiriemen:) blad; 5) (van een anker:) arm; 6) -n, vr. mrv.: (van herten:) snijtanden; I -blatt, o.: plat gedeelte van eene schoffel; -bürger, m.: daggelder, daglooner; -förmig, bv. n.: schotfelvormig; -gehörn, o. (-geweih, o.): breedgetakt gewei (van een hert); -hirsch, m.: hert met een breedgetakt gewei; -hose, vr.: koelvat voor de scheppers; -kunst, vr.: 1) watermolen, 2) baggermolen, moddermolen; -rad, o.: schep-rad; -recht, o. (-schlag, m.): recht om (rivieren, beken, enz.) uit te diepen; -stiel, m.: steel van schoffel of schop; -werk, o.: Zie -kunst; -zahn, m.: snijtand. scliaiiTeliclit, bv, n,: schoffelvormig; schau'felig, bv. n.: van schepraderen voorzien; schau'feln, w. o. h. en w. b.: 1) schoffelen, 2) scheppen; Schaufler, m. (-s; mrv. -): 1) schoffelaar, spitter, graver, 2) dier met snijtanden. ^chau'kel, vr.: schommel; I -pferd, o.: hobbelpaard. HChan'keln, w. o. h. en w. b.: schommelen; I sich w. w.: heen en weer schommelen; Schauk'ler, m. (-s; mrv. -): schommelaar, (dk.) choriambus, trippelvers. iSclianiii, m. (-es, -s; mrv. Schau'me): schuim; zu - schlagen: tot schuim kloppen (klutsen); zu - werden: (fig.) in rook vervliegen; Traume sind Schaume: (spr.) droomen zijn bedrog; I -artig, bv. n.: schuimachtig; -bedeckt, bv.n.: met schuim bedekt; -bier, o.: schuimend bier; -geboren, bv. n.: uit het schuim der golven geboren; -gold, o.: klatergoud; -kelle. vr.: schuim-spaan; -kette, vr.: kinketting; -kraut, o.: (pik.) waterkers; -löffel, m.: schuim-spaan; (das) -schlagen: (het) tot schuim kloppen of klutsen (es ist dies blos -schlagen: fig.: dat is louter blufma-kerij); -seife, vr.: schuimende zeep; -speise, vr : gebak met eierschuim er op, (fig.) mooie beloften (mrv.); -strudel, m.: schuimende draaikolk; - wem, schuimende (moesseerende) wijn; -weiss, bv. n.: als schuim zoo wit; -stein, o.: schuimsteen; -werk, o.: 1) schuimwerk (al wat schuimt), 2) (figJ Zie -npeise. |
schRu'men Ochau'men), w. o. h.: schuimen; (fig.) schuimbekken; w. b.: schuimen, afschuimen ; das Meer -: zee-schuimen, de. zee onveilig maken; i Schau-mer, m. (-s; mrv. -): 1) schuimwerper, (fig. fam.) schuimbekker, 2) schuimer, afschuimer, (fig.) schuim-spaan; i -schau-micht, bv.n.: schuimachtig; schau mig, bv.n.: schuimig, schuimend; Schau'migkeit. vr.: (het) schuimen. Scliebeck'e, vr.: sjebek (een schip). Schech fSchecht), o. (-es, -s; mrv. -e): scheg, scnegge. Scheck e, vr.: 1) bont paard; 2) bonte ekster; 3) gevlekt (gespikkeld) dier; scheck'en, w. b.: gevlekt (gespikkeld, gestreept, bont) maken ; scheck ig, bv. n.: bont, gevlekt, gespikkeld, gestreept (sich - lachen: spr.: zich een bult lachen). Sche del, m.: Zie ^champ;del. Scheel, m.: Zie Schel. Scheere, vr.: Zie JSchere. Schef'fel, m. (-s; mrv. -): schepel; (fig.) koornmaat; einen - Salz mit Einem gegessen haben: (spr.) een zak zout met iemand opgegeten hebben; I -macher, m. koornmaten-maker; -sack, m.: een schepel inhoudende zak;-steuer,vr.: graanbelasting; -weise, bw.: bij het schepel. Schei quot;be, vr,: 1) schijf (cirkelvlak van zon en maan; schietschijf; werpschijf; blokschijf; schijfje citroen; snede brood; enz.); 2) glasruit; 3) honig-raat; 4) (zeew.) juffer, doodshoofd; nach der - schiessen: schijfschieten. schei'ben, in Sam. I -ahnlich (-artig), bv. n.: schijfachtig, schijfvormig; -apfel, m.: ronde appel; -bank, vr.: (tech.) trekbank; -bohrer, m.: bodemtrekker; -büchse, vr.: geweer met ecu getrokken loop; -fenster, o.: 1) raam met glasruiten, 2) spiegelraam; -fisch, m.: rondvisch; -förmig, bv. n.: Zie -artig:; -glas, o.: vensterglas; -honig, m.: honig in de raat; -instrument, o.: astrolabium; -keule, vr.: (schk.) kolf; -könig, m.: schutterkoning, winner bij het schijfschieten; -krücke, vr.: hoepbuigtang; -nagel, m.: hart (middelpunt) van de schietschijf; -pulver, o.: scherp-schutterskruit, schijfschieterskruit; -rohr , o.: Zie -büchse;-rund,bv.n.:kringvormig rond; -schiessen, o.: (het) schijfschieten; -schütze, m.: schijfschieter, scherpschutter; -wachs, m.: maagdenwas; -weise bw.: aan schijven, aan schijfjes; -werfen, o.: (het) schijfwerpen; -werfer, m.: schijfwerper; -wurf, m.: worp met de werpschijf;-zeiger, m.: opteekenaar (afroeper) van de ge-schotene punten; -zug, m.: hijschblok. schei'bicht (schei'big;), bv. n.: schijfvormig, schijfachtig. Scheib'ling;, m. (-es, -s; mrv. -e): ronde appel. scheid'bar, bv. n.: af te scheiden, afscheidelijk; l-keit, vr.: afscheidelijkheid. Scheid'chen, o. (-s; mrv.-): scheedje. Schei'de, vr.: 1) scheede; (fig.) koker; 2) scheiding (grensscheiding; scheivliesje); 3) (ins.) vleugelschild; I -bank, vr.: zift-tafel; -baum, m.: slagboom, (fig.) scheids-paal : -becher, m.: glas tot afscneid, (fam.) afzakkertje, glaasje op de valreep;-bliek, m.: laatste blik, blik ten afscheid; -brief, m.: akte van echtscheiding; -erz, o.: gezift erts; -furche, vr.: ploegvore aan het uiteinde van den akker; -gefass, o.: |
SCHEIDEGOLD.
SCHEINEN.
696
|
(schk.) distilleertoestel; -gold, o.: scheigoud ; -haut, vr.: (ontl.) scheedevlies; -kamm, m.: weverskam; -kolben, m.: lt;schk.) kolf; -kunst, vr.: scheikunde; -künstig; bv. n.: scheikundig; -kunstier, m.: scheikundige; -kuss, m.: afscheidskus; -linie, vr.: scheids-linie, (fig.) grensscheiding; -mehl, o.: stof van gezift erts, (inz.) stofgoud; -münze, vr.: pasmunt, klein ^eld; -nadel, vr.: haarspeld; -oren, m.: tornuis om edel metaal uit erts af te scheiden; -punkt,m.: scheidingspunt,(tik.) deelteeken, trema; -silber, o.: schei-ziiver; -spruch, m.: scheidsrechterlijke uitspraak; -stunde, vr.: scheidings-ure, (het) oogenblik van scheiden, (flg.) stervens-ure, (het) verscheiden; -wand, vr.: tusschenschot, middelschot, tusschenmuur, (fig.) scheidsmuur; -wasser, o.: sterkwater; -weg, m.: 1) tot grenscheiding dienende weg, 2) scheids-weg, kruisweg, viersprong, driesprong, 3) (fig.) keerpunt (am -we^e stehen: op een keerpunt staan, fig.: niet weten welken weg te volgen); -zeichen, o.: scheidings-teeken, (tik.) deelteeken, trema. Iscliei'den, w. o. onr. s. (schied; geschied'en): scheiden; von einem Orte -: van eene plaats scheiden, eene plaats verlaten; aus der quot;Welt -: 1) zich van de wereld afzonderen, 2) de wereld uitgaan; aus dem Lande -: het land verlaten, (fig.) uit het land der levenden heengaan (d. i. sterven); von hinnen -: (fig) aan het leven vaarwel' zeggen, steryen; | w. b. onr.: scheiden; (ng) afscheiden; Eheleute -: gehuwde lieden scheiden; von Tisch und Bett -: scheiden van tafel en bed; sich -lassen: scheiden, echtscheiden; I sich-, w. w. onr.: scheiden, van elkander afgaan, (van wegen:) uiteenloopen, zich splitsen, (van melk:) kappelen, klonteren, goor worden. Staheia'er* m. (-s; mrv. -): scheider; (fig.) afscheider, zifter; (rcht.) scheidsman. scheidsrechter ; I scheid'ig, bv. n.: (pik.) scheedeachtig; I Scheid'ung, vr.: scheiding, (fig.) afscheiding, (gnk.) crisis, keerpunt. IStahein. m. (-es, -s; mrv. -e): 1) schijnsel, lichtschijnsel; (fig.) lichtkrans; (str.) schijngestalte, aspect; der - des Mondes: de maneschijn; der neue -: de nieuwe maan; der volle de volle maan; der - um das Haupt eines Heiligen: de lichtkrans om het hoofd van eenen heilige; gesechster -: (str.) gezesdeeld aspect; 2) bewijsstuk, (schriftelijk) bewijs;3) schijn, uiterlijk voorkomen, (fig) glimp, (ook:) zweem; der aussere -: de uiterlijke schijn; der - trügt: (spr.) schijn bedriegt; der -ist gegen ihn (of: wider ihn): de schijn is tegen hem; unter dem -e der Freund-schaft: onder den schijn van vriendschap; dem -e nach: naar het zich laat aanzien; es hat den -, als ob: het heeft den schijn alsof, het laat zich aanzien alsof; zum -e (des -es halber): voor de leus, (fam.) voor de friem, om den schijn te bewaren; sich mit dem -e begnügen: zich vergenoegen met den schijn; der Sache einen - zu geben wissen: aan de zaak (aan het ding) eenen glimp weten te geven; ein - von Hoffnung: een zweem van hoop; ein - von Aehnlichkeit haben mit: min of meer gelijken op; ein - von Vergnügen: een zweem van genoegen. |
ISdiein, in Sam. I -amt, o.: ambt (post) waaraan geene werkzaamheden verbonden zijn, sinecure, (fam.) gemakkelijk baantje; -andacht, vr.: vertoon van vroomheid, vroomheid voor de leus; -angriff. m.: (mil.) aanval voor de leus; -apostel, m.: valsche apostel; -bar, bv. n.: schijnbaar, oogenschijnlnk, (fig.) opzichtig; -barkeit, vr.: schijnbaarheid, oogenschijn-lijkheid, (fig.) opzichtigheid; -begriff, m.: verkeerd begrip; -behelf, m.: uitvlucht, voorwendsel, (fam.) fiousje;-besuch, m.: bezoek voor de leus; -beweis, in.: schijnbewijs; -bild, o.: drogbeeld;-bund, m.: verbond voor de leus; -bürger, vr.: burger in naam; -busse, vr.: boetedoening voor de leus; -christ, m.: christen in naam; -ding, o.: hersenschimmig ding, denkbeeldig iets; -ehe, vr.: huwelijk voor de leus; -enre, vr.: eer in schijn; -freude, vr.: vreugde in schijn; -treund, m.: 1) vriend in schijn. 2) minnaar van uiterlijk vertoon; -freundscnaft, vr.: vriendschap in schijn; -friede, m.: schijnbare vrede; -fromm, bv. n.: schijnheilig, vroomheidhuichelend; -gebilde, o.: drogbeeld; -gefecht, o.: spiegelgevecht; -gelehrsam-keit, vr.: schijngeleerdheid; -gelehrt, bv. n.: schijngeleerd; -gelübde, o.: gelofte voor de leus; -gericht, o.: rechterlijk verhoor voor de leus; -glaube, m.: geloof voor de leus ; -glück, o.: schijngeluk, geluk in schijn; -gold, o.: klatergoud; -gross, bv. n.: schijnbaar groot: -grosse, vr.: grootheid in schijn; -grund, m.: drogrede; -gut, bv. n.: goed in schijn; -handel, m.: overeenkomst voor de leus; -heilig, bv. n.: schijnheilig, huichelachtig; -heiligkeit, vr.: schijnheiligheid, huichelarij; -kampf, m.: schijnbare strijd, (fig.) spiegelgevecnt; -kauf, m.: voorgewende (gefingeerde) koop; -keusch, bv. n.: kuisch voor de leus; -keuschheit, vr.: kuischheid voorde leus;-körper, m.: hersenschim, drogbeeld: -könig, m.: koning in naam; -krank, bv. n.: kwansuis ziek; -kur, vr.: geneeskuur voor de leus; -liebe, vr.: liefde in schijn; -martyrer. m.: martelaar in schijn; -mittel, o.: schijnoaar middel, middel dat slechts tijdelijk baat, palliatief; -quittung, vr.: quitantie voor de leus; -regen, m.: regen in schijn; -spröde, bv. n.: nuffig (als z. n. vr.: nufje, nufj nuffig nest); -sprö-digkeit, vr.: nuffigheid ; -tod, m.: schijndood; -todt 1-totl, bv. n.: schijndood (ein -todter l-toter], m.: een schijn-doode); -tugend, vr.: schijndeugd;-übel, o.: schijnbaar kwaad; -ursache, vr.: 1) schijnbare oorzaak, 2) schijnbare reden; -vertrag, m.: overeenkomst voor de leus; -wechsel, m-: (kph.) schoorsteenwissel, gefingeerde wissel; -weise, m.: zoogenaamd wijze man; -weisheit, vr.: zoogenaamde wijsheid; -welt, vr.: denkbeeldige wereld; -wesen, o.: Zie -ding:; -widersinn, m. (-widerspruch, m.): schijnbare tegenstrijdigheid; -wurm, m.: (ins.) glimworm; -zanlung, vr.: gefingeerde oetaling, betaling voor de leus. schei'nen, w. o. onr. h. (schien; geschien'en): schijnen (1. licht geven; 2. den schijn hebben van); der Mond scheint: de maan schijnt, (fig.) het is lichte maan; der Mond scheint nicht: de maan schijnt niet, (fig.) het is donkere |
SCHEINLICH.
SCHEMA.
697
|
maan; die Sonne scheint mir ins Gesicht: de zon schijnt in mijn gezicht; die Sachc scheint nicht in Ordnung-: de zaak (het ding) schijnt niet in orde; I w. onpers. onr. h.: schijnen, zich laten aanzien; (fig.) toeschijnen; es scheint: het schijnt, het laat zich aanzien; wie es scheint: naar het schijnt, naar het zich laat aanzien; es scheint, als wqlle es regnen: het ziet er uit (het laat zich aanzien) alsof het zal gaan regenen; mir scheint (es scheint mir): het schijnt mij toe, het komt mij voor; es schien mir: het scheen mij toe, het kwam mij voor. scliein'licli, bv. n.: Zie sclieiubar. Sclieiss, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) bitterzoet; -kerl, m.: (gem.) strontkerel, strontvent. Scheis'se, vr.: (gem.) schijt, stront; (ook:) scheet, wind; (ook:) schijterij, diarrnee. sclieis'sen, onr. w. o. h. en w. b. (schiss; geschissen): (gem.) schijten; I Scheis'ser, m, (-s; mrv. (gem.) schijter; I Scheisserei'^vr.:(gem.) schijterij, diarrhee; (ook:) strontig ding, ding dat geen scheet waard is. Scheit, m.: blok kloefhout; ein - im Rücken haben: (iron.) eene balein ingeslikt hebben, zoo rechtop zijn als eene boonenstaak; I -hauer, m.: houtkloover; -holz, o.: kloefhout; -mass, o.: maat voor het kloefhout. Scheit'chen, o. (-s; mrv. -): blokje kloefhout. Scheit el, m. (-s; mrv. -): 1) kruin (van het hoofd); (fig.) toppunt: 2) scheiding (in het hoofdhaar); von aer Fuss-sohle bis zum -: van het hoofd tot de voeten, van top tot teen; die Gelegen-heit beim - tassen: (fig.) de gelegenheid waarnemen; I -bein, o.: kruinbeen; -flache, yr.: (het) kruinvlak; -haar, o.: kruinhaar; -kappchen, o. (-kappe, vr.): kalotje; -linie, vr.: verticale lijn; -punkt, m.: toppunt, (fig.) top; -recht, bv. n.: loodrecnt; -winkel, m.: toppuntshoek, azimuth. scheit'eln. w. b.: eene scheiding maken in; die Haare -: eene scheiding in het haar maken. seheit'en, w. b.: (hout:) klooven. Hcheit'erhaiifen, m. (-s; mrv. -): brandstapel. scheit'ern, w. o. s.: vergaan, verongelukken, schipbreuk lijden (- an: op); (fig.) mislukken. schel, bv. n, en bw.: scheel; (fig.) schuins, van ter zijde; Einen - anscnen: iemand van ter zijde aanzien; - sehen zu (ein -es Gesicht machen zu): (fig.) met schele oogen aanzien; I -auge, o.: scheel-eog, (fig.) wangunstig oog; -augig, bv. n.: scheel; -sucht, vr.: wangunst, afgunst; -süchtig. bv. n.: wangunstig, afgunstig ; -süchtigkeit, vr.: Zie -sucht. Schel be, vr.: vaars (d. i. jonge koe). Schel fe. vr.: dop. schaal, schil, bast, bolster; schel'fen, w. b.: doppen, pellen (sich -, of: sich scherfern, w. w.: afschilferen). Slchell, in Sam. | -adler, m.: (vog.) zee-arend, beenbreker; -axt, m.: moker voor steenzout; -eisen, o.: klink-ijzer; |
-erbse, vr.: dop-erwt; -fisch, m.: schel-visch; -hammer, m.: moker voor steenen; -harz, o.: gemarmerd (gevlamd) hars; -hengst, m.: dekhengst; -liolz, o.: akkermaalshout; -kraut, o.: (pik.) schelkruid gouwe; -lack, in.: schellak; -wurz, vr.: Zie -kraut. Schell'chen, o. (-s; mrv. -): schelletje, belletje, klokje. Schelle, vr.: 1) schel, bel; es hat Jeder seine -: (fig.) elke zot heeft zijne marot; Zie spr. Kat ze: 2) muilpeer, oorveeg: Zie mrv. Schellen. Ischel'len, w. o. h.: schellen, bellen. ISchel leu, vr. mrv.: 1) boeien (handboeien; voetboeien); Einem - anlegen: iemand boeien, (inz.) iemand paternosteren; 2) teelballen van den hengst; 3) (van het kaartspel:) ruiten. ISchel len, in Sam. I -baum, m.: Braziliaansche kastanje-boom; -gelautr o.: 1) getjingel (geklingel) van belletjes of klokjes, 2) paardetuig met bellen; -kappe. m.: hoofadeksel met bellen, zotskap; -klang, m.: 1) Zie -gelaut no. 1, 2) (fig.) zinledig gekakel, ij dele praat; -konig, m.: (in 'tkaartspel:) ruitenheer; -macher, m.: bellenmaker; -schlitten, m.: slede met bellen aan het paardetuig; -trommel, vr.: tamboerijn; -zeug, o.: paardetuig met bellen; -zug, m.: 1) trek aan de bel, (het) bellen,(het) schellen, 2) schelkoord, koord der bel. Schelm, m. (-es, -s ; mrv. -e): schelm; der arme -: (fam.) de arme drommel; zum -e werden: een schurk worden; ie grosser der -, desto grosser das Glück: (s^r.) zonder geluk vaart niemand wel; - im Kacken (- hinter den Ohren): Zie Schalk. Schelmen, in Sam. i -auge, o.: schelmsch (scualksch) oog; -bliek, m.: fieltig gezicht; -gesicht, o.: schelmsch (schalksch) gezicht; -gesindel, o. (-ge-zücht, o.): schelmengespuis; -glück. o.: (pop.) stom-veel geluk; -gras, o.: scherp rietgras; -kraut, o.: gentiaanwortel; -lied, o.: los (luchtig) liedje; -sprache, vr.: gauwdieventaal; -streich, m.: schurkenstreek. Schelmerei', vr.: schelmerij, schurkerij; I schel'misch, bv. n.: 1) schelmachtig, schurkachtig; 2) schelmsch, schalksch. Schelt, in Sam. I -brief, m.: bestraffende (berispende, terechtwijzende, beknorrende) brief; -name, m.: scheldnaam, schimpnaam: -wort, o.: scheldwoord, schimpwoord. schel'ten. onr. w. o. h. en w. b-(schilst, schilt; schalt; schilt; geschol-ten): 1) schelden ; 2) knorren, bestraffen, berispen, beknorren; zum - aufgelegt sein: eene booze (kwade, verkeerde, knorrige) bui hebben; auf Einen - über etwas: op iemand knorren over iets; sich gern Ihre Gnaden (sich gern einen gnadigen Herrn) - lassen: gaarne hooger getiteld worden dan waarop men aanspraak heeft. Schel'ter, m. (-s; mrv. -): 1) schelder; 2) knorder, brompot. Schema, o, (-s; mrv. Schemata): schema, schets. |
SCHEMEL.
698
SCHERGE
|
Sche'mel, ra. (-s; mrv. -): bankje, voetbankje. Hche'men, ra. (-s; mrv. -): schaduwbeeld, schim; I -haft, bv. n.: schimachtig:. Hcnenk, ra. (-en; mrv. -en): 1) schenker; 2) tapper, drankverkooper, kroeghouder; 1 -arnt, o.: ambt van schenker; -bar, bv. n.: schenkbaar (1, als geschenk weg te geven; 2, in glas of flesch. enz., over te gieten; 3. aan klanten te tappen of te verkoopen); -bier, o.: bier bij de kleine maat; -fass, o.: karaf, schenkkan; -geber, m.: schenker, ten geschenke gever (Fr.: donateur); -geberin, vr.: schenkster, ten geschenKe geefster (Fr.: donatrice); -gebung, vr.: schenking; -gerech-tigkeit, vr.: vergunning om drank te tappen; -hait, bv. n.: mild, goedgeefs; -haus, o.: tapperij, kroeg, wijnhuis; -kanne, vr.: schenkkan ; -keiler, m.: kelder waar (bier, wijn, sterke drank) aan bezoekers getapt wordt; -mass, o.: (de) kleine maat (in drankwinkels);-nehmer, m.: aanvaarder van eene schenking of gift; -stube, vr.: gelagkamer; -teller, m.: schenkblad, presenteerblad; -tisch, ra.: schenktafel, butfet; -wirth [tl, m.: Zie Schenk no. 2; -wirthin [t], vr.: tapster, kroeghoudster, drankverkoopster; -wirth-schatt (t|, vr.: tapperij, kroeg, wijnhuis. Hclien'ke, vr.: 1) tapperij, kroeg, wijnhuis; 2) geschenk. Nchen'kel, m. (-s; mrv. -): 1) schenkel, dijbeen; von einem Huhne: boutje van eene kip; 2) (van een passer): been; (van eene deur:) stijl, post; (van eene ladder:) boom; I -ader, vr.: dij-ader; -anhang, m.: draaispier van het dijbeen ; -bein, o.: dijbeen; -beule, vr.: (vea.) spat; -binde, vr.: dij-verband; -blatt, o.: schen-kelblad (van 'paardetuig); -bruch, m.: dijbreuk; -dreher, m.: Zie -anhang; -maus, vr. (-muskei, m.): dij-spier; -schiene, vr.: dij-stuk (van eene wapenrusting); -wolle vr.: schenkelwol, staartwol. ... schen'keliff. bv. n.: met ...dijën ; gleich -: (wsk.) gelijkzijdig, (van een passer:) met even lange beenen. sclnen'ken, w. o. h. en w. b.: schenken (1. ten geschenke geven; 2. kwijtschelden; 3. overgieten); (fig,) tappen, bij de kleine maat verkoopen; er schenkt gern: hij is goed geefs, hij is mild; etwas gescheukt bekomraen: iets present krijgen; es soil dir gescheukt sein: het is u geschonken (d. i. kwijtgescholden); das soil ihm nicht gescheukt sein: (fam.) dat zal hem in zijne oogen druipen ; I einem Kinde een kind zoogen. Sclien'ker, m. (-s; mrv. -): schenker (ten geschenke gever), Fr.: donateur; Schen'kerin, vr. (mrv. -nen): schenkster (d. i, ten geschenke geefster), Fr.: donatrice; Schen'kung, vr.: geschenk, gift, (rcht.) schenking; Schen'kungs, in Sam. (-brief, m., of: -urkunde, vr.: akte van schenking). IScher, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) mol. |
IScher, in Sam.' | -becken, o.: scheerbekken; -beutel, ra.: scheerzak; -flocke, vr.: (eene) vlok scheerwol; -futter, o.: scheerzak; -gang, vr.: (zeew.) scheergang; -garn; o.: (wev.) scheergaren, garen voor de schering; -haken, m.: scheerhaak; -latte, vr.: scheerlat;-leine vr. (-lien? o.): scheerlijn; -maus, vr.: (drk.) mol; -mauser, m.: mollenvanger; -messer, o.: scheermes; -rahmen, m.: (wev.) scheerraam; -sack, m.: scheerzak; -stock, ra.: (zeew. en wey.) scheerstok; -stube, vr.: scheerwinkel, barbierswinkel; -wolle, vr.: scheerwol; -zeit, vr.: scheertijd, tijd der schaapschering; -zeug, o.: scheergereedschap, barbiersgereedschap. Scherb'ehen, o. (-s; mrv. -): scherfje. Scherb'e, vr.: scherf; (fig.) bloempot; (schk.) kapel. Scher'bel, m, (-s; mrv. -): Zie Sclierbe. Scher'ben. m. (-s; mrv. -): Zie Scherbe; I -blume, vr.: potbloem, bloem in een pot; -gericht, o.: (hist.) ostracismus; -gewachs, o.: potplant; -kuchen, m.: (kkk.) koek in den pot; -urtheil [t], o.: (hist.) ostracismus. Scher'clien, o. (-s; mrv. -): schaartje, Sche're, vr.: schaar (1. knipschaar; 2. kreefte-schaar); (adk.) klip, rif. Iscbe'ren, onr. w. o. h. en w. b. (schierst, scbiert; schor; sche're, schier; gescho'ren): scheren; sich den Bart -lassen: zich laten scheren; Einem eine Platte -: iemands kruin scheren, de kruinschering (de tonsuur) aan iemand geven; Tuch -: laken scheren; den Sammet -: het fluweel gebloemd maken; Hecke (tnb.) heggen snoeien; Einen -: (fig. fam.) het aan iemand lastig maken; die Unter-thanen -: (fig.) de onderdanen verdrukken; lass mich ungeschoren: (fam.) laat mij ongeschoren, laat mij ongemoeid; was schiert mich das: 1) wat maal ik er om, 2) wat gaat dat mij aan; das schiert mich nichts: 1) ik maal er niets om. 2) het raakt mij niet; sie sind alle über einen Kamm geschoren: (spr.) ze zijn allen over één kam geschoren; I sich -, w. w. onr.: 1) zich scheren; 2) sich - um: zich bekreunen om, malen om; 3) ich schere mich nichts darum; ik maal er niets om, (ook:) het raakt mij niet; sich - und Slacken: zwoegen en slaven; 4) sich auslacken: zwoegen en slaven; 4) sich aus em Wege - : maken dat men uit den weg komt; sich fort - (sich weg -, sich hinaas -): zich wegscheren, zich wegpakken, zijne biezen pakken; schere (schier) dich fort: pak u weg, scheer u weg, maak dat gij wegkoomt. Stehe'ren, in Sam. I -boot,o.: (Zweedsch) kustvaartuig; -flotte, vr.: kustvloot;-schiif, o.: kustvaartuig; -förmig, bv. n.: schaarvormig; -futteral, o.: schaar-scheedje ; -kette, vr.: ketting waaraan de schaar hangt; -schleifer, m.: scharenslijper (fam.: scharensliep); -schmied, m.: messenmaker; -werk, o.: (vest.) tangwerk. Sche'rer, m. (-s; -): scheerder, (inz.) barbier; I Schererei', vr.: (fam.) lastigma-kerij; Einem viel - machen: het iemand erg lastig maken; viel - mit etwas haben: veel haspelarij raet iets hebben; 1 Sche -rerin, vr.: 1) scheerster (b.v. hondenseheer-ster1, 2) scheerdersvrouw, (inz,) barbiersvrouw. Scherf, ra. (-es, -s; mrv. -e): Zie Seller fl ei n. Scherf'lein, o. (-s; mrv. -): scherfje; (fig.) penninkske, kleinigheid, bagatel. Scher'ge, m. (-; mrv. -n): 1) diender, |
SCHICHTIG.
SCHERGEN.
C99
|
gerechtsdienaar; 2)deurwaarder; 2) bode. Ischer'sen, w. b.: voortduwen; (fig.) aandrijven. IScher'gen, in Sam. I -amt, o.: dienderschap; -volk, o.: dienders (mrv.). Scherwen'zel, m. (-s; mrv. -): 1) (in het kaartspel:) boer; (in 't reversi-spel:) hartenboer (Fr : quinola); 2) Jan van alle markten thuis; (ng.) albedril, woelwater; 3) abuis, vergissing, (fam.) bok. acherwen'zeln, w. o. h.: (fam.) den gedienstige spelen. IScherz, m. (-es; mrv. -e): 1) scherts, kortswijl, boert, gekheid; 2) grap,snakerij, aardigheid; (fam.) ui; dies sind keine Ge-genstande des -es: dit zijn geene dingen om den gek mee te steken; - bei Seite (ohne -): zonder gekheid, (tam.) alle gekheid op een stokje; im -e (aus -): schertsenderwijze, gekscherend, uit gekheid; einen - machen: gekscheren; seinen -treiben mit (seinen - haben mit): in het O'tje nemen, voor het lapje houden, een loopje nemen met; sich einen - machen aus: 1) gekscherend opnemen, 2) zich gekscherend afmaken van; -verstehen: scherts (gekheid) kunnen verdragen. INchcrz, in Sam. i -gedicht, o.: luimig (koddig, boertig) dichtstuk; -gott, m.; (fab.) god der snakerijën en grappen (Momus); -haft, bv. n.: schertsend, grappig, koddig, (fam.) lollig, pleizierig; -haf-tigkeit, yr.: grappigheid, koddigheid, (fam.) lolligheid ; -laune, vr.: schertsende luim, prettige stemming, (fam.) lollige bui; -launig, bv. n.: prettig (fam.: lollig) geluimd, gestemd om te schertsen;-liebend, bv. n.: schertsminnend, van scherts houdend, (fam.) lollig, pleizierig, prettig; -lied, o.: luimig (koddig, grappig) lied; -lüge, vr.: leugen voor de grap, bonk, ui; -macher, m.: spotvogel, grappenmaker; -name, m.: (gekke) bijnaam; -rede, vr.: aardigheid, ui, kwinkslag; -treiber, m.: Zie -maelier; -weise, bw.: schertsenderwijze, uit gekheid, voor de grap; -wort, o.:. 1) gek woord, 2) Zie -rede. scher'zen, w. o. h.: schertsen, dollen, gekscheren, gekheid maken; (van kalveren, enz.:) dartelen, ravotten, huppelen en springen; (fig.) stoeien ; Sie -: gij schertst, gij zijt niet in ernst, (fam.) gij steekt er den gek maar mee; damit ist nicht zu daar is den gek niet mee te steken; er lasst nicht mit sich -: hij laat niet met zich dollen. Scher'zer, m. (s; mrv. -): schertser, gekheid-maker; | Scher'zerin, vr. (mrv. -nen): liefhebster van scherts, gekheidmaakster; | scherz lich, bv.n.: Zie sclierz-liaft. Schet'ter, m. (-s): stijf linnen, rechtdraad. se.het'tern. w. o. h.: 1) schetteren, schel klinken; 2) trillen. Isclien, bv. n,: schuw; (fig.) vreesach-tig, bang; (ook:) bloode (fam.: bleu), be-deesd, verlegen; (van paarden :) schichtig. I^clieu, vr.: schuwheid; (fig.) vreesachtigheid, bangheid; (ook:) blooheid (ram.: bleuheid), bedeesdheid, verlegen-hdd; (van paarden:) schichtigheid; Einem eme heilige - einflössen: iemand goed in ontzag 'houden: - haben vor (- tragen vor): bang zijn voor; - haben gegen: schuwen; |
ohne -: onbevreesd; weder Scham noch -haben: alle gevoel van schaamte uitgeschud hebben; I -klappen, vr.mrv. (-leder, o. mrv.): oogbledden, oogkleppen. Schen'che, vr.: vogelverschrikker;(fig.) schrikbeeld; scheuch'en, w. b.: 1) bang-maken, 2) afschrikken, 3) wegjagen, ver-jag-en, opschrikken, (fig.) bannen (den Schlaf -: den slaap bannen; die Sorgen - : de zorgen bannen); Scheuch'er, m. (-: mrv. -): Zie S^clieiiche. scheu'en, w. b.: schuwen, opzien tegen, bang zijn voor; er scheut keine Mühe: hij ontziet geene moeite; thue Recht und scheue Niemand: (spr.) doe wel (handel volgens de inspraak van uw geweten) en zje niet om; I sich -, w. w.: verlegen zijn, zich schamen; sich - vor: 1) bang zijn voor, 2) een afschuw hebben van, schuwen. ISclieu'er, vr.: schuur (een tot bergplaats dienend bijgebouw). IScheu'er, in Sam. I -eule, vr.: (vog.) kat-uil; -fass, o.: schuurbak; -test, o.: (de) schoonmaak; -frau, vr.: schoonmaakster, werkvrouw; -kraut, o.: (pik.) schaaf-gras, schaaf-stroo; -lappen, m.: 1) vaatdoek, 2) wrijfdoek, wrijflap; -magd, vr.: 1) werkmeid, 2) Zie -frau; -papier, o.: schuurpapier; -sand, m.: scnuurzand; -tag, m.: schuurdag, (kkl.) Aschdag; -tenne, vr.: deel (dorschvloer) in de schuur; -tuch, o.: Zie -lappen; -weib, o.: Zie -frau; -wisch, m.: Zie -lappen. scheu'ern, w. b.: schuren; Einem den Kopf -: (fig. fam.) iemand de ooren was-schen. Scheun, in Sam. I -tenne, vr.: deel (dorschvloer) in de schuur; -thor, o.: schuurdeur. Seheu'ne, vr.: Zie vr. Schener. Schen nen, in Sam. I -dach, o.: dak der schuur; -tenne, vr.: Zie Selieun-tenne. Schen'sal, o.: 1) voorwerp van afschuw of van afgrijzen; (fig.) gruwel; Einem ein - sein: iemand met afschuw of afgrijzen vervullen; 2) monster; (fig.) schrikbeeld. NelieuNS'lieli, bv. n.: afschuwelijk; I -keit, vr.: afschuwelijkheid. Scheve, vr.: 1) hennep-stengel; 2) hennep-stoppel, (Zie Schamp;ben.) Schicht, vr.: 1) laag, schicht; (fig.) rij; (ook:)stand, klasse (der maatschappij); 2) (mnw.) dagtaak, dagwerk; - machen: uitscheiden (ophouden) met werken; 3) (rcht,) boedelscheiding; (ook:) part, deel, aandeel; I -bank, vr.: trekbank; -holz, o.: opgestapeld (of: op te stapelen) hout; -kux, m.: (mnw.) aandeel in eene mijn; -lohn, m.: loon per dagtaak; -meister, m.: ploegbaas, opzichter over eene ploeg mijnwerkers; -schreiber, m.: boekhouder van hetgeen de mijnwerkers afwerken; -semmel, vr.: een der broodjes die te gelijk in den oven gaan; -theilung ft|, vr.: Zie Schicht no. 3; -weise, bw.: laags-wijze, aan lagen. schich'ten, w. b.: laagswijze op elkander plaatsen; (hout:) opstapelen; (kpv.) stouwen, stuwen; Schich'ter, m. (-s: mrv. -): opstapelaar, (kpv.) stouwer, stüwer; schicn'tig, bv. n.: laagswijze op elkander geplaatst, (van hout:) gestapeld; Schich'- |
SCHIEFRUm
700
|
tunff, vr.: laagswijze op elkander plaatsing, (van hout:) opstapeling, (rcht.) boedelscheiding. scliick'en, w. b.: 1) zenden, sturen; nach Einem om iemand zenden, iemand laten halen; nach dem Arzte om den dokter zenden, den dokter laten halen; ein Buch in die quot;Welt een boek in de •svereld zenden; Einen in die andere Welt -: iemand naar de andere wereld zenden; 2) schikken; Gott schicke es zum Besten: Ood schikke het ten beste; I sich w. w.: 1) schikken,zich schikken; (fig.) gebeuren; os wird sich schon -: het zal wel schikken, liet zal zich wel schikken; es kann sich noch wunderlich er kan nog heel veel gebeuren; es kann sich anders -: het kan eene andere wending nemen; nachdem es sich schickt: al naar het valt; wenn es sich gerade so schickt: als het juist zoo valt; es hat sich so geschickt: het heeft aich zoo geschikt, het toeval heeft gewild; 2) zich schikken, zich voegen; sich in Zeit und Umstande -: zich naar tijd en omstandigheden schikken; sich in Einen -: zich naar iemands humeur schikken ; 3) geschikt zijn, passend zijn, passen; sich zu Allem -: geschikt zijn voor alles; das schickt sich nicht: dat gaat niet, dat past niet; das schickt sich nicht für Sie: dat past (dat gaat) niet voor u; das schickt sich gut zusammen: dat past goed bij elkanaer; dat gaat goed samen; sie schic-ken sich zusammen: zij komen goed bij elkander, (fig. fam.) zij zijn aan elkander gewaagd. Schick'er, m. (-s; mrv. -): zender; Schick'erin, vr (mrv. -nen): zendster. scliick'lich, bv.n.: 1) geschikt^ gepast; 2) voegzaam, passend; betamelijk; behoorlijk; fatsoenlijk; I -keit, vr.: 1) geschiktheid; 2) voegzaamheid; betamelijkheid; fatsoenlijkheid; -keitsgefühl, o.: besef van betamelijkheid. Schick'sal, o. (-): lot (1. levens-lot; 2. lots-bestemming); (fig. en fab.) noodlot. ^chiek'sals, in Sam. I -deuter, m.: lotsvoorspeller, waarzegger; -deuterin, vr.: waarzegster; -glaube, m.: geloof aan een onvermijdelijk noodlot, fatalismus; -göttinnen; vr. mrv.: (fab.) Schikgodinnen; -macht, vr.: macht van het noodlot; -schwester, vr mrv.: (fab.) Schikgodinnen; -wort, o.: (hist.) uitspraak van het orakel, godspraak. Schick'ung:, vr.: 1) zending, (het) zenden; 2) - Gottes: goddelijke beschikking, besturing van het Opperwezen. Scliieb, in Sam. I -deckel, m.: schuifdeksel, schuif; -fenster, o.: schuifraam; -karren, m.: kruiwagen; -karrner, m.: kruiwagen-man, kruier; -kasten, m.: latafel; -lade, vr.: schuif-lade; -laden, m,: schuivend vensterluik; -leuchter, m.: kandelaar (of: blaker) met een plaatje in de pijp dat op- of neergeschoven kan worden naar verkiezing; -ochs, m.: ploeg-os, trekos ; -sack. m.: broekzak; -stange, vr.: lt;scnippers-)boom; -vencil, o,: schuif klep; -wagelchen, o.: kruiwagen. Zie ook Schiebe. Jücliieb'clien, o. (-s; mrv. -): vlierbes. |
Schieb'e, vr.: schuif; (tnb.) schoffel; J -bank, vr.: trekbank (der draadtrekkers) ; -blech, o.: 1) schuif in eene kachelpijp, 2) ovendeur; -bleislift, vr.: schuifbaar potloodje; -blinde, vr.: (zeew.) sprietzeil; -brett, o.: 1) (bakkers-)schiet-schop, ovenschieter, broodschieter, 2) verschuifbare plank; -deckel, m.: schuifdeksel, schuif; -fenster. ó.: schuifraam; -kasten, m.: latafel; -kloben, m.: smidsnijptang; -lade, vr.: schuiflade; -rad, o.: (wkt.) schakelrad; -schloss, o.: spring-slot, slot met eene veer; -wand, vr.: beweegbaar scherm, (inz.) tooneelscherm. Zie ook Schicb. schieb en, w. o. onr. h, en s. (schob; gescho'ben): (pik.) uitloopen, uitspruiten, uitbotten j (drk.) de melktanden verliezen, tanden-wisselen; (fig.) im Gehen -: 1) sloffen, zijne beenen niet goed oplichten, 2) doorschuiven, zijne beenen goed na zich halen; I w. b. onr.: schuiven; vorwarts oder zurück -: vooruit of achteruit schuiven; entlang oder fort -: voort-schuiven; zur Thüre hinaus -: de deur uitdringen of duwen; den Karren -: achter den kruiwagen loopen; Kegel -: kegelen; das Brod in den Ofen -: het brood in den oven schieten; etwas in die Tasche -: iets in zijnen zak laten glijden; Einem etwas ins Gewissen -: een oeroep doen op iemands geweten; die Schuldauf Einen -: de schuld op iemand schuiven; die Schuld von sich -: de schuld van zich afschuiven, de schuld van zijnen hals afschuiven; I sich -, w. w. onr.: schuiven, verschuiven; (fig. pop.) gaan schuiven, de plaat poetsen. Stahieb'er, m. («s; mrv. -): 1) schuiver (iemand die schuift); 2) schuif; 3) Zie Schiebbrett; 4) schippersknoop; 5) sponning (waarin iets heen en weer kan schuiven); 6) draadtrekker. ISchied, in Sam. I -mauer, vr.: tus-schenmuur, (fig.) scheids-muur; -stein, m.: grenssteen; -wand, m.: Zie -mauer. Schied'e, in Sam. I -schacht, m.: (mnw.) als grensscheiding dienende mijnput. Schieds, in Sam. 1 -freund (-mann, -richter), m.: scheidsman, scheidsrechter; -richterin, vr.: scheidsvrouw; -richterlich, bv. n.: scheidsrechterlijk (es auf -richter-lichen Spruch ankommen lassen: toestemmen in eene beslissing door scheidsmannen); -spruch, m.: scheidsrechterlijke uitspraak, beslissing door scheidsmannen (einen -spruch thun: als scheidsman uitspraak doen); -urtheil lt], o.: Zie-spruch. schief, bv. n.: 1) scheef; schuin ; dwars; 2) (fig.) verkeerd; (ook:) scheef, krom, misvormd, mismaakt, wanstaltig; -e Beine: kromme beenen; ein -es Maul machen: (fig.) een scheef gezicht trekken; I -beinig, bv. n.: met kromme beenen; -hals, m.: scheefnek; -halsig, bv. n.: met een scheeven nek; -heit, vr.: scheefheid (ook fig.); -kopf, m.: warhoofd; -kreuz, o.: Sint-Andreaskruis; -lauf, m.: scheeve (schuinsche, fig.: verkeerde) richting; -mass, o.: (tim.) zwei; -maul, o.: 1) scheeve mond, scheeve bek, 2) scheefbek, scheef-smoel; -maulig, bv. n.: met een scheeven bek; -nase, vr.: 1) scheeve neus, 2) scheefneus; -nasig, bv. n.: met een scheeven neus; -rund, bv. n.: onregelma- |
SCHIEFSEHEN.
701
SCHIESSEN.
|
tig: rond; -sehen, o.: (het) scheelzien; -winkeligr, bv. n.: 1) met een schuinen hoek, 2) met schuine hoeken; -winkelig--keit, vr.: schuinte der hoeken. Scliiefe, vr.: 1) scheefheid, schuinte; (figr.) verkeerdheid; 2) hellend vlak. IScliief er, m. (-s; mrv. -); 1) (min.) leisteen, lei; mit - decken: van een leien dak voorzien; 2) (op het hoofd:) roos, schilferigheid; 3) schilfer; (ook:) splinter; 4) (fam.) pik; wrok; einen - aut Einen haben: een pik op iemand hebben; einen - im Herzen haben: een heimelijken wrok koesteren. IScliief'er, in Sam. I -alaun, m.: pluim-aluin; -iihnlich, bv. n.: leiachtig:, op lei-steen g-elijkende; -artig:, bv. n.: lei-achtig-, met lei-steen vermeng:d; -blau, bv. n.: leiachtig: blauw, (spr.) zoo blauw als eene lei; -block, o.: (een) blok leisteen; -brecher, m.: lei-graver, werkman in eene lei-groeve; -bruch, m.: lei-groeve; -dach, o.: leiendak; -decker, m.: leidekker; -farbe, vr.: lei-kleur; -farben (-farbig), bv. n.: leiachtig blauw; -gebirge, o.:. lei-steen bevattend (uit leisteen gevormd) gebergte; -geschworne, m.: beëedigd opzichter over de leigroeven; -gestein, o.: lei-steen; -griffel, m.: (fam.) grifje (griffel om op eene lei te schrijven); -grün, bv. n.: donkergroen (als z. n. o.: borax);-hammer, m.: leidekkers-hamer; -hauer, m.: Zie -breclier; -kasten, m.; lijst eener schrijflei; -kohle, vr.: leiachtige steenkool; -latte, vr.: leidekkers-lat; -nagel, m.: leidekkers-spijker ; -platte, vr.: (een) blad lei-steen; -schicht, vr.: leisteen-laag; -schneider, m.: leienmaker; -schwanz, o.: zwarte oker; -stein, m.: lei-steen, lei; -stift, m.: Zie -griffel; -tafel, vr.: 1) schrijflei, 2) Zie -platte; -thon, m.: lei-aarde, kleiachtige lei-steen; -tisch, m.: tafel met lei-steenen blad; -weiss, o.: bladvormig loodwit; -zalm, m.: afschilferende (afbrokkelende) tand. schiererieht, bv. n.: leiachtig, sehief'erlg, bv. n.: leiachtig; (fig.) kort-aangebonden, driftig, opvliegend; -keit, vr.: (van metalen:) schilferigheid, bladderigheid 8chiefern, w. o. h.: (fam.) vitten, bedillen; sich -, w. w.: schilferen, afschilferen, Cvan beenderen:) splinteren. schiet, bv. n.: scheelziend, scheel; -er Wem: roode wijn; I -auge, o.: scheeloog; -augig, bv. n.: scheel; -brille, vr.: (hik.) bril om scheelheid te genezen; -ohr, o.: scheef oor; -stein, m.: (min.) opaal, schiel'en, w. o. h.: 1) scheel kijken, 2) (van kleuren:) een weerschijn hebben; v Auge -: met één oog scheel kijken; - nach: van terzijde gluren naar. schieleml, bv. n.: 1) scheelkijkend, -) (van kleuren :) met een weerschijn, o) (van een woord of eene uitdrukking:) onjuist, verkeerd. Schiel'er, m. (-s; mrv. -): 1) scheel-^Jker, scheel-oog, schele, 2) gluurder; ppmeTenn, vr. (mrv. -nen): 1) scheel-kijkster, 2) gluurster. gchiellcht, bv.n.: met een weerschijn. nchie'man11, m.: (zeew.) bootsman, schie man nen, w. b.: (zeew.) opknappen. |
Schie'manns, in Sam. I -garn, o: schiemansgaren; -maat, m.: bootsmansmaat. Ischien : Zie scheinen. lachten, in Sam. I -bein, o.: scheenbeen, scheen. Schien chen, o. (-s; mrv. -): (ontl.) schoentje; (van een wagenrad:) velgje; (hik.) spalkje. Schien'e, vr.: (ontl.) scheenbeen,, scheen; (van een wagenrad:) velg; (op spoorwegen:) spoor-staaf; (hik.) spalk. Schien'en, in Sam. 1 -eisen, o,: ijzer voor spoor-staven; -nagel, m.: spijker voor radvelgen; -weg, m.: spoorwegy spoorbaan. schier, bw.: schier, bijna; I bv. n.: (van hout:) gaaf, recht. Schier'ling:, m. (-es, -s): (plk.gt; scheerling, dolle kervel. Schier'lings, in Sam. I -becher, ra.: gifbeker ; -trank, ra.: gifdrank. schierst, schiert: Zie scheren. Slchiess, in Sam. I -bahn, vr.: schietbaan ; -bar, bv. n.: te schieten; -baura-wolle, vr.: schietkatoen; -bedarf, ra.: (het) noodige om te schieten; -beere, vr.: (pik.) bitterzoet; -gaten, o. mrv.: (zeew.) scniet-gaten; -geld, o.: jagersda§:huur; -gerech-tigkeit, vr.: recht om te jagen; -gewehr, o.: schietgeweer, vuurwapen; -graben, ra.: schietbaan; -grube, vr.: (mil.) bedekte weg eener loopgraaf; -haus, o.: schiethuis, doelen; -herd, m.: (roofvogels-)nest; -hund, m.: (jag.) speurhond; -hütte, vr.: 1) hut (loods) waar de jagers loeren op het wild, 2) Zie -grnbe; - in Hag, ra.: (fam.) dolleman, wildeman; -klinge, vr.: maat voor de dikte der spelden; -loch, o.: 1) schietgat, 2) gat voor het kruit om eene mijn te doen springen; -maal, o.: 1) schietschijf, (fig.) doelwit^ mikpunt, 2) Zie -stand; -mauer, vr.: Zie -wand; -patrone, vr.: patroon; -pferd, o.: voor de jacht afgericht paard; -plan, ra. (-platz, m.): schietbaan; -prügel, ra. schietgeweer; -pulver, o.: buskruit; -scharte, vr.: schietgat (-schartenzeile, vr.: afstand tusschen twee schietgaten); -scheibe, vr.: schietschijf; -spreize, vr.: (mnw.) stut voor de lont; -spule, vr.: (wev.) schiet-spoel; -stand, m.: plaats van waar de schutters op de schijt schieten; -tafel, vr.: (spl.) troktafel, (ook:) biljarttafel ; -tasche, vr.: (jag,) weidtasch; -wand, vr.: steenen muur acnter de schietschijf; -wolle, vr.: schietkatoen; -wurz, vr.: (pik.) averuit; -zeit, vr.: (wettige) jachttijd. Stahies'se, vr.: ovenschop (om het brood in den oven te schieten). sehies'sen, w. o. onr. h. (schoss; ge-schos'sen): schieten (i. a. b.); (van plantgewas:) opschieten, opkomen, uitloopen; (van visch, kikvorschen, enz.:) Icuit schieten; (van sterren:) verschieten; (fig.) toeschieten, neerschieten, te voorschijn schieten, enz.; in Aehren -: (pik.) aren zetten, aren kriigen; in Samen -: (pik,) in het zaad scnieten, in het zaad loopen; - lassen: laten schieten, laten glippen, loslaten; Thranen schossen ihr aus den Augen: hare oogen schoten vol tranen; das Blut schoss ihm aus der Nase: het bloed sprong uit zijnen neus, |
SCHIFFSRüSTUNG.
SCH1ESSEE.
|
zijn neus sprong in bloed; geschossen sein: (pop.) een slag van den molen beetheboen; in ein Madehen geschossen sein; smoorlijk verliefd zijn op een meisje. I w. b. onr.: sehieten (i. a. b.); Geld l) geld schieten, geld te leen §even, 2) geld tellen bij worjjen te gelijk; eld zusammen geld bijeenbrengen; Brod in den Ofen brood in den oven schieten (schuiven); in Kolumnen-: (typ.) opmaken, inslaan; eine Ente eene eend schieten; Strahlen -: stralen sehieten. , , ,, , •even, 2) geld tellen bij worjjen te gelijk; eld zusammen geld bijeenbrengen; Brod in den Ofen brood in den oven schieten (schuiven); in Kolumnen-: (typ.) opmaken, inslaan; eine Ente eene eend schieten; Strahlen -: stralen sehieten. , , ,, , • Schies'ser, m. (-s; mrv. :);1) schieter, schutter; 2) ovenknecht (die het brood in den oven schiet); 3) ovensehop (om het brood in den oven te sehieten); 1 Schiesse-rei', vr.: geschiet. Scliiff, o. (-es, -s; mrv. -e): schip, vaartuig; (van eene kerk:) schip; (typ.) galei, zetplankje; zu -e gehen: seheep-gaan; mit -en besetzt; vol schepen; I -amt^ o.: 1) zeekantoor, kantoor voor zeezaken, 2) scheepsraad, bestuur voor de zeezaken; -bar, bv. n.: bevaarbaar; -barkeit, vr.: bevaarbaarheid ; -bau, m.: scheepsbouw, seheepmakerij (-bauhof, m.: seheeps-weri, scheepmakers-werf; -bauholz, o.: scheepstimmerhout; -baukunst, vr.; kunst om schepen te bouwen; -baumeister, m.; scheepsbouwmeester; -bauplatz, m.; Zie -liiiiihof); -bauer, m.; scheepmaker; -besteuerung, vr.; stuurmanskunst; -bett, o.; 1) kooi, 2) hangmat; -bohrer, m.; (ins.) paalworm; -boot, o; schippertje (zekere schelp); -bruch, ra.: schipbreuk (-bruch leiden; schipbreuk lijden, verongelukken); -brüehig, bv. n.; verongelukt (-brüchig werden; verongelukken, schipbreuk lijden); -brüehige, m.; schipbreukeling; -brücke, vr.; schipbrug; -fahrer, m.; zeevaarder, zeeman; -fahrt, vr.; scheepvaart; -fahrts, in Sam. (-akte. vr.: wet op de scheepvaart; -gesetz, o.; scheep ^aart-wet; -kunde, vr.; 1) kennis van de scheepvaart, 2) stuurmanskunst; -kunst, vr.; stuurmanskunst; -sperre,vr.; stremming van de scheepvaart, (stk.) embargo; -förmig. bv. n.; schuitvormig; -fracnt, vr.; scheepsvracht; -frachtbrief, m.; (kpv.) vrachtbrief, connossement; -gefecht, o.: scheepsgevecht, zeegevecht; -gerippe, o.: scheeps-romp; -grund, ra.; 1) scheepsruim, 2) ankerplaats; -gruss, m.; saluut;-halter, m.; zuigervisch; -handel, ra.; 1) koopvaardij, 2) zeehandel; -heer, o.; scheepsvloot; -holra, m.; werf, scheeps-werf; -nolz, o.; scheepstimraer-hout; -kampf, m.: scheepsgevecht, zeegevecht; -korb, m.; mars; -küche, vr.; kombuis ; -kunde, vr. (-kunst, vr.); stuurmanskunst; -kundig, bv. n.; 1) zeevaartkundig, |
2) in de stuurmanskunst ervaren; -lande, vr.; aanlegplaats, landingplaats; -laterne, vr.; scheeps-lantaarn; -last, vr.; 1) ton-nenlast, 2) scheepslading; -leine, vr.: kabel; -leute, ra. mrv.; schepelingen, (het) scheepsvolk; -raakler (-makier), m.; scheeps-raakelaar; -raanniseh, bv. n.; zee-raanaehtig; -raühle, vr,; drijvende watermolen; -raurarae, vr.; dubbel mom, zwaar bier; -muschel, vr.; Zie -boot; -nagel, vr.; rondkop-spijker; -ofen, m.; kajuits-kachel; -pech, o.; seheeps-pek; -pfund, o.; schippond; -purape, vr.; scheepspomp; -reich, bv. n.; vol schepen; -rose, vr.: scheeps-kompas; -sand, ra.; zand als scheepsballast; -schnabel, ra.; voorsteven; -seil, o.; kabel; -soldat, m.; marinier,zeesoldaat ; -steller, m.; zuigervisch ; -stiiek, o.; scheeps-kanon ; -theer [t], ra.; pek en teer; -treppe, vr.; scheeps-ladder; -wand, vr.; scheeps-want, (het) want; -werft, o.; scheeps-werf ; -winde, vr.; kaap-stander, windas ; -wurm, m.; (ins.) paalworm ; -zeug, o.; scheepsgcrei; -ziehen, o.; (het) schuiten jagen, (ook; het) sleepen van een schip; -zimmermann, m.: 1) scheeps-timraerraan, scheepmaker, 2) baas-tiranier-raan aanboord; -zoll, m.; tonnengeld; -zug, in.; scheeps-toeht, zee-tocht; -zwieback, ra.; scheeps-beschuit. Zie ook Schifffü. SchiflTcUen, o. (-s; mrv. -); scheepje, bootje, schuitje; I -förmig, bv. n.; schuitvormig. , schiffeii, w. o. h. en s.; 1) varen, 2) (pop.) pissen; w. b.; verschepen, te water verzenden of aanvoeren. Schiffer. ra. (-s; mrv.-); schipper; (kpv.) kapitein; I -ausdruck, m. zeemansterra, scheeps-term; -haken, ra.;schippersboom; -hosen, vr. mrv.; schippersbroek, matrozenbroek; -junge, m.; scheeps-jon-gen, kajuits-jongen; -kalender, ra.; zeemans-almanak; -knoten, m.; schippers-knoop; -mütze, vr.; schippersmuts, schip-pers-pet; -rennen, o.; 1) zeilwedstrijd, (het) hard-zeilen, 2) roeiwedstrijd; -sprache, vr.; zeemans-taal, schippers-taal; -stechen, o.; spiegelgevecht te water; -zunft, vr.; schippersgilde. Scliiflfc, in Sam. I-bank, vr.; roeibank; -bauch, m.; buik van een schip; -beklei-dung, vr.; scheepsbekleeding; -boden, m.; (scheeps-)ruim; -bodenbrief, m.; bodemerij-brief; -bord, o.; scheepsboord;-brod, o.; scheeps-beschuit; -doeke, vr.; scheepsdek; -eigenthümer [tl,m.; scheeps-reeder;-eimer, m.; puts; -equipage, vr.; scheepsbemanning, scheepsvolk; -fahne, vr.(-flagge, vr.); scheepsvlag; -flotte, vr.; scheepsvloot; -form, vr.; vorm van schip;-tracht, vr.; scheepsvracht; -führer, ra.; scheepskapitein; -gebaude, o.; scheeps-romp;-gele-genheit, vr.; scheepsgelegenheid; -herr, m ; reeder, schcepsreeder ; -hintertheil lt], o.; 1) achtersteven, 2)achterplecht, 3) achterkasteel; -journal, o.; seheeps-journaal, logboek; -kammer, vr.; kajuit;-kastell, o.; scheepskasteel; -kind, o.; koopvaardijmatroos; -klarirer [iel, ra.; scheeps-raakelaar; -krone, vr.; (hist.l schipbesprm-gers-kroon; -lader, ra.; scheepsbevrachter; -ladung, vr.; scheepslading; -lauf, ra.; koers; -lieferant, m.; winkelier inscheeps-behoeften; -luke, vr.: scheeps-lmk; -mannschaft, vr.: scheepsbemanning, scheepsvolk; -raiethe [tj, vr.; (het) huren van een schip; -offizier, ra.; scheepsofficier; -ökonom', m.: victualie-meester; -papiere, o. mrv.; scheeps-papieren; -part, m.; aandeel in een schip; -partner, m.; mede-reeder, aandeelhouder van een schip; -pass, ra.; scheepspas; -patron, ra.; 1) (koopvaardij-)kapitein, 2) reeder; -pfund, o.: schippond; -rath [t], ra.; scheeps-raad: -ration, vr,: scheeps-rant-aoen; -raura, ra.: scheepsruim (der hintere -raum: het achteronder); -rheder, m. : scheepsreeder; -rüstung, vr,: uitrusting |
SCHIFFSSPIEGrEL.
703
SCHIMMELICHT.
|
van een schip; -spiegel, m.: spiegel, achter-steven; -spur, vr.: zog, kielwater; -tiefe, vr.: diepgang; -tonne, vr.: ton; -trümmer, o, mrv.: wrak (enk.) van een schip; -iverladungsschein, in.: vrachtbrief, connossement: -vermiether Lt], m.: reeder; -volk. o.: scheepsvolk; -vordertheil [t], m.: 1) voor-steven, 2) voorplecht, 3) voorkasteel; -wechsel, m.: bodemerij-brief; -werft, m.: scheepswerf; -werg, o.: werk van hennep of vlas; -zimmer, o.: groote kajuit. Zie overigens Sichilf in Sam. scliiften, w. o. s.: slijten; w. b.: 1) lasschen, aaneenvoegen; 2) Zie .schaften. Scltika'ne, vr.: (Fr.) chicane. m. (-es, -s; mrv. -e of-er): schild (krijgsmansschild; wapenschild; vleugelschild van een insect; buitenhuid der s;childpad); (fig.) bescherming, beschutting, verdediging; zum -e geboren ; van adellijke geboortet van adel; etwas im -e führen: (spr.) iets in zijn schild voeren, Jets heimelijk beoogen. ISchild, o. (-es, -s; mrv. -er): uithangbord; (op fiesschen, potten, doozen, enz.:) opschrift; (fig.) naambordje, naamplaatje; das - aushangen: (fig.) zijne zaak (zijne nering, zijn bedrijf) beginnen, zijnen winkel openen; das - einziehen: (fig.) zijnen winkel sluiten, zijne zaak van de hand doen, zijn bedrijf aan den kapstok hangen. Schild, in Sam. I -abtheilung [t], vr.: veld (van een wapenschild); -amsel, vr.: (vog.) ringlijster; -assel, vr.: (ins.) duizendpoot, (ook:) oorwurm; -bar, bv. n.: van adellijke afkomst, van adel, adellijk; -bauer, m.: (hist.) vrijboer; -bürger, m.: schildburger, lid van de burgerwacht (d. i. van de plaatselijke schutterij), (fig. fam.) stoffel, uilskuiken lt;-bürgerstreich, m.: stomme streek); -bürtig, bv. n.: Zie -bar; -dach, o.: stormdak; -drossel, m.: Zie -amsel; -ferkel, o.: (drk.) gordeldier; -fisch, m.: schildvisch; -förmig, bv. n.: schildvormig; -gerechtigkeit, vr.: vergunning om een uithangbord te hebben; -halter, m.: 1) schilddrager, 2) schild-vasthouder; -haupt, o.: bovenstuk van een wapenschild; -kafer, m. (ins.) schildvleugelige tor; -knappe, m. (-knecht, m.): schildknaap ; -knopf, m.: dubbele schippers-knoop; -krane, vr.: (vog.) manteïkraai; -kraut, o. (-klee, m.): (plK.) klavergras; -krot, m.: buitenhuid der schildpad; -kröte, vr.: schildpad; -kroten, bv. n.: schildpadden, van schildpad (-kröten-schale, vr.: buitenhuid der schildpad; -krötensuppe, vr.: schildpadsoep); -laus, Tr.: (ins.) schildluis; -lenen, o.: adellijk leen; -mauer, m.: gemetselde waterkeering, steenen dam; -patt, o.: schildpad (de buitenhuid van dat dier), (als bv. n.:) schildpadden, van schildpad; -pfoste, vr.: uithangbord; -reiher, m.: (vog.) schild-reiger;-trager, m.: Zie -halter; -wache, vr.: schildwacht (auf die -wache kommen: de wacht betrekken; -wache stehen: op schildwacht staan; die verlorene -wache: de verloren post); -wirth (t], m.: kastelein, herbergier; -wirthschaft [t], vr.: herberg; -za^fen, m.: spil (as) der affuit. |
Schil'da, o. (-s) (adk., tegenwoordig „Schildauquot;, eene stad in Pruisen; ironiek van dezelfde beteekenis als in Nederland Kampen; er ist aus -: (spr.) het is een snuggere bol andersom. Stahild'cheii, o. (-s; mrv. -): 1gt; schildje; 2gt; uithangbordie; 3) naambordje. schil den, w. b.: 1) (fig.) beschermen, beschutten, verdedigen; 2) van een schild voorzien; 3) van een uithangbord voorzien; 4) van een naambordje voorzien. iSchilderei', vr.: 1) schilderij;2) schildering, (het) schilderen; 3) kleuring, (het) kleuren. Schil'derer, m.: afschilderaar; 2) kleurder; 3) schilderaar (iemand die de wacht staat te houden als eene schildwacht). Hchil'dern, w. o. h.: schilderen, op schildwacht staan, de wacht houden; I w. b.: schilderen (1. afbeelden; 2. beschrijven, schetsen). schil «lig:, bv. n,: met eene schildach-tige huid bedekt. Schilf, o. ( -es, -s): 1) bies, rietgras; 2) riet; I -art, vr.: 1) biessoort, 2) riet-soort; -artig, bv. n.: 1) biesachtig, 2) rietachtig; -brücke, vr.: rieten brug;-dach, o.: rieten dak; -decke, vr.: biezen mat; -gras, o.: rietgras; -hütte, vr.: hut van riet; -katze, vr.: wilde kat;-klinge, vr.: uitgerende degen-kling; -matte, vr.: biezen mat; -meer, o.: (fig.) zee van bies- en rietgewas, (adk.) Arabische Golf, Roode Zee, (bijb.) Schelfzee; -reich, bv, n.: rijk aan bies- en rietgewas; -rohr, o.: riet; -sperling, m.: (-vogel, m.): zwartkopje (eene mees). schil'fen, w. b.: met riet bedekken; schil'ficht, bv. n.: 1) rietachtig, 2) biesachtig; schil'fig, bv. n.: vol riet- of bies-gewas. Schill, in Sam. I -stück, o.: Zie Schille. Schil'le, vr.: buitenplank. Schiller, m. (-s): 1) weerschijn; 2) roode wijn; I -eidechse, vr.: kameleon; -farbe, vr.: 1) weerschijn, 2) kleur meteen weerschijn; -glanz, m.: 1) schitterende weerschijn, 2) katten-oog; -quarz, m.: kwarts met een weerschijn; -seide, vr.: zijde met een weerschijn; -taffet, m.: gewaterd taf, taf met een weerschijn; -thier [tl, o.: kameleon; -vogel, m.: schoenlapper (een vlinder); -wein, m.: roode wijn. schilleris, bv. n.: met een weerschijn, schillern, w. o. h.: een weerschijn hebben. Schilling, m. (-s; mrv. -e): (mtw.) schelling; (fig. fam.: een) pak slaag; einen - bekommen: (fig. fam.) een pak slaag krijgen. Schiriing^H, in Sam, I -gut, o. (-hof, m.): bezitting waarvan grondrente betaald moet worden; -lehen, o.: (hist.) leen waarvan grondrente betaald moet worden, schilt, schiltst; Zie schelten. iSchim mei, m. (-s): schimmel, beschimmeldheid, I -, m. (-s; mrv. -): schim-melpaard, schimmel. Ischim'mei, in Sam. I -ahnlich, bv. n. (-artig, bv. n.): schimmelachtig; -gerueh, m.: duffe reuk, muffe reuk, bedorven reuk; -kraut, o.: (pik.) kattepootjes (mrv.). schim melicht, bv.n.: schimmelachtig; |
SCHIRMWERK.
SCHIMMELIG.
70-1
|
(fig.) dut'achtigr; I schim'meligr, bv. n.: schimmelig, beschimmeld; (fig.) duf, muf; -e Zustand: beschimmeldheid; -riechen: duf (muf) rieken (ruiken); - schmecken: duf smaken; - werden: Zie sdiimmeln. sehim'meln, w. o. s. en h.: beschimmelen; (fig.) duf worden. ^ehim mer, m. (-s): 1) glinstering, glans: 2) schemerschijnsel, schemerschijn, (van de maan:) schemerlicht, (fig.) schemering, flikkering, flauwe licht-straal, (ook:) bedrieglijke glans; I -kafer, m.: (ins.) glimworm; -licht, o.: schemerschijnsel, schemerlicht; -los, bv. n.: zonder glans; -sand, m.: goudzand, zilverzand, enz.; -schammer, m.: (fam.) arme drommel; -stein, m.: valsch lood-erts; -sucht, vr.: pronkzucht. schim'merig, bv. n.: 1) glinsterend; 2) flikkerend. schim'mern, w. o. h.: flikkeren, een flauw schijnsel werpen; ihm schimmert keine Hotfnung mehr: hij heeft geen zweem van hoop meer. schimm'lig, bv. n.: Zie het bv. n. schimmelig. Scliimpan se, m.: (drk.) Sjimpansee (aap eener in Afrika tehuis behoorende apensoort). Schimpf, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) schimp, hoon, smaad, smadelijke bejegening, oeleediging; 2) oneer, schande; Einem einen - anthun: iem. smadelijk bejegenen; einen - auf sich sitzen lassen (einen - einstecken): eene beleediging verduwen ; - will Schaden haben: (spr.) met schade en schande wordt men wijs; 1 -gedicht, o.: schimpdicht; -lied, o.: schimplied; -name, m.: schimpnaam, scheldnaam; -rede, vr.: smaadtaal; -schrift, vr.: schotschrift; -weise, bw.: smadelijk; -wort, o.: scheldwoord, (fig.) belwediging. schimp'fen, w. o. h. en w. b.: schelden, schimpen, beschimpen, beleedigen; - auf: schelden (schimpen, smalen) op; Einen einen Gecken -: iemand voor een kwast (voor een kwibus) uitmaken; Schim'-pfer, m. (-s; mrv. -): schimper, schelder, smaler; schimp'fisch, bv. n.: smalend, smadelijk; schimpf'lich, bv. n.: smadelijk, schandelijk; Schimpf'lichkeit, vr.: schandelijkheid. behind, in Sam. 1 -aas, o.: kreng, (fig. gem.) oude hoer; -anger m.: vil-plaats; -grube, vr.: vilkuil; -kracke, vr.: Zie -mtthre; -luder, o.: (gem.) oude hoer; -mahre, vr.: oude knol, afgereden paard, (fig. gem.) Zie -luder; -messer, o.: vilmes. Schin'de, in Sam. I -messer, o.: vilmes. ^chin'del, vr.: dak-spaan, dek-lat; (hik.) spalk; I -dach. o.: dak van deklat-ten; -decker, m.: dekker met dek-latten; -hauer, m.: maker van dek-latten; -holz, o.: hout voor dek-latten; -kriecher, m.: (vog.) boomkruipertje, boom-specht; -lehen, o.: (hist.) vrouwelijk leen, spille-leen; -macher, m.: Zie -hauer; -nagel, m.: spijker voor dek-latten; -sparren, m.: dakspar. schin dein, w, b.: (een dak:) van dek-latten voorzien; (hik.) spalken. schin'den, onr. w. o. h. en w. b. (schund; geschun'den): villen (ook flg.); |
eine Laus um den Balg -: (spr. gem.) zijn eigen drek op-eten uit gierigheid; - und schaben: (fig.) villen en schrapen, (als w. b.) afmoorden; ein Pferd -: 1) een paard villen, 2) een paard afrijden; I sich -, w. w. onr.: (fam.) zich afmoorden; sich den Arm -: zijnen (haren) arm openschaven (ontvellen). Nchin'der, m. (-s; mrv. -): viller, paarden viller; (fig.) beul: (ook:) afzetter, uitzuiger, bloedzuiger, senraapwolf; das hat der - geholt: (spr.) dat is naar de kluiten, dat is geblazen, dat is naar de maan; I -grube, vr.: vilKuil; -karren, m.: villers-kar; -knecht, m.: villers-knecht, (fig.) beuls-knecht; -massig, bv. n.: (fig.) wreedaardig, wreed. Schinderei', vr.: 1) villerij (ook fig.), (fig.) afzetterij, uitzuigerij; 2) vilplaats; I schin'derisch, bv. n.: (fig.) uitzuige-rig. Schink'chen, o. (-s; mrv. -): hammetje. $»chiii'ken, m. (-s; mrv. -): ham; er hat bei mir einen - im Salze: (spr.) er ligt nog iets bij mij in het vet voor hem; I -bein, o.: nammebeen; -brühe, vr.: hammevet; -kessel, m.: ham-ketel; -knochen, m.: hammebeen; -meise, vr.: (vog.) koolmees; -messer o.: mes om ham te snijden; -sennitte, vr.: sneedje ham; -stulle, vr.: hammebeen. ^chinn, m.: schilfertjes (mrv.); (inz.) schilferkorst; (ook:) hoofdzeer. £gt;chip'igt;e, enz.: Zie Schüppe, enz. schir'ken, w. o. h.: (pop.) met spek schieten. Sichirl, m. (-s): Zie HchUrl. Schirm, m. (-es, -s; mrv. -e): scherm (vuurscherm; zonnescherm; regenscherm; tochtscherm; windscherm; lichtscherm; luifel) ; (fig.) beschutting; (mil.) schild, harnas; (pik.) bloemkroon; Einen in Schutz und - nehmen: iemand in bescherming nemen, iemand onder zijne hoede nemen; I -baum, m.: (pik.) magnolia ; -brett, o.: (mnw.) schutplank (-bretter, o. mrv.: zeew.: zetboorden); -brief, m.: vrijbrief, vrij-geleide; -dach, o.: tentdak, afdak, luifel; -draht, m.: paraplu-veer, paraplu-balein; -futter, o. (-futteral, o.): paraplu-zakje; -gabel, vr.: knip voor den schuif-ring om de paraplu op te zetten; -geld, o.: geld voor bescherming; -genoss, m.: de bescherming van 's lands wetten genietend vreemdeling; -gerechtigkeit, vr.: patronaat ; -herr. m.: beschermheer; -hut, m.: 1) valhoed (voor kinderen), 2) tuinhoed, hoed met breeden rand; -krieg, m.: verdedigingsoorlog; -leder, o.: 1) lederen kniedek voor den koetsier, 2) slijkbord voor het spatten van de wielen; -los, bv. n.: weerloos, onbeschut; -macher. m.: paraplu-maker; -mauer, vr.: schutsmuur, bolwerK; -meister, m.: schermmeester; -palme, vr.: (pik.) waaierpalm; -pflanze, vr.: schermdragende plant; -ring, m.: schuif-ring om de paraplu op te zetten; -stock, m.: stok van de paraplu; -verwandte, m.: Zie -genoss; -vogt, m.: beschermheer; -vogtei, vr.: beschermheerschap, patronaat; -wache, vr.: vrij-geleide, (Fr.) escorte; -wanen, vr. mrv.: verdedigings-wapenen; -wand, vr.: kamerschot, kraamschot; -werk, o.: |
SCHLAFBEFöRDERND.
SCHUIMEN.
705
|
(vest.) verdedigings-werk; -zwinge, vr.: paraplu-punt. Hchir'men, w. b.: beschutten, beschermen; sich - vor: 1) zich beschutten tegen, 2) schuilen voor. Hcnir'mer, m. (-s; mrv. -): beschermer, beschermheer; béschutter; verdediger. Schirm ling, m. (-es, -s; mrv. -e): beschermeling. NChir pen, w. o. h.: (van jonge vogels:) piepen, tjilpen. Scliirr, in Sam. I -baum, m.: rakel-stok; -beil, o.: hakbijl; -holz, o.: hout waar gereedschap van gemaakt wordt; -kammer, vr.: 1) tuigkamer (waar het paardentuig bewaard wordt), 2) gereed-schappen-loods (voor het tuin- of land-bouw-gereedschap); -meister, m.: (van postwagens:) conducteur, (in posthuizen:) wiel-smeerder; -meisterei', vr.: Zie-kam-mer no. 1. schir'ren, w. b.: (paarden:) optuigen. Schis'iiia, o. (-s; mrv. Schis'mata): scheuring in de Kerk, scheurmakerij; Sohisma tiker, m. (-s; mrv. -): scheurmaker; schisma'tisch, by. n.: (kkl.) schismatiek. m. (-es; mrv.-e): (gem.) scheet. Hclilab'be, vr.: (pop.) zultlip, grootsmoel, breedbek. sell lab ben, w. o. h.: 1) slobberen; 2) kakelen; w. b.: opslobberen, JSehlab'ber, in Sam. I -maul, o.: kakelaar (vr.: kakelaarster, kakel); -tuch, o.: slabbetje. Sehlab berelien, o. (-s; mrv.-)-.slabbetje. schlab'bern, w. o. h.: Zie het w. o. selilabben. ISeblacht, vr.: (mil.) slag, veldslag. INchlacht, in Sam. I-bank, vr.: slachtbank; -bar, bv. n.: goed (of: bestemd) om geslacht te worden; -beil, o.: slachtersbijl ; -block, m.: slachters-blok; -erfahren, bv. n.: in net oorlogen ervaren;-essen, o.: slachtmaal (eene soort van feestmaal bij gelegenheid van de slacht); -feld, o.: slagveld; -fertig, bv. n.: slagvaardig; -getilde, o.: slagveld; -geld, o.: slachtloon, slachtersloon; -gemalde, o.: (schl.) veldslag; -gesang, m.: krijgszang; -geschrei, o.: krijgsgeschreeuw; -getöse, o. (-getüm-mel, o,): krijgsrumoer, oorlogsgedruisch; -gevierte, o.: (mil.) carré; -gewühl, o.': krijgsgewoel; -haufen, m.: troep vee voor de slachtbank, (mil.) bataljon; -haus, o.: slachthuis; -herr, m.: havenmeester; -hof, m.: slachthuis, slachtplaats; -larm, m.: Zie -setttse; -lied, o.: krijgslied; -linie, vr.: linie der in slag-orde geschaarde troepen ; -messer, o.: slachters-mes; -monat, m.: slachtmaand (November); -ochs, m.: slacht-os, voor de slachtbank bestemde os;-opfer, o.: slachtoffer; -ordnung, vr.: reglement op het slachten van vee, (mil.) slag-orae (in -ordnung stellen: in slag-orde scharen); -pferd, o.: strijdros; -plan, o.: regeling van den slag; -reine, vr.: 1) slag-orde, 2) Zie -linie; -ruf, m.: wapenkreet, oproeping te wapen; -schaf, 0-: voor de slachtbank bestemd schaap; -schl it, o.: linie-schip, oorlogsschip; -schreiber, m.: klerk van den havenmeester; -schwert, o.: slagzwaard; -statt, |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, vr. (-statte, vr.): slachtplaats ; -steuer, vr,: accijns op het geslacht; -stück, o.: (schl.) veldslag; -suppe, vr.: Zie -essen; -tag, m.: slachtdag, (mil.) dag van slaglevering; -verband, m.: (mar.) kajuit voor de gekwetsten; -vieh, o.: slachtvee; -vogt, m.: havenmeester; -wagen, m.: oorlogs-wagen; -wolle, vr.: wol van geslachte schapen; -zettel, m.: quitantie van betaalden accijns op het geslacht, (kpv.) vrachtbrief; -zeug, o.: slachters-gereedschap. I Zie Schlach-ten. Isehlaeh'ten, w. b.: slachten (ook fig.); I w. o. s.: aarden, gelijken; nach Einem -: naar iem. aarden, op iem. gelijken, (fam.) iomand slachten; er schlachtet mir: (fam.) hij slacht mij, hij is aan mij gelijk. INehlaeli'ten, m. mrv.: veldslagen; I -gott, m.: (fab.) god der veldslagen, oorlogsgod, krijgsgod (Mars); -maler, m.: schilder van veldslagen. Sehlach'ter. m. (-s; mrv. -): l) (vog.) negendooder, beenbreker, 2) Zie Seliiachtei*. Sclilach'ter, m. (-s; mrv. -): slachter; 1 -bank, vr.: slachtbank; -gesell, m.: slachtersknecht; -handwerk, o.: slachters-bedrijf; -lohn, m.: slachtersloon, slachtloon; -meister, m.: slachtersbaas, slachter; -zunft, vr.: slachtersgilde. Schlaek, m. (-es, -s): salpeter-drab, bezinksel van salpeter: I -darm, m.: (ontl.) endeldarm, aarsdarm, groote darm; -wurst, vr. (mrv. -würste): saucijsje. ^chlaek'e, vr.: metaalschuim, metaal-sintel, slak; (fig.) afval; (ontij endeldarm, aarsdarm, groote darm. Isehlack'en, w. o. h.: (in metaal-smelterijën:) slakken geven, slakken afwerpen. I^chlack'en, vr. mrv.: slakken (d. i. metaal-sintels); I -bad, o.: bad van metaalschuim ; -blau, z. n. o.: glanzig blauw; -erz, o.: glasachtig zilver-erts; -frei, bv.n.: zonder slakken ; -führer, m.: wegrijder van metaal-slakken; -gang, m.: afvoerbuis voor de metaal-slakken; -grube, vr.: vergaarbak voor de slakken; -haken, m.: naak om de metaal-slakken te verwijderen; -halde^, vr.: hoop slakken; -laufer, m.: Zie -frihrer; -loch, o.: gat voor de slakken; -los, bv. n.: zonder slakken; -ofen, m.: oven voor de metaal-slakken; -regen, m.: stuif-regen; -stein, m.: van de metaalslakken overblijvende steen; -trift, vr.: Zie -^an^r; -zinn, o.: week tin. selilack'ieht, bv. n.: metaalschuim-achtig; I schlack'ig, bv. n.: vol slakken; -es Wetter: druilig weer, regenachtig weer. sclilad'den, w. b.: (zeew.) met smarting omkleeden; Schlad'ding, vr.: (zeew.) smarting. I^elilaf, m. (-es, -s; mrv. Schla'fe): (ontl.) slaap van het hoofd. IScltlaf, m. (-es, -s): slaap; ein Kind in den - singen: een kind in slaap zingen; in den - kommen: in slaap vallen; im -e reden: hardop droomen. iSclilaf', m Sam. I -ader, vr.: (ontl.) hoofdslaap-ader; -apfel, m.: 1) alruin, 2) belladonna; -arzenei', vr.: slaapmiddel; -bank, vr.: slaapbank; -beere, vr.: belladonna; -befördernd, bv. n,: slaapverwek- e druk. 45 |
SCHLAGGLOCKE.
SCHLAFBEIN.
706
|
kend; -bein, o.: (ontl.) been aan de slaap van net hoofd; -bringrend, bv. n.: slaapverwekkend; -fieber, o.: 1) slaapziekte, 2) staat van verdooving; -ganger, m.: 1) slaapwandelaar, 2) logeergast;-geld, o.: geld voor logies; -gremach, o.: slaapvertrek, slaapkamer; -genoss, m. (-gesell, m.): slaapkameraad; -gesellschaft, vr.: slaapkameraden (mrv.); -gewand, o.: nachtgewaad, nachtgoed; -haube, vr.: slaapmuts, nachtmuts, (iron.) slaapmuts, droomer; -hosen, vr, mrv.: onderbroek (enk.); -kammer. vr.: slaapkamer, slaapvertrek; -krank, bv. n.: slaapziek; -krankheit, vr.: slaapziekte; -lilie, vr.: affodil, slaap-lelie; -los, bv. n.: slapeloos; -losigkeit, vr,: slapeloosheid; -machend, bv. n.: slaapverwekkend; -matz, m.: (iron.) slaapmuts, droomer; -mittel, o.: slaapmiddel;-muskei, m.: spier aan de slaap van het hoofd; -mütze, vr.: Zie -hanbe; -mützig, bv. n.: (iron.) droomerig; -pelz, m.: gevoerde ochtendjapon (Engelsch: chambercloak); -ratte, vr, (-ratze, vr.): (drk.) marmot; -rock, m.: ochtendjapon;-rose, vr.: (pik.) hondsroos ; -saai, m.: slaapzaal; -sessel, m.: slaap-stoel; -statt, vr. (-statte, vr., -stelle, vr.): slaapplaats; -stube, vr.: slaapvertrek, slaapkamer; -stuhl, m.: slaap-stoel; -sucht, vr.: slaapziekte; -sücntigr, bv. n.: slaapziek; -trank, m.: (gnk.) slaapdrank; -trunk, m.: (fig.) slaapmutsje (een glas wijn of drank, eer men naar bed gaat, om beter te kunnen slapen); -trunken, bv. n.: slaapdronken; -trunkenheit, vr.: slaapdronkenheid; -wandeln, o.: (het) slaapwandelen, som-nambulismus; -wandler, m,: slaapwandelaar ; -wandlerin, vr.: slaapwandelaarster ; -wirkend, bv. n.: slaapverwekkend; -zeit, vr.: tijd om te slapen, (fig.) tijd om naar bed te gaan; -zeug, o.: nachtgoed, nachtgewaad; -zimmer, o.: slaapkamer, slaapvertrek. Schlaf'chen, o. (-s; mrv. -): slaapje, dutje; ein - machen: een dutje doen. Sclila'fe, vr.: (ontl.) slaap van het hoofd. sclila'fen, w. o. onr. h, (schlafst, schlaft; schlief; geschla'fen): slapen; - gehen: gaan slapen, naar bed gaan (das - gehen, z. n. o.: het naar bed gaan); er ist - gegangen: (fig.) hij is ter ruste gegaan, hij is dood; sich -legen: naar bed gaan; ein Kind - legren: een kind naar bed brengen; ruhig -: gerust slapen; unruhig -: onrustig slapen; rest -; vast slapen; bis an den hellen Morgen - (bis an den hellen lichten Tag -, in den Tag hinein -): (fam.) een gat in den dag slapen; schlafen Sie wohl: wel te rusten!, goeden nacht!; sein Fuss schlaft: zijn voet slaapt; eine Frage - lassen: een vraagstuk (eene quaestie) laten rusten; eine Sache -lassen: een dingr (iets, eene zaak) laten rusten (d. i. niet aanroeren, niet oprakelen). Schlil'fer, m. (-s; mrv. -): slaper. Nchlü'ferig:, bv. n.: slaperig; I -keit, vr.: slaperighéid. Schlttferin, vr. (mrv. -nen): slaapster. schltt'fern, w. onvers, h.: es schla-fert mich: ik voel slaperigheid, ik heb slaap. |
selilaft', bv. n.: slap: I -heit, vr.: slapheid. schlaffen, w. o. s. en w. b.: verslappen, Mchlüf'ris, bv. n.: Zie schlaferig:. ISchlag, m. (-es, -s; mrv. Schla'gre): 1) slag (i. a. b.); - auf -: slag op slag, (ng-.) ieder oogenblik ; Schlage bekpmmen: slaag krijgen, klappen krijgen; er fürchtet sich vor Schlage; nij is bang voor klappen; die Schlage des Schicksals: de slagren van het noodlot; ein - von einem Pferde: een slag van een paard; ein - an die Ohren: een slag om de ooren; ein - mit der Faust: een slag met de vuist, een vuistslag, (ook :) een stomp; - des Pulses: polsslag; - des Herzens: klopping van het hart; -der Vogel: (het) slaan der vogrels (b,v. van nachtegalen, schildvinken, kwartels, enz.): seinen - machen: (fig.) zijnen slag slaan; 2) klokslag; es ist auf dem -e zehn: het is op slag van tienen; mit dem -e zwölf: met klokslag van twaalven; ich habe den - verhort: ik heb de klok niet hooren slaan; 3) muntslag; (fig.) slag, soort; (ook:) manier, wijze, trant; zehn Gulden von Einem -e: tien guldens van denzelfden muntslag; eine Münze von neuem -e: een nieuw stuk geld, een stuk greld dat pas van de Munt komt; Leute von demselben -e (Leute von gleichem -e, Leute von Einem -e): lieden van één slag, lieden van gelijken stempel, (pop.) lieden die overgoten zijn met hetzeltde sop; nach diesem -e: op die manier; das ist von einem andern -e: dat is van een anderen aard, (ook:) dat maakt een verschil; 4) (gnk.) beroerte; der - hat ihn gerührt: hij heeft eene beroerte gehad; einen -bekommen (vom -e gerührt oder betroffen werden): eene beroerte krijgen; 5) (muz.) maat-slag, maat; 6) slagboom; der - an Kutschen: het portier aan rijtuigen: 7) houthak, (het) vellen van hout;8) (kph.) bod, geboden prijs. ISchla^, in Sam. I -ader, vr.: slagr-ader; -anfall, m.: aanval (Fr.: attaque) van beroerte; -artig, bv. n.: naar eene beroerte gelijkende; -balken, m.: wip ; -ball, m.: kaatsbal; -balsam, m.: in gevallen van beroerte dienstigre balsem; -bar, bv. n.: (van hakhout:) geschikt om grekapt, d. i. om gehakt te worden: -bauer, o.: slagknip (om vogels te vangen); -baum, m.: slagboom; -beere, vr.: kruis-doornbes; -betten, vr. mrv.: stelling (enk.) onder een op stapel staand schip; -blau, bv. n.: bont en blauw, loodkleurig-: -bohrer m,: gatenboor : -brücke, vr.: valbrug, wipbru^, ophaalbrug; -brunnen, m.: (bij jonge kinderen:) fontanel;-bug, m.: (zeew.) boord; -dame, vr.: bak-spel, triktrak-spel (-dame spielen: triktrakken): -degen, m.: rapier, slagzwaard; -drauf, m : vechtersbaas (iemand die handig is om er op te slaan); -eisen, o.: (jag.) vossenval, val om dieren te vangen, (tech.) klophamer, (mtsl.) kalkkloet; -falie, vr.: 1) slagknip, vogelknip, 2) val om dieren te vangen; -fass, o.: pakton; -feder, vr,: stalen veer, springveer, (van vogels:) slagpen; -fertig, bv. n.: slagvaardig; -fittig, m.: 1) vleugel, wiek, 2) jas-pand; -fluss, m.: beroerte; -gatter, o.: valdeur, valpoort; -gewicht, o.: gewicht dat eene klok doet slaan;-glocke, |
SCHLAGGOLD.
SCHLAGEN.
707
|
vr.: slaande klok; -gold, o.: 1) bladgoud, 2) dondergoud, knalgoud; -haftlein (-haftel), o.: pin waaraan de touwen van een slagnet (bij de vogelvangst) vastzitten; -hammer, ra.: klopharaer; -handschuh. m.: vechtstok; -heftel, o.: Zie -liSftel; -nolz, o.: 1) hakhout (bestemd voor brandhout), 2) (tech.) beukhamer; -hüter, ra.: boom die niet geveld moet worden; -kolben, ra.: vechtstok; -lawine, vr.: sneeuwstorting, sneeuwval; -leine, vr.: (zeew. en tira.) slaglijn, (vogelvangst:) trektouw van een slagnet, (fig.) slagnet; -leiste, vr.: (tim.) dekstuk voor de naden; -licht, o.: lt;schl.) vallend licht; -loth [tl, o.: hard soldeer; -raittel, o.: in gevallen van beroerte dienstig middel; -netz, o.: slagnet om vogels te vangen, (vv.) zegen, (spl.) kaats-net, raket; -note, vr.: (muz.) heele noot; -pulver, o.: donderpoeder; -pumpe, vr.: (zeew.) pomp om het kim-water uit te pompen; -regen, ra.: slagregen; -röhrchen, o. (-röhre, vr.): (art.) lontpijpje; -saat, vr. (-samen, ra.): lijnzaad, zaad voor de olie-slagerij; -schatten, ra.: (schl.) geworpene schaduw; -scliatz, ra.: muntloon; -schieber, ra.: ovenscnop (om brood in den oven te schieten); -schreiber, ra.: klerk op het accijnskantoor; -seite, vr.: (zeew.) zijde naar welke het schip overhelt (eine -seite habend: naar één zijde overhellend); -spindel, m.: doorslag (om gaten in ijzer te slaan); -stander, ra.: (zeew.) katte-spoor; -stein, ra.: (schoenraakers-)klop-steen; -stock, ra.: (art.) laadstok, (spl.) kolf-stok, biljart-stok, enz.: -taube. vr.: slagduif; -uhr, vr,: 1) slaande klok, 2) repetitie-horloge; -wald, m.: hakbosch ; -wasser, o.: (gnk.) tegen beroerten dienstig water, (zeew.) kirawater; -welle, vr.: lt;zeew.) stortzee; -werk, o.: (in uurwerken:) slagwerk; -wunde, vr.: door een slag teweeggebrachte wond; -zeit, vr.: tijd ora het hakbosch te kappen. Sclila'ge, vr.: hamer, klophout, ding om mede te slaan; I -todt It], ra.: (pop.) dikke prop, dikzak- Zie verdere Sara. niet Schlag. schlk'ge, in Sara. I -bauchen, w. o. h.: (van paarden:) derapi^: zijn; -bauchig, bv. n.: (vea.) derapig; -taul, bv. n.: tegen slaag gehard, ongevoelig voor klappen, (fig.) onverschillig. 8chlamp;'sel, ra.: (-s; rarv. -): 1) klopharaer, Idophout; straatstamper; ding om mede te slaan; (van tamboers:) trommel-stok; 2) vloeddeur, sluisdeur; 3) (kkk.) bout (b.v. lamsbout), (van gevogelte:) boutje; I -eisen, o.: breekijzer; -kopt, m.: (van paarden:) breede kop met spitsen bek; -lahm, bv. n.: (jag.) gekwetst aan het achter-stel. schlJiquot;gein, w, o. h.: (jag.) met het achter-stel hinken, het achter-stel na zich sleepen; (fig.J schoppen, trappen; (fig. tam.) een bok schieten, zich vergissen. schla'gen, w. o. onr. h. (schlagst. ƒ chlagt; schlug; geschla'gen): slaan; lt;ng-) kloppen; stooten; vallen: neerkomen; enz.: die Glocke (die Uhr) schlagt: |
. klok (de pendule) slaat; der Puls schlagt: de pols slaat; das Herz schlagt: net hart klopt; sein Gewissen schlagt ihm: zijn geweten knaagt; an die Thüre - : aan de deur kloppen ; rait dem Kopf an die Wand -: met zijn hoofd tegen den muur stooten; rait dein Kopte auf einen Stein -: (vallende) met zijn hoofd op eenen steen neerkomen; der Donner hat in das Haus geschlagen: de bliksem is in het huis geslagen; die Flararae schlagt zura Fenster hinaus: de vlam slaat het raara uit; die Nachtigall (die Wachtel) schlagt: de nachtegaal (de kwartel) slaat; rait den Flügeln -: klapwieken; dieses Pferd schlagt: dit paard slaat achteruit; dieser Wagon schlagt: dit rijtuig stoot (host); die Büchse schlagt: de buks stoot; der Schrecken ist rair in die Beine geschlagen: de schrik is in mijne beenen geslagen; aus der Art -: (fig.) ont-aarden, verbasteren; in die Höhe -: naar boven slaan, opstijgen; das schlagt nicht in raein Fach: dat is buiten raijn vak; ehe der Brand dazu schlagt: (hik.) eer het koudvuur er bij komt; den ganzen geschlagenen Tag: (fara.) den godganschen dag; ich bin ein geschlagener Mann: ik ben geruïneerd; I w. b. onr.: slaan (i. a. b.); Ball -: kaatsen (den Ball -: den bal slaan); Feuer -: vuur slaan; Geld - : geld slaan, geld munten; Holz -: hout kappen; einen Stein im Brette -: (spl.) eene (dam-)schijf slaan; Blech -: blik slaan; einen Nagel in die Wand -: een spijker in den rauur slaan; Einen hinter die Ohren -: iemand om zijne ooren slaan; Einen auf die Finger -: iem. op de vingers tikken; den Feind in die Flucht den vijand op de vlucht jagen; den Feind -: den vijand verslaan, aan den vijand de nederlaag geven; den Feind aufs Haupt den vijand geheel verslaan, aan den vijand de volle nederlaag geven; ein Lager -: een kamp opslaan; eine Brücke -: eene brug leggen; eine Wagenburg um die Stadt -: de stad insluiten; einen Verbrecher in Ketten -: een raisdadigor in ketenen klinken; Schweine in die Mast -: varkens in het eikelbosch doen (ora ze vet te mesten); etwas in den Wind -: (fig.) iets in den wind slaan; etwas in die Schanze iets wagen; sich etwas aus dem Sinne (aus den Gedanken) -: (fig.) iets uit zijn hoofd zetten, om iets niet meer denken; die Zinsen zu dera Kapital -: de interesten bij het kapitaal voegen; eine Ader-: eene ader openen (Einem eine Ader -: iemand aderlaten); Wunden wonden maken, (dk.) wonden slaan; die Hande zusamraen de handen ineenslaan; die Arrae in einander -: de armen over elkander slaan; Butter -: boter karnen; Eier auf Butter -: (kkk.) kalfs-oogen maken, spiegel-eieren bakken; Oei -: olie slaan, olie bereiden; etwas durch ein Sieb-:iets door eene zeef laten loopen;die Trommel -: de trom roeren, de trom slaan; die Laute -: de luit slaan, de luit spelen; die Orgel -: het orgel bespelen; den Takt -: (rauz.) de maat slaan; 1 sich -, onr. w. w.: 1) vechten, (inz.) duelleeren. 2) zich slaan ; sich an die Brust -: op de borst slaan; sich durch den Feind -: zich door den vijand heenslaan; sich rait einem -: met iemand vechten: sich auf Pistolen -: duelleeren met pistolen; sie schlugen sich Mann gegen Mann: zij vochten man tegen |
SCHLARAFFEN.
SCHLAGEND.
708
|
man; sich ins Mittel tusschenbeide komen; sich mit seinen eicrenen Worten -(sich selbst auf den Mund -): zich zeiven tegenspreken, in tegenspraak met zich zelven zijn; sich mit Urillen (sich mit Sorgen) allerlei muizenissen in het hoofd halen; sich zu einer Partei zich bij eene partij aansluiten; sich auf die Seite -: afwijken; sich auf die rechte Seite -: rechtsaf slaan ; in sich - : (fig.) tot inkeer komen. üielila'grencl, bv. n.: 1) treffend; 2) in het oog springend; 3) afdoend, sprekend, sterk, krachtig; Schlager, m. (-s; mrv. -): 1) slaander; klopper, (fig.) duelleerder, vechtersbaas, 2) rapier, slagzwaard; Schla'gerin vr. (mrv. -nen): slaanster, (fig.) liefhebster van vechten; Schlagerei', vr.: vechtpartij, bakkelei-partij; schla-gisch, bv. n.: ruzie-zoekerig (ein -er Kerl: een ruziemaker, een ruziezoeker). sclila'ken, w. b.: (zeew.) hijschen (de zeilen), ontplooien, ontrollen. Hchlaiiini, m. (-es,-s): slijk, modder; I -bad, o.: (gnk.) slijkbad; -beisser, m.: moddervisch; -boden, m.: modderachtige grond; -fang, m.: riool: -tisch, m.: moddervisch; -grube, vr.: 1) modderpoel, 2) zinkput; -grund m.: Zie -boden; -krücke, vr.: rakelijzer, krabber; -mühle, vr.: baggermolen, moddermolen; -pfütze, vr.: modderpoel; -schlich, m-: slijkig bezinksel (drab) van gewasschen erts; -stein. m.: gewasschen tin-erts; -werk, o.: plaats om erts te wasschen, erts-wasscherij. schlam nien, w. o. h.: modder op den bodem aanzetten, slibben. sehlüm'iiien, w. b.: uitbaggeren, uitdiepen; (mtsl.) voor het eerst witten (een muur); (mnw.) wasschen (erts); I w. o.: Zie sclilemmen. Schlüm'mer, m. (-s; mrv. -): 1) baggerman; 2) Zie £gt;c]ilemmer. sehlam'mielit, bv. n.: modderachtig, slijkachtig; schlam'mig, bv. n.: modderig, slijkig (- machen: bemodderen). £tahliim'mun^, vr.: uitbaggering, uitdieping. sehlampam'pen, w. o. h.: slampampen. brassen en zwelgen. Sclilam'ue, vr.: (pop.) vuile slons, vuilik, vuile taddik, slordebel; (fig.) gootwater, slappe sloerie, sehlam pen, w. o. h.: 1) heen en weer bungelen; 2) vuil en slordig zijn; w. b.: slobberen, opslobberen; Schlamperei', vr.: slordigheid, morsigheid; schlam'pig, bv. n.: slordig, morsig. Nehlang:: Zie schlingen. Sclilang: e, vr.: (drk.) slang (ook fig.); (tech.) slang (b.v.: brandspuit-slang); (art.) veldslang: (str.) Hydra; (wpk.) slang met een vogel of een dier in den bek; eine -in seinem Busen nahren: (fig.) eene slang aan zijne borst koesteren. Zie se h langen. SehlRng el, in Sam. 1 -gang, m. (-lauf, m.): slangeweg, kronkelweg, slingerpad, kronkelend pad. sehlRng'elicht (sehlling'elig), bv. n.: kronkelend. Hchlling eln (sieli), w. w.: slingeren, Jtronkelen. |
selilans'en, in Sam. I -ahnlich, bv. n.: slangachtig; -anbeter, m.: slangen-aan-bidder; -artig, bv. n.: slangachtig; -auge,. o.: slangenoog, oog der slang, (min.) slangensteen; -balg, m.: slangeyel, huid der slang; -baum, m.: hoog opgescnoten onkruid; -beere, vr.: (pik.) tegen slan-genvenijn dienstige bes; -beschreibung, vr.: slangenbeschrijving; -beschwörer, m.: bezweerder van (toovenaar met) slangen; -biss, m.: slangenbeet;-blüm-chen, o. (-blume, vr.): (pik.) sneeuwklokje; -brut, vr.: slangenbroed, slangenbroedsel; -ei, o.: ei der slang; -eidechse, vr.: slanghagedis; -fisch, m.: slangevisch; -förmig, bv. n.: slangvormig, kronkelig; -fressend, bv. n.: slangen-etend; -fresser, m.: slangen-eter; -gang, m.: slangeweg,. slingerpad, kronkelpad; -gezücht o.: Zie -brut; -gift, o.: venijn der slang; -glatt, bv. n.: glibberig als eene slang; -gurke, vr.: konkommer; -haar, o.: (fab.) Medusa-haar; -haarig, bv. n,: met slangen tot hoofdhaar; -hals, m.: (iron.) ooievaars-nek; -halsig, bv. n.: met een ooievaars-nek; -haupt, o.: slangenkop, (fab.) Medusahoofd; -liaut, vr.: Zie -balg:; -herz, o,: hart der slang, (fig.) verraderlijk gemoed; -holz, o.: (muz.) serpenthoorn; -klugheit,. vr.: sluwheid (listigheid) der slang; -knoblauch, m.: (pik.) Spaansche sjalot; -kopf, m.: Zie -liaupt; -köpfchen, o,: kauri, rekenschelp; -kraut, o.: slangenkruid; -krümmung, vr.: kronkeling; -kundige, m.: slangenkenner; -lauf, m.: kronkelende loop; -linie, vr.: kronkelende lijn; -list,, vr.: Zie -klngheit; -mord, m.: (pik.) adderkruid: -pfad, m.: Zie-gang:-spntze, vr.: slangbrandspuit; -stab, in.: (fab.) Mercurius-staf; -stein, m.: serpent-steen; -stich, m.: slangenbeet, beet der slang, (kim,) overshands-steek;-trager, m.: (fab.) slangendrager, -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij door middel van slangen; -weise,. bw.: kronkelvormig, gekronkeld; -weg, in.: Zie -gang; -windung, vr.: kronkeling; -wurz, vr.: (pik.) slangenwortel; -zunge, vr.: slangetong; -züngig, bv. n.:. listig van tong. sclilank, bv, n.: slank; I -heit, vr.: slankheid; -weg, bw.: botweg, platweg, rondweg. Helilan'kel, m. (s; mrv. -): (pop.) lui-lap, luie slungel. Isehlapp, tsw.: flap!, klets! schlipp -, tsw. een-twee-drie, in een ommezien. Ischlapp, bv. n.: slap: I -heit, vr.: slapheid; -nut, m.: fiaphoed; -maulig, bv. n,: met eene hanglip, met zultlippen j -ohr, o,: hang-oor. Hchlap'pe, vr.: t) mep, klap, oorveegr muilpeer; 2) scheef gezicht, mal bakkes; 3) klap, verlies, nadeel, schade; eine -bekommen: een klap krijgen (d. i. schade lijden). selilap'pen, w. o. h.: 1) bungelen, slingeren; 2) drentelen; in Pantoffeln her-um -: (fam.) op zijne muiltjes (op zijne slofjes) gaan; 3) (van honden:) slobberen^ likken. sclilap'pig, bv. n.: slappig; (fig.) slordig, morsig. ^elilaraffe, m. (-n; mrv. -n): straatslijper, lanterfanter, luilap. «clilaraffen. in Sam. i -gesicht, q.: apenbakkes, stom bakkes, (bwk.) goottuit; |
SCHLARAFFENLAND.
SCHLEIFEX.
709
|
-land, o.: Luilekkerland; -leben, o.: lui-lapperii (ein -leben fiihren: pop.: leven als God in Frankrijk). ^ehlarf, in Sam. I -schuh, m.: slof, pantoffel; muil. Schlar'fe, vr.: slof, pantoffel, muil; schlar'fen, w. o. h. en s.: sloffen. i^clilarr, in Sam. I -hacke, vr.: (pop.) luilap. Schlar re, vr.: Zie ^clilarfe. schlau, bv. n.: sluw, leep, oolijk; 1 -heit, vr.: sluwheid, leepheid, oolijkheid; -kopf, m.: sluwerd, leeperd, oolijkerd; -köpfigr, bv. n,: Zie selilan; -sinn, m.: Zie -heit. Nchlau'be, vr.: peulschil, dop, bast. Sehlauch, m. (-es; mrv. Schlauch'e): 1) brandspuit-slangr; 2) (van hengsten en ezels:) koker; 3) wijnzak, lederen zak; (fig.) dikbuik, dikpens: ! -ahnlich (-artigr), bv. n.: kokerachtig, kokervormig; -bohrer, m.: boor voor slangvormige gelei-buizen; -spritze, vr.: slangbrandspuit; -thierchen (tj, o.: infusie-wormpje. schlanch'en, w. b.: l)van eene slang-Tormige gelei-buis voorzien; 2) (pijpen en buizen:) van binnen schoonmaken. schlaucli'iclit, bv. n.: kokerachtig, kokervormig. Schlau'der, vr.: (bwk.) muur-anker; I -haft, bv. n.: Zie sclilauderig. selilau'deriff {sehlau'deriscli), bv. n.: slordig; I -keit, vr.: slordigheid. sehlan'dern, w. o. h.: 1) wiegelen (los zitten, los staan, los hangen); 2) roffelen (slordig werken). schlecht, bv. n.: slecht; - und recht: kort en goed,zonder omwegen; I -denkend, bv. n.: slecht gezind; -falk, m.: steenvalk, kwartelvalk; -gebildet (-geformt), bv. n.: slecht gevormd; -gesinnt, bv. n.: slecht gezind; -heit, vr.: slechtheid; -hin, bw.: 1) zonder omwegen, dood-eenvoudig, 2) op alle manieren, ten eenen male; -löthig[tj, bv. n.: van gering allooi, van gering fijnehalte; -weg, bw.: botweg, kort en bon-ig, zonder omwegen. Schlecli'te, vr.: slechtheid, schlecli'terdiiigs, bw.: op alle manieren, met alle geweld, volstrekt. Stahlech'tigkeit, vr.: slechtheid. Stahleck, m. (-es, -s; mrv.-e): lekkernij, lekker beetje, versnapering; I -bissen, m.: Zie Schleck; -maul, o.: lekkerbek; -speise, vr.: lekkernij. schleck'en, w. o. h. en w. b.: 1) likken, snoepen, slikken; 2) lekker (verlekkerd, kiesKeurig) zijn; gern etwas Gutes -: (fam.) gaarne iets goeds onder den neus krngen, veel van een lekkeren mond houden. Schleck'er, m. (-s; mrv. -): lekkerbek; I -haft, bv. n.: 1) lekker (veel van lekkers houdende), lekkerbekkig, 2) snoepachtig; -haftigkeit, vr.: 1) lekkerbekkerij, 2) snoepachtigheid; -maul, o.: lekkerbek. Schleckerei', vr.: 1) lekkerbekkerij; 2) lekkernij. schlecK'ern, w. o, h. en w. b.: Zie schlecken. Schleet, o. (-es, -s; mrv, -e): wrak (van een schip). Schleli, in Sam. I Zie ^clilelien. Schleh'e, vr,: (pik.) slee. Zie mrv. ^ehlehen, |
Ischleh'en, w. o. s.: 1) wrang van smaak zijn; 2) (van de tanden:) stomp worden. I^clileli'en, in Sam. I -baum, m.: slee-doorn; -blüthe [t], vr.: bloesem van den slee-doorn; -busch, m. (-dom, m.): slee-doorn; -mus, o.: conserf van slee-pruimen; -saft, m.: sap van slee-pruimen (gesottener -saft: pha.: rob van slee-pruimen); -wein, m.: wijn van slee-pruimen, nagemaakte portwijn; -weiss, bv.n.: als bloesem van den slee-doorn zoo wit. SSchleich, in Sam. I -druck, !m.: (tvp.) nadruk; -drucker, m.: nadrukker; -fieber, o.: sluipkoorts, binnenkoorts; -gut, o.: smokkelwaar; -handel, m.: sluikhandel, smokkelhandel; -handier, m.: sluiker, smokkelaar; -treppe, vr.: geheime trap; -waaren, vr. mrv.: sluikgoederen, sinolc-kelwaren; -weg, m.: sluipweg. sclileich'en, w. b. onr, (schlich; ge-schlich'en): 1) tersluiks laten glijden; 2) tersluiks in de plaats schuiven; 3) binnensmokkelen; I w. o. onr. s., en: sich w, w. onr.: sluipen: sich davon -: wegsluipen; sich heimlich herein heimelijk binnensluipen. selileicli'end, bv. n.: sluipend ; (fig.) langzaam; -es Gift: langzaam vergif; -es Fieber: sluipkoorts, binnenkoorts. Nclileicli'er, m. (-s; mrv. -): 1) sluiper; (fig.) gluiper; 2) smokkelaar, sluiker; 3) (pik.) kruipplant; I Schleicherei', vr.: 1) gluiperigheid, 2) sluikerij; Schlei'cherin, vr.: (mrv. -nen): gluipster. Schlei'e, vr.: (visch:) zeelt. Sclilei'er, m. (-s; mrv. -): 1) sluier, (ook fig.): (mod., Fr.) voile; 2) (fig.) dekmantel, masker; 3) (kv.) gaas; den - neh-men: (kkl.) den sluier aannemen, non worden; den - abnehmen (den - wegneh-men): 1) den sluier oplichten, 2) het masker afleggen; den - der Vergessenheit über etwas werfen: iets met den mantel der liefde bedekken; I -eule, vr.: (vog.) steen-uil, kerk-uil; -flor, m.: gaas: -frau, vr.: sluiermaakster; -haube, vr. (-kappe. vr,): gazen muts; -leinwand, m.: gaas; -los, bv.n.: ongesluierd, (fig.) onverbloemd; -macher, m.: sluiermaker; -meise, vr.: (vog.) kuifmees; -taube, vr.: (vog.) kappertje, gekuifde duif; -tuch, o.: gaas; -weber, m.: gaaswever. scklei'erig:, bv. n.: gesluierd. sclilei'ern, w. b.: sluieren; (fig.) met eenen sluier bedekken: (ook:) omsluieren. Schleif, in Sam. I -anstalt, vr.: slijperij; -bahn, zr.: glijbaan, sullebaan; -bank, vr.: slijpbank; -baum, m.: weversboom; -kanne, vr.: gietkan, tuitkan; -kno-ten, m.: schippersknoop; -lohn, m.: 1) slijp-loon, 2) sleeploon; -mühle, vr.: slijp-molen; -nadel, vr.: 1) haar-speld, 2) rijg-pen; -rad, o.: door een wiel in beweging gebrachte slijp-steen; -sand?m.: slijp-zand, fijn zand: -scneibe, vr.: diamantslijpers-schijf; -schuh, m.: schaats; -spane, m. mrv. (-staub, m.): slijpsel;-stein, m.: slijp-steen, wet-steen; -trog, m.: 1) slijpbak, 2) remschoen; -weg, m.: 1) sluipweg, 2) toepad, 3) (fig.) slinksche weg; -zeichen, o.: (muz.) verleng-teeken; -zeug,o.: slijpgereedschap; -zügel, m.: (rs.) trens. Isclilei'fen, w. o. reg. h.: slepen, (inz.) over den grond slepen; w. o. reg. h en s.: glijden; Cfig.) dansen; w. b. reg.: |
SCHLICHTHEIT.
SCHLEIFEN.
710
|
1) sleepen, (inz.) voortsleepen; die AVorte sleepend spreken, lijmerig: spreken; die Noten -: (muz.) de noten lang aanhouden; 2) sleden, op of in eene slede vervoeren; 3) slechten, met dsn grond gelijk maken (b.v. vestingen), afbreken, sloopen ;4) einen Knoten een knoop leggen; (fig.) strikken, een strik maken; 5) strikken, in eenen strik vangen. Ischlei'fen, w. b. onr. (schlift': ge-schlif'fen): slijpen (1. scherpen, wetten; 2, gladslijpen, polijsten). Selilel'fer, m. (-s; mrv. -): 1) slijper; 2) glijder; 3) (muz.) slepende noot; 4) wals, dans. S^clileif'sel, o. (-s): slijpsel. vr.: 1) slechting, slooping: 2) (muz.) aanhouding (van eene noot). Schleili'e, vr.: (visch:) zeelt, i^clileim, m. (-es. -s): slijm: (uit den neus:) snot; 1 -abfünrend, bv. n.: slijmafdrijvend; -absonderung, vr.:slijmafschei-ding; -artig, bv. n.: slijmachtig; -blütig, bv. n.: flegmatiek, doodbedaard; -drüse, vr,: slijmklier; -fieber, o.: slijmkoorts; -fisch, m.: slijmvisch; -fluss, m.: slijmvloed; -hamorrhoïden, vr. mrv.: slijmerige aan-beien; -harz, o.: kleefhars; -haut, vr.: (ontl.) slijmvlies; -husten, m.: slijmhoest; -krankheit, vr.: slijmziekte; -pflaster, o.: kleefpleister; -ruhr, vr.: slijm-diarrhee; -suppe,vr.: verzachtende soep; -thiere[tj, o. mrv.: weekdieren. schlei'men, w. o. h.: slijm maken; w. b.: van slijm ontdoen; (suiker:) afschuimen; (visch:) spenen; (paling en aal:) afstroop en. schlei'mend, bv. n.: slijmmakend, slijmverwekkend; (fig.) flegmatiek, doodbedaard. sclilei'miclit, bv. n.: slijmachtig, selilei'mi]?, bv. n.: slijmig; slijmerig: 1 -keit, vr.: slimmigheid, slijmerigheid. S^clileiss, in bam. I -baum, m.: wilde pijnboom; -feder, vr.; penneschacht met de veeren er aan; -föhre, vr.: Zie -Imuni; -holZj o.: spalkhout; -markt, m.: (pop.) laatste dag van de kermis; -zwiebel, m.: winter-ajuin. SelileiHse, vr.: 1) spalk; 2) pluksel: 3) (van penneschachten:) veeren (mrv.). schleis'sen, w. b. onr. (schloss; ge- schlis'sen): splijten, spouwen, splitsen; (penneschachten:) afhalen, van de veeren ontdoen; w. o. onr. s.: kaal worden, kaal-slijten. schleis sig, bv, n.: 1) kaalgesleten; 2) licht splijtend. Stalilemm, m. (-s): (spl.) slam. sclilein men. w. o. h.: brassen en zwelgen; w. b.: Zie schlammeii; Schlem-mer, m. (-s; mrv. -): brasser, (flg.) verkwister. doorbrenger; Schlemmerei', vr.: brassenj; Schlem'merin, vr. (mrv.-nen): brasster, (fig.) doorbrengster. Sclilen'der, m. (-s; mrv. -): 1) slen-tertred; (fig.) sleur; 2) (van eene iapon:) sleep; I -gang, m.: slentertred, (fig.) sleur (dem alten -gang folgen, seinen -gang gehen: de oude sleur volgen). schlen'dern, w. o. s.: (fam.)) slenteren, rondslenteren, straatslijpen; fort -: voortsukkelen. ^chlen'clrian, m. (-s): Zie z. n. m. Hclilendergang:. |
Schleng el, m. (-s; mrv. -): havenboom. Selilen ker, in Sam. I -bein, o.: slingerbeen ; -beinig, bv. n. (-füssig, bv. n.): wrak op de beenen. selilen kern, w. o. h. en w. b.: slingeren. !*gt;clileigt;]gt;, in Sam. I -boot, o. (-dampf-schiff, o.): sleepboot; -haken, m.: sleep-haak; -kette, vr.: sleepketting; -klammer, vr.: sleephaak; -kleid, o.: sleepjapon; -netz, o.: sleepnet; -rock, m.: sleepjapon; -sack, m.: (vv.) sleepnet, (fig. fam.) slorde-bel, slons; -seil; o.: (art.) touw waarmee men het geschut achteruit haalt, (zeew.) paardelijn; -Strang, m.: (kpv.) jaaglijn, paardelijn; -tau, o.: (zeew. en fig.) sleeptouw (in's -tau nehmen: op het sleeptouw nemen); -wagen, in.: handwagen, handkar. Sclilepp'chen, o, (-s; mrv. -): 1)slipje: 2) sleepje. Nehlep'pe, vr.: 1) slip; 2) sleep. I^iehlep'peii, in Sam. I -trager, m.: slippendrager. Iselilep'nen, w. o. h.: slepen, over den grond schuren; w, b,: sleepen, voortsleepen; sich -, w. w.: (fig.) zich voortsleepen; sich - mit: (fam.) lijden aan. üïichlesien, o. (-s): (adk.) Silezië; Schle'sier, m. (-s; mrv. -): Sileziër; Schle'sierin, vr. (mrv. -nen): Silezische; schle'sisch, bv. n.: Silezisch. Sehles wig;, o. (-s): (adk) Sleeswijk. Selileu'der, vr.: slinger; I -preis, m.: spotprijs; -stein, m.: slingersteen. Schleu'derer, m. (-s; mrv.-) :1) slin- fersteen-werper, slingeraar; 2) prijsbe-ersteen-werper, slingeraar; 2) prijsbe- erver, knoeier in het vak. beunhaas. stclileu'dern, w. o. n.: (fig,) onder den prijs verkoopen, beunhazen; (ook:) knoeien, roffelen, slecht werken; w. b.:. slingeren, smijten. sclileu'ni^ bv. n.: schielijk, snel, haastig, gezwind; I -keit, vr.: haast, spoed. Selileu'Ne, vr.: 1) sluis; - mit Schutten: schut-sluis; 2) riool, (ook:) zinkput, beerput. Stehlen'sen, in Sam. I -bau, m. (-baukunst, vr.): kunst om sluizen te bouwen; -bett, o.: sluisvloer; -einsatz, (-fall, m.): sluiskolk; -geld, o.: sluisgeld; -kammer, vr.: sluiskamer; -meister, m.: sluiswacnter; -raumer, m,: beerputten-ruimer; -thor, o. (-thür, vr.): sluisdeur; -zoll, m.: sluisgeld. iNehlieh: Zie «chleielien. ISehlieli, m. (-es, -s; mrv. -e): sluipweg, kronkelweg; I -e, mrv.: streken, knepen, kunstgrepen, (pop.) foeven. Iselilielit. bv. n.: gladgestreken, glad, (fig.) eenvoudig, alledaagsch; -e Haare (mrv.): gladgestreken haar, (iron.) rechtvaardig haar; ein -er Anzug: eene eenvoudige kleeding; eine -e Erzahlung: een eenvoudig verhaal; der -e Menschenver-stand: het gezond verstand. I^tehlieht, in Sam. I -axt, vr. (-beil, o.): groote bijl; -eisen, o.: trekmes; -feile, vr.: zoetvijl; -haarig, bv. n.: met uitgestreken (gladgestreken, rechtvaardig) haar; -hammer, m.: plethamer; -heit, vr.: uitgestrekenheid, gladgestrekenheid, glad- |
SCHLIPPEN.
711
|
heid, (fig.) eenvoud; -hin', bw.: Zie Hclileclitliiii; -hobel, m.: grladschaaf; -mond, m.: (looiers-)schaafmes; -stahl, m.: gladbeitel; -stein. m.: schaafsteen;-zange, vr.: trektang. Hchlichte, vr,: (tech.) pap; (fig.) Zie Schlichtheit. «clilicli'teii, w. b.: 1) gladstrijken, gladmaken, gelijk- (effen-)raaken; 2) (hout of steenen :) stapelen, opstapelen; (fig.) rangschikken; 3) (geschillen:) beslechten vereffenen. Schlich'ter. m. (-s; mrv. -): 1) gladstrijker; 2) beslechter; Schlich'terin, vr. (mrv. -nen): 1) glad-strijkster, 2) beslechtster; Schlich'tung, vr.: beslechting. Hclilick, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) slik, slijk; slib; modder; 2) bos, dot; 1 -boden, m. (-gruna, m.): slijkgrond; -land, o.: vet land; -pfiug, m-: slijkploeg. sclilick'eii, w. o. h. en w. b.: 1) bespoelen ; 2) aanslibben, aanspoelen. Hehlick'cr, in Sam. 1 -maul, o.: snoeper, lekkerbek; -milch, vr.: gehotte (gekappelde) melk. sclilick/erig^ bv. n.: slijkig, slijkerig; I schlick'ern, w. o. h.: (fam.) slobberen; (van melk:) hotten, kappelen. Ischlief: Zie sclilafen, ISlt;*lilief. m. (-es, -s): klettigheid (ongaarheid) van brood. scliliefen, w. o. onr. s. (schloff; geschlof'fen): glijden, kruipen; in seine Rleider -: zijne kleeren aanschieten. Schlief er, m. (-s; mrv. -): handmof, wintermof; (jag.) braknond, brak. sclilief'ig, bv. n.: (van brood:) klef, niet goed gaar. Schlier, m. (-es, -s): (tech.) lijmpap; schlier'en, w. b.: (tech.) gappen, lijmen; schlier'ig, bv. n.: pappig, lijmachtig. S^cliliess, in 8am. 1 -anker, o.: muuranker; -bar, bv. n.: sluitbaar, te sluiten; -baum, m.: sluitboom, (inz.) havenboom ; -feder, vr.: sluitveer, veer in een slot; -geld, o.: 1) poortgeld, 2) (hist.) kerkergeld; -halm, m.: sluitkraan ;-haken, m.: kram waarin de schoot van het slot gaat; -kappe, vr.: schootplaat (van een slot); -muskei, m.: (ontl.) sluit-spier; -nagel, m.: bout aan het voor-stel van een wagen, (typ.) kooihoutje; -quadrat-chen, o.: (typ.) sluitvierkantje; -riegel, m.: spring-slot; -salat, m.: krop-salade ; -stein, m.: (typ.) corrigeer-steen. Sehlies'se, vr.: 1) spie, spij, ijzeren pin; 2) verlaat, sluis, 1 Schhes'sen, vr. mrv.: boeien. sclilies'sen, onr. w. o. h. en w. b. (schlqss; geschlos'sen): 1) sluiten; (fig.) besluiten; in sich - : in zich sluiten; -aus: afleiden uit, opmaken uit; van A auf B -: B beoordeelen naar A ; von sich auf Andere anderen beoordeelen naar zich zeiven; 2) die Hande in elnander -: de handen samenvouwen; an das Herz - : aan het hart drukken; einen Kreis -: een kring formeeren; I sich -, onr. w. w,: 1) zich sluiten, dichtgaan; 2) eindigen. Sclilies'ser, m. (-s; mrv. -): 1) siuiter; 2) portier; 3) cipier; 4) havenmeester; 5) proviandmeester; Schlies'serin, vr. (mrv. -nen): 1) sluitster; 2) portiersvrouw, (in kloosters:) portierster. |
schliess'lich, bv. n.: laatst; bw.: eindelijk, ten laatste, ten slotte. vr.: 1) (het) sluiten; 2) sluiting; 3) afsluiting; 4) (fig.) gevolgtrekking. ISohlittquot;. m. (-es, -s): 1) slijping, (het) slijpen; einem Messer einen guten -geben: een mes goed scherp slijpen; das Glas hat einen guten -: dat glas is goed geslepen; 2) slijpsel. Schliffel, m. (-s; mrv. -): kinkel, boer, lompe vlegel. schliiiiiii, 0bv. n. en bw.: 1) slim, geslepen, sluw; ein -er Vogel: (iron.) een slimme vogel, een slimmerd; 2) slim, erg; - genug : slim genoeg, erg genoeg; auf das -ste gefasst sein: op Tiet ergste gewapend zijn; auf das -ste (im -sten Falie): in het ergste geval; desto -er: des te erger, zooveel te erger; das -ste kommt noch: het ergste komt nog; wenn es aufs -ste kommt: (spr.) als putje bij paaltje komt; 3) slim, slecht, verkeerd; (fig.) kwalijk, misselijk, onpasselijk; -wegkommen: slecht wegkomen, slecht afkomen; mir wird - (es wird mir-): ik voel mij niet wel; mir wurde - dabei zu Muthe [t]: ik voelde mij daarbij niet op mijn gemak (pop.: niet in mijn sas). sehlim mern, w. o. s. en w. b.: verergeren. Schling, in Sam. I -baum, m.: 1) su-mak, looiersboom, 2) wilde wingerd; -beschwerde, vr.: moeielijkheid in het slikken; -kraut, o.: slingerkruid, slingerplant, kruipplant; -rabe, in.: (vog.) zeeraaf, (fig.) slok-op; -sucht. vr.: verslind-zucht, vraatzucht, gulzigheid. vr.: lus, strik, strop; (fig.) draagband; (pik.) rank, hechtrank; den Arm in einer - tragen: zijnen arm in eenen (als draagband om den hals hangenden) doek dragen; Einem -n legen (Einem -n stellen): (fig.) aan iemand strikken spannen; in die - gerathen [tl: (fig.) in de klem geraken, (ook:) in de val loopen; den Kopf aus der - ziehen: (fig. fam.) zijn piek schuren, den dans mooi ontspringen. m. (-s; mrv. -): 1) slungel, vlegel, ezelskop, slampamper; 2) schobberd, fielt, schoft; I -haft, bv n.: I) vlegelachtig, 2) schofterig, fielterig. Hchlin^elei', vr.: 1) vlegelachtigheid, ezclskopperij; 2) fielterigheid. selilingeii, w. b. onr. (schlang; geschlungen): 1) verslinden; 2) slingeren, kronkelen; 3) slingeren, smijten, werpen; die Arme in emander -: de armen over elkander slaan; I sich -, onr. w. w.: zich slingeren, zich kronkelen (- um: om ... heen, rondom); sich zusam-men -: ineenkronkelen. | Schlin^ er, m. (-s ; mrv. 1) ver-slinder, vraat, veelvraat, gulsbrok, slokop ; (fig. fam.) arme slokkerd; (drk.) kronkel-slang, boa constrictor; I -stag, m.: (zeew.) looze stag. Ncliling'ern, w. o. h.: (zeew.) slingeren. Schlin^ uiig:, vr.: kronkeling. Sclilip'pe, vr.: enge tusschcnruimte. NChlip'pen, w. o. s.: slippen, glippen; - lassen: laten glippen, laten schie- |
SCHLUCK.
SCHLITT.
712
|
ten; das Ankertau - lassen: den kabel vieren. in Sam. I Zie SiclLlittsclmh. Schlit'ten, m. (-s; mrv. -): 1) slede; 2) stapel (de stelling onder een in aanbouw zijnde schip); - fahren: (w. o.: sleden; auf - fahren: (w. b.) in sleden vervoeren; I -bahn, vr.: sledebaan;-baum, m.: boom eener slede; -fahren, o.: (het) sledevaren, (het) sleden ; -fahrt, vr.: sledevaart; -gelaute, o.: 1) sledevaart-geklin-gel, 2) bellen (schellen) aan het hoofdstel van een sledepaard; -kufe, vr.: Zie -baum; -laufer, m.: hartdraver; -partie, vr.: sledevaart; -pferd, o.: sledepaard; -stander, m. mrv.: stutten van de stelling onder een in aanbouw zijnde schip; -wetter, o.i weder om te sleden; -zeug,o.: paardetuig met bellen (met schellen), paardetuig voor de sledevaart. ^clilitt'schuli, m.: schaats; - fahren (- laufen): schaatsenrijden; I -eisen, o.: schaats-ijzer; -fahrer, m. (-laufer, m.): schaatsenrijder. Stahlitz, m.: spleet; (van rokken:) split; (bwk.) kerf; 1 -auge, o,: klein oog; -augig, bv. n.: klein van oogen, met kleine ooaren; -bruch, m.: (hik.) langwerpige Breuk, overlangs-breuk; -fen-ster, o : smal en hoog raam; -graben, m.: 1) smalle gracht, 2) smalle greppel; -mantel, m.: mantel met armsgaten zonder mouwen; -messer, o.: (hik.) lancet; -streif, m.: (kim.) bel eg-stuk. schlit'zen, w. o. s. en w. b.: splijten; (fig.) openscheuren; eine Feder -: het split in eene pen maken. schlit'zig:, bv. n.: 1) gespleten; (fig.) opengescheurd, gebarsten; 2) vol spleten, schloff: Zie scliliefen. schloh, in Sam. I -weiss, bv. n.: sneeuwwit, spierwit. Ischloss; Zie schliessen. ISchloss, o. (-es; mrv. Schlös'ser): 1) kasteel, burcht, burg; (ook:) paleis; (ook:) heerenhuis; Schlösser in die Luft bauen: (spr.) kasteden in de lucht bouwen, luchtkasteelen bouwen; 2) slot; ein - vorlegen: met een hangslot sluiten; Einem ein - vor den Mund legen: (fig.) aan iemand het stilzwijgen . opleggen; Einem ein silbernes - vors Maul legen: (fig.) iemand omkoopen om te zwijgen; unter - und Riegel sein: goed weggesloten zijn, (van menschen:) achter slot zitten. ISicliloss, in Sam. I -aufseher, m.: burchtbewaarder; -beamte, m.: officiant; -bein, o.: (ontl.) heupbeen; -berg,m.: berg waarop een (het) kasteel staat; -beutel, m.: 1) beugeltasch, 2) knipbeursje, knipje; -blech, o.: slotplaat; -brunnen, in.: bron van het kasteel; -feder, vr.: slotveer; -frau, vr.: burchtvrouw, vrouw van de plaats; -garten, m.: tuin van het kasteel of paleis; -gasse, vr.: kasteel-straat, aleisstraat; -graben, m.: gracht rondom et kasteel; -hauntmann, m.: Zie -aufseher; -herr, m.; ourchtheer^ heer van de Slaats; -hof, m.: 1) voorplein, 2) binnen-of; -holz, o.: (zeew.) slothout, (iron.) onbevaren matroos; -kasten, m.: buitenwerk waarin het slot zit; -keiler, m.: kelder van het kasteel of paleis; -kirche, vr.: kerk van hot kasteel of paleis;laats; -hof, m.: 1) voorplein, 2) binnen-of; -holz, o.: (zeew.) slothout, (iron.) onbevaren matroos; -kasten, m.: buitenwerk waarin het slot zit; -keiler, m.: kelder van het kasteel of paleis; -kirche, vr.: kerk van hot kasteel of paleis; |
-knochen, m,: (ontl.) heupbeen; -macher, m.: slotenmaker; -nagel, m.: 1) slot-spijker; 2) bout aan het voor-stel van een wagen; -platz, m.: 1) voorplein, 2) binnenhof; -prediger, m.: hofprediker; -riegel, m.: schoot (van een slot); -stein, m.: sluitsteen; -thor, o. burchtpoort; -thurm [t], m.: toren van het kasteel; -verwalter, m. (-vogt, m.):burchtbewaarder; -verwaltung, vr. (-vogtei, vr.): bewaring van (bewind over) den burcht; -wache, vr.: wacht (bewaking) van paleis of kasteel; -weiss, bv. n.: sneeuwwit, spierwit; -wurz, vr.: (pik.) averuit; -zirkel, m.: veerpasser; -zwecke, vr.: slotstiftje, slot-spijkertje. Schltfss'chen, o. (-s; mrv. -): 1) slootje, klein slot; 2) kasteeltje, klein kasteel. £gt;chlos'se, vr.: hagel-steen, hagelkorrel. ischlos'sen, w. onpers. h.: hagelen. INchlos'sen. vr. mrv.: hagel-steenen, hagelkorrels; es fallen -: het hagelt; I -kom, o.: hagelkorrel, hagel-steen; -sturm, m. (-wetter, o.): hagelbui, hageljacht. Siehlos'ser, m. (-s; mrv. -): slotenmaker; | -arbeit, vr.: slotenmakers-werk; -gesell, m.: slotenmakersknecht; -gewerk, o.: slotenmakers-gilde; -handwerk, o.: slotenmakers-ambacht; -innung, vr.: slotenmakers-gilde; -werkstatt, vr. (-werk-statte, vr.): slotenmakers-winkel; -zunft, yr.: slotenmakers-gilde. Schlot, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) riool; (ook:) zinkput, beerput; 2) schoorsteenpijp, schoorsteen; den - kehren: den scnoorsteen vegen; I -feger, m.: schoorsteenveger; -holz, o.: Zie Schlossholz; -kehrer, m.: schoorsteenveger. quot; Sehlot'ten, in Sam. 1 -blume, vr.: anemone. Sehlot'ter, in Sam. I -apfel, m.: (tnb.) rammel-appel, kalvijn, (kinderspeelgoed:) rammelaartje; -baucn, m.: hangbuik; -bauchig, bv. n.: met een hangbuik; -bein, o.: zwingelbeen, trekbeen; -beinig, bv. n.: 1) met zwingelbeenen, 2) met een trekbeen; -fass, o.: wetsteen-koker (der grasmaaiers); -fuss, m.: Zie-bein;-füssig, bv.n.: Zie-beinig;-gang, m.: zwingelende tred; -hose, vr.: schippersbroek, wijde broek, flodderbroek; -milch, vr.: gekap-pelde melk; -ohr, o.: hang-oor; -vogel,m.: (vog.) kievit. , , ^ schlot'teriff, bv. n.: slaphangend, slap; (van vleesch:) slap, drilachtig; (van menschen:) slordig: das -e im Gange: de zwingelende tred; I -keit, vr.: slapheid, (fig.) slordigheid. sell lot'tern, w. o. h.: (fam.) slap hangen, heen en weer bungelen, zwingelen; (ook:) los zitten, heen en weer wiegelen; -de Kniee: knikknieën. Sehtueht, vr.: 1) ravijn, diep stroombed tusschen de rots-wanden; 2) smalle bergpas, smal pad tusschen rots-wanden; 3) bergkloof, rotskloof. sehlueh'tig, bv. n.: vol ravijnen, enz. (Zie i^ehlucht). sehlueh'zen, w. o. h.: snikken; (gnk.) hikken, den hik hebben; Schluch'zer, m. (-s; mrv. -): snik, (gnk.) hikkend geluid, hik. Sehluek, m. (-es, -a; mrv. -e of |
SCHLU CKFIEBER.
SCHLüSSELBEIN.
713
|
Schlück'e): slok, teug:; auf einenin één slok, in één teugr; I -fieber, o.: met den hik grepaard gaande koorts; -weise, bw.: bij teugren. Sdiliickchen, o.: slokje, teugje. Scliluck'e, vr.: (pop.) keelgat, slok-darm. , v sdilnek'en, w. o. h.: 1) slikken, 2) (gnk.) hikken, den hik hebben; I w. b.: doorslikken, inslikken, (fig.) inslokken, opslokken, verzwelgen; in sich opslurpen. Scliluck'er, m. (-s; mrv. -): opslok-ker: ein armer (pop.) een arme slok-kerd, een arme drommel; I Schluekerei', vr.: opslokkerij, gulzigheid. schlu'derigr, bv. n.: slordig; sehlu'dern, w. o. h.: flodderen. Schlult*, m. (-es, -s): (jag.) spoor (van wild). Schluft, vr.: Zie ^chlueht. Selilum'mer, m. (-s): sluimering; I -fieber, o.: slaapkoorts; -gott, m.: (fab.) god van den slaap (Morpheus); -hügel, na.: (dk.) laatste rustplaats; -kopf, m.: slaapkop; -körner, o. mrv.: papaverzaadkorrels; -los, bv. n.: slapeloos;-wirkend, bv. n.: slaapverwekkend. Sclilum'merer, m. (-s; mrv. -): sluimeraar, slaper; schlum'mern, w. o. h.: sluimeren. Schlunip. m. (-es, -s): toeval; I -schlag, m.: slag in den wilde; -schuss, m.: schot in het honderd, schot op goed geluk. ^chlum'pe, vr.: Zie £gt;clilampe: schlum'pen, w. o. s.: (tam.) slepen (herum -: fig.: rondslenteren); Schlum'per, m. (-s; mrv. -): sleepjapon; schlum'pern, w. o. s.: Zie schlumpeii; schlum pig, bv. n.: slordig. Siclilund, m. (-es, -s; mrv. Schlün'de): keelgat, slokdarm; (ontl.) strot; (fig.) afgrond, kolk; (van een kanon:) mond; (fig,) vuurmond, kanon; (vaneen vulkaan:) krater; (van een schoorsteen:) rookvang, pijp; I -öffnung, vr.: (hik.) keel-operatie, (fig.) gapende afgrond. ^cltlung:, m. (-es, -s; mrv. Schlüng'e): slok, teug; I -röhre, vr.: pijp eener zuig-pomp; -tnüre, vr.: tochtdeur. Stalilii'pe, vr.: (zeew.) sloep. Sclilnpf, m. (-es; mrv. Schlüp'fe): 1) smal paadje, enge weg; (fig. en jag.) sluiphoek, schuilhoek, schuilplaats; 2) greep; einen - in die Tasche thun: een greep in zijnen zak doen, in zijnen zak tasten; I -biene, vr.: (ins.) sluipwesp; -gang, m.: 1) gewone loop, 2) sluipweg; -hafen, m.: sluiphaven, vluchthaven, (adk.) kreek; -könig, m.: (vog.) winterkoninkje; -loch, o.: 1) sluiphol, schuilhoek, schuilplaats, 2) (fig.) geheime deur, (ook:) achterdeurtje, gat om te ontsnappen; -pforte, vr.: Zie -locli no. 2; -wespe, vr.: (ins.) sluipwesp; -winkel, m.: sluiphoek, schuilhoek, schuilplaats. sdilnp'fen (schlüp'fen), w. o. s.: slippen, glippen; aus der Hand -: uit de hand glippen; das Wort schlüpfte mir über die Lippe: het woord ontsnapte mij (ontviel mij); leicht über etwas hin (fig.) los over iets heen loopen. Schliip'fer, m. (-s; mrv. -): 1) sluiper; |
2) glipper; 3) mof; handmof; Schlüp'fer, m. (-s; mrv. -): Zie ^chlupfer no. 1 en 2; schlüp'ferig, bv. n.: Zie scltlüpfri^; schlüp'fern, w. o, h.: glibberen. scltlirpf'rig, bv. n.: 1) glibberig; 2) netelig, moeielijk; 3) liederlijk; I -keit, vr.: 1) glibberigheid; 2) neteligheid, moeielijkheid; 3) liederlijkheid. HclilurTen (schlür'fen), w. o. s,: 1) slurpen; 2) sloffen; mit den Füs-sen -: 1) trekbeenen, sloffen, 2) met de voeten schoffelen; I w. b.: opslurpen, inslurpen. ISeliliiMS,' m. (-es; mrv. Schlüs'se): 1) sluiting, (het) sluiten; (fig.) sluiting, slot; die Thiire hat keinen guten -: de deur sluit niet goed; der-einer Rechnung: (het) afsluiten van eene rekening; er hat keinen (rs.) hij klemt zijn paard niet met zijne knieën; 2) slot, besluit, einde ; am -e des Briefes: aan het slot (aan het einde) van den brief; der - einer Rede: het slot eener redevoering; eine Sache zum -e bringen (mit etwas zum -e kommen): iets tot een einde brengen, een einde aan iets maken; der - des Lebens: het einde des levens: 3) besluit, beslissing; einen - fassen: een besluit nemen; 4) slotsom, gevolgtrekking;einen - machen (einen - ziehen): eene gevolgtrekking maken; der logische -: de logische gevolgtrekking. IStahluss, in Sam. 1 -akte, vr.: eind-protocol ; -art, vr.: bewijsvoering, redeneering; -balken, m.: sluitbalk; -bein, o.: (ontl.) heupbeen ; -bemerkung, vr.: laatste woorden (mrv.), laatste zinsnede; -bilanz, vr.: (kph.) eind-balans; -blatt, o.: handzaag; -fall, m.: laatste toonval; -folge. vr.: gevolgtrekking, slotsom; -förmig, bv. n.: syllogistisch; -gebaude, o.: redeneering; -gedanke, m.: eind-gedachte; -gerecht, bv. n.: redekunstig-juist, logisch; -gesang, m.: slotzang; -kadenz, vr.: laatste toonval;-kette, vr.: schakel van denkbeelden, gedachten-gang; -kunst, vr.: redeneerkunst, logica; -nagel, m.: Zie Schliessnagel; -punkt, m.: laatste punt; -rechnung, vr.: eind-rekening; -recht, bv. n.: redekunstig-juist, logisch; -rede, vr.: (red.) sluitrede, (fig.) laatste redevoering, (ook:) laatste woorden (mrv.); -reif, m.: rand-hoepel (bovenste of onderste hoepel om vaatwerk); -reihe, vr.: Zie -kette; -reim, m.: eind-rijm, (fig.) refrein; -richtig, bv. n.: Zie -recht; -richtig-keit, vr.: redekunstige juistheid, (het) logische; -satz, m.: (red.) laatste term (eener sluitrede), (fig.) eind-volzin; -sitzung, vr.: eind-zitting, laatste vergadering; -stein, in.: sluitsteen; -stück, o.: sluit-stuk; -urtheil jtl o.: eindoordeel, (rcht.) eindvonnis; -vergleich, m.: eindschikking; -vertrag, m.: eind-overeenkomst; -wort, o.: eindwoord, laatste woord; -zeichen, o.: (rauz.) slot-teeken, (tik.) punt; -ziegel, m.: vorstpan. vorst; -zierrath L-zicrat], m.: (typ.) eindversiering, Schliis sel, m. (-s; mrv. -): sleutel (ook muz. en fig.); 1 -ader, vr.: (ontl.) sleutel-ader, onder het sleutelbeen liggende ader; -bart, vr.: sleutelbaard, baard van een sleutel; -bein, o.: (ontl.) sleutel- |
SCHLüSSELBEIN ADER. 714 SCHMARRE.
|
been (-beinader, vr.: Zie -ader); -blume, vr.: (pik,) sleutelbloem, primula veris; -büchse, vr.: 1) kinderpistooltie, 2) proppenschieter, klakkebus; -bund, m.: (een) bos sleutels; -dorn, m.: stift (in het slot) die juist in het pijpje van den sleutel past; -greld, o.: sleutelgeld, steekpenning (greschenk in geld) bij de overhandiging van den sleutel (van een verkocht huis); -haken, m.: haak om den sleutel op te hangen, (fig.) sleutelring, ring van een bos sleutels; -kette, vr.: ketting waaraan een sleutel hangt;-korb, m.: sleutelmandje; -loch, o.: 1) sleutelgat (van een slot), -) pijpje (van een sleutel); -ring, m.: sleutelring, ring van een bos sleutels; -rohr, o, (-röhre, vr.): sleutelpijpje; -schild, o.: plaatje op het sleutelgat. scltliis'sig:, bv. n.: besloten, tot een besluit gekomen; - werden: besluiten, tot een besluit komén. sclilü8H'lich, bv. n. en bw.: Zie Ncliliesslicli. Sehlut'te, vr,: Zie ^chlampe. Sclimach, vr.: 1) smaad; 2) schande; I -saule, vr.: schandpaal; -voll, bv. n.: onteerend. Zie de Sam, met Sclimah. Sclimacht, in Sam. I -hals, m. (-hans, in.): 1) schraper, vrek, 2) hongerlijder, arme slokkera; -harke, vr.: groote hark; groote rijf; -kom, o.: onrijpe graankorrel; -lappen, m.: I) smachtlap, arme stum-perd, 2) verliefde gek; -locke, vr.: haarlok van het beminde voorwerp, dames-haarlokje; -riemen, m.: buikriem (den -riemen umschnallen: fam.: den buikriem toegres-pen, zijne keel in den rook hangen). scliiiiacli'ten, w. o. h.: smachten (- vor: van ; - nach: naar). HClimaeli tig:, bv. n.: tenger, schriel; 1 -keit, vr,: tengerheid, schrielheid. Sehmaelc, m. (-es): 1) smaak: 2)(pik.) sumak; I -haft, bv. n.: smakelijk; -haf-tigkeit, vr.: smakelijkheid; -los, bv. n.: smakeloos, onsmakelijk; -segel, o.: smakzeil. Hclimaek'e, vr.: smakschip, smak. Kclimad'der, in Sam. I -buch, o.: kladboek. schmad'dern, w. o. h.: kladden, morsen, klodderen. Sclimüli, in Sam. 1 -brief, m.: belee-digende brief^ (fig.) schotschrift; -handel, m.: proces wegens schotschrijverij; -rede, vr.: smaadtaal; -schrift, vr.: smaadschrift, schimpschrift, schotschrift; -schriftier, m.: schotschrijver; -sucht, vr.: zucht om te smaden, lasterzucht; -süchtig, bv. n.: met de zucht om te smaden bezield, laster-zuchtig; -wort, o.: smadelijk woord, be-leedigend woord, schimpwoord. NClimüli'en, w. o. h.: smalen, schimpen (- auf: op); w. b.: smaden, beschimpen; Eines Andenken -: iemands nagedachtenis bezoedelen. Sichmah'er, m. (-s; mrv. -): smaler, schimper; Schmah'erin, vr. (mrv. -nen): smaalster, schimpster; schmah lich, bv. n.: smadelijk, beleedigend; Schmah'ung, vr.: J) schimp, beschimping, 2) beleediging. |
Nchmal, bv. n. en bw. (schma'ler; schma'lest): 1) smal; 2) eng, nauw; 3) tenger, schriel; 4) schraal, mager; es geht heute - her: (tam.) Schraalhans is keukenmeester vandaag; -e Bissen essen: (fam.) mager soppen; ein -es Gesicht: een lang en smal gezicht; I -backig, bv. n.: met holle kaken, met ingevallene wangen; -barten, w. o. n.: (fam.) mager soppen; -beet, o.: (tnb.) rabat; -bier, o.: scnarre-bier, dun bier; -blatterig, bv.n.: smal van blad; -bodig, bv. n.: smal van bodem, van onderen smal; -brüstig, bv, n.: smal van borst, (fam.) met eene kippeborst; -ente, vr.: (vog.) kleine wilde eend; -flügel (-flügler), m.: smalvleugelig insect; -hans, in.: (fam.) Schraalhans (bei ihm ist -hans Küchenmeister: bij hem is Schraalhans keukenmeester, hij sopt er mager van); -heit, vr.: smalheid; engheid, nauwheid; tengerheid; schrielheid; schraalheid, magerheid (Zie schrnal); -holz, o.: dun hout, hakhout; -leder, o.: dun leder, leer van jong vee; -leibig, bv. n.: schriel, lang en mager, slank; -saat, vr.: peulvrucht; -:hier [tj, o.: (jag.) jonge ree; -tuch, o,: smaldoek; -vieh, o.: klein vee; -zehente, m.: tiend van klein vee. Schma'ler, m. (-s; mrv. -): kloofmes. Sehma le, vr.: Zie Sehmalheit. Nchma len, w. o, h.: smalen (- auf: op). Sehma'lerer, m. (-s; mrv. -): verkleiner; (fig.) bezwalker. schmii'lern, w, b.: smaller (nauwer, enger) maken; (fig,) verkleinen, verminderen; (ook:) inkrimpen, beperken, besnoeien, inkorten; I sich -, w. w.: smaller (nauwer, enger, kleiner, minder, enz.) worden. Hehma'lig:, bv. n,: armzalig. Sehmal'te, vr.: smalt (Fr.: émail). Sehmalz, o. (-es): smout, uitgesmolten vet; - von Schweinen: varkensreuzel; ohne Salz und -: (fig. fam.) zonder kracht, macht of heerlijkheid, smakeloos; I -birne, vr.: boterpeer; -blume, vr.: boterbloempje; -butter, vr.: gesmolten boter; -fass, o,: boterton, (iron.) vetzak; -gebackene, o.: (het) in de pan gebakkene; -grube, vr.: (fig.) land dat overvloeit van melk en honig; -kübel, m,: boterton; -kuchen, m.: (kkk.) smeerbol; -pfanne, vr.: koekenpan; •stander, m.: boterton; -topf, m.: vetpot. Hehmal'zen (Nehmal'zen), w. b.: 1) met vet bedruipen; 2) gesmolten boter gieten op of over of in; 1 schmal'zig,bv.n.: vettig, vet. Sehmant, m. (-es, -s): 1) room; 2) bezinksel van vitriool; I -lecker, m.: (iron.) melkbuik, melkdrinker. Schmaragd', m. (-es, -s; mrv. -e): (min.) smaragd; I -farbig, bv. n.: smaragd-kleurig, smaragdgroen; -fiuss, m.: valsche smaragd; -grün, bv. n. en z. n, o.: smaragdgroen; -mutter, vr.: chrysopraas. Hchmaragr'den, bv. n.: smaragden. schniarot'zen, w. o. h.: tafelscnuimen, op den klap loopen. Schniarot'zer, m. (-s; mrv. -): tafelschuimer, klaplooper; I -pfianze, vr.: woekerplant, parasietplant. Sehmarotzerei', vr.: klaplooperij; schmarot'zerisch, bv. n.: klaplooperig. Sehinar're, vr.: snede, jaap, snijwond, kerf, (ook:) sabelhouw; (fig.) litteeken, naad, schram; schmar'ren, w. b.: snijden en kerven, vol naden en litteekens maken; schmar rig, bv. n.: vol litteekens, door een (of meer dan een) litteeken ontsierd. |
SCHMARTING.
SCHMERZ.
715
|
Sclimar'tiiig:, vr.: (zeew.) smarting:. JSclimaseli e, vr.: kamoes-leder, JScliuiatz, m. (-es; mrv. Schmat'ze): ferme zoen, (een) zoen die klinkt als eene klok; I Schmatz!chen; o, (-s; mrv. -): zoentje, kusje, Sclimat'ze, vr.: tronk (van een gevelden boom), wortel-eind. sclimat'zen, w. o. h.: 1) met de lippen smakken, 2) zoenen en likken; w. b.: zoenen (ïcussen) dat het klapt. Nclimaucli, m. (-es, -s): smook, rook; I -aal, m.: gerookte paling; -feuer, o.: rookend vuur, smeulend vuur, vuur dat niet doorbrandt; -gesellschaft, m.: smokers-gezelschap, gezelschap tabak-rookers; -holz, o.: hout voor rookerijën; -zimmer, o.: rookkamer, kamer voor rookers. selimaucli'en, w. o. h. en w. b.: smoken, rooken; ein Pfeifchen -: een pijpje rooken ; schmauch'en, \v. b.: (vleeseh, spek, worst, bokking, enz.:) rooken, (fig.) berooken; Schmauch'er, m. (-s; mrv.-): rooker; ;schmau3h'ig, bv. n.: rookerig, rook-. $$cliiiiaiiH, m. (es; mrv. Schmau'se): feestmaal, (fam.) smulpartij; 1 -bruder, m. (-gesell, m.): smulbroer; -schwester, vr.: smulster, liefhebster van smulpartijen. Sclmiüus'clien, o. (-s; mrv, -): smulpartijtje; schmau'sen, w. o. h.: banket-tceren, (fig.) smullen, (fam.) schransen; Schmau'ser, m. (-s; mrv. -): smulbroer, (ook:) schranser; Schmauserei', vr.: (fam.) smulpaperij; schmau'serin, vr. (mrv. -nen): smulster, (ook:) schransster. solimeck, in Sam. I -bar, bv. n.: te proeven; -herr, m. (-n; mrv. -en): proever, beoordeelaar, keurder; -sinn, m.: smaak (het zintuig). Nchmeck'en, w. b,: 1) proeven; 2) smaken; gut -: goed smaken; sich es gut - lassen: met smaak gebruiken, (fig.) lekker vinden; darauf schmeckt ein Trunk: daar smaakt een glas (wijn of bier) op; - nach: smaken naar (das schmeckt nach mehr: dat smaakt naar meer; die. Suppe schmeckt nach nichts: er is kraak noch smaak aan de soep; nach dem Fasse -: naar het vat smaken); Zimmt schmeckt vor: men proeft er de kaneel boven uit. i^elimeck er, m. (-s; mrv. -): 1) proever, beoordeelaar (keurder) van spjjs of drank; 2) lekkerbek; (ook :) likkebroer. Sclimeer [Schmer |, o. (-es; -s): smeer, vet; I -bauch, m. (ontl.) smeerbuik; -birne, vr.: juttepeer; -haut, vr.: (ontl.) vetvlies; -stein, m.: (min.) speksteen; -wurz, vr.: (pik.) smeerwortel. sclimeer'ig-. bv. n.: smerig, vettig. M^eliineieli'el, in Sam. I -bliek, m.: vleiende (flikflooiende) blik ; -haft, bv. n.: vleiend; -katze, vr.: (fam.) flikflooister; -laut, m.: 1) vleiend woord, 2) vleiende toon; -name, m.: vleiende naam; -rede, vr.: I) vleitaal, 2) vleiende toespraak; -sucht, vr.: 1) zucht om te vleien, 2) pluimstrijkerij, flikflooierij; -ton, m.: 1) vleiende toon, 2) vleiend woord; -wort, o.: vleiend woord, vleierijtje; -zunge, vr.: vleiende tong, (fig.) vleier (of vr.: vleister). Selimeiclielei', vr : vleierij, pluimstrijkerij; sehmeich'eln, w. b.: vleien. |
(fam.) pluimstrijken, flikflooien (sich -mit; zich vleien met); Schmeich'ler, m. (-s; mrv. -): vleier, (fam.) pluimstrijker^ flikflooier (- sind Heuchler, spr.: vleiers zijn huichelaars); Schmeich'lerin, vr.(mrv. -nen): vleister, (fam.) pluimstrijkster,. flikflooister; schmeich'lerisch, bv. n.: vleiend, (fam.) flikflooiend. seliiiiei'fli^, bv. n.: Zie geschmei-clis; schmei'digen, w. b.: lenig maken. Hclimeiss, vr.: vliegenstront; I -fliege, vr.: (ins,) strontvlieg (blaue -fliege: bromvlieg). NelimeiH'tse, vr.: Zie ^ehmeiHS. sehmeis'Heii, onr. w. b. (schmiss; geschmis'sen): smijten; I onr. w. o. h.: (van paarden:) achteruit slaan; (van vliegen:) schijten; mit den Armen -: met zijne armen zwaaien, Selimelz, m. (-es): smalt (Fr. émail); mit • verzieren: (Fr.) emailleeren; - der Zahne: glazuur der tanden; I -arbeit, vr.: 1) geëmailleerd werk, 2) (mnw.) smelting; -arbeiter, m.: emailleerder; brandschilder; -bar, bv. n.: smeltbaar; -barkeit, vr.: smeltbaarheid; -blau, bv. n.: smaltblau, email-blauw; -butter, vr.: gesmolten boter, -eisen, o,: gegoten ijzer; -farbe, vr.: 1) email, smalt, brandverf, 2) smaltkleurr email-blauw; -feuer, o.: smeltvuur ^gefass, o.: smeltkroes;-glas, o.: Zie Ncliinelz; -grube, vr.: smeltkuil; -haus, o. (-hütte, vr.): ijzer-smelterij, ijzergieterij; -kunst, vr.: 1) kunst om metaal te gieten,2) kunst om met brandverf te schilderen, (het) emailleeren; -künstler, m.: Zie -maler; -löffel, m.: gietlepel; -maler, m.: brandschilder, emailleerder; -malerei', vr.: (hetgt; schilderen met brandverf, (hetgt; emailleeren; -ofen, m.: smelt-oven; -röhrcnen, o.: giet-pijpje; -silber, o.: zilver om te verzilveren; -tiegel, m.: smeltkroes; -topf,m.: smeltpot; -werk, o.: 1) Zie -hans, 2) geëmailleerd werk. Helimel'ze, vr.: 1) smelting, (het) smelten; 2) ijzer-smelterij, ijzergieterij. HChmel'zen, w. b. reg.: 1) smelten (en gesmolten in eenen vorm gieten); 2) emailleeren ; w. o. onr. s, (schmil'zest, schmilzt; schmolz; schmilz; ^eschmol zen): smelten (ook fig.); das Regiment war auf neunzig Mann geschmolzen: het regiment was gesmolten (ingesmolten, versmolten) tot negentig man. Helimel'zer, m. ( s; mrv. -): ijzersmelter, ijzergieter; Schmelzerei', vr.: Zie i^elimelze. helmier, m. (-es, -s): Zie Se linieer. Selimer'gel, m. (-s): (min.) amaril,, smergel; I -artig, bv. n.: amarilachtig; -pulver, o. (-staub, m.): gruis van amaril; -stein, m.: amaril-steen. selimer'geln, w. b.: smergelen, met amaril slijpen; Schmer'gler, m. (-s; mrv. -): slijper (polijster) met amaril. Hehmerl, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) steenvalk; (visch:) grondel. Selimerle, vr.: (visch:) grondel. Sehmer ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Selimerl. Sehmerz, m. (-es, -ens; mrv. -en): pijn; (fig.) smart, leedgevoel, leedwezen, leed; - verursachen: pijn veroorzaken, zeerdoen; mit -en erwarten: met smart (met ongeduld) verwachten; mit -en ver-nehmen: met leedwezen vernemen; I -be- |
SCHMERZBELADEN. 716
SCHMIERIGKEIT.
|
laden (-belastet), bv. n.: onder leed gebukt; -frei; bv. n.: pijnloos, zonder pijn; -haft, bv. n.: pijnlijk; -haftigrkeit, vr.: pijnlijkheid; -lindernd, bv. n.: pijnverzachtend; -los, bv. n.: Zie -frei; -losigrkeit, vr.: pijnloosheid; -stillend, bv.n.; pijn-stillend; -verursachend, bv. n.: pijn veroorzakend, zeerdoende; -voll, bv. n.: pijnlijk. Isclimer'zen, w. b.: pijn veroorzaken aan, zeerdoen; (fig.) leed doen; hier schmerzt es mich: nier doet het mij zeer, hier heb ik pijn. I^chmer'zen, in Sam. I -^eld, o.: schadevergoeding, schadeloosstelling; -la- fer, o.: lijdenssponde; -last, vr.: wicht er smarte; -reich, bv. n.: pijnlijk, (fig.) «martvol; -sohn, m.: kind der smarte; -stunde,' vr.: ure der smart; -tag, m.; bange dag; -zeit, vr.: tijd der smarte.er, o.: lijdenssponde; -last, vr.: wicht er smarte; -reich, bv. n.: pijnlijk, (fig.) «martvol; -sohn, m.: kind der smarte; -stunde,' vr.: ure der smart; -tag, m.; bange dag; -zeit, vr.: tijd der smarte. Sclimer'zens, in Sam. I -geld, o.: schadevergoeding, schadeloosstelling; -ruf, m. (-ton, m.): uitroep van pijn, pijnlijke kreet, (ng.) kreet van smart. seltmerz'licli, bv. n.: pijnlijk, (fig.) smartelijk; I -keit, vr.: pijnlijkheid, (fig.) smartelijkheid. Sclmiet'terling, m. (-es, -s; mrv. -e): (ins.) vlinder, kapel; (fig.) vlinder, wuftneidsminnaar. schmet'terlin^s, in Sam. I -artig, bv. n.: vlinderachtig; -tang, m.: kapellenjacht, (het) vangen van kapellen; -flügel, m.: vlinders-vleugel; -förmig, bv. n.: vlinder-vormig. sell met'tern, w. o. h.: (van trompetten, enz.:) schetteren; (van vogels:) kwin-keleeren; (fig. pop.) kwakken; mit dem Kopfe gegen____-: met het hoofd tegen ____kwakken; 1 w. b.: smijten; in Stücke -: aan stukken smijten, kapotsmijten; die Geschütze - ganze Reihen nieder: (fig.) de kanonnen maaien geheele gelederen weg. ^chmie, in Sam. I -ente, vr.: zee-eend. Selimied, m, (-es, -s; mrv. -e): smid; ein Jeder ist seines eigenen Glückes -: (spr.) ieder maait wat hij zelf gezaaid heeft; I -bar, bv. n.: smeedbaar, hamer-baar; -barkeit, vr.; smeedbaarheid, hamer-baarheid. Sehmied'e, vr.: smidse, smederij; vor die rechte - gehen: (spr.) zich aan het rechte kantoor vervoegen; vor die un-rechte - kommen: (spr.) verkeerd te pal komen; I -amboss, m.: smids-aanbeeld; -arbeit, vr.: smids-werk: -balg, m.: smidsblaasbalg; -esse, vr.: smids-oven; -gesell, m.: smidsknecht; -gewerbe, o.: smidsvak, smids-ambacht; -hammer, m.: smidshamer, smeedhamer; -handwerk, o.: smids-ambacht; -knecht, m.: smidsknecht; -kohlen, vr. mrv.: smidskolen; -kunst, vr. smeedkunst ; -meister, m.: smidsbaas; -schlacke, vr. (-sinter, m.): hamerslag; -zange, vr.: smids-tang. sehmied'en, w. b.: 1) smeden (ook fig.): neue Wörter -: nieuwe woorden smeden; Lügen -: leugens smeden ; Ranke -: kuiperijen smeden; zwei Nagel in einer Hitze -: (spr.) twee vliegen in één klap slaan; man muss das Eisen - so lange es heiss ist: (spr.) men moet het ijzer smeden terwijl het heet is; 2) (fig.) klinken, vastklinken; einen Verbrecher in die Eisen -: eenen misdadiger in de boeien klinken; |
Einen auf die Galeere -: iemand aan de galeibank vastklinken. Sehmieg'e, vr.: 1) schuinte, 2) (tim.) zwei; in die - gehen: schuin loopen. sehmiegr'en, w. b.: buigen, krommen; (fig.) pas-maken; I sich -, w. w.: buigen; doorbuigen, meegeven, (fig.) zich krommen, zich onderwerpen, gedwee zijn; sich ■ und biegen: (spr.) zich in allerlei bochten wringen, knikken en buigen; sich an Einen -: zich aan iemand vastklampen, (fig.) zich aan iemand hechten. sehmieg sam, bv. n.: buigzaam; (fig.) handelbaar, gedwee;! -keit, vr.: buigzaamheid, (fig.) handelbaarheid, gedweeheid. ^ehmiel'e, vr.: (pik.) bies, rietgras. Selimier, o. (-es): Zie Siehmiere; I -buch, o.: kladboek; -büchse, vr.: 1) smeerdoosie, 2) zalfpotje; -hammei, m.: (gem.) smeerlap; -kase, vr.: vette jonge kaas; -kittel, m.: (gem.) smeerlap; -leder, o.: vetleder (vetleer); -sack, m.: (gem.) smeerlap; -salbe, vr.: smeersel; -schaf, o.: ingesmeerd (of: in te smeren) schaap, schurftig schaap; -seife, vr.: groene zeep; -tasche, vr.: (fig.) flikflooister, fleemster; -vieh, o.: ingesmeerd (of: in te smeren) vee, schurftig vee; -wolle, vr.: vette wol, ongezuiverde wol. iSelimiera'lien, vr. mrv.: 1) gemors, morspotterij, (fig.) broddelwerk; 2) giften en gaven (om iemand om te koopen), Schmier'e, vr.: smeer, vet, (inz.) wagen-smeer; (fig.) smeersel, zalf; (ook:) smeer, slaag; (ook:) slecht spul, vuiligheid. Nelimier'en. w. b.: 1) smeren (ook fig.); Butter auf etwas -: boter op iets smeren, iets boteren; ein Butterbrod -: een boterham smeren; mit Oei -: met olie insmeren, oliën; mit Salbe -: met zalf insmeren; mit Seife -: inzeepen; mit Theer LTJ -: teren; Einen - (Einem die Hande -): iemand stoppen (d. i. iemand door middel van geld overhalen tot iets); wer gut schmiert, der gut fahrt: (spr.) wil men een wagen laten loopen, dan moet men de wielen behoorlijk smeren, (ook:) wie niet te bang is om fooitjes te geven, wordt altijd goed bediend; ein Rad -: een wiel smeren; Einem den Buckel -: aan iemand smeer (ruggesmeer, rottingolie, slaag) geven; Einem den Mund -(Einem das Maul -): 1) iemand honig om den mond smeren, 2) iemand met mooie woorden paaien; Einem etwas ins Maul -: aan iemand iets onder den neus wrijven; 2) (fig. van drinkwaren:) geeselen, aanlengen, vervalschen; den Wein -: den wijn vervalschen; 3) flodderen, klodderen, broddelen, brabbelen, krabbelen (slecht schrijven, slecht schilderen). Sielimier'er, m. (-s; mrv. -): smeerder; (fig.) broddelaar, knoeier, brekebeen; (schl.) kladschilder; iSchmiererei', vr. smering, gesmeer, (fi^r.) geklodder (gemors) met verf of met inkt, (ook:) waardeloos schilderstuk, (ook:) krabbelschrift, keukenmeiden-schrift; Schmier'erin, vr. (mrv.-nen): smeerster, (fig.) klodderaarster met verf, (ook:) schrijfster van krabbelschrift. sehmier'ig:, bv, n.: smerig, vettig; I -keit, vr.: smerigheid, vettigheid. |
SCHMILZ.
717
SCHNAUBEN.
SCHNABEL.
718
|
spricht, wie ihm der - grewachscn ist; lt;spr.) ieder vogeltje zing-t zooals het gebekt is; noch gelb um den-: (pop.) nog niet droog- achter zijne ooren; das ist nichts für deinen (lam.) dat gaat uwen neus voorbij. I^ehna bel, in Sam. I -eisen, o.: fri-seer-ijzer; -fisch, m.: snavelvisch, snuit-visch; -flöte, vr.: bekfluit, fluit met een lang mondstuk; -törmig, bv. n.: snavel-vormig; -schitf, o.: schip met spitsen voor-steven; -scnnell, bv. n.: (fam.) snavelsnel, vrij (in het spreken), (pop.) niet op zijn (haar) mondje gevallen; -schuhe, m. mrv.: puntschoenen; -spitze, vr.: punt van den bek; -stiefel, m. mrv.: puntlaarzen; -thier lt], o.: (drk.) snaveldier (uit Ïsieuw-Holland); -voll, m.: (een) bekvol; -weide, vr.: lekkernij, versnapering, (fig. fam.) lekkere mond, (pop.) gezoen en g:elik; -zange, vr.: (wkt.) snaveltang. ^»olma'belclien, o. (-s; mw. -): snaveltje, bekje; Schnabelei', vr.: (fam.) getrekkebek, gezoen en gelik: schnabe-li'ren llie]. w. a. h.: (fam.) peuzelen, muizen, zien vergasten, zich te goed doen; schna'beln; w. o. h.: Zie sclinabeliren; schna'beln, w. b.: een bek (een mondstuk, eene tuit) maken aan (sich -, w. w.: trekkebekken, zoenen en likken); Schnab'-ler, m. (-s; -): trekkebekker (in Sam.:.... bek:, ....snavel, bv.: Dick dikbek; Lang -: langsnavel; enz.), Sehnack. m. (-es, -s): (pop.) geklets, gepraat; I schnack'en, w. o. h.: (pop.) kletsen, praten. ^ehna'ke, vr.: (ins.) mug, neef; (fig.) snakerij. grap, gekheid, aardigheid; ame-rikanische -: (ins.) muskiet. ^ic'liiia'ken, in Sam. I -kopf, m., lt;mtw.) als g-eld gangbare schelp;-macher; m.: grappenmaker, spotvogel, schalk : -stich, m.: muggesteek. Sehna ker, m. (-s; mrv. -): grappenmaker, spotvogel, schalk; Schnakerei', vr.: snakerij, grap, gekheid, aardigheid; schna'kisch, bv. n.: snaaksch, grappig, koddig, kluchtig, vermakelijk (-es Zeug: snakerij, gekheid). ^ohnRll'chen, o. (-s; mrv. -): gespje. i$ehnal'le, vr.: 1) gesp; 2) klink, deurklink; 3) (fig.) teelaeel. Isehnal len, w. b.: gespen, toeges-pen, vastgespen; w. o. h.: Zie sclmal-zen. ISelinal'len, in Sam. I -bügel, m.: beugel eener gesp; -bürste, vr.: borstel (schuier) voor gespen; -dorn, m.: tong eener gesp; -macher, m.: gespenmaker; -riemen, m.: gesp-riempje; -schuhe, m. mrv.: schoenen met gespen. schnal'zen, w. o. h.: klappen (met de zweep); knippen (met de vingers); smakken (met de tong). Isclmapp, tsw.: 1) hap!; 2) krak!, flap!, klets!, wip! !£»clinapn, m. (-es): 1) hap; eineu - thun nacn: eenen hap doen naar, happen naar; 2) knap, krak; 1 -feder, vr,: springveer; -galgen, m.: wipgalg; -nahn, m.: (fam.) snaphaan, snaak;-karren, m.: stortkar; -messer, ra.: knipmes; -sack, m.: knapzak (ook als scheldwoord); -weife, vr.: haspel met een vanghaakje. schnap'pen, w. o. h.: 1) happen (-nach : naar): (fig. fam.) snappen, grijpen, vangen : (fig.) haken, reikhalzen, snakken, vurig verlangen; nach Luft -: naar lucht snakken; nach Athem lt| -: naar adem hijgen; 2) knappen, knippen; das Schloss schnappt: het slot gaat over, de veer van het slot gaat over met een knappend geluid. |
^chnftp'per, ra. (-s; rarv. -): 1) trekker (van een geweer-slot); 2) boog (om pijlen af te schieten); 3) (nik.) laatvlijm, lancet; 4) (fam.) snapper, vanger. schnlip'piscli, bv. n.: snibbig, snip-Pig. I soli imps, tsw.: Zie tsw. sclmapp, IHehnapN, ra. (-es; mrv. Schnap'se): 1) snaps, jenever, drank, sterke drank; 2) borrel, (een) snaps; ein Schluck -: een borrel; | -bruder, m.: pimpelaar, likke-broer, nathals; -fiasche, vr.: borrelflesch; -glas, o,: barrelglas, jeneverglas; -haus, o. (-keiler, m., -laden, m.): wijnhuis, herberg, kroeg, tapperij, drankwinkel; -schwester, vr.: pimpelaarster; -trinker, m.: Zie -bruder. Sclmapscben, o.: snapsje, ^slokje, borreltje; schnap'sen, w. o. h.: slokjes drinken; Schnap'ser, m. (-s; mrv. -): Zie Schnapsbrucler. Schnarch, in Sam- I -hans, ra.: snor-ker; -posten, m.: (rail.) verloren post. schnarcli'eln (sclinareli en), w. o h.: snorken, ronken; (fig. fam.) bluften, zwetsen; Snarch'er, ra. (-s; rarv. -): snorker, ronker* (fig. fam.) bluffer, zwetser. Sliclinarr, in Sam, I -bass, ra.: (van doedelzak, lier, enz.:) bas, (in orgels:) brorapijp; -drossel, vr.: (vog.) groote lijster; -ente, vr.: (vog.) snater-eend: -werk, o.: (in orgels:) bromwerk. Sehnar're, vr.: ratel; (vog.) groote lijster; I schnar'ren, w. o. n.: 1) ratelen, 2) brommen, snorren, 3) brijën, brouwen, brijënd (brouwend) spreken, 4) snauwen; I schnar'rig, bv. n.: snauwend. JScbnat'ter, in Sam. | -ente, vr.: (vog.) snater-eend; -haft, bv. n.: snaterend, kakelend; -gans, vr.: (vog.) snaterende gans; -hans, m.: praatvaar, ram meikees, kakelaar, kletsbroer; -liese, vr.: babbelkous, babbeltoot, kakelaarster; -maul, o.: Zie -hans en -liese; -tasehe, vr.: Zie -liese. Schnatterei', vr.: gesnater, gekakel, (van ooievaars:) geklepper; Schnat'terer, m. (-s; mrv. -): Zie ^ehnatterhans; schnat'terig, bv. n.: snaterend, kakelend; schnal'tern, w. o. h.: 1) snateren, kakelen (ook fig.), (van ooievaars:) klepperen, 2) rillen, bibberen, klappertanden (vor Kalte: van koude). Schnau, vr.: (zeew.) snauw; I «mast, m.: snauwmast; -schiff, o.: snauw; -segel, o.: snauwzeil. schnau'ben, w. o. h. reg. en onr. (schnob; geschno'ben): 1) snuiven, door den neus snuiven; 2) hijgen; vor Zorn -: hijgen en blazen van woede; 3) - nach; snakken naar, hunkeren naar; nach Rache -: dorsten naar wraak; I w. b. reg. en onr.: 1) Rache dorsten naar wraak; 2) die Nase -: den neus snuiten; I sich w. w. reg. en onr.: zijnen (haren) neus snuiten. |
SCHNEIDEX.
SCHNAUE.
719
|
Selmau e, vr.: Zie Seliuau. sehnliu f'eln, w. b.: besnuffelen. sclinauTen, w. o. h.: Zie het w. o. schiiauben. Sclinauz, in Sam. I -bart, m.: knevels (mrv.); snorren (mrv.); -kanne, vr. (-krug, m., -topf, m.): tuitkan, pijpkan. ^clinHuz'clien, o. (-s; mrv. -): IJ snoetje, (van een olifantje:) snuitje; 2) tuitje, kleine tuit. t^elinauze, vr.: 1) snoet; (van een olifant:) snuit; (van menschen:) snoet, smoel, bakkes; 2) tuit; (aan eene dakgroot:) pijp, gootpijp; (van eene olielamp:) pijp; (van eene gas-lamp:) gasbek. Selmauze. vr.: snuiter (het voorwerp waarmee men kaarsen snuit). sclman'zen, w. o. h.: snauwen. I - (sich)j w. w.: elkander afgrauwen. sclinau'zen, w. b.: eene tuit maken aan; 2) snuiten; das Licht -: de kaars snuiten; die Kase -: den neus snuiten; I sich w. w.: 1) zijnen (haren) neus snuiten; 2) (van sterren:) verschieten. sclmliu'zig:, bv. n.: met een snoet, met een bakkes. Hclmau'zig, bv. n.: 1) snauwerig, afsnauwend; 2) Zie scliiiauzig:. Schneck'e, vr.: (ins.) slek, slak, huisiesslak (- ohne Haus: tuin-slak); (ontl.) slakgang van het oor, gehoorgang; (in horloges:) ketting-spil; (bwk.) schroeflijn, spiraallijn, (fig.) wenteltrap. S^chneek'en. in Sam. I -art, vr.: slakkensoort; -ahnlich (-artig), bv. n.: slak-achtig; -aug-e, o.: slakkenoog, oog der slek, (bwk.) middellijn der schroeflijn; -berg, m.: 1) spiraalvormige berg, 2) berg met een in net rond loopend pad tot aan den top; -bohne, vr.: (tnb.) snijboon; -bohrer, m.: schroefboor; -deckel, m.: dekstuk; -feder, vr.: schroefvormige veer, spiraalveer; -förmig, bv.n.: schroefvormig; -gang, m.: 1) slingerweg, kronkelend pad, 2) slakkengang (einen -gang habend: den slakkengang gaande, kruipend als eene slak); -gewölbe, o.: spiraalvormig toelo9-pend verwulfsel; -grube, vr.: slakkenkuil; -haus, o. (-hauschen, o.): slakkenhuisje; -hom, o.: voeler (voelhoorn, voelspriet) der slak; -kegel, m.: ketting-spil (in een horloge); -klee, m.: (pik.) Spaansche klaver; -kreis, m.: spiraalvormige cirkel; -linie, vr.: (wsk.) schroeflijn, spiraallijn; .-marmor, m. (min.) schelpmarmer; -muschel, vr.: tweeschalige zeeschelp; -post, vr.: (fig.) slakkengang (mit der -post fahren: den slakkengang gaan, kruipen als eene slak); -rad, o.: (in horloges:) kettingspil-rad; -schale, vr.: slakkenhuis; -schlicn, m. (-schritt, ra.): Zie -gang; -topaz, ra.: (min.) Saksisch topaas ; -treppe, vr.: wenteltrap; -windung, vr,: schroefvormige kronkeling; -zug, m.: krulfiguur. |
Sclinee, m. (-s): sneeuw; (kkkj) tot schuim geklopt eiwit; er will das quot;Wasser aus dem - drücken und den - behalten: (spr.) hij is een hebbende gek, hij wil hebben en te goed houden: I -ammer, vr.: (vog.) sneeuwmusch ; -apfel, m.: gemeene stoof-appel; -arm, ra.: sneeuwwitte (hagelblanke) arm; -balin, vr.: gebaand pad over de sneeuw; -ball, ra.: sneeuwbal (pik.) GelderscRe roos; -ballenbaum, m.: Geldersche roos; -bedeckt, bv.n.: met sneeuw bedekt; -berg. ra.: sneeuwberg (1. berg van sneeuw; 2) met sneeuw bedekte berg); -blind, bv. n.: sneeuwblind; -blume, yr.: (pik.) sneeuwklokje; -bruch, ra.: breking onder de zwaarte der daarop gevallene sneeuw; -brüchig, bv. n.: door de zwaarte der daarop gevallene sneeuw gebroken; -dohle, vr.: (vog.) kauw, torenkraai; -eule, vr.: (vog.) witte uil; -fall, ra.: 1) gevallene sneeuw, 2) vallende sneeuw, 3) (fig.) sneeuwval, sneeuwstorting; -fink, ra.: (vog.) sneeuwvink, (ook:) boschvink; -flocke, vr.: sneeuwvlok; -gans, vr.: (vog.) sneeuwgans; -gam, o.: (jag.) patrijzen-net; -gebirge, o.: sneeuwgebergte, raet sneeuw bedekt gebergte; -gefilde, o.: sneeuwveld, sneeuwvlakte; -gestöber, o.: sneeuwjacht, stuifjacht van sneeuw; -gestürz, o.: Zie -fall no. 3; -glöckchen, o.: (pik.) sneeuwklokje; -grenze, vr.: sneeuwgrens; -haufen, ra.: sneeuwhoop; -huhn, o.: (vog.) sneeuwhoen; -klumpen, ra.: sneeuwklomp; -könig, ra.: (van.) winterkoninkje; -kuppe, vr.: met sneeuw bedekte bergtop; -lawine, vr.: Zie-fall no. 3; -linie, vr.: sneeuwlijn, sneeuwgrens; -licht, o.: oogverblindend wit der sneeuw; -luft, vr.: sneeuwlucht, van sneeuw dikke lucht; -mann, m.: sneeuwman, sneeuwpop, man (of: pop) van sneeuw; -masse, vr.: 1) hoeveelheid sneeuw, 2) sneeuwgevaarte; -railch, vr.: tol schuim geklopte room: -monat, ra.: sneeuwmaand (hist. Fr. nivóse); -mus, o.: sneeuwmodder, poel van straat-vuil en sneeuwwater; -pappel, vr.: (pik.) witte populier; -pflug, m.: sneeuwploeg (om sneeuw weg te ruimen); -rose, vr.: 1) witte roos, 2) Alpenroos; -schuh, ra.: sneeuwschoen; -sperling, ra.: Zie -ammer; -staub,ra.: stuifsneeuw, fijne sneeuw; -sturra, ra.: sneeuwstorm; -sturz, m.: Zie -fall no. 3; -tröpfchen, o. (-tropfen, ra.): (pik.) sneeuwklokje; -vogel, ra.: Zie -ammer; -wasser, o.: quot;sneeuwwater; -weiss, bv. n.: sneeuwwit; -wetter, o.: sneeuwachtig weer; -wiesel, o.: (drk.) witte wezel; -wind, ra.: sneeuwwind, sneeuwwolk; -wurz, vr.: (pik.) wondkruid; -zeit, vr.: sneeuwtijd. sclmee'iclit, bv. n.: sneeuwachtig, sneeuwwit; schnee'ig, bv. n.: 1) sneeuwe-rig, sneeuwend, 2) besneeuwd, raet sneeuw bedekt. ^elinei'de, vr.: scherp (van een nies. van eene bijl, van eene sabel, enz.); I -bank, vr.: snijbank^ -bohne, vr.: snijboon; -brett, o.: snij-plank, hakbord; -eisen, o.: scherp werktuig (dat een aantal verschillende namen heeft); -feile, vr.: snijvijl; -gezeug, o.: snij-tuig; -holz, o.: zaaghout; -lade, vr.: snijbank; -leder, o.: uitsnij-leder; -lohn, ra.: zaagloon; -ina-schine, vr.: snij-machine; -raesser, o.: snijmes, snoeimes, hakmes; -raühle, vr.: zaagmolen; -nadel, vr.: 1) zeilmakersnaald, 2) paknaald; -stein, ra.: zachte steen; -zahn, ra.: (mrv. -zahne): (ontl.) snijtand; -zeug, o.: snijtuig. schnei'deln, w. b.: (tnb.) snoeien, toppen, dunnen. sclmei'den, w. o. onr. h. (schnitt, geschnit'ten): snijden (ook fig.), scherp |
SCHNEIDEND.
SCHNERF.
720
|
zijn; diese Sage schneidet gut: deze zaag is goed scherp; dies Scheermesser schneidet gut: dit scheermes snijdt goed (is goed scherp); der Wind schneidet mir ins Gesicht: (tig.) de wind snijdt mij (doet mij zeer) in mijn gezicht; es schneidet mir (mich) im Leibe: ik voel snijdingen in mijn lijf; das schneidet mir ins Herz: (fig.) dat snijdt mij door mijn hart, dat doet mij zeer aan mijn hart; das schneidet in aen Beutel: (fig. fam.) dat hangt er in, dat voelt men in zijn zak; 1 w. b. onr. 1) snijden; entzwei -: doormidden snijden; Stroh-: stroo snijden; Futter-: voeder snijden; Thiere [Tj -: dieren snijden (d. i. van teelkracht berooven); Einem den Stein -: (hik.) iemand van den steen snijden; 2) (fig.) Holz -: hout zagen; Bret-ter -: planken zagen; Steine -: steenen (uit de groeve) houwen; Kleider -: klee-dingstukken uitsnijden of knippen; eine Feder-: eene pen vermaken; den Wein-stock -: den wijnstok snoeien; Geld -: geld snoeien; Gesichter -: gezichten trekken; Kapriolen-: bokkesprongen maken; 3) snijden, graveeren; in Holz (in Stahl, in Stein) -: op hout (op staal, op steen) graveeren; I sich -, w. w. onr,: 1) zich snijden; sich in den Finger -: zich in den vinger snijden; 2) elkander snijden, elkander kruisen; diese Wege schneiden sich: deze wegen snijden (kruisen) elkander. selmei'dend, bv. n.: snijdend (ook fig.), scherp (ook fig.). t^clmei'der, m. (-s; mrv. -): kleedermaker (kleermaker), (als scheldwoord:) snijder; wie ein - laufen: (fig.) loopen als een hazewind; - werden: (spl.) geen slag halen, geen trek maken; Einen zum - machen: (spl.) iemand kapot spelen, iemand de partij doen verliezen zonder dat hij een slag gehaald heeft; aus dem - heraus sein: (spl.) boven jan zijn; I -arbeit, vr,: kleermakers-werk; -bursche, m.: 1) kleermakersknecht, 2) kleermakersjongen; -fisch, m.: (visch:) bliek, blei; -gesell, kleermakersknecht; -gewerbe, o,: kleermakers-ambacht, (de) kleermakerij: -gewerk, o.: kleermakersgilde;-haft, bv.n.: Zie -mSssis; -handwerk, o.: Zie -gewerbe; -herberge, vr.: kleermakersherberg; -innung, vr.: Zie -gewerk; -junge,ni.: kleermakersjongen; -karpfen, m.: (iron.) haring; -krankheit, vr.: 1) kleermakers-ziekte, 2) kriebel; -madchen, o.: wollenaaistertje; -massig, bv. n.: kleermakerachtig; -metze? vr.: (ins.) schoenlapper, veelkleurige vlinder; -meister, m.: kleermakersbaas; -muskei, m.: (ontl.) dij-spier; -nadel, vr.: kleermakers-naald; -ring, m.: kleermakers-naairing; -schere, vr.: kleermakers-schaar; -seele, vr.: (iron.) kleine ziel; -tisch, m.: kleermakers-tafel; -zunft, vr.: kleermakersgilde. Helmeiderei', vr.: kleermakerij, (het) kleermaken (die - treiben: kleermaker zijn, kleeren maken); Schnei'derin, vr. (mrv. -nen); 1) kleermakersvrouw, 2) kleedermaakster. wollenaaister; schnei'dern, w. o. h.: kleeren maken, kleedermaker zijn. sehnei'dig, bv, n.: Zie sehnei-dend. |
Sehnei'dniig:, vr.: (het) snijden; (gnk.) snijding in het lijf, buikpijn. selmei'en, w. onpers. h.: sneeuwen; es schneiet (es schneit): het sneeuwt; es schneit Blütnen [tl: (fig.) het sneeuwt rozen. sehnei'teln. w. b.: Zio sehnei-deln. schnell, bv. n. en bw.: snel; (fig.) vlug: (ook:) schielijk; (ook:) driftig, opvliegend, kort-aangebonden; - auf den Fussen: vlug ter been; ein-er Strom: eene snel-stroomende rivier; ein -er Tod: een schielijke dood: I-bleicne, vr.: kunstmatige bleekerij; -bliek, m,: vlugge blik; -bote, m.: koerier, renbode; -fahrer, m.: snelzeiler; -falie, vr.: knip, slagknip; -fingerig, bv. n.: handgauw, vingervlug; -füssig, bv.n.:vlug ter been; -füssigkeit, vr.: vlugheid ter been; -galgen, m.: wipgalg;-geschütz, o.: werpgeschut, slingertuig; -glaubig, bv. n.: lichtgeloovig; -harz, o.: vederhars; -heit, vr.: snelheid, (fig.) vlugheid; -kafer, m.: springtor; -kaïrichen, o.: knikker (-kaulchen spielen: knikkeren) ; -kraft, vr.: veerkracht, elasticiteit; -kraftig, bv. n.: veerkrachtig, elastiek; -kugel, vr. (-kügelchen, o.): Zie -kRulehen; -kutsche, vr.: postwagen, diligence; -lauf, m.: snelle loop, (fig.) wedren; -laufer, m.: harddraver;-loth [tl, o,: tin-soldeersel; -post, vr,: diligence, postwagen; -presse, vr.: (t^rp.) snelpers, stoompers; -schift', o.: snelzeiler;-schleise, vr.: schippersknoop : -schreibekunst, vr.: (het) snelschrijven, (inz.) stenographic; -schreiber, m.: snelschrijver, (inz.) stenograaf ; -schrift, vr.: Zie -schreibe-kunst: -schritt, m.: vlugge tred, (mil.) gezwinde pas; -segelnd, bv. n.: snelzeilend; -segler, m.: snelzeiler; -wage, vr.: snelbalans; -wagen, m.: Zie -kutsche; -wüchsig, bv. n.: snel opgroeiend, hard groeiend; -zinn, o.: Zie -lotli; -zug, m. (mrv. -züge): sneltrein; -züngig, bv, n.: rad van tong, wel ter taal, welbespraakt; -züngigkeit, vr.: radheid van tong, welbespraaktheid. Sehnel'le, vr.: 1) snelheid; 2) Zie ^tromsehnelle. Schnel Ier, m. (-s; mrv. -): 1) ruk, trek; 2) (aan geweren:) trekker, haan; 3) (fig.) knip voor den neus. ^ehnelligkeit, vr.: snelheid; (fig.) vlugheid. Sehnepf, in Sam. I -huhn, o.: Zie Sehnepfe. Scbnepfelien, o. (-s; mrv. -): (vog.) snipje; (fig. fam.) snipje, hoertje. Sclinep'fe, vr.: (vog.) snip, snep; (fig. fam.) stoffèl, uilskuiken; (ook:) hoertje. ^elniep fen, in Sam. I -dreck, m.: snippenstront; -fang, m.: snippenvangst; -fiscn, m.: snipviscn; -garn, o.: snippennet, net om snippen te vangen; -jagd, vr.: snippenjaent; -strich, m.: Zie -zng; -zeit, vr.: snippentijd; -zug, m.: 1) troep (zwerm, vlucht) snippen, 2) (het) trekken (verhuizing) der snippen. Selmep'pe, vr.: 1) tuit; (fig.) bek; 2) tip, punt. Selmep per, m. (-s; mrv. -): Zie ^chnRpper, Sehnerf, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) kwakkelkoning. |
SCHNüFFLER.
SCHNERKEL.
721
|
Schner'kel, m. (-s: mrv. -): Zie Sehnftrkel. Hclinen'se, vr.: (in een boseh:) gekapte wegr, opening:, lichtplek. Nchneu'zen, w. b.: Zie sc linUuzen. Hclinickschnaek, m. (-s): (tam.) onzin. Hchnieb'en, w. o. h. regr. en onr. ^sehnob; geschno'ben): Zie Nchnauben, Hclmiecl'el, m. (-s; mrv. -): (bij kolenbranders:) tweede laag hout in den oven. sehnies'eln, w. b.: (fam.) opdirken, opschikken; geputzt und geschniegelt: (lam.) geprikt en geflikt. Neltniffeln, w. o. h.: snuffelen. HehnipTel, o. (-s; mrv.-): snipper; Schnip'felchen, o. (-s: mrv. -): snippertje; schnip'feln (schnip'fen), w. b.: snipperen. ^chnipp, tsw.: knip. I -, m. (-es, -s; mrv. -e): knippend geluid (knip) met de vingers. ^clinipp'clien, o. (-s; mrv. -): Zie $gt;chiiipp, m.; ein - Tabak; een snuitje; - schlagen: 1) met de vingers knippen, 2) den draak steken ([31: met). £gt;chnip'pel, o. (-s; mrv. -): snipper; Schnip'pelcnen, o. (-s^ mrv. -): snippertje; schnip'peln, w. b.: snipperen. Nclmip pen, \v. o. n.: met de vingers knippen; w. b.: snipperen; Schnip'perling, m. (-s; mrv. -e): snipper (tje); schnip'pern, w. b.: snipperen. sclmip'pisch, bv. n.: snibbig, snip-Pig. MchnippH, tsw.: knip. I -, m. (-es; mrv. -e): 1) knippend geluid (knip) met de vingers; 2) snipper; (fig.) snuitje (hoeveelheid tusschen vinper en duim); 3) kleine dwerg, mannetje-mug, kleinduimpje. ^chnir'kel, m. -s; mrv. -): Zie HelmUrkel. Schnirr, in Sam. I -braten, m.: (kkk.) gebraden vleesch dat te hard opgestookt is. Nchnir rig:, bv. n.: door te hard opstoken verbrand en niet gaar. ^elinitchen, o. (s; mrv. -): Zie ^clinittelien. Isclinitt: Zie schneiden. ISchnitt, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) snede (i. a. b.); (van vleesch:) lapje; (van visch:) moot; (van een citroen, enz.:) schijfje; es ist gut den - an fremdem Tuche lemen: (spr.) van andermans leer is het 'goed riemen-snijden; 2) (fig. fam.) slag; den - verstehen: (fam.) den slag hebben (van iets); seinen - machen: (fam.) zijnen slag slaan. ISehnitt, in Sam. I -bohne, vr.: snijboon; -gewölbe, o.: ellegoed-winkel; -gras, o.: (pik.) schaafgras; -handel, m.: handel m eÜegoed; -handier, m.: koopman (winkelier) in ellegoed; -handlung, vr.: ellegoed-winkel; -hobel, m.: (bij boekbinders:) snij-pers; -holz, o.: 1) snoeisel (afgesnoeide takken), 2) zaaghout; -kohl, m.:spruitkool (spruitjes, mrv.); -lauch? m.: sjalotten (mrv.); -unie, vr.: (wsk.) smj-lijn; -messer, o.: (tnb. en fig.J snoeimes, (hik.) bistouri; -salat, m.: (tnb.) dunsel, latuw;-schein. m.: (kph.) coupon ; -vergoldung, vr.: (bij boekbinders:) vergulding op snede, (ook:) Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
verguldsel op snede; -waaren, vr. mrv.: ellewaren (mrv.), ellegoed (enk.); -weise, bw.: aan sneden, aan sneedjes, aan schijfjes, (van viseh:) aan mooten; -wunde, vr.: snij-wond, (hik.) insnijding; -zwiebeln, vr. mrv.: sjalotten. Stchnitt'clien, o. (s ; mrv. -): sneedje; schijfje; (van vleesch :) lapje; (van visch:) mootje. ^clinit'te, vr.: Zie £gt;e]mitt no. 1. He lm it ter, m. (-s; mrv. -): koorn-snijder, oogster; Schnit'terin, vr. (mrv. -nen): koorn-snijdster, oogstster; I -fest, o.: feest van het binnenhalen van den oogst; -lohn, m.: oogsters-daggeld; -tanz, m.: dans na het binnenhalen van den oogst. HClmitt'igr, bv. n.: vol sneden; (fig.) gekorven. Helinittliiiiï, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) afgesneden loot; (vlk.) met de keizerssnede gehaald kind. Selmitt'sel, o. (-s): Zie Schnitzel. Selmitz, ra. (-es; mrv. -e): 1) Zie £gt;cliiiitt no, I; 2) snakerij, grap; i -arbeit, vr.: snijwerk, beeldhouwwerk; -bank, vr.: snijbank; -brett, o.: snij-plank; -kunst, vr.: (hout-, steen-) snijkunst, beeldhouwkunst; -messer, o.: kuipers-mes, beeldhouwers-beitel, wiedmes, kerfmes, lancet; -werk, o.: Zie -arbeit. Hehnit zel. m, en o. (-s; mrv. -): 1) snipper; schaaf krul; afsnijdsel, snoeisel; (kkk.) kleingesneden vleesch, (ook:) fijngesnedene groente; Schnitzelei', vr.: gesnipper, afsnippering, versnippering; schnit'zeln, w. o. h. en w. b.: snipperen, afsnipperen, versnipperen, (fig.) beeldhouwen. Sch uit'zer, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Selinitzmesser; 2) beeldhouwer; 3) (fam.) mikmak, bok, abuis, fout tegen de taalkunde ; einen - machen: een bok schieten. Sclinitzerei', vr.: snijwerk, beeldhouwwerk. schnit'zern, w. o. h. (fam.) bokken schieten, mikmakken (abuizen, spraakkunstige fouten) maken. sell nob: Zie selinanben en ook selinieben. selinö'de, bv. n.: snood, laaghartig, gemeen; I -senf, m.: (pik.) herik, wilde mosterd. £»elinö'dig:keit, vr.: snoodheid, laaghartigheid, gemeenheid; schnö'diglich,bw.: Zie sehnöde. sehnop'pern, w. o. h.: snuffelen. Selinör'kel, m. (-s; mrv.-): 1) krul-versiering, krul; (bhk.) lofwerk; 2) klucht, grap; kortswijl; I -beet, o.: kronkelvormig bloembed; -haft, bv. n.: 1) krullig, vol krullen en versieringen, 2) koddig, vermakelijk, kluchtig, grappig; -stil, m.: gezwollen stijl, opgeschroefde stijl; -zug, m.: losse trek met de pen, krul. Selinörkelei', vr.: overtollige versiering; I schnör'keln, w. o, h.: krullen maken; w. b.: met krullen versieren, (bwk.) met lofwerk versieren. selum'deln. w. b.: roffelen, afroffelen. selinuf'feln (sclmüffeln), w. o.h.: snuffelen; Schnüff'ler m. (-s; mrv. -): snuffelaar, (fig.) spion. ï druk. 46 |
SCHOLLE,
SCHNUPF.
722
|
Schnupf, in Sam. I -fieber o.: ca-tarrhale koorts; -pulver, o.; (pik.) nieskruid; -tabak, m.: snuiftabak, snuif (-tabaksdose, vr.: snuifdoos; -tabaks-mühle, vr*: snuifmolen); -tuch, o.: zakdoek, (pop.) neusdoek. !£gt;clinupTen, m. (-s): verkoudheid; den - bekommen: verkouden worden, eene verkoudheid opdoen; den - haben: verkouden zijn; den - verursachen: verkouden maken; der russische (gnk.) de influenza. l^clmupTen, w. o. h. en w. b.; snuiven ; Tabak -: snuif gebruiken, snuiven; das Licht de kaars snuiten; I -ahn-lich (-artigr), bv. n.: (gnk.) catarrhaal; -fieber, o.: catarrhale koorts. $gt;clinai)'fei% m. (-s; mrv. -): snuiver; Schnup'ferin, vr. (mrv. -nen): snuifster, (fam.) snuifneus. sclinup tlcht, bv. n.: 1) verkouden; 2) verkoudheid veroorzakend; 3) (gnk.) catarrhaal. ^clinup'pe. vr.: 1) kaarse-pit, 2) kaars-snuitsel; 3) (str.) verschietende ster. I^chnup'pen, m. (-s): Zie z. n. m. Schnupfen. Isclinnp'pen, w. o. h. en w. b.: Zie sclmupfen. schnup'pern, w. o. h.: snuffelen. I^ehnur, vr.: schoondochter, aangetrouwde dochter. I^clinur, vr. (mrv. Schnü're): 1) snoer; koord; draad; (fig.) rist; eine-Perlen; een snoer parelen; auf eine - reihen: aan een snoer rijgen, aan eenen draad rijgen; eine - Kastanien: eene rist kastanjes; mit Schnüren besetzen: (kim.) met koord versieren; 2) lijn, (inz.) meetlijn, richtlijn, rooilijn, (fig.) regel, richtsnoer; nach der -: regelrecht, (fig.) naar den regel, geregeld, (fig. fam.) alsof het met een schaartje geknipt is; nach der - bauen: volgens de rooilijn bouwen: über die - hauen: (fig.) buiten den regel gaan, (iron.) in de bus blazen, uitgaven boven zijne middelen doen; von der -zehren: (spr.) van den hoogen boom leven ; etwas an der - haben: (fig.) ,'iets aan het liintje hebben, met iets leven naar willekeur, (ook:) iets van buiten kennen, ISclmur, in Sam. I -dreher, m.: cra-rentwijner; -eben. bv. n.: lijnrecnt; -feuer, o.: vuurpijl; -folge, vr.: rechte lijn; -förmig, bv. n.: draadvormig; -ge-rade (-gleich), bv. n.: lynrecht, regelrecht ; -macher, m.: lintwever, passementwerker; -perle, vr.; rijgparel; -recht, bv. n.: lijnrecht, regelrecht; -stracks, bw.: lijnrecht, regelrecht. i^ehnür, in Sam. I -band, o.: 1) veterband, 2) veter, rijgveter, rijgsnoer; -brust; m.: keurslijf, corset (-brustma-cher, m.: corsettenmaker); -haken, m.: haak en oog: -holz, o.: lintwevers-klos; -leib, m. (-leibchen, o.): keurslijf, corset; -loch, o.: vetergat; -mieder, o.: keurslijf, corset; -nachbar, m.: naaste buurman; -nadel, vr,: 1) rijgpen, 2) nestel; -riemen, m.: veter, rijcrsnoer; -senkel, m.: veter, rijgsnoer (-senkelstift, m.: nestel);-stiefel, m.: rijg-laarsje; -stift, m.: nestel. Hehniir clien, o. (-s; mrv. -): snoertje; |
koordje; draadje; ristje; lijntje (Zie Schuur); etwas am - haben; (fig) Zie Schnur. schnii'ren, w. b. 1) binden, vastbinden, vastsnoeren; eine Schnürbrust -: een corset rijgen; seinen Bündel -: (fig, fam.) zijne biezen pakken; 2) (vea.) de ballen afbinden; 3) Einen -: (fam.) iemand snijden (d. i. veel te veel laten betalen), iemand het vel over de ooren halen; I sich -, w. w. zich rijgen. Sclmurr, in Sam. I -bart, m.: snorre-baard, knevelbaard; -bartig, bv. n.: met een snorrebaard, met een knevelbaard; -kafer, m.! (ins.) bromtor; -p feite, vr. (-pfeiferei', vr.): (pop.) snorrepij-perij. Sclmurrant', m. (-en; mrv. -en): schooier; Schnur're, vr.: I) ratel, (fig.) ratelwacht, klapperman, nachtwacht, (iron.) klemhaak, dievenvanger, diender, 2) grap, klucht, aardigheid, snakerij; schnur'ren, w. o. h.: ratelen, brommen, gonzen, (van katten:) spinnen, (fig. fam.) loopen schooien, loopen bedelen (zusammen -: ineenkrimpen); Schnur'rer, m, (-s; mrv.-): schooier; schnur'rig, bv. n.: koddig, kluchtig, grappig, vermakelijk; Schnur'rig-keit, vr.: koddigheid, kluchtigheid; grappigheid, vermakelijkheid. Schnü'ruug:, vr.: 1) binding, vastbinding, vastsnoering; 2) (het) rijgen, schob: Zie scltiehen, Scho ber, m. (-s; mrv. -): hoop (opeengehoopte hoeveelheid); (hout-)stapel; (hooi-)opper; I scho'bern, w. b.: 1) aan hoopen zetten, 2) stapelen. £»chock, o. (-es. -s; mrv. -e): 1) hoop, zode, hoeveelheid; 2) grondbelasting, verponding; 3) zestigtal; ein halbes -: een dertigtal; ein alt -: (rcht.-hist.) eene boete van twintig goede grosjen; ein neu -: (rcht.-hist.) eene boete van zestig goede grosjen; I -anschlag, m.: schatting voor de grondlasten; -bahn, vr.: kegelbaan; -brunnen, m.: pomp; -frei, bv.n.: onbelast, vrij van belasting; -groschen, m.: (mtw.) zestigste gedeelte van eene mark, (rcht.-hist.) boete van zestig goede grosjen; -holz, o.: talhout;-leinwand, vr.: Boneemsch linnen; -weise, bw.: bij het zestigtal. schock'en, w. b.: aan zestigtallen afdeden, bij zestigtallen tellen; w. o. h.: (akk.) een goed beschot opleveren, (zeew.) schokken, stampen, stooten. Scho'der, m. (-s): puin. schoTel, bv. n.: armzalig, (pop.) sjofel. I -, m. (-s): bocht, slecht spul, armzalig spul (-waare, vr., -zeug, o.: Zie Schofel, m.). scho'feligr, bv. n.: Zie schofel, bv.n. Schöf'fe, m. (-n; mrv. -n): schepen (thans: wethouder). Slchokola'de, vr.: chocolade; I -kanne, vr.: chocolade-kan; -tafel, vr. (-tafelchen, o,): (een) koekje chocolade; -tasse, vr.: chocolade-kop. schol'ken, w. o. h.: (van de zee:) klotsen. Schöll, in Saai. I -kraut, o.; Zit-Schellkraut. Schol le, vr.: 1) kluit, aardkluit; 2) schots, ijsschots; 3) (visch:) schol; I schol'licht, bv. n.: kluitachtig; schol'ligr, bv. n.; kluitig. |
SCHOMERLING.
SCHöPFER.
723
|
^eho merling:, m. (-es, -s; mrv. -e): lt;vog.) kramsvogrel. schon, bw.: reeds, al; I vgw.: wel; wenn - (ob -): ofschoon, alhoewel. ] Schon (van „schonenquot;) in Sam. J -zeit, vr.: (jagr.) verboden tijd, greslotene jacht. IseltUn, bv, n. en bw.: mooi; (dk.) schoon; Philipp der -e: (hist.) Filips de Schoone; das ist etwas -es: dat is wat moois, dat is een mooi dingr; Ihr habt mir einen -en Streich grespielt: gij hebt mij eene mooie poets gebaKken; die -en Künste: de schoone kunsten; die -en Wissenschaften: de fraaie letteren; ein -er Geist: een geestig mensch, een talent, iemand met groote begaafdheden; danke -: vriendelijk dank, ik dank u vriendelijk; - thun: al het mogelijke doen om te behagen (van mannen inz.: galant zijn; van vrouwen inz.: coquetteeren). IScliön, in Sam. I -blatt, o.: (pik.) Amerikaansche calaba; -blatterig, bv. n.: mooi van blad; -blind, bv. n.: (vea.) jnaanblind; -druck, m.: (typ.) schoondruk; -fahrsegel, o.: (zeew.) schooverzeil; -tarber, m.: schoonverver, kleurenverver; -farberei', vr.: schoonververij, kleurenver-verij; -fleckchen, o.: moesje, schoonheids-pleistertje; -geist, m.: geestig mensch; -geisterei', vr.: jachtmakerij op geestigheid; -gelockt, bv. n.: met fraaie lokken; -haarig, bv. n.: met mooi haar ;-heit, vr.: Zie SicliönUeit en S^cliönheits hier onderaan; -herrchen, o.: saletjonker, fatje, modegekje, kwibus; -herzelei', vr.: teergevoeligheid voor de leus; -leiste, vr,: |b\vk.) krullijst; -lockig, bv. n.: Zie -gelockt; -pflasterchen, o.: Zie -fleckchen; -redner, m.: sierlijk redenaar; -schreibekunst, vr. (-schreiben, o., -schrei-bung, yr.): schoonschrijf kunst, calligraphie; -schreiber, m.: schoonschrijver, calligraaf; -sicht, o.: schoon uitzicht, prachtig vergezicht; -sinn, m.: schoonheids-zin; -thuer, m.: vleier om te behagen, galant heer; -thuerei', vr.: (van mannen:) galanterie, lt;van vrouwen:) coquetterie; -thuerin, vr.: behaagzieke schoone, coquette; -wissen-«chaftlich, bv. n-: belletristich. Scliö'ne, vr.: 1) schoonheid; 2) schoone, lt;eene) schoonheid (d. i. mooie vrouw, mooi meisje); 3) (tech.); vischlijm. I -, o. (-n): (het) schoone. scliö'neln, w. o. h.: mooi worden, sdrö'nen, w. b.: (wijn:) klaren; lt;boomen:) dunnen, van eenige takken ontdoen. Hcho'uen, w. b.: sparen, ontzien, verschoonen; seine Kleider -: zijne klee-ren ontzien; etwas nicht -: iets niet sparen; I sich -, w. w.: zijn gemak houden, niet te veel van zich zeiven vergen; sich selbst nicht -: geene moeite ontzien, tegen geene moeite opzien. Schoner, m. (-s; mrv. -): (zeew.) schoenerschip, schoener. Schön'lieit, vr.: Zie vr. Schone. Schim'heits, in Sam. I -bild, o.: beeld van schoonheid; -gefiihl, o.: schoonheidsgevoel, gevoel voor het schoone, -linie, vr.: schoonheids-lijn; -mittel, o.: schoonheids-middel; -muster, o.: toonbeeld van schoonheid; -sinn, m.: Zie -gefiihl; -wasser, o.: schoonheidswater. |
schoii'lich, bv. n.: spaarzaam, ^chön'ling, m. (-s; mrv. -e): Zie ^chUuherrchen. Hchon'saiu, bv. n.: spaarzaam. schUn'Htens, bw.: 1) op zijn mooist, op zijn fraaist, op zijn hoogst, in het mooiste geval; 2) allervriendelijkst, allerbeleefdst; sich - bedanken: allervriendelijkst bedanken. £icho'iiuiig, vr.: verschooning; sich gegenseitig mit - behandeln: elkander ontzien. £gt;cho'nungs, in Sam. 1 -brille, vr.: conservatie-bril; -los, bv. n.: zonder verschooning, (fig.) meedoogenloos; -voll, bv. n.: zeer verschoonend, zacht. ISchoosH (Schossl, m. (-es; mrv. Schös'se): schoot (ook fig.); (kim.) pand; mit Schössen versehen: (kim.) van panden voorzien; auf ihrem -e: op haren schoot; im -e der Erde, der Kirche, der Familie: (fig.) in den schoot der aarde, der Kerk, van zijne (hare) familie; die Hande in den - legen: (fig.) de handen in den schoot leggen, stil zitten, werkeloos blijven, niets doen; dem Glücke im -e sitzen : (fig.) een gelukskind zijn, (fam.) een gelukzak zijn. l£»choo!$H [Schoss], in Sam. I -bein, o.: (ontl.) schaambeen; -fall, m.: (rcht.) aan de moeder verzekerd vruchtgebruik van het vermogen van haar kind; -feil, o.: schootsvel, schortje, sloofje; -hund, m. (-hündchen, o.): schoothondje; -jünger, in.: meestbeminde leerling, (bijb.) meestbe-minde discipel; -kind, o.: schootkindje, troetelkind; -sünde, vr.: lievelingszonde, (fig.) zwak; -tuch, o.: voorschoot, schort. Hchopf, m. (-es; mrv. Schöp'fe): kuif; (f%.) kruin, top; (ook:) haarbos; Einen beim -e tassen: iemand bij het haar vatten; I -artig, bv. n.: kuifachtig, (fig.) gekuifd; -ende, o.: top, kruin;-ente, vr.: kuif-eend; -lerche, vr.: kuif-leeuwerik; -meise, vr.: kuifmees; -stern, m.: (str.) staart-ster, komeet. Hclröpf, in Sam. I -bar, bv. n.: te scheppen, te putten; -brett, o.: schepbord; -brunnen, m.: put (waaruit het water geput of geschept wordt); -eimer, m.: schep-emmer, puts; -gefass, o. (-geschirr, o.): schepper (d. i. voorwerp waarmee men schept); -kelle, vr.: schep-lepel, schepper; -kübel, m.: Zie -eimer; -löffel, m.: schep-lepel; -miihle, vr.: watermolen; -rad, o.: (van watermolens:) schep-rad,(in uurwerken:) slag-rad; -schaufel, vr.: hoosvat; -werk, o.: door stoom gedrevene watermolen. Schöpf'chen, o. (-s; mrv. -): kuifje. Schöp'fe, vr.: 1) waterput; 2) schepper, puts, schep-emmer. schop'fen, w. o. h.: eene kuif krijgen; w. b.: gekuifd maken. schtfp'fen, w. b.: scheppen (i. a. b.); (fig.) trekken, putten; Wasser -: water scheppen; Lut't -: lucht scheppen; Athem lt] -: adem scheppen; Mutn lt| -: moed scheppen; Trost -: troost putten; Verdacht (Argwohn) -: kwade gedachten (argwaan) opvatten; Xutzen - aus; nut (voordeelquot; trekken uit; Wasser mit dem Siebe -: (spr.) water scheppen met eene zeef, het onmogelijke willen. Schüp'fer, m. (-s; mrv. -): 1) schep- |
SCHöPFERGrEIST.
SCHRaGE.
724
|
per, maker, (fig'.) ontwerper, (theo.) Schepper; 2) schepper; (opschepper, uitschepper, iemand die met een scheppend voorwerp werkt); 3) schepper (schep-lepel, schep-emmer); 4) (in uurwerken:) slagr-rad; I -geist, ra.: scheppende geest; -hand, vr.: scheppende hand; -Kraft, vr.: scheppende kracht; -macht, vr.: almacht van den Schepper; -ruf, m. (-wort, o.): machtwoord van den Schepper. sclitfp'feriseh, bv. n.: scheppend; (fig.) vruchtbaar. schop Hg:, bv. n.: kuifdra^end, gekuifd. ^cliöpTung, vr.: schepping. Heliöp faiigH, in Sam. I -geschichte, vr.: geschiedenis van de Schepping, (fig.) wordings-geschiedenis; -tag, m.: dag der Schepping, (fig.) dag der wording; -werk, o.: scheppings-werk, werk der Schepping; -wort, o.: machtwoord van den Schepper. Seliöpp'clien, o. (-s; rarv. -): pintje, i^chöp'pe, ra: (-n; rarv. -n): schepen (thans: wethouder). £gt;chUp'peii, in Sara. I -arat, o.: schepenschap; -bank,vr.: schepenbank; -stad-ter, ra.: (scheldwoord:) stee-aap, stadskwi-bus ; -stube, vr.: schepenkamer. Stchop'pen, in. (-s; rarv. -): 1) loods, houten loods, afdak, schuur; 2) koetshuis; 3) (vochtmaat:) pint; -glas, o.: pintglas; -weise, bw.: bij de pint. ^ehop'perin, vr. (rary. -nen): baker. HChop'pigr (scliöp'pig), bv. n.: pint-, een pint inhoudende. Hchtfpps, ui.: Zie SicliöpN. SchOps, ra. (-es of -en; rarv. -e of-en); J) schaap (eigenlijk: hamel, gesneden ram) 2) (iron.) schapekop, stoffel, ezelskop. ^chUp'sen, in Sam. I -braten, ra.: gebraden schapevleesch; -fleisch, o.: scha-pevleesch; -keule, vr. (-schlagel, ra.): schapebout; -viertel, o.: voet (een vierdepart) van een schaap. ^chor, in Sain. I -graben, ra.: goot, greppel; -kopf, ra.: kaalgeschoren hoofd, kaalkop; -schaufel, vr.: spade; -stein, in.: Zie ^ieliornstein. Sclio re, vr.: 1) schoor, stut; 2) spade; I scho ren, w. o. h.: spitten. Sehorf, ra. (-es, -s; rarv -e of Schörf'e): 1) roof (op eene wond), korst; 2) zeer hoofd, (poi).) kleskop; 3) roosschilfer, roos op het hoofd; 4) (vea.) schurft; I -bildung, vr.: (hik.) korstvorraing; -lattich, m.: (pik.) schurftkruid. selior fen, w. o. h.: (vea.) schurft hebben, schurftig zijn; schor'fig, bv. n.: (vea.) schurftig. seliör'g:eii, w, b. 1) duwen; 2) stooten. Sellrl, ra. (-s): (rain.) schorl. Seliorn'stein, ra. (-es, -s; rarv. -e): schoorsteen, (iron.) keelgat; alles durch den - jagen: (iron.) alles door het keelgat jagen; den - scnirapft das Ofenloch: (spr.) de pot verwijt den Ketel dat hij zwart is; 1 -busen, ra.: ouderwetsche schoorsteen, boerenschoorsteen;-feger, ra.: schoorsteenveger; -haube, vr. (-kappe, vr.): schoorsteen-kap; -mantel, ra.: schoorsteenmantel; -röhre, schoorsteenpijp. Iseliosn: Zie sehiessen. ISehoss, ra. (-es; rarv. Schös'se): Zie fSehooss. |
ISehoss, m. (-es; rarv. -e of Schös'se): 1) (van booraen:) loot, uitspruitsel, spruit, (van graan:) halm. aar; 2) (van een huis): verdieping; 3) belasting (schot en lot); I -balg, ra.: koornaar-omkleedsel; -bank, vr.: bank met rugleuning; -bar, bv. n.: belastbaar: -buch, o.: kohier der belasting; -bühne, vr.: (mnw.) afdak; -einnehraer, m.: ontvanger van de belasting; -fass, o,: brouwkuip; -frei? bv. n.: vrij van belasting, onbelast; -treiheit, vr.: vrijdom van belasting; -gatter, o.: valdeur; -gras, o.: (pik.) dolik, herik; -haring, ra.: 1) ijle haring, 2) ijle bokking; -jahr, o.: groei-jaar; -kelle, vr.: bakje onder de bank in een rijtuig; -kiel, ra.: jonge koornhalra; -raann, ra.: belastingschuldige; -pflichtig, bv. n.: 1) belastbaar, 2) belastingschuldig; •rebe, vr.: wingerd-stek; -register, ra.: Zie -bueh; -reis, o. loot, spruit, uitspruitsel; -rinne, vr,: goot van holle pannen; -stein, ra.: pijl-steen, dondersteen; -wurz, vr.: (pik.) averuit; -zins, ra. rente-belas-ting. Sehöss'clien, o. (-s; rarv.-): sponning (yan een raamkozijn.) SehÖH'sel, ra. (-s; rarv. -): ovenschop» Helios sen, w. o. s.: (pik.) uitloopen, uitspruiten; w. o. h.: belasting (schot en lot) betalen: Schös'ser, m. (-s; rarv. -): ontvanger van de belasting; SchössereiV vr. belasting-kantoor, ontvangers-kantoor; Schöss'ling, ra. (-es,-s;-e): 1) schootkindje, 2) (pik.) loot, spruit, uitspruitsel. Seliöt'elien. o. (-s, rarv. -): (peul-) schilletje. Seho'te, vr.: 1) schil (peulschil), dop, bast (Zie rarv. Schoten); 2) (zeew.) schoot. Selio'ten, vr. rarv.: 1) peulen; (ook:) dop-erwten; 2) (zeew.) schooten; i -baura, m.: Sintjansbroodboora ; -blurae, vr.: wilde anemoon; -dom, ra.: 1) acacia, 2) gomboom; -dotter, m.: wormzaad: -erbsen, vr. mrv.: dop-erwten (frühe -erosen: jonge dop-erwtjes); -förraig, bv. n.: peulvorraig; -gewachse, o. mrv.: peulvrucliten; -klee, m.: steenklaver; -pfeffer. m.: Spaansche peper; samraler, ra.: scnillenraper;-tra-gend, bv. n.: de vrucht in peulschillen dragende. Sehott, ra. (-es, -s; rarv. -e): 1) karaat; 2) sluitdeur; o) beschot, afschutsel (in een schip); 4) borstwering van den achtersteyen; 5) kwast (in hout); 6) (adk.: zoutmeer in eene woestijn; I -land, o. (-s;: (adk.) Schotland; -lander, ra. (-s; rarv. -): Schot; -landerin, vr. (rarv. -nen): Schotsche; -landisch, bv. n.: Schotsch. Schot te, ra. (-n;;rarv. -n): Schot, Schotlandcr; Schottin. vr. (rarv. -nen): Schotsche; schot'tisch, bv. n.: Schotsch. Scho' verse'gel, o. (-s; rarv. -): (zeew.) schooverzeil. seliraffl ren [iel, w. b.: schraffeeren (niet kruisstrepen teekenen of graveeren). seliriig, bv. n. en bw.: schuin; - zu-schleifen: schuin bijwerken; I -fenster, o.: lichtraam, vallicht; -heit, vr.: schuinheid, schuinte; -kante, vr.: sponning, gleuf; -linie, vr.: hoekpunts-lijn; -mass, o.: zwei; -schnitt, ra.: (wsk.) ellips; -steg, ra.: (typ.) kooihout, kooi; -zeilig, bv. n.: (plk.)ruits-wijze. schrage, bv. n. en bw.: schuin; I |
SCHEaGEBEET.
SCHRECKE.
725
|
vr.; 1) schuinte; 2) schuine kant; I -beet, o.: (tnb.) rabat; -mass, o.: zwei; -mauer, vr.: zijmuur van eene hooge stoep. 8Chrli'g:en, w. b.: schuinmaken, schuin bijwerken. Schra gen, m. (-s; mrv. -): 1) schraag:, 2) (in de ^ïïeeschhal:) vleeschbank; 3) krib; slaapstede; 4) hout-stapel. SchrU gung, vr.: 1) schuinte; 2) schuine bijwerking-. schralen, w. o. h.: (zeew., van den wind:) schralen. Schramm, in Sam. I -schuss, m.: schampschot. Schram'me, vr.: schram; schraoi'men, w. b.: schrammen; schram'migr, bv. n.: vol schrammen. Schrank, m. (-es, -s; mrv Schran'ke); 1) kast; 2) buffetkastje; 1 -ader, vr.: ader op den voet; -schlüssel, m.: kastsleutel; -tliür, vr.: kastdeur. Schrank, in Sam. I -eisen, o.: zaagr-vijl, tandzetter. scherpzetter; -fenster, o.: jaloezie, zonneblind; -werk, o.: traliewerk. Schrank'chen, o. (-s; mrv. -): kastje. Schran'ke, vr.: 1) slagboom, slaghek, hek, afsluiting; (fig.) perk, omperkte (afgeperkte) ruimte; (ook:) grenspaal, grens; die -n überschreiten: (fig.) de grenzen (de palen, de perken) te buiten gaan; Einen in den -n halten: (fig.) iemand binnen de palen houden, iem. in toom (in bedwang) houden; sich in den -n halten: (fig.) zich niet te buiten gaan; - setzen: (fig.) paal en perk stellen; in die -n treten: (hg.) in het strijdperk treden; 2) balie; (fig.) rechtbank, gerechtshof; vor den -n quot;• voor de balie, voor de rechtbank. Schranken, in Sam. I -fenster, o.: tralie-venster, raam met tralies; -los, bv. n.: onbeperkt; -losigkeit, vr.: onbeperktheid. schran ken, w, b.: 1) kruiselings over elkander plaatsen; die Füsse (die Beine) de beenen over elkander slaan; - um: heenslaan om; 2) uittanden, tanden maken aan (b.v. eene zaag). Schran'ne, vr.: 1) Zie SchranUe no. 1; 2) vleeschbank (in de hal); (ook:) uitstalling van eetwaar, inz. van brood; 3) (te Weenen:) paleis van Justitie. Schranz, m. (-en; mrv. -en): 1) hoveling, slaafsche vleier, (gein.) gatlikker; 2) klaplooper. schran zen (schrUn zen), w. o, h.: 1) schransen, (gem.) vreten; 2) klaploo-pen. schran'zenhaft, bv. n.: 1) hovelingachtig, slaafsch vleiend, (gem.) gatlikkerig; 2) klaplooperig. Schrap, in Sam. I -eisen, o.: schrapmes, krabber. Schrap'pe, vr.: 1) schrapmes, krabber; 2) roskam; schra'pen, w. b.: schrappen, afkrabben; Schra'per, m. (-s; mrv. -): schrapmes, krabber. Schranb, in Sam. I-baum, m.: schroef-boom; -büchse. vr.: schroefmoer; -haken, m.: schroefhaak; -horn, o,: schroefhoorn (eene schroefvormige schelp); -planke, vr.: schroefplank; -stock, m.: liandschroef; -zange, vr.: schroeftang. Schriiub chen, o.(-s; mrv.-): schroefje. |
Hchran'be, vr.: schroef; Archimedi-sche -: Archimedische schroef; auf -n stehen: (fig.) op losse schroeven staan, zeer onzeker zijn; auf -n gestellt: (fi^.) raadselachtig, dubbelzinnig, voor verschillende uitleggingen vatbaar; seine Worte auf -n stellen (setzen): zijne woorden zoo inkleeden dat ze voor verschillende uitleggingen vatbaar zijn, raadselachtig (dubbelzinnig) spreken; in seinem Kopte ist eine - los: (fig.) er is er een van de vijf bij hem op hol. Ischrau'ben, w. b. reg. en onr. (schrob; geschro'ben): schroeven ; - an : vastschroeven aan; - auf: vastschroeven op; seine Ausdrücke -: (fig.) raadselachtig (dubbelzinnig) spreken (Zie 13 reg. hooger); ge-schraubt: (fig.) raadselachtig, dubbelzinnig; Einen -: (fig. fam.) iemand voor het lapje houden, den gek met iemand steken; Einen um sein Geld -: (fig. fam.) iemand zijn geld afhandig maken, iemand zijn geld uit den zak kloppen. Schrau'ben, in Sam. I -baum, m.: schroefboom; -blech. o.: schroefplaat; -bohrer, m.: schroerboor: -bolzen, m.: schroefbout; -dreher, m.: schroevendraaier; -eisen, o.: schroefplaat; -förmig, bv. n.: schroefvormig; -gang, m. (-gewinde, o.); schroefdraad; -kopt', m.: kop eener schroef; -linie, vr.: schroeflijn; -mutter,vr.: schroefmoer, moer eener schroef, moerschroef; -nagel, m.: schroefnagel, schroefvormige spijker; -presse, vr.: schroefpers; -riegel, m.: schroefgrendel; -ring, m.: schroefring; -satz, m.: dommekracht; -schloss, o.: schroefslot; -schlüssel, m.: 1) schroef-sleutel, 2) schroevendraaier; -winde, vr.: houtschroef; -zeug, o.: schroevenmakers-gereedschap; -zieher, m.: schroevendraaier; -zirkel, m.: veerpasser; -zug, m.: hijschtuig, takel, katrol; -zwinge, vr.: klem.schroef, klemhaak. Schran ber, m. (-s; mrv. -e): schroe-ver. Schrauberei', vr.: (fig. fam.)fopperij. schrave'len, w. o, h.: (zeew.) scherp bij den wind zeilen. Schreck, m. (-es, -s; mrv. -e): schrik; I -bar, bv. n.: 1) schrikachtig, 2) bangelijk; -bild, o.: schrikbeeld; -geburt, vr.: misgeooorte; -gedanke, m.: verschrikkelijke gedachte; -geist, in. (-gespenst, o.): schrikwekkend spook; -gestalt, vr.: schrikwekkende gedaante; -haft, bv. n.: 1) schrikachtig, bangelijk, 2) verschrikkelijk, schrikwekkend; -haftigkeit, vr.: 1) schrikachtigheid, bangelijkheid, 2) verschrikkelijkheid, schrikwekkendheid; -herd, m.: slagkooi, vogelknip; -los, bv. n.: onvervaard; onverschrokken; -pulver, o.: (gnk.) schnkpoeder; -schanze, vr.: (vest.) schrikschans (Fr.: redoute);-scheuche vr.: vogelverschrikker, (fig.) bangmaker; -schuss, m.: 1) schot om bang te maken, 2) (fig.) loos alarm; -sprung, m.: sprong van schrik; -stein, m.: (min.) malachiet, (fig.) schutpaal, schut-steen (om te beschutten tegen beschadiging van rijtuigwielen); -strafe, vr.: strat tot een afschrikkend voorbeeld; -tuch, o.: (fig.) fiadderlap (om het wild bang te maken); -wasser,o.: (gnk.) schrikdrank; -wort, o.: schrikwekkend (bangmakend) woord, (fig.) dreigement, bedreiging. Schreck'e, vr.: (vog.) kwakkelkoning. |
SCHREIERIN.
SCHRECKEN.
726
|
Isclireek'en, w. o. onr. s.: Zie er-sclirecken; I w. b. reg.: verschrikken, bangmaken, schrik aanjagen; (kkk.) met koud water besprenkelen. ISclireck'eii, m. (-s; mrv. -): schrik; (figr.) verschrikking, verschrikkelijkheid; in - setzen: met schrik vervullen, doen ontstellen; die - des Krieges: de verschrikkingen van den oorlog; I -erregend, bv. n.: schrikwekkend; -los, bv. n.: onvervaard, onverschrokken; -losigkeit, vr.: onvervaardheid, onverschrokkenheid; -spur, vr.: naweeën (mrv.) van den schrik; -stumm, bv. n.: stom van ontzetting, door schrik verstomd; -voll, bv. n.: allerverschrikkelijkst. Sclireck'ens, in Sam. I -bild, o.: schrikbeeld; -bote, m.: overbrenger van ontzettende tijding; -botschaft, vr.: ontzettende tijding; -gestalt, vr.: schrikgestalte; -herrschaft^ yr.: schrikbewind; -jahr, o.: verschrikkelijk jaar; -mann, m.: man van het schrikbewind, terrorist; -nacht, vr.: verschrikkelijke nacht, nacht van schrikken en angsten; -regierung, vr.: schrikbewind; -system, o.: terrorismus, stelsel van schrik-aanjaging; -tag, m.: verschrikkelijke dag, dag van schrikken en angsten, (fig,) ongeluksdag; -zeit, vr.: verschrikkelijke tijd, tijd van schrikken en angsten (fig.) bange tijd, benauwde tijd, (hist.) tijd van het schrikbewind. Sclireck'er, m. (s; mrv, -): verschrikker, bangmaker, schrik-aanjager; schreck'lich, bv. n.: schrikkelijk, verschrikkelijk; Schreck'lichkeit, vr.: verschrikkelijkheid; Schreck'niss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv. -se]): Zie Schrecken, m. Schrei, m. (-es, -s; mrv. -e): schreeuw, kreet, gil; einen - ausstossen (einen -thun): 1) een gil (een schreeuw) geven, 2) een kreet slaken; I -hals,m.: scnreeuw-leelijk, schreeuwer; -jahr, o.: jaar waarin de pupil den voogd kan aanspreken in rechten; -mann, m.: ooggetuige; -maul, o. : Zie -hals; -pfeife, vr.: 1) (in orgels:) mixtuur, 2) fluitje (om b. v. in eenen schouwburg te fluiten ten teeken van afkeuring); -sack, m.: Zie -hals; -ton. m.: krassende toon; -vogel, m.: vogel die slechts een eentonig geschreeuw laat hooren. Schreib, in Sam. I -art, vr.: 1) schrijfwijze, manier van schrijven, (ng.) stijl, schrijfstijl (die höhere -art: de verhevene stijl); 2) hand van schrijven, hand, (fig.) schrift; 3) (fig.) spelling; -bedarf, m.: schrijfbehoeften (mrv.), (het) noodige om te schrijven; -blei, o.: schrijfpotlood; -buch, o.: schrijfboek; -feder, vr.: schrijfpen; -fehler, m.: schrijffout; -fertig, bv. n.: vlug met de pen: -fertigkeit, vr.: vlugheid met de pen; -gebühren, vr. mrv. (-geld, o.): schrijfloon; -griffel, m.: grifje; -kastchen, o.: schriiflessenaartje : -kitzel, m.: (iron.) schrijfjeukte; -kócner, m.: pennenkoker; -kunst, vr.: schrijfkunst; -leder, o.: perkament: -lehrer, m.: schrijfmeester; -lust, vr.: scnrijflust; -lustig, bv. n.: schrijflustig; -meister, m.: schriifmees-ter; -muster, o.: schrijfvoorbeeldj voorbeeld om na te schrijven; -papier, o.: schrijfpapier ; -pergament, o.: schrijfper-kament; -pose, vr.: schrijfpen; -puit, o.: schrijflessenaar; -richtig, bv. n.: goed gespeld; -schrank, m.: schrijflessenaar; -schule, vr.: schrijfschool; -schülerr m.: schrijfteerling; -selig, bv. n.: met de zucht om te schrijven behept ; -selig-keit, vr.: beheptheid met de zucht om te schrijven; -stift, m.: schrijf-stift; -stube, vr.: schrijfvertrek, (fig.) studeerkamer,, (ook:) kantoor; -stunde, vr.: schrijfles; -sucht, vr.: Zie -seligkeit; -süchtig, bv. n. Zie -selig; -tafel, vr.: 1) schrijflei, 2) zakboekje opschrijfboekje; -tafel, vr. schrijftafel, (fig.) schrijflessenaar; -übung, vr.: schrijfoefening; -wuth [tl, vr.: schrijfwoede; -zeug, o.: schrijfgereedschap, pen en inkt; -zug, m.: pennetrek. |
Schrei'be, in Sam. I Zie Sehreib. Schreiquot; toematerialien, o. mrv.: schrijfbehoeften; I -handier, m.: winkelier in schrijf behoeften ; -handlung, vr.: winkel van schrijfbehoeften; -handel, m.: handel in schrijfbehoeften. schrei'beln,w.o.h.: papier bekrabbelen. Ischrci'ben, w. o. onr. h. en w. b. onr. (schrieb; geschrieb'en): schrijven; (flg.) spellen; Einem - (an Ëinen -): aan iemand schrijven; etwas ins Reine -: iets in het net schrijven, iets overschrijven; ich werde mir es ninter die Ohren -: (spr.) ik zal het in mijn oor knoopen; das Wort „Glycerinquot; soli mit einem „yquot; und nicht mit „ijquot; geschrieben werden: het woord „glycerinequot; moet met eene „yquot; en niet met „ijquot; geschreven (d. i. gespeld) worden; I sich -, w. w. onr.: 1) zijnen naam schrijven (d. i. spellen), 2) heeten, genaamd zijn; woher schreibt er sich: waar is hij^ vandaan V; wo schreibt sich diess her: waar komt dit vandaan ? ISchrei'ben, o. (-s): (een) schrijven, (een) brief; Ihr werthes [tl -: uwe geëerde letteren, uw geëerd schrijven. Schrei'ber, m. (-s; mrv. -): 1) schrijver; 2) secretaris; 3) klerk; I -amt, o.^ 1) secretarisschap, 2) klerkschap; -dienst, m. (-posten, m.): Zie -amt; -rose, vr.: (pik.) amarant; -stand, m.: 1) stand van klerk, stand van kantoorbediende, 2) (de) klerken (mrv.); -stelle, vr.: 1) post van secretaris, 2) plaats als klerk. Schreiberei', vr.: schrijverij, geschrijf; Schreib'ler, m. (-s; mrv. -): papierbe-kladder; Schrei'bung, vr.: schrijfwijze, (fig.) spelling. schrei en, w. o. onr. h. (schrie; ge-schrie'en): schreeuwen; (fig.) roepen; (ook:) gillen; (ook:) krijten, janken, huilen, grimmen; (van hanen:) kraaien; (van ezels O balken; Feuer-: brand roepen; um Hülfe -: om hulp roepen; um Gnade -: om genade roepen; umKache -: schreien (schreeuwen, roepen) om wraak; über etwas -: luid de stem verheffen tegen iets; hinter Einem her -: iemand naschreeuwen, iem. najouwen; aus vollem Halse -: schreeuwen zoo hard als men kan; wie man in den quot;NVaid schreit, so kommt es wieder heraus: (spr.) op zotte vragen volgen zotte antwoorden. Zie ook Schrei. schrei'encl, bv. n.: schreeuwend (ook fig.), (van kleuren:) schel, hel, opzichtig; Schrei'er, m. (-s; mrv. -): schreeuwer,(fig.gt; janker, huilebalk; Schreierei', vr.: (fam.) geschreeuw, (fig.) gejank; Schrei'erin, vr. |
SCHRITTZaHLER.
SCHREIN.
727
|
(mrv. -non): schreeuwster, (figr.) jankster, huilebalk; schrei'erisch (schrei'ig), bv. n.: schreeuwerig, (fig.) grinimerig, jankerig. Schrein, m. (-es,-s; mrv.--e): kast; (inz.) reliquieënkastje. Schrei'ner, m. (-s; mrv. schrijnwerker, kastenmaker; I -arbeit, yr.: kastenmakers-werk; -gesell, m.: schrijnwerkersknecht; -gewerk, o.: Zie -zunft; -handwerk, o.: schrijnwerkers-ambacht, kastenmakers-ambacht; -meister, m.: schrijnwerkersbaas;-werk, o.: Zie -arbeit; -werkstatte, vr.: schrijnwerkerswinkel, kastenmakerij; -zunft, vr.: schrijnwerkers-gilde. schrei'nern, w. o, h.: schrijnwTerken, kastenmaken. sclirei ten, w. o. onr. s, (schritt; geschriften): schrijden, stappen, loopen, gaan; vorwarts -: voorwaarts treden, (fig.) voorwaarts schrijden, vooruitgaan; weit-: wijd stappen, groote stappen doen; über einen Graben -: over eene sloot stappen; zu etwas -: tot iets overgaan; zur Stim-mung tot stemmen overgaan; zu einer zweiten Ehe -: tot een tweede huwelijk overgaan; zum Werke -: aan het werk gaan^ Schrei'tung:, vr.: schrede, stap. £talirick, m. (-es, -s; mrv. -e): scheur, barst, spleet; (fig.) mikmak, (in touw:) kink; I schrick'en w. o. s.: bubbelen; das Ankertau schrickt: (zeew.) er komt een kink in den kabel. sclirie: Zie schreien. sclirieb: Zie sclireiben- Sclirift, vr.: 1) schrift, letterschrift; 2) Schriftuur, Schrift, Bijbel; in der -belesen: bijbelvast, (fam.) thuis in de Heilige Schrift; 3) geschrift, werk (boekwerk); sammtliche -en: de compleete werken; eine kleine -: een dun boekje, een geschriftje, (fig.) een vlugschriftje; eine monatliche -; een maandschrift; 4) (typ.) letter; mit kleiner -: met kleine letter; die - fallt ab: de letter is kapot, de letter is versleten; I -absatz, in,: paragraaf; -anzeige, vr.: aankondiging van een nieuw werk, uitgevers-advertentie; -art, vr.: (typ.) lettersoort; -ausleger, jn.: exegeet, Schriftverklaarder, uitlegger van de heilige Schrift; -auslegung, vr.: exegese, verklaring (uitlegging) van de heilige Schrift; -benaltniss [nisj,o.: brievendekker;-beur-theiler [t], m.: recensent; -beurtheilung [tl, vr.: recensie; -bunzen, m,: letter-stempel; -erklarer, m,: Zie -ausleger; -erkla-rung, vr.: Zie -auslegimg:; -fach, o.: (typ.) vakje (hokje) der letterkast; -for-scher, m.: schriftgeleerde; -forschung, vr.: studie (bestudeering) van de heilige Schrift; -gelehrte. m.: schriftgeleerde; -gewölbe, o.: archief; -giesser, m.: lettergieter (-giessererz, o., -giessermetall, o.: letter-spijs, metaal om letters van te gieten); -giesserei', vr.: lettergieterij; -guss, m.: 1) (het) lettergieten, 2) gietsel van letters; -halter, m.: (typ.) kopijhouder; -höhe, vr.: (typ.) hoogte der letters; -kasten, m.: (typ.) letterkast, (fig.) kast voor geschrevene stukken; -kegel, m.: (typ.) letter-corpus; -kür-zung, vr.: afkorting, verkorting, verkorte schrijfwijze ; -massig, bv. n.: overeenkomstig (volgens) de Schrift; -mas-sigkeit, vr.: overeenstemming met de Schrift; -mutter, vr.: matrijs, lettervorm (der lettergieters); -probe, vr.: (typ.) letterproef, (fig.) proeve van letterschrift; -punzen, m.: Zie -bunzen; -sass, m.: (nist.) rijks-vazal; -sassig, bv. n.: rechtstreeks aan het rijk leenplichtig; -saule, vr.: (typ.) kolom; -schneider, m.. letter-graveur; -schrank, m.: kast voor geschrevene stukken; -seite, vr.: bladzijde, pagina; -setzer, m.: (typ.) letterzetter; -spotter, m.: spotter met de heilige Schrift; -spra-che, vr.: schrijftaal, (theo.) bijbeltaal; -stelle, vr.: plaats uit de heilige Schrift, bijbelplaats, bijbeltekst; -steller, m.: schrijver (van boekwerken), auteur (-stel-lerscnaft, vr.: auteurschap; -stellerwelt, vr : auteurs-wereld); -stellerei', \r.: (het) boeken-schrijven; -stellerin, vr.: schrijfster (van boekwerken); -stellerisch, bv.n.: letterkundig; -stellern, w. o. h.: boekenschrijven; -stempel, m.: Zie -bunzen; -stück, o.: (typ.) stuk zetsel; -tasche, vr.: |
Sortefeuille; -text, m.: bijbeltekst; -verreher, m.: verdraaier van den zin der heilige Schrift; -verfalscher, m.: (rcht.) falsaris ; -verfalschung, vr.: (rcht.) valsch-heid in geschrifte; -wechsel, m.: briefwisseling; -werk, o.: penwerk; -zeichen, o.:ortefeuille; -text, m.: bijbeltekst; -verreher, m.: verdraaier van den zin der heilige Schrift; -verfalscher, m.: (rcht.) falsaris ; -verfalschung, vr.: (rcht.) valsch-heid in geschrifte; -wechsel, m.: briefwisseling; -werk, o.: penwerk; -zeichen, o.: 1) letterteeken, 2) leesteeken (-zeichen-setzung, vr.: plaatsing van de leestee-kens); -zeug, o.: letter-spijs, metaal om letters van te gieten; -zug, m.: penne- Sclirift'chen, o. (-s; mrv. -): geschriftje, werkje; schrif'teln, w. o. n.: kleine werkjes schrijven, (inz.) vlugschriften schrijven; Schrift'ler, m. (-s; mrv. -): schrijver van vlugschriften; schrift'lich, bv. n. en bw.: schriftelijk, (fam.) zwart op wit (- aufbewahren: opteekenen, dk.: boekstaven). schrill, bv. n.: schril, schel, scherp; schril'len, w. o. h.: 1) schril klinken, 2) klingelen, 3) (van vogels:) tjilpen. Isehritt: Zie sclireiten. IScliritt. m. (-es, -s ; mrv. -e): schrede, stap, voetstap; (fig.) stap; (ook:) tred; (in het dansen:) pas; - vor -: stap voor stap, (fam.) voetje voor voetje; cinen - raachen: een voetstap doen; grosse -e machen: groote stappen doen; einen starken - gehen: goed (stevig, hard) doorstappen; der erste - zu: (fig.) de eerste schrede tot; die ersten -e thun: (fig.) de eerste stappen doen; es ist nur um den ersten - zu thun: (spr.) de eerste stap is het moeielijkst; ein Pferd im -e reiten: een paard stapvoets laten loopen; gleichen - halten mit: (fig.) gelijken tred houden met; wer nicht - halten kann, muss traben: (spr.) men moet roeien met de riemen die men heeft. ISchrttt, in Sam. 1 -ganger, m.: telganger, paard dat stapvoets loopt; -mass, z. n. o.: schredenmaat; -railssig, bw. en bv. n.: stap voor stap, (fam.) voetje voor voetje, (fig.) langzaam, (muz.) andante; -messer, m.: schredenmeter; -schuh, m.: schaats (Zie Schlittschuh); -stein, m.: steen om den voet op te zetten, (fig.) hulpmiddel; -weise, bv. n. en bw.: Zie -massig:; -zahler, m.: schredenteller, schredenmeter. |
SCHRITTLINGS.
SCHRÜMPFIG.
|
schritt lings, bw.: 1) stapvoets, stap voor stap, (tam.) voetje voor voetje; 2) schrijëlmgs; - sitzen auf: schrijëlings zitten op; - stehen über: schrijëlings over... heen staan. itschrob: Zie nclirauben, |Schrob, in Sam. I -sage, vr.: schrobzaag, handzaag. ^chro'bel, m. (-s; mrv. -): fijne kaarde; schro'beln, w. b.: fijnkaarden. Schröck, in Sam. I -stein, m.: (hik.) graveel. schrolfj bv. n.: 1) ruw, hobbelig, oneffen; (ng.) ruw, ongemanierd, barsch, plomp, grof; 2) steil; (fig.) ontoegankelijk ongenaakbaar; I -heit, vr.: 1) ruwheid (ook fig.), 2) steilheid. Jsfcliroffe, vr.: 1) steilte, steile kant, steile helling; 2) steilheid; 3) ruwheid (ook fig.); I schroffig, bv. n.: Zie schroff. Sclirol le, vr.: Zie i^chrulle. sclirol'lenhaft, bv. n.: vol grillen en viezevazen. Seliröpf. in Sam. I -eisen, o. (-flinte, vr.): (hik.) kopmes, spring-lancet; -glas, o. (-hom, o., -kopf, m.): (hik.) kopglas; -schnapper, m.: Zie -eisen; -zeug, o.: (hik.), (het) noodige om te koppen. Scliröp'fe, vr.: aftopping, (het) aftoppen, enz. Zie schrUpfen. scliröpTen, w. b.: 1) (akk.) aftoppen; (graan:) van het blad ontdoen; ftnb., aan boomen:) insnijdingen in de buitenschors maken; 2) (hik.) koppen; (fig. fam.) villen, het vel over de ooren halen, eene veer uit den staart trekken; sich - lassen: (hik.) zich laten koppen, (fig. fam.) zich laten plukken (in het spel), zich laten villen, moeten bloeden, zich eene veer uit den staart laten trekken. Sehröp'fer, m. (-s; mrv. -): (hik.) koppen-zetter; SchrÖp'fung, vr.: (hik.) koppen-zetting, kopping. l£gt;elirot, o. en m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (afgehakt of afgesneden) stuk, brok, (van hout:) blok; 2) (mtw.) wettig gewicht, juiste zwaarte, (ook:) munt-plaatje, (ook:) stempel; von gutem - und Korn: (mtw.) goed van zwaarte en van iqngehalte, (fig.) van den echten stempel: ein Mann von altem - und Korn: (fig.) een man van den ouden stempel; 3) (art.) schroot; (jag.) hagel, schiet-hagel; 4) rand, zoom, (van laken:) zelfkant. IScbrot, in Sam. I -axt, vr.: hakbijl, houthakkersbijl; -baum, m.: disselboom; -beutel, m.: (jag.) hageltasch, (art.) schrootzak, (in molens:) zemelkist; -bohrer, m.: putboor; -büchse, vr.: 1) jachtgeweer, jachtroer, 2) hageltasch; -bunzen, m.: steekbeitel; -eisen, o.: gjoote beitel, (hik.) raspvijl, beendervijl; -labrik, vr.: hagelgieterij, schiethagel-labriek; -form, vr.: hagelvorm, gietvorm voor schiethagel; -fiinte, vr.: jachtroer, jachtgeweer; -förmig, bv. n.: hagelvormig; -gang, m.: molensteenen (mrv,) van een pelmolen; -giesserei', vr.: Zie -fabrik ; -gürtel, m. gordelriem voor schiethagel; -hammer, m.: beiteivormige hamer; -ho-bel, m.; roffelschaaf; -kasten, m. zemel-kist; -kleie, vr.: grove zemelen (mrv.); |
-korn. o.: van de schil ontdane graankorrel, (fig.) gepeld graan, (jag.) hagelkorrel; -kupfer, o.: afsnijdsel van koper, koper-snippers (mrv.); -leiter, vr.: ladder-brug (om te laden ot te lossen); -mass, o.: maat (voor een schot hagel of schroot); -mehl, o.: grof meel (meel met de zemelen er in); -meissel, m.: Zie -eisen; -messer, o.: hakmes; -messing, o.: afsnijdsel van geelkoper, geelkoper-snippers (mrv.); -model, m.: Zie -form ; -mühle, vr.: pelmolen; -sack, m.: Zie -bentel; -sage, vr.: schrobzaag, groote zaag; -schere, vr.: muntschaar; -schwein, o-: niet te vet varken, (inz.) speenvarken; -seil, o.: touw om vaten neer te laten in een kelder; -sieb, o. hagelzeef, korrelzeef;-speek, m.j doorregen spek; -stahl, m.: Zie -eisen; -stück, o.: 1) Zie Schrot no. 1, 2) (art.) stuk van zwaar kaliber, groot kanon; -tau, o.: (zeew.) schrooitouw; -thurm [t], m,: hooge schoorsteen van eene hagel-gieterij; -wage, vr.: (zeew.) peillood, dieplood, (tim. en mtsl.) paslood; -werk, o.: 1) lambrizeering, wandbeklee-ding; 2) Zie -fabrik; -winde, v.: haspel; -zahn, m.: snijtand; -zeug, o.: (munters-) kniptuig. Seliröt'chen, o. (-s; mrv. -): 1) stukje, brokje; 2) blokje; 3) muntplaatje; 4) korreltje, (inz.) hagelkorreltje. Scliro'te, vr.: 1) beitel; 2) rand,zoom, (van laken:) zelfkant. scliro'ten, w. b.: 1) op de juiste maat brengen (hakken, snijden, zagen, knippen) ; 2) ten ruwste van het buitenste ontdoen, (graankorrels:) pellen; 3) (van ratten en muizen:) knabbelen aan, kapot-knabbelen; 4) schroeien, met behulp van een schrooitouw neerlaten of ophalen (in den Keiler -: in den kelder neerlaten; aus dem Keiler -: uit den kelder ophalen). Hclirii ter, m. (-s; mrv. -): 1) wijndrager; bierdrager; 2) Zie i^ehroteisen; 3) (mtw.) pasmaker van de muntplaat-jes; 4) (ins.) vliegend hert; I -lohn, m.: wijndragers loon, bierdragers-loon, loon voor het kelderen van vaten. ^chrött'ling, m. (-es, -s; mrv. -e); Zie Schrot no. 1; 2) (mtw.) muntplaatje. £»chrubb, in Sam. I -bürste, vr.: borstel, boender; -hobel, m.: roffelschaaf; -sage, vr.: schrobzaag. sehrnb'beln, w. o. h.: wolkammen, wolkaarden; w. b.: kaarden ; schrub'ben, w. b.: schrobben, (zeew,) zwabberen, (tim.) ten ruwste schaven, (hg.) met de ruwe schaaf bewerken, (ook:gt; villen, plukken, het vel over de ooren halen; Schrub'ber, m. (-s; mrv. -): 1) schrobber (iemand die schrobt), 2) boender (schrobborstel), (zeew.) zwabber. £»chrnrie, vr.: gril, frats; -n (mrv.): grillen, fratsen, viezevazen. iSchrnm'nel, vr.: 1) rimpel, 2) plooi, vouw, kreukel; schrum'pelig, bv. n.: 1) rimpelig, gerimpeld, 2) kreukelig, gekreukeld; schrum'peln, w. o. s.: 1) rimpelen, 2) krimpen; schrump'fen, w. o. s.: krimpen, vol kreuken en rimpels worden, (van melk:) kappelen, klonteren, hotten, (van ooft. enz.:) indrogen; schrump'fig, bv. n.: 1) gerimpeld, 2) vol kreukels, |
SCHRUND.
SCHUL.
729
|
3) (van melk:) gekappeld, gehot, geklonterd, 4) (van ooft,, enz.:) ingedroogd. Sclirund, m. (-es; mrv. Schrün'de): berst, spleet, scheur; Schründ'chen, o. (-s; mrv. -): berstje, kloofje. spleetje, scheurtje; Schrun'de, vr.: Zie Hchruncl (-n, vr. mrv.: vea.: kootzweren); schrun'-aen, w. o. s.: bersten, scheuren, splijten; schrun'dig, bv. n.: vol bersten en kloven. seliriip'fen, w. b.: ten ruwste bewerken; w. o. s.: Zie schriimpfen. Schrut, in Sam. I Zie Trut in Sam. |!$cliub, m. (-es, -s; mrv. Schü'be): duw; (spl.) slag, stoot, worp; (van den wind:) windvlaag, rukwind; (van soep:) schep, lepelvol; (bij bakkers:) ovenschop-vol, (ook i) baksel; (figr.) vervoer op een kruiwagen; (rcht.) uitzetting (uit een land), verwijdering (over de grenzen); ein - Kegel: een kegelspel, een spel kegels; ich habe den -: het is mijne beurt om te spelen; ein guter -: (spl.) een goede worp (slag, stoot). I^cliub, in Sam. I -amt, o.: (rcht.) hof van appèl; -blech, o.: schuifdeur, ovendeur; -tach, o.: schuiflade; -fenster, o.: schuifraam; -jack, m.: (gem.) schobbejak, schobberd; -karren, m.: kruiwagen; -karrner, m.: kruiwagenman, kruier; -kasten, m.: latafel; -lade, vr.: schuiflade, (fig.) latafel; -loch, o.: oven-gat, ovenmond; -ochs, m.: trek-os, ploegos; -pass, m.: bevel om vreemde land-loopers over de grenzen te brengen; -riegel, in.: grendel; -sack, m.: zak (broekzak, borstzak, rokzak, jaszak, enz.); -tisch, m.: schuiftafel; -wand, m.: beweegbaar schut; -weise, bw.: 1) schuivend, 2) duwend; -zeit, vr.: schofttijd. i^chub'bejak, m. (-es, -s; mrv. -e): schobbejak, schobberd. ^clmb'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) grendel; 2) verschoveling, verschoppeling; 3) landlooper die over de grenzen gezet wordt. ischiicli'tern, w. b.: bangmaken. Ischücli'tern, bv. n.: scliuchter, bedeesd; bloode (fam.: bleu), verlegen; I -heit, vr.: schuchterheid^ oedeesdheid; blooheid (fam.: bleuheid), verlegenheid. Slchuck, m. (-es, -s; mrv. -e): duw. Sclmck'el, vr.: Zie vr. ^chaukel; schuck'eln, w. o. s.: (pop.) waggelen, zwingelen. sclmck'en, w. b.: duwen. Scliu'clel, vr.: (pop.) sloerie, slons, slordebel. schiif: Zie scliaff'en. JSchuft, m, (-es, -s; mrv. -e): (gcm.) schoft, schobberd, schobbejak; schuftig, bv. n.: (gem.) schofterig, schobbejakkerig; Schuf'tigkeit, vr.: (gem.) schofterigheid, schobbejakkerigheid. Sr hu fut, m. (-es, -s; mi v. -): (vog.) kat-uil. |
ISchuli, m. (-es, -s, mrv. -e): schoen; (als maat:) voet; (fig.) uiteinde, punt; (in de scheepmakerij:) planken en rollen (mrv.) waarover een schip van stapel loopt; (zeew.) ankerschoen; hölzerne -e: klompen, holsblokken; Jeder weiss am Besten, wo ihn der - drückt: (spr.) ieder weet zelf het best waar hem de schoen wringt; alle -e über Eincn Leisten schlagen: (spr.) alles over één kam scheren; Einem etwas in die -e giessen (schieben, schutten): (fig.) aan iemand d e schuld van iets geven, iemand van iets betichten; ich möchte nicht in seinen -en stecken: (fig.) ik zou niet gaarne in zijne schoenen staan; Einem die -e austreten: (fig.) iemand vóór zijn, iem. eene vlieg afvangen; etwas an den -en abgelaufen haben: (fig.) iets al lang geweten hebben, (fam.) iets al lang in zijne sloffen gehad hebben; umgekehrt wird ein - daraus: (fam.) zal er iets van terecht komen, dan dient de zaak anders aangepakt te worden. I^eliuh, in Sam. I -absatz, m.: hak (achterlap) van een schoen; -ahle, vr.: schoenmalcers-els; -anzieher, m.: schoenhoorntje; -band, o.: schoenriem;-blatt, o.: bovenleer voor of van een schoen (-blatter, o. mrv.: bovenleer voor of van schoenen); -blatzer, m.: schoenlapper; -borsten, vr. mrv.: pekdraad-borstels, varkensborstels om aan den pekdraad te slaan; -bürste, vr.: schoenborstel, schoenschuier; -büsser, m.: schoenlapper; -draht, m.: pekdraad, pikdraad; -eisen, o.: schoenmakers-schrapmes; -fabrik, vr.: schoenenfabriek, groote schoenmakerij; -fleck, m.: 1) lap op een schoen, 2) achterlap; -flicker, m.: schoenlapper; -flicke-rin, vr.: schoenlappersvrouw; -hader, m.: voetveeg; -horn, o.: schoenhoorntje; -knecht, m.: schoenmakersknecht; -kneif, m.: schoenmakers-mes; -kratze, yr.: voetveeg-ijzer; -laden, m.: schoenenwinkel, schoenmakers-winkel; -lasche, vr.: lus (trek-lus) aan een schoen; -leder, o.: schoenleder, schoenleer; -leisten, m.,: schoenleest, schoenmakers-leest; -macher, m.: schoenmaker (-machergesell, m.: schoenmakersknecht; -macherhandwerk o.: schoenmakers-ambacht; -machermeis-ter, m.: schoenmakersbaas; -macherzunft, vr.: schoenmakers-gilde); -macherei', vr.: schoenmakerij; -macherin, vr.: schoenmakersvrouw; -markt, m.: schoenenmarkt; -mass, o.: J) maat voor een paar schoenen, schoenmakers-maat, 2) (het) meten bij den voet; -nadel, vr.: schoenmakersels; -nagel, m.: schoen-spijker; -pech, o.: schoenmakers-pek (pik); -pfiock, m. (-pinne, vr.): schoenpin; -putzer, m.: scnoenpoetser;-quaste, vr.: schoenkwastje; -riemen, m.: schoenriem; -schmiere, vr.: schoensmeer; -schnalle, vr.: schoengesp; -schwarze, vr.: glimmend smeer; -senkel, m.: schoenveter, rijgveter; -sohle, vr.: schoenzool; -spitze, vr.: teen (punt) van een schoen; -spangen, vr. mrv.: schoengespen; -trödel, m.: schoenlapperij; -wachs, o.: schoenmakers-was (voor de spinaaldraden); -wichse, vr.: glimmend smeer; -zwecke, vr.: schoenstiftje, schoenspijkertje. scliuli'en, w. b. : van schoenen voorzien; sich -, w, w.: zijne (hare) schoenen aantrekken. ... schuh ig, bv. n.: ... voet lang; drei -: drie voet lang. ^chuh'u, m. (-s; mrv. -s): (vog.) kat-uil. S^rhul, in Sam. I -amt, o.: 1) departement van openbaar onderwijs, 2) school- |
SCHULANSTALT.
730
SCHULD.
|
meesterschap, onderwijzers-plaats; -an-stalt, vr.: inrichting van onderwijs, (fam.) school; -arbeit, vr.: schoolwerk; -atlas, m.: school-atlas; -aufseher, m.: schoolopziener, inspecteur van het onderwijs; -aufsicht, vr.: school-inspectie; -bank, vr.: schoolbank; -bekanntschaft, vr.: schoolkennis, schoolkameraad; -bezirk, m.: schooldistrict; -bibliothek, vr.: schoolbibliotheek; -bube, m.: schooljongren, schoolknaap; -buch, o.: schoolboek; -buchhandlung-, vr.: winkel van schoolboeken ; -dienst, m.: schooldienst; -disciplin, vr.: school tucht; -entwurf, m.: (schl.) model; -erziehung-, vr.: 1) school-opleiding:, 2) opvoeding: in ae school; -feiertag, m.: vacantie-dag, vrijë dag; -ferien, vr. mrv.: vacantie-dagen, (de groote) vacantie (enk,); -frage, vr.: school-quaestie, vraagstuk van het openbaar onderwijs; -freund, m.: 1) voorstander van het openbaar onderwijs, 2) schoolkameraad, vriend op school; -freundin, vr.: 1) voor-standeres van het openbaar onderwijs, 2) schoolkameraadje, vriendin op school; -freundschaft, 1) vriendschap op school, 2) schoolkameraad; -fuchs, m.: schoolvos; -t'uchsen, w. o. h.: (iron.) den schoolvos uithangen; -fuchserei', vr,: schoolvosserij; -füchsisch, bv. n.: schoolvosserig;-gebaude, o.: schoolgebouw; -gefahrte, m.: schoolkameraad ; -gefahrtin, vr.: schoolkameraadje; -gebrauch, m,: schoolgebruik; -gehülfe, m.: ondermeester; -geld, o. schoolgeld; -gelehrsamkeit, vr.: schoolgeleerdheid, (iron.) schoolmeesters-wijsheid; -gelehrte, m. schoolgeleerde ; -genoss, m.: schoolkameraad;-gerecht, bv. n.: behoorlijk, (rs.) goed gedresseerd; -gesell, m.: schoolkameraad ; -gesetz, o.: schoolwet; -gewasch, o. (iron.) schoolvosserig gebazel; -gezank, o.: schoolsch getwist; -halter, m.: schoolmeester, -halterin, vr.: schoolmatres;-herr, m. hoofd-onderwijzer; -inspektor, m.: Zie -aufseher ; -jahr, o.: schoeljaar; -jugend, vr.: schooljeugd; -junge, m.: Zie -bnbe; -hund, m.: (iron.) schoolbel;-kamerad, m.: schoolkameraad; -kenntnisse, vr. mrv.: schoolkundigheden, op school verworvene kundigheden; -kind, o.: schoolkind; -klasse, vr.: klasse op school; -knabe, m.: Zie -bube; -kommissiën', vr.: schoolcommissie; -kram, m.: schoolgeleerdheid, schoolvosserij; -krank, bv. n.: (om niet naar school te gaan) zich ziek houdend; -krankheit, vr.: ziekhouderij (ten einde niet naar school te gaan); -lehrer, m.: school-onderwijzer, schoolmeester; -lehre-rin, vr.: school-onderwijzeres; -madchen, o.: schoolmeisje; -mann, m.: schoolman, schoolmeester, pedagoog; -massig, bv. n.: schoolsch, (fig.) benoonijk; -meister, m.: schoolmeester; -meisterin, vr.: 1) schoolmatres, 2) schoolmeestersvrouw ; -meiste-risch, bv. n.: schoolmeesterachtig; -meistern, w. o. h.: den schoolmeester spelen, den schoolmeester uithangen (w. b., fam.: drillen); -ordnung, vr.: 1) schooltucht, 2) school-reglement; -pferd, o.: (rs.) manege-paard, gedresseerd paard, (iron.) stokpaardje; -philosophic, vr.: schoolsche wijsbegeerte; -plan, m.: prospectus (programma) der lessen; -prütung, vr.: school-examen; -provisor, m.: hulp-onderwTijzer, meester; -ranzel, m. |
(-ranzen, m.): boekenriem, schoolboeken-tasch, (iron.) schoolvos; -rath [tl, m.: 1) school-commissie, 2) lid van de schoolcommissie; -recht, bv, n.: Zie -eerecht; -rede, vr.: statige redevoering, (ng.) hoogdravende taal;-sache, vr.: schoolzaak, on-derwijs-zaak; -sack, m.: Zie -rRnzel (einen guten -sack haben: fig. fam.: heel wat in zijne mars hebben); -sattel, m.: rijschool-zadel; -schlendrian, m.: schoolsleur; -schrift, vr.: 1) schoolboek, 2) opvoedkundig werk, 3) geleerde verhandeling, 4) hekelschrift, 5) Zie -plan; -schritt, m.: (rs.) afgemeten tred; -sprache, vr.: schooltaal; -staub, m.: school-stof, stof (bestovenheid) der schoolbanken, (fig.) bekrompenheid (kleingeestigheid) der schoolsche vormen, (ook:) school-ellende (-staub fressen: iron.: een echte schoolvos worden); -steif, bv. n.: schoolvosserig: -steifheit, vr.: schoolvosserigheid; -stelle, vr.: onderwijzers-plaats ; -stolz, m.: geleerdheid-trots, verwaandheid (als bv. n.: op zijne [hare] geleerdheid trotsch, verwaand); -strafe, vr.: school-straf; -streit, m.: schoolsche twist; -stube, vr,: schoolvertrek, (fig.) leerkamer; -studiën, vr. mrv.: school.-studiën; -stunde, vr,: schooluur; -system, o.: schoolsch stelsel; -tag, m,: schooldag; -theologie, vr.: schoolsche godgeleerdheid; -tisch, m.: leertafel, (fig.) schoolbank; -ton, m.: schoolvosserige toon, hoogdravende toon; -übnng, vr.:vertaal-oefening,thema; -unterricht, m.: school-onderwijs; -verfas-sung, vr.: 1) wet op het openbaar onderwijs, 2) school-reglement; -verwalter, m,: universiteits-penningmeester; -vorsteher, m.: hoofd der (eener) school; -weise, z. n. vr.: schoolmanier (als z. n. m.: schoolman); -weisheit, vr.: schoolgeleerdheid; -wesen, o.: (het) schoolwezen; -wissenschaften, vr. mrv.: schoolwetenschappen, (Lat.) humaniora; -witz, m.: 1) zoutelooze geestigheid, 2) flauwe aardigheid;-wort,o.: kunstwoord, kunstterm; -zeit, vr.: schooltijd; -zimmer, o.: Zie -stübe; -zucht, vr.: schooltucht. ISchuld, vr.: schuld (i. a. b.); aus-stehende -en: uitstaande posten, gelden die men te vorderen heeft, (het) actief; rückstandige -en: achterstallige schalden; sammtliche -en: al de schulden, (liet) passief; -en machen: schulden maken; sich in -en stecken: zich in schulden steken; tief in -en stecken: (fam.) diep in de schuld zitten; in -en gera-then [tl: in schulden geraken; ausser -en, ausser Gefahr: (spr.) buiten schulden, buiten gevaar; seine -en bezahlen: zijne schulden betalen; wer seine -en bezahlt, verbessert seine Güter: (spr.) wie zijne schulden betaalt wordt daardoor zooveel rijker; die - der Isatur bezahlen: (fig.) den tol aan de natuur betalen (d. i. sterven); der Tod ist der Sünde -: (bijb.) het loon der zonde is de dood; und vergieb uns unsre -en: (bijb.) en vergeef ons onze schulden; der Uebel grösstes ist die -: (fig.) schuld (d. i. een schuldig geweten) is het ergste kwaad; sich etwas zu -en kommen lassen: zich aan iets schuldig maken; die - liegt nicht an mir (ich bin nicht - daran): de schuld ligt niet aan mij, mijne schuld is het niet: es ist nicht meine -: het is mijne schuld niet, ik kan het niet helpen; |
SCIIULTERN.
731
SCHULD.
|
er hat die het is zijne schuld, hij is er de oorzaak van; er ist init - daran: hii heeft er óók schuld aan, het is zijne schula ook; Einem etwas - greben: aan iemand de schuld van iets geven; die - schieben auf: de schuld schuiven op. IHclinld, in Sam. I -befleckt, bv. n.: met schuld bezoedeld; -beladen (-belastet), bv. n.: met schuld beladen, schuldigr; -betroffen, bv. n.: (fig:.) door de hand der vergrelding bezocht: -bewusst, bv. n.; zich zeiven van schula bewust; -brief, m.: schuldbrief; -buch, o. schuldboek, (iron.) kladboek (im -buche stehen: fam.: in het krijt staan); -erlass, m. (-erlassungr, vr.): kwijtschelding:; -forderer, m. schuldeischer; -forderung, vr.: schuldyordering; -frei, bv.n.: onschuldig; -gebung, vr.: te laste legging; -gefangene, m.: gevangene (ge-giizelde) voor schuld; -gonoss, m.: medeschuldige, medeplichtige, (kph.) mededebiteur;-herr, m.: schuldeischer, crediteur; -heiss, m.: Zie Scliultlieiss; -klage, vr.: proces om betaling te erlangen, rechtsgeding tegen eenen debiteur (eine -klage anhangig machen: een proces tegen eenen debiteur aanhangig maken; eine -klage gegen Einen anbringen: eenen schuldenaar in rechten aanspreken om betaling); -leute, m. mrv.: scnuldenaars, debiteuren ;-los, bv.n.: onschuldig, (fig.) onschadelijk ; -losigkeit, v.: onschuld, (fig.) onschadelijkheid; -mann,m.: schuldenaar, debiteur; -opfer, o.: zoen-offer; -posten, m.: schuldpost; -prozess, m.: Zie-ülage; -register, o.: Zie -buch; -sache. vr.: (rcht.) Zie -klage; -schein, m.: (schriftelijke) schuldbekentenis, (ook:) schuldbrief; -thurm lt], m.: gijzeling (voor schuld); -verschreibung, vr.: Zie -Nclicin; -voll, bv. n.: schuldig, (fig.) misdadig; -zettel, m.: Zie -brief. Iscliurden, w. o. h. en w. b.: schuldig zijn; A. schuldet B.: A. is aan B. schuldig; er schuldet mir eine bedeutende Summe: hij is mij een aanzienlijk bedrag schuldig. iHCliul'den, in Sam. I -frei, bv. n.: vrij van schulden, (eigendom:) onbezwaard; -last, vr.: 1) schuldenlast (te betalen schulden), 2) wicht van schuld (op het geweten): -macher, m.: schuldenmaker; -tilgungs-fond, m.: schulddelgingsfonds, amortisatiekas; -zahlung, vr. betaling van schulden. selml'dig, bv. n.: 1) schuldig; eines Diebstahls -: aan eenen diefstal schuldig; des Todes -: des doods schuldig, den dood verdiend hebbende; Angeklagte - erklaren: (rcht.) beschuldigden schuldig verklaren; sich - bekennen: schuld bekennen; sich nicht - bekennen: geene schuld bekennen, zijne (hare) onschuld volhouden; 2) schuldig (in geld); viel Geld - sein: veel geld schuldig zijn; was sind wir -: wat zijn wij schuldig, wat moeten wij betalen; 3) schuldig, verschuldigd, te danken hebbende; er ist ihm sein Leb en -: hij is hem het leven verschuldigd, hij heeft zijn leven aan hem te danken; 4) verschuldigd, verplicht, gehouden;- ich bin nicht - es zu thun: ik ben niet verplicht het to doen. sehul'digen, w. b.: Zie beschuldigen. Schul'digkeit, vr.: plicht; seine -thun: zijnen plicht doen; seine - entrich-ten: betalen wat men te betalen verplicht is. |
schul'digst, bw.: behoorlijk, zooals behoort. Schuld'ner, m. (-s; mrv. -): schuldenaar, debiteur; ich bin (ich bleibe) Ihr -: (fig.) ik ben (ik blijf) u verplicht; Schuld-nerin, vr. (mrv. -nen): schuldenares, schuldenaarster. Schil'le, vr.: school; (fig.) leerschool; (van schildertrant; van wijsgeerig stelsel, enz.:) school; die platonische -: de Platonische school, het wijsgeerig stelsel van Plato; die niederlandische (schl.) de Nederlandsche school; die hone -: do hoogeschool; die lateinische -: de Latijn-sche school; die niedere -: de lagere school, de school voor lager onderwijs; eine - des Lasters: eene leerschool der ondeugd; - halten: school houden, eene school doen; Einen auf eine- bringen: iemand op school leggen, iemand op eene kostschool doen; Einen in die - schicken: iemand naar school zenden (sturen); in die - gehen: 1) naar school gaan, zich naar school begeven, 2) schoolgaan, schoolonderwijs genieten; die - schwanzen (hin-ter die - gehen, hinter die - laufen): (fam.) schoolmakje houden, spijbelen; aus der - schwatzen: (fig. fam.) uit school klappen. schn'len, w. o. h.: schoolgaan; (fig.) leeren, onderwijs ontvangen; 1 w. b.: leeren, onderwijzen, onderricht geven aan; (tig. fam.) drillen; ein Pferd -: een paard dresseeren. Schü'ler, m, (-s; mrv. -): leerling; (inz.) scholier; (fam.) schooljongen; I -ar-beit, vr ; schooljongens-werk; -haft, bv. li. (-massig, bv. n.): schooljongensachtig. Schü'lerin, vr.: schoolmeisje; (tig.) leerling. Schiilp, in Sam. I -sage, vr.: schulpzaag. Schül'pe (Schul pe), vr.: schulp-vormig scherp gedeelte eener boor. Schuit, in Sam. I -heiss, m. (-en; mrv. -en): schout; -heissenamt, o.: schoutsambt; -heisserei', vr.: ambtsgebied van eenen schout; -heissin, vr.: schoutsvrouw. Schutter, vr.: schouder; die -n zu-cken: de schouders ophalen; mit hohen -n : hoog in de schouders, met een hoogen rug; auf die - nehmen: op den rug nemen, (tig.) op de schouders nemen;! -band. o.: (ontl.) schouder-spier; -bein, o,: (ontl.) schouderbeen;-binde, vr.: schouderband, draagband, (hik.) schouder-verband;-blatt, o.: (ontl.) schouderblad; -blech, o.: (van een harnas:) schouder-stuk; -blutader, vr.: (ontl.) schouder-ader; -breite, vr.: breedte der schouders; -gehange, o. (-ge-honk, o.): schouderriem, bandelier, sabelkoppel; -höhe, vr.: (ontl.) schouderblads-hoofd, bovenste van de ruggegraat; -kissen, o.: rugkussen; -knochen, m.: (ontl.) schouderbeen; -muskei, m.: (ontl.) schouder-spier; -naht, vr.: schoudernaad;-pulsader. vr.: (ontl.) schouder-ader; -riemen, m.: Zie -gehange; -schleife, vr.: schouder-strik, schouderlus, (fig.) epaulet; -stück, o.: Zie -blech; -wehr, vr.: (vest.) borstwering, bolwerk, bastion; -winkel, m.: borstwerings-hoek. schul'tern, w. b.: (mil.) schouderen |
SCHIJLTERN.
732
SCHÜSS.
|
das Grewehr het geweer schouderen; i w. o.s.: schouders hebben, geschouderd zijn; breit geschultert: breed geschouderd. Sclmlz, m. (-en; mrv. -en): Zie Sclmlze. Scliul'ze, m. (-n; mrv. -n): 1) Zie j^cluiltlieiss; 2) (vog.) gouden lijster. ^dium'per, in Sam. I -lied, o.: (^pop.) straatdeun, straatliedje; (iron.) liedje uit een blijspel met zang. Ischund: Zie scliinden. ISclmncl, m. (-es, -s): vuilnis, vuil; lt;gem.) stront; (fig.) nesterij, (pop.) strontbagatel; I -feger, m.: 1) straatveger, vuilnisman, 2) sekreten-ruimer, 3) (gem.) strontkerel; -grube, vr.: beerput, vergaar-put van vuiligheid; -könig, in.: nachtwerker, sekreten-ruimer; -loch, o.: Zie -grube. Sclm'ner, m. (-s; mrv. -): schoenerschip, schoener. iSeliun'kel, m.: Zie i^chaukel. ü^ehupf, m. (-es; mrv. -e): schop (met den voet); (fig.) duw, stomp; schup'fen, w. b.: schoppen, (fig.) duwen, stompen; Schup'fer, m. (-s ; mrv. -): schopper, (fig.) duwer, stomper. Slchiipp, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) Zie Scliu|gt;f; 2) (drk.) waschbeer. Soliüpp'elien, o. (-s; mrv. -): 1) schubje; 2) roos-schilfertje. I^ehiip'pe, vr.: (van visch:) schub; (op het hootd:) roos-scnilter; die -n sind ihm von den Augen getallen: (fig.) de schillen zijn van zijne oogen gevallen, zijno oogen zijn opengegaan. vr.: 1) schop; die - bekom-men: (fig. tam.) den bons krijgen; 2) schoppenblad, schoppen (in het kaartspel). iiSchup'pen, m. (-s; mrv. -): schuur. Ischup pen, w. b.: 1) Zie schupfeu; 2) van schubben voorzien, geschubd maken (geschuppf, bv. n.: geschubd); 3) schrappen (b.v. visch), van de schubben ontdoen; I sich w. w.: schilferen, afschilferen. Iscliup'pen, in Sam. I -artig, bv. n.: schubachtig; -eidechse, vr.: geschubde hagedis ; -felle, o. mrv.: wasbeer-vellen; -fisch, m.: schubvisch, geschubde visch; -förmig, bv. n.: schubvormig; -grind, m.: roos (op het hoofd), roos-schilfers (mrv.); -haut, vr.: schubbig vel; -los, bv.n.: zonder schubben; -naht, vr.: schubachtige naad; -schwanz, m.: geschubde staart; -thier [tl, o.: geschubd dier, (inz.) gordel-dier; -weise, dw. : aan schilfers. Zie ook Slehitypeii. Iscluip pen, w. b.: 1) met eene schop verwerken; 2) schoffelen. lachlippen, vr.: (in 't kaart-spel:) schoppen; I -bube, m.: schoppenboer; -dame, vr.: schoppenvrouw; -daus, m. en o.: schoppen-aas; -könig, m. schoppenheer. scliiip'picht, bv. n.: 1) schubachtig, 2) schilferachtig; schup'pig, bv.n.: 1) schubbig, geschubd, 2) schilferig, geschilferd. £gt;cliur, vr.: schering, (het) scheren; lt;fig.) poetsbakkerij, poets, (ook:) plagerij; er thut es ihm zur -: (fam.) hij doet het om hem eene poets te bakken (ook: om hem te plagen, om te maken dat hij er mee geschoren zit); I -igeln, w. b.:plagen; -wolle, vr.: scheerwol. |
^chüi% in Sam. I -baum, m.: rakelstok, ovenpook; -eisen, o.: pook, haardpook, kaehelpook: -haken, m.: Zie -baum; -loch, o.: pookgat, gat om het vuur op te poken; -schaufel, vr.: kolenschop; -zange, vr.: haardtang. Hchii ren, w. o. h.: poken, in het vuur roken; w. b.: (het vuur:) oppoken;oken; w. b.: (het vuur:) oppoken; Schü'rer, m. (-s; mrv. -): 1) oppoker van het vuur, (inz.) stoker; 2) pook. Schurf, m. (-es, -s; mrv. Schür'fe): 1) Zie Schorf; 2) opening; I -geld, o.: (mnw.) belooning voor het ontdekken van eene erts-ader. Schürf, in Sam. I -eisen, o.: (tnb.) schoffel; -geld, o.: Zie !$churfgeld; -gezah, o.: gereedschap om eene mijn te openen; -hobel, m.: roffelschaaf; -schein, m. (-zettel, m.): schriftelijke vergunning om naar erts-aders te zoeken. sehür'fen, w. b.: openschuren, openschaven, openkrabben; (tnb.) opschoffe-len; (mnw.) openen (eene mijn); nach Gangen -: (mnw.) graven om erts-aders te vinden. schurigeln [ie], w. b.: (fam.) hakke-teeren, trijteren, plagen. Schur'ke. m. (-n; mrv. -n): schurk; (pik.) in 't wild groeiende ooftboom; I Schur'kenstreich, m.: schurkenstreek; Schurkerei', vr.: schurkerij; schur'kisch. bv. n.: schurkachtig. «chiirken, w. o. h.: rillingen hebben. Schur're, vr.: glijbaan; i schur'ren, w. o. s.: glijden; w. b.: krabbelen. Schurz, m. (-es; mrv. Schür'ze): 1) goot onder langs een dak. dakgoot; 2gt; schoorsteenmantel; 3) (fig.) houvast; 4) Zie ^chttrze; 1 -feil, o.: schootsvel, lederen slootje. ^cliürz'chen, o. (-s; mrv. -): sloofje, schortje. Schür'ze, vr.: 1) voorschoot, schort, sloof, boezelaar; (van ambachtslieden, vrijmetselaars, enz.:) schootsvel, lederen sloofje; (van de Bergschotten:) schortje; 2) muts, rok (iron, in de beteekenis van „vrouwquot; of „meisje1'); er verliebt sich in jede -: als hij een bezemstok zag met eene muts op en rokken aan zou hij er op verlieven. ISchiir'zen, in Sam. I -amt, o.: door den invloed eener vrouw verkregen post; -band, o.: schorteband; -stipendium, o.: door eene vrouw verleende toelage in geld; -zins, m.: geldsom voor de vergunning om te trouwen. Iscliür'zen, w. b.: optillen, opbinden; einen Knoten -: een en knoop leggen: die Röcke in die HÖhe -: de rokken optillen; ein Kleid -: eene japon optillen (d. i. niet over den grond laten slepen); I sich -, w. w.: de kleeren optillen of opbinden. IScliuss, m. (-es; mrv. Schüs'se): 1) schot (met een vuurwapen of met pijl en boog); ein scharfer -: een schot met scherp; ein blinder -: een schot met los kruit, een loos schot; es fiel ein -: er viel een schot; in den - kommen: onder het schot komen, binnen bereik van het schot komen (Zie ook 20 reg. verder); das Wild in den - treiben: (jag.) het wild onder het schot brengen; ausser dem -e: buiten schot, buiten bereik van het schot; |
SCHüTTELN.
73H
SCHUSS.
|
emen - weit: op een schot afstands; weit davon ist gut vor dem -e:(spr.) hoe verder buiten schot hoe beter; es treffen nicht alle Schüsse: (spr.) ieder schot is geen eendvogel; 2) scnot (lading van een vuurwapen); ein - Pulver: een schot kruit; er ist keinen - Pulver werth [tl: (spr.) hij is geen knip voor zijn neus waard; den - herauszienen: (uit een geladen vuurwapen) het schot verwijderen (d. i. er uitnemen); 3) (fig.) der - eines Raub-vogels: net neerschieten van een roofvogel (op zijne prooi); ein - Geld: een worp geld; ein - Brod: een ovenschopvol brood; im -e sein: op dreef zijn (Zie ook 13 reg. lager); im -e kommen: op dreef komen ; Einem in den - komen: iemand toevallig in den mond loopen (Zie ook 24 reg. vroeger); ein Rohr von Einem -e: een geweerloop (een kanon, eene ^egotene pijp, eene metalen buis) uit eén stuk; er hat einen -: hii heeft een slag van den molen beet, (ook:) hij heeft een snipper aan, hij heeft een stuk in zijn kraag, hij is over zijn bier; er hat zuweilen einen -: hij heeft nukken nu en dan; 4) (pik.) loot, rank, spruit, uitspruitsel; ein wilder -: een overtollige loot of rank; im -e sein; uitloopen, uitspruiten, ranken schieten (Zie ook 15 reg, hooger). ISchiiHS, in Sam. I -bartel, m.: dolleman, driftkop; -baum, m.: dekbalk (boven een mijnput), schutbalk, beschuttende balk; -brett, o.: schutplank; -brücke, vr.: val van een molenwater; -fertig, bv. n.: gereed om te schieten; -fest, bv. n.: 1) bomvrij, bestand tegen de werking van het geschut, 2) zeker van zijn schot; -frei, bv. n.: schootvrij, buiten schot; -gatter, o.: vloeddeur, sluisdeur; -geld, o.: jagers-loon, belooning voor het schieten van vogels of schadelijk wild; -gerecht, bv.n.: 1) (van paarden:) aan het schieten gewend, voor het schieten niet bang, 2) (jag.) binnen schot, binnen bereik van het schot; -gerinne? o.: Zie -brücke; -linie, vr.: projectie-lijn; -loch, o.: ^schietgat (b.v. in vestingmuren), gat om schoten af te vuren, 2) geschoten gat (b.v. door een kogel gemaakt gat); -mass, o.: kaliber; -massig, bv. n.: binnen schot, binnen bereik van het schot; -pferd, o.: paard dat niet bang is voor het schieten; -scharte, vr.: Zie -lock no. 1; -recht, bv.n.: Zie -gerecht no. 2; -tritt, m.: misstap; -wasser, o.: water dienstig tegen schiet-wondenj -weise, bv. n.: schot op schot, (fig.) bij vlagen, (ook:) met horten en stooten; -weite, vr.: schots-afstand; -wunde, vr.: schietwond. Schii.s'sel, vr.: schotel, schaal; (fig.) gerecht; I -brett, o.: schotelrek, borden-rek; -deckel, m.: schaal-deksel; -form, vr.: schotel vorm; -förmig, bv. n.: schotel-vormig; -freund, m.: 1) tafelschuimer, klaplooper, 2) minnaar van eene goede tafel, smulbroer; -hader. m.: vaatdoek; -glocke, vr.: 1) schaal-deksel, 2) stolp over een schotel; -hecht, m.: snoek van middelbare grootte; -knecht, m.: vergiettest; -knopf, m.: bolronde knoop: -koch, m.: (Fr.) blanc-manger; -lecker, m.: tafelschuimer; -muschel, vr.: schotelvormige schelp; -ring, m.: 1) schotelmatje, 2, ser-vet-ring; -schrank, m.: buffetkast; -spu-lerin, vr.: vaten-waschster; -stein, m.r keukengootsteen; -trage, vr.: draagblad ; -tuch, o.: vaatdoek; -warmer, m: schotel-warmer, bordenwarmer; -wascherin, vr.; yaten-waschster; -wasser, o.; vaatwater. |
iSclms'seler, m. (-s; mrv. -): vervaardiger van schotels en borden, (fig.) Zie S^cliUsselfreund; schüs'seln. w. o. h.: het eten opdoen, (fig.) opdisschen^ (fig. fam.) schransen. Hchns'ser, m. (-s; mrv. -): knikker; Schüs'serchen, o. (-s; mrv. -): knikkertje; schus'sern, w. o. h.: knikkeren. scliüs'sig:, bv. n : steil; I -keit, vr.: steilte. Sclms'ter, m. (-s; mrv. -): schoenmaker, (inz.) schoenlapper; auf des -s Kappen reiten: (fig,) voeteeren, loopen; der - bleib' beim Leisten: (spr.) schoenmaker, blijf bij uwe leest; I -ahle. vr.; schoenmakers-els; -arbeit, vr.: schoenmakers-werk; -draht, m.: 1) schoenmakersgaren, 2) pekdraad; -gesell, m.: schoen-makers-knecht; -gewerk, o. (-gilde, vr.): schoenmakers-gilde; -haft, bv. n.: schoen-makerachtig; -innung. vr.: Zie -gewerk; -kneif, o.: schoenmakers-mes; -kraut, o.: (pik.) marjolein; -laden, m.: schoenmakerswinkel, (fig.) schoenenwinkel; -leisten, m.: schoenmakers-leest, schoenleest; -massigr bv. n.: schoenmakerachtig; -messer, o.: schoenmakers-mes; -pech, o.: schoenmakers-pek (pik); -pfriem, m.: 1) els, 2) bros; -reim, m.: (dk.) kreupelrijm, (fig.) rijmelarij; -schwarze, vr.: glimmend smeer; -werkstatt, vr.: schoenmakers- (schoen-la]?pers-)winkel; -zwecke, vr.: schoenspijkertje. Scliusterei', vr.: schoenmakerij, (inz.) schoenlapperij; schus'tern, w. o. h.: schoenmaken, (inz.) schoenlappen. Mcliu'te (Sclitt'te), vr.: schuit, (lnz,gt; trekschuit; I Schüquot;tenfüh'rer, m.: schipper. i^clintt, m. (-es, -s): 1) puin, afbraak, (fig,) vuilnis, straatvuil; 2) dijk, dam, wal; 3) (bij brouwers:) voor een brouwsel graan; I -haufen, m.: puinhoop (in einen -haufen verwandein: in eenen puinhoop herscheppen); -führer, m.: 1) puinrijder, 2) vuilnisman; -karren^ m.: 1) stortkar, 2) vuilniskar; -karrner^ m.: Zie -fttlirer; - wagen, m.: Zie -karren. IHcMitt, vr.: eilandje in eene rivier. IHcliütt, in Sam. I -boden, m.: graanzolder, koornzolder; -gabel, vr.; hooivork; -gelb, o.: (schl.) schijtgeel; -gut, o.: (kpv.) stortgoederen (mrv.); -haus, o.: graanpak-huis, koornhuis; -mohn, m.: papaver met zwart zaad; -recht, o.: schutrecht, recht om onbeheerd loopend vee te schutten; -regen, m.: stortregen, plasregen; -senf, m.; wilde mosterd; -solfer, m.: graanzolder, koornzolder; -stall, m.: schuthok (voor onbeheerd loopend vee): -stein, m.; gootsteen; -stroh, o.; lang stroo. Schiit'te, vr.: IJ hoop, stapel, (fig.) graanzolder; 2) bos, bundel; eine - Stroh: een bos stroo. Zie Schiitteii. Ncliiit'tel, in Sam. I -frost, m. enk.: koorts-rillingen (mrv.); -kopf, m.: (fam.) schuddebol; -stecken, m.: (molenaars-)-schud-stok. schüt'teln, w. o. h. en w. b.: schud- |
734 SCHWA.BENSPIEGEL.
SCHUTTEN.
|
den; mit dem Kopte -: met het hoofd schudden; den Kopf het hoofd schudden; einen Baum een boom schudden (om de rijpe vruchten te doen vallen); Einem die Hand iemand de hand schudden (drukken); etwas aus dem Aermel (figr. fam.) iets uit zijne mouw schudden. ISehüt'ten, in Sam. I -stroh, o.: lang stroo. ischüt'ten, w. o. h.; (akk.) beschot opleveren; (jagr.) werpen, jongen werpen, jongen; I w. b : schudden,storten, werpen, Êieten; Kom -: koorn verschieten; inieten; Kom -: koorn verschieten; in aufen -: aan hoopen zetten, hoopen maken van; aus einem Gefasse in ein anderes -: overgieten uit het eene in-houdslichaam in het andere; seinen Schmerz in Jemandes Schooss (fig.) zijn leed uitstorten in iemands hart, zijn nood klagen aan iemand. schttt'tern, w. o. h. en w. b.: Zie erseliütterii. ISchutz, m. (-es): bescherming, beschutting, hoede, verdediging; (fig.) steun, heul; in - nehmen: in bescherming nemen; sich in Jemandes - begeben (- suchen bei Einem): zich onder iemands hoede stellen, heul zoeken (bescherming zoeken) bij iem. I -, m. (-es; mrv. Schüt'ze): 1) schut-sluis, vloeddeur; 2) schutplank, schutbalk; 3) dijk, dam. I^ehutz, in Sam. I -amt, o.: protectoraat; -befohlene, m. en vr.: beschermeling; -bild, o.: palladium, (fig.) plechtanker; -blattern, vr. mrv.: (hik.) door inenting voortgebrachte pokken (einem Kinde die -blattern einimpfen: een kind vaccineeren, een kind inenten; -blattern-gift, o.: koepok-stof; -blatternimpfung, vr.: vaccinatie, inenting); -brett, o.: schut-sluis (-bretter, o. mrv.: zeew: worsten? gt; wrijfhouten); -brief, m.: 1) schriftelijk vrijgeleide. 2) respijtbrief, 3) (in Turkije:) firman;-brille, vr.: (hik.) blauwe bril, conservatie-bril; -bündniss InisJ, o.: (stk.) defensief verbond (zum - und Trutz: om elkander bij te staan zoowel aanvallend als verdedigend, offensief en defensief); -dach, o,: 1) afdak, luifel, 2) beschuttend dak; -empfoh-lene, m. en vr.: beschermeling; -engel, m.: schuts-engel, bescherm-engel: -frau, bv. n.: beschermvrouw;-gatter, o. :(ve8t.) valpoort, (fig.) slagboom, (aan sluizen:) vloeddeur ; -gehange, o. (-gehenk. o.): amulet, om den hals gedragen behoedmiddel : -geist, m.: beschermgeest; -geld, o.: geld voor de vergunning om ergens te wonen; -geleit, o.: veiligheids-geleide; -genqss, m.: Zie -verwandte; -gerech-tigkeit, vr.: patronaat; -gott, m.: beschermgod (-götter, m. mrv.: beschermgoden); -göttin, vr.: beschermgodin; -heilige, m. en vr.: beschermheilige (m. en vr.), patroon, schuts-patroon (m.), patrones, schutsvrouw (vr.); -heiligthum [t], o.: alladium, (fig.) plecht-anker; -herr, m.: eschermheer; -herrin, vr.: beschermvrouw; -herrschaft, vr.: protectoraat; -jude, m.: (in christenlanden die nog achterlijk zijn in beschaving:) geduld wordende Jood; -krieg, m.: verdedigingsoorlog; -leistung, vr,: bescherming; -linie, vr.: verdedigings-linie, linie van defensie; |
-los, bv. n.: weerloos; -losigkeit, vr.: weerloosheid; [-mauer, vr.: schuts muur, (fig.) bolwerk; -mittel, o.: voorbehoedmiddel; -patron, m.: schutspatroon, beschermheer; -patronin, vr.: schutsvrouw, beschermvrouw; -pocken, vr. mrv.: Zie -blattern; -recht, o.: patronaat; -rede, vr.: verdedigende redevoering, (rcht.) Ïdeitrede, (fig.) verontschuldiging, ver^oe-ijking, uitvlucht; -redner, m.: verdediger (met woorden), (rcht.) pleiter, (fig,) ver-goelijker; -schrift, vr.: verdedigschrift, schriftelijke verdediging; -seil, o.: fmnw.) neerlaat-kabel; -verwandte, m.: de bescherming van 's lands wetten genietende vreemdeling; -wache, vr.: veiligheidswacht, veiligheids-geleide; -waffen, vr. mrv.: verdedigings-wapenen: -wand, vr.: schut, schot, windscherm; -wasser, o.: sluiswater; -wehr, vr.: 1) verdedigingswapen, 2) bolwerk, 3) schut-sluis, 4) wa-terkeering, dam, dijk; -zettel, m.: Zie -brief,deitrede, (fig.) verontschuldiging, ver^oe-ijking, uitvlucht; -redner, m.: verdediger (met woorden), (rcht.) pleiter, (fig,) ver-goelijker; -schrift, vr.: verdedigschrift, schriftelijke verdediging; -seil, o.: fmnw.) neerlaat-kabel; -verwandte, m.: de bescherming van 's lands wetten genietende vreemdeling; -wache, vr.: veiligheidswacht, veiligheids-geleide; -waffen, vr. mrv.: verdedigings-wapenen: -wand, vr.: schut, schot, windscherm; -wasser, o.: sluiswater; -wehr, vr.: 1) verdedigingswapen, 2) bolwerk, 3) schut-sluis, 4) wa-terkeering, dam, dijk; -zettel, m.: Zie -brief, Schütz, m. (-en; mrv. -en): Zie SSeliütze; 1 -bar, bv. n.: te beschutten, te beschermen, te verdedigen. Schüt'ze, m. (-n; mrv, -n): schutter (boogschutter, scherpschutter); (str., in den Dierenriem:) Schutter; (fig.) boschwachter, koddebeier, (ook:) soldaat van de veiligheids-wacht; (bij bakkers:) oven-schop, schietschop; (wev,) spoel. Isclmt'zen, w. b.: beschermen, beschutten ; (water:) schutten, afdammen. I^cliiit'zen, in Sam, I -aufzug, m.: schutters-parade; -brüderschaft, vr.: schutters-gilde; -essen, o.: schuttersmaaltijd; -gesellschaft, vr. (-gilde, vr.): schuttersgilde; -haus, o.: schuttershuis, schut-ters-doelen; -innung, vr.: schuttersgilde; -kasse, vr.: schutters-kas; -könig, m.: schutterkoning, winner bij het schijfschieten ; -meister, m.: overman van het schut-ters-gilde; -platz, m.: schietplaats; -schmaus, m.: schutters-maaltijd. Sehüt'zer, m. (-s; mrv. -): beschermer ; Schüt'zerin, vr. (mrv. -nen): beschermster; Schütz'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): beschermeling. Stahwab'aeher, vr.: (typ.) Duitsche cursiefletter (d. i. Latijnsche letter); 1 -schrift, vr.: Zie JScliwabacher, Schwab bel, vr.: (fam.) dikke mokkel; schwab'belig, bv. n.: mokkelachtig; schwab'beln, w. o. h.: 1) waggelen van dikte, 2) pimpelen, borrelen, stevig drinken, 3) babbelen, zijn (haar) mond laten gaan als een ratel, 4) (in het lijf van waterzuchtlijders:) borrelen; geschwabbelt voll: boordevol. Zie i^chwappel. Scliwab'ber, m. (-s; mrv. -): (zeew.) zwabber, scheepsdweil; Schwab'berer, m. (s; mrv. -): zwabberaar; schwab'-bern, w. o. h. en w. b.: zwabberen. Stallwa'be, vr.: (ins.) kakkerlak. ! -, m. (-n; mrv. -n): Zwaab; der - muss allezeit die Leber gegessen haben : (spr.) de Zwaab is altijd de zondenbok, (pop.) het is altijd pik op den kleinen jongen. Zie mrv. Schwaben. ISchwa'ben, o. (-s): (adk.) Zwaben. ISchwa'ben, m. mrv.: Zwaben; mit den - klu^r werden: (spr.) vroeg groot en laat wijs worden; I -recht, o.: Zwa-bisch recht; -spiegel, in.: Zwabenspiegel. |
SCHWAXENSCHXABEL.
SCHWABENSTREICH.
735
|
yerzamelingr Zwabische wetten; -streich, m,: (fig.) domme streek; -weber, m.: bombazijnwever. Schwfi'bin, vr. (mrv. -nen): Zwabische ; schwa'bisch, bv. n.: Zwabisch. schwacli, bv. n. (schwacher; schwachst)1) das Fleisch ist - : (bijb.) het vleesch is zwak; de -e Seite eines Mannes: iemands zwakke zijde, iemands zwak; 2) auf -en Füssen stehen: onvast op de beenen staan, (figr.) wankelend staan, wrak staan; es wurde ihr -: zij kreeg- eene flauwte, zij viel in onmacht; -er Thee: slappe thee; I -glaubig:, bv. n.: kleingreloovig; -glaubigkeit, vr.: klein-geloovigrheid; -heit, vr.: zwakheid (ook figr.), (van drank:) slapheid; -heits, in Sam. (-fehler, m. grebrek uit zwakheid van karakter ; -simde, vr.: zonde uit gre-woonte); -herr, m.: zwakke meester, meester (grebieder) die zich niet genoeg: laat gelden; -herzig, bv. n.: 1) weekhartig, 2) lafhartig; -herzi§rkeit, vr.: 1) weekhartigheid, 2) lafhartigheid; -kopf, m.: 1) onnoozele dwaas, 2) lichtzinnige; -köp-fig, bv. n,: 1) onnoozel, 2) lichtzinnig; -köpfigkeit, vr.: 1) onnoozelneid, 2) lichtzinnigheid; -nervig, bv. n.: zwak van zenuwen, zenuwachtig; -sichtig, bv. n.: zwak van gezicht, (fig.) kortzichtig; -sinn, m.: onnoozelheid; -sinnig, bv. n.: onnoozel; -sinnigkeit, vr,: onnoozelheid. Schwaeh'e, vr.: zwakheid (i. a. b.); ieder Mensch hat seine -n: (spr.) ieder neeft zijne zwakheden ; I schwach'en, w. b.: verzwakken; ein Madchen -: een meisje verkrachten; sich w. w.: zwak worden, zwakker worden; I Schwach'er, m. (-s; mrv. -): 1) verzwakker, 2) verkrachter. schwamp;ch'lich, bv. n. en bw.: zwak, (fi^:.) zwakjes, flauwtjes; (van de gezondheid:) wankelend; I -keit, vr.: zwakheid, (fig.) wankelende gezondheid. Schwach'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): zwakkeling. S^chwachma'tikus, m. (-): (iron.) zwakkeling; (fam.) oud wijf (in de betee-kenis van prulkerel). StahwUch'ung, vr.: 1) verzwakking, (het) verzwakken; 2) verkrachting. Schwad, o. (-es ; mrv. -e): Zie Schwaden no. 1. Schwa den, m. (-s; mrv. -): 1) (akk.) zwade; in - legen: aan zwaden legden; 2) (mnw.) damp, uitwaseming; 3) (jag.) staart (van een hert), herte-staart; 4) (pik.) panikgras, (ook:) steenkruid, pa-relkruid; | -gras, o. (-grütze, vr.): steen-kruid, parelkruid; -weise, bw.: aan zwaden. Stahwadro'ne, vr.: eskadron; schwa-dro'nenweise, bw.: aan eskadrons. Setiwadroneur', m, (-s; mrv. -e): zwetser; schwadroni'ren [nie], w. o. h.: zwetsen. Schwa'ger, m. (-s; mrv. Schwa'ger): 1) zwager, behuwdbroeder, schoonbroeder; 2) (fam.) postiljon; Schwagerei', vr.: 1) zwagerschap, 2) aangetrouwde broeders en zusters, (iron.) familie; Schwa'gerin, vr. (mrv. -nen): behuwdzuster, schoonzuster; schwa'gerlich, bv. n.: zwagerachtig; Schwa'gerschaft, vr.: Zie Schwa-gerei. |
Sehwüli'er, m. (-s; mrv. -): schoonvader, behuwdvader; Schwah'erin, vr. (mrv. -nen): schoonmoeder, behuwdmoe-der. Sehwal'be, vr.: (vog.) zwaluw; Eine - macht keinen Sommer: (spr.) één zwaluw maakt geene lente; er hat -n unterm Hute: (spr.) zijn hoed is aan zijn hoofd vastgegroeid. Sehwal'ben, in Sam, I -nest, o.: zwaluwennest ; -schwanz, . m-: (tim.) zwaluwstaart. Sehwall, m. (-es, -s): stortvloed; (zeew.) stortzee; (fig.) stroom; I schwal'-len, w. o. s.: stroomen. Isehwamm: Zie sehwimmen. ISchwamm, m. (-es, -s; mrv. Schwiim'-me): 1) spons; (hik.) sponsachtig uitwas, sponsgezwel, wild vleesch; (gnk.) spruw (in den mond bij jonge kinderen); (vea.) spat (bij paarden); 2) (pik.) paddenstoel; (ook:) zwam, (fig.) tondel; er hat einen -im Magen: (iron.) hij is een bodemloos vat, hij kan drinken zooveel als hij wil; - drüber: (spr.) de spons er overheen!, marsch er mee!; der ganze -: (fam.) de heele santenkraam; I -artig, bv.n.: sponsachtig; -artigkeit, vr.: sponsachtigneid; -büchse, vr.: 1) tondeldoos, 2) sponzen-doos; -bürstcnen, o.: sponsborsteltje; -drücker, m.: (iron.) oogendienaar der vrouwen, galante kwibus; -förmig, bv. n.: sponsvormig; -gewachs, o,: sponsachtig uitwas, sponsgezwel; -handier, m.: spon-zenkoopman; -stein, in.: puimsteen. {^ehwamm'elien, o. (-s; mrv. -): 1) sponsje, kleine spons; 2) kleine paddenstoel: 3) (gnk.) spruw (in den mond bij jonge kinderen1. Sehwain'me: Zie Seliwemme. sehwam'niielit, bv, n.: sponsachtig. sehwam'mig, bv. n.: sponsachtig; -er Auswuchs: sponsachtig uitwas, sponsgezwel ; -es Fleisch: (hik.) wild vleesch; I -keit, vr.: sponsachtigheid. Stehwan, m. (-es, -s; mrv. Schwa'ne): (vog.) zwaan ; er giebt seine Ganse für Schwane aus: (spr.) hij verkoopt knollen voor citroenen, (ook:) hij is een opgeblazen gek; -feder, vr.: Zie Scliwa-nenfeder. Sehwa ne, vr.: zwanendons. /sellwa'nen, w. o. h. en w. onpers. h.: doen vreezen, een voorgevoel doen hebben; inir schwant: ik neb een voorgevoel, ik begin te vreezen. ISeliwa'nen, in Sam. I -arm, m.: poe-zelblanke arm; -belt, o. : donzen bed, bed van dons; -boi, m.: fijne baai, fijne wollen stof; -brust, vr. (-busen, m.): poezel-blanke borst, boezem blank en zacht als zwanendons; -dunen, vr. mrv.: zwanendons-vederen; -feder, vr.: 1) zwane-veder, 2) zwaneschacht; -feil, o.: zwane-vel; -flaum, m.: zwanendons; -gans, vr.: (vog.) Spaansche gans; -gesang, m.: zwanezang (ook fig.); -nals, m.: zwanenhals (1. hals eener zwaan; 2. poezelblanke hals; 3. zwaanshals aan een rijtuig, (art.) bus waarin de spil van eene draaibas draait, (hik.) Zie -sehnabel; -haut, vr.: zwane-vel; -kiel, m.: zwaneschacht; -lied, o : zwanezang (ook fig.); -schnabel, m.: (hik.) zwanebek (d. i, schroeftang om eene wond |
SCHWANENTAUCHER.
736
SCHWaRMER.
|
te verwijden); -taucher, m.: (vog:.) kropgans, pelikaan; -teich, m.: zwanenvijver; -weiss, bv. n.: als zwanendons zoo blank; -zucht, vr.: zwanentbkkerij. Isohwang:: Zie schwin^en. IScliAvantï, m.(-es,-s; mrv. Schwang'e): I) zwaai, zwaaiende beweging:, heen en weer slingrering:; 2) zwang; im -e sein: (fig.) in zwang zijn; in den - bringen: in eene heen en weer zwaaiende beweging brengen, (fig.) in zwang brengen; I -baum, m.: boom van een rijtuig, lamoen; -bett, o.: hangmat; -blei, o.: slinger van een uurwerk; -rad, o.: drijfrad; -seil, o.: slappe koord der koorde-dansers. Hf hwanff'el, m.: Zie Sehwengel. sehwang'er, bv. n.: zwanger; - gehen: zwanger zijn, in staat van zwangerschap verkeeren; - gehen mit: (fig.) zwanger gaan van. Hchwang^ern, w. o. h.: 1) zwanger zijn, (fig.) zwanger gaan; 2) zwanger worden; schwang'ern, w. b.: bezwangeren (ook fig.); Schwang'erschat't, vr,: zwangerschap; Schwang'erung, vr.: bezwangering (ook fig.). ischwank, bv.n.: 1) buigzaam, taai; -es Seil: slappe koord der koordedansers; 2) slank, rank, lang en tenger; 3) (fig.) weifelend, wankelend; (ook:) wisselvallig, onzeker. INeliwank, m. (-es, -s; mrv. Schwan'-ke): 1) klucht, grap; 2) kwinkslag, aardigheid : I -macher, m.: grappenmaker. i^ehwank, in Sam, i -becken, o.: spoelkom; -bürste, vr.: glazenborstel, rattestaart (om flesschen, lampeglazen, enz., schoon te maken); -tass, o. (-kessel, m.): 1) spoelkuip, 2) spoelkom; -wasser, o.: spoelwater, spoelsel. sehwan kèn, w. b.: schudden; Glaser -: drinkglazen omspoelen, drinkglazen schoonmaken. Zie ook schwenken. seh wan'ken, w. o. h. en s.: 1) waggelen; 2) wankelen, weifelen; (van koopprijzen :) afwisselen; (van de as der aarde:) schijnbaar schudden; (van een schip:) stampen. sehwan'kencl, bv. n.: 1) waggelend; 2) wankelend, weifelend; 3) (van koopprijzen:) afwisselend; 4) (van een schip:) stampend. ^ehwün'lin^, m. (-es, -s; mrv. -e); (vog.) zwaantje, jonge zwaan. ^ehwanz, m. (-es; mrv. Schwan'ze): staart (i. a. b.); einen langen - an etwas machen: (fig. fam.) iets rekken als ko-kinje; etwas auf den - schlagen: (spr.) iets op den kop tikken, iets inpakken, zich heimelijk meester maken van iets; das Pferd beim -e aufzaumen: (spr.) de zaak glad verkeerd aanpakken; den -zwischen die Beine nehmen: (fig.) met den staart tusschen de beenen afdruipen; I -bein, o.: staartbeen, (ontl.) stuitbeen, stuit; -block, o,: (zeew.) staartblok; -ende, o.: Zie -bein; -feder, vr.: staartveer; -flosse, vr. (-flossfeder, vr.): staart-vin; -hafer, m.: wilde haver, windhaver, vloghaver; -meise, vr,: (vog.) langstaart (eene^ mees); -metze, vr.: Zie -ring; -perrücke, vr.: staartpruik; -pfeffer, m.: staartpeper;-riegel, m.: (art.) dwarshout van de affuit; -riemen, m.: staartriem (-nemenschlinge, vr.: lus van den staartriem); -ring. m.: staartring; -schnur, vr.: koord van den weefstoel; -schraube, vr.: staartschroef; -stern, m.: staart-ster, komeet; -stück, o.: staart-stuk, (bij slachters:) dominee's-stuk; -trager, m.: staart-drager, (fig.) slippendrager; -viertel, o.: (bij slachters:) voet, achterst vierdepart. |
^ehwünz'elien, o. (-s; mrv. -): staartje. Neliwan'zel, o. (-s; mrv. -): staartje; I -geld,_ o. (-pfennig, m.): 1) Zie Korb-pfennig:; 2) ongeoorloofd profiit (-pfen-nige machen: fam.; met duboel krijt schrijven). seliwan'zeln, w. o. h.: kwispelstaarten ; (fig.) het achterste heen en weer schudden; (ook:) langs straat slenteren; I w. b.: van eenen staart voorzien. seliwlin'zen, w. o, h.: Zie sehwan-zeln; 1 w. b.: 1) van eenen staart voorzien; geschwanzt', bv.n.: met een staart; geschwanzte J^oten: (muz.) staartnoten; 2) ein Pferd -: den staart van een paard opbinden; 3) die Schule -: fam.: school-makje houden, spijbelen; die Predigt -: stil (zonder anderen dat mogen weten) uit de kerk blijven; Einen -: (fam.) iem. bedotten, Scliwan'zer, m. (-s; mrv. -): 1) be-dotter, bedrieger; 2) stil wegblijver (uit school of kerk); 3) lanterfanter, straatslijper. sehwUn'zis:, bv. n.: met een staart, sehwapp, tsw.: flap! iltoliwap'pel, in Sam. I -backen, vr. mrv.: bolle koonen; -bauch, m. (-wanst, m.): dikpens, hangbuik. sehAvap'pelig:, bv. n.: Zie bv. n. sehwabbelig:; - voll: boordevol. sehwap'peln, w. o. h.: Zie w. o. h. seliwabbeln, sehwap'pen (schwap'pern), w. o. h.: 1) dobberen; 2) fladderen; 3) overloo-pen (das quot;Wasser schwappt aus dem Eimer: net water loopt over uit den emmer). Sehwar, o.(-es; mrv. -e): Zie SehwR-ren; I -kraut, o.: (pik.) schurftkruid. SehwR're, vr.: Zie SehAvftren. ISeliwa'ren, m. (-s; mrv. -): zweer; Einen den - stechen: (fig.) aan iemand iets onaangenaams in zijne maag stoppen, aan iemand de waarheid zeggen. IseliwH-'ren, w. o. onr. h. en s. (schwor; geschwo'ren): zweren, etteren; - machen (zum - bringen): tot ettering brengen. Seliwark, m. (-es, -s; mrv. -e): betrokkene lucht; schwar'ken, w. o. h.: (van de lucht:) betrekken. Seliwarm, m. (es, -s; mrv. Schwar-me): zwerm; einen - im Kopfe haben: (fig. fam.) wispelturig zijn; I -weise, bw.: aan zwermen. SehwUrm, in Sam. I -geist, m.: dweper; -zeit, vr.: zwermtijd der bijen. seliwar men, w. o. h. en s.: (van bijen:) zwermen; (van vlinders, enz.:) fladderen; (van menschen:) ronddolen, omzwerven^ (ook:) lichtmissen, (pop.): aan den rol zijn, (fig,) dwepen; - für: dwepen met, (pop.) wegloopen met; es schwarmt von Menschen auf der Strasse: het wemelt van menschen op straat. Sehwttr'mer, m. (-s; mrv. 1) zwermer, voetzoeker; 2) dweper; 3) lichtmis, |
SCHWaRMEREIFER.
SCHWEBEN.
737
|
losbol, (pop.) doordraaier; 4) rondzwerver, ronddoler ; 1 -eifer, m.: dweepzieke ijver; -topf, m.: zwermpot. Sdrwdrmerei', vr.: 1) dweperij, gedweep; 2) buitensporigheid, uitspatting; Schwar'merin, vr. (mrv. -nen): dweepster; schwar'merisch, bv. n.: 1) dwepend, 2) dweepziek; Schwar'merling, m. (-es, -s; mrv. -e): dweper. Seliwar'te, vr.: 1) (van spek:) zwoord; (tim.) wankant; (kkk.) korst, (het) buitenste; Einen hauen dass die - knackt: (pop.) iemand slaan dat de lappen er bijhangen; 2) eine alte een oud boek; 3) die grüne het groene gras, (dk.) het grastapijt. Schwar'ten, in Sam. 1-brett, o.; (tim.) wankantig hout; -magen, m.: 1) pens, 2) hoofdkaas, zult; -wurst, vr.: knurftworst, sohwar'tig. bv. n.: I) zwoordig; (fig.) dik van huid, (ook:) hoornachtig; 2) korstig. Ischwarz, bv. n. (schwar'zer; schwar'-zest): zwart; (fig.) donker; (ook:) somber ; er ist -: (iron.) hij is dronken; Einen - machen: (fig.) iem. zwartmaken; -er Peter: (het) zwartepiet-spel; -er Sonn-tag: Zondag van de Lijdensweek; -es Brod: roggebrood; -e AVasche: vuil ondergoed: die -e Kunst: J) de zwarte kunst, de tooverkunst, 2) (grav.) het mezzo tinto; - auf Weiss haben: zwart op wit hebben, schriftelijk bewijs hebben; etwas auf - und quot;Weiss haben: iets op schrift hebben, van iets zwart op wit hebben; in's -e Register schreiben: in het zwarte boek zetten. ISchwarz, in Sam. I -amsel, vr.: (vog.) merel, zwarte lijster; -auge, o.: zwart-oog; -augig, bv. n.: zwart van oogen, met zwarte oogen; -backer, m.: roggebrood-bakker: -beere, vr.: 1) zwarte bes, zwarte aalbes, 2) braambes, braam, wilde moerbezie; -beinig, bv. n.: met zwarte pooten; -binder, m.: kuiper voor groot vaatwerk; -blau, bv. n.: donkerblauw; -blech; o.: dun plaat-ijzer; -blütig, bv. n.: met zwart bloed, (fig.) zwartgallig; -braun, bv. n.: donkerbruin; -braunlich, bv n.: donker van opslag (-braunliches Madchen: brunette, bruine); -brod, o.: roggebrood; -dom, m.: sleedoorn, wilde pruimeboom; -drossel, vr.: Zie -amsel; -farber, m.: zwart-verver; -farberei', vr.: zwartververij; -farbig, bv. n.: zwart, (fig.) donker van kleur; -fleckig, bv. n.: zwartgespikkeld; -fleisch, o.: donker vleesch (inz.: haze-vleesch); -flügel, m.: Zie -flügler; -flügelig, bv. n.: met zwarte vleugels; -flügler, m.: (vog.) dikbek met zwarte vleugels; -fucns, m.: donkerkleurig vos-paard; -füssig, bv. n.: met zwarte pooten; -gallig, bv. n.: zwartgallig; -gar, bv, n.: als schapenleer bereid; -gelb, bv. n.: donkergeel, taankleurig; -ge-sprenkelt, bv. n.: zwartgespikkeld; -gestreift, bv. n.: zwartgestreept, met zwarte strepen; -glanzend, bv. n.: zwart-geglansd; -grau, bv. n.: donkergrijs, (fig.) zwartgrauw; -grün, bv. n,: donkergroen; -güldenerz, o.: zwart zilver-erts; -harig, bv. n.: zwart van haar, met zwart haar; -holz, o.: naaldhout; -kamm, m.: (vog.) |
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 1 kievit met zwarte kuif; -kappchen, o.: (vog.) zwartkopje; -kohle, vr.: steenkool; -kopf, m.: zwartkop, (vog.) koolmees; -kopfchen, o.: (vog.) zwartkopje; -köpfig, bv. n.: (mensen:) met zwart haar, (vog.) met zwarten ko]}; -kümmel, m.: (pik.) veldkomijn, korianderzaad; -kunst, vr.: zwarte kunst, tooverkunst, (grav.) mezzo tinto; -künstig, bv. n.: tooverkunstig; -künstler, m,: toovenaar, (fam.) heksenmeester; -kupfer, o,: zwart koper; -lockig, bv. n.: met zwarte lokken, met zwart haar, (fig.) met zwarte krullen; -maulig, bv. n.: met een zwarten snoet of bek; -meise, vr.: (vog.) koolmees; -ohr, o.: (vog.) roodgespikkelde ekster, -pappel, vr.: zwarte populier; -rock, m.: zwartrok (een schimpwoord); -roth [t], bv. n.: donkerrood; -schecke, vr.: zwartbont paard; -schimmel, m.: zwartgespik-kelde schimmel (d. i. een paard); -specht, m.: (vog.) gewone boomspecht; -streifig, bv. n.: zwartgestreept, met zwarte strepen; -tanne, vr.: zwarte den (denneboom); -tüpfelig, bv. n.: zwartgespikkeld, met zwarte spikkels; -wald, o.: (adk., het) Zwarte quot;Woud (het Schwartzwald); :weiss, bv. n.: zwart en wit, bont; -wild, o. (-wildpret, o): (jag.) zwart wild, (inz.) wild varken; -winde, vr.: (pik.) wilde boekweit; -wurz, vr.: (pik.) waalwortel, smeerwortel. Micliwarz, in Sam. I -büchse, vr.: 1) zwartseldoos, 2) glimmendsmeer-doos of pot; -bürste, vr.: schoenborstel, poetsborstel; -dose, vr.: Zie -büchse; -pinsel, m.: zwartselkwastje. Scliwar'ze, m. (-n; mrv. -n) en vr,: Zwarte ; der -: (iron.) de Duivel. I -, o. (-n): (het) zwart. Sclrwkr'ze, vr.: 1) zwartheid; ^zwartsel; 3) schoensmeer, (inz.) glimmend smeer; (fig.) afschuwelijkheid (b.v. van eene misdaad). scliwar'zen, w. b.: 1) zwartmaken (ook tig.); 2) (fig. fam.) smokkelen; Schwar'zer, m. (-s; mrv. -): (tig. fam.) smokkelaar, sluiker; schwarz'lich, bv. n.: zwartachtig; Schwarz'el, o.: zwartsel. seliAvatz, in Sam. I -haft, bv. n.: babbelachtig; -haftigkeit, vr.: babbelachtigheid; -maul, o.: babbelaar (vr., fam.: babbeltoot); -sucht, vr.: babbelzucht; -winkel, m.: hoekje om te babbelen, babbelhoekje. seliAvat'zeii, w. o. h. en w. b.: babbelen; (van de echo:) nabauwen; ins Gelag hinein -: (fam.) in het honderd redeneeren, (ook:) doorslaan als een blinde vink, doordraven. Sdiwat'zer, m. (-s ; mrv. -): babbelaar, kletser; Schwatzerei', vr.: 1) gekakel, gebabbel, 2) klets-praat; Schwat -zerin, vr.: (mrv. -nen): babbeltoot; schwat'zig, bv. n.: 1) babbelachtig, 2) rederijk. Scliwau'de, vr.: (vog.) kalkoen. Scliwe'be, vr.: hangende (zwevende) toestand; (fig.) onzekerheid; in der - sein (in der - hangen): hangende zijn, (fig.) in het onzekere zijn; 1 -künstler, m.: koor-dedanser; -schritt, m.: (in het dansen: Fr.) balancé; -stange, vr:: balanseer-stok. seliwe'ben, w. o. h.: zweven; (van druk. 47 |
SCHWEINKOBEN.
SCHWEBEND.
738
|
processen:) hangende zijn; in der Luft in de lucht zweven; auf Flügreln op vleugelen zweven; es schwebt mir auf der Zunge: (fig.) ik heb het op mijne lippen; es schwebt mir im Sinne (im Gedachtnisse): (fig.) het speelt mij door mijn hoofd, er staat mij iets van voor; es schwebt mir vor Augen: (fig.) het zweeft (het staat) mij voor oogen; es schwebt ein Unglück über mir: (fig.) er hangt mij een ongeluk over het hoofd (bovennet hoofd); in Gefahr -: in gevaar zweven (verkeeren); in Ungewissheit -: in het onzekere zijn, (fig.) besluiteloos zijn, weifelen; zwischen Furcht und Hoffnung -: (fig.) tusschen hoop en vrees dobberen. sch we quot;bend, bv. n.: zwevend (enz., Zie sclrweben); -e Brücke, vr.: hangbrug; -e Schuld: (adm.) vlottende schuld. Schwe'de, m. (-n; mrv. -n): Zweed (Schwe'denkopf, m.: hoofd met kortgeknipt haar); Sweden, o. (-s): (adk.) Zweden; Schwe'din, vr. (mrv. -nen): Zweedsche; schwe'disch, bv. n.: Zweedsch. Schwe'fel, m. (-s): zwavel; I -ader, vr.: (mnw.) zwavel-ader; -artig, bv. n.: zwavelachtig; -ather, m.: zwavel-ether; -bad, o.: 1) zwavelbron,2) zwavelbad; -blei, o.: lood van zwavel; -blumen, vr. mrv. (-blüthen [tl, vr. mrv.): bloem van zwavel; -brunnen, m.: zwavelbron; -bündel, o.: bos zwavelstokken; -dampf, m.: zwaveldamp; -erde, vr.: zwavelaarde; -erz, o.: zwavel-erts; -faden, m.: gezwavelde draad; -farbe, vr.: zwavelkleur; -farben (-farbig), bv. n.: zwavelkleurig; -gang, m.: (mnw.) zwavel-ader; -geist, m.: geest van zwavel; -gelb, bv. n.: zwavelgeel; -geruch, m.: zwavellucht; -grube, vr.: zwavelgroeve, zwavelmijn; -haft, bv. n.: zwavelachtig; -haltig, bv. n.: zwavelhoudend; -hölzchen, o.: zwavelstokje, (fig.) lucifertje; -hütte, vr.: zwavelkokerij; -kies, o.: zwavelkies; -leber, vr.: (schk.) zwavellever; -luft, vr.: zwavelgas; -mine, vr.: zwavelmijn; -öl, o.: zwavel-olie ; -quelle, vr.: zwavelbron ; -regen, m.: (fig.) zwavelregen (d. i. regen vermengd met bloesemdeeltjes van den rooden denneboom); -sauer, bv. n.: (schk.) zwavelzuur; -saure, vr.: (schk.) zwavelzuur; -theil-chen [tl, o,: zwaveldeeltje; -werk, o.: zwavelkokerij. scliwe'feliclit, bv. n.: zwavelachtig; schwe'felig, bv. n.: zwavelig; schwe'ieln, w. b.: zwavelen. Schwehl [Schwel], in Sam. I -holz, o.: vet hout, harshoudend hout. schweli'len jschwe'lenl, w. o. h.: smeulen, gloed geven zonder vlam; w. b.: koken op een zacht vuur zonder vlam, gaar laten meuken; Kaffee -: koffie zetten; I Schweh'ler, m. (-s; mrv. -): teerko-ker, pekkoker, traankoker. scliwei'en, w. o. h.: (zeew.) wenden, draaien, (op den wind) zwaaien. Scïvweif, m. (-es, -s; mrv..-e): staart; (van eene japon:) sleep; I -brett,o.: (wev.) dwarshout waarop de spoelen rusten; -kornet, m.: (str.) staart-ster; -riemen, m.: (rs.) staart-riem; -sage, vr.: ribzaag; -stern, m.: 1) staart-ster, ' komeet, 2) verschietende ster; -trager, m.: slip-pendrager. |
scliwei'fen, w. o. s.: 1) (van eene japon:) slepen, over den grond slepen; 2) (fig.) omdolen, omzwerven; 3) Zie schwRnzeln; 1 w. b.: 1) een staart maken aan, van een staart voorzien (.... geschweift', bv. n.: met een .... staart); 2) gebogen maken, gewelfd maken; zacht glooiend (zacht hellend) maken; (japonnen, mantels, enz.:) rond uitsnijden (geschweift', bv. n.: gebogen; gewelfd; zacht glooiend, rond uitgesneden); 3; (glazen, fiesschen, drinkkopjes enz.-) omspoelen; (wasch-goed:) opspoelen; (koorn, enz.:) wannen. Schwei'fer, m. (-s; mrv. -): om-zwerver. .... schwei'fig, bv. n.: met een .... staart. Schwei'fung, vr.: kromming; welving; zachte glooiing; (van kleederen:) ronde uitsnijding. ISchweig, vr.: Zie Schweige. Ischweig, in Sam. I -haft, bv. n.: zwijgend, woordkarig; -haftigkeit, vr.: stilzwijgendheid, woordkarigheid; -sam (-selig), bv. n.: Zie -haft; -samkeit (-seligkeit), vr.: Zie -liaftigWeit. ISchweige, vr.: 1) veestapel, (fig.) kudde; 2) boerenplaats, boerderij; 3) (zeew.) boelijn. ISchwei ge, in Sam. I -geld, o.: l)geld om iemand te doen zwijgen, 2) geld om te zwijgen. schwei'gen, w. o. onr. h. (schwieg; geschwie'gen): zwijgen; - machen: doen zwijgen; von et was -: van iets (over iets) zwijgen; zu etwas -: 1) op iets zwijgen, 2) zwijgen bij iets; schweigen Sie: houd uwen mond!, zwijg!; wer senweigtbejaht: (spr.) wie zwijgt, consenteert; I w. b. reg.: tot zwijgen brengen; (kinderen:) stillen, sussen. 1 Schwei'gen, z. n. o. (-s): (het) zwijgen; Einen (eine Batterie) zum -bringen: iemand (eene batterij) tot zwijgen brengen; Einem das - auferlegen: aan iemand het zwijgen opleggen; etwas mit - übergehen: iets mei stilzwijgen voorbijgaan. Schwei ger, m. (-s; mrv. -): zwijger. £»cliwein, o. (-es, -s; mrv. -e): varken; (fig.) zwijn; (in 't biljartspel:) beest ür fiat besonderes -: spl.: hij is een eerste beesten-maker); (in 't schrijven:) inkt-klodder, inktvlak, (ook:) fout; (zeew.) mastblok, blok waarin de mast staat; ein wildes -: een wild varken; I -beschauer, m.: varkenskeurder; -braten,m.: gebraden varkensvleesch; -blattern, vr. mrv.: (hik.) steenpokken, waterpokken; -brod, o.: varkensbrood; -bruch, m.: (jag.) door een (of meer dan een) wild varken omgewroete plek; -distel, vr.: (pik.) ganzen-distel; -essen, o.: 1)varkensvoeder, 2)(fig.) varkenskost; -fett, o.: 1) varkensvet, 2) spek (ausgelassenes -fett: reuzel); -fleisch, o.: varkensvleesch; -hirt, m.: varkenshoeder; -hund, m.-: 2j varkenshoeders-hond, 2) (fig. gem.) hond van een vent, hondsvot, gemeene hond, (ook:gt; smeerlap, vuilpruim; -igel, m.: (drk.) stekelvarken, (fig. gem.) Zie -liund no. 2; -igelei', vr.: 1) hondsvotterij, 2 liederlijkheid; -igeln, w. o. h.: 1*) liederlijke taal uitslaan, 2) zwijnen: -junge, m.: varkenshoeder; -koben, m.; varkenskot, varkens- |
SCHWEINLEDER.
739
|
hok; -leder, o.: varkenshuid; -mast, vr.: Zie -esnen; -mist, m.: varkensstront; -mutter, vr.: moedervarken, zeug:;-pelz, m.: Zie -hund no. 2; -pocken, vr. mrv.: Zie -blattern; -schlachter, m.: varkensslachter; -schmalz, o.: smout, reuzel, varkensvet; -Schneider, m.: varkens-lubber; -spiess, m.: (jagr.) 2wijn-spriet;-stall, m.: varkenshok; -stein, m.: stinksteen; -suhl, vr.: vuile boel; -treiber, m.: varkenshoeder ; -wildpret, o.: vleesch van het wild varken. ^chwein'chen, 0.: klein (of jong) varken. Schwei'ne, in Sam. I -handel, m.: handel in varkens; -handier, m.: varkens-kooper; -markt, m.: varkens-markt; -schmeer, o.: varkensvet, reuzel; -zucht, vr.: varkensfokkerij. Zie meer Sam. met '£»cliweiii. Isfhwei'iieii, w. o. h.: (grem.) zwijnen. Ischweineu, bv. n.: van varkens; 1 -fleisch, q.: varkensvleesch. Schweinerei', vr.: (grem.) zwijnerij; schwei'nern, w. b.: doen verminderen, minder (kleiner, geringrer) doen worden: schwei'nisch, bv. n.: varkensachtig, (fig! gem.) zwijnig; Schwein'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): gele kampernoelje. Schweins, in Sam. 1 -auge, 0,: varkens-oog; -borste, vr.: varkensborstel; -blase, vr.: varkensblaas; -brod, o.: (pik.) varkensbrood; -teder, vr.: (jag.) zwijn-spriet, (tig.) varkensborstel (in -federn schlafen: fig.: opstrooslapen); -geschlinge, o.: omloop (ingewand) van een varken; hals, m.: varkens-nek;-jagd, vr.: wilde-zwijnenjacht; -keule, vr.: (bij slachters: eene) zij spek; -kopf, m.: varkenskop; -ohr, 0.: varkens-oor; -rüssel, m.: varkenssnoet; -thranen, vr. mrv.: (iron.) krokodillen-tranen ; -wurst, vr.: varkensworst; -zunge, vr.: varkenstong. Zie meer Sam. met S^ehwein. Schweiss, m. (-es): zweet; (jag.) bloed; (fig.) uitwaseming, zweeting; der englische -: (gnk.) de zweetziekte; saurer -: (fig.) inspanning en moeite (das ist mem saurer -: fig: dat is de vrucht van mijne inspanning en moeite); im -e deines Angesichtes: in het zweet uws aanschijns; { -bad, 0.: zweetbad; -beere, vr.: (pik.) watervlier; -befördernd, bv. n.: zweetdrijvend; -errungen, bv. n.: met inspanning en moeite verworven; -fieber, 0.: zweetziekte; -fleck, m. (-fiecken, m.): zweetvlek; -fuchs, m.: rossig (lieht-rood-bruin) paard; -grübchen, o.: (ontl.) zweet-gaatje, porie; -hund, m.: bloedhond; -loch, o.: Zie -grriibclieu ; -messer, o.: zweetkam (om het zweet van paarden weg te vegen); -inittel, 0.: zweetmiddel; -seuche, vr. (-sucht, yr.): zweetziekte; -treibend, bv. n.: zweetdrijvend; -tropfen, m.: zweetdroppel; -tuch, 0.: zweetdoek; -wurst, vr.: bloedworst; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pha.) kina. scliweis'sen, w. o. h.: zweeten; (jag-.) bloeden; (sm.) beginnen te smelten; w. o.: 1) aaneensmeden, 2) solde eren. sehweis'sig:, bv. n.: 1) zweetig, zwee-teng; 2) bezweet; 3) (jag.) bloedend, bebloed. |
Schweiz, vr.: 1) (adk.) Zwitserland (de republiek), 2) Schwytz (een der Zwitsersche kantons). ISchweiz'er, m. (-s; mrv. -): Zwitser; (tig.) portier; (ook:) palfrenier, jager; (in 't biljart-spel:) verloop-stoot; bv. n.: Zwitserscn. ISeliweiz'er, in Sam. I -art, vr.: Zwitsersche manier;-brücke, vr.: Alpenbrug; -bund, m.: Zwitsersche Bond; -dialekt, m.: in Zwitserland gesproken wordende taal; -flöte, vr.: pijpers-fluitje; -garde, vr.: (hist.) Zwitsersche garde, (fig.) lijfwacht; -kanton, m.: Zwitsersch kanton, kanton van Zwitserland; -kiise, m.: Zwitsersche kaas (inz.: Gruyère-kaas); -krankheit, vr.: (het) heimwee; -krauter, o. mrv.: Zwitsersche kruiden; -land, o.: Zwitserland; -papier, o.: velijn-papier; -pfeife, vr.: Zie -flöte: -rad, o.: (Zwitsersch) spinnewiel; -ro.ie, vr.: Alpenroos(je); -volk, 0.: (het) Zwitsersche volk; -wache, vr.: Zie -garde. Scliweizerei', vr.: Zwitsersche boerderij; Schweiz'.rin, vr. (mrv. -nen): Zwitsersche; sc iweiz'erisch, bv. n.: Zwitsersch. Scliwel, in S -m. I Zie 8chwehl. scliwe'len, w. 0. h. en w. b : Zie seliwelilen, enz. sell wel'gen, w. o. h.: zwelgen, zuipen en brassen (- in: fig.: zich baden in); Schwel'ger, m. (-s; mrv. -): minnaar van zuipen en brassen; Schwelgerei', vr.: overdaad; Schwel'gerin, vr. (mrv. -nen): minnares van overdaad; schwel'gerisen, bv. n.: 1) overdaad-minnend, 2) zuipena en brassend. Sehwel'le, vr.: drempel, dorpel; (bwk.) dwarsbalk; (op spoorwegen:) dwarsligger. seliwel'len. w. o. onr. s. (schwillst, schwillt; schwoll; schwill; geschwol'len): zwellen; opzwellen; (fig.) aangroeien; I w. b. reg.: doen zwellen; (fig.) doen dijen; (moed:) verhoogen, aanwakkeren; (eene rekening:) doen aangroeien, (fig.) met dubbel krijt schrijven; (een gebouw:) van een (of meer dan een) nieuwen dorpel voorzien; (spoorwegen:) van nieuwe dwarsliggers voorzien. Heliweinm, in Sam. I -teich, m.: wed, paardenwed. SelMvem'me, vr.: 1) wad, ondiepte, waadbare plaats; 2) wed, paardenwed; Pferde in die - reiten (Pferde zur - reiten): paarden naar het wed brengen. seliwem'meii, w. b.: (paarden:) naar het wed brengen; (hout:) vlotten; (fig.) aanspoelen, aanslibben; der Fluss hat Sand an das Ufer geschwemmt: de rivier heeft zand aangespoeld aan den oever. Seliwem'mer, m. (-s: mrv. -): 1) persoon di«i de paarden naar het wed brengt; 2) houtvlotter. £gt;elrwen'€le, vr.: (hik.) wen (sponsachtig gezwel). seliweii'den, w. b.: afbranden. JSchwen'gel, m. (-s; mrv. -): zwengel (i. a. b.); (van uurwerken:) slinger; (van eene klok:) klepel; (typ.) persboom; I -brunnen, m.: zwengelpomp, pomp met een slinger; -presse, vr.: (typ.) handpers ; -riemen, m.: klokketouw; -uhr, vr.: slingeruurwerk (Fr. pendule). |
SCHWESTEHLICHKEIT.
SCHWENKPUNKT.
740
|
ScliAvenk, in Sam. I -punkt, m.: (mil.) flank. scliwen ken, w. b.; zwaaien, heen en ■weer zwaaien; die Fahne de vlag heen en weer zwaaien, (figr.) de vlag: doen wapperen; I sich w. w.: (mil. en rs.) zwenken ; rechts schwenkt euch: (mil.) rechtsom keert! j^diwen'knng:, vr.: zwenking:. schwer, bv. n. en bw.: zwaar (ook fig.); (fig.) moeieliik: (ook:) zeer groot, zeer veel, enz.; (ook:) ontzaglijk, ontzettend; -e Arbeit: zwaar werk, moeielijk werk; eine -e Geburt: (vlk.) eene moeielijke verlossing, eene moeielijke bevalling, (pop.) een zware post; ein -es Gehör haben: hardhoorend zijn, moeielijk hooren; -es Geld: zeer veel geld; ein -er Kamptquot;: een hardnekkig gevecht, (fig.) een zware strijd; ein -er Koptquot;: (fig.) een traag begrip; der Kopt' ist mir mijn hoofd is zwaar, ik voel eene zwaarte in mijn hoofd; eine -e Krankheit: eene zware ziekte; die -e Noth [t]: Zie Xoth; ein-er Traum: een benauwde droom; er hat eine -e Zunge: 1) hij brouwt in het spreken, 2) zijne tong slaat dubbel; - Atnem [tj holen: zwaar (moeielijk) ademhalen; -horen: hardhoorend zijn, moeielijk hooren; das geht ihm - ein: dat gaat boven zijn begrip, dat begrijpt hij niet; - im Magen liegen: zwaar in de maag liggen, moeielijk te verteren zijn; das Herz ist mir -: (fam.) ik hou mijn hart vast, (fig.) mijn hart is beklemd; Einem das Herz - machen: iemand met ongerustheid vervullen; 1 -athmig, bv. n.: moeielijk ademhalend, in de ademhaling belemmerd; -beladen, bv. n.: zwaar geladen, overladen, (fig.) overstelpt; -blütig, bv. n.: zwartgallig, (fig.) zwaartillend; -blütigkeit, vr.: zwartgalligheid, (fig.) zwaartillendheid; -erde, vr.: (min.) zwaarspaath, baryt-aarde; -fallig, bv. n.: zwaar, log, lomp, (fig.) loom; -falligkeit, vr.: zwaarheid, logheid, lompheid, (fig.) loomheid; -flache, vr.: vlak van het zwaartepunt; -flüssig, bv.n.: onsmeltbaar, moeielijk te smelten; -fiüssigkeit, vr.: onsmeltbaarheid, weinige smeltbaarheid; -füssig, bv. n.: traag (langzaam) van tred; -gewicht, o,: zwaargewicht, avoir du pois; -glaubig, bv. n.: (fig.) ongeloovig, niet spoedig geloovend; -haltig, bv. n.: kostbaar, veel kostend; -heit, vr.: Zie Schwere ; -herzig, bv. n.: zwaarmoedig; -köstig, bv. n.: Zie -haltig:; -kraft, vr.: zwaartekracht;-leibig, bv. n.: zwaarlijvig; -leibigkeit, vr.: zwaarlijvigheid; -löthig [t], bv. n.: zwaar, wichtig; -messer, m.: 1) zwaarte-meter, weegschaal, 2) barometer; -muth (t], m,: zwaarmoedigheid, melankolie; -muthsvoll jt], bv. n.: zeer zwaarmoedig; -müthig (t], bv. n.: zwaarmoedig, melankoliek; -müthigkeit [t], vr.: Zie -muth; -punkt, m.: zwaartepunt, middelpunt van zwaartekracht; -schritt, m.: Zie -tritt; -spath It], m.: Zie -erde ; -tatfet, m.: zware taf; -tritt, m.: (dk.) molossus (voetmaat van drie lange lettergrepen); -wichtig, bv. n.: zeer zwaar, (fig.) zwaarwichtig. Schwe're, vr.: zwaarte; (fig.) moeie-lijkheid; (ook:) ontzaglijkheid, ontzettendheid; | -messer, m.: 1) zwaartemeter, weegschaal, 2) barometer; -mittelpunkt. |
m.: middelpunt van zwaartekracht, zwaartepunt. schwer'lich, bw.: bezwaarlijk, moeielijk. ISclrwert, o. (-es, -s; mrv. -er): 1) zwaard; (fig.) sabel; (ook:) degen; mit Feuer und - verheeren: te vuur en te zwaard verwoesten (verdelgen); mit dem -e darein schlagen: (fig. fam.) er met de ruwe bijl inhakken; mein -schneidet auch: (fam.) ik, ik ben er óók; Einen zum -e verrurtheilen [t]: iemand veroordeelen om onthoofd te worden; Einen mit dem -e hinrichten: iemand onthoofden; das - der Gerechtigkeit, vr.: het zwaard der gerechtigheid; zum -e greifen: (fig-) naar het zwaard grijpen, de wapenen aangorden, te wapen snelllen; eine Zunge wie ein - haben: (iron.) eene tong hebben zoo scherp als een scheermes ; 2) repel, vlasrepel; 3) (zeew.) lijzwaard (om het afdrijven te beletten). ISchwert, in Sam. 1 -aloe, vr.: smal-bladerige aloë; -bohne, vr.: kromme snijboon; -fechter, m.: zwaardvechter, gladiator; -feger, m.: zwaardveger, wapensmid (-fegerarbeit, vr.: zwaardvegers-werk; -fegermeister, m.: meester of baas zwaardveger); -fisch, m.: zwaardvisch; -förmig, bv. n.: zwaardvormig, sabelvor-mig; -futter, o.: sabelscheede, (ook:) degenscheede; -groschen, o.: (hist.-mtw.) zwaard-grosie (van Keur-Saksen); -halbe, vr.: maagschap van vaders-zijde; -hieb^ m.: slag met het zwaard, (fig.) sabelhouw; -lehen, o.: (hist.) zwaardleen, mannelijk leen; -lilie, vr.: (pik.) zwaardlelie, iris -mage, m.: (rcht.) zwaardmaag, agnaat (bloedverwant van vaders-zijde in de neergaande linie); -orden, m.: (Zweedsche) Zwaard-orde; -pfahl, m.: grens-paal van het rechtsgebied; -recht, o.: recht over leven en dood; -ritter, m.: 1) (hist.) zwaardridder (in Polen), 2) ridder van de (Zweedsche) Zwaard-orde; -schlag, m.: slag met net zwaard, (fig.) sabelhouw (ohne -schlag: spr.: zonder slag of stoot); -streich, m.: Zie -schlag; -tanz, m.: 1) zwaardendans, wapendans, oorlogsdansr 2) mommendans, dans van gemaskerde en gewapende personen, kluchtige maskerade; -trager, m.: zwaard-drager, (fig.) Zie -ritter no. 1. Sehwert'chen, o. (-s; mrv. -): zwaardje, sabeltje, degentje. Schwer'tel. m. (-s; mrv. -): (pik.) zwaardlelie, iris; I -gras, o.: duinhelm^ -maus, vr.: relmuis; -ried, o.: (pik.) kliskruid. Schwer'ter, in Sam. I -geklirr, o.: gekletter van sabels of zwaarden; -tanz, m.: Zie Schwerttanz. Sehwes'ter, vr.: zuster; I -kind, o.: zusters-kind; -land, q.: zusterland; -lieber vr.: 1) zusterliefde, liefde voor de zuster, 2) zusterlijke liefde, liefde eener zuster; -mann, m.: zusters-man, behuwdbroeder, zwager; -mord, m.: zustermoord; -mörder, m.: zustermoordenaar: -paar, o.: zusterpaar; -sohn, m.: zusters-zoon; -stimme vr.: stem eener zuster;-tochter, vr.: zustersdochter. Sehwes'terchen, o. (-s; mrv. -); zusje; schwes'terlich, bv. n.: zusterlijk; Schwes'terlichkeit, vr.: zusterlijkheid:. |
SCHVVESTERSCHAFT. 741
SCHWIPPE.
SECHSSAITIG.
SCIl WIPPEN.
742
|
2) schommel, -wip; (fig.) wipgalg:; 3)zweep-touw, zweep; 4) (op spoorwegen:) excentriek; I schwip'pen, w. b.: zweepen, met de zweep slaan, (fig. fam.) ranselen. schwirren, w. o. li.: 1) snorren; 2) gonzen; 3) piepen; 4) tjilpen. scliwir'rig, bv. n.: 1) snorrend; 2) gonzend; 37piepend; 4) tjilpend. JScliwitz, in Sam. I -bad, o.: zweetbad; -bank, vr.: zweetbank (auf der -bank sitzen; fig.: op de zweetbank zitten, zich afmoorden, hard werken); -kasten, ra.: zweetbad, badstoof, (fig. iron.) oven; -mit-tel, o.: zweetmiddel; -pulver, o.: zweet-poeder; -stube,vr.: Zie -kasten. schwit'zeln, w. o. h.: 1) min of meer zweeten; 2) eene zweetlucht van zich geven. schwit zen, w. o. h. en w. b.: zweeten (ook tech. en fig.); über und über -: (fam.) één zweet en al zijn. sehwit'zig, bv. n.: zweeterig; zwee-tend; bezweet. Schwö'de, in Sam. I -fass, o.: (zcem-touwers-Jkalkkuip; -wedel, m,: (zeemtou-wers-)kalkkwast. scliwö den, w. b.: in de kalk zetten, seliwoll: Zie schwellen. sehwor; Zie schwaren en ook seKwören. schwö ren, w. o. onr. h. en w. b. onr. (sehwor, of schwur; geschwo ren): zweren (1. eenen eed of eeden doen; 2. vloeken); hoch und theuer [t] - (Stein und Bein -): hoog en duur zweren; fluchen und -: (fam.) vloeken en zwetsen; ich wollte dar-auf -: ik zou er een seed op willen doen; bei etwas -: bij iets zweren; zur Faline -: den eed van trouw aan de vlag zweren. Schwö'rer, m. (-s; mrv. -): 1) eedzweerder; 2) vloeker. seliwu'del, tsw,: links!, links-af!, links-om! scliwül, bv. n.: zwoel, drukkend (-hitze, w.: drukkende hitte); Schwü'le, vr.; drukkende lucht. seluvnl, bv. n.: bang, benauwd, angstig (mir ist Imir wirdl - zu Muthe [t] oder um's Herz: ik ben [ik word] er bang voor; Schwulitat', vr.: benauwdheid,bangheid. ^ehwulst, m. (-es: mrv. Schwül'ste): (hik.) gezwel, dikte; (fig.) gezwollenheid (hoogdravendheid) van stijl; (ook:) bombast; 1 schwül'stig, bv. n,: hoogdravend, bombasterig; Senwiil stigkeit, vr.: hoogdravendheid, bombasterigheid; 'Schwülsf-ling, m. (-es, -s; mrv.-e): hoogdravend (bombasterig) schrijver. Helrwund, m. (-s, -s): uittering, wegkwijning, verkwijning. |
Schwung:, m. (-es,-s: mrv. Schwüng e): 1) aanloop (tara.: loopje) om eenen sprong te doen, (fig.) sprong; 2) slingering, (figl) beweging; in - bringen: in beweging brengen, (fig.) in gang brengen; 3) (fig.) zwang; im -e sein: in zwang zijn; 4) vlucht, (fig.) hoogdravendheid, verhevenheid, stoutheid; er nimmt einen allzu kühnen (allzu hohen) -: hij neemt eene al te stoute (al te hooge) vlucht; der - der Einbildungs-kraft: de vlucht der verbeelding; der -der Gedanken: de vlucht der gedachten; der - der llede: de stoutheid der rede; seine Verse haben einen edlen -: zijne verzen hebben eene edele stoutheid; 5) (fam.) draai, wending; er giebt den. Dingen einen gewissen -: hij geeft aan de dingen een zekeren draai; 1 -baum, m.: (van een rijtuig:) boom, lamoen: -bewe-gung, vr.: slingerende (schommelende, trillende) beweging; -brett, o.: hellende plank (der kunstenmakers); -feder, vr.: (van vogels:) slagpen; -gewicht, o.: Zie Schwing ....; -haft, bv. n.: Zie -voll; -kraft, vr.: Zie Schwing ....; -linie, vr,: golvende lijn; -mann, in.: Zie -redner; -rad, o.: drijfrad. Kroonrad, kamrad; -redner. m.: hoogdravend redenaar; -riemen, m. mrv.: riemen waarop eene koets rust; -seil, o.: Zie ^eliwingseil; -tau, o.: (zeew.) toppenant; -voll, bv. n.: verheven, (fig.) hoogdravend. Ischwur: Zie sclrwören, IScliwur, m. (-es, -s; mrv. Schwü'rc): 1) eed; 2) yloek; I -brüchig, bv. n.: mein-eedig, eedvergeten, (fig.) trouweloos; -gericht, o.: rechtbank van gezworenen, jury; -manner, m. mrv.: (rcht.) gezworenen, leden van den jury; -vergessen, bv.' n.: Zie -brüchig. schwtt'rig, bv. n.: (hik.) zwerend, etterend, dragend. Schwyz, o.: (adk., het Zwitsersche kanton) Schwytz. scientiüscli, bv.n.: wetenschappelijk, scintilli'ren lie], w. o. h.: flonkeren, fonkelen. Scythe, enz.: Zie Sky the, enz, £gt;ebas tian. m. (-s): Sebastiaan. Se'benhaiiin, m.: Zie SRbenbaum» Sech, o. (-es, -s; mrv. -e): (akk.) kouter, ploegkouter; I -holz, o.: ploeghout. sechen, w, o. h.: ploegen; w. b.: omploegen. Isechs, tsw.: meiner -: lieve hemel. Iseclis, tw. en z. n. vr.: zes ; mit -en fahren: met zes paarden (met een zesspan) rijden; I -acn'teltakt, m.: (muz.)zes-achtstemaat; -armig, bv.n.: met zes armen; -augig (-iiugig), bv. n.: met zes oogen; -beinig, bv.n.: met zes beenen, met zes pooten; -blattig (-blatterig), bv. n.: zes-bladerig; -buchstiibig (-buchstabig), bv.n.: uit zes letters bestaande ;-doppelt, bv.n.: zesdubbel;-eek, m.: zeshoek; -eckig, bv. n.: zeshoekig, met zes hoeken;-ender, m.: hert met zes punten aan het gewei; -fach, bv. n.: zesvoudig; -facherig, bv. n.: met zes vakjes; -faltig, bv. n.: zesvoudig; -faltigen, w. b.: verzesvoudigen; -flach, o.: (wsk.) zesvlak; -fuss, m.: (drk.) zes-voeter, dier met zes pooten, (dk.) hexameter; -füssig, by. n.: met zes pooten (-füssi^res Vers: hexameter); -fussier, in.: Zie -fuss; -herr, m.: lid van den raad van zessen; -hundert, tw.: zeshonderd; -hundertel, o.: zeshonderdste gedeelte; -hundertste, bv. n.: zeshonderdste; -jahrig, bv. n.: zesjarig; -jahrlich, bv. n.: zesjaarliiksch (bw.: om de zes jaren); -köpfig, bv. n.: zeshoofdig, met zes hoofden; -mal, bw.: zesmaal;-malig, bv. n.: tot zesmaal herhaald; -mass, o.: (dk.) hexameter; -monatig, bv. n.: zes-maands-, van zes maanden: -monatlich, bv. n.: zesmaandelijksch (bw.: om de zes maanden); -pfünder, in.: (art.) zesponder; -pfündig, bv. n.: zesponds-, zes pond zwaar; -saitig, bv. n.: zessnarig, met |
SECKSSaULIGr.
SEEHECHT.
743
|
zes snaren; -sauligr, bv. n.: met (op) zes pilaren; -schaufler, m.: zesjangr schaap; -seitigr, bv. n.: zeszijdig;-silbig, bv. n.: zeslettergrepig; -spaltig, bv. n.: zesspouwig; -spannig, bv. n.: met (voor) een zesspan; -stimmig, bv. n.: zesstemmig, voor (door) zes stemmen; -stün-dig, bv. n.: zesuurs-, van zes uren; -stündlich. bv. n.: om de zes uren plaatsgrijpend (bw.: om de zes uren); -tagig, bv. n.: zesdaagseh; -taglich, bv. n.: om de zes dagen plaatsgrijpend (bw.; om de zes dagen); -tausendste, bv. n.: zesdui-zendste; -theilig UI, bv. n.: zesdeelig, uit zes deelen bestaande; -winkelig, bv. n.: zeshoekig; -wöehentlich, bv. n.: om de zes weken plaatsgrijpend (bw.: om de zes weken); -wochig, bv. n.: van zes weken; -wöehnerin, vr.: kraamvrouw; -zehig, bv. n.: met zes teenen; -zehn, tw.: Zie seeH-zehn, enz.; -zeilig, bv, n.: zes-regelig, van zes regels; -zollig, bv. n.: zes-du ims-. Seeh'ser. m. (-s; mrv. -): 1) zes, (het) eijfermerk zes; 2) (mtw.) zeskruitser-stukje; sech'serlei, bv. n.: zesderlei, zes-derhande; sechs'te, bv. n. en z. n. vr.: zesde;-halb [sechst'halb], bv. n.; zesde-half, vijf en een half); Sechs'tel, o. (-s; mrv. -): zesde gedeelte (-kreis, m. [-zirkel, m.1: sextant); seehs'tens, bw.: ten zesde, in de zesde plaats. seeh'zelm. tw.: zestien; I -ender, m.: hert met zestien punten aan het gewei; -löthig [t], bv. n.: zestien-loods, van zestien lood; -zöllig, bv. n.: zestienduims, van zestien duim. sech'zehnte, bv. n.: zestiende; Seeh'-zehntel, o. (-s: mrv. -): zestiende-gedeelte (-form, vr. [-format, o., -grosse, vr.]: in 16°); sech'zehntens, bw.: ten zestiende. Hec*h'zi^, tw.: zestig; I -jahrig, bv. n.: zestigjarig. Stech'zigrer, m. (-s; mrv. -): 1) zestiger, man van zestig jaar; 2) wijn van het jaar 1860; 3) (spl.) zestig punten; Sech'zigerin, vr.: (mrv. -nen): vrouw van zestig jaar; sech'zigste, bv. n.: zestigste; Sech'zigstel, o. (-s; mrv. -): zestigste gedeelte; sech'zigstens, bw.: in de zestigste plaats. seci ren [cie], w. b.: ontleden. Seok'el, m. (-s; mrv. -): 1) beurs, zak, tasch; 2) schatkist; 3) (hist.-mtw.) sikkel; I -amt, o.: thesaurie;-kraut, o.: (pik.) taschjeskruid: -meister, m.: thesaurier, penningmeester; -schneider, m.: beurzen-snijder, zakkenroller ; -senf, m.: Zie -kraut. seek eln, w. b.: zakken, in den zak steken. Seck'ler, m. (-s; mrv. -): 1) beurzenmaker; 2) lederen broeken-maker. sedativ', bv. n.: kalmeerend, pijnstillend. Sedez', o. (-es): in 16° formaat. Hediment', o. (-es, -s; mrv. -e): bezinksel, drab. ^edisvakanz', vr.: onbezetheid van den bisschoppelijken zetel. Sertulitat', vr.: vlijt, ijver. ISee, m, (-s; mrv. -n): (adk.) meer. ISee, vr.: (adk.) zee; Handel zur zeehandel; in - gehen (in - stechen): in zee steken; die • halten: 1) zee houden. |
2) zeewaardig zijn; die - gewinnen: in volle zee komen, in het ruime sop komen; die hohe -: de volle zee, het ruime sop; eine hohe eene hooggaande zee, hooggaande golven (mrv.); I -aal7 m.: zee-aal; -adler, m.: zee-arend; -affe, m.: zee-aap; -akademie, vr.: zeevaartkundige school, school voor de zeevaart;-amsel, vr.: (vog.) ijsvogel, (pop.) vischdief; -anemone, vr.: zee-anemoon; -angelegenheiten, vr. mrv.: zeezaken; -apfel, m.: zee-appel, zee-klit; -arm, m.: (adk.) zee-arm, (fig.) zeeëngte. ISee'lbank, vr.: zandbank, zandplaat (in zee); -biir, m.: zee-beer, rob; -barbe, vr.: baardvisch; -barsch, m.: zee-baars; -baum, m.: havenboom; -befehlshaber, m.: vlootvoogd, admiraal; -beschreibung, vr.: zee-beschrijving; -besen, m.: (flg.) bezem om de zee schoon te vegen van zeeschuimers; -beute, vr.: op zee veroverde buit; -blume, vr.: zee-bloem, nenuphar; -börs, m.: zeebaars; -brassen, m.: zee-brasem; -brauch, m.: zeemans-gebruik; -brief, m.: zee-brief; -buch, o.: logboek. i£tee'ldienst, m.: zeedienst; -drache, m.: zee-draak; -driftig, bv. n.: in zee drijvend; -drossel, vr.: Zie -amsel; -eiche, vr.: (pik.) wier. zeewier; -einhorn, m.: zee-eenhoorn, eennoornvisch, narwal; -elephant, m.: walrus, zeepaard, zeekoe; -engel, m.: engelviseh; -ente, vr.: (vog.) rouw-eend; -erz, o,: uit moerassen gewonnen ijzer-erts; -etat, m.: marine. IJSee'lfaline, vr.: zee-vlag, (hist.) prinsenvlag; -fahrer, m.: zeevaarder, zeeman; -fahrt, vr.: zeevaart; -falk, m.: zee-valk; -fasan, m.: zee-fazant, lepeleend ; -fest, bv. n.: zeewaardig, in staat om zee te bouwen; -feuer, o.: vuurbaak; -fisch, m.: zeevisch (-fischhandler, m.: vischkooper); -fischerei', vr.: zeevisscherij; -flotte, vr.: vloot, (inz.) oorlogsvloot; -frachtbrief, m.: (kpv.) vrachtbrief, connossement: -fraulein, o.: meermin;-trei-beuter, m.: 1) kaper, kaapvaarder, 2) zee-roover; -füsse, m. mrv.: (fig.) zeevoeten (-füsse und -hande haben : geschikt zijn om ter zee te varen); -gallerte, vr.: (pik.) pijpkruid; -garnele, vr.: garnaal; -gat, o.: zeegat; -gebrauche, m. mrv.: gebruikelijkheden (gewoonten) ter zee, zeemans-gewoonten; -gefahr, vr.: zee-gevaar; -gefecht, o.: zeegevecht; -gericht, o.: zeekrijgsraad; -geschafte, o. mrv.: zeezaken ; -geschrei, o.: 1) wachtwoord der mariniers, 2) matrozen-gejubel; -geschopt', o.: 1) visch, 2) zeedier, zee-monster; -gesetz, o.: scheepvaartwet: -gewachs, o.: zeegewas; -gewohnheiten, vr. mrv.: Zie -gelirauche; -gott, m.: (fab.) god der zee (Neptunus); -gras, o.: zee-gras, zeewier (-grasbanke, vr. mrv.: banken van zeewier, uitgestrektheden zeewier); -grille, vr.: zeekreeft; -grün, by. n. en z. n. o.: zeegroen. IJ^eeiliafen, vr.: zeehaven; -haher, m.: zee-raaf; -hahn, m.: zeehaan;-haltend . bv. n-: Zie -fest; -hande, vr. mrv.: Zie -füsse; -handel, m,: zeehandel (-handelsverein, m. [-handlungsgesell-schatt, vr.]: maatschappij [maatschap, vennootschap] van zeehandel); -hand-schuh, m.: buisvormige spons; -hase, m.: zeehaas; -hecht, m.: zee-snoek; |
SEEHEER.
SEEL.
|
-heer, o.: zee-leg:er; legrer (armee) van zee-troepen, (figr.) oorlogsvloot; -held, m.: zeeheld; -herrschaft, vr.: heerschappij (meesterschap) over de zee;-heuschrecke, vr.: blanke gram aal; -horn, o.: kinkhoorn; -hose, vr.: zeehoos, waterhoos; -huhn, o.: 1) zeevogel, 2) (visch:) tong, zee-tong; -hund, m.: zeehond, rob, zeekalf, zeekoe; -igel7 m.: zee-egel; -jungfer, vr.: meermin; -junker, m.: (mar.) kadet, adelborst. ISee'lkalb, o.: zeekalf; -kante, vr.: zee-kant, kust; -karte, vr.: zee-kaart; -katze, vr.: zee-kat, inktvisch; -kennung, vr.: bekendheid met ;de kust; -kiste, vr.: zee-kist, (inz.) matrozenkist, -krank, bv. n.: zeeziek; -krankheit, vr.: 1) zeeziekheid, 2) zeeziekte, ziekté die hoofdzakelijk op of bij de zee neerscht (die -krankheit haben: zeeziek zijn); -kraut, o.: Zie -g:ras; -krebs, m.: zeekreeft; -krieg, m.: zeeoorlog, oorlog ter zee (-kriegskunst, vr.: kunst om oorlog ter zee te voeren); -kuh, vr.: zee-koe; -kunde, vr,: zeevaartkunde ; -küste, vr.: zee-kust, strand, zeestrand; -land, o. (-es, -s): (adk.) Zeeland (Keu -land: Nieuw-Zeeland); -lander, m. (-s; mrv. -): Zeeuw CSeu -lander: Nieuw-zeelander); -landerin, vr. (mrv. -nen): Zeeuwsche (Xeu -landerin: Nieuwzee-landsche); -landisch, bv. n.: Zeeuwsch (neu -landisch: ïfieuwzeelandsch); -la-terne, vr.: vuurbaak; -lerche, vr.: zeeleeuwerik; -leuchter, vr.: vuurbaak; -leute, vr. mrv.: zeelieden; -licht, o.: scolopen-dra, zee-glimworm; -löwe, m.: zeeleeuw; -luft, vr.: zeelucht; -lüftchen, o.: (zeew.) bries, zeewind. ISee'lmaclit, vr.: 1) zeemacht, 2) zeemogendheid; -machtig, bv. n.: machtig op zee; -mann, m.: zeeman; -mannisch, bv. n.: zeemanachtig, zeemans- (auf gut -mannisch: op :zijn zeemans); -manns, in Sam. (-kunst, vr.: stuurmanskunst; -treu, vr.: pik.: kruisdistel);-quot;mann'schaft, vr.: scheepsbemanning, scheepsvolk; -manö-ver, o,: beweging ter zee, zee-manoeuvre; -meile, vr.: zeemijl; -mensch, m.: (fab.) triton; -meve, vr.: (vog.) zee-meeuw; -minister, minister van marine, (in Engeland:) Eerste Lord der Admiraliteit; -moos, o.: zee-mos; -möwe, vr.: (vog.) zee-meeuw; -muschel, vr.: zee-schelp (essbare -mu-schel: mossel); -nabel, m.: zee-navel; -nadel, vr.: zee-naald; -natter, vr.: zeeadder; -nebel m.: zeemist (1. mist op zee, 2. mist uit zee); -nessel, vr.: zee-netel; -noth [tl, vr.: gevaar op zee, zee-gevaar; -offizier, m.: zee-olficier; -ohr, o.: (schelp:) venus-oor; -otter, vr.: zee-otter. I^ee'lpapagrei, m.: (vog.) papegaaiduiker; -pass, m.: zeebrief: -pferd, o.: 1) zee-paard, walrus, 2) nijlpaard, hippopotamus; -pflanze vr.: zee-plant; -polyp, m.: zee-poliep; -postbüreau, o.: kantoor voor de brieven naar en uit zee; -protest, m,: protest van den scheepskapitein; -rabe, m.: zee-raaf; -rauber, m.: zeeroover (-rauberhauptmann, m.: kai)er-kapitein; -rauberschitt, o.: kaperschip; -rauberzug, m.: rooftocht ter zee); -rauberei', vr.: zeerooverij, zeeroof (-rauberei treibcn: 1. zeeschuimen, 2. ter kaap varen); -rauberisch, bv. n.: zee-rooverachtig, zeeroovers-; -raum, m. |
(-raumte, vr.): volle zee, (het) ruime sop; -recht, o.: zeerecht; -reise, vr.: zeereis; -richter, m.: rechter over zeezaken; -rüstung, vr.: 1) krijgstoerusting ter zee, 2) uitrusting (van een schip of van eene vloot). li^ee'lsache, vr.: zeezaak; -salz, o.: zeezout; -sand, m.: zeezand, zand der zee; -schaden, m.: averij; -schaum, m.: zeeschuim; -schaumer, m.: zeeschuimer; -schiff, o.: zeeschip; -schifffahrt, vr.: zeevaart; -schildkröte, vr.: zeeschildpad; -schlacht, vr.: zee-slag; -schlange, vr.: zee-slang; -schnecke, vr.: zee-slak; -schule, vr.: Zie -akaclemie; -schwal-be, vr.: zee-zwaluw; -sieg, m.: overwinning ter zee; -soldat, m.: marinier, zeesoldaat; -soune, vr.: zonnevisch, maan-visch, klompvisch; -spiegel, m. 1) zeespiegel, effen spiegelvlak der zee, watervlak, 2) (zeew.) graadboog; -spinne, vr.: zee-spin: -sprache, vr.; zeemans-taal; -staat, m.: 1) zee-mogendheid, 2) staat van het zeewezen; -stachelbörs, m.: (visch:) stekelbaars; -stadt, vr.: zee-stad; -stern, m.: zee-ster; -stichling, m.: stekelvisch, stekelrug; -stille, vr.: windstilte op zee; -stint, in.: (visch:) spiering; -strand, m.: strand, zeestrand; -strecke, vr.: streek (uitgestrektheid) der zee; -strich, m.: 1) vaarwater langs de kust, 2) Zie-strecke ; -stück, o.: (schl.) zee-stuk; -stuhl, m.: stoel (aan boord van een schip) om sterrenkundige waarnemingen te doen; -sturm, m.: storm op zee; -tang, m.: wier, zeewier; -taube, vr.: (visch:) zeeduif; -teufel, m.: (visch:) zeeduivel, (vog.) zeekoet; -thier It), o. zeedier; -tonne, vr.: bakenton, zee-boei;-treffen, o.: zeegevecht; -trift, vr.: 1) zee-drift, op de zee drijvend goed (van verongelukte schepen), 2) (fig.) wrak (van een schip); -trompete, vr.: kinkhoorn; -truppen, vr. mrv.: zee-troepen; -tüchtig, bv. n.: Zie -fest; -tüchtigkeit, vr,: zeewaardigheid, geschiktheid om zee te bouwen. ISee'lulir, vr.: (zeew.) chronometer; -ungeheuer, o.: zeemonster, zeegedrocht; -usanz, vr,: zeemans-gebruik: -verkehr, m,: onderling verkeèr met behulp van de zeevaart: -vogel, m.: zeevogel; -volk, o.: 1) zeevolk, scheepsvolk, 2) zeevarend volk, zeevarende natie; -warte, vr.: vuurtoren, vuurbaak; -warts, bw.: zeewaarts (-warts anliegen: van de kust afhouden);-wasser, o.: zeewater; -weide, vr.: (pik.)waterwilg; -wesen, o.: zeewezen; -wind, ra.: zeewind; -wissenschaft, vr.: 1) zeevaartkunde, 2) stuurmanskunst; -wolf, m.: J) zeewolf, 2) kleine haai; -wort, o.: zeemans-woord, zeemans-uitdrukking; -wurf, ra.: zeedrift, strandgoed, op het strand aangespoeld goed van verongelukte schepen; -wurm, ra.: zeeworm; -zeughaus, o.: zee-arsenaal, tuighuis der marine; -zug, m.: zeetocht; -zunge, vr.: tong (de bekende zeevisch). Seel, in Sam. -amt, o.: (kkl.) zielmis; -entzückend, bv. n.: zielverheffend; -er-freuend, bv. n.: zielverheugend; -erquic-kend, bv. n.: zielverkwikkend; -los, bv.n.: zielloos, (fig.) ontzield, (ook:) zonder gevoel, ongevoelig; -messe, vr.: (kkl.) zielmis; -sorge. vr.: zielverzorging, zorg voor het zielenheil van anderen; -sorger, ra.: zielverzorger, (inz.) biechtvader; -warter, |
SEGGE.
SEELE.
745
|
m.: 1) uitvoerder (tenuitvoerleggrer) van een testament, 2) Zie -sorger; -weib, o.: van aalmoezen levende vrouw. ^ee le, vr.: ziel (i. a. b.); die - einer Kanone (eines Federkieles, im Haringe): de ziel van een kanon (van eene penne-schacht. van een haring); das Fest aller -n: (kkl.) Allerzielenfeest; das thut mir in der - weh: dat doet mij leed in mijne ziel; bei meiner zoo waar als ik leef!; Berlin zahlt mehr als eine Million -n: Berlijn heeft meer dan een millioen zielen; er war eine gute hij was eene groede ziel; keine lebende (keine lebendigre) geen sterveling; Einem etwas auf die - binden: (fig.) aan iem. iets op het hart (op het gemoed) drukken; ein geschickter Befehlshaber ist die - einer Armee: een bekwaam bevelhebber is de ziel van een leger; Geld ist die - des Handels: (spr.) geld is de zenuw van den krijg, (pop.) geld is de ziel van de negotie. See'len, in Sam. I -adel, m. : zielenadel, adeldom der ziel; -amt, o.: (kkl.) zielmis; -andacht, vr.: innig (vurig) gebed; -angst, vr.: ziels-angst (als bw.: mir war -angst: ik verkeerde in ziels-angst, fam.: ik was doodelijk bang); -arm, bv.n.: ongevoelig ; -arzt, m.: geneesmeester der zielen (of: der ziel); -bange, bw,: Zie bw. -angst; -bund, m.: verbond der zielen, innig verbond; -errettcr, m.: zielenredder, (theo.) Verlosser; -fahrmann, m.: (fab.) veerman van het Schimmenrijk (Caron); -forscher, m.: psycholoog, zielkundige; -freund, m.: zielsvriend, boezemvriend; -freundin, vr.: zielsvriendin, boezemvriendin; -frieden, m.: gemoedsvrede; -froh, bv. n.: ziels-blij, innig verheugd; -führer, m.: Zie -falirmaim: -grosse, vr.: grootheid van ziel; -güte, vr.: goedhartigheid; -heil, o.: zielenheil; -heilkunde, vr.: psychiatrie, geneeskundige behandeling van zielsziekten; -hirt, m.: zielenherder; -ho-heit, vr.: verhevenheid van ziel; -kampf, m.: zielsstrijd, gemoedsstrijd, inwendige strijd; -kraft, vr.: zielskracht (-krafte, vr. mrv.: geestvermogens); -krank, bv. n.: aan eene zielsziekte lijdend; -krankheit, vr.: zielsziekte; -kummer, m.: zielsverdriet; -kunde, vr, (-lehre, vr.): psychologie, zielkunde; -leiden, o.: zielelijden: -los, bv.n.: Zie seellos; -lust, vr.: zielsgeneugte; -messe, vr.:, (kkl.) zielmis; -mord, m.: 1) zieldooding, 2) zedelijke moord; -müde, bv. n.: zedelijk afgetobd (afgemarteld); -nahrung, vr.: zielenvoedsel, voedsel voor de ziel; -rausch, m.: geestvervoering, zielsverrukking; -register, o.: (adm.) bevolkingsregister, (theo.) Boek des levens; -ruhe, vr.: kalmte van ziel, gemoedsrust; -schlaf, m. (-schlummer, .m.): sluimering (werkeloosheid) der ziel;' -schwache, vr.: 1) zwakheid van ziel, zwakheid van ka-rakater, 2) zwakheid van geestvermogens; -sorge, vr. en -sorger, m.: Zie Seel in Sam.; -speise. vr.: Zie -nahrung; -starke, vr.: zielskracht; -tag, m.: (kkl.) Allerzielendag; -vergnügt, bv. n.: Zie -froh; -verkaufer, m.: zielverkooper, ronselaar; -vermogen, o.: Zie -kraft en -krafte; -vertraut, bv. n.: zeer vertrouwelijk, zeer intiem; -verwandt, bv. n.: geestverwant; -verwandtschaft, vr.: geestverwantschap; -voll, bv. n.: zielvol; -wanderung, vr.: zielsverhuizing; -weide, vr.: Zie -nahrung; -wonne, vr.: zielsgeneugte; -zustand, m.: toestand der ziel; -zwang, m.: gewetensdwang. |
Ree ling, vr.: (zeew.) zelling, zei. ISe'gel, o, (-s; mrv. -): zeil (ook fig. voor: bodem, schip); unter - gehen : onder zeil gaan; alle - ausspannen: alle zeilen bijzetten; mit allen -n gehen: onder yolle zeilen varen; die - umlegen: laveeren, bij den wind zeilen; die - streichen (die - einziehen): de zeilen strijken; eine Flotte von hundert -n: eene vloot van honderd zeilen (d. 1. van honderd bodems, van honderd schepen). Ise'gel, in Sam. I -ahnlich, bv. n.: naar een zeil gelijkend; -bar, bv. n.: Zie -fer-tig; -baum, m.: mast; -boden, m.: zeil-makers-werkplaats; -fabrik, vr.: zeilmakerij; -fertig, bv. n.: zeilree, zeilklaar (sich -fertig machen: zich gereedmaken om onder zeil te gaan); -garn, o.: zeilmakersgaren; -gewand, o.: zeildoek; -kahn, m.: zeilboot(je); -klar, bv. n.: Zie -fertig; -kundig, bv. n.: met de vaart bekend; -kunst, vr.: (het) varen; -leinwand, vr.: zeildoek; -los, bv. n.: zonder zeilen; -macher, m.: zeilmaker; -meister, m.: (op een schip:) baas-zeilmaker; -nadien, m.: zeilbootje); -nadel, vr.: zeilmakers-naald; -ordnung, vr.: te volgen koers; -ring, m.: ring van een zeil; -schiff, o.: zeilschip; -schirm, m.: prezenning; -spiel, 9.: (een heel) stel zeilen (ein doppeltes -spiel: een dubbel stel zeilen); -stange, vr.: zeil-spriet, steng; -tau, o.: kabel; -tuch, o.: zeildoek; -werk, o.: (al de) zeilen (mrv.); -wetter, 0.: zeilweder. Se'geler: Zie Segler. se'geln, w. o. s.: zeilen; durch die Lüfte -: (fig.) het luchtruim klieven; w. b.: zeilen; ein Schiff in den Grund -: een schip overzeilen, een schip in den grond zeilen. Se quot;gen, m. (-s; mrv. -): 1) zegen; (ng.) inzegening, inwijding; 2) bezweringsformulier, onttoovenngs-formulier; 3) teelten des kruises, (fam.) kruisje; den -sprechen: den zegen (kkl.: de benedictie) geven, (ook:) het gebed doen voor den maaltijd; den - sprechen über Einen: iemand be-(ook wel: ont-)tooveren; den - machen : het teeken des kruises maken, een kruis slaan, (fam.) een kruisje maken; I -baum, m.: (pik.) zevenboom; -distel, m.: gezegende distel; -los, bv. n.: zonder zegen; -reich, bv. n.: rijk aan zegen; -sprecher, m.: 1) benedictie-gever, uitspreker van den zegen, 2) uitspreker van het bezweringsformulier, (fig.) toovenaar; -spreche-rei', vr : bezweringsformulier; -spruch, m.: (het) uitspreken van den zegen; -voll, bv. n.: gezegend, rijk aan zegen. Se'gens, in Sam. 1 -ernte. vr.: gezegende oogst; -flur, vr.: eenen rijken oogst belovend veld; -formel, vr.: bezweringsformulier; -fülle, vr.: rijke zegen; -hand, vr.: zegenende hand; -kraft, vr.: kracht der zegeningen; -land, 0.: gezegend land; -quelle, vr.: bron van zegeningen; -reich, bv. n.: rijk aan zegen; -spruch, m.: (het) uitspreken van den zegen: -tropfen, in.: vruchtbare (gezegende) regen; -wunsch, m.: zegenwensch. Seg ge, vr.: rietgras. |
SEGLER.
SEIDE.
746
|
Seg'ler, m. (-s; mrv. -): 1) zeiler (een vaartuig dat zeilt, b.v.: snelzeiler); 2) zeevaarder; 3) schippertjes-sehelp. Segment , o. (-es, -s; mrv. -e): (wsk.) segrnient. JSegr'nen, w. b.: 1) zegenen; (fig.) inzegenen; gesegnetes Wasser: (kkl.) wijwater ; gesegneten Leibes sein: in gezegende omstandigheden verkeeren (d. i-zwanger zijn); das Zeitliche (fig.) het tijdelijke met het eeuwige verwisselen, sterven; 2) bezweren, het tooverformulier uitspreken over; I sieh -, w.w.: hetteeken des kruises maken, (fam.) een kruisje maken. Seg'ner, m. (-s; mrv. -): zegenaar; Seg'nung, vr.: zegening. , Segregi'ren Igie), w. b.; afscheiden, afzonderen. Meh* in Sam. I -aehse, vr.: gezichtslijn; -bar, bv. n.: zichtbaar; -feld, o.: gezichtskring; -glas, o.: kijkglas, kijkglaasje; -kratt, vr.: gezichtsvermogen; -kreis, m.: gezichtskring; -kunde, vr. (-kunst, vr.): gezichtkunde, optica; -künstler, m.: ge-zichtkundige; -linie, vr.: gezichtslijn; -linse, vr.: kristal-lens (van het oog); -loch, o.: kijkgat, (ontl.) licht van het oog); -nerv, m.: gezichts-zenuw; -punkt, m.: gezichtspunt; -rohr, o.: telescoop, verrekijker; -sphare, vr.: gezichtskring; -strahl, m.: gezichtsstraal; -vermogen, o.: gezichtsvermogen ; -warte, vr.: sterrenwacht, sterrentoren; -weite, vr.: afstand zoo ver als het oog reikt; -werkzeug, o.: gezichtsorgaan; -winkel, m.: gezichtshoek; -ziel, o.: gezichts-punt. Seli'e, vr.: 1) gezicht, licht van het oog; 2) kristal-lens van het oog. I -, in Sam.: Zie Sell. iHeh'en, w. o. onr. h. (siehst, sieht; sah; sieh'e; geseh'en): 1) zien (kijken); 2) zien (er uitzien); 3) uitzicht hebben, uitzien; gut -: goed zien, goed kijken; sauer-: zuur kijken, een zuur gezicht zetten; blass - (bleien -): bleek zien, er bleek uitzien; Einem ahnlich -: er juist als iemand uitzien, op iemand gelijken; das Schloss sieht gegen Abend: net kasteel ziet uit (heeft uitzicht) naar de zuidzijde; das Fenster sieht auf die Gasse: het raam ziet uit (heeft uitzicht) op de straat; - auf: (fig.) acht geven op, letten op; nach etwas -: naar iets omzien, zorg voor iets dragen; nach nichts -: naar niets omzien, alles veronachtzamen; sehen Sie einmal nach Hirer Uhr: kijk eens op uw horloge} zum Fenster hinaus -: uit het raam kijken; daraus sehe ich: daaruit zie ik; daraus ist zu -: daaruit is te zien, daaruit blijkt; bei (zu) etwas durch die Finger -: (fig.) iels door de vingers zien, iets ongemerkt voorbij laten gaan; bei (zu) Einem durch die Finger -: (fig.) inschikkelijkheid met iemand gebruiken; I w. b. onr.: 1) zien, gewaarworden; 2) bezien,bekijken; etwas oder Einen deutlich -: iets of iemand duidelijk zien; nicht das Geringste -: hoegenaamd niets zien; etwas oder Einen gern -: iets of iemand gaarne zien; gern gesehen sein: (fig.)gezien (geëerd, geacht) zijn; seine Lust an etwas -: behagen in iets vinden; etwas - lassen: iets laten zien; sich - lassen: zich laten zien, zich vertoonen; es lasst sich ein Kornet er is eene komeet zichtbaar. |
z. n. o. (-s) : (het) zien ; das -hat man umsonst: het zien heeft men voor niet, het zien kost niets. seli'end, bv. n.: ziende; mit -en Augen blind sein: (fig.) ziende blind zijn. seli'en.s, in Sam. 1 -werth [t], bv. n.: ziens-waardig, beziens-waardig; -würdig, bv. n. : Zie -werth; -würdigkeit, vr.: zienswaardigheid, bezienswaardigheid. Seli'er, m. (-s; mrv. -): 1) (bijb.)ziener, profeet; 2) sterrenwichelaar, horoscooptrekker, waarzegger; I -, m. mrv.: kijkers, oogen; I -, in Sam.: -amt, o.: zienerschap, waardigheid van profeet; -bliek, m.: profetische blik; -gabe, vr.: zieners-gaver gaaf der voorspelling; -kunst, vr.: 1) kunst om in de toekomst te lezen- 2) waarzeggerij. Seh'erin, vr. (mrv. -nen): 1) zieneres, profetes; 2) waarzegster. Selin, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) pees; -sucht, vr.: reikhalzend (smachtend) verlangen ; -süchtig (-suchtsvoll), bv. n.: reikhalzend, smachtend. Seli'ne, vr.: pees; (fig.) zenuw. ISeli'nen, in Sam. I -lehre, vr.: 1) leer van de spanning der pezen, 2) verhandeling over de peesvliezen; -schmiere, vr.: leewater, lede water; -verletzung, vr,: peesverrekking. Iseh nen, w. onpers. h.: es sehnt mich: ik ben verlangend, I - (sich), w. w.: reikhalzen, haken, van verlangen smachten; ich senne mich danach; ik ben er verlangend naar. «eli'nielit, bv. n.: peesachtig; seh'nig, bv. n.: pezig, vol pezen en zenuwen, (flg.) gespierd. selin'licli, bv. n.: reikhalzend. selir, bw.: zeer, in hooge mate. sei, gebiedende wijs van sein. Seieli, in Sam. I -blume, vr.: paarden-bloem; -rinne, vr.: pisgoot, goot van een pisbak; -topf, in.: pispot, (gem.) zeikpot; -winkel; m.: pishoek. Seicli'e, vr.: pis; (gem.) zeik; seich'en, w. o. h. en w. b.: pissen, (gein.) zeiken; Seich'er, m. (-s; mrv. -): pisser, (gem.) zeiker; Seich'erin, vr. (mrv. -nen): pisster, (iron.) piskous; seich'ern, w. onpers h.: es seichert mich: ik heb pis, ik moet pissen. seieht, bv. n.: ondiep; (fig.) oppervlakkig; (ook:) ondegelijk; eine -e Stelle: eene ondiepe plaats; -e Kentniss [nis]: oppervlakkige kennis; -e Gründe: ondegelijke (geen steekhoudende) redenen; ein -er Kopf: een heofd zonder brein, een leeghoofd; ein -er Mensch: een kwibus, een kwast; I -heit, vr.: ondiepheid,, (fig.) oppervlakkigheid, (ook:) ondegelijk-heid; -köpfig, bv. n.: zonder brein, met een leeg hoofd. seicli'ten, w. b.: ondiep maken; Seich'tigkeit, vr.: Zie Seiehtlieit: Seicht'ling, m, (-es, -s; mrv. -e) oppervlakkig mensch, (fig.) half-geleerde. weid: Zie sein. Sei'rte, vr.: zijde; rohe ruwe zijde; keine • spinnen bei etwas: (spr.) geene zijde spinnen bij iets, iets doen zonder er |
SEIHEBRüHE.
747
SEIDEL.
|
voordeel van te plukken; I -weich, by. n.: zijzacht, als zijde zoo zacht. Zie beiden. Sei'del, o. C-s; mrv. -): (voor natte waren:) pot, pint; (voor droge waren:) mud; | -bast, m. (-rinde, vr.): (pik.) vijfvingerkruid; -weise, bv. n.: bij het pint. sei'deln, w. b.: binden. Isei'den, bv. n.: zijden, van zijde ;-e Strümpfe: zijden kousen;-e Waaren: zijden stoffen. ISei'den, in Sam. I -arbeit, vr.: werk van zijde; -artig, bv. n.: zijdeachtig, zijachtig; -band, o.: zijden lint;-bast, m.: boombast waarvan geringe zijde gemaakt wordt; -bau, m.: zijde-teelt, zijwormenteelt (-bau treiben : zijwormen fokken); -bauer, m.: z'.jwormenfokker; -bereiter, m.: zijde-fabrikant; -binse, vr.; katoen-gras; -blume, vr.: kunstbloem van zijde; -damast, in.: zijden damast;-dreher, m.: zijde-twijner; -drucker, m.: zijde-drukker; -druckerei', vr.: zijde-drukkerij; -ei, o.: eitje van den zijworm; -ernte? vr.: zijde-oogst; -fabrik, vr.: zijde-fabriek; -fabrikant, m.: zijde-fabrikant; -faden, m.: zijden draad; -farber, in.: zijde-verver; -farberei', vr.: zijdeververij (1. het werk; 2. de werkplaats); -gehause, o. (-gespinnst, o.): tonnetje van den zijworm; -gewebe, o.: zijden weefsel, weefsel van zijde; -haar, o.: zijzacht haar; -handel, m.: zijdehandel; -handler, m.: koopman in zijden stoffen; -handlung, vr.: zijdewinkel, magazijn van zijden stoffen; -hase, m.: (drk.) Angora-konijn; -haspel, m.: zijdehaspel; -Tiasplerin, vr.: zijde-garenwindster ; -nauschen, o.: Zie -g:eliause; -hut, m.: zijden hoed; -kaninchen, o.: Zie -hase: -knauel, m. zijdekluwen;-kram, m.: 1) zijdewinkel, 2) zijden stoffen (mrv.); -kramer, m.: winkelier in zijden stoffen; -laden, m.: zijdewinkel, magazijn van zijden stoffen; -locke, vr.: (drk.) zijden lok, zijzachte haarlok; -manufaktur', vr.: zijde-fabriek; -mühle, vr.: zijde-molen; -papier, o.: gesatineerd papier; -pfühl,m.: zijden kussen, kussen met een zijden sloop; -raupe, vr.: zijworm; -reich, bv. n.: rijk aan zijde; -rölchen, o.: zijde-klosje; -schwanz, m. (-schweif, m.): (vog.) zijde-staart; -spinner, m.: zijde-spinner; -spin-nerei', vr.: zijde-spinnerij (1. de werkplaats, 2. het werk); -spinnerin, vr.: zijde-spinster; -spitze, vr.: zijden kant, blonde;-spule, vr.: zijde-spoel; -stein, m.: bergvlas, steenvlas; -sticker, m.: borduurder in zijde; -stickerei', vr.: borduurwerk (borduursel) in zijde; -stickerin, vr.: borduurster in zijde; -stoff, in.: zijden stof; -Strang, m.: (eene) streng zijde; -waare, vr.: zijden stof, zijde; -watte, vr.: zijden wat: -weber, m.: zijde-wever; -weberei', vr.: zijdeweverij (I. het werk, 2. de werkplaats); -wickler, m.: zijde-winder; -winde, vr.: zijde-haspel; -wirker, m.: zijde-wever; -wolle, ve.: zijachtige wol; -wurm, m. (mrv. -würmer): zijworm; -wurmgehause, o.: tonnetje van den zijworm; -zeug, o.: zijden stof; -zucht, vr.: Zie -bau; -zuchthaus, o.: moerbezie-kweekerij voor de zijwormenteelt; -zwir-ner, m.: zijde-twijner. Sei'fe, vr.: zeep; -sieden: zeep zieden; 2) (mnw.) erts-wasscherij. |
IKei fen, in Sam. | -apfel, m.: (plk.gt; zeep-appel, zeepbes, (fig.) bal (bolrond stuk) zeep; -artig, bv. n. : zeepachtig; -asche, vr.: zeep-asch;-baum (-beerbaum), m.: (pik.) zeepboom; -beere, vr.: zeepbes, zeep-appel; -blase, vr.: zeepbel (blaasje van zeepsop); -brüne, vr.: zeepsop; -erder vr.: zeep-aarde; -jauche, vr.: zeepsop; -kraut, o.: zeepkruid; -kugel, vr.: 1) bal (bolrond stuk) zeep, 2) -blase; -lauge, vr.: zeepziedersloog; -schalchen, o.: zeepbakje; -schaum, m.: schuim van zeep of van zeepsop; -sieder, m.: zeepzieder; -siederei', vr.: zeepziederij (1. net vak; 2. de werkplaats); -stein, m.: spek-steen; -tafel, vr.: plat stuk zeep;-trögelchen, o.: zeepbakje; -wasche, vr.: zeepsop;-wasser, o.: zeepwater, zeepsop; -werk, o.: erts-wassching; -zapfchen, o.: (hik.) zetpil. isei'fen, w. b.: inzeepen; (mnw.: erts) wasschen. seiTenen, w. b.: (erts:) wasschen; Sei'fener, m. (-s, mrv. -): erts-was-scher. Sei'fer, m. (-s; mrv. •) inzeeper; Sei'ferin, vr. (mrv. -nen): inzeepster; sei'ficht, bv. n.: zeepachtig; sei'fig, bv. n.: zeepig. Seif'ner, m. (-s; mrv. -): erts-was-scher. Sei'ge, enz.: Zie Seilie, enz. Isei'gjer, bv. n.: (mnw.) loodrecht, recht-standig. ISei'ger, m. (-s; mrv. -): 1) (mnw.) loodrechte lijn, loodlijn, dieplood, peillood; 2) klok, pendule, horloge, uurwerk; 3) inspecteur der zoutketen; 4) afscheider van metalen; 5) filtreerder; 6) doorslag, doorzijgrdoek, filtreer, vergiettest, teems; 1 -abtreiber, m.: afscheider van metalen; -arbeit, vr.: afscheiding van metalen; -blech, o.: plaat om metalen af te scheiden; -dorn, o.: metaalschilfer; -gang, in.: loodrechte metaal-ader; -gekratz, 9.: metaal-afval; -glatte, vr.: metaalglid, metaalschuim; -hord, m.: haard van den smelt-oven; -hütte, vr.: metaal-smelterij; -linie, vr.: Zie Seigrer 110. l;-ofcn, m. (-pfanne, vr.): smelt-oven; -recht, bv. n.: loodrecht, rechtstandig; -schacnt, m.: loodrechte mijnput; -schlacke vr.: metaal-slak; -stück, o.: stuk (koek) afgescheiden metaal; -teute (-tiefe), vr. loodrechte diepte. Sei'gerer, m. (-s; mrv. -): afscheider van metalen; sei'gern, w. b.: (mnw.) 1) boren (een put); (ook:) met behulp van de loodlijn de diepte van een mijnput meten; 2) (metalen:) afscheiden (inz. zilver van koper); Sei'gerung, vr.: afscheiding van metalen. Seih, in Sam. I -beutel, m.: filtreer-zak, doorzijgdoek; -gefass, o.'. filtreer; -kasten, m.: (papiermakers-) zijg-raam * -korb, m.: doorzijgmand; -papier, o.: vloeipapier; -rahmen, m.: raam waarop de zijgdoek ligt; -sack, m.: Zie -ben-tel; -trichter, m.: 1) trechtervormige filtreer, 2) tuingieter; -tuch, o.: doorzijgdoek. Seih'e, vr.: 1) doorzijging, filtreering; 2) Zie Seiger no. 6; 3) drab, droesem, bezinksel; I -brühe, vr.: doorzijgsel, door-gezijgde (gefiltreerde) vloeistof. Zie verdere Sam. 111 Seili. |
SEIHEN.
748
|
seih'en, w. b.: doorzijgen, filtreeren; Seih'er, m. (-s; mrv. -): Zie Seiger no. 5 en no. 6. Seil, o, (-es, -s; mrv. -e): touw; star-kes dik touw, (inz.) kabeltouw, (fig.) kabel; - zum Lauten: klokketouw;- und Treil: volledig: scheeps-tuig:; auf dem -e tanzen: op de koord dansen; an Einem -e Ziehen: (fig. fam.) aan een en hetzelfde lijntje trekken, uit hetzelfde vaatje tappen; I -dreher, m.: touwslager; -fisch-bem.o.: ammonshoorn, ammoniet ;-fischer, m.: nengelaar, (fig.) leugenaar; -ganger, m.; koordedanser; -gangerin, vr.: koor-dedanseres; -haken, m.; dubbele haak; -heil, o.: wondkruid, geneeskruid; -kraut, o.: (pik.) wolfsklauw; -kreuz, o.: (wpk.) kabeltruis; -litze, vr.: lus van een touw; -schlitten, m.: (touwslagers-)slede; das -tanzen, o.: het koordedansen; -tanzer, m.: koordedanser (-tanzerkunst, vr. :koor-dedanserskunst; -tanzerstange, vr.: ba-lanseerstok); -tanzerin, vr.: koordedanse-res; -tanzerisch, bv. n.: koordedanseraeh-tig; -werk, o.: touwwerk. sei'len, w. b.: 1) van touwen voorzien, met touwen vastbinden; 2) voorttrekken aan een touw; I w. o. h.: 1) touwslaan, touwslagers-werk doen; 2) zeilen. Sei'ler, m. (-s; mrv. -): touwslager; mit des -s Tochter Hochzeit halten: (iron.) aan de galg komen, opgehangen worden; I -arbeit, vr.: touwslagers-werk; -bahn, vr.: lijnbaan, touwslagerij; -garn, o,: kabelgaren; -gewerk, o.: touwslagers-gilde ; -handwerk, o.: touwslagers-ambacht; -hütte, vr.: touwslagers-loods ; -meister, iu.: 1) touwslagersbaas, touwslager, 2) baas (meéfeterknecht) in eene lijnbaan; -platz, m.: lijnbaan; -rad, o.: touwslagers-wiel. Seim. m. (-es. -s): 1) taai sap, slijmerig vocht; 2) honigzeem, zeemhonig; I -honig, m.: zeemhonig, honigzeem. sei'uien, w. b.: (honig:) zuiveren; (gerst:) gerstewater maken van; l w. o. h.: 1) een honigachtig slijmig vocht opleveren, 2) honig opleveren. sei miclit, bv. n.: honigachtig, slijmig en taai; sei'mig, bv. n.: taai en slijmig. Isein, hulpwerkw. onr. (bin, bist, ist, sind, seid, sind; war; sei; gewe'sen): zijn, wezen; ich bin bestraft worden: ik ben gestraft, ik heb straf gekregen; I w. o. onr. s.: zijn, wezen; (fig.) bestaan; es sind Leute: er zijn (er bestaan) lieden; es sind unser drei: wij zijn met ons drieën; das ware: lieve hemel!; es sei also: het zij zoo; dem sei, wie ihm wolle: dat moge wezen hoe het wil; so viel an mir ist: zooveel in mijn vermogen is, zooveel aan mij ligt, zpoveel van mij afhangt; mir ist warm: ik ben warm, ik heb het warm; Einem gut -: iemand genegen zijn, jegens iemand goedgezind zijn; was soil das -: wat zal dat -wezen, wat beteekent dat; I w. onpers. onr. s.: zijn, wezen; es ist: het is; es war: het was; es sei: het zij; es ware: het ware, het zou zijn. Isein, vnw.: 1) zijn; ich bin - Bruder: ik ben zijn broeder; 2) (achter verkleinwoorden van vrouwelijke substantieven:) haar; das Madchen verlor seine Geduld: het meisje verloor haar geduld; 3) zonder z. n. achter zich:) van hem; die Uhr ist -: het horloge is van hem, het is zijn horloge; 4) (voorheen van meerderen jegens minderen:) uw; wie befindet sicn -Vater: hoe maakt het uw vader?; 5)(spr.) zu -er Zeit: ter zijner tijd. |
sei ner, vnw. 2e nmv.: 1) zijner; 2) van hem; 3) er van; I -lei, bv. n.: zooals hij, van zijnen stempel; I -seits, bw.: zijnerzijds, van zijnen kant. sei'net, in Sam. I -halben, bw.: zij-nenthalve; -wegen, bw.: zijnentwege; um -wille, bw.: om zijnentwil. sei'nige (der, die, das), vnw.: (de, het) zijné; das - thun: het zijne doen, (fig.) zijnen plicht doen; die -n: de zijnen. sei'sen, w. b.: (zeew.) seizen, met seizing vastbinden; Sei'sing, m. (-es, -s): (zeew.) seizing. seit. vz. iBj: sedert, sinds; I -ab', bw.: zijwaarts af, ter zijde, op zijde; -dem', bw.: sedert, sinds; -her', bw.: 1) van toen af, sedert, 2) tot nu toe, tot hiertoe, tot dusverre; -herig, bv. n.: Zie -lier no. 2) (das -herige quot;Wetter: het weder dat wij tot nu toe gehad hebben); -warts, bw.: zijwaarts, ter zijde (sich -warts schlagen: zijwaarts af slaan, zich zijwaarts af wenden). Sei'te, vr.: zijde, kant; (mil.) flank; die rechte -: de rechterzijde, (van stoffen:) de goede kant; die linke -: de linkerzijde, (van geldstukken en penningen:) de keerzijde, (van stoffen:) de verkeerde kant; schwache -: zwakke zijde (Einen bei seiner schwachen -angreifen: iemand bij zijne zwakke zijde aanpakken, iemand in zijn zwak tasten), sich auf die liederliche - legen: den slechten weg opgaan, zich verliederlijken; sich auf die faule - legen: lui worden; etwas auf die - bringen (schaffen): iets verwijderen, iets uit de voeten maken; Einen auf seine - bringen: iem. op zijne zijde brengen, iemand tot zich overhalen; sich auf die - machen: zich uit de voeten maken; auf die - treten: op zij gaan, nit den weg gaan; auf allen -n: aan alle kanten; auf beiden -n: van weerskanten; Einem zur-sitzen: naast iemand zitten; auf der - (zur -): ter zijde; von der -: van ter zijde; Einen von der - malen: iemands portret maken in profiel; Einem nicht von der - gehen (kommen): niet van iemands zijde wijken; von vater-licher oder mütterlicher van vaderszijde of van moederszijde; von -n seiner Mutter: van den kant zijner moeder; bei -: ter zijde; Scherz bei -: scherts ter zijde, (fam.) zonder gekheid, alle gekheid op een stokje; bei - legen: ter zijde leggen, op zij leggen. sei'teln, w. o. h.: 1) op één zijde leunen, naar één zijde overhellen; 2) op zijn kant staan. Sei'ten, in Sam. 1 -abriss, m.: profiel-teekening; -abtheilung [t], vr.: (typ.) afdeeling in bladzijden, (het) opmaken van de pagina's; -achse, vr.: (wsk.) as der zijden; -ader, vr.: zij-ader; -allee, vr.: zijlaan; -angriff, m.: (mil.) aanval van ter zijde, aanval in de flank; -ansicht, vr.: profiel; -anzeiger, m.: bladwijzer, inhoudsregister; -ast, m.: zij-tak; -balken, m.: zij-balk; -bein, o.: zij-been ; |
SEITENBEWEGUNG. 749
SELBSTBELIEBIG.
|
-bewegung:, vr.: zijwaartsche bewegring, (mil.) flankbeweging ; -blatt, o.: zij-blad, (fig.) buitenblad ; -bliek, m.: blik van ter zijde, schuinsehe blik; -brett, o.: zij-plank; -eingang, m.: ingang op zijde, (ng.) zijdeur; -erbe, m.: erfgenaam in de zij-linie; -erbschaft, vr.: ertenis in de zij-linie; -flache, vr.: zij-vlak, vlakke zijde; -fleck, m.: (op schoen of laars:) lap, opgezet stuk; -flügel, m.: zijvleugel;-gasse, vr.: zij-straat; -gebaude, vr.: zijvleugel van een (het) gebouw; -gebirge, o.: zijtak van eene (de) bergketen; -gewehr, o.: zijdgeweer, sabel; -hieb, m.: slag (houw) van ter zijde, (fig.) steek onder water, hatelijke (stekelige) zet; -hobel, m.: ronde schaaf; -hüter, m.: (typ.) custos, over-gangs-woord onder aan de bladzijde; -kopfweh, o.: scheelhoofdpijn (Fr.: migraine); -lahmung, vr.: verlamming aan eén zijde; -lang, bv. n.: bladzijden lang; -lehne, vr.: zijleuning; -linie, vr.: zijlinie; -loeke, vr.: haarlok (krul) op zijde van het hoofd; -loge, vr.: (tnl.) zij-loge; -mauer, vr.: zijmuur; -richtung, vr.: zijwaartsche (schuinsche) richting ;-schirm, m.: zijscherm; -schmerz, m.: pijn in de zijde; -schnitt, m.: (hik.) insnijding aan den kant; -schritt, m.: schrede (stap) in zijwaartsche richting, (bij dansers:) zijpas, (fig.) zijdelingscne stap; -segel, o.: (zeew.) zij-zeil, boelijnzeil; -sprung, m.: zij-sprong, (fipr.) afdwaling van het onderwerp, uitweiding over bijzaken (-sprünge machen: fig.: telkeus van het onderwerp afdwalen); -stechen, o.: pleuris, (een) steek in de zijde; -stoss, m.: stoot in de zijde, (fig.) zijdelingsche zet, steek onder water, (srm.) flanconade, zij-stoot; -stück, o.: zij-stuk, (fig.) tegenhanger (Fr.: pendant); -tasche, vr.: zijzak; -thor, o.: zijpoort; -thüre, vr.: zijdeur; -thurm [tl, m.: zij-toren;-tisch, m.: zij-tafeltje, (inz.) schenktafel; -ver-machtnisa (nis), o.: afzonderlijk legaat; -verwandte, m. en vr-: bloedverwant in de zij-linie; -verwandtschaft, vr.: 1)bloedverwantschap |in de zijlinie, 2) (mrv.) al de bloedverwanten in de zij-linie; -wand, vr.: zijmuur; -weg, m.: zijweg, zijpad; -weh, o.: pijn in de zijde;-weiser, m.: Zie -anzeig^er: -wendung, vr.: wending ter zijde, (srm.) zij-stoot, (mil.) front-verandering op de flank eener colonne; -werk, o.: (vest) hoek-bastion; -wind, m.: zijwind; -zahl, vr.: 1) blad-zijde-nommer, 2) aantal bladzijden; -zeiger, m.: Zie -anzeiger; -zimmer, o.: zijkamer, zijvertrek; -zweig, m.: zijtak. Sekan'te, vr.: (wsk.) snij-lijn. Seltret', o. (-es, -s ; mrv. -e): sekreet; ! -feger, m.: sekretenruimer, Sekretttrm. (-s; mrv. -e): secretaris; Sekretariaf, o. (-es, -s; mrv. -e): secretariaat. Sekretion', vr.: afzondering, afscheiding; I -sgefasse, o. mrv.: (ontl.) afzon-denngsvaten. Sekt, m. (-es; -s): kanarie-sekt (eene wijnsoort). Sekte, vr.: sekte; | Sek'tenmacher, m.: sektenmaker, scheurmaker in de Kerk. Sektion', vr.: (hik.) ontleding; 'ook:) lijk-opening; (mil.) sectie. |
Sekti'rer Itie], m, (-s; mrv. -); 1) sectaris, aanhanger (volgeling) eener sekte, 2) sektenmaker, scheurmaker in de Kerk; Sektirereiquot; Itie], vr.: (kkl.) scheurmakerij; sekti'risch Itiel, bv. n.: 1) scheur-makend, 2) scheurmakers-. Sek'top, m. (-s; mrv. Sekto'ren): (wsk.) sector. Seknlarisation', vr.: secularisatie^ sekularisi'ren [sie], w. b.: secularisee-ren. Se'knlum, o. (-s; mrv. Se'kula)r eeuw. Sekun'cla, vr.: (op scholen:) tweede klasse; (kph.) secunda-wissel; I -wechsel,. m.: (kph.) secunda-wissel. Sekiincla ner, m. (-s; mrv. -): leerling uit (in, van) de tweede klasse. Sekundaiit', m. (-en; mrv.-en)secondant (1. hulp-onderwijzer, ondermeester ; 2. duel-getuige). Sekiin'de, vr.: seconde. Sekun clen, in Sam. I -uhr, vr.: uurwerk (klok, horloge) met een seconden-wijzer; -zeiger, m. seconden-wijzer. Sekundi'na, vr.; (vlk.) nageboorte. nekniidi ren [die], w. o. n. en w. b.: 1) helpen; behulpzaam zijn; 2) als duel-getuige dienen; 2) (muz.) secondeeren. ISeladon', m. (-es, -s; mrv. -e): smachtende minnaar. ISeladon', o. (-es, -s); zeegroen;. I bv. n.: zeegroen; 1 -grün, z. n. o. en bv. n.: zeegroen. selb, in Sam. I -an'der, vnw.: met ons (uw, hun, haar) beiden; -dritt', vnw.: met ons (uw, hun, haar) drieën; -ende, o.: zelfkant; -standig, by. n.; zelfstandig, onafhankelijk; -standigkeitr vr.: zelfstandigheid, onafhankelijkneid ; -waiter, m.: alleenheerscher; -walterei', vr.: alleenheerschappij; -waltig, bv. n.: alleenheerschers-, alleenheerschend. sel'be. bv. n.: zelfde; zur-n Stunde: op hetzelfde uur, (fig.) te gelijk, gelijktijdig. sel'ber, bw.: zelf. Zie selbst. sel'bi'ger, m. vnw. (vr.: sel'bige; o.: sel'biges): 1) dezelfde (m. en vr.), hetzelfde (o.); 2) dezelve, hetzelve, hij, zij, het; Zie derselbe, enz. selbst, vnw.: zelf (vr.: zelve; mrv. m., vr. en o.: zeiven); das geht von-: dat gaat vanzelf; um seiner - willen: voor zich zeiven, in zijn eigen belang; die Saehe an und für sich -: het ding (de zaak) op zich zelf; - kommen: zelf (vr.: zelve) komen; zu sich - kommen: tot bezinning komen; - essen macht fett: (spr.) wat men zelf eet smaakt het best: sie ist die Güte -: zij is de goedheid zelve. I -, bw.: zelfs. I o.: (het) eigen ik; - ist der Mann: (spr.) Zie llann. ISelbst, in Sam. I -achtung, vr.: achting voor zich zeiven; -anklage, vr.: 1) zelfbeschuldiging, 2) zelfverwijt; -an-sicht, vr.: beschouwing met eigene oogen; -aufopferung, vr.: 1) zelf-opoffering, 2) zelfverzaking; -befleckung, vr.: (gnk.) zelfbevlekking; -befriedigung, vr.: zelfvoldoening; -beherrschung, vr.: zelfbe-heersching; -bekenntniss |nis]. o.: 1) bekentenis aan zich zeiven, 2) gulle (openhartige, ongevraagde) bekentenis;-belie-big, bv. n. en bw.: naar eigen goedvinden; |
SELBSTVERTllAUEtf.
SELBSTBENANNT.
750
|
-benannt, bv. n.: zich noemende; -be-schauungr, yr.: I) blik in eigen boezem, blik in eigen hart, 2) Zie -ansicht; -besitz, m.: 1) eigen bezit, 2) zelfbeheer-sching, tegenwoordigheid van geest; -bestimmung, vr,: (fig.) eigen wil; -betitelt, bv. n.: zich noemende, zich den titel van ____ gevende; -betrug, ra.: zelfbedrog, zelfmisleiding; -beurtneilung [tl, vr.: 1) beoordeeling van zich zeiven, 2) eigen oordeel; -beweger, m.: automaat; -bewegung, vr.; eigen beweging; -bewun-derung, vr.: zelfbewondering; -bewusst, bv. n.: zich zeiven bewust;-bewusstsein, o.: zelfbewustheid; -biographic, vr.: eigen levensbeschrijving; -denker, ra.: (fig.) denker; -dünkel, m.: eigenwaan, inbeelding, verwaandheid; -eigen, bv. n.: eigen (-eigenmacht, vr.: willekeur; -eigenmachtig, bv. n.: eigenmachtig); -einkehr, vr.: inkeer, juist besef, beter besef; -entleibung, vr.: zelfmoord; -ent-sagung, vr.: 1) vrijwillige afstand, 2) zelfverzaking; -entzündung, vr.: zelfontbranding; -erhaltung, vr.: zelfbehoud; -erhebung (-erhöhung), vr.: 1) zelfverheffing, 2) aanmatiging, trots; -erkennt-niss [nis), vr.: zelfkennis;-erniedrigung, vr.: zelfvernedering; -errungen, bv. n.: zelfverworven, door eigene inspanning verworven; -erwahlt, bv. n.: zelfgekozen, uit eigen beweging gekozen; -erziehung, vr.: eigene vorming; -frei. bv. n.: volkomen vrij, geheel onafhankelijk;-freude, vr.: zelfvoldoening; -gebacken, bv. n.: eigengebakken (b.v. brood); -gefallen, m. en o.: 1) eigenliefde, eigenwaan, inbeelding, 2) zelfvoldoening; -gefallig, bv. n.: met zich zeiven ingenomen, over zich zeiven tevreden, ingebeeld; -gefallig-keit, vr.: ingenomenheid met (tevredenheid over) zich zeiven, eigenliefde, eigenwaan, ingebeeldheid; -gefühl, o.: 1) inwendig besef, zelfbewustheid, (het) zelfbewustzijn, 2) gevoel van eigenwaarde; -grelehrte, m.: geleerde die geheel en al zich zeiven gevormd heeft; -genügsara, bv. n.: Zie -g:efalli^; -genügsamkeit, vr.: Zie -;£cfüllig:k:eit: -gelter, m.: 1) eigenlijke schuldennar. 2) borg; -gerecht, bv. n.: strikt rechtvaardig;-geschoss, o.: donderbus; -gesetzgrebung, vr.: eigene wetgeving, autonomie; -gesponnen, bv.n.: eigengesponnen, uit de hand gesponnen; -gespracn, o.: alleenspraak; -gestandniss [nis], o.; Zie -bekenntniss; -getriebe, o.: (schijnbaar) zich vanzelf bewegend werk, vanzelf in beweging blijvend werktuig; -gewachsen, bv. n.: vanzelf gegroeid; -glaube, ra,: zelfvertrouwen; -nass, m.: 1) vijandigheid jegens zich zeiven, 2) afkeer van zich zeiven; -heil, o.: (pik.) guichheil; -heilend, bv. n.: vanzelf heelend, vanzelf genezend; -heit, vr.: 1) eigene persoonlijkheid, (het) eigen ik, identiteit, 2) zelfzucnt, baatzucht; -herr, ra.: 1) eigen heer en meester, 2) alleenheerscher; -herrschaft, vr.: 1) zelf beheersching, zelfbedwang, 2) alleenheerschappij; -herrscher, m.: alleenheerscher, autocraat; -hülfe, vr.: eigene hulp; -kampf, m.: inwendige strijd, tweestrijd met zich zeiven; -kenntniss [nisj, yr.: zelfkennis ; -klug, bv. n.: eigenwijs, waanwijs; -klugheit, vr.: eigenwijsheid, waanwijsheid; -laut, m.: (tik,) klinkletter, vocaal; -lautend, bv. n.: zelf-klinkend (-lautender Buchstabe: klinkletter, yocaal); -lauter, ra.: Zie -laut; -lau-tig, bv. n.: Zie -lautend; -lehrling, ra.: |
1) iemand die iets leert zonder meester, 2) iemand die zich zeiven gevormd heeft; -liebe, vr.: eigenliefde; -lob, o.: eigenlof; -raisstrauen, o.: gebrek aan zelfvertrouwen; -raisstrauend, bv. n.: zich zeiven niet vertrouwende; -raord, ra.: zelfmoord; -mörder, ra.: zelfmoordenaar; -mörderin, vr.: zelfraoordenares, zelfmoordenaarster; -mörderisch, bv. n.: zelfmoordenaarsachtig, (fig.) zich zeiven vermoordende; -peiniger, ra : Zie -plager; -peinigung, vr.: pijniging (kwelling, marteling) van zich zeiven; -plager, ra.: kweller van (fig.: plaaggeest of kwelgeest voor) zich zeiven; -prüfung, vr.: 1) zelf-onderzoek, onderzoek van eigen hart, 2) op de proef stelling van zich zeiven; -qualer, ra.: Zie -plager; -qualerei', vr.: Zie -peinigung; -rache, vr.: persoonlijke wraak; -racher, m.: wraakverschafter aan zich zeiven, wraak-nemer; -recht, o.: aangematigd recht; -redend, bv. n.: vanzelf sprekend; -regie-rung, vr.: eigene wetgeving; -ruhra, ra.: eigen roera, zelfverheffing; -sacher, ra.: (rcht.) bepleiter (verdediger) zelf van zijne eigene zaak; -schander, ra.: (gnk.) zelfbevlekker, onanist; -schandung, vr.: (gnk.) zelfbevlekking, onanie; -schatzung, vr.: eigene schatting; -schraeichelei', yr.: overdrevene eigenliefde, zelfmisleiding uit eigenliefde, hooge dunk van zich zeiven; -schmeichler, ra.: ingebeeld»-dwaas; -schuldner, m.: schuldenaar voor het zelf genotene; -schuldnerin, vr.: schuldenaarster voor het zelve genotene; -schwacher, ra.: (gnk.) zelfbevlekker, onanist; -schwachung, vr.: (gnk.) zelfbevlekking, onanie; -sieg, ra.: op zich zeiven benaalde overwinning; -spinnend, bv, n.: (-spinnende Mule-raaschine: vanzelf werkende spinmachine); -standig, bv. n.: zelfstandig, onafhankelijk} -stan-digkeit, vr.: zelfstandigheid, onathanke-lijkheid; -sucht, vr. (-süchtelei', vr-): zelfzucht, baatzucht, (fam.) eigenbelang-zoekerij; -süchtig, bv. n.: zelfzuchtig, baatzuchtig, (fara.) eigenbelangzoekend; -süchtigkeit, vr.: Zie -nueht; ^süchtler, ra.: zelfzuchtig mensch, zelfzuchtig wezen, egoïst, (fam.) eigenbelangzoeker; -tadel, ra.: (fig.) zelfverwijt; -tauschung, vr.: zelfmisleiding, zelfbedrog; -thatig, bv. n.: zelfwerkend, (fig.) uit eigen beweging; -thatigkeit, vr.: eigene werkzaamheid; (fig.)werking vanzelf of uit eigen beweging ; -überführung (-überweisung), vr.: eigene overtuiging; -überwindung, vr.: overwinning op zich zeiven; -unterredung (-unterhaltung), vr.: alleenspraak; -unter-richt, o.: zelf-onderricht, oefening zonder leermeester; -verachtung, vr.: zelfverachting; -verbannung, vr.: vrijwillige ballingschap; -verbrennung, vr.: zelfverbranding; -vergessen, bv. n. en bw.: zich zeiven vergetende, niet om zich zeiven denkende; -vergessenheit, vr.: vergeet van zich zeiven; -vergnügen, o.: zelfvoldoening; -verlag, ra,: uitgave (van een boek) voor eigene rekening; -verlüugnung, vr.: zelfverloochening; -vertheidigung [tl, vr.: zelfverdediging; -vertrauen, o.: zelfvertrou- |
SELBSTVORZÜG.
SENGEN.
751
|
wen; -vorzugr, in.: aan zich zeiven gregre-vene voorkeur; -waltung:, vr.: eigren beheer; -werth [tj, m.: eigene waarde, (fig.) eigenwaarde; -wille, m.: eigen wil, (fig.) eigenzinnigheid, (ook:) willekeur; -willig, bv. n.: 1) eigenzinnig, 2) willekeurig; -wirkend, bv. n.: zelfwerkend;-wort, o.: (tik.) zelfstandig naamwoord; -zufrieden, bv. n.: Zie -ffefallig; -zufriedenheit, vr.: Zie -gefalligkeit; -zünder, m.: zelf-ontbrandend lichaam, vuurdrager; -zwang, m.: zelfbedwang; -zweck, m.: eigen doel, eigen oogmerk. iSelbstelei', vr.: Zie (^elbntHucht; Selbst'eler, m. (-s; mrv. -): Zie Selbst-ler; seibst'eln, w. o.: zelfzuchtig zijn, (fam.) zijn eigenbelang zoeken; selbst'ig (selbst'isch), bv. n,: Zie selbstsiichtig:; Selbst'ler, m. (-s; mrv. -) en Selbst'ling, m. (es, -s; mrv. -e): Zie z. n. m. Selbst-HÜchtler. Selen', o. (-es, -s): (min.) selenium; 1 -saure, vr.: (schk.) selenium-zuur. Sele'ne, vr.: (fab.) Selene (de godin der maan); (fig., de) maan. Selenit', m. (-es, -s): (schk.) seleniet; (min.) maan-steen; (fig.) maanbewoner; seleni'tisch, bv. n.: selenitisch. i^elenograpliie', vr.: beschrijving van de maan; selenogra'phisch, bv. n.: maanbeschrijvend. se'lig:, bv. n.: zalig (1. gelukzalig in den hemel, gezaligd; 2. overleden; 3. hoogst gelukkig; 4. dronken en vol, zat); - sterben: zalig sterven, in den Heere sterven; - werden: zalig worden; - machen: zalig maken; - sprechen: (kkl.) zalig spreken; Crott hab1 ihn -: God hebbe zijne ziel!; die -en: de zaligen, de gezaligden; mein -er Vater: mijn overledene vader, wijlen mijn vader, (bij Katholieken en Joden:) mijn vader zaliger (d. i. zaliger nagedachtenis); meine -e Mutter: mijne overledene moeder, wijlen mijne moeder, mijne moeder zaliger; -en Andenkens; zaliger nagedachtenis; I -keit, vr.: zaligheid; -machend, bv. n.: zaligmakend (die al-lein -machende Kirche: de alleen zaligmakende Kerk); -macher, m.: Zaligmaker, Verlosser; -machung, vr.: zaligmaking, Verlossings-werk; -sprechung, vr.: (kkl.) zalig-spreking. Sell. in Sam. I -mann, m.: (jag. en fig.) speurhond. Sel'lerie, m. (-s): selderij, selderie; ein Stock -: een stronkje selderie; I-salat, m.: selderie-salade; -suppe, vr.: selderiesoep, groentesoep; -wurzel, vr.: selderie-wortel, selderie-knol. sel'ten, bv. n.: zeldzaam (zelden voorkomende); (als bw.:) zelden; 1 -heit, vr.: zeldzaamheid. selt'sam, bv. n.: 1) zonderling, vreemd; 2) zeldzaam; I -keit, vr.: 1) zonderlingheid, vreemdheid, 2) zeldzaamheid. Jsiemes'ter, o. (-s; mrv. -): halfjaar. Semiko'lon, o. (-s; mrv. -kola): (tik.) komma-punt. Semilor, o. (-s): pinsbek, spinsbek. Seiiiinar', o. (-es, -s; mrv. -e): seminarie ; Seminarist', m. (-en; mrv. -en): seminarist; Semina'rium, o. (-s; mrv. -na'rien): seminarie. |
Seaiio'tik, vr.: (gnk.) semiotiek. se'niiHch, bv. n.: Zie samfceli. semi'tiseh, bv. n.: Semitisch. Sem'mel, m. (-s; mrv. -) en vr.: fijn broodje, kadetje; es geht ab wie warme -n: het wordt verkocht als warme bollen, (fam.) het gaat weg als klokspijs; I -backer, m.: fijnbrood-bakker, wittebrood-bakker; -brei, m.: bloempap (blompap), lammertjes-pap, (ook:) klontertjes-pap; -brood, o.: fijnbrood, wittebrood; -kloss, m. (-klösschen, o.): meelkontertje, balletje van tarwe-blom; -mehl, o.: bloem van meel, tarwe-blom. Sem'pel. m. (-s; mrv. -): (.wev.) sempel. Senat', m. (-es, -s; mrv. -e): senaat (Senats'beschluss, m.: senaatsbesluit); Sena tor, m. (-s; mrv. Senato'ren): senator, senaats-lid (-würde, vr.: senatoriale waardigheid, waardigheid van senator); Senatorie', vr.: senatorschap; Sena'torin, vr. (mrv. -nen): senatorsvrouw; senato'-risch, bv. n.: senatoriaal. send, in Sam. I -bar, bv. n.: zendbaar, te zenden; -bote, m.: boodschapper, (inz.) expresse, (fig.) afgevaardigde ; -brief, m.: rondgaande brief, (Fr.) circulaire, (bijb.) zendbrief; -fall, m.: (kkl.) zaak die bij de synode thuis behoort; -fallig, bv. n.: (kkl.) bij de synode thuis behoorende; -kosten, vr. mrv.: verzendingskosten; -leute, m. mrv.: afgezondene lieden; -mann, m.: afgevaardigde; -schreiben, o.: Zie -brief. Sen'Ael, m. (-s): Zie Zindel. sen clen, w. b. reg. en onr. (sand'te; gesandf): zenden, sturen; - nach: zenden om, sturen om, laten halen; Sen'der, m. (-s; mrv. zender; Sen'derin, vr. (mrv. -nen): zendster; Sen'dung, vr.: zending (i. a. b.). Seud ling, m. (-s;-e): uitgezondene afgezondene. Senegam'bieu, o. (-s): (adk.) Sene-gambië. Se'nes, in Sam. I -baum, m,: sene-struik, sene-plant; -blatt, o. (mrv. -blat-ter): seneblad (mrv.: senebladeren). Seneseliall, m. (-es, -s; mrv. -e): (hist.) seneschal. Senf, m. (-es, -s): mosterd; (fig. fam.) sermoen, preek; einen langen - über etwas machen: (fig. fam.) eene lange preek over iets houden, vele woorden den hals breken over iets; seinen - auch dazu geben: (spr,) ook een woordje mee willen spreken, (pop.) ook een duit in het zakje gooien; I -brühe, vr.: mosterdsaus; -korn, o.: mosterdkorrel; -kraut, o.: (pik.) winter-raket; -löffel, m.: mosterdlepel; -mehl, o.: fijne (d. i. fijnge-malene) mosterd; -mühle, vr,: mosterdmolen; -pflaster, o.: mosterdpleister; -same, m.: mosterdzaad; -schüsselchen, o.: mosterdschaaltje; -topf, m.: mosterdpot; -umschlag, m.: mosterdpleister. Sen^ in Sam, I -stroh, o.: stroo om vuur aan te maken. seiigr'en. w. o. h. en w. b.: zengen, schroeien, branden; - und brennen: (mil.) platbranden, met vuur en vlam verwoesten, te vuur en te zwaard ver- |
SENGEKIG.
752
SERVIL.
|
woesten; einen Fuchs (jag.) een vos door middel van rook uit zijn hol jagren; ein Schwein een geslacht varken broeien (d. i. het met kokend water begieten); ein Schiff een schip schrobben. seng'erig, bv. n.: eene brandlucht hebbende; - riechen: eene brandlucht hebben. Senior, m. (-s; mrv. Senioren): oudste; (fig.) voorzitter, hoofd; (van een gilde:) overman; Seniorat', o. (-es, -s; mrv. -e): senioraat. SenU, in Sam. I -blei, o.: (zeew.) dieplood, (tech.) schietlood, paslood; -gam, o.: (vv.) kruisnet; -grube, vr.: zinkput; -hammer, m.: hoefsmidshamer met een gegroeid vlak; -knecht, m.: pinnetje om eene gepote stek van den wijnstok in den grond te houden; -kolben, m.: (tech.) doorslag; -korb, m.: roostertje: in de pijp eener pomp; -leine, vr, (zeew.) loodlijn; -linie, vr.: loodrechte lyn; -loch, o.: zinkput; -nadel, vr.: (van njgsnoer of veter:) nestel, punt, (hik.) sondeernaald; -rebe, vr.: stek van den wijnstok, stek van den druivenwingerd; -recht, bv, n.: loodrecht, rechtstandig; -reuse, vr.: (vv.) aalfuik, vischfuik; -rüc-ken, m.: ingevallen rug; -schnur, vr.: loodlijn; -stift, m.: nestel (puntbeslag van een veter); -stock, m.: wijnstok waarvan men pootstekken afsnijdt; -wage, vr.: vochtweger; -werk, o.: rijswerk (aan eenen dijk); -zeit, vr.: tijd om stekken te poten. Hen'ke, vr.: 1) (tnb.) stek, pootstek; 2) (vv.) kruisnet, (ook:) fuik; 3) dieplood; 4) (hik.) sondeernaald; 5) (tech.) doorslag; 6) lage grond, laagte, diepte. Ven kel, m. (-s; mrv. -): veter, rijg-snoer; (van rijgsnoer of veter:) nestel, punt; (zeew, en kpv.) dieplood, loodlijn; I -blech, o.: nestel (puntbeslag van een rijgsnoer); -macher, m.: Zie Senkler ; -schnur, vr.: loodlijn, dieplood. sen'keln, w. b.: (een corset:) rijgen, sen'ken, w. b.: laten zinken, neerlaten; (stekken:) in den grond poten; einen Schacht -: (mnw.) een put boren; I slch -, w. w.: zinken, zakken; (van metselwerk:) verzakken; (van vogels:) neerkomen, zich komen neerzetten. ^en'l^er, m. (-s; mrv. -): (tnb.) stekken-poter; (vv.) kruisnet. i^enk'ler, m. (-s; mrv. -): 1) vetermaker, rijgsnoermaker; 2) nestelmaker, maker van het puntbeslag aan veters. £}enii, in Sam. I -hütte, vr.: 1) koeienstal; 2) koedrijvers-hut. Senile, vr.: 1) (ontl.) pees; 2) in Zwitserland:) boerderij, (ook:) Zwit-sersch huisje, (ook:) drift koeien, troep melkvee. I -, m. (-n; mrv. -): koedrijver, koeherder. Sen'ner, m. (-s; mrv. -): Zie ^enne, m. Seimerei'. vr.: 1) Zwitsersche boerderij; 2) koedrijvers-hut. ^ensal', m. (-es, -s; mrv. ^-e): (kph.) makelaar; Sensarie', vr.: makelaarsloon. Sensation', vr.: sensatie. Sen'se, vr.: 1) zeisen, zeis; 2) (koorn-8nijders-)zicht, sikkel; mit -n bewaftnet; met zeisen gewapend; Getreide mit einer - abmahen: graan snijden met eene sikkel of zicht. |
Men sen, in Sam. I -baum, m.: 1) staf (steel) der zeis, 2) steel (handvatsel) der sikkel of zicht; -eisen, o.: ijzer voor zeisen en koornzichten; -gerüst, o.: kruk der zeis; -hammer, m.: haarhamer (om zeisen en zichten te scherpen); -mann, m.: 1) grasmaaier, 2) koorn-snijder, 3) (hist.) met eene zeis gewapende strijder, 4) zeisenman, man met de zeis (d. i. de Dood); -schmied, m.: zeisenmaker; -stein, m.: steen om zeisen en zichten te scherpen, wet-steen; -stiel, m.: steel van zeis of zicht; -trager, m.: Zie -mann. JSensibilitat', vr.: overgevoeligheid. Senso rium, o. (-s): gewaarwordingsorgaan, zintuig. ^ennualitRt', vr.: zinnelijkheid. Sen'te, vr.: (zeew.) scheergang. Sent enz', vr.: spreuk, zinspreuk; (rcht.) vonnis; sentenziös', bv. n.: zin-spreukig, (fig.) aanmatigend. sentimental', bv. n.: sentimenteel; Sentimentalitat', vr.: sentimenteelheid. Separat', in Sam. I -friede, m.: afzonderlijke vrede; -vertrag, m.: afzonderlijk verdrag. Separatist', m. (-en; mrv. -en): (kkl.) afgescheidene. Sepia, vr.: sepia; i -zeichnung, vr.: sepia-teekening. Septem'ber, m. (-s): September. Septett', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) septet. Seqnes'ter, m. (-s): sequester; Sequestrationquot;, vr.: sequestratie; sequestri'-ren fie], w. b.: sequestreeren. Serail', o. (-s): serail. Se'raph, m. (-s; mrv. Se'raphim): seraf, serafijn; se'raphisch, bv. n.: sera-fijnsch. Seras'kier, m. (-s; mrv. -): Seras-kier. Ser'be, m. (-n; mrv. -n): Serviër; Serbien, o. (-s): (adk.) Servië; Ser'bier, m. (-s; mrv. -): Serviër; Ser'bierin, vr. (mrv. -nen): Servische; ser'bisch, bv. n.: Servisch. Serenade, vr.: serenade; Einem eine - bringen: aan iemand eene serenade brengen. Ser ge, vr.: Zie Sarsche. Sergeant', m. (-en; mrv. -en): sergeant. Se'rie, vr.: serie. Sero'ne, vr.: (kph.) seroen. serös', bv n.: waterig; Serositat', vr.: waterigheid. Serpent', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.gt; serpent, slanghoorn. Serpentin', m. (-s): (min.) serpentijn; I -stein, m.: serpentijn-steen. Serschant', m. (-en; mrv. -en): sergeant. Ser'sche, vr.: Zie Sarsche. Servelat'wurst. vr.: cervelaat-worst. Ser'vien, enz.: Zie Serbien, enz. Serviette, vr.: servet; I Serviet'ten-kloss, m.: (kkk.) koek in den zak. Jan in den zak, (ook:) plumpudding. servil', bv. n.: slaafsch; Servilitat', vr.: slaafschheid. |
SETZEN#
753
|
servi'ren [ie], w. o. h.: tafeldienen; w. b.: dienen (1. bedienen [iemand], 2) ronddienen [ietsl). Servis', o.: servies, tafelservies. Servitut', vr.: (rcht.) servituut. Se Ham, m. (-s): (pik.) sesamkruid, vlasdotter; I -beine, o. mrv.: (ontl.) gewrichtsbeentjes; -kraut, o.: Zie Sesam. Se'sel, m. (-s): (pik.) seseli-kruid; I -kraut, o.: seseli-kruid; -same, m.: seseli-zaad. Jjtes'wel, m. (-s; mrv. -): 1) zetel; 2) stoel; bankje; tabouret; 3) palankijn, draagstoel; I -maeher, m.: stoelenmaker; -trager, m.: palankijn-drager, (draagstoel-) drager. Hesshaft, bv. n.: 1) woonachtig, metterwoon gevestigd; 2) (iron.) zit-vast; sich - niederlassen: zich metterwoon nederzetten (vestigen); -machen: (nomaden:) aan eene vaste woonplaats wennen. Sess^'haftigkeit, vr.: (het) gevestigd zijn metterwoon; (iron.) zitvastheid. Session', vr.: zitting. Ses'ter, m. (-s; mrv. -): (voor granen:) mud: (voor natte waren:) pint. Sesterz', m. (-es; mrv.-e): (hist.-mtw,) sesterce. Sester'zie, vr.: Zie £gt;esterz. Setz, in Sam. I -art, vr.: (muz.) toonzetting; -bar, bv. n.: te zetten (enz., Zie setzen); -bord, o.: (zeew) zetboord; -brett, o.• (typ.) zetplankje, galei; -ei, o.: (kkl.) kalfs-oog (d. i. een in de koekenpan zóó gebakken ei, dat het dooier midden in het wit ligt), spiegel-ei; -eisen o.: knipschaar; -faustel; m.: (mnw.) beukhamer; -fehler, m.: (typ.) zetfout; -garten, m.: boomkweekerij; -haken, m.: (typ.) zethaak; -hamen,m.: (vv.) kruisnet; -hammer, m.: knipsehaar; -hase, m.: (jag.) moerhaas, wijtjes-haas; -karpfen, m.: jonge karper; -kasten, m.: (typ.) letterkast; -kohle, vr.: blok houtskool; -kolben, m.: (art.) laad-stok; -kunst, vr.: (typ., het) letterzetten, (muz.) toonzetting, (net) eom-poneeren; -lauge, vr.: salpeterloog-;-linie, vr.: (typ.) zetlijn; -meissel, m.: drijf beitel; -ort, m.: plaats waar men eene mijn laat springen; -rebe, vr.: stek van den wijnstok, wingerdstek; -reis, o.: (tnb.) stek (1. poot-stek; 2. entstek); -schater, in.: driftschcper (schaapherder die zelf 'eigenaar is van eenige schapen der kudde), schapenfokkers-zetbaas; -schiff, o.: (typ.) Zie-brett; -schitter, m.: zetschipper; -schlich, m.: (mnw.) gezuiverd erts; -sohle, vr.: onderdorpel; -stange, vr.: ijzeren hefboom; -stein, m.: (typ.) steen (waarop de pagina's in den vorm geslagen worden); -stempel, m.: (mnw.) breekhamer; -teich, m.: poot-vijver, vijver voor de vischteelt; -wage, vr.: waterpas, schietlood, paslood; -weger, m.: (zeew.) zetweger; -weide, vr.: jong wilgeboompje, pootwilg; -zapten, m. f-zapfchen, o.:) (hik.) zetpil; -zeit, vr,: (van visch:) tijd der kuitschieting, (van jachtwild:) tijd van het jongen-werpen; -zweig, m.: Zie -reis. set'zen, w. b.: 1) zetten (i. a. b.); (van jachtwild:) jongen werpen; (van visch:) kuit schieten; den Stuhl an die Wand -; den stoel tegen den muur zetten; Einem den Stuhl vor die Thüre (fig. fam.) aan |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2 iemand het vierkante gat wijzen, iemand de deur uitjagen, (ook:) iemand aan den dijk zetten, iemand op straat zetten; an seinen Platz -: op zijne plaats zetten (ook fig.); in Feuer und Flammen -: in vuur en vlam zetten; unter Wasser -: onder water zetten; an's Land -: aan land zetten, aan wal zetten, ontschepen; in Gang in gang zetten, aan den gang maken; aus einander -: uiteenzetten, blootleggen; Einem den Kopf aus einander -: (fig.) iemands hoofd op hol brengen; Knopte auf ein Kleid -: knoopen op eene japon zetten; etwas daran - (etwas aufs Spiel -): iets op het spel zetten; Alles auf Eine Karte -: (fig.) alles op één kaart zetten, alles te gelijk op het spel zetten; ein Glas an den Mund -: een glas aan den mond zetten (om er uit te drinken); Schröpf-köpfe -: (hik.) koppen zetten; in Noten-: (muz.) op noten zetten, op muziek brengen; Scnrift -: (typ.) letterzetten; das wird kein gutes Blut -: (fig.) dat zal kwaad bloed zetten; einen Preis auf Je-mandes Kopf -: eenen prijs op iemands hoofd zetten; Einen - (Einen ins Gefang-niss-): iemand in de gevangenis zetten, iemand gevangen zetten, iem. vastzetten iemand zetten; Einen - lassen: iemand laten zetten, iemand laten gijzelen; etwas an die Luit -: iets in de opene lucht zetten, iets aan de lucht blootstellen; I 2) stellen; voraus -: op den voorgrond stellen, (ook:) vooronderstellen (gesetzt, es ware so: gesteld dat het zoo was); den Fall het geval stellen; Einen in den Stand-: iemand in staat stellen; Einen ausser Stand -: iem. buiten staat stellen; in Freiheit (auf freien Fuss) -: in vrijheid (op vrije voeten) stellen; ms Werk -: in het werk stellen; ein Ziel -: een doel (een einddoel) stellen; Ziel und Mass -: paal en perk stellen; Vertrauen-auf: vertrouwen stellen in, vertrouwen op; die Ehre - in: eer stellen in (seine Ehre - in: zijne eer stellen in); Einen über etwas -: iem. over iets stellen, iemand met het beheer of toezicht over iets belasten; I 3) (verschillende beteekenissen:) (im Spiele) -: (in het spel:) inzetten, in den pot zetten; Baume -: boomen poten, boomen planten; Einem ein Denkmal -: een gedenkteeken voor iemand oprichten; einen Grenzstein -: een grenssteen plaatsen, (fig.) een grens zetten; sich etwas in den Kopf -: iets in zijn hoofd halen; Einem etwas in den Kopf-:'iemand iets in het hoofd praten; etwas aus den Augen -: (fig.) iets uit het oog verliezen; Einen in Unkosten -: iem. op onkosten jagen; in Gefahr -: in gevaar brengen; in Verlegenheit -: in verlegenheid brengen; in Unruhe -: ongerust maken, met ongerustheid vervullen; in Furcht -: bangmaken, met vrees vervullen; in Schrecken -: schrik aanjagen, met schrik vervullen; in Erstaunen (in Verwunderung) -: verbazen, verwonderen, bevreemden; einen Hofmeister über seine Kinder -: een gouverneur over zijne kinderen aanstellen; Einen in ein Amt -: iem. tot eenen post benoemen (aanstellen); Einen unter die Heiligen -: iemand onder de heiligen rangschikken (opnemen); Einen auf den Thron -: iemand oj) den troon plaatsen; in die Lotterie -: in de i drukj 48 |
SICHERHEITSORT.
SETZEN.
754
|
loterij spelen; etwas zum Pfande -: iets ten nana (ten onderpand) greven, iets ver-panaen; etwas darein dass ....: zich er op laten voorstaan, dat ....; seine Krafte an etwas zijne krachten aan iets besteden, zijne krachten aan iets wijden; eine Zeit eenen tijd bepalen (vaststellen); einen Tag: (einen Termin) eenen dag (een termijn) bepalen. I w. o. h.: an das Land -: lancf aandoen, landen, aanleggen, aan wal komen; an den Feind den vijand aantasten; über einen Graben 1) over eene sloot sprin- fen, 2) eene gracht oversteken; übcr denen, 2) eene gracht oversteken; übcr den luss de rivier oversteken. I -, w. on-pers. h,: es wird Schlage (tam,) er zullen klappen zwaaien, het zal er spannen; es wird was -: (fam.) het zal wat moois wezen; es setzt hier nichts für mich: (fam.) hier is niets voor mij te doen (te halen, te verdienen). I sich -, w.w.: plaats nemen, gaan zitten (setzen Sie sich: neem plaats, ga zitten); (van vloeistoffen:) bezinken; (van wegen en gronden:) vast worden, stevig worden; (van metselwerk en gebouwen:) in zijn hart droog worden; sich an einen Ort -: zich op eene plaats nederzetten (vestigen); sich mit seinen Glaubigern -: eene scnikking maken met zijne schuldeischers; sich wider etwas -: zich tegen iets verzetten; sich zur Wehr zich te weer stellen j sich zur Euhe -; (fig.) stil gaan leven, zich aan het zakenleven onttrekken. Set'zer, m. (-s; mrv. -): zetter (i. a. !gt;•); (tyigt;.) letterzetter: (muz.) toonzetter, componist; (art.) laadstok; (fig.) vaststam-per; I -fehler, m.: (typ.) zetfout: -lohn, m.: (typ.) zetloon; -zimmer, o.: (typ.; zetterij. Setz'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): poot-vischje, jong vischje; (pik.) stek (1. poot-stek; 2. ent-stek). f Seu'che, vr.: ziekte; (inz.) besmettelijke ziekte, epidemie; (fig.) besmetting; I Seu'chenstoff, m.: smetstof; Seuch'grube, vr.: brandpunt van besmetting, (fig.) pesthol. seuf'zen, w. o. h.: zuchten; nach etwas (fig.) smachtend naar iets verlangen, haKen naar iets. Seuf'zer, m. (-s; mrv. -): 1) zucht, 2) snik; erstickte - (mrv.): gesmoorde zuchten; einen - holen: eenen zucht slaken, eenen zucht loozen; - ausstossen: luide zuchten doen hooren, steunen, kermen, weeklagen. fSe'venbaum, m.: (pik.) zevenboom. Sexa^e'sima (Sexage'sima), o.: (kkl.) sexagesiina; I -sonntag, m.: tweede Zondag vóór Paschen, sexagesima-Zondag. Sexagesimal', bv. n.*: (rek.) sexage-simaal: 1 -brüche, m. mrv.: sexagesimale breuken, breuken welker noemer zestig of een veelvoud van zestig is. Sex'ta, vr.: zesde klasse; Sexta'ner. m.: (-s; mrv. -): leerling van de zesde klasse. Sextant , m. (-en; mrv. -en): (str.) sextant. Sex'te, vr.: 1) Zie Sexta; 2) (muz.) zesde; 3) (spl.) zesde. Sextett', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) sextet. ^exualitlit', vr.: sexualiteit. |
seyn: Zie de betere spelling sein. Shawl, m. (-es, -s; mrv. -s): sjaal, omslagdoek. Siame'se, m. (-n; mrv. -n): Siamees; siame'sisch, bv. n. Siameesch. Sibe rien, o. (-s): (adk.) Siberië ; Sibe'-rier, m. (-s; mrv. -): Siberiër; Sibe'rierin, vr. (mrv. (-nen): Siberische; sibe'risch, bv. n.: Siberisch. tSibi'rien, enz.: Zie ^iberien, enz. Sibyl'le, vr.: sibille, waarzegster, tooveres, heks; sibylli'nisch, bv.n.: sibyl-lijnsch. sich, vnw.: 1) zich; - waschen, zich wasschen; - die Hande waschen: zijne (hare, hunne) handen wasschen; sic irren -: zij vergissen zich; Sie irren -: u vergist zich (d. i.: gij vergist u); 2) zich zelf; nur für - leben: slechts voor zich zeiven leven; ausser - sein: (fig,) buiten zich zeiven zijn, in hooge mate opgewonden zijn; an und für -: op zich zelf; 3) elkander; sie lieben -: zij beminnen elkander. Sichel, vr.: sikkel, zicht; - des Mon-des: sikkel van de maan, eerste kwartier van de maan; I -artig, bv.n.: sikkelvormig; -bein, o.: krombeen. bakkersbeen ; -beinig, bv. n,: krom van oeenen, met kromme beenen, met bakkersbeenen; -blume, vr,: (pik.) koornbloempje; -flosse, vr.: 1) sikkelvormige vin, 2) sikkelvisch; -form, v.: sikkelvormige gedaante; -förmig, bv. n.: sikkelvormig; -gestalt, vr.: sikkelvormige gedaante; -klee, m,: (pik.) sikkelvormige luzerne; -kraut, o.: 1) water-aloë, 2) zaag-kruid; -schnabler, m.: (vog.) krom-snavel; -wagen, m.: (hist.) zeisen wagen, met zeisen gewapende oorlogswagen. si'chelieht, bv. n.: sikkelvormig, si'eheln, w. b.: 1) met de sikkel afsnijden (afmaaien); 2) sikkelvormig maken; I sich -, w. w.: den vorm van eene sikkel hebben of aannemen. si'clier, bv. n. en bw.: 1) zeker, 2) veilig; 3) vertrouwd; 4) gevrijwaard, gewaarborgd; etwas von -er Hand wissen: (fig.) iets weten uit eene goede bron; ein -es Geleit: een veilig geleide; ein -er Sünder: (fig.) een verstokt zondaar, een zondaar die zich veilig waant voor straf; so viel ist -, dass ....: zooveel is zeker dat ....; vor etwas - sein : voor iets gevrijwaard zijn ; sich - stellen: zich vrijwaren, zijne voorzorgen nemen; Einen vor etwas - stellen: iemand voor iets vrijwaren ; - schlafen: veilig slapen; - gehen: zeker gaan; er ist Nummer -: (fam.) hij is Jantje sekuur; I -heit, vr.: Zie 5 reg. lager; -maal, o.: 1) kenteeken eener plaats waar men veilig is, 2) mikpunt, mikpaal; -stellung, vr.: in veiligheid stelling, vrijwaring, (fig,) waarborg. Si'cherheit. vr.: 1) zekerheid; 2) veiligheid ; 3) waarborg. Si'clierheits, in Sam. I -anstalt, vr.: 1) bureau van openbare veiligheid, (fig.) veiligheids-maatregel, 2) waarborgmaatschappij; -ausschuss, m.: commissie voor de openbare veiligheid; -behörde, yr.: politie; -diener, m.: agent van politie, (pop.) diender; -geleite, o.: vrijgeleide: -karte, vr.: veiligheids-kaart, vergunning om zich ongehinderd ergens op te houden; -lampe, vr.: veiligheidslamp; -massregel, vr.: veiligheids-maatregel; -ort, m.: vei- |
SICHERHEITSPFAND. 755
SIEBEXZIG.
|
ligre plaats, plaats van veiligheid; -pfand, o.: tegen-waarborgr; -platz, m.: Zie -ort; -ventil', o.: veiligrheids-klep. si clierlich, bw.: voorzeker, si'chern, w. b.: 1) waarborgen; 2) vrijwaren; 3) (mnw., erts:) wassohen. Si'cheruntf, vr.: 1) vrijwaring:; 2) (mnw.) erts-wassching, Si'cherungH, in Sam. I -anstalt, vr.: 1) waarbor^-maatschappij, verzekeringsmaatschappij, 2) inrichting van voorzorg, lt;inz.) quarantaine-inrichting. Sich'ler, m. (-s; mrv. -): koornsnijder. Sichling, m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) elft. Nicht, vr.: (kph.) zicht; nach -: na zicht; aut' acht Tage -: op acht dagen zicht; I -bar, bv. n.: zichtbaar; -barkeit, vr.: zichtbaarheid; -barlich, bw.: zichtbaar; -brief, m.: (kph.) zicht-wissei, wissel op zicht; -korn, o.: vizierkorrel; -los, bv. n.: van het gezicht beroofd; -wechsel; m.: Zie -brief; -welle, vr.: spil die den meelbuil in beweging brengt; -zeug, o.: meelbuil, bakkers-buil, (ook:) builkist. sick'ten, w. b.: ziften; (meel:) builen; (fig.) doorsijpelen; Sich'ter, m. (-s; mrv. -): 1) zifter, 2) meelbuiler, 3) (in de waterbouwkunde:) buis, pijp. sicht'licli, bv. n.: zichtbaar; mit -en Augen sehen: (spr.) met opene oogen zien, duidelijk zien. Sicilia'ner, m. (-s; mrv. -): Siciliaan; Sicilia nerin, vr. (mrv. -nen): Siciliaansche; sicilia'nisch, bv. n.: Siciliaanscli; Sici'lien, o. (-s): (adk.) Sicilië (König beider -:hist.: koning der Beide Siciliën). sick'ern. w. o. h.: siekern. sideral', bv.n.: sterre-, sideraal; I-jahr, o.: sterrejaar. side'riscli, bv. n.: Zie nideral. Isie (met kleine s), vnw.: (enk.) zij; (mrv.) zijlieden, zij. ISie (met groote S), vnw.: (enk.) gij; (mrv.) gijlieden, gij. Zie sicli. ISie (met groote S), z. n. vr. :(eene) zij (_d. i. een vrouwelijk wezen). £gt;ie1gt;, o. (-es, -s; mrv. -e): zeef; I -artig, bv. n.: zeefachtig; -bein, o.: (ontl.) zeef been (-beinnath, vr.: naad van het zeef been V, -biene, vr.: (ins.) basterdbij; -tormig, bv. n.: zeefvormig; -handier, m.: koopman in zeven ; -knochen, m.: Zie -bein; -laufer, m.: rand eener zeef; -lohn, m. en o.: ziftloon; -macher, m.: zevenmaker; -mehl, o.: kornel (d. i. zemelmeel, het fijnste der zemelen);-rand, m.: rand eener zeef; -setzer, m.: (mnw.) erts-wasscher; -staub, in.: fijn ziftsel, (inz.) stuifmeel; -tuch, o.: zeefdoek; -wascher, m.: (mnw.) erts-wasscher; -zehn, tsw.: Zie siebzelm. Isieb en, w. b.: 1) ziften, door de zeef laten loopen; 2) (meel:) builen. Isieb en, tw.: zeven ; meine - Sachen : (fam.) mijn goedie, (pop.) mijn rommeltje; es ist halb -: net is half zeven; er ist halb -: (fig. fam.) hij is half teut, hij heeft een snipper aan. ISieb'en, z. n. vr.: cijfermerk zeven, (eene) zeven, (een) zeventje; eine böse -: (fam.) eene feeks, eene helleveeg, oen serpent, een lastig (een ondeugend) wijf. |
ISieb'en, in Sam. I -amt, o.: kadaster; -armig, bv. n.: met zeven armen ;-auge, o.: (visch:) zeven-oog, prik;-baum, m.: m.: (pik.) zevenboom; -blatt, o.: (pik.) tormentil, zevenblad; -blatterig(-blattig), bv, n.: zevenbladerig; -bürge, m. (-n; mrv. -n): Zevenberger (-bürgen, o. [-s]: adk.: Zevenbergen; -bürgerin, vr. [mrv. -nen]: Zevenbcrgscne ; -bürgisch, bv. n.: Zevenbergsch); -eek, o.: zevenhoek; -ecki^, bv. n.: zevenhoekig; -fach, bv. n.: (-faltig, bv. n.): zevenvoudig; -farben-blume, vr.: pensee-bloempje; -fingerig, bv. n.: met zeven vingers (-fingerkraut, o.: pik.: zevenblad); -füssig, bv. n.: 1) met zeven voeten, (van dieren, insecten en levenlooze voorwerpen:) met zeven pooten, 2) zeven voet lang; -gebirge, o.: (adk.) Zevengebergte; -gescheidt, bv. n.: waanwijs, eigenwijs; -gestirn, o,: (str.) Zevengesternte, Zeven-ster; -gezeit, o.: 1) (pik.) honigklaver, steenklaver, (ook :) fenegriek, 2) (kkl.) getijboek; -herr, m.: (hist.) heptarch; -herrig. bv. n.: heptarchisch, zevenhoofdig; -herrscnaft, vr.: heptarchie, zevenhoofdige regeering/zevenhoofdi^: bewind; -herrscher, m.: Zie -herr; -hügehg, bv. n.: bestaande uit (of: gebouwd op) zeven heuvelen (-hügelstadt, vr.: stad der zeven heuvelen, d. i. Rome); -hundert, tw.: zevenhonderd; -hundertel, o.: zevenhonderdste gedeelte; -hundertste, bv. n.: zevenhonderdste; -inseln-Republik, vr.: republiek der zeven eilanden (de Ionische republiek); -jahrig, bv. n.: zevenjarig, van zeven jaren (der -jahrige Kriegr: hist.: de Zevenjarige oorlog); -jahrlich, bv. n.: zevenjaarlijksch (bw.: om de zeven jaren); -klang, m.: zevenklank, klank van zeven samenwerkende muziek-instrumenten; -mal, bw.: zevenmaal; -malig, bv. n.: tot zevenmaal herhaald; -nacht, vr.: (fig.) week; -regie-rung, vr.: Zie -herrschaft; -sachen, vr. mrv.: rommelzoodje (enk.), allegaartje (enk.) Zie ook Nieben, tw.; -schlafer, m.: (kkl.-hist) zevenslaper, (iron.) lang-slaper, slaapkop, (drk.) relmuis: -senuhig, bv. n.: zeven voet lang; -seitig, bv.n.: zevenzijdig; -silbig, bv. n.: van zeven lettergrepen; -stimmig, bv. n.: (muz,) voor (of: door) zeven stemmen; -stündig, bv. n.: zeven-uurs-, van zeven uren; -stündlich, bv. n. en bw.: om de zeven uren; -tagig, bv. n.: zevendaagsch, van zeven dagen; -taglich, bv. n. en bw.: om de zeven dagen; -tausend, tw.: zeven duizend; -tausendste, bv. n.: zevenduizendste; -tausendstel, o.: zevenduizendste gedeelte; -theil [tl, o.: zevende-gedeelte, zevende-part; -theilig |t), bv. n.: uit zeven deelen bestaande, (rek.) door zeven deelbaar; -winkelig, bv. n.: zeven-hoekig, met zeven hoeken; -zehn, enz.: Zie siebzehn; -zehig, bv. n.: met zeven teenen; -zöllig, bv. n. zevenduims-, van zeven duim. Sieb ener, m. (-s; mrv. -): (hist,) zevenman, septemvir; (hist.-mtw.) zeven-kruitser-stukje; (rek.) cijfermerk zeven, (eene) zeven, (een) zeventje; I sieb'enerlei, bv. n.: zevenderlei; sieb'ente, bv. n.: zevende (-halb, bv. n.: zevendhalf); Sieb'entel, o. (-s; mrv. -): zevende gedeelte, zevende part; sieb'entens, bw.: ten zevende, in de zevende plaats. siebenzig;. enz.: Zie siebzig;, enz. |
SIEBEK.
|
Sie ber (Sieb ler) , m. (-s; mrv. -): 1) zifter; (ook:) meelbuiler; 2) zeven-maker Sieb'sel, o.: 1) ziftsel; 2) gebuild meel. sieb'te, enz. Zie tsiebente, enz. sieb'zelm, tw.: zeventien; (der, die, das) -te: de (het) zeventiende; Sieb-zehntel, o. (-s; mrv. -): zeventiende gedeelte; sieb'zehntens, bw.: ten zeventiende, in de zeventiende plaats. «ieb'zig:, tw.: zeventig; I -jahrig, bv.n.: zeventigjarig. feUeb'ziger, m. (:8; mrv. -): zeventiger. man van zeventig jaar; Sieb'zigerin, vr. (mrv. -nen): zeventigjarige vrouw; sieb'zigerlei', bv. n.: zeventigerlei; sieb-zigste, bv. n.: zeventigste ; Sieb'zigstel, o. (-s; mrv. -): zeventigste gedeelte; sieb'-zigstens, bw.: ten zeventigste, in de zeventigste plaats. siecli, bv. n.: 1) ziekelijk; 2) ziek, ongesteld; I -bett, o.: ziekbed; -haus, o.: ziekenhuis, hospitaal (-haus für Aussatzige: leprozenhuis, pesthuis); -heit, vr.: ziekelijkheid ; -klepper, in.: lazarusklap; -mantel, m.: mantel van een melaatsche; -sein, o.: ziekelijkheid; -tage, m. mrv.: dagen van ziekte of ongesteldheid; -thum [t], o.: ziekelijkheid. IStiecli'en, in Sam. I Zie siecli. Isiech'en, w. o. h.: 1) ziekelijk zijn; eene slepende ziekte hebben; Sieeh'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): ziekelijke. siecl, in Sam. I -heiss, bv. n.: kokendheet. Sie'cle, vr.: 1) koking, kook, (het) koken; in der - sein: kokend zijn, koken; 2) met kokend water begoten veevoeder; I -bottieh, m.: broeikuip; -grad, m.: graad van kookhitte; -haus, o.: zoutziederij; -hitze, vr.: kookhitte; -hütte, vr.: zoutziederij ; -kessel, m.: kookketel; -ofen, in.: 1) smelt-oven, 2) kookkachel; -pfanne, vr.: zoutpan; -punkt, m.: Zie -grad; -schale, vr.: (mtw.) opkook-ketel; -topf, m.: kookpot, kookpan. fciieclelei', vr.: nederzetting, vestiging, kolonie; Sied'eler, m.: Zie Si e dier; sied'eln, w. o. h. en s.: zich nederzetten, zich vestigen; Sied'elung, vr.: nederzetting, vestiging, kolonie. sied'en, w. o. onr. h. en w. b. onr. (sptt; gesot'ten): koken, zieden; weiss -: witkoken. 8ied'end. bv. n.: kokend, ziedend; I -heiss, bv. n.: kokendheet. Siederei', vr.: (salpeter-, suiker-, zout-, zeep-, aluin-, enz.) ziederij. Jsiied'ler, m. (-s; mrv. -): kolonist. Sieg*. m. (-es, -s; mrv. -e): overwinning; (dk.) zege; den - davontragen über Einen: de overwinning behalen op iemand, over iemand zegevieren; - oder Tod: overwinnen of sterven; I -fried, m. (-s): (mans-naam:) Siegfried; -ge-krönt, bv. n.: zegevierend, met lauweren gekroond; -gewohnt, bv. n.: aan zegevieren gewend (gewoon); -haft, bv. n.: zegevierend; -mannskraut (-mar-kraut),'o.: (pik.) sigmaarskruid; -manns-■wurz (-marwurz), vr.:(plk.) sigmaarskruid; -mund, m. (-s): (mans-naam:) Sigismond; -muth It], m.: moed (vertrouwen, hoop) om te overwinnen; -prangend, bv. n.: zegepralend; -reich, bv. n.: zegevierend; -stein, m.: (min.) witte agaat; -trunken, bv. n.: zegedronken, dronken van triomf; -voll, bv. n.: zegevierend; -wartisi'ren [ie], w. o. h.: (fam.) den sentimenteele uithangen; -wurz, vr.: (pik.) sigmaarskruid. Zie ook Sieges. |
Sie'gel, o. (-s ; mrv. -): zegel; (fig.) cachet; 'zegelstempel; das - eines Briefes erbrechen: het lak van een en brief openbreken, eenen brief openmaken (openen); unter - legen: verzegelen; das -abnehmen: ontzegelen; das - aufdrücken: het zegel er opzetten; Brief und - über etwas haben: (fig. fam.) zwart op wit van iets hebben; unter dem - der Verschwie- fenheit: (fig.) onder het zegel van ge-eimhouding; das ist für micn ein Buch mit sieben -n: (fig) dat is voor mij een gesloten boek: 1 -abdruck, m.: afdruk van een zegel; -bank, vr.: plombeer-tafel; -bar, ov. n.: 1) te zegelen, 2) te verzegelen; -bewahrer, m.: zegelbewaarder (geheimer -bewahrer: bewaarder van het geheimzegel; in Engeland: Lord zegelbewaarder); -brief, m.: open brief; -bücnschen, o.: Zie -kapnel; -erde, vr.: zegel-aarde; -fal-scher, m.: namaker van een zegel; -ge-bühr, vr. (-geld, o.): zegelgeld; -graber, m.: zegelstempel-snijder, graveur van zegel-stempels; -kapsel, vr.: doos waarin het zegel bewaard wordt; -kenntniss |sj, vr. (-kunde, vr.): zegelkunde, kennis van zegels :-lack, m.: zegellak, (fam.) brieven-lak, (of kortweg:) lak (eine -lackstange: een pijpje lak); -los, bv. n.: zonder zegel; -oblate, vr.: ouwel, brief-ouwel; -presse, vr.: zegelpers; -ring, m.: zegelring: -sammlung, vr.: verzameling zegels; ^wachs, o.: 1) zegelwas, was om er zegels in af te drukken. 2) Zie -laek. Sieg'eler, m.: Zie Siegler.enheit: (fig.) onder het zegel van ge-eimhouding; das ist für micn ein Buch mit sieben -n: (fig) dat is voor mij een gesloten boek: 1 -abdruck, m.: afdruk van een zegel; -bank, vr.: plombeer-tafel; -bar, ov. n.: 1) te zegelen, 2) te verzegelen; -bewahrer, m.: zegelbewaarder (geheimer -bewahrer: bewaarder van het geheimzegel; in Engeland: Lord zegelbewaarder); -brief, m.: open brief; -bücnschen, o.: Zie -kapnel; -erde, vr.: zegel-aarde; -fal-scher, m.: namaker van een zegel; -ge-bühr, vr. (-geld, o.): zegelgeld; -graber, m.: zegelstempel-snijder, graveur van zegel-stempels; -kapsel, vr.: doos waarin het zegel bewaard wordt; -kenntniss |sj, vr. (-kunde, vr.): zegelkunde, kennis van zegels :-lack, m.: zegellak, (fam.) brieven-lak, (of kortweg:) lak (eine -lackstange: een pijpje lak); -los, bv. n.: zonder zegel; -oblate, vr.: ouwel, brief-ouwel; -presse, vr.: zegelpers; -ring, m.: zegelring: -sammlung, vr.: verzameling zegels; ^wachs, o.: 1) zegelwas, was om er zegels in af te drukken. 2) Zie -laek. Sieg'eler, m.: Zie Siegler. sieg'eln. w. b.: 1) zegelen ; 2) verzegelen; 3) (brieven:) lakken, dichtlakken, toemaken. sieg'en, w. o. h.: overwinnen, de overwinning behalen, zegevieren; - über: zegevieren over, de overwinning behalen op. sieg'end, bv. n.: zegevierend. Steger, m. (-s; mrv. -): overwinnaar; I -krone, vr.: kroon der overwinning: -schwert, o.: zegevierend zwaard, zegevierende degen. Sieg'erin, vr.: (mrv. -nen): overwin-nares. Sieg'ler, m, (-s; mrv. -): 1) zegelaar: 2) verzegelaar; 3) brieven-dichtmaker. Sieh-dieh-um, o, (-s): belvedere (d. i. plaats waar men een vergezicht in het rond heeft). Isieli e, siehst, sielit: Zie Heben. Isleli e, tsw.: zie!, kijk !; - da: ziedaar!; - einmal: zie eens,! kijk eens! Sielil, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Siel. Siek e, vr.: (een) ?zijquot;-tje (d. i. een wezen van het vrouwelijk geslacht), wijfje; I -mann, m.: man die onder den pantoffel staat. siek'ern. w. o. h.; sijpelen, (pop.) sieperen. Siel, o. (-es, -s; mrv. -e): spui, verlaat (d. i. eene soort van sluis); I -frei, bv. n.: vrij van dijklasten; -geschworene, m.: |
SILBERREaEN.
SIELGRABEN.
757
|
heomraad, lid van het dijksbostuur; -graben, m.: gracht met een verlaat; -meister, m.: 1) dijkgraaf, voorzitter van het dijksbe-stuur, 2) sluiswachter; -strange, m. mrv.: strengen (waaraan de paarden een wagen voorttrekken). Siel'e, vr.: 1) (voor een paard:) haam; 2) krui-zeel, hulpzeel, helpzeel. siel'en, w. b.: spuien, loozen, laten wegloopen (water). Sies'te, vr.: siësta, middag-dutje. biez en, w. b.: met ^Siequot; aanspreken, „uquot; voor en „uquot; na spelen tegen. Sigill, o. ( -es, -s; mrv. -e): zegel. ^i'giHmuncl, m. (-s): (mans-naam:) Sigismond. Sig ma. o.: sigma (de Grieksehe S); I -formig, bv. n.: sigraavormig, s-vor-mig. Sigmund. m. (-s): Zie ^iegrinuiKl. Sis'nAlv o. (-es, -s; mrv.-e): signaal, sein; I -buch, o.: signaalboek; -feuer, o.: seinvuur; -schuss, m.: seinschot, signaalschot, (fig.) noodschot. Sisrnalement', o. (-es, -s; mrv. -e): signalement. «üisnalisi'ren [ie], w. b.: signaleeren; ! sich -, w. w.: zich onderscheiden. Signalint', m. (-en; mrv. -en): hoornblazer. Signatur', vr.: handteekening, naam-teekening; (typ.) signatuur; (op fles-schen, doozen, potten, enz.:) opschrift, etiket. Signet', o. (-es, -s; mrv. -e): signet. signi'ren [iej, w. b.: ondertee-kene'n. Sig uuni. o. (-; mrv.'Sig'na): merk. Sigrrisf, m. (-en; mrv. -en): sa-cristein. Si lan, m. (-s): (pik.) varkensvenkel. Silb'chen, o. (-s; mrv. -): letter-greepje. Sll be, vr.: lettergreep; -n stechen: (iron.) vasthouden aan de letterlijke beteekenis, woorden-ziften, op de woorden vitten, zemelziften, (fam.) op alle slakken zout leggen; es ist keine wahre - daran: (fig.) er is geen woord waar van. Sil'ben, in Sam. | -bildung,vr.: vorming van de lettergrepen; -fuss, m.: voetmaat, rhythmus; -klauber, m.: Zie -steelier; -klauberei', vr.: Zie -steeherei; -mass, o.: lengte der lettergrepen, voetmaat, rhythmus; -messung, vr.: prosodie; -rathsel [tl, o.: lettergrepen-raadsel; -schnapper, m. (-stecher, m.): vasthouder aan de letterlijke beteekenis, letterzifter, vitter op woorden; -stecherei', vr.: ietterzifterij, vitterij op woorden; -weise, bw.: lettergreep voor lettergreep; -zeit, vr,: Zie -mans. |
Sil'ber, o. (-s): zilver; auf - servirt [viert]: in zilveren schotels opgedragen; I -ader, vr.: (mnw.) zilver-ader; -ahnlich, bv. n.: op zilver gelijkende, zilverachtig; -ahorn, m.: (pik.) witte ahorn; -anstrich, m.: zilverblank vernis, zilver-vernis; -arbeit, vr.: zilverwerk; -arbeiter, m.: zilver-smid; -artig; bv. n.: zilverachtig; -iitzstein, m.: helsche steen; -auflösung, vr.: 1) oplossing van zilver, 2) zilver-tinctuur; -bach, m.: zilverheldere (kristalheldere) beek; -barre, vr.: (eene) staaf zilver (-barren, vr. mrv.: zilver in staven) -bars (-barsch), m.: (visch:) Amerikaansche zilverbaars; -baum, m.: (pik.) zilverboom, (ook:) witte populier, (scnk.) zilverboom; -bergwerk, o.: zilvermijn; -beschlag, m.: zilveren beslag, zilverbeslag; -blatt, o.: (pik.) zilverblad, (tech.) bladzilver; -blech, o.: 1) geplet zilver, 2) zilveren plaat(je); -blende, vr.: (min.) zilverblende; -braut, vr.: vrouw die hare zilveren bruiloft viert; -brautigam, m.: man die zijne zilveren bruiloft viert; -brenner, m.: zuiveraar van het zilver; -buche, vr.: witte beukeboom; -bürste, vr.: zilverborstel (om zilver te poetsen); -diener, m.: 1) knecht die uitsluitend over het zilver gaat, 2) zilverbewaarder; -draht, m.: zilverdraad (-drahtzieher, m.: zilverdraadtrekker); -druck, m.: druk in zilverletters; -erz, o.: zilrer-erts; -faden. m.: zilveren draad; -farbe, vr,: zilverkleur; -farben (-farbig), bv. n.: zilverblank; -fasan', m.: (vog.) zilverfazant, witte fazant; -feilicht, o.: zilvervijlsel; -fisch, m.: zilvervisch, -flitter, m.: zilverloovertje; -flotte, vr.: (hist.) zilvervloot; -folie, vr.: bladzilver; -forelle, vr.: (visch:) Braziliaansche zilverforel; -fuchs, m.: (drk.) Virginische grijze vos; -gang, m.: (mnw.) zilver-ader; -gare, vr,: zuivering van het zilver; -gehalt, m.: zilvergehalte; -gehörnt, bv. n.: met zilveren horens; -geld, o.: zilvergeld; -gerath [t], o.: tafelzilver; -geschirr, o.: tafelzilver; -glanz, m.: zilverglans; -platte, vr.: zilverglid; -grau, bv. n.: zilvergrijs; -groschen, m.: (mtw.-hist.) zilyergrosje; -grube. vr.: zilvermijn; -grund, m.: 1) zilvergrond, 2) zilveren grond; -haar, o.: zilverwit haar; -haft, dv. n.: zilverachtig; -haltig, bv. n.: zilverhoudend; -handel, m.: zilverhandel, handel in zilverwerk; -haupt, o.: zilverwit hoofd; -heil, bv. n.: zilverhelder (-helle Stimme: als zilver klinkende stem; -heller Klang: zilverklank); -hochzeit, vr.: zilveren bruiloft; -kalk, m.: gecalcineerd zilver; -kammer, vr.: zilverkamer; -kammerer, m.: zilverbewaarder; -klang, m.: zilverklank; -klumpen, m.: zilverklomp, (een) klomp zilver; -könig, m.: koningszilver, volkomen zuiver zilver, gedegen zilver; -korn, o.: zilverkorrel; -körnchen, o.: zilverkorreltje; -kratze, vr.: zilversmids-lavuur; -kraut, o.: (pik.) zilverkruid, zilverschoon; -krone, vr.: zilveren kroon; -kuchen, m.: (een) klomp zilver; -laden, m.: zilver-winkel; -lahn, m.: geplet (plat) zilverdraad; -lasur, vr.: (min.) azuursteen met zilverwitte spikkels; -licht, o.: (dk.) zilverlicht (van de maan); -locke, vr.: zilverwitte (haar-)lok; -loekig, bv. n.: met zilverwitte lokken; -mohr, m.: met zilver (met blinkend wit) doorloopen moiré; -motte, vr.: (ins.) zilvermot;-inünzej vr.: zilvergeld; -page. m.: page die uitsluitend over het zilverwerk gaat; -papier, o.: zilverpapier; -poppel, vr.: (pik.) witte populier; -plattchen, o.: 1) zilveren plaatje, 2) zilverloovertje; -platte, vr.: zilveren plaat; -platter, m.: zilverpletter; -platti-rung [ie] vr.: met zilver opgelegd werk; -probe, vr.: H keuring van het zilvor, zilverkeur, 2) (mtw.) essaai; -pulver, o.: zilverstof, stofzilver; -quaste, vr.: zilveren kwast; -rauch, m.: zilverroet; -regen, m.: |
S1LBERREICH.
758
SING SPIEL.
|
zilverregren (in een vuurwerk); -reich; bv. n.: rijk aan zilver; -rein,.bv. n.: als zilver zoo rein (zoo zuiver);-sachen, vr. mrv.: zilverwerk (enk.), (het) zilver;-salz, o.: zilverzout; -sand, m.: 1) als zilver blinkend strooizand, 2) stofzilver;-saure, vr.: (schk.) zilverzuur; -schaum, m.: 1) zilverschuim, 2) zilver-schilfertjes (mrv.); -scheibe, vr.: (dk.) zilverblanke schijf (der maan); -scheider, m,: zilverscheider, zuiveraar van het zilver; -schein, m.: zilverglans; -schift', o.: (hist.) schip van de (Spaan-sche) Zilvervloot; -schimmel, m.: zilvergrauwe schimmel (een paard); -schlacken, vr. mrv.: zilver-slakken, slakken van de zilver-smelting; -schlager, m.: zilverklopper; -schlagloth [t], o.: zilver-soldeer; -schmied, m.: zilversmid (-schmiedsarbeit, vr.: zilversmids-werk); -schrank, m.: zilverkast;-schwar-ze, vr.: zwart zilver-erts; -service, o.: zilveren tafel-servies; -spinner, m.: zilverdraadtrekker; -staub, m.: zilver-stof, stofzilver; -stange, vr.: (eene) staaf zilver; -stein, m.: zilverglid (atzender -stein: helsche steen); -sticker, m.: bor-duurder met zilverdraad; -stickerei', vr.: (het) borduren met zilverdraad ;-stickerin, vr. (mrv. -nen): borduurster met zilverdraad; -stimme, vr.: als zilver klinkende stem; -stotf, m.: zilverlaken ;-streifen, m.: zilver-streep; -stück, o.: 1) (een) stuk zilver (bewerkt of onbewerkt), 2) (een) stuk zilvergeld, 3) (een) stuk zilverlaken ; -stufe, v.: monster (proefje, staaltje) zilver-erts; -stumm, bv. n.: (iron.) met zilver omgekocht om te zwijgen; -tanne, vr.: (pik.) witte den; -taucher, m.: zilverduiker ; -teppich, m.: met zilver doorwerkt tapijt; -tinktur, vr.: zilvertinctuur ; -ton, m.: als zilver klinkende toon; -tonend, bv. n.: als zilver klinkend; -trachtig, bv. n.: zilverhoudend; -tresse, vr.: zilvergalon; -troddel, vr.: zilveren kwast; -verwahrer, m.: zilverbewaarder; -waare, vr.: zilvergoed, zilverwerk; -warter, m.: Zie -diener ; -wascher, m.: schoonmaker (wasscher) van het tafelzilver; -weide, vr.: (pik.) witte wilg ; -weiss, bv. n.: zilverwit; -welle, vr,: (dk.) zilverblanke golf; -werk, o.: zilverwerk; -wirker, m.: bor-duurder met zilverdraad; -zain, m.: (eene) staaf zilver;-zeug, o.: zilvergoed, zilverwerk. sil'berig:, bv. n.: zilverhoudend. ^il'berling:, m. (-es, -s; mrv. -e): (hist.-mtw.) zilverling, sikkel (bij de Joden der oudheid): um dreissig -en: (bijb.) voor dertig zilverlingen. Isil'bern, w. b.: verzilveren; w. o. h.: er uitzien als zilver. Isil'bern, bv. n.: 1) zilveren, van zilver; mit -em Gefasse: met een zilveren gevest; mit -em Griffe: met een zilveren handvatsel; 2) (fig.) -e Haare (mrv.): zilverwit haar (enk.);-er Klang: zilverldank; -e Wellen: zilverblanke golven; -e Hoch-zeit: zilveren bruiloft; das -e Zeitalter (das -e Weltalter, die -e Zeit): (hist.) dc zilveren eeuw, de zilveren tijd. Silen', m. (-es, -s): (fab.) Silenus. Silge, vr.: (pik.) melk-eppe, wilde pieterselie. Silhouette, vr.; schaduwbeeld; sil-houetti'ren [tie], w. b.: silhouetteeren, een schaduwbeeld maken van. |
vr.: koord waaraan de lok» vogel (bij de vogelvangst) vastgemaakt is; sil'len, w. b.: vastbinden aan een koord. Si lo, o. (-s; mrv. -s): kuil in den rond om graan, enz., te kuilen (d. i. te ewaren), Simar're, vr.: samaar, lang gewaad, lang overkleed. Similor', o. (s): pinsbek, spinsbek. Sim'mer, m. (-s; mrv. -): kwartmud. Simonie', vr.: (kkl.) simonie, ver-schachering van heilige dingen; simo'-nisch, bv. n.: het heilige verschache-rend. Simonist', ra. (-en; mrv. -en): Sint-Simonist Nim'pel, bv. n.: onnoozel; (fig. fam.) gek ; | -haft, bv. n.: Zie rimpel. Simplieist', m. (-en; rarv. -en): kruidenkenner. Simplicitat', vr.: onnooozelheid. Sim'ri, o. (-; mrv. -): Zie Simmer. Sims, m. en o. (-es; mrv. -e): (bwk.) kornis, kroonlijst; (fig.) plank, kastplank; I -hobel, m.: boordschaaf, lijsten-schaaf; -stein, m.: (mtsl.) kant-steen; -trager, ra.: (bwk.) stutbeeld; -werk, o.: lijstwerk. sim den, w. b.: van lijstwerk voorzien. simuli'ren [ie], w. o. h. en w. b.: simuleer en ; auf etwas -: over iets nadenken. Si'miim, m. (-s): samoem (een verzengende woestijnwind). Si'na, o. (-s): (adk.) China; I -apfelra.: (pik.) sinaas-appel. Si'nan, m. (-es. -s): (pik.) leeuwenvoet, Sin, in Sam. I -grün, o. (-s): (pik.) senegroen, huislook. sincl: Zie sein. Sinekur', vr.: sinecure (d. i. een bezoldigd ambt waaraan geene werkzaamheden verbonden zijn); (fam.) gemakkelijk baantje. Sine'se, ra. (-n; mrv. -n): Chinees; Sine'sin, vr. (mrv. -nen): Chineesche; sine'sisch, bv. n.: Chineesch. Sing, in Sam. I -akademie, vr.: leerschool voor den zang; -arat, o.: (kkl.) hoogmis; -anstalt, vr.: leerschool voor den zang} -art, vr.: 1) manier van zingen, 2) zangwijs, melodie, (fam.) wijsje, (ook:) liedje, deuntje; -bar, bv, n.: zingoaar, te zingen; -chor, m. en o.: koor, zangkoor; -drossel, vr.: zingende lijster;-fuge, vr.: (muz.) fuga voor zangstemmen; -gedicht, o.: cantate; -kunst, vr.: zangkunst; -leh-rer, ra.: zangmeester; -leiter, vr.: toonladder; -mahrchen [-marchen], o.: ballade; -meister, m.: 1) zangmeester, onderwijzer in de zangkunst, 2) meesterlijk zanger, voornaam (groot, uitstekend) zanger; -messe, vr.: (kkl.) hoogmis;-note,vr.: zangnoot; -puit, m.: zanglessenaar, mu-ziek-lessenaar; -saite, vr.: (muz.) quint-snaar; -sang, ra.: 1) eentonig gezang,, eentonige deun, 2) gezeur; -schlüssel, ra.; zangsleutel; -schule, vr.: zangschool, -schiller, ra. (-schülerin, vr.): zangleerling, leerling van de zangschool; -spiel, o.: 1) zangspel, opera, 2) blijspel niet zang, |
759
SINGSTIMME.
|
vaudeville: -stimme, vr.: zangstem; -stüek, o.: zangstuk; -stunde, vr.: zangles, les in het zingen; -tanz, m.; dans met zang; -vogel, m.: zangvogel (-vögelchen, o.: zangvogeltje). Singe, in Sam. I Zie ^ins. Sing el, m. (s): (zeew-) ballast (inz. van strandsteenen). sing en, onr. w. b. en w. o. h. (sang; gesung'en): zingen; (fig.) gonzen, snorren, (van kogels:) fluiten, (van de ooren:) suizen, tuiten, (van kokend water:) razen; - lernen: leeren zingen; nach Noten -: (muz.) de noten zingen; Einem -: (dk.) iemands roem bezingen, iemand in zangen verheerlijken; das Lob Gottes Gode (den Heere) lofzingen; immer das alte Lied -: (spr.) altiid het oude liedje zingen, altijd op hetzelfde aanbeeld kloppen; ich kann ein Liedchen davon -: (spr.) ik weet er van mee te praten, ik weet er alles van; aus einem andern Tone 7: (spr.) uit een ander vaatje tappen; da hilft weder -noch sagen: (spr.) daar helpt geen praten aan, daar helpt geen lieve moeder aan. Sing er, enz.: Zie Saneer, ènz. Singerei', vr.: (het) zingen; diese -: dat zingen, dat lollen. sing erlieh, bv. n.: zangerig; es ist mir nicht -: (tam.) ik heb geen trek om te zingen. Sing ular, o. (-s): (tik.) enkelvoud. Hingula risch, bv. n.: in het enkelvoud. Sink, in Sam. I -holz, o.: gewaterd hout; -werk, o.: zoetwater-bak. sin'ken, w. b. onr. (sank; gesun'ken): (mnw.) boren (een put); I w. 0. onr. s.: zinken; (fig.) zakken; (ook:) neerzijgen; (ook:) vallen; (ook:) dalen; (van de zon:) ondergaan; zur Erde -: op den grond neerzijgen, ter aarde storten; Einem in die Arme - : 1) in iemands armen zijgen, 2) Iemand om den hals vallen; Einem zu Füssen -: iemand te voet vallen, een voetval voor iemand doen; in Ohnmacht -: in onmacht vallen, van zich zeiven vallen; in tiefen Schlat -: in eenen diepen slaap vallen; im Werthe [tl -: in waarde dalen; in der Achtung -: in de achting dalen; der Muth [tl sinkt ihm: zijn moed ontzinkt hem, hij verliest den moed; den Muth - lassen: den moed laten zinken, den moed verliezen; den Kopt' - lassen: (fig.) het hoofd laten hangen; die Stimme - lassen (die Stimme - machen): de stem laten dalen, de stem doen dalen; einen Artikel im Preise - machen: een artikel in prijs doen dalen, den prijs van een artikel doen dalen. Sin'ker, m. (-s; mrv. -): 1) (mnw.) putboorder, putgraver; 2) (tnb.) stek, poot-stek. ISinn, m. (-es, -s; mrv. -e): zin (i. a. b.); die fünf -e : de vijf zinnen ; in die -e fallend: onder het bereik der zinnen vallende; fleischlicher -: zinnelijke lust; der moralische -: het zedelijk besef; keinen - haben für: 1) geen besef (geen begrip) hebben van, 2) geen gevoel hebben voor, |
3) geen lust hebben in, geen behagen vinden in; von -en sein (nicht bei -en sein): niet bij zijn verstand zijn; von -en kommen: zijn verstand verliezen; bist du von (fam.) zijt ge uw verstand kwijt, zijt ge gek?; Einem in den - kommen: in iemands gedachten komen, in iemand opkomen; das ist mir nie in den - ge-kommen: dat is nooit in mij opgekomen; sich etwas aus dem -e schlagen: iets uit zijn hoofd zetten; etwas im -e haben: 1) iets van plan zijn, iets van zins zijn, 2) iets in zijn hoofd hebben, denken over iets; anderes -es werden (seinen-andern): van gedachte (van idee, van plan) veranderen; einerlei -es sein: eens van zin zijn, van één gevoelen zijn;Eines -es mit Einem sein : met iemand eenstemmig denken; so viele Köpfe, so viele -e: (spr.) vele hoofden, vele zinnen; auf semem - beharren: (fig.) op zijn stuk blijven staan, bij zijn idee blijven; nach meinem -e: naar mijnen zin; das geht nicht nach seinem -e: dat gaat niet naar zijnen zin; der wahre - von Wörtern und Phrasen: de ware beteekenis van woorden en volzinnen; im höchsten -e des Wortes: in de strengste beteekenis van het woord; es ist weder - noch Verstand darin: (fam.) dat raakt kant noch wal. ISinn, in Sam. I -bild, o.: zinnebeeld; -bildern, w. o. h.: zich van zinnebeelden bedienen; -bildlich, bv. n.: zinnebeeldig; -bildner, m.: uitlegger van zinnebeelden ; -dichter, m.: puntdichter, maker (schrijver) van puntdichten; -gedicht, o.: puntdicht, epigram; -glied, 0.: orgaan van een zintuig, (fig.) zintuig; -grün, o.: wintergroen; -kraut, o.: kruidje-roer-me-niet; -leer, bv. n.: zonder zin, nietsbeteekenend; -los, bv. n.: 1) zinneloos, onzinnig, 2) Zie -leer; -losigkeit, vr.: zinneloosheid, onzinnigheid; -pflanze, vr.: Zie -kraut; -reich, bv. n.: zinrijk; -rückhalt, vr.: inwendig voorbehoud; -schluss, m.: logische gevolgtrekking; -schwer, bv. n.: duister, diepzinnig, moeielijk te begrijpen; -spruch, m.: zinspreuk; -verwandt, bv. n.: (tik.) zinverwant, van nagenoeg gelijke beteekenis, synoniem (-e quot;VVorter: synoniemen);-vqll, bv. n.: 1) diepzinnig, vol diepen zin, 2) veelbeteekenend, 3) vernuftig; -werkzeug, o.: Zie -glied; -wort, 0.: kernachtig (pittig, geestig, vernuftig) woord). Zie Sinnen en Sinne. Sin'nau, m. (-es, -s): (pik.) leeuwenvoet. I^in'nen, w. o. onr. h. (sann; geson'-nen): zinnen, peinzen; hin und her peinzen en weer peinzen ; - über: peinzen over; - auf: peinzen op. ISinnen, in Sam. I -all, 0.: zichtbare wereld; -genuss, m.: zingenot; -glück, zinnelijk geluk, (fig.) geluk in schijn; -lehre, vr.: leer der zinnen, 2) schoonheids-leer, aesthetica; -liebe. vr.: zinnelijke liefde, vleeschelijke liefde; -lust, vr.: zingenot; -mensch, m.: zinnelijk mcnsch, (fig.) slaaf der zinnen; -rausch, m.: roes (bedwelming) der zinnen, (fig.) dolzinnigheid ; -reiz, m.: prikkel voor (bekoring van) de zinnen; -skiave, m.: slaaf der zinnen; -taumel. m.: Zie -rausch; -tausch-ung, vr.: zinsbegoocheling, zinsbedrog; -trieb, m.: 1) natuurdrift, 2) trek, begeerte, lust; -trug, m. (-wahn, m.): Zie -tüuscli-nng; -weide, vr.: zingenot; -welt, vr.: zichtbare wereld; -werkzeug, 0.: Zie Sinnglied; -wesen, 0.: 1) (de) zichtbare |
|
SINNENWOLLÜST. wereld, 2) met grevoel begaafd wezen, voor gewaarwordingen vatbaar wezen; -wollust, vr.: wellust der zinnen, zinnelijke genieting; -zauber, m.: 1) zinsbetoovering, 2) Zie -rciz. Sin'nes. in Sam. I -anderung, vr.: 1) verandering van zienswijze, 2) verandering van voornemen, 3) (theo.) verandering van levens-wijs, (inz.) bekeering: -art. vr.: 1) gezindheid, karakter, 2) zienswijze, gevoelen -eigenheit, vr.: kenmerkende eigenaardigheid van karakter, karaktertrek; -wechsel, m.: Zie -andernng;. sin'nig, bv. n.: 1) verstandig, voorzichtig, (tig.) doordacht; 2) peinzend, nadenkend; 3) vastberaden; I -keit, vr.: 1) verstandigheid, voorzichtigheid, (fig.) doordachtheid; 2) overleg, nadenken; 3) vastberadenheid. Ninnlicli, bv n.; 1) zinnelijk; (fig.) wellustig, wulpsch; 2) zichtbaar, tastbaar, onder het bereik der fzintuigen vallende; I -keit, vr.: 1) zinnelijkheid, (fig.) wellustigheid, wulpschheid; 2) zichtbaarheid, tastbaarheid. Sinolog, m. (-en; mrv. -en); kenner (beoefenaar) van het Chineesch. Si nopel, m. (-s): 1) roodsel; 2) vermiljoen; 3) (wpk.) groen. Sinson'te, vr.: (vog.) spotvogel. sint, bw.: sinds, sedert. sin t«'mal. vgw.: naardien, aangezien. Sin'ter, m. (-s): hamerslag (van ijzer); (fig.) sintel; (min.) dropsteen; I -artig. bv. n.: dropsteenachtig;-asche, vr.: met sintels vermengde asch. sin tei n. w. o. h.: 1) Zie siekern: 2) dropsteen vormen: (tig.) opstijven, hard worden, verharden. Si'nus. m. (-; mrv. -); (wsk.) sinus: I -tafeln, vr. mrv.: sinus-tafels. Si'philis, vr.: (gnk.) siphüis; siphili'-tisch, br. n.: siphilitisch. Slpp, m. (-en; mrv. -en): bloedverwant. Sip pe, ra. (-n; mrv. -n): Zie Sipp. I vr.: Zie Sippsoltaft. Sipps, in Sam. I -theil [t], m.: erfdeel, aandeel uit de erfenis. Sipp'scliaft, vr,: 1) bloedverwantschap; 2) bloedverwanten (mrv.), familie (enk,); 3) geslacht. Sipp'schaft, in Sam. I -baum, m.: greslachtsboom, stamboom, greslachtsre-grister. Si're, m.: (als titel:) Sire. Sirene, vr.: (fab.) sirene, meermin; (ngr.) verleidelijke vrouw; (gem.) hoer. Sire nen, in Sam. I -gesang-, m.: sirenenzang (ook fig.). Si'rius, m. (-): (str.) Sirius (de Hondsster.) Sirok'ko, m. (-s): Sirocco (een verzendende wind). Sirup, ra. (-es, -s; mrv. -e): siroop; (tam.) stroop; I -artig, bv.n.: stroopachtig; -naltig, bv. n.: stroophoudend, stropig, stroperig. sisti ren [ie], w. b.: staken (eene rechtsvervolging). Sisti rungs (lel, in Sam. I -befehl, ra.: bevel van de rechtbank ora eene vervolging te staken. Sisyin 'bermüii'ze, vr.: (pik.) vrou-wenraunt, rauntbalsem. sitt, in Sam. I -gelb, bv.n.: kruisdoorn-760 SITZ. |
geel; -sam, enz.: Zie sittsam: vogel, m.: Jblauwspecht. Sit'te, vr.: 1) gewoonte, gebruik; (fig.) manier; das ist so seine dat is zoo zijne manier, dat is hij zoo gewoon; der feinen - gemass: fatsoenlijk; der feinen - zu-wider: onfatsoenlijk. Zie mrv. Sitten. Sit'ten. vr. mrv.: 1) zeden; 2) manieren; em Mann von reinen iemand van reine zeden, een zedelijk mensch: von temen -: van beschaafde manieren, welopgevoed; gute -: goede manieren; böse -: slechte manieren; I -anmuth [tl, vr.: lieftalligheid ; -aufseher, m.: (hist.) censor (m het oude Rome); -buch, o.: 1) zedenkundig boek, 2) handboek der wellevend-heid; -faulniss [nisj, vr.: zedenbederf; -tehler, m.: gebrek aan beschaving, vergrijp tgt;gt;gen de wellevendheid; -feinheit, vr.: beschaafdheid yan manieren, levens-toon;-geprage, o.: kenmerk van beschaving; -geschichte, vr.: geschiedenis der zeden en gebruiken; -gesetz, o.: wet der zedelijkheid; -lehre,vr,: zedenleer; -lehrer, m.: zedenmeester; -los, bv. n.: zedeloos; -losigkeit, vr.: zedeloosheid; -milde, vr.: zachtheid van zeden; -milderung, vr.: verzachting van de zeden; -prediger, ra.: zedenpreeker; -predigt, vr.: zedenpreek; -regel, vr.: 1) voorschrift der zedenleer, 2) voorschrift der wellevendheid; -reinheit, vr.: reinheid yan zeden; -richter, ra.: 1) zedenmeester, 2) (in het oude liome :) censor (-richteramt, o.: 1. zedenmeester-schap, 2. Jhist.] censorschap); -rohheit, vr.: ruwheid van zeden, onbeschaafdheid; -spruch, ra.: zedenspreuk; -strenge, vr.: strengheid van zeden; -verbesserer, ra.: hervormer van de zeden; -verbesserung, m.: hervorming van de zeden; -verderben, o.: zedenbederf; -verderber, m.: bederver yan de zeden; -verderbniss (nis(. o.: zedenbederf; -verfall, ra.: zedelijk verval, achteruitgang van de zedelijkheid; -ver-femerung, vr.: verfijning van de zeden ; -zeugniss [nis], o.; bewijs (certificaat) van goed gedrag; -zustand, ra.: toestand der zedelijkheid; -zwang, ra.: gedwongene stijtheid in het gezellig verkeer, vorrae-lijkheid (Fr.: étiquette). I sit'tig, ra. (-s; mrv.) -e): (vog.) papegaai; I -grün, bv. n. en z, n. o.: papegaai-groen; -haus, o.: papegaais-kooi. Isit'tig, bv. n.: zedig; I -keit, vr.: zedigheid. sit'tigen, w. b.: 1) zedenlessen geven aan, zedenpreeken tegen; 2) beschaven. sitt'lich. bv. n.: 1) zedelijk; 2) gebruikelijk; landlich, -: (spr.) 's lands wijs, 's lands eer; I -keit, vr.: 1) zedelijkheid, 2) gebruikelijkheid; -keitsgefühl, o.: zedelijkheidsbesef sitt'sani, bv. n.: zedig; I -keit, vr.: zedigheid. Situation', vr.: Zie Lage. Situations', in Sam. I -zeichnung, vr.: plattegrond-teekening. situirt [iert], bv. n.t gelegren; (fig.) gesteld. ISitz, ra. (-es; rarv. -e): 1) zit, (het) zitten; auf Einen - (in Einem -e)' in één zit; achtereen, zonder tusschenpoozing; 2) zitting; - und Stimme im Rathe It] haben: zitting en stem in den raad hebben; 3) stoel; nehmen Sie einen -: neem |
SKONTRIRHAUS.
SITZ.
761
|
een stoel, neem plaats, ga zitten; ein - ohne Lenne: een stoel zonder leuning:; 4) zetel; (fig.) residentie, woonplaats; ein filrstUcner eene vorstelijke residentie; der bischöfliche de bisschoppelijke zetel; der - einer Krankheit: (gnk.) de zetel eener ziekte. ISitz, in Sam. I -anker, m.: havenanker; -arbeit, vr.: zittend werk; -bad, o.: (gnk,) zitbad ; -bank,v.: zitbank; -bein, o.: (ontl.) heiligbeen, stuitbeen, stuit; -bett, o.: sofa, kanapee; -fleisch, o.: (tam.) zitvleesch (kein -fleisch haben: geen zitvleesch hebben, pop.: geen zit in zijn gat hebben); -gang, m.: (zeew.) zetboord; -geld, o.: gijzelkosten (mrv.), gijzelgeld; -kasten, m.t bok (van een rijtuig), koetsiersbok; -kissen, o.: zitkussen; -leben, o.: zittend leven; -leder, o.: Zie -fleisch; -polster, o.: zitkussen; -tag, m.: zitdag (d. i. dag waarop eene zitting gehouden wordt); -zimmer, o.: zitkamer. sit'zen, w. o. onr. h. en s. (sass; geses'-sen): zitten (i. a. b.); am Tische (bei Tische) -: aan tafel zitten, aan den maaltijd zijn; zu Pferde -: te paard zitten (wieder zu Pferde -: weder opzitten, weder te paard stijgen); auf dem Grunde (van een schip:) aan den grond zitten, vastgevaren zijn; in einem Dorfe -: in (op) een dorp zitten (d. i. wonen); dem Maler voor den schilder zitten, zitten om zich te laten portretteeren; gefangen - (im Gefangnisse -); gevangen zitten, in de gevangenis zitten; daheim - mussen: tehuis moeten zitten (d. i. niet uit kunnen gaan); im Rathe [tl -: in den raad zitten, zitting in den raad hebben, lid van den raad zijn; zu Gericht -: eene rechtszitting houden; nur einmal im Jahre -: slechts ééns in het jaar zitten (d. i. eene zitting houden); warm -: warm zitten (1. van menschen; in eene kamer of in een rijtuig, enz.; 2. van kleederen; om het lijf); gut goed zitten (1. eene goede zitplaats hebben; 2. van kleederen: goed pas zijn, goed om het lijf sluiten); Einen - lassen: iemand laten zitten (d. i. iemand voorgoed heimelijk verlaten, b. v.: seine Frau - lassen: zijne vrouw laten zitten); viel Geld beim Spiele - lassen: veel geld bij het spel laten zitten (d, i. verliezen); viel Oeld bei Einem - lassen: veel geld bij iem. laten zitten (d. i. aan iem. te kort komen); einen Schimpt' auf sich - lassen: een smaad op zich laten zitten (d. i. laten kleven, laten rusten); den Hut - lassen: zijnen hoed onaangeroerd laten, zijnen hoedquot;op zijn hoofd houden: die alteste Tochter wird - bleiben: de oudste dochter zal blijven zitten (d. i. zal geen man krijgen); der Teig bleibt -: het deeg (het beslag) wil niet rijzen. sit zend, bv. n.: zittend; eine -e Le-bensweise : een zittend leven. Sit'zei% m. (-s; mrv. -): zitter; (zeew.) sitter, oplanger. Sitz'ling:, m. (-es, -s; mrv.-e): iemand die veel zit; (fig. fam.) iem. die hokvast is; I ein Sitzquot;lingsle'ben: een zittend leven. Sit'zuiiff, vr.: zitting; - halten: zitting houden; eine lange - bei Tische halten: lang aan tafel blijven, lang tafelen; 1 Sit-.zungstag, m.: zitdag, dag waarop eene zitting gehouden wordt. |
Sizi'lien, enz.: Zie SÜcillen, enz. Skabio'se, vr.: (pik.) schurftkruid. Skal de, m. (-n; mrv. -n): Noordsch dichter. £gt;ka'Ie, vr.: (muz.) toonschaal, toonladder. skalpi'ren [iel, w. b.: scalpeeren. Skanclai', o. (-es, -s; .mrv. -e): schandaal; skandali'ren lie], w, o. h.: schelden (auf Einen: op iemand); skandalisi'ren [ie], w. b.: (pop.) schandaliseeren (sich w. w,: pop.: zich ergeren). Skandina'vien, o. (-s): (adk.) Scandinavië; skandina'visch, bv. n.: Scandinavisch. skandi'ren [die], w. b.: (dk.) scan-deeren; Skansion', vr.: scandeering. Skapulier', o. (-es, -s; mrv. -e): scapulier. ^karamutz', m. (-es): (tnl.) harlekijn. Skarte'ke, vr.: Zie S^eharteke. 8kat, o.: ecarté (zeker kaartspel); in - legen; (fig.) wegwerpen, uitschieten, Skelett', o. (-es, -s; mrv. -e): skelet, geraamte; skeletti'ren [tiel, w. b.: (lijken:) van het vleesch ontdoen, (fig.) mager als een geraamte doen worden. Skepticis'mum, m. (-): twijfelzucht, ongeloof j Skepti'ker, m. (-s; mrv. -): ongeloovige; skep tisch, bv.n.: ongeloovig. skisi'ren [sic], w. o. h.: (in het kaartspel:) ruilen (eene kaart, die men in de hand heeft, wegwerpen, on eene andere daarvoor in de plaats nemen van den stok af); sich -, w. w.: het gevaar ontwijken. Skiz'ze, vr.: schets; skizzi'ren [zie], w. b,: in schets brengen, schetsen. Skla've, m. (-n; mrv. -n): slaaf; zum -n machen: 1) een slaaf maken van, 2) tot slavernij brengen, onder het juk brongen. Skla'ven. in Sam. I -arbeit, vr.: slavenwerk, (fig.) moordwerk, martelwerk, (het) zwoegen; -aufseher, m.: opzichter over de slaven, (op plantages:) bastiaan; -bande, vr. enk.: (een) troep slaven (vr. mrv.: boeien der slavernij);-dienst, vr,: dienstbaarheid, slavernij; -furcht, vr: slaafsche vrees; -geist, m.: slaafsche geest, slaafschheid; -haft, bv. n.: slaafsch;-hand, vr,: (fig.) hand der slaven; -handel, m.: slavenhandel; -handier, m.: slavenhandelaar, slavenkoopman; -herz, o.: slaven-hart; -joch, o.: slavenjuk, juk der slavernij; -kleid, o. (-kleidung, vr.): slavenklee-ding; -krieg, m.: slaven-oorlog; -küste, vr.: (adk.) Slavenkust; -leben, o.: slavenleven ; -markt, m.: slavenmarkt; -mas-sig, bv. n.: slaafachtig, slaafsch; -see, m.: (adk.) Slavenmeer; -scniff, o.: slavenschip, slavenhaler; -sinn, m.: slaafsche geest, slaafschheid; -stand, m,: 1) staat van slavernij, 2) (de) slaven (mrv.); -thum [tj, o.: slavernij, dienstbaarheid; -züchter, m.: slavenfokker, slavenhouder. Sklaverei', vr.: slavernij; Skla'vin, vr. (mrv, -nen): slavin; skla'visch, bv. n.: slaafsch. Sklavo'nien. o. (-s): (adk.) Slavonic; Sklavo'nierj m. (-s; mrv,: -): Slavoniër; Sklavo'nienn, vr. (mrv. -nen): Slavonische; sklavo'niseh, bv. n.: Slavonisch. Skontrir' [trier], in Sam. I -haus, o.: (kph.) kantoor van afrekening (in Londen). |
SKONTKIREN.
762
SOHL.
|
skontri ren [trie], w. o, h.: afrekenen, de rekening vereffenen. Skor but. m. (-s); (gnk.) scheurbuik; skorbu'tisch, bv. n.: scorbutiek. Skor die, vr.: (pik.) manderkruid. Skorpion', m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) schorpioen; I -fliege, vr.: (ins.) schorpioen-vlieg; -gras, o.: (pik.) muizenoor; -kraut, o.: (pik.) schorjnoenkruid; -öl. o.: schorpioen-olie; -pfrieme, vr.: (pik.) schor-pioen-staart; -schwanz, m.: schorpioens-staart; -spinne, vr.: (ins.) schorpioen-spin; -stachel, m.: schorpioens-angel; -stich, in.: schorpioen-steek; -wurz, vr.: (pik.) schorpioenkruid. Skorzone're, vr.: (pik.) schorseneer, (fam.) schorseneel. ^kribent', m. (-en; mrv. -en): schrijver; Skrib'ler, m. (-s; mrv. -): prulschrijver, papiervermorser; Skriptu'ren, vr. mrv.: schrifturen. Hkro'fel, in Sam. 1 -kraut, o.: (pik.) klierkruid. Skro'feln, vr. mrv.: (hik.) klieren; skrofulös', bv. n.: klierachtig. ^krü'pel, m. (-s; mrv. -): 1) (gew.) schrupel; 2) (tijdr.) seconde (zestigste deel eener minuut); I 3) (fig.) angstvalligheid, bezwaar, bedenking; - naben (sich -macnen): bezwaar hebben ; er macht sich keinen - daraus, zu stehlen: hij maakt er geene gewetenszaak van, te stelen, skrupulös', bv. n.: angstvallig. £»la'\ren, m. mrv.: Slawen (een volk); sla visch, bv. n.: Slawisch. Slavo'nien: Zie £gt;klavonien. Slita'ge, vr.: (zeew.) slijtage. £gt;malte (Smaragd, Smergel, enz.): Zie Stehm.... {Smyrna, o. (-s): (adk.) Smirna; Smyr'nenkraut, o.: (pik.) engelwortel; Smyr'ner, m. (-s; mrv. -): Smirnaër; Smyr'nerin, vr. (-nen): Smirnasche, Smirnsche ; smyr'nisch, bv.n.: Smirnaasch, Smirnisch. Iso, vnw.: die (dat), welke (hetwelk); diejenigen - sich freuen über: zij (degenen) die zich verheugen over. Iso, bw. en vgw.: zoo (1. dus, aldus; 2. dan, alsdan; 3. dat: 4. hoe; 5. zoodanig, zulk; 6. indien, bijaldien, als; 7. hé!; oen kom!; 8. maar); es ist - (- ist es): het is zoo, zoo is het; - ist es denn nicht wahr: dus is het niet waar; bleibe from, - wird es dir wohl gehen: blijf braaf, dan zal het u welgaan; wenn du es thust, - wirst du ....: als gij het doet, dan zult gij ____; handeln Sic - : doe dat; wie -: hoe dat?; - reich er auch sein mag: hoe rijk hij ook wezen moge; - gelehrt er auch ist: zoo geleerd als hij is, hoe geleerd hij ook zijn moge; - ein Mann:zoo iemand, zulk een man, een zoodanig man; - etwas: zoo iets, een zoodanig iets; - ist unser Wille: dat is ons verlangen; - Gott will: als God wil, als het God belieft; -, das wusste ich nicht: hé, dat wist ik niet; - hören Sie doch: maar hoor dan toch; -hin': zoo tamelijk, zoo zoo, la la; bald -bald -: nu zus dan zoo, nu eens zus dan weer zoo; - bald (-bald als): zoodra (er war nicht - bald gekommen: zoodra hij kwam); - dann': toen, alstoen; - dass': zoodat; - e'ben: zoo even ; - fort': dadelijk, aanstonds, terstond (und - fort: en zoo voorts); - gar': zelfs; - gleich': Zie-fort; |
- 'mit (- nach): dus, derhalve, bijgevolg; - -: Zie -hin'; - than' (- tha'nig): bv. n.: zoodanig, zulk; - vielquot;: 1) zooveel, 2) voor zooveel; - weit': 1) zoo ver, 2) voor zoo verre, in zoo verre; - wei'ter: zoo vervolgens (und - weiter: en zoo voorts); -wohl': zoowel, zoozeer, evenzeer (- wohl er als seine Frau: hij zoowel als zij); um - mehr: te meer (um - viel mehr: zooveel te meer); um - besser: des te beter, zooveel te beter. sobalcl', bw. en vgw.: Zie onder so. social', bv. n.: sociaal; Socialis'mus, m. (-): socialismus; Socialist', m. (-en; mrv. -en): socialist; socialis'tisch, bv. n.: socialistisch. Hocietat', vr.: 1) societeit; 2) genootschap; 3) gezelschap; 4) vennootschap, maatschap. SoeietUts', in Sam. I -insein, vr. mrv.: (adk.) Gezelscnaps-eilanden. Soeinia ner, m. (-s; mrv. -): (kkl.) Sociniaan; socinia'nisch, bv. n.: socini-aansch; Socinianis'mus, m. (-): Socinianis-mus. Soek'e, vr.: sok. Sock'el, m. (-s; mrv.-): (bwk.) voetstuk. sock'en, w. b.: van sokken voorzien. Sod, m. (-es, -s; mrv. Sö'der): 1) kooksel; 2) brouwsel; 3) koking, (het) koken; 4) (gnk.) zuur; der - brennt ihn: hij heeft het zuur: I -brennen, o.: (gnk., het) zuur; -brod, o.; (pik.) broodvrucht; -brodbaum, m.: broodboom; -brunnen, m.: kookbron, warme bron; -schote, vr.: (pik.) broodvrucht; -stuhl, m.: trechter van de brouwkuip. ^o'da, vr.: soda, natron; I -kraut, o.: soda-kruid; -pflanze, vr.:soda-plant;-salz, o.: soda-zout; -wasser, o.: soda-water, sodann', vgw.: Zie onder so. So'de, vr.: 1) soda; (ook:) soda-kruid; 2) graszode, (fig.) gras. So'dom, o. (-s): (bijb. adk.) Sodom; Sodomit', m. (-en; mrv. -en): Sodomiet, (pop.) sodemieter; Sodomiterei', vr.: sodomie, (pop.) sodomieterij (- treiben: pop.: een sodemieter zijn); sodomi'tisch, bv. n.: sodornieterachtig; So'^domssiiu'de, vr.: zonde van sodomie. soe'ben, bw.: Zie onder so. So fa, o. en m. (-s; mrv. -s): sofa. sofern', bw. en vgw.: Zie onder so. Isolf: Zie saufen. IS off, m. (-es, -s): (pop.) zuip, drank, slokjes-drinkerij; (ook:) bocht, slecht spul (om te drinken). ISttffel, m. (-s; mrv. -): zuiplap, dronkaard. Solfi'ten, vr. mrv.: (bwk.) plafond-paneelen. Söfflins, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Söffel. sofort', bw.: Zie onder so. Iso;?: Zie sausen. .ISog, m. (-es, -s): zuiging; (zeew.) zog. kielwater; I -kalb, o.: zuigkalf. sogar', bw.: Zie onder so. so gen, w. o. s.: 1) druppelen, sijpelen ; 2) kristalliseeren. soffleich'. bw.: Zie onder so. Sohl, in Sam. I -bad, o.: 1) zilte bron, 2) ziltbad; -band, o.: (mnw.) kant (zoom) |
SOLOTaNZEK.
SOHLBEERE.
763
|
eener bewerkt wordende mijn; -beere, vr.: zwarte bes, zwarte aalbes; -ei, o.: in brak water gekookt ei; -fass, o.: brak-water-kuip in zoutziederijen; -hammer, m.: schoenmakers-hamer voor het zoolleer; -kunst, vr.: pompwerk om het brakke water op te pompen in zoutziederijen; -leder, o,: zoolleder, zoolleer; -linie, vr.: (mnw.) horizontale lijn; -schacht, m.: zoutput, put in eene zoutmijn; -wage, yr.: zoutweger (d. 1. een werktuig in zoutziederijen iOm het zoutgehalte in brak water te onderzoeken). Soh'le, vr.: zool (onder schoeisel); (ontl.) bal van den voet, voetzool; (van paarden, enz.:) zool van den hoef; (fig.) onderste gedeelte, bodem; (tech.) vlakke kant, grondvlak; (bwk.) dorpel; (in zoutziederijen:) brak water; (visch:) tong, zee-tong; (art.) onder-stel van de affuit. Isolilen, w. b,: zolen, van zolen voorzien. I^oli'len, in Sam. I -hammer, m.: schoenmakers-hamer voor het zoolleer; -gewicht, o.: Zie ^olilwage; -hiebe, m. mrv.: slagen tegen de ballen der voeten (eene ïurkscne straf); -leder, o.: zoolleder, zoolleer; -riss, m-: (mnw.) plattegrond-teekening (eener mijn); -schlage, m. mrv. (-streiche, m. mrv,): Zie -liielgt;e; -zwecke, vr.: schoen-spijker. soli'lig:, bv. n.: horizontaal. £gt;olin, m. (-es, -s; mrv. Söh'ne): zoon; der verlorene -: (bijb. en fig.) de verloren zoon; ein angenommener -: een aangenomen zoon; ein natürlicher -: een natuurlijke zoon, een buiten huwelijk verwekte zoon; 1 Sohn'schaft, vr.: zoonschap. Violin, in Sam. I Zie Snilin, in Sam. ^ölm'chen, o. (-s; mrv. -): zoontje. S^öline, enz.: Zie Siüline, enz. So Je, vr.: saai. Nokra'tiscli, bv. n*: socratisch. Sol, in Sam. I -lache, vr.: (jag.) modderpoel. Zie overigens Solil. So la, in Sam. I -wechsel, m.: (kph.) sola-wissel. solch. bv. n. (-er, -e, -es): zulk, zoodanig, dusdanig; solch'em nach, bw.: dienvolgens, dienovereenkomstig; solch'-enfalls, bw.: in zoodanig geval, in dat geval; solch'ergestalt, bw.: derwijze, in dier voege; solch'erlei, bv. n.: zulke; -massen, bw.: derwijze, in dier voege. Sold, m. (-es, -s): (mil.) soldij; (fig.) loon; I -herr, m.: meester, heer, werkgever. Soldat', m. (-en; mrv. -en): soldaat; - zu Fuss: infanterist; - zu Pferde: cavalerist; blinder -: soldaat die slechts op het papier bestaat; alter -: oud-soldaat, veteraan. Solda ten, in Sam. 1 -art, vr.: solda-ten-manier; -aushub, m.: lichting der nationale militie, loting; -bett, o.: solda-tenbed, (inz.) veldbed; -branch, m.: soldaten-gebruik; -brod, o.: kcmmiesbrood; -dienst, m.: krijgsdienst; -fieber, o.: le-gerkoortSj in net kamp heerschende koorts, (hg.) vrees voor het vuur, (gem.) schijtebroeks-koorts; -fisch, m.: wentelaar; -flinte, vr.: geweer; -frau, vr.: soldaten-vrouw; -freund, m.: soldatenvriend; |
-galgen, m.: wipgalg; -gebrauch, m.: Zie -braucli; -geist, in.: militaire geest; -geld, o.: soldatengeld; -haft, bv. n.: soldaatachtig, (fig.) krijgshaftig; -handwerk, o.: krijgsmansstand; -haus, o.: 1) kazerne, 2) barak; -herrschaft, vr. : militair bewind; -hut, m.: scnako; -hütte, vr.: barak; -kind, o.: regimentskind; -kleid, o.: uniform; -leben. o.: soldaten-leven, krijgsmansleven; -lied, o.: soldatenlied; -manier, vr.: Zie -art; -narr. m.: soldatengek (iemand die in het overdrevene van soldaten houdt);-pflicht, vr.: plicht van den soldaat; -rock, m.: uniform; -sache, vr.: kriigszaak; -schenke, vr.: soldatenkroeg; -schritt, m.: militaire pas; -sinn, m.: militaire geest; -sitte, vr.: Zie -braucli; -sprache, vr.: krijgsmanstaai, (gem.) soldatentaal; -stand, m.: soldaten-stand, krijgsmansstand, militaire stand; -strafe, vr.: militaire straf; -spiel, o.: (het) soldaatje-spelen; -tabak, in.: slechte (gemeene) tabak, stinktabak; -tracht, vr.: soldatendrachr, militaire dracht; -tuch, o.: soldaten-laken, laken voor soldaten-uniformen; -verordnung, vr.: militair voorschrift; -weib, o.: soldatenvrouw; -wesen, o,: 1) krijgswezen, 2) Zie -stand; -wirth ft], m.: 1) cantine-houder (in het kamp), 2) marketenter, zoetelaar, 3) kastelein in eene soldaten-kroeg; -wort, o.: soldatenwoord; -zucht, vr.: krijgstucht, Soldaten'ka, vr.: soldatenbent, sol-datenkliek; solda'tisch. bv. n.: soldaatachtig, (fig.) krijgshattig; Soldat'schaft, vr.: soldaatschap, (fig.) krijgsmansstand. Söl'de, vr.: 1) hut; 2) zoutkeet, sol den, w. b.: bezoldigen; Söld'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (mil.) soldenier, huursoldaat, (fig.) huurling; Söld'ner, m. (-s, mrv. -): I) Zie Söldling, 2) (rcht.) iemand die vrij wonen heeft. So le, enz.: Zie Sohle. solfeggi'ren [gie], w. o. h.: (muz.) de gammen (d. i. de noten der toonladder) zingen, noten zonder de woorden zingen. Solicitant', m. (-en; mrv. -en): sollicitant; soliciti'ren ftiel, w. o. h.: solliciteeren. solid', bv. n.: (kph.) solide, solied. solida'risch, bv. n.: (rchv.) solidair. Solidaritiit', vr,: solidariteit. Soliditat', vr.: (kph.) soliditeit. Soil, o.: (kph.) Debet; - und Haben: Debet en Credit. sollen, w. o. onr. h. (solist, soil; soll'te): J) moeten; er soli todt [t] sein: hij moet dood wezen (d. i. ik denk dat hij dood is); was soil das: wat moet dat?, wat beduidt dat?; wozu soil das: waartoe moet dat dienen?; 2) zullen; sollte es möglich sein: zou het mogelijk zijn ?; 3) (in het koopmans-boekhouden:) debent (d. i.: zijn schuldig). Söl'ler, m. (-s; mrv. -): 1) zolder; 2) platform. solmisi'ren [sic], w, o. h.: Zie het w. o. solfeggi ren. Solo, o. (-s; mrv. -s): (muz.) solo; (spl.) (Fr.) sans prendre; ich spiele -: (spl.) ik speel sans prendre; I -Sanger, m.: solo-zanger; -spieler, m.: (muz.) solist; -stimme, vr.: (muz.) stem alleen; -tanzer, ra.: solo-danser. |
SOLöCISM.
764
SONNEN.
|
Solöcism', m. (-s; mrv. Solöcis'men): (tik.) solecismus, grove fout. solvent', bv. n.: (kph.) solvent, solvabel, tot betalen in staat; Solvenz', vr.: (kph.) solvabiliteit. so'mit, bw.: Zie onder so-Söm'mer, m. (-s; mrv. -): rechte balk, Nom'mer, m. (-s; mrv. -): zomer; (fig:, dk.) jaar; I -abend, m.: zomeravond; -acker, m.: Zie -feld; -apfel, m.: vroege appel; -arbeit, vr.: zomerwerk; -aufenthalt. ra.: zomer-verblijf;-bau, m.: verbouw van zomergraan; -bier, o.: in het voorjaar gebrouwen bier; -birne, vr.: vroege peer; -brache, vr.: (akk.) zomer-braak; -drossel, vr.: (vog.) gouden lijster; -faden, ra. mrv,: zoraerdraden;-feiertag, m.: dag van de zomervacantie; -feld, o.: met zomergraan bezaaide akker; -fleck, ra.: sproet, zomersproet; -fleckig, bv. n.: sproetig; -flocken, vr. mrv.: zoraerdraden; -nur, vr.: Zie -feld; -frucht, vr.: zomervrucht ; -gerste, vr.: zomergerst; -getreide, o.: zomergraan; -gewachs, o,: zomergewas; -gewand, o.: zoraerkleeding, zoraer-kostnura;-gluth ft],vr.: zomerhitte;-haft, bv. n.: zoraerachtig; -halbente, vr.: (vog.) taling; -haus, o.: 1) buitenplaats, 2) optrekje; -hitze, vr.: zomerhitte; -hut, ra.: zomerhoed; -kappe, vr.: zomerpet; -kar-toffel, vr.: vroege aardappel; -kleid, o. (-kleidung, vr.): Zie -gewand; -kohl, ra.: vroege kool; -korn, o.: zomergraan; -krieke, vr.: (vog.) taling; -laden, ra.: zonneblind; -latte, vr.: vroege uitlooper (van een boom), vroege loot; -laube, vr.: zomerprieel; -lenne, vr.: (mnw.) zuidzijde; -lolch ra. (pik.) dolik, herik; -luft, vr.: zomerlucht; -lüftchen, o.: zomerwindje; -lust, vr.: zomerpret; -lustbarkeit, vr.: zomer-uitspanning; -maal, o.: sproet, zomersproet; -monat, m.: zomermaand; -mond. ra.: zomermaan, (fig.) zomerraaand (-raonanacht, vr.: zomernacnt met helderen maneschijn); -nacht, vr.: zomernacht, zomersche nacht; -obst, o.: vroege fruit; -punkt, ra.: Zie -wende; -reise, vr.: zomerreis(je); -residenz. vr.: zomer-verblijf, (van vorstelijke personen:) zomer-residen-lie; -rock, m.: zomerjas; -roggen, ra.: vroege rogge: -saat, vr.: zomergraan, (het) vroege zaaisel; -schwüle, vr,: zwoelheid (drukkende hitte) van den zomer; -seite, vr.: zuidzijde; -sitz, m.: buitenplaats; -sonnenwende, vr.: Zie -wende;-sprosse, vr,: sproet, zomersproet; -tag,m.: zomerdag, zomersche dag; -viertel, o.: zomerkwartaal, (de) zomermaanden (mrv.); -vogel, ra.: (vog.) trekvogel, (ins.) vlinder, kapel; -webe, vr.: weefsel van zoraerdraden; -weizen, ra.: vroege tarwe; -wende, vr.: (str.) zoraer-zonnestand; -wetter, o. (-witterung, vr.): zomerweder, zomerweer; -wohnung, vr.: Zie -sitz; -wurz, vr.: (pik.) smeerwortel; -zeichen, o.: (str.) tecken van den Dierenriem, door hetwelk de zon komt in den zomer; -zeit, vr.: zomertijd; -zeitvertreib, ra.: zoraer-verraaak; -zeug, o.: zoraer-stof (d. i. lichte stof voor zoraerkleeding); -zimraer, o.: zoraer-vertrek. som'merlich, bv. n.: zomerachtig. som'mern, w. o. a. en w. onpers. h.: 1) zomeren, opzomeren, zomer worden; |
2) (van plantgewas:) botten, uitloopen, (ook:) welig groeien. söm'mern, w. b.: 1) (vee) den zomer over houden; (eenen akker:) met zomergraan bezaaien; 2) etwas -: iets in de zon leggen (zetten, hangen), iets aan de zon blootstellen; Betten -: bedden laten luchten. ^«(m'merung. vr.: 1) aanhouding (onderhoud) gedurende den zomer (van vee); 2) zomervoeder, zomervoer (voor vee); 3) bezaaiing met zomergraan (eenen akker); 4) blootstelling aan de zon ; 5) (het) luchten (van bedden, enz.). ^omnambü'le, ra.: slaapwandelaar (yr.: slaapwandelaarster; bij net raagne-tiseeren : slaapster); I Soranambulis'mus, ra. (-): helderziendheid, (het) slaapwandelen, so'nach, vgw.: Zie onder so. Sona te, vr.: (rauz.) sonate. Son de, vr.: (hik.) sondeer-ijzer, tentijzer; (zeew.) diepleod; rait der - unter-suchen: (hik. en zeew.) peilen. son'der, vz. [4]: zonder. son derbar, bv. n.: zonderling, wonderlijk, vreemd, bijzonder; I -keit, vr.: zonderlingheid, wonderlijkheid, vreemdheid, bijzonderheid. Son'derbund, m. (-es, -s): (hist.) bondgenootschap der Zwitsersche kantons, die zich m 1846 van de republiek hadden afgescheiden. Sonderlbttndler, ra. (-s; -) aanhanger (voorstander) van den Sonderbund; -bünd-lerisch, bv. n.: van den Sonderbund (d. i. van de afgescheidene kantons). Son'der^nt. o.: 1) afzonderlijke bezitting, 2) eigen goed. Son'derheit, vr.: 1) afzonderlijkheid, 2) Zie Honderbarkeit. Son'derlente, ra. mrv.: (hist.) on-gedoraiciliëerde liif-eigenen. son'derlich, bv. n.: bijzonder; I-keit, vr,: 1) bijzonderheid, 2) Zie Sonder-barkeit, Zon derling, ra. (-es, -s; mrv. -e): zonderling. Ison'dern, vgw.: maar, doch. ison'dern, w. b.: afzonderen, afscheiden; sich -, w. w.: 1) zich afscheiden, 2) van elkander afgaan. son'ders, bw.: in het bijzonder; sararat und -: allen zonder uitzondering. Zon'derung, vr.: scheiding, afzondering, splitsing. sondi'ren [die], w. b.: peilen. Zonn, in Sara. I Zie de Sara. op hare alphabetische plaats. Zonn' a bend, ra.: Zaterdag. Zon'ne, .vr.: zon; die - scheint: de zon schijnt; die - schiessen: (zeew.) de zon schieten; an der - getrocknet: in de zon gedroogd; an (in) die - legen: in de zon leggen; an der - liegen: in de zon liggen, aan de zon blootgesteld zijn; die aufgehende - anbeten: (fig.) de rijzende zon aanbidden; es ist nichts so fein gesponnen, es korarat doch endlich an die -n: (spr.) alles, hoe sluw ook bedacht, korat vroeg of laat aan het licht, al zouden de kraaien het uitbrengen; 1 -beleuchtet (-beschienen), bv. n.: door de zon bestraald. Ison'nen, w. b.: in de zon zetten |
SONNTAGSROCK.
SONNEN.
765
|
(leggen, hangen), aan de zon blootstellen; I sich w. w.: zich koesteren in de zon. I^on nen, in Sam. I -abendgürtel; m.: (pik.) bijvoet; -adler, m.: (vog.) koningsarena; -anbeter, m.: zon-aanbidder; -anbetung, vr.: aanbidding van de zon; -anbruch, m. (-aufgang. m.): zons-opgang; -auge, o.: (fig.) fonkelend oog, (dk.) zon, (min.) fonkelende edelsteen; -bahn, vr.: (str.) zonnebaan, zonneweg, ecliptica, (fig.) schitterende loopbaan; -oaum, m.: (pik.) 1) tamarinde, 2) acacia; -begleiter, m.: (str.) planeet; -beschreibung;, vr.: beschrijving van de zon; -bliek, m.: doorbrekende zonnestraal (kurze -blicke, mrv.: vluchtige zonnestralen); -blume, vr.: zonnebloem; -blümchen, o.: steenroosje; -brand, m.: bruinheid van de zon, door de zon veroorzaakte bruinheid van vel (den -brand vertreiben: de door de zon verbrande huid weder blank maken); -bruder, m.: (iron.) sjouwer; -daeh, o.: zonnedak, (fig.) veranda; -decke, vr.: als dak uitgespannen zeil, tentdak; -diener, m.: zon-aanbidder; -dienst, m,: aanbidding van de zon ; -lacher, m : zonnescherm, marquise (d. i. zonneluifel over een raam); -tackel, vr.: lichtvlek in de zon;-familie, vr.: (str.) zonne-stelsel. (hist.) kinderen (mrv.) der Zon (d. i. de Inca's van Peru); -feme, vr.: (str.) aphelium (d. i. verste afstand eener planeet van de zon); -finsterniss [s], zonsverduistering, zoneclips; -fisch, m.: zonnevisch; -fleck, m.: 1) zonnevlek, vlek in de zon, 2) sproet, zomersproet; -flug, m.: (dk.) hooge vlucht, stoute vlucht; -folger, m.: planeet; -förmig, bv. n.: zonachtig; -gebiet, o.: zonnestelsel; -geier, m.: (vog.) condor, grijpgier; -gespann, o.: (fab.) paarden (mrv.) van den zonnewagen; -glanz, m.: glans der zon; -glas, o.: zonnekijker; -gott. m. : ' fab.) zonnegod, god der zon (Apollo, Phebus); -günsel, m.: Zie -bliimclien; -heer, o.: (dk.) drom van zonnen; -heiter, bv. n.: door de zon beschenen; -heil, bv. n.: zonhelder, door de zon beschenen, (ook:) als de zon schitterend, (fig.) zonneklaar; -helle, vr. schitterend licht der zon, (fig.) zonneklaarheid; -hitze, vr.: zonnehitte; -hof, m.: kring om de zon; -höhe, vr.: (str.) zonshoogte (die -höhe nehmen: zeew,: de zon schieten); -hut, m.: strooien hoed met breeden rand, hoed voor de zon; -jahr, o.: (tijdr.) zonnejaar; -kafer, m.: (ins.) goudtor, goudhaantje; -karte, vr.: zonnekaart, kaart van de zon; -klar, bv. n.: Zie -heil; -klarheit, vr.: Zie -helle: -kraut, o.: (pik.) suikerij, cichorei; -krone, vr.: (pik.) zonnebloem; -lauf, in.: loop der zon; -licht, o.: zonlicht, (als bv. n.: Zie -heli): -los, bv. n.: zonder zon, (fig.) beschaduwd, belommerd; -messer, m.: zonne-meter; -monat, in.: (tijdr.) zonnemaand; -nahe, vr.: (str.) perihelium (d. i. dichtste nabijheid eener planeet bij de zon); -niedergang, m.: zonsondergang; -pfad, m.: Zie -bahn: -pferde, o. mrv.: (fab.) paarden van den zonnewagen: -quadrant, m.: zonnewijzer; -rand, m.: rand der zon; -rauch, m.: droge mist, droge nevel; -regen, m.: regen terwij) de zon schijnt (-regenbogen, m.: regenboog terwijl de zon schijnt); -reich, bv. n: zeer zonnig; -ring, m.: zonnering;-ross, o.: (fam.) paard van den zonnewagen; -roth [tl, bv. n.: als de zon zoo rooa, (fig.) vuurrood, gloeiend rood; -scheibe, vr.: zonneschijf; -schein, m.: zonneschijn (nach Regen folgt -schein: spr.: na regen komt zonneschijn); -schimmer, m. r glans dei-zon; -schirm, m.: 1) zonnescherm, 2) parasol; -schluss, m.: (gnk.) zonne-steek; -seite, vr.: zonzijde, zonkant; -spiegel, m,: zonnekijker; -staubchen, o,: zonnestofje; -stein, m.: (min.) melkwitte opaal; -stern, m.: (str.) vaste ster: -stich, m.: (gnk.) zonne-steek; -stilstand, m.: (str.) zonnestilstand, zonne-stand; -strahl, m.: zonnestraal; -strasse. vr.: Zie -bahn; -system, o.: zonne-stelsel; -tag, m. (tijdr.)zonnedag, dag van 24 uren, etmaal, (fig.) das: met zonneschijn, zonnige dag, (ook:) olijde dag; -tempel, m. zonnetempel, tempel der zon-aanbidders; -thau lt|, m.: (pik.) zonnedauw; -tubus, m.: zonnekijker;-uhr, vr.: zonnewijzer; -umlauf, m.: zons-omloop, tijd tusschen op- en ondergang der zon; -untergang, m.: zons-ondergang; -ver-brannt, bv. n.: door de zon verbrand; -vogel, m.: (fab.) feniks, vogel feniks; •wagen, m.: (fab.) zonnewagen, wagen van Apollo (van Phebus); -warm, bv. n.: door de zon verwarmd; -warme, vr.: zonnewarmte; -weg. m.: Zie -bahn ; -weiser, m.: wijsnaala van den zonnewijzer, (fig.) zonnewijzer; -weit, bv. n.: (fig.) onmetelijk ver; -weite, vr.: zons-afstand; -welt, vr.: 1) wereld van zonnen, 2) zonnestelsel; -wende, vr.: (str.) zonne-stilstand, (pik.) zonnebloem; -wirbel. m.: (pik.) zonnebloem; -wirth [tl, m.: kastelein uit (in) de Zon (d. i. herberg die „de Zonquot;1 heet); -zeiger, m.: Zie -weiser; -zeit, vr.: zonnetijd; -zeitring. m.: Zie-zirltel; -zelt, o.: zonnetent; -zirkel, m.: zonnecirkel (tijdkring van achtentwintig jaren); -zopf, m.: lichte streep in de wolken (als de zon niet doorbreekt). |
^onnett'. o. (-es, -s; mrv. -e): (dk.) klinkdicht, sonnet; I Sonnet'tenmach'er, m.: sonnettendichter, klinkdichten-ma-ker. «ou nieht, bv. n.: zonachtig; son'nig, bv. n.: zonnig. S^onn'tas:, m.: Zondag; es ist nicht alle Tage -: (spr.) het is eiken dag geen kermis; bv. n.: op Zondag plaatsheboende; Sonn'tiiglich, bv. n.: Zondagsch (-er Anzug: Zondagspak, Zondagsche kleeren); bw.: eiken Zondag; sich - anziehen[onr.l: zijn (haar) Zondagsche pak aantrekken. ^tonn'tajfs, in Sam. I -abschnitt, m.: (kkl.) zondags-tekst; -andacht, vr.: godsdienst-oefening op Zondag; -arbeit, vr.: zondags-werk; -beschaftigung, vr.: zondags-bezigheid; -buchsiabe, m.: zondagsletter; -feier, vr.: viering van den Zondag; -gebet, o.: zondags-gebed; -gesicht, o.: (iron.) zondags-gezicht, suikerzoet gezicht; -gottesdienst, m.: zondagkerk; -kind, o.: zondags-kind, op eenen Zondag geborene, (fig.) gelukskind; -kleid, o.: zondags-kleeren (mrv.), (fam.) zondagspak: -prediger, m.: predikant die de zondagbeurt heeft; -predigt, vr.: zondagpreek; -rock, m.: zondagsche jas; |
SONNTAGSSCHULE.
766
SPaHERIN.
|
-schule, vr.: zondagschool; -staat, m.: (fam.) zondags-pak, zondags-kleederen (mrv.), beste pak (seinen -staat anziehen: zijn beste pak aantrekken); -tisch, m.: zondag-tafel. sonst, bw.: 1) anders; 2) eertijds, voorheen, vroeger; 3) overigens, voor het overige; 4) gewoonlijk, gemeenlijk, doorgaans ; - wo: ergens anders, ergens elders; - überall: overal elders;-nirgends: nergens anders, nergens elders; - nichts: anders niets, niets anders; es findet sich ja wohl - einmal eine Gelegenheit: er zal zich overigens nog wel eens eene gelegenheid opdoen. son'stig:, ov. n.: 1) ander, overig; 2) vroeger, vorig, van voorheen. Sool, in Sam.: Zie ^ohl. Soo'le, vr.: Zie ^ohle. So'pha, vr.: Zie £$ofa. Sophie', vr.: Sophia, Sophie, (fam.) Fietje. Sophi'en, in Sam. I -kirche, vr.: Sophia-kerk; -kraut, o,: (pik.) vlas-kruid. Sopliis'ma, o. (-s; mrv. - men): so-phisme, drogrede; Sophist', m. (-en; mrv. -en): drogredenaar, sophist; So-phisterei', yr.: sophisterij, spitsvondigheid; sophist'isch, bv. n.: sophistiscn, spitsvondig. Hopran , m. (-es, -s): (muz.) sopraan; I -stimme, vr.: sopraanstem; -viole, vr.: sopraan-viool. feorb' in Sam. | -apfel, m. (-birne, vr.) : sorbe (vrucht van den sorbeboom); -aptelbaum (-birnbaum), m.: sorbeboom. Sor'ben, in Sam. I -baum, m.: sorbeboom. Sorbett', o. (-es, -s): sorbet (een verfrisschende drank). Sordi ne, vr.: (muz.) sordine, toon-demper. Sorg, in Sam. I -fait, vr.: zorg (-fait bei etwas anwenden: zorg aan iets besteden); -faltig, bv. n.: zorgvuldig; -faltigkeit, vr.: zorgvuldigheid; -gras, o.: (pik.) zorggras, panikgras; -lienen, vr. mrv.: (zeew.) zorglijnen; -los, bv. n.: zorgeloos; -losigkeit, vr,: zorgeloosheid; -saat, vr.: (pik.) Turksche gierst; -sam, bv. n.: zorgend, vol zorg; -samen, m.: (pik.) Turksche gierst; -samkeit, vr.: bezorgdheid, zorg-besteding. Sor'ge, vr.: zorg; - tragen für: zorg dragen voor, zorgen voor; das ist meine -: daar zal i k voor zorgen, laat dat maar aan mij over; das ist meine geringste -: dat is mijne minste zorg, daarover bekommer ik mij het minst; sich -n machen wegen: zich bezorgd (ongerust) maken over; in -n stehen (in -n sein): oezörgd (ongerust, bang) zijn; sich der -n entschlagen: 1) zich van de zorgen 0J?tdoen, 2) alle bezorgdheid van zich atzetten; ausser -n sein: zonder bezorgd-neia zijn, zich niet ongerust maken: unnutze -n: (pik.) vergeet-me-nietje; I -sessel, m. (-stuhl, m.): armstoel, leuning-stoel, (tam.) zorg (sich im -stuhle setzen: lam.: m de zorg plaats nemen). Isor'gen, w. o. h,: 1) zorgen, zorg dragen (- für: voor); 2) zich bezorgd (ongerust, bang) maken; man sorgt sich eher alt als reich: (spr.) de zorg zal ons eer oud maken dan rijk; sorgen Sie nicht dafür: bekommer u daarover niet; was sorgen Sie: wat maalt (zeurt) gij, wat bekommert gij u! |
ISorgen, in Sam. I -banner, m.: (fig.) zorgenbanner; -becher, in.: lijdensbeker; -brecher, m.: (fig.) zorgenbanner; -frei, bv. n.: 1) vrij van zorgen, 2) onbezorgd, onbekommerd; -last, vr.: (het) wicht der zorgen; -los, bv. n.: 1) zonaer zorgen, 2) zonder bezorgdheid, zonder ongerustheid; -milde, bv. n.: moe van het wicht der zorgen; -nehmer, m.: (fig.) zorgenbanner; -sessel, m. (-stuhl, m.): Zie Sorgestulil; -tilger, m, (-tödter [tl, m.): (fig.) zorgenbanner; -voll, bv. n.: 1) vol zorg, 2) vol ongerustheid. ftorg^'lich, bv. n.: J) zorglijk, bezorgdheid-wekkend, treurig, 2) zorgend,bezorgd, zorgdragend; I -keit, vr.: 1) zorglijkheid, treurigheid, 2) bezorgdheid, zorg-besteding. So'rites, m. (-): (red.) ketting-sluit-rede. sororisi'ren [ie], w. o. h.: als zusters met elkander omgaan. Sorr, in Sam. I -klampe, vr.: (zeew.) klamp in het kruishout: -pfahl, m.: meerpaal (om schepen aan vast te leggen); -tau, o.: (zeew.) sjorring. sor'ren, w. b.: sjorren, vastsjorren; Sor'ring (Sor'rung), vr.: (zeew.) sjorring. Sor'te, vr.: soort; I Sortenzettel, m.: lijst (opgaaf) van de verschillende soorten (inz. muntspeciën). sor'ten, w. b.: sorteeren, schiften, uitzoeken. Sortiment', o. (-es, -s; mrv. -n): verscheidenheid; (in den boekhandel): voorraad commissie-goed. Sortiment»', in Sam. I -bücher, o. mrv.: boeken die men in commissie heeft; -buchhandler, m,: boekverkooper, debitant van boeken, winkelier in boeken; -buch-handlung, vr.: boekverkoopers-winkel, boekwinkel; -handier, m.: Zie -bueh-liamp;ndler; -handlung, vr.: boekwinkel. sorti'ren [ie], w. b.: Zie sorten. Hothan' (sotha'nig:}: Zie onder »o. sott: Zie sieden. SonverRnquot;, m- (-es, -s; mrv. -e): 1) souverein, vorst; 2) (mtw.) soverein, pond sterling. I - bv. n.: souverein. Sonveranitat', vr.: souvereiniteit. Howolil', vgw.: Zie onder so. Spadil le, vr.: (spl.) spadielje, schoppen-aas. Spagat', m. (-es, -s); pakgaren, pak-touw. Spall, in Sam. I -auge. o.: loerend oog; -bliek, m.: loerende blik; -geschaft, o.: (kph.) speculatie; -glas,o.: kijkglas, kijker, verrekijker; -handel, m.: (kph.) handel op speculatie; -schiff, o.: 1) korvet, 2) brigantijn; -wache, vr.: schildwacht op een buitenpost, (inz ) schildwacht te paard, (Fr.) vedette; -winkel, m.: schuilhoek om te loeren. spüli'en, w. o. h.: 1) loeren; 2) op verkenning uitgaan; w. b.: 1) verspieden, 2) bespieden, afloeren, spionneeren. Spali er, m. (-s; mrv. -): spionneerder, spion; I -auge, enz. Zie Spüli in Sam. Spiili'erin, vr. (mrv. -nen): spionneerster. |
SPANNE.
SPAKE.
767
|
Hpa'ke, vr.: spaak, (inz.) handspaak. Spalier', o. (-es, -s; mrv. -e): (tnb.) spalier, latwerk voor leiboomen; (mil.) rij; die Soldaten in - aufstellen: de soldaten op eene rij zetten; I -baura, m.: (tnb.) lei-boom. spalier en, w. o. s.: zich op eene rij plaatsen; w. b.: (soldaten) op eene rij zetten, (vruchtboomen:) tegen latwerk opleiden. £»paliii, m. (-es,-s): (zeew.) teer, harpuis. Spalt, m. (-es; mrv. -e): Zie Spalte; I -ader, vr.: ader in hout waarop het vaneen splijt; -bar, bv. n.: spouwbaar; -bruch, m.: (hik.) langrwerpige breuk, gespleten breuk; -eisen, o.: splits-ijzer; -füssig, bv. n.; met gespouwene hoeven, met gespletene hoeven; -holz, o.: kloot-hout, gekloofd hout, brandhout; -keil, m.: wig, keg; -klinge, vr.: kloof beitel; -lauch, m.: (pik.) bieslook; -messer, o.: 1) kloof-mes, 2) (tnb.) entmes; -neu, bv. n.: splinternieuw; -sage, vr.: handzaag; -stein, m.: (min.) spaath; -topf, m.: (tnb.) in tweeën gescheidene bloempot. HpHlt'chen, o. (-s; mrv. -): spleetje klootje, berstje, scheurtje. Spal'te, vr.: spleet, kloof, berst, scheur; (tnb,) ent-spleet; (typ.) kolom; (min.) spaath; (van hout:) splinter; (van ooft:) schijfje. ISpaTten. vr. mrv.: 1) (boekbinders-) pers-planken; 2) mrv. van £»palte (i. a. b.); I -buchstabe, m.: (typ.) 1) letter voor de hoofdjes boven elke kolom, 2) (in woordenboeken:) volgletter f als hoofdje telkens als er eene nieuwe letter aanvangt (zooals b.v. de S op bladzijde 676). iHpal'ten, w. b. reg. en onr. (gespal-ten): splijten, spouwen, splitsen, klooven; (het hoofdhaar:) eene scheiding maken in; (schrijfpennen:) het split maken in; (fig.) klieven (b.v. de lucht), vaneenrijten (b.v. het hart, de ziel); (typ.) in kolommen zetten; ein gesimltenes Kinn: eene kin met een klootje in het midden; I w. o. h. onr. (en: sich -, w. w. onr.): 1) splijten, vaneensplijten, bersten, openbersten, van-eenbersten, 2) zich splitsen, 3) (fig.) van elkander afgaan, (ook:) verdeeld worden, oneenig worden. Spal'ter. m. (-s; mrv. -): 1) splitser, kloover (enz.) Zie spalten; 2) (inz.) hout-kloover. spal tig, bv. n.: 1) gespleten, gespouwen, geborsten; 2) licht splijtbaar, licht berstend 3) (typ.) in kolommen gezet (b.v.: drei -: in drie kolommen). Spal'tiing:, vr.: splijting, spouwing, splitsing (enz.) Zie spalten; 2) spleet, kloof, scheur, berst; 3) (typ.) afdeeling in kolommen, (ook:) kolom; 4) (fig.) verdeeldheid; (kkl.) scheurmakerij, (ook:) scheuring in de Kerk. Spal'Ke, vr.: Zie Spelze. ISpan. m. (-es, -s; mrv. Spa'ne): 1) spaan (dun blaadje hout); 2) spaander, (ook:) snipper, (ook;) schaafkrul, timmermans-krul; 3) (typ.) filet; (bij lakenwevers:) pers-plank: 5) (fig. fam.) haken en oogen (mrv.), kink in den 'kabel, oneenig-heid; 6) (spr.) wo man Holz haut da fallen bpane (of: es fallen keine Spane. sie werden denn gehauen): waar hout gehakt wordt vallen spaanders. |
IHpan, in Sam. I -balg, m.: blaasbalg met één vouw; -bett, o.: oedstede; -briet, m.: (rcht.) vonnis waarbij de schuldeischer in het bezit wordt gesteld van het goed des schuldenaars; -ferkel, o.: speenvarken; -grün, o. en bv. n.: kopergroen; -hobel, m.: boekbinders-schaaf; -holz, o.: 1) houtspaan, spaanhout, 2) stijf karton; -hut, m.: spanen hoed; -korb, m.: 1) sriipper-mand, (tim.) krullenmand, 2) spanen mand; -neu, bv. n.: splinternieuw. NpR'neln, w. b.: snipperen, aan snippers snijden. npH'neii, w. b.: spenen (een kind), voor goed van de borst afnemen; (ook wel:) zoogen Spanj e, vr.: gesp, haak; slot (aan een gouden ketting); borstspeld, doekspeld; Spang'en, vr. mrv.: (gouden of zilveren) oor-ijzer, (fam.) ijzer (in sommige streken een hoofdtooisel der vrouwen). Hpün^ ler, m. (-s; mrv. -): blikslager. Spa'nlen, o. (-s): (adk.) Spanje; Spanier, m. (-s; mrv. -): Spanjaard; Spa'nierin, vr. (mrv. -nen): Spaansche; Spaniol', m. (-s): Spaansche snuif; Spaniolett', m. (-es, -s): spanjolet, flanel, fijne baai; spa'nisch, bv. n.; Spaansch (-er Saffian; Spaansch leder; -e Fliege: hik.; Spaansche vlieg; -er Kragen; hik.: Spaansche kraag; -es Rohr: Spaansch riet; -erKlee: Spaansche klaver; -e Stiefeln; rcht.-hist.: Spaansche laarzen; -eReiter; vest.: Spaanscneruiter: -e Wand: kamerschot, kraamschot; -e Schritte thun; stappen als een dragonder, hosklossen; das kommt mir - vor; pop.: dat vind ik Spaansch, dat vind ik kras; das sind ihm -e Dörfer: spr.; dat is He-breeuwsch voor hem). Hpü'nig:, bv.n.: splinterig, vol splinters. iHpann: Zie npinnen, ISpann, m. (-es, -s; mrv. -e): (ontl.) wreef van den voet. | -, o. (-es, -s; mrv. -e); span paarden, span. ISpann, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) span-ader, zenuw, pees, spier, (fig.) tongriem; -bett, o.: bedstede; -dienst, m.: (hist.) spandienst (heerendienst met paarden); -eisen, o.; spanschroef; -feder, vr.; veer, springveer; -fessel, vr.; voetboei; -flechse, vr.; Zie -ader; -frohne 1-frone], vr.; Zie -dienst: -haken, m.; spanhaak; -holz, o.: spanstok; -kette, vr.; spanket-ting, (aan wagens:) remketting; -kraft, vr.; electriciteit; -kraftig, bv. n.; elastiek; -leute, m. mrv.; lieden die trekpaarden of trek-ossen houden; -mittel, o.; (gnk.) toongevend middel; -muskei, m.; (ontl.) rek-spier; -nagel,m.; spie, spij;-nagelneu, bv. n.; (fam.) spiksplinternieuw; -neu, bv. n.: splinternieuw, fonkelnieuw; -rad, o.; rondselrad, rad met tanden; -rahmen, m.: spanraam; -raupe, vr.; (ins.) span-rups; -riemen, m.; (scnoonmakers-)span-riem;-sage, vr.; spanzaag; -schnur, vr.; (aan eene trom;) spanner, spankoord; -seil, o.; 1) spantouw, 2) (voor paarden:) voetboei, voet-strik; -stab, m. (-stock, in.); spanstok; -winde, vr.; ijzer om den voetboog te spannen. Span'ne, vr. span (wat men met de hand overspannen kan); (fig.) kort tijdsbestek; eine kleine - Zeit: een zeer klein tijdsbestek; nicht eine - Boden; (fig.) geen duimbreedte gronds. |
SPANNEN.
768
|
Ispan'nen, w. b.: 1) spannen (den haan van een geweer, den boog;, strikken, voor den wagen, ossen in het juk, enz.); strak spannen (b. v. een touw); die Saiten zu hoen de snaren te hoog spannen (ook fig.); Tuch in den Rahmen laken in het raam spannen; die Ohren (fig.) de ooren spitsen; es spannt mich in den Gliedern: ik voel eene spanning in al mijne leden; Einen auf die Folter iem. op de pijnbank brengen; in den Schraub-stock -: (tech.) in de bankschroef zetten; 2) overspannen (b.v. met de hand); eine Oktave (muz.) eene octaaf overspannen; 3) inspannen; einen Karren eene kar inspannen; alle seine Krafte (fig.) al zijne krachten inspannen; ! (als w. o. h.) - auf: 1) al zijne aandacht (opmerkzaamheid) vestigen op; 2) loeren (vlammen, vlassen) op. Ispan'nen, in Sam. I -breit, bv. n.: een span breed; -hoch, bv. n.: een span hoog; -lang, bv. n.: een span lang; -lange, vr.: lengte van een span; -weit, bv. n.; een span wijd; -weite, vr.: wijdte van een span. (Sgt;pan'ner, m. (-s; mrv. -): spanner (i. a. b.) S^pan'ner, m. (-s; mrv. -): aandeelhouder in (mede-eigenaar van) eene zoutkeet. I...-, in Sam.: ein-: éénpaards-rijtuig; zwei-: rijtuig met (rijtuig voor) twee paarden. span'nig:, bv. n.: met ... paarden bespannen; zwei-: met twee paarden. S^pan'nung:, vr.: spanning (ook fig.); in - mit einander leben: op een gespannen voet met elkander staan. $gt;paiit, o. (-es; -e): (zeew.) spant. !$par, in Sam. I -anstalt, vr.: spaarbank; -birne, vr.: (tnb.) late i)eer, wmterpeer; -bissen, m.: lekker beetje, lekker brokje, lekkernijtje; -brassen, m.: (visch:) goudgele brasem; -brett, o.: (mtsl.) kalkbord; -bruder, m.: potter, (geld-)opspaarder; -büchse, vr.: spaarpot; -endchen, o.: 1) eindje kaars, 2) profijtertje; -fisch, m.: laxeervisch, zee-brasem; -geld, o.: spaargeld; -hafen, m.: spaarpot; -herd, m.: spaarhaard, spaarkacnel; -kalk, m.: gips, pleisterkalk; -Jcasse, vr.: spaarkas, spaarbank; -küche, vr.: spaarkeukenj -kunst, vr.: kunst om te sparen, (fig.) zuinigheid; -lampe, vr.: spaarlamp; -licht, o.: nachtkaars; -mund, m.: (fig.) zuinigheidbetrach-ter, (ook:) potter, geld-opspaarder (-mund und Nahrhand kaufen andrer Leute Land: spr.: met zuinigheid en vlijt bouwt men huizen als kasteden); -ofen, m.: spaar-kachel; -pfennig, m,: spaarpenning; -sam, bv. n.: spaarzaam, zuinig : -samkeit, vr.: spaarzaamheid, zuinigheid (sich der -samkeit befleissigen: zuinig leven en geld opsparen); -seide, vr.: fijn garen; -sucht, vr,: 1) overdrevene zuinigheid, 2) schraapzucht, gierigheid; -süchtig,bv.n.: schraapzuchtig, gierig; -topf, m.: spaarpot. i^paradrap', m. (-es, -s; mrv. -e): hecmpleister. ISpa ren, m. (-s): 1) schimmel; (fig.) bederf; 2) duffe lucht, dufheid, i -, w. o. h : 1) schimmelen, beschimmelen; 2) duf rieken. Ispa'ren, w. o. h.: sparen, zuinig leven; immer - heisst immer darben: (spr.) altijd sparen is altijd armoe lijden; |
I w. b.: sparen (d. i.: 1. opgaren; 2. bewaren; 3. uitzuinigen; 4. ontzien); (fig.) uitstellen. Spa'rer, m. (-s; mrv. -): spaarder (1. opgaarder; 2. bewaarder; 3. zuinigheid-betracnter): ein - will einen Zehrer haben: (spr.) wat de ouders sparen wordt door de kinderen verkwist. Sipa'rerin, vr. (mrv.-nen): 1) spaarster; 2) betrachtster van de zuinigheid. Spar tel, m. (-s): (tnb. en kkk.) asperge (sperzie); I -bett, o.: (tnb.) sperzie-bed; -klee, m.: (pik.) luzerne; -konl, m.: (pik.) broccoli; -zeit, vr.: tijd der asperges, Sipark, m. (-es, -s): (pik.) spurrie. spRr'lich. bv. n.: 1) spaarzaam, karig, schaarscn; 2) schraal, mager; I -keit, vr.: spaarzaamheid, karigheid, schaarsch-heid; 2) schraalheid, magerheid. Sparr, in Sam. I -werk, o.: dak-spar-ren (mrv.). Spar ren, m. (-s; mry. -): (tim.) spar, dak-spar; einen - zu viel haoen: (spr.) er één van de vijf kwijt zijn, een slag van den molen beethebben; ein Jeder hat seinen -: (spr.) ieder heeft zijn stokpaardje. Sparset'te, vr.: (pik.) Spaansche klaver. Spar ta, o. (-s): (adk., hist.) Sparta; Spartaner, m. (-s; mrv. -): Spartaan; Sparta'nerin, vr. (mrv, -nen): Spartaan-sche; sparta'nisch, bv. n.: Spartaansch (-e Suppe: melkkost, pap; fig.: kattenkost); Spartia'te, m. (-n; mrv. -n): Zie Spartaner. Spass [met lange a], m. (-es; mrv. Spas'se): 1) grap; 2) scherts, gekheid; 3) pret, vermaak; aus - (zum -e): uit gekheid, voor de grap; - machen (- treiben): gekheid maken, schertsen; seinen - haben: pret hebben; das macht mir ungeheuren -: dat vind ik bijzonder vermakelijk, dat amuseert mij bijzonder; ohne -: zonder gekheid; - bei Seite: scherts ter zijde, zonder gekheid, (fam.) alle gekheid op een stokje; - verstehen: scherts (gekheid) kunnen verdragen; keinen - verstehen: 1) niet met zich laten spelen, 2) geen scherts kunnen verdragen; 1 -becher, m.: kwelbeker; -haft, bv. n.: grappig, vermakelijk; -haftigkeit, vr.: grappigheid, vermakelijkheid; -macher, m.: grappenmaker, spotvogel; -verderber, m.: spelbederver, spelbreker ; -vogel, m.: spotvogel; -weise, bw.: schertsenderwijze, voor de grap, uit gekheid. Spass chen, o. (-s; mrv. -): grapje. spas'sen [met lange a], w. o. h.: gekscheren, kortswijlen, schertsen; nicht mit sich - lassen: niet met zich laten spelen; mit sich - lassen: gekheid (scherts) kunnen verdragen; spassen Sie oder ist es Ihnen Ernst: schertst gij (steekt gij er den gek mee) of is het u ernst ? Spasser, m. (-s: mrv. -): grappenmaker, spotvogel; Spasserei', vr.: grappenmaker, gekheid, scherts; Spas'serm, vr. (mrv. -nen): grappenmaakster; spas'-sig, bv. n.: grappig, vermakelijk; Spas sigkeit, vr.: grappigheid, vermakelijkheid. [NB. Al deze woorden met lange a.l SpasH'ling:, m. (-es, -s; mrv. -): Zie Spassmaclier. |
SPECKSCHNITTCHEN.
SPaT.
769
|
Npat, bv. n. en bw.: laat; bis in die -e Xacht hinein: tot laat in den nacht; die -esten Xachkommen: de verste nakomelingschap; bis in die -esten Zeiten: tot in de verst-verwijderde tijden; zu - gehen: (van een uurwerk:) achtergaan, achter-loopen; I -apfel, m.: late appel; -blühend, bv. n.: laat bloeiend; -erbse, vr.: late erwt; -ernte, vr. 1) late oogst, 2) naoogst; -fahrte, vr.: (jag.) versch spoor (van wild); -frost, m.: 1) late vorst, 2) najaars-vorst; -gerste, vr.: late gerst; -glanz, m.: gloed der ondergaande of ondergegane zon; -herbst, m.: 1) late herfst, 2) na-herfst; -heu, o.: na-gras, etgroen, hooi van de laatste snede; -jahr, o.: najaar, herfst; -lamrn, o.: in het najaar geworpen lam, achterlijk lam; -licht, o.: licht (schijnsel) der ondergaande of ondergegane zon ; -raahl, o.: avondmaal, avondeten; -obat, o.: laat ooft, late fruit (d. i, laat in het jaar rijp wordende); -regen, m.: 1) najaars-regen, 2) avondregen; -roth Itj, o.: avondrood; -schein, m.: Zie -licht; -sommer, m.: nazomer; -sonne, vr.: ondergaande of pas ondergegane zon; -stern, m.: avond-ster. Spa'te, vr.: laatheid (van lente, zomer, enz.). Spa'tel, m. (-s; mrv. -): (hik., pha. en schl.) spatel; I -ente, vr.: (vog.)lepel-eend; -förrnig, bv. n.: spatelvormig; -gans, vr.: (vog.) lepelgans, lepelaar. ISpa'ten, m. (-s; mrv. -): spade, schop; (in 't kaartspel:) schoppen; I -ass, o. (-daus, o.): schoppen-aas; -konig, m.: sehoppenheer; enz. Ispa'ten, w. o.: spitten; w. b.: omspitten ; (fig. fam.) in beslag nemen. Mpa'testens, bw.: op zijn laatst. Spath It), m. (es): (min.) spaath; (vea.) spat; spath'icht, bv. n.: spaath-achtig; spath'ig, bv. n.: spaathachtig, (vea.) spattig. Spa tium, o. (-s; mrv. Spa'tien): (typ.) spatie, tusschenruimte; Spatien einsetzen: spatiëeren. Split ling:, m. (-es, -s; mrv.-e): laatkomer (b.v.: laat rijpwordende vrucht, laat in net jaar ter wereld komend kind of dier); (fig.) najaar, £gt;patz [met lange a], m.: Zie Spaz. Spaz [tz], m. (-en; mrv. -en): (vog.). musch; (fig. fam.) oolijke spreeuw, slimme vogel, looze yos, schalk; das pfeifen die -en auf den Dachern :(fig.) dat is de geheele stad (of: het gansche dorp) door bekend. Spazier', in Sam. I -fahrt, vr.: spelevaart (op het water), rijtoer (in rijtuig), wandelrit (te paard); -gang, m.: wandeling (1. het wandelen; 2. wandelplaats, wandelweg); -ganger, m.: wandelaar; -gangerin, vr. : wandelaarster; -ort, m. (-platz, m.): wandelplaats; -reise, vr.: pleizierreisje; uitstapje; -ritt, m.: wandelrit (te paard); -ronr, o. (-stock, m.): wandelstok; -stöckchen, o.: wandelstokje; -weg, m.: wandelweg; -wetter, o.: wan-delweder (wandelweer). spazier en, w. o. h.: wandelen, (pop.) kuieren; - gehen: gaan wandelen, uit wandelen gaan; weiter zijne wandeling (fig.: zijnen tocht) vervolgen; - fahren: toeren, eene rijtoer maken; - reiten: een wandelrit maken; - führen: een rit laten Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandscb. |
maken (een paard), (fig.) om den tuin leiden (iemand). Speeerei', vr.: Zie Spezerei. Speelit, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) specht, houtspecht; I -meise, vr.: (vog.) notenkraker, blauwspecht; -wurz, vr, (pik.) polei. ISpeeial', m. (-es, -s; mrv. -e): deken, overste; (fig.) boezemvriend. Ispecial', bv. n.: speciaal^ bijzonder (bw.: voornamelijk, inzonderheid); 1 -karte, vr.: afzonderlijke kaart; -vollmacht, vr.: bijzondere volmacht. Specia'lia, vr. mrv. : bijzonderheden. Specialitat', vr.: specialiteit. speciell', bv. n. en ow.: Zie special. Species, vr. enk.: soort; vr. mrv.: (pha.) drogerijen; die vier de vier hoofdregelen der rekenkunde; I -dukaten, m.: gouden dukaat (dukaat in klinkende specie); -geld o.: klinkende specie, klinkende munt; -thaler, m.: harde daalder (daalder in klinkende specie). specifiei'ren [cie], w. b.: specificeren; Specifikation', vr.: specificatie; Speci'fikuoi, o. ( s; mrv. -'fika): bijzonder middel; speci'fisch, bv. n.: specifiek. Spe cimen, o. (-s; mrv. Spe'cima): staaltje, monster. Speek, m. (-es, -s): spek; - zum Spieken: (kkk.) lardeer-spek; viel - auf dem Leibe haben: (pop.) een vetzak zijn; das giebt keinen - in der Wurst: (spr.) dat brengt geene zoden aan den dijk, dat zet geen bloed bij; I -artig, bv. n.: spekachtig; -bauch, m.: (pop.) spek-buik, vetzak; -beule, vr.: (hik.) spekgezwel, vetblaasje; -blatt, o.: (pik.) geiteblad; -bohne, vr.: (tnb.) knappeul; -bückling, m.: volle bokking; -drüse, vr,: (hik.) vet-wen; -ente, vr.: (vog.) spek-eend; -esser, m.: spek-eter; -feige, vr.: groote vijg; -feist, bv. n. (-fett, bv. n.): als spek zoo vet; -fledennaus, vr.: groote vleermuis; -frau, vr.: Zie -weib; -fresser, m.: (gem.) spekvreter; -geschwulst, vr. (-gewachs, o.): (hik.) wen, vet-wen; -griebe, vr.: kanen (mrv.) van varkens-reuzel; -grube, vr.: (fig.) goudmijn; -hals, m.: (pop.) speknek; -handel, vr.: 1) spekhandel, handel in spek, 2) spek-slagerij; -handier, m.: 1) spekkooper, 2) spek-slager, varkensslachter; -nandlerin, vr.: spek-slagers-vrouw, spekvrouw; -haspel, m.: spek-haspel (windas aanboord van een wal-viscnvaarder); -hauer, m.: 1) spekhakker (bij de walvischvangst), 2) (visch:) noordkaper;-haut, vr.: spekzwoord, (fig. fam.) vetzak; -könig, m.: tonner van het wal-vischspek, (fig.) haringpakker (-könig und -königin: dc twee jongste matrozen aan boord van een walvischvaarder); -kranz, m.: linnen lap over het bomgat van eene ton; -kuchen, m.: spekkoek, spek-panne-koek; -lilie, vr.: (i)lk.) geiteblad;-maus, vr.: groote vleermuis; -melde, vr.: (pik.) bingelkruid, glaskruid; -pfannkuchen, m.: Zie -kuchen; -messer, o.: spekmes, mes om spek te snijden; -pökling, m.: volle bokking; -rippe, vr.: (kkk.) krabbetje, varkens-krabbetje; -rost, m.: latwerk waarop het spek gelegd wordt; -sau; vr.: vet varken; -schneider, m.: spek-smjder, uitsnijder van spek; -schnitt, m. (eene) snee (snede) spek; -schnittchen, o.: sneedje e druk. 49 |
SPECKSCHNITTE.
SPEISEVOGrEL.
770
|
spek; -schnitte, vr.: Zie -schnitt; -schwarte, vr.: spekzwoord; -schwein, o.: vet varken; -seite, vr,: 1) spekzijde (d. i. niet de zwoordzijde), 2) (eene) zij spek (die quot;NVurst nach der -seite werfen: spr.: een snoekje uitwerpen om een kabeljauw te vangen); -stein, m. (min.) speksteen; -streif, m.: (eene) reep spek; -streifchen, o.: reepje spek; -streifen, m. Zie -streif; -stück, o,: (een) stuk spek; -thran, m.: traan, vischtraan, walvischtraan; -wanst, m.: (pop.) spekbuik, vetzak; -weib, o.: spekvrouw, vrouw die spek verkoopt. speck'icht, bv.n.: spekachtig;speck'ig, bv. n.: spekkig, vet. spedi'ren [diel, w. b.: expediëeren (1. verzenden, 2. afzenden); Spediteur, m. (-s; mrv. -e): (kph.) expediteur; Spedition', vr.: expeditie, verzending; Speditions', in Sam. I -buch, o.: expe-ditie-boek: -gebühren, vr. mrv.: expeditie-kosten (mrv.), expeditie-loon (enk.); -geschaft, o.: expeditie-zaak; -güter, o. mrv.: expeditie-goederen; -handel, m.: expeditie-handel; «handlung, vr.: expeditiezaak; -konto, o.: expeditie-rekening; -kosten, vr. mrv.: Zie -ffebttliren; -platz, m.: plaats van verzending; -rechnung, vr.: Zie -konto. Speer, m. (-es, -s; mrv. -e): speer, spies, lans, piek; (fig.) paal, staak; mit eingelegten -en: met gevelde lansen; I -distel, m.: (pik.) veerdistel, speerdistel; -elster, vr.: (vog.) bonte ekster; -feiertag, in.: (kkl.) dag der speervinding; -förmig, bv. n.: speervormig; -gerassel, o.: gekletter van lansen; -kampf, m.: gevecht met de lans; -reiter, m.: speerruiter, lansier; -schaft, m.: schaft (schacht, steel) van speer of lans of piek; -stich, m.: lanssteek. Spehn, in Sam. I -kopf, m.: (zeew.) boom van het braadspit. Hpei, in Sam. I -arzenei', vr.: braakmiddel; -becken, o.: 1) spuwbak, 2) kwispedoor; -ekel, o.: misselijkheid, neiging tot braken; -fieber, o.: van braking verzeld gaande koorts; -fliege, vr.: (ins.) strontvlieg; -gat, o.: (zeew.) spuigat, spijgat, spiegat; -kastchen, o.: Zie -becken; -loch, o.: Zie -gat; -napf, m.: Zie -becken; -nuss, vr.: (pha.) oraak-noot; -pulver, o.: (pha.) braakpoeder; -röhre, vr. (-teufef, m.): gootpijp; -schlange, vr.: brandspuit-slang; -tranlt, m.: (pha.) braakdrank, (pop.) spuigdrankje; -trögchen, o.: Zie -becken;-vogel, m.: (vog. en fig.) spotvogel; -wort, o.: scheldwoord, scheldnaam; -wurz (-wurzel), vr.: (pha.) braakwortel. Speick'e, vr.: spaak. Zie spei-clten. Speich'el, m.(-s): speeksel, spog; (fig.) fluim, kwalster, rochel; Eines - lecken: iemand flikflooienj iem. pluimstrijken, (pop. gem.) iem. gatlikken, iem. in zijn §:at kruipen; I -artig bv. n.: speekselachtig; -auswurf, m.: (het) opgeven van slijm, (pop., het) spuigen, (het) kwalsteren; -drüse, vr.: (ontl.) speekselklier, kwijlklier; -fisch, m.: slijmvisch; -fluss, m.: kwijling; -gang, m.: (ontl.) speekselbuis; -kraut, o.: (pik.) kwijlwortel; -kur, vr.: (gnk.) kwijl-kuur; -lecker, m.: pluimstrijker, flikflooier, mooiprater, (gem.) gatlikker; -leckerei', vr,: pluimstrijkerij, flikflooierij, (gem.) gatlikkerij; -stoff, m.: slijmige stof; -trei-bend, bv. n.: kwijlingbevorderend (-treiben-des Mittel: kwijlmiddel). |
speich'eln, w. o. h.: kwijlen. speicli'en, w. b.: de spaken steken in. Speich/er, m. (-s; mrv. -): zolder; (fig.) pakhuis; 1 -aufseher, m. (-herr, m.): pakhuismeester; -miethe [tj, vr.: pakhuishuur; -wiesel, m.: muizenvanger; -zins, m.: Zie -miethe. speich'ern, w. b.: (kph.) in pakhuis opslaan. ... speicli'ig, bv. n.: met ... spaken. JSpeid'el, m. (-s; mrv. -): wig, keg. spei'en, w. o. onr. h. en w. b. onr. (spie; gespie'en): spuigen, spuwen ; (fig.) braken; uitspuigen, uitspuwen; (ook:) uitbraken; Blut -: bloed spuwen; Feuer -: vuur spuwen; Feuer und Flamme -: vuur en vlam spuwen; Gift und Galle -: gal en venijn uitbraken; Einen in's Gresicht -: iemand in zijn gezicht spuwen. iSpei'er, m. (-s; mrv. -): spuwer, spuiger; I -baum, m.: sorbeboom, lotusboom. ISpei'er, o. (-s): (adk.) Spiers. Spei'erling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) sorbeboom, lotusboom. spei'erlich, bv. n.: misselijk; es ist mir -: ik ben misselijk, ik voel neiging om te braken. StneU'er, m. (-s; mrv. -): pin, spie; speu'ern, w. b.: pinnen, vastpinnen. Speis, in Sam. I -aderchen, o. (ontl.) darmvlies-adertje; -eiche, vr.: (pik.) kleine eik (met spits toeloopende kruin); -hahn, m.: (wkt.) voedingskraan; -kraut, o.: (pik.) vlaskruid. Spei'se, vr.: spijs, eten; (fig.) voedsel; (ook:) gerecht, schotel;(bij metaalgieters:) spijs, specie (b. v. klokspijs, kanonspijs, letterspijs, letterspecie); metselspecie, mortel; I -aderchen, o,: (ontl.) darmvlies-adertje; -amt, o.: keukenmeesters-kamer; -anstalt, vr.: etenshuis; -bier, o.: tafelbier, -brei, m.: (ontl.) maagsap; -eiche vr.: Zie Speiseiclie; -fisch, m.: 1) eetbare visch, 2) visch waarop andere visschen azen; -fluss, m.: (gnk.) diarrhee (ten gevolge van maag-overlading); -gang, m.: voedingskanaal, (fam.) slokdarm; -gewölbe, o.: provisie-kelder; -haus, o.: etenshuis; -kammer, vr.: provisie-kamer; -karte, vr.: 1) spijskaart, 2) lijstje der gerechten, menu; -keiler, ra.: 1) provisie-kelder, 2) eet-kelder, tot etenshuis ingerichte kelder; -korb, m.: etensmand; -kübel, m.: (mtsl.) kalkbak; -kümmcl, m,: komijn; -markt, m.: markt van eetwaren, (inz.) overdekte markt; -mass, o.: rantsoen; -meister, m,: ï) huismeester, 2) bovenkok; -mutter, vr.: kostvrouw, hospita; -öl, o.: boom-olie, zoete olie; -opfer, o.: (kkl.-hist.) spijs-offer; -pumpe, vr.: (wkt.) voe-dingspomp; -röhre, vr.: (ontl.)spijskanaal, (pok:) slokdarm, (wkt.) voedings-pijp, voedingsbuis; -runr, vr.: (gnk.) diarrhee; -saai, m.: eetzaal; -saft, m.: (ontl.) maagsap, chijl; -salz, o.: keukenzout; -stube, vr.: eetkamer; -tisch, m.: eettafel;-trager, m.: opdrager van het eten, tafelbediende, (mtsl.) opperman; -vogel, m.: (kkk., een |
771 SPEZEREIW A AREN.
SPEISEWEIX.
|
stuk) gevogelte ; -wein, m.: tafelwijn, (kkl.) avondmaals-wijn; -wirth [t], m.: etenshuis-houder, gaarkok (of kortweg: kok), (Fr.) restaurateur; -wirthin [t] vr.: etenshuis-houdster: -wirthschaft [t], vr.: etenshuis, (Fr.) restauratie; -zerleger, m.: voorsnijder; -zettel, m.: Zie -karte ; -zimmer. o.: eetkamer; -zucker, m.: keukensuiker, bruine suiker. I^peisen, in Sam. I -brett, o. draag-blad. Ispei'sen, w. o, h.: eten; zu Mittag het middagmaal gebruiken, dineeren; zu Abend het avond-eten gebruiken, soupeercn; bei Einem bij iemand eten; I w. b.: 1) te eten geven aan, (fig.) onderhouden, (ook:) in den kost hebben; 2) voeden (ook fig.); einen Fischteig •: jonge yisch in een en vijver poten ; Einen mit leeren Hoffnungen -: (fig.) iemand met mooie beloften paaien; 3) (kkl.) de sacramenten der stervenden toedienen aan, (fam.) ten volle bedienen. npei'sig:, bv. n.: van gemengd metaal. Spei'sung:, vr.: voeding. Spekta kel, m. (-s): (fam.) spektakel; I -stück, o.: (tnl.) spektakel-stuk, bomba-rie-stuk. Spekulant', m. (-en; mrv. -en): speculant; Spekulation', vr.: speculatie; spe-kuli'ren |iel, w. o. h.: speculeeren. spel len, w. b.: Zie spalten. Spelt, m. (-es): spelt; I -mehl, o.: speltmeel. spel'ten, bv. n.: van speltmeel. S^pelnn'ke, vr.: spelonk. Slpelz, m. (-es): 1) Zie £gt;pelt; 2) Zie Spelze. Spelz'e, vr.: (van gedorscht graan:) kaf; (aan koorn-aren:) baard; (pik.) omkleedsel; I spel'zig, bv. n.: kafiig, vol kaf. spend, in Sam. I -sam (-se'lig), bv. n.: mild, kwistig. Zie overigens Opende. Spen'de, yr.: uitdeeling; (van een armbestuur:) bedeeling; (fig.) liefdadigheid, (ook:) mildheid, milde gift; I -fleiss, m.: mildheid; -herr, m. aalmoezenier, armmeester; -wein, m.: 1) wijn die weggegeven wordt, 2) gekregen wijn. open den, w. b.: uitdeelen; reichlich - : mild zijn met; I Spen'der, (-s ; mrv. -): uitdeeler ; Spen'derin, vr.: (mrv.-nen): uitdeelster; spendi'ren [ie], w. b.: spen-deeren (die Spendirhosen angezogen haben: spr.: den boel er doorlappen, zijn geld over den balk gooien). Speng ler, m.: Zie Hpangler. Sper'oer, m, (-s; mrv. - (vog.) sperwer ; I -apfel, m.: sorbe-appel; -baum, m.: sorbeboom; -beere, vr.: Zie -apfel; -kraut, o.: (pik.) pimpernel, sorbekruid. Jsiperen'zien, vr. mrv.: complimenten, plichtplegingen ; machen Sie keine -: maak toch geene plichtplegingen. Sper'gei, m. (-s): (pik.) Zie Spark. Sper'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) musch; verliebt wie ein -: (spr.) dol verliefd, zoo gek als een ui; die -e singen es auf den Dachern; (spr.) het wordt verkondigd van de daken. Sper ling;», in Sam. 1 -kraut, o.: (pik.) roode pimpernel; -mannchen, o.: manne-tjes-musch; -netz, o.: (jag.) musschennet •schrot, o.: (jag.) musschenhagel; -weib-chen, o.: wijfjes-musch; -wurz, vr. (-zunge, vr.): (pik.) musschenkruid. |
Spermacet', m. (-es, -s): walschot, spermaceti. Sperniaee'ti, m. (-s): Zie Sperma-eet; I -licht, o.: spermaceti-kaars. Sperr, in Sam. I -baum, m.: slagboom; -beinig, bv. n.: met buitenuitstaande scheeve beenen, (bw. fig.) schrijëlings; -distel, vr,: (pik.) speerdistel; -eisen, o.: klem; -feder, vr.: (in horloges:) pal, stuit-veer; -galgen, m.: kruisgalg; -geld, o,: poortgeld; -glas, o.: (min.) mica; -glocke, vr.: poortklok; -haken, m.: 1) speerhaak, puntig aanbeeld, 2) spring-slot; -holz, o.; 1) prop (in den mond, om het schreeuwen te beletten), (voor paarden:) mondprang, 2) spalkhout; -horn, o.: speerhaak, puntig aanbeeld; -kette, vr,: 1) den doorgang versperrende ketting, 2) vang, tegennou-der, 3) Zie -feeler, 4) (aan rijtuigwielen:) remketting; -klappe, vr.: Klep, windklep; -leiste, vr.: 1) dwarslijst, 2) wagenkrat; -mass, o.: meetroede; -maul, o.: 1) open muil, open bek, 2) gaper; -maulig, bv. n.: met een open bek; -meise, vr.: (vog.) boschmees;-otfen, bv.n.: 1) waagwijd open, 2) wijd-opgesperd; -rad, o.: 1) kamrad, 2) schakelrad; -riedel, m.: grendel; -ruthe lt]j vr. (-stab, m.): (wev.) weversboom; -weit, bv. |n.: waagwijd; -zahn, m.: tand van een kamrad; -zeit, vr.: sluittijd, tijd van sluiten; -zeug, o.: smids-gereedschap om sloten open te steken. Sper're, vr.: 1) sluiting; 2) remschoen, remketting; (in horloges:) pal; 3) (fig.) beletsel, belemmering, versperring; 4) verbod; 5) blokkade. sper'ren, w. b.: sluiten, afsluiten; opsluiten; 2) remmen; 3) belemmeren; beletten, verbieden; 4) versperren; aus einander -: wijduit zetten, (typ.) inter-liniëeren; Einen ins Gefangniss [nis] -: iemand gevangen zetten; 1 sich -, w. w.: zich verzetten (wider, gegen: tegen), tegensporrelen. Sper'rer, m. (-s; mrv. -): (hik.) speculum. sper'rig, bv. n.: 1) uitgespreid; 2) veel plaats beslaande. Sper'rung, vr.: 1) sluiting, afsluiting; opsluiting; 2) remming; 3) belemmering, beletsel, verbod; 4) versperring; 5) verzet, weerstandbieding, tegenstand. Spe'sen, vr. mrv.: 1) kosten, 2) onkosten; I -frei, bv. n.: vrij van onkosten; -konto, o.: onko sten-rekening; -nachnahme, vr.: beschikking over de kosten; -rechnung, vr.: onkosten-reke-ning. Spezerei', vr.: specerij (Spezerei'en, mrv.: 1. specerijën, 2. kruidenierswaren, 3. drogerijen); I -gewölbe, o.: 1) kruidenierswinkel, 2) drogistwinkel; -handel, m.: 1) handel in specerijen, 2) handel in kruidenierswaren, 3) handel in drogerijen; -handier, m.: kruidenier;-handlerin, vr.: 1) kruideniersvrouw, 2) winkelierster in kruidenierswaren; -handlung, vr. (-laden, ra.): 1) kruidenierswinkel, 2) drogist winkel; -strauch, m.: (pik.) nagelboom;-waa-ren, vr. mrv.: Zie Spezereien. |
SPEZI.
SPIEL.
772
SPIERLINGS
SPIEL.
773
|
der Hande: het gebaren-spel, de gesticulatie; ein - der jSatur: eene speling der natuur; sein - haben mit (sein - treiben nait): (fiff.) zijn spel drijven met, spelen met, een speelbal maken van; die Hand mit im -e haben: (fig:.) de hand in het spel hebben; freies - haben: (fig-, vrij spel hebben; gewonnen - haben: grewonnen spel hebben (ook fig.); das - grewonnen geben: het spel gewonnen geven; aufs - setzen: (fig.) op het spel zetten, er aan wagen; auf dem -e stehen: (flg.) op het spel staan; das - hat sich ge-wandt: (spr.) de hekken zijn verhangen; Einen mit in's - bringen: (fig.) iemand in het spel halen, iemand in het spel trekken; 2) trom; das - rühren: de trom roeren; mit klingendem -e abziehen: met slaande trom aftrekken; 3)(jag.)fazanten-staart. I$$pie], in Sam. I -arbeit, vr.: (fig.) kinderspel; -art, vr.: 1) manier van spelen, 2) speling der natuur, 3) verscheidenheid; -ball, m.: speelbal; -brett, o.: 1) schaakbord, 2) dambord, 3) trictrac-bord; -bruder, m,: 1) speelkameraad, 2) (in het spelen met vier personen:) maat, 3) (fig.) speler in zijn hart; -bude, vr.: tent waar kansspel gespeeld wordt; -docke, vr.: speelpop; -feind, m.: vijand yan het spel, vijand van spelen; -freund, m.: vriend (minnaar) van spelen;-funken. m.: spattende vonk; -gebrauch, m.: regel' van het spel; -gefahrte, m.: Zie -bruder no. 2; -gefecht, o.: gevecht uit gekheid; -gehülfe, m.: helper bij het spel, (aan eene speelbank:) (Fr.) croupier; -geist, m.: speelzucht; -geld, o.: 1) speelgeld, 2) zakgeld, 3) speldengeld; -genoss, m.: Zie -bruder no. 1 en no. 2; -genossin, vr.: 1) speelgenoote,(fam )speelkameraad, 2) (in het spelen met vier personen:) maat; -gesell, in.: Zie -geuoss; -gesell-schaft, vr.: 1) gezelschap spelers, 2) speelgenootschap, speel-club, 3) clubje (troepje van zoo ot zoo vele personen' om een partijtje te maken (-gesellschaft halten: er een speelhuis op nahouden; in die -gesellschaft gehen: gaan spelen); -gesetz, o.: regel van het spel; -glück, o.: geluk in het spel; -gurgel, m.: spelersbaas; -haft, bv. n.: speelsch; -haftigkeit, vr.: speelschheid; -hans, m.: spelersbaas; -haus. o.: speelhuis, (fig.) speelhol, speelhel; -jacht, vr.: pleizierjacht; -kahn, m.: plei-zierboot, boot om te spelevaren; -kame-rad, m.: speelkameraad; -kampf, m.: 1) spiegelgevecht, 2) worstel-spel; -karte, vr.: speelkaart; -kasse, vr.: (aan speelbanken :) kas van den bankier, (in gezel-schaps-spelen:) pot; -kastchen, o.: fiesjes-doosje: -katzchen,o. (-katze, vr.:) speelsch katje, speelsche poes. (fig. tam.) vroolijke Frans, dartele meid, (iron.) coquette, behaagzieke nuf; -klubb, m.: speel-club, speel-gezelschap; -kragen, m.: (zeew.) scheeps-luik; -kugel, vr.: bal om mee te spelen (kaatsbal; kolfbal: biljartbal); -leuchter, m.: kandelaar op een speeltafeltje; -leute, m. mrv.: muzikanten; -mann, m.: speelman, muzikant; -marke, vr.: fiesje, speelmerkje; -matz. m.: spelersbaas; -narr, ra.: hartstochtelijk minnaar van het spel; -ochs, m.; spring-stier; -partie, vr.: spel (d. i. eene partij van een of ander spel), partij; -pfennig, m.: Zie -marke; -platz, m.: 1) speelplaats, 2) kolfbaan, kegelbaan, kaatsbaan; -puppe, vr.: speelpop; ratze. vr.: 1) speelster in haar hart, 2) liefhebster van valsch-spelen; -raum, m.: speelruimte, speling; -regel, vr.: regel van het spel; -saai, m.: speelzaal; -sache, vr.: (een) stuk speelgoed (-sachen, vr. mrv.: speelgoed, enk.); -schuld, vr.: speelschuld; -schwester, vr.: hartstochtelijk liefhebster van het spel, speelster in haar hart;-stunde, vr.: speel-uur; -sucht, vr.: speelzucht, zucht ora te spelen; -süchtig, bv. n.: aan het spel verslaafd, tot spelen geneigd; -tag, ra.: speeldag, vrijë dag; -tascne, vr.: goocheltasch; -teller, ra.: (spl.) pot; -teufel, m.: 1) speel-duivel, 2) spelersbaas; -tisch, ra.: speel-tafel(tje); ulir, vr.: spelende klok, klok niet speelwerk; -verderber, in.: spel-ver-knoeier, (fig.) spelbederver, pretbederver; -waare, vr.: Zie -saclie; -warter, ra.: 1) biljart-jongen, markeur, 2) kegeljongen, opzetter van de kegels; -weise, vr.: manier Tan spelen (als bw.: spelenderwijs, spelende); -werk, o.: 1) speelwerk, kinderspel), 2) Zie -sachen; -wuth [t], vr.: speelwoede; -zeug, o.: speelgoed (-zeug, in Sam.: -bude, vr.: 1) speelgoedwinkel, 2. speelgoedkraam; -handler, m.: 1. speelgoedkoopman, 2. winkelier in speelgoed; -raacher, ra.: speelgoedmaker); -zimmer, |
0.: speelvertrek. wpicl'en, w. o. h. en w. b.: spelen (i. a. b.); Karten kaartspelen, (fam.) kaarten; Billard -: biljart spelen, biljarten; einen Ball in's Loch een bal maken (d. 1. in den zak stooten); Kegel -: kegelen; Schach -: schaken; Brett -: dammen; Klavier -: piano spelen; auf der Flöte •: de fluit spelen; Komödie -: coraedie spelen ; eine BoUe -: eene rol spelen; aen Liebhaber -: voor minnaar spelen, de rol van verliefde spelen; den Hans Narren-: voor gek spelen; den Meister -: (fig.) den baas spelen; in's Gelbliche -: in het geelachtige spelen, naar het geelachtige trekken; das Greschütz • lassen: het geschut laten spelen; die quot;Wasserkünste - lassen: de kunstfonteinen laten spelen (laten werken); eine Mine - lassen: eene mijn laten springen; er lasst nicht mit sich -: hij laat niet met zich spelen; Einera einen Streich -: (fara.) iemand eene poets bakken ; Einem etwas in der Hand oder aus der Hand -: iemand iets in handen of uit de handen spelen; Sie spielen sich einan-der in die Hand: (fig.) zij werken elkander in de hand, zij kaatsen elkander den bal toe; etwas in's quot;Weite -: (fig.) iets rekken als kokinje; Bankerott -: bankroet spelen, bankroet slaan, bankroet gaan. Spieier, m. (-s; mrv. -): speler; fal-scher valsche speler; I Spielerei', vr.: 1) speelwerk, kinderspel, 2) scherts, gekheid. 3) kinderwerk; Spiel'erin, vr. (mrv. -nen): speelster; spiel'erisch, bv.n.: speelsch; Spiel'ung, vr.: speling, speelruimte. Spier'e, vr.: (zeew.) doovejut, uithouder. Spier'linj^, m. (-es, -s; mrv. -s): (visch:) spiering. Spierlin^s, in Sam. I -baura, m.; (pik.) sorbeboom. |
SPINÖS.
SPIESS.
774
|
ISpiess, m. (-es; mrv. -e): 1) spies, spriet, piek, lans; 2) werpspies; (vv.) harpoen; 3) (kkk.) spit, braadspit; (voor paling:, leeuweriken, enz.:) speetje ;( op den kop van een jong hert:) spriet; den - hinter der Thüre lassen: (spr.) een ge sprek eensklaps afbreken. Zie Sipiesse. ISpiess, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) slag'-ader; -bock, m.: stelling waarop het braadspit rust; -braten, m.: aan het spit gebraden vleesch; -bürger, m.: piekenier van de burgerwacht, (fig.) belcrompen mensch, (ook:) kleine burger, (in de stu-denten-taal:) ploert; -bürgerlich, bv. n.: (fig.) bekrompen, kleingeestig, (in de stu-denten-taal:) ploerterig; -dreher, m.: spitdraaier, ronddraaier van het braadspit; -lörmig, bv. n.: speervormig, (pik.) spits; -gehörn, o.: opkomend gewei (de sprieten, mrv.) van een jong hert; -gerte, vr.: spitsroede, (fig.) karwats; -gesell, m-: 1) kameraad, mede-stander, 2) medeplichtige; -glanz, m. (-glas, o.): spiesglans, antimonium; -haar, o.: varkensborstel; -hahn, m.: kapoen (d. i. een gesneden haan); -hirsch, m.: Zie Spiesser; -ruthe It], vr.: spitsroede (-ruthen [tl laufen: door de spitroeden loopen, door de kordons loopen); -schaft, m. (-stange, vr.): staf (schaft, stok, steel) van lans of speer of piek; -trager, m.: piekenier; -treiber, m. (-wender, m.): spitdraaier, ronddraaier van het braadspit; -werfer, m.: harpoenier; -wurzel, vr.: spil; -zahn, m.: (ontl./ oogtand. Sipiess'clien, o. (-s; mrv. -); 1) speetje; 2/ sprietje. iSpies'se, m. mrv.: (fam.) schijven, moppen, duiten (d. i. geld). spies'sen, w. b.: met eene lans (speer, piek) doorsteken (doorboren), (fig.) aan eene lans rijgen; (kkk.) aan net spit steken, (paling, kleine vogels, enz.:) speten; (Turksche doodstraf:) spiesen, empa-leeren. Spies'ser, m. (-s; mrv. -): (jag.) jong hert (met pas opkomend gewei). spies'sicht (spies'sig:), bv. n.: 1) speervormig, 2) met spitse punten, piekig. ^pikant', m. (-s): fplk.) speerwortel. Spi'ke, vr.: Zie £»pieke. Spi'ker, m.: Zie Spieker. Spill, o. ( -es,-s; mrv.-e): (zeew.) gangspil; I -baum, m.: (pik.) papenhoutboom; -gaten, o. mrv.: gaten van het gangspil; -klampen, vr. mrv.: gangspil-looper, ronddraaier van het gangspil; -mage, m.: (rcht.) spillemaag (d. i. bloedverwant van den vrouwskant); -seite, vr.: (rcht., de) vrouwskant, zijde der vrouw; -spur, vr.: (zeew.) spilbedde, onder-stel van het gangspil. Spillage, vr.: (kph.) verlies door storting als anderszins; (ook:) opveegsel (b.v. graan dat op den grond gevallen is). Spille, vr.: (tech.) spil; (zeew.) gangspil; (van eene schroef:) schroefdraad; (ng.) ronddraaiend stuk speelgoed; (pik.) eierpruim. Spillen, in Sam. I -beine. o. mrv.: spilie beenen, (iron.) ooievaars-oeenen.: Spilling:, m. (-es, -s; mrv. -e): eierpruim; I -baum, m.: eierpruimeboom. Spinat', m. (-es, -s): (pik.) spinazie. |
Spind, m. en o. (-es; mrv. -e): spinde, etenskast. Spin de, vr.: Zie Spind. Spin'del, vr.: 1) spil; 2) (garen-)spoel, klos; 3) schroefdraad; 4) torenspits ; 5) (ontl.) scheenbeen, (ook:) elleboogspijp; 6) (van eene wenteltrap:) spil; 7) (zeew.) gang-spil; 8) (wkt.) spilboom, stang; I -baum, m.: (pik.) papenhoutboom, (wkt.) spilboom, stang; -beine, o. mrv.: spille boenen, (iron.) ooievaarsbeenen; -beinig, bv. n.: spil van beenen ; -birn, vr.: langwerpig spitse peer; -buche, vr.: (pik.) hagebeuk; -dünn, bv. n. (-diirr, bv, n.): schriel en mager, (fam.) boonenstaakacn-tig; -förmig, bv, n.: spilvormig; -holz, o.: (pik.) papenhout; -kraut, o.: (pik.) basterd-saffraan; -macher, m.: garenklossenmaker; -presse, vr.: schroefpers; -theil [tl, m.: (rcht.) spilledeel; -treppe, vr.: wenteltrap; -welle, vr.: garen-klos; -wirtel, m.: ring waarin de spil loopt; -zapten, m.: spil. spin'deliclit Cspin'delig), bv. n.: spilvormig. Spinell', m. (-es, -s): (min.) spinel. Spinett', o. (-es, mrv. -e): (muz.) spinet-klavier, spinet; I -draht, m.: spinetsnaar. Spin'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) sleeaoorn. spinn, in Sam. I -bar, bv. n.: spinbaar, te spinnen; -blume, vr.: (pik.) herfsttijloos, wilde saffraan; -flachs,m.: spinvlas, gehekeld vlas; -fliege, vr.: (ins.) luisvlieg, paardenluis ; -frau, vr.: spinster; -geschaft, o.: spinnerij; -haken, m.: spinhaak; -hanf, m.: spinhennep, gehekelde nennep ;-haus, o.: 1) spinnerij, 2) spinhuis, tuchthuis; -hütte, vr.: hut voor zijwormen; -kopf, m.: (zeew.) spinnekop; -marchen, o.: sprookje van Moeder de Gans? oudewijven-sprookje; -maschine, vr.: spin-machme; -meister, m.: baas over de spinners; -mühle, vr.: spinmolen; -rad, o.: spinnewiel; -raupe, vr.: (ins.) zijworm; -rocken, m.: spinrokken (-rockendistel, vr.: ruige distel); -schule, vr.: spinschool; -seide, vr.: spinzijde, zijde die gereed is om gesponnen te worden; -stube, vr.: spinzaal. spinveftrek (-stuben-marchen, o.: Zie-mÜrchen; -stubenweis-heit, vr.: oudenwijven-philosophie) :-warze, vr.: (van spinnende insecten:) spin-vochttepeltje; -webe, vr.: spinneweb, spinweb (-webenhaut, vr.: ontl.: spinne-webvlies); -wirbel, m. (-wirtel, m.)*. ring waarin de spil draait; -wolle,vr.: spinwol, wol die gereed is om gesponnen te worden. Spin'ne, vr.: (ins.) spin, (pop.) spinnekop; I -feind, bw.: zeer vijandig (Einem -feind sein: een ingekankerden haat aan iemand hebben); -jungfer, vr.: schoenlapper (een vlinder); -niftel, vr,: nicht van moederszijde. spin nen, w. b, onr. (spann; gespon'^ nen): spinnen (ook fig.); keine Seide bei etwas -: (spr.) geene zijde bij iets spinnen; I w. o. onr.: (van katten, van priktollen, enz.:) spinnen. Spinner, m, (-s; mrv. -): spinner; I -lonn, m.: spinloon. Spinnerei', vr.: spinnerij; I -besitzer, m.: eigenaar eener spinnerij. Spin'nerin, vr.: (mrv. -nen): spinster. Hpinës', bv. n.: ondeugend. |
775
SPINT.
|
ISpint, m. (-es; mrv. -e): spint (eene maat voor droge waren). ISpint, m. (-es): 1) testigheid (van brood); 2) spint (in boomen). bv. n.: (van brood:) testigr, niet goed gaar. spintisiren [iel, w. o. h.: peinzen, mijmeren. i$pion', m. (-es, -s; mrv. -e): spion; spioni'ren [ie], w. o. h.: spionneeren, loeren ; Spionirerei' |nie],vr.: spionneering. Spiral', in Sam, I -draht, m.: schroefdraad; -feder. vr.: spiraalveer; -förmig, bv. n.: spiraalvormig; -linie, vr.: spiraal-lijn. Spira'le, vr.: spiraallijn. SpiritiH'maN, in. (-): spiritismus; Spiritist', m. (-en; mrv. -en): spiritist; Spiritualis'mus, m. (-): spiritualismus; Spiritualist, m. (-en; mrv. -en): spiritualist; Spirituo'sa (Spirituo'sen), o. mrv.: geestrijke dranken; Spi'ritus, m.: spiritus (-lampe, vr.: spiritus-lamp). Spital', m. (-es, -s; mrv. Spita'ler): gasthuis, (mil.) hospitaal; auch im - ge-wesen sein: (spr.) ook van de taart gelust hebben; - für Aussatzige: leprozenhuis; 1 -fieber, o.: hospitaalkoorts; -frau, vr.: gasthuisvrouw; -kirehe, vr.: gast-huiskerk, (mil.) hospitaalkerk; -meister, m.: gasthuisvader, (mil.) directeur van het hospitaal; -mönch, m.: (kkl.-hist.) ridder van Sint-Jan, Maltezer-ridder; -mutter, vr.: gasthuismoeder; -pfarrer, m.: predikant van de gasthuiskerk (of: hospitaalkerk); -pfleger (-sehatfner), m.: Zie -meinter; -schiff, o,: (mar.) hospitaalschip, ziekenschip; -suppe, vr.: hospitaalsoep, soep voor zieken, (pop.) sloerie-nat; -verwalter (-vorsteher), m.: Zie -meister. Spit'tel, m. (-s; mrv. -): (fam.) Zie Spital. Ispitz, by. n.: spits; - auslaufen: spits toeloopen; ich kann das nicht - machen: (fig. tam.) ik kan er geen hoogte van krijgen. ISpitz, m. (-es; mrv -e): 1) basterdmops, deentje (eene hondensoort); 2) (fam.) stuk in den kraag; einen - haben: een stuk in zijn kraag hebben, een snipper aanhebben, don Prins gesproken hebben, dronken zijn. ISpitz, in Sam. I -ahorn, m.: ahornboom met spitse bladeren; -amboss, m.: (sm.) speerhaak; -arbeiter, m.: touwslager voor kleinwerk; -axt, vr.: houweel; -bart, m.: puntbaard, (iron.) geitebaard; -biirtig, bv. n.: met een puntbaard; -berg, m.: bergpiek; -bergen, o. (-s): (adk.) Spitsbergen; -beutel. m.: meelbuil; -birke, vr.: (pik.) gewone berk; -blattern, vr. mrv.: (gnk.) windpokken, waterpokken; -bohrer, m.: spitsboor; -brand, m.: brand in de punten van het graan; -bube, m.: spitsboef (-bubenbande, vr.: gauwdievenbende; -bubengesicht, o.: fielten-gezicht; -buben-sprache, vr.: .dieventaal; -bubenstreich, m.: schelmenstreeek, schurkenstreek); -büberei', vr.: spitsboeverij, schelmerij, schurkerij; -bübin, vr.: slecht schepsel, (schertsend:) schelmpje; -bübisch, bv. n. schelmachtig, (schertsend:) schelmsch; -eisen, o.: puntbeitel; -ente, vr.: (vog.) puntstaart-eend; -feile, vr.: spitsvijl; |
-findig, bv. n.: spitsvondig;-findigkeit, vr.: spitsvondigheid; -finger, m.: wijsvinger; -fiosse, vr.: puntvin; -nöte, vr.: spilvor-mige orgelpijp; -gerte, vr.: spitsroede (Zie Spiessgerte); -glas, o.: van onderen spits toeloopend glas (wijnglas, likeurkelkje, enz.); -gras, o.: (pik.) kweek^ras; -hacke, vr.: houweel; -hafer, m.: ruighaver; -hammer, m.: punthamer; -harfe, vr.: kleine harp; -haue, vr.: houweel; -hir'sch, m.: Zie Spiesser; -horn, o.: (schelp:) kinkhoorn; -hund, m.: basterdmops, deentje (eene hondensoort); -hut, m.: punthoed, spits toeloopende hoed, (ook:) steekhoed, (kph.) suikerbrood, melisbrood, (fig. iron.) verklikker ; -hütig, bv. n.: 1) met een punthoed op, 2) met een steekhoed op; -kegel, m.: spitse kegel, spits toeloopende kegel; -klee, m.: (pik.) witte klaver, steenklaver, schapen-bloem; -klette, vr.: (pik./kliskruid; -klinge, vr.: stootdegen, puntige sabel; -kopf, m.: langwerpig hootd, (fig. fam.) slimmerd, leepe gast, (van spijkers:) puntkop; -köpfig^ bv. n.: langwerpig van hoofd, (fig. tam.) slim, geslepen, leep, (van spijkers:) met een puntigen kop; -maul, o.: spits toeloopende bek, spitse bek, (visch:) moeraal; -maulig, bv. n,: spits van bek, met een spitsen bek; -maus, vr.: (drk.) veldmuis; -meissel, m.: puntbeitel; -münze, vr.: (pik.) vrouwenmunt, balsem-kruid; -nadel, vr.: naaldvisch; -name, m.: bijnaam; -nase, vr.: puntneus; -nasig, bv. n.: spits van neus, met een spitsen neus; -nuss, vr.: (pik.) waternoot, waterkastanje; -ohr, o.: spitsoor; -öhrig, bv. n.: spits van ooren, met spitse ooren; -pfahl, m.: heipaal; -pferd, o.: brandmager paard; -pinsel, vr.: fijn penseel;-pocken, vr. mrv.: Zie -blattern; -pumpe, vr.: (vog.) geitenmelker, nachtzwaluw; -rad, o.: draadtrekkers-wiel; -reim, o.: (dk.) puntdicht; -rede, vr.: 1) scherpe (vinnige) taal, 2) pluimstrijkerij, flikflooierij; -ring, m.: (spelden- ofnaaldenmakers-)slijpsteen; -ruthe lt], vr.: Zie Spiessrutlie; -satz, m.: spitsvondigheid; -saule, vr.: 1) pyra-mide 2) obelisk; -saulenartig, bv. n. (-saulig, bv. n.): pyramidaal; -sattel, m,: in eene punt uitloopende strook gronds; -schuh, m.: puntschoen, schoen met spitse punt; -schwanz, m.: (vog.) puntstaart-eend, (visch:) lintvisch; -spann, o.: span van twee paarden naast elkander met een derde er vóór; -stahl, m.: (draaiers-)punt-beitel; -stein, m.: I) slijpsteen, 2) Zie -saule (-steine, m. mrv.: spitsgeslepene diamanten); -stichel, m.: (steenhouwers-) puntbeitel; -wegerich, m.: (pik.) kleine weegbree; -weide, vr.: (pik.) zwarte wilg; -winkel, m.: (wsk.) scherpe hoek; -winke-lig, bv. n.: scherphoekig; -wort, o.: scherp woord, scherp gezegde; -zahn, m.: (ontl.) oogtand, (fig.) scherpe tand ; -zange, vr.: buigtang. Spit ze, vr.: 1) punt, (inz.) scherpe punt, spitse punt; (toren-)spits; (berg-) top, (berg-)kruin; (boom-)top; (vinger-j top; (neus-)tip, tip van den neus; (fig.) toppunt; die - des Ruhmes: het toppunt van roem; die - der Ehre: het toppunt van eer; 2) (fig.) spits, hoofd; an der -stehen (an der - sein): aan net hoofd staan, aan de spits staan; auf der - |
776
SPORKO.
|
stchen: op de punt staan, (fig.) op het spel staan; auf die - stellen: (fig1.) op het spel zetten, in de waagschaal stellen, er aan wagen; vor die - fordern: voor het front roepen, opeischen om voor den dag te komen, (fig.) uitdagen, (ook:) tarten; Einem die - bieten: aan iemand de spits bieden, aan iemand het hoofd bieden; die Dinge auf die - treiben: de dingen tot het uiterste drijven; 3) (fig.) ziel (van een puntdicht, van een gezegde, enz.), punt waarop het neerkomt, kern, pit; 4) (spl.) zeven; 5) Zie mrv. Spitzen. Spit'zel, m. (-s; mrv. -): stille verklikker, speurhond (spion) van de politie. spijt'zeln, w. o. h.: prikken, steken. iNpit'zen, w. b.: puntig maken, eene unt maken aan; (fig.) spitsen, scherpen; ie Ohren -: de ooren spitsen (1. de ooren omhoog steken, b.v een paard; 2. scherp luisteren); das Maul (pop.) een mond zetten om „pruimquot; te zeggen ; 3) et was -auf Einen: iets op iemand munten; I sich w. w.: puntig (spits) toeloopen; sich -auf: zich spitsen op, hopen op, (pop.) vlammen op. INpit'zen, vr. mrv.: kant: - klöppeln: kant kloppen; englische -: Engelsche kant: brabanter -: Brabantsche kant; I -arbeit, vr.: kantwerk, werk van kant; -armel, m.: kanten mouwtje; -artig, bv. n.: kantachtig, op kant gelijkende; -aufsatz (-besatz), m.: kanten garneersel, garneersel van kant; -flickerin, vr.: kant-stopster; -garn, o.: kantgaren, fijn garen voor kantwerk; -grund, m.: grond (bloem) van kant; -halstuch, o.: kanten doekje; -handel, m.: handel in kant; -handler, m : handelaar in kant; -haube, vr.: kanten muts(je);-hemd, o.: hemd met kanten strookjes; -kleid, o.: japon met kanten strooken; -klöppel, m.: Kantwerkers-klos; -klöppler, m.: kantklopper, kantwerk; -klöpplerin, vr.: kantklopster, kantwerkster; -kragen, m.: kanten kraag; -kram, m : 1) handel in kant, 2) kantwaren (mrv.); -kissen, o.: kantkloppers-kussen; -Iaden, m.: kant-wmkel; -macher, m.: Zie -klöppler; -manschette, vr.: met kant gegarneerde mansjet; -mantel, m.: met kant gegarneerde mantel; -model, m. (-muster, o.): patroon voor (van) kantwerk, kantpatroon; -schleier, m.: kanten sluier; -seide, vr.: (mod.) zijden kant, blonde; -stich, m.: kantsteek; -tuch, o.: 1) zakdoek(je) met kant, 2) kanten doekje; -waare, vr. (-werk, o.): kantwerk, werk van kant;-wirker,m.: Zie -klöppler; -zackchen, o.: om-oogje; -zwini, m.: Zie -garn. spit'zig. bv. n.: spits, puntig; (fig.) spitsvinnig; ein -er Winkel: (wsk.) een scherpe hoek; / -keit, vr.: spitsheid, puntigheid, (fig.) spitsvinnigheid. Npleiss, in Sam. I -herd, m.: Zie -ofen; -kupfer, m.: ruw koper; -meister, m.: zuiveraar van ruwkoper; -ofen, m.: louter-oyen. Hpleis'se, vr.: (van hout, been, enz.:) splinter; (van ijzer:) bladder, schilfer-hamerslag. spleis sen, w. o. onr. s. (spliss; ge-splis'sen): 1) splijten, 2) splinteren; w. b.: splijten, spouwen, kloovc-n; (fig.) splitsen; (ook:) afsplinteren; (in schrijfpennen:) het split maken in; (koper:) zuiveren, louteren. |
Spleis'ser, m. (-s; mrv. -): splijter, spouwer, kloover; (fig.) splitser. spleis'sig, bv. n.: licht splijtend, licht spouwend. Splint, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (in hout:) spint; 2) Zie Sipleinse; 3) (zeew.) spie, spij; I -bolzen, m.: spiebout; -gat, o.: spiegat. Splin'ter, m. (-s;- mrv. -): Zie £»])leisse; | -nackend (-nackt), bv. n.: spiernaakt. Ispliss: Zie spleissen. [Spliss, m. (-es; mrv. -e): spleet; I -eisen, o.: (zeew.) splits-ijzer; -hammer, m.: splitshainer; -horn, o.: splitshoorn; -pfiock, ra.: splits-ijzer. splisnen, w. b.: (zeew.) splitsen, lasschen, (tim.) zwaluwstaarten. ^plltt, in Sam. I -erbse, vr.: split-erwt; -fisch, m.: gespouwen stokvisch; -holz, o.: kloof hout. split ten, w. b.: Zie spleissen. Split'ter, m. (-s; mrv. -): Zie Spleisse; I -nackend (-nackt), bv. n.: spiernaakt; -richten, w. o. h.: vitten; -richter, in.: vitter; -toll, bv. n.: stapelgek; -zange, vr.: (hik.) splintertang, Split'terclien, o. (-s; mrv.-): 1) splintertje; 2) bladdertje, schilfertje;split'terig, bv. n.: 1) splinterend, afsplmterend, 2) splinterig, vol splinters, (van ijzer:) bladderig; split'tern, w. o. h.: en s.: splinteren, afsplinteren, (van ijzer:) bladderen, afschilferen; w. b.: 1) tot splinters slaan, 2) afsplinteren, (een boom:) van onderen dunner maken om hem gemakkelijker te vellen. £gt;plitz, in Sam. I -eisen, enz.: Zie Spliss. split'zen, w. b.: Zie splissen. Spo lien, vr. mrv.: (fig.) buit (enk.). Sponde, vr.: legerstede, bed; (dk.) sponde. Sponsa'lien, vr. mrv.: (rcht.) trouwbeloften. spontan', bv. n.: vrijwillig, uit eigen beweging; Spontaneitaf, vr.: spontaneïteit. Sponton', m, (-es, -s; mrv. -e): (mil.) sponton, halve piek. Spor, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) borstader; -apfel, m. (-birnc. vr.): sorbe-appel, sorbe-bes; -ei, o.t vuil ei, bedorven ei; -fleck, m.: bederfvlek, vlek van bederf; -leder, o.: spoor-riempje, Spora'den. vr. mrv.: (adk.) Spora-discne Eilanden; sporadisch, bv. n.: sporadisch (-e Insein: Sporadische Eilanden; -e Krankheiten: gnk.: sporadische ziekten, ziekten die niet algemeen heer-schend optreden, doch waarvan slechts hier en daar op zich zelf staande gevallen voorkomen). Ispo'ren, w. o. s.: beginnen te rotten, tot bederf overgaan. ISpo ren, mrv. (Zie Sporn); I -stich, m.: (rsJ prik met de sporen, (pik.) malde-geer, kruisbladerige gentiaan; einem Pferde -stiche geben: aan een paard de sporen geven; voller -stiche: vol wonden yan spoorprikken. Spo'rer, m. (-s ; mrv. -): sporen maker. Spor'ko, o. (-s): (kph.) bruto-gewicht. |
SPRACHREINIGUXG.
SPORN.
777
|
S|gt;orii, m. (-es, -s; mrv. -en of Spo'-Ten): spoor (1. aan den hiel van een ruiter; 2. scherpe punt aan den poot van een haan); (fig:.) spoorslag-, prikkel ; der -zu heroischen Thaten: de prikkel tot heldhaftige daden; einen - zu viel haben: (fig-, fam.) een slag van den molen beethebben, van Lotje getikt zijn, er één te min hebben, er één van de vijf kwijt zijn; I -ader, vr.: (ontl.) borst-ader: -blume, vr.: (pik.) ridderspoor; -flügel, m.: (vog.) spoor-vogel, spoorwiek, lansvogel, chirurgijn; -förmig, bv, n.: hane-spoorvormig, prikkel-vormig; -fiisse, m. mrv.: met sporen gewapende voeten of pooten; -halter, m.: spoorleertje ; -leder, o.: ^ spoor-riempje; -radchen, o.: spoor-radertje; -riemen, rn,: spoor-riempje; -statig, bv. n.: (rs.) weerstrevig, koppig, (fig.) overprikkeld; -stich, m.: prik met een der sporen, prik met de sporen, (fig.) spoor-slag; -streichs, bw.: in vollen ren, spoorslags, (fig.) in allerijl; -trager, m.: spoorleertje. npor nen, w. b.: (rs.) de sporen geven aan; (fig.) aansporen; I sich -, w. w.: sporen aandoen (gespornt, bv. n.: sporen dragende, fam.: gestiefelt und gespornf: gelaarsd en gespoord). Spor'tel, m. (-s; mrv. -): mand; I -kasse, vr.: 1) kas der leges, kas der emolumenten, 2) pot van het verval der dienstboden; -taxe, vr.: reglement op het heften van leges of emolumenten, (fig. fam.) fooien-stelsel. ISpor'teln, m. mrv.: leges, emolumenten; (fam.) buitenkansjes, fooien,(enk.) verval. Ispor'teln, w. o. h.: Zie het w. o. sportuliren. Sportulant'. m. (-en; mrv. -en): emolumenten-trekker; sportuli'ren [lie], w. o. h.: 1) emolumenten opleveren, 2) (fam.) verval opleveren. Spott, m. (-es, -s): spot; (fig.) voorwerp van spot; zum -e werden: ten spot worden; seinen - mit etwas treiben: den spot met iets drijven, spotten met iets: mit - und Schande abziehen müssen; met beschaamde kaken moeten aftrekken; I -benennung, vr.: spotnaam, ten spot makende bijnaam, scheldnaam; -bild, o.: caricatuur, spotprent; -bürger, m.: burger zonder burgerrecht; -dichter, m.: hekeldichter; -drossel, vr.: (vog.) spotvogel; -frage, vr.: bespottelijke vraag; -gebilde, o.: Zie -bild; -gebot, o.: bespottelijk bod. (fam.) jodenbod; -gedicht, o.: hekeldicht, satire, spotdicht, spotvers; -geist, m.: 1) spotter, 2) (fam.gt; spotvogel; -gelachter, o.: spottend gelach; -geld, o.: spotprijs (um ein -geld: vooreen spotprijs, schandekoop); -kauf, m.; koop voor eenen spotprijs; -lied, o.: spotlied; -lob, o.: spottende lof, (fam.) in de hoogte stokerij; -lust, ra.: spotzucht; -maul, o.: Zie -g-eist; -name, ra.: Zie -benennung:; -preis, m.: Zie -ireld; -rede, vr.: spotternij, satire; -schrift, vr.: spotschrift, satire (-schrift-steller, ra.: satirenmaker, satiriek schrijver); -sprache, vr.; ironie, spotternij; -sucht, vr.; spotzucht; -vogel, m.: (vog.) spotvogel, (fig.) spotvogel, grappenmaker; -weise, bw.: spottenderwijze; -wohlfeil, bv. n. en bw.: schandekoop, schandelijk goedkoop. |
Spöttelei', vr.: spotternij; -spöt'teln w. o. h.: den draak steken (~ über met). npot'ten, w. o. h. en w. b.: spotten; Einen - (über Einen -): 1) met iemand spotten, iemand bespotten, 2) iemand bespottelijk maken, 3) iemand voor den gek houden, den draak met iemand steken. spoftenswerth [t], bv. n.: bespottelijk, belachelijk. Spotter, m. (-s; mrv. -); spotter; Spötterei', vr.; spotternij; Spöt'terin, vr. (mrv. -nen); spotster; spöftisch, bv. n.; spottend; Spott ier, m. (-s; mrv. -): (fam.) draaksteker, spotvogel, grappenmaker, schalk ; Spött'lerin, vr. (mrv. -nen); (fam.) draaksteekster. Ispraeh: Zie Mpreclien. ISpracli, in Sam. I -ahnlichkeit, vr.; overeenstemming der talen: -art, vr.: geest der (eener) taal; -bau, m.; woordschikking, woordvoeging, syntaxis; -be-merkung, vr.; taalkundige opmerking; -eigenheit (-eigenthümlichkeit [tl), vr.; taaleigen, bijzondere eigenschap (eigenaardige bijzonderheid) eener (der) taal (eine deutsche -eigenthümlichkeit; 1. een Duitsch taaleigen, 2. een germanismus); •fahig, bv. n,: 1) in staat om te spreken, 2) tot spreken bevoegd, (fig.) welbespraakt; -fahigkeit, vr.; (fig.) welbespraaktheid, (ook;) taalkennis; -feger, m.; purist, letterzifter; -fehler, m.; taalfout; -fenster, o.; (in kloosters;) getralied raampje door hetwelk men met bezoekers kan spreken, spreek-raampje; -fertig, bv, n.; welbespraakt, rad ter taal; -fertigkeit, vr.: welbespraaktheid, radheid van tong; -forscher, m.; taalvorscher, philoloog, taalgeleerde; -forschung, vr; taalvorsching, philologie, taalgeleerdheid; -gabe, vr.; 1) spraakvermogen, 2) welbespraaktheid; -gebrauch, m.; spraakgebruik; -gelehrsam-keit, vr.; taalgeleerdheid; -gelehrte, in.; taalgeleerde; -gemenge (-gemengsel, -gemisch), o.; 1) mengelmoes van talen, 2) spraakverwarring; -gesetz, o.; taalwet; -gewandt, bv. n.; Zie -fertig?: -gewirr, o.; spraakverwarring; -gewölbe, o.: klankverwulfsel, volgens de regelen der klankleer ingerichte overdekking; -gitter, o.; Zie -fenster; -grübelei', vr.;taalzifte-rij; -grübler, m.; taalzifter;-kenner, m.; taalkundige, taalgeleerde;-kenntniss [nis], vr. (-kunde, vr.): taalkennis, taalkunde, taalgeleerdheid; -kundig, bv. n.; taalkundig; -kunst, vr. (-lehre, vr.); spraakkunst; -lehrer, ra.: taalmeester; -los, bv. n.; sprakeloos; -losigkeit, vr.: sprakeloosheid; -mann, m.; (fam.) taalman, taalkundige; -massig, bv.n.; Zie -richtig:; -massigkeit; vr.; Zie -riclitigkeit; ' -meister, m.: taalmeester; -menger (-mischer), m.: taalverbasteraar, gebruikmaker van uit-heemsche woorden; -mengerei' (-mische-rei'), vr.; taalverbastering, gebruik van uitneemsche woorden ; -neuerer, m.: invoerder van nieuwigheden in de taal; -neuerung, vr.; nieuwigheid in de taal; -organ, o.: spraak-orgaan ; -recht, bv. n.; Zie -rielitig; -regel, m.; taalregel; -reichthum [tl, m.; rijkdom van eene (de) taal; -reiniger, m.: taalzifter; -reinheit, vr.; zuiverheid der (van) taal; -reinigung. |
SPRËNGREGEN.
778
|
vr.: taalzuivering; -richtig, bv. n.: spraakkundig juist, overeenkomstig de regelen der spraakkunst; -richtigkeit, vr.: spraakkunstige juistheid; -rohr, o.: spreekbuis, spreektrompet, (zeew.) roeper, (fig.) woordvoerder; -schatz, m.: taalschat, rijkdom van eene (de) taal; -schnitzer, m,:taalfout; -selig, bv. n.: spraakzaam, rederijk; -studium, o.: taalstudie; -trichter, m.: Zie -rohr; -übung, vr.: taaloefening; -un-riehtigkeit, vr.: spraakkunstige onjuistheid; -unterrieht, m. : 1) taai-onderwijs, 2) les in talen (deutseher -unterrieht: les in het Duitsch); -verbesserer, m.: taalhervormer; -verbesserung, vr.: hervorming van eene (de) taal; -verderber, in.: taalbederver; -verderbung, vr.: taaibederving; -vermogen, o.: scraakvermogen; -verun-reinigung, vr.: Zie -mengerei; -ver-wirrung, vr.: spraakverwarring; -weise, \r.: manier van spreken;-werkzeug, o.: spraak-orgaan; -widrig, bv. n.: tegen de regelen der spraakkunst of tegen het spraakgebruik aandruischende; -widrig-keit, vr.: 1) taalfout, 2) verkeerd spraakgebruik; -wissenschaft, vr.: Zie -for-HCliung; -zimmer, o.: spreekkamer, spreekvertrek. Spra'che, vr.: 1) spraak; (fig.) spraakvermogen, stem; aie - verloren naben: zijne (hare) spraak verloren hebben; eine schwere - haben : moeielijk spreken; heraus mit der -: spreek op!, spreek!; nicht mit der - heraus wollen : niet voor de zaak willen uitkomen; etwas zur -bringen: iets ter sprake brengen; zur-kommen: ter spraKe komen; 2) taal (ook fig.); die deutsche -: de Duitsche taal; die neuern -n: de nieuwe talen; die lebenden -n: de levende talen; die - der Augen: de taal der oogen; die -des Herzens: de taal van het hart; eine derbe - führen: eene stoute taal voeren; sic führen dieselbe -: zij voeren dezelfde taal, (fam.) zij tappen uit hetzelfde vaatje. iSpra'eheii, vr. mrv.: talen; I -mischung, yr.: Zie Spracligeiiieiige;-verwirrung, vr.: spraakverwarring. spracli lieh, bv. n.: de taal betreffende, taal-. sprat'ze In (sprat'zen), w. o. h.: knapperen, knetteren; sprat'zelig, bv. n.: knapperend, knetterend. Sprech, in Sam. I -art, vr.: 1) manier van spreken, 2) tongval; -bar, bv. n.: te uiten, uit te spreken; -geld, o.: (rcht.) kosten (mrv.) van het vonnis; -gesang, m.: (muz.) recitatief; -werk, o.: (pop.) mondwerk, (gem.) smoelwerk; -zimmer, o,: spreekkamer, spreekvertrek. |
Isprecli'en, onr. w. o. h. en w. b, (spnchst, spricht; sprach: sprich; ge-sproch'en): 1) spreken; (fam.) praten, redeneeren; vom Wetter -: over het weer praten, (fig. fam.) over koetjes en kalfjes praten; für Einen -: voor iem. spreken, een goed woord voor iemand doen; die Sache spricht für sich: dat spreekt vanzelf; nicht zu - sein (sich nicht - lassen): niet te spreken zijn; nicht gut zu - sein: (fig.) niet goed te spreken zijn, niet goed gemutst zijn; nicht gut auf Einen zu -sein: (fig. fam.) het niet op iemand hebben, het land aan iemand hebben; mit sich - lassen: met zich laten redeneeren, vatbaar voor rede zijn; die Verzweiflung spricht aus ihm: de wanhoop doet hem zoo spreken; 2) ein Gebet -: een gebed doen; 3) in einer Sache -: over iets oor-deelen, zijn gevoelen over iets zeggen; ein Urtheil jtj -: een oordeel vellen, (rcht.) een vonnis vellen; Einen schuldig -: iemand schuldig verklaren; Einen frei -: iem. onschuldig verklaren, iem. vrijspreken ; seine Verwirrung spricht ihn ins Zuchthaus: zijne verlegenheid brengt hem achter slot (maakt, dat hij zal moeten zitten); aus einem andern Tone -: (fam.) uit een ander vaatje tappen. ISprecli'en, z. n. o. (-s): (het) spreken; ein zum - ahnhches Portrat: een sprekend gelijkend portret. Spreid'er, m. (-s; mrv. -): spreker; (fig.) redenaar; (ook:) woordvoerder; 1 Sprech'erin, vr. (mrv. -nen): spreekster. Spreck'e, vr.: zwarte (bessendragende) elzeooom. Hpreli, in Sam. 1 -drossel, vr. (vog.) eenzaam-levende merel. Spreh'e, vr.: (vog.) spreeuw. Spreil, m. (-es, -s; mrv. -e): (bij slachters:) houten vleeschpin Spreiss, in Sam. I -feder, vr.: (in horloges:) veer die het te snel loopen van het raderwerk tempert;-haken, m.: kolenbranders-haak. Spreis'se, vr.: 1) wig, keg; 2) schoor, stut. Spreis'sel, m. (-s; mrv. -): 1) stekel, scherpe punt; 2) ladder-sport. spreis'sen, w. o. onr. s. (spross; gespros'sen): (pik.) uitloopen, uitspruiten, botten; 1 \v. b. reg.: 1) uitspreiden, 2) dwars zetten; I sicli -, w. w. onr.: 1) sich - gegen: zich verzetten tegen, sporrelen tegen; sich mit den Füssen - gegen: zijne voeten dwars zetten tegen; 2) sich - mit: pralen met, bluften met, pochen op, zich verhoovaardigen op. Spreit, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Spriet. Sprei'te, vr.: sprei-plaats; auf der - liegen: uitgespreicf liggen; I sprei'ten, w. b.: uitspreiden. Sprei'ze, vr.: 1) stut, schoor; 2) spalk-hout, spalk; 3) dwarsligger. sprei'zen, w. b.: 1) uitspreiden; 2) dwars zetten; 3) stutten, schoren; 4) (bij slachters:) spalken: die Beine aus einan-der -: wijdbeens gaan staan of zitten; I sich - w. w.: Zie het w. w. spreissen (sieh). Spreng, in Sam. I -arbeit, vr.: (mil.) mineurs-werk; -büchse, vr.: (art.) spring-bus : -büschel, o.: Zie -pinsel; -fass, o. (-gefass, o.): tuingieter, sproeikan, (kkl.) wij waterbak; -graben, m.: mijn die bestemd is om te springen; -graber, m.: (mil.) mineur, mijngraver; grube, vr.: Zie -graben; -kanne, vr.: tuingieter, sproeikan; -kessel, m.: (kkl.) wijwaterbak; -kugel, vr.: (art.) bpm, (ook:) granaat; -mast, vr.: dun uitgestrooid varkensvoeder in een eikelbosch ; -pinsel, m.: sprenkelkwast, (kkl.) wijwaterkwast; -pulver, o.: buskruit (om mijnen, rotsen, enz., te doen springen); -regen, m.-.stuif- |
SPRENG STüCK.
SPRINGER.
779
SPRUNG.
SPR1NZ.
780
|
1 Springr'erin vr. (mrv. -nen): snringster, (fiff.) danseres, (inz.) koordedanseres. Sprinz. m. (-es; mrv. -e): (vog:.) steenvalk. «üprinzelii, w. o. h.: knip-oogen, lonken; w. b.: Zie «prei'zen, Spritz, in Sam. I -bad, o.: stortbad; -büchse, vr.: spuitje; -fisch, in.: Zie -wall; -fleck, m.: spat, modderspat; -fleckig:, bv. n.: bespat, vol spatten; -gebackene. o.: Zie -kuclien;-glas, o.: sproei-fleseh; -gurke, vr.: wilde komkommer; -kanne, vr.: sproeikan, (inz.) tuingieter; -kuchen, ra. spritsgebak, sprits; -leder, o.: (aan rijtuigen:) slijkbord; -mittel, o.: 1) inspuiting, 2) lavement; -regen,ra.: Zie Sprenregen; -röhrchen, o.: lavement-spuitie; -röhfe, vr.: 1) spuit; 2) neusgat van den water-opspuiten den walvisch; -wall, in.: blaasviscn, water-opspuitende walvisch; -wedel, m.: sproei-kwast, (kkl.) wijwaterkwast; -wurt, ra.: (mtsl.) boraping, ruwe bepleistering; -wurm, ra.: (gnk.) blaasworra. Sprit'ze, vr.: spuit; (hik. en gnk.) snuitje, (inz.) klisteer-spuit, lavementspuit; lt;fig.) brandspuit. I^prit'zen, w. o. h. en w. b.: 1) spuiten, 2) inspuiten; (slijk en modder, enz.:) spatten. IHprit'zen. in Sam. I -arbeiter, ra.: spuitgast; -haus? o.: spuithuis(je); -leute, m. mrv.: spuitgasten; -macher, ra.: brandspuiten-raaker; -inann, m.: spuitgast; -meister, m.: brandmeester ;-rohr, o. (-röhre, vr.): pijp der brandspuit-slang: -schlauch, ra.: brandspuit-slang; -stock, m.: zuiger. Sprit zer, m. (-s; mrv. -): 1) spuiter; 2) (van brandspuiten:) pijphouder, lulle-man: 3) slijk-spat, modderspat. Spröd, in Sam. 1 -heit, vr.: Zie Sprö-di^keit. iHprö'de, bv. n.: 1) broos (fam.: bros), licht breekbaar, (van ijzer:) sprokkig; 2) zedig, bedeesd, verlegen, (fig.) nuffig; -thun, zich nuffig aanstellen; I -thun, o.: nuffigheid. ISpröcle, vr.: 1) (iron.) zedig zusje, (fig.) nufje, (fam.) nuffig nest, (pop.) steekneus; 2) Zie Sprödi^keit. Sprö'cligkeit, vr.: 1) broosheid (fam.: brosheid), breekbaarheid, (van ijzer: sprokkigheid; 2) zedigheid^ bedeesdheid, verlegenheid; (fig.) nuffigheid, (pop.) steekneuzerij. Ispross: Zie spriessen. ISpross, m. (-es; rarv. -e): 1) (pik.) spruit, uitspruitsel, loot, (ook:) knop; (fig.) spruit, telg, afstammeling; 2) (aan 't gewei van een* hert:) spriet, punt; 1 -gewachs, o.: spruitgewas; -vogel, m.: slaande nachtegaal. SpröNS'chen, o. (-s; mrv. -): spruitje, uitsnruitseltje; knopje. Spros'se, vr.: 1) sport, laddersport; (fig.) trap, graad; (in vensterramen:) dwars-lijstje, ruit-invatsel; (aan wagen-ladders, enz.:) dwarshout, dwarsklamp; 2) sproet, zomer-sproet; 3) (pik.) spruit, uitspruitsel, loot, (ook:) knop; 4) Zie Spross no. 2. Tspros'sen, w. o. h.: (pik.) uitloopen, botten; knoppen zetten. |
ISpros'sen, in Sam. 1 -bier, o.: zoet-gemaakt bier; -essenz, vr.: zoetgemaakte wijn; -fichte, vr.: Canadasche denneboom; -kohl, m.: spruitkool. Spros'ser, m. (-s; mrv. -): (vog.) slaande nachtegaal. Spross'lingr, ra. (-es, -s; mrv. -e): Zie SprosH no. 1. Sprott, m. (-es, -s; mrv. -e):(visch:) sprot; I -erz, o.: zwavelzuur lood. Sprofte, vr.; (visch:) sprot. Spruch, ra. (-^s, -s; mrv. Sprü'che): snreuk, zinspreuk, kenspreuk, kernspreuk; die Sprüche Saloraonis: (bijb.) de Spreuken Salomons; 2) uitspraak, beslissing; zum -e stehen; (door rechterlijke of scheidsrechterlijke uitspraak) beslist moeten worden; etwas zu gütlichem -e stellen: iets aan de uitspraak van scheidsrechters onderwerpen; I -brief, ra. schriftelijke uitspraak, (rcht.) afschrift van een vonnis ; -buch, o.: spreukenboek; -fahig, bv. n.: bevoegd (om uitspraak te doen), competent; -fertig, bv. n.: voldoende onderzocht om beslist te worden; -geld, o.: kosten (mrv.) van het vonnis; -gesang, m.: (muz.) motet; -mann, ra.: scheidsman, scheidsrechter; -massig, bv. n.: zinspreukigr; -register, o.: register (lijst) van bijbelteksten; -reich, bv. n.: zinspreukig; -spre-cher, m.: improvisator; -reif, bv. n.: Zie -fertig; -weise, bw.; in spreuken, bij wijze van spreuken: -weiser, m. : concordantie op den Bijbel. Sprücli, in Sam. I -wort, o.: Zie Spricliwort, sprnchlich, bv. n.: spreukachtig. Spru'del, m. (-s: mrv. -): opborreling; (fig.) opborrelende bron, sproedelbron; I -bad, o.: stortbad; -kopf, in.: heethoofd, (fam.) driftkop; -quelle, vr.: opborrelende bron, sproedelbron; -wasser, o.: opborrelend water, sproedelbronwater. spm'deln, w. o. h.: opborrelen, opbruisen ; (van wijn:) tintelen fonkelen, (ook:) schuimen; (in het spreken:) al te rad van tong zijn, (ook:) stotteren; spru-delnder quot;VVitz: (fig.) tintelend vernuft; sprudelnder Kopf: heethoofd, (fam.) driftkop. Sprud ler, ra. (-s; mrv. -): snavelsnel; (ook:) stotteraar; Sprud'lenn, vr. (mrv. -nen) kakelaarster; (ook:) stotteraarster. £gt;prüli, in Sam, I -auge, o.: (fig.) vlammend oog; -feuer, o.: vonken-spattend vuur; -regen, m.: motregen, stofregen. Npriili'en, w. b.: spatten; w. o. h.: fonkelen; w. onpers. h.: motteren, stuif-regenen; es sprülit: het raottert. Sprang, m. (-es, -s; mrv. Sprüng'e): sprong; (fig.) berst, knak; (ontl.) enklauw, enkel, voetknokkel; (vea.) kootbeen; (van een scheepszeil:) buik; einen - machen (einen - thun): eenen sprong doen; krumme Sprünge machen: kromme sprongen maken, bokkesprongen maken; er wird keine grossen Sprünge machen: (ng. fam.) hij zal spoedig uitgehold hebben, hij zal niet lang mooi-weer spelen; Sprünge haben: bersten hebben: Sprünge bekom-men: bersten krijgen; auf seine alten Sprünge kommen: (fig. fam.) weerm zijne oude kwaal vervallen; Einen auf die Sprünge kommen (hinter Eines Sprünge kommen): (fig.) iemands streken ontdekken, achter iemands streken komen; Einem |
SPRUNGHAFER.
STAAR.
781
|
auf die Snrüng-e helfen: (figr.) iemand op dreef helpen, iemands geheugen te hulp komen; auf dem -estehen: (fig.) op sprong staan, op het punt staan; in vollem -e: (fig.) in volle vaart, spoorslags; zum -e lassen: (eene koe, eene merrie, enz.:) laten dekken; es ist ein guter - von hier bis dahin: (fig. fam.) van hier tot daar is een heele rek; I -bein, o.: (ontl.) enklauw, enkel, voetknokkel, (vea.) koot; -hafer, m.: wilde haver, vloghaver, windhaver; -gelenk, o.: spronggewricht; -knoehen, m.: Zie -bein; -lauf, m.: (muz.) verbindings-boogje; -riemen, m.: (rs.) springriem; -weise, bw.: met sprongen, (fig.) met norten en stooten. Spuck, in Sam. 1 -kasten, m.: spuig-bakje;-napf, m.: 1) spuigbakje, 2) kwispedoor. Spuck'e, vr.: speeksel, spog; spuck'en, w. o. h, en w. b.: spuwen, (tam.) spuigen; Spuck'er. m.(-s; mrv.-): spuiger; Spuek'e-rin, vr.: spuigster; spuck'ig, bv. n.: 1) be spogen, bekwijld, 2) spuigerig. spu'deii (sicli), w. w.: Zie spiiten. spu'clig:, bv. n.: Zie sputig:. Mpuk. m. (-es, -s; mrv. -e): 1) lawaai, leven, bombarie, gedruisch; 2) spook; Einem einen - machen: (spr.) iemand eene poets bakken; I -gesehiente, vr.: spookgeschiedenis; -mahrchen 1-marchenl, o.: spookvertelling; -stunde, vr.: spook-uur. Hpii'ken, w. o. h.: spoken (i. a. b.); es spuKt in diesem Hause: het spookt in dat huis; ein Haus, in dem es spukt: een huis waar het spookt, een spookhuis; es spukt bei ihm im Oberstübehen (es spukt in seinem Kopte): (fig.) het is in zijne bovenkamer niet richtig, hij is malende, hij is niet wel bij het hoofd; es spuktdurch die Glieder; (fig.) het spookt (net rijdt) door al de leden, het doet zich voelen door al de leden, Spukerei', vr.: spokerij. £gt;piil, in Sam. I -baum, m.: (pik.) pa-pennoutboom; -eisen, o.: spil; -junge, m.: garen winder; -madchen,o.: garenwindster; -rad, o. (-winde, vr.): garenwindster-wiel; -wurm, m.: (gnk.) spoelworm, ingewandsworm. Spiil, in Sam. I -fass, o.: spoelbak, spoelkuip; -gelte, vr,: (voor varkens:) spoeling-ton; -hader, m.: vaatdoek; -kelch, m.: (kkl.) kelk met ongewijden wijn, ablutie-kelk; -kessel,m. (-kübel, in.): spoelkuip, spoelbak; -kumpf, m.: spoelkom; -magd, vr.: yatenwaschster; -napf, m.: spoelkom:-stein, m.: gootsteen;-wasser, o.: 1) spoelwater, (fig.) slappe drank, slappe sloerie, 2) varkensspoeling. Spurclien, o. (-s; mrv.-): garenklosje; Spule, yr.: 1) klos, garenklos, 2) penne-schacht. spu'len, w. b.: opwinden, op de spoel winden; Spu'ler, m. (-s; mrv. -): garen-winder; Spu'lerin, vr. (mrv. -nen): garenwindster. spii'len. w. o. h.: spoelen; (van rivieren:) an die Mauern -: langs de muren spoelen; w. b.: spoelen, omspoelen, uitspoelen, opspoelen, enz.; Spu'lerin, vr. (mrv. -nen): spoelster. Spii licht, o.: spoelsel, spoeling. Spund, m. (-es, -s; rarv. Spün'de): (aan vaten :) spon, stop, (ook:) spongat, borngat; |
(aan vijvers:) tap; I -band, o.: eerste^ hoepel (hoepband) boven of onder het bomgat; -blech, o.: plaatje over het «pongat; -bohrer, ra.: sponboor; -brett, o. (-diele, vr.): spon-duig; -geld, o.: 1) wijnbelasting, 2) bierbelasting; -hefen, m.: uit het spongat loopende giststof; -kork, m.: kurken stop; -loch, o.: spongat; -machery. ra.: sponnenmaker; -messer, o.: kuipersdissel; -zapfen, m.; spontap, zwikje. Spün'de, in Sam. I -brett, o.: spon-duig, spiin'den. w. b.: (vaten:) met een spon dichtmaken; (meel, enz.:) tonnen, in vaten doen; (tim.lt; sponnen, met sponningen verbinden; (lambrizeeringen:) oeschieten. 8piin'dei% m. (-s; mrv. -(: 1) wijndrager, 2) bierdrager, ..) meeltonner. ISpur, vr.: 1) spoor (door een levend wezen ergens achtergelaten); 2) wagenspoor: 3) (van schepen:) kielwater, zog; (van eenen mast:) spoor; die - vom Wilde haben: (jag.) het wild ruiken, het wild op het spoor zijn: auf der - bleiben: op het spoor blijven; die - verlieren : het spoor verliezen, (fig.) het spoor bijster worden; Einen aus der - bringen: iemand vau het spoor afbrengen; Einem aul' die - helfen: iemand op het spoor helpen of brengen; Einem auf die - kommen: 1) iemand op het spoor komen, iemands spoor ontdekken, 2) iem. in de kaart kijken, iemands oogmerken doorgronden. ISpur, in Sam. I -biene, vr.: (ins.) sluipwesp; -ei, o.: vuil ei; -eisen, o.: mes of ijzer om de af voer gleuf onder in een smeltoven te maken; -gang,m.: (jag.)opsporing van het wild; -herd, m.: smeltoven met afvoergleuven voor het gesmolten metaal; -los, bv. n.: spoorloos; -pferd, o. :(jag.) paard dat men berijdt om het wild op te sporen; -ritt, m.: (jag.) rit om het wild op te sporen; -schnee, m.: (jag.) pas gevallen sneeuw; -stein, m.: steen met het afdruksel van eene plant of van een dier er op ; -wiesel, o.: Zie lehneuinon. Spiir. in Sam. I -gang, m.: Zie Spur-gang; -hund, ra.: (jag. en fig.) speurhond* -kraft, vr.: gaaf ora op te sporen, schranderheid, scherpzinnigheid; -schnee, m.: (jag.) pas gevallen sneeuw; -sinn, ra.: Zie -kraft. Ispu'ren, w. o. h.: in het (wagen-) spoor blijven, spoor houden. ISpu'ren, in Sain. I -stein, m.: Zie Spur^tein. spn'ren, w. o. h.: speuren, snuffelen, zoeken (- nach: naar); I w, b.: bespeuren, ontwaren, merken, (jag.) ruiken, (fig.) voelen, ondervinden; eine Neigung zu Einem -: eene genegenheid voor iemand voelen; man spürt die Ruthe It] wohl men voelt de roede wel. Spn'rer, ra. (-s;rary.-): (jag. en fig.) speurhond; (fig. ook:) uitvorscner; Spürerei', vr.: (fig.) (het) snuffelen, (het) vorschen. Spntation', vr.: speeksel-afscheiding. spu ten (sicli), w. w.: zich spoeden, zich haasten. spu'tijsr, bv. n.: schielijk, haastig, spüt'zen, w. o. h,: spuigen, spuwen. Sqnil'le, vr. (visch:) krabbe. I£»taar jStar], ra. (-es, -s; mrv. -e); (vog.) spreeuw ; I -raatz, ra.: (vog.) spreeuw, (fig. fam.) uilskuiken, (iron.) papegaai, echo, naprater. |
782 STAATSKECHTLICH.
STAAK.
|
tataar IStar], m. (-os, -s): 'hik.) staar; grrauer grauwe staar; gröner groene staar; schwarzer zwarte staar; Einem den - stechen: iemand van dw staar lichten, (fig.) iemand de oogen openen; er nat den (fig. fam.) hij is met blindheid geslagen; I -blind, bv. n.: blind van de staar; -blindheit, vr.: blindheid van de staar; -brille, vr.: bril niet bolrond geslepene glazen (voor iemand die van de staar gelicht is); -feil, o.: -staarvlies; -nadel, vr.: naald om de staar te lichten; -stechen, o.: staarlichting, (het) lichten van de staar; -steelier, m.: staarlichter. Staat, 1) m. (-es, -s); staatsie, praal, pracht; - führen (- machen): vertoon maken ; grossen - tunren (grossen - machen): groot vertoon maken, op een grooten voet leven; - mit etwas machen: vertoon (parade) maken met iets, pralen (pronken) met iets; 2) m. (-es, -s; mrv. -en): staat, rijk (keizerrijk, koninkrijK, republiek, enz.), mogendheid; Kirche und -: KerkenStaat; ein freier -: een gemeenebest, eene republiek; das Beste des -es: het welzijn van den staat, het welzijn des rijks. ] Zie mrv. JStaaten. IStaa'ten, m. mrv.: (stk.) staten: General -: Algemeene Staten, Staten-generaal; Provinzial -: provinciale staten. IStaa'ten, in Sam. I -beschreibung,vr.: staatkundige aardrijksbeschrijving;-bund, m.: statenbond; -eiland, o.: (adk.) Stateneiland; -fahne, vr.: (hist.) statenvlag,vlag der Algemeeae Staten; -flicker, m.: (iron.) staatkundige tinnegieter; -geschichte,vr.: geschiedenis der (voornaamste) rijken; -kunde, vr.: kennis van de staatkundige inrichting der (voornaamste) rijken, staatswetenschap; -kundige, m.: staatsman; -lehre, vr.: Zie -kuncle; -lehrer, m.: leeraar in de staatswetenschap; -verein, m.: Zie -buncl; -versammlung, vr.: statenvergadering. Htaat'lich, bv. n.: staats-. |
Staats, in Sam. I -abgaben, vr. mrv.: rijksbelastingen; -akten, vr. mrv.: staatsdocumenten, staatsbescheiden; -aktien, vr. mrv.: staatspapieren, effecten; -amt, o.: openbaar ambt, staatspost; -angele-genheit, vr.: staatszaak; -anleihe, vr.: openbare leening, staatsleening; -anwalt, m.: (rcht.) procureur-generaal; -anwalt-schaft, vr.: (rcht.) openbaar ministerie; -anweisung, vr.: (door den Staat gewaarborgd) papiergeld (bankbiljet, muntbiljet, enz.); -anzeiger, m.: staats-courant, gouvernements-blad; -archiv, o.: rijksarchief; -ausgabe, vr.: rijks-uitgaaf;-bank, vr.: rijksbank; -bankerott, m.: staatsbankroet; -beamte, m.: openbaar ambtenaar, ambtenaar van den staat; -bedarf, m.: behoefte van den staat; -bediente, m.: staatsdienaar, dienaar van den staat; -bedienung, vr.: Zie -amt; -bedürfniss [s]. o,: Zie -bedarf; -behörde, vr.: overheid, openbare macht; -bote, m.: gouvernements-koerier; -bürger, m.: staatsburger, burger van den staat (-bürgerrecht, o.: staatsburgerrecht); -bürgerlich, bv. n.: staatsburgerlijk; -dame, vr.: staatsdame; -degen, m.: galadegen; -diener, m.; Zie -bediente: -dienst, m.: staatsdienst; -effekten, o.: Zie -aktien; -eigenthum [t], o.: 1) rijksdomein, staats-domein, 2) rijks-eigendom, staats-eigendom; -einkünfte, vr. mrv.: rijks-inkomsten, vijks-ontvangsten; -ein-richtung, vr.: staatsregeling; -finanzen, vr. mrv.: rijks-middelen, rijks-financiën; -fonds, m. mrv.: openbare fondsen, effecten; -forscher, m.: beoefenaar van de staatswetenschap; -fraulein, o.: hofdame; -gebaude, o : openbaar gebouw, rijksgebouw, (dk.) schip van staat; -gefangene, m. en vr.: staatsgevangene; -gefiingniss [nis], o.: staatsgevangenis; -geheiraniss [nis], o.: staatsgeheim; -geheimschreiber, m.: secretaris van staat; -geschafte, o. mrv.: staatszaken; -geschichte, vr.: staatkundige geschiedenis; -gesetz, o.: rijks-wet; -gewalt, vr.; 1) openbaar gezag, 2) hoogste gezag; -glaubiger, m.: schuldeischer van den staat; -grund, m.: reden van staat; -griff, m.: staatsgreep; -grundgesetz, o.: grondwet (des rijks); -grundsatz, m.: stelregel in de staatkunde; -gut, o.: 1) openbaar eigendom, 2) rijks-domein; -handbuch, o.: staatsalmanak; -handel, m,: staatszaak; -haushalt, vr,: 1) huishouding van staat, 2) staathuishoudkunde; -interesse, o.: rijksbelang, staatsbelang; -kalender, m.: staats-alma-nak; -kanzlei^ vr.: rijks-kanselarij; -kanzier, m.: rijks-kanselier; -kasse, vr.: openbare schatkist;-kirche, vr.: staatskerk; -kleid, o. (-kleidung, vr.): gala-kleeding; -klug, bv. n.: staatkundig, (fig.) geslepen, slim, sluw; -klugheit, vr.: staatkunde, (fig.) geslepenheid, slimheid, sluwheid; -klügler, m.: staatkundige tinnegieter; -kniff, m.: Zie -griff: -körper, m.: lichaam van staat; -kosten, vr. mry.: rijkskosten, kosten van den staat; -kraf-te, vr.: krachten van den staat;-kredit, o.: nationaal krediet, staatskrediet; -kunde, vr.: staatkunde; -kundig, bv. n.: staatkundig; -kunst, vr.: staatkunde, regeerkunst; -künstler, m.: staatkundige tinnegieter; -kutsche, vr.: gala-koets, gala-rijtuig; -lasten, vr. mrv.: openbare lasten, rijks-lasten; -lehre, vr.: staatswetenschap, theorie der staatkunde; -lehrer, m.: leeraar in de staatswetenschap; -list, vr.: staatkundige streek, (fig.) krijgslist; -macht, vr.: staatsgezag, macht van den staat; -mann, m.: staatsman; -mantel, m,: staatsie-mantel; -maxime, vr.: stelregel in de staatkunde; -minister, m.: minister van staat, (in Engeland:) lid van het kabinet; -oberhaupt, o.: hootd van staat; -ökonomie, vr.: Zie -Iiauslialt; -pachter, m.: pachter van eenen tak van 's rijks inkomsten; -papier, o.: staatspapier (-papiere, o. mrv.: staatsschuldbrieven, effecten, openbare tondsen; -papierhandel, m,: effectenhandel; -papier-handler, m.: effectenhandelaar; -papier-inhaber, m.: houder van schuldbrieven ten laste van den staat); -pferd, o.: paradepaard; -prokurator, m.: Zie -anwalt; -puppe, vr.: (fig. fam.) pop op de kast; -ratn I tl, m.: 1) staatsraad, raad van state, 2) staatsraad, lid van den raad van state; -riithin [t], vr.: staatsraadsvrouw; -rechen-kunst, vr.: financieel beleid; -rechner, m.: financier; -recht, o.: staatsrecht (-rechts-lehrer, m.: Zie -lehrer); -rechtlich, bv.n.: |
STAATSREFORM.
STADIUM.
783
|
staatsrechtelijk; -reform, vr.: 1) herziening1 van de grondwet, 2) omwenteling:; -regel, vr.: Zie -maxime; -regicrung, vr.: staatsbewind, rijksbewind, gouvernement; -religion, vr.: godsdienst van staat, staatskerk; -roman, m.: staatkundige roman; -ruder, o.: roer van staat; -sache, vr.: staatszaak; -schatz, m.: 's rijks schatkist; -schein, in.: Zie -ainveiNiing:; -schiff, o.: (dk.) schip van staat, staatshulk; -schrift, vr.: staatkundig geschrift; -schriftsteller, staatkundig schrijver, publicist; -schuld, vr.: staatsschuld, openbare schuld (-schuldschein, m.: inschrijving op het Grootboek, ook: rente-coupon; -schulden-zahlungskasse, of: -schuldentilgungskasse, vr.: amortisatie-kas); -schuldner, m.: schuldenaar van den staat (van het rijk); -sekretar, m.: secretaris van staat;-siegel, o.: rijks-zegel, (het) groot zegel; -streich, ui.: staatsgreep; -umanderung(-umkehrung, -umwalzung, -umwandlung), vr.: staatsomwenteling: -uniform, vr.: (mil.) groot tonue; -unterhandler, m.: diplomaat; -unterhandlung, vr: staatkundige onderhandeling; -verbesserer, m.: hervormer van het staatsbestuur; -verbesserung, vr.: hervorming van het staatsbestuur; -ver-brechen, o.: staatkundig misdrijf; -ver-brecher, m.: staatkundig misdadiger; -verfassung, vr.: staatsregeling, grondwet; -vermogen, o.: vermogen van den staat; -versammlung, vr.: constitutioneele vergadering; -verwalter, m.: rijksbestuurder, bewindvoerder: -verwaltung, vr.: rijksbestuur, staatsbestuur, uitvoerend bewind; -wagen, m.: gala-rijtuig; -weis-heit, vr.: staatsmanswijsheid, staatkunde ; -wirth [tl, m.: 1) staathuishoudkundige, 2) financier; -wirthschaft [tl, vr.: 1) staathuishoudkunde, 2) financieel beleid; -wissenschaft, vr.: staatswetenschap, staatkunde; -wissenschaftlich, bv. n.: staatkundig; -wohl, o.: welzijn van den staat, welzijn des rijks; -zimmer, o.: pronkkamer, (fam.) mooie kamer; -zweck, o.: staatkundig doel. IStab, m. (-es, -e; mrv. Sta'be): 1) staf; (fig.) stok; 2) (mil.) staf, (Fr..) état-major; 3) (van goud of zilver:) staaf: (als maat:) el; (bij kuipers:) duig; (bwk.) koordvor-mige versiering; (in eene vogelkooi:) roest; der - eines Marschalls; de maarschalksstaf; der - eines Konstabels: de korte stok van een politic-dienaar; der schwarze -: de zwarte staf (van den bode in het Engelsche Hoogerhuis); seinen -weiter setzen: (fig.) zijne reis vervolgen; den - über Einen brechen: (fig.) den staf over iemand breken, een (inz. ongunstig) oordeel over iemand vellen. IStab, in Sam. I -einguss, m.: staafvorm, vorm om (goud- of zilver-)staven te gieten; -eisen, o.: staaf-ijzer; -gericht, o.: crimineel gerechtshof; -gold, o.: staafgoud; -halter, m.: stafdrager; -hamnier, in.: plethamer; -hobel. m.: holle schaaf (om lijsten rond te schavpn); -holz, o.: duighout; -lehen, o.: (hist.) bisschoppelijk leen; -los, bv. n.: zonder staf, (fig.) zonder steun; -messkunst, vr.: meting met den stok (met de el, enz.); -rechenkunst, vr. (-rechnen, o.): (het) rekenen met behulp van staafjes; —silber. o.: staafzilver; -thierchen [t], o.: infusie-diertje; -trager, m.: stafdrager; |
-wurz, vr.: (pik.) averuit; -zehnte, m.: tiend van wikken, enz. I Zie Htab». Stab clien, o. (-s ; mrv. -): staafje. Nta'bel (Sta bel), m. (-s; mrv. -): rijs-tak, rijs; I -erbsen, vr. mrv.: met de ranken zich om rijs slingerende erwten: -herr, m.: (bij tornooi-spelen:) staf-meester. 8ta'beln (sta bel n), w. b.: met rijshout stutten (erwten), rijs-takken zetten in (een erwtenbed), Sta'ber, in Sam. I -rad, o.: schep-rad (b.v. van een watermolen). Sta'berl, m. (-s): (tnl.) harlekijn, hansworst. Stab'Ier (St üb 'ler), m. (-s; mrv. -): stafdrager. Stabs, in Sam. I -arzt, m.: (mil.) chirurgijn-majoor; -offizier, m.: stafofficier; -quartier, o.: (mil.) hoofdkwartier. Ntaeb: Zie steelien. Staeli'el, m.: stekel; (van eene bij:) angel; (van eene gesp:) tong; (fig.) prikkel; (van een puntdicht:) (de) ziel, (het) bijtende, (het) scherpe; wider den -lecken: vruchteloos tegensporrelen; der - des Gewissens: de knaging (wroeging) van het geweten; der - des Todes: (oijb.) de prikkel des doods; ein - im Auge: (fig.) een doorn in het oog; I -barsch, m.: (visch:) stekelbaars; -beer, in Sam. (-busch, m., -strauch, m.: doornbesse-boom, kruisbesseboom); -beere, vr.: doornbes, kruisbes; -bett, o.: (iron.) hard bed, (fig.) ziekbed; -biene, vr.: (ins.) werkbij, honigbij; -börs, m.: (visch:) stekelbaars; -butte, vr.: (visch:) tarbot; -dolde, vr.: (pik.) stekelkroon; -fisch, m.: stekelvisch (runder -fisch: zeeegel); -flosse, vr.: rugvin; -fiosser, m.: stekelvinnige visch; -haarig. bv. n.: met borstelig haar; -heu, o,: (pik.) baardgras, kameelhooi; -kraut, o.: (pik.) ossebreke, prang wortel; -los, bv. n.: zonder stekels, zonder angel, zonder prikkel; -nuss, yr.: (pik.) waternoot; -raupe, vr.: (ins.) ruige rups; -rede, vr.: stekelig gezegde; -roche, m.: (visch:) stekelrog; -rücken, m.: (visch:) stekelrug, (drk.) stekelvarken; -scherz, m.: stekelige scherts; -schrift, m.: 1) hekelschrift, satire, 2) schotschntt; -schwein, o.: stekelvarken; -stock, m.: prikkel; -thier |t], o.: stekelvarken;-wort, o.: stekelig woord, stekelig gezegde; -zunge, vr.: (fig.) scherpe (vinnige) tong, (fig,) lastertong. staeli'elieht, bv. n.: stekelachtig; stach'elig, bv. n.: stekelig (ook fig.); stach'eln, w. b.: 1) prikken, steken, (fig.) aanporren, aandrijven, aansporen, (ook :) stekelige zetten geven aan, 2) van prikkels (van stekels, van scherpe punten) voorzien; stach'lig, bv. n.: stekelig (ook fig.). Staekett', o. (-es, -s; mrv. -e): staketsel, paalwerk; (vest.) palissade; I Stacket'tenzaun, o.: staketsel. Stad, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) oever; 2) kade. jSta'clen, m. (-s; mrv. -): Zie Start. Sta'del, m. (-s; mrv, -): 1) stal, stalling ; 2) schuur; I -geld, o.: stalgeld. Sta'rtinui, o. (-s; mrv. Stadiën); stadium (eene oud-Grieksche wegmaat): (fig.) stadium (d. i. staat van gevorderdheid). |
STAFFIRÜNG.
STADT.
784
|
Htadt, vr. (mrv. Stad'te}: stad; von einer - zur andern: van de eene stad naar de andere; von - zu van stad tot stad; 1 -abgaben, vr, mrv.: stadslasten, stedelijke belastingen; -accise, vr.: stedelijke accijns, stedelijke impost; -adel, m.: in de stad woonachtige adel, (hist, en fig.) patricische familiën (mrv.); -adelige, m.: stads-edelman, (hist, en fig.) patriciër; -amt, o.: gemeente-post. stads-post; -amt-mann, m.: (zooveel als) burgemeester; -anwalt, m.: syndicus;-archiv, o.: stedelijk archief; -arzt, m.: stads-dokter (1. gemeente-geneesheer voor de armen, 2. geneesheer in eene stad); -ausrufer (-aus-scheller), m.: stadsomroeper; -bann. m.: stadsgebied: -bauherr, m.: inspecteur der stads-gebouwen, (in het oude Rome:) edile; -baumeister, m.: stads-bouwmeester, stads-architect; -beamte, m.: stedelijk ambtenaar; -belenchtung, vr.: straatverlichting in eene (de) stad;-besatzung,vr.: stads-garnizoen, bezetting in eene (de) stad; -beschreibung, vr.: beschrijving van eene (de) stad; -bewohner, m. (-bewohne-rin, vr.): stedeling; -bote, m.: stadsbode; -buch, o.: 1) stedelijk bevolkingsregister, 2) kadastrale legger van eene (de) stad; -bürger, m,: stadsburger; -büttel, m,: stadsbode; -einwohner, m. (-einwohne-rin, vr.): stedeling; -feste, vr. (-festung, vr.) : citadel; -flur, vr.: grondgebied rondom de stad; -freiheit, vr.: aan eene (de) stad verleend privilegie; -gebaude, o.: stadsgebouw (1. gebouw in eene stad, 2. aan de stad toebehoorend gebouw, gemeente-gebouw); -gebiet, o.: stadsgebied; -gefangniss [nis], o,: gijzeling, stedelijke gevangenis; -gegend, vr.: 1) omstreek eencr (der) stad, 2) stadswijk ; -gemeinde, vr.: stedelijke gemeente; -gerechtigkeit, vr. ( gerechtsamt, vr.): stads-privilegie; -gerede, o.: Zie -ge-schwatz; -gericht, o.: kanton-gerecht (-gerichtsbeisitzer, m.: griffier van het kanton-gerecht); -gerücht, o.: stadsgerucht; -gescnichte, vr*: 1) geschiedenis eener (der) stad, 2) stads-geschiedenis, stads-voorval; -gesetz, o.: stedelijke verordening; -gesenwatz, o.: stads-praatje (er ist zum -geschwatz geworden: ram.: de gansche stad spreekt over hem, hij gaat de gansche stad door over de tong); -gesprach, o.: Zie -geschwRtz; -gewicht, o.: ijkgewicht; -graben, m.: stadsgracht; -gut, o.: stadsgoed, stadsgrond; -haupt-mann, m.: kapitein bij de stedelijke schutterij; -haus, o.: stadhuis;-herr, m.: 1) lid van den stedelijken raad, 2) stadsheer, heer uit de stad; -kammer, vr.: stedelijke thesaurie, stads-kas; -kamme-rer, m.: stedelijk ontvanger, gemeenteontvanger; -keiler, m.: stadskelder;-kind, o : stadskind; -kirche, vr.: stadskerk; -klatsche, vr.: 1) stadsgeklets, 2) (iron.) stads-omroeper, wandelende nieuwspost; -knecht, m : stadsbode;-kommandant; m.: laats-kommandant; -kundig, bv. n.: aan e gansche stad bekend, algemeen bekend; -leben, o.: stadsleven, (het) leven in eene stad; -leute, m. mrv.: stedelingen, (pop.) stee-lui; -magistrat, m.: magistraat der stad ;-mannschaft, vr.: Zie -besatzung:; -massig, bv. n.: steedsch (bw.: op zijn steedsch); -mauer, vr : stads-muur;-miliz, vr.: stedelijke schutterij; -musikant (-mu-sikus,) m.: stadsmuzikant; -neuigkeit, vr.: stads nieuws; -obrigkeit vr.: stedelijk bestuur; -ordnung, vr.: stedelijke verordening; -pfarrer, m.: 1) stads-pastoor, 2) stads-predikant; -pfeifer, m.: stadsmuzikant; -pfiege, vr.: beheer over de stedelijke middelen; -pfleger, m.: (hist.) pretor, (thans:) gemeenteontvanger^ -pflichtig, bv. n.: aan de stad onderhoorig; -physikus, m.: Zie -arzt; -rath [t], m.: |
1) stedelijke raad, 2) lid van den stedelijken raad; -recht, o.: 1) stedelijke verordening. 2) stads-privilegie;-regiment, o.: stedelijk bestuur; -richter, m.: kantonrechter; -schaden, m.: stedelijke belasting; -schatz, m.: Zie -kamnier; -schlüsselr m. mrv.: sleutels eener (der) stad; -schreiber, m,: gemeente-secretaris; -schreiberei'. vr.: gemeente-secretarie; -schultheiss, m.: schout, (zooveel als) burgemeester; -schule; vr.: stads-school; -schwimmer, m.: rijtuig op veeren; -siegel, o.: stads-zegel; -soldat, in.: schutter; -steuer, vr.: stedelijke belasting; -syndikus, m.: Zie -anwalt; -theil [t], m.: stads-gedeelte, stads-wijk; -thor. o.: stads-poort; -thurm [t], m.: J) stadstoren, 2) gijzeling, stedelijke gevangenis; -verordnete, m.: lid van den stedelijken raad; -viertel, o.: stads-wijk; -vogt, m. : (zooveel als) burgemeester; -volk, o.: stads-volk; -wache, vr.: brandpiket; -wage, vr.: stads-waag (-wagemeister, m.: stads-waagmeester); -wagen, in.: stads-rijtuig; -wahrung, vr.: 1) in eene (de) stad gangbare munt. 2) muntvoet eener stad met eigen muntrecht; -wall, m.: stads-wal; -wappen, o.: stads-wapen; -weide, gemeente-weide, meentgrond, meent; -wesen, o.: stadswezen; -wohnung, vr.: woning (huis) in de stad; -wundarzt, m.: stadsheelmeester. Stad'ter, m. (-s; mrv. -): stedeling;. Stad'terin, vr. (mrv. -nenj: stedelinge; stad'tisch, bv. n.: steedsch, stads- (als bw.: op zijn steedsch): Stadt'ling, m. (-es^ -s: mrv. -e) ea vr.: stecleling. Stalla ge, vr.: (schl.) stoffeering. Staffel, vr.: trap, trede, sport; (fig.) trap; I -förmig, bv. n.: trapvormig; -holz, o.: wi^r met kepen; -stellung, vr.: (mil., Fr.) echelon ; -weise, bw.: trapswijzer (mil.) op geregelde afstanden van elkander geplaatst (geëchelonneerd). Statte lei , vr.: 1) stavelei, werkbank; 2) schilders-ezel Staflfet'te, vr.: 1) renbode, estafette; 2) expresse. Staftir I fieri, in Sam. I -maler, m.: 1) kladschilder, 2) prentenkleurder, 3) ver-nisser; -malerei', vr.: 1) (het)kladschilderen, 2) (het) prentenkleuren. staf tl'ren [fie], w. b.: (schl.) stoffeeren^ (prenten:) kleuren; (kim.) garneeren, (hoeden:) opmaken; (fig.) versieren, (fam.) mooimaken. Staftl'rer [fiel, m. (-s; mrv. -): stoffeerder, garneerder, opmaker, versierderr enz. (Zie stafllren); (ook:) vergulder; (ook:) prentenkleurder. Staftl'rung |fie]. vr.: (schl.) stoffeering; (van kleederen en hoeden:) garnituur; (fig. fam.) bonte opschik, smakelooze opschik; (van een ledekant:) |
STAMMKARTE.
STAG.
785
|
onder-stel, (in eene bedstede:) onderlagen (mrv.). Stag, m. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) stag; I -augc, o.: stag-oog; -block, o.: stagblok; -garnat, o.: staggarnaat; -segel, o.: stagzeil; -takel, o.: stagtakel; -weise,bw.: stagswijze (der Anker steht -weise: het anker staat recht overeind). Ntagnol', o. (-s): bladtin. iNtahl: Zie stehlen. IStahl, m. (-es, -s; mrv. Stah'le): staal (i. a. b.); I -ader, vr.: (mnw.) staal-ader; -ahnlich, bv. n.: staalachtig; -arbeit, vr.: werk van staal; -arbeiter, m.: staalverwerker; -artig, bv. n.: staalachtig; -arzenei', vr.: (gnk.) staalmiddel; -bad, o.: (gnk.) staalbad, bad van staalwater;-blau; bv. n.: staalachtig blauw; -blech, o.: geplet staal; -brennen, o.: (het) vervormen van ijzer tot staal;-brunnen,m.: staalbron. staalwater-bron; -derb, bv. n.: staalhard, als staal zoo hard; -draht, m.: staaldraad, stalen draad; -erz, o.: staalerts, staalhoudend erts; -fabrik, vr.: staalfabriek; -farbe, vr.: staalkleur; -farben (-farbig), bv. n.: staalachtig blauw; -teder, vr.: (om te schrijven;) stalen pen, (wkt.) stalen veer; -flitter, vr. en m.: blinkend loovertje van staal; -grün, bv.n. en z. n. o.: donkergroen; -hammer, m.: staalfabriek;-harte, bv. n.: staalhard, als staal zoo hard; -harte, vr.: hardheid van staal; -hartung, vr.: harding van staal; -hütte, vr: staalfabriek; -kette, vr.: stalen ketting; -knopf, m.: 1) stalen knoop, 2) stalen knop; -kugel, vr.: balletje wonderzalf; -mittel, o.: (gnk.) staalmiddel; -pille, vr.: (gnk.) staalpil; -platte, vr.: stalen plaat; -pulver, o.: 1) staalvijlsel, 2) poeder om staal te poetsen; -quelle, vr.: staalbron, staalwater-bron; -ring, m. : stalen ring;-schnalle, vr.: stalen gesp; -schneider, in.: staal-graveur, graveur op staal; -spiegel, m.: stalen spiegel; -stab, m.: vierkant stuk staal; -staub, m.: staalvijlsel; -stecher, m.: staal-graveur, graveur op staal; -stecherei', vr.; (het); graveeren op staal; -stein, m.: (mnw.) staalhoudend erts; -stich, m.: staalplaat, staal-gravure; -waaren, vr.mrv.: staalwaren; -wasser, o.: staal-water, -werk, o.: 1) staalfabriek, 2) staalwerk; werk van staal. stüh'len, w. b.: (tech.) verstalen; (fig.) stalen, sterken, gehard maken. stamp;h'lern, bv. n.: stalen, van staal. Htahr, m.: (vog. en hik.) Zie 8taar. Stahr IStar], m. (-es, -s; mrv. -e): ram; I -lamm, o.: lam (jong schaap) van het mannelijk geslacht. stüh'ren [sta'renl, w. o. h.: naar den ram verlangen, tochtig zijn;w. b.: dekken, bespringen. Sta'ke, vr.: 1) staak; 2) schippersboom. ^ta'ken, m. (-s; mrv.): Zie ^take. Stakett', o.: Zie $»taekctt. Stalaktif, m. (-s): dropsteen. IStall, m. (-es, -s; mrv. Stal'le): Dstal; 2) hok; den - zuthun, wenn's Pferd gestohlen ist: (spr.) den put dempen als het kalf verdronken is; geduldiger Schafe gehen viele in den -: ^spr.) er gaan vele makke schapen fn één hok. IStall, m. (-es, -s): paardenpis. IStall, in Sam. I -amt, o: stalmeester- |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 1 schap; -baum, m.: stalboom, latierboom; -beamte, m.: stalmeester; -bediente, m.: stalknecht; -blind, bv. n.: stalblind, door het lang op stal staan blind; -bube, m.: staljongen; -bürste, vr.: roskam; -decke, vr.: paardedek; -eimer, m.; stal-emmer; -tullen, o.: stalveulen, (fig. fam.) winkeldochter (d. i. een artikel dat lang onverkocht in den winkel blijft); -fütte-rung, vr.: 1) stalvoedering, 2) stal voeder; -geld, o.: stalgeld; -herr, m.: opper-stal-meester; -junge, m.: staljongen; -kittel, m.: stalkiel; -knecht, m.: stalknecht; -kraut, o.: (pik.) stalkruid, prangwortel; -laterne, vr. (-leuchte, vr.): stal-lantaarn; -meister, in.: 1) stalmeester, 2) pikeur; -raum, m.: stalling, uitspanning (waar rijtuigen uitgespannen en paarden gestald kunnen worden); -ross, o.: rijpaard; -statig, bv. n.: niet van stal willende; -thür, yr.: staldeur; -zins, m.: stal-huur. Stall dien. o. (-s; mrv. -): l) stalletje, kleine stal; 2) hokje. stallen, w. o. h.: (van paarden:) pissen; (fig.) samenwonen, samengaan; sich mit einander gut -: (fig. fam.) goed met elkander overweg kunnen; I w. b.: stallen. Stal'lung:, vr.: stalling (1. het stallen, 2. de plaats waar gestald wordt); met netten afgeperkte ruimte in een bosch; I Stal'lungszins, stalgeld. Stam'bul. o. (-s): (adk.) Stamboel (d. i. Constantinopel). Stamin, m. (-es, -s; mrv. Stam'me): stam (van een boom; van eene familie; van een menschenras of dierenras); (pik. ook:) stengel, steel; (in het kaartspel:) stok; (in de taalkunde:) stam, wortel; (mil.) kader; ein schoner - Vieh: een uitmuntend ras vee; ein wilder een wilde volksstam; der Apfel fallt nicht weit vom -e: (spr.) de appel valt niet ver van den boom; I -altern, m. mrv.: stam-ouders; -austrage, m. mrv.: (hist.) door de Duit-sche vorsten zeiven gekozene scheidsrechters ter beslechting van hunne geschillen; -baum, m.: stamboom, geslachtslijst; -biene, vr.: in eenen boomstam nestelende bij; -blatt, o-: (pik.) aan den stam groeiend blad, (fig.) albumblaadje; -buch, o.: 1) stamboek, 2) album (-buchblatt, o.: albumblaadje; -buchreiter, m.: hunkeraar om albumblaadjes); -buchstabe, m.: (tik.) wortelletter, stamletter; -burg, vr.: voorvaderlijk kasteel, familie-kasteel; -ende, o.: tronk (van boom of plant), (rcht.) staak; -endung, vr.: (tik.) uitgang van den wortel, (ook:) eerste naamval, nominatief; •erbe, m.: erfgenaam van het familie-goed, stamhouder; -erbschaft, vr.: (het) erven bij staken; -farbe, vr.: oorspronkelijke kleur; -faul, bv. n.: in den stam rot; -folge, vr.: afstamming; -form, vr.: oorspronkelijke vorm; -geld, o.: fonds-kapitaal, (spl.) inzet, pot; -gestift, o.: (rcht.) fideï-commis; -gut, o.: familie-goed, familie-bezitting; -haft, bv. n.: stevig; -haftigkeit, vr.: stevigheid; -halter, m.: stamhouder (eenige of oudste zoon); -haus, o.: fvorstelijk) stamhuis, dynastie, (kph.) hoofdkantoor, (fig.) huis dat door den stamheer van do familie bewoond werd; -holz, o.: stamhout; -karte, vr.: (spl.) stok, (ook:) kaart van druk. 50 |
STANDFIEBER.
STAMMLAND.
|
den stok: -land, o.: moederland; -lehen, o.: (hist.) familie-leen;-leiter, yr.: (muz.) toonladder; -linie, vr.: geslachts-linie; -lode, vr.: loot uit den stam; -los, bv. n.: stengelloos, ongestengeld; -mutter, vr.: stammoeder; -nennwort, o.: (tik.) stamwoord, wortelwoord; -ochs, m.: sprmg-stier, bul; -paar, o. enk.: stam-ouders (mrv.); -register, o.: stamregister, geslachtsregister; -reihe, vr.: geslachts-linie; -reis, o.: (pik.) wortel-spruit, wortelloot; -scha-ferei', vr.: schapenfokkerij ; -schwarm, in.: zwerm bijën om voort te telen; -schwein, o.: moedervarken, zeug; -silbe, vr.: wortellettergreep; -sitz, m. ^ havezate, voorvaderlijk landgoed, familie-bezitting; -sprache, vr,: (tik.) grondtaal; -tafel, vr.: Zie -register ; -trager, m.: (hist.) bezitter van een erfelijk leen : -vater, m.: stamvader; -vermachtniss Inis), o.: (rcht.) fideï-commis; -vermogen, 9.: oorspronkelijk vermogen, grondkapitaal; -vieh, o.: fokvee; -volk, o.: oorspronkelijk volk; -wappen, 0.: geslachts-wapen, familiewapen ; -wort, 0.: 1) oorspronkelijk woord, 2) wortelwoord, stamwoord; -wurzel, vr.: uit den stam groeiende wortel, hartwortel; -zeitwort, o.: (tik,) wortel-werkwoord. Stamm. in Sam. I -axt, vr.: zware bijl; -eisen, o.: termoor, steekbeitel;-geschwell, 0. enk.: schoorbalken (mrv.) aan sluisdeuren; -leder, o.:(bij schoenmakers:) konterfort, binnenleer aan den hiel; -leiste, vr.: dwarslijst, dwarsklamp; -nadel, vr.: (schoenmakers-)bros; -ring, m.: schoenma-kers-)duimring. Htaiiiiu'clien. o. (-s; mrv. -): 1) stammetje; 2) stengeltje, steeltje. stam'meln, w. o. h. en w. b.: stamelen, stotteren, (pop.) hakkelen. Ntam'men, w. o. s.: afstammen, stiim'inen. w. b.: 1) (boomen:) vellen, rooien, omhakken; (tim. en mnw.)hakken, houwen, steken, maken (b.v, een gat); 2) zetten; die Arme in die Seite -: zijne (hare) armen in zijne (hare) zijden zetten; die Füsse gegen die Wand-: zijne voeten stevig tegen den muur zetten; 3) stuiten, tegenhouden (b.v. stroomend water); (fig.) afdammen; 1 sich w. w.: zich verzetten - gegen: tegen), zich te weer stellen; sich - gegen: weerstand bieden aan, wederstaan. stam'mieht, bv. n.: stevig, stüm'mig:, bv. n.: (pik.) gestengeld; (fig.) stevig; I -keit, vr.: 1) gestengeldheid, 2) stevigheid. ^tamm'ler, m. (-s; mrv.-): stamelaar, stotteraar, (pop.) hakkelaar; Stamm'lerm, vr. (mrv. -nen): stamelaarster, stotteraarster, (pop.) hakkelaarster. ^tUm'pel, m.: Zie Stempel. stam pen (stHm pen), w. b.: 1) stopten, stampen, slaan; 2) graten maken in (b.v. in een noefijzer); ein Loch in eine Eisenplatte -: een gat in eene ijzeren plaat maken; 3) een knop maken op; Stecknadeln -: de knoppen op spelden maken. Stam'per (Stam per), m. (-s; mrv. -): stooter, stamper; gatenmaker; spelden-maker (Zie stampen). Stampf, in Sam. 1 -ban, m.: (het) bouwen met leem of klei, (ook:) hut (hok, muur, enz.) van leem of klei; -büchse, vr.: |
vijzel; -erde, yr.: vastgestampte aarde, leem; -gang, m.: molensteen van een stampmolen; -klotz, m.: 1) straatstamper, 2) heiblok ; -loch, o.: (papiermakerij:) bak onder den stamper; -mühle, vr.: stampmolen; -perle, vr.: zaadparel; -reiten, w. o. h.: (zeew.) stampen; -see,m.: stampzee, holle zee; -schlagel, m.: Zie -klotz ; -stag, o.: (zeew.) stamp-stag, tweede looze stag; -steven, m.: (zeew,) stampsteven; -trog, m.: stamptrog, stampbak; -werk, o.: stampmolen; -zucker, m.: lompen-suiker, lompsuiker. „ v Stamp'fe, vr.: 1) (het) stampen, (het) fijnstampen; 2) stamper (voorwerp waarmede men stampt), stamp; 3) stamp- trstampfen, w. 0. h.: (zeew.) stampen; auf das Gat -: (zeew.) op zijn gat stampen; I w. b.: stampen (i. a. b.). Stamp fer, m. (-s; mrv. -): stamper (1. persoon die stampt; 2. voorwerp waarmee men stampt; 3, schip dat stampt). ^ Stamp ier, m.: Zie Stempler. Istand: Zie stehen. IStand, m. (-es, -s; mrv. Stande): 1) stand, (het) staan, manier van staan, houding; 2) plaats, geplaatstheid; 3) stand, rang, klasse; 4) stand, staat, toestand, gesteldheid; - halten: stand houden; der - eines Planeten: de stand (het aspect) van eene planeet; der - des Wassers: de stand (de hoogte) van het water, de waterstand; ich habe hier keinen guten - : ik heb hier geen goede plaats, (van winkeliers en neringdoenden:) ik zit hier op geen goeden stand: - in der Kirche: plaats (bank, stoel) in de kerk; - aut dem Markte: plaats (staanplaats, fig.: kraam, tent) op de markt; der - des Wildes: de verblijfplaats (het leger) van het wild; der dritte (stk.) de derde stand; die gelehrten Stande: de geleerde standen; ein Mann von -e: een man van stand, een aanzienlijk man; von geringem-e: van geringen stand, van minderen stand; seinem -e gemass leben: overeenkomstig zijnen (maatschappelijken) stand leven: seinen - verandern: van stand (van betrekking) veranderen; der ehelose -(der ledige -): de ongehuwde staat; der eheliche -: de echtstaat, de gehuwde staat; den - einer Sache kennen: weten hoe eene zaak staat, weten hoe het met eene zaak gesteld is; der - der Frage: di* stand (de gesteldheid) van de quaestie; der - der Parteien: de stand (de gesteldheid) der partijen; in gutem -e : in goeden staat; in gutem, taulichem -e: in goeden staat van onderhoud; im -e sein, zu___: in staat zijn, om te ...; Einen in den - setzen: iemand in staat stellen; etwas zu -e bringen (mit etwas zu -e kommen): iets tot stand brengen; zu -e kommen: tot stand komen. I Zie mrv. Stünde. , . . iStand, in Sam. I -baum, m.; (tnb.) vrii-staande boom (in tegenstelling van leiboom), windvanger, (in stallen;) latierboom; -bild, 0.: standbeeld: -block, m.: (zeew.) ezelshoofd; -büchse, vr.: scherpschutters-geweer, geweer met getrokken loop; -fest, bv. n.: stevig, (hg.) standvastig; -fieber, o.: koorts die niet |
STANGENZIRKEL.
STANDGELD.
787
|
Avijken wil; -greld, o.: staangreld; -kra-mer, m.: marktman (die met eene kraam op de markt staat); -la^er, m.: standplaats; -lehre, vr.: evenwichts-leer; -ort, m.: 1) standplaats, 2) staanplaats; -pferd, o.: wisselpaard, versch paard; -platz, m.: Zie -ort; -punkt, m.: 1) standpunt, ■2) oogrpunt, grezichts-punt; -quartier, o.: standplaats; -recht, o.; 1) krijgswet, 2) krijgsraad; -rechtlich, bv. n.: volgens de krijgswet (-rechtlich erschiessen: fu-sileeren, den kogel geven aan); -rede, vr.: redevoering (aanspraak, toespraak) voor de vuist (eine -rede am Grabe: eene lijkrede bij het graf); -redner, m.: redenaar voor de vuist; -riss, m.: teekening van een gebouw; -schaft, vr:: 1) lidmaatschap der Staten, hoedanigheid van volksvertegenwoordiger, 2) volksvertegenwoordiging; -schein, in.: bewijs van eene vaste staanplaats; -stern, m.: vaste ster; -thier [t], o.: dier dat ziin vaste leger houdt; -uhr. vr.: 1) staande klok, 2) pendule; -vogel, m.: vogel die zijne vaste plaats houdt; -wild, o.: wild dat zijne vaste plaats houdt; -zeichnung, vr.: Zie -riss; -zettel, m.: Zie -schein. I Zie wijders £gt;tandes. Standar te, vr.: 1) standaard, vaandel; 2) ruiter vaantje; (van vos en wolf:) staart. Stan dar'ten, in Sam. I -junker, m.: vaandrig; -schuh, vr.: schoen (scheede, rust) van den vaandelstok; -stange, vr.: vaandelstok; -trager, m.: vaandeldrager. Stamp;nd'chen, o. (-s; mrv. -): 1) kuipje, tonnetje; 2) serenade, (iron.) ketelmuziek; ein - erhalten (ein - bekommen): eene serenade krijgen; Einem ein - bringen: aan iemand eene serenade brengen. Stan'de, vr.: kuip, ton; I -kraut, o.: zuurkool. Stün'de, m. mrv.: 'standen; (stk.) staten ; (jag.) pooten (b. v. van den korhaan); I -versammlung, vr.: (stk.) staten-vergade-ring. Stander, m. (-s; mrv. -): (zeew.) wimpel; - eines Gangspills: kolswijn; -eines Drehreeps: loefschoot; - eines Flie-gers: touw van het schooverzeil; I -holz, o. (-stock, m.): wimpelstok. Stttn'der, m. (-s; mrv. -): 1) paal, (inz.) lantaarnpaal; 2) (van deuren, enz.:) post, stijl; 3) (van eene kraan om zwaar-ten te hijscnen:) hefboom; 4) (van een windmolen:) vang; 5) kaar, vischkaar; ^) hypotheek-som, hypotheek, kusting; 7) Zie Stander; 8) Zie Stande; 9) bijënkorf voor de bijenteelt; I -stock, m.: Zie Stönder no. 6 en no. 9; -werk, o.: (tim.) paalwerk eener schutting. Stftn'dcrclien, o. (-s; mrv. -). paaltje, stijltje (enz.; Zie Stander). Stan des, in Sam. I -adel, m.: hooge adel; -akt, m.: akte van den Burgerlijken Stand; -amt, o.: kantoor (bureau) van den Burgerlijken Stand; -amtlich, bv. n.: van lt;uit. door, in) het kantoor van den Burgerlijken Stand; -beamte, m.: ambtenaar van den Burgerlijken Stand; -ehe, vr.: huwelijk om den stand; -erhöhung, vr.: stands-verheffing; -frau, vr.: dame (vrouw) van stand; -gebühr, vr.: (het) verschuldigde aan iemands stand of rang (nach -gebühr: overeenkomstig den stand of rang); -gemiiss, bv. n.: Zie 'intissig:; -gleichheit, vr.: 1) gelijkheid van stand 2) gelijkheid der standen; -herr, m.: lid van den hoogen adel, (fig.) aanzienlijk man; -herrschaft, vr.: 1) heerlijkheid, 2) heerlijkheidsrecht; -massig, bv. n.: overeenkomstig den stand of rang; -person, vr.: persoon (man, vrouw) van stand; -wappen, o.: adellijk geslachts-wapen: -widrig, bv. n.: strijdig met (beneden) iemands stand of rang, |
stan di^, bv. n.: vaststaande, vast. stan'diseli, bv. n.: Staten-;-er Aus-schuss: commissie uit de Staten; -e Ver-fassung: constitutioneele regeeringsvorm. stand'lings, bw.: staande. Stang:'e, vr.: stok; (tnb.) staak, (iron.) lange boonenstaak. magere slier; (gor-dijn-)roede; (lanameters-)roede; staaf (van goud, zilver, ijzer, enz.): pijp (brie-venlak); boom (van rijtuigen, draagstoelen, berries, enz.), (ook:) schippersboom; roest (vogelroest, kippenroest); tak (van het gewei van een hert); staart (van een vos); naald (van een zonnewijzer); (rs.) glad paardebit; auf die - setzen: (rs.) op hol gaan; nicht bei der - bleiben: (fig.) van idee veranderen; bei der - bleiben (bei der - halten): (fig.) op zijn stuk blijven staan, zijne streng strak houden; Einem die - halten: (fig.) iemand onder den duim houden, iem. in ontzag of in bedwang houden, (ook:) tegen iemand opgewassen zijn, (ook wel:) iemand de hand boven het hoofd houden, zich voor iemand in de bres stellen. Zie Standen. Stanghel, m.: Zie Stengel. Stan^'elelien, o. (-s; mrv. -): stokje; staakje (enz.: Zie Stance). Standen, w. b. (tnb.) met staken stutten, aan staken opbinden. Stangden, in Sam. I -besen, in.: ragebol ; -blei, o.: lood in blokken; bohne, vr. : boon die hare ranken om staken slingert (zooals snijboonen, suikerboonen, tuinboonen); -bohre, m.: grondboor; -borst-wisch, in.: lange stoffer; -brille, vr.: bril met veeren; -bürste, vr.: ragebol;-eisen, o.: staaf-ijzer, (jag.) klem (om vossen en wolven te vangen); -erbsen, vr. mrv.: dop-erwten; -teder, vr.: springveer in een geweer-slot; -förmig, bv. n.: staafvormig; -gebiss, o*: glad paardebit; -gerade, bv. n.: kaarsrecht, als eene kaars zoo recht: -gerüst, o.: (in vogelkooien en kippenhokken): roest; -gitter, o.: ijzeren hek;-gold, o.: staafgoud; -holz, o.: rijshout, (jag.) kreupelbosch, kreupelhout; -kafig, m : ijzeren kooi: -kanaster, m.: tabak in rollen; -kugel, vr.: kettingkogel; -kunst, vr.: (mnw.) machine om het water uit diepten op te pompen; -kupfer, o.: staafkoper; -laterne, vr.: lantaarn op een paal, straatlantaarn, (zeew.) lantaarn in den mast; -lack, m.: pijplak, brievenlak; -leinwand, vr: servetgoed; -pferch, ra.: met paalwerk omperkte ruimte; -pferd, o.: dissel-paard; -recht, o.: recht om ongelostpand-goed te verkoopen ;-reiter, ra.: voorrijder; -silber, o.: staafzilver; -stahl, o.: staal in staven; -tabak, m.: zware pruimtabak; -zaura, ra.; glad paardebit; -zehnte, ra.: tiend van erwten en boonen die aan staken groeien: -zinn, o.: staaftin; -zir-kel, ra.: rits-passer. |
788 STARRKöPFIGKEIT.
STANIOL.
|
^taniol', o.: Zie i^tagnol. Stanisla us, m. (-): Stanislas. Htank: Zie stinken. I m.: Zie ^vestank. Stan'ker, m. (-s^ mrv. -): stinkerd; (drk.) bunzing; (fig.) ruziemaker, krakee-ler, spelbreker, (ook:) snuffelaar, spionneerder; Stankerei', vr.: stank, (fig.) ruziemakerij, gekrakeel, (ook:) gespionneer; stan'kerig, bv. n.: stinkend; stan'kern, w. o. h.: stinken, (fig.) ruziemaken, kra-keelen, (ook:) snuffelen, spionneeren. Stanniol', o.: Zie £gt;tagnol. stantirt Lie], by. n.: (schl.) gelikt en geflikt. Stan'ze, vr.: (dk.) stanza, couplet; (tech.) modelvorm, stempelvorm. Stan'zen, in Sam. I -bunzen, m.: stempel voor gordelversieringen; -hammer, m.: (gordelmakers-)stempelhamer; -stempel, m.: Zie -bunzen. Sta'pel, m. (-s): stapel (i. a. b.); (kph.) stapelplaats, stapelstad, (ook:) entrepot; auf einen - legen oder setzen: stapelen, opstapelen ; ein Schiff auf dem een op stapel staand schip; ein Schiff vom - laufen lassen: een schip van stapel laten loopen; I -bar, bv. n.: op te stapelen, tkph.) stapel-; -block, m.: stapelhok (van net onderstel waarop een schip gebouwd wordt); -gerechtigkeit, vr.: stapelrecht; -gut, o.: aan het stapelrecht onderworpen goed; -handel, m.: stapel-handel; -ort, m. (-platz, m.): stapelplaats; -recht, o.: stapelrecht; -stadt, vr.: stapel-stad; -waare, vr.: Zie -gut. sta'peln, w. b.: stapelen, opstapelea. StapTe, vr.: voetstap. stap'fen, w. o. s. en h.: stappen; (fig. fam.) lanterfanten. i^ttar en Star: Zie Staar en Stalir. IStar, in Sam. I -bord, o.: .(zeew.) stuurboord. Htarl»: Zie sterben. Istark, bv. n. en bw. (star'ker, starkst): 1) sterk (ook fig.); 2) alk, zwaar, groot, zwaarlijvig, enz.; -er Thee: sterke thee; -es Bier: straf bier, zwaar bier; es Zeug: sterke stof; ein -er Geruch: een sterke reuk, eene sterke lucht; -e Cigar-ren: zware sigaren; ein fünf Zoll -es Brett: eene vijf duim dikke plank; ein -er Wind: een felle (sterke) wind; eine -e Stunde: een groot uur; eine -e Familie : eene talrijke (eene groote) familie; eine -e Leibesbeschaffenheit: een sterk gestel; ein -er Geist: 1) een sterke geest, een man zonder vooroordeelen, 2) een yrijgeest. een vrijdenker; - sein in: sterk (fam.: knap) zijn in;-e Aus-gaben: groote uitgaven; mit -en Schrit-ten: met groote voetstappen, (fig.) met rassche schreden; - befestigt: goed versterkt ; - riechen: sterk ruiken, eene sterke lucht van zich geven; - essen: veel eten, groot van eten zijn; - regnen: hard regenen; man spricht (man redet) - davon (es ist - die Kede davon): men spreekt er druk over, er wordt druk over gesproken; Einen - ansehen; iemand strak aankijken; es ist keiner so -, er findet seinen Starkern: (spr.) er is altijd meester boven meester; das ist etwas -: (fam.) .dat is een beetje kras. |
Istark. in Sam. I -beleibt. bv. n.: zwaarlijvig, (fig.) gezet; -denker, m.: 1) denker, groot denker, (fig.) wijsgeer, 2) vrijdenker, vrijgeest; -faustig, bv. n.: sterk in de handen, (fig. fam.) pootig; -fliessend, bv. n.: sterkstroomend, snel-stroomend; -geist, m.: 1) groote geest, 2) vrijdenker, vrijgeest; -geisterei', vr.: vrijgeesterij; -geistig, bv. n.: 1) groot van geest, 2) vrijgeestachti^r, vrijdenkers-; -glaubig, bv. n.: sterk m den geloove; -glaubigkeit, vr.: vastheid in het geloof; -gliederig, bv. n.: sterk (ook: grof) van ledematen; -leibig, bv. n.: zwaarlijvig; -leibigkeit, vr.: zwaarlijvigheid; -muskelig, bv. n.: 1) sterk en gespierd, 2) grof gespierd; -nervig, bv. n.: sterk van zenuwen, met sterke zenuwen ; -wirkend, bv. n.: (van geneesmiddelen:) krachtig, (fam.) kras. Störk, in Sam. I -blau, o.: blauwsel; -kleister, m.: gekookte stijfsel; -kraut, o.: (pik.) ververs-netel; -mehl, o.: 1) fijngemalen stijfsel, 2) zetmeel (-mehlartig. bv. n.: stiifselachtig); -mittel, o.: (gnk.) versterkend middel; -wasche, vr.: (de) fijne wasch (waschgoed dat gesteven moet worden); -wasser, o.: stijfselwater. Star ke, vr.: vaars, jonge koe. Star'ke, vr.: 1) sterkte, kracht; (fig.) hevigheid; 2) dikte, lijvigheid; (fig.) zwaarlijvigheid; 3) stijfsel; 1 -fabrik, vr.: stijfsellabriek; -fabrikant', m.: stijfsel-fabrikant; -handier, m.: koopman in stijfsel; -macher, m.: stijfselmaker. Istar'ken, w. o. s.: aansterken, sterker worden. IStar'ken, in Sam. I -kalb, o.: vaars, jonge koe. stür'ken, w. b.: 1) sterken, sterk maken; 2) versterken, sterker maken; 3) (waschgoed:) stijven. Star'ker, m. (-s; mrv. -): 1) sterker; 2) versterker; Star'kerin, vr. (mrv. -nen): stijfster. Star'kung, vr.: 1) sterking; 2) versterking; 3) (het) stijven (van waschgoed): I Starquot;kungsmit tel, o.: versterkend middel. Starost', m. (-en; mrv. -en): (hist.) starost; Starostei', vr.: (hist.) heerlijkheid (in Polen). Starr, bv. n.: 1) stijf; (fig.) bewegc-loos; - werden: (fig.) verstijven; - vor Kalte: verstijfd (verkleumd) van de kou; - vor Erstaunen: roerloos (sprakeloos, wezenloos) van verbazing; ganz - vor Verwunderung: (fam.) geheel verbluft van verwondering; 2) onbuigzaam, onhandelbaar, stijfhoofdig, eigenzinnig, doordrijvend; 3) strak; ein -er Bliek: een strakke blik; Emen - ansehen: iem. strak aankijken; I -auge, o.: strak oog, strakstaand oog; -augen, w. o. h.: wezenloos staren, strak kijken zonder iets te zien; -augig, bv. n.: met strakstaande oogen; -blind, bv. n.: stekeblind; -blindheit, vr.: stekeblindheid, volslagene blindheid; -hals, m.: stijfnek, (fig.) Zie -kopf; -heit, vr.: stijfheid, (fig.) bewegeloosheid, algeheele verstijving, (ook:) stijfhoofdigheid, dopr-drijverij, onverzetteliikheid, (fam.) koppigheid, (van oog of blik:) strakheid, wezenloosheid ; -kopf, m.: stijf hoofd, (fam.) stijfkop; -köpfig, bv. n.: stijfhoofdig, doordrijvend, (fam.) koppig; -köpfigkeit. |
STAUBBEDECKT.
STARRKRAMPF.
789
|
-VT.: stijfhoofdigheid, doordrijvend karakter, (fam.) koppigheid; -krampf, m.: (gnk.) moRdklem, klem in den mond; -leinwand, vr.: stijf linnen; -sinn, m.: Zie -köpliff-keit; -sinni^r, bv.n.: Zie -köpflg; -sucht, vr.: (gnk.) zinvang; -süchtig, bv. n.: aan zinvang onderhevig; -todt L-tot], bv. n.: (fam.) morsdood, zoo dood als een pier; -voll, bv. n.: stijlvol, (fig. fam.) stomdronken. Star re, vr.: Zie Starrheit. Htar ren, w. o. h.: 1) verstijven; das Blut starrt in meinen Adern; het bloed verstijft (stolt) in mijne aderen; - von: stijf zijn van, stijfvol zitten met; 2) (van het haar:) recht overeind gaan staan, lt;fig.) te berge rijzen; 3) auf etwas -(nach etwas hin -): op (naar) iets staren, de oogen strak gericht houden op (naar). star rig, enz,: Zie Htarrköptis:, enz. i^tat, bv.n.: 1) aanhoudend, onophoudelijk; 2) gestadig, gedurig. Sta ter, m. (-s; mrv. -): (hist,-mt\v.) stooter, vijfgroot, twee en een halve stuiver. stü'tig:, bv, n.: 1) aanhoudend; ein -es Gebet: (theo.) een volhardend gebed; 2) (van paarden:) koppig; I -keit, vr.: aanhoudendheid, (fig.gt; volharding, (van paarden:) koppigheid. sta'tiécn. w. b. bestendigen, duurzaam maken. Sta'tik, vr.: evenwichts-leer. Station', vr.: 1) aanlegplaats, haltplaats, pleisterplaats; (op spoorwegen:) station; 2) (van ambtenaren, enz.:) standplaats; (van militairen:) post: (van oorlogsschepen:) station; 3) (fig.) ambt, post, bediening, betrekking; 4) (kkl.) statie, bidplaats; I stationar', bv, n.: 1) eene standplaats hebbende, 2) op eene en dezelfde hoogte blijvende; stationi'ren jniel, w. b.: stationeeren: stationirt' Iniertl, v. dw.: gestationeerd; Stations'schiff, o.: (mar.) wachtschip, stR'tiseh, bv. n.: (van paarden:) koppig. Statist', m. (-en; mrv. -en): (tnl.) figurant. Statis'tik, vr.: statistiek; Statis'tiker, m. (-s; mrv. -): statisticus; statis'tisch, bv. n.: statistisch. Stativ', o. (-es, -s; mrv. -e): onderstel, onder-stuk. Ntats, bw.: Zie stets. IStatt, vr.: plaats; - finden (- haben): plaats vinden, plaats hebben, plaats frijpen; - finden lassen: laten plaats eboen (eine Bitte - finden lassen: fig.: een verzoek inwilligen, een verzoek toestaan); ein gutes Wort findet eine gute-: (spr.) een goed woord vindt eene goede plaats; eine bleibende -: (fig.) eene vaste woonplaats; an meiner -: in mijne plaats; Eines - vertreten: iemands plaats beklee-den, iemands plaatsvervanger zijn. Zie rijpen; - finden lassen: laten plaats eboen (eine Bitte - finden lassen: fig.: een verzoek inwilligen, een verzoek toestaan); ein gutes Wort findet eine gute-: (spr.) een goed woord vindt eene goede plaats; eine bleibende -: (fig.) eene vaste woonplaats; an meiner -: in mijne plaats; Eines - vertreten: iemands plaats beklee-den, iemands plaatsvervanger zijn. Zie statten. Istatt, vz. [21: in plaats van; - meiner: in mijne plaats. |
Istatt, in Sam. I -haft, bv. n.: 1) gebeurlijk, 2) aannemelijk, 3) geldig, wettig; -hafdgkeit, vr.: 1) gebeurlijkheid, 2) aannemelijkheid, 3) geldigheid, wettigheid; -halter, m. (-s; mrv. -): 1) plaatsbekleeder, 2) landvoogd, 3) (hist.) stadhouder (-halter-würde, vr.: hist.: stadhouderlijke waardigheid); -halterei', vr.: 1) stadhouderschap, 2) stadhouderlijk paleis; -halterin, vr. (mrv. -nen): 1) land-voogdes, 2) vrouw van den landvoogd. 3) (hist.) gemalin van den stadhouder; -halterlich, bv. n.: (hist.) stadhouderlijk; -haltern, w. o. h.: (fam.) landvoogdje spelen, (ook:) stadhoudertje spelen, (fig.) den baas spelen; -halter-schaft, vr.: (hist.) stadhouderschap. Stütt, in Sam. I -meister, m.: Zie Stacltriehter. Stat'te, vr,: plaats, plek; I -los, bv.n.: zonder huisdak, (fig.) zwervend. stat ten, verbogen vorm van Statt; 1 gut von - gehen: goed gaan, gelukken, welslagen; zu - kommen: te stade komen. statt'lich, bv. n.: 1) statig, deftig; 2) prachtig, heerlijk schoon; 3) aanzienlijk; I -keit. vr.: 1) statigheid, deftigheid, 2) pracht, heerlijke schoonheid, 3) aanzienlijkheid. Statu'e, vr.: standbeeld; Statu'en-mar'mor, m.: marmer voor standbeelden. statni'ren [ie], w. b.: 1) volhouden, beweren ; 2) toelaten, dulden, veroorloven, fedoogen; 3) bepalen, vaststellen; einedoogen; 3) bepalen, vaststellen; ein xempel -: een voorbeeld stellen; ein Beispiel an Einem -: iemand tot een voorbeeld stellen voor anderen. Statnr', vr,: statuur, gestalte, lichaamsbouw. Sta tus, m. (-): (kph.) staat, inventaris; (fig.) staat, toestand. Statut', o. (-es, -s; mrv. -en): statuut, wet. Statu ten, in Sam, I -buch, o.: (rcht.) statuten-boek; -massig, bv. n.: overeenkomstig de statuten; -recht, o.: geschreven recht (d. i. van kracht zijnde wetboek). Stau, vr.: 1) stilstaand water; 2) hoog water, vloed; das Wasser ist im -: de vloed staat (d i. hooger zal het water niet komen); das Wasser im - haben (of: halten): het water keeren (d. i. tegenhouden): I -deich, m.: nooddijk; -holz, o.: (zeew.) stuwage-hout; -kiel, o.: wig, keg, tegen-houder; -raum, m.: (zeew.) stuwage-ruimte; -wasser, o.: opgestuwd water. IStaub, m. (-es, -s): stof; (fig.) gruis; wieder zu - werden: (bijb.) tot stof wederkeeren; Einen in den - ziehen: (fig.) iemand door het slijk sleuren; Einen in den - treten: (fig.) iem. vertrappen; Einen aus dcm -e erheben: (fig.) iem. opheffen uit het niet; Einen in den -legen: (fig.) iem. in het zand doen bijten; im -e liegen (im -e kriechen, sich im -e krümmen): (fig.) in het stof kruipen; sich aus dem - maclien: (tig, fam.) zich uit de voeten maken, de plaat poetsen; -machen (- erregen): stof maken, stuiven; zu -machen : fijnmaken, vergruizen; Einem -in die Augen streuen: (spr.) iem, zand in de oogen werpen, iem. een rad voor de oogen draaien; aus dem -e in die Mühle kommen: (spr.) van den wal in de sloot raken. Istaub, in Sam. I -artig, bv. n.: 1) stofachtig, 2) gruisachtig; -bach, m.: beek welker water op sommige punten als een stofregen voortstuift, (adk.) Staubbach; -bedeckt, bv. n.: bestoven, met stof bedekt, onder stof bedolven; « |
STECHBEUTEL.
STAÜBBESEN,
790
|
-besen, m.: stoffer; -blüthe [t], vr.: (pik.) bloesem eener plant of bloem van het mannelijk greslacnt; -boden, m.:(in koorn-molens:) zoldering om het stuifmeel op te vangen; -brand, m.: (in het koorn:) brand, bederf; -bürste, vr.: 1) stolfer, 2) kleerborstel, kleerschuier; -brille, vr.: stofwerende bril, (voor een paard:) oogkleppen (mrv.); -deckel, m.: buitenblaadje; -erae, vr.: 1) rulle aarde, 2) tuin-aarde; -faden, m.: (pik.) meeldraad;-feder, vr.: dons-veertje; -flügler, m.: stofvleugelig insect, vlinder; -geboren, bv. n.: 1) uit stof voortgebracht, aardsch, sterfelijk, 2) van zeer geringe afkomst; -geschlecht, o.: (dk.) sterfelijk geslacht, tot stof wederkeerend geslacnt (d. i. het menschdom); -haar, o.: donszacht haar, (fig.) dons: -hanf, m.: mannetjes-hennep; -haufen, m.: stof hoop, (een) hoop stof; -haut, vr.; (pik.) kiemvlies; -hügel, m.: berg van stof, -nülle, vr.: (bijb.) aardsche tabernakel; (van eenen doode:) stoffelijk overschot; -kalk, m.: stuif kalk, door den invloed van de lucht gebluschte kalk; -kamm, m.: rooskam (kam voor roos op het hoofd), fijne kam, (voor paarden:) roskam; -lecker, m.: pluimstrijker, flikflooier, (gem.) gatlikker; -mantel, m.: stofmantel, stof kiel; -mehl, o.: stuifmeel; -perle, vr.: parelzaad; -pinsel, m.: zachte kwast (om stof te verwijderen); -regen, m.: stofregen, motregen; -regnen, w. onpers. h.: stof-regenen, motregenen; -sand, m.: stuifzand, (fig.) fijn zand; -schwamm, m.: (pik.) wolfsveest; -sieb, m.: zeer fijne zeef; -sohn, m.: (dk.) zoon der aarde, sterveling; -vogel, m.: Zie -flügler; -wedel, m.: stoffer; -weg, m. (pik,) stampertje (van eene bloem); -wirbel, m.: dwarrelende stofwolk; -wolke, vr.: stofwolk, wolk van stof. Stünb'chen, o. (-s; mrv, -): stofje. stau'ben, w. onpers. h.: 1) stuiven; 2) stofregenen, motteren. stüu'ben, w. b.: 1) stoffen, van stof zuiveren? afstoffen; 2) bestrooien; das Haar mit Puder -: het haar poederen (poeieren); das Getreide het koorn wannen; Sand auf das Greschriebene -: het geschrevene met zand bestrooien; 3) jagen^ drijven; die Feinde aus einander -: de vijanden uiteendrijven. I sich w. w.: zich poederen, zich poeieren. Stüu'ber, m. (-s; mrv. -): stoffer; (jag.) speurhond. stHu'bern, w. b.: (jag.) verjagen, opjagen, doen opschrikken; (fig.) voortdrijven, aanporren, opporren; I w. o. h.: snuffelen; I w. onpers. h.: 1) stuiven, 2) stofregenen, motteren. stau'bis. bv. n.: stoffig; | -keit, vr.: stoffigheid* stanch, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) schok, stoot, hort, ruk, duw, por; 2) (van vlas, enz.) bos; 3) kleine handmof; I -weger, m.: (zeew.) kimweger; -zange, vr.: tang om het staafijzer vast te houden als het gesmeed wordt. Staucb'e, vr.: 1) (het) schokken, (het) stooten; 2) Zie (Stanch no. 2. stauchen, w. b.: duwen, stooten; (fig.) aanporren, aandrijven; (vlas, enz.:) aan bossen te drogen zetten; (kick.) stoven; (stroomend water:) stuiten, tegenhouden. |
afdammen; sich die Hand -: zijne (hare) hand verstuiken (verrekken, ontwrichten); er hat sich den Fuss gestaucht; hij heeft zijnen voet verstuikt (verzwikt); Einen auf den Boden -: iem. omver duwen, aan iemand een duw geven waardoor hij op den grond valt. Stauch'er, m.: 1) duwer, stooter^ 2) kleine handmof; 3) buitenste ton, tori ter beschutting om eene andere ton heen. Sitftud'ehen, o. (-s; mrv.-): boompje, struikje, stronkje; ein - Salat; een kropje salade, een stronkje salade. ^tan'de, vr.: neester, struik, stronk; eine - Salat: een krop salade; eine-Kraut: eene sluitkool (bloemkool, roode kool, savooie-kool, enz.). £»tau'del, in Sam. I -beere, vr.: Zie Heidel beere. iNtau den, w. o. h. (sich -, w. w.): als een heester opgroeien; (van salade, kool, enz.:) kroppen, zich sluiten. ÜStau'den, in Sam. I -apfel, m.: para-dijs-appel, gulden-appel, tomate; -artig, bv. n.: heesterachtig; -gebüsch, o.: kreu-pelbosch, hakbosch; -gewachs, o.: heestergewas, struikgewas; -hopfen, m.: wilde hop; -melde, vr.: struikmelde ; -salat, m.: kropsalade. ^taii'dericli, m. (-s): (pik.) struik-melde. fstau'dicht (Htau'dig), bv,n. 1) heesterachtig, 2) vast, gesloten. stan'en, w. b.: l) opstuwen (het water eener rivier, enz.); 2) (kpv.) stuwen, stouwen (eene scheeps-lading); I w. o. h.: (van. rivierwater:) opgestuwd worden, wassen. Stau'er, m. (-s; mrv. -): (kpv.) stouwer, stuwer; I -lohn, m.: stuwloon, stouwloonl istau'nen, w. o. h.: verbaasd staan, zich verbazen. I^tannen, z. n. o. (-s): verbazing, stan'nenn, in Sam. I -werth [tj (-wür-dig), bv. n.: verbazend. £gt;taup, in Sam. I -besen, m.: roede, tuchtroede, (inz.) geeselroede; Einem den -besen geben: 1) iemand tuchtigen, iem. kastijden, 2) iemand geeselen; den -besen bekommen: 1) getuchtigd (gekastijd) worden, 2) gegeeseld worden, eene geese-ling ontvangen. Stftnp, in Sam. 1 -saule, vr.: geesel-paal. Stan'pe, vr.: 1) Zie Staupbesen; Einen zur - schlagen: (rcht.) iemand in het openbaar op een schavot geeselen; 2) besmettelijke (aanstekelijke) ziekte, epidemie. Stan'pen, in Sam. I -schlag, m.: Zie Staupbesen. HtHu'pen, w. b.: 1) tuchtigen, kastijden; 2) geeselen. Staiiropbor', m. (-en; mrv. -en): (kkl., bij processiën:) kruisdrager. Stau'ung:* vr.: (kpv.) stuwage; (het) stuwen, (het)stouwen. Stearin', o. (-es, -s): (schk.) stearine; I -licht, o.: stearine-kaars. Stecli, in Sam. I -apfel, m.: 1) doornappel, dol-appel, 2) steekpalm; -bahn, vr.: tornooiveld, (fig.) strijdperk; -baum, m.: 1) steekpalm, 2) jeneverbesseboom, jeneverboom; -bart. m.: stekelige (ston-pelachtige) baard; -Decken,o.: ondersteekbekken, ondersteeksel; -beutel, ra.: (tim.gt; |
STECKBOLZEN.
STECKEN.
|
steekbeitel; -bolzen, m.: (zeew.) spitse bout. (ook:) reeftouw; -buch, o.: steekboek, prikboek (met witte en bedrukte bladen); -degen, m.: stootdeg-en; -dorn, m.: (pik.) steekdoorn, Christusdoorn; -eiche, vr.: (pik.) steekpalm; -eisen, ;o.: priem;-liiege, vr.: (ins.) muskiet; -gabel, vr.: drietand; -ginster. m.: (pik.) stekelige brem ; -handel, m.: ruilnandel, (fig.) kwanselarij; -haufen, in.: aantal runderen bestemd om geslacht te worden; -heber, m.: hevel, siphon; -kissen, o.: graveerkussen; -kraut, o.: (pik.) everwortel; -meissel, m.: steekbeitel; -nelke, vr.: (pik.) roode koornbloem; -palme, vr.: (pik.) hulst, steekpalm (der -palmenbusch oder das Gebüsch von -palmen: het hulstbosch): -pfrieme, vr.: (pik.) verversdistel; -pille, vr.: zetpil; -platz, m.: Zie -balin; -ring, m.: steekring (bij het ringrijden): -rübe, vr.: koolraap; -salat, m.: (tnb.) dunsel; -sattel, m.: tornooi-zadel; -sau, vr.: slachtvarken; -schaf, o.: schaap dat geslacht moet worden:-scheibe, vr.: wit (mikpunt) bij het steekspel; -schein, m.: quitantie van betaalden accijns op het geslacht; -schnake, vr.: (ins.) mug, neef; -spiel, o.: steek-spel, (het) tornooien; -stahl, o.: 1) steekbeitel, 2) graveer-stift; -vieh, o.: slachtvee; -weite, vr.: degen- (of: lans-)stoots-afstand; -winde, vr.: (pik.) stekelige winde. steeli'en, w. o, h. onr. en w. b. onr. (stichst, sticht; stach; stich; gestoch'en): steken (en figuurlijk voor verscheidene andere beteekenissen); (van bijen :) steken; (van vlooien:) bijten; (van dorens:) prikken; sich in den Finger -: in zijnen (in haren) vinger prikken; in See -: in zee steken; die Sonne sticht: de zon steekt; es sticht mich in der Seite: ik heb een steek in mijne zijde; eine Karte -: (spl.) eene kaart aftroeven; Rasen-: graszoden steken; nach dem Ringe -: naar den ring steken; mit einander ,-: 1) met elkander loten (dobbelen, kruis of munt raden, enz.) 2) met elkander wedijveren; in Kupfer -: op koper graveeren; er sticht schön: (grav.) hij graveert mooi; ein Petschaft - : een cachet graveeren; das sticht in die Augen (das sticht in die Nase): (fig. fam.) dat valt in het oog, dat springt in het oog; die Farbe sticht ins Blaue: de kleur trekt naar het blauwe; hauen und -: steken en hakken; das ist weder gehauen noch gestochen: (si)r.) dat is visch noch vleesch; Torf -: turf steken; Aale aal of paling steken (vangen); quot;Wein aus dem Fasse -: wijn aftappen; Einem Ohrlöcher -: gaatjes in iemands ooren steken; sich einen .Nagel in den Fuss -: met zijnen (haren) voet in een spijker trappen; Einen aus dem Sattel -: iemand uit het zaal lichten; Einem den Degen in oder durch den Leib -: iemand den degen in het lijf stooten of door het lijf jagen; durch und durch -: door en door steken; Einen todt [tot] -: iemand doodsteken; einen Ochs-: een os slachten; ein Schwein -: een varken kelen; Silben-: ZieSilbe; den Schneller einer Büchse den haan van een geweer overhalen; die Milz sticht mich: ik neb de milt; der Hafer sticht ihn (der Kitzel sticht ihn): (spr.) de broodkruimels steken hem; ] sich w. w. onr.: zich steken, zich prikken. |
Stecli'er, m. (-s; mrv. -): 1) steker (persoon die, of dier of voorwerp dat, steekt); 2) tornooier; 3)graveur;4) (aan den haan van een geweer:) trekker; 5) priem; I -lohn, m.: graveer-loon, graveurs-loon. Steek9 in Sam. 1 -amboss, m.: smidsaanbeeld; -apfel, m.: Zie Stauden-apfel: -armel, vr.: 1) losse mouw, 2) over-mouw; -brief, m.: signalement (Einen mit -briefen verfolgen: iemands signalement in de dagbladen zetten, in de dagbladen het publiek tegen iemand waarschuwen); -erbse, vr.: gepote erwt, poot-erwt;-fluss, m.: (gnk.) stikzinking; -gam, o.: (jag.) patrijzennet; -husten, m.: (gnk.) stikhoest; -kiel, m.: pijp of buis waarin de zuiger of pomp zich beweegt; -leuchter, m.: luchter, kandelaar die aan den muur bevestigd is; -michein,quot; o.: zakboekje ; -nadel, vr.: speld (es fehlt nicht Mie -nadel: spr.; er mankeert niets aan; sich um eine -nadel zanken: spr.: twisten om een strontbagatel; -nadelbüchse, vr.: speldenkoker; -nadelkissen, o.: speldenkussen; -nadel-knopf, m.: spelde-knop); -nagel, m.: pin, (inz.) ijzeren pin; -netz, o.: Zie -garn; -pille, vr.: zetpil; -pumpe, vr.: (zeew.) handpomp; -reis, o.: (pik.) stek, poot-stek; -rübe, vr.: koolraap; -zwiebel, vr.: bloembol om te poten. Isteek/en, w. o. h. en s.: steken; (fig.) zitten, zijn, zich bevinden; (ook:) kleven; - bleiben: blijven steken; im Kothe [t] -bleiben: in den modder blijven steken; ins - gerathen [t]: (fig.) tot staan komen; es steekt ein Betrug dahinter: er steekt (er schuilt) bedrog achter; darunter -; (fig.) daaronder schuilen; den Schlüssel -lassen; den sleutel in het slot laten zitten; Einen - lassen: iemand laten zitten, iem. aan zijn lot overlaten; ich werde das nicht - lassen: ik zal dat niet daarbij laten blijven, ik wil daar haring of kuit van hebben; in Schulden, in Noth jt], in Elend in schulden, in ^nood, in ellende zitten; im Gefangnisse -: in de gevangenis zitten; ich weiss wo es steekt; (fig. fam.) ik weet waar het 'm zit; es steekt mir in allen Gliedern: het zit mij door al mijne leden; dieses Fleisch steekt mir im Magen: dat vleesch staat in mijne maag; wir wissen nicht was ihm im Kopfe steekt: wij weten niet wat hem beheert; wo hast du die Zeit her gesteckt: waar hebt gij al dien tijd gezeten?; I w. b.: 1) steken; den Degen in die Scheide -: den de^en in de scheede steken; die Hand in die Tasche -: de hand in den zak steken, in zijnen zak tasten; den Ring an den Finger -: den ring aan den vinger steken; Geld in ein Geschaft -: geld in eene zaak steken; Fleisch an den Spiess -: vleesch aan het spit steken; die Kopfe zusammen -: (fig.) de hoofden bij elkander steken; etwas mit einer Nadel an einen Vorhang -: iets met eene speld aan een gordijn steken, iets vastspelden aan een gordijn; ein Haus in Brand -: een huis in brand steken; etwas zu sich -: iets bij zich steken, iets in zijnen zak steken (ook fig.); Einem etwas -: (fig.) iets aan iemand overbrieven (in het oor blazen, verklappen, verklikken); Einen unter ein Regiment -: iemand in een regiment stoppen (d. i. hem er bij inlijven); Einen ins Gefangniss InisI - |
STECKEN.
STEKEN.
|
(Einen in's Loch -): iemand in de kast stoppen; Einem etwas in die Hand iemand iets in de hand stoppen; einen Wurm an die Angrel (vv.) een worm aan den haak slaan; einer Sache ein Ziel paal en perk aan iets stellen; sich ein Ziel zien een doel afbakenen ; Hauben -: mutsen maken; | sich w. w.: zich steken; sich in Schulden -:zich In schulden steken, schulden maken; sich in Kosten kosten maken; sich in Jfoth [t| zich in moeie-lijkheden brengen. ISteck'en, m. (-s; mrv. -): 1) stok; 2) wandelstok; (dk.) wandelstaf; 3) (tnb.) staak, tuinstaak, boonenstaak; | -knecht, m.: stokkeknecht, bewaarder in eene gevangenis; -pferd, o.: 1) hobbelpaard, 2) stokpaardje (Jeder hat sein -pferd: spr.: ieder heeft zijn stokpaardje); -streich, m.: stokslag; -weibel, m!: gerechtsdienaar; -zaun, m.: staketsel. Steck ling, m. (-es, -s; mrv.-e): (pik.) stek. Sterfen, m. (-): Steven, Stephaan. ISteg, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) vlonder, vonder, plank die als brug over eene sloot dient; (van schip of schuit:) gangboord; (van eene viool:) kam; (kim.) voetriem aan eene broeks-pijp (Fr.: sous-pied); -e, m. mrv.: (typ.) formaathouten; 2) pad, voetpad; weoer Weg noch - wissen: (spr.) weg (of: heg) noch steg weten, (ergens) geheel vreemd zijn; alle quot;VVege und -e kennen: goed den weg kennen, (fig.) bekend zijn met alle listen en streken. ISteff, in Sam. ! -bereiter, in.: Zie ^teigbereiter ; -fach, o. (-kasten, m.): (typ.) kast voor de kooien; -kreuz, o.: molentje (op een voetpad, hetzij om te maken dat er geene paarden of rijtuigen van dat pad gebruik maken, hetzij om van de voetgangers weggeld te vorderen); -lehne, vr.: leuning van een vlonder; -rad, o.: kroonrad, kamrad; -reif, m.: Zie Stegreif 10 reg. lager. S^teganograph', m. (-en; mrv. -en): schrijver van (of: in) geheimschrift; Steganographie', vr,: geheimschrift, cijferschrift; steganogra'phisch, bv. n.. steganographisch. Stege, m. mrv.: Zie Steg::l -bereiter, m.: Zie Steigbereiter; -kehrer, m.: §lanken-schoonmaker; -reif, m.: Zielanken-schoonmaker; -reif, m.: Zie toeffreif vlak hieronder. Steg'reif, m.: stijgbeugel; aus dem-e: voor de vuist weg, ex tempore, onvoorbereid, op stel en sprong, (fam.) heet van den rooster, heet van de naald; aus dem -e sprechen (reden): (fig.) voor de vuist spreken; sich aus dem -e nahren: (fig.) leven van al wat men grijpen en vangen kan, van de hand in den tand leven; I -dichter, m.: improvisator van verzen; -dichterin, yr.: dichteres die verzen maakt yoorde vuist weg;-gedicht, o.: extempore in dichtmaat; -witz, m.: geestig gezegde dat niet vooraf bestudeerd is, maar heet van den rooster komt. Steh, in Sam. | -auf, m. (-aufchen, o.): duikelaartje, tuimelaartje, springpopje; -kragen, m.: staande kraag; -manncnen, o. Zie -auf; -puit, m.: staande lessenaar; -wurzel, vr.: (pik.) standelkruid. |
Isteh'en, w. o. onr. h. en s. (stand, stund; gestan dén): staan; - bleiben: blijven staan; - lassen: laten staan; nicht auf seinen Füssen - können: niet op zijne beenen kunnen staan; aufrecht -: rechtop staan, recht overeind staan; gerade -: recht staan; schiet' -: scheef staan; hervor - (heraus -): vooruitspringen, vooruitsteken; wohl -: goed (mooi) staan; übel -: leelijk staan; gut zusaiumen -: goed samengaan, goed bij elkander passen; in Feuer - : in brand staan; in Flammen -: in volle vlam staan ; im Begritfe -: van plan zijn ; auf dem Sprunge - (auf dem Funkte -): op sprong staan, op het punt staan; Einem im Lichte -: iemand in den licht staan: Einem im Wege -: iemand in den weg staan; Einem -: iemand staan (d. i. aan iemand het hoofd bieden, tegen iemand opgewassen zijn): Einem Rede -: iemand te woord staan, (fig.) iemand staan (zie 3 reg. hooger); dem Wilde - : (van jachthonden :) voor het wild staan; Schildwache -: op schildwacht staan, schilderen; dit* Lehrlingsjahre -: de leerjaren uitdienen; Geld - naben bei Einem: geld bij iemand hebben staan (op interest); theuer [t] zu - kommen: duur te staan komen; in Furcht -: in vrees verkeeren, vreezen, bang zijn; in der Meinung in de meening verkeeren; in Zweifel -: in twijfel staan, twijfelen; im Verdachte -: in verdenking staan, verdacht worden; in einem gewiss en Alter -: op zekeren leeftijd zijn; imAmte -: in functie zijn, eenen post bekleeden: in Arbeit - bei: werken bij, als knecht (als werkman, als ondergeschikte) in dienst zijn bij; meine Uhr steht: mijn horloge staat stil, mijn horloge gaat niet; was steht zu Ihrem Dienste: wat is er van uw dienst?; es steht bei ihm zu bleiben oder zu gehen: het staat aan hem (hij is er meester van) te blijven of heen te gaan: das steht bei Ihnen: dat staat aan uw believen; gut bei Einem -: goed bij iemand aangeschreven staan; es steht noch dahin: het staat nog te bezien; -für: instaan voor; ich stehe dafür: ik sta er voor in; gut mit Einem -: op eenen goeden voet met iem. staan; wie stebt's mit Ihnen (mit Ihrer Gesundheit): hot-staat het (hoe is het gesteld) met u (met uwe gezondheid)?; wie steht's mit der Sache: hoe staat het (hoe is het gesteld) met de zaak?; Einem nach dem Leben -: iemand naar het leven staan; um Einen herum -: om iemand heen staan; wie steht's um die Sache: hoe staat het (hoe is het gesteld) met de zaak?; wie steht's um Ihr Versprechen: hoe staat het (hoe is het gesteld) met uwe belofte?; unter Wasser -: onder water staan; unter Eines Befehle -: onder iemands bevelen staan; unter dem Gewehre -: onder de wapenen staan; zu erwarten -: 1) te verwachten zijn, 2) te bezien staan ; zu befürchten -: te vreezen zijn, te vreezen staan; das steht zu versuchen : dat zal men moeten beproeven (probeeren). I -, w. onpers. h.: staan; es stent ihm der Kopf nicht recht: (fig.) zijn hoofd staat verkeerd, hij is niet goed gemutst (niet in zijn humeur); es steht geschrieben: er staat geschreven. I - (sich), w. w.: zich staan; (fig.) staan, varen; sich müde zich moe staan, zoo |
STEHEN.
STEIX.
793
|
lang staan dat men er moe van wordt; sich gut bei etwas (fig.) goed bij iets staan, wel bij iets varen, goede rekening bij iets maken; sich gut oder schlecht goed of slecht af zijn. ISteh'en, o. (-s): (het) staan; zum -bringen: tot staan brengen. Hteh end, teg. dw. en bv. n.: staande; eine -e Armee (ein -es Heer): een staand leger, eene staande armee; -es Tauwerk: (zeew.) staand want; ein-der Gehalt: eene vaste jaarwedde, een vast salaris, een vast honorarium; ein -der Wind: een vaste (niet veranderlijke) wind; -os quot;Wasser: stilstaand water; -en Fusses: op staande voet, oogenblikkelijk, dadelijk. stelil'bar, bv. n.: te stelen. Htelilen. w. b. onr. (stiehlst, stiehlt; stahl; stiehl; gestoh'len): 1) stelen; - wie ein Rabe: (spr.) stelen als de raven; 2) sich davon -: wegsluipen; sich wohin -: ergens heensluipen. Steh'ler, m. (-s; mrv. -): steler, dief; der Hehler ist so gut wie der -: (spr.) de heler is zoo goed als de steler. Steh lerin, vr. (mrv. -nen): dievegge. stei'erisch, bv. n.: Stiermarksch; Stei'ermark, o. (-s): (adk.) Stiermarken; Stei'ermarker, m. (-s; mrv. -): Stiermarker; Stei'ermarkerin, vr. (mrv. -nen): Stier-marksche; stei'ermarkisch, bv. n.: Stiermarksch. steif, bv. n. en bw.: stijf (ook fig.); - und fest: stijf en strak, stokstijf; I -bart, m.: borstelacntige baard; -bettler, m.: onbeschaamde bedelaar: -fisch, m.: beef-aal; -förmlich, bv. n.: stijf en gedwongen; -haarig, bv. n.: stijf (borstelachtig) van haar; -hals, m.: (een) stijve nek, (fig.) stijfnek (d. i. mensch of dier met een stijven nek; en figuurlijk: stijfkop,koppig mensch of dier); -halsig, bv. n.: met een stijven nek, (fig.) koppig; -heit, vr.: stijfheid (ook fig.); -köpng, bv.n.: stijfhoofdig, koppig; -köpfigkeit, vr.: stijfhoofdigheid, koppigheid; -leinwand, vr.: stijf linnen; -matz, m.: wrongel (stremsel) in den vorm van kaas, jonge kaas; -sinn, ra.: stijfhoofdigheid, koppigheid; -sinnig, br. n.: stijfhoofdig, koppig; -stiefel, m.: stevel, rij-laars. Stei'fe, vr.: stijfheid (ook fig.); 2) stijfsel; I stei'fen, w. b.: stijven (i. a.o.); Hüte -: hoeden opmaken; sich auf etwas -: (fig. fara.) op iets bouwen (steunen, vertrouwen, zich verlaten); Stei'figkeit, vr.: stijfheid (ook fig.): Steif'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): iemand die in al zijn doen en laten stijf en gedwongen is; Steif'sel, o. (-s): stijfsel; SteiTung, vr.: 1) stijving (i. a. b.), 2) (het) stijven (inz. van wasch-goed; met stijfsel), (van hoeden:) (het) opmaken. ISteig:, m. (-es, -s; mrv. -e): pad, voetpad, weg; I -bar, bv n.: ï) te beklimmen, 2) (paarden:) te berijden; -bereiter, m.: opzichter (inspecteur) over de gebaande wegen; -bohne, ra.: (tnb.) stamboon; -bügel, m.: stijgbeugel (-bügelriemen, m. : stijgbeugelriem); -rad, o.: vang-rad; -reif, m.: stijgbeugel; -riemen, m.: stijgbeugel-riem (-riemen laufen: fig.: slaag krijgen, klappen krijgen); -rohr, o. (-röhre, vr.): bovenste buis of pijp eener scheepspomp. |
Stei'^e, vr.: 1) trapje, optrapje; (ook:) ladder, (inz.) kippenladder; (ng.) steile opgang; 2) twintigtal; I in Sam.: Zie Steie. steig en, w. o. onr. s. (stieg: gestie'-gen): stijgen, in de hoogte gaan, rijzen, klimmen; (fig.) stappen; (van paarden:) steigeren; (van stroomend water:) wassen; auf das Pferd - (zu Pferde -): te paard stijgen; vom Pferde -: van paard stijgen; in die Kutsche -: in het rijtuig stappen; aus der Kutsche -: uit het rijtuig stappen; aus dem Schitfe -: aan wal stappen ; auf einen Baum -: in eenen boom klimmen ; in die Luft -: in de lucht stijgen, omhoog stijgen ; wer hoch steigt, fallt leicht: (spr.) wie hoog klimt, staat licht bloot aan vallen; auf den Thron -: den troon beklimmen, op den troon komen; eine Leiter hinauf -: eene ladder opklimmen; in den Kopf -: (b.v. wijn, sterke drank:) naar het hoofd gaan; in die Nase -: in den neus komen en kriebelen; im Preise -: in prijs stijgen, opslaan, duurder worden; - und sinken; rijzen en dalen; der Nebel steigt: de mist komt opzetten; das Wasser steigt: het water wast; das Pferd steigt: het paard steigert. stei'gend, bv. n.: stijgend, rijzend, klimmend, opgaand; (van paarden:) steigerend; ein -er Lowe: (wpk.) een op de achterpooten staande leeuw; mit -em Alter: bij het klimmen van de jaren. Stei'grer, m. (-s; mrv. -): 1) klimmer; 2) (mnw.) ploegbaas. Stei'gerer, ra. (-s; rarv. -): opslaander van den prijs; (bij veilingen:) meerbieder, (inz.) opjager. stei'ffern, w. b.: (den prijs:) opslaan, duurder maken; (bij veilingen:) meer bieden, (inz.) opjagen; (genot:) verhoogen: (hartstochten:) opzweepen; (ziekten:) verergeren; (tik.) in den vergrootenden of in den overtreffenden trap brengen (een bijvoeglijk naamwoord ot' een bijwoord); I sich -, w. w.: (van prijzen:) opslaan, duurder worden; (fig.) toenemen. Stei'grerung:, vr.: veiling; (bij veilingen :) verhoöging van het bod. (inz.) opjaging; (van den prijs: het) opslaan; (fig.) verhooging, (ook:) toeneming; (tik.) vergrooting. Stei'gerungrs, in Sara. I -grad, m. (-stufe, vr.): (tik.) trap van vergelij-king. . ,. Stei'ffunjj. vr.: stijging, klimming; (van paarden:) steigering: (van stroomend water: het) wassen. steil, bv. n.: steil; 1 -heit, vr.: steilheid. Steile, vr.: 1) steilheid; 2) steilte. lutein, m. (-es, -s; mrv. -e); 1) steen; (gnk.) steen; (in vruchten:) steen, kern; 2) (spl.) damschijf; schaakstuk; dominosteen; (fig.) steen; ein - des Anstosses; een steen des aanstoots; der - der Wei-sen: de steen der wijzen; ein gebrochener een gehouwen steen, een steen uit de steengroeve; ein kostbarer-: een kostbare steen, een edelsteen; ein Herz von -: (fig.) een hart van steen; es möchte einen - erbarmen: het zou een (hart van) steen kunnen vermurwen; nun ist mir ein grosser - vom Herzen: nu is er een zwaar |
STELNoL.
STEIN.
794
|
ak van mijn hart af; Einem einen - in en Wee legen: 1) iemand tegenwerken, 2) iemand dwarsboomen, iemand den voet dwars zetten; alle -e aus dem Wege raumen: alle hindernissen uit den weg ruimen; mit Einem -e zwei quot;Wiirfe thun: (spr.) twee vliegen in één klap slaan; einen - bei Einem im Brette haben: (fam.) een paar witte voeten bij iem. hebben; den - haben: (gnk.) den steen hebben; Einem den - schnciden: (hik.) iem. van den steen snijden (ppereeren); zu - machen (in - verwandein): doen versteenen; zu - werden: versteenen, in steen veranderen; - und Bein: Zie Bein. lutein, in Sam. 1 -acker, m.: steenige akker; -ader, vr.: 1) steenige ader (in eene metaalmijn), 2) ader in eenen steen; -adler, m.: (vog.) beenbreker, steen-arend; -alaun, m.: steen-aluin; -alt, bv. n.: stokoud ; -amsel, vr.: (vog.) gouden lijster; -arbeit, vr.: 1) werk van steen, 2) (het) werken in steen; -arbeiter, m.: werkman in steen; -art, vr.: steensoort;-artig, bv. n.: steenachtig; -artigkeit, vr.: steenachtigheid; -arzt, m.: steen-snijder; -auflö-send, bv. n.: (hik.) steen-vergruizend; -aufschrift, vr.: opschrift op steen; -auster, vr.: rots-oester; -bank, vr.: steenen bank, (in zee:) bank van rotsen; -barbe, m. en vr.: (visch:) barbeel; -bau, m.: 1) metselwerk, 2) steenen gebouw; -beere, vr.: (l)lk.) braambes, braam; -beisser, m.: (vog.) dikbek, (visch:) smeerling, steenbijter; -beschreiber, m.: beschrijver van gesnedene steenen; -beschreibung, vr.: beschrijving van gesnedene steenen; -beschwerde, vr. (-beschwerung, vr.): (gnk.) last van den steen; -bicker, m.: (visch:) smeerling, steenbijter; -bild o.: steenen beeld, beeld van steen; -blatter, vr.: (hik.) steenpok; -bock, m.: (drk. en str.) steenbok, (ins.) brems, paardenvlieg ; -boden. m.: steenige (steenachtige) grond, steengrond; -bohrer, m.: steenboor; -bolk, m.: (visch:) steenbolk, bruinvisch; -holler, m.: (art.) steenstuk, draaibas; brand, m.: (in koorn :) brand, roest; -brech, m.: (pik.) steenbreke; -brechend, bv. n.: (pik.) steen-vergruizend; -brecher, m.: steengraver, werkman in eene steengroeve, (hik.) steénhamer, steenbreker, steenvergruizer; -bruch, m.: steengroeve; -brücke, vr.: steenon brug; -buche, vr.: (pik.) hagebeuk ; -butt, m. (-butte, vr., -bütte, vr.): (visch:) tarbot; -butter, vr.: (min.) gele aluin; -damm, m.: steenen beer, steenen waterkeering, gemetselde dam; -deich, m.: dijk ten deele van metselwerk; -drossel, vr.: Zie -amsel; -druck, m.: steendruk; -drucker, m.: steendrukker; -druckerei', vr,: steendrukkerij ; -druse, vr.: (vea.) snot, droes (bij paarden); -dunen, vr. mrv.: eiderdons (enk); -eiche, vr.: (pik.) steen-eik; -ent-stehung, vr.: steenvorming; -eppich, m.: (pik.) steen-eppe; -erzeugung, vr.: (gnk.) ontwikkeling van den steen; -esche, vr.: (pik.) steen-esch; -esel, m.: molenaarsezel; -eu!e, vr.: (vog.) steen-uil; -falke, m.: (vog.) steenvalk; -fall, m,: steenstorting, neerstorting van steenen; -farbe, vr.: 1) steenkleur, 2) steenverf; -farn, m.: (pik.) steenvaren, reinvaren; -flachs, m.: (min.) steenvlas, amiant; -flechte, vr.: (pik.) leverkruid; -fletscne, vr.: (vog.) |
basterd-nachtegaal; -forelle, vr.: (visch:) rivier-forel; -förmig. bv. n.: steenachtig: -fremd, bv. n.: wildvreemd; -fresser, m.: (ins.) leiworm, steenworm: -frucht, vr.: steenvrucht; -fuchs, m.: (drk.) steenvos, witte vos; -fünffingerkraut, o,: (pik.) vijfvingerkruid; -gall, m.: (vog.) basterdvalk; -galle, vr.: (vea.) steengal; -geiss, vr.: (drk.) gems, berggeit, wilde geit; -gemalde, o.: muurschildering; -gerinne, o.: steenen goot; -geschirr, o.: aardewerk; -geschütz, o.: (art.) steen-stuk, draaibas; -geschwulst, vr.: (hik.) klierverharding; -gewachs, o.: steenkoraal; -grand (-graus, -gries), m.: 1) grint, kegelzand, 2) steengruis ; -grube, vr.: steengroeve; -grün, o,: berggroen; -grund, m.: Zie -boden; -grundel, vr.: Zie-bicker; -günsel, m.: (pik.) waalwortel; -gut, o.: aardewerk; -handler, m.: steenkooper, (fig.) juwelier; -hart, bv. n.: steenhard, als steen zoo hard, (fig.) hardvochtig; -harte, vr.: hardheid van steen, (fig.) hardvochtigheid; -hase, m.: (drk.) witte haas (der Alpen); -haue, vr.: houweel; -hauer, m.: steenhouwer; -haufen, m.: steenhoop, (fig.) puinhoop; -hirse, vr.: (pik.) steenzaad, wild parelkruid; -holz, o.: 1) steenhard hout, 2) versteend hout; -honig, m.: oude verdikte honig; -inschrift, vr.: opschrift op steen; -kabinet, o.: kabinet (verzameling) van mineraliën; -kalk, m.: kalk van steen; -kamm, m.: (mnw.) rotswand; -karausche, vr.: (visch:) steenkarper;-katze, vr.: (drk.) bunzing; -kauz, m.: (vog.) steen-uil; -kenner, m.: steenkundige; -kenntniss [nisl, yr;: kennis van steenen; -kitt, m.: steenlijm; -klee, m.: (pik) steenklaver; -klippe, vr.: klip, rots in zee; -kluft, vr.: rotskloof; -kohle, vr.: steenkool (gereinigte -kohle: uitgestoomde steenkool, coke); -kohlen, in Sam. (-bergwerk, o.: steenkolenmijn; -dampf, m.: kolendamp; -gas, o. steenkolen-gas; -gebirge, o.: steenkoolhoudend gebergte; -grube, vr.: steenkolenmijn ; -graber, m.: werkman in eene steenkolenmijn; -lager, o.: steenkoollaag, steenkool-bed; -schacht, vr.: put in eene kolenmijn; -schlacken, vr. mrv.: sintels van steenkool; -theer [t], m.: koolteer); -koralle, vr.: steenkoraal; -kranke, m.: steenlijder (en vr.: steenlijderes); -kraut, o.: 1) steenbreke, 2) wouw;-kreide, vr.: hard krijt; -kresse, vr.: (pik.) rotskers; -kröpfe, vr.: steenlichter, breek-ijzer; -kröpfer, m.: uitbreker van steenen; -krug, m.: aarden kruik; -kunde, vr.: kennis van steenen; -kundige, m.: steen-kundige; -künstler, m.: 1) graveur op steen, 2) beeldhouwer; -lage, vr.: steenlaag; -leim, m.: steenlijm; -lerche, vr.: (vog.) kleine kuif-leeuwerik; -linde, vr.: (pik.) rijnwilg, liguster; -löffel, m. (hik.) steenlepel; -malerei', vr.: (het) muurschilderen, (het) schilderen op steen; -marder, m.: (drk.) steenmarter; -mark, o,: steenmerg; -mehl, o.: stofgruis van steenen; -meissel,m.: steenhouwers-beitel; -metz, m.: steenhouwer; -moos, o.: (pik.) leverkruid; -mörser, m.: (art.) steenmortier, steenstuk; -mortel, m.: mortel; -münze, vr.: legpenning van steen, (pik.) neppe, kattenkruid; -nuss, vr.; harde noot, noot met harde schaal; -obst, o.: steenvruchten (mry.); -öl, o.: steen-olie, |
STEINOPERATION.
STELLSCHRAUBE.
795
|
petroleüm; -operation', vr.: (hik., het) snijden van den steen, steen-snijding; -patsche, vr.: (vogr.) basterd-nachtegraal: -pech, o.: aardhars, jodenlijm, asphalt; -peitsche, vr.: slangevisch; -pfeffer, m.: (pik,) muurpeper; -i)flanze, vr.: 1) op eenen steengrond (of: tusschen steenen) groeiende plant, 2) versteende plant, plant-versteening; -pflaster, o.: plaveisel, bestrating; -pieker, m.: (visch:) pos, (ook:) smeerling, steenbijter; -platte, vr.: 1) steenen (inz. marmeren) plaat, 2) tegel, 3) bestraat vlak; -pocken, vr. mrv.: (gnk.) steenpokken; -presse, vr.: steenzagers-bok; -pulver, o.: stof van steengruis, (gnk.) poeder tegen steen en graveel; -puppe, vr.: steenen pop, (pik.) jodenkers;-rabe, m.: (vog.) bergraaf; -raute, vr.: (pik.) steenruit; -regen, m.: (fig.) regen van steenen, hagelbui van steenen; -reien, bv. n.: rijk aan steen, (fig.) schatrijk (als z. n. o.: delfstoffenrijk, mineraalrijk); -riff, o.: (zeew.) reef; -rinde, v.: steenkorst; -ritze, vr.: scheur (barst) in eenen steen, (fig.) rotskloof; -roche, m.: (visch:) stekelrog; -rose, vr.: (pik.) steenroos, (bhk.) roos van steen; -rotz, m.: Zie -clru^e; -röthel [t], m.: (vog.) roodstaartje; -russ, m.: lei-zwart; -sage, vr.: steenzaag, (inz.) marmerzaag; -sager, m.: steenzager, (inz.) marmerzager; -salz, o.: steenzout (-salz-grube, vr.: steenzoutgroeve); -same, m.: Zie -hirse; -sammlung, vr.: Zie -kabinet; -sand, m.: kegelzand; -satz, m.: steenlaag; -sauger, m.: (visch:) lamprei, prik; -saure, vr.: (schk.) steenzuur; -schicht, vr.: steenlaag; -schleifer, m.: 1) steen-slijper, 2) diamant-slijper; -schleu-der, vr.: werp-slinger, steen-slinger; «-schmatzer, m.: (vog.) wit-staartje, tapuit; -schmerle, vr,: (visch:) stekelgrondel; -schmerzen, vr. mrv.: (gnk.) pijnen van den steen; -schnalle, vr.: gesp met diamanten, diamanten-gesp; -schnecke, vr.: trompet-slak; -schneidekunst, vr.: 1) kunst om op steen te graveeren, 2) (het) dia-mant-klooven; -schneiden, o.: 1) (het) graveeren op steen, 2) (het) diamant-klooven, 3) (hik., het) snijden van den steen ; -Schneider, m.: 1) graveur op steen, 2j diamantkloover, 3) (hik.) steen-snijder; -schnitt, m.: (hik.) steen-snijding, operatie van den steen; -schrift, vr.: 1) opschrift op eenen steen, 2) steenschrift, lapidair-schrift, 3) unciaal-letters (mrv.) (Styl einer -schrift: lapidair-stijl); -schrot, o. en m.: afbiksel (afval) van steen, steengruis; -schule, vr.: kweekerij van steen-vruchtboomen; -schwalbe. vr.: (vog.) muurzwaluw; -setzer, m.: 1) straatmaker, 2) metselaar, 3) diamantzetter; -sinter, m,: drop-steen; -stecher, m.: Zie -schneicler; -stück, o.: stuk (brok blok, klomp) steen, (art.) steen-stuk, draaibas; -tafel, vr.: 1) steenen (inz. marmeren) tafel, 2) marmeren blad; -taube, vr.: (vog.) klipduif; -thon, m.: steenharde klei; -todt l-totl, bv. n.: morsdood, zoo dood als een pier; -tapf, m.: aarden pot; -trage, vr.: berrie om steenblokken te dragen; -trager, m.: knopdragende schelp; -treibend, bv. n,: (gnk.) steen-bestrijdend; -trog, m.: steenen bak, gemetselde bak van steen; -überzug, m.: steenkorst, steenharde korst; -verhartung, vr.: steenharde verharding; -vogel, m.: vogel van steen, (vog.) steenvogel; -vorsprung, m.: (bwk.) uitsprong van steen; -wahrsager, m.: waarzegger uit den klank van steenen; -wal), m.: wal (bolwerk) van steen; -walze, vr.: steenen rol; -walzer, m.: steen-wentelaar, (vog.) pluvier; -wand, vr.: muur, gemetselde muur, (fig.) muur van rotsblokken, (ook:) rots-wand; -warze, vr.: steenharde wrat, (min.) tepelvormige steen; -weg, m.: steenweg, straatweg; -weh, o.: (gnk.) pijn van den steen; -wein, m.: Steinerwijn (d. i. wijn uit de omstreken van Stein bij Wirtzburg); -werk, o.: 1) werk van steen, 2) grotwerk; -wicke, vr.: (pik.) wild zoethout; -wurf, m.: steenworp (mit -würfen tödten ItötenJ: dood-steenigen); -wurz, vr.: (pik.) steenvaren; -zange, vr.: 1) Zie -Icröpfe, 2) (hik.) steentang (bij het operceren van den steen); -zeiger, m.: ets-naald, graveerstift; -zermaimer, m.: (hik.) steenvergruizer; -zermalmung, vr.: (hik.) steenvergruizing; -zeug, o.: aardewerk; -ziege, vr,: Zie -geiss; -zucker, m.; Zie -honig:. |
Ntei'nern, bv. n.: 1) steenen, van steen (ook fig.); 2) aarden; eine-e Walze: eene steenen rol, eene rol van steen (om oneffenheden platte rollen); ein -er Krug: eene aarden kruik, eene steenen kruik; ein -es Herz: (fig.) een hart van steen. stei'nieht, bv. n.: steenachtig, naar steen gelijkende. stei nig. bv. n.: steenig, steenachtig, vol steen; ein -er Boden: een steenige (steenachtige) grond, een steengrond; -er Sand: kegelzand; das -e Arabien: (adk.) Steenachtig Arabië. stei'nigen, w. b.: steenigen; Stei'-niger, m. (-s; mrv. -): steeniger; Stei'ni-gung, vr.: steeniging. stei'risch, bv. n-: Stiermarksch (Zie steieriNch). Steiss, m. (-es; mrv. -e): (ontl.) stuit; (pop.) gat, (iron.) zitvleesch; künstlicher -: (Fr.) cul de Paris; 1 -bein, o.: (ontl.) stuitbeen, stuit; -fuss, m.: (vog.) gekuifde zilverduiker. ^teisH'chen. o. (-s; mrv. -): (pop.) gatje. Steil, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) stelling, stellage, onder-stel; 2) stel; ein - Segel: een stel zeilen; I -bottich, m.: 1) (brou-wers-)gijlkuip. 2) (ververs-)bezink-kuip; -dichein, o.: (Fr.) rendez-vous (Einem ein -dichein geben: iem. rendez-vous geven, een afspraakje met iemand maken); -falie, vr.: valluik, valdeur; -feder, vr.: (in horloges:) stuitveer, zetter, pal; -flügel, m.: (jag.) met een uitgespannen net versperde uitgang van een bosch; -garn, o.: (vv.) schakelnet; -graben, m.: uitgegravene plek om vogels te vangen; -höTzcnen, o.: (vogelaars-)Tijmhoutje; -jagd, vr. (-jagen, o.): klopjacht, drijfjacht; -keil, ra. (-klo-ben, m.): (art.) stelwig, stelhout; -leute, m. mrv.: (jag.) helpers, opjagers van het wild;-macher. in.: wagenmaker; -nagel, m.: bout aan net voorstel van een wagen; -ordnung, vr.: -slagorde; -platz, m.: Zie -dichein; -rad, o.: (inhorloges :) regulateur; -riegel, ra.: (van eene affuit:) kop-pelbalk; -ross, o.: disselpaard; -scheibe, vr.: kompas van een horloge: -schraube. |
STELLSTANGE.
796
STENGEL.
|
■vr.: stelschroef; -stange, vr.: staak waaraan het net vastgremaakt wordt; -vertre-tend, bv.n.: plaatsvervangrend; -vertreter, m. (-s; rarv. -): plaatsvervangrer; -vertre-terin, vr. (mrv. -nen): plaatsvervangster; -vertretung, vr.: plaatsvervanging;-vogel, m.: lokvogel; -wagen, m.: 1) postwagen, 12) snorwagen; -zapfen, ra.: (in horloges:) spil van net kompasrad; -zeiger m.: (in horloges:) kompas-wijzer; -zirkel, m.: (ambachtsraans-)Kompas. stella'tim, bw.: - gehen: (iron.) naar de sterren gaan kijken, in de avondlucht loopen. Stell'chen, o. (-s; mrv. -): plaatsje. Stel le, vr.: plaats: eine - aus einem Buche: eene plaats (eene passage) uiteen boek; auf der op staande voet, oogen-blikkelijk, dadelijk, terstond; nicht von der - kommen (ge'hen, wei'chen): niet van zijne plaats komen; an Ort und - sein: op de plaats van zijne bestemming zijn; um eine - anhalten: naar eene plaats (een post, een ambt, eene betrekking) dingen (solliciteeren); Eines - bekommen: iemands plaats (post, enz.) krijgen, iemands opvolger worden; Eines - ersetzen: in iemands plaats komen; Eines - vertreten : iemand vertegenwoordigen; an seiner -: in zijne plaats; an dessen -: in plaats daarvan, in stede daarvan; ware ich an deiner -: als ik in uwe plaats was; setzen Sie sich an meine -: stel u in mijne plaats. IStel'len, in Sam. I -jager, m.: posten-jager. jachtmaker op ambten; -register, o.: register van plaatsen (passages) uit een boek, (inz.) register van bijbelteksten: -sammler, m.: verzamelaar van eene bloemlezing; -sammlung, vr.: verzameling passages uit een (of: uit meer dan een) boekwerk; -weise, bw.: hier en daar. Istel'len, w. b.: stellen, plaatsen, zetten, leggen (en verscheidene figuurlijke beteekenissen); einen Bürgen eenen borg stellen; Bürgschaft -: borgtochtstellen; auf die Probe op de proef stellen; Einen an den Pranger -: iemand aan de schandpaal te pronk stellen, (fig.) iemand aan de kaak stellen; Einem etwas vor Augen -: iemand iets voor oogen stellen (onder het oo^ brengen); Einen an der Spitze des Finanz-departements -: iera. aan het hoofd van het departement van Financiën plaatsen; ein Pferd in den Stall -: een paard op stal zetten; Zeugen -: getuigen bijbrengen; Truppen -: troepen leveren; in Slacntordnung -: in slagorde scharen: quot;VVachen -: wachtposten uitzetten; Netze -: netten uitzetten ; Schlingen -: strikken spannen; Einem einen Hinterhalt aan iemand eene hinderlaag leggen; Einen zufrieden -: iemand tevreden stellen; Einen zur Rede -: iemand ter verantwoording roepen; Einem nach dem Leben |
iemand naar het leven staan, het op iemands leven munten; Einem ein Bein - (Einem den Fuss -): iemand den voet lichten, iem. het beentje lichten; Einem die Nativitat -: iemands planeet lezen, iemands horoscoop trekken; eine Uhr -: een horlogre reguleeren (d. i. het binnenwerk zoo in orde brengen, dat het precies -gelijk loopt); etwas in Zweifel -: iets in twijfel trekken; etwas dahin gestellt sein lassen: iets op zijne plaats laten, iets laten voor hetgeen het is; der Brief ist an Sie gestellt: de brief is aan u geadresseerd; I sich -, w. w.: 1) zich stellen, zich plaatsen, zich scharen; (fig.) verschijnen (b.v. voor den rechter); sich zur Wenr -: zich te weer stellen ; 2) zich aanstellen, zich houden; er stellt sich nur so: hij houdt zich maar zoo; sich krank -: zich ziek houden; sich narrisch -: zich gek (zot, mal) aanstellen; sich einfaltig zich onnoozel houden; sich zornig -: zich boos houden, doen alsof men boos is; sie stellt sich, als lache^ sie: zij lacht kwansuis, zij doet alsof zij lacht; er steilte sich als ob er nichts merkte: hij hield zich (hij deed) alsof hij niets merkte. Stel'limg, vr.: plaatsing, enz. (Zie stellen); (fig.) plaats (standpunt, stand) in de maatschappij; (ook:) houding, lichaamsstand; - des Geschützes: richting van het geschut. Stelz, in Sam. I -bein, o. (-fuss, m.): houten been: (fig.) iemand met een houten been. Stel'ze, vr.: stelt; -n: stelten; auf -n gehen: op stelten loopen, (fig.) hoogdravend (bombasterig) zijn; kannst du regnen, so kann ich auf -n gehen: (spr.) hebt gij een spijker, ik heb een gat. Stel zen, in Sam. I -ganger, m.: (-lau-fer, m.): steltlooper (mensch en vogel); -schuh, m.: (hist.) tooneellaars. Stelz'ner, ra. (-s; mrv. -): steltlooper, Stemm, in Sara. i Zie Stamm. stem men, w. b. en w. w.: Zie stammen. Stem'pel, ra. (-s; mrv. -): 1) stempel (voorwerp waarmee men stempelt); 2) stempel, stempel-afdruk, stempelmerk; (voor goud en zilver:) keurmerk, keur;* (voor waren die aan belasting onderworpen zijn:) plombeersel; 3) zegel; 4) stamper, vijzel-stamper; (pik.) stampertje; 5) (wkt.) zuiger; den - der Wahrheit tragen: (fig.) den stempel (het kenmerk) der waarheid dragen; mit Einem - gepragt sein: (spr.) met één sop overgoten zijn; I -abgabe, vr.: zegel-belasting, zegelgeld, zegelrecht; -arat, o.: zegelkantoor; ;bo-gen m.: zegel (d. i. gezegeld bladpapier); -bolzen, m.: (tira.) drevel; -eisen, o.: stein-pel-ijzer; -gebühr, vr. (-geld, o.): Zie -abgabe; -hammer, m.: sterapelhamer; -karamer, vr.: zegelkantoor; -papier, o.: 1) gezegeld papier, 2) gestempeld papier; -recht, o.: zegelrecht; -schneider, m.: sterapel-graveur, stempel-snijder; -taxe, vr.: Zie -abgabe; -waaren, vr. mrv.: geplombeerde waren; -zeichen, o.: stempelmerk. stem'peln, w. b.: 1) stempelen, merken; 2) zegelen; 3) (goud en zilver :) keuren, met het keurmerk stempelen; 4) (belastbare voorwerpen:) plorabeeren, ver-looden, verzegelen; 5) (fig.) Einen 1) iemand zijne les vóórzeggen, iemand vooraf drillen, 2) iemand overhalen. Stem'pier, ra. (-s; mrv. -): 1) stempelaar; 2) zegelklopper, zegelaar; 3) plombeerder, verlooder. Sten del, m. (-s): (pik.) standelkruid; I -kraut, o. (-wurz, vr.): standelkruid. Steng'e, vr.: (zeew,) steng. Stens'el, m. (-s; mrv. -): stengel, steel; (ng. fam.) boonenstaak (d. i. iem. |
STEN GEL ARTIG.
STERNBÜHNE.
797
|
die lang en schriel is); I -artig, bv. n. : stengrelachtig; -blatt, o.: stengelblad; -bohnen, vr. mrv.: om staken rankende boonen; -erbsen, vr. mrv.: om staken rankende erwten; -glas, o.: fflas (wijnkelk, likeurkolkje) met gestengelden voet; -los, bv. n,: stengelloos, ongestengeld; -tra-gend, bv. n.: gestengeld; -treibend, bv. n.: in stengels uitloopend. Steng'elclien, o. (-s; mrv. -): stengeltje, steeltje. Htengr'eln, w. o. h.: stengels krijgen, in stengels uitloopen; w. b.: met staken stutten. Isteng'en, w. b.: verstopt maken. Isteng en, in Sam. I -stag, m.: (zeew.) knik-stag ; -segel, o.: marszeil; -wand, vr.: stengewant. ^tenograirii', m. (-en; mrv. -en): stenograaf; Stenographic', vr.: stenographic; stenographi'rcn [phie], w. b.: steno-graphecren; stenogra'phisch, bv. n.: stenographisch. Sten'tor. in Sam. 1 -stimme, vr.; sten-tor-stem. {^ten'zel, m. (-s): Stanislas. ^tephan', m. (-s): Stephanus, Stephaan, Steven. Jsiteplians', in Sam. I -kirche, vr.: Stephanuskerk; -körner, o. mrv.: (pik.) luisKruid (enk.); -kraut, o.: (pik.) heksen-kruid. Stepp, in Sam. I -bett, o.: matras; -dccke, vr.: gestikte deken, spreideken, sprei; -draht, m.: 1) stopdraad,2) (schocn-makers-)pikdraad; -gam, o.: 1) stopgaren, 2) schoenmakers-garen ; -nadel, vr.: stopnaald; -naht, vr.: gestikte naad; -seide, vr.: stopzijde; -stich, m.: stik-steek, (fig.) stiksel; -zwirn, m.: 1) stopgaren, 2) borduurgaren. Steppe, vr.: steppe, dorre vlakte, heide. Istep'pen, w. b.: (kim.) stikken. 'Steppen, in Sam. 1 -bauer, m.: op de heide wonende boer; -bewohner, m.: heide-bewoner; -fuchs, m.: (drk.) vos-konijn; -sumpf, m.: heide-moeras, moerassige heide; -wolf, m.: wolf der steppen; -ziege, vr.: wilde geit. Step'per, m. (-s; mrv. -): (kim.) stikker; Steppcrei', vr.: 1) stikwerk, 2) stiksel; btep'pcrin, vr. (mrv. -ncn): stikster. Ster'be. vr.: sterfte; 1 -bett, o.: sterfbed; -bliek, m.: stervende blik, (fig.) gebroken oog; -buch, o.: doodboek, register van overlijden; -fall, m.: 1) sterfgeval, 2) geval van overlijden (im -falie, auf den -rail: ingeval van overlijden), 3) (hist.) bij den dood van den leenman aan den leenheer vervallend goed; -flecken, ra.: doodvlek, doodvlak; -gebet, o.: 1) laatste gebed van eene(n) stervende, 2) §:ebcd aan het sterfbed; -geld, o.: be^ratenis-geld, uitkeering uit een bcgrafcnistonds;-gerüst, o.: 1) katafalk, praalbed voor een lijk, 2) schavot; -gewand, o.: doodkleed; -glocke, vr.: doodklok; -haus, o.: sterfhuis; -hemd, o.: doodhemd; -jahr, o.: sterfjaar; -kasse, vr.: 1) begrafenisfonds, 2) weduwenfonds; -kleid, o.: doodkleed: -lager, o.: sterfbed, stervenssponde; -liedi o.: lijklied, lijkzang; -liste, vr.: stertlijst; -lustig, bv. n.: naar den dood verlangend; |
-register, o.: Zie -bucli; -sohle, vr.:(kkl.gt; belooning in geld voor het toedienen van de sacramenten der stervenden; -stunder vr. (-stündlein, o.): sterf-uur; -tag, m.: sterfdag; -ton, m.: stervend geluid;-willig, bv. n.: tot sterven bereid; -woche, vr.: sterfweek; -wolle, vr.: sterfwol; -zeit, vr.: tijd van overlijden; -zimmer, o.: sterfkamer, sterfvertrek. Ister'ben, w. o. onr. s. (stirbst, stirbt; starb; stirb; gestor'ben); sterven; ich sterbe: ik sterf; ich will -, wenn es nicht so ist: ik mag sterven, als het niet zoo is; eines natürlichen Todes -: zijnen natuurlijken dood sterven; eines sanften Todes -: eenen zachten dood sterven. ISter ben, o. (-s): (het) sterven; (fig.) sterfte (b. v. onder het vee); es ist um Lebens und -s willen: (fam.) men kan nooit weten bij leven of sterven. ster bend, bv. n.: 1) stervend; 2) op sterven liggende. Ster'bens, in Sam. 1 -angst, vr.: doodsangst; -krank, bv. n.: doodziek; -willen: Zie 6 reg. hooger; nicht ein -wörtchen sagen: (fam.) geen stom woord spreken, geen boe of ba zeggen. sterb'licli, bv. n.: sterfelijk (bw.: doodelijk; - verliebt sein: fam.: smoorlijk verliefd zijn); i -keit, vr.: 1) sterfelijkheid, 2) sterfte. Sterbliche, m. en vr.: sterveling. Sterb'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) doodgeboren (of: kort na de geboorte gestorven) kind; 2) (aan eene 9!' andere ziekte) gestorven schaap; 3) Zie m. en vr. Sterbliclie. Sterb'lings. in Sam. I -wolle, vr.: sterfwol. sterkori'ren Irie], w. b.: (akk.) bemesten. Steriet', m. (-es, -s; mrv. -e): (visch:) steriet, Donau-steur. Sterlings m. (-es, -s): sterling; ein Pfund -: (mtw.) een pond sterling, IStern, m. (-es, -s; mrv. -e): (str. en fig.) ster, star, (fig.) gesternte; (typ.) sterretje; (op het voorhoofd van een paard:) kol, bles; (van een schip:) achtersteven; der - im Auge: het licht van het oog; -e auf den Nageln der Finger: witte stippels of vlekjes op de nagels der vingers; der - an Sporen: het radje aan sporen; ein - der Hoffnung: (dk.) eene flauwe schemering van hoop ; bis zu den -en erheben: hemelhoog verheffen, verheffen tot in de wolken, (fam.) ophemelen; mit -en besetzt: (fig.) met sterren bezaaid; weder - noch Glück haben: in alles even ongelukkig zijn; danken Sie Ihrem -e dafür: wees daar uw gesternte dankbaar voor. IStern, in Sam. I -ader, vr.: staart-ader van een paard; -adler, ra.: (vog.) koningsarend; -all, 0.: heelal; -anbeter, m.: sterren-aanbidder; -anbetung, vr.: sterrenaanbidding, sterrendienst; -anis, m.: (pik.) ster-anijs; -apfel, m.: goud-appel; -artig, bv. n.: sterachtig; -band, m.: (ontl.) wenkbrauw-spier; -baum, m.: (pik.) stink-cipres; -beschreibung, vr.: beschrijving van de sterren; -bild, o.: (str.) sterrenbeeld; -binde, vr.: (hik.) stervormig verband; -blind, bv. n,: (fam.) star-oogend, (ook:) stekeblind; -blume, vr.: aster; -bühne, vr.: |
798 STEUERVERWEIGERÜNG.
STERNBÜTZEtf.
|
Zie -warte; -butzen, m.: Zie -fall; -deutekunst, vr.: Zie -deuterei; -deuter, m.: sterrenwiphelaar, astroloog:; -deuterei', vr.: sterrenwichelarij, astrologrie; -deute-risch, bv. n.: astrologisch; -deutung:, yr.: Zie -deiiterei; -diener, m.: Zie -aubeter; -dienst, m.; Zie -anbetungr; -distel, vr.: (pik.) sterredistel; -dunen, vr. mrv.: eiderdons; -eidechse, vr.: ster-hagedis; -falke, m.: (vog.) sterrevalk; -fall, m.: vallende ster, verschietende ster; -feil, o.: (ontl.) oogrvlies; -figrur, vr.: sterretje ; -fisch, m.: zee-ster; -förmig:, bv. n.: stervormig; -forscher, m.: Zie -deuter; -gang, m.: loop der sterren; -gebaude, o.: 1) firmament, hemeldak, 2) zonnestelsel; -getilde, o.: (dk.) met sterren bezaaide dreven (mrv.); -gewölbe, o.: (dk.) sterrendak. met sterren bezaaid hemeldak; -glas, o.: kijker voor sterrenkundige waarnemingen; -gruppe, vr.: sterrengroep, sterrenbeeld, gesternte; -gucken, o.: (het) sterrenkijken; -gucker, m.: sterrenkijker; -hagelvoll, bv. n.: (pop.) stomdronken; -hammer, m.; (verstaalde) smeedhamer; -heer, o.: Zie Sternenlieep; -heli, bv.n.: star-helder, (fig.) met flonkerende sterren bezaaid; -himmel, m.: sterrenhemel;-jahr, o.: sterrejaar; -junge, m.: kerstnachtzanger; -kammer, vr.: (hist.) sterrenkamer; -karte, vr.: hemelkaart, kaart van den sterrenhemel; -katalog, m.: naamlijst der sterren; -kegel, in.: coniglobe; -kenner, m.: sterrenkundige; -kenntniss [nis], vr.: sterrenkunde; -klar, bv. n.: Zie -heil; -klee, m.: sterre-klaver; -korallen, vr.mrv.: ster-koralen; -kraut, o.: (pik.) sterre-kruid, zee-aster; -kunde, vr.: sterrenkunde; -kundig, bv. n.: sterrenkundig; -kundige, m.: sterrenkundige; -laufer, m.: Zie -junge; -lehre, vr.: sterrenkunde; -licht, o.: starlicht, schijnsel (licht) der sterren; -putze, vr.: Zie -fait; -rad, o.: (vuurwerk:) zonnetje; -register, o.: Zie -katal»^; -reiher, m.: (vog.) butoor, roerdomp; -rohr, o.: telescoop; -schanze, vr.: (vest.) sterreschans; -schnauze, vr. (-schnuppe, vr., -schuss, m.): Zie -fall; -seher, m.: ]) sterrenkundige, 2) sterrenwichelaar, astroloog, 3) sterrenkijker; -seherei', vr.: 1) sterrenkunde, 2) sterrenwichelarij, astrologie, 3) sterrenkijkerij; -stein, m.: sterre-steen; -strahl, m.: lichtstraal eener ster; -sucher, m,: telescoop; -tafel, vr.: sterrenkundige tafel; -tag, m.: sterredag; -warte, vr.: sterrenwacht, sterrentoren, observatorium; -wissenschaft, vr.: sterrenkunde; -wurz, vr.: (pik.) sterre-kruid. zee-aster; -zeit, vr.: sterre-tijd; -zwiebel, vr.: tuin-ajuin. Zie Sternen. Stern chen, o. (-s; mrv. -): sterretje. Ister'nen, w. b.: 1) met een sterretje merken; 2) (dk.) met sterren tooien; gesterntquot;, bv. n.: vol sterren, (fig.) met sterren bezaaid. ISter'nen, in Sam. I -bahn, vr.: 1) loopbaan der sterren, 2) (dk.) met sterren bezaaide weg; -bogen, m. (-decke, vr., -dom. m.): sterrendak, met sterren bezaaide hemelboog; -feld, o. (-gefilde, o.): Zie Sterngefilde; -gewölbe, o.: Zie -dom; -hoer, o.: talloos tal sterren; -heil, bv. n.: Zie sternhell; -himmel, m.: sterrenhemel; -königin, vr.: (dk.) koningin der sterren (d. i. 1. de Maan, 2. de Nacht); |
-meer, o.: (dk.) zee van sterren; -raum, o. (dk., net) met sterren bezaaide hemelruim -schaar, vr.: Zie -heer; -zelt, o.: met sterren bezaaid hemeldak. stern'ieht, bv. n.: sterachtig, stervormig; stern'ig, bv. n.: met sterren getooid (fig.: met sterren bezaaid), van sterren wemelend. Stert: Zie Sterz. Sterz, m. (-es; mrv. -e): staart; (tim.) zwaluwstaart: (fig.) handvatsel; I -block, m.: (zeew.) staartolok; -sage, vr.; (tim.) draaizaag; -seuche, vr. (-wurm, in.): (vea.) staart-schurft. stet, bv. n. en bw.: Zie stiit. stets, bw.: steeds, altoos, altijd, aanhoudend, voortdurend; I -wahrend, bv. n.: altijddurend. ISteuer, o. (-s; mrv. -): (zeew. en fig.) rosr; das ■ des Staates führen: aan het roer van staat zitten, 's lands zaken besturen; über - gehen: (fig.) over stuur gaan (1. achteruit gaan, 2. te loor gaan). ISteu'er, vr.: belasting; (fig.) verschuldigde schatting; eine - umlegen auf: eene belasting omslaan over: zur - der Wahrheit: (fig.) om hulde te doen aan de waarheid. ISteu'er, in Sam. I -amt, o.: 1) belas-ting-kantoor, 2) ;betrekking (post) bij de belasting; -anlage, vr.: omslag van de belasting; -anscnlag, m.: aanslag in de belasting; -bar, bv.n.: belastbaar; -barkeit vr,: belastbaarheid; -beamte, m.:ontvanger van de belastingen; -bediente, m.: ambtenaar bij de belastingen, (fam.) kommies; -befehl, m.: uitschrijving van eene belasting; -behörde, vr.: administratie der belastingen ; -bord, o.: (zeew.) stuurboord (die -bordswache: de stuurboords-wacht); -brücke, vr.: (zeew.) stuur-stoel; -buch, o.: kohier der belasting; -einnehmer, m.: ontvanger van de belasting; -erheber, m.: belasting-heffer; -erhebung, vr.: heffing van eene (de) belasting; -erlass, m.: vermindering van belasting; -frei, bv. n.: vrij van belasting; -freiheit, vr.: vrijdom van belasting; -holz, o.: (zeew.) helmstok van het roer; -kammer, vr.: administratie van de belastingen; -kasse, vr.: ontvangers-kantoor; -kollegium, o.: Zie -kammer; -kompass, o.: stuurmanskompas; -kreis, m.: ressort van een belasting-kantoor; -lastig, bv. n.: (zeew.) stuurlastig; -mail, vr.; (zeew.) mal van het roer; -mann, m.: stuurman ;-manns, in Sam. (-hütte, vr.: kompashuisje; -kunst, vr.: stuurmanskunst; -maat, m.: stuurmans-maat); -nachlass, m.: Zie -erlass: -ordnung, vr.: voorschrift op het stuk van belasting; -pfiichtig, bv. n.: 1) belastbaar, 2) belastingschuldig; -pfiichtigkeit, vr.: belastbaarheid; -rad,'o.: (zeew.) stuurrad; -rath (tl, m,: raadadviseur bij de administratie der belastingen; -ruder, o.: roer, scheeps-roer, (fig.) roer; -satz, m.: vaststelling van de belasting; -schein, m.: 1) belastingbiljet, 2) quitantie van betaalde belasting; -schock, m.: verponding, grondlasten (mrv.); -stange, vr.: helmstok; -umlege, vr.: omslag van de belasting ; -verwalter, m.: administrateur der belastingen; -verwaltung, vr.: administratie der belastingen ; -verweigerung, vr.: onwil om |
STEUER VER WESER.
STIEFEL.
799
|
belasting te betalen; -verweser, m.: Zie -verwalter; -wesen, o.: belasting-stelsel; -zettel, o.: Zie -schein. Steu'erer, m. (-s ; mrv. -): stuurman. steu'ern, w. o. h.: 1) sturen, stevenen, koers zetten; (fig:.) zich regelen; nach den Sternen zijnen koers regelen naar den stand der sterren; 2) (van schepen:) naar het roer luisteren; das Schitt* steuert gut: het schip luistert goed naar het roer; 3) belasting betalen; - zu : bijdragen toe ; i w. b,: 1) (zeew.) sturen; ein Schitf een schip sturen; 2) (met 3en nmv.) Einem oder einer Sache - : iemand ot' iets tegengaan (stuiten, tegenwerken, verhinderen, beletten, voorkomen, afweren, afwenden, enz.); I sich -, w. w.: steunen, bouwen, rekenen, vertrouwen, zich verlaten (-auf: op). Ste ven, m. (-s; mrv. -): (van een schip:) steven. stibifzen, w. b.: (fam.) briezelen, kapen, op den kop tikken. Istieh, stielist, sticht : Zie ste-elien, IStieli. m. (-es, -s; mrv. -e): steek; (fig.) steek onder water, zet; (in 't kaartspel:) slag, trek; (grav.) graveer-stift, (ook:) gravure; auf Hieb und -: met steken en hakken; ein tödtlicher Itöd-licher] -: een dood-steek; ein - in's Herz: (fig.) een dolksteek in het hart; ein -Erde: een spade-steek aarde, een spade-vol (schopvol) aarde; im - handeln (auf den - handeln): oversteken, ruilebuiten, ruilen; ich sehe keinen -: ^fig. fam.) ik zie geen steek (1. ik zie niets hoegenaamd, 2. ik kan geen hand voor mijne oogen zien); - halten : (fig.) steekhouden; alle -e machen: (spl,) al de slagen halen, al de trekken maken; Einer oder etwas im -e lassen: iemand of iets in den steek laten; er hat einen -: 1) hij heeft een snipper a an, hij is aangeschoten (d. i. een beetje dronken), 2) hij heeft een slag van den molen beet, hij is in zijne hersens gopikt; dieser quot;Wein hat einen -: deze wijn is zuurachtig. IStieh, in Sam. I -axt. m.: houweel; -balken, in.: bint; -blatt, o^: 1) (spl.) troef-bladj troefkaart (sein letztes -blatt dran setzen: fig.: zijn laatste troefblad uitspelen, het laatste redmiddel beproeven); 2) (van sabel, degen, enz.:) stootplaat, lt;fig.) toevlucht, (ook:) mikpaal (mikpunt) van spotternij of scherts; -brett, o.: bint; -entscneid, m.: beslissende stem; -frei, bv. n.: onkwetsbaar; -haltig, bv.n.: steekhoudend; -haltigkeit, vr: (het) steekhou-lt;lende; -handel; m.: ruilhandel, ruiling, oversteking, ruilebuiting; -herd, m.: bekken onder een smelt-oven: -klinge, vr.: stootdegen ; -maal, o.: litteeken van eenen steek; -ofen, m.: smelt-oven met afvoerbuizen voor het gesmolten metaal; -sage, vr.: (tim.) schrobzaag; -tag, m.: ^vervaldag, 2) dag van de veiling, veildag;-watfe, vr.: steek-wapen, stoot wapen; -wand, m.: (smelt)ovenmond; -wein, m.: 1) proefwijn, wijn om te probeeren, 2) zuurachtige wijn, wrange wijn; -weise, bw.: stekenderwijze; -wort, o.: 1) stekelig woord, stekelige zet, 2) (typ.) custos (onder aan eene bladzijde), (tnl. • slotwoord (waarop het antwoord moet volgen); -wunde, vr.: steekwond. ^tichel, m. (-s; mrv. -): graveerstift. |
graveer-iizer; I -harig, bv. n.: met stug, borstelachtig haar. (van dieren:) roodbont -name, m.: scheldnaam, bijnaam; -rede vr.: stekelig gezegde, stekelige zet; -schimmel, in.: roodbont paard; -witz, m.: hatelijke aardigheid; -wort, o.: Zie -rede. Stiehelei', vr.: stekelig gezegde, stekelige zet. stieli'eln, w. o. h. en w. b. steken, prikken, pikken; (fig.) stekelig zijn, stekelige zetten geven (- auf: op). Stieli erliug:, m. (-es, -s; mrv. -e): (vog.) kwikstaart; Stichler, m. (-s: mrv. -): 1) stekelige zettengever, 2) vitter, bediller; Stich'Terin, vr. (mrv. -nen): 1) stekelige zettengeefster, 2) vitster, bedilster; Stich'ling, m. (-es, -s; mrv. -): 1) stekelbaars, 2) (vog.) kwikstaart. Stick, in Sam. I -dampf, m. (-dunst, m.): stiklucht; -fieber, o.: de ademhaling belemmerende koorts, met benauwdheden gepaard gaande koorts; -fluss, m.: stik-zinking; -gas, o.: stikstof; -gold, o.: gouddraad; -hakchen, o.: borduurhaakje; -husten, m.: stikhoest, (inz.) kinkhoest; -kunst, vr.: (het) borduren; -lack, m.: stoklak; -luft, vr.: 1) stiklucht, 2) stikstof; -muster, o.: borduurpatroon ; -nadel, vr.: borduurnaald ; -rahmen, m.: borduurraam; -seide, vr.: borduurzijde, (inz.) vloszijde; -silber, o.: zilverdraad; -stott', m.: stikstof; -trommel, m.: borduurraam; -werk, o.: 1) stikwerk, stiksel, 2) borduurwerk, borduursel; -wurz, vr.: (pik.) brionie, wilde wingerd; -zeug, o.: borduurgoed. stick en, w. o. s.: stikken, geen lucht kunnen krijgen; w. b.: 1) stikken, door en door naaien, 2) borduren (gestickte Arbeit: 1. stikwerk, 2. borduurwerk); stick'end, bv. n. en bw.: stikkend, om te stikken (-heiss: smoorheet); Stick'er, m. (-s; mrv. -): 1) stikker, 2) borduurder (-kunst, vr.: Ihetl borduren); Stickerei', vr.: 1) stikwerk, 2) borduurwerk, (ook: het) borduren; Stick'erin, vr. (mrv. -nen): 1) stikster, 2) borduurster. stick'tg* bv. n.: om te stikken. Stiel»'én, w. o. onr. h. (stob; gesto'ben): 1) stuiven; 2) motteren, stofregenen; 3) (van vonken:) spatten; aus einander -: (fig.) uiteenstuiven; esstiebt: 1) het stuift, er gaat stof, 2) het mottert; I w. b. onr.: aus einander -: uiteen doen stuiven, uiteen jagen. Stieb'er, m. (-s; mrv. -): (pik.) wolfs-veest. Stieb'ern, w. b.: Einen -: iemand een knip voor zijn neus geven. Stief, in Sam, I -altern, m. mrv.; stiefouders; -bruder, m.: stiefbroeder;-eltern: Zie -altern; -geschwister, m. en vr. mrv: stiefbroeders en stiefzusters; -gesinnt. bv. n.: kwaadgezind, kwalijk gezind; -kind, o.: stiefkind; -lieoste, m. en vr.: minnaar (vr.: minnares) in het geniep; -mutter, vr.: stiefmoeder; -mütterchen, o.: (pik.) vergeet-me-nieije; -mütterlich, bv. n. en bw.: stiefmoederlijk; -schwa^er, m.: stief-zwager; -schwester,vr.: stiefzuster;-sohn, m.: stiefzoon; -tochter, vr.: stiefdochter; -vater, m.: stiefvader; -yaterlich, bv. n. en bw.: stiefvaderlijk. Stief el, m. (-s; mrv. - of -n): 1) laars: (fig.) buis, pijp, foedraal; (van eene pomp:) daal; (van een vaandel-stok:) schoen, rust; mit -n drein fallen: (spr.) met de |
STIEFELABSATZ.
800
STILL.
STINKEN,
STILL.
801
|
nacht; im -en: 1) in stilte, heimelijk, 2) ondershands; mir steht der Verstand (spr.) mijn verstand staat er stil bii; die -e Woche: (kkl.) de Stille week; der -e Freitag : (kkl.) de Goede Vrijdag:; -e Messe: (kkl.) stille Mis; ein -es Gebet: een stil febed; die -n: (kkl.) de Geestgretuigers,ebed; die -n: (kkl.) de Geestgretuigers, e Kwakers; ein -er Vorbehalt: een stil-zwiigrend (een heimelijk) voorbehoud; -e Liebe: heimelijke liefae ; ein -er Mensch: een stil (bedaard) mensch; ein -er Gesell-schafter: (kph.) een stille compagnon, een rustend associé, een vennoot geldschieter; das Meer ist de zee is kalm (rus-tig? stil); das -e Meer: (adk.) de Stille Zuidzee, de Stille Oceaan; -es Wasser: stilstaand water; -e Wasser gründen tief: (spr.) stille waters hebben diepe gronden. Istill, in Sam, I -amme, vr.: min, zoogende min; -beglückt, bv. n.; in stilte (heimelijk) gelukkig; -flöte, vr.: (in orgels: het) zachte fluitregister; -halten, o.: (het) stilhouden; -lager, o.: (mil.) kampement, (zeew.) quarantaine; -leben, o.: (het) rustig leven, (het) rentenieren, (schl.) stilleven; -messe, vr.: (kkl.) stille Mis; -mittel, o.: (gnk.) pijnstillend (kalmeerend) middel; -salz, o.: (gnk.) pijnstillend (kalmeerend) zout; -schweigen, o.: (het) stilzwijgen (mit -schweigen überge-hen?: stilzwijgend voorbijgaan; Einen zum -schweigen bringen: iemand tot zwijgen brengen); -schweigend, bv. n.: stilzwijgend; -stand, m.: stilstand (sich in einem -stand befinden: stilstaan; einen -stand machen: stil blijven staan, fig.: halt houden); -standsflagge, vr.: wapenschorsings-vlag; -stehen, o': (het) stilstaan, stilstand; -stehend, bv. n.: stilstaand; -wachter, m.: stille wacht. Stille, vr.: 1) stilte; (fig.) kalmte, rustigheid; (in den handel:) stilstand; 2) stilzwijgen; in der -: in stilte, (fig.) heimelijk; in der - der Nacht: in het holst van den nacht; in der - leben: 1) stil leven, rentenieren, 2) stilletjes heenleven, op een bescheiden voet leven: in der -- weggehen: stil heengaan, (spr.) met de noorderzon vertrekken. stillen, w. b.: stillen, sussen, tot bedaren brengen; ein Kind -: een (schreeuwend) kind sussen, (fig.) aan een kind de borst geven; die ünruhon -: de onlusten (de woelingen) tot bedaren brengen; den Aufruhr-:het oproer dempen; die Schmer-zen-: de pijnen doen bedaren; den Hunger -: den honger stillen: den Durst -: den dorst lesschen; das Blut -: het bloed stelpen, het bloeden doen ophouden. Stil'linies, in Sam. I -mittel, o.: pijnstillend (kalmeerend) middel. Stimm, in Sam. I -abgabe, vr.: stem-uitbrenging, (het voor- of tegen-)stem-men; -bander, o. mrv.: (ontl.) stembanden; -bar, bv. n.: (muz.) te stemmen; -berech-tigd, bv. n.: stemgerechtigd; -deckel, m.: 1) klankbord, 2) zangbodem (zangboom); -fahig, bv. n.: stembevoegd, stemgerechtigd; -freiheit, vr.: vrijheid om te stemmen; -fiihrer, m.: orgaan (van eene partij, enz.), woordvoerend orgaan; -gabel, vr.: (muz.) stemvork; -geber, m.: 1) stemmer, stem-uitbrenger, 2) voor-stemmer; -gehung, vr.: stemming, stem-uitbrenging: -ham- |
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2^ mer, m.: [(muz.) stemhamer; -holz, tgt;o. (-hölzchen, o.): (in violen:) ziel; -hom, o.: (muz.) stemhamer; -pfeife, vr.: orgelpijp waarnaar al de andere gestemd worden; -recht, o.: stemrecht; -ritze, vr.: (ontl.) stem-spleet (-ritzendeckel, m.: strotklep, keellelletje); -schlüssel, m.: (muz.) stemsleutel; -stock, m.: Zie -holz; -tag, m.: dag der stemming. Stim'me, vr.: stem; (van viool, trompet, enz.:) klank, geluid, toon; die erste -: (muz.) de eerste stem, de eerste partij; einzelne -: (muz.) solo; die gesammten-n: (muz.) het koor; die -n ausscnreiben: (muz.) de partijen uitschrijven; alle -n ziehen: (van een orgel:) al de registers uittrekken; die - des Volkes ist Gottes -: (spr.) de volksstem is de stem van God; die entscheidende -: de beslissende stem; seine - geben: stemmen, zijne stem uitbrengen; die -n sammeln: de (uitgebrachte) stemmen opnemen; die - sinken lassen: zijne stem laten dalen. stim men, w. b.: stemmen, gestemd maken; (muz.) stemmen; w. o. h.: stemmen, zijne stem uitbrengen; (muz. en fig.) overeenstemmen, goed samengaan; zu etwas gestimmt sein: quot;tot iets gestemd zijn. Stim'mer m. (-s; mrv. -): 1) stemmer (b. v. bij verkiezingen), stem-uitbrenger; 2) stemmer (van muziek-instrumenten); (fig.) stemhamer, stemvork. Stim'mniig. vr.: 1) stemming, gestemdheid; (fig.) luim, humeur; 2) stemming, stem-uitbrenging, (het) stemmen (b. v. bij verkiezingen); 3) stemming, (het) stemmen (van een muziek-instru-ment). Stimulans', m. (-es; mrv. -e): opwekkend (toongevend, prikkelend) middel. Sti niulnn, m. (-): prikkel. Sting'el, m. (-s; mrv. -): staart (van een wild zwijn). Stink, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) stinkdier, (ook:) stinkhagedis; I -aas, o.: kreng; -ameise, vr.: stinkmier;-ap-fel, m.: stink-appel (-apfelbaum, m.: stink-appelboom); -assant, m.: (pha.) duivelsdrek; -baum, m.: stinkboom; -blume, vr.: stinkbloem: -bock, m.: (drk. en fig.) stinkbok; -eidechse, vr.: stinkhagedis; -faul, bv. n.: 'pop.) stinkend lui (-faul sein: stinken van luiheid);-fliege, vr,: (ins.) stinkvlieg; -hahn, m.: (vog.) hoppe, hop; -harz, o.: Zie-asant; -kafer, m.: (ins.) stinktor, (ook:) brems, paardenvlieg; -kalk, m,: stinksteen; -kamille, vr.: stinkende kamille; -kohl, m.: stinkkool; -kresse, vr.: (pik.) wilde kers (kors);-loch, o.: stinkhol, stinkgat; -nase, vr.: (pop.) stinkneus, rotneus, iemand die uit zija adem of uit zijn neus stinkt; -nessel, vr.: (pik.) stink-netel; -ratte (-ratze), vr.: (drk.) bonzing, bunzing; -spiritus, m.: geest van salmiak, (pop.) vliegende geest; -stein,m.: stink-steen; -thier [t], o : stinkdier; -topf, m.: stinkpot, (art.) stink-bom; -wild, o.: (jag-) wild dat stank van zich geeft; -winde, vr.: (pik.) stinkende winde. stin'ken, w. o. onr. h. (stank: gestun -ken): stinken; vor Faulheit -; (fam.) stinken van luiheid; aus dem Munde - (aus dem Halse -): uit zijnen (uit haren) adem stinken. e druk. 51 |
802
STINKEND.
|
stin kend, bv. n.: stinkend; -werden: beginnen te stinken; - faul: (fam.) stinkend van luiheid; Eines Name - machen: iemands naam in opspraak brengren. Stin'ker, m. (-s; mrv.): stinkerd; Stin kerin, vr. (mrv. -nen): stinkerd; stin'-kigr, bv. n.: stinkend. ^tint. m. (-es, -s: mrv. -e): (visch:) spiering; I -fisch, m.: spiering. Htinz, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Stint, Stippel, in Sam, 1 -torm, vr.: stippel-vorm. . stippen, w, b.: 1) stippelen; 2) indompelen, doorweeken, doopen. Stipulation', vr.: bepaling:, beding; stipuli'ren llie], w. b.: bepalen, bedingen; stipulirt' [liert], bv.n.: bepaald, bedongen. stirb, stirbst, stirbt: Zie sterben. IStirn, vr.: voorhoofd; (fig.) hoofd; (van bergen:) top, kruin; die - noch tra-gen, (ook:) trotseh zijn, (ook:) onbeschaamd zijn; mit der - durch die quot;Wand rennen wollen: (spr.) met zijn hoofd door den muur willen foopeA; es steht ihm an der - geschrieben: (fig.) het staat op zijn voorhoofd geschréven; eine harte (eiserne, eherne, freche) - haben: vfig.) een stalen voorhoofd hebben; hitzig vor der - sein: (fam.) kort-aangebonden zijn; Einem die - bieten: aan iemand het hoofd bieden. IStirn, in Sam. I -ader, vr.: voor-hoofds-ader: -band, o.: bandje (lintje) om het voorhoofd, (kkl. Joodsch:) hoofdband, (fig.) diadeem; -bein, o.: voorhoofdsbeen; -binde, vr.: Zie -band; -blatt, o. (-blech, o.): voorhoofds-plaat; -blutader, vr.: voorhoofds-ader; -dreistig-keit, vr.: onbeschaamdheid; -falte, vr.: voorhoofdsrimpel; -feld, o.: (bwk.) g-evelfront; -gegend, vr.: voorhoofds-streek; -ge schmeide, o.: voorhoofds-sieraad; -haar, o,: voorhoofdshaar, (fig.) kuif, (ook:) haarvlek; -hoeker m.: voorhoofdsknobbel; -höhle, vr.: voorhoofds-holte;-locke, vr.: Zie -Itaar; -los, bv. n.: (fig.) schaamteloos; -mauer, vr.: 1) voormuur, 2) voortuitsprin-gende muur; -mauschen, o. (-muskel, m.): (ontl.) voorhoofds-spier; -nerv, m.: voor-hoofds-zenuw; -rad, o.: (wkt.) kamrad; -riemen, m.: voorhoofds-riem, (bwk.) koppelbalk; -runzier, m.: (ontl.) voorhoofdsrimpelaar, frons-spier: -schmuck, m.: voorhoofds-sieraad; -schnalle, vr.: voor-hoofds-gesp; -sclmeller, m.: tik op het voorhoofd, (fig.) tik om de ooren; -seite, vr.: voorzijde; -stuck, vr.: voor-stuk, (bwk.) gevelfront; -wand, vr.: frontmuur. stir'nen, w, o. h. (met „gegenquot;): staan (gelegen zijn) tegenover. stob, stobst: Zie stieben. Stö'ber, m. (-s; mrv, -): stoffer; 1 -wetter, o.: onstuimig (sneeuwerig, mot-terend) weer. stöberiff, bv. n.: 1) sneeuwerig; 2) motterend, stuifregenend. stft'bern, w. o. h. en w. b.: Zie staubern; w. onpers. h.: stuiven (fijne regen of sneeuwjacht); - nach: (fig.) snuffelen naar, (ook:) oprakelen. Stöeh'as, m. (-; mrv. -): (pik.) groote lavendel; I -blume, vr. (-kraut, o., -laven-del, m.): Zie Stüehas. |
stocli'eln, w, o. h. en w. b.: Zie stöchern. Stoch'er, m. (-s; mrv. -): 1) tandenstoker; 2) rakelstok, vuurpook. stöeh'ern (stoeli'ern), w. {o. h.: in der Nase in zijnen (haren) neus peuteren; in den Zahnen -: in zijne (hare) tanden peuteren; I w. b.: (tanden, neus, enz.:; uitpeuteren; (vuur:) oppoken; (fig.) oprakelen. Stoeli'es, enz.: Zie St^ehas. 1 Stock, m. (-es, -sj mrv. Stöck'e): 1) stok; 2) staak; 3) stijl, post; 4) tronk, stam; (ook:) stengel, steel; 5) blok, klomp, brokstuk, (fig.) blok (aan het been), voetboei; 6) bijenkorf; 7) veestapel; 8) voorrad; (in't kaartspel:) stok; 9) fondskapitaal; 10) armbus; 11) verdieping yan een huis (im dritten -e: op de derde verdieping), (Fr,) étage; 12) (iron.) houten Klaas, lomp stuk hout, stommerik, domme vlegel, lomperd, lummel, uilskuiken; wie ein - dastehen: daar staan als een stuk hout of steen; Einen in den - legen: iemand in boeien sluiten; über - und Block (über - und Stein) springen: (spr.) over heggen en sloten springen. IStock, in Sam. I -aar, m. (-adler, m.): (vog.) giervalk; -alt, bv. n.: stokoud; -am boss, m.: koï)erslagers-aanbeeld; -band, o.: bandje (lintje, koordje) aan een stok; -bandchen, o.: haarbandje, bandje om het haar op te binden, (ook:) strik in het haar; -bild, o.: standbeeld; -blind, bv. n.: stekeblind; -bogen, m.: (bwk.) welfboog; -böhme, m.: volbloed Bohemer; -börse, vr.: (kph.) effectenbeurs, koopmansbeurs; -degen, m.: degen-stok; -deutsche, m.; volbloed Duitscher; -dumm, bv. n.: aartsdom ; -dunkel, bv. n.: stikdonker; -dürr, bv. n.: I) dor en droog, 2) brandmager, broodmager, doodmager; -englander, m.: volbloed Engelschman; -ente, vr.: (vog.) wilde eend; -erbse, vr.: (pik.) wilde erwt; -erz, o.: (mnw.) erts in klompen, erts aan groote stukken; -eule, vr.: (vog.) kat-uil; -tackel, vr.: toorts (fakkel) van pijnboomhout; -falk, m.: (vog.) reigervalk; -faule (-faulung), vr.: rotting in den stam van den wijnstok; -feder, vr.: slagpen; -fiedel,vr.: knjtertje, zakviool; -fink, m.: (\og.) vlasvink; -tinster, bv.n.: stikdonker; -fisch. m.: (visch:) stokvisch, (fig.) Zie Stock nó. 12; -fleck, m.: vlek (uitslag) van duffigheid; -fleckig, bv. n.: vol vlekken van duffigheid, uitgeslagen; -franzose, m.: volbloed Franschman; -fremd, bv. n.: wildvreemd; -geige, vr.: Zie -fiedel; -gelehrt, bv. n.: schoolvosserig geleerd; -§rut, o.: Zie Stammgut; -halter, m.: Zie-meister; -handier, m.: (wandel-)stokkenkoopman; -haus, o.: gijzeling, gijzelkamer; -holz, o.: stamnout, geboomte op stam; -jude, m.: (een) echte jood, door en door (een) jood; -kiel, m.: (van vogels:) slagpen; -knecht, m.: stokkeknecht, bewaarder (in eene gevangenis); -knopf. m.: rottingknop, knop van een stok; -kohle, vr.: steenkolen-gruis; -kreide, vr.: hard krijt;-lack, m.: stok-lak; -lampe, vr.: lamp op een voetstuk ; quot;laterne, vr. (-leuente, vr.): stoklantaarn, groote lantaarn; -leuchter, m.: kandelaar; -makier, m.: (kph.) effectenmakelaar; -mauschenstill, bv. n.: doodstil, als eene muis zoo stil; -meister, m.: cipier, directeur eener (der) gevangenis ; |
803 STOLTERBOLTERN.
STOCKMEISTEREI.
|
-raeistcrei', 1) cipierschap, 2) cipierswo-ningr; -messer, o.: wijngraardeniers-mes; -morchel, vr.: (pik. en kkk.) morille, morielje; -nackt; bv. n.: spiernaakt, moedernaakt; -narr, m.: groote gek, gek in folio; -pfeife, vr.: (muz.) bekfluit;-presse, vr.: boekbinderspers; -prügel, m. mrv.: rotting-olie (enk.), ruggesmeer (enk.), slaag (enk.) met eenen stok; -raum, m.: pas ontgonnen land; -register, o.: stamregister, stamboek; -rose, vr.; (pik.) stokroos; -scheit, o.: (een) blok hout (houtblok) van den stam; -sphere, vr.: droogscheerders-schaar; -schilling, m.: Zie -priigel; -schirm, m.: als wandelstok gebezigde paraplu (of parasol); -schlag, m.: stokslag (-schlage, m. mrv.: stokslagen); -scnnupfen, m.: 1) verstoptheid in 't hoofd, 2) slijm, snot; -schraube,vr.; bankschroef, vaste schroef; -spule, vr.: Zie-feder; •steif, bv. n.; stokstijf; -still, bv. n.: doodstil; -streich, m.; stdk-slag;-sünder, m.; onverbeterlijke zondaar, verstokte zondaar; -taub, bv. n.; stokdoof, potdoof; -wache, vr.; wacht bij de gevangenis; -wage, vr.; snelbalans; -werk, o.; l)(mnw.) ophooping van metaal-erts, erts-massa, 2) Zie Stock no. 11; -winde, vr,; windas, (zeew.) kaapstand; -zahn, m.; (ontl.) kies, maaltand, (fig.) kies des verstands, kies der wijsheid; -zwinge, vr.; ring-beslag, beslag-ring. £ktöelc'clien, o. (-s; mrv. -); stokje. Stöek'el, o. (-s; mrv. -); stokje; I -knecht, m.; stokkeknecht, bewaarder (in eene gevangenis). Htock'en, w. o. h.; 1) stil blijven staan; (fig.) blijven steken; (ook;) haperen; 2) stilstaan; (fig.) kwijnen; 3) verstijven; (van melk;) hotten, kappelen, dik worden; 4) muf worden, duf worden, (van hout;) vermolmen, rotten; I w. b.; (den wiinstok;) stutten; (een anker;) stokken (d. i. een stok er in zetten); (laken;) rollen; I sich -, w. w.; (pik.) stengelen, stengels krijgen; (van vloeistoffen:) dik worden, stollen, stremmen. stöck en, w. b.; Zie blöeken. stock'iclit (stock ig:), bv. n.; duf, schimmelig; (van waschgoed;) klam; (van hout;) rot, vermolmd; (van vruchten;) stokkerig, houtig. 8töek'iN(r1i, bv, n.; weerspannig, weerbarstig, stijfhoofdig, koppig. Stocks, m. mrv.; effecten, fondsen; I -besitzer, m.; effectenhouder. Stock'un^ vr.; 1) stilstand; 2) hapering; enz. Zie Htocken. StoflT, m. (-es, -s; mrv. -e); stof; ge-wirkte -e; gewevene stoffen; - zum Lachen; stof tot lachen; 1 -haltig, bv. n.; stoffelijk; -haltigkeit, vr.; stoffelijkheid; -lehre. vr.; (theo.) materialismus (Anhan-ger der -lehre; materialist); -los, bv. n.; onstoffelijk, (fig.) waardeloos; -losigkeit, vr.; onstoffelijkhid, (fig.) waardeloosheid; -name, m.; (tik.) stofnaam; -verwandt-schaft, vr.; (schk.) affiniteit; -wort, o.; (tik.) stofnaam. Stoffel, m.; (mansnaam;) Christoffel; (fig.) stoffel, stommerik; (ook;) vlegel, lomperd. stoffen, bv. n.; stoffen (d. i. van eene gewevene stof vervaardigd). I -, w. b.; stoffeeren. |
stof fig (stolf licli), bv. n.; stoffelijk. stöh'nen, w. o. h.; steunen, een steunend geluid doen hooren; w. b.; steunen, met eene steunende stem uiten. Stoïcis'mus, m. (-); stoïcismus; Sto'iker, m. (-s ; mrv. -); stoïcijn; sto'isch, bv. n,; stoïcijnsch. Stol, in Sam. I -gebühren, vr. mrv.; (kkl.) emolumenten voor buitengewone kerkediensten. Sto la (Stole), vr. (mrv. Sto'len); (hist.) overkleed, stola; (kkl.) stool. Stoll, in Sam. I -baum, m.; (mnw.) stutboom, boom di^ goed hout levert voor de planken wandbekleeding in mijnen; -beule, vr.; (vea., bij paarden;) steengal; -eisen, o,; (tech.) stolts; -hafen, m.; pot met pooten; -pfahl, m.: (tech.) stolts-paal; -tiegel, m.; pan (pot) met pooten. Stëll'clien, o. (-s; mrv.-); profeten-broodje, profetenkoekje. Stolle, vr.; 1) profetenbrood, fijnbrood, profetenkoek; 2) kerstkoek; 3) paaschorood; wiener -; Weener krentenbrood. Istol'len, w. b.; stutten, schoren; (tech., huiden;) op de stolts rekken en lenig maken; (hoefijzers;) kalkoenen, scherp zetten. IStol'len, m. (-s; mrv. -); 1) stijl, post, (inz.) beddepost, poot (van eene tafel); (aan leuningen;) pilaster; (aan hoefijzers;) kalkoen; 2) (dk.) stanza, couplet; 3) (mnw.) galerij, mijngang, (ook;) waterleiding (in eene mijn). jStol'len, in Sam. I -arbeit, vr. (mnw.) galerij-werk; -arbeiter, m.; galerij-werker; -backer, m.; fijnbrood-bakker;-befahruug, vr.; schouwing (inspectie) van de mijngangen; -beule, vr.; (vea., bij paarden ;) steen-gal; -firste, vr.; bedakking van eene mijngang;-gebaude, o. planken wandbekleeding van eene mijngang; -gerechtigkeit, vr.; recht om het water uit eene mijn te loo-zen; -geschworne, m.; inspecteur over de mijngangen; -hauer, m.; galerij-werker; -karren, m.; mijnwerkers-kruiwagen; -schacht, vr.; mijnput; -steiger, m.ploegbaas (opzichter) over de galerij-werkers; -wagen, in.; mijnwerkers-rolwagen ;-weise, bw.; in galerijen. Stöllner. m. (-s; mrv.-); 1)aannemer van de waterloozing nit eene mijn; 2) galerij-werker in eene mijn. Stolp, in Sam. i Zie Stnligt;. Stol'pe, vr.; Zie Stulpe. Stol'per. m. (-s; mrv. -); struikeling; (fig.) dommigheid; ein - machen; struikelen, (fig.) eene dommigheid begaan, (fam.) een bok schieten; i -gang, m.; wankelende tred, (het) loopen met knikkende knieën. Stol'perer, m.; (-s; mrv. -); struikelaar; (fig.) sukkel, tobberd; (ook;)knoeier, broddelaar; (fig. fam.) bokkenschieter. stol perieht (stolperig;), bv. n.; (van wegen;) hobbelig, ongelijk. stol'pern, w. o. s.; struikelen; (fig.) dommigheden (of; eene dommigheid) begaan, (fam.) bokken schieten, een bok schieten. Stol'prian. m. (-es, -s; mrv. -e); 1) Zie Stolperer, 2) Zie Stolper. stol'terboltern, w. o. s.; 1) (fam.) |
STÖREN.
STOLZ.
804
|
over den kop duikelen; 2) Zie stolpern. Istolz, bv. n.: 1) lier, grootseh, statig:; 2) trotsen; - sein auf: trotsch zijn op, zich verhoovaardigen op. I^tolz, m. (-es): 1) roem, glorie; 2) trots, hoogmoed, hoovaardij. IStolz, in Sam. I -dürftig, bv. n.: trotsch en arm; -krant, o.: (pik.) wrang-kruid. stol'zen, vf. o. s.: Zie stolziren. Htolzi'ren [iel, w. o. s. en h.: trotsch daarheen stappen; I - mit: 1) pralen (pronken) met; 2) snoeven (pochen) op, roem dragen op, 3) trotsch zijn op. Sitolzi'rer lie], m. (-s; mrv. -): opgeblazen snoeshaan, pronker, snoever, pocher. ^topf, in Sam. I -anker, m.: plechtanker; -arbeit, vr.: stopwerk, (ftg.) ver-stel-werk, lapwerk; -arzenei', vr.: (gnk.) stopmiddel, middel om te stoppen; -büchse, vr.: kist (bus, doos) met werk van hennep of vlas; -farbe, vr.: Ij stopverf, 2) (schl.) verf om schilderstukken te repareeren; -fisch, m.: zuigvisch, zuigworm; -garn, o.: stopgaren (stopkatoen, stopwol); -haar, o.: vul-haar, haar om (matrassen, stoelzittingen, enz.) op te vullen;-hader, m.: lap, verstellap, stoplap; -holz, o.: houten stop, tap; -lappen, m.: Zie -hader; -messer, o.: breeuwmes, stopmes; -mittel, o.: Zie -arzenei;-nadel, vr.: stopnaald; -naht, vr.: stop, stopnaad, gestopte naad, (kim.) uiternaad, geuiterde naad; -nudel, vr.: 1) prop (kluit, bal) deeg om gevogelte vet te mesten, 2) stuk klei (om ooren of handvatsels aan potten te zetten);-stücke, o. mrv.: Czeew.) stop-stukken, kluis-prop-pen; -tueh, o.: Zie -hader; -wachs, o.: stopwas; -werg, o.: werk (van vlas of hennep) om te breeuwen; -werk, o.: stopwerk, stopsel, gestopte plek; -wolle, vr.: vul-wol, stotfeer-wol. Stöp'fel, m. (-s; mrv. -): stop, prop; (van kurk:) kurk; (fig.) kleine dikzak, dikke prop, ineengedrongen dreumes, kleine krates. Stöp'feldien, o. (-s; mrv. -): stopje, propje; kurkje; (fig.) klein dikzakje. stop'fen, w. b.: 1) stoppen (een gat; een lek; kousen; eene diarrhee); eine Pfeife -: eene pijp stoppen (om te roo-ken); Zeit (Grezeit) -: (zeew.) tij stoppen; sich den Magen voll -: zijne maag volstoppen; Einem den Mund -: (fig.) iem. den mond stoppen; 2) kurken (eene fiesch), met eene kurk dichtmaken; 3) vetmesten (ganzen); 4) (kim.) uiteren, stop'fencl, bv. n.: (gnk.) stoppend. Stopfer, m. (-s; mrv. -): 1) stop, prop; (ook:) kurk: 2) stopper (van gaten, van kousen, enz.), (kim.) uiteraar; 3) (gnk.) stopmiddel; I Stopferei', vr.: 1) stopperij, dichtstopperij, 2) volpropperij, 3) (gnk.) opsropperij, 4) (kim.) uiterwerk. Stop'ferin. vr. (mrv. -nen): stopster. Stoppel, vr.: 1) stoppel; 2) halm; die -n ausreissen: de stoppels rooien; I -acker, m : stoppelveld; -butter, vr.: najaars-boter; -feaer, vr.: stoppel (van pas opkomende veeren); -feld, o.: stoppelveld: -fieber, o.: (gnk.) moeraskoorts; -gans, vr.: stoppelgans, op een stoppelveld voedsel zoekende gans: -gedicht, o.: (dk.) kreupeldicht, lappendeken-gedicbt, (ook:) samenraapsel in dichtmaatr. -gras, o.: stoppelgras, gras op een stoppel-' veld; -kom, o.: koorn van (op) een stoppelveld; -mast, vr.: (het) grazen op een stoppelveld; -rechen, m.: stoppelhark; -rübe, vr.: late knol, naj aars-knol: -schwein, o.: stoppelvarken, op een stoppelveld zijn voedsel zoekend varken; -sense, vr. (-sickel, vr,): stoppelzeis, stoppelsikkel, stoppelmes; -vers, m.: (dk.) Zie -gredicht; -vogt, m.: baas (opzicnter) over het werkvolk bij het binnenhalen van den oogst; -weide, vr,: stoppelveld (auf der -weide gehen: in het stoppelveld grazen); -werk, o.: ineen^eflanst werk. |
iStoppelei vr.: nalezing op een stoppelveld; (fig,) ineenflansing7 samenflansing, bijeenharking, (ook:) ineengeflanst (samengeflanst, bijeengeharkt) werk, compilatie. stop'peln. w. o. h.: nalezing houden op het stoppelveld (w. b.: nalezen fhet stoppelveld]); zusammen -: (fig.) bijeen-harken, samenflansen, ineenflansen. stop'pen, w. b.: Zie stopfen. Stop per, m. (-s; mrv. -): Zie Stopfer. Stoppi'ne, vr.: (art.) snel ontbrandende lont. Stopp'ler, m. (-s; mrv. -): nalezer op het stoppelveld; (fig.) bijeenharker, compilator; Stopplerin, vr. (mrv. -nen): naleesster op het stoppelveld, (fig.) bij-eenharkster, compilatrice. Stöp'sel, m. C-s; mrv. -): Zie Stöpfele Stöpselelien. o. (-s; mrv. -): Zie Stöpfelelien. IStör, m. (-es, -s: mrv. -e): (visch:) steur. IStör, in Sam. I -eisen, o.: rakel-ijzer, (inz.) pook, vuurpook; -rogen, m.: kuit-van steur, (kph.) kaviaar; -stange, vr.: 1) visschers-plompstok, 2) schippersboom. Storax, m. (-): storax; 1 -baum, m.: storax-boom. Storeh, m. (-es, -s; mrv. Störch'e): (vog.) ooievaar; der agyptische -: de ibis, de Egyptische ooievaar; der - klappert: de ooievaar klept (kleppert); auf Martini, wenn die Störche kommen: (spr.) te Sint-Juttemis, als de kalveren op het ijs dansen; I -oein, o.: ooievaarspoot, poot van een ooievaar, (fig.) ooievaars-been, spilbeen iemand met spille beenen, iemand met (iron.) ooievaars-beenen; -blume, vr.: (pik.) klaproos; -nest, o.: ooievaars-nest; -schnabeL m.: ooievaars-bek, (tnb.) geranium, (hik.) kraanbek, (schl.) teeken-aap, pantograaf^ -stein, m.: pijlsteen, dondersteen, vinger-steen, belemniet. Storch'en. in Sam. I -paar, o,: ooievaars-paar (mannetje en wijfje). Zie overige Sam. met Storeh. Ntörch in. vr. (mrv. -nen): (vog.) wijfjes-ooievaar. Storch'ling:, m-: (vog.) jonge ooievaar. StiS're, in Sam. 1 -fried, m.: spelbreker, pretbederver, verstooraer van vrede en eendracht. Istö'ren, w. b.: storen, verstoren; den Schlaf -: den slaap storen; I w. o. h.: snuffelen; - in: 1) peuteren in (b. v. neus. kiezen, enz.), 2) poken in (het vuur). |
STRAFBEFREIUNG.
STÓREN.
805
|
IStö'ren, in Sam. I -tried, m.: Zie IStörefpied. Stö'rer, m. (-s, mrv. -): stoorder, Terstoorder; Störerei', yr.: storing:, verstoring, stoornis; Stö'rerin, vr. (mrv. -nen): stoorster, verstoorster. Stor'ger, m. (-s; mrv. -): 1) kunstenmaker ; 2) kwakzalver. m. (-es, -s; mrv. -e): stomp, tronk; stoppel. Stör'let, m. (-s): Zie Steriet. storni'ren Lnie], w. b.: (kph.) ristor-neeren. Stor'ren, m. (-s; mrv. -): Zie Stttrl. stör'rig: (stör'risch), bv. n.: 1) koppig:, weerspannig, weerbarstig; 2) barsen, norsch, gemelijk; I -keit, vr.:......heid. StoTung, vr.: storing, verstoring, stoornis. Sttfrz, m. (-es; mrv. -e): Zie Störl. IStoss, m. (-es; mrv. Stös'se): stoot: (fig.) schok, (ook:) slag; (met vuist of elleboog:; stoot, stomp, duw; (met den voet:) schop, (ook:) trap; (van een rijtuig:) stoot, schoK; (van een roofvogel:) neer-schieting; (van een kanon:) kulas, broek; (van een vrouwenrok:) stootkant; ein -Akten: (rcht.) eene verzameling (Fr.: dossier) stukken; ein - Holz: een hoop hout, een stapel hout; ein - Bücher: een hoop (een stapel) boeken; ein - Papier: een hoop papier (in den papiermolen); einen - thun: (srm. en spl.) een stoot doen; einen - in das Horn oder in die Trompete thun: een sein op den hoorn of op de trompet geven; Einem einen -geben: aan iemand een stoot (een stomp, een duw, enz.) geven; seinem Herzen einen - geben: (fig.) slechts noode besluiten (tot iets); das gab ihm den letzten -: (fig.) dat gaf hem den genadeslag. IStoss, in Sam. I -aar, m.: roofvogel; -axt, m.: 1) steekbeitel 2) breek-ijzer; -bahn, vr.: 1) kegelbaan, 2) kolfbaan; -balken, m.: (art.) stootbalk; -bewegung, vr.: voortstuwende beweging; -bock, m,: stormram, muurbreker; -degen, m.: stootdegen, rapier; -eisen, o.: 1) stootijzer, 2) ijzeren stamper: -erde, vr.: vast ineengestampte aarde; -falke, m.: (vog.) havik; -feile, vr.: gladvijl, zoetvijl; -garn, o.: 1) net om roofvogels te vangen, 2) (zeew.) pluis-touw; -gebet, o.: (fam.) schietgebed (-gebetchen, o.: schietgebedje); -gewehr, o.: stootwapen,. steekwapen; -hobel, m.: gladschaaf; -holz, o.: 1) houten stamper, 2) beukhamer; -kante, vr.:(klm.) st90tkant, (zeew.) barghout, berkhout; -kissen, o.: stootkussen, buifer; -klampe, vr,: stootklamp; -klinge, vr.: Zie -degen: -kolben, m.: 1) plethamer, 2) beukhamer; -kraft, vr.: stootkracht, (tig.) voortstuwende kracht; -lappen, m.: stootlap; -matte,vr.: (zeew.) stootmat; -maus, vr.: veldmuis; -mörter, m.: vijzel, mortier; -naht, vr.: (kim.) geuiterde naad; -perle, vr.: zeer kleine parel; -riemen, in.: rijtuig-riem (een der riemen waarop de bak van een rijtuig rust); -ring, m.: naaf-ring;-sage, vr.: spanzaag; -seufzer, m.: stille verzuchting; -stock, m.: biljart-stok, keu; -trog, m.: stamptrog; -vogel, m.: roofvogel; -w.eise, bw.: stootenderwijze, (fig. lam.) met horten en stooten; -wind m.: rukwind, windvlaag; -zeug, o.: gelijkklop-per. |
Sttfs'sel. m. (-s; mrv. -e): stamper (van hout, van ijzer, enz.). stos'sen, w. b. onr. (stös'sest, stösst; stiess; gestos'sen): 1) stooten; Einen über den Haufen iem. omver stooten (omver duwen, ten onderste boven werpen); 2) stampen ; 3) (fig.) Oeld zu-sammen -: geld bijeen brengen; die Klinge in das Degengefass -: het lemmer in het gevest zetten; den Aermel in das Kleid -: de mouw in de japon zetten. I -, w. o. onr. h.: stooten, hossen, schokken; dieser Wagen stösst: dit rijtuig stoot (host); diese Flinte stösst: dit geweer stoot; (fig.) das Bier stösst: het bier {jijlt, het bier gist; an etwas -: 1) aan (of: tegen) iets stooten, 2) aan iets grenzen, aan iets palen; an einander -: 1) tegen elkander stooten, 2) aan elkander grenzen, aan elkander palen; an's Land -: aan wal komen, landen; vom Lande -: van wal steken; auf einen -: (fig.) iemand aantreffen, iemand ontmoeten (inz, toevallig); von oben auf den Ball -: (biljart:) zijnen bal vanboven raken; der Habicht stösst auf die Tauben: de havik schiet neer op de duiven; in das Horn oder in die Trompete -: den hoorn doen schallen of de trompet steken; zu Einem -: zich bij iemand voegen; zur Armee -: zich bij het leger voegen. I sich -, w. w. onr.: zich stooten; sich mit dem Kopfe an die Wand -: zijn hoofd tegen den muur stooten; sich an etwas -: zich aan iets stooten (ook fig.: aanstoot nemen aan iets, zich ergeren aan iets); es stösst sich an weiter nichts, als dass ....: 1) het hapert aan niets anders, dan dat .... 2) het eenige, waarvan het afhangt, is, dat. . . . Stös ser, m. (-s; mrv. -): 1) stooter; stomper; duwer; schopper, trapper; 2) stamper (persoon die iets fijnstampt of iets vaststampt); (fig.) Zie Stössel; 3) (vog.) roofvogel. stös'sig. bv. n.: stooterig, tot stooten (met de hoornen) geneigd. Stot terer, m. (-s; mrv.-): stotteraar, (pop.) hakkelaar; stofterig, bv. n.: stotterend, (pop.) hakkelend; stot'tern, w. o. h. en w. b.: stotteren, (pop.) hakkelen, sto ven, w. b.: (kkk.) stoven. straek, bv. n.: 1) strak gespannen, strak; 2) onverwijld, dadelijk; (fig.) snel, schielijk, haastig; -e Zahlung: prompte betaling; -en Fusses: op staande voet; I -heit, vr.: 1) strakgespannenheid, strakheid; 2) dadelijkheid, (het) onverwijlde, (fig.) snelheid, schielijkheid. stracklicli. bv. n.: 1) plotseling; 2) nauwkeurig, stipt; 1 -keit, vr.: 1) (het) plotselinge; 2) nauwkeurigheid, stiptheid. stracks. bw.: aanstonds, terstond, dadelijk, oogenblikkelijk. Straf, in Sam. I -amt, o.: 1) rechtbank, 2) (hist.) censorschap; -anstalt, vr.: tuchthuis ; -arrest, m,. (mil.) huis-arrest, kamerarrest; -arbeit, vr.: taak als straf, werk tot straf; -bar, bv. n.: strafbaar; -barkeit, vr.: strafbaarheid; -befehl, m.: 1) strafbepaling, 2) bevel om eene opgeleide straf ten uitvoer te leggen; -betreiung, vr.: vrijstelling van straf, (stk.) amnestie |
STRANDRaUBER.
STRAFBEISPIEL.
806
|
-beispielj o.: straf ten voorbeeld voor anderen (ein -beispiel geben: een afschrikkend of waarschuwend voorbeeld stellen); -buch, o.: strafhoek,strafregister;-büchse, vr.: bus voor de greldboeten; -engel, m.: wrekende engel; -erlassung, vr.: kwijtschelding van straf (allgemeine -erlassung, vr.: amnestie; -erlassungsdekret, o.: amnestie); -fall, m.: strafbaar geval; -fallig, bv. n.: strafbaar (-fallig werden; 1. straf beloopen, 2. boete beloopen); -falligkeit, vr.: strafbaarheid; -freiheit, vr.: 1) straffeloosheid, 2) Zie -erlassung; -gebot, Zie -befelil; -geld, o.: geldboete; -ge-rechtigkeit, vr.: strafrecht; -gericht, o.: 1) crimineel gerechtshof, 2) straf (gött-liches -gericht: Gods-oordeel); -gesetz, o.: strafwet (-gesetzbuch, o.: wetboek van strafrecht); -kasse, vr.: fiscus; -klage, vr.: strafrechterlijke vervolging; -klager, m.: (rcht.) procureur-generaal; -kodex, m.: wetboek van strafrecht; -kolonie, vr.: strafkolonie; -kompagnie, vr.: (mil.) straf-com-pagnie; -krieg, m.: tuchtigings-oorlog; -los? bv. n.: straffeloos, (fig.) onschuldig; -losigkeit, vr.: stratfeloosneid, (fig,) onschuld; -mittel, o.: middel om te straffen; -pfarre, vr.: aan eenen geestelijke bij wijze van straf als standplaats aangewezene pastorie;-prediger,m.: boetprediker, (fig.) zedenmeester; -predigt, vr.: boetpre-dicatie, (fig.) strenge berisping, (ook:) philippica; -recht, o.: 1) recht om te straffen, 2) (rcht.) strafrecht; -rede, vr.: Zie -precligt; -register, o.: strafregister; -ruthe [tj, vr.: tuchtroede; -schrift, vr.: hekelschrift; -summe, vr.: geldboete; -tag, m.: 1) zitting van het crimineel gerechtshof, 2) dag van den straftijd, strafdag, 3) dag der terechtstelling; -übel;o,: (theo.) bezoeldn^; -urtheil [t], o.: veroordeelena vonnis, (inz.) crimineel vonnis; -würdig, bv. n.: Zie -bar; -würdigkeit, vr.: Zie -barkeit; -vollziehung, vr.: voltrekking (tenuitvoerlegging) van de straf. Strafe, vr.: 1) straf; 2) boete; bei -von: op straffe van; bei - vorladen: dagvaarden (oproepen) onder bedreiging van straf ingeval yan niet-verschijning; ihm (mir) zur -: tot zijne (mijne) straf; -leiden: straf ondergaan; in eine - fallen: eene straf (ook: eene boete) beloopen; eine - verhangen über : 1) tot eene straf veroordeelen, 2) tot eene boete veroor-deelen. st ra'feu, w. b.: straffen; (fig.) tuchti- fen, kastijden; an Geld - (um Geld-): eboeten, in de boete slaan, met eene boete straften, (fig. fam.: iemand) in zijne beurs straffen; mit Worten bestraffen, berispen; am Leibe -: lichamelijk straffen; am Leben -: met den dood straffen; Einen Lügen -: iemand logenstraffen.en, kastijden; an Geld - (um Geld-): eboeten, in de boete slaan, met eene boete straften, (fig. fam.: iemand) in zijne beurs straffen; mit Worten bestraffen, berispen; am Leibe -: lichamelijk straffen; am Leben -: met den dood straffen; Einen Lügen -: iemand logenstraffen. Stra'fer, m. (-s; mrv. -): straffer; (fig.) wreker; Stra'ferin, vr. (mrv. -nen): straf-ster, (fig.) wreekster. Htralf, bv. n. en bw.: straf (strak) gespannen, strak; (fig.) streng; ein -er Beutel: (fig.) eene goedgevulde beurs; -anliegen: (van kleederen:) strak om het lijf zitten; I -heit, vr.: strakgespannenheid, strakheid, (fig.) strengheid. straffen, w. b.: straf aanhalen, strak spannen. |
striiflieli, bv. n.: strafbaar; (fig.) berispelijk; I -keit, vr.: strafbaarheid, (fig.) berispelijkheid. £»trafquot;ling, m. (-es, -s; mrv.-e): (rcht.) veroordeelde. jStrUflings. in Sam. I -schiff, o.: schip dat veroordeelden naar eene strafkolonie overbrengt. £gt;tralil, m. (-es, -s; mry. -en): straal (i. a. b.); (visch:) rogvisch, rog; die -en eines Rades: de spaken van een wiel; 1 -ader, vr.: straal-acfer (ader van de straal in een paardenhoef); -blume, vr.: (pik.) straalbloem ;-donnerstein, in.: belemnief, vingersteen; -faule, vr.: straal-verettering (bij een paard); -förmig, bv. n.: straalvormig; -geschwür, o.: (bij een paard:) straal-verzwering; -heil, bv. n.: helder bestraald, (fig.) stralend; -pfeil, m.: be-lemniet, vingersteen; -punkt? m.: straal-punt; -rohr, p.: spuitende pijp; -spalter, m.: glazen prisma; -stein, m.: straalsteen. Istrah'len, w. o. h.: stralen; (fig.) schitteren ; w. b.: uitstralen. Istrah'len, in Sam. I -angesicht, o. (-antlitz, o.): stralend aangezicht, stralend gelaat; -blümig, bv. n.: met straalbloe-men ; -brechend, bv. n.: straalbrekend; -brechung, vr.: straalbreking; -büschel, m.: pluim van stralen; -glanz,m.: stralenglans, (fig.) schitterende luister; -haupt, o.: omstraald hoofd; -heil, bv. n.: Zie strahlhell; -kranz, m. (-krone, vr.): stralenkrans, lichtkrans, (het hoofd omringende) glorie; -los, by. n.: zonder stralen; -pinsel, m.: Zie -biisehel; ■schein, m.: Zie -kranz; -spalter, m.: glazen prisma; -werfcn, o.: straling, (het) stralen-werpen. strablen, w, b.: Zie striegeln; Flachs -: vlas hekelen. strali lielit, bv.n.: straalachtig, straalvormig; I strah'lig, bv. n.: stralend, (fig.) gestreept. Stralin, m. (-es,-s; mrv. -e): streng; ein - Draht: een bos draad (om er spelden van te maken); I -hanf, m,: ongehekelde . hennep. Stralin'clien, o. (-s; mrv.-): strengje. Strah'ne, vr.: Zie £gt;tralin. Stramin'. m.: (mrv.) kaneyas. stramm, bv. n.: Zie strafT, stram'peln, w. o. h.: zijne (hare) beenen geen oogenblik stilhouden, (fam.) de gedurigheid in zijne (hare) beenen hebben; I w. b.: (fam.) schoppen; zusarn-men -: door elkander schoppen. stram'pen (stramp fen), w. o. h.: met den voet op den ^rond stampen, stampvoeten (b.v. van dritr, van ongeduld, enz.). Strand, m. (-es, -s; mrv. -e): strand; auf den - laufen (auf den - getrieben werden): (van schepen:) op strand loopen, stranden: auf den - setzen; op strand zetten, doen stranden; I -batterie', vr.: (art.) kustbatterij; -bauer, m.: kustbewoner; -bediente, m.: kustwachter, strand-bewaker; -dieb, m.: stranddief; -fisch, m.: visch die onder de kust gevangen wordt; -fischerei', vr.: kustvisscherij; -gerechtig-keit, vr.: Zie -recht; -gut, o.: strandgoed, gestrand goed; -herr, m,: strandvonder; -hühnlein, o.: (vog.) strandhoen; -krabbe, vr.: (visch:) gewone krabbe; -laufer, m.: (vog.) strandlooper; -pfeifer, m.: (vog.gt; kleine pluvier; -rauber, m,: stranddief^ |
STRANDRECHT.
STRAUCHICHT.
|
-recht, o.: strandrecht, strandvonderij; -reiter, m.: strandruiter (1. kustwachter te paard, 2. vog.: strandlooper); -richter, m.: beslechter van de geschillen over geledene zeeschade of over gestrande goederen; -schnepfe, vr.: (vog.) strand-snip; -vogel, m.: strandvogel; -vogt, m.: opperstrand-vonder; -wache, vr.: 1) kustwacht, 2) bewaking van de kust; -wachter, m.: kustwachter, bewaker van de kust. Atran'den, w. o. h. en s.: stranden. Strang, m. (-es, -s; mrv. Strang'e: 1) streng, (fig.) rist; 2) strop; ein - Garn: eene streng garen; ein - Zwiebeln; eene rist uien; Pterd, das in die Striinge ge-treten hat: paard dat verward zit in de strengen waaraan hij het rijtuig moet voorttrekken; zum -e verurtheilen |t]: tot den strop veroordeelen, veroordeelen om opgehangen te worden; mit dem -e hin-ncnten: ophangen; bei Strafe des -es: op straffe van de galg; wenn alle Strange reissen: (spr.) als putje bij paaltje komt, in het slimste (ergste) geval; an Einem -e Ziehen: (spr.) één lijn trekken; 1-leder, o.: strengleer (strengleder, lederen koker door welken de wagenstrengen loopen). Strang'el, m. (-s; mrv. -): keelgezwel (bij paarden); 1 -birn, yr.: wrange peer, (iron.) harde pil om te slikken. strHn'geln, w. o.: worgen, wurgen. HtrRns'en, w. b.: vastbinden. stran^uli'reii [ie], w. b.: worgen. ^traii{£iii*ie', vr.: (gnk.) koude pis. Htran'zen, w. o. h.: lanterfanten. Htrapaze, vr.: vermoeienis; (iron.) bokkesprong. Htrapazi'ren lie]; w. b.: aftobben, afbeulen, afmoorden; I strapazirt' Iziert], bv. n.: (hg.) gekunsteld, gewrongen. Strass, m. (-es; mrv. -e): nagemaakte diamant, valscne diamant; I -baum, m.: gleuf, sponning. Strass'burg, o. (-s): (adk.) Straatsburg; Strass'burger, m. (-s; mrv. -): Straatsburger'; Strass'burgerin, vr. (mrv. -nen): Straatsburgsche; strass'burgisch, bv. n.: Straatsburgsch. Stras'se, vr.: 1) straat (in steden en dorpen); 2) straatweg, groote weg, rijweg; (fig.) weg; auf öffentlicher -: op den openbaren weg,(ook:) op de openbare straat; geh' deine - : ga weg!, ga heen!, (fam.) ga maar door!; wer da bauet an den -en, muss die Leute reden lassen: (spr.) wie aan den weg timmert heeft veel bekijks; 3) (adk.) Straat, Zeeëngte; die -von Gibraltar: de Straat van Gibraltar; die magellanische -: de Straat van Ma-gellaan. Stras'sen, in Sam, I -arbeit, vr.: 1) werk dat op de openbare straat verricht wordt, 2) [straatmakerij, 3) weg-werkers-arbeid; -arbeiter, m.: 1) ambachtsman, die zijn werk op straat verricht, 2) straatmaker, 3) wegwerker: -aufseher. m.: opzichter (inspecteur) over de openbare wegen; -aufsicht, vr.: opzicht (toezicht) over de openbare wegen, straten en pleinen; -bau, m.: 1) aanleg en onderhoud van de openbare wegen, |
2) straatmakerij; -beleuchtung, vr.: straatverlichting; -bereiter, m.: gendarme; -beitel, m. (-bettelei', vr.): straatbedelarij, (het) bedelen op straat; -bettler, m.: straatbedelaar; -bettlerin, vr.: straatbedelares; -bube, m.: straatjongen; -dieb, m.: 1) straatroover. 2) zakkenroller;-ecke, vr.: hoek eener (der) straat; -fahrer, m.: zeeman die de zeeëngte bevaart (van de eene kust naar de andere, vice versa); -feger, m.: straatveger; -fegerin, vr.: straatveegster; -geleit, o.: vrijgeleide,(Fr.) escorte; -gesindel, o.: straatgespuis, janhagel; -junge, m.: straatjongen; -kotn [tj, m.: straatvuil, slijk (slik), modder;-köther (t]. m.: straatslijper (vr.: fam.: straatmadelief, loopschuit); -laterne, vr.: straatlantaarn; -mord, m.: moord op den openbaren weg; -placker, m.: Zie -rftuber; -pöbel, m.: straatgespuis, janhagel;-raub, in.: 1) straatrooverij, 2) zakkenrollerij; -rauber, m.: 1) straatroover, 2) zakkenroller; -rauberei', vr.: Zie -raub ; -raube-risch, bv. n.: 1) straatroovers-, 2) zakkenrollers- (bw.: 1. als een straatroover, 2. als een zakkenroller); -recht, o.: openbare veiligheid; -sanger, m.: straatzanger, liedjeszanger; -sangerin, vr.: straatzangeres, liedjeszangster; -saule, vr.: 1) mijlpaal, 2) handwijzer op denweg;-schander, m.: Zie -rauber; -sperrung, vr.: 1) straatversperring, 2) wegversperring, 3) (fig.) barricade, (ook:) opwerping van barricaden; -stein, m.: straatsteen;-thüre, vr.: straatdeur, buitendeur, voordeur; -treter, m.: straatslijper; -zoll, m.: weggeld, tolgeld. Jsitrategie', vr.: (mil.) strategie; Stra-te'giker, m. (-s; mrv. -): strategicus; strate'gisch, bv. n.: strategisch. Strafze, vr.: Zie $»trazze. Straub, in Sam. I -fuss, m.: paard met ruige hoeven; -henne, vr. (-huhn, o,): hen (kip) met krullige veertjes op den kop; -kopf, m.: kroeskop, (fig.) dwarskop, stijfkop; -rad, o.: (van een watermolen:) scheprad. Straii'be, vr.: ruwheid van de oppervlakte van het hout. strau'ben, w. o. h.: Zie strüuben. straub'en, w. b.: steil overeind zetten; I sich -, w. w.: 1) steil overeind gaan staan, (fig., van haren:) te berge rijzen: 2) tegensporrelen, zich verzetten. straub ig (straub'ig), bv. n.: 1) steil overeind staande; (fig.) ongekamd; 2) te-gensporrelig, weerstrevig, zich verzettende, onwillig. Straucli, m. (-es, -s; mrv. Strauch'e en Strauch'er): struik, heester; (fig.) struikgewas, kreupelhout, kreupelbosch; I -artig, bv. n.: heesterachtig;-bart, m.: stugge baard, baard van borstelachtig haar; -bund, o. (-bündel, o.): takkenbos; -dieb, m.: struikroover; -fang, m.: vogelvangst met lijmhoutjes in heestergewas; -haupt, o.: kribwerk (ter waterkeering); -herd, m.: kreupelbosch waarin men lijmhoutjes plaatst om vogels te vangen; -holz, o.: kreupelhout, kreupelbosch, struikgewas; -hopfen, m.: wilde hop; -klee, m.: boomvormig opgroeiende klaver; -melde, vr.: struikmelde; -mandel, m.: dwerg-amandelboom; -werk, o.: 1) kreupelhout, kreupelbosch, 2) rijswerk met plaggen. strauch'eln, w. o. s. en h.: struikelen; (fig.) weifelen, aarzelen. |
STRAIT CHLER.
808
|
1) struikachtigr, heesterachtigr,2) vol struikgewas, vol kreupelhout. Strauch'ler, in. (-; mrv. -): struikelaar ; (fig.) weifelaar. ISStrauss, m. (-es of -en; mrv. -e of -en): (vogr.) struisvogel; der fliegende de trapgans. ISftramss, m. (-es; mrv. Straus'se of Straus'ser): 1) ruiker, bloemruiker, (Fr.) bouquet; 2) (van vogels:) kuif; 3) wijn-krans, bierkrans. Istrauss, in Sam. I -artig, bv. n,: struisvogelachtig; -binderin, vr.: bloemenverkoopster, bloemenmeisje; -ei, o. : struisvogel-ei; -ente; vr. (vog.) bakel-man, klapper-eend; -feder, vr.: struisveder (struisveer); -fink, m.: gekuifde vink, kuifvink; -grass, o.: rietgras, bies; -hahn, m.: (vog.) kemphaan; -hand-Ier, m.: bloemenkoopman; -henne, vr. (-huhn, o.): wijfje van den kemphaan; -kopf, m.: kop van een struisvogel, (fig.) ezelskop, stommerik; -magen, m.: maag van een struisvogel, (iron.) maag van ijzer; -meise, vr.: (vog.) kuifmees, gekuifde mees; -rabe, m,: (vog.) gekuifde raaf; -sperling, m.: (vog.) gekuifde musch; -taube, vr.: (vog.) trommelduif; -vogel, m.: struisvogel. StrRuss'clien, o. (-s; mrv. -): bloe-menruikertje, (Fr.) bouquetje. Straus sen. in Sam. I -ei. o.: struisvogel-ei; -feder, vr.: struisveder (struisveer). Zie ook £gt;ti*auHS in Sam. Stramp;us'ser, in Sam. I -madehen, o.: bloemenmeisje; -topf, m.: bloempot. Straz'ze. vr.: 1) (kph.) kladboek, opschrijfboek, memoriaal; 2) afval van zijde; I Straz'zengarn, o.: gesponnen afval van zijde. Stre'be, vr.: 1) (tim.) schoor, stut; mit -n versehen: schoren, stutten; 2) (fig.) tegensporreling, tegenstand; sich zur -setzen: zich te weer stellen, zich verzetten; I -balken, m.: stutbalk; -band, o.: bovendrempel tusschen de hoekstijlen; -bogen, m.: stutboog, stuttend verwulfsel; -holz, o.: Zie -bami; -kraft, vr.: 1) middelpunt-zoekende kracht, 2) middelpuntvliedende kracht; -mauer, vr.: stutmuur; -pfahl, m.: stutpaal; -pfeiler, m.: pijler, (fig.) steunpilaar; -pfosten, m.; stutbalk, schoorbalk; -stange, vr.: stut-ijzer. stre'ben, w. o. h.: streven, trachten, pogen; - nach: overhellen naar, neigen naar, (fig.) streven (trachten) naar. Stre ber, m. (-s; -): strever, trachter (-nach: naar); (fig.) hooger-op willende, (ook:) postenjager. Stre'berthum [tl, o.: 1) postenjagerij, 2) (de) postenjagers. streb sam, bv. n.: strevend; I -keit, vr.: (het) streven. Streek, in Sam. I -balken, m.: hoofdbalk; -bank, vr.: rekbank; -bar, bv. n.: rekbaar; -barkeit, vr.: rekbaarheid; -bett, o.: rekbed; -bug, m.: (zeew.) slagboeg; -eisen, o.: rek-ijzer; -hammer, m.: plethamer; -herd, m. Zie Frisehesse; -lage, vr.: (mtsl.) strekkende laag; -ofen, m.: oven (fornuis) om kleuren op glas in te branden; -muskei, m.: (ontl.) trek-spier, trekpees; -rahmen, m.: raam om huiden te rekken; -schicht, vr.: (mtsl.) strekkende laag; -stein, m.: strekkende steen; -walze, vr.: plet-rol;-werk, o.: pletmolen; -werkzeug, o.: piet-werktuig. |
Streelt'e, vr.: 1) rekking, (hetl rekken; (fig.) rekbank; 2) rek, eind weegs, afstand; eine gute - Weges: een heele rek, een goed eind weegs (om te loopen of te rijden of te varen): 3) uitgestrektheid, (fig.) streek lands, (mnw.) mijngang, galerij, (bij straatmakers:) eind straat. streck'en, w. b.: rekken, uit-rekken; (metalen:) pletten; (bij straatmakers en metselaars:) de steenen leggen, plaatsen; die Ohren in die Höhe -: de ooren opsteken, de ooren spitsen; die Zunge heraus -: de tong uitsteken; Einen zu Boden -: iemand ter aarde werpen (op den grond gooien, overhoop schieten, overhoop steken), iemand ter aarde doen storten; alle seine Krafte daran -: al zijne Krachten inspannen; das Gewehr -: (mil.) de wapenen nederleggen, zich overgeven; I sich -, w. w-: (van leder, laken, enz.:) rekken, (van metalen:) ha-merbaar of pletbaar zijn; (van wegen, gronden, landen, kusten, enz., en fig. van wenschen,begeerten, verwachtingen, enz.): zich uitstrekken; (van menschen en dieren:) zich uit-rekken; sich ins Gras zich in het gras neervliiën; sich auf dem Ruhebette -: zich op net rustbed neervlijen. Zie ook spr. lgt;ecke. Streek'er, m. (-s; mrv. -): 1) rekker, uit-rekker; 2) (metaal-)pletter; 3) steen op zijn plat; 4) (ontl.) trek-spier, trekpees. IStreieh, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) slag (ook fig.); die -e des Schicksals: de slagen van het noodlot; Einem einen -beibringen: aan iemand eenen slag toebrengen; ohne einen - zu thun: (spr.) zonder slag of stoot; ein - in die Luft: een slag in het honderd, een slag in den wilde; 2) streek; (fig. fam.) poets; Einem einen - spielen: iemand eene poets bakken; ein lastiger -: 1) eene aardige poets, 2) eene grap; ein listiger -: een sluwe streek; ein kluger een oolijke streek, een leepe streek; einen dummen - machen: een dommen streek begaan, eene dommigheid begaan; tolle -e machen: zotheden begaan, dwaze dingen doen. IStreieh, in Sam. I -baum, m.: (looiers-)schaafboom, schaafplank; -blech, o.: (in een slot:) schootplaat; -blume, vr.: strijkbloem, gele kamille; -brett, o.: strijkplank, (kim.) pers-plank, (akk.) strijkbord (van den ploeg);-bürste, vr.: 1) kwastje (om een of ander baksel met eiwit te bestrijken), 2) vergulderskwastje; -eisen, o.: strijk-ijzer, (kim.) pers-ijzer; -fertig, bv. n,: (iron.) handgauw om te slaan; -feuer, o.: (mil. en schk.) strijkvuur; -fisch, m.: kuiter, kuitvisch; -garn, o. (-hamen, m.): (vv.) sleepnet, treknet,(jag.) slagnet, strijk-net, -holz, o.: strijkbout (1. om glad te strijken, 2. om zeisen te scherpen), (bij het meten van droge w;aren:) strijkstok; -hölzchen, o.: lucifertje; -kamm, m.: wol-kaarde; -karpfen, m.: kuit-karper, karper die kuit geschoten heeft; -ktise, vr.: vette jonge kaas, kaas die zich laat smeren; -kraut, o.: (pik.) wouw; -leder, |
809 STRE1TABHANDLUNG.
STREICHLEDER.
|
o.: scheerriem, strijkriem voor scheermessen (auf einem -leder abziehen: op een scheerriem aanzetten); -linie, yr.: lt;vest.) strijklinie, strijklijn, (tech.) richtlijn; -macher, in.: 1) grappenmaker, spotvogrel, 2) poetsbakker; -mass, o.; (tim.) graathout, ritshout; -rnesser, o.: spatel; -nadel, yr.: (goudsmids-)toets-naald; -netz, o.: Zie -grarn; -ofen, m.: reverbereer-oven; -pulver, o.: poeder om scheermessen te scherpen; -riemen, m.: Zie -leder; -schuss, m.: schot dat strij-kelingrs raakt; -spatel, in.: spatel; -stein, m.: 1) olie-steen (voor scneermessen), 2) toets-steen (bij goudsmeden); -teich, m.: pootvijver, vijver voor de vischteelt; -vogel, m.: (vog. en fig.) trekvogel;-win-kel, m.: (vest.) strijknoek; -wolle, yr.: kaardwol; -zeit, vr.: 1) rijtijd (van visch), tijd der kuitschieting, 2) trektijd der trekvogels; -zündhölzchen, o.: lucifertje. Streieh'e, vr.: 1) wol-kaarde; (ook: het) wolkaarden; 2) strijk-ijzer, (kim.) fers-ijzer; (pha.) spatel; (banketbakkers-) wastje voor eiwit; 3) (vest.) strijk-linie, stryk-lijn.ers-ijzer; (pha.) spatel; (banketbakkers-) wastje voor eiwit; 3) (vest.) strijk-linie, stryk-lijn. streich'eln, w. b.: streelen. streicli'en, w. o. onr. h. (strich; festrich'en): 1) (fig.) komen, gaan, zich ewegen (m deze of gene richting); der quot;Wind streicht durch das Fenster: de wind komt het raam in; die Zugvögel streichen: de trekvogels zijn aan het verhuizen (in andere Lander -: naar andere landen trekken); Einen - lassen: (fam.) er een laten vliegen, (gem.) een scheet laten; im Lande herum -: 1) in het land rondzwerven, (ook:) het land doorkruisen, 2) zich uitstrekken; gegen Abend - : zich westwaarts uitstrekken; 3) (met „auf of met „anquot;) rakelings voorbijgaan; das Kleid streicht auf dem Boden; de japon sleept over den grond; 4) (drk.) in den paartijd zijn, (van visschen en van kik-vorschen:) in den rijtijd zijn; die Hündin streicht: de teef is loopsch; die Fische und Frösche streichen: de visschen en de kikvorschen schieten kuit; I w. b. onr.: 1) strijken; das Gold (das Silber) auf dem Probirsteine -: het goud (het zilver) op den toetssteen strijken; ein Messer auf dem Stable -: een mes over het wet-staal strijken, een mes met het wet-staal scherpen; ein Scheermesser auf dem Steine oder auf dem Leder -: een scheermes op den olie-steen of op den scheerriem aanzetten; Butter auf JBrod -: boter op brood strijken (uitstrijken, smeren); das Getreide - : het koorn strijken (d. i. met den strijkstok wegstrijken wat boven de maat uitsteekt; ein gestrichenes Mass: eene gestrekene maat); die Fiagge -: (zeew. en fig.) de vlag strijken; die Segel -: (zeow.) de zeilen strijken; die Riemen -: (zeew.) de (roei-) riemen strijken; Ziegel pannen aanstrijken; ein Pflaster -: een pleister uitstrijken (uitsmeren); ein Wort een woord doorstrijken (doorschrappen); Geld -: geld opstrijken; Einen -: iemand strijken (wrijven), (fig.) iemand ranselen; mit der Hand -: met de hand strijken (wrijven); 2) (fig.) Lerchen -: leeuweriken vangen met een net; Felle -: vellen schaven met het schaafmes; quot;Wolle -: wol kaarden; die Pfeifen -: de pijpen gladmaken (bij pijpenbakkers); den Bass -: (muz.) de bas spelen.estrich'en): 1) (fig.) komen, gaan, zich ewegen (m deze of gene richting); der quot;Wind streicht durch das Fenster: de wind komt het raam in; die Zugvögel streichen: de trekvogels zijn aan het verhuizen (in andere Lander -: naar andere landen trekken); Einen - lassen: (fam.) er een laten vliegen, (gem.) een scheet laten; im Lande herum -: 1) in het land rondzwerven, (ook:) het land doorkruisen, 2) zich uitstrekken; gegen Abend - : zich westwaarts uitstrekken; 3) (met „auf of met „anquot;) rakelings voorbijgaan; das Kleid streicht auf dem Boden; de japon sleept over den grond; 4) (drk.) in den paartijd zijn, (van visschen en van kik-vorschen:) in den rijtijd zijn; die Hündin streicht: de teef is loopsch; die Fische und Frösche streichen: de visschen en de kikvorschen schieten kuit; I w. b. onr.: 1) strijken; das Gold (das Silber) auf dem Probirsteine -: het goud (het zilver) op den toetssteen strijken; ein Messer auf dem Stable -: een mes over het wet-staal strijken, een mes met het wet-staal scherpen; ein Scheermesser auf dem Steine oder auf dem Leder -: een scheermes op den olie-steen of op den scheerriem aanzetten; Butter auf JBrod -: boter op brood strijken (uitstrijken, smeren); das Getreide - : het koorn strijken (d. i. met den strijkstok wegstrijken wat boven de maat uitsteekt; ein gestrichenes Mass: eene gestrekene maat); die Fiagge -: (zeew. en fig.) de vlag strijken; die Segel -: (zeow.) de zeilen strijken; die Riemen -: (zeew.) de (roei-) riemen strijken; Ziegel pannen aanstrijken; ein Pflaster -: een pleister uitstrijken (uitsmeren); ein Wort een woord doorstrijken (doorschrappen); Geld -: geld opstrijken; Einen -: iemand strijken (wrijven), (fig.) iemand ranselen; mit der Hand -: met de hand strijken (wrijven); 2) (fig.) Lerchen -: leeuweriken vangen met een net; Felle -: vellen schaven met het schaafmes; quot;Wolle -: wol kaarden; die Pfeifen -: de pijpen gladmaken (bij pijpenbakkers); den Bass -: (muz.) de bas spelen. |
Streich'er, m. (-s; mrv. -): 1) strijker, wrijver; (fig.) pluimstrijker, flikflooier; 2) wol-kaarder; 3) strijkbout, strijkstok; 4) wet-staal. ISStreif, m. (-es, -s; mrv. -en): 1) streep; der - im weissen Papiere: de waterlijn (de waterstreep) in wit papier; der - im Marmor: de ader in marmer; 2) strook; ein schmaler - Landes: eene smalle strook lands; ein - Papier: eene strook papier; der - an einer Miitze : de strook aan eene muts; 3gt; gleuf, sponning; 4) Zie Streifzng: en Streiferei. IStreif, in Sam. I -armel, m.: losse mouw, overmouw; -bettler, m.: landloo-per, bedelaar zonder vaste verblijfplaats ; -farn, m.: (pik.) miltkruid; -hase, m.: (drk.) konijn; -hieb, m.: slechts schamperend rakende slag of houw; -hobel, m.: spon-ningschaaf; -jagen, o.: (jag.; de) lange jacht; -licht, o.: (schl.) glimp van daglicht, lichtstraal; -linie, vr.: strijk-linie, strijklijn; -maus, vr.: veldmuis; -partei, vr.: 1) strooptocht, 2) bende (partij) stroopers; -reiter, m.: ruiter van de patrouille te paard, ruiter op verkenning; -ritt, m.: verkennings-rit; -schuss, m.: schampschot, slechts schamperend rakend schot;-strümp-fe, m. mrv.: slobkousen; -wache, vr.: patrouille ; -wunde, vr.: geschamperd wondje, (fig.) ontvelling; -zug, m.: strooptocht. Streif'chen, o. (-s; mrv. -) 1) streepje; 2) strookje; 3) gleufje. Streif e, vr.: guts, holle beitel, streifeln, w. b.: 1) gestreept maken; 2) gutsen, gegroefd maken. streifen, w. b.: 1) en 2) Zie strei- feln; 3) rakelings voorbijgaan, schamperen; die Kugel streifte inm aen Arm: de kogel schamperde zijnen arm; 4) af-stroopen; einen Hasen oder einen Aal -: een fiaas of een paling afstroopen; einen Ochs -: een os villen; die Haut von einem Thiere [Tl -: de huid van een dier afstroopen; Blatter von einem Zweige -: bladeren van eenen tak afstroopen; 5) in die Höhe - (Aermel u. s. w.): opstroopen (mouwen, enz.); 1 w. o. s.: 1)rondzwalleen, omzwerven; 2) (mil.) op verkenning uit zijn of uitgaan; - an: rakelings voorbijgaan, schamperen, (fig.) niet veel verschillen van (das streift an Frechheit: dat verschilt niet veel van onbeschaamdheid of onbeschoftheid); auf dem Boden -: over den grond slepen; I sich -. w. w.: 1) zich ontvellen; 2) (van paarden:) zich kwetsen door met de achterhoeven op de voorhoeven te trappen. Streifer, m. (-s; mrv. -): 1) soldaat die op verkenning ot op een strooptocht uitgaat: 2) paard dat met de achterhoeven tegen de voorhoeven aanslaat; 3) gestreept of gegroefd maker; 4) afstrooper. Streiferei', vr.: 1) strooptocht; auf - ausgehen: uitgaan om te stroopen; 2) rondzwalking, omzwerving, zwerftocht. Htreif igf. bv. n.: gestreept. Sltreit, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) strijd; 2) gevecht; 3) twist, geschil, oneenigheid ; (rcht.) proces, rechtsgeding; mit sich selbst im -e sein: in tweestrijd staan; ausser allem -e: buiten kijf; I -abhandlung, vr.: |
810
STKICH.
|
dissertatie; -axt, vr.: strijdbijl; -bar? bv.n.; 1) weerbaar, 2) betwistbaar; -barkeit, vr,: 1) weerbaarheid, 2) betwistbaarheid; -begierde, vr.: 1) strijdlustigheid, 2) krakeelzucht; -bold, m.: 1) vechtersbaas, 2) ruziemaker ; -tertig, bv. n.: strijdvaardig; -frage, vr.: geschilpunt, twistpunt; -geist, m.: 1) Zie-begierde, 2) Zie-bold; -genoss, m.: 1) wapenbroeder, 2) medestander; -gesprach, o.: redetwist, disputatie; -grund, m.: grond voor eene bewering of stelling in eenen redetwist; -haft, bv. n.: krijgshaftig; -haftigkeit, vr.; krijgshaftigheid; -hahn, m.: (vog.) kemphaan; -hammei, m.: Zie -bold; -hammer, m.: moker; -handel, m.: rechtsgeding, proces; -handschuh, m.: vecht-handschoen, schermhandschoen; -hengst, m.: strijd-hengst, (dk.) strijdros, (fig.) Zie -bold; -huhn, o.: wijfje van den kemphaan; -kol ben, m.: strijdknots, vecntstok; -krafte, vr. mrv.: strijdkrachten; -kundig, bv. n.: 1) in het vechten bedreven, 2) in het disputeeren bedreven; -kunst, vr.: 1) vechtkunst, 2) openbaar debat, (het) disputeeren; -lehre, vr.: dialectiek, leer der disputeerkunst; -lust, vr;: Zie -begierde; -lustig^ bv. n.: 1) strijdlustig, 2) twistziek; -müthig (-muthig) [t|, bv. n.: Zie -lustig; -müthigkeit (-muthigkeit) [t|, vr.: Zie -lust; -pferd, o,: Zie -hengst; -punkt, m.: Zie -rrage; -rede, vr.: Zie -gesprttch; -redner, m.: twistredenaar, cfispuutvoerder; -richter, m.: geschil-beslechter; -riemen, m.: vechtriem; -ross, o.: Zie -liengst; -sache, vr.: 1) Zie-frage, 2) proces, rechtsgeding; -satz, m.: betwistbare of betwiste stelling, thesis; -schlichter, m.: Zie -richter; -schnepfe, vr.: Zie -hnhn; -schrift, vr.: strijdschrift, twistschrift (gelehrte -schrift : dissertatie); -sucht, vr.: Zie -begierde; -süchtig, bv. n.: Zie -lustig; -tag, m.: 1) da^ van strijden, (fig.) dag van strijd, 2) twistdag, ruzie-dag; -übung, vr.: oefening in het disputeeren; -waffe, vr.: wapen, (inz.) oorlogswapen; -wagen, m,: oorlogs-wagen; -weise, bw.: J) strijdenderwijze, strijdend, 2) betwistend. streit'en, w. o. onr. h. (stritt; ge-strit'ten): 1) strijden, kampen; 2)vechten; 3) twisten; 4) (rcht.) rechten, procedeeren; mit sich selbst -: in tweestrijd staan; mit Hunger und Kalte -: kampen met honger en koude; wider die gesunde Vernunft -: strijden (aandruischen) tegen het gezond verstand; wider die Wahrheit -: strijden tegen de waarheid. strei'tend, bv. n.: strijdend; die -en Machte: de oorlogvoerende mogendheden; die -en Parteien: (rcht.) de geschilvoerende jmrtyën; die -e Kirehe: de strijdende Streit'er, m. (-s; mrv. -): 1) strijder; (fam.) vechter; 2) twister; (fam.) ruziemaker; | Streit'erin, vr. (mrv. -nen): 1) strijderes, 2) twistster, (fam.) ruziemaakster. Streiterei', vr.: (het) strijden. streit'ig, bv. n.: 1) geschilhebbcnd; -sein über: geschil hebben over, in geschil liggen over; 2) in geschil liggend, betwist; die -e Sache: de zaak in geschil, het ding in geschil; Einem etwas -machen: iemand iets betwisten; vor |
Gericht - sein: in proces liggen, bij de rechtbank hangende zijn; ! -keit, vr.: 1) betwistbaarheid, 2) Zie £$treit. streit lich, bv. n.: Zie streitig. streng, bv. n.: streng; -es Studiren i.ie]: hard studeeren; -er Geschmack: scherpe (wrange) smaak; -es Erz: (min.) moeielijk te smelten metaal; im -sten Sinne des quot;Wortes : in den strengsten zin van het woord; im -sten Winter: in het strengst van den winter; -e Herren regie-ren nicht lange: (spr.) strenge heeren regeeren niet lang; I -flüssig, bv. n.: moeielijk te smelten; -flüssigkeit, vr.: weinige smeltbaarheid; -fromm, bv. n.: streng-godvruchtig, streng-vroom. Strenge, vr.: strengheid; (voor den smaak:) scherpheid, wrangheid; (vea.) verkoudheid. Strengel, m. (-s): Zie Strüngel. Streng'igkeit, vr.: strengheid! Streng'ling, m. (-es, -s; mrv. -e) en vr.: 1) streng-godvruchtige; 2) iem. van strenge beginselen. Stren, vr.: stroo; (fig.) strooleger; (jag.) afgevallene (dorre) bladeren (mrv.); dem Vieh eine - machen: een strooleger voor het vee spreiden; I -blau, o.: fijn blauwsel; -büchse, vr.: bus om te strooien (b. v. penerbus, zandkoker, poeierdoos, enz.); -gaoel, vr.: mestvork; -glas, o.: glasgruis; -gold, o.: 1) goudzand, 2) stofgoud; -kuchen, m.: kruidkoek, gekruide koek; -kügelchen, o. mrv.: muisjes;-mehl, o.: 1) strooi-meel, 2) grutten-zemelen (mrv.); -pulver, o.: 1) wondpoeder, 2)reukpoeder; -rechen, m.: stroo-nark, stroo-rijf; -sand, m.: strooizand, fijn zand (-sandbücnse, vr.: zandkoker; -sandnapfchen, o.: zandbakje); -stroh, o.: stal-stroo; -zucker, m.: fijne suiker, geraspte suiker, broodsuiker. streu'en, w. b.: strooien; Blumen auf den quot;Weg -: den weg met bloemen bestrooien ; Mist auf ein Feld -: mest over eenen akker spreiden; mit Sand met zand bestrooien, zand strooien op; Samen -: zaad strooien, zaaien: einen Stall -: stroo in eenen stal spreiden; den Pferden -: stroo onder de paarden spreiden. Streu'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): J) stal-stroo; 2) dorre bladeren (mrv.) om een leger te spreiden voor vee. Stren'nng, vr.: strooiing, (hetgt; strooien. Istrich: Zie streichen. IStrich, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) streek; ein - mit dem Kamme: een streek met de kam; ein - mit dem Pinsel: een streek met net penseel, een penseelstreek; ein -mit dem Violinbogen: een streek met den strijkstok (op de viool); dieser Violinspie-ler hat einen schonen -: deze violist speelt mooi; ein - mit dem Probirsteine [bierl: een streek met den toetssteen; den - halten: den toets doorstaan, (fig.) steek houden ; 2) (van land of van zee:) streek; ein - Landes: eene land-streek; - des Seekom-passes: kompas-streek; 3) streep; (typ.) streepje, (inz.) koppelteeken, (ook wel:) komma; Einem einen - durch die Rech-nung machen: (fig.) een streep (eene schrap) door iemands rekening halen, iemands verwachting te leur stellen; die -e an Muscheln: de strepen op schelpen; der - Pulver zu einer Mine: de streep |
STRICH.
811
STROH.
|
buskruit (d. i. de lont) om eene mijn te doen springen; 4) trek, penne-trek, haal met de pen; er hat keinen einzigen - ge-macht: (figr.) hij heeft geene letter gezet, hij heeft geene pen op het papier gezet; 5) (fam.) tikje; er hat einen hij heeft een tikje beet, hij heeft een snipper aan, hij is een beetje dronken; sie nat einen - von Koketterie: zij heeft een tikje van coquetterie, zij is een beetje coquet; 6) richting (b.v. van den wind, van een onweer, enz.); (in weefsels:) richting van den draad; (in hout. vleesch, enz.:) richting der vezelen, draad; (bij dieren:) richting van de naren; dem Tuche den -geben: het laken glad persen; gegen den - (wider den -): tegen den draad in; die Haare wider den - kammen: het haar in de verkeerde richting kammen; 7) (van een wagen :) wagenspoor; (van een schip ;) zog, kielwater; einen guten - halten: (zeew.) goéd zeilen, een goed zeiler zijn, goed streek houden; 8) rek (d. i. afstand om te loopen); (van vogels:) vlucht (d. i.: richting van de vlucht; ook: troep,koppel, zwerm); der - der Zugvögel in ein anderes Land: de vlucht (de verhuizing) der trekvogels naar een ander land; ein - Ler-chen: eene vlucht (een zwerm) leeuweriken (zie 7 regels verder); die Schnepfe auf dem -: de snip in vollen gang; auf dem (fig.) aan den loop, 'rondzwervend; in Einem -e: in één rek, achtereen; zonder tusschenpoozen, onafgebroken; es ist ein guter - bis dahin: het is een heele rek, het is een goed eind ver; 9) vangst; der - der Lerchen: de leeuwerikenvangst (zie 10 regels vroeger), 10) der - amEuter einer Kuh: de speen aan den uier eener koe; der - der Fische: de kuit van visch, (ook:) het kuitschieten van de visch; ein - Ziegel: een baksel pannen; der -am Hemde: de borststrook aan een hemd, ISsttrich, in Sam. I -brett, o.: Zie Streichbrett; -förmig, bv.n.: (grav.) met strepen; -gewitter, o.: onweersbui, voorbijtrekkend onweder; -heuschrecke, yr.: (ins.) trek-sprinkhaan, sprinkhaan die in zwermen zijne vernieling aanricht; -karpfen, m.: Zie Karpfenbrut; -kiel, m.: geharde penneschacht; -kompass, m.: zeekompas, windroos; -punkt, m.: (tik.) komma-punt; -regen, m.: losse regenbui; -stein, m.: (min.) bazalt; -tafel, vr.: (zeew.) streektafel; -vogel, m : (vog. en fig.) trekvogel; -volk, o.: nomadenvolk, volk zonder vaste woonplaats; -weise, bw.: 1) streep voor streep, 2) (fig.) hier en daar, 3) (van vogels:) aan zwermen; -zaun, m.: (in rivieren:) afdamming van kribwerk; -zeit, vr.: Zie Htreichzeit. Strich'el, m. (-s; mrv. -): streepje; Strich'elchen, o. (-s; mrv. -): streepje; strich'eln, w. b.: gestreept maken. Strick, m. (-es, -s; mrv. -e): touw; (fig.) strop, strik, valstrik; (fig. fam.) galgenaas, galge-strop; (jag.) koppel (b,v, honden); zum -e verurtheilen [tl: tot de alg (tot den strop) veroordeelen, veroor-eelen om opgehangen te worden; wenn alle -e reissen: (spr.) als putje bij paaltje komt, in het allerslimste geval; je arger -, je grössres Glück: (spr.) boe grooter schelm, des te grooter geluk; I -arbeit, vr.: breiwerk; -aufgabe, vr.: brei-taak; |
-baumwolle, vr.: brei-katoen; -beutel, m.: breizak, werkzak; -brett, o.: breihout. breipin, breinaald; -buch, o.: breiboek(je), -garn, o.: breigaren; -gürtel, m.: gordel van een Franciscaner; -haken, m.: brei-haakje, knoophaakje;'-höschen, o.: breinaaldenkoker, breikoker; -hund, m.: uag.)., hond aan de lange lijn; -kastchen, o.: breikistje; -körbchen, o.: breimandje; -leiter, vr.: touwladder; -matte, vr.: van touw geknoopte mat; -mönch, m.: Franciscanermonnik; -muster,o,: brei-patroon; -nadel, vr.: breinaald, breipin; -perle, vr.: kraaltje; -sack, m.: breizak, werkzak: -scheiae, vr.: Zie -liöschen; -schule, vr.: breischool; -schülerin, Yr-: breimeisje; -strumpf, m,: 1) breikous, gebreid wordende kous, 2) gebreide kous; -stuhl, m.: weefstoel om gebreid goed te maken; -stunde, vr.: brei-les; -walze, vr.: spil van het braadspit; -werk, o.: breiwerk, (zeew.) touwwerk; -wolle, yr.: breiwol; -zeug, o.: 1) breiwerk, 2) breigereedschap (-zeugfür Pferde: strengen Irarv.) voor paarden). strick'en, w. b.: breien; zwei Giinge (zwei Touren) im twee toeren, een naadje; I Strick'er, m. (-s; mrv. -): breier (-lohn, m.: breiloon); Strickerei', vr.: breiwerk; Strick'erin, vr. (mrv. -nen): breister; Strick'et, o. (-s; mrv. -e) en vr.; 1) breischool, 2) breiwerk. Strief'e, vr.: Zie Streif. Strieg, in Sam. 1 -holde, vr.: toover-heks, Strieg'el, m. (-s; mrv. -): 1) roskam, 2) spon, tap, stop; (aan vijvers:) duiker; sluisdeurtje; I -zapten, m.: Zie Striegel no. 2. Htrieg'eliclit, bv. n.: roskamvormig; (pik.) ruig. strieg'eln, w. b.: roskammen; (fig.) afrossen, afranselen; (ook:) kapittelenr doorhalen; (ook:) plagen. Stpieg'ler, m. (-s; mrv. -): roskam-mer. Striem'clien, o.(-s; mrv.-): striempje; Striem'e, vr.: striem, (fig.) streep; striem en, w. b.: striemen; -striem'ig, bv. n.: vol striemen, (fig. fam.) bont en blauw, (fig.) gestreept (Einem - schlagen: iemand bont en blauw alaan). Striez, m. (-es; mrv.-e); 1) langwerpig wittebroodje; 2) stokje gerstesuiker. Striez'el, m. (-s; m. -) en vr.: Zie Striez. Stripp'e, vr.: riempje, (inz.) voetriem (Fr.; sous-pied); strip'pen, w. b.: souspieds maken aan. Stripp'se, vr.: karwats. stritt: Zie streiten. Stro bel, m. (-s; mrv. -): pijn-ajppel; 1 -dorn, m.; (pik.) artisjok; -kopf, m.: hoofd met borstelachtig haar, (iron.) ragebol, (fig,) stijfkop, dwarskop; -taube, vr.; (vog.) kappertje. Stro fe, vr.; Zie Strophe. Stroll, o. (-es, -s); stroo; auf dem -liegen; op stroo slapen, geen bed hebben om op te slapen, (fig.) op stroo liggen, het afgeleid hebben, dood zijn; Jeder halt sein - fiir Heu: (spr.) ieder meent zijn uil een valk te zijn; viel - und wenjg Kom: (spr.) veel geschreeuw en weinig wol; leeres - dreschen; (spr.) water in de zee dragen, den Moriaan wasschen, leeg |
STROHARBEIT.
812
STROTZEND.
|
stroo dorschen, vergreefsch werk doen; J -arbeit, vr.: van stroo gemaakt werk; -arbeiter, m.: stroowerker; -artig, bv. n.: strooachtig; -band, o.: strooband, band van stroo; -bett,o.: strooleger, (fig.) stroo-zak om op te slapen; -binder, m.: opbos-ser van stroo; -Blume, vr.: (pik.) stroo-bloem, (fig.) van stroo gemaakte bloem; -boden, m.: stroozolder; -breche, vr.: hakselbank, stroo-snijder (een werktuig om stroo te snijden); -buckling, in.: 'in stroo gepakte bokking; -bund, o.: (een) bos stroo; -butter, vr.: slecnte boter; -daeh, o.: stroodak, (fig.) schamele hut; -decke, vr.: stroomat, dekmat, (fig.) vloermat; -decker, m.: rietdekker; -fackel, m.: (fig.) fakkel; -farbe, vr.: stroo-kleur; -farben (-farbig), bv. n.: stroogeel, stroo-kleurig; -feilen, vr. mrv.: vijlen in pakjes; -feuer, o.: 1) brandend stroo, 2) vuurtje van stroo; -fiedel, vr.: (muz.) ruischpijp; -flasclie, vr.: veldflesch;-futter, o.: 1) stroo-voeder, 2) stroobekleeding, voering van stroo; -geflecht, o.: stroo-vlechtsel, gevlochten stroo; -gelb, z. n. o. en bv. n.: stroogeel; -halm, m.: stroohalin (ich gebe keinen -halm dafür: fam.: ik geef er geen lor voor); -halmchen, o.: stroohalmpje; -handel, m.: handel in stroo; -handler, m.: koopman in stroo; -hanf, m.:gele hennep, -haufen, m.: (een) hoop stroo; -hochzeit, vr.: bruiloft als het huwelijk een „moetjequot; is; -hut, m.: strooien hoed, hoed van stroo; -nutte, vr.: schamele hut; -junker, m.: plattelands-edelman, (fig.) rijke boerenzoon; -karde, vr.: kaarde; -kopf, m.:(fig.) leeghoofd, ezelskop, stommerik; -korb, m.: mand van stroo ; -körbchen, o.: mandje van stroo; -kranz, in.: krans van stroo; -lade, vr.: (hik.) stroo-verband; -lager, o.: strooleger; -mann, m.: 1) stroo-pop (ook fig.), 2) vogelverscnrikker, 3) koopman in stroo, 4) (spl.) lummel, uitgevallen speler, stilzitter; -matte, vr.: Zie -decke; -ma-traze, vr.: stroo-matras ; -mist, m.; stalmest;-papier, o.: stroo-papier;-pfeife, vr.: rieten fluitje; -sack,m.: stroozak; -schaub, m. (-schaube, vr.): 1) dekstroo, 2) (een) bos stroo;-Schneider, m.: 1) stroo-snijder, persoon die stroo snijdt, 2) (visch:) elft f-schneiderstuhl, m.: Zie -breclie); -seil, o.: stroo-touw, als een touw ineengedraaid stroo ;-sitz, m.: zitting van stroo;-stuhl, m.: 1) stoel van stroo, 2) Zie -breche; -teller, m.: tafelmatje; -waaren, vr, mrv.: stroo-waren, artikelen van stroo; -wein, m.: stroo-wijn (wijn van op stroo gedroogde druiven); -wisch, m.: stroo-wisch (einen -wisch aufstecken: [op een akker of op een weiland] een stroowisch ophangen); -wittwe, vr.: onbestorven weduwe; -wittwer, m.: onbestorven weduwnaar; -wulst, m.: wrong van stroo (b.v. op het hoofd, om daarop eene mand te dragen). stroh'ern, bv. n.: strooien, van stroo; (fig.) als stroo zoo licht. stroli ig:, bv. n.: strooachtig. Strolch, m. (-es, -s ; mrv.-e): 1) straatslijper. lanterfanter, (fig.) rondzwalker; 2) landlooper, vagebond; 3) lompe vlegel; I strol'chen, w. o. s.: 1) straatslijpen, (fig.) rondzwalken, 2) als landlooper rondzwerven; I Strol'cher, m. (-s; mrv. -): Zie Sitrolch, |
IStrom, m. (-es, -s; mrv. Stro'me) 1) stroom (ook fig.); 2) riyier, hoofdrivier; ein reissender -: eene snel stroo-mende rivier, (fig.) een in zijne vaart alles meesleepende stroom; wider (gegen) den - schwimmen: tegen den stroom inzwemmen, (fig.) tegen den stroom oproeien; wider den - segeln (den - todt lt] segeln): (zeew.) den stroom doodzeilen; dem -e folgen: den stroom volgen (ook fig.), met den stroom meegaan; dem -e der öffentlichen Meinung sich entgegen-stemmen: (fig.) tegen den stroom der openbare meening oproeien; Ströme von Thranen vergiessen: (fig.) een vloed van tranen storten; ein - von Worten : (fig.) een vloed van woorden; ein - von Bered-samkeit: (fig.) een vloed van welsprekendheid; der - der Zeit: (fig.) de tijdgeest, de geest van den tijd; der - der Zeiten: (fig.) de loop der tijden; in Stromen: in stroomen. Istrom, in Sam. I -ab (-abwarts), bw.: den stroom volgend, (kpv.) de rivier af, naar beneden; -an, bw.: tegen den stroom op, (kpv.) naar boven, de rivier op; -anwohner, m,: aan de rivier wonende; -anker, ra.: werp-anker; -auf (-aufwarts), bw.: Zie -an; -balm, vr.: stroomgang, loop van den stroom; -bett, o : stroombed; -breite, vr.: breedte eener (der) rivier; -enge, vr.: 1) smalste gedeelte eener (der) rivier. 2) geul; -fahrer, m.: binnenschipper; -fahrt, vr.: binnenvaart, riviervaart; -fahrzeug, o.: rivierschip; -fink, m,: (vog,) stormvogel; -gang, m.: stroomgang; -gott, m.: (fam.) riviergod; -hafen, m.: binnenhaven, havenplaats aan eene rivier; -hecht, m.: (visch:) rivier-snoek; -karpfen, m.: (visch:) rivier-karper; -karte, vr.: hy-drographische kaart; -lange, vr.: lengte eener (der) rivier; -schiff, o.: rivierschip; -schiffer, m.: binnenschipper; -schnelle, vr,: 1) snelheid van den stroom, 2) waterval; -strich, ra,: strooming; -thai, o.: door eene (de) rivier besproeid dal; -weise, bw.: in stroomen, stroomenderwijs; -zinn, o.: tin in korrels. stro men, w. o. h. en s.: stroomen (ook fig.); der Regen strömt: de regen valt in strooraen neer: es strömt: net regent dat het giet; 1 w. b.: doen stroomen, (fig.) uitstralen. ^trö'mins (Ströin'ling), m. (-es, -s; mrv. -e): Zweedsche ansjovis. ÏStrö'ninng:* vr.: strooming. SStrontian'. m. (-s): (min.) stron-tiaan. Strophe, vr.: (dk.) strophe, couplet ; sechszeilige -: zesregelig couplet. Stropp, o. (-es, -s; mrv. -e): (zeew.) stroptouw, strop; ! strop pen, w.b,: (zeew.) stroppen. Stros'se, vr.: (mnw.) trap; I Stros'-senbau, in.: (mnw.) trapswijze uitgegra-vene galerij. strot'zen, w. o. h.: zwellen; von et-was -: (fig.) vol zijn van iets; vor Hoch-rauth [t] -: (fig.) opgeblazen zijn van trots, (pop.) stinken yan hoogmoed; mit et was -: pralen met iets, pochen op iets. strot'zend. bv. n.: 1) zwellend; 2) vol, |
STROTZER.
813
STUCK.
|
tot berstens vol; mit -em Eutcr: met vollen uier; -e Segel : zwellende zeilen, volle zeilen. Strot'zer, m. (-s; mrv.-): 1) trotsch-aard, opgeblazen gek; 2) pocher, grootspreker. Struck, m.(-es,-s): everlast (zekere stof). Strn'clel, m. (-s; mrv.): maalstroom (ook fig.), draaikolk; I -kopf, m.: 1) heethoofd, driftkop, 2) warhoofd, woelgeest; -köpfig, bv. n.: 1) driftig, voortvarend, 2) woelziek, ongestadig. stru'delig:, bv. n.: 1) dwarrelend; 2) borrelend, opborrelend, fel kokend. stm'deln, w. o. h.: dwarrelen; (fig.) borrelend koken; 2) (fig. fam.) een driftkop zijn, heet gebakerd zijn. Jstruff, in Sam. I -butt, m,: (visch:) heilbot. JStruktur', vr.: bouw. Strumpl', m. (-es; mrv. Strümp'fe) : kous; (van een boom:) Zie Htuiiiirf; sich auf die Strümpfe machen: (fam.) zich uit de voeten maken, maken dat men wegkomt; i -band, o.: kouseband, (visch:) naaldvisch; -brett, o.: kousenbeen; -fa-brik, vr.: kousenfabriek; -fabrikant, m.: kousenfabrikant; -flicker, m.: kousenversteller; -flickerin, vr.: kousenstopster; -form, vr.: kousenbeen; -handel, m.: handel in gebreide goederen; -handier, m.: kousenkooper, koopman in gebreide goederen; -hosen, vr, mrv.: onderbroek met de kousen er aan vast(geweven of gebreid); -manufaktur', vr.: kousen-fabriek; -stricker, m.: kousenbreier (-stric-kerwaaren, vr. mrv.: gebreide goederen); -strickerin, vr.: kousenbreister; -stuhl, m.: kousenwevers-weefstoel; -waaren, vr. mrv. : gebreide goederen; -weber, m.: kousenwever, (vog.) sijsje; -weberei', vr.: kousenweverij; -wirker, m.: kousenwever (-wirkerstuh), m.: Zie -stulil);-wirkerei', vr.: kousenwevcrij. Striimpfcheii, o. (-s; mrv.): kousje, striiinp'fen, w. b.: 1) kousen maken aan; 2) van kousen voorzien. Striimpf'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): kous zonder voet. Stmns'el, vr.: (pop.) straat-slet. JSJtrunk, m. (-es, -s; mrv. -e of Strün'kc): stronk; (van boomen:) tronk. JStrimt, in Sam. I -jager, m. (-s; mrv. -): (vog.) strontjager. Strim'ze, vr.: (pop.) straat-slet; I strun'zen, w. o. h. en s.: (pop.) op de baan loopen. StrnpTe, vr : (vea.) mok (bij paarden); (ook:) schurft. stmp'fen, w. o. h.: rimpelen; w. b.: afstroopen. Strupp, in Sam. ! -bart, m.: stugge baard; -naar, o.: stug haar, borstelig haar. Strnp'pe, vr.: 1) Zie Strippe; 2) Zie Strnpfe; 3) (zeew.) strop. Htrnp'pen, w. o. h. en w. b.: 1) Zie strnpfen; 2) stug van haar (borstelig) zijn; I strup'pig, bv. n.: stug van haar, borstelig. Strnw'el, in Sam. I -kopf, m. (-es; -köpfe): hoofd (fig.: iemand) met ongekamd haar. Strychnin', o. (-s): (schk.) strychnine. Stiib'be, vr.: Zie Stnblicn. |
Stub'ben. m. (-s; mrv. -): tronk (van: een boom). Stüb'chcn, o. (-s; mrv. -): 1) stoop (eene oude vochtmaat); 2) vertrekje, kamertje; Einen ins gemalte - führen: (spr.) iemand blauwe bloempjes verkoopen (d. i. iemand leugens op de mouw spelden)» Stü'be, in Sam. I -herd, m.: gietvorm van klei en kolengruis. Stu'be, vr.: vertrek, kamer; - und. Kammer: eene zitkamer en eene slaapkamer; die - zum Fenster hinauswerfen: (pop.) buurtje-kijkuit maken, in zijne huiselijke twisten zoo luidruchtig te werk gaan dat iedereen er zijne tanden aan stoots Stn'bcn, in Sam. I -arrest, m.: ka-mer-arrest; -besen, m.: kamerstoffer; -boden, m.: kamervloer; -bursche, m.: kamergenoot, (met een ander) samenwonende; -decke, vr.: 1) plafond, 2) vloerkleed, tapijt; -diele, vr.: planken vloer; -fenster, o.: -kamer-raam; -fiiege, vr.: (ins.) kamervlieg; -gelehrte, m.: kamergeleerde; -gemeinschaft, vr.: samenwoning; -genoss, m. (-gesell, m.): Zie -bnrsche: -haft, vr.: kamer-arrest; -heizer, m.: knecht die voor het vuur zorgt;-herd, m.: kamer-schoorsteen, stookplaats in eene kamer, haard; -hoeker, m. (en : -hockerin. vr.): (iron.) hokvaste (iemand die altijd thuis zit); -junge, m.: oppasser (d. i. iem.. die knechtelijke diensten en boodschappen komt verrichten); -kammer, vr.: slaapkamer; -leben, o.: kamerleven, huiszittend leven; -madchen, o. (-magd, vr.): tweede meid, meid voor het kamerwerk; -ofen, m.: kamer-kachel; -orgel, vr.: kamer-orgel; -philosoph', m.: kamergeleerde; -schabe, vr.: (ins.) schallebijter; -schlüssel, vr.: kamersleutel; -siech, bv n.: ziek van het lang in huis zitten; -sitzer, m.: Zie -hoeker (-sitzerleben,o.: Zie -leben) ; -thüre, vr. kamerdeur; -uhr, vr.: 1) huisklok, 2) pendule; -zins, m.: kamerhuur. Stn'ber, m. (-s: mrv. -): (mtw.) stuiver; (iron.) Zie Kasenstüber. Stn'bich (Sttt'bieh), m. (-s; mrv. -e): buitenvat (vat of ton om een ander vat of eene andere ton heen). Stne'eo, m. (-): Zie Stuk. Stuck. m. (-es, -s): Zie Stuk. IStiiek. o. (-es, -s; mrv. -e): 1) stuk (als geheel); (inz.) stuk geschut, kanon ; ein - Geld; een stuk Geld; ein - Yieh: een stuk vee; ein - Leinwand: een stuk linnen (van zoo- of zooveel ellen lang,, zooals het uit de weverij komt, dus in zijn geheel); nach dem -e verkaufen: bij het (heele) stuk verkoopen (niet aan ellen of bij gedeelten), (ook:) Zie 11 reg. lager; aus Einem -e: uit één stuk; ein - Wein: een stuk wijn, een vat wijn; ein - für die Violine: (muz.) een stuk voor de viool; ein - Poesie oder Prosa: een stuk poëzie of proza; ein - für's Theater: een stuk voor het tooneel (was für ein - wird heute gegeben: welk stuk geven ze van avond?); ein - Arbeit: een stukwerk; auf - (nach dem -e) arbeiten: op stuk werken (d. i. tegen een bedongen prijs voor ieder stuk werk); nach dem -e verkaufen : in het klein verkoopen; bij gedeelten verkoopen, (ook:) Zie 15 regels vroeger zwei Gulden das - (zwei Gulden |
STUFENGANG.
STüCK.
814
|
für das -): twee gulden per stuk; sechs -Glaser: zes glazen; zehn - Baume: tien boomen; zwölf - Ochsen: twaalf ossen; 2) stuk (als gedeelte van een geheel); ein - Brod: een stuk brood; ein - Weges: een eind weegs; das - einer Zeitschrit't; het stuk (het nommer, de aflevering) van een tijdschrift; in -e theilen [tl, schneiden, reissen: aan stukken deelen, snijden, scheuren; in -e fallen: aan stukken vallen, (fam.) kapot vallen; - vor -: stuk voor stuk, (fig.) punt voor punt; 3) (fig. fam.) stuk; er ist ein - von einem Rechtsgelehrten: hij is een stuk van een advocaat; 4) (figuurlijke betee-kenissen): von - zu -: van punt tot punt; in welchem -e: in welk opzicht?; in allen -en: in alle opzichten, in ieder opzicht; in vielen -en: in menig opzicht; von freien -en : uit eigen beweging; in Einem -e fort: aan één stuk, achter elkander, zonder ophouden; grosse -e halten auf: veel ophebben met; 5) Zie üHiickclien. IStiick, in Sam. I -arbeit, vr : stukwerk, werk dat aangenomen wordt per stuk ; -arbeiter, m.: stukwerker, werkman die op stuk werkt; -bett, o. (-bettung, vr.): (vest.) geschutbedding; -bohrer, m.: geschutboor; -bohrerei', vr.: (het) ge-schutborcn; -fass, o.: stukvat; -form, vr.: mal (gietvorm) voor geschut; -gestell, o.: affuit; -giesser, m. geschutgieter, kanongieter; -giesserei', vr.: geschutgieterij, kanongieterij; -gut, o.: kanon-spijs,kanon-metaal; -güter, o.: (kpv.) stukgoederen; -hauptmann, m.: kapitein der artillerie ; -hof, m.: artillerie-park;-hufe, vr.: boerderij met dertig morgen lands; -junker, m.: vaandrig der artillerie; -kam-mer, vr.: kamer van een (het) kanon ; -kappe, vr.: kap op het laadgat (van een kanon); -karren, m.: affuit; -keiler, m.: kelder voor stukvaten, (vest.) kazemat; -knecht, m.: kanonnier, artillerist; -kohle, vr.: (min.) steenkool; -kreide, vr.: hard krijt; -kugel, vr.: kanonskogel (-kugelform, vr.: vorm om kanonskogels te gieten); -lader, m.: 1) stuklader, kanonnier die de lading in het kanon brengt, 2) laadstok; -ladung; vr.: lading van een (het) kanon; -laffette, vr.: affuit; -lieutenant, m.: luitenant der artillerie; -meister, m.: geschut-meester; -metall, o.: Zie -gut:-model, m.: Zie -form; -patrone, vr.: kardoes; -perle vr.: ronde parel; -pferd, o.: artillerie-paard; -pforte, vr.: (mar.) geschutpoort; -probe, vr.: keuring (beproeving, probeering) van geschut; -prober, ui.: 1) keurder (beproever, probeerder) van geschut, 2) visiteer-ijzer; -pulver, o.: buskruit; -richter, m.: 1) geschut-richter, geschut-steller, 2) vizier; -richtung, vr.: (liet) richten van het geschut; -putzer, m.: (art.) wisscher; -sage, vr.: groote zaag; -schuss, m.: kanonschot; -schütze, m.: kanonnier, artillerist; -seil, o.: touw om liet geschut voort te trekken; -setzer, m.: (typ.) zetter die op stuk werkt;-stampfer, in.: laadstok; -tau, o.:Zie-seil; -verkauf, jq.: verkoop in het klein;-yerzeichniss jmsl, o.: inventaris; -visirer [iel, m.: Zie -prober; -wagen, m.: geschutwagen; -wall, m.: Zie -bett: -warter, m.: tuig-huismeester; -weise, bw.: stuk voor stuk (-weise yerkaufen: in het klein verkoopen); -werk, o.: 1) stukwerk, werk dat op stuk gemaakt of stuk voor stuk afgeleverd wordt, 2) gebrekkig werk (unser Wissen ist -werk: ons weten is nooit volmaakt); -winkelmass, o.: winkelhaak om het geschut te richten; -wischer, m.: (art.) wisscher; -zapfen, m.: kanon-prop; -zug, m.: artillerie-trein. |
£»tüek'clicn, o. (-s; rarv. -): 1) stukje;' 2) (fig.) streek; (fig. fam.) poets; ein -spielen: (muz.) een stukje spelen; Einem ein - spielen: (fig. fam.) iemand eene poets bakken; das ist kein hübsches - von ihm: (fig.) dat is geen mooie streek van hem, dat is niet mooi van hem. Stück'el, in Sam. I -messer, o.: mes om de kaarsepitten op de maat te snijden: -schere, vr.: (mtw.) muntschaar. stück'ein. w. b.: kleinsnijden, klein-breken, enz. HtUek'en, w. b.: 1) lappen, verstellen 2) Zie stüekeln. Stüek'er, m. (-s; mrv. -): lapper, versteller. stttek i^ bv. n.: (fam.) aan stukken en brokken. Stu'de, vr. (Stu'clel, vr.): paal; I -werk, o.: paalwerk. Student', m. (-en; mrv. -en): student; - der Rechte: student in de rechten (d. i. in de rechtsgeleerdheid). Studen'ten, in Sam. I -blume, vr,: (pik.) fluweelbloem, afrikaan; -gescllschaft, vr. 1) studenten-societeit, 2) (een) gezelschap studenten; -jahre, o. mrv.: studentenjaren, akademie-jaren; -kraut, o.: (pik.) zomer-cipres; -leben, o.: studenten-leven; -nelke, vr.: (pik.) baard-anjelier; -röschen, o.: (pik.) parnaskruid; -sprache, vr. : studenten-taal; -streich, m.: studentenstreek; -viertel, o.: studenten-wijk (Fr.: quartier latin). Stu diën, vr. mrv.: studiën; I -direktor, m.: directeur der studiën; -zeichnung, vr.: (schl.) studie; -zeit, vr.: studietijd. Htudir' (ie], in Sam. 1 -lampe, vr.: studeerlamp: -stube, vr.: studeervertrek; -zeit, vr,: tijd voor de studie; -zirnmer, o.: studeerkamer. studi'ren |ie], w. o. h.: studeeren; -auf: studeeren op; I w. b.: 1) studeeren in, 2) bestudeeren; die Rechte -: in de rechten studeeren. Htudirt' (.iel, bv. n.: bestudeerd; (fig.) gewikt en gewogen; (ook:) gekunsteld, (fam.) gelikt en geflikt; I ein-er: een gestudeerd persoon, iemand die gestudeerdestudeerd persoon, iemand die gestudeerd eeft, (fig, fam.) een uitgestudeerde, een uitgeslapene. Studium, o. (-s; mrv. Studiën): studie. Stuf. in Sam. I Zie Stufen. Stu'fe, vr.: 1) trap, trede eener trap; 2) (fig.) trap, graad; 3) (min.) erts. Istu'fen, w. b.: (mnw.) trapswijze uithouwen. IStu'fen. in Sam. I -alter, o.: trap der jeugd; -artig, bw.: trapswijze (bv. n.: geleidelijk); -breite, vr.: breedst gedeelte van de trede eener trap: -eisen, o.: mijnwerkers-breekijzer; -erz, o.^erts aan stukken: -folge, vr.: 1) geleidelijke volgorde, 2) geleidelijke gang; -förmig, bv. n. en bw.: Zie -artig:;-gang, m.: geleide- |
STUMPFKEGEL.
STUFENJAHR.
815
|
lijke grang:; -jahr, o.: trapjaar, moordjaar (elk zevende levensjaar); -leiter, m.: 1) greleidelijke voortschrijdiftg trap voor trap, 2) verdeeling: in graden of trappen; -sammlung, vr.: kabinet (verzameling) van mineraliën; -tönig, bv. n.: (muz.) diatonisch; -weise, bw. en bv. n.: Zie -artig:. IStulil. m. (-es, -s; mrv. Stüh'leV. stoel; (fig.) zetel, (ook:) stilletje; (wev.) weefstoel; (gnk.) stoelgang, ontlasting; der papstlicne -: de pauselijke Stoel, de Heilige Stoel; der bischöfliche -: de bisschopszetel, de bisschoppelijke zetel; der - eines Mastes: (zeew.) de mastkoker; zu - gehen: (gnk.) afgaan, ontlasting hebben; keinen - haben: (gnk.) geene ontlasting (geen stoelgang) hebben; sich zwischen zwei Stühle setzen: (spr.) tusschen twee stoelen in de asch zitten; Einem den -vor die Thüre setzen: (spr.) iemand op straat zetten, iemand aan den dijlc zetten, (ook:) op stel en sprong heengaan. IStnlil, in Sam. 1 -arm, m.: armleuning (van een stoel); -becken, o.: pot in een stilletje; -bein, o.: poot van een stoel; -binder, m.: stoelenmatter; -bruder, m.: Zie -herr no. 3; -decke, vr.: hoesje (over een stoel); -drang, m.: aandrang (tot ontlasting) ; -erledigung, vr.: (het) ledigstaan (of: openvallen) van eenen zetel (inz. van den Heiligen Stoel); -feier, vr. (-fest, o., Petri -feier): (kkl.) feest van de vestiging van den Heiligen Stoel; -flechter(-flicker), m.: stoelenmatter; -gang, m.: (gnk.) stoelgang, ontlasting; -geld, o.: stoelengeld: -genoss, m.: onder hetzelfde rechtsgebied ressorteerende; -gericht, o.: (hist.) veem-gerecht; -herr, m.: 1) voorzitter,president, 2) rechter, raadsheer in het gerechtshof, lid van de rechtbank, 3) (kkl.) kanunnik, domheer; -kappe, vr.: Zie-decke;-kissen, o.: stoelkussen;-lehne, vr.: rugleuning (van een stoel); -macher, m.: stoelenmaker; -nagel, m.: stoel-spijker; -polster, o.: zachte bekleeding van een (den) stoel; -richter, m.: Zie -lierr no. 1 en no. 2; -rolle/ vr.: rol onder den poot van een stoel; -saule? vr.: (tim.) stijl, post; -schutten, m.: (kleine) handslede; -schreiber,m.: (in kerken:) inner van het stoelengeld, (bij rechtbanken:) griffier; -setzer,m.: stoelen-zetter; -setzerin. vr.: stoelenzetster ; -sitz, m.: stoelzitting (-sitzwagen, m.: rijtuig met gevulde zittingen die op veeren rusten); -überzug, m.: Zie -kappe; -wand, vr.: (tim.) vak tusschen twee balken; -zapf-chen, o.: (gnk.) zetpil; -zwang, m.: (gnk.) moeielijke stoelgang, persing. Stühl'clien, o. (-s; mrv. -): stoeltje; (zeew.) vlaggestok, Stuhr. m. (-es, -s; mrv.-e): rivierbaars; I -börs, m.: rivierbaars. Stak, m. (-es, -s): gips: I -arbeit, vr. (-werk, o.): gestukadoord werk. Stukator', m. (-s; mrv. -en): stukadoor. Sfóukatur', vr.: gestukadoord werk; I -arbeit, vr.: Zie £»tukatiir': -arbeiter, m.: stukadoor. Stul'le, vr.: boterham. Stulp, in Sam. I Zie Stolp, in Sam. Stnlp, in Sam. 1 -nase, vr.: wipneus; -nasig, dv. n.: met een opgewipten neus. |
Stul'pe, vr.: 1) stolp, deksel; 2) (van eenen hoed :) rand, omgeslagen rand; (van eene laars:) kap. Htürpen, w. b.: Zie aufstülpen, Stumin, bv. n.: stom (ook fig.); - werden: stom worden, zijne (hare) spraak verliezen, (fig.) verstommen, (ook:) zwijgen; eine -e Person: (tnl.) een(e)figurant; ein -er Buchstabe: (tik.) eene stomme letter, eene letter die niet uitgesproken wordt; - wie ein Fisch: (spr.) zoo stom als een visch; I -heit, vr. (-sein, o.) : stomheid, (het) stom zijn, (fig.) stilzwijgen. Stum me, m. (-n; mrv. -n) en vr.: stomme; (tnl.) figurant. Stum iuel (Stüm'mel), m.: stompje, overschotje van een----(afgebroken tand, gekapten boom, afgehouwen of afgezetten arm, enz.); ein - Geld: (fam.) een knakje geld., een beetje geld. Stüni'inelclien, o. (-s; mrv, -): klem stompje. Htüm'meln, w. b.: afbreken, afknotten, van een gedeelte berooven; (fig.) verminken. Htuni'iuen. w. o. s.: Zie 21 reg.hooger stu ai in werden. Stump, in. (-es, -s; mrv. -e): Zie Stumpf. Stum'pen, m. (-s; mrv. -): Zie Stnmpf. Stiim'pei*. m. (-s; mrv. -): stumperd, sukkel, tobberd, hals; (fig.) brekebeen, kruk, sukkelaar, knoeier; | -haft (-mas-sig), bv. n.: (fam.) lorrig, gebrekkig, knoeierig. StUmperei', vr.: lorrewerk, knoeiwerk, stüm'pern. w. o. h.: knoeien, broddelen; auf einer Geige -: op eene viool krassen (harken); auf ein Klavier -: op eene piano hakkelen (rammelen, trommelen). „ „ . IStumpf, m. (-es; mrv. Stump fe): 1) tronk (van een gekapten boom), stomp (Zie Stummel); mit - und Stiel: (spr.) Zie Stiel: 2» bot mes; 3) (fam.) beetje, kleine hoeveelheid; bis auf den (tam.) tot er bijna niets meer van overblijft (overbleef). iHtumpf, bv. n.: stomp: (van messen, enz.:) bot; er ist alt und -: (tam.) hij is oud en op, hij is oud en van den tand; -e Zahne: stompe tanden; eine -e Xase: een stompneus, een mopneus; ein -er Verstand: (fig.) een stomp verstand, een onbevattelijk brein: ein -es Pferd: een paard dat geheel „opv is; ein -er Besen: een tot op den steel afgesleten bezem; ein -er Segler: (zeew.) een slecht zeiler; ein -er Kegel: (wsk.) een stompe kegel, een afgeknotte kegel; ein -er Winkel: (wsk.) een stompe hoek. IStumpf, in Sam. I -eckig, bv. n.: stomphoekig-, met stompe hoeken; -feile, vr.: stompe vijl; -fuss, m.: horrelvoet; -füssig, bv. n.: 1) met een horrelvoet, 2) met horrelvoeten; -gasse, vr.: 1) keer-weer, straat of steeg waar men doodloopt, 2) slop; -heit, vr.: stompheid, (van messen, enz.:) botheid, (fig.) stompheid van geest; -kegel, m.: stompe kegel, afgeknotte kegel; -kopf, m.: platkop (b.v. spijker met een platten kop), (Hg.) stommerik, dom- |
STüMPFKöPFIGr.
816
STURMKLÜVER.
|
kop; -köpfigr, bv. n.: (spijkers:) plat van kop, met een platten kop, (figr.) stomp van bevatting, stomp van begrip; -nase vr.: stompneus, mopneus; -nasigr, bv. n.: stomp \ van neus, met een stompen neus; -schwanz, m.: kortstaart; -schwanzen, w. b.: kortstaarten; -schwanzig-, bv. n.: 1) gekortstaart, 2) stomp van staart;-sinn, vr.: stompheid van geestvermogens; -sinnig, bv. n.: stomp van geestvermogens; -sinnigkeit, vr.: stompheid van geestvermogens; -winkel, m.: stompe hoek; -winkelig, bv. n.: met stompe hoeken, stomphoekig (ein -winkeliges Dreieck: een stomphoekige driehoek); -zahn, m.: 1) stompe tand, 2) afgebroken tand. Stümpf'clien, o. (-s; mrv. -): stompje; ein - Licht: een eindje kaars. Istnmp'fen, w. o. s.: stomp worden; (van messen, enz.:) bot worden. üStnmp'fen, m. (-s; mrv. -): Zie Stumpf. Ntiimp'fen, w. b.: (tanden, enz.:) stomp maken; (messen, enz.:) bot maken; (paarden, honden, enz.:) kortstaarten; (boomen, enz.) kappen vlak bij den grond; (fig.) afknotten. stnnd (= stand): Zie stellen. Stund', vr.: uur; von - an: (fig.) van dit (van dat) oogenblik afaan. Stiind'clien, o. (-s; mrv. -): uurtje, klein uur. £gt;tun'de, vr.: 1) uur (zestig minuten tijds); 2) uur gaans (als afstand); 3) les (die een uur duurt); -n geben: lesgeven; die - ist aus: de les is afgeloopen; wenn seine - ^ekommen ist: (fig.) als zijn tijd daar is; vor einer -: een uur geleden; in einer in een uur tijd; jede -(alle -n): ieder uur; keine gesunde -naben: geen gezond uur hebben; in meinen freien -n: in mijne vrijë uren; zur -: terstond, oogonblikkelijk; zu einer glücklichen -: (fig.) op een gelukkig oogenblik; bis auf die letzte - (bis zur letzten -): (fig.) tot op het laatste oogenblik: das Dorf liegt nur eine - von hier: het dorp ligt maar een uur gaans van hier. Zie ook Stnnd'. Istun'den, w. b.: 1) in uren indeelen; 2) eenen tijd bepalen; 3) (reht.) uitstel verleenen aan. IStun'den, in Sam I -bericht, m.: bulletijn; -brett, o.: (zeew.) houten kompas met pinnetjes (om den koers iedere wacht op te koppelen); -geber, m.: lesgever, huis-onderwijzer; -geberin, vr.: lesgeefster, huis-onderwijzeres; -gebete, o. mrv.: (kkl.) getijden, getij-gebeden; -geld, o.: geld voor de lessen; -glas, o.: uurglas, zandloaper; -göttinnen, vr. mrv.: (fab.) Horen (Lat.: Horae);-kreis, m.: uurcirkel ; -kreuz, o.: kruisvormige zonnewijzer; -lang, bv. n.: urenlang; -lauf, m.: loop der uren; -linie, vr.: uurlijn (op een zonnewijzer); -mass, o.: 1) indeeling van den tijd in uren, 2) uren-meter;-messung. vr.: Zie -mass no. 1; -rad, o.: wijzer-rad; -rohr, o.: cilinder van den wijzer; -rufer, m.: nachtwacht die telkens het uur van den nacht uitroept; -sand, m.: zand voor (zand in) een uurglas ; -saule, vr.: 1) cilindervormige zonnewijzer, 2) mijlpaal; -scheibe, vr.: wijzerplaat van het kompas; -schlag, m.: heelslag (van eene klok of pendule); -seiger, m.: uurwerk (horloge-, klok, pendule); -stein, m.; mijlsteen; -tafel, m.: horizontale zonnewijzer; -uhr, m.: uurwerk dat enkel de heele uren aanwijst of slaat; -weise, bw.: 1) bij het uur. om het uur, uur voor uur, 2) in uren gaans, 3) in lessen (die een uur duren); -weiser, m.: 1) uurwerk (horloge, klok, pendule), 2) uurwijzer (op de wijzerplaat van een uurwerk); -winkel, m.: (str.) uurhoek; -zeiger, m.: 1) -weiser no. 2, 2) horoscoop; -zirkel, m.: uurcirkel. |
Stun'der, m. (-s; mrv. -): verleener van uitstel. stün'dig:, bv. n.: 1) éénuurs-; 2) urenlang. ^tündlein, o. (-s; mrv. -): Zie Stündchen. stünd lioli, bv. n. en bw.: ieder uur, om het uur; (fig.) ieder oogenblik. ^tun'dnng:, vr.: (rcht.) uitstel, stupend', dv. n.: verbazend. ^tnpf, m. (-es; mrv. -e): prik, por; 1 -eisen, o.: Zie Stnpfel- Stupfol, m.: 1) prikkel (om ploegossen aan te drijven); 2) (van graan :gt; baard; 3) stoppel ; I -rübe, vr.: late knol. stiip felig (stüp'felis), bv. n:: pokdalig, mottig. stiip'fen, w. b.: 1) duwen; 2) aandrijven, aanporren. StupTer, m. (-s;mrv.-): l)aandrijvergt; aanporder; 2) por, duw. Ntnpp, vr.: in Sam. I -wachs, o.: stop-was. Stup'pe, vr.: werk (van hennep of vlas). ^tiLrm, m. (-es, -s; mrv. Stür'me): storm (i. a. b.); - und Drang: onbesuisde drift; im -e sein (einen - haben): (fig.) buiten zich zeiven zijn van drift of woede, (ook:) bezopen zijn; von Stürmen betroffen: (zeew.) door stormen beloopen; der - der Leiaenschaften: (fig.) het woeden van de hartstochten; - blazen: (mil.) storm blazen; - schlagen: (mil.) storm slaan; -laufen: (mil.) storm loopen; mit - einneh-men: (mil.) stormenderhand innemen; -lauten: de stormklok r(brandklok, noodklok, alarmklok) luiden; I -anlauf, m.: stormloop, bestorming; -balken, m.: (vest.) stekelvarken (d. i. een met scherpe ijzeren pinnen bezette balk);-block, m.: ^stormram, muurbreker, rammei-paal, 2) Zie -balken; -bock, m.: Zie -block no. 1; -brett, o.: (vest.) kleine storm-egge; -brücke, vr.: valbrug; -dach, o.: (hist.-mil.gt; stormdak; -egge, vr.: (vest.) storm-egge, valpoort met ijzeren punten; -eile, vr.: vliegende haast; -fahne, vr.: oorlogsvaan; -fass, o.: Zie Fenerfass; -fisch. m.: stormvisch, noordkaper; -fiasche, vr.: met ontplofbare stoften gevulde fiesch of pot; -fiutn [t], vr.: door den storm opgezweepte vloed; -gatter, o.: Zie -egge; -gerath ft], o.: (het) noodige om eene vesting te bestormen ; -glocke, vr.: stormklok, brandklok, noodklok, alarmklok; -hafen, m.: Zie -llasclie; -haken, m.: brandhaak; -haspel, m.: (vest.) Spaansche ruiter, Fne-sche ruiter ; -haube, vr.: helm, stormhoed, hoofddeksel van metaal; -hut, m.: 1) Zie -haube, 2) (pik.) monnikskap, akoniet; -igel, m.: Zie -balken; -katze, vr.: Zie -block no. 1; -klüver, m.: (zeew.) storm- |
STURMKOLBEN.
817
STUTZÜHR.
|
kluiver; -kolben, m.: moker, zware knots; -kranz, m.: brandende pekkrans; -lauf; m. (-laufen, o.): stormloop, bestorming; -laufer, m.: bestormer; -leiter, vr.: brandladder, (vest. en mar.) stormladder; -lücke, vr.: bres; -mewe, vr.: (vog.) stormvogel; -pfahl, m.: stormpaal, palissade; -pteil, m.: vuurpijl; -pforte, vr.: (zeew.) bij stormweer gesloten luik (voor de ramen van den achtersteven); -sack, m.: stormzak (met ontplofbare stoffen gevulde zak): -schritt, m.: (mil.) stormpas; -schwalbej vr.: (vog.) stormzwaluw, stormvogel; -se-gel, o.: (zeew.) stormzeil; -steigen, o.: bestorming, beklimming met behulp van stormladders; -topf, m.: Zie -hafen: .verkündiger, m. (-vogel, m.): (vog.) stormvogel; -wetter, o,: stormweder (stormweer); -wind, m.: stormwind (es blies ein -wind: er woei een storm); -zeug, o.: Zie -gerüth. Stiirni. in Sam. I -zeit, vr.: tijd van storm, stormachtig weer. gtür'men, w. o. h.: 1) stormen (ook fig.); es stürmt: het stormt, er gaat een stormwind; der Wind stürmt: het waait een storm; 2) (fig.) woeden, razen; 3) de stormklok (noodklok, alarmklok, brandklok) luiden; 4) - an: bonzen op; an die Thüre -: op de deur bonzen (beuken); o) - auf: storm loopen op, bestormen; auf Einen -: iemand bestormen; aut' seine Gesundheit los -: (fig.) zijne gezondheid zelf vernielen; 6) - in Éinen (- auf Einen): Zie 3 reg. hooger. 1 w. o. s.: stormen; in das Zimmer -: de kamer binnenstormen, met onstuimige drift in de kamer komen; hinaus -: naar buiten vliegen ; hinein -: naar binnen stormen, naar binnen vliegen. I —, w. b.: bestormen, storm loopen op; eine Stadt -: eene stad bestormen; eine Thüre -: eene deur openloopen; Bilder -: stormenderhand beelden vernielen. stür'mend, bv. n.: stormend; (fig.) woedend: die -e See: de woedende zee; mit -er Hand: stormenderhand. Stür'mer. m. (-s; mrv. -): bestormer; (fig.) vechtersbaas; (ook:) lawaaischopper; (ook:) dolleman, driftkop. stiir'miscli, bv. n.: stormachtig, onstuimig; (fig.) onstuimig; (ook:) woest; (ook:) driftig; das -e quot;VVesen: de onstuimige aard. IS^turz, m. (-es; mrv. Stür'ze): 1) neerstorting, neervalling, val: (fig.) val; einen - thun: eenen val doen; dem -e nanesein: op vallen staan, zijnen val nabij zijn; mit Einem -e: (fig.) in één slok, in één teug; 2) boomtronk; 3) ploegstaart; (van wild:) staart; 4) (bwk.) bovendrempel (van een kozijn); (ook:) schoorsteenmantel; 5) (van eenen berg:) steile diepte, afgrond; 6) (mnw.) plaats waar aarde en puin neergeworpen wordt. iStnrz, in Sam. I -baum, m.: tuimeling, duikeling; -bühne, vr.: (mnv.) losplaats; -drohend, bv. n,: op vallen staande, zijnen val nabij zijnde; -weg, m.: zeer steile weg. Zie overigens Sitiirz. Stürz, in Sam. I -acker, m.: akker die (land dat), na braak gelegen te hebben, weder voor het eerst geploegd wordt; -bad, o.: stortbad; -becher, m.: beker met een lid (d. i. met een op- |
Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, 2 slaand deksel), (fig. fam.) nathals, zuiper; -blech, o.: blik; -ende, o.; achtereind, dikste eind; -fass, o,: vergiettest; -furche, vr.: (akk.) eerste omploeging; -güter, m. mrv.: (kpv.) stortgoederen; -karren, m.: stortkar; -schaufel, vr.: schop; -see, vr.: (zeew.) stortzee (eine -see von hinten bekommen: door eene stortzee beloopen worden); -statt, vr.: plaats waar het wild gevallen is. ^türz'chen, o. (-s; mrv. -): dekseltje. £gt;tnrze, vr,: 1) deksel; 2) Zie Stürz-becher. Stnr zel (Stür'zel), m. en o. (-s; mrv. -): stompje; (overgebleven) eindje, kort eindje; (van een boom:) tronk. stür'zen, w. b.: storten, werpen; omver werpen; (kim.) keeren (o. v. einen Weiberrock -: een vrouwenrok keeren); ein Brachfeld -: (akk.) een land, dat (eenen akker, die) braak gelegen heeft, voor de eerste maal ploegen; das Kom -: het koorn verschieten; Fasser -: vaten leegstorten; die Crlaser -: de glazen ledigen, (pop.) de glazen (d. i. wat er inzit) naar binnen slaan; den Deckel auf den Topf -: het deksel dichtdoen, het deksel op den pot doen; die Kasse -: de kas opnemen; gestürzte Eier: (kkk.) kalfs-oogen (d. i. in de koekenpan gebakkene eieren). I -, w. o. s: storten, vallen; er ist mit dem Pierde gestürzt: zijn paard is gevallen (terwijl hij het bereed); zusam-men -: ineenstorten; in etwas -: er in komen vallen; aus etwas -: er uitstorten. I - (sich), w. w.: zich storten, zich werpen; Varus stürzte sich in sein Schwert: Varus doorboorde zich met zijn zwaard. Stür'zer, m. (-s; mrv. -): (mnw.) kruier, kruiwagenman. £»tnt, in Sam. I -füllen, o.: merrieveulen. Stu'te, vr.: merrie. £gt;tu'ten, in Sam. 1 -fohlen (-füllen), o.: merrie-veulen; -hengst, m.: dekhengst; -meister, m.: stoeterij-directeur; -milch, vr.: melk eener merrie; -zitze, vr.: (pik.) morel. Stut er ei', vr.: stoeterij; I -knecht, m.: stalknecht (in eene stoeterij); -verwalter, m.: stoeterij-directeur. i^tutz. m. (-es; mrv. Stüt'ze): 1) kort stompje, kort eindje, afgekapt ding; 2) stoot, slag, onverwachte klaj); auf den 1) eensklaps, plotseling, 2) uit koppigheid; I -armel, m.: korte mouw; -bart, m.: opgestreken knevel; -bock. m.: 1) stoote-nge bok, 2) karabijn; -büchse. vr.: korte buks, karabijn; -glas, o.: glas zonder voet, (inz.) bierglas; -handschuh, m.: Solsmofje; -kopf, m.: 1) kop met afgesne-ene ooren, 2) kort-oor, gCKort-oord dier, 2) (fig.) stijfkop, koppig wezen, onhandelbaar mcnsch; -lauf, m.: loop van eene karabijn of van eene korte buks; -leiter, m.: 1) trapladder, trapleertje, 2) dubbele ladder, stukadoors-ladder; -ohr, o.: afgesneden oor, (fig.) gekort-oord dier (paard of hond); -perrücke, vr.: ronde pruik; -rohr, o.: Zie -büelise; -schwanz, m.: afgesnedene staart, (fig.) kortstaart, gekortstaart paard; -schwanzig, bv, n,: 1) kort van staart, 2) gekortstaart; -uhr, vr.: pendule.olsmofje; -kopf, m.: 1) kop met afgesne-ene ooren, 2) kort-oor, gCKort-oord dier, 2) (fig.) stijfkop, koppig wezen, onhandelbaar mcnsch; -lauf, m.: loop van eene karabijn of van eene korte buks; -leiter, m.: 1) trapladder, trapleertje, 2) dubbele ladder, stukadoors-ladder; -ohr, o.: afgesneden oor, (fig.) gekort-oord dier (paard of hond); -perrücke, vr.: ronde pruik; -rohr, o.: Zie -büelise; -schwanz, m.: afgesnedene staart, (fig.) kortstaart, gekortstaart paard; -schwanzig, bv, n,: 1) kort van staart, 2) gekortstaart; -uhr, vr.: pendule. druk. 52 |
SUCHEN.
STüTZ.
818
|
Stütz, in Sam. I -balken, m.: stutbalk; -band, o.: stutbint; -holz, o.: schoorhout, schoor; -pfeiler, m.: steunpilaar; -punkt, m.: steunpunt. Stütz'chen, o. (-s; mrv. -): stutje; (figr.) steuntje, kleine steun. Htüt'ze, vr.: stut; (fig.) steun. {Stnt'zel, m. (-s; mrv. -): Zie ^tutz no. 1. stut'zen, w. o. h.: 1) stooten (b.v, met de hoornen); mit Glasern te zamen klinken eer men drinkt; 2) achteruit springen; (fig.) schrikken, verschrikt ophoeren, verschrikt opkijken (- vor: van); (van paarden:) schichtig worden; 3)netjes zijn, mooi zijn. 1 -, w. b.: afkappen, afsnijden, korten; einem Pferde den Schwanz 1) den staart van een paard afsnijden, 2) een paard kortstaarten; einem Hunde die Ohren -: 1) eenen hond de ooren afsnijden, 2) eenen hond kort-ooren; einem Vogel die Flügel eenen vogel kortwieken; die Haare -: het haar knippen; Baume und Hecken -: boomen en heggen snoeien; einen Hut eenen hoed op-toomen. Htiit'zen, w. b.; stutten, schragen, schoren; (fig.) steunen, ondersteunen; I sich -, w. w.: leunen; (fig.)steunen; sich mit den Armen aut den Tisch -: met zijne ellebogen op de tafel leunen: sich auf ein Versprechen op eene belofte steunen. $»tüt'zer, m. (-s; mrv. -): stutter; (fig.) steuner, ondersteuner. ^tut'zer, m. (-s; mrv. -): 1) saletjonker, kwast, kwibus; den - machen: kwasterig zijn; 2) korte buks, karabijn; 3) glas zonder voet, (inz.) bierglas; 4) ronde pruik. Stutzerei', vr.: kwasterigheid. stut zig, bv. n.: verwonderd, verbaasd, (ook:) verschrikt, ontsteld, onthutst2(fam.) verbouwereerd: (van paarden:) schichtig: 1 -keit, vr.: verbaasdheid, (ook:) onthutstheid, (fam.) verbouwereerdheid, (van paarden:) schichtigheid. sty gisch, bv. n.: (fab.) van den Styx. Styl, m. (-es, -s; mrv.-e): (let., bwk., schl., tijdr.) stijl; der alte -: (tijdr.) de oude stijl; I -übung, vr.: stijl-oefening. s^ylisi'ren Lie], w, b.: stellen; gut stylisirt' [siert] goed gesteld; Stylist', m. (-en; mrv. -en): stilist, steller; Sty-lis'tik, vr.: stijlleer; stylis'tisch, bv. n.: stijl-; Stylit', m. (-en; mrv. -en): (kkl.-hist.) pilaarheilige; styp'tisch, bv. n.: (gnk.) samentrekkend; Styx, m. (-es): (fab.) Styx. Sua'de, vr.: welbespraaktheid, welsprekendheid, overredingskracht; Suaso'-nen, vr. mrv.: overredingsmiddelen. subaltern', bv. n.: ondergeschikt; I -officier, m.: onder-officier. Subhastation', vr.: openbare ver-kooping op rechterlijk gezag; subhastiren [ie], w. b.: in het openbaar verkoopen op rechterlijk gezag. --- 8ub.|ekt'. m. (-es; mrv. -e): onderdaan; (tik.) onderwerp; subjektiv', bv. n.: subjectief, (fig.) persoonlijk; Subjektivitat', vr.: subjectiviteit. Subjunktiv', ra. (-es, -s; mrv.-e): (tik.) aanvoegende wijs. |
subkutan', bv. n.: (gnk.) onderhuids-. Sublimat', o. (-es, -s; mrv. -e): (schk.) sublimaat; sublimi'ren [ie], w. b.: subli-meeren. subluna'risck, bv. n.: onder-maansch. Submission', vr.: aanbesteding bij inschrijving; I Submissions', in Sam. -be-dingungen, vr. mrv.: voorwaarden van aanbesteding; cine Arbeit im - wege vergeben: een werk aanbesteden aan den laagsten inschrijver. Subordination1, vr.: subordinatie; subordini'ren |ie], w. b.: subordineeren. Subskribent', m. (-en; mrv. -en): inteekenaar, inschriiver (Subskriben' ten-lis'te, vr.: inteekenlijst, lijst der inteeke-naars); subskribi'ren [ie], w. o.: inschrijven, inteekenen (- auf: op); Subskription', vr.: inschrijving, inteekening (auf - her-ausgeben: uitgeven bij inteekening; Sub-skriptions'preis, m.: prijs bij inteelcening, inteekenprijs; Subskriptions'termin, m.: termijn van inteekening). subsidia'riscli, bv. n.: subsidiair. Subsi'dien, vr. mrv.: subsidiën, bijdragen in geld; I -vertrag, m.: (stk.) verdrag (tractaat) waarbij men zich verbindt eene zaak te steunen met geld. Subsistanz', vr.: bestaan; I -mittel, o.: bestaansmiddel, middel van bestaan. Substantiv', o. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) zelfstandig naamwoord, substantief; substanti'visch, bv. n.: substantie-velijk. Substanz', vr.: 1) zelfstandigheid; 2) (het) wezenlijke, (de) kern, (fig.) degelijkheid; in in substantie (1. in het kort, kortelijk saamgevat; 2. in hoofdzaak); I substanziell', bv. n.: substantieel. snbstitui'ren [ie], w. b.: in de plaats stellen, vervangen; Substitui'rung [ie'l, vr.: in de plaats stelling, vervanging; Substitut', m. (-en; mrv. -en): substituut. subtil', bv. n.: 1) dun, fijn, 2) subtiel, spitsvondig, geslepen, sluw; subtilisi'ren [ie], w. o. h.: zien van spitsvondigheden bedienen; Subtilitat', vr.: 1) dunheid, fijnheid, 2) spitsvondigheid. Subtrahend', m. (-es, -s of -en; mrv, -en): (rek.) aftrektal; subtrahi'ren lie], w. b.: (rek.) aftrekken; Subtraktion', vr.: (rek.) aftrekking. Succession, vr.: successie, erfopvolging. Successions', in Sam. I -fahig, bv. n.: bekwaam (gerechtigd) om te erven of om opvolger te worden; -krieg, m.: successie-oorlog; -recht, o.: successierecht. Sucli. in Sam. I -eisen, o.: (hik.} tentijzer, sondeernaald; -glas, o.: verrekijker, telescoop ; -hund, m.: speurhond; -nadel, yr. (-rönrchen, o.): Zie -eisen; -röhre, vr.: Zie -glas; -stollen, m.: (mnw.) eerste uitgraving ora de erts-laag te zoeken; -tau, o.: dregge. Su'che, vr.: 1) (het) zoeken, (het) snuffelen, (het) opsporen; 2) (fig.) neus, reuk-orgaan. su'chen, w. b.: zoeken; w. o. h. zoeken, trachten: etwas darin -: (fig.) |
SUMPF.
|
zich er op laten voorstaan; sein Glück zu machen (fig.) fortuin trachten te maken. Hu'clieiN m. (-s; mrv. -): zoeker; lt;fig.) Zie Suchgrlas; (hik.) Zie ^uch-eisen. Plicht, vr.: zucht (1. ziekte; 2. verlangen, begeerte); die gelbe (gnk.) de geelzucht; die schwarze de Aziatische braakloop (cholera morbus); die fallende de vallende ziekte: ansteckende -: aan-stekelijke(besmettelijke) ziekte; langwie-rigeslepende ziekte. siich'tig:, bv. n.: sukkelend, ziekelijk; (van zweren:) zuchtig; Sücht'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): ziekelijke, sukkelende Suclr m. (-es, -s; mrv. -e of Sü'de): 1) zieding, koking; im -e sein: aan de kook zijn, koken; 2) kooksel; (van bier:) brouwsel. Slid, m. (-es, -ens): (adk.) 1) zuid; 2) zuidenwind; - zum Osten: zuid-oostelijk; I -afrika, o.: Zuid-Afrika; -afrikaner, m. lt;-s; mrv. -): Zuid-Afrikaan; -afrikanerin, vr. (mrv. -nen): Zuid-Afrikaansche; -afri-kanisch, bv. n.: Zuidafrikaansch; -amerika, o.: Zuid-Amerika; -asien, o.: Zuid-Azië; -deutsch, bv. n.: Zuidduitsch; -deutsche, m. (-n; mrv. -n): Zuid-Duitscher;-früchte, vr. mrv.: zuidervruchten; -gegend, vr.: zuidelijke (land-)streek; -kante, vr. {-kuste, vr.): zuidkust; -land, o.: zui-deluk land; -lander, m. (-s; mrv. -): zuidlander; -landerin, vr. (mrv. -nen): suidlandsche; -meer, o.: Zie -see ; -ost, m.: 1) zuid-oost, 2) zuid-oostenwind (70st zum Osten: zuid-oostelijk); -öst-hch, bv. n.: zuid-oostelijk; -pol, m.: (adk.) zuidpool; -punkt, m.: (het) zuiden; -sec, vr.: Zuidzee; -südost, m : zuidzuidoost; -südöstlich, bv, n.: zuid-zuidoostelijk; -thor, o.: zuidpoort; -wall, ra.: (zeew.) zuidwal, zuidkust; -warts, bw.: zuidwaarts; -west, m.: zuidwest (-west zum Westen: zuidwestelijk); -west-llch, bv. n.: zuidwestelijk; -wind, m.: zuidenwind. Su'del, m. (-s): 1) vuil, morsboel, morsigheid; 2) poel, modderpoel; 1 -ar-beit, yr.: morswerk; -bogen, m.: (typ.) vel misdruk, (fig.) vel papier om op te kladden ; -buch, o.: kladboek; -haft, bv.n.: 1) morsig, 2) slordig; -haftigkeit, vr.: 1) morsigheid, 2) slordigheid; -koen, m.: gaarkok, poespas-kok; -kocherei', vr.: poespas-kokerij, (fig.) gaarkeuken; -ko-chin, vr.: poespas-kookster, kokin van gering allooi; -küche, vr.: gering etens-huis, gaarkeuken; -magd, vr.: vaten-waschster, (fam.) slobbetje; -maler, m.: Kladschilder; -mensch, m.: Zie -iiia8:lt;l; -papier, o.: papier om op te kladden; -wasche, vr.: vuile wascn, (het) vuile waschgoed; -werk, o.: morswerk. muielei', vr.: 1) gemors, (pop.) mors-pottery; 2) morsigheid; Sudeler, m.: Zie ^'fdler; su'delig, bv.n.: Zie sudelliaft; Su dehgkeit, vr.: l) morsigheid, 2) slordigheid* su'deln, w. o. h,: morsen, knoeien (w* b.: slordig behandelen). gu'den, ra. (-s): (het) zuiden. mi'der, in Sam. I -breite, vr.: (str.) zuiderbreedte; -kreis, m.: zuidpoolcirkel; -kreuz, o.: (str.) zuiderkruis; -see, vr.: (adk.): 1) Stille Zuidzee, 2) Zuiderzee (in Nederland). |
Sud Ier, m. (-s; mrv. -): 1) morser; (pop.) mors-pot; 2) knoeier, broddelaar; Sud'Ierin, vr. (mrv. -nen): (pop.) mors-poes, vuilik, (ook:) knoeister, oroddelaar-ster._ snd'Iich. bv. n. zuidelijk. Sneven, m. mrv. (hist.) Sueven; sue'visch, bv. n.: Suevisch. SulVi-a^an . m. (-es, -s; mrv, -e); (kkl.) wij-bisschop, coadjutor; | -bisehof, m.: Zie Suffrasiin. Sulil. in Sam. I -lache, vr.: Zie Snhle. Suli'le. vr.: modderpoel. süh'len, \v. b.: bemorsen; I sich w. \v. (sich herum -): zich in het slijk wentelen. Sülin. in Sam, I -altar, ra.: zoen-al-taar, altaar om zoenofters te offeren; -bar, bv. n.: 1) door een zoenoffer uit te wisschen, 2) als zoenoffer dienende; -blut, o.: (theo.) zoenbloed; -opfer, o.: zoenoffer. Siüli'ne, vr.: 1) verzoening; 2) zoenoffer; süh'nen, w. b.: 1) verzoenen, 2) door een zoenoffer uitwisschen. Su'le, vr.: 1) (schoenmakers-)els; 2) Zie Huhle. sü'len, w. b.: Zie sülilen. Sul'la.ni.: (hist,) Sylla. Sultan, ra. (-s; rarv. -e): (stk. en fig.) sultan; (pik.) duizendguldenkruid. kleine centaune (Sul 'tansblu'me, vr : Zie Sultan pik.); Sul'tanin, vr. (mrv. -nen): sultane. Sulz (Sülz). in Sara. I -fleisch, o.: Sekelvleesch; -railch, vr.: schapenmelk dieekelvleesch; -railch, vr.: schapenmelk die ik en zuurachtig is. Sul ze, vr.: 1) zoutkeet; 2) plaats waar het vee zout komt likken; 3) pekel-vleesch; 4) zult, hoofdkaas. Sttl'ze, vr,: Zie Sulze no. 1 en no. 2. sui zen, w, b.: inmaken, in de pekel leggen. Sii'iuaeli, ra. (-s): (pik.) suraak. Siiiiim. in Sara. I -kreisel, m.: bromtol ; -vogel, ra.: kolibrie. Sum'ma. vr.: somma, (het) totaal; in -: te zaraen, totaal. Summa'rien, o. rarv.: hoofd-inhoud (enk.); suinraa'risch, bv. n.: kort saarage-vat, beknopt, (rcht.) summier. Summ'ehen. o. (-s; rarv. -): sommetje. Sum'me, vr.: 1) som, geldbedrag; 2) totaal, (het) gansche bedrag. Niimmen. w. b.: neuriën; (rek.) optellen,. samentellen, bijeentrekken; I w. o. h.': (van bijën, enz.:) gonzen; die Glocken -: de klokken brommen (bom-bammen); die Ohren - ihm: het suist in zijne ooren, zijne ooren tuiten. Suin'nier, ra. (-s; rarv. -): 1) opteller; 2) neuriër; 3) gonzer (gons-vlieg, gonzende bij, enz.). summi'ren [mie], w. b.: optellen, samentellen, bijeentrekken. Suinmitat'. vr.: somraiteit. Sumpf. ra. (-es; mrv. Sümp'fe): moeras; (fig.) plas (watervlakte die uitge-veende gronden bedekt), poel. (inz.) modderpoel; die pontinischen Sümpfe: de Pontijnsche moerassen; der maoti-sche -: de Meotis (oude naam van de Zee van Azof); I -andorn, ra.: (pik.) |
SUMPFBEEKE.
SUPPLEMENT.
|
wolfsvoet; -beere, vr.: (pik.) kannebergr; -birke, vr.: dwerg-berkeboom; -blume. vr.: (pik.) quot;waterhoefblad; -boden, m.: moerasgrond, drassige grond; -bohne, vr.: (pik.) witte boon; -gegend, vr.: moerasstreek, moerassige streek; -hater, m.: vloghaver, wilde haver; -hahnenfuss, m.: (pik.) wilde ranonkel; -klee, m.: (pik.) waterdrieblad, waterklaver; -lache, vr.: Slas (watervlakte die uitgeveende gron-en bedekt), poel, (fig.) modderkuil;-land, o.: moerassig land, moerasgrond, drassige grond; -loch, o.: modderkuil; -lutt, vr : moerasdamp ; -moor, o.: moeras; -otter, in.: (drk.) kleine otter; -pflanze, vr.: moe-rasplant; -torf, m.: steekturf (eene geringe turfsoort); -vogel, m,: moerasvogel; -wasser, o.: water van uitgeveende plassen; -weihe, m.: (vog.) kleine buizerd; -wiese, vr.: moerassig weiland.las (watervlakte die uitgeveende gron-en bedekt), poel, (fig.) modderkuil;-land, o.: moerassig land, moerasgrond, drassige grond; -loch, o.: modderkuil; -lutt, vr : moerasdamp ; -moor, o.: moeras; -otter, in.: (drk.) kleine otter; -pflanze, vr.: moe-rasplant; -torf, m.: steekturf (eene geringe turfsoort); -vogel, m,: moerasvogel; -wasser, o.: water van uitgeveende plassen; -weihe, m.: (vog.) kleine buizerd; -wiese, vr.: moerassig weiland. sumpfen, w. o. s.: (van een water:) stilstaan, aan eenen poel gelijk zijn; sump'ficnt, bv. n.: modderachtig; sump tig, bv. n.: moerassig. sum 'sen, w. o. h.: Zie w. o. sum men. iiucl, m. (-es, -s): (adk.: de) Sond; I -gau, m. (-es, -s): (adk.: de) Sondgouw; -zoll, m.: Sondtol, tolgeld om door de Sond te mogen varen. Siincl, in Sam. 1 -fluth Itl, m.: (bijb.) Zondvloed; -haft, bv. n.: zondig; -haftig-keit, vr.: zondigheid; -opfer, o.: (theo. en fig.) zoen-offer. Sünd'e, vr.: zonde: Einen einer -zeihen: iemand van eene zonde betichten (beschuldigen); die stumme -: de tegennatuurlijke zonde; es ist - und Schande: (spr.) het is zonde en schande; es ist -und Schade: (spr.) het is eeuwig jammer ; - büsst sich selbst: (spr.) boontje komt om zijn loontje; gleicne -, gleiche Strafe: (spr.) gelijke monniken, gelijke kappen. Siiu'den, in Sam. I -bahn, vr.: 1) weg der zonde, weg des verderfs, 2) zondige levensweg; -bekenntniss Inis], o.: bekentenis van zonden, (kkl.) biecht; -bock, m.: (kkl.-hist.) als zoenoffer geslachte bok, (fig.) zondenbok; -büsser, m.: boeter voor zonden, (fig.) zondenbok; -erlass, m. (-erlas-sung, vr.): vergiffenis van zonden, (kkl.) absolutie; -fall, m.: (theo.: de) Val; -geld, o.: 1) door zonde verkregen geld,voorliet plegen van zonde betaald geld, 2) onrechtvaardig verkregen geld, 3) (kkl.) biechtpenning; -knecht, m.: slaaf der zonde ; -last, vr.: (het) wicht der zonde ; -leben, o.: aan de zonde gewijd leven; -lohn, m.: loon der zonde; -los, bv. n.: zondeloos, onzondig, zonder zonden; -losigkeit, vr.: zondeloosheid, onzondigheid; -mass, o.: maat der zonden; -opfer, o.: zoen-offer; -pfuhl, m.: poel van zonden; -register, o.: zondenregister;-schlaf, m.: gerustheid waarmee de zondaar in zonden voortleeft; -tilger, m.: (theo.) Uit-wisscher van onze zonden, Verlosser; -tilgung, vr.: uitwissching van zonden, (theo.) uitwissching van onze zonden, Verlossing; -übel, o.: kwaad der zonde; -va-ter, m.: vader der zonde (Satan, de Duivel); -vergebung, vr.: Zie -erlass; -voll, bv. n.: 1) zeer zondig, 2) met zonden overladen, onder zonden gebukt; -wasser, o.: (kkl.-hist.) gewijd water ter afwasscning van zonden; -weg, m.: Zie -bahn. |
Sün'der, m. (-s; mrv. -): zondaar; armer -: arme zondaar, (fig.) ter dood veroordeelde; I -hemd, o.: hemd waarin de ter dood veroordeelae naar het schavot gebracht wordt. Sün'derin, vr. (mrv. -nen): zondares; arme -: ter dood veroordeelde. sün'dis, bv. n.: zondig; I -keit, vr.: zondigheid. sün'digen, w. o. h.: zondigen; w. b.: misdoen, misdrijven. ^ün'diger, m. (-s; mrv. -): zondiger; (fig.) misdrijver. sun'diseli, bv. n.: van (uit, in, door) de Sond; der -e Handel: de Oostzeehandel. siind'lieh, bv. n.: zondig; I -keit, vr.: zondigheid. superfein, bv. n.: superfijn, extrafijn. Superintendent', m. (-en; mrv. -en): opper-intendant; Superintenden'tin (mrv. -nen): opper-intendantsvrouw; Superin-tendentur', vr.: opper-intendantschap. Supe rior, m. (-s; mrv. Superio'ren): superieur (de geestelijke die aan het hoofd van een klooster of van een seminarie staat); Supe'riorin, vr. (mrv. -nen): superieure (die aan het hoofd van een nonnenklooster of van een geestelijk dames-pensionaat staat). Superioritat', vr.: superioriteit. Superkar go, m. (-): (kpv.) supercargo. su perklug:, bv. n.: waanwijs. Superlativ, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) overtreffende trap. supernumerar', bv. n.: surnumerair, overtallig. Süpp'elien, o. (-s; mrv. -): zoopje, slokje, wippertje, (zeew.) oorlam; ein spanisches -: (fam. een giftdrank, een drankje om iemand te vergeven. Suppe, vr.: 1) soep; 2) dunne pap: 3) sop, (inz.) grondsop; schwabische -: (pop.) sloerie-nat; in die - fall en: (spr.) in net water vallen, mislukken, (ook:) in de fuik loopen; in der - stecken: (spr.; in de pekel zitten, in de pruimen zitten; die - ausessen müssen: (spr.) het gelag moeten betalen, de lijdende partij zijn; Einem eine böse - einbrocken: (spr.) iemand eene leelijke kool stoven, (ook :) iemand een pleizier doen andersom; Einem die -versalzen: (spr.) de pret voor iemand bederven. Sup'pen, in Sam. I -esser, m.: 1) soepeter, 2) pap-eter; -freund, m.: 1) minnaar van soep, 2) minnaar van pap-. 3) klaplooper, tafelschuimer; -freund-schaft, vr.: (fam.) vriendschap om een maal eten te snappen; -koch, m.: 1) soepkoker, 2) papkoKer; -krauter, o. mrv.: soepgroenten; -löffel, m.: 1) eetlepel, 2) soep-lepel, opschep-lepel; -napf, m.: soep-terrine; -schnitte, vr.: sneedje brood in de soep, (fig.) sopje brood; -schüssel, m.: 1) soepschotel, soep-terrine, 2) papschotel; -tafel, vr.: bouillon-koekje; -teller, m.: soepbord; -terrine, vr.: soepterrine; -topf, m.: soeppot. . sup'picht, bv. n.: soepachtig; sup -pig, bv. n.: soepig. Supplement', o. (-es, -s; mrv. -e): supplement, bijvoegsel, aanhangsel. |
SYSTEMATIKER.
SUPPLICIREN.
821
|
supplici'ren [ciel, w. o. h.: verzoeken, een verzoekschrift indienen; Supplikquot;, vr.: verzoekschrift, request; Supplikant', m. (-en; mrv. -en): verzoeker, requestrant; Supplikan'tin, vr. (mrv.-nen); verzoekster, requestrante; Supplikationquot;, vr.: verzoekschrift, request. snppli'ren [ie], w. b.: suppleeren. Snpremat', o. (-es, -s): suprematie, hoogste gezag. Suro ne, vr.: (kph,) seroen. sur ren, w. o. h.: gronzen. Surrogat', o. (-es, -s; mrv. -e): surrogaat. Susan'ne, vr.: Suzanna. ^usan'nenkraut. o : (pik.) muizenoor. Süs'chen, o. (-s): Suze, Suusje, kleine (of: lieve) Suzanna. Zie Stfisschen. su sen, w. o, h.: 1) schuimen; 2) zeer-doen. Sü sennunne, vr.: wiegelied, suspendi'ren [die], w. b.: 1) suspen-deeren, schorsen; 2) opschorten, uitstellen;quot; Suspension', vr.: 1) suspensie, schorsing, 2) opschorting, uitstel; Suspenso'rium, o. (-s; mrv. -so'nen): (hik.) band, draagband. süss, bv. n.: zoet (ook fig.); -e Sachen: zoete dingen (mrv.), zoet goed (enk.); -e Worte: zoete woorden; -e Butter: versche boter; -es Brod: ongezuurd brood; ein -es Herrchen: een fatje, een kwibus; Einem das -e um's Maul strei-chen: (spr.) iemand honig om den mond smeren; i -apfel, m.: zoete appel; -brief-chem o.: 1) minnebriefje, 2) verliefd briefie; -brod, o.: ongezuurd brood; -bröachen, o.: fijn broodje, (fig.) zoet beschuitje; -farn, m.: (pik.) steenvaren; -herr, m. (-herrchen, o.): fatje, kwibus; -holz, o.: zoethout (-holzsaft, m.: drop); -kirche, vr.: (tnb.J mei-kers (-kirschen-baum, m.: kersenboom); -klee, m.: (pik.) Spaansche klaver; -mandelöl, o.: olie van zoete amandelen; -maul, o.: (pop.) zoetekauw, liefhebber (vr.: liefhebster) van zoet, (fig.) snoeper (vr.: snoepster), (ook:) lekkerbek. ^üss'chen, o. (-s; mrv. -): 1) zoetig-heidje, zoet lekkernijtje; 2) liefje, lieverdje, (inz.) liefste, (pop.) zoeteliet. Zie S^üs-(Chen. Süs'se, vr,: zoetheid; Süsselei', vr.: zoetigheid, (fig. fam.) suikerzoetheid, overdrevene vriendelijkheid, zoetsappigheid; süs'seln, w. o. h.: een zoetachticren smaak hebben, (fig.) suikerzoet (overdreven vriendelijk) zijn, (ook:) pluimstrijken, (fig. fam.) kwibusachtig galant zijn; süs'-selnd, bv. n.: zoetachtig; Süs'sigkeit, vr.: zoetigheid; süss'lich, bv. n.: zoetachtig, (fig.) pluimstrijkend; Süss'lichkeit, vr.: zoetachtigheid, (fig.) pluimstrijkerij; Süss-ling, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) fat, kwibus, 2) pluimstrijker. Svkophant'. m. (-en; mrv. -en): aanbrenger, verklikker; den - machen: voor verklikker spelen; Sykophantie', vr.: aanbrengerij, verklikkerij; sykophan'tisch, bv. n.: 1) verklikkend, 2) verklikkerachtig. Syl be, vr.: Zie Silbe en ^ilben. Syllabir' [bierj, in Sam. I -buch, o,: spelboek, abc-boek. |
syllabi ren [bie], w. b.: 1) spellen, 2) in lettergrepen splitsen; syllabisch, bv. n.: lettergreeps-, in lettergrepen gesplitst. Syl'phe, m. (-n'; mrv. -n): (fab.) luchtgeest; Sylphi'de, vr.: (fab.) luchtnimf. Symbol', o. (-es, -s: mrv, -e): symbool, zinnebeeld; Symbó'lik, vr.: symboliek; symbolisch, bv. n.: zinnebeeldig; symbolisi'ren [siel, w. b.: zinnebeeldig voorstellen; Symbolisi'rung, vr.: zinnebeeldige voorstelling; Sym'bolum, o. (-s; mrv. Symbo'le). Zie Symbol. Symmetrie', vr.: behoorlijke evenredigheid der deelen onderling ; symme-trisi'ren [sie], w. b.: in behoorlijke evenredigheid brengen; symme'trisch, bv. n.: behoorlijk geëvenredigd. sympathe'tiseh, bv. n.: sympathe-tisch; Sympathie', vr.: sympathie; sym-pathisi ren [sie], w. o. h.: sympathiseeren (- mit: met), sympathie gevoelen (- mit: voor). Symphonie', vr.: (muz.) symphonic. Symptom', o. (-es, -s: mrv. -e): (gnk.) symptoom, verschijnsel, kenteeken, Kenmerk; symptoma'tisch, bv. n.: zich door verschijnselen kenmerkend; symptomatologie', vr.: leer der ziekte-verscnijnse-len. Synago ge, vr.: synagoge. ^ Synehronis'mus, m. (-): ongelijk-tijdigheid; synchronis tisch, ov. n.: ongelijktijdig. Syndikat', m. (-es, -s; mrv. e): syndicaat; Syn'dikus, m. (-; mrv. Syn'dici): syndicus. Syne'drium, o. (-s): (kkl.-hist.) sanhedrin. synodal', in Sam. I synodaal; Syno'de, vr.: (kkl.) synode; synodisch, bv. n.: synodaal. Synonym', o. (-es? -s; mrv. -e): (tik.) synoniem; Synonymie' (Synony'mik), vr.: 1) gelijkheid van beteekenis, 2) leer der synoniemen; Synony'miker, m. (-s; mrv. -): schrijver over de synoniemen; synony'misch, bv. n.: synoniem; Syno-nymist', m. (-en; mrv. -en): Zie Syno-nymiker; Synony'mum, o. (-s; mrv. -ny'men): synoniem. Synopsis, vr.: kort overzicht; synoptisch, bv. n.: beknopt saamgevat, beknopt. syntak tiseh, bv. n.: (tik.) syntactisch, overeenkomstig de regelen der syntaxis; Syntax', vr.: (tik.) syntaxis, woordvoeging, woordschikking. Sy'philis (en syphili'tisch): Zie Si.... Syrakus', o, (-): (adk.) Syracuse; Syrakusa'ner, m. (-s; mrv. -): Syracu-saan, Syracuser; Syrakusa'nerin, yr. (mrv. -nen): Syracusische; syraku'sisch, bv. n.: Syracusisch. Sy'rer, m. (-s; mrv. -): Syriër; Sy-rerin, vr. (mrv. -nen): Syrische; Sy'rien, o. (-s): (adk.) Syrië; sy'risch, bv. n.: Syrisch. Syringe, vr.: (pik.) sering. Syring'en, in Sam. 1 -baum, m. (-strauch, m.): seringenboom. Sy'rup, enz.: Zie Sirup, enz. System', o. (-es, -s; mrv. -e): systeem, stelsel; Systema'tiker, m. (-s; mrv. -): 1) stelselmaker, 2) vriend van stelselma- |
TAFEL.
|
tigheid; systcnia tisüh, bv. n.: stelselmatig; systematisi'ren [sie], w. b.; stelselmatig rangschikken, tot een stelsel brengen; Systematist', m.: Zie het woord Syste-matlker. |
Systole, vr.; (tik.) Terkorting Tan eene lange lettergreep; (ook;) samentrekking Tan twee lettergrepen tot één. |
|
Ta back, m.: Zie Tabak. Tabagie', Tr.: rookkamer, rookTer-trek; (iron.) rookhol. Tabak, m. (-es, -s; mry. -e): tabak; -rauchen: tabak rooken; -scnnupfen; snuiyen; das ist starker (das ist barscher) (fam.) dat is al te zout, of: wie dat ge-looTen kan, kan méér gelooTen; Ton Anno -her: (fam.) uit den tijd Tan Adam en ETa. I in Sam.; Zie Tabaks. Ta baks, in Sam. i -asche, vr.; tabaks-asch; -bau, m.: tabaks-teelt;-beutel, m.: tabakszak; -blatt, o.: tabaksblad (-blatter, o. mrT.: tabaksbladeren); -biichse, Tr.: tabaksdoos; -dampf, m.: tabaksrook; -dose, Tr.: 1) tabaksdoos, 2) snuifdoos; -fabrik, yr.; tabaksfabriek; -fass, o.: ta-baks-ton; -geruch, m.: tabaks-lucht; -gesellschaft, Tr.; gezelschap rookers; -handel, m.: tabakshandel; -handier, m.; tabakskooper; -kastchen, o.; tabakskistje; -kauer, m.: pruimer; -kistchen, o.; tabakskistje ; -kramer, m.: tabaksverkooper; -laden, m.: tabakswinkel; -pfeife, vr.; tabaks-pijp (-pfeifenthon. m.: pijp-aarde); -pflanze, Tr.: tabaks-plant; -pflanzung, Tr.: tabaks-plantage; -rauch, m.: tabaksrook; -raucner, m;; rooker, tabaksrooker; -rohr, o.: 1) pijpesteel, 2) pijperoer; -rolle, Tr.: (een) rol tabak; -schmaucher, m.: Zie -rancher; -schnupfen, o.: (het) snuh-en; -sehnupfer, m.: snuiyer; -spinner, m.: tabaksspinner; -stange, Tr.: karot; -stengel, m.: tabakssteel: -stube, Tr.; Zie Tabagle; -topf, m.: tabaks-pot; -zimmer, o.: Zie Tabagie. Tab'bert, m. (-s; mrT. -e): tabberd. Ta'belke, Tr.: (pik.) witte populier. tabella risch, dt, n,: 1) in tabellen, 2) in den yorm eener tabel; Tabel'le, yr.: tabel, tafel (astronomische -n: sterrenkundige tafelen). Tabernakel, o. (-s; mry. -^tabernakel. Tabulat', m. (-es, -s; mrv. -e): houten yloer, (inz.) ingelegde vloer; Tabulatur', yr.: (muz.) tablatuur. Tabnlett', o. (-es, -s; mry. -e): (rond-yenters-)mar.s; I -kram, m.: 1) marskramers-waar, 2) marskramerij; -kramer, m.: marskramer, (pop.) rondyenter die met negotie op den boer loopt; -kriimerei', yr.: marskramerij; -kramerin, yr.: rond-ventster van koopwaren, (pop.) vrouw die met negotie op den boer loopt. Tabnret', o. (-es, -s; mry. -e): taboeret (d. i. stoeltje zonder leuning); Taburet'chen, o. (-s; mrv. -): taboeretje. |
Tach tel, vr.: (pop.) oorveeg, muilpeer, klap om de ooren; tachteln, w. b.: een slag om de ooren geven aan. Tafhygraph', m. (-en; mrv. -en): taehygraaf; tachygra'phisch, bv. n.: ta-chygraphiseh. Tack, in Sam. I -bolzen, m. (-spieker, m.): (zeew.) takbout, tagbout. Ta del, m. (-s): 1) afkeuring, gisping, laking, berisping; 2) blaam, smet, (fig.) gebrek; ohne -: zonder gebreken, onberispelijk ; Niemand ist ohne -: niemand is zonder gebreken, (fam.) geen menseh is volmaakt; sich Jemandes - zuziehen: zich iemands afkeuring op den hals halen; einen - finden an: iets aan te merken vinden op; I-frei, bv. n.: onberispelijk; -haft, by. n.: 1) laakbaar, 2) bedilziek, vitzuchtig; -haftigkeit, vr.: 1) laakbaarheid, 2) bedilzucht, vitzucht; -los, bv. n.: onberispelijk; -losigkeit, vr.: onberispelijkheid; ■lust, vr.: bedilzucht, vitzucht; -lustig, bv. n.: bedilziek, vitzuchtig; -rede, vr.: woord van afkeuring; -sucht, bv. n.: Zie -lust; -süchtig, bv. n.: Zie -lustig;-wort, o.: woord van afkeuring. Tadelei . vr.: vitterij. ta'dellg, bv. n. Zie tadelhaft. ta'deln, w. b.: laken, gispen, afkeuren; an Allem etwas zu - finden: op alles iets te zeggen hebben, op alles iets aan te merken nebben. ta'delns, in Sam. I -werth ft), bv. n. (-würdig, bv. n.): laakbaar, afkeurenswaardig; -würdigkeit, vr.: laakbaarheid, afkeurenswaardigheid. Tadels-vo'tnm, o.: (stk.) afkeurend votum. Tad'ler, m. (-s; mrv. -): 1) laker, gis-per; 2) vittcr, bediller; Tad'lerin, vr. (mrv. -nen); 1) laakster, gispster, 2) vitster, bedilster. Tafel, vr.: tafel: (fig.) inhouds-tafel, inhouds-register, bladwijzer; (ook:) plaat, blad. enz. (d. i. ieder plat voorwerp, groot of klein, dat den vorm heeft van het blad eener tafel; b. v.: eine Wand - von IIolz: een zwart bord aan den muur; eine - von Schiefer: eene lei); offene - halten: open tafel houden (d. i. 1. een etenshuis houden, eene restauratie doen, 2. zeer gastvrij zijn); eine gute - führen: er eene goede tafel op nahouden, (fam.) er goed van eten; die - decken: de tafel dekken; zur - gehen: aan tafel gaan (om te eten); freie - haben bei: vrijë tafel hebben bij, (fam.) den kost voor het eten hebben bij; über - (bei -): over tafel, bij den maaltijd;. |
TAFELAKTIG.
823
TAGEZIRKEL.
|
die -n des Gesetzes (die -n Mosis): (bijb.) de tafelen der Wet; die zwölf -n: (bij de oude Romeinen:) de twaalf tafelen; I -artigr, bv. n.: tafelvormigr; -aufsatz, m.: tafel-servies; -berg, m.: (adk.: de) Tafelberg: ; -besteck, o.: tafelgereedschap (mes, lepel en vork); -bier, o.: tafelbier; -birne, vr.: tafelpeer, dessertpeer; -blei, o.; geplet lood, lood in bladen; -brod, o.: gewoon huishoudbrood; -decker, m,: tafeldekker, hofmeester; -demant, m.: egaal vlakgeslepene diamant; -fahig, bv. n.: waard om aan tafel genoodigd te worden; -felsen, m.: tafelrots, rots met tafelvlakken top; -förmig, bv. n.: tafelvormig; -freuden, vr. mrv.: disch-genoegens, tafelvreugde (enk.); -gedeck, o.: tafelgoed, tafellinnen; -gelder, o. mrv.: tafelgelden; -gemach, o.: eetkamer, eetzaal: -gerath [tl, o.: tafelgerei (tafellinnen en tafelgereedschap); -geschirr, o,: 1) tafelzilver, 2) tafelservies; -glas, o.: spiegelruit, groote glasruit uit één stuk; -gfocke, vr.: tafelbel, tafelschel; -gut, o.: 1) vorstelijk domein, 2) inkomen van een klooster; -indig (-indigo), ra.: indigo aan langwerpig vierkante stukjes; -kranz, m.: tafelring, schotelring; -kugel, vr.: biljartbal; -lack, ra.: schellak; -lehen, o.: leengoed ter bestrijding van de uitgaven voor de tafel; -meister,ra.: (klm.)uitsnijder,(Fr.) coupeur; -musik, vr.: tafel-muziek, muziek gedurende den maaltijd; -obst, o.: tafelfruit, dessertfruit; -ring, ra.: Zie -kranz; -runde, (hist.: de) Ronde Tafel (die Ritter der -runde: de ridders van de Ronde Tafel); -saai, m.: eetzaal; -schiefer, ra.: lei in bladen; -Schneider, m : Zie -meister; -service, o,: tafelservies; -silber, o.: tafelzilver; -stein, m.: Zie -demant: -stift, m.: griffel om op eene lei te schrijven; -tuch, o.: tafellaken; -uhr, vr.: pendule; -wein, m.: tafelwijn; -weise, bw.: 1) in bladen, 2) in tabellen; -zeug, o.: tafelgoed, tafelgerei (Zie -gerath); -zim-mer, o.: Zie -gemaeli. TüTel, in Sam. I -holz, o.: wagenschot, paneelhout; -werk, o.: 1) paneelwerk, 2) parketvloer, ingelegde vloer, (ook:) ingelegd plafond. TJTfelehen, o. (-s; rarv. -): tafeltje; (fig.) blaadje, plaatje, enz. (b. v.: ein -Schokolade: een koekje chocolade). TStfelei', vr.: Zie Tafelwerk. tamp;Teln, w. b.: (tim.) beschieten met wagenschot, bekleeden; (vloeren:) met ingelegd werk maken. ta'feln, w o. h.: tafelen. Taffet, m. (-es, -s): taf; I -kleid, o.: tanen japon; -weber, m.: tafwever. taf'feten, bv. n.: taffen, van taf. |
ITag, m. (-es, -s; mrv.-e): dag (i. a. b.): es wird het wordt dag; mit Anbruch des -es: met het aanbreken van den dag; esist -: het is dag; es ist hoch am -e: het is al lang dag; es ist lichter -: het is klaarlicht dag (der lichtepik.: de oogen-troost); an den - kommen: (fig.) aan den dag komen, aan het licht komen; ara -e liegen: (mnw.) vlak onder de oppervlakte liggen, (fig.) zoo maar voor het grijpen liggen, (ook:) handtastelijk zijn, zonneklaar zijn; Erz zu -e fördern: (mnw.) erts uitgraven, erts delven; - für -: dag voor dag, eiken dag; von - zu -e: van dag tot dag, van den eenen dag op den anderen; vor acht -en; acht dagen geleden; seines -es: op zekeren dag; nacnster -e: eerstdaags: dieser -e: dezer dagen, een van deze dagen; es ist über Jahr und -: het is langer dan een jaar geleden; gute -e haben: goede dagen hebben; erhatheute seinen guten -: 1) hij heeft vandaag zijn goeden dag (waarop hij vrii is van koorts), 2) hij is goed gemutst vandaag; heute ist sein böser -: het is vandaag zijn koortsdag ; in unsern -en: in onzen tijd; in seinen -en: in zijnen tijd; von den -en der Richter: van den tijd der Richteren; das habe ich meine -e nicht gesehen: (fara.) dat heb ik van raijn leven niet gezien; in den - hinein reden (schwatzen): (fam.) in het honderd redeneeren. ITagr, in Sam. I -arbeit, vr.: dagwerk, (1. werk bij daglicht; 2. dagtaak); -arbei-ter, m.: daggelder; -blind, bv. n.: (gnk.) dagblind; -blindheit, vr.: dagblindneid; -blume, vr.: dagbloem, atfodil; -geschöpf, o.: (ins.) dagvlinder, (dk.) schepsel van een dag;-gestirn, o.: (dk.) dagtoorts (de zon); -hell, bv. n.: 1) daghelder, 2) zonneklaar; -lebens, bw.: voor levenslang; -lerche, vr.: (vog.: de gewone) leeuwerik; -satzung, vr.: 1) voor eene openbare vergadering vastgestelde dag, 2) (stk.) statenvergadering; -scheu, bv. n.: lichtschuw; -schlafer, in.: 1) geitenmelker, nachtzwaluw, 2) relmuis; -schone, vr.: (pik.) affodil-lelie;-schüler, m.: dagleerling (in tegenstelling van kostleerling); -schuss, m.: (zeew.) morgenschot; -sehen, o.: (gnk.) nemeralopie; -taglich, bv. n.: dagelijksch (bw,: dag aan dag); - und Xachtgleiche, vr.: (str.) dag- en nacht-evening; -weise, bw.: 1) bij den dag, 2) bij dagen; -wierig, bv. n.: ééndags-; -zahl, vr.: datum;-zettel, in.: Zie -bericht. Ta'ge, in Sam. I -arbeit, vr.: Zie Tag in Sam; -bedarf, ra.: dagelijksche behoefte; -blatt, o.: dagblad; -buch, o.: dagboek; -dieb, ra.: dagdief, luilap; -dieben, w. o. h.: dagdieven, luieren; -dienst, m.: dagdienst; -erz, o.: (mnw.) gedolven erts; -fahrt, vr.: 1) dagreis, 2) (reht.) dagvaarding; -falter, m.: dagvlinder; -frist, vr.: termijn; -frohne [-frone], vr.: (hist.) hee-rendienst; -futter, o.: dagelijksch voeder; -garn, o.: slagnet; -gebaude, o.: (mnw.) bovengronds-gebouw; -geld, o.: daggeld; -kreis. ra.: (str.) dagcirkel; -lang, bw.: ganscne dagen; -leuchte, vr.: (pik.) oogen-troost; -lilie, vr.: Zie Tagblume; -loch, o.: vallicht, lichtraampje, lichtgat; -lohn, m. en o.: dagloon, daggeld (um -lohn arbeiten: 1. in daggeld werken, 2. uit werken gaan): -löhner, ra.: daggelder; -löhnerin, vr.: 1) werkvrouw, schoonmaakster, 2) bij den dag betaald wordende noodhulp; -löhnern, w. o. h.: 1) in daggeld werken, 2) uit werken gaan bij den dag: -marsen, in.: dagmarsch; -post, vr.: dagelijksche post; -rechnung, vr.: dagelijksche rekening; -register, o.: dagregister, dagboek; -reise, vr.: dagreis; -runde, vr.; (rail.) dagelijksche ronde; -schmetter-ling, m. (-vogel, in.): (ins.) dagvlinder; -werk, o.: Zie Tagarbeit; -zeit, vr.: 1) tijd van den dag, 2) termijn; -zirkel, m.: (str.) dagcirkel. Zie overigens Tag in Sara. en Tages. |
TaNDELN.
TAGEL.
824
|
Ta'gel, m. (-s; mrv.): (een) eind touw; ta'g-eln, w. b.: met een eind touw slaan. ta'gren, w. onpers. h.: dag: worden; es tagret: de dag oreekt aan; w. o. h.: 1) dagen, naderen, in aantocht zijn, 2) vergaderen, eene zitting (eene vergadering) houden; w. b.: (rcht.) dagvaarden. Ta'ges, in Sam. I -anbruch, m.: (het) aanbreken van den dag, (dej dageraad, (dk.: het) ochtendgloren; -angabe, vr.: datum; -befehl, m.: (mil.) dag-order; -gott, m.: (fab.) god van den dag (Phoebus); -lange, vr.: lengte van den dag; -licht, o.: daglicht (ans -licht kommen: aan het daglicht komen; das -licht erblicken: fig.: het levenslicht aanschouwen); -ordnung, vr.: orde van den dag (an der -ordnung sein: spr.: aan de orde van den dag zijn); -warme, vr.: warmte van den dag; -zeit, vr.: tijd overdag, (fig.) dag. .. . ta gig, in Sam. I zweitagig, bv. n.: tweedaagsch, \an twee dagen. tüg'lich, bv. n.: dagelijksch (bw.: dagelijks), Ta'go (Ta'gus), m. (-): (adk,: de) Taag. Taille, vr.: (kim.) lijf. Tajo, m.: (adk.) Zie Tago. I tajo'! tsw.: (jag.) daar is i! Ta'kel. o. (-s): (zeew.) takel; I -garn, o.: geteerd touw; -meister, m.: optuiger (van een schip), takelmeester; -pack, o.: (fam.) gepeupel, gespuis; -werk, o.(-zeug, o.): touwwerk, scheeps-want, staand en loopend want. Takelei', vr.: 1) optuiging; 2) Zie Takelwerk. ta'keln, w. b.; optuigen (een schip), van staand en loopend want voorzien. Takler, m. (-s; mrv. -): Zie Takelmeister. Takt, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) (muz. en dans:^ maat; nach dem -e tanzen: op de maat dansen; nach dem -e marschiren [schie]: in den pas marcheeren; Einen aus dem -e bringen: iemand uit de maat brengen, (fig. fam.) iem. van de kook afbrengen; aus dem -e kommen: uit de maat (van de maat af) raken, (fig. fam.) van de kook afraken; - halten: maat houden, in de maat blijven; den - schlagen: (muz.) de maat slaan; 2) tact, bekwaamheid, beleid; den rechten - haben: juist den tact hebben; I -fest, bv, n.: maatvast, (fig. fam.) knap; -festigkeit, vr.: maatvastheid, (fig. fam.) knapheid; -führer, m.: orkestmeester: -halter, m.: maathouder; -los, bv. n.: zonder tact; -losigkeit, vr.: gebrek aan tact; -massig, bv. n. en bw.: op de maat, in de maat, (fig.) regelmatig; -messer, m.: (muz.) maatmeter; -note, vr.: (muz.) noot van de maat waarin het muziekstuk gezet is; -schlag, m.: maatslag, (het) maatslaan; -schlager, m.: degene die de maat slaat, (fig.) orkestmeester; -strich, m.: (muz.) maatstreep. Tak'tik, vr.: (mil.) tactiek; Tak tike r, m. (-s; mrv. -): tacticus; tak'tisch, bv. n.: tactisch, krijgskundig. Talar', m. (-es, -s; mrv. -e): staatsiemantel. Talent', o. (-es, -s; mrv. -e): (hist.-mtw.) talent; (fig.) talent, begaafdheid, gaaf; I -voll, bv. n.: talentvol. |
Talg, m. (-es, -s): talk: 1 -artig, bv. n.: talkachtig; -baum, m.: ^plk.) talkboom; -busch, m.: (pik.) muisdoorn, gagel; -butte, vr.: talkkuip; -drüsen, vr. mrv.: (hik.) vetklieren; -gesicht. o.: flets gezicht. (pop.: een) gezicht' als een vuil hemd; -grieben, vr. mrv.: kanen; -hand-Ier, m.: talkkooper; -licht, o.: vetkaars; -lummel, m.: (fam.) lompe hosklos; -pfanne, vr.: smeltpan voor talk; -presse, vr.: talkpers; -stein, m.: (min.) speksteen; -trester, m. mrv.: kanen. talg'en, w. o. h.: talk geven; w. b.: (met kaarsvet) insmeren; talg'icht, bv. n.: talkachtig; talg'ig, bv. n.: talkhóndend, (fig.) vettig. Ta'lisman, m. (-s): talisman. Talje, vr.: (zeew.) talie; I -reep, o.: (zeew.) talie-reep. taljen, w. o.: (zeew.) taliën ; (ook :) opboeien. Talk, m. (-es, -s): (min.) talksteen, mica, glimmer; I -artig, bv. n.: talkachtig; -erde, vr.: talk-aarde, magnesia; -ol, o.: talk-olie; -stein, m.: Zie Talk ; -stoff, m.: (schkJ talkstof. talk'iclit, bv. n.: talkachtig; talk'ig, bv. n.: talkhoudend, (fig.) vettig. Tal'mucl, m. (-es, -s) : (kkl.) talmud; talmudisch, bv. n.: talmudisch: Talmudist', m. (-en; mrv. -en): talmudist. Talon', m. (-s; mrv. -s): (van coupons:) talon; (in 't kaartspel:) stok. Tamarinde, vr.: (pik.) tamarinde (de boom en de vrucht). Tamarin'den, in Sam. 1 -baum, m.: tamarindeboom; -mark, o.: tamarinde-merg. Tamaris'ke, vr.: (pik.) tamarisk. Tamarisken, in Sam. I -baum, m. (-staude, vr.): tamarisk. Tam bour, m. (-es, -s; mrv. -e): tamboer, trommelslager. Tamliourin, o. (-s; mrv. -e): (muz.) tamboerijn; (kv.) borduurraam; I -nadel, vr.: tamooereernaald, borduurnaald. tambouri ren Lie], w. b.: (kv.) tam-boerejeren. Tamp. m. (-es, -s; mrv. -c): Zie m. Tagel; | tam'pen, w. b.: Zie tageln. Tand. m. (-es, -s): 1) kinderspeelgoed; (fig.) klatergoud; 2) kinderpraat, ijdele praat. tan'del, in Sam. 1 -haft, bv. n.: (fam.) beuzelachtig, (ook:) talmerig, treuzelig, (ook:) dartel; -haftigkeit, vr.: (fam.) beuzelachtigheid, (ook:) talmerigheid, treuzeligheid, (ook:) dartelheid; -kram, m.: (fam.) lorrepijperij; -puppe, vr. : pop (popje) om mee te spelen; -schürzcfien. o. (-schürze, vr.): mooi schortje, mooi boezelaartje; -werk, o.: Zie Tand no. 1; -woche, vr.: (fam.) wittebroods-week (de eerste week na de huwelijksvoltrekking), week als de speelman nog op het dak zit; -zeit, vr.: tijd om te dartelen. TSndelei', (vr.: 1) gedartel; (fig.) gekheid, scherts; 2) getalm, getreuzel; 3) gebeuzel; (fig.) beuzeling, nesterij, nietigheid; sien mit -en bescnaftigen: zich met nietige dingen bezighouden. tRn'delig, bv. n. Zie tandelhaft. tan'deln, w. o. h.: 1) dartelen, dollen, gekscheren, gekheid maken; 2) talmen, treuzelen; 3) beuzelen, zich met beuzelingen bezighouden. |
TaNDLER.
TAPPS.
825
|
TUnd Ier, m.: (-s; mrv. -): 1) grekheid-maker, 2) talmer, treuzelaar, 3) beuzelaar; Tand'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) grekheid-maakster, 2) talmster, treuzelkous, 3) beuzelaarster. Tang, m. (-es, -s): wier, (inz.) zeewier; I -asche, vr.: 1) asch van zeewier, 2) soda. Tang'el, m.: naaldvormigr blad; 1 -holz, o.: naaldhout. Tangent', m. (-en; mrv. -en): (van een klavier:) toets. Tangen'te, vr.: (wsk.) tangrens, raaklijn. Tann, m.: groot bosch, woud; I -apfel, m.: pijn-appel; -hirsch, m.: (jag.) damhert: -pieker, m.: (vogr.) boomspecht, hout-speent: -wild, o. (enk.): (jag.) damherten (mrv.); -zapfen, m.: Zie -apfel. Tan ne, vr.: (pik.) denneboom, den, pijnboom. Itan'nen. bv. n.: dennenhouten, dennen. ITan'nen, in Sam. I -apfel, m.: pijnappel; -baum, m.: Zie Tanne: -brett, o.: dennen plank; -dunkel (-düster), o,: duisternis (fig.: dicht lommer) der den-neboomen; -eiche, m.: (pik.) steeneik; -elster, vr.: (vog.) notenkraker; -gehölz, o.: (een) plokje denneboomen, dennen-boscnje; -haher, m.: Zie -elster; -hain, m.: dennenboschje; -harz, o.: pijnboomhars; -holz, o.: dennenhout, (fig.) dennenboschje; -krahe, vr.: Zie -elster; -nadel, vr.: dennenaald (d. i, naaldvormig blad van den denneboom); -palme. vr.: wild palmboompje; -wald, m.: pijnoosch, dennenbosch; -waldchen, o.: dennenboschje; -webel; m.: (pik.) p-aardestaart;-zapfen, m.: pijn-appel. Tan'nicht, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) dennenboschje; 2) kweekerij van den-neboomen. Tan quot;te, vr.: tante. Tanz, m. (-es; mrv. Tan ze): dans; (fig. en iron.) pret; zum -e autfor-dern: ten dans vragen; zum -e gehen: ten dans gaan, (fig.) naar [het bal gaan; einen - aufführen: eenen dans uitvoeren; den - autführen: den dans openen; mit an den - müssen; (spr.) ook zijn part van de pret krijgen; einen - mit Jungfer Birke thun: (iron.) een warmen rug krijgen, gegeeseld worden; I -bar, m.: dansende beer; -belustigung, vr.: dans-vermaak, danspret; -boden, m.: danszaal; -test, o.: danspartij, bal; -gefahrte, m.: (van eene dansende:) cavalier (spreek uit: kaw-al-jee'): -gefahrtin, vr.: (van eenen dansende :) dame; -gesellschaft, vr.: danspartij; -krankheit, vr.: (gnk.) Vitusdans, Sint-Veitsdans; -kunst, vr.: danskunst; -lehrer, m.: dansmeester; -lust,vr.: danslust; -lustig, bv. n.: danslustig; -meis-ter, m.: dansmeester; -platz, m.: dans-plaats, plaats (plein) om te dansen; -saai, m.: danszaal; -schritt, m.: pas (in het dansen); -schuh, m.: dansschoen; -schule, vr.: dansschoolj -schüler, m. (-schülerin, vr.): dansleerlmg; -seuche, vr.: Zie -krankheit; -spinne, vr.: dansende spinnekop, tarantula; -stunde, vr.: dansles; -sucht, vr.: 1) zucht om te dansen, |
2) Zie -krankheit; -süchtig, bv. n.: danslustig, (fig.) gek op het dansen: -un-sinn, m.: Zie -krankheit; -wuth [tj, vr.: danswoede; -zeichnung, vr.: teekening van eenen uit te voeren dans. Tfinz ehen, o. (-s; mrv. -): dansje, tün'zeln, w. o. h.: huppelen, springen. tan'zen, w. o. h. en w. b.: dansen (- mit: met); das ist die Braut um die man tanzt: (spr.) dat is de ware Jacob; sich w. w. en onpers.: sich müde -:zich moe-dansen} es tanzt sich gut in diesem Saaie: het is aangenaam (pleizierig, gemakkelijk, enz.) dansen in deze zaal; die-ser Polka tanzt sich gut: deze polka laat zich goed dansen. I -, z. n. o.: (het) dansen; das - ist mir vergangen: (fam.) mijn tijd om te dansen heb ik gehad. Tan'zer, m. (-s; mrv. -): danser; Tan'zerin, vr. (mrv. -nen): danseres; tan'zerisch, bw.: danslustig (mir ist gar nicht - zu Muthe [tl: ik heb volstrekt geen lust om te dansen, pop.: ik heb zooveel trek in het dansen als een dief in het hangen). Tapetquot;, o. (-es. -s): tapijt; aufs -bringen: (fig.) op net tapijt brengen, ter sprake brengen; auf dem -e sein: (quot;gr.) op het tapijt zijn, in behandeling zijn. Tapete, vr.: behangsel, kamerbehangsel; papierne -: behangselpapier; - von Damast: behangsel van damast. Tape ten, in Sam. 1 -borte, vr.: be- hangsel-rand; -fabrik, vr.: behangselfa-briek; -fabrikant, m.: behangselfabrikant; -kraut, o.: (pik.) knoopgras ;-leiste, vr.: behangselrand; -macher, m.: behangselmaker; -nagel, m.: behangselspijkertje; -papier, o.: behangselpapier; -thür, vr.: (Fr.) portière; -wirker, m.: Zie -macher. Tapezir' [zierl, in Sam. I -arbeit, vr.: stoffeerders werk, behangers werk; -nadel, vr.: stoffeerders-naald; -nagel,vr.: behangers-spijkertje; -waare, vr.: stoffeerders-goed. Tapezirei' |zie], vr.: 1) behangerij, 2) behangerswerk; tapezi'ren |zie |, w. b.: stoffeeren, behangen; Tapezi'rer (zie), m. (-s; mrv. -): stoffeerder, behanger; Tapezi'rung [zie], vr.: 1) (het) stoffeeren, (het) behangen, 2) behangsel. tap'fer, bv. n.: dapper; (fig.) kloek, wakker; (van paarden:) vurig; I -keit, vr.: dapperheid, (fig.) kloekheid, wakkerheid, (van paarden:) vurigheid. Ta pir, m. (-s ; mrv. -e): (drk.) tapir. Tapp, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) tik, klap, slag; 2) schop. Tappe, vr.: 1) poot, klauw; 2) Zie Tapp. ITap'pen, in Sam. I -stein, m.: (min.) lossteen. Itap'pen, w. o. h.: op den tast loopen; - nach: rondtasten naar, (fig.) grijpen naar; im Dunkeln -: in den donker rondtasten; mit den Füssen met de voeten schuifelen. Tap'per, m. (-s; mrv. -): rondtaster; Tapperin, vr. (mrv. -nen): rondtastster. tap'pisch, bv. n.: lomp, onhandig, onbehouwen. Tapps, m. (-es; mrv. -e): 1) stoffel; 2) (een) snipper aan, (een) snars aan; einen - haben: aangeschoten zijn, dronken zijn. |
TAUBKOHLE.
TAKA,
|
Ta'ra, vr.: (kph.) tarra; I -rechnungr, vr.: tarra-rekening:. Taran'tel, vr.: (ins.) tarantula, dansende spinnekop; I -tanz, m. (-unsinn, m.): Zie Tarantismus. Tarantis'mus, m. (-): (gnk.) Vitusdans, Sint-Veitsdans. Tarantel'le, vr.: tarantella-dans. Tarif', m. (-es, -s: mrv. -e): tarief; tarifi'ren [fie], w. b.: tarifeeren. tari ren [rie], w. b.: (kph.) de tarra aftrekken van. Tarn, in Sam. I -kappe, vr.: (fab.) on-zichtbaarmakend hoofddeksel, Ta'rock;, o.: (spl.) tarok; I -karte, vr.: tarokkaart; -spiel, o.: tarok-spel. tarpe'jiscli, bv. n.: Tarpeïsch; der -e Felsen: de Tarpeïsche rots. Tar'rass, m. (-es): (min.) tras. Tarta'ne, vr.: tartaan (een vaartuig). Tar'tar, m, (-es, -s; mrv. -n): Tartaar; Tartarei', vr.: (adk.) Tartarijë; Tar'tarin, vr. (mrv. -nen): Tartaarsche; tarta'riscn, bv. n.: Tartaarsch. Tar tarus, m. (-): (fab.) Tartarus. Tart'sclie, vr.: beukelaar, schild; I -ntragrer, m.: schilddrager. TartiifTel(TartufTel), vr.: ^aardappel ; 2) truffel. Tasch'clien, o. (-s; mrv. -): zakje. Tascli'e, vr.: zak; (pik.) taschjes-kruid; (van peulvruchten:) schil, bast, dop; (vea.) sponsachtig gezwel, wen; (van een schip:) dubbelhuid; (fig. gem.) bek, smoel, (ook:) klap met de vlakke hand; Einem etwas auf die - geben: (gem.) iemand een klap op (een slag voor) zijn bek geven; etwas in die -stecken: iets in zijn zak steken; aus der - spielen: goochelen; ein Stückchen aus der -: een goochelstukje, een gooeheltoer. Zie Taschen, Tascli'el, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) taschjeskruid. Tasch'eii, in Sam. I -ausgabe, vr.: zak-editie, uitgave in zak-formaat; -bouillon, m.: bouillon-koekje; -buch, o.: 1) zakboekje, 2) almanak;-dach, o.: schuin dak; -deckel, m.: klep (dekstuk) over den buitenzak van een kleedingstuk; -dieb, m.: zakkenroller, beurzensnijder; -dieberei', vr.: zakkenrollerij, beurzensnijderij; -dolch, m.: kleine dolk; -f^rnglas, o.: verrekijker; -format, o.: zakformaat; -futter, o.: zak-voering; -geld, o.: zakgeld; -gucker, m.: verrekijker; -klappe, vr.: Zie -deckel; -kraut, o.: (pik.) taschjeskruid; -krebs, m.: (visch:) krabbe; -kunst,'vr.: (tech.) paternosterwerk; -laterne, vr.: zaklantaarntje; -loch, o.: gat van den zak; -messer, o.: zakmes; -mikroskop, o.: zak-mieroscoop ; -öffnung, vr.: Zie -loch; -pistole, vr. (-puffer, m.): zakpistool; -schloss, o.: knip-slot; -spiegel, m.: zak-sp1 egeltje; -spiel, o.: goochelspel, goo-chelwerk, goochelarij; -spieler, m.: goochelaar (-spielerbecher, m.: goochelbeker; -spielerkügelchen, o.: goochelballetje; -spielerkunst, vr.: goochelKunst; -spieler-künste, vr. mrv,: goocheltoeren ; -spieler-stückcnen, o.: goochelstukje); -spielerei', vr.: Zie -spiel; -spielerin, vr.: goochelaarster ; -tuch, o.: zakdocK, (pop.) neusdoek; -uhr, vr.: horloge; -wörterbuch, o.: zakwoordenboek, woordenboekje in zakformaat. |
THsch'ner, m. (-s; mrv. -): reistas-schenmaker, koffermaker; I -handwerk, o.: koffermakers-ambacht. Ta se, m.: melk-emmer. Tass, In. (-es; mrv. -e): tas, opeenge-taste hoop. Tttss'chen, o. f-s; mrv. -): kopje (om uit te drinken), kommetje. Tas'se, vr.: kop (om uit te drinken), kom; die obere und untere -: kop en schotel, het kopje en het schoteltje; eine - Kaffee: een kop koffie. tas sen, w. b.: optassen, op hoopen zetten. tast, in Sam. I -bar, bv. n.: tastbaar; -barkeit, vr.: tastbaarheid; -haken, m.: (tech.) klauw, trekhaak; -sinn, m.: zintuig des ge\oels Tastatur', vr.: (van een klavier:) toetsenbord, (de) toetsen (mrv.). Taste, vr.: (van een klavier:) toets; (wsk.) tangens, raaklijn. Itas'ten, w. o. h.: tasten, voelen; w. b.: betasten, bevoelen; (fig.) voelen en tasten. ITas'ten, in Sam. I -brett, o.: Zie Tastatur; -harmonika, vr.: harmonica met kleppen; -spiel, o.: klavier-spel; -werk, o.: klavier. Tas'ter, m. (-s; mrv. -): taster, voeler; (tech.) krombeenige passer; (van insecten:) voelspriet; I -zirkel, m.: krombeenige passer. Ta tar, enz.: Zie Tartar, enz. Tat'sclie, vr.: 1) tik, klap, mep; 2) Zie Tatze. Tat'sclie, vr.: (pop.) babeltoot, babbelkous. tat'scheln, w. b.: (fam.) streelen, aaien. tat'schen, w. b.: ruw aanpakken, ruw omgaan met. Tat'ta (Tüt'te), m.: (een kinderwoord:) taatje (d. i. paatje, vader). tatowi'ren [ie], w. b.: Zie w. b. tatuiren. tatui'ren [ie], w. b.: tatoueeren. Tütz'clien, o. (-s; mrv. -): klauwtje. Tat ze, vr.: klauw; I -nförmig, bv. n.: klauwvormig. Tau, o. (-es, -s; mrv. -e): scheepstouw, (inz.) kabel; | -ende, o.: kabeleind; -grasr o.: (pik.) hondsgras; -lange, vr.: kabellengte; -ringe, m. mrv.: (zeew.) worsten om de ra; -werk, o.: touwwerk. Itaub, bv. n.: doof; (fig., van een lichaamsdeel dat slaapt:) dood; (van mijn-aders:) waardeloos; ein -er Mensch: een doove; met -en Ohren etwas anhören: geene ooren hebben naar iets; - bleiben bei oder für: doof blijven bij of voor; -en Ohren predigen: (spr.) voor doove ooren preeken; -e Kohle: doove kool (uitgedoofde turfkool); -e Nessel: (pik.) doove netel; -e Nuss: ledige (leege) noot; -e Aehre: ledige koorn-aar; -e Blüthen [t]: looze bloesems (die geene vruchtknop- gen zetten); -e Hafer: vloghaver, wind-aver.en zetten); -e Hafer: vloghaver, wind-aver. ITaub, in Sam. I -feld o.: (mnw.)grond die geen metaal bevat; -fisch, m.: (visch:) krampvisch; -hafer, m.: vloghaver, wind-haver; -heit, vr.: doofheid; -kohle, vr.: |
TAUSCHWEISE.
TAUBKORN.
827
|
doove kool; -kom, o. (-kraut, o.): (pik.) dolik, herik, onkruid ; -nessel, vr.: doove netel; -roggen, m.: (pik.) paardestaart; -schwamm, m.: wolfsveest; -stumm, bv. n.: doofstom; -stummenanstalt,vr.(-stummen-institut, Oy -stummenschule, vr.): instituut voor doofstommen; -stummenlehrer, m.: onderwijzer aan het instituut voor doofstommen. Tiiub'chen, o. (-s; mrv. -): (vog. en fig.) duifje. Tau'be, vr.: (vog,) duif; wer sich zur - macht, den fressen die Falken: (spr.) al te goed is andermans gek. I m.(-n;mrv. -n) en vr.: doove. Tau'ben, in Sam. I -artig, bv. n.: duifachtig; -boden, m.: duivenslag, duiventil; -bohne, vr.: duivenboon; -dreck. m.: dui-venmest, duivenstront; -ei, o.: auiven-ei; -einfalt, vr. : eenvoud (onschuld) der duif; -falk, in.: (vog.) wouw, kiekendief; -farbe, vr.: weerschijn; -farben (-farbig), bv. n.: met een weerschijn; -flug, m.: vlucht (d. 1. troep) duiven; -geier, m. (-habicht, m.): (vog,) Zie -falk; -haus, o.: duivenhok; -hauschen. o.: duiventil, duivenslag; -herz, o.: (fig.) bedeesdheid, schroomvalligheid; -kerbel, m.: (pik.) duivenkervel, aardrook; -kom, o.: Zie Taubkorn; -kraut, o.: (pik.) duivenkruid; -kroptquot;, m.: krop eener duif, (pik.) Zie -kerbel; -Heb, o.: (pik.) ijzerkruid; -liebhaber, m,: duivenliefneb-ber, (pop.) duivenmelker; -loch, o.: duivenslag, duiventil; -mist, m.: Zie -dreck; -nest, o.: duivennest; -paar, o.: duiven-paar, (een) doffer met zijne duif; -pastete, vr.: (kkk.) duivenpastei; -schlag, m.: Zie -lock (fortschleichen wie die Katze vom -schlage: spr.: stilletjes afdruipen); -schnabel, m.: duivebek, (pik.) geranium; -stösser, m.: (vog.) Zie -falk: -zucht, vr.: duivenfokkerij. Tau'ber (Tau'ber), m. (-s; mrv. -): (vog) doffer, mannetjes-duif. Tauberich, m. (-s; mrv. -e): Zie Tauber. Tauberling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Tanltliiig. Tün bert (Tau'bert), m. (-s; mrv. -e): Zie Tanber. Tau bin, vr. (mrv.-nen): (vog.) duif, wijfjes-duif. Tanb'ler, m. (-s: mrv. -): (pop.) duivenmelker. Taub'ling:, m. (-es, -s): (pik.) duivelsbrood. Taucli, in Sam. I -ente, vr.: (vog.) bakelman; -gans, vr.: (vog.) duikergans; -huhn, o.: (vog.) duikerhoen : -kibitz, m.: Zie -g^ann; -schemel, m.: dompel-stoel; -schwan, m.: (vog.) butoor, roerdomp; -stange, vr.: (looiers-)stamostok. taii'ehen, w. o. h.: 1) auiken, 2) dompelen; w. b.: 1) onderdompelen, 2) doo-pen, soppen; sich w. w.: duiken. Tau cher, m. (-s; mrv. -): (mensch en vog.) duiker; | -gans, vr.: (vog.) duikergans; -glocke, vr.: duikerklok; -huhn, o.: (yog.) duikerhoen; -könig, m.: (vog.) ijsvogel; -kunst, vr.: duikkunst; -meve (-move), vr.: Zie -huhn; -schiff, o.: duikerschip; -taube, vr.: (vog.) Groenlandsche duif. tan'en, w. b.: (zeew.) op sleeptouw nemen, sleepen; (fig.) bereiden. |
Tauf, in Sam. I -akt, m.: (het) doopen^ (de) doop; -amt, o.: bevoegdheid om den doop toe te dienen; -becken, o.: doopvont; -brief, m.: doopbrief, doop-akte, doopceel; -buch, o.: doopboek; -bund, m.: (theo.) verbond (bij de Katholieken: sacrament) van den doop, (fig.) doopgelofte; -essen, o : doopmaal; -formel, vr.: doopformulier; -gebühr, vr. (-geM, o.): doop-geld; -gelübde, o.: doopgelofte;-geschenlc, o.: doopgeschenk; -gnade, vr.: genade die de zondaar deelachtig wordt door den doop; -handlung, vr.: Zie -akt; -hemd, o.: doophemd; -kapelle, vr.: doop-kapel; -kind, o.: doopkind; -name, m.: doopnaam; -pathe [t], m.: 1) peter, peetoom, doopheffer, 2) petekind; -pathin [tl, vr.: meter, peettante, doophefster; -pfennig, m.: Zie -geld; -register, o.: doopregister, doopboek; -schein, m.: Zie -brief; -stein, m.: doopvont; -tuch, o.: dooplaken; -wasser, o.: doopwater; -zettel, m.: Zie -brief; -zeug, o.: doopgoed; -zeuge, ra.: doopgetuige ; -zeugin, vr.: doopgetuige. Tau'fe, vr.: (kkl,) doop; aus der -heben (über die - halten): ten doop houden; eine - haben: (van geestelijken:) eene doopbeurt hebben, moeten doopen; die - verrichten: doopen, den doop toedienen. Tau'fer, m. (-s; mrv. -): dooper;. Johannes der -: (bijb ) Johannes de Dooper. Tauf'ling, ra. (-es, -s; mrv. -e): doopeling, (inz.) doopkind. Tau'ge, in Sam. I -nicht (-nichts), ra,: deugniet. tau'gen, w. o.: deugen. taug'lich, bv. n.: bruikbaar, dienstig, nuttig; (fig.) degelijk; I -keit, vr.: bruikbaarheid, dienstigheid, nut, (fig.) degelijkheid. Tau'mel, m. (-s): 1) waggeling, (het) waggelen; 2) duizeling, bezwijming, bedwelming, duizeligheid; (van schapen:) draaiziekte; (fig.) roes, zwijmel, dronkenschap, (ook:) geestvervoering,verrukking, (ook:) waanzin; - der Liebe: dolle verliefdheid; I -becher, m.: bedwelmende beker; -fisch, m.: (visch:) dolfijn;-geist, ra.: 1) waanzin, 2) warhoofd, woelgeest; -kafer, m.: (ins.) draai-tor; -lolch, m.: onkruid in het koorn; -rausch, m.: bedwelmende roes; -stab, ra.: Bacclius-staf; -taube, vr.: (vog.) tuimelaar (eene duif), tau'melig, bv. n.: duizelig, tan'meln, w. o. h. en s.: waggelen; -vor: duizelen van. Tanm'ler, m. (-s; mrv. -): 1) wag-gelaar; 2) (visch en duif:) tuimelaar. Tau'pel, vr.: (vv.) kruisnet. Tau'rien, o. (-s): (adk.) Taurië, Tauris; tau'risch, bv. n.: Taurisch (die -e Halbinsel: de Taurische Chersonesus; thans: de Krim). Tausch, m. (-es): ruil, ruiling, (fam.) ruilebuiting; in - gegen in ruil voor ...,; etwas als - annehraen: iets in ruil nemen; einen - machen (einen - treffen): eene ruiling aangaan; I-handel, m.: ruilhandel; -handier, m.: ruilhandeldrijver, (fig. fam.) kwanselaar; -kontrakt, m,: ruil-contract; -lust, vr.: (fig. fam.) kwanselzucht; -vertrag, m.: ruil-contract^ -weise, bw.: bij wijze van ruiling. |
T AXIS CHEN.
828
|
taii'schen, w. o. h. en w. b.: ruilen; (figr. fam.) kwanselen; etwas - gregren etwas anderes: iets ruilen voor iets anders; -und nichts zugreben (grleich auf -): (fam.) g-eliik oversteken. tau'schen, w. b.: misleiden, bedrie-gren; (fam.) bedotten; (fig.) te leur stellen; seine HotFnungen wurden getauscht: hij zag zich in zijne verwachtingen bedrogen (te leur gesteld); I sich w. w.: zich zeiven misleiden. tamp;u'schend, bv.n. en bw.: misleidend, bedrieglijk; eine -e Aehnlichkeit: eene sprekende gelijkenis; - nachahmen: sprekend-gelijkend namaken (nabootsen, nadoen) ; auf -e Art: sprekend (d. i. volkomen gelijkend). Tau'scher, m. (-s; mrv. -): ruiler, (fig. fam.) kwanselaar; Tauscherei', vr.: Ïeruil, geruilebuit, (fig. fam.) kwanselarij; au'scherin, vr.: (mrv. -nen): ruilster, (fig. fam.) kwanselaarster.eruil, geruilebuit, (fig. fam.) kwanselarij; au'scherin, vr.: (mrv. -nen): ruilster, (fig. fam.) kwanselaarster. Tftu'scher, m. (-s; mrv. -): misleider; Tauscherei', vr.: misleiding, bedrog; Tau -scherin, vr. (mrv. -nen): misleidster. Tauschung, vr.: misleiding, zinsbegoocheling. itau'send, tw.: duizend; es ist - ge-gen eins: het is duizend tegen één. I -, o. (-es, -s; mrv. -e): duizendtal, duizend; bei -en (zu -én): bij duizenden. I -, tsw.: verduiveld!; der -: verduiveld! Itau'seml, in Sam. 1 -armig, bv. n.: met duizend armen; -bein, o.: (ins.) duizendpoot; -blatt, o.: (pik.) duizendblad; -blümenwasser, o.: duizendbloemenwater (Fr.: eau de mille fleurs); -eek, o.: dui-zendhoek;-eckig, bv.n.: duizendhoekig; -fach, bv. n.: duizendvoudig (als z. n. o.: derde maag); -faltig, bv. n.: duizendvoudig; -fuss, o.: (ins.) duizendpoot; -gül'den-kraut, o.: (pik.) duizendguldenkruid; -jahrig, bv. n.: duizendjarig (das -jahrige E-eich: het duizendjarige rijk); -knoten, m.: (pik.) knoopgras; -korn, o.: (pik.) duizendkoorn, kleine weegbree; -künstler, m.: duizendkunstenaar, heksenmeester; -künstlerin, vr.: duizendkunstenares; -mal, bw.: duizendmaal; -malig, bv. n.: tot duizendmaal herhaald; -namig, bv. n.: met duizend namen; -pfündig, bv. n. duizend pond zwaar; -schatz, m.: (fam.) grootste schat; -schön, o.: (pik.) auizendschoon, amarant, fluwcelbloem; -schönchen, o.: (pik.) madeliefje; -theil |t], o.: duizendste gedeelte: -weise, bw.: bij duizenden; -züngig, dv. n.: met duizend tongen. Tau'sender, m. (-s; mrv. -): (rek.) duizendtal. tansenderlei', bv. n.: duizenderlei: auf - Art: op duizenderlei wijze. tau'sendste, bv. n.: duizendste ; der - weiss das nicht: er is er op de duizend nauwelijks één die dat weet. Tau'sendstel (Tau'sendtel), o.(-s): duizendste gedeelte. Tantologie', vr.: (tik.) tautologie; tautolo'gisch. bv. n.: tautologisch. ITax, m. (-es; mrv. -e): 1) (pik.) taxisboom; 2) tarief. ITax, in Sam. I -fracht, vr.: gedwongen vervoer; -ordnung, vr.: tarief; -tanne, vr.: lt;plk.) mastboom, wilde pijnboom; -werth [tl, m.: getaxeerde waarde. Taxation', vr.: taxatie, schatting; |
Taxa'tor, m. (-s; mrv, Taxato'ren): taxateur, schatter; Tax'e, vr.: 1) belasting, aanslag in de belasting, 2) tariefsprijs (die Brod -: de broodzetting), 3) taks (die höchste -: het maximum); tax'en w. b.: taxeeren, schatten, 2) bij tarief den prijs vaststellen van, 3) (fig. fam.) aanwrijven, toedichten (Hochmuth [tl an Einem -: aan iemand hoovaardigheid toedichten, iem. van hoovaardigheid betichten); taxi'ren [xie] w. b.: Zie taxen; Taxi'rer [xie], m. (-s; mrv. -): taxeerder, taxateur, schatter. Taxus, m. (-; mrv.-): (pik.)taxisboom; I -baum, m.: taxisboom. Tazet'te, vr.: (pik.) gele narcis. Tech'nik, vr.: techniek, technol9gie; Tech'niker, m. }-s; mrv. -): technicus; technisch, bv. n.: technisch; Technolog', m. (-en; mrv. -en): technoloog; Technologiequot; vr.: technologie; technolo'gisch, bv. n.: technologisch. Teek, in Sam. 1 -holz, o.: (pik.) Indische eik. Teek'e, vr.: teek, houtluis. Teek'el, m. (-s; mrv. -): dashond; I -bohne, vr.: (pik.) bilzenkruid. Tede'um, o. (-s; mrv. -s): (kkl.) Tedeüm. Tei an ker, m.: (zeew,) vertui-anker; I -tau, o.: kabel van het vertui-anker. Teich, m. (-es, -s; mrv. -e): vijver; (fig.) poel, plas; in verbotenem -e fischt man am liebsten: (spr.) verboden vrucht smaakt het lekkerst; I -aufseher, in.: Zie -meister; -binse, vr.: lisch; -feder, vr.: kanarie-gras; -fenchel, m.: waterbloem; -fenster, o.: duiker (om het water uit eenen vijver te laten loopen); -fisch, m.: vijvervisch; -fischerei', vr.: (het) visschen in eenen vijver; -forelle, vr.: vijver-forel; -graber, m.: vijvergraver; -karpfen, m.: vijver-karper; -kolben, m. (-kolbe, vr.): lischhalm; vr.: waterlelie; -meister, m.: opzichter over eenen (den) vijver; -rechen, m.: 1) vijverrooster, 2) vijverhark ;-schleu-se, vr.: sluis van eenen vijver; -zapfen, m.: Zie -fenster, Teieh'el, m. (-s; mrv. -n): pijp, buis. teieh'eln, w. b.: (tnb.) in de spleet enten. ITeig. m. ( es, -s; mrv. -): deeg, beslag; (fig.) pleisterkalk; den - gehen machen: het deeg (het beslag) laten rijzen. Iteis, bv. n.: (van vruchten:) beursch. ITeig, in Sam. I -abdruck, m.: afdruk in gips; -birne, vr.: beursche peer; -kratze, vr.: deegkrabber (krabmes om het deeg uit den trog te krabben); -maal, m.: (vea.) puist; -messer, o.: deegmes; -mulde, vr.: bakkers-trog; -rad, o.(-radchen, o.): repen-snijder (radvormig stuk gereedschap om deeg aan repen te snijden); -scharre, vr.: Zie -kratze: -schüssel, m.: 1) deeescho-tel, 2) beslagkom; -speise, vr.: meelicost. teig'ielit (tei'gig), bv. n.: deegachtig; (van vruchten:) beursch; (fig.) pappig. Telegramm', o. (-es, -s; mrv. -en): telegram; Telegraph', m. (^en: mrv. -e): telegraaf (Telegraph'enli'nie, vr.: tele-graaf-lijn); Telegraphic', vr.: telegraphic; telegraphi'ren [iel, w. b.: telegrateeren; telegraph'isch, bv. n.: telegrapnisch; Telegraphist', m. (-en; mrv. -en): telegraaf-beamote, telegrafist. |
TELEMACH.
829
TERZETT.
|
Telemach, m. (-es): (de zoon van Ulysses:) Telemachus. Telephon', m. (-es, -s; mrv. -e): telephoon; telepho'nisch, bv. n.: telepho-nisch. Teleskop', ra. en o. (-es, -s; mrv. -e): telescoop; telesko'pisch, bv. n.: telesco-pisch. Tel'le, vr.: indieping, gleut. Tel ler, m. (-s; mrv. -): bord, tafelbord; (ook:) schotel; ein hölzerner -: een hakbord, eene hakplank; der - der Hand: (ontl.) de palm der hand, de handpalm; I -deckel, ra.: schotel-deKsel; -eisen, o.: ijzeren strop (om er bonzings, enz., in te vangen); -lörinig, bv. n.: bordvormig; -haube, vr.: Zie -mütze; -huf, ra.: platte hoef;-hufig, bv. n.: met platte hoeven; -knecht, m.: bordenwarmer (een voorwerp waarin men borden warmt); -korb, m.: bordenmand: -lecker, m.: tafelschuimer, klaplooper; -leckerei', vr.: klaplooperij; -ledterin, vr.: klaploopster; -mütze, vr.: muts met een platten bol; -nase, vr.: platte neus; -rechen, m.: bordenrek; -ring, m.: tafelring-, tafelmatje; -schlecker, m.: Zie -lecker; -schrank, m.: 1) bor-denkast, 2) porseleinkast, 3) buffetkast; -tuch, o.: servet; -warmer, m.: 1) komfoor, 2) Zie -knecht. Tem'pel, m. (-s; mrv. -): tempel; I -bau, m.: tempelbouw; -diener, m.: bedienaar van den tempel, priester; -dienst, m.: tempeldienst; -herr, m.: (hist.) tempelheer, tempelridder, tempelier; -herren-orden, m-: Zie -orden; -hof, ra.: tempel; -orden, m.: orde der terapelneeren; -rau-ber, ra.: terapeldief;-ritter, ra. :Zie -herr; -schander, ra.: heiligschennis-pleger; -schlaf, m.: (hist.) tempelslaap; -weihe, vr.: tempelwijding; -zinne, vr.: tinne des tempels. Tem quot;per, in Sara. 1 -ofen, ra.: afkoel-fornuis. Temperament', o. (-es, -s; rarv. -e): gestel; (fig.) middel, hulpmiddel; I Tem-peraraents 'feh'ler, m.: gebrek aan het gestel eigen of uit het gestel voortkomende. Temperaturquot;, vr: temperatuur, weersgesteldheid,luchtsgesteldheid; (muz.) tempering. temperi'ren [rie], w. b,: temperen; I temperirt [riertl, bv. n.: getemperd; (van het weder:) gematigd. Temp'ler, ra. (-s; rarv. -): Zie het woord Tempelherr. Tem po, o. (-s; rarv. -s): tempo, maat; das - in Acht nehmen: (fig, fam.) op zijn tellen passen. Temporallen, vr. mry.: (kkl.) wereldlijke inkomsten. temporRr', bv. n.: tijdelijk; das -e: het tijdelijke, temporisi'ren [sie], w. o. h.: talmen om tijd te winnen. Tem pus, o. (-; mrv. Tem pora): (tik.) tijd. Tena'kelt m. (-s; mrv. -): (typ.) nij-per, nijphoutje. Tentlenz', vr.: strekking, richting; 1 -roman, ra.: roman met eene bepaalde strekking. Ten'der, ra, (-s; mrv. -): (achter eene locomotief:) tender. |
Ten'ne, vr.: deel, dorschvloer; I-grasy o.: (pik.) knoopgras. Ten'nen, in Sam. I -schlagel, ra. (-patsche, vr.): vloerstamper. Tenor', ra. (-es, -s; rarv. -e): (muz.) tenor; I -partie, vr.: tenor-partij; -sanger, ra.: tenorzanger; -stimme, vr.; tenorstem. Tenorist', m. (-en; mrv. -en): tenorzanger. Tep'pich, ra. (-es,-s; mrv.-e): tapijt (1. behangsel-tapijt, 2. vloertapijt); - für eine Treppe: traplooper; - für einen Tisch: tafelkleed; 1 -artig, bv. n.: tapijtachtig; -besen, m.: tapijt-schuier, kamerschuier; -drucker, ra.; tapijtdrukker; -fabrikant, ra.: tapijten-fabrikant;-handel, ra.: handel in tapijten; -handier, ra.: koopman (winkelier) in tapijtgoederen; -macher, m.: tapijtenmaker; -raann, ra.: tapijtenraan; -weber, ra.: tapijtwever; -weberei', vr.: tapijtweverij; -wirker, ra.: tapijtwever. Termin', ra. (-es, -s; rarv. -e): termijn, (rcht.) dagvaarding, (ook:) zitting van de rechtbank; einen - ansetzen: een termijn bepalen; I -weise, bw.: in termijnen. Termina'rier, m. (-s; mrv. -): bedelmonnik; Terminei', vr.: district binnen welks gebied de bedelmonniken mogen bedelen; terraini'ren Inie], w. o. h.: bedelen, aalmoezen ophalen; Terminirer [niel, m. (-s; mrv. -): bedelmonnik. Terminologie', vr,: terminologie; terminolo'gisch, bv. n.: terminologisch. Termiten, vr. rarv.: (ins.) witte mieren. Ter'ne, vr.: (spl.) terne (d. i. drie uitgekomene volgnommers). Terpentin', ra. (-s): terpentijn; I -artig, bv. n.: terpentijnachtig; -baura, ra.: terpentijnboora; -firniss [nisl, ra.: terpen-tijnvernis; -geist, m.: terpentijngeest; -öl, o.: terpentijn-olie. Terras se, vr.: terras; (tnb.) rabat. Terrine, vr.: soep-terrine; I Terriquot;-nenlöf'fel, m.: opschep-lepel. Territorial', in Sara. i -gerechtigkeit, vr. (-recht, o.): territoriaal-recht. Territo rium, o. (-s; rarv. -to'rien): grondgebied. terrorisi'ren [sie], w. o. h.: door schrik-aanjaging regeeren; Terroris'mus, ra. (-): schrikbewind; Terrorist', ra. (-en; rarv. -en): man van het schrikbewind. Ter'tia, vr.: (in scholen:) derde klas-se; (typ.) groote garraondletter; (kph.) tertia (d. i. derde exemplaar van een getrokken wissel). Tertian, in Sara. I -fieber, o.: ande-rendaagsche koorts. Tertia'ner, ra. (-s; rarv.-): leerling van de derde klasse. Tertia'rier, m. (-s; mrv. -): (kkl.) tertiariër (d. i. Franciscaner monnik van den derden ordes-regel). Ter'tie, vr.: Zie Terz. Terz, vr.: (muz., srm., wsk., tijdr.) ters; (spl.) derde (roem van drie volgkaarten); (typ.) derde proef, persrevisie; I -flöte, vr.: ters-fluit; -hieb, m.: ters-slag, ters-stoot; -major, vr.: hoogste derde. Terzerol', o. (-es, s; rarv. -e): zakpistool, «Wr ^ Terzett', o. (-es, -s; mrv. -e): (muz.) trio. |
TEXT.
TEST.
830
|
Test, m. (-es; mrv. -e): smeltkroes; lt;figr.) metaal-slakken (mrv.), vuil; (kkl.-hist.) Zie -eid; 1 -akte, vr.: wet op het afleggen van den anti-transubstantiatie-lt;*ed; -eid, m.: eed ter afzwering van het geloof aan de transubstantiatie. Testace'en, o. mrv.: schaaldieren. Testament', o. (-es, -s; mrv. -e): (rcht. en .bijb.) testament; das alte und neue (bijb.) het Oude en Nieuwe Testament ; Anhang zu einem -e: (rcht.) codicil; sein - machen: zijn testament maken (1. bij uitersten wil over zijne nalatenschap beschikken; 2. fig.: op sterven na dood zijn); ohne - sterben: sterven zonder een testament gemaakt te hebben, ab intestato sterven; ein - umstossen: (rcht.) een testament wraken; I -beilage, vr.: (rcht.) codicil; -falscher, m.: vervalscher van een testament; -macher, m.: testateur, erflater; -macherin, vr.: testatrice, erflaatster; -weise, bw.: bij testament, bij uiterste wilsbeschikking. Zie ook Testaments. Testamentar', ra. (-es, -s; mrv. -e): uitvoerder van een testament, executeur-testamentair. testamenta'risch, bv. n. en bw.: Zie testamentlich. Testamen ter, ra. (-s; rarv. -): Zie Testator. testament'lieli, bw.; bij testament, bij uiterste wilsbeschikking; I bv. n.:bij uitersten wil vastgesteld, bij testament aangewezen. Testaments', in Sam. I -ausrichter, ra,: Zie Testamentar; -erbe, m.: bij testament benoemde erfgenaam; -erbin j testament benoemde erfgename: -eroftnung, yr.: opening van het testament; -vertalscher, ra.-: vervalscher van een testaraent; -verfügung, vr.: beschik-king (bepaling) van het testament; -vollstrecker m.: Zie Testamentar; -vollstreckung, vr,: tenuitvoerlegging van een testament;'-vollzieher, m.: Zie Tes-tamentar; -zeuge, ra.: getuige bij het verlijden van een testaraent. Testa'tor, ra. (-s; mrv. Testato'ren): testateur, erflater; I Testatri'ce, vr.: testatrice, erflaatster. Testikel, m. (-s; mrv. -n): (ontl.) teelbal.^ Testimo'nium, o. (-s; mrv. -mo'nien ot -mo'nia): getuigschrift. testi'ren [iel, w. o. h. en w. b.: 1) testeeren, een testament maken, 2) bij testament vermaken, 3) getuigenis afleggen, getuigen; Testi'rer ftie], ra, (-s; rarv. -): testateur, erflater; Testi'rerin [iel, vr. (mrv. -nen): testatrice, erflaatster. Tetrarchquot;, m. (-en; mrv. -en): (hist.) viervorst; Tetrarchat', o. (-es, -s; rarv. -e): 1) waardigheid van viervorst, 2) bestuur (bewind) van eenen viervorst; Tetrarchie', vr.: viervorstendom. Tench'eï, m. (-s; rarv. -); pijp, buis. Tenf e, vr.: (ranw.) Zie Tiefe. |
Ten'fel, m. (-s; mrv. -): (theo. en flg.) duivel; (drk.) boschduivel, mandril-aap; der hinkende -: de duivel op stelten; ein armer - : een arme duivel, een arme drommel; ein lebendiger -: een ware duivel, een razende; ein eingefleischter -: een duivel in menschengedaante; der - ist los: de duivel is los; der - ist im Spiele: de duivel is in het spel; der - reitet ihn: de duivel beheert hem, de duivel zit in hem; vom - besessen: door den duivel bezeten; was -: wat duivel, wat drommel; was zum - haben Sie gemacht: wat duivel hebt gij gedaan, voor den duivel wat hebt gij gedaan; der -: (tsw.) verduiveld!; ei der -: (tsw.) o weergaasch!; das ist der -: (spr.) dat is de duivel, dat is de drommel; es ist um des -s zu werden: (pop.) het is ora des duivels te worden, het is om uit zijn vel te springen; geh zum -: (pop.) loop naar de hel, loop naar de maan, loop naar de pomp; ich frage den - danach: (pop.) ik maal er geen lor om; I -haft, bv. n. (-massig, bv. n.): duivelachtig. Zie ook Teufels. Ten'felclien, o. (-s; mrv. -): duiveltje. Teufelei', vr.: 1) duivelachtigheid; 2) duivelsch werk, helsch werk; 3) duivelachtige streek. ten'felisch, bv. n.: Zie teufliseli. TenTels, in Sam. I -abbiss, m.: (pik.) duivelsbeet; -antlitz, o.: duivelachtig gezicht, duivelen-gezicht; -arbeit, vr,: (pop.) werk voor geen duivel ora uit te houden; -auge, o.: (pik.) bilzenkruid; -banner, ra. : duivelbanner; -bannerei', vr.: duivelbanne-rij; -bart, m.: (pik.) wilde anemoon;-baum, ra.: (pik.) duivelsboora, knotsboom;-beere, vr.: (pik.) belladonna; -beschwörer, m.: duivelbezweerder; -beschwörung, vr.: duivelbezwering; -biss, ra.: (pik.) duivelsbeet; -braten, m.: (pop.) brandhout voor de hel; -braut, vr.: heks, tooverheks, too-verkol; -brut, vr.: helsch gespuis; -darm, ra.: (pik.) kleine winde;-diener, ra.: dienaar van den duivel; -dreck, m.: duivelsdrek, assa foetida; -finger, ra.: vingersteen, belemniet; -gestank, in.: helsche stank; -gezücht, o.: Zie -brut; -insein^ vr. mrv.: (adk.) Bermudische eilanden; -junge, m.: duivel van een jongen, verduivelde jongen; -kegel, ra.: Zie -flnser; -kerl, ra.: duivel van een kerel, verduivelde kerel; -kind, o.: duivelskind; -kirsche, vr.: 1) Zie -beere, 2) witte brionie; -klaue, vr.: (pik.) wolfsklauw, (zeew.) zethaak; -kopf, ra.: (pik.) weegbree; -krabbe, vr.: (visch:) groote krabbe; -kunst, vr.: duivelskunst, tooverkunst; -lehre, vr,: deraonologie; -list, vr.: helsche list; -raensch, o.: duivelin, helleveeg; -railch, vr,: (pik.) duivelsmelk, kroontjeskruid; -puppen, vr. mrv.: (pik.) jodenkers (enk.); -schrift, vr.: (typ.) des-sendiaan-letter (kleine -schrift: typ.: brevierletter); -streich, m.: duivelachtige streek; -toll, bv. n.: stapelgek; -vor'lauf, ra.: handlanger van den duivel; -weg, m.: verduiveld slechte weg; -werk, o.: 1) den duivel waardig werk, 2) (fam.) duivelsch werk, helsch werk; -wurz, vr.: (pik.) monnikskap, aconiet; -zeug, o.: (fam.) verduiveld spul; -zwirn, m.: (pik.) duivelsnaaigaren. teu'fen, w. b.: Zie tiefen. teufliseli, bv. n.: Zie teufelliaft. Teu te, vr.: 1) tuit; 2) Zie lgt;üte. Teuto nen, in. mrv.: (hist.) Teutonen; teuto'nisch, bv. n,: Teutoonsch. teutseli, enz.: Zie deutsch, enz. Text, m. (-es; rarv.-e): tekst; Einem den - lesen: (spr.) iemand kapittelen, aan iemand de les lezen; weiter im -e : (fam.) |
THEEKISTCHEN.
TEXTBUCH.
831
THESSALIEN.
THEEKISTE.
832
|
chen, o.: theekistje; -kiste, vr.: theekist; -krauter, o. mrv.: kruiden die men laat trekken als thee; -kuchen, m.: theekoekje; -löffel, m.: theelepeltje (in een theekopje) ; -maschine, vr.: theeketel op een spiritus-komfoortje; -schale. vr.: theeschoteltje; -schaufelchen, o.: theelepeltje (om thee uit het theekistje in den trekpot te scheppen); -service, o.: theeservies; -sieb, o.: thee-zeefje; -staude, vr.: (pik.) theeboompje ; -stotf, m.: stofthee, (schk.) theestof, tneeïne; -tasse? vr.: theekopje; -tisch, m.: theetafel; -topt, m.; theepot, trekpot; -trinker, m.: theedrinker, (fig.) afschaffer (lid van het afschaffings-genootschap); -urne, vr.: Zie -mascliine ; -wasser, o.: theewater; -zeug, o.: theegoed. Theer [T], m. en o. (-es, -s): teer; - brennen: teer koken; I -aufguss, m.: aftreksel van teer. teerdrank; -brenner, m.: teerkoker: -orennerei', vr.: teerkokerij; -büchse, vr.: teerpot; -geist, m.: geest van teer; -hütte, vr.: teerkokerij; -kelle, vr.: teerlepel; -kessel, m.: teerketel; -ofen, m.: teerkokerij ; -pinsel, m. (-quast, m.): teerkwast; -schweler. m.: teerkoker; -schwelerei', vr.: teerkokerij ;-tonne, vr.: teerton;-tuch, o.: geteerd zeildoek; -wasser, o.: teerwater; -wedel, m.: teerkwast. thee'ren [t], w. b.: teren; theer'icht [t], bv. n.: leerachtig, aan teer gelijk; thee quot;rig, bv. n.: geteerd. Theil [T], m. en o. (-es, -s; mrv. -e): deel, gedeelte; (fig.) aandeel; (ook:) boekdeel ; (ook:) partij; zum -: ten deele; eines -s: eensdeels; andern -s: ander-• deels; grossen -s: grootendeels; grössten -s: meerendeels; ich meines -s: ik voor mij; - haben an etwas: part hebben aan iets; - nehmen an etwas: deelnemen aan iets; zu - werden; ten deel vallen; ich habe ihm seinen - gegeben: (fig. fam.) ik heb hem zijne portie gegeven; er wird seinen - schon bekommen: (fig. fam.) hij zal zijn loon wel krijgen; beide -e noren : beide partijën hooren; ich halte es mit keinem -e: ik houd mij onzijdig tusschen de partijën; viele -e, schmale Broeken: (spr.) vele varkens maken de spoeling dun; I -bar, bv. n.: deelbaar; -barkeit, vr.: deelbaarheid; -begriff, m.: gedeeltelijk begrip; -genoss, m.: deelgenoot; -genossin, vr.: deelge-noote; -haber, m.: deelhebber; -haberin, vr.: deelhebster; -haft (-haftig), bv. n.: deelachtig (einer Sache -haft werden: iets deelachtig worden); -haftigkeit, vr.: deelachtigheid; -nahme, vr.: deelneming; -nahmlos, bv. n.: onverschillig; -nahm-losigkeit, vr.: onverschilligheid ; -nehmer, m.: deelnemer, (kph.) deelhebber, aandeelhouder; -nehmerin, vr.: deelneemster, (kph.) deelhebster, aandeelhoudster; -neh-mung, vr.: Zie -nahme (-nehmungsschein, m.: aandeelbewijs, actie); -schillung, vr,: successie-recht; -weise, bv. n. en bw.: 1) gedeeltelijk, 2) in gedeelten, (van boekwerken:) in deelen; -zahl, vr. (-zahler; m.): (rek.) quotiënt, uitkomst eener (der) deeling; -zahlung, vr.: gedeeltelijke betaling, betaling van een gedeelte; -zeichen, o.: deelteeken; -zirkel, m.: verdeeler. thei'len lt], w. b.: deelen; I sich -, w. w.: zich splitsen; (fig.) van elkander afgaan, oneenig worden; sich in etwas gezamenlijk deelnemen in iets, |
Tliei'ler (Tl, m. (-s; mrv. -): deeler (1. persoon die deelt; 2. getal waardoor een ander getal gedeeld wordt); Theile-rei', vr.: gedeel, (net) deelen; Thei'lerin, vr. (mrv. -nen): deelster. theilH [t], bw.: deels, ten deele. Thei'lung [Tl, vr.: 1) deeling,verdeeling; (fig.) splitsing; (rek.) deeling;2) verdeeldheid, oneenigneid. Thei lungs [Tl, in Sam. I -akte, vr. (rcht.) akte van deeling; -glied, o.: afzonderlijk gedeelte; -recess, o.: deeling der (eener) nalatenschap; -recht, o.: recht om te deelen; -regel, m.: (rek.y de) deeling; -summe, vr.: aandeel uit de verdeeling; -vertrag, m.: overeenkomst (stk.r tractaat) van deeling; -zahl, vr.: (rek.) deeltal; -zeichen, o.: deelteeken; -zirkel, m.: verdeeler. Tlteis'mus, m. (-): deïsmus; Theist', m. (-en; mrv. -en): deïst; theis'tisch, bv. n.: deïstisch. Tlie'ka, in Sam. I -baum, m.; (pik.) teakboom. Thema, o. (-s; mrv. The'mata): thema. Them'se, vr.: (adk.: de) Teems. Theodicee', vr.: theodicee, godsverdediging; (theo.) goddelijke rechtvaardigheid. Theo'dor, m. (-s): Theodorus, Theo-door. Theokratie', vr.: godsregeering, godsbestuur; (fig.) priesterregeering ; theokra'tisch, bv. n.: theocratisch. Theolog', m. (-en;mrv,-en): godgeleerde (ich bin -: ik studeer in de theologie): Theologie', vr.: godgeleerdheid (- studiren [ie]): in de theologie studeeren ; theolo'gisch, bv. n.: godgeleerd. Theor'he, vr.: theorbe (eene soort van luit). Theore'tiker, m. (-s; mrv. -): theoreticus; theore tisch, bv. n.: theoretisch; Theorie', vr.: theorie. Therapeut', m. (-en; mrv. -en): therapeut, geneeskundige; Therapeu'tik, vr.: Zie Therapie; therapeutisch, bv-n.: therapeutisch, geneeskundig; Therapie', vr.: therapie, geneeskunde. There'se, vr.: (-ns): Theresa; There'-sie, vr. (-ns): Theresia. The'riak, m. (-s): (pha.) triakel, Venetiaansche stroop; -kraut, o.: valeriaan; -wasser, o.: stroopwater. Thermal', in Sam. I -wasser, o.: water eener warme bron. Ther men, vr. mrv.: warme bronnen, kookbronnen. Ther mo, in Sam. I -gen', o. (-es, -s) : warmte-stof; -lampe, vr.: thermolamp; -meter, m.: thermometer, warmte-meter ; -me'trisch, bv. n.: thermometrisch; -pyla (-pylen), vr. mrv.: (hist.) Thermopylen. Thesaurus, m. (-): schat; (fig.) schatkist. These, vr: (red.) thesis, stelling. Thessa'lien, o. (-s): (adk.) Thes-salië; Thessa'lier, m. (-s; mrv. -): Thes-saliër; Thessalierin, vr. (mrv. -nen): Thessaalsche; thessa'lisch, bv. n.: Thes-saalsch; Tessalo nich, o. (-s): Thessalonica (eene stad der oudheid); Thessalo'nier, |
THRAXGERUCH.
833
THETIS.
|
m. (-s; mrv. -): Thessaloniër (die Thessa-lo'nier, mrv.: [bijb.] de Thessalonicenzen); Thessalo'nierin, vr. (mrv. -nen): Thessa-lonische; thessalo'nisch, bv. n.: Thessalo-nisch. The'tis, vr.: (fab.) Thetis; (fig. dk.) de Oceaan, de wereldzee. theu'er [tl, bv. n.: 1) duur; 2) dierbaar; - zu steken kommen: duur te staan komen; hoch und -: (spr.) hoog en duur. Theu'ere [t], vr.: 1) duurte; (fig.) schaarschte; 2) dierbare. Theu'emng: (Theu'rung) [T], vr.: duurte; (fig.) schaarschte, Thier [Tl, o. (-es, -s; mrv. -e): dier; (fig-) beest; das ritterliche-: het everzwijn, het wild varken; sich zum -e herabwürdi-gen: zich tot dier verlagen; I -abdruck, m.: afdruksel van een dier; -ahnlich, bv. n.: dierlijk, (fig.) beestelijk; -anbeter, m.: dieren-aanbiüder; -anbctung, vr.: dieren-aanbidding: -art, vr.: diersoort; -artig, bv. n.: Zie -Ulinlich ; -arzeneikunde,vr.: veeartsenijkunde; -arzeneikunst, vr.: uitoefening van de veeartsenijkunst; -arze-neilehre, vr.: veeartsenijkunde; -arzenei-schule, vr.: veeartsenijschool; -arzt, m.: veearts; -ausstopfer, m.: opzetter van (doode) dieren; -beschreiber, m.: beschrijver van dieren;-beschreibung,vr.: beschrijving van dieren; -bildung, vr.: (het) ontstaan van dieren; -diener, ra.: dieren-aanbidder; -dienst, m.: dieren-aanbidding; -erzeugung, vr.: voortbrenging van (voortteling der) dieren; -fleisch, o.: dierenvleesch;-garten, m.: diergaarde, (fara.) dierentuin, (jag.) warande, park; -gartner, m.: opzichter over de warande; -gattung, vr.: diersoort; -gefecht, o.: dierengevecht; -gemalde, o.: schilderij waarop dieren de hoofdfiguren zijn, afbeelding van dieren of van een dier; -geschichte, vr.: geschiedenis der dieren; -geschlecht, o.: diersoort; -gestalt, vr.: gedaante van een dier; -gleich, bv. n.: Zie -alinlicli; -haus. o.: menagerie; -haut, vr.: dierenhuid, dierenvel; -heil, o.: Zie Theriak; -heilkunde, vr.: veeartsenijkunde; -heit, vr.: 1) dierlijkheid, (fig.) beestelijkheid, 2) dierenwereld; -hetze, vr.: groote jacht, jacht op groot wild; -hof, ra.: menagerie; -kalb, o.: jong eener hinde; -kampf, ra.: dierengevecht; -kenner, m.: dierenkenner, dierkundige, zoöloog; -klasse, vr.: dierklasse, klasse van dieren; -kraft, vr.: dierlijke kracht; -krankheit, vr.: veeziekte, ziekte onder het vee; -kreis, m.: (str.] dierenriem; -kunde, vr.: dierkunde, zoölogie; -kundige, ra.: Zie -Iceimer; -leben, o.: dierlijk leven; -lehre, vr.: dierkunde; -maler, m.: dieren-schilder; -malerei', vr.: (het) dierenschil-deren; -mensch, m.; diermensch, (fig.) dierlijke mensch ; -name, m.: dierennaam; -natur, vr.: aard van Let dier, (fig.) dierlijke aard; -pfianze, vr.: dierplant, plantdier; -qualer, m.: dierenplager, mishandelaar van dieren ; -qualerei', vr.: dierenmishandeling; -reich, o.: dierenrijk; -saule, vr.: zuil (pilaar, kolom) met de afbeelding van een dier; -saure, vr.: uit dieren getrokken zuur; -schinder, m.: 1) viller, 2) mishandelaar van dieren : -seele, vr.: dierenziel; -sprache, vr.: taal der dieren ; -stoff, ra.: (schk.) dierlijke zelfstandigheid; Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
-stück, o.: Zie -gemalde; -verehrer, m.: Zie -anbeter; -verehrung, vr.: -anbe-tung; -versteinerung, vr.: dier-verstee-ning, versteend dier; -waiter, m.: 1) dieren-oppasser (in eene menagerie), 2) Zie -gartner; -wesen, o.: dierlijke aard, dierlijkheid; -wissenschaft, vr: dierkunde, zoölogie; -zergliederer, m.: ontleder van dieren ; -zergliederung, vr.: ontleding van dieren. thier'iseh, bv. n.: dierlijk (ook fig.). Thini, in Sam. I Zie Thym. Tlion, m. (-es, -s): klei, leem, potten-bakkers-aarde, pijp-aarde; I -art, vr.: 1) kleisoort, 2) hoedanigheid van klei; -artig, bv. n.: kleiachtig; -bild, o.: van klei (van leem) gemaakt beeldje ; -boden, m.: kleigrond; -erde, vr.: Zie Thon; -gefass, o. (-geschirr, o.): aarden pot, aarden pan; -grube, vr.: leemput, klei- froeve; -grund, ra.: kleigrond; -naltig,roeve; -grund, ra.: kleigrond; -naltig, v. n.: kleihoudend; -kalk, ra.:kleiachtige kalk; -kugel, vr.: bal van klei; -schabe, vr.: pottenbakkers-mes, vormmes; -schiefer, m.: kleiachtige lei-steen; -schlagel, m.: leemstamper; -schneide, vr.: Zie -seliabe: -stein, ra.: versteende klei; -treter, m.: leemtrapper; -waare, vr.: aardewerk; -ziegel,m.: dakpan. tliö'nern, bv. n.: aarden, van leem, van klei; tho'nicht, bv. n.: kleiachtig; tho'nig, bv. n.: kleiig, kleiachtig. ITlior, m. (-en; rarv. -en): gek, dwaas, zot; I -heit, vr.: Zie 24 regels verder. ITlior, o. (-es, -s; mrv. -e): poort; (fig.) deur; vor das - gehen: eene wandeling buiten (of: rondom) de stad raaken; den Lastern - und Thür öftnen: (fig.) dé deur openzetten voor allerlei ondeugden; I -angel, vr.: ijzeren hengselduim; -band, o.: poorthengsel; -baum, m.: sluitboom eener (der) poort; -fahrt, vr.: 1) poort, 2) koetspoort; -fiügel, ra.: poortdeur; -geld, o.: poortgeld; -glocke, vr.: poortklok; -groschen, in.: poortgeld; -nüter, ra.: portier; -kette. vr.: poortketting; -klappe, vr.: poortaeurtje; -nagel, m,: puntspijker; -pförtchen, o. (-pforte, vr.): Zie -klapje; -riegel, ra.: poortgrendel; -schliesser, m.: portier; -schluss, m.: poortsluiting; -schlüssel, ra.: poortsleutel; -sperre, vr.: poortsluiting; -wache, vr.: wachtpost aan de poort; -wart, ra. (-war-ter, m.): portier; -weg, ra.: Zie -fahrt; -weit, bv. n. en bw.: waagwijd; -zettel, m.: passeerbiljet; -zoll, ra.: impost, stedelijke accijns. Thor'lieit, vr.: gekheid, dwaasheid, zotheid; thö'richt (thör'lich), bv. n.: gek, dwaas, zot; Thö'rin, vr. (mrv. -nen) : gekkin, zottin. Thraeien, o. (-s): (adk.) Thracië; Thra cier^ m. (-s; mrv. -): Thraciër; Thra'cierin. vr. (mrv. -nen): Thracische; thra'cisch, bv. n.: Thracisch. Th ran, m. (-es, -s): traan, walvisch-traan; - brennen (- sieden): traan koken; im - sein: (pop.) dronken zijn, bezopen zijn; I -brenner, m.: traankoker: -brenne-rei', vr.: traankokerij; -fass, o.: 1) traan-kuip, 2) traanton; -geruch, m.: traanlucht; e druk. 53 |
THüRSCHLüSSEL.
THRANHÜTTE.
834
|
-hütte, vr.: traankokerij; -jui'ten, m. (-leder, m.): vetleder (vetleer); -seit'e, vr.: groene zeep; -sieder, m.: traankoker; -siederei', vr.: traankokerij; -speek, m.: walvischspek; -tonne, vr.: traan ton. Thrftii, in Sam. 1 -augre, o.: (gnk.) traan-oog, druip-oog:, (pop.) soep-oogr. Thrün'clien, o, (-s; mrv. -): traantje. ThrR'iie, vr.: 1) traan; in -n ausbre-chen: uitbarsten in tranen; -n vergriessen: tranen storten; granz in -n: (fig:.) in tranen badende; 2) (fig:.) droppel; 3) (ins.) hommelbij. IThrli'nen, in Sam. I -aug:e, o.: Zie TlirHnauge; -bach, m.: tranenvloed, vloed van tranen; -bein, o.: (ontl.) traanbeen; -benetzt, bv. n.: met tranen besproeid, van tranen nat; -birke, vr.: (pik.) treurberk; -brod, o.: (fig:.) met tranen besproeid brood; -drüse, vr.: (ontl.) traanklier; -feucht, bv. n.: met tranen besproeid, van tranen nat; -feueh-tig-keit, vr.: traanvocht; -fistel, vr.: (hik.) traanfistel; -fluss, m.: 1) tranenstorting, (het) storten van tranen, 2) Zie -auge, 3) Zie -bacli; -fluth [t], m.: Zie -bach; -gang, m.: (ontl.) traanbuis; -gefasse, o. mrv.: (ontl.) traanvaatjes; -gescnirr, o.: Zie -urne; -gesehwür, o.: (hik.) strontje aan het oog; -glas, o.: Zie -urne; -gras, o.: (pik.) Jobstranen (mrv.); -grube, vr.: (ontl.) traanzak; -guss, m.: Zie -bach; -knoehen, m.: (ontl.) traanbeen; -krug, m.: Zie -urne; -leer, bv. n. (-los, bv. n.): zonder tranen (mit -leeren Imit -losenl Augen: fig.: met droge oogen, zonder een traan te laten); -nass, bv. n.: Zie -benetzt; -punkt, m.: (ontl.) traanpunt; -quelle, vr.: bron van tranen; -röhre, vr.: (ontl.) traanbuis; -sack, m.: (ontl.) traanzak; -strom, m.: Zie -bach; -thai, o.: (dk.) tranendal; -tropt'en, m.: (neervallende of) neerbiggelende traan; -urne, vr.: (hist.) tranen-urn; -voll, bv. n.: van tranen overvloeiende, vol tranen; -wasser, o.: traanvocht, (fig.) tranen (mrv.); -weg, m.: Zie -gang:; -weide, vr.: (pik.) treurwilg; -wein, m.: Lachrymae Cnristi; -werth [t] (-würdig), bv. n.: betreurenswaardig. IthrU'nen, w. o. h.: (van de oogen:) tranen, druipen, loopen; mit -den Augen: met tranen m de oogen. thra'iiicht, bv. n.: traanachtig; thra'nig, bv. n.: tranig. thramp;'nig:, bv. n.: Zie het bv. n. thranenbenetzt. Threnodie', vr.: treurzang. Thresor', o.: Zie Tresor. Thron, m. (-es, -s; mrv. -e; dk. mrv. -en): troon; auf den - setzen: op den troon plaatsen; vom -e stossen: van den troon stooten; I -besteigung, vr.: troonsbeklimming; -bewerber, m.: pretendent, kroon-pretendent; -bewerbung, vr.: (het) aanspraak maken op den troon; -erbe, m.: erfgenaam van den troon, kroonprins; -erbin, vr.: kroonprinses; -erledigung, vr.: (het) openvallen van den troon, (ook: het) ledigstaan yan den troon ; -folge, vr.: troon-opvolging; -folger, m.: troonopvolger; -folgerin, vr.: troon-opvolgster; -himmel, m.: troonhemel: -lehen, o.: (hist.) kroonleen; -raub, m.: wederrechtelijke inbezitneming van den troon, overweldiging van den troon, usurpator; |
-saai, m.: troonzaal; -stadt, vr.: vorstelijke residentie-stad; -werbér, m.: pretendent, kroon-pretendent; -zimmer, o.: Zie -Naai. thro'nen. w. o. h.: (dk.) tronen, ten troon zitten. Thu'er, m. (-s; mrv. -): doener; Thu'erin, vr. (mrv. -nen): doenster. thu'lich, bv. n.: doenlijk; I -keit, vr.: doenlijkheid. Thü'uiel. m. (-s): Zie Thymian. Ithun. onr. w. o. h. en onr. w. b. (thu'e, thust, thut; that; thu'c; gethan): doen; zu - haben: te doen hebben; Einem zu - machen: aan iem. te doen geven, (fig.) aan iem. de handen vol geven; seine Scnuldigkeit -: zijnen plicht doen; seinen Sohn auf die üniversitat -: zijnen zoon op de hoogeschool doen (d. i. naar de hocgeschool zenden); das lasst sich -: dat is te doen, dat kan; es thut nichts: (spr.) het komt er niet op aan; es thut nichts zur Sache: het doet niets ter zake, het maakt niets uit; gesagt, gethan: (spr.) zoo gezegd, zoo gedaan. IThun, z. n. o. (-s): (het) doen; sein - und Wesen: zijne geheele manier van zijn; mein - und Lassen: mijn doen en laten; das ist meines -s nicht: dat is mijne zaak niet, daarmee heb ik niets te maken, IThun, in Sam. I -fisch, m.: tonijn. thun'Iicli. bv. n.: doenlijk; i -keit, vr.: doenlijkheid. Thür, vr.: deur; vor der - sein: (fig.) voor de deur staan, dicht ophanden zijn, zeer nabij zijn; vor seiner eigenen -kehren: (spr.) Zie Itehren; hinter der - Urlaub nenmen: (spr.) stil de plaat poetsen; die - suchen (sich nach der -umsehen): (fam.) maken dat men wegkomt; Einem die - weisen: iemand de deur wijzen, (pop.) iemand het vierkante gat wijzen; sich zwischen - und Angel stecken: (spr.) zich in het nauw brengen, zijne beenen in een loopenden wagen steken; mit der - ins Haus fallen: (spr.) met de deur in huis vallen; 1 -angel, m.: hengselduim; -band, o.: deurhengsel; -baum, m.: boom (sluitboom) op de deur; -beschlag, m. (-beschlage, o.): deurbeslag. deurplaat; -einfassung, vr.: deurkozijn; -feder, vr.: deurknip; -feld, o.: deurpaneel; -flügel, m.: vleugel (openslaande helft) eener (der) deur; -futter, o.: lijstwerk aan eene (de) deur; -gemalde, o-: Zie-stück; -gerüst, o.: deurkozijn; -gesims, o.: kroonlijst eener (der) deur; -gestell, o. (-gewende, o.): deurkozijn; -glocke, vr.: huisbel, deurschel; -griff, m.: knop van de deur; -haken, m.: hengselduim; -hange, vr.: deurhengsel; -hüter, m.: portier, (reht.) deurwaarder, (bij niet-rechterlijke vergaderingen:) bode; -hüterin, vr.: 1) portierster, 2) portiersvrouw; -kette, vr.: deurketting; -klinke, vr.: deurklink; -klopfer, m.: klopper aan eene (de) deur; -kratze, vr.: voetveeg-ijzer bij de deur; -nagel, in.: deurspijker; -ötfnung, vr.: gat van (of: voor) eene (de) deur; -ptoste, vr.(-pfosten, m.): deurpost, deur-stijl; -riegel, m.: deurgrendel; -ring, m.: (koperen) ring aan eene (de) deur;-schelle, vr.: Zie -glocke; -schloss, o-: slot eener (der) deur;-schlüs-sel m.: sleutel van eene (de) deur; |
THüRSCHWELLE.
TILGEN.
835 ^
|
-schwelle, vr.: drempel, dorpel; -sparren, m.: deurpost, deur-stijl; -spiegrel, m.: 1) glasruit in eene (de) deur, 2) deurpaneel; -stander, m.: deurpost, deur-stijl; -steher. m.: Zie -hüter; -stock, m.: deurpost, aeur-stijl; -stück, o.: schilderwerk (schilderij) bovén eene (de) deur. (schl.) deurstuk; -sturz, m.: bovengredeelte van het kozijnraam eener (der) deur; -verklei-dung, vr.: Zie -futter; -vorhangr, m.: deurgordijn, draperie; -warter, m.: Zie -hüter. Thü're, vr.: Zie Thür. Thurm [T], m. (-es, -s; mrv. Thür'me IT1): toren (1. op een kasteel of ander gebouw, inz. kerktoren; 2. kerkertoren, gevangenis); (in het schaakspel:) kasteel; (fig.) opeenstapeling; der babylonische -: de toren van Babel; I -ahnlich (-artig), bv. n.: torenachtig; -bau, m.: torenbouw; -eule, vr.: kerk-uil; -fahnchen, o.: torenvaantje; -fahne, vr.: torenvlag; -fisch, ra.: rivierbaars, -formig, bv. n.: torenvormig; -hoch, bv. n.: torenhoog; -hüter, ra.: directeur (bewaarder) van den kerkertoren; -knopt', ra.: bol (bal) op de torenspits; -kohl, ra.: (pik.) torenkruid :-könig, ra.: (vog.) winterkoninkje; -kraut, o.: Zie -kolil; -schwalbe, vr.: (vog.) torenzwaluw; -senf, ra.: Zie -kolil; -spitze, vr.: torenspits; -uhr? vr.: torenklok; -verliess, o.: kerkerhol in eenen (den) toren; -wache, vr.: torenwacht; -wachter (-wart, -warter), ra.: Zie -liüter; -zinne, vr.: torentinne; torenplat. Tliürm'elieu [Tl, o. (-s; rarv. -): torentje. thtir inen [tl, w. b.: 1) van eenen toren (of van torens) voorzien; 2) opeenstapelen; sich -, w. w.: (fig.) zich opeenstapelen, (van de golven der zee:) hemelhoog opgezweept worden. Tluir'mer ITj, ra. (-s; mrv. -): Zie Thurmhüter; Thür'raerin fT], vr. (rarv. -nen): (in vrouwenkloosters:) portierster. tliiir'mijs: It], bv. n.: 1) met eenen toren, (ook:) niet torens; 2) (fig.) hoog opeengestapeld, torenhoog. Tliym, in Sani. l-seide, vr.: (pik.) mon-niksbjiard. Thy'iniaii, m. (-s): (pik.) tijm. Thy r'sns, m. (-): (fab.) thyrsus, Bac-chus-staf; I -stab, m.: Zie ThyrsuH. Tia're, vr.: 1) tiara, pauselijke kroon: 2^ tulband (oudtijds der Perzische koningen). Tick. ra. ( es, -s; mrv. -e): tik: einen-haben: 1) een hoogen dunk van zich zeiven hebben, 2) (fig.) een tik van den molen beethebben; einen - auf Einen haben: (fara.) een pik op iemand hebben; Einem etwas zum - thun: (fam) iemand eene poets bakken, (ook:) iemand voor het lapje houden; I -tack, bw.: tiktak; -tacken, w. o. h.: tiktak gaan, (geregeld) tikken. tiek'en, w. o. h.: tikken, tiktak gaan; w. b.: tikken (b. v. iemand op zijnen schouder). Itief. bv. n. en bw.: diep (ook fig.); (fig.) diepzinnig; (van kleuren;) donker; (muz., van tonen:) diep, laag, (van de stem:) diep, zwaar; in -er Trauer: zwaar in den rouw, in den zwaren rouw; - her-unter fallen: van eene aanmerkelijke hoogte vallen, (fig.) zeer laag vallen; das Piano steht zu -: (muz ) de 'piano is te laag gestemd. |
ITief, o. (-es, -s; mrv. -e): diepte, (het) diep. Itief. in Sam. I -augig, bv. n.: met hol-staandc* oogen, met diep ingevallene oogen ; -blau, bv. n.: donkerblauw; -bliek, ra.: (fig.) scherpe blik; -denkend, bv. n.: diepdenkend; -denker, ra.: diep denker, groot geleerde; -eindringend, bv. n.: diep in ... doordringend; -gang, ra.: (van schepen:) diepgang; -gehend, bv. n.: (van schepen:) veel diepgang hebbende; -ge-stiramt, bv.n.: (muz.) laag gesterad;-grün-dig, bv. n. en bw.: (fig.) grondig door en door; -her, bw.: uit de laagte^ uit de diepte: -loth |tj, o.: (zeew.) dieplood; -rund, bv. n.: holrond; -schauer, m.: Zie -denker; -schüssel, m.: terrine; -sinn, ra.; 1) diepe zin, diepzinnigheid, 2) zwaarmoedigheid, (ook:) gemijmer, diep gepeins; -sinnig, bv.n.: 1) diepzinnig, 2) zwaarmoedig, (ook:) mijmerend, peinzend; -sinnigkeit, vr.: Zie -sinn;-tonend, bv.n.: diepklinkend. Tief'e, vr.: diepte (ook fig.); in der -des Waldes: in het hart van het bosch, diep (ver, midden) in het bosch; in der -der Nacht: in het holst van den nacht; die - eines Schiffes: de diepgang van een schip; die - eines Segels: de buik van een zeil; eine grundlose -: eene peillooze diepte, (fig.) een bodemlooze afgrond; I -raesser. m.: diepte-meter. tief'en, w. b.: 1) indiepen, indeuken; 2) uitdiepen, uitbaggeren; 3) (zeew.)peilen. I sich -, w. w.: 1) dieper worden, 2) lager gaan. Tie'fer, ra. (-s; mrv. -): 1) indieper; 2) uitdiepen Ties'el, ra. ( s;, rarv.-): (kkk.) kookpan, kastrol; (schk.) smeltkroes, (tech.) plaat; (fig.) pot: senwarz und weiss aus Einera - raaien: (spr.) uit twee monden praten, koud en heet uit één mond blazen, (ook:) vuur in de eene en water in de andere hand dragen; durch den - gehen: door de smeltkroes gaan. Tie'sjelclien, o.: pannetje. Tien'clien, o. (-s; mrv.-): tobbetje, vaatje; (in melkerijën:) melktest, koel-test. Ti'ger, m. (-s; mrv. -): (drk.) tijger; (fig.) getijgerd dier (b. v. tijgerhond); der araerikanische de jaguar; I -artig, bv. n.: tijgerachtig; -bliek, ra.: (fig.) woeste blik, bloeddorstige blik; -farbig, bv. n.: getijgerd; -feil, o.: tijgervel; -fleckig, bv. n.: getijgerd; -haut, vr.: tijgervel; -hund, in.: tijgerhond; -katze, vr,: tijgerkat; -klau, vr.: tijgers-klauw; -pferd, o.: getijgerd paard; -thier |t|, o.: tijger, (fig.) getijgerd dier; -weibchen, o.: wijfjestijger, tijgerin; -wolf, m.: tijger wolf; -wuth [tl, vr.: woede (verwoedheid) eens tijgers. Ti'gerln, vr. (mrv. -nen): tijgerin; ti gerisch. bv. n.: tijgerachtig; ti'gern, w. 1).: tijgeren, getijgerd maken. til^bar, bv. n.: aflosbaar, te delgen; I -keit, vr.: aflosbaarheid. til's^n. w. b.: uitdelgen, uitroeien; |
TISCHLERX.
TILGLICK.
836
|
(tig.) afschaften, opheffen, te niet doen, vernietigren; (eenen brand:) blusschen; (schrift of druk:) schrappen, uitschrappen; (banknoten, enz.:) intreKken, inwisselen, buiten koers stellen; (schulden:) aflossen, delgen, amortiseeren ; seine Schulden -: zijne schulden betalen. tilgf'lich, bv. n.: Zie tilgbar; I -keit, vr.: Zie Tilgbarkeit. Til sung:, vr.: uitdelging, uitroeiing; (fig.) afschatting, opheffing; (van brand:) blussching; (van schrift:) schrapping, uitschrapping; (van banknoten, enz.:) intrekking, buitenkoers-stelling; (van schulden:) aflossing, delging, amortisatie. Til'gungs, in Sam. I -fond, m.: del-gingsfonds, amortisatie-kas; -gericht, o.: (rcht.) hof van cassatie; -kasse, vr.: amortisatie-kas; -schein, m.: betaalbewiis, kwijtbrief, qui tan tie; -stock, m.: Zie -fond. Til le, vr.: Zie IMlle. til len, w. o. h.: (zeew.) snel zeilen. Tini'mei*, in Sam. I -stick, m.: (zeew.) timmer-steek, laschknoop. Ti'mon, m. (-s; mrv. -e): (fig.) men-schenhater. Timo'tlieus. m. (-): Timotheus; I -gras, o,: (pik.) lisch, teekgras, vlotgras. Tin'elien, o. (-s): Christientje, Krisje; Ti'ne, vr.: Christina. Ting el, m. (-s; mrv. -): (zeew.) vulling-stuk. tingi ren Igie], w. b.: kleuren,verven. Tinktur', vr.: tinctuur. Tin'te, vr.: 1) inkt; 2) tint, kleur, schakeering; rothe [t] -: roode inkt; in der - sitzen: (fig. fam.) in de pekel (in de broei, in de knoei) zitten. Tin ten, in Sam. I -artig, bv. n.: inkt-achtig; -beere, vr.: boksdoorn-bezie (-beerstrauch, m.: boksdoorn); -fass, o.: inktkoker, inktpot; -fisch, m.: inktvisch (-fischschwarz, o : sei)ia); -flasche, vr.: inktflesch; -fleck, m.: inktvlek, inktvlak; -horn, o.: inkthoorntje; -kleck (-klecks), in.: inktklodder, (fig.) inktvlek, inktvlak; -kleckser, m.: papierbekladder, morser met inkt; -krug, m.: inktkruik; -macher, m.: inktmaker, inktbereider; -pulver, o.: inktpoeder; -stecher, m.: Zie -horn; -stein, m.: inktsteen; -stopfel, m.: inkt-kurkje, inktkoker-stopje; -thier [t] o.: Zie -ftseh; -wein, m.: tintwijn (vino tinto); -wurm, m.: Zie -Mneh. tin'tieht, bv. n.: inktachtig; tin'tig, bv. n.: met inkt bemorst, vol inktvlakken. Tin to, m. (-s): Zie Tintenwein. Tipp, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) tip, tipje, punt; 2) tik, tikje, klapje; 3) .stippel, puntje. tip pen, w. b.: 1) tikken, een tik geven aan ot op; 2) tippen, afpunten; 3) stippelen, punten zetten op. tiqnetirt' (tiertl, bv. n.: gestippeld, gespikkeld. Tira de, vr.: tirade. Tirailleur', m. (-s; mrv. -e): (mil.) tirailleur. Tirann', enz.: Zie Tyrann, enz. Ti'ro, m. (Tiro'nes; mrv. Tirone): rekruut, pasbeginner, (fam.) groene. Tirolquot;, enz.: Zie Tyrol, enz. |
Tisa'ne, vr.: (gnk.) koeldrank, gerstedrank. ITiseh. m. (-es; mrv. -e): 1) tafel; (fig.) disch, (ook:) maaltijd, (ook:) kost. voeding, (het) eten; über - (bei -e): over tafel, aan tafel; bei -e beten: aan tafel bidden; Einen zu -e bitten: iemand ten eten vragen; zu -e gehen: aan tafel gaan: einen guten - führen: er eene goede tafel op nahouden, er goed van eten; wo hat er seinen -: waar eet hij ?; reinen - machen: (fig. fam.) schoon schip maken; 2) (kkl.) der - des Herrn: de Tafel des Heeren, de Nachtmaalstafel, de Avondmaals-tafel, (bij de Katholieken:) de Communie-bank; zu Gottes -e gehen: aan het Nachtmaal gaan, aan het Avondmaal gaan, (bij do Katholieken:) ter Communie gaan, zijne (hare) Communie houden. iTiseh, in Sam. i -aufsatz, m.: tafelservies; -bedarf, m. enk.: tafelbenoodigd-heden (mrv.); -bein, o.: tafelpoot, poot van eene (de) tafel; -besatz, m.: tafelservies ; -besteck. o.: Zie Tafelbesteck; -bier, o.: tafelbier; -blatt, o.: tafelblad; -bursche, m.: kostganger; -bürste, vr.: tafelschuier, tafelborstel; -decke, vr.: tafelkleed; -decker, m.: tafeldekker;-ecke, vr.: hoek van eene (de) tafel; -förmig. bv. n.: tafelvormig; -freund, m.: tafelvriend; -fuss, m.: Zie -bein; -gabel, vr.: tafelvork; -ganger, m.: kostganger; -gast, m.: tafelgenoodigde, gast aan tafel; -gebet, o.: gebed aan tafel; -gedeck, o.: 1) tafellinnen, 2) Zie Tafelbesteck; -geld, o.: tafelgeld; -genoss, m.: dischgenoot; -ge-nossenscnaft, vr.: 1) hoedanigheid van dischgenoot, 2) (de) dischgenooten (mrv.): -gerath |t|, o.: tafelgoed; -gesang, m.: tafellied; -geschirr, o.: tafelgoed; -gesell-schaft, vr.: (het) aanzittende gezelschap, (het) gezelschap aan tafel; -gesprach, o.: tafelgesprek, gesprek aan tafel; -gestell, o.: onder-stel (voet) eener (der) tafel; -glocke, vr.: tafelbel, tafelschel; -kanne, vr.: schenkkan; -kasten, m.: tafellade, lade van eene (de) tafel; -korb, m.: mand voor het tafelgoed; -lade, vr.: Zie-kasten; -lampe, vr.: tafellamp; -lehen, o.: Zie Tafellehen; -lied, o.: tafellied; -linie, vr.: middelste lijn (in de hand); -löffel, m.: eetlepel; -matte, vr.: tafelmatje; -messer, o.: tafelmes; -platte, vr.: tafelblad; -quehle, vr.: servet; -reden, vr.mrv.: tafelgesprekken; -rollen, vr. mrv.: rollen onder de pooten eener (der) tafel;-segen, m.: gebed aan tafel, (inz.) dankzegging (het gebed na den eten); -stollen, m.: Zie -bein; -teppich, m.: tafelkleed; -trank, m.: tafeldrank; -tuch, o.: tafellaken; -uhr, vr.: pendule; -wein, m.: tafelwijn; -zeit, vr.: etens-tijd; -zeug, o.: tafelgoed. Tisch'chen, o. (-s; mrv. -): tafeltje, tiseli'en, w. o. h.: 1) tafelen, aan tafel zitten; 2) opdisschen. Tiseli ler, m. (-s; mrv. -): schrijnwerker, kastenmaker; I Zie voor de samenstellingen Schreiner. Tiselilerei', vr.: 1) schrijnwerkersambacht, kastenmakers-ambacht; 2) kas-tenmakers-werk; 3) schnjnwerkers-(kasten-makers-)werkplaats. tisch lern. w. o. h.: Zie schrei-nern. |
TODES.
TITAN.
837
|
ITitan , m. (-en; mrv. -en): (fab.)Titan, Reus. ITi'tan, m. (-): (schk.) titanium; 1 -erz, o.: titanium-erts; -haltig-, bv. n.; titanium-houdend; -sand, m.: titaniumzand. Ti'tel, m. (-s; mrv. -): titel (i, a. b.); I -bild, o.: titelplaat; -bildchen, o.: titel-vigrnet; -bischof, m.: wij-bisschop; -blatt, o.: titelblad; -blattchen, o.: titelblaadje; -bogen, m.: titelblad, titel; -buch, o.: titelboek, naamregristor der gerechtigden om eenen titel te dragen, almanak van den adel; -fürst, m.: prins zonder prinsdom; -könig, m.: koning zonder koninkrijk; -kupfer, o.: kopergravure als titelplaat; -los, bv. n.: titelloos: -narr, m. (-narrin, vr.): in het bespottelijko aan titels hechtende; -sucht, vr.: zucht' (begeerte, verlangren) naar titels; -süchtigr, bv. n.: begeerigr naar titels; -vignette, vr.: titelvignet; -weise, bw.: bij wijze van titel; das -wesen, o.: de titels (mrv.). ti'teln, w. b.: Zie tituliren. titular', bv. n.: titulair, met den blooten titel; Titulatur', vr.: titulatuur; tituliren llie], w. b.: tituleeren, den titel geven van (sich -, w, w.: zich noemen). Toast, m. (-es; mrv, -e): toost, heildronk. Tob, in Sam. I -hater, m.: 1) dolik, herik, 2) .Zie -kraut; -kraut, o.: (pik.) scheerling, dolle kervel; -sucht, vr.: dolle woede, razernij; -süchtig, bv. n.: dol verwoed, razend. To'bel, m. (-s; mrv. -): diep dal. to'ben, w. o. h.: woeden, razen; (fig. lam.) razen en tieren. To'bericli, m. (-s): (pik.) dolik, herik. Tobin', m. (-s): (kv.) tabijn, gewaterd taf. Tocb'ter, vr. (mrv. Töch'ter): dochter; I -bank, vr.: (kph.) bij-bank; -herz, o.: dochterhart; -kapelle, vr.: hulp-kapel, bij-kerk; -kind, o.: dochterskind; -kirche, vr.: Zie -kapelle; -land, o.: kolonie ; -landisch, bv. n.: koloniaal; -liebe. vr.: dochterlijke liefde; -mann, m.: dochtersman, schoonzoon: -pflicht, vr.: dochterlijke plicht; -recht, o.: aan eene (de) dochter toekomend recht; -schaft, vr.: dochterschap, hoedanigheid van dochter; -sohn, m.: dochterszoon, kleinzoon;-sprache, vr.: van eene oudere afgeleide taal (eine -sprache des Lateinischen: eene van het Latijn afgeleide taal); -staat, m.: kolonie; -staat, vr.: stad in de kolonie. Töch'ter, vr. mrv.: dochters; I -anstalt, vr. (-schule, vr,): meisjes-kostschool, jongejuffrouwen-kostschool. Töeh'terclien, o.: dochtertje. toch terlich, bv. n.; dochterlijk. tocki'ren [kiel, w. b.: (schl.) met vette strepen schilderen. |
ITod, m. (-es, -s): dood (i. a- b.); (in tarwe:) brand, bederf; (ins.) hooiwagen, langpootige basterd-spin; Einem den -anthun: iemand den-dood aandoen; sich den - anthun: zich van kant maken, zich van het leven berooven; sich zu-e bluten: doodbloeden; sich zu-e rallen: doodvallen; sich zu -e arbeiten (argern, lachen, saufen): zich doodwerken (doodergeren, doodlachen^ doodzuipen); das ist mir in den - zuwider: daar heb ik een doodelijken afkeer van; auf den - hassen: eenen doodelijken haat hebben tegen, (fam.) haten als de pest; auf den - venvunden: doodelijk kwetsen; auf den - liegen: doodziek liggen; auf den - sitzen: op den dood zitten, gevangen zitten om het doodvonnis te ondergaan; ein Kind des -es: (spr.) een kind des doods; ich will des -es sein, wenn ...: (pop.) ik mag sterven, als ...; für den - kein Kraut gewachsen ist: (spr.) voor den dood zijn geene kruiden gewassen. Itod, in gam. i -ahnlich, bv.n.: doodsch, aan den dood gelijk; -athmend Itl, bv. n.: dood (en verderf) ademend; -bett, o.: doodbed; -blass (-bleich), bv. n.: doodsbleek; -bringend, bv. n.: doodend^ doodelijk; -fall, m,: (hist.) successie-recht (verschuldigd aan den landheer bij het overlijden van den pachter); -fallig, bv. n.: aan het successie-recht onderworpen (Zie -fall); -fede, vr.: doodelijke veete; -feind, m.: aoodsyijand (als bv. n. : er ist mir -feind: hij is mijn doodsvijand, hij is mijn gezworen vijand); -feindschaft, vr.: gezworen vijandschap: -hass, m.: doodelijke haat: -krank, bv. n.: doodziek: -müde, bv. n.: doodmoe, doodelijk vermoeid; -schlag, m,: doodslag; -sünde, vr. doodzonde ; -vogel, m.: (vog.) ekster; -weis-sagend, bv. n.: dood voorspellend. To des, in Sam. i -angst, vr.: doodsangst (in -angsten sein: op sterven liggen, met den dood liggen te worstelen; ng.: in doodsangsten zitten); -anzeige, vr.: kennisgeving van overlijden, (fig.) voorteeken van den dood; -art, vr.: soort van dood, wijze van sterven; -becher, m.: (fig.) gifbeker; -bericht, m-: 1) doodbericht, 2) sterflijst; -bild, o.: beeld des doods; -blass (- bleich), bv.n.: doodsbleek; -blasse, vr.: doodsbleekheid; -block, o.: guillotine-blok; -bote, m.: bode des doods; -botschaft, vr.: doodtijding, doodbericht; -engel, in.: engel des doods; -fall, m.: sterfgeval (im -falie: ingeval van overlijden ; auf den -fall: voor het geval van overlijden); -feier. vr. (-fest, o.): 1) uitvaart, lijkdienst, lijkplechtigneid, 2) gedenkdag van het overlijden; -fisch, m.: (visch:) zeeduivel: -frost, m.: kilheid des doods; -furcht, m.: 1) vrees voor den dood, 2) doodelijke vrees; -gedanke, m.: gedachte aan (over) den dood; -gefahr, vr.: doodsgevaar, levensgevaar; -getilde, o.: 1) veld des doods, (fig.: het) rijk der dooden, 2) dooden-akker, begraafplaats; -gesang, m.: lijkzang, lijklied; -grauen o. enk.: verschrikkingen (mrv.) des doods; -jahr, o.: sterfjaar; -kalte, vr.: kilheid des doods; -kampt', m.: I) strijd op leven en dood, 2) doodstrijd (im -kampfe liegen: op sterven liggen, met den dood liggen te worstelen); -krampf, m.: stuiptrekking des doods; -nachricht, vr.: doodtijding, doodbericht; -nacht, vr.: 1) nacht van (iemands) overlijden, 2) (dk.) nacht des doods; -noth [tl, vr.: doods-nood; -ort, plaats vau overlijden; -pein, vr.: doodstrijd, (het) zieltogen; -pforte, vr.: (dk.) poorte des doods; -post, vr.: doodtijding, doodbericht; -qual, vr.: Zie-pein ;-ra-chen, m.: (dk.) kaken (mrv.) des doods; -röcheln, o.: gereutel des doods;-schauer, |
TODTEN SCHLAF.
TODESSCHLAF.
838
|
in.: 1) rillingr dis doods, 2) huivering voor den dood; -schlat', m. (-schlummer, m.V. 1) slaap der dooden, eeuwige slaap, sluimering des grafs, 2) (tig.) doodslaap; -sehrecken, m.: 1) schrik (.angst, vrees) voor den dood, 2) (fig.) doodschrik, doode-lijke schrik; -schweiss, in.: doodzweet, (het) klamme zweet des doods; -stille, vr.: doodsehe stilte, grafstilte; -stoss, m.: doodsteek, doodelijke steek, (fig.) genade-stoot, genade-slag; -strafe, vr.: doodstraf (bei -strafe: op straffe des doods);-streich, m,: Zie -stows; -stunde, vr.: sterf-uur; -tag. m.: sterfdag; -trank, in.: (fig.) gifdrank, vergiftige drank; -urtheil lt|, o.: doodvonnis; -verbrechen, o.: misdaad waarop de doodstraf staat, halszaak; -vorbote, m.: (tig.) voorbode (voorteeken) van den dood; -wahl, vr.: 1) keus van de manier om te sterven, 2) keus van doodstraf; -werth [tl, bv. n.: den dood waard, den dooa verdienend; -woche, vr.: week van (iemands) overlijden; -wunde, vr.: doodwond, doodelijke wond; -würdig, bv. n.: Zie -werth; -zeichen, o.: kenteeken van den dood;-züge, m. mrv.: stuiptrekkingen des doods. töcl'licli, bv. n.: doodelijk; I -keit, vr.: doodelijkheid. toclt [totl, bv. n. en bw.: dood; (fig.) doodsch; ganz -: (fam.) morsdood, zoo dood als een pier; -schlagen (-steehen, -schiessen, u. s. w.): doodslaan (doodsteken, doodschieten, enz.); sich -bluten (sich -fallen, u. s. w.): doodbloeden (doodvallen, enz.); sich -arbeiten (-lachen, -laufen, u. s. w.): zich doodwerken (doodlachen, dood-loopen, enz.); ein Pferd -jagen: een paard doodjagen, een paard laten loopen tot het voor dood neervalt; ein -es Bild: (fig.) een beeld zonder leven; die -e Hand: (rcht.) de doode hand (an die -e Hand verkaufen: door verkoop doen overgaan in de doode hand); ein -es Kapital: een dood kapitaal, een kapitaal dat renteloos ligt; ein -er Ort: (fig.) eene doode (doodsehe) plaats, eene plaats waar volstrekt geen leven of vertier is; ein -es Pfand: (rcht.) een dood pand, een onderpand waarvan de houder het vruchtgebruik heeft; eine -e Sprache: eene doode taal, eene taal die bij geen hedendaagsch volk nog als volks-taal gesproken wordt; eine -e Wissenschaft: eene doode wetenschap; -e Züge, m. mrv.: (tig.) levenlooze trekken, gelaats-trekken zonder uitdrukking; 1 -geboren, bv. n.: doodgeboren; -schlagr, m.: doodslag, manslag, (fig.) moord; -schlager, m.: doodslager, (fig.) moordenaar. Tod'te [To'te], m. (-n; mrv. -n) en vr.: doode; das Reich der -n: het rijk der dooden. Zie Todten. tod ten [tö'ten], w. b. dooden (ook fig.); du solist nicht -: (bijb.) gij zult niet doodslaan; mit Gift -: met vergif dooden, vergeven; sein Fleisch -: (fig.)zijn vleesch dooden; die Zeit -: (fig.) den tijd dooden. |
Tod'ten ITo'ten), in Sam. I -acker, m.: dooden-akker, begraafplaats, kerkhof; -allein, bv. n. en bw.: (fam.) moederzielalleen; -amt, o.: (kkl.) lijkdienst, (ook:) zielmis; -anzeige, vr. (-anzeiger, m.gt;: sterflijst, necrologie; -asche, vr.: asch (stoffelijk overschot) der dooden; -bahre. vr.: lijkbaar, doodbaar; -begangniss Is!, o.: begrafenis; -beine, o. mrv.: doodsbeenderen; -beliebung, vr.: vrijwillige bijdrage voor de begrateniskosten der armen; -bericht, o.: doodbericht; -beschauer, m.: lijkschouwer; -beschauung, vr.: lijkschouwing: -beschwörer, m.: geestenbezweerder; -beschwörung, vr.: geestenbezwering; -blass, by. n.: doodsbleek; -blasse, vr.: doodsbleekheid; -bleich, bv. n.: doodsbleek; -biume, vr.: (pik.) goudsbloem (-blumen, vr. mrv.: 1. goudsbloemen, 2. kerkhofsbloemen, bloemen op de graven der afgestorvenen); -buch, o.: doodboek, register van overlijden; -erscheinung, vr,: geestverschijning, (fam.) spook; -erwecker, m.: opwekker van de dooden; -eule, vr.: (vog.) katuil; -tackel, vr.: lijktoorts; -faroe, vr.: lijkkleur, doodsbleekheid; -far'oen (-farbig), bv. n.: lijkkleurig, doodsbleek: -feier, vr.: uitvaart, lijkdienst, lijkplechtiglieid (die -feier begehen: de lijkdienst doen); -fiagge, vr.: vlag ter halver stok; -fleck, m.: doodvlak, doodvlek; -fleckig, bv, n : vol doodvlakken; -gruft. vr.: groeve, grafkuil, (fig.) grafgewelf, grafspelonk, (ook:) grafkelder; -gelaute, o.: gelui van de doodklok; -geleit, o.: lijkstoet; -gerath lt], o.: (het) noodige voor eene (de) begrafenis; -gerippe, o.: geraamte; -geruch, m.: lijk lucht; -gerüst, o.: «katafalk; -gesang, m.: lijkzang; -gesprach, o,: gesprek (samenspraak) der dooden; -gewand, o.: 1) doodhemd, 2) doodkleed, lijkkleed; -gewölbe, o.: grafgewelf, (fig.) grafkelder; -glöckchen, o. (-glocke, vr.): doodklok; -graber, m.: doodgraver; -gruft, vr.: groeve, grafkuil, (fig.) grafgewelf, graf-spelonk, (ook:) grafkelder; -grim, o.:(plk.) maagdenpalm; -haft, bv. n.: lijkachtig; -hand, vr.: hand van eenen (eene, der, de) doode, (fig.) ijskoude hand; -haus, o.: 1) sterfhuis, (dk.) huis der rouwe,2) lijkenhuisje, 3) doodkist, (fig.) graf; -hemd, o.: doodhemd; -hügel, m.: grafheuvel; -kalt, bv. n.: (fig.) ijskoud; -klage, vr.: weeklacht over iemands dood; -kleid, o.: 1) doodkleed, lijkkleed, 2) doodhemd; -knochen, m.: doodsbeen (als m. mrv.: doodsbeenderen); -kopf, in.: doodshoofd, (ins.) doodshoofd-vlinder, (schk.) caput mortuum; -körper, m.: lijk, (fig.) dood lichaam; -krampf, in.: (gnk.) rechtstijvigheid, (fig.) doodskramp, (ook;) mondklem; -kranz, m.: lijkkrans; -kraut, o.: (pik.) maagdenpalm; -lade, vr.: 1) graf, 2) doodkist; -lied, o.: lijklied, lijkzang: -liste, vr.: sterflijst;-mahl, m.: doodmaal, begrafenis-maal; -marsch, m.: lijkmarsch, treurmarsch; -mirte, vr.: (ï)lk.) maagdenpalm; -musik, vr.: treurmuziek; -opfer, o.: offerande voor de zielen der afgestorvenen; -orgel, vr.: (art.) orgelbatterij; -register, o.: 1) register van overlijden, (fig.) doodboek, 2) sterflijst; -reich, o.: (net) rijk der dooden ;-richter, m.: rechter over de dooden; -ruferin, vr.: (dk, en theo.) iongste bazuin, wekstem ter weder opstanding; -sarg, m.: Zie -lade ; -schau, vr.: lijkschouwing; -schauer, in.: lijkschouwer; -schein, in.; doodceel, akte (certificaat) van overlijden; -schiffer, m.: (fab.) veerman van de Onderwereld (Caron); -schlaf. m. (-schlummer, m.): Zie |
TODTENSCHMAUS.
TONNE.
839
|
Todesschlaf; -schmaus, m.: Zie -mahl; -statte, vr.: rustplaats der dooden (Zie -acker); -stein, m.: lijksteen, grafzerk: -still, bv. n.: doodstil; -stille, vr.: doodsche stilte, graf-stilte (in der -stille der Nacht: in het holst van den nacht); -tag, m.: (kkl,) Allerzielendag; -tanz, m.: (schl.) Doodendans, Doodenspiegel; -topf, m.: lijkbus; -trager, m.: (bii begrafenissen:) drager; -tuch, o.: doodlaken, lijkkleed; -uhr, vr.: (ins.) tikkertje (een houtwurm); -urne, vr.: lijkbus; -vogel, m.: (vog.) katuil; -vögelchen, o.: (ins.) sfinx (een avondvlinder); -wache, vr.: bewaking van een lijk; -wagen, m.: lijkwagen; -welt, vr.: dooden-wereld, (het) rijk der dooden; -zahl, vr.: aantal dooden; -zettel m.: Zie -liste : -zug, m.: lijkstoet. Töcl'ter [Tö'terl, m. (-s; mrv. -): dooder. tödt'lieli, bv. n.: Zie töfllicli. Tüd'tuiig: [Tö tung], vr.: dooding; -des Fleisches: dooding des vleesches. Tof, m. (-s): (min.) tufsteen; I -stein, m.: tufsteen. TöfTel, m. (-s): (als mans-naam:) Christoffel; (fig. stoffel, lummel. To'sa, vr. (mrv. To'gen): toga. Toilette, vr.: I) toilet, kleeding; 2) toilet-spiegel, toilet-tafel; 3) kap-doos. Toiletten, in Sam. I -kastchen, o.: kapdoos; -spiegel, m.: toilet-spiegel. Tokai'er, m. (-s): (llongaarsche wijnsoort:) tokajer; I -wein, m.: tokajer-wijn. tolerant', bv. v.: verdraagzaam; Toleranz', vr.: verdraagzaamheid, tolerantie. toll, bv. n.: 1) gek; 2) dol, razend; wie -: 1) als gek, 2) als razend; - und vqll: (spr.) zoo dronken als eene tol; das ist zu -: dat is te gek; er macht es zu -: hij maakt het te gek (te bont); Einem den Kopf - machen: iemands hoofd gek maken; Einen - machen: iemand razend maken; das ist zum - werden: 1) dat is om gek te worden, 2) dat is goed om iemand razend te maken; I -apfel, m.: (pik.) dol-appel; -beere, vr.: (pik.) bella-aonna; -dreist, bv. n.: verregaand vermetel; -fuss, m.: horrelvoet, (pop.) paar-depoot; -haus, o.: gekkenhuis;-hausler, m.: gek; -heit, vr.: 1) gekheid, 2) dolheid; -kerbel, m.: (pik.) dolle kervel;-kirsche, vr.: (pik.) belladonna; -kopf, m.: driftkop; -köpfig, bv. n.: doldriftig;-körner, o. mrv.: Levantijnsche bessen; -kraut, o.: (pik.) bilzenkruid; -kühn, bv. n.: waaghalzig (Zie ook -dreist); -kühnheit, vr.: 1) waaghalzigheid, 2) verregaande vermetelheid; -lilie, vr.: (pik.) witte waterlelie; -sinn, m.: dolzinnigheid; -sinnig, bv. n.: dolzinnig; -sucht, vr.: Zie -heit: -wurm, m.: (bij honden:) worm onder de tong (den -wurm haben: fig.: stapelgek zijn, dol zijn); -wurzel, w ; (pik.) belladonna; -wuth lt], vr.: dolheid, hondsdolheid, (fig.) dolle woede, razernij. Tol'le, m. (-n; mrv. -n) en vr.: krankzinnige: (fara.) (m.) gek, (vr.) gekkin, i vr.: kuif; (ook:) geplooide borststrook, geplooide rand. tollen, w. o. h.: gek zijn (ook fig.). |
Tol'patseh, m. (-es; mrv. -e): I)(mil.) tolpatsj (d. i. Hongaarsch infanterist); 2) (fig.) hosklos, lomperd, lompe vlegel, stommerik, stoffel, lummel. Töl'pel, m. (-s ; mrv. -): 1) boomtronk; 2) Zie Tolpatüieh no. 2; I -haft, bv. n.: Zie tolpiscli; -jahre, o. mrv.: jaren der onervarene jeugd (in den -jahren sein: nog jong en onbedreven zijn). Tölpelei', vr.: 1) domme streek, dommigheid, 2) onbehouwenheid, lompheid; töl'peln, w. o. h.: 1) lomp en onbehouwen zijn, 2) dommigheden begaan, zich stof-felachtig gedragen; töl'piscn, bv. n.: 1) lomp en onbehouwen, 2) dom, stoffel-achtig, 3) jong en onbedreven. Tom'baek, m. (-s): spinsbek, pinsbek; tom'backen, bv. n.: van spinsbek. Ton, m. (-es, -s; mrv. Tö'ne): toon (der stem), stembuiging; (muz.) toon, (ook:) noot; (tik.) klemtoon; (ng.) klem, nadruk; (schl.) toon; den - angeben: (muz.) den toon aangeven, (fig.) den toon geven; aus einem hohen -e reden: op (een) hoogen toon spreken; den - iindern (aus einem andern -e reden): een anderen toon aanslaan, (fig. fam.) uit een ander vaatje tappen; ein Mann von gutem -e: een man van levens-toon; I -abstand, m.: (muz.) interval; -angeber, m.: toongever; -art, vr.: (muz.) toonzetting; -bühne, vr.: orkest; -fall, m.: toonval, cadans;-tolge, vr.: (muz.) gammen (mrv.);-fuss, m.: maat, metrum: -gerath ftl, o.: muziek-instrument; -kunde, vr.: toonkunst; -kundig, bv. n.: in de muziek ervaren; -kunst,vr.:toonkunst; -künstler, m.: toonkunstenaar, musicus; -künstlerin, vr.: (Fr.) musicienne; -lehre, vr.: klankleer; -leiter, vr.: (muz.) toonladder, toonschaal; -loch, o.: klankgat (in eene fluit); -los, bv. n.: toonloos ;-mass, o.: (muz. en tik.) maat; -messer, m. : klankmeter; -messung, vr.: (tik.)prosodie; -reich, bv. n.: (fig.) rijk aan maatgeluid; -reihe, vr.: Zie -folge; -satz, m.: toonzetting; -schluss, m.: cadans, toonval; -schlüssel, m.: (muz.) sleutel; -schrift, vr.: notendruk, notenschrift; -setzer, m.: toonzetter, componist; -setzung, vr.: toonzetting; -silbe, vr.: den klemtoon hebbende lettergreep; -sinn, m.: aanleg (roeping, gevoel) voor de muziek; -spiel, o.: 1) muziek, 2) concert; -spieler, m.: toonkunstenaar, musicus; -stück, o.: muziekstuk; -veranderung, yr.: verandering van toon, toonschakeering; -verhalt, m. (-verhaltniss [nisl, vr.): rhythmus; -verstandig, bv. n.: muzikaal; -werkzeug, o.: muziek-instrument; -wissenschaft, vr.: theorie der toonkunst; -zeichen, o.: (tik.) toonteeken. tö'nen, w. o. h.: klinken; (fig,) schallen; -machen: doen klinken, (fig.) doen schallen. To'nika, vr.: (muz.) grondtoon; (gnk.) toongevend middel. to'niseh, bv. n.: (gnk.) toongevend; -es Mittel: toongevend middel. Ton'ka, in Sam. I -bohne, vr.: tonca-boon. Tonnage (spreek uit: ton-naazj), yr.: (van schepen:) tonnenmaat; (de belasting daarvoor:) tonnengeld. Tönn'elien. o. (-s; mrv. -): tonnetje. Ton ne. vr.: ton, vat; eine - Bier: |
TONNEN.
840
TOSEN,
|
een vat bier; in -n füllen: tonnen, in tonnen doen; ein Schiff von hundert -n ; een schip van honderd ton (inhouds-ruimte); eine - Goldes: eene tonne gouds (d. i. honderd duizend gulden); leere -n geben grossen Sehall: (spr.) leege vaten maken het grootste leven. Ton'nen, in Sam. I -band, o.: hoepel (om ton of vat); -betrag, m.: (van een schip:) tonnenmaat; -boelen, m.: bodem (van ton of vat); -boje, vr.: tonneboei; -butter, vr.: tonnenboter; -förmig, bv. n.: tonvormig; -fracht, yr.: (kpv.) vrachtprijs per ton; -gehalt, m.: Zie -betrag:; -geld, o.: tonnengeld; -gewölbe, o.: tonvormig verwulfsel; -haringe, m. mrv.: pekelharing; -hecht, m.: (in pekel) ingemaakte snoek; -holz, o.: duighout; -honig, m.: vathonig (honig in vaten of tonnen); -inhalt, m. (-mass, o.): Zie -betrag; -pech, o.: zwarte pek (pek in tonnen of vaten); -reif, m.: Zie -band; -stab, m.: duig (van ton of vat); -waaren, vr. mrv,: ton-nengoed (enk.), in tonnen of vaten gepakt goed (enk.), (inz.) ingemaakt goed (enk.): -weise, bw.: per ton, bij de ton, bij het vat; -zeichen, o.: tonneboei. Tonsur', vr.: (kkl.) tonsuur (1. kruinschering; 2. geschoren kruin; -trager, m.: getonsureerde: tonsurirt lie], bv.n.: geton-sureerd, bw.: met de tonsuur, meteen geschoren kruin; der -e: de getonsureerde. Tonti'ue, vr.: tontine (1. onderling lijfrentenfonds waarvan de uitkeeringen grooter worden hoe meer deelhebbers er sterven; 2. loterij waarin de bij elke trekking inblijvende nommers telkens een hooger bedrag moeten bijpassen) Tonti'nen, in Sam. I -theilnehmer [t], m.: deelnemer aan eene tontine. Topas', m. (-es; mrv. -e): (min.) topaas; I -fels, m.: topaasrots; -fluss, m.: valsche (onechte, nagemaakte) topaas; -krystall, o.: Boheemsch kristal. Topenant', vr.: Zie Topuenant. Topf, m. (-es; mrv. Töp'fe): pot, aarden pot; papinianischer -: ketel van Papin; in Tbpfe thun : in potten doen; der - lacht über den Kessel: (spr.) de pot verwijt den ketel dat hij zwart is: es ist noch nicht im -e, worin es kochen soil: (spr.) het is nog niet in het vat, waarin het zuren moet; | -asche, vr.: pot-asch; -blume, vr,: (tnb.) potbloem; -brett, o.: pottenplank, pottenrek, keu-kenrek; -butter, vr.: potboter; -deckel, m.: potdeksel; -gewacns, o.: (tnb.) potplant; -glasur, vr.: verglaassel;-gucker, m.: pottenkijker, keukenpiet, janhen; -kase, vr.: potkaas; -kuchen, in.: (kkk.) koek in den pot; -lecker, m.: 1) pannen-likker, 2) snoeper; -mairan (-majoran), m.: (pik.) pot-marjolein; -markt, m.: pot-tenmarkt; -nascher, m.: Zie -lecker; -rosinen, vr. mrv.: pot-rozijnen; -scherbe, vr.: potscherf; -schlecker, m.: Zie -lecker; -stein, m.: (min.) tufsteen; -stollen, m.: poot van een (den) pot; -stürze, vr.: potdeksel. Ttfpfchen, o. (-s; mrv. -): potje. TcSpTer, m. (-s; mrv. -): pottenbakker; I -arbeit, vr.: 1) pottenbakkerswerk, 2) aardewerk, steengoed; -erde, vr.: pottenbakkers-klei; -erz, o.: (min.) lood-erts; |
-geschirr, o. (-gut, o.): aardewerk, steengoed; -handwerk, o.: pottenbakkers-ambacht ; -ofen, m.: pottenbakkers-oven; -scheibe, vr.: pottenbakkers-schijf; -thon, m.: Zie -erde ; -waare, vr.: aardewerk, steengoed; -werkstatte, vr.: pottenbakkerij (de werkplaats); -zeug, o.: Zie -waare. Töpferei , vr.: 1) pottenbakkers-ambacht; 2) pottenbakkerij (de werkplaats); 3) aardewerk, steengoea. Itöp'fern, bv. n.: aarden. Itöp'fern, w. o. h.: pottenbakken. Toph, m. (-s): Zie Tof. to'pisch, bv. n.: (gnk.) uitwendig, plaatselijk. phisch. Itopp, tsw.: top ! ITopp. m. (-es, -s; mrv.-e): top; vor - und Takel sein: (zeew.) voor top en takel liggen; vor - und Takel treiben: (zeew.) voor top en takel drijven; I -reep, o. (-reif, m.): topreep; -segel, o.: topzeih top pen, w. d.: (zeew.) toppen, optop-pen; I w. o. h.: 1) onder handslag „top!quot; zeggen, toeslaan, aannemen, 2) toestemmen, toegeven. Toppenant', vr.: (zeew.) toppenant. Torf, m. (-es, -s; mrv. -e): turf; - stechen: turf steken; - graben: turf graven; I -artig, bv. n.: turfachtig;-asche, vr.: turf-asch; -boden, vr.: 1) veengrond, 2) turfzolder; -feuer, o.: turfvuur: -feue-rung, vr.: (het) turf stoken; -gewölbe, o.: turfpakliuis; -grab er, m.: turfgraver; -graberei',vr.: vervening, (het) turfgraven; -grube, vr.: veenput; -handier, m.: 1) veen-boer, 2) turfboer; -heide, vr.: (pik.) wilde rozemarijn; -kohl, vr.: turfkool; -land, o. (-moor, o.): veenland, veen ; -scheuer, vr.: turfschuur; -söller, m.: turfzolder; -spaten, m.: turfgravers-spade; -stecher, m.: turfsteker; -stelle, vr.: veenplaats; -stücke, o. mrv. : turven. torfen, w, b.: (akk.) met veenaarde bemesten. tor keln, w. o. h.: (fam.) sukkelen (met vallen en opstaan voortloopen). strompelen. Tormentil', yr. (ook: -wurz, vr.): (pik.) tormentilkruid. Torn, in Sam. I -holz, o, (zeew.) vlot, houtvlot; -taue, o. mrv.: torntouwen (van een op stapel staand schip). Tornis'ter, m. (-s; mrv. -): reiszak; (mil.) ransel. Torpe do, m.: (visch:) beef-rog; (on-derzeesch helsch werktuig:) torpedo; I Torpe'der, m.: (mar.) torpedo-boot; torpe-di'ren lie], w. b. : met torpedo's werken om te vernielen. Tort, m. (-es); 1) verongelijking; 2) nadeel, schade; 3) (rent.) prejudicie. Tört'chen. o. (-s; mrv. -): taartje. Tor'te, vr.: taart. Tor ten. in Sam. I -backer, m.: pasteibakker; -pfanne, vr.: taartpan; -teig, m.: taartendeeg. Tortur', vr.: 1) pijnbank, 2) marteling. to'sen, w. o. h.: loeien, bulderen, bruisen; (fig.) razen. |
TRaGERIK
841
TOSKANA.
|
Tonka na, o. (- nens): (adk.) Toskane; T oska'ner, m. (-s; mrv. -); Toskaner; Toska'nerin, vr. (mrv. -nen): Toskaan-sche; toska'nisch, bv. n.: Toskaansch. total', bv. n.: totaal, geheel; I -sum-me, vr.: totaal bedrag, (het) totaal, tot, bv. n. en bw.: Zie todt. TotalitJit1, vr.: totaliteit. To'te. Tö'ten, To'ten, Töter, Tö tung. Zie al die woorden met ..dt in het midden. Tou'kan, m. (-s; mrv. -e): (vog.) Bra-ziliaansche ekster, Toupee' (Toupet ), o. (-es, -s; mrv. -e): toepetje, pruikje, toertje; I -kamm, m.: kappers-kam. toupiren [pie], w. b.: een toertje lt;een pruikje) opzetten. Tourmalin', m. (-s): (min.) turma-lijn. Toxikolog:', m. (-en; mrv. -en): kenner van (schrijver over) de vergiften; Toxikologie', vr.: leer der vergiften; Tox'ikum, o. (-s; mrv. To'xika): vergif. Trab, m. (-es, -s): draf; im vollen -e: in vollen draf; einen - gehen: draven, op een draf loopen; im -e reiten : in eenen draf rijden; ein Pferd in - setzen: een paard in den draf brengen. Trabant', ra. (-en; rarv. -en): trawant, hellebaardier van de lijfwacht; (str.) wachter, satelliet, maan. Traban'ten, in Sam. | -spiess, m.: hellebaard. tra'ben, w. o. s.: draven; I w. b.:doen draven, (fig.) afdraven. Trab'er, ra. (-s; mrv. -): draver, harddraver. Trab'er, vr. mrv.: Zie Trester; wer sich unter die - mengt, den tressen die Saue: (spr.) waar men race omgaat, wordt men mee besmet, (ook:) waar men mee verkeert, wordt men mee geëerd; I -bier, o.: dun bier; -grube, vr.: moutkuip; -tonne, vr.: spoelingvat. Tracht, vr.: 1) dracht, kleederdracht; 2) drachtigheid (van dieren), dracht; 3) aantal te gelijk rondgediend wordende gerechten; 4) vracht; eine - Obst: eene (wagen-) vracht fruit; eine - Schlage (eine - Prügel): (fig. fain.) een pak slaag; 5) (akk.) opbrengst, beschot; die jahr-liche - eines Feldes: het jaarlijksch beschot van eenen akker; I -garn, o.: (vv.) zegen, sleepnet. trach ten, w. o. h.: trachten; nach «twas -: naar iets trachten, iets najagen; Einem nach dein Leben -: iemand naar het leven staan, het gemunt hebben op iemands leven. . trttch'tig, bv. n.: (van dieren:) drachtig; I -keit, vr.: drachtigheid. Tradition', vr.: traditie, overlevering; traditionell', bv. n.: traditioneel, traf: Zie treffen. |
Trag, in Sara. I -altar, m.: draagbaar altaar; -ast, ra.: overgelaten gedeelte van een gekapten boomtak; -auge, o.: (tnb.) vruchtknop; -bahre, vr,: berrie, draagbaar; -balken, m.: draagbalk: -bar, bv.n.: draagbaar, (fig.) vruchtbaar; -barkeit, yr.: draagbaarheid, (fig.) vruchtbaarheid ; -baum, m.: draagboom, boom eener berrie, enz., (bwk.) draagbalk, (pik.) vruchtdra-grende boom; -bock, m.: paard (d. i. stut-schraag onder de onderlagen van een bed); -fahigkeit, vr.: draagkracht (van een schip), dracht (van een vuurwapen); -himmel, m.: draaghemel; -knospe, vr.: vruchtknop; -korb, ra.: draagmand (raand die men op den rug draagt); -lohn, m.: draagloon; -riemen, ra.: draagriem;-sack, ra.: (ontl,) baarmoeder; -schaf, o.: ooi, (inz.) drachtig schaap; -sessel, ra.: draagstoel, palankijn; -spritze, vr.: handbrandspuit; -stein, m.: (bwk.) draagsteen; -stuhl, ra.: Zie -sensei; -stütze, vr. (-werk, o.): stut, schoor; -zeit, vr.: tijd der dracht. Zie ook Trage in Sara. Trag. in bain. I -heit, vr.: traagheid, (nat.) werkeloosheid, inertie; -heits-kraft (-kraft), vr.: doode kracht, werke-looze kracht, (Lat.) vis inertiae. Trasant', ra. (-es, -s): dragant (gora); I -staude, vr. (-strauch, ra.): boksdoorn-struik. trag bar, bv. n.: draagbaar, te dragen, gedragen kunnende worden (ein noch -es Kleid: een kleedingstuk dat |inz.: eene japon die] nog voegzaam gedragen kan worden; I -keit, vr.: draagbaarheid. Tra'ge, vr.: drager (ieder voorwerp, dat dient, om de zwaarte van iets anders te dragen, b. v. berrie, draagbalk, draagmand, enz.); I -balken, m.: draagbalk; -band, ra.: 1) draagband, 2) draagriem; -orgel, vr.: draagbaar orgel, handorgel; -pfeiler, ra.: draagpijler, (tig.) steunpilaar; -stute, vr.: drachtige merrie; -zweig, ra.: vruchtdragende boomtak. Zie ook Trag in Sara. trü'ge. bv. n.: traag; .(nat.) werkeloos, inert. tra'gen, w. o. h. onr.: (tragst, tragt; trug; getra'gen): (van vuurwapenen:) dragen; (van dieren:) drachtig zijn; diese Flinte triigt weit: dit geweer draagt ver; diese Hündin triigt: deze teef is drachtig, deze teef moet jongen. I -, w. b. onr.: 1) dragen; auf dein Kopte -: op het hoofd dragen; auf den Schultern -: op de schouders dragen, (fig.) op den rug dragen; den Arm in einer Binde -: den arm in eenen (draag-)band dragen; eine Perrücke und einen Degen -: eene pruik en een degen dragen; Leiden -: lijden dragen; die Kosten von etwas -: (fig.) de kosten van iets dragen, iets bekostigen: Einen auf den Handen -: (fig.) iemand op de _ handen dragen; schone Früchte (pik. en fig.) schoone vruchten dragen; Zinsen renten dragen, interest geven; 2) (fig.) etwas auf Rechnung -: iets op rekening stellen: die Xase noch -: hoog in zijne wapens zijn, trotsch zijn; dieses Gurtragt ein Jahr ins andere so und so viel: die bezitting brengt het eene jaar door het andere zoo en zoo veel op; eine Krank-heit davon -: eene ziekte opdoen, (fara.) eene ziekte oploopen. I sich -, onr. w. w. wie tragt er sich: wat draagt hij?, hoe gaat hij gekleed?; er tragt sich gut: hij gaat goed gekleed, hij kleedt zich niet smaak. Trager, ra. (-s; rarv.-): drager(1.dragende raan, 2. Zie Trage); der - eines Wechsels: (kph.) de houder van eenen wissel; / -lohn, ra.: draagloon. Tra'gerin. vr. (rarv. -nen): draagster; (bwk.) stutbeeld. |
TRASSANT.
TRAGI.
842
|
tragi, in Sam. I -komisch, bv. n.: tragi-komisch; eine -komödie, vr.: een blij-eindend treurspel. Tra'siker, m. (-s; mrv. ): 1) treurspeldichter, treurspelschrijver; 2) treurspel-speler; 1 tra'gisch, bv. n.: tragisch, treurig. trR^'lich, bv, n.: draaglijk, te dragen; I -keit. vr.: draaglijkheid. Trag linjj, m. (-es, -s; mrv. -e): (i'am.) luiwammes, luilap. Tragö'cle, m. (-n; mrv. -n): Zie Tragi ker. Tragö'clie, vr.; tragedie, treurspel. Tragü'clieii, in Sam. I -dichter, m.: treurspeldichter; -schreiber,m.: treurspelschrijver; -spieler, m.: treurspel-speler; -spielerin, vr. (mrv. -nen): treurspel-speelster, (Fr.) tragédienne. Train, m. (-es, -s; mrv.-e): (art.) trein. Trak'tament, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) behandeling; 2) traktatie (onthaal; ook: lekkernij); 3) traktement, loon. Traktat', ra. (-es, -s; mrv. -e): (stk.) traktaat, verdrag, overeenkomst; Trak-tat'chen, o. (-s; mrv. -): traktaatje, godsdienstig vlugschriftje. trakti'ren [tie|, w. b.: 1) behandelen; 2) trakteeren, onthalen. Tral'je, vr.: tralie; Tral'jenwerk, o.: I) traliewerk, 2) rasterwerk. trlil'lern, w. b.: 1) neuriën; 2) (pop.) lollen. Tram, m. (-es, -s; mrv. -): balk;(wev.) inslag; I -seide, vr.: (wev.) inslagzijde. TrJi'mel, m. (-s; mrv. -): Zie de spelling Tremel. Trami'ner, m. (-s): Traminer-wijn. Tram'pe, vr.: 1) pootstok; 2) pïomp-stok; 3) Zie Trampel. Tram pel, ra. (-s; mrv. -): (tam.) hosklos, onbehouwen mensch; I -thier [tl, o.: dromedaris. traiii peln (tram pen), w. o. h.: trappelen, met de voeten stampen. Trandelei', vr.: getreuzel; tran'del-haft, bv.n.: treuzelachtig, treuzelig; Tran'-delhaftigkeit, vr.: treuzelachtigheid; tran'-deln, w. o. h.: treuzelen; Tran'dler, m. (-s; mrv. -): treuzelaar; Trand'lerin, vr. (mrv. -nen): treuzelaarster. itrank: Zie trinken. ITrank, m. (-es; mrv. Tran'ke): drank; (gnk. en pha.) drankje; (voor varkens:) spoeling; Speise und spijs en drank, eten en drinken; I -fass, o.: drinkensbak; -opfer, o.: drank-offer;-steuer, vr.: drankbelasting; -tonne, vr.: spoelington, spoe-lingvat. Trank, in Sam. I -fass, o.: drinkensbak; -gebiss, o.: geschakeld mondstuk (bit waarmee het paard drinken kan); -herd, rn.: vinkenbaan bij eene drenkplaats; -rinne, vr. (-trog, m.): drenkplaats, drinkensbak. TrRnk'ehen, o.: drankje. Itran ke : Zie trinken. ITrün'ke, vr.: drenkplaats, wed. tran ken, w. b.: drenken (te drinken geven aan); (pik.) besproeien; das Papier -: (typ.) het papier netten (natten); an der Brust -: zoogen (laten zuigen, de borst geven aan); 2) doorweeken; (schk.) verzadigen. trann, in Sam. I -alpi'nisch, bv. n,; |
(adk.) Trans-alpijnsch; -atlan'tisch, bv. n.: (adk.) trans-atlantisch, overzeesch. Zie overige Sam. hieronder. Transcliee', vr.: (rail.) loopgraaf, tran'seken, w. o. s. en h.: (pop.) hosklossen. Transcliir' [schier], in Sam. I -brett, o.: voorsnij-plank, voorsnij-bord; -messer, o.: voorsnij-mes, (tam.) vleeschmes. transehi ren [schie], w. o. h. en w, b.: (kkk.) voorsnijden; (fig. fam.) opsnijden. Tran'sit, m. (-s): Zie Transito, transitiv', bv. n.: (tik.) overgankelijk^ eenen vierden naamval regeerend. Tran sito, m. (-s): (kph.) doorvoer: I -güter, o mrv.: doorvoer-goederen; -handel, m.: doorvoerhandel, transitohandel; -zoll, ra.: doorvoerrecht (d. i. belasting op den doorvoer). transito'riseh, bv. n.: overgangs-, als overgang dienende; (fig.) voorbijgaand. Transllokation', vr.: verplaatsing; -loci'ren [ie], w. b.: verplaatsen. transpada'niseh, bv.n.: (adk.)Trans-padaansch. Transparent', o. (-es, -s; rarv. -e): transparant. 1 bv. n.: doorschijnend. transpiriren [rie], w. o. h.: tran-spireeren. Transport', m. (-es, -s; -e): vervoer, transport; (rcht,) overdracht; I -kosten, vr. rarv.: kosten van vervoer, (rcht.) kosten van overdracht; -schilt', o.: transportschip. Transporteur', ra. (-s; mrv. -e): (wsk.) hoekmeter, transporteur. transporti'ren [tiel, w. b.: vervoeren, transporteeren; (rcht.) overdragen. transrhena'niseli, bv. n.: (adk.) Trans-rhenaansch. Traiissiibstantiation', vr.: (kkl.) transubstantiatie. Transversale, vr.: transversaal. Transylva'nien, o. (-s): (adk.) Tran-sylvanië (d. i. Zevenbergen); Transylva -nier, ra.: Transylvaniër(d.i. Zevenberger); Transylva'nierin, vr. (rarv. -nen): Transyl-vaansche (d. i. Zevenbergsche); transyl-va'nisch, bv. n.: Transylvaansch (d. i. Zevenbergsch). Trant, ra. (-es, -s; mrv. -e): trant, manier. Trapez', ra. (-es; rarv. -e): (wsk.) trapezium, (fam.) trapeze; I -ahnlich (-förraig), bv. n. in de gedaante (in den vorm) eener trapeze. Itrapp, tsw.: klos! I -, ra. (-es, -s; rarv. -e): zware tred, hosklos-voetstap. ITrapp, in Sam. I -gans, vr.: (vog.) trapgans. Trap'pe, vr.: 1) voetstap, afdruksel van den voet, voetspoor; 2) valknip, (toeslaande) val; in einer - tangen: in eene val vangen; 8) (vog.) trapgans (Trap' pen-büch'se, vr.: jag.: trapganzenroer). trap'peln, w. o. h.: trappelen; trappen, w. o. h.: trappen, hosklossig stappen; Trappist', ra. (-en; rarv. -en): Trappist, monnik van de Trappisten-orde. Trass, ra. (-es): (ratsl.) tras, trassteen, tufsteen. Trassant', ra. (-en: rarv. -en): (kph.) trekker (van eenen wissel); Trassat', ra. |
TRAUFNASS.
TRATSCHEN.
843
|
(-en; mrv. -en): betrokkene (op wien de wissel getrokken is); Trassent', m. (-en; mrv. -en): Zie Trassant; trassi'ren [sie], w. o. h. en w. b.; ,(kph.) trekken (- auf: op); Trassi'rer [siej, m. (-s; mrv. -): Zie Trassant. trat'schen, w. o. h.: (pop.) kletsen, babbelen. Tratt, in Sam. I -stein, m.: grenssteen. Trat'te, vr.: (kph.) traite, wissel; Trat'tenbuch, o.: (kpn.) wisselboek. Trau, vr.: (het) trouwen, (het) huwelijk; I -altar, m.: huwelijks-altaar; -brief, m.: trouwceel, huwelijks-certificaat; -ge-bühr, vr. (-geld, o.): trou^ykqsten (mrv.); -gesang, m. (-lied, o.): bruiloftslied;-rede, vr.: (kkl.) tot het bruidspaar gerichte toespraak; -ring, m.: trouwring; -schatz, m.: oruidschat; -schein, m.: Zie -brief; -sinn, m.: trouwhartigheid. Traub'clien, o. (-s; mrv. -): 1) trosje; 2) druifje; 3) (hik.) druifgezwel. Trau'be, vr.: 1) tros; 2) druif; -n lesen: druiven plukken; 3) eine - von Bienen : een zwerm bijen. Tran'bcn, in Sam. I -abfall, m.: overschot van uitgeperste druiven; -apfel, m.: zijden hempjo (eene fijne appelsoort); -artig, bv. n.: druifachtig; -beere, vr.: wijndruif; -blut, o.: (dk.) druivenbloed (d. i. wijn); -bohrer, m.: drilboor; -formig, bv. n.: trosvormig; -gebirge, o.: wijnberg; -gelander, o.: latwerk voorde ranken van een druivenwingerd; -geschwulst, vr.: (hik.) druifgezwel; -gott, m.: (fab.) god van den wijnstok, god van den wijn (Bacchus); -hagel, m.: (art.) schroot; -haut, vr. (-hautchen, o.): (ontl.) druifvlies (van het oog); -hülse, vr.: druiveschil; -kamm, m.: steel van een druiventros; -kern, m.: druivepit; -kraut, o.: (pik.) am-broziuskruid, (ook:) jeruzalems-eik; -lese, druivenpluk, druiven-oogst; -reich, bv. n.: 1) rijk aan trossen, 2) rijk aan druivon; -saft, m.: druivensap, (fig.) druivennat (d. i. wijn): -schuss, m.: (art.) schroot, (ook:) schot met schroot; stein, m.: druivepit; -stengel, m. (-stiel, m.): Zie -kaïiini; -stock, m.: (pik.) wijnstok; -treter, m.: druiventrapper; -zeit, vr. : druiventijd^ tijd van den druiven-oogst. tran'bi^, bv. n.; 1) aan trossen groeiende, 2) vol trossen, 3) vol druiven. traub'licli, bv. n.: trosachtig, trosvormig. Itran'en, w. b.: trouwen, in den echt verbinden; sich - lassen: trouwen, in het huwelijk treden. jtrau'en, w. o. h. [31: vertrouwen; Einem -: iemand vertrouwen; Einem nicht -: iemand niet vertrouwen; einer Sache -: iets (eene zaak, een ding) vertrouwen; - auf: vertrouwen op, zich verlaten op; trau, schau wem: (spr.) vertrouwen is goed, maar weet wien ge t doet; | sich -, w. w. [31: durven; ich traue mir nicht weg: ik durf niet weggaan. Zie getrauen (sicli). Trau' er, yr.: rouw; - anlegen: in den rouw gaan; in - gehen (- tragen): in den rouw zijn; die - einer Wittwe: de wedu-wenrouw; die tiefe -: de zware rouw; die halbe de lichte rouw; I -anzeige, vr.: doodbericht, kennisgeving van overlijden; |
-anzug, in.: rouwgewaad; -baum, m.: (pik.) treurboom; -begangniss [nisj, o.: begrafenis-plechtigheid; -oild, o.: (dk.) beeld der rouwe ; -binde, vr.: rouwband; -bliek, m.: droeve blik; -birke, vr.: (pik.) treurberk; -botschaft, vr.: doodtijding, (fig.) treurige tijding; -bühne, vr.: katafalk; -degen, m.: met rouwfloers omhangen degen; -tackel, vr.: lijktoorts; -fahne, vr.: zwarte vlag; -fall, m.: 1) sterfgeval, 2) treurig geval; -flor, m.: zwart krip, rouwfloers; -gedicht, o.: 1) lijkdicht, 2) treurdicht^ elegie;-gefolge, o.: begrafenis-stoet. lijk-stoet; -geiuhl, o.: treurig gevoel, (tig.) treurige gewaarwording; -gelaute, o.: gelui van de doodklok; -geleit, o.: lijk-stoet; -ge^range, o.: lijk-staatsie, plechtige begrafenis;-gerust, o.: katafalk; -gesang, m.:lijkzang, treurzang; -geschichte, vr.: 1) treurige geschiedenis, 2) treurig verhaal; -geschrei, o.: luid ge wee-klaag, luid gejammer; -gesicht, o.: treurig gezicht; -geton, o.: Zie -gelaute;-gewand, o.: rouwgewaad; -glocke, vr.: doodklok; -haube, vr,: rouwmuts; -haus, o.: sterfhuis, huis der rouwe; -hut, m.: 1) rouwhoed, 2) hoed met een rouwband; -jahr, o.: rouwjaar; -kappe, vr.: rouwkap, zwarte kap; -klage, vr.: wee-klacht,gewee-klaag; -kleid, o.: rouwgewaad (-kleider tragen: in den rouw zijn); -kleidung, vr.: rouwgewaad; -kutscne, vr.: 1) lijkkoets, lijkwagen, 2) rouwkoets; -laut, m.: droef geluid, droeve klank; -lettern, vr. mrv.: (typ.) vette letters; -mahl, o.: doodmaal, begrafenis-maal; -mantel, m.: rouwmantel, zwarte mantel; -marsch, m.: treurmarsch; -mare, vr.: Zie -botschaft; -musik, vr.: treurmuziek; -nachricht, vr.: Zie -bot-seliaft; -nadel, m.: zwarte speld;-ordnung, vr.: regeling van den rouw, bepaljng omtrent den rouw;-papier, o: rouwpapier, papier met rouwranden; -pferd, o.: met een rouwkleed behangen paard, paard voor de lijkkoets; -post, vr.: Zie -botschaft; -nutz, m.: rouwgewaad; -rede, vr.: lijkrede; -ring, m.: rouwring; -ross, o.: Zie -pfercl; -schleier, m.: rouw-sluier; -schnallen, vr. mrv.: rouwgespen; -spiel, o,: (tnl.) treurspel (-spielartig, bv. n.: tragisch; -spieldichter, m.: treurspeldichter); -stimme, vr.: droeve stem, sombere stem, (tig.) graf-stem; -stuck, o.: (tnl.) treurspel, (fig.) aandoenlijk stuk; -taube, vr.: 1) treurende duif, 2) zwarte duif; -ton, m.: treurtoon; -tuch, o.: rouw-laken, lijkkleed; -voll, bv. n.: 1) allertreurigst, 2) diep in rouw gedompeld; wagen, m.: 1) lijkwagen, lijkkoets, 2) rouwkoets; -zimmer, o.: met rouwfloers behangen vertrek; -zug, m.: lijk-stoet. trau'ern, w. o. h.: 1) treuren; 2) rouwen, rouw dragen, in den rouw zijn; tiet' -: zwaar in den rouw zijn; - um seinen Vater (- über seinen Vater, -wegen seines Vaters): in den rouw zijn over zijnen vader. Trauf, in Sam. i -bad, o.: druipbad, stortbad; -baum, m.: boom aan den buitenkant van een bosch; -bohrer, in.: drilboor; -dach, o.: druipdak, (de) drop van een dak; -fass, o.: regenwaterton, regenton; -haken, m.: dek-lat (langs een dak), waterbord; -kraut, o.: (pik.) muurkruid. murik, muur; -nass, bv. n.: druipnat; |
TRAUFPLATTE.
844
TREIBELEÜTE.
|
-platte, vr.: Zie -dach; -recht, o.: recht yan afwatering; -rinne, vr.: dakgoot; -röhre, vr.: gootpijp; -stein, m.: druipsteen (onder eene dakgoot); -wasser, o.: dakwater; -wein, m.: lekwijn; -ziegel, m.: dakpan. Trau'fe, vr: druiping, (de) drop, dakdrop; (fig.) goot; aus dem Regen m die - kommen: (spr.) uit den regen in den drop komen. trftuTeln, w. o. h. en w. b.: droppelen, druppelen. trau fen, w. o. h.: druipen. tramp;u'fen, w. b.: Zie traufeln. trau licli, bv. n.: gemeenzaam, (fam.) familiaar; | -keit, vr.: gemeenzaamheid, (fam.) familiariteit. Traulis'mus, m. (-): (het) lispen. Traum, m. (-es, -s; mrv. Trau'me): droom; Einem aus dem -e helfen: iem. uit den droom helpen; das ist ihm nie im -e eingefallen: (fam.) dat zal hij wel nooit gedroomd hebben; Traume sind Keime: (spr.) met droomen valt niet te spotten; Traume sind Schaume: (spr.) droomen zijn bedrog; I -ausleger, in.: droom-uitlegger, droomverklaarder; -aus-legung, vr.: droom-uitlegging, droomverklaring; -bild, o.: droombeeld, hersenschim; -buch, o.: droomboek; -deutekunst, vr.: kunst om droomen uit te leggen; -deuter, m.: Zie -ausleger; -deuterei', vr.: (het) uitleggen (verklaren) van droomen; -deuteriscn, bv. n.: droomverklarend; -deutung, vr.: Zie -auslegung; -gebilde, o.: Zie -bild; -gesicht, o.: droomgezicht, vizioen; -gespenst, o.: benauwend droomgezicht; -gott, m.: (fab.) god van den slaap (Morpheus); -voll, bv. n.: van droomen vol; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij (voorspelling) uit droomen; -welt, vr.: (het) njk der droomen. trUu'men, w. o. h. en w. b.: droomen; (fig.) wanen, meenen, denken/ zich verbeelden; etwas -: iets droomen; von etwas -: van iets droomen; ich traumte, dass... (ich traumte mir, dass...): ik heb gedroomd, dat...; ich hatte mir das nicht - lassen: dat zou ik niet gedacht hebben, dat had ik niet gedacht; sich glücklich -: zich gelukkig wanen. TrUirmer, m. (-s; mrv. -): droomer (ook fig.); Traumerei', vr.: gedroom, (fig,) droomerij, hersenschimmen (mrv.); Trau'merin, vr. (mrv. -nen): droomster (ook fig.); trau'merisch, bv. n.: droomerig, trauii, tsw.: inderdaad, wezenlijk; (fam.) waarachtig. trau'riff, bv. n.: treurig; 1 -keit, vr.: treurigheid. trë.n'selieii, w. onpers. h.: stortregenen; es trauscht: het regent dat het giet. traut, bv. n.: 1) lief, dierbaar; 2) innig, vertrouwelijk. Trau'uns:. vr.: trouwplechtigheid, huwelijks-voltrekking. Trau'nngs, in Sam. I -buch, o.: trouwboek, huwelijks-register; -kosten, vr. mrv.: trouwkosten; -rede, vr,: toespraak tot de pas gehuwden; -register, o.: Zie -buch; -schein, m.: huwelijkscertificaat; trouwceel; -tag, m.: trouwdag, travesti'ren [ie], w. o.: travesteeren. Treek, in Sam. I -schüte, vr.: trekschuit; (tech.) trekbank; -seil, o.:jaaglijn; -weg, m.: jaagpad. |
tree'ken, w. b.: trekken. ITreff, m. (-es, -s; mrv. -e): tref, raak-slag, slag die raak is; Einem einen -geben: iemand raken; Einem den - ge-ben: (fig.) aan iemand den genadeslag geven. ITreff, o. ( -es, -s): (in het kaartspel:) klaveren; I -bube, m.: klaveren boer; -zehn, vr.: klaveren tien; enz. treffen, w. o. onr. h. en w. b. onr. (triffst, trifft; traf; triff; getroffen): 1) treffen; einen Vergleich -: eene schikking treffen ; es traf mich das Un-glück, dass...,: het ongeluk heeft mij getroffen, dat....; gut getroffen sein : (van portretten:) goed getroffen zijn, goed gelijkend zijn; 2) raken; das trifft Sie: dat raakt u, dat gaat u aan; alle Schüsse - nicht: (spr.) ieder schot is geen eendvogel; er trifft gut: hij is een goed schutter; 3) juist raden, (fig. fam.) den bal raak slaan, den spijker op den kop slaan: Sie haben es nicht getroffen; gij hebt het niet geraden; 4) (verschillende beteekenissen:) Anstalten -: toebereidselen maken; eine Wahl -: eene keus doen; eine Heirath [t| -: een huwelijk aangaan; das Loos hat mich getroffen: het lot is op mij gevallen; sich getroffen fühlen (sich getroffen finden): schuld gevoelen; sie hat eine schone Stimme, aber sie trifft nicht: zij heeft eene mooie stem, maar zij zingt valsch; Sie haben den rechten Fleck getroffen: (fig.) gij hebt den vinger op de wond gelegd; die Reihe trifft mich: de beurt is aan mij, het is mijne beurt; 5) - auf: aantreffen, ontmoeten, vinden, i sich -, w. w. onr.: zoo treffen, zoo uitkomen; es traf sich, dass....: het heeft zoo getroffen, dat... ITref'fen, z. n. o. (-s): 1) gevecht; ins - gehen: ten strijde gaan; ein - lie-fern: een gevecht leveren; es kam zu einem -: het kwam tot een gevecht; als es zum - kam, so u. s. w.: (fig. fam.) toen het op handelen aankwam, toen, enz.; 2) linie van bataille. treffend, bv. n.; treffend; Treffer, m. (-s: mrv.-): 1) tref, meevallertje, 2)met eenen prijs uitkomend nommer (in eene loterij), winnend nommer; 3) raakschot; 4) goed schutter; 5) goed portretschilder. treff'lieh, bv. n.: voortreffelijk; 1-keit, vr.: voortreffelijkheid. Treib, in Sam. 1 -eis, o.: drijfijs (der Fluss gent mit -eis: er gaat drijfijs in de rivier, de rivier is aan het kruien);-eisen, o.: drijf-ijzer, drevel; -kraut, o.: (pik.) spurrie. Zie verdere Sam. met Treibe. Treib'e, in Sam. I -anker, o.: drijfanker; -beet, o.: (tnb.) broeibed; -blatt, o.: (pik.) hazenklaver; -bogen, m.; (tech.) drilboog; -bunzen, m.: ciseleer-ijzer; -fass, o.: (bij looiers:) zwelkuip; -hammer, m.: drijfhamer; -haus, o.: metaal-smelterij, (tnb.) broeikast; -herd, m.: 1) smelt-oven, 2) smeltkroes; -holz, o.: 1) drijvend hout, vlothout, (fig.) houtvlot, 2) (kuipers-)drijfhout, 3) (typ.) kooihoutje, 4) houten rol (om deeg uit te rollen); -hütte, vr.: metaal-smelterij; -jagd. vr. (-jagen, o.): (jag.) drijfjacht; -kraft, vr.: drijfkracht; -leute, m. mrv.: |
TREPPEN STÜFE.
TEEIBEMITTEL.
845
|
(jag.) op jagers van het wild; -mittel, o.: middel ter aansporing-, {tig.) drijfveer, (ffnk.) afdrijvend midael; (ook:) zweetmiddel, (ook:) laxeermiddel; -muskei, m.: (ontl.) drijfspier; -napf, m.:ketel; -ofen, m.: smelt-oven; -pech, o.: bal van pek (waarop ciseleerwerk gemaakt wordt); -rad, o.: drijfrad, drijfwiel; -reis, o.: (pik ) uitlooper, uitspruitsel; -sand, m.: arijf-zand; -scherben, m.: smeltkroes; -schnur, vr.: zweeptouw; -stachel, m,: ossendrij-vers-stok; -weg, m.: drijfweg, drift; -werk, o.: Zie Treibwerk; -wind, m.: stormwind; -zeug, o.: (jag.) patrijzen-net. treib'en, w. o. onr. s. (trieb; ge-trieb'en): drijven (op het water, of op eenigerlei andere vloeistof, of in de lucht); w. o. onr. h.: vor Anker -: op zijn anker riiden, driftig worden; (pik.) uit-loopen, botten; I w. b. onr. 1) drijven, einen Nagel in die Wand -: een spijker in den muur drijven (d. i, in den muur slaan); einen Reif an das Fass -: eenen hoepel om het vat drijven (om het vat slaan); die Esel (die Ochsen) -: de ezels (de ossen) drijven (d. i. voortdrijven); das Wild -: (ja^.) het wild drijven (d. i. opjagen naar éen punt); den Feind in die Flucht -: den vijand op de vlucht drijven (d. i. jagen); Einen -: iemand drijven (d. i. aandrijven, aansporen, er toe brengen); Einen in die Enge -: iemand in de engte drijven (in het nauw brengen); Einen auf's Aeusserste -: iem. tot het uiterste drijven; Waaren in die Höhe -: (den prijs van) waren opdrijven; etwas zu welt -: iets te ver drijven, iets overdrijven; seinen Spott mit etwas -: den spot met iets drijven; eine Handtierung -: een handwerk drijven (d. i. uitoefenen); ein Gewerbe -: een vak drijven (uitoefenen); getriebene Arbeit: gedreven werk, geciseleerd werk; 2) auf etwas-: op iets aandringen, iets volhouden, iets doordrijven; etwas -: iets bij de hand hebben, zich met iets onledig houden den Schweiss -: het zweet uitdrijven, de uitwaseming bevorderen ; den ürin -: de pis afdrijven, de waterloozing bevorderen; es treibt mich zu Stuhle: ik voel aandrang (tot ontlasting); das Wasser treibt die Mühle: het water brengt de molen in beweging; das Pulver treibt die Kugel: het kruit stuwt den kogel voort; das Vieh auf die Weide -: het vee in de weide brengen; Pflanzen und Baume -: planten en boomen kweeken; dieser Baum treibt viel Holz (w. o.: treibt stark in das Holz): deze boom schiet sterk in het hout (d. i. krijgt vele takken): den Teig -: het deeg (het beslag) laten rijzen; Metalle -: metalen smelten en zuiveren; wie man's treibt, so geht's: (spr.) zooals men den pot kookt, moet men hem eten, (ook:) wie zijn achterste brandt, moet op de blaren zitten, (ook:) doe wel, en zie niet om; I sich herum w. w. onr.: ronddolen, omzwerven. Treib'er, m. (-s; mrv. -): 1) drijver (b.v. ossendrijver, ezeldrijver, enz.; bij eene jachtpartij: opjager van het wild); 2) opzichter rver werkvolk, onderbaas, ploegbaas; 3) (tech.) drijf-ijzer, drevel. Treib'Iinge, m. mrv.: bijen, die men uit de te volle korven in eene ledige kort' overplaatst. |
Treid el, m. (-s; mrv. -): Zie Treil; treid'eln, w. b.: Zie treilen. Treil, m. (-s, -s; mrv. -e): trek-lijn, sleeptouw, jaaglijn ; treil'en, w. b.: voorttrekken, voortsleepen; Treil'er, m. (-s; mrv. -): voorttrekker, voortsleeper, (schui-ten-)jager. Trein quot;se, vr.: (pop.) zeurkous, zemelkous. Tre ma, o. (-s; mrv. Tre'mata): (tik.) trema, deelteeken. Tre'mel, m. (-s; mrv. -): (pop.) knuppel ; (bwk.) stut, schoor. Trem'pel, m. (-s; mrv. -): stut, schoor. Trem'se, vr,: (pik.) tremske, koorn-bloempje. Tremulant, m. (-en; mrv. -en);. (muz.) triller; tremuli'ren [ie], w. o. h.: trillers maken. trenn, in Sam. I -bar, bv. n.: scheidbaar; -barkeit, vr.: scheidbaarheid; -fall, m.: (tik.) zesde naamval, ablatief; -mes-ser, o.: tarnmesje, tornmesje; -punkt, m.: scheidings-punt (-punkte, m. mrv.: tik.: trema, deelteeken); -sage, vr.: pasma-kende zaag; -wort, o.: (tik.) scheidend voegwoord. tren nen, w. b.: scheiden; (kim.) lostornen; zusammengehörige Dinge -: bijeenbehoorende dingen onvoltallig maken ; Freunde -: vrienden oneenig maken; Gatten -: echtgenooten wettig scheiden; eine Ehe -: een huwelijk ontbinden; eine Schlachtordnung -: (mil.) eene slag-orde doorbreken; I sich -, w. w.: scheiden, van elkander afgaan, (kim.) losgaan, los-tor-nen. trenn'licli, bv. n.: scheidbaar; i -keit^ vr.: scheidbaarheid. Tren'nunjsr, vr,: scheiding. Tren'nnngs, in Sam. I -flachen, yr. mrv.: (in kristallen:) natuurlijke verbin-dings-voegen; -zeiehen, o.: (typ.) divisie. Zie overige Sam. met trenn. Tren'se, vr.: (rs.) trens; tren'senr w. b.: (zeew.) trenzen, bewoelen; Tren-sing, vr.: (zeew.) woeling. Trepanquot;, m. (-s; mrv. -e); (hik.) trepaan, schedelboor; trepani'ren liel, w. b.: trepaneeren. Trepp, in Sam. I -luke, vr.: (zeew.) trap-luik. Trepp'chen, o.: trapje. Trep'pe, vr.: trap; (zeew.) ladder; (fig.) verdieping van een huis; eine -hoen: ééne verdieping hoog; die - vor einem Hause: de hooge stoep, het bordes. Trep'pen. in Sam. I -absatz, m.: rustpunt op eene (de) trap; -baum, m.: spil van eene (de) wenteltrap; -förmig, bv. n. en bw. : trapswijze, (nul.) geëche-lonneerd, op geregelde afstanden van elkander geplaatst; -gehause, o.: Zie -hans; -gelander, o.: trapleuning; -haus, o.: beschot van eene (de) trap; -klampen, vr. mrv.: (zéew.) ladder-sporten; -lehne, vr.: trapleuning; -mantel, m.: Zie -hauH; -raum, m.: ruimte voor eene (de) trap, trapgat; -ruhe, vr.: Zie -absatz; -spindel, vr.: Zie -banm;-stangen, vr. mrv.: spijlen van eene (degt; trapleuning; -stufe, vr.: trede eener (der) |
TREPPENTEPPICH.
846
TRICHINE.
|
trap; -teppich, m.: traplooper, looper (voetkleed) over de treden eener (der) trap; -thurm lt], m.: 1) toren met eene wenteltrap, 2) lichtgat op eene (de) trap; -wangre, vr.: zij-beschot van eene (de) trap; -witz, ra.: flauwe aardigheid, platte kwinkslag. Treschalc', o. (-es, -s): (spl.: het) kleuren (zeker kaartspel, waarbij ieder speler slechts drie kaarten heeft). Tresor', o. (-es, -s; rarv. -e): 1) schatkist; (fig.) schat; 2) aanrechtbank; I -schein, m.: schatkistbiljet. Tres'pe, vr.: (pik.) dolik, herik, onkruid. Tress, in Sam. i -band, o.: gebloemd lint. Tress'clien, o. (-s; rarv. -): 1) galonbandje, 2) trensje. Tres'se, vr.: 1) galon (van goud- of zilverdraad); 2) trens. Tressen, in Sam. I -gold, o.: gouddraad voor galons; -hut, m.: gegalo-neerde hoed (hoed met een galon-band); -mütze, vr.: gegaloneerde pet; -roc^ m.: gegaloheerde rok, rok met galons. Tressir' [ierl, in Sam. I -bank, vr. (-stock, m.): kappers-werkbank, werkbank om haar te vlechten. tressi'ren |ie], w. b.: vlechten; Tres-si'rer [ie], m. (-s; mrv. -): haarvlechter, haarwerker Tres'ter, m. mrv.: uitgeperste druiven (of andere fruit); I -artig, bv. n.: als uitgeperst; -most, ra.: geringe appelwijn (van reeds ééns uitgeperste appelen); -wein, ra.: geringe wijn (van reeds ééns uitgeperste druiven). Tret, in Sam. I -knecht, ra.: trapper, treder (die raet zijne bloote voeten het brooddeeg kneedt of de druiven uitperst); -kufe, vr.: kuip om de druiven uit te persen; -raühle, vr.: treemolen; -rad, o.: trecrad, treewiel, kraanrad; -schemel, ra.: (wev.) tree-planlcje; -stock, ra.: (looiers-) ton ora de huiden te reinigen. tre ten, w. b. onr. (trittst, tritt; trat; getre'ten): 1) treden; trappen; loopen; etwas rait Füssen - (etwas unter die Füsse -): iets met voeten treden, iets onder den voet treden; die quot;Weintrauben -: de wijndruiven treden (uitpersen met de bloote voeten); den Thon -: de klei trappen; die Blasebalge -: het orgel trappen; die Schuhe schief - : de schoenen scheef loopen; ich habe rair einen Dorn in den Fuss getreten: ik heb een doorn in mijnen voet gekregen; einen Weg -: eenen weg loopen, eenen weg betreden; 2) (van hanen:) treden; der Halm tritt die Henne: de haan treedt de kip. I -, w. o. onr. h.: 1) trappen; auf etwas -: op iets trappen; Einera auf den Fuss -: iemand op zijnen voet trappen; 2) loopen; auf die Zehen -: op de teenen loopen; |
3) klimmen; auf die Leiter -: op de ladder klimmen; auf den Tisch -: op de tafel klimmen. I -, w. o. onr. s.: 1) an «Iemands Stelle in iemands plaats treden (komen); an das Fenster -: naar het raam loopen, bij het raam gaan staan; an das Land -: aan wal stappen; 2) auf die Seite - (beiseit -): ter zijde treden, op zij gaan, (fig.) uit den weg /?aan, plaats maken; auf Eines Seite -: iemands zijde kiezen, iemands partij kiezen; 3) aus dem Hause -: den huize uitkomen, uit het huis naar buiten komen; 4) herein -: binnentreden, binnenkomen, naar binnen stappen, naar binnen gaan; 5) in den Ehestand -: in den echt treden; in Dienst in dienst treden; in Kriegsdienste -: in krijgsdienst treden, (fara.) in dienst gaan, dienst nemen; in einen Orden -: in eene orde treden, (fam.) in eene orde gaan, lid van eene orde worden; in Eines Fusstapfen -: in iemands voetstappen treden, iemands voetstappen drukken; ins Mittel -: tusschenbeide treden, tus-schenbeide komen; in Jeraandes Rechte -: in iemands rechten treden; in sein sechzigstes Jahr -: in zijn zestigste jaar gaan; die Thranen traten ihm in du* Augen: de tranen kwamen hem in zijne oogen; wenn der Saft in die Baume getreten ist: als het sap in de booraen gekomen is; 6) naher -: nader treden, nader (dichterbij) komen; Einera zu nahe -: (fig.) iemand te na komen: 7) Einem unter die Augen -: (fig.) onder iemands oogen komen; 8) zu Einera -: iemand naderen, naar iemand toekomen of toegaan. Tre'ter, ra. (-s; rarv. -): treder (looper, stapper; fig.: haan); betreder; (deeg-)treder; (druiven-)treaer; (orgel-) trapper; I Tre'terin, vr. (rarv. -nen): treeaster; betreedster. tren, bv. n.: trouw; I -blatt, o,: (pik.) maankruid; -bruch, ra.: trouwbreuk, trouwschennis, trouweloosheid; -brüchig, bv. n.: ontrouw, trouwschendend; -brü-chigkeit, vr.: trouweloosheid; -ergeben, bv. n.: trouw-toegenegen, trouwgehecht; -halter (-hander), ra.: executeur testamentair, boedelredderaar; -handgut, o.: onderpand; -heit, vr.: trouwheid, trouw; -herzig, bv. n.: 1) trouwhartig, 2) argeloos (Einen -herzig machen: ieraands goede trouw verschalken); -herzigkeit, vr,: 1) trouwhartigheid, 2) argeloosheid; -los, bv. n.: trouweloos; -losigkeit, vr.: trouweloosheid ; -vereint, bv. n.: trouw-ver-ceiicU . Treu'e, vr.: trouw, getrouwheid; Eid der -: eed van getrouwheid; bei meiner -: op mijn woord van eer; auf - und Glauben: op het woord; - und Glauben halten: woord houden; I -pfiicht, vr.: plicht der getrouwheid. Treuf, in Sam. I -kraut, o.: (pik.) rauurkruid, rauur, raurik. Treu'se, in Sara. I -platz, ra.: droogplaats. treuren, w. b.: drogen. treu'licli, bv. n.: trouw, getrouw. tren'scUen. w. onpers. h. Zie het woord trüusehen. Tri angel, ra, (-s; rarv. -): triangel; triangularquot;, bv. n.: driehoekig. tribuli'ren lie], w. b.: kwellen, verontrusten. /, • , x Tribnn', in. (-s; mrv. -en): (lust.) tribuun, gemeensraan; (fig.) volksredenaar; Tribunal' o. (-es, -s; rarv. -e): rechtbank, gerechtshof; Tribunat', o. (-es, -s): (hist.) tribunaat; Tribü'ne, vr.: tribune; Tribuf, ra. (-es, -s; rarv. -e): schatting; tributar', bv. n.: schatplichtig. Trichi ne, vr.: (vea. en gnk.): trichine. |
TRINKSUCHT.
TRICHINIG.
848 TROCKENGESTELL.
TRINKSüCHTIG.
|
verslaafdheid aan den drank; -süchtigr, bv. n.: aan den drank verslaafd;-trogr, m.: drinkensbak ; -wasser, o.: drinkwater; -zimmer, o.: gelagkamer. trin ken, w. b. onr. (trank; getrun-ken): drinken; (fig:.) opslurpen; Kaffee (u. s. w.) -: Koffie (enz.) drinken; I w. o. onr. h.: drinken, (fig:.) aan den drank zijn; grern Eins graag een slokje drinken; sich [3J einen Haarbeutel (sich einen Rausch) (fam.) een stuk in zijn (mijn, uw, enz.) kraag drinken; sich voll zich zat drinken; aus einem Glase oder aus der hohlen Hand uit een glas of uit de holte van zijne (hare) hand drinken; das Papier trinkt; (fig.) het papier vloeit. trin'kens, in Sam. 1 -satt, bv. n.: van drinken verzadigd, (fig.) dronken en vol. Trin'lier, m. (-s; mrv. -): drinker; Trin'kerin, vr. (mrv. -nen): drinkster; trin'kerlich, bw.: om drinken te doen (es ist mir nicht ik heb geen trek om te drinken). Tri'o, o. (-s; mrv. -s): (muz.) trio; (fig.) drietal. Tri pel, m. (-s): tripel (fijne polijstaarde); I -allianz, vr.: drievoudig verbond; -erde, vr. (-stein, m.): tripel; -schiefer, m.: lei om te polijsten; -takt,m.: (muz. endk.) trippelmaat. Triph'thons, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) drieklank. Triplik', vr.: tripliek; Triplikat', o. (-es, -s; mrv. -e): triplicaat; tripli'ren [ie], w. b.: verdrievoudigen; Triplir' kar'te [ie], vr.: (spl.) tarok-kaart. Tripp, m. (-es, -s): 1) (kv.) trijp; 2) (min.) turmalijn; I -sanmiet, m.: trijpfluweel, trijp. Trip pel, in Sam. I -tritt, m.: trip-peltred, trip peln, w. o. h.: trippelen. Trip'per, m. (-s; mrv. -): (gnk.) druiper. Tripp'ler, m. (-s; mrv. -): trippelaar; TrippTerin, vr. (mrv- -nen): trippelaar-ster. TriHehak', o.: Zie Tresehak; I -spiel, o.: (spl.: het) kleuren. Trisett', o. (-s): triset (d. i. een kaartspel, waarin de drie en de zeven eene groote rol spelen); I -spiel, o triset-spel. Tris'se, vr.: (zeew.) bras; tris'sen, w. o. h.: brassen. Triter'ne, vr.: (typ.) drietal in elkander gestokene vellen papier. Tritheis'mns, m. (-): (theo.) drie-^oderij; Tritheist', m. (-en; mrv. -en): aanhanger van de leer der driegoderij. Tri'ton, m. (-; mrv. Tritonen): (fab.) triton, zeegod. ITritt, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) tred, stap, gang; (ook:) schrede, voetstap; (fig.) stap ; - vor -: stap voor stap, (fam.) voetje voor voetje; einen sichern - haben: eenen vasten tred hebben; einen falschen - thun: misstappen; Je-mands -e belauern; iemands gangen nagaan (bespieden); 2) schop, trap; Einem einen - geben: aan iemand een schop (een trap) geven; 3) trapje, optrapje; (van eene deur:) dorpel, arempel; (van eene trap:) trede; (aan een rijtuig:) trede; (aan weefstoel, draaibank, enz.:) trede, tree-plank; (om te paard te stijgen:) klimnulp, voetbankje; (aan muziek-instru-menten:) pedaal; 4) (jag.) spoor (van het wild), voetspoor; I -brett, o.: tree-plankje, (aan orgels, enz.:) pedaal; -eisen, o.: voetangel; -harfe, vr.: harp met pedaal; -holz, o.: Zie -brett; -vogel, m.: lepelaar., lepelgans. |
tritati'ren | tie], w. b.: tot gruis stampen, fijnstampen. Triumph', m. (-es; -s; mrv. -e): triomf, zegepraal; einen - halten: een zegevierenden intocht doen; I -bogen, m.: triomfboog, zegeboog, eereboog; -einzug, m.: zegevierende intocht; -fest, o.: zegefeest, teest der overwinning; -geprange, o.: praalvertoon bij een (den) zegetocht; -kleid, o.: zegemantel, overwinnaars-staatsiemantel; -krone, vr.: kroon der overwinning, zegekroon; -lied, o.: zege-lied; -marsen, m:: triomfmarsch; pforte, vr.: Zie -bogen; -saule, vr.: triomzuil, zegezuil, gedenkzuil der behaalde overwinning; -thor, o.: Zie -bogen; -wagen, m.: triomfwagen, zegewagen; -zug. m.; triomftocht, zegetocht. triuniplii'ren [phie], w. o. h.: triomfeeren, zegevieren; Triumphi'rer IphieJ, m. (-s; mrv. -): triomfeerder, zegevierder, overwinnaar. Trinmvir', m. (-s; mrv. -e): (hist.) triumvir, drieman; Triumvirat', o. (-es, -s; mrv. -e): (hist.) triumviraat, driemanschap. trivial', bv. n.: triviaal, gemeen, on-kiesch, plat; I -name, m.: (nat.) specifieke naam, gemeene naam; -schule, vr.: 1) dorpsschool, 2) dagschool, 3) school voor lager onderwijs. . troclisi iseli. bv. n.: (dk.) trochaeïsch; Trocha'us, m. (-; mrv. Trocha'en): tro-chaeus. itrock'en, bv. n. en bw.: droog (ook fig.):-es Wetter: droog weder; ein -er Marz: eene droge Maart, eene maand Maart met weinig of geen regen; ein -er Boden: een droge (dorre, onvruchtbare) grond; -es Holz: 1) droog hout, 2) dor hout; -es Erz : droog erts, hard erts; ein -er Husten: een droge hoest, een droge kuch; eine -e Antwort: een droog antwoord, (fam.) een leuk antwoord; ein -er Mensch: 1) een droog mensch, een leuk mensch, 2) een prozaïsch mensch; ein -erWechsel: (kph.) een droge wissel, een sola-wissel; ein -es Mass: eene maat voor droge waren; -en Fusses: droogvoets; aufs-e bringen: ophetdro^e (d. i. aan wal) brengen; im -en sein (sit-zen): droog zitten (d. i. böschut zijn tegen den regen); - sitzen: (fam.) op een droogje zitten (d. i. niets te drinken hebben); die Kuh steht -: de koe staat droog (d. i. geeft geene melk); er ist noch nicht -hinter den Ohren: (fam.) hij is nog niet droog achter zijne ooren; etwas - abreiben: iets droog afwrijven; - legen: (akk.) droogleggen, droogmaken; der -e Belagerungs-zustand: de kleine staat van beleg. ITrock'en, in Sam. I -beerwein, m.: Zie -wein; -boden, m.; droogzolder, (fig.) droogplaats, droogschuur; -brett, o.: droogplank; -gestell, o.: droogtoestel, |
TROCKENHEIT.
849
TROPFWURZ.
|
toestel waarop men iets te drogren hangt of zet of legt; -heit, vr.: droogheid (ook fig., Zie trocken); -kammer, vr.: droog-kamer; -leine, vr.: drooglijn; -maler, m.: pastel-schilder; -malerei', vr.: (het) pastelschilderen; -platz, in.: droogplaats; -schnur, vr.: drooglijn; -stange, vr.: droogstok; -trommel, vr.: droogtrommel; -wein, m.: sek (d. i. wijn van gedroogde druiven). trock'nen, w. o. h. en w. b.: drogen. Trock'nisN [nis], vr.: droogheid (ook fig.; Zie trocken). Trock'nnng:, vr.: (het) drogen. Trod'clel, vr.: kwast; (fig.) pluim; I -mütze, vr.: slaapmuts met eene pluim, pluimmuts, (fam.) vaderliefje; -strumpf, m.: kous met gaten, (fam.) kapotte kous. Trö'del, m. (-s): gebruikt goed, goed dat voor half-sleet verkocht wordt, (inz.) gedragen kleederen (mrv.), oude kleercn; (fig.) prullen (mrv.), rommel (enk.); I -bude, vr.: uitdragers-winkel, (ook:) kraam (stalletje) van een uitdrager; -frau, vr.: uitdraagster; -haft, bv.n.: 1) beuzelachtig, 2) treuzelig; -haftigkeit, vr.: 1) beuzelachtigheid, 2) treuzeligheid: -kram, m.: Zie Trörtel; -leute, m. mrv.: uitdragers; -mann, m.: uitdrager; -markt, m.: voddenmarkt; -waare, vr.: Zie TrUclel; -weib; o.: uitdraagster. Tródelei', vr.: 1) (het) uitdragersvak, uitdragerij: 2) Zie Trödel; 3) beuzelarij; 4) getreuzel; trö'deln, w. o. h.: 1) gebruikt goed inkoopen en verkoopen; 2) talmen, treuzelen; Tröd'ler, m. (-s; mrv. -): 1) uitdrager, 2) treuzelaar; Trüd'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) uitdraagster, 2) treuzelaarster. trolf, tröffe: Zie triefen. Itrog: Zie triigen. ITroe:, m. (-es,-s; mrv. Trö'ge): trog (1. bakkers-kneedtrog; 2. etensbak voor sommige dieren); I -kahn, m. : kano; -scharre, vr.: (bakkers-)trogkrabber. tröffe: Zie truien. Trö'ffelclien, o. (-s; mry. -): trogje. Troglodyt', m. (-en; mrv. -en): holbewoner, troglodiet. Tro'ja, o. (-s): (adk. en hist.) Troje; Trojaner, m. (-s; mrv. -): Trojaan; Troja'nerin, vr. (mrv. -nen): Trojaansche; troja'nisch, bv. n.: Trojaansch. Tröl, in Sam. I -bach, m.: stortbeek. Troll, in Sam. I -blume, vr.: (pik.) bolbloem; -fisch, m.: potvisch. Trol'le, vr.: 1) dik vrouwmensch, (pop.) dikke drol; 2) (pop.) flord, slet. trollen, w. o. s.: 1) rollen; 2) drentelen, dribbelen; I sich w. w.: zich uit de voeten maken, maken dat men wegkomt; trollet euch: pak u weg!, maak dat ge wegkoomt!, marsch! ; voort! Trom'mel, vr.: trommel (i. a. b.), ui trom» (kv.) borduurraam; die -schlagen (die - rühren): de trom slaan, de trom roeren, trommelen; zur - muss man pteifen: «(spr.) men moet zich schik-n ?Mar omstandigheden; ! -bauch, m.: dikke buik, (pop.) dikke trommel; -blech, o.: koperbeslag voor trommen (ot: van eene trom); -boden, m.: bodem van eene (de) trom; -feder, vr.: trom-melveer; -feil, o.: kalfsvel van eene (de) trom, (ontl.) trommelvlies: -fisch, m.: trommelvisch; -haut, vr. (-hautchen, o.): Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. 2 |
(ontl.) trommelvlies; -höhle, vr.: (ontl.) trommelholte; -kasten, m.: houtwerk van eene (de) trom; -klöppel, m.; trommelstok; -macher, m.: trommenmaker; -reif, m.: hoepband van eene (de) trom; -riemen, m.: riem van eene (de) trom: -schlag, m.: trommel-slag (bei -schlag: bij trom-mel-slag); -schlagel, m.: trommel-stok; -schlager, m.: trommel-slager, tamboer; -schnur. vr.: koord aan eene (de) trom; -schraube, vr.: trommelschroef; -senne, vr.: spanner (aan eene trom); -stock, m.: trommel-stok, (zeew.) vlagge-stok: -stück, o. (-stückchen, o.): (muz.) stuk (stukje) voor de trom; -sucht, vr.: (gnk.) trommelzucht; -taube, vr.: (vog.) trommelduif. Trommelel', vr.: getrommel. trom'meln, w. o. h.: trommelen, de trom roeren; (van duiven:) kirren; I Tromm'ler, m. (-s; mrv. -): trommelaar, tamboer, trommel-slager. Trompe, vr.: (muz.) trompet. Troinpe'te, vr.: (muz.) trompet; (in orgels:) trompet-register; Zie Trompeten. (trompe ten, w. o. h.: trompetten. ITrompe'ten, in Sam. I -baum, m.: (pik.) trompetboom; -blaser, m.: trompetter; -blume, vr.: trompetbloem; -fisch, m.: trompetvisch; -förmig, bv. n.: trom-petvormig; -geige, vr.: (muz.) trompetviool; -macher, m.: trompettenmaker; -muskei, m.: (ontl.) wang-spier; -quast, m.: trompetkwast; -register, o.: (in orgels:) trompetregister; -ruf, m.: (het) steken van de trompet, geschetter van de trompet, trompetgeschal; -schall, m.: trompetgeschal (unter -schall, of: bei -schall: onder trompetgeschal); -schnecken, vr.: (ins.) trompet-slak; -schnur, vr.: trompetkoord; -stoss, m.: Zie -ruf; -stück, o. (-stückchen, o.): stuk (stukje) voorde trompet; -ton. m.: Zie -ruf; -vogel, m.: trompetvogel; -werk, o. (-zug, m.): Zie -register. Trompe'ter, m. (-s; mrv. -): (muz.'en mil.) trompetter; (visch:) trompetvisch; 1 -marsch, m.: (muz.) trompetters-marsch, marsch voor de trompet; -pferd, o.: trompetters-paard. Zie overige Sam. met Trompeten. Tro'pe. vr.: (str. en adk.) keerkring; (red.) overdrachtelijke uitdrukking, redekunstige figuur. ITropf, m. (-es, -s; mrv. Tröp'fe): stoffel, stumperd, sukkel; ein armer -: een arme stumperd; ein elender -: een ellendig wezen. Itropf, in Sam. I -bad, o.: druipbad, stortbad; -bar, bv. n.: te droppelen,(fig.) vloeibaar; -barkeit, vr.: (fig.) vloeibaarheid; -brett, o.: lekplank; -fasschen, o.: lekbakje; -glas. o.: Zie CwlaHzahren; -harz, o.: hars in droppels; -kasten, m.: -tros:; -kraut, o.: (pik.) muurkruid, muur, murik; -lack, m.: go uilak; -most, m.: ongeperste most; -nase, m.: druipneus; -nass, bv. n.: druipnat; -pfanne. vr.: 1) lekpan, lekpot (waarin het lekkende vocht neerdroppelt), 2) uitdruip-pan, vergiettest; -regen, m.: druppelende regen; -stein, m.: 1) dropsteen, 2) leksteen (-stein-artig, bv.n,: dropsteenachtig;-steinförmig, bv. n.: dropsteenvormig); -trog, m.; lek-bak; -wein, m.: lekwijn; -wurz, vr.: (pik.) wilde pieterselie. druk. 54 |
TRöPFCHEN.
TRüBEN.
850
|
Tröprehen, o.(-s; mrv. droppeltje, druppeltje. tröp'feln, w. o. h.: 1) droppelen; 2) lekken, I w. b.: droppelen. ITrop'fen, m. (-; mrv. -): droppel, druppel; die (gnk.) de druppeltjes; 1 -fall, m.: neerdroppeling:, ^lgr.) dakwater; -weise, b\v.: droppelenderwijze. Trophü'e, vr.: tropee, zegeteeken. Tro pik, in Sam. 1 -vogrel, m.: keerkringsvogel, tropische vogel. tro pisch, bv. n.: 1) keerkrings-, tropisch; 2) (red) overdrachtelijk, figuurlijk. ITross, o. (-es; mrv. -e of-en): (zeew.) tros. ITross, m. (-es): 1) (mil.) trein; 2) (fig.) troep, hoop, zwerm ; (ook:) sleep, kliek ; I -bube (-junge, -knecht), m.: soldaat van den trein; -pferd, o.: paard van den trein; -wagen, m.: bagage-wagen. Trost, m. (-es): troost; - schöpfen: troost putten; nicht wohfe bei -e sein: (fig.) niet goed bij zijn verstand zijn; I -arm, bv. n.: arm aan troost (1. troost-dervend, 2. weinig troost biedend); -be-dürftig, bv. n.: troostbehoevend, behoefte hebbende aan troost; -bedürftigkeit, vr.: behoefte aan troost;-brief, m.: troostbrief; -bringend, bv. n.: troostbrengend; -bringer, m.: troostbrenger, trooster; -fanig, bv.n.: vatbaar voor troost; -geber, m.: trooster, (fig.) troost; -gedanke, in.: troostende gedachte; -grund, in.: 1) reden van troost, troostgrond, 2) troost; -lied, o.; troostlied; -los, bv. n.: 1) troosteloos, radeloos, 2) ontroostbaar, 3) geen troost biedend; -losigkeit, vr.: 1) troosteloosheid, radeloosheid, 2) ontroostbaarheid; -rede, vr.: troostrede, troostende toespraak, (fig.) opbeurend woord; -reich, bv. n,: troostrijk; -schreiben, o.: Zie -brief; -schrift, vr.: geschrift waarin de gronden van troost uiteengezet worden, (fig.) opbeurend geschrift; -sprecher, m.: trooster; -voll, bv. n.: troostvol, troostrijk; -wort, o.; woord van troost. tröst'bar, bv. n.: troostbaar, vatbaar voor troost; I -keit, vr.: troostbaarheid, vatbaarheid voor troost. trös ten, w. b.: troosten; (fig.) vertroosten, opbeuren, bemoedigen; 1 sich -, w. w.: zich troosten, (fig.) zich getroosten. Trös'ter, m, (-sj mrv. -): trooster; (theo.) Trooster (d. i. de Heilige Geest); Trös'terin, vr. (mrv. -nen): troosteres; tröst'lich, bv.n.: troostend, (fig.) opbeurend, bemoedigend; Tröst'lichkeit, vr.: (het) troostende, (fig.) opbeuring, bemoediging; Trös'tung, vr.: troost, (fig.) vertroosting, opbeuring, bemoediging. Trott, m. (-es, -s): draf; den - gehen: draven, in den draf loopen; I -ganger, m.: draver. Trof te, vr.: druivenpers, wijnpers, trot'teln, w. o. h.: Zie trottiren. I trot'ten, w. o. h.: 1) Zie trottiren; 2) wijn persen, de druiven uitpersen. ITroften, in Sam. I -baum, m.: boom van de wijnpers ; -knecht, m.: wijnperser, uitperser van de druiven. trottiren Ltie], w. o. h.: draven, in een korten draf loopen. |
Itrotz, vz. [2 en 3]: in weerwil van, in spijt van, ondanks, (ook:) trots, zoo goed als, tegen..... op; - aller Einwendungen: ondanks (in weerwil van) alle tegenwerpingen; - seines gegebenen Wortes: ondanks (in spijt van) zijn gegeven woord; er spricht - einem Gelehrten: hij spreekt zoo goed als een geleerde, hij spreekt tegen een geleerde op. ITrotz, m. (-es): 1) trots, hooghartigheid; 2) trots, trotseering, braveering; Einem - bieten: aan iemand het hoofd bieden, iemand wederstaan, iem. trotsee-ren, iem. braveeren; ihm zum -e: hem ten trots, om hem te trotseeren; aller Welt zum -e: de gansche wereld (iedereen) ten trots; - dem, der.... (- sei dem geboten, der ____): wee dengene, die .....; I -auge, o.: trotsche blik, blik uit de hoogte; -bieten, o.: (het) trotseeren, (het) braveeren; -bündniss [nis], o.: offensief verbond; -haft, bv. n. en bw.: trotseerend, bravee-rend, 2) hooghartig, aanmatigend; -haf-tigkeit, vr.: 1) trotseerende (braveerende) houding, 2) hooghartigheid, aanmatiging; -kopf, m.: 1) dwarsdrijver, 2) doordrijver, stijfkop; -köpfig, bv. n. en bw.: 1) dwars-drijvend, 2) koppig, doordrijvend; -köpfig-keit, vr.: 1) dwarsdrijverij, 2) doordrijverij; -maul, o.; pruillip; -waffe, vr.: aanvallend wapen, offensief wapen; -winkel, m.: pruilhoek. trof zen, w, o. h.: 1) [3] trotseeren, braveeren (Einem: iemand); (ook:) het hoofd bieden aan; 2) dwarsdrijven, (ook:) doordrijven; 3) - auf: roem dragen op, pochen (snoeven) op, pralen met. Trofzer, m. (-amp;; mrv. -): 1) hooghartig (aanmatigend) man; 2) Zie Trotz-kopf. trofzig:, bv. n. en bw,: Zie bv. n. trotzhaf't; trot'ziglich, bw,: Zie bw. trotzhaft. triib, in Sam. I -augig, bv.n.: bijziende, slecht van gezicht;-sal, vr.: wederwaardigheid, tegenspoed, bedroeving, (theo.) beproeving; -selig, bv,n.: 1) allertreurigst, bedroevend, 2) zwaarmoedig, droefgeestig, neerslachtig; -seligkeit, vr.: 1) (het) bedroevende, 2) zwaarmoedigheid, droefgeestigheid, neerslachtigheid; -sinn, m.: Zie -seligkeit no. 2; -sinnig, bv. n.: Zie -selig no. 2; -sinnigkeit, vr.: Zie -sinn. trü'be, bv. n.: 1) troebel; 2) (fig.) somber, betrokken, (van glanzige dingen:) dof; 3) Zie triibselig no. 2; ein -s Gresicht haben: 1) slecht'van gezicht zijn, bijziende zijn, 2) een somber (stroef, gemelijk) gezicht hebben. 1 -, o. (-n): (het) troebele; (fig.) drab, bezinksel, droesem ; im -n ist gut fischen: (spr.) in troebel water is het goed visschen. Trü'bel, m. (-s): opschudding; verwarring; onrust. trü'ben, w. b.: troebel maken; (fig.) bedroeven, (ook:) versomberen, (ook:) dof maken; (het verstand:) benevelen; er thut (er stellt sich) als könnte er kein Wasser -: (spr.) hij houdt zich (hij doet) alsof hij geen tien kan tellen, (ook:) hij staat daar alsof hij zijn oortje versnoept heeft; I sich -, w. w.: 1) troebel worden; 2) neerslachtig worden: 3) somber worden, (van glanzige dingen:) dof worden, (van de lucht, van iemands gelaat, enz.:) |
851
TUCH.
|
betrekken; der Himmel trübt sich: de lucht betrekt. trüb'licli, bv. n.: eeniffszins (min of meer) troebel, enz. (Zie trübe). Trucli'sess, m. (-en; mrv. -en): voorsnijder ten hove, grootmeester van de hofhouding:. Truck, in Sam. I -system, o.: ruilstelsel, betaling- van werkloon (niet met greld, maar) met koopwaar. Trud'chen, o,: Truitje (verkleinwoord van Geertruida). Trn'de, vr.: tooveres; (fam.) tooverheks, tooverkol. Trudel, m. (-s): (fam.) lorrepijperij, snorrepijperij; (ook:) klatergoud ; (ook:) Zie Trodel. Trn'den, in Sam. I -bentel, m.: (pik.) wolfsveest. Truf fel, vr.: (pik.) truffel; I -hund, m.: truffelhond, hond die afgericht is om truffels te zoeken; -jagd, vr.: (het) truffels-zoeken; -j.ïger, m.: truffelszoeker; -lager, o.: truffelbed, (een) plokje truffels; -pastete, vr.: truffelpastei; -sucher, m.: truffels-zoeker. Itrug:: Zie traden. ITrugT, m. (-es, -s): 1) bedrog, misleiding, begoocheling; Lug und (spr.) leugen en bedrog; 2) Zie Trester; I -beweis, ra.: drogrede; -bild, o.: drogbeeld; -erfüllt, bv. n.: vol bedrog, bedrieglijk; -gemalde, o.: oog-misleidende schilderij,(fam.) boerenbedrieger; -gewebe, o.: weefsel van bedrosquot;, -grund, m.: drogrede; -haft, bv. n.: Zie trü^lieli; -haftigkeit, vr.: Zie Trüj^lielikeit; -losj bv. n.: zonder bedrog, argeloos; -losigkeit, yr.: argeloosheid; -satz, m.: valsche sluitrede; -schluss, m.: valsche {verkeerde) gevolgtrekking; -stoss, m.: (srm.) fint, stoot om de tegenpartij te verschalken; -spiel, o.: bedrieglijk spel, begoocheling; -voll, bv. n.; Zie -erfüllt; -werk, o.: Zie -spiel. trüg'bar, bv.n.: bedrieglijk, misleidend; I -keit, vr.: bedrieglijkheid. trü'gen, w. b. onr. (trog; getro'gen): bedriegen, bedrieglijk zijn, misleiden; die Hoffnung trügt: de hoop bedriegt: das kann nicht -: (fig.) dat kan niet missen; I sich -, w. w. w.: zich bedriegen, zich vergissen. Trü gjer, ra. (-s; mrv. -): bedrieger, misleider; Trügerei'. vr.: bedriegerij, bedrog, misleiding; Trü'gerin, vr. (mrv. -nen): bedriegster, misleidster; trü'ge-risch, bv. n.: bedrieglijk, misleidend. trüslieli, bv. n.: bedrieglyk, misleidend; 1 -keit, vr.: bedrieglijkheid. Truh'e, vr.: koffer; I Truhquot;enmach,er, ra.: koffermaker. Trumm, m. (-es, -s; mrv. Trümra'er): stuk, brok, brokstuk, kruimel, scherf; (bij naaisters:) draad (b.v. garen, ter lengte als gewoonlijk om te naaien gebruikt wordt); (fig.) overschotje, restantje. Zie Trümmer; 1 -erz, o.: (rain.) verbrokkeld erts; -scheit, o.: (rauz.) trorapet-viool, de trompet nabootsende viool. Trüm'mer, ra. rarv.: 1) bouwvallen, puinhoopen; 2) stukken en brokken; 3) overblijfselen, (het) overschot; 4) (van een verongelukt schip:) wrak (enk.); zu -n gehen: (van gebouwen:) instorten. |
(van breekbare voorwerpen:) kapot gaan; (fig.) te niet gaan, (ook:) in duigen vallen; I -haft, bv. n.: zeer bouwvallig, diej) in verval; -haufen, ra.: puinhoop; -weise, bw.: aan stukken en brokken. Trüiii'inerelien, o. (-s; mrv. -): stukje, brokje, eindje, scherfje, overschotje, restantje. Trunipf, ra. (-es,-s; mrv. Trümp'fe): 1) troef; 2) troefblad, troefkaart; - aus: (spl.) troef!; einen - auf etwas setzen: 1) iets met een knoop (met een vloek, met een krachtig woord) bevestigen, 2) een gevat antwoord op iets geven; I -ass, o.: troefaas; -dame, vr.: troefvrouw; -farbe, vr.: troefkleur; -karte, troefkaart; -könig, m.: troef heer; enz. Trüuipf'elien, o. (-s; mrv. -): (spl.) troefje, kleine troef. truiiip'fen, w. b.: (spl.) aftroeven; Einen (fig.) iemand troeven, iemand op zijn voorman zetten. Trunk, ra. (-es, -s): dronk (1. teug, slok; 2. drankj fig.: dronkenschap); auf Einen -: in éen teug, in één slok; einen - thun: eene teug drinken; Einem einen - reichen: aan iemand iets te drinken geven, iemand laten drinken; zum -o gehen: naar de kroeg gaan; beim -e: (fam.) onder een glaasje; einen - zu viel thun: (fam.) te diep in het glaasje kijken; den - lieben (dem -e ergeben sein): aan den drank zijn; I -frei, bv. n.: Zie zechfrei. trun keu. bv. n.: dronken (ook fig.); Einen - raachen: iera. dronken maken; - vor Freude: dronken (d. i. uitgelaten) van blijdschap; - vor Schlaf: slaapdronken; I -bold, ra. (-es, -s; rarv. -e): dronkaard; -heit, vr.: dronkenschap, (fig.) dronkenheid. Trupp, ra. (-es, -s; mrv. -e): troep, bende, menigte, zwerm; I -weise, bw.: aan troepen. Triipp'clien, o. (-s; mrv.-)): troepje. Trup'pe, vr.: troep, gezelschap; eine herumzienende (Schauspieler) -: een troep rondreizende tooneelspelers ; die -n: (rail.) de troepen. Trüp'pel, o. (-s; rarv. -): troepje. Trup'pen, vr. rarv.: troepen; I -kette, vr. (-kordon, ra.): militair cordon; -raasse, vr.: troepen-raassa, groote menigte krijgsvolk. Trut, in Sam. I -hahn, ra.: kalkoen-sche haan (roth | tl wie ein -hahn: zoo rood als een kalkoensche haan); -henne, vr.: kalkoen; -huhn, o.: kalkoen; -hühn-chen, o.: kalkoenenkuiken. Tru'te, vr.: heks; (fara.) tooverheks. Trut'seliel, vr.: slons, slordebel, slet; eine dicke -: een dikke mokkel, een log stuk vleesch; eine lustige -: een lollig dik wijf. Trutz, m. (-es): trots, trotseering, het hoofd bieding, weerstand-bieding; I - und Schutzbündniss fnisl: of- en defensief verbond; - und Schutzwaffen: wapenen van aanval en van verdediging, offensieve en defensieve wapenen. Tselia'ko, ra. (-s; rarv. -s): (mil.) schako, sjako; spitzer -: punthelm. Tubero se, vr.: (pik.) tuberoos. Tu bus, ra. (-): verrekijker. Tucht, o. (-es, -s; mrv. -e en Tü'- |
TüNCH.
852
TÜNCHPINSEL.
TYRANN.
853
|
pleisterwerk, (schl.) broddelwerk; -pin-sel, m.: witkwast;-scheibe, vr.: pleister-bordje, plankje waarop men de pleisterkalk in de eene hand houdt; -schicht, vr.: laagrje pleisterkalk; -werk, o.: Zie -ar-beit. Tnn'che, vr.: 1) pleisterkalk; 2) witkalk; 3) vernis, (ook:) blanketsel. tUn'clieii, w. b.: 1) (mtsl.) pleisteren, bepleisteren; 2) witten (met witkalk bestrijken, b.v. eenen muur); 3) vernissen, (ook:) blanketten. Tün'cher, m. (-s; mrv. -): 1) pleisteraar (met pleisterkalk); 2) witter (met witkalk); 3) Kladschilder; I -arbeit, enz.: Zie Tiincliarbeit, enz. Tnn^u'sen, m. mrv.: Toengoezen. Tn'nika, vr. (mrv. Tu'niken): (hist, mod.) tunica. Tunk, in Sam. I -form vr.: (kaarsen-makers-)vorm; -napfchen, o. (-schale, vr.): sauskom; -schnitte, vr.: broodsopje, sneedje (reepje) brood om te soppen; —schüsselchen, o.: sauskommetje. Tun'ke, vr.: 1) saus; 2) kalkwater; i -napfchen, o.: sauskom. tnn'ken, w. b.: 1) doopen in saus, indoopen; 2) soppen. Tun'kins, in Sam. I -nest, o.: eetbaar vogelnestje. Tnnner, m. (-s; mrv.-): (spoorweg-) tunnel. Tupf, in Sam. I -werk, o. :(grav. en schl.:) punteerwerk. Tüpf, in Sam. I -ballchen, o. (-ballen, m.): (plaatdrukkers-)robberd- Tüp'fel, m. (-s; mrv. -): tittel, stippel, spikkel, punt; (fig.) tittel, jota; (als schoon-heids-middel:) moesje; I -farn, in.: (pik.) steenvaren. Tttp'felchen, o. (-s; mrv. -): 1) tit-teltje, stippeltje, spikkeltje, puntje; 2) moesje; tüp'felig, bv. n.: gestippeld, gespikkeld; tüp'feln, w. b.: 1) tittels (punten) zetten op, 2) stippelen, spikkelen. tüp'fen (tupTen), w. b.: tikken, met een tipje aanraken; (grav. en schl.) punteeren; einen Stein -: eenen steen ruw behouwen. Tur ban, m. (-s; mrv. -e): tulband. Tür'bot, m. (-es,-s ; mrv. -e): (visch:) tarbot. Türk, m. (-en; mrv. -en): Turk (-blau, o.: Turksch blauw); Tür'ke, m. (-n; mrv. -n): Turk; Türkei', vr.: (adk.) Turkijë; I Tür'ken, in Sam. (-bund, m.: tulband, pik.: wilde lelie; -glaube, m.: Turksch geloof, Mahomedaansch geloof; -kopf, m.: kop van een Turk, fig.: kop van eene Turksche tabakspijp; -krieg; m.: oorlog tegen de Turken; -steuer, vr.; hist.: belasting voor den oorlog tegen de Turken; -thum [tJ, o.: Mahomedanismus, Islamismus; -zug, m.: krijgstocht tegen de Turken); I Tür'kin, vr. (mrv. -nen): Tur-kin; tür'kisch, bv. n.: Turksch; bw.: op zijn Turksch (-e Bohnen: snijboonen; -er Weizen: Turksche tarwe, maïs; -er Bund: tulband; -es Papier: gemarmerd papier; -roth [tl, o.: Turksch rood). Tiir'kis, m. (-es; mrv. •): (min.) turkoois. |
Turn, in Sam. I -anstalt, vr.: gymnastiek-school; -kunst, vr.: gymnastiek; -lehrer (-meister), m.: onderwijzer in de gymnastiek; -platz, m.: plaats voor gymnastische oefeningen; -übung, vr.: gymnastische oefening. tur'nen, w. o. h.: gymnastische oefeningen maken; Tur ner, m. (-s:mrv.-): gymnastj beoefenaar van de gymnastiek. Turnier', o. (-es, -s; mrv. -e): tornooi, steekspel, ridderspel, spiegelgevecht te paard; ein - abhalten: een steekspel houden; I -bahn, vr.: tornooiveld; -dank, m.: tornooi-prijs, prijs voor den overwinnaar in het steekspel; -kragen, m.: (wpk.) ridderkraag; -lanze, vr.: tornooi-lans; -massig, bv. n. en bw.: 1) overeenkomstig de wetten van het tornooi, 2) aan een tornooi gelijk: -preis, in.: Zie -dank; -rennen, o.: (het) steek-spel-rennen; -richter, m.: prijsrechter bij het ridderspel; -sattel, m.: tornooi-zadel; -schranken, in.: afsluiting van hettornooi-yeld; -spiel, o.: Zie Turnier; -waffen, vr. mrv.: tornooi-wapenen; -zeug, o.: wapentuig voor het steekspel. turnier'en, w. o. h.: tornooien, een spiegelgevecht te paard houden; Tur-nier'er, m. (-s; mrv. -): tornooier, aan het steekspel deelnemende ridder. Tur'nipse, vr.: raap, knol. Tur'nus, in.: (rent. en fig.) volgorde. Tur'tel, vr.: (vog.) tortelduif, tortel; I -taubchen, o.: tortelduif; -taube, vr.: Zie Turtel. tur'teln, w. o. h.: kirren, koeren. Tuscli, m. (-es; mrv. -e): 1) (muz.) fanfare, trompetgeschetter; einen - blasen: de trompet (of: de trompetten) laten schetteren; 2) (fig. fam.) terechtwijzing; 3) Zie Tusclie: i -blau, o.: blauwsel; -kastchen, o.: inktdoosje; -pinsel, m.: wasch-penseel. Tu'sclie, vr.: waterverf; chinesische Oostindische inkt. tu scken, w. b.: 1) met Oostindischen inkt teekenen; 2) kleur geven aan; 3) (eene teekeningi wasschen; 4) Einen -, (fam.) iemand te recht zetten, iem. op zijn voorman zetten, iem. tot zwijgen brengen; einen Aufruhr -: een oproer sussen. tÜ Nelien, w. b.: Zie tuschen no. 3. Tü'te CTu'te), vr.: Zie Igt;üte; tu'ten, w. o. h.: Zie cluten. Tutel', vr.: (rcht.) voogdij. Tu'tie, vr.: Zie Ofenbruch. Tiit'selie, vr.: Zie Tunke; tüt'schen, w. b.: Zie tunkeii. Tiit'te, vr.: (pop.) tiet; tüt'ten, w. o. h.: (pop.) de borst nemen, aan de borst liggen lurken. tut'ti, tsw.: (muz.) allen te gelijk. Ty pen, m. mrv.: 1) (typ.) lettersoorten; 2) typen (Zie Typus). Typbon', m. (-s): windhoos, wervel-wina. Ty plius, m. (-): (gnk.) typhus. ty'piscb, bv. n.: 1) zinnebeeldig; 2) kenmerkend, karakteristiek. Typograph', m. (-en; mrv. -en): typograaf,boekdrukker; Typographic',vr.: typografie, boekdrukkunst; typogra'phisch, bv. n.: typographisch. Ty'pus, m. (-; mrv. Ty'pen): type. Tyrann', m. (-en; mrv. -en): (hist.) |
TYKANNEI.
üBER.
854
|
tiran; (fig:.) tiran, dwingeland; Tyrannei', vr.: tirannie, dwingrelandij; Tiran'nen, in Sam. (-mord, m.: tirannenmoord, op een tiran grepleegden moord; -morder, m.: tiranncnmoorder, moordenaar van eenen tiran); tyran'nisch, bv. n.: tiranniek; tyrannisi'ren [ie], w. b.: tiranniseeren, verdrukken, mishandelen (w. o. h.: als een dwingeland regeeren). Ty'rer, m. (-s; mrv. -): inboorling uit |
(inwoner van) Tyrus; ty'risch, bv. n.: van (uit) Tyrus. Tyrol', o. (-s): (adk.) Tyrol; Tyro'ler, m. (-s; mrv. -): Tyroler (als bv. n.: Tyroolsch); Tyro'lerin, vr. mrv. -nen): Tyroolsche; tyro lisch, bv. n.: Tyroolsch, Tyroler. Tza'ko, m. (-s; mrv. -s): Zie T^clial^o. |
|
iü bel, bv. n. en bw.: slecht; kwaad; verkeerd; naar; kwalijk; misselijk; leelijk; - daran sein: er slecht aan toe zijn; es geht ilim het gaat hem slecht; es steht - mit ihm: het is slecht (naar) met hem gesteld; Einem - wollen: iem. kwaad willen; Ihr mögret wohl oder - wollen: of gij goed of kwaad (verkeerd) wilt; - ange-bracht: verkeerd geplaatst; - verstehen: verkeerd verstaan; - auslegren: verkeerd uitlegrgen; - aufnemen: 1) verkeerd opnemen, 2) kwalijknemen; es ist mir 1) ik ben misselijk, 2) ik ben onpasselijk; es wird mir 1) ik word misselijk, 2) ik voel aanleg: tot misselijkheid; es wird mir -davon: ik word er misselijk van; -schmecken oder riechen: leelijk smalcen of ruiken; er lief - an: (fam.) hij is er leelyk tegren aangeloopen; - ablauten: leelijk afloopen, slecht atioopen. lUebel, o. (-s; mrv. -): 1) kwaad; 2) kwaal; ongremak; 3) ongeluk; von zwei -n das kleinste wiihlen: (spr.) van twee kwaden het beste kiezen; das fallende -: (gnk.) de vallende ziekte. lii'bel, in Sam. I -aussehend, bv. n.: (van menschen:) er slecht uitziend, (van dingen:) er leelijk uitziend; -befinden, o.: onpasseliikheid; -gresinnt, bv. n.: kwalijk gezind; -keit, vr.: misselijkheid (eine-keit empfinden: misselijk zijn); -klang, m.: wanklank; -klingend, bv. n.: wanluidend; -launig, bv. n.: onaangenaam gestemd, (fam.) slecht gemutst, verkeerd gemutst; -launigkeit, vr.: onaangename stemming, kwade luim; -laut, in.: wanklank, wangeluid; -sein, o.: misselijkheid ; -stand, m.: 1) misstand, (het) leelijk staan, (fig.) wanstaltigheid, 2) verkeerde toestand, 3) onbehoorlijkheid; -that, vr.: euveldaad, wandaad; -tnater, m.: misdadiger, boosdoener; -thaterin, vr.: boosdoenster; -thatig, bv. n.: kwaad-aanrichtend, (fig.) een nadeeligen invloed uitoefenend; -wollen, o.: 1) boos opzet, kwade wil, 2) vijandigheid; -wollend, bv. n.: 1) met boos opzet of kwaden wil bezield, 2) vijandig; - zufrieden, bv. n.: slecht tevreden, ontevreden, misnoegd. lii'ben, bw.: Zie drüben. |
Iü ben, w. b.: 1) oefenen; geübt', bv. n.: geoefend, ervaren, bedreven? knap; 2) beoefenen (b.v. eene kunst), uitoefenen (b.v. een vak, een ambacht); 3) Gewalt -: (fig.) geweld gebruiken; Kache -: (fig.) wraaknemen, zich wreken; 1 sich -, w.w.: zich oefenen; sich in der Geduld -: zich in geduld oefenen, geduld leeren. Itt'ber, vz. [3]: boven (- dem Fenster: boven het raam; - der Thüre: boven de deur; der Himmel ist - unserm Haupte: de hemel is boven ons hoofd; - DamoMes Haupte schwebte ein Degen: boven 't hoofd van Damocles hing een zwaard); over (- der Tafel [- Tischej: over tafel, bij den maaltijd); tegenover (er wohnt -mir: hij woont tegenover mij, hij woont over mij); aan de overzijde van, aan de andere zijde van (-dem Flusse: aan de overzijde van de rivier); onder (- dem Lesen: onder het lezen); aan, bezig aan (- etwas sein: aan iets bezig zijn, aan iets zijn). I -, vz. [4J over (das Wasser ging ihm - den Kopf: het water ging over zijn hoofd; ich schwitze - den ganzen Leib: ik zweet over mijn geheele lijf; - eine Xation herrschen: over een volk regeeren; ich lasse ihn - meine Küche, aber nicht - meinen Keiler gehen: ik laat hem over mijne keuken gaan, maar niet over mijn kelder; - die Gasse gehen: over straat gaan; - Land reisen: over land reizen; - das grosse Berlin nach dem friedlichen Potsdam: over het gropte Berlijn naar het vreedzame Potsdam; sich - etwas beklagen oder freuen: zich over, d. i. wegens, iets beklagen of verheugen; - drei Wocnen: over, d. i. na verloop van, drie weken; heute - acht Tage: vandaag over acht dagen; es ist - sechs Uhr: het is over zessen, d. i. later dan zes uren; es ist - ein halb Jahr: het is over, d. i. langer dan, een half jaar; er ist-sechsundsechzig: hij is over de zesenzestig, d. i. ouder dan zesenzestig jaar; er ist mir - hundert Mark schuldig: hij is mij over de, d. i. meer dan, honderd mark schuldig; ein Mal - das andere: de eene keer over den anderen, keer op keer, herhaalde malen; - die Neugierde weg sein: over de nieuwsgierigheid heen zijn; den Winter-: den winter over, d. i. gedurende den ganschen winter); boven (Tugend geht - Alles: de deugd gaat boven alles; Nichts geht - Gesundheit: er gaat niets boven gezondheid;' - die Kinderjahre hinaus |
855
üBER.
|
sein: de kinderjaren te boven zijn; das g-eht - seine Krafte: dat gaat zijne krachten te boven; drei Meilen - Paris: drie mijlen boven Parij?, d. i. verder dan Parijs); verschilende beteekenissen (den Tag den ganschen dag door, gedurende den geheelen dag; - Nacht ausbleiben: den geheelen nacht uitblijven; Briefe -Briefe: brief op brief; eine Schuld - die andere machen: schulden op schulden maken, de eene schuld op de andere stapelen; einen Tag - den andcrn: den eenen dag voor en den anderen na; -Einen kommen: w. o. s. iemand over komen, aan iem. wedervaren, w.b. iemand op zijn huid komen; - den That ertappen: op heeterdaad betrappen; - das kluge Kind: o, wat een verstandig Kind; - den Spass-vogel: o, wat een schalk; pfui - den garsti-gen Menschen: foei, wat eengemeene vent). lü ber, bw.: door; es geht Alles bunt -: (fam.) Alles gaat door elkander, alles gaat ten onderste boven; - und -: door en door; ioh bin - und - nass: ik ben door en door nat. itt'ber, in Sam. (1) I -ack'ern, w. b.: 1) nog eens omploegen, 2) den bovengrond even omploegen; -all', bw.: overal; -ant'worten, w. b.: opleveren; -ant'wortung, vr.: oplevering; -iirmel, m.: overmouw, losse mouw; -aus', bw.: uitermate; -bein, o.: (pik.) overbeen, (fig.) vereelting, verharding; -beinkleider, o. mrv.: bovenbroek (enk.); -bett, o.: dekbed; -biet'en, w. b.: (iem.:) meer bieden dan, (iets:) te veel vragen voor (sich -biet'en, w. w.: meer bieden dan men van plan was, boven zijne raming gaan); -olattern, w. b.: J) doorbladeren, 2) bij het doorbladeren overslaan; -bleiosei, o.: overblijfsel, overschot ; -bliek, m.: overzicht, (fig.) oogopslag; -blick|en? w. b.: 1) een blik werpen op, 2) met de oogen doorloopen, 2) overzien, 4) over het hoofd zien; sich -blüh'en, w. w.: (pik.) te hard bloeien; -blüht', bv. n.: met bloesems overladen, (fig.) uitgebloeid; -böse, bv. n.: meer dan slecht; -bot, o.: hooger bod; -breit, bv. n.: uitermate breed; -breit'en, w. b.: bedekken, overdekken; -bringen, w. b.: overbrengen (-brin'gen, w. b.: brengen); -bring'er, m.: brenger; -bring'erin, vr.: brengster; -bringung, vr.: overbrenging (-bring'ung, vr.: ['tl brengen);-brück'en, w. b.: overbruggen; -burden, w. b.: overladen; sich -bur'zeln, w. w.: (fam.) over den kop duikelen; -dach, o.: afdak; -dach'en, w. b.: (een huis) onder dak brengen, (fig.) overdekken; wohl -dacht', bv. n.: wel doordacht; -das', bw.: Zie -dies; -dauern, w. b.: langer duren dan, (fig.) verduren; -decke, vr.: 1) bovenste dekkleed. 2) sprei-deken, sprei; -dem' (-dies'), bw.: 1) bovendien, buitendien, 2) overigens; -drang, m.: te sterke drang, (ng.) indringendheid; -druck, m.: (typ.) over druk; -druck'en, w. b.: voldrukken, geheel bedrukken; -druss, m.: (-es): (fig.) verzadigdheid (bis zum -e: tot walgens toe); -drüssig, bv. n. [21: moede, zat (einer |
Sache - werden oder sein: iets moede [iets zat] worden of zijn); -drüssigkeit. vr.: Zie -druss; -düngen, w. b.: 1) bemesten, 2) te sterk bemesten; -dun'keln, w. b.: verdonkeren; -eek', bw.: schuins, overdwars; -eig'nen, w. b.: (rcht.) in eigendom overdragen; -eil'en, w. b.: 1) overvallen, overrompelen,2) overhaasten, overjachten (sich -ellen, w. w.: zich over-jachten, zich overhaasten; -eilen Sie sich nicht: overjaag u niet, fam.: wees niet te haastig gebakerd); -eilt', bv. n.: overhaast; -eil'ung, vr.: 1) overhaasting, 2) abuis (vergrijp) uit overhaasting; -ein', in Sam. (-kommen, w. o. s.: overeenkomen, z. n. o. f-sj; overeenkomst; -kommend, bv. n.: overeenstemmend; -kommlich, bv. n.: overeen gekomen, bw.: volgens overeenkomst; -kommniss [nisl,vr.: overeenkomst; -kunft. vr.: overeenkomst; -künftlich, bv. n. en bw.: Zie -konimlicli: -stimmen, w. o, h.: overeenstemmen; -stimmig, bv. n.: overeenstemmend; -stimmung, vr.: overeenstemming; -treffen, w. o. onr. h.: overeenstemmen); -einan'der, bw.: over elkander; -eis'en, w. b,: met ijs bedekken; -eis'et, bv. u.: met ijs bedekt, bevrozen; -fahr, in Sam. (-geld, o.: veergeld; -schiff, o.: 1. veerpont, 2. transportschip); ■ fahr en, w. o. onr. s.: overvaren, oversteken, oye rtrekken (-fah'ren, w. b. onr.: 1. over-r ij den, 2. over—heen gaan; -fah'ren werden, v. dw.: overreden worden);-fahrt, vr.: 1) overvaart, 2) plaats van overvaart, veer,3) overtocht; -fahrts,in Sam.(-gebühr, vr.: veergeld; -schiff, o.: 1. veerpont, 2. transportschip); -fall, m.: 1) overrompeling. verrassing, 2) (ontl. pop.) huig, keellelletje; -fal len, w. b. onr.: overv a Hen, overrompelen; -fal'lig, bv. n.: (kph.) op den vervaldag onbetaald gebleven; -fass, o.: buitenvat, buitenton (om eene andere ton heen); -faul, bv. n.: schandelijk lui; -feil en, w. b.; gladvijlen, (fig. fam.) likken en flikken; -fein, bv. n.: 1) uitermate fijn, 2) overmatig fijn; -fett, bv. n.: overvet; -fir'nissen, w. b.: vernissen; -flechten, w. b. onr.: omvlechten; -fiiegen, w. o. s. onr.: over .... heen vliegen (w.b. onr.: 1. overvliegen, 2. in het vliegen overtreffen); -fiiessen, w. o. s. onr.: overvloeien, o ve r-loopen; -flü'geln, w. b.: overvleugelen, de loet afsteken, overtreffen; -fluss, m.: overvloed, (fig.) te groote veelheid, (tik. en fig.) overtolligheid, overbodigheid (im -flusse: in overvloed; zum -fiusse: ten overvloede; einen -tluss haben an...,:---- in overvloed hebben; das Horn des -flus-ses: fab.: de hoorn des overvloeds ; -fluss macht -druss: spr.: overvloed is niet goed); -tlüssig, bv. n.: overvloedig (fig.) overtollig, overbodig; -fiüssigkeit, vr.: overvloedigheid, (fig.) overtolligheid, overbodigheid ; -flu'then lt|, w. b.: over s t r o o-men; -for'dern, w. b.: overv ragen; -fracht, vr.: (kpv.) overvraeht; -frach'ten, w. b.: (kpv.) meer dtyi de gewone vracht laden; -frier'en, w. o. onr. s.: dichtvriezen (b. v. rivieren); -fuhre, vr.: Zie-fahrt;-führen, w. b.: overvoeren (-füh'ren, w. b.: |
Mocht men een met „überquot; samengesteld woord tevergeefs hier zoeken, dan beteekent dat „überquot; in het Höllandsch „overquot;.
üBER.
üBER.
|
1: overvoeren Lb. v.: einen quot;Weg: mit Sand -ffih'ren: te veel zand op eenen weg brengen], 2. [met 2en nmv.] overtuigen [b. v. Einen eines Verbrechens -füh'ren: iemand van eene misdaad overtuigen]); -füh'rend, bv. n.: overtuigend; -füh'rung, vr.: (fig.) overtuigend bewijs; -füllo, vr.: overvolheid; -füllen, w. b.: overgieten, overschenKen (-fül'len, w. b.: te vol proppen; sich den Magen mit Speisen -fiillen: zijne [hare] maag overladen); -füllung, vr.: overgieting, oversehenking (-tul'lung, vr.: te vol propping; -tul'lung des Magens: overlading van de maag, maag-overlading; -fül lung der Safte im Körper: te groote overvloed van sappen in net lichaam, fig.; volbloedigheid); -füt'tern, w. b.; overvoeren, te sterk voederen (voeren, voeden); -gabe, vr.: 1) overgifte, overhandiging, 2) overgaaf, overgave (van eene vesting, enz.) 3) uitlevering (van eenen persoon); -gabe, in Sam. (-bedingungen, vr. mrv.: mil.: voorwaarden van de overgaaf; -vergleich, m.: mil.: capitulatie); -gah'rung, vr.: te sterke gisting, (van deeg of beslag:) te sterke rijzing; -gang, m.: overgang; -ganger, m.: overlooper; -ganglich, bv. n.: voorbijgaand, vergankelijk; -gat'tern, w. b. : betraliën, (grav.) met kruislijnen bedekken; -gau'keln, w. b.: 1) begoochelen, 2) in het goochelen overtreffen; -c:e'ben, w. b. onr.: 1) overgeven, overhandigen, ter hand stellen, 2) afstand doen van, laten varen, overgeven, 3) overgeven, toevertrouwen, 4) dem Druck -ge'ben: laten drukken, in het licht geven (sich -goiben, w. w. onr. h.: 1. zich overgeven, zich gewonnen geven, 2. braken, overgeven); -gebot, o.: hooger bod; -gebühr, vr.: overdrevene plichtsvervulling; -gebührlich, bv.n.: meer dan men verplicht is; I -gehen, w. b. onr.: overgaan, (fig.) overloopen, te vol zijn, (van soldaten:) overloopen naar den vijand; die Stadt ist an den Feind -ge-gangen: de stad is overgegaan (heeft zich overgegeven) aan den vijand; zu einer Keligion -gehen: tot eenen godsdienst overgaan, eenen godsdienst omhelzen; zu einer andern Religion -gehen: tot een anderen godsdienst overgaan; in Narrheit -gehen: tot dwaasheid overslaan; wessen das Herz voll ist, dess geht der Mund uber: (spr.) waar het hart vol van is, daar loopt de mond yan over; in Faulniss [nis] -gehen: tot verrotting (ontbinding, bederf) overgaan; die Augen gehen ihm über: er komen tranen in zijne oogen (-geh'en, w. b. onr.: 1. overgaan, oversteken, overtrek-kei}j inzien, inkijken, vluchtig lezen, met de oogen doorloopen; 2. overslaan, vergeten; mit Stillschweigen-geh'en: met stilzwijgen voorbijgaan; den Schlaf -gen en: 1. langer slapen dan men wilde, den slaap niet kunnen vatten; sich -gehen, w. w. onr.: zich overloopen); I -geld, geld over; -gelehrf, bv. n.: over-geleerd, te geleerd; -genug', bw.: meer dan genoeg; -geschaf'tig, bv. n.: al te bedrijvig; -gewachs, o.: Zie -bein; -gewal'tig, bv. n.: allergeweldigst, allerhevigst : -gewicht, o.: (gew. en fig.) overwicht (das -gewicht halten: zwaarder Zie de |
wegen; das -gewicht haben über: zwaarder wegen dan, fig.: het overwicht hebben op; -gewichtig, bv, n.: meer dan het gewicht hebbende; -giftem, w. b.: betraliën; -glan'zen, w. b.: in glans overtreffen, (fig.) in de schaduw stellen, (dk.) dofstralen; -gla'sen (-glasi'ren [sie], -glasu'ren), w. b.: verglazen; -glau'big, bv. n.: (kkl.) streng orthodox, in het overdrevene rechtzinnig; -glau'bigkeit, vr.: strenge orthodoxie, rechtzinnigheid in het overdrevene; -glück'lich, bv. n.: overgelukkig, meer dan gelukkig; -gna'dig, bv. n.: meer dan genadig; -gol'den, w. b.: vergulden; -gött-lich, bv. n.: allergoddelijkst; sich-gra'sen, w, b.: zich overdekken met gras ; -greifen, w. b. onr.; Zie eingreifen; -griff, m.: Zie £mg:rilf; -gross, bv. n.: overgroot, meer dan groot, kolossaal; -gurt, m.: buikriem;-guss, m.: 1) o v e rgieting (uit het eene in het andere), 2) overgieting, begieting, 3) dek-laag, (fig.) korst; -gut, bv. n.: overgoed, meer dan goed. uitermate goed; -halten, w. o. h. onr.: 1) blijven boven, 2) buiten het wagenspoor blijven; -hand', bw.: overhand (-hand' nehmen: de overhand nemen); -hang, m.: overhangend (uitspringend) gedeelte, (bwk.) uitstek, balkon; -hangen, w. o. onr. h.: overhangen, vooruitspringen; -hangen, w. b.: 1) behangen, 2) omhangen; -har'schen, w. o. s.: eene korst krijgen, (fig,) dichtsraan; -hau'fen, w. b.: overladen, overstelpen; -hauig, bv. n.: (in de boschteelt:) groot genoeg om gekapt (d. i. omgehakt) te worden; -haupt'. bw.: over het geheel, in het algemeen (-naupt' kaufen: voetstoots koopen; -haupt' erzahlen: ten ruwste vertellen, vertellen zonder in bijzonderheden te treden; sich -hau'ten, w. w.: met een vlies of vel bedekt worden; -he'ben, w. b.: ontheffen, ontslaan, vrijstellen (Einen einer Sache -he'ben: iemand van iets ontslaan; sich -he'ben, w. w.: zich vertillen; sich einer Sache -he'ben: zich laten voorstaan op iets, bogen [roem dragen, pochenl op iets); -he'bung, vr.: 1) ontheffing, vrijstelling, 2) vertilling, 3) hoogmoed, laatdunkendheid, opgeblazenheid; -heftig, bv. n.: al te heftig; -heilen, w. o. s.: (mn wonden:) heelen, genezen; -helfen, w. o. onr. h. [31: er overeen helpen, (fig. fam.) er doorhelpen, ruggesteunen ; -her', bw.: over; -hin', bw,: 1) er overheen, 2) losjes, oppervlakkig, vluchtig, terloops, 3) voorbij, achter den rug; -ho'beln, w. b.: de schaaf er overheen laten gaan; -hoch, bv. n.: uitermate hoog:; -ho'len, w. b. (iemand die vooruit is:) inhalen, (fig.) overtreffen, (zeew.) brassen; -hö'ren, w. b.: (iets:) niet goed hooren, (ook:) afluisteren, (iemand:) overhooren, laten opzeggen; -hosen, vr. mrv.: bovenbroek (enk.); -hüpfen, w. o, s.: er overheen springen (-hüp'fen, w. b.: overspringen. fig.: overslaan); -hü'ten, w. b.: laten afgrazen; -irdisch, bv. n.: bovenaardsch; -jagdbar, bv. n.: (jag.) volwassen, groot, oud; -jagen, w. b.: 1) over j a c h ten, 2) over j a gen; -jahrig, bv.n.: overjarig; -jahrt, bv. n.: hoogbejaard, zeer oud; -jü'deln, w. b.: (pop.) besassen, bij 't lijf nemen, in de luren leggen, bedriegen; -kalken, w. b.: 1) met )ot op blz. 855. |
üBERNEHMEN.
ÜBERKAUFEX.
857
|
kalk overdekken, 2) (met witkalk) witten; sich -kau'fén. w. w.: 1) te veel koopen, 2) te duur koopen; -keh'ren, w. b.: aanvegen, bijvegren, schoonvegen; -kippen, w. o. s.: omkantelen (w. b.: doen omkantelen); -kiften, w. b.: met cement bestrijken; -klaf'fen, w. b.: over____heen hangen; -kle'ben (-klei'ben), w. b.: beplakken; -kleid, o.: overkleed, (fig.) overjas; -kleiden, w. b.: bekleeden; -kleid'ung, vr.: (zeew.) bekleeding (de zijplanken van een schip); -kleis'tern, w. o.: beplakken; -klug, bv. n.: al te wijs, waanwijs, ingebeeld; -klugheit, waanwijsheid, ingebeeldheid; -land, o.: land aan de overzijde; -lang, bv. n.: uitermate lang; -langen, w. o. h.: verder reiken dan (w. b.: over reiken, aanreiken, toereiken); -las -sen, w. b. onr.: 1) overlaten (als v. dw.: overgelaten), 2) o v e r dragen (in eigendom), afstaan, afstand doen van, 3) voorbij laten gaan (sich -las'sen [3J; w. w. onr: zich overgeven aan; sich selbst -las'sen sein; aan zich zeiven overgegeven zijn); -lass'-lich, bv- n.: (in eigendom) over te dragen; -las'sung, vr.: overdracht, afstanddoening, afstand; -last, vr.: (kph.) overvracht, (fig.) overlast; -las'ten, w. b.: te zwaar bevrachten, over 1 a den; -lastig, bv. n.: te zwaar bevracht, overladen, (fig.) uitermate lastig:, veel overlast aandoende (Einem -lastig sein: aan iem. tot last zijn, aan iemand overlast aandoen); -lastigen, w. b.: tot last zijn. overlast aandoen; -lastigkeit, vr.: lastigheid, overlast; -lauf, m.: (zeew.) overloop, (fig.) te groote aanloop; -laufen, w. o. onr. s.: over-loopen (door te vol te zijn); (mil.) o v e r-loopen naar den vijand (-lau'fen, w. b. onr.: 1. overloopen, al te druk komen bij, 2. harder loopen dan, in het loopen overtreifen, 3. omver loopen, ten onderste boven loopen, 4. doorloopen met de oogen, vluchtig inzien; es -liiuft mich ein Schauer: er gaat eene rilling over al mijne leden; die Laus lauft ihm - die Leber: spr.: hij maakt zich dik, hij maakt zich boos; sich -laufen, w. w. onr.: zich overloopen); -laufer, m.: overlooper; (fig.) afvallige; -lauferin, vr.: overloopster, (fig.) afvallige; -laut, bw.: 1) hardop, overluid, 2) luidkeels; -le'bon, w. b.: overleven: -le'bende, m. en vr.: langstlevende; -le'bung, vr: overleving (im -le'bungsfalle: ingeval hij Izijl ... mocht overleven); -le'dern, w. b.: belee-ren, met leder bekleeden; -legen, w. b.: 1) beleggen, er bovenop leggen, 2) te veel zwaarte leggen op, over l a den, 3) ein Kind -legen: aan een kind voor zijne billen geven, een kind over de knie leggen, 4) das Steuer •: (zeew.) het roer naar de andere zijde wenden (-le'gen, w. b.; overleggen, bespreken, over.... beraadslagen; -le'gen, dv. n.: knapper [sterker, vlugger, enz.1 dan; Einem-le'gen sein: fam.: iemand de baas zijn, het van iemand winnen; -le'gen an: fam: de baas in); -le'genheit, vr.: meerderheid, (fig.) overwicht; -legsam, bv. n.: omzichtig, behoedzaam, voorzichtig; -leg'samkeit, vr.: omzichtigheid, behoedzaamheid, voorzichtigheid; -legt', bv. n.: doordacht; -le'gung. Zie de |
vr.: overleg, nadenken (die nochmalige -le'gung, het nader overleg, het rijpere nadenken; -le'gungskraft, vr.: oordeel); -lei, bw.: (fam.) overvloediglijk;-lief'erung, vr.: (i. a. b.) overlevering (durch -lief'erung : bij overlevering; die mündliche -lief'erung: de mondelinge overlevering); sich-lieg'en, w, w. onr.: te lang liggen; -liegetage, m. mrv. (-liegzeit, vr. enk.): (kpv.) over-ligdagen, overligtijd; -lis'ten, w. b.: 1) op eene sluwe (listige) manier beetnemen (bedriegen, verschalken), door eene list verschalken, 2) in sluwheid (in listigheid, in geslepenheid) overtreffen, (pop.) te slim af zijn, te glad af zijn; -lotf, m.: (zeew.) overloop; -machen, w. b.: 1)weerover maken, weerover doen, 2) er bovenop maken, er overheen maken, 3) (fig.) over-d rij ven (-mach'en, w. b.: kph.: toezenden, remitteeren); -macht, vr.: overmacht; -machtig, bv. n.: 1) veel sterker, 2) te sterk; -mach'ung, yr.: (kph.) toezending, remise; -malen; w. b.: beschilderen; -man'nen w. b.: overmannen; -mass, o.: 1) overmaat, 2) overdaad; -massig, bv. n.: 1) bovenmatig, buitensporig, 2) overdadig (alles -massige ist vom Uebel : spr.: al wat overdaad is, is zonde); -massigkeit, vr.: buitensporigheid; -mas'tet, bv. n.: te sterk gevoederd; -mas ten, w. b.: (zeew.) te veel (of: te zware) masten plaatsen op; -mau'ern, w. b.: bemetselen, dicht-metselen; -meis'tern, w. b.: overmeesteren, (fig.) overtreffen; -mensch, m.: bovennatuurlijk wezen; -menschlich, bv. n.: bovenmenschelijk; -menschlichkeit, vr.: bovenmenschelijkheid; -messen, w- b. onr.: weerover meten, nameten (-mes'sen, w. b. onr.: meten; sich -mes'sen, w. w. onr.: zich in het meten vergissen, oij het meten een abuis begaan); -mö'gen, w. b. onr.: Zie -meistern; -most', bv. n.: met mos bedekt; -morgen, bw.: overmorgen; -mor-gend, bv. n.: van overmorgen; -muth UI, m.: 1) roekeloosheid, vermetelheid, 2) overmoed, laatdunkendheid, trots; -müthig [t|, bv. n.: 1) roekeloos, vermetel, 2) overmoedig, laatdunkend, trotsch; -müthigkeit [t], vr.: Zie -mutli; -nach'tcn, w. o. h.: overnachten; -nach'tig, bv. n.: 1) dat (die) eenen nacht gestaan heeft (-nach'tiger Wein: wijn die den nacht over heeft gestaan in de reeds opengetrokkene flesch), 2) die den ganschen nacht wakker gebleven is (-nach'tige Augen: oogen die gezwollen zijn van het waken den ganschen nacht); -nah'en w. b.: 1) o vershands naaien, 2) losjes naaien, los ineenrijgen; -nahme, vr.: aanneming, (rcht. en fig.) aanvaarding; -nahmsliste, vr.: inventaris; -naht, vr.: (kim.) overhandsche naad; -name, m.: bijnaam, toenaam, scheldnaam; -natürlich, bv. n.: bovennatuurlijk; -natiirlichkeit, vr.: bovennatuurlijkheid; -ne'beln, w. b.; benevelen; -neh'men, w. b. onr.: 1) aannemen, (rcht.) aanvaarden, 2) op zich nemen, (kleederen:) aantrekken, aandoen, omdoen, omhangen, 4) (menschen :) veel te veel laten betalen, (dieren:) afmoorden, 5) sich von Leiden-schaften -neh'men lassen; zich door hartstochten laten vervoeren of meesleepen (sich -neh'men, w. w. onr.: te veel van •ot op blz. 855. |
üBER.
ÜBER.
858
|
zich zeiven vergren; sich im Essen und Trinken -neh'men: zich in eten en drinken te buiten graan); -neh'mer, m. (-s; mrv, -): aanvaarder ; -neh'mung, vr.: Zie -nalime; -ö'len, w. b.; oliën, met olie besmeren; -pfeffern, w. b.: peperen, met peper bestrooien; -pflan'zen, w. b.: beplanten; -pflas'tern, w. b.: bestraten; -pflii'gen, w. b.: omploegren; -pich'en, w. b.: pekken, met pek bestrijken; -pol'stern, w. b.: Zie polüitern; -quer', bw.: overdwars; -ra gen, \v. b.: uitsteken boven, zich verheffen boven, (fig:.) overtretten; -rappen, w. b.: (mtsl.) berapen; -rasch'en, w. b.: overrompelen, 2) verrassen, bevreemden, verwonderen; -ra'sen, w, b.: (dk.) met een grastapijt bedekken; -ras'peln, w. b.: afraspen; -rech'en, w. b.: oprij ven, opharken; -rech'nen, w. b.: uitrekenen (noch einmal -rech'nen: nog eens narekenen ; sich -rech'nen, w. w.: zich verrekenen); -rech'nung, vr.: berekening; -re'den, w. b,: overreden, (fam.) bepraten, overhalen; -re'dend, bv. n.: overredend; -re'dung, vr,: overreding; -re'dungs, in Sam. (-gabe, vr.: gaaf om te overreden; -grund, m.: betoogrede, argument; -kraft, vr.: overredingskracht; -kunst, vr.: overredingskunst, welsprekendheid); -reich, bv. n.: meer dan rijk; -reich'en, w. b.: overhandigen, ter hand stellen; aanbieden; toezenden; inzenden, indienen (w. o. h.: verder reiken dan); -reichlich, bv. n.: overvloedig; -reif, bv. n.: overrijp, te rijp, meer dan rijp; -reife, vr.: overrijpheid; -reif'en, w. o s.: te rijp worden iw. b.: 1. te rijp maken, 2. vaatwerk: hoepels leggen om); -reilt', bv. n.: berijpt, met rijp bedekt; -reiten, w. o. onr.: over komen rijden (te paard\ zich te paard daarheen^ begeven (-reit'en, w. b. onr.: 1. overrijden, 2. harder of beter rijden dan, 3. te paard de ronde doen in, 4, ein Pferd -reit'en: een paard zóó afrijden, dat het niet meer voort kan): -reiz, m.: overprikkeling; -reiz'bar, bv. n.: uiterst prikkelbaar; -reiz'barkeit, vr.: groote prikkelbaarheid; -reiz'en, w. b.: overprikkelen; -rennen, w. o. onr. s.: over komen rennen (-ren'nen, w. b. onr.: 1. onder den voet rennen, ten onderste boven loopen, omver loopen; 2. harder rennen dan); -rest, m.: overschot (die -reste eines Heiligen: de reliquieën van eenen heilige); -rheinisch, bv. n.: Transrhenaansch, van over den Rijn; -rin'den, w. b.: 1) met eene schors (met een bast) omkleeden, 2) met eene korst bedekken (sich -rin'den, w. w.: 1. schors of bast krijgen, 2. eene korst krijgen); -rock, m.: 1) overjas, (mil.) kapotjas.(kkl.) koorhemd, 2) (voor vrouwen:) bovenrok; -ros'ten, w. o. s.: roesten; -rücks', bw.: achterover; -sa'en, w. b.: bezaaien; -sal'zen, w. b.: te zout maken; -san'den, w. b.: bezanden, met zand bestrooien; -satt, bv. n.: (fam.) meer dan zat, dronken en vol; -sat'tigen. w, b.: 1) over-verzadigen, 2) bezuipen, bezopen maken (sich -sattigen, w. w.: 1. zich over-verzadigen, 2. pop,: zich ongansch vreten); -satz, m. (-es): 1. bovenste gedeelte, bovenstuk, 2) vliering (van een huis); -sii'ung, vr.: bezaaiing; -sauer, bv. n.: erg Zie de |
zuur, al te zuur; -sau'ern, w. b.: te zuur maken, (schk.) met te veel zuurstof bezwangeren; sich -sau'fen, w. w. onr.: 1) zich stomdronken drinken, 2) zich idioot zuipen; -schallen, w. b.: scheller (harder) klinken dan, (fig.) over stem men; -schart', bv. n.: uitermate scherp, meer dan scherp; -schatten, w. b.: overschaduwen, overlommeren; -schat'zen, w. b.: te hoog belasten te veel belasting vorderen van; -schat'zen, w. b.: te hoog taxeeren, te hoog aanslaan, (fig.) over-schat ten, een te hoogen dunk hebben van; -schau'en, w, b.: overzien, (fig.) hooger liggen dan, (mil.) bestrijken; -schau'men, w. b.: met schuim bedekken; -scheide, vr.: buitenste scheedej-schein'en, w. b. onr.: 1) beschijnen, 2) heller schijnsel geven dan; -schicken, w. b.: ovevzenden, toezenden, (kph.) remit-teeren; -schiessen, w. o. onr. s.: overschieten, als overschot blijven (-schies*-sen, w. o. onr. h.: 1. het doel voorbij schieten, 2. er overheen schieten, d. i. snel er overheen loopen of glijden, rakelings er overheen gaan; I w. b. onr. 1. verder schieten dan, 2. over ... heen schieten, 3. [geld:] bij worpen tellen, 4. boven het getal er aan toevoegen; I sich •schies'sen, w. w. onr.: over den kop tuimelen); -schiessend, bv. n.: overschietend, als overschot blijvend ; -schiffen, w. o. s.: over komen varen, oversteken, den overtocht doen (w. b.: 1. verschepen, te water verzenden, 2. te water vervoeren, 3. overladen, b.v. uit 'teene schip in het andere); -schlachtig, bv. n.: Zie ober-Hehlaelitig: -schlag, m.: 1) overslag (dat gedeelte van iets, dat over een ander gedeelte daarvan heen slaat, b. v. de rand van het deksel van eenen koffer, enz.), (ook:) klep, 2) (van kleedingstukken :gt; omslag, opslag, (ook:) klep, (fig. ook:) bef, 5) (van eene weegschaal:) doorslag, (het) over slaan, 4) over slag, raming, begrooting, ruwe berekening, 5) (hik.) pap (einen -schlag machen: [Zie no. 4] eene ruwe berekening maken, iZie no. 5] eene pap leggen); -schla'gen, w. o. onr. s.: 1) omslaan, omvallen, omkantelen, omtuimelen, (van eene weegschaal:) over gaan, overslaan, den doorslag krijgen, 2) beslaan (met schimmel, enz.), beschimmelen, (fig.) bederven, 3) (van vloeistoffen :)lauw (d. i. min of meer warm) worden; ein wenig schla'gen lassen: de kilheid afnemen van, eventjes lauw laten worden jü'berschlagen, w. b. onr.: 1) omslaan, omvouwen, 2) over ... heen slaan, om ... heen slaan, over of om ... heen leggen; überschla'gen, w. b. onr.: 1) overslaan, overspringen, weglaten, 2) begrooten, ten ruwste berekenen; nach dem Augen-mass -schla'gen: met de oogen nieten^ begrooten op het oog; eine-schla'gene Jsaht: (kim.) een overhandsche naad; I sich •schla'gen, w. w. onr.: omslaan, omvallen, omkantelen, omtuimelen]; -schlam'men, w. b.: beslijken, bemodderen, bespatten; -schlei'chen, w. b. onr.: over v allen, overrompelen; -schling'en, w. b. onr.: over-shands naaien; sich -schluck'en, w. w.: zich verslikken; -schmier'en, w. b.: be- iot op blz. 855. |
üBEE.
|
smeren; -schnappen, w. o. s.: 1) overspringen, over gaan (das Schloss ist -geschnappt: het slot is _ overgegaan), 2) kantelen, tuimelen, zijn evenwicht verliezen, (fig. fam.) de kluts kwijtraken, een slag van den molen beetkrijgen; -schnei'en, w. b.; besneeuwen; -schnel'len, w. b.: (fam.) bij't lijf nemen, beetnemen, in de luren leggen; -schnü'ren, w. b.: 1) met touw omwinden, 2) uitvademen, met het vaamtouw meten; -schrau'ben, w. b.: de schroef van .... verdraaien of kapot draaien; -schreib'en, w. b. onr.: J) van een opschrift voorzien, 2) (brieven, enz.:) adresseeren, het adres zetten op (der Brief ist nicht -schrieb'en: er staat geen adres op den brief), 3) Einem etwas -schreib'en : iets aan iemand schrijven; -schrei en, w.b. onr.: over s c h r e e u wen (sich -schrei'en, w. w. onr.: zich overschreeuwen): -schreit'en, w. o. onr. s.: overstappen (w. b. onr.: over .... heen stappen; tig.: over s c h r ij den); -schrift, vr.: opschrift, (op brieven:) adres;-schuh, m.: overschoen; -schuss, m.: (rek.) overschot, (bwk.) uitsprong, uitstek, (zeew., het) uitschieten van den steven, (wev.) gaal; -schüs-sig, bv. n.: (bwk.) uitspringend, uitstekend, (rek.) over schietend, overblijvend; -schüssling, m.: (pik.) lange loot; -schüt-ten, w. b.: o v e r storten (van het eene in-houdslichaam in het andere), (ook:) overgieten, (fig.) storten, morsen (-schüt'ten, w. b.: volstorten, ook: over gi e ten, begieten, fig.: overstelpen); -schwach, bv. n*: uiterst zwak; -scnwall, m. (-es, -s): vloed, overmaat, overgroote veelheid; -schwang, m. (-es, -s): Zie -schwall; -schwang'ern, w. b.: overbevruchten; -sehwang'lich, bv. n.: overvloeiend, overstelpend, (fig.) mateloos; -schwang'lichkeit, vr.: (fig.) mateloosheid; -schwank, m.: Zie -^cliAvaiii;; -sehwanken, w. o. h.: 1) over loopen, 2) zich verspreiden, 3) omkantelen; -schwat'zen, w. b.: bepraten; -schwelle, vr.: bovendorpel (bovenstuk van een deurkozijn); -schwem'men, w. b.: over s t r o o men, onder water zetten; -s^chweng'lich, bv. n.: Zie -scliwan}?-lieh; -schwer, bv. n.: al te zwaar, meer dan zwaar, (fig.) uiterst moeielijk; -schwim-men, w. o. onr. s.: naar de overzijde zwemmen (w. b. onr.; overzwemmen); -seeisch, bv. n.: overzeesch; -segeln, w. o. s.: oversteken (over eene watervlakte), over stevenen (-se'geln, w. b.: 1. over z e i-len, in den grond zeilen, 2. de loef afsteken, harder zeilen dan); -seh'bar, bv. n.: 1) te overzien, 2) over het hoofd te zien; -se'hen, w. b. onr.: 1) overzien, met de oqgen geheel omvatten, 2) een vluchtigen blik werpen op, (drukwerk of schrift:) vluchtig inzien, met de oogen doorloopen, 3) nazien (noch einmal -seh'en: nog eens nazien) in oogenschouw nemen, 4) over het hoofd zien, (fig.) door de vingers zien (Jemandes Fehler -seh'en- iemands fouten door de vingers zien; Einem etwas-seh'en: iets van iemand door de vingers zien, iem. iets toegeven); -seh'er, m. (-s; mrv. -): 1) naziener, 2) over het hoofd ziener, 3) door de. vingers ziener; -selig, bv. n.: allergelukkigst, overgelukkig; -seits'. Zie de |
bw.: ter zijde; -sen'den, w. b. onr.: toezenden; -setz'bar, bv. n.: (fig.) over te zetten, vertaalbaar; -setzen, w. o, s.: 1) oversteken (over eeu water, dwars over eenen weg, enz.), 2) over springen, [w. b.: 1) overzetten (over een water), naar de overzijde brengen; sich -setzen lassen: zich laten overzetten; 2) einen Topf -setzen: een pot (eene pan) te vuur zetten; I -set'zen, w. b.: 1) ein Haus -set'zen: een huis eene verdieping hooger maken, nog eene verdieping op een huis zetten; 2) vertalen, (uit de eene taal in de andere) overzetten; 3) Waare-set-zen: voor goederen een veel te hoogen prijs vragen; Einen -set'zen; (fam.) iem. snijden (d. i. veel te veel laten betalen v iemand het vel over de ooren halen; 4)^ overvol maken; -setzt' sein: al te vol zijn]; -set'zer, m. (-s; mrv. -): vertaler; -set'zerin, vr. (mrv. -nen): vertaalster ; -set'zung, vr.: vertaling; -sicht, vr.: overzicht; -sichtig, bv. n.: bijziende, slecht van gezicht; -sichtigrkeit, vr.: bijziendheid; -sichtlich, bv. n.: 1) gemakkelijk te overzien, 2) kortelijk saamgevat; sich -siedeln, w. w.: verhuizen (inz. naar een ander land); -sieden, w. o. onr. h.: over koken (-sied'en, w. b. onr.: te hard laten koken); -sil'bern, w. b.: verzilveren 'r -sing'en, w. b. onr.: 1) (een zangstuk:) probeeren, 2) (iemand:) in het zingen de baas zijn (sich -sing'en, w. w. onr.: fam.: zijne [hare] stem geheel opmaken met zingen); -sin'nen, w. b. onr.: overp e inzen; -sinnlich, bv. n.: bovenzinnelijk; -sinnlichkeit, vr.: bovenzinnelijkheid;-sin-tern, w. b.: (kv.) incrusteeren; -som'mern, w. o. h.: den zomer doorbrengen (w. b.: [ietsj den zomer overhouden); -spannen, w. b.: 1) over .... heen spannen, 2) te strak spannen, 3) met de hand overspannen of omspannen (-span'nen, w. b.: fig.: overspannen, te sterk inspannen) ;-spannt',. bv. n.: (fig.) overspannen; -spannt'heit, vr.: (fig.) overspannenheid, (ook:) overspanning; -spin nen, w. b. onr.: (kv.) doorweven; -spreiten, w. b.: Zie -ln-eiten; -spreng'en, w. b.: besprenkelen; -springen, w. o. onr. s.: o v erspringen, (fig.) uitspringen (w. b. onr.: -springen, over springen, overslaan; sich -spring en, w, w. onr.: zich een ongemak of een ongeluk springen) 'r -sprung, m.: 1) sprong over — heen, 2) oversprong, plaats waarover heen gesprongen wordt; -standig, bv. n.: te lang op stam gestaan hebbende; -stech'en,w.b. onr.: (kim.) overshands naaien, (grav.) nog eens opwerken, (spl.) met eene hoogere troefkaart aftroeven ; -stehen, w. o. onr. h.: 1) uitsteken, vooruit springen, (van hakhout:) te lang op stam blijven staan (-steh'en, w. b. onr. s.: 1. doorstaan, 2, te boven komen); -steig'bar, bv. n.: over te klimmen, (fig.) te overkomen, te boven te komen; -steig'en, w. o. onr. s. en w. b. onr.: o ve r klimmen, (mil.) beklimmen (met stormladders), (fig.) te boven komen, over w i n nen, (ook:) te boven gaan; -steig'ern, w. b.: opjagen, telkens een hooger bod doen voor; -steig'erung, ve.: (het) opjagen van den koopprijs, (het) telkens meer oieden; -steig'lich, bv. n.: ot op blz, 855. |
üBER.
üBEll.
|
Zie -steiffbar; -steigr'ung, vr.: beklim-mingr; -stein'ern, w. b.: 1) doen verstee-nen, 2) Zie -sintern; -stel len, w. b.: vol zetten (einen Ort mit Netzen -stellen: op eene plaats overal netten uitzetten); -steuern, w. o. s.: overvaren, overstevenen (-steu'ern, w. b.: te veel belasting: leggren op, onder belastingen doen zuchten); -stim'men. w. b.: 1) overstemmen lt;de eene partij de andere), (muz.) te hoog stemmen; -stolz, bv. n.: uitermate (onuitstaanbaar) trotsch; -stossen, w. b. onr.: lt;het haar van huiden) afschaven, (huiden:) van het haar ontdoen; -strah'len, w. b.: 1) bestralen, 2) in glans overtreffen; -streich'en, w. b. onr.: bestrijken, besmeren; -streif'en, \v. b.: strijken over; -streu'en, w. b.: bestrooien; -strick'en, w. b.: breien over — heen; -stromen, w. o. s.: overloopen, (fig.) overvloeien lt;-strö'men, w. o.: over s t r o o men); -strumpf, m.: bovenkous, (rs.) slobkous; sich -studi'ren [die], w. w.: 1) te hard studeeren, 2) zich gek studeeren; -stül-pen, w. b. 1) overstelpen, 2) Zie auf-stülpen; -stiirzen, w. b.: den Deckel -stürzen: het deksel er op doen (b.v. op den pot), er op zetten (-stür'zen, w. o. h.: omvallen; sich -stür'zen, w. w.: omvallen, omver vallen, ten onderste boven tuimelen); -süss, bv. n.: al te zoet, (pop.) mal zoet; -ta'feln, w. b.: Zie tafeln; sich -tan'zen, w. w.: teveel dansen; -tara, vr.: (kph.) supertarra;-tau'ben, w. b.: doof maKen, enz. Zie betamp;u-ben; -theuer [t], bv. n. en bw.: al te duur; -theu'ern [tl, w. b.: overvragen; -theu'erung [-teu'rung], vr.: (het) overvragen; -thö'ren, w. b.: Zie bethö-ren; -thun, w. b. onr.: weerover doen; -thür, vr.: bovendeur (bovenste helft eener deur); -toll, bv. n.: meer dan gek, stapelgek, door het gekke heen; -töl'peln, w. b.: bedotten, beetnemen ; -tól'pelung, vr.: beetnemerij; -trag, m.: On 't boekhouden:) transport; -trag'bar, bv. n.: over te brengen; -tra'gen, w. b. onr.: 1) overbrengen, (kph.) over boeken, 2) (kph. wissels, enz.:) endosseeren, 3) (een recht:) over dragen, 4) (waardigheid of ambt:) opdragen, 5) (uit de eene taal in de andere:) over zetten, vertalen, 6) Einen -tra'gen: (fam.) voor iemand betalen, 7) etwas -tra'gen: (fam.) iets overbrengen, iets verduren, iets uitstaan, 8) sich -tra'gen, w. w, onr.: te veel dragen (dieser Baum hat sich heuer -tra'gen: deze boom heeft dit jaar te veel gedragen, namelijk vruchten); -tra'ger (-tra'ger), m. (-s; mrv. -): 1) over brenger, (fig.) over b r e n ger, lt;kph.) o ver boeker, (van wissels, enz.:) endossant, 2) vertaler, over zetter; -treff 'bar, bv. n.: te overtreffen; -treib'en, w. b. onr.: overdrijven, (een paard:) kreupel rijden, afmoorden, (een stuk land:) vee er overheen drijven; -treten, w. o. onr. h. : 1) o v e r stappen, (tot eene andere partij of godsdienst:) overgaan, (fig.) er overheen stappen, 2) overloopen, overvloeien [-tre'ten, w. b. onr.: (fig.) over t r e den, (schoenen of pantoffels:) neerhakken, van achteren platloopen; Zie de ; |
sich den Fuss -treten; zijnen (haren) voet verzwikken]; -tre'ter, m. (-s; mrv.-): overtreder; -tre'terin, vr. (mrv.-nen):overtreed-ster ; -tre'tung, vr.: o ve r treding(im-tre-tungsfalle: ingeval van overtreding); -trieb '-en, bv. n.: over d r e ven; -trift, vr.: 1 )driftrecht, recht om vee over een pad te drijven, 2) weiland, (een) stuk land, 3) overloop (pad, weg) door een weiland; sich-trin'ken, w, w. onr.: te veel drinken, (pop.) zich zat zuipen; -tritt, m.(-es,-s; mrv. -e): overgang; -trump'fen, w. b.: (spl.) met eene hoogere troefkaart aftroeven; -tün'chen, w. b.: witten, met witkalk bestrijken, (fig.) een vernisje geven aan; -tüp'feln, w. b.: puntjes zetten op (b. v. op de i's); -völ'kern, w. b.: over-bevolken, te sterk bevolken; -völ'kerung, vr.: over-bevolking; -voll. bv. n.: overvol; -vollzahlig, bv. n.: Zie -zablig;-vor'thei-len lt],w. b.: een afzet plegen aan, uit winstbejag bedriegen; -vor'theilung [t], vr.: bedriegerij, afzetterij; -wach'en, w. b.: een wakend oog houden over (sich -wach'en, w. w.: zich afmoorden met waken); -wach'sen, w. b. onr.: 1) bovenop .... groeien, over .... groeien, 2) harder groeien dan, (pop.) over den kop groeien (sich -wach'sen, w. w.: uit zijne [hare] kracht groeien, te hard groeien; I als bv. n.: -wach'sen mit: begroeid met);-wa'gen, w. b.: Zie -wiegen; -wal'ken, w. b.: (het laken:) vollen, (ook:) te sterk vollen; -wallen, w. o. s.: overkoken, (fig.) over vloeien, (ook:) overstelpt worden; -wallung, vr.: (het) overkoken, (fig.) over vloeiing, (ook:) over stel ping; -wal'tigen, w. b.: overweldigen, overmeesteren; -wal'tiger, m. (-s; mrv. -): overweldiger; -wal'tigung, vr.: overweldiging, overmeestering; -wandern, w. o. s.: verhuizen (inz. naar een ander land); -war'men, w. b.: te sterk verwarmen; -warts, bw.: meer dan; -waschen, w. b. onr.: wasschen, afwasschen; -was'sern, w. b.: onder water zetten; -waten, w. o. s.: over waden; -we'ben, w. b. re^r. en onr.: met een weefsel bedekken; -weise, bv. n.: al te wijs, (fig.) eigenwijs, waanwijs (ein -weiser: een wijsneus); -weis'en, w. b.: (iemand:) overtuigen van schuld, (fig.) verwijzen naar, (kph.) trekken op, (wissels, enz.:) endosseeren; -wei'send, bv. n.: overtuigend; -weis'ung, vr.: 1) overtuiging van schuld, 2) verwijzing naar, 3) (kph.gt; orderbriefje, wissel, (op wissels, enz.:) endossement; -weis'lich, bv. n.: bewijsbaar; -weissen, w. b.: witten, met witkalk bestrijken; -weltlich. bv. n.: bovenwe-reldscn, bovenaardsch, bovennatuurlijk; -wendheh, bv. n.: (kim.) overhandsch; -wendlings, bw.: (kim.) overshands (-wendlingsnaht, vr.: overhandsche naad); -werfen, w. b. onr.: 1) er op werpen, 2) er overheen werpen, (een kleedingstuk:) omdoen, omhangen, aanschieten (-wer'fen, w. b. onr.: eine Mauer-wer'fen: mtsl.: eenen muur berapen; sich -wer'fen, w. w. onr.: fig. fam.: een slag van den molen beetkrijgen, het in zijn bol krijgen; sich mit Einem -wer'fen: fig. fam.: kwade vrienden met iemand worden) ; -werth [t], m. (-es): overwaarde; -wicn'sen, w. b.: (laarzen, enz.:) poetsen; -wichtig, bv. n.: ot op blz. 855. |
üBER.
ÜHR
861
|
overwichtig:, zwaarder dan het vereischte gewicht, (figr.) over w e gend ; -wichtigkeit, vr.: oYcrgewieht, (fig.) overwicht; -wick'eln, w. b.: omwikkelen; -wieg'en, w. b. onr.: zwaarder (meer) wegen dan, (fig.) de oyerhand hebben op; -wieg'end, dv. n.: over w e gend; -wies'en, bv. n.: van schuld overtuigd; -win'den, w. b. onr.: 1) omwikkelen, 2) overwinnen (sich -win'den, w. w. onr.: zich zeiven overwinnen, fig.: genoeg zelf beheersching hebben; ich kann mich nicht-win'den: lig-, tam.: ik kan het niet van mijn hart verkrijgen); -win'der, m. (-s; mrv. -): overwinnaar; -win'derin, vr. (mrv. -nen): overwinnares; -wind'lich, bv. n.: te overwinnen, (fig.) te boven te komen; -wind'lichkeit, vr.: zoodanige gesteldheid dat [hij, zij, het. enz.l best te overwinnen is, (fig.) zoodanige festeldheid dat (het! best te boven te omen is (die -wind'lichkeit des feind-lichen Heeres: de mogelijkheid om het vijandelijke leger te overwinnen); -win'-dung, vr.: overwinning, (fig.) zelfbeheer-sching; -win'tern, w. o. h.: overwinteren (w. b.: den winter overhouden); -win'te-rung, vr.: 1) overwintering;, 2) [van vruchten :] goedhouding den winter over, [van dieren:) aanhouding den winter over); -witzig, bv. n.: al te geestig, (pop.) flauw, lat'; -wöl'ben, w. b.: overwelven, over w u 1 ven, (riolen, enz.:) overkl u i zen; -wöl'ken, w. b.: met wolken bedekken; -wor'fen, bv, n.: (tam.) van Lotje getikt, niet wel bij het hoofd; -wuchs, m.: (pik.) te welige groei; -wucht, vr.: (fig.) overwicht, meerderheid; -wun'dene, m. (-n; mrv, -n) en vr.: overwonneling; -wurf, m.: (het) over .... heen geworpene, (kleeding:) mantel, omslagdoek, overjas, enz. (ieder kleedingstuk dat men over al het andere heen aantrekt of omdoet), (mtsl.) beraping, (hik.) pelikaan, kiezentrekkers-tang, (fig.) vooruitstekend bovengedeelte; -wür'zen, w. b.: te gekruid maken; -zahl, vr.: overcompleet getal; -zahlen, w, b.: natellen, overtellen (noch einmal -zahlen: nog eens overtellen; -zah'len: tellen; sich -zah'len, w. w.: zich vertellen, niet goed tellen); -ziihlig, bv. n.: overtollig, boven het vereischte getal (ein -zahiiger: een surnumerair, mil.: een officier ala suite);-zahn, m.: te ver vooruitstekende tand; -zeitig, bv. n.: overrijp, te rijp; -zeitigkeit, vr.: te groote rijpheid; -zeu'gen, w. b.: overtuigen; -zeu'gend, bv. n.: overtuigend; -zengt', bv. n.overtuigd; -zeu'gung, vr.: overtuiging; -zieh, in Sam. (Ueb' erzieh-ho'sen, m. mrv.: bovenbroek, enk.); -ziehen, w. o. onr. s.: 1) voorbij trekken, (fig.) over waaien, 2) verhuizen (w. b. onr.: jag.: voorbij loopen, over het hoofd zien, b.v.: die Fahrte -ziehen: het spoor van het wild niet opmerken; -zieh en, w. b. onr.: over trek ken, b.v.: ein Bett -zieh'en: een bed overtrekken; ein Land mit Krieg -zieh'en: fig.: vijandelijk in een land vallen, den oorlog in een land brengen; sich -zieh'en, w. w. onr.: zich over dek ken; der Himmel -zicht sich: de lucht betrekt); -zif'fern, w. b.: berekenen; -zin'nen, w. b,: vertinnen;-zuck'ern, w. b.: 1) met suiker bestrooien, (fig.)esteldheid dat (het! best te boven te omen is (die -wind'lichkeit des feind-lichen Heeres: de mogelijkheid om het vijandelijke leger te overwinnen); -win'-dung, vr.: overwinning, (fig.) zelfbeheer-sching; -win'tern, w. o. h.: overwinteren (w. b.: den winter overhouden); -win'te-rung, vr.: 1) overwintering;, 2) [van vruchten :] goedhouding den winter over, [van dieren:) aanhouding den winter over); -witzig, bv. n.: al te geestig, (pop.) flauw, lat'; -wöl'ben, w. b.: overwelven, over w u 1 ven, (riolen, enz.:) overkl u i zen; -wöl'ken, w. b.: met wolken bedekken; -wor'fen, bv, n.: (tam.) van Lotje getikt, niet wel bij het hoofd; -wuchs, m.: (pik.) te welige groei; -wucht, vr.: (fig.) overwicht, meerderheid; -wun'dene, m. (-n; mrv, -n) en vr.: overwonneling; -wurf, m.: (het) over .... heen geworpene, (kleeding:) mantel, omslagdoek, overjas, enz. (ieder kleedingstuk dat men over al het andere heen aantrekt of omdoet), (mtsl.) beraping, (hik.) pelikaan, kiezentrekkers-tang, (fig.) vooruitstekend bovengedeelte; -wür'zen, w. b.: te gekruid maken; -zahl, vr.: overcompleet getal; -zahlen, w, b.: natellen, overtellen (noch einmal -zahlen: nog eens overtellen; -zah'len: tellen; sich -zah'len, w. w.: zich vertellen, niet goed tellen); -ziihlig, bv. n.: overtollig, boven het vereischte getal (ein -zahiiger: een surnumerair, mil.: een officier ala suite);-zahn, m.: te ver vooruitstekende tand; -zeitig, bv. n.: overrijp, te rijp; -zeitigkeit, vr.: te groote rijpheid; -zeu'gen, w. b.: overtuigen; -zeu'gend, bv. n.: overtuigend; -zengt', bv. n.overtuigd; -zeu'gung, vr.: overtuiging; -zieh, in Sam. (Ueb' erzieh-ho'sen, m. mrv.: bovenbroek, enk.); -ziehen, w. o. onr. s.: 1) voorbij trekken, (fig.) over waaien, 2) verhuizen (w. b. onr.: jag.: voorbij loopen, over het hoofd zien, b.v.: die Fahrte -ziehen: het spoor van het wild niet opmerken; -zieh en, w. b. onr.: over trek ken, b.v.: ein Bett -zieh'en: een bed overtrekken; ein Land mit Krieg -zieh'en: fig.: vijandelijk in een land vallen, den oorlog in een land brengen; sich -zieh'en, w. w. onr.: zich over dek ken; der Himmel -zicht sich: de lucht betrekt); -zif'fern, w. b.: berekenen; -zin'nen, w. b,: vertinnen;-zuck'ern, w. b.: 1) met suiker bestrooien, (fig.) Zie de |
suikeren (-zuck'erte Worte: fig.: suikerzoete woorden), 2) met eene suikerkorst bedekken; -zug, m.: overtrek (b.v.: kussen-sloop, beddetijk, hoesje voor een stoel, enz.), (mtsl.) pleisterlaag, dek-laag7 kalk-laag; -zweren, bw.: overdwars. UMquitüt', vr.: alomtegenwoordigheid. iib'licli, bv. n.: gebruikelijk, gewoon; I -keit, vr.: gebruikelijkheid. üb'rig:, bv. n. en bw.: overig, (fig.) verder; das noch -e Leben: het verdere leven; die -en Menschen: de overige menschen: - sein: over (d. i. overgebleven, overgeschoten) zijn; - bleiben, overblijven, overschieten; - behalten: overhouden;-haben: overhebben; - lassen: overlaten; im -en: voor het overige, overigens; ein -es thun: meer doen dan het noodige. üb'rigens, bw.: overigens, voor het overige, Ueb ung:, vr^: 1) oefening; 2) beoefening, uitoefening; (fig.) praktijk; - macht den Meister (- bringt Kunst): (spr.) al doende leert men; -en des Leibes: lichaams-oefeningen; militarische -en : krijgs-oefeningen; aus der - lemen (durch die - lemen): door het gebruik leeren; in - bringen: in praktijk brengen; nicht in der - sein: niet practiseeren, het vak niet uitoefenen. Ueb ung, in Sam. I -kunst, vr.: kunst om zich te oefenen, (fig.) gymnastiek; -lager, o,: (mil.) kamp voor de gewone veld-oefeningen; -lehre, vr.: leer om zich practisch te bekwamen, (fig.) theorie der gymnastiek; -platz, m.: oefenplaats, (mil.) exercitieveld; -satz, m.: practische stelling; -spiel, o.: (fig.) gymnastische oefening; -stück, o.: (tik.) opstel, thema, (schl. en bhk.) studie; -stunde, vr.: oefen-uur, (fig.) leer-uur; -zeit, vr.: oefentijd, (fig.) leertijd. Ueht, in Sam. I -blume, vr.: (pik.) tijloos, wilde saffraan. U fer, o. (-s; mrv. -): oever; (fig.) kust; am - hinfahren: langs den oever (fig.: langs de kust) varen; I -aas, o.: (ins.) haft, (pop.) oever-aas ; -anwuchs, m.: Zie -schlich; -bau, m.: 1) bedijking, 2) dijkwerk (-baukunst, vr.: kunst om dijkwerken te maken); -bewohner, m.: oever-bewoner; -damm, m.: kade, kaai; -gebühr, vr. (-geld, o,): kadegeld; -gegend, vr.: 1) streek langs de rivier, 2) kuststreek; -grille, vr.: (ins.) veldkrekel; -kibitz, m.: (vog,) kievit; -kraut, o.: (pik.), waterweegbree; -laufer, m.: (vog.) kievit; -lerche, vr.: (vog.) kleine pluvier; -los, bv. n.: zonder oevers; -recht, o.: strandrecht; -schlich, m.: gors. aangeslibde grond; -schnepfe, vr.: (vog,) watersnip; -schwalbe, vr.: (vog,) oeverzwaluw; -stadt, vr.: stad aan de rivier, (fig.) kuststad;-vogel, m.: (vog.) steltlooper;-weide, vr.: (pik.) waterwilg. uh, tsw.: hu! Uhlan', m. (-en; mrv.-en): (mil.) ulaan, speerruiter, lansier. Uhla'nen, in Sam. I -offizier, m.: officier der ulanen; -regiment, o.: (het) regiment ulanen. Uhr, vr.: 1) uurwerk, (inz.) horloge; (fig.) klok; 2) uur; Sie sindein Mann nach der -: (fig.) gij zijt een man van de klok, iot op blz. 855. |
UHRBAND.
UM.
862
|
€:ij zijt een man die prompt op zijn tijd past; wie viel - ist es (was ist die wie viel ist die -): hoe laat is het?; ich nabe fünf - (nach meiner - ist es fünf): ik heb liet vijt uren, op mijn horlog-e is het vijf uren; I -band, o.: horloge-bandje; -beer-loeke, vr.: signet (of ander te kijk gedragen versiersel) aan een horloge-ketting; -bort, o,: (zeew.) uurbord; -deckel, m.: deksel van de horloge-kas; -feder, vr.: horloge-veer; -futter, o.: horloge-kas; -gehange, o.: Zie -beerlocke; -gehause, o.: horloge-kas: -gestell, o.: horloge-stan-derd, opstaand horloge-foedraal; -getriebe, o.: raderwerk van horloge of klok; -glas, o.: horloge-glas; -glocke, vr.: slagwerk van een repetitie-horloge; -haken, ra.: horloge-haakje; -halter, m:: voorwerp waaraan het horloge vastgemaakt is; -hammer, m.: klok-hamer, hamer die op de klok de uren slaai, (fig.) klepel; -kapsel, vr. (-kasten, m.): horloge-kas; -kette, vr.: horloge-ketting; -kloben, ra.: katrol voor het touw waaraan het gewicht «ener klok hangt; -macher, ra.: horlogemaker (-machergesell, m.: horlogemakersknecht; -macherkunst, vr.: horlogemakerskunst); -macherei', vr.: horlogemakerij; -platte, vr.: wijzerplaat; -rad, o.: rad van een uurwerk; -richter, m.: 1) regelaar (gelijkzetter) van de klok, 2) klokkenwinder (horlogemaker die bii zijne klanten de huisklok of de pendule komt opwinden en gelijkzetten); -sackchen, o.: norloge-zakje; -sand, o.: zand in het uurglas; -schlüssel, vr.: horloge-sleutel(tje); -schwengel, ra.: slinger van klok of pendule; -steller, ra.: Zie -richter; -tasche, vr.: horloge-zakje; -weiser, ra.: 1) wijzer (van klok, pendule of horloge). 2) stift van «en (den) zonnewijzer: -werk, o.: werk (binnenwerk) van een (het) horloge, (fig.) uurwerk, klok; -zeiger, ra.: Zie -weiser; -zeit, vr.: middelbare tijd. Uli'ren, in Sam. I -kunst, vr.: kunst om de uren af te meten. U'hu, m. (-s; mrv. -s): fvog.) kat-uil. IJkas', m. (-es; mrT. -e): Zk' Vkase. Xlka'se, vr.; (keizerlijke.) ukaze. Vkelei', vr.: (visch:) bliek, blei. U'kermark, vr.: (adk.: de) Ukermark, (de) Ukraine. m me, vr.; (pik.) olmboom, olm. lui men, bv. n.: olmhouten. I -, w. o. s.: vermolmen. IHl'men, in Sam. I -baum, m.: Zie l'lme: -hain, m.: olmenboschje, plokje olmboomen; -holz, o.: olmhout; -wald, m.: olmenbosch ; -waldchen, o.: Zie -hain. ITl'rlch, ra. (-s): Ulrik(een raansnaara)': den - rufen: (spr.) overgeven, rendezvous spelen, (gein.) spuigen. Ulri'ke, vr.: ülrika (een vrouwennaam). |
Ultra, ra. (-s; rarv. -s): ultra, (fara.) doordrijver, over drijver, heethoofd, vinnigste partijman; I -krepidisi'ren [sie], w. o. h.: (fara.) mee-kakelen over iets waarvan raen g-een verstand heeft; -raarin, o. (-s): (schl.) ultramarijn, zeegroen; -montan'; bv. n.: ultramontaansch; -raon-ta'ner ra. (-s; mrv. -): ultramontaan; -monta'nisch, bv. n.: ultramontaansch. lum, vz. UJ: 1) om (1); rondom, om .. . heen; omstreeks; - sechs Uhr: om zes uren; - die sechste Stunde: omstreeks (tegen) zes uren; - das Jahr achtzehnhun-dert neunzig: omstreeks (tegen) het jaar 1890; - Weihnachten: omstreeks (tegen) Kerstmis; - die Stadt fahren: om de stad heen rijden; - Einen sein: om iemand heen zijn, in iemands onmiddellijke nabijheid zijn; Einem - den Hals fallen: ieni. ora den hals vallen; - Geld spielen: om geld spelen; bitten(anhalten)-: verzoeken om: Eins - das Andere: om den anderen; Einen Tag - den andern: om den anderen dag; - ....willen: om ...wil (- Gottes willen: om Godswil; - dieser Ursache willen: om die reden); 2) voor; - Geld arbeiten: voor geld werken; etwas - Geld kaufen; iets koopen voor kontant geld (a contant, tegen kontante betaling); ich habe es - sieben Mark gekauft: ik heb het voor zeven mark gekocht; - einen billigen Preis: voor een schappelijken prijs; - eine Surame von ...: voor eene sora van ...; Einen - zehn Mark straten: iemand beboeten voor tien mark; - Alles in der Welt nicht: voor niets ter wereld; Einen Artikel - den andern: artikel voor artikel; 3) met; wie steht es - Sie: hoe staat het niet üj hoe gaat het met u ?; wie steht es - die Gesundheit: hoe staat het (hoe gaat het) met de gezondheid?; wie steht es - die Sache: hoe staat het (hoe is gesteld) met de zaak ? 4) (met een vergrootenden trap:) - so: des te;-so viel: zooveel te; - so mehr: des te meer; - so viel mehr: zooveel te meer; - so besser: des te beter; - so viel besser: zooveel te beter; 5) (in het Hollandsch in 't geheel niet uitgedrukt:) er ist - zwei Jahre jünger: hij is twee jaar jonger; das ist - fünf Mark theuerer [tl: dat is vijf mark duurder; ich habe mich - drei Gulden verrechnet: ik heb mij drie gulde;n verrekend; es ist eine schone Sache - die Tugend: de deugd is een mooi ding; -die Gesundheit ist etwas Köstliches: de fezondheid is een kostelijk iets; der arme eufel ist - ein Auge gekommen: de arme drommel heeft een oog verloren.ezondheid is een kostelijk iets; der arme eufel ist - ein Auge gekommen: de arme drommel heeft een oog verloren. lum, vgw. (met „zuquot;): om te; - Ihnen zu zeigen: om u te toonen; - nicht zu-rückzubleiben: om niet achter te blijven. I -, bw.: ora; dieser Weg führt - (dieser Weg ist -): (fara.) deze weg loopt ora, dit is een omweg; die Woche ist -: de week is om (geëindigd, afgeloopen); wenn der Monat - ist: als de maand om is, aan het einde van de maand; - und -: rondom om ... heen; wenn es - und - komrat: (fara.) als putje bij paaltje komt; rechts -: rechts om. | -, tsw.: om; - mit diesem Baume: ora met dezen boom, deze boom |
Alle met „umquot; aanvangende werkwoorden, die raen niet op hunne alphabe-tische plaats vindt, vangen in het Hollandsch aan met „omquot;, waarachter dan de beteekenis komt, die het Duitsche woord heeft zonder „urnquot;.
UMGraNGLICH.
UMACKERN.
863
|
moet om (d. i. moet geveld worden). um'lackern, w. b.: 1) omploeg-en, 2) weerover ploegen; -andern, w. b,: veranderen, anders maken; -arbeiten, w. b.: omwerken; -aren, w. b.: Zie -ackern; -ar'men, w. b.: omarmen, omhelzen; -bauen, w. b.: verbouwen (-bau'en, w. b.: met gebouwen omringen, rondom bebouwen);-behalten, w. b.: omhouden (mantel, omslagdoek, enz.), Um'ber, m. (-s): omber-aarde; I -erde, vr.: omber-aarde; -fisch, m.: ombervisch; -vogel, m.: ombervogel. nmlbetten, w. b.: verbedden; -beugen, w. b.: ombuigen, (fig.) omvouwen, (kim.) omslaan; -biegen, w. b. onr.: Zie -beugen (w. o. onr. s. en sich -biegen, w. w. onr.: ombuigen, pik.: omkrullen); -bilden, w. b.: vervormen, een anderen vorm geven aan; -binden, w. b. onr.: 1) verbinden, anders binden,2)(eenbock:) anders inbinden, 3) (schort, sloof, voorschoot, boezelaar:) voordoen (-binden, w. b. onr.: rondom vastbinden; etwas -binden mit Eisendraht: ijzerdraad om iets heen binden); -blattern, w. b.: de bladen yan . omslaan. Umbra, vr.: Zie Umber. um lbrasHen, w. b.: (zeew.) ombrassen; -brau'sen, w. b.: om____heen bruisen; -brechen, w. o. onr. s.: breken, (fig.) bezwijken (w. b. onr.: kapot buigen, kapot vouwen, akk.: omploegen, typ.: laten verloopen, de regels laten verspringen, het zetsel van ..., in een ander formaat brengen). Uiu'lbrien, o. (-s): (adk.) Umbrië, uin brinken, w. b. onr.: ombrengen, van het leven berooven, (fig.) ongelukkig maken, in het verderf storten; -bringer, m. (-s; mrv. -): vermoorder, moordenaar; -bruch, m.: 1) omgeploegd land, 2) (mnw.) omringende erts-laag; -burzeln, w. o. h. omtuimelen. uiiildRin'men, w. b.: bedijken, indijken; -dam'mern, w. b.; in nevelen hullen, versomberen; -'decken, w. b.: (een dak:) veranderen, (eene tafel:) anders dekken, (ook:) afnemen en met schoon tafelgoed dekken; -dor'nen, w. b.: (dk.) met scherpe stekels omringen (vom Bajonett -dorntquot;: omstuwd door bajonetten); -'drehen, w. b.: omdraaien (Einem den Hals -'drehen : iemand den nek omdraaien; w. o. s.: omdraaien, zeew.: wenden; sich -'drehen, w. w.: zich omdraaien, fig.: draaien, ronddraaien, wentelen; -dreher, m.: (ontl.i beweeg-spier, draai spier, (inz.) halswervel; -'drehung, vr.: 1) omdraaiing, 2) omwenteling; -'drehungs, in Sam. (-achse, yr.: omwentelings-as; -punkt, m.: omwen-tehngs-punt); -'drucken, w. b.: (typ.) weerover drukken,herdrukken; -'drücken, w. b.: door drukking doen ombuigen; -durten, w. b,: met (welriekende) geuren omringen. am'leggen, w. b.: (akk.) eggen, opeggen; -endbar, bv. n.: (tik.) verbuigbaar; -enden, w. b.: (tik.) verbuigen; -endung, vr.: verbuiging. umlfah cn, w. b.: (dk.) Zie -rangen, -tahren, w. o. onr. s.: 1) omrijden; 2) omvaren, (rijdende of varende) eenen omweg Zie de |
maken (-fah'ren, w. b. onr.: 1. omrijden, om ... heen rijden, zeew.: om varen, om stevenen, b. v. eene kaap ; 2. omver rijden of varen, ten _ onderste boven rijden of varen; 3, ontwijken, vermijden, ontduiken, enz., door langs eenen omweg te rijden of te varen); -fahrt, vr.: 1) omweg, 2) rondrijding, (ook:) rondvaart, (het) om .... heen rijden of varen; -fah'rung, vr.: Zie -fahrt no. 2; -fall, m. (-es, -s): om-valling, (fig.) sterfte onder het vee; -tallen, w. o. onr. s.: omvallen, omver vallen, (fig., van vee:) sterven (-fallen wollen: fig.: dreigen te vallen, op het vallen staan); -falzen, w. b.: vervouwen, anders vouwen; -fang, m.: omtrek, (fig.) uitgebreidheid, (het veel of weinig) omvattende, (van de stem) omvang (-fangs-linie, vr.: buitenlijn, omtrek); -fang'en, w. b. onr.: 1) omvatten, 2) omringen; -farben w. b.: opnieuw verven; -fassen, w. b.: (edelsteenen:) opnieuw zetten, (ook:) anders zetten (-fas'sen, w. b.: omvatten); -fas'send, bv. n.: omvattend (viel -fas'send: veel omvattend; alles -fas'send: alles omvattend); -fassung, vr.: (het) zetten opnieuw (van edelsteenen), (fig.) invatsel, kas, montoer (-fas sung, vr.: om vat ting, om si u i ting; -fas'sungsmauer, vr.: ringmuur); -flat'tern, w. b.: omfladderen, om ... heen fladderen); -flechten, w. b.: vervlechten, anders vlechten (-flech'ten, w. b. onr.: met vlechtwerk omringen); -fliegen, w. o. onr. s. en h.: rondvliegen (-flieg'en, w. b. onr.: om ,.. heen vliegen); -flies'sen, w. b. onr.: om.... heen stroomen; -floch'ten, bv. n.: met vlechtwetk omringd (eine -fioch'tene Flasche: eene matten flesch, eene veld-flesch); -flos'sen, bv. n.: omstroomd, rondom besproeid; -flo'ren, w. b.: omfloersen, met floers omhangen, (fig.) omsluieren; -fluth'en Iti, w. b.: om ... heen stroomen; -formen, w. b.: Zie -bilden; -frage, vr.: omvraag,rondvraag, (fig.) stem-opneming (-frage halten: de stemmen opnemen); -fragen, w. o. h.: de stemmen opnemen, laten stemmen over; -führen, w. b.: 1) eenen omweg laten maken, 2) rondleiden; -füllen, w. b.: over gieten. nni'lgafTen (sieli), w. w.: (fam.) met open mond rondkijken, (pop.) staan te kijken als Jut voor het hek; -gang, m.: 1) omgang, verkeer (-gang pflegen mit: omgaan met, verkeeren met; guten -gang haben: met goed gezelschap omgaan; eine Sprache aus dem -gange lernen: eene taal leeren door den omgang met menschen), 2) ronddraaiing, omwenteling, 3) omgang, rondgang, processie, 4) omweg, 5) ontwijking, vermijding (ich habe dessen nicht -gang nehmen können: ik heb het niet kunnen nalaten, ik heb er mij niet aan kunnen onttrekken). 6) omgang (van eenen toren), rondloopehde gang (in of om een gebouw), galerij, gaanderij; -ganger, m.: rondgaander, (kph.) reiziger, (fig.) opnemer, schouwer, inspecteur, (adm.) grenskommies; -gangliën, bv. n.: goed om mee om te ^aan, gemakkelijk in den omgang, gezellig (nicht -gangliën: moeielijk om mee om te gaan, onaangenaam in den oot op blz. 862. |
UMGaNGLICH.
864
UMLAUFEN.
|
omgang:, ongezellig; nicht -gang'lich: niet te vermijden, onvermijdelijk); - ganglich-keit, vr.: aangename omgang, gezelligheid (nicht -güng'Tichkeit: onvermijdelijkheid); -gangs, in Sam. (-gangssprache, yr.: gewone spreektaal, taal van den dagelijkschen omgang; -gangswelt, vr.: maatschappelijke kring, kring waarin men omgang heeft); -gar nen, w. b.: 1) netten spannen om____ heen, 2) in netten vangen, verstrikken; -gau keln, w. o. h.: 1) om____heen dartelen. 2) met drogbeelden begoochelen; -geben, w. b. onr.: 1) weerover geven (b.v. speelkaarten), 2) o mhangen, o indoen (b.v. een mantel); Einem einen Mantel -geben: iem. eenen mantel helpen omdoen (-geben, w. b. onr.: omringen; v. dw.: omringd); -ge'bung, vr.: 1) omtrek (die -ge'bungen einer Stadt: de omstreken eener stad), 2) kring rondom (seine -ge'bung: de kring waarin hij zich beweegt, alles wat hem omringt; XB. „omgevingquot; is geen Hollandsch, maar een zeer verwerpelijk Germanisme) ; -gegend, vr.: omtrek, omstreek, omliggende landstreek; -gehen, w. o. onr. s.: 1) omgaan, rondgaan, eenen omgang (kkl. eene processie) houden (es goht in diesem Hause um: tam.: het spookt in dit huis), 2) omloopen, eenen omweg maken, 3) -gehen mit Einem: omgaan met iemand, omgang hebben met iem.; mit Leuten -gehen lemen: met memschen leeren omgaan; -gehen mit etwas: omgaan met iets, iets hanteeren, (fig.) zwanger gaan van iets, iets in zijn schild voeren (-geh'en, w. b. onr.: om .... heen gaan; etwas -geh en: iets vermijden, iets ontwijken, iets ontloopen, iets ontduiken; den Feind -geh'en: mil: den vijand omtrekken; -geh'ung, vr.: vermijding, ontwijking, ontlooping, ontduiking); -gekehrt, bv. n.: omgekeerd, (fig.) veranderd (-gekehrt wird ein Schuh daraus: spr.: keer het blaadie om, bezie de zaak van den anderen kant); -geld, o.: accijns, impost; -gelder, m. (-s; mrv. -): kommies van den plaatselijken accijns; -gestalten, w. b.: Zie -bilden; -gestaltung, vr.: 1) vervorming, 2) verandering van gedaante, gedaante-verwisseling; -giessen, w. b. onr.: 1) overgieten (uit het een in het ander), 2) weerover gieten (in den gietvorm), 3) rondom begieten; -git'tern, w. b.: rondom van traliewerk voorzien; -glan'zen, w. b.: omstralen, met glans (luister, glorie) omringen; -glotzen, w. o. h.: Zie -saflTenOicli); -graben, w. b. onr.: 1) o m spitten, 2) rondom weggraven (einen Baum -graben; tnb.: den wortel van eenen boom ontblooten); -greif'en, w. b. onr.: omvatten: -grenzen, w. b.: omgrenzen. aan alle kanten begrenzen; -gucken (sich), w. w,: rondkijken ; -gürten, w. b.: aangorden (ein Schiff-gürten: een schip sjorren; sich -gür ten, w. w.: zijne lendenen omgorden, ook: sich die Lenden -gür'ten); -g^iss, m. (-es; mrv. -güsse): 1) hergieting, gieting opnieuw, 2) her-gietsel, (het) weerover gegotene. um Ihaben, w. b.: onr.: omhebben; -harsen, w. b.: omarmen, omhelzen;-hang, m. (-es; mrv. -hange): omhang, (fig.) gor- Zie de i |
dijn; -hangen, w. b. onr.: 1) omhangen, 0 m doen, 2) verhangen (d. i. elders hangen of anders hangen); -hauchen, w. b.: omver blazen. uinlier', bw.: in het rond; ! -blieken, w. o. h.: rondkijken; -flattern, w. o. h.: rondfladderen; -fliegen, w. o. onr. s.: rondvliegen; -gehen, w. o. onr. s.: rondloopen; -liegen, w. o. onr. h.: in 't rond liggen, verspreid liggen; -sehen, w. o. onr. s. (en: sich -sehen, w. w. onr.): rondzien, rondkijken; -sitzen, w. o. onr. h.: in het rond zitten; -stehen, w. o. onr. h.: in het rond staan; -ziehen, w. o. onr. s.: rondreizen, rondtrekken, (pop.) rondzwalken ; -ziehend, bv. n.: rondtrekkend, rondreizend. iimhin', bw.: (fam.) nicht - können: niet kunnen nalaten, niet in gebreke kunnen blijven. Um'lkehr, vr.: keer, andere wending, omkeer, (fig.) inkeer; -kehrbar, bv. n.: (red.) om te keeren; -kehren, w. o. s.: omkeeren, terugkeeren, (fig.) tot inkeer komen, (theo,) zich bekeeren (-kehren ist besser als irre gehen: spr.: beter ten halve gekeerd, dan ten heele gedwaald; 1 w. b.: 1. omkeeren; 2. ten onderste boven keeren; 3. kim.: keeren; sich -kehren, w. w.: zich omkeeren, zich omwenden, fig.: veranderen, anders worden); -kehrung, vr.: omkeering, omver-werping; -kippen, w. o. s.: omkantelen (w. b.: doen kantelen, doen omvallen); -klaf'tern, w. b.: omvademen; -klam'mern, w. b.: omklemmen; -kleiden, \v. b.: verkleeden, andere kleeren aantrekken (sich -kleiden, w. w.: zich verkleeden; -klei'den, w. b,: om k 1 e e den, i n kleeden); -kommen, w. o. onr. s.: o m komen, om het leven komen, fig.: bederven, onbruikbaar worden, ook: te loor gaan; -kral'len, w. b.: met zijne klauwen omklemmen; -krampen, w. b.: omslaan, (een hoed:) optoomen; -kran'zen, w. b.: omkransen; -kreis, m.: omtrek (im -kreise: 1. in omtrek, 2. in den omtrek, in het rond); -krei'sen, w. b.: 1)omringen, 2) om .... heen draaien; -kriech'en, w. b. onr.: om____heen kruipen; -kriegen, w.b.: (pop.) o m krijgen ; -krümmen, w. b.: o inbuigen. um'lladen, w. b. onr.: 1) overladen (van den eenen wagen op den anderen, uit het eene schip in het andere), 2) (kpv.) verstouwen; Um'lage, vr.: 1) omslag (verdeeling van de op te brengen belasting over de belastingplichtigen), 2) omliggende landstreek, omtrek; -lagern, w. b.: 1) anders leggen, verleggen, (mil.) een ander kamp doen betrekken (-la'gern, w. b,: omsingelen, fig.: belegeren, dk.: omstuwen); -lauf, m.: 1) omloop (in -lauf bringen: in omloop brengen; im -laufe sein: in omlopp zijn), 2) rondgaande brief, circulaire, 3) (hik.) ringzweer, fijt (-lauf, in Sam.: Zie -laufs); -laufen, w. o. onr. s.: 1) omloopen, eenen omwegmaken, 2) (bloed, geld, geruchten, enz.: in omlooj) zijn,3) (tijd:) omloopen, omgaan, voorbijgaan, verstrijken, 4) (raderen, wielen, enz.:) draaien, omdraaien, (fig.) omwentelen (w. b. onr.: 1. omloopen, omver loopen, ten onderste boven loopen; iot op blz. 862. |
XJMLaUFER.
UMSCHLAG.
865
|
2. rondloopen, om ---- heen loopen;) -laufer. m. (-s; mrv. -): rondzwalker, 2) lanalooper, vagebond, 3) straatslijper, lanterfanter; -laufs, in Sam. (-kapital, o.: bedrijfskapitaal; -schreiben, o.: rondgaande brief, circulaire; -zeit, vr.: omloops-tijd); -laut, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) verzachting van de wortel-vocaal;-legen, w. b.: 1) om____heen leggen; ein Pflaster -legen: een pleister (over eene wond) leggen; einen Keif -legen: een hoepel (om eene ton) leggen, 2) omvouwen, omslaan, ombuigen, (fig.) neerslaan (die Segel -legen: zeew.: ae zeilen reven; der quot;NVind hat das Kom -gelegt: de wind heeft het koorn neergeslagen), 3) verleggen, verplaatsen, pik.: verplanten, verpoten (ein Steinpflaster -legen: eene bestrating verleggen, eene straat opnieuw bestraten; die Soldaten -legen: de soldaten verleggen jd. i. verplaatsen] naar een ander garnizoen; Blumenzwiebeln -legen: bloembollen verpoten; ein Schiff -legen; een schip op de helling brengen om het te kalfaten, ook: een schip wenden (w. o. h.: van den wind: omloopen; der Wind legt nach Osten um: de wind loopt naar het oosten; I sich -legen, w. w.: ombuigen, faan omliggen; die Schneide des Messers at sich -gelegt: de scherpe kant van het mes is om gaan liggen ; I -le'gen, w. b.: om .... heen leggen; etwas -le'gen mit: iets rondom beleggen met; die Stadt ist ganz mit Truppen -legt: de stad is geheel en al omsingeld door troepen); -leiten, w. b.: (fig.) van den weg afbrengen; -lenken, w. b.: tot inkeer brengen ( lenken, w. o. s.: tot inkeer komen); -leuch'ten, w. b.: rondom verlichten, met licht omringen; -liegenaan omliggen; die Schneide des Messers at sich -gelegt: de scherpe kant van het mes is om gaan liggen ; I -le'gen, w. b.: om .... heen leggen; etwas -le'gen mit: iets rondom beleggen met; die Stadt ist ganz mit Truppen -legt: de stad is geheel en al omsingeld door troepen); -leiten, w. b.: (fig.) van den weg afbrengen; -lenken, w. b.: tot inkeer brengen ( lenken, w. o. s.: tot inkeer komen); -leuch'ten, w. b.: rondom verlichten, met licht omringen; -liegen; w. o. onr. s.: in het rond liggen, verspreid liggen; -liegend, bv. n.: omliggend (die -liegende Gegend: de omliggende streek). nm'lmaclien, w. b.: 1) (pop.) er omheen maken, 2) vermaken, anders maken; -mau'ern, w. b.: 1) met metselwerk omringen, 2) met eenen muur omringen; -messen, w. b. onr.; weerover meten, nog eens meten; -modeln, w. b.: een anderen vorm geven aan; -münzen. w. b.: (mtw.) hermunten. umlnach'ten, w. b.: (dk.) in stikdon-keren nacht (in nachtelijk duister) hullen; -na'gen, w. b.: rondom afknabbelen, (fig.) knagen aan; -nah'en, w. b.: rondom toenaaien, (klin.) zoomen (-'nahen, w. b.: weerover naaien); -ne'beln, w. b.: omnevelen, (fig.) benevelen (-ne'belt, bv, n.: beneveld, mistig); -'nehmen, w. b. onr.: 0 m nemen (den Mantel -nehmen : zijnen 1 haren] mantel omdoen); -'nieten, w. b.: o raklinken (b.v. de punt van eenen spijker). nm'lpacken, w. b.: verpakken; -pan'-zern, w. b.: pantseren; -pfah'len, w. b.: met palissaden (met paalwerk) omringen; -'pflanzon, w. b.: verplanten, verpoten (-pflan'zen, w. b.: rondom beplanten); -'pflastern, w. b.: de bestrating opbreken en verleggen (-pflas'tern, w. b.: rondom bestraten); -'pflügen, w. b.: omploegen; -'pragen, w. b.: hermunten;-'parzeln. w. o. h.; omtuimelen. iim'lqnartiereii, w. b.: (rail.) ver- Zie de |
leggen (verplaatsen) naar een ander kwartier; -querlen, w. b.: Zie querlen. unilran'clei'u, w. b.: randen, gerand maken; -ran'ken, w. b.: omslingeren met ranken; -'reisen, w. o. s.: omreizen, eenen omweg maken (-rei'sen, w. b.: rondreizen); -'reissen, w. b. onr.: omver rukken, omver werpen, (gronden:) ontginnen, o m ploegen ; -'reiten, w. o. onr. s.: omrijden, te paard eenen omweg maken (w. b, onr.: omver rijden, ten onderste boven rijden ; -rei'ten, w, b. onr.: rondom .... heen rijden, rondrijden): -'rennen, w. b. onr.: omver loopen, ten onderste boven hollen; -rinden, w. b.: met een korst overdekken; -ringen, w.b.: omringen, (jag.) om si ngelen;-'nss. ra. (-es; mrv. -e): ruwe omtrek, (schl. en bnk.) schets; -'ritt, ra.: 1) rondrit, 2) omweg te paardi -'rühren, w. b.: omroeren:-'rüt-teln, w. b.: omschudden. nm lsacken, w. b.: in andere zakken doen; -salzen, w. b.: het zout (de pekel) ververschen op; -satteln, w. b.: van een nieuw (of: van een ander) zadel voorzien (w. o. s.: een ander vak beginnen, stk.: naar eene andere partij over loopen, kkl.: tot een anderen godsdienst overgaan, fig. fam.: zijn rokje orakeeren); -satz, m. (-es): (kph.) omzet, verkoop; -sau'men, w. b.: omzoomen; -schaffen, w. b. onr.: Zie -bilden; -schan'zen, w. b.: verschansen, rondom____verschansingen aanleggen; -scharren, w. b.: om-krabbelen; -schaften, w. b.: omschaduwen, in schaduwen hullen; -schat'tig, bv. n.: (adk.) omschaduwig (die -schaf-tigen, m. mrv.: de poolcirkel-bewoners); -schau, m. (-es, -s): blik in het rond, blik om zich heen; -schauen, w. o. h. (en: sich -schauen, w. w.): om zich heen zien, een blik in het rond werden; -schauung, vr.: Zie -schau; -schauteln, w. b.: o m-schoftelen (Korn -schaufeln: koorn verschieten); -schau'men, w. b.: rondom met schuim bedekken, met schuim omringen; -schei'nen, w. b. onr.: Zie -leuchten; -scherea, w. b. onr.: weerover scheren; -schichten, w. b.: weerover stapelen; -schichtig, bw.: laagswijze, laag om laag; -schicken, w. b.: rondzenden, rondsturen; -schien'en, w. b.: 1) ijzeren banden leggen om, 2) spoorstaven om .... heen leggen (als v. dw.: rondom beschenen, rondom verlicht): .-schiessen, w. b. onr.: omver schieten (w. o. onr. s.: [van den wind:) schielijk o m loopen, eensklaps veranderen, snel afwisselen); -schiften, w. o. s.: o m varen, eenen omweg maken (w. b.: verschepen, van het eene schip in het andere overladen; -schiften, w. b.: omvaren, om .... heen varen, om .... stevenen); -schlag, m.: 1) omslag (omgeslagen gedeelte) van een kleeding-stuk, (fig.) omgeslagen kraag, (van een hoed:) omgeslagen rand, (in boeken:) omgeslagene (omgevouwene) punt, oor, 2) (van brieven, pakketten, enz.:) omslag, koevert, (hik.) pap, 3) (van het weder:) omslag, plotselinge verandering, (fig.) verandering, ommekeer, (van melk:) goor-wording, (van wijn en bier:) verschaling, 4) (vlk.) miskraam, 5) (spl.) gekeerd troet-noot op blz. 862. |
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2de druk.
UMSCHLAGE.
866
UMSTEHEN.
|
blad, 6) (kph.) omzet, 7) (mnw.) opbrengst, 8) (mtw.) nermunting;, 9) (pik.) zaadvlies, zaadhuisje; -schlage, in Sam. (-papier, o.: pakpapier; -tuch, o.: omslag-doek); I -schlagen, w. o. onr. s.: om slaan, o m vallen, (van het weder:) o m slaan, veranderen, (van den wind:) omloopen, veranderen, (van personen:) veranderen (maar niet ten goede), (van melk:) goor worden, (van wijn en bier:) verschalen (w. b. onr.: 1. o m slaan, omver slaan, ten onderste boven slaan; 2. o m slaan, om vouwen, b.v. een kraagje, eene mouw, eene broekspijp, enz.; 3. omslaan, omkeeren, b.v. een blad van een boek; 4. keeren, b.v. eene troefkaart; 5. omslaan, b.v. den hoek eener straat; 6. o m slaan, omdoen, b.v. een mantel, een dikken doek, enz.; 7. om ....heen slaan, om ____ heen wikkelen [etwas -schlagen mit: iets wikkelen in]; 8. kph.: o mzetten; 9. mtw.: hermunten); 1 -senlei-chen, w. o. onr. h.: rondsluipen (-schlei-chen, w. b. onr.: om .... heen sluipen; -schlei'ern, w. b.: om slu i eren; -schlies'-sen, w. b. onr.: omsluiten, omvatten; -schling'en, w. b. onr.: om s li n geren, omkronkelen (mit den Armen -schling'en: in zijne of nare armen sluiten); -scnlos-sen, v. dw.: omsloten, besloten; -schlung'en, v. dw.: omslingerd, omkron-keld; -schmelzen, w. b. onr.: hersmelten; -Schmieden, w. b.: versmeden (d. i. met den hamer opnieuw, weerover ol' anders bewerken: -schmied'en, w. b.: om .... heen smeden); -schmier en, w. b.: rondom smeren; -schran'ken, w. b.: beperken; -schrift, vr.: randschrift,omschrift;-schür-zen, w. b : een schortje (sloofje, voorschoot) voordoen; -schütten, w. b.: 1) storten, morsen, omver stooten, 2) (uit het eene voorwerp in het andere:) ov er-storten, overgieten (-schüt'ten, w. b.: rondom bedekken; mit Erde -schüt'ten: tnb.: de aarde ophoogen rondom);-schwar'-men, w. b.: om .... heen zwermen; -schwe'ben, w. b.: omzweven;-schweif, m. (-es, -s; mrv. -e): omhaal van woorden, (fig.) omweg (ohne -schweif: zonder omwegen, zonder omhaal van woorden); -schweifen, w. o. s.: rondzwalken; -schwen-ken, w. b.: heen en weer zwaaien (sich -schwenken, w. w.: zwenken); -schwingen (sich), w. w. onr.: omzwenken, zich schielijk omkeeren; -schwir'ren, w. b.: 1) om... gonzen, 2) om ... heen fladderen; -schwung, m.: 1) zwenking, zwenkende beweging, (fig.) ommekeer, 2) ronddraaiing, omwenteling; -segeln, w. o. s.: Zie w. o. um -schiffen [w. b.: 1. overvaren, in den grond varen, (een ander schip) zóó aanvaren dat het zinkt, 2- Zie w. b. um'-schiffen; I -segeln, w. b.: om ... heen zeilen; eine Insel -se'geln: om een eiland heen zeilen; die Welt -se'geln: eene reis om de wereld doen]; -sehen (sich), w. w. onr.: om zich heen zien (sich nach etwas -sehen: naar iets omzien, naar iets zoeken; sich an cinem Orte -sehen : al het bezienswaardige op eene plaats in oogenschouw nemen; sich in der quot;Welt -sehen: de wereld bekijken; sich in Büchern -sehen: in boeken snuffelen); -setzbar, bv. n.: om te Zie de |
zetten, te verkoopen; -setzbarkeit, vr.: verkoopbaarheid; -setzen, w. b.: 1) verplaatsen, verzetten, elders of anders plaatsen, (tnb.) verplanten, verpoten, (muz.) in een anderen toon zetten, trans-poneeren, (typ.) anders zetten, laten verloopen, 2) (Kph.) o m zetten, verhandelen, verkoopen (w. o. h. en: sich -setzen, w. w.: [van den wind:] omloopen, veranderen; -set'zen, w. b.: rondom bezetten); -sicht, vr.: uitzicht (vergezicht) in het rond, (fig.) omzichtigheid; -sichtig, bv. n.: omzichtig; -sichtigkeit, vr.: omzichtigheid; -sinken, w. o. onr. s.: neerzijgen; -sit'zen, w. b. onr.: om ... heen zitten; -sonst', bw.: 1) voor niet, om niet, kosteloos, gratis, (fig.) straffeloos (das soil er mir nicht -sonst gethan haben: fam.: dat zal hij mij niet voor niet gebakken hebben; -sonst ist der Tod: spr.: geen geld, green pijpers, d. i. zonder geld krijgt men niets), 2) vergeefs, tevergeefs, vruchteloos, doelloos, (ook:) zonder reden (sich -sonst be-mühen: vergeefsche moeite doen). um lspannen, w. o. h.: van paarden verwisselen, versche paarden krijgen (w. b.: omspannen; -spannen, w. b.: omspannen, omvatten); -spie'len, w.b.: om ... heen spelen, (fig.) den draak steken met; -spinnen, w. b.: weerover spinnen (-spinnen, w. b. onr.: om ...heen spinnen); -springen, w. b. onr.: omspringen, omver springen, ten onderste boven springen (w. o. onr. s.: Ivan den wind:l eensklaps omloopen; w. o. onr. h.: -springen mit: fig. fam.: omspringen met);-stalten, w. b. Zie -sestalten; -stand, m. (-es, -s; mrv. -stanoe): 1) omstandigheid, 2) bijzonderheid (Zie -atRnde en -stands); -stande, m. mr7.: 1) omstandigheden, 2) bijzonderheden, 3) plichtplegingen, complimenten (in guten oder schlechten -standen sein: in goede of slechte omstandigheden verkeeren; sie ist in andern -standen: fam,: zij is in gezegende omstandigheden, d. i. zij is zwanger; machen Sie nicht so viel -stande: maak niet zoo vele plichtplegingen, maak niet zooveel omslag; ohne alle -stande: zonder plichtplegingen; ohne weitere -stande: zonder vorm van proces, zonder verdere morgenspraak, zonder complimenten); -standlicn, bv, n. en bw.: 1) omstandig, breedvoerig, in al de bijzonderheden, (pop.) van haver tot gort, 2) omslachtig, lastig; -standlichkeit, vr.: 1) breedvoerigheid, 2) omslachtigheid, 3) (fam.) deftigheid, statigheid; -stands, in Sam. (-standsbrod, o.: dubbele boterham met vleesch of ham er tusschen; -standswort, o.: tik.: bijwoord); -Stauen, w, b.: (zeew.) verstouwen; -stechen, w. b. onr.: 1) (grond:) o m-spitten, 2) (koorn:) verschieten. 3) (kpv., eene lading:) verstouwen, 4) (grav.) weerover graveeren, 5) (fig.) overhoop steken; -stecken, w. b.: 1) verspelden, anders vastspelden, 2) (een kapsel:) veranderen (-steck'en, w. b.: 1, rondom vastspelden, 2. -steck'en mit ...: rondom ... steken in; mit Pfahlen -stecken: Zie -pfahlen); -stehen, w. o, onr. h.: in het rond staan; w. o. onr. s.: (van melk:) goor )ot op blz. 862. |
UMWöLKEN.
867
|
worden (-stehen machen: goor doen worden ; -gestanden sein: goor geworden zijn); -stehend, bv. n.: ommestaand (bw.: op ommezijde; die -stehenden: de omstanders); -stellen, w. b.: 1) rondom plaatsen, 2) verplaatsen, verzetten, anders plaatsen, (muz.) transponeeren, 3) Zie -setzen (sich -stellen, w. w.: zich verplaatsen ; -stel'len, w. b.: omringen,fig. en jag.: omsingelen, insluiten); -stempeln, w. b.: om ... heen sturen; -stimmen, w. o. h.: een voor een stemmen, een voor een zijne stem „voorquot; of „tegenquot; uitbrengen lt;w. b.: 1. stemmen (een muziek-instrument), 2. weerover stemmen, 3. Einen -stimmen: iemand tot eene andere zienswijze of beschouwing brengen); -storen, w. b.: rommelen in, overhoop halen, in de war maken; -stossen, w. b. onr.: om stooten, omver stooten, ten onderste boven stooten, (eene regeering:) omver werpen, (wetten, besluiten, vonnissen, enz.:) te niet doen, vernietigen, (eene overeenkomst, eenen koop:) verbreken, ongedaan maken, (een bewijs:) omver stooten, ontzenuwen, (koorn:) verschieten; -stösslich, bv. n.: om te stooten, [üg.) te niet te doen, van onwaarde te verklaren; -stösslichkeit, vr.: (fig.) zwakheid, grond tot nietig-verklaring; -strah'len, w. b.: om s t r a len; -streichen, w. b. onr.: weerover snieren (-streich'en, w. b. onr.: rondom smeren); -streu'en, w. b.: rondom bestrooien; -stricken, w. b.: weerover breien (-strick en, w. b.: 1. om ... heen breien, rondom breien, 2. met valstrikken omringen, fig.: verstrikken, verschalken); -strö'men, w. b.: rondom besproeien; -stülpen, w. b.: om stroopen; -sturz, m.: 1) omver-werping, 2) (fig.) val, ondergang, in duigen storting; -stürzen, w. o. s.: omvallen, (fig.) instorten, (fam.) ten onderste boven tuimelen, (fig. fam.) over den kop gaan, failliet gaan (w. b.: omver werpen, ten onderste boven werpen). Um'ltag:, m.: dijkschouwing, dijk-schouw; -takeln, w. b.: (zeew.) opnieuw optuigen; -tanzen, w. b.: omver dansen, ten onderste boven dansen (-tan'zen, w. b.: om ... heen dansen); -taufen, w. b.: 1) herdoopen, opnieuw doopen, 2) (fig.) verdoopen, eenen anderen naam geven aan; -tausch, m.: ruiling; -tauschen, w. b.: ruilen; -thun, w. b. onr.: omdoen (sich -thun, w. w. onr.: fig.: omzien; sich -thun nach: fig.: omzien naar); -thür'men [t), w. b.: met torens omringen; -to'ben, w. b.: om ... heen woeden; -tö'nen, w.b.: om ... heen klinken, (fig.) in het rond weergalmen; -to'sen, w. b.: om... heen razen; -tragen, w. b. onr.: o m dragen, ronddragen, (fig.) rondbrengen; -trager, di.: rondbrenger; -treiben, w. b. onr.: ronddrijven, in de rondte drijven, in eene rondgaande beweging brengen of houden, (hg.) voortdrijven (sich -treiben, w. w. onr.: rondzwalken); -treiber, m.: (ontl.) beweeg-spier; -treten, w. b. onr.: 1) omtrappen, omver trappen, 2) neertrappen, (schoenen en pantoffels:) neerhakken (w. o. onr. s.: fig.: o v e r loepen, b.v. naar eene andere partij, over gaan, b.v. tot een ander kerkgenootschap); -trieb, m.; (fam.) omloop (-triebe, m. mrv.: kuiperijën, |
sluwe praktijken, konkelarijën); -tritt, m,: over gang. umiwach'en, w. b.: rondom bewaken, de wacht om ... heen houden; -wach'sen, w. b.: om ... heen groeien (als bv. n.: rondom begroeid); -wal'den, w. b.: met bosch omringen (-wal'det, bv. n.: door bosch omringd); -wal len, w. b.: met eenen wal omringen, met wallen omringen; -'walzen, w. b.: omwentelen, (fig.) omver werpen (sich- walzen, w. w.: om wentelen, ronddraaien); -'walzung, vr.: omwenteling, ronddraaiing, (fig.) omwenteling, revolutie, omver-werping van de bestaande orde van zaken; -'wandeln, w. b.: veranderen, herscheppen, (tik.) vervormen (d. i- 1. verbuigen, 2. vervoegen); -'wandlung, vr.: verandering, herschepping, (tik.) vervorming (d. i. 1. verbuiging, 2. vervoeging); 'wandern, w. o. s.: rondtrekken, rondzwerven, o m dolen (-wan'dern, w. b.: om ... heen zwerven); -was'sern, w. b.: rondom besproeien; -'wechseln, w. o. h.: elkander aflossen beurt om beurt (mit einander -'wechseln: elkander aflossen beurt om beurt; Iw.b.: 1. verwisselen, 2, afwisselen, 3. Geld -'wechseln: geld wisselen, ook: geld inwisselen; die Schuhe -'wechseln [mit den Schuhen -'wechseln]: zijne (hare] schoenen om en om dragen); - weg, m.: o m weg (ook fig.); -wehen, w, b.: o m-waaien, omver waaien (-weh'en, w.b.: dk.: omzweven); - wenden, reg. en onr. w. o. s. en w. b.: omkeeren, omdraaien, (fig.) veranderen, (zeew.) wenden (auf dem Wege -'wenden: onderweg omkeeren ; wie man eine Hand -wendet: fam.: eer men zijne hand omdraait; mit -gewandter Hand: met den rug van de hand; er ist ganz -gewandt: hij is geheel veranderd; Einen -'wenden: fig.: iemand van zienswijze of gedachte of voornemen doen veranderen; 1 sich -'wenden, w. w.: zich omkeeren, zich omdraaien); -'werfen, w. b. onr.: omwerpen, omver werpen (ook fig.), ten onderste ooven werpen, (eenen mantel:) omslaan, (pop.) o m gooien (der Kutscher hat -geworfen: het rijtuig is omgeslagen); - wickeln, w. b.: 1) anders omwoelen, 2) anders opwinden, anders op een kluwen winden, 3) (een kind:) anders bakeren, (ook:) de luiers anders aandoen (-wick'eln, w. b.: omwikkelen, omwoelen; jeen kind:] bakeren, [ook:1 de luiers aandoen); -win'deln, w. b.: (een kind:) bakeren, (ook:) de luiers aandoen; -'winden, w. b. onr.: anders opwinden (-winden, w. b. onr.: omwinden; mit den Armen -win'den: zijne [hare] armen om ... heen slingeren; mit Lorbeeren -win'den: lauweren vlechten rondom, om strengelen met lauweren); -wir'beln, w. b.: in eene dwarrelende wolk hullen (von Rauch oder Staub -wir'belt sein: in eene wolk van rook of stof gehuld zijn); -wo'gen, w. b.: met golven omringen, om g o 1 ven; -'wohnend, hv.n.; omwonend; -'wohner, m. mrv.: omwonenden, bewoners van den omtrek, (adk.) bewoners van den poolcirkel;-wol'ken, w.b.: omwolken, met wolken bedekken, in wolken hullen (sich -wolken, w. w.: [van de lucht en van 's menschen gelaat:] betrekken, versom-3ot op blz. 862. |
UNBEFRIEDIGEND.
UNWüHLEN.
868
|
beren); -wühlen, w. b.: omwoelen, omwroeten (das -wühlen, z. n. o.: de o m-wroeting). um'lzftlilen, w. b.: 1) weerover tellen, 2) rondtellen; -zapfen. w. b.: 1) overtappen (uit het eene aing in het andere), 2) aftappen; -zau'nen, w b.: omheinen, omtuinen; met eene heining of met eene haag omringen; -zau'nung, vr.: 1) om-h e i ning, om t u i ning, 2) heining, haag, heg; -zeichnen, w. b.: weerover merken, anders merken (-zeich'nen, w. b.: rondom met teekens merken»; -ziehen, w. o. onr.s.: 1) verhuizen (d. i. elders gaan wonen, ook: eene andere woning betrekken, ook: uit den eenen dienst in den anderen overgaan), 2) rondtrekken, eenen omgang (eene processie) houden (w. b.: o m trekken, omver trekken, ten onderste boven trekken; 2. die Schuhe und die Kleider -ziehen: andere schoenen en andere kleeren aantrekken; 1 -zieh'en, w. b. onr.: omtrekken, om heen trekken; die Grenzen -ziehen: 1. de grenzen bezetten, 2. de grenzen inspec-teeren; I sich -'ziehen, w, w. onr.: zich verkleeden; sich -zieh'en, w. w. onr.: betrekken, b. v.: der Hlmmel umzieht' sich: de lucht betrekt); -zing'eln, w. b.: om sin gelen, (fig.) om r i n gen; - zirk, m. (-es): o m trek; -zirkeln, w. b.: om r i n gen, - zug, m. (-es, -s; mrv. -'züge): 1) omgang, processie, 2) rondgang, 3) omhangsel, omkleedsel, omwindsel. Zie de noot op blz. 862. un.... in Sam. I on.... (*) un quot;lab'bÜHHlicli, bv.n.: niet te boeten, niet weder goed te maken; -ab'lassig, bv. n.: aanhoudend, onafgebroken, zonder ophouden; -ab'lassigkeit, vr.: aanhoudendheid; -ab'lasslich, bv.n.: niet testaken, niet na te laten; -ab messlich, bv. n.: onmetelijk; -ab'trennbar, bv. n.: onscheidbaar, onafscheidelijk; -ab'weislich, bv. n.: niet af te wijzen, niet te weigeren; -acht, vr.: onachtzaamheid, onoplettendheid; -acht, bv. n.: onecht; -ahn'lich, bv.n.: verschillend; -ahn'lichkeit, vr.: verschil, onderscheid; -an'baubar, bv. n.: ongeschikt voor ontginning; -an'gebaut, bv. n.: (akk.) onbebouwd; -an'gestellt, bv.n.: ongeplaatst, buiten betrekking; -an'gezogen, dv. n.: ongekleed; -an'tastbar, bv. n.: onaantastbaar, (fig.) onberispelijk; -art, vr.: onbehoorlijkneid; (van kinderen:) on gezeglijkheid, stoutheid (als z. n. m.: ondeugd, stoute bengel);-ar'tig, bv. n.: onbehoorlijk, (van kinderen:) ongezeglijk, stout, niet zoet; -ar'tigkeit, vr.: Zie vr.: -art; -arti-kulirt' L-liert'j, bv. n.: onverstaanbaar. U'naii, m. (-es, -s; mrv. -e): (drk.) aï, luiaard. un' lauf 'bringlicli, bv. n.: (fig.) buitensporig; -auf'gefordert, bv. n.: 1) onge-vergd, ongevraagd, (fig.) vrijwillig. |
uit eigen beweging, 2) ongenood, on-uitgenoodigd ; -auf'gelost, bv. n.: onopgelost; -auf'haltbar (-auf naltsam). bv. n.t niet te stuiten, niet tegen te houden, niet te keeren, (fig.) onwederstaanbaar; -auf'hörlich, bv. n.: onophoudelijk; -auf-schiebbar (-auf'schieblich), bv. n. niet uit te stellen, voor geen uitstel vatbaar; -aus'bleiblich. bv. n.: onvermijdelijk: -aus'bleiblichkeit, vr.: onvermijdelijkheid; -aus'druckbar (-aus'drücklich), bv. n.: met geene woorden uit te drukken, onuitsprekelijk; -aus'forschbar (-aus-forschlich), bv. n.: 1) niet uit te vorschen, 2) niet te doorgronden; -aus'^ebaut, bv. n,: (bwk.) onvoltooid; -aus'gebildet, bv.n.: 1) niet volkomen ontwikkeld, 2) onbeschaafd; -aus'geführt, bv.n.: onuitgevoerd;, -aus'gefüllt, bv. n.: oningevuld; -aus'ge-macht, bv. n.: onbeslist; -aus'gesetzt, bv. n.: onafgebroken, onverpoosd; -aus'rott-bar, bv. n.: onuitroeibaar; -aus'söhnlich, bv. n.: 1) niet weder good te maken, onherstelbaar, 2) onverzoenlijk; -aus'-sprechlich, bv. n.: niet uit te sprekenr (ng.) onuitsprekelijk; -aus'stehlich, bv. n. onuitstaanbaar; -aus'stehlichkeit, vr.: onuitstaanbaarheid; -aus'tilgbar, bv. n.: onuitroeibaar; -aus'weichlich, bv. n.: onvermijdelijk. un' lband, m.: 1) lastige snaak, 2) ondeugende bengel; -ban'dig, bv. n.: 1) onhandelbaar, 2) ongezeglijk, ondeugendr 3) buitensporig; -ban'digkeit, vr.: 1) onhandelbaarheid, 2) ongezeglijkheid, ondeugendheid, 3) buitensporigheid; -barbiert', bv.n.: ongeschoren; -bar'tig, bv.n.: baardeloos;-bar'tigkeit, vr.: baardeloosheid;-be-am'tet, bv.n.: ambteloos;-beant'wortet, bv. n.: onbeantwoord; -beant'wortlich. bv. n.: niet te beantwoorden; -beant'wortlichkeit, vr.: (het) niet te beantwoorden zijn; -be-denk'lich, bw.: zonder aarzelen, zonder zich een oogenblik te bedenken ; -bedeu'tend, bv.n.: onbeduidend; -bedeu'tendheit, vr.: onbeduidendheid; -bedeut'sam, bv.n.: onbeduidend;-bedeut'samkeit, vr.: onbeduidendheid; -beding'lich (-bedingt'), bv. n,: onvoorwaardelijk; -bedingt'heit, vr.: ('t) onvoorwaardelijke; -bedung'en, bv. n.: niet bedongen; -bedürftig, bv. n.: 1) niet behoeftig, 2) geene behoefte hebbende; -been'digt, bv.n.: onvoltooid; -beerbt', bv. n.: zonder wettige erfgenamen; -beer digt; bv. n.: onbegraven; -befah'igt, bv. n.: onbevoegd, ongerechtigd, (tot alle rechtsgeldige handelingen) onbekwaam; -befah -ren, bv. n.: (wegen:) ongebaand, nooit bereden, (wateren:) nog nooit bevaren, (matrozen:) onbevaren; -befang'en, bv.n.: onbevangen; -befang'enheit, vr.: onbevangenheid; -befes'tigt, bv. n.: niet versterkt, -befleckt', bv.n.: onoevlekt; -befieckt'heit; vr.: onbevlektheid; -befolg'bar, bv. n.: niet op te volgen: -befreun'det, bv. n.: zonder vrienden; -befried'igend, bv. n.: |
(*) Alle met „unquot; ... aanvangende woorden, die hier niet vermeld zijn, zoeke men op deletter, welke onmiddellijk op dat „unquot; ... volgt, en vóór de beteekenis, die men daar opgegeven vindt, zette men het Hollandsche „onquot; ... of het ontkennende bijwoord „nietquot;; zoodoende heeft men dadelijk de beteekenis van het met „unquot; ... aanvangende Duitsche woord. Is het woord, dat men zoekt, een als bv. n. gebezigd v. dw., dan zoeke men het werkwoord op.
ÜNBEFRIEDIGT.
869
|
•onbevredigend; -bcfried'igrt, bv. n : onbe-Tredigd, onvoldaan; -befugt', bv. n.: onbevoegd; -begleit'et, bv. n.; onverzeld, zonder geleide; -begrif'fen, bv. n.: onbegrepen, niet bégrepen ; -begrün'det; bv. n.: ongegrond; -begü'tert, bv. n.: zonder fortuin, niet met aardscne goederen bedeeld; -behaart', bv. n.; kaal; -beha gen, o.: misnoegen, ongenoegen, ontevredenheid; -behau'en, bv, n.: onbehouwen (ook fig.); -behaupfoar, bv. n.: onhoudbaar; -benau'set, bv. n.: zonder huisdak; -be-helf'lich, bv. n.: Zie -behiilflich; -be-herzt', bv. n.: lafhartig: -beherzt'heit, vr.: lafhartigheid; -behol'fen, bv. n.: 1) lomp, onhandig, 2) log; -behol'fenheit, vr.: 1) lompheid, onhandigrheid, 2) logheid; -behiilflich, bv. n.: 1) weinig voork o mend, 2) -beliolfen; -behülf'lichkeit, vr.: 1) weinige voorkomendheid, 2) Zie -be-holfenlieit; -bekleid'et, bv. n,: ongekleed; -beküm'merniss [nisl, bv. n.: Zie -bekiimmertlieit; -beküm'mert, bv. n.: onbekommerd, onbezorgd, niet ongerust; -beküm'mertheit, vr.: onbekommerdheid, onbezorgdheid, gerustheid; -bela'den, bv. n.: ongeladen, zonder lading, ledig; -belas'tet, bv. n.: onbelast; -belaubt', bv. n.: bladerloos, kaal; -belebt', bv. n.: onbezield; -belicb'en, o.: misnoegen, ongenoegen, ontevredenheid; -bemerkt, bv. n.: onopgemerkt; -benom'men, bv. n.: onverkort (es bleibt Ihnen -benommen: het blijft u volkomen vrijstaan; das Recht bleibt Ihnen -benommen; gij behoudt ten volle het recht); -benutzt' (-benützf), bv. n.: ongebruikt; -bera then [t], bv. n.: onberaden; -bereit'schaft, vr.: (het) onvoorbereid zijn; -berich'tigt, bv. n.: 1) niet in orde gebracht, 2) onverbeterd, 3) onver-effend, onbetaald; -berit'ten, bv. n.: (paarden :) nog nooit bereden, ongedresseerd, (krijgslieden:) onbereden; -beru'fen, bv. n. en bw.: ongeroepen, uit eigen beweging; -berührf, bv. n.: onaangeroerd; -bescha'-det, bw.: 13] behoudens, (4] onverminderd; -beschadigt, bv, n.: 1) onbeschadigd, 2) ongedeerd; -beschaftigt, bv. n.: 1) onbezet (d. i. met niets of met niemand bezig), 2) zonder bezigheid, zonder werk; -beschei nigt, bv, n.: niet door eene schriftelijke verklaring gestaafd; -beschnit'ten, bv.n.: (kkl.) onbesneden, (tnb.) ongesnoeid, lt;geld:) ongesnoeid,(papier:) onafgesneden; -beschol'ten, bv. n.: onbesproken, ongerept, ongekreukt; -beschreib'lich, bv. n.: onbeschrijfelijk; -beschreiblichkeit, vr.: onbeschrijfelijkheid; -beschrieb'en, bv-n.: 1) onbeschreven, 2) ongeschreven; -be-schrie'en (-beschri'enbv.n.: 1) niet in opspraak gebracht, 2) niet behekst; -be-schuht', bv. n.: zonder schoeisel, (van paarden:) onbeslagen; -besetzt', bv. n.: onbezet, vacant, ledig, (mil,) zonder bezetting, zonder garnizoen, (kim.) zonder garneersel, (vijvers:) zonder visch; -be-siegt', bv. n.: niet overwonnen; -besohlt', bv.n.-.zonder zolen; -beson'nen, bv, n.: onbezonnen; -beson'nenheit,vr.: onbezonnenheid; -besorgt', bv. n.: 1) niet ongerust, 2)-be-sorgt' lassen: nalaten, niet vol b r e n gen; -bes'serlich, bv. n.: onverbeterlijk; -bes -serlichkeit, vr.: onverbeterlijkheid; -be- |
stallt', zonder aanstelling; -bestand, m.: onbestendigheid; -bestat'tet, bv. n.: onbegraven; -bestimmt', bv. n.: 1) onzeker, twijfelachtig, 2) weifelend, besluiteloos, 3) onbestemd, onduidelijk, 4) onbepaald (die -bestimmte Art: tik.: de onbepaalde wijs); -bestoch'en, bv. n.: niet omgeKocht; -bestraft', bv. n-: ongestraft; -bestrit'ten, bv^ n.: onbetwist; -besucht', oy.n.: 1) niet druk bezocht, 2) nog nooit bezocht; -beti'-telt, bv. n.: zonder titel; -betont', bv. n.: 1) zonder klemtoon, 2) zonder toonteeken; -betrieb'sam, bv. n.: zonder bedrijvigheid; -betrüg'lich, bv. n.: 1) niet te bedriegen, 2) onbedrieglijk; -beur laubt, bv.n.: zonder verlof; -bewaftnet, bv. n.: ongewapend; -beweg'lich, bv. n.: onbeweeglijk, (fig.) onwrikbaar (-bewegliche Güter: onroerende goederen; ein -beweglicher Stern: eene vaste ster; -bewegliche Feste: kkl.: vaste feestdagen; in -beweglichen Schriften gedruckt: typ.: gestereotypeerd); -beweg'lichkeit, vr.: onbeweeglijkheid, (fig.) onwrikbaarheid; -bewehrt', bv. n.: weerloos; -beweibt', bv. n.: zonder vrouw, ongetrouwd; -bewies'en, bv n.: onbewezen; -bewolkt', bv. n.: onbewolkt; -be-wusst', bv. n.: [3] es ist mir -bewusst: het is mij onbewust (d. i. onbekend), |2] ich bin dessen -bewusst: ik ben daarvan onbewust; -bezahl'bar, bv. n.: onbetaalbaar; -bezahm'bar, bv. n-: ontembaar; -bezaunt', bv. n.: zonder omheining; -be-zeugt', bv. n.: onbetuigd; -bezo'gen, bv. n.: (huis:) onbetrokken, onbewoond, (muziek-instrument:) onbesnaard; -be-zweif'elbar, bv. n.: niet te betwijfelen, ontwijfelbaar; -bezwung'en, bv.n.: 1) niet tot onderwerping gebracht. 2) onbeteugeld; -bild, o.: wanstaltige figuur, monster; -bil de (-bill), vr.: onrecht, verongelijking; -blu tig, bv. n.: 1) niet bloedig, 2) zonder bloedvergieten; -bot, o.: Zie illiss^ebott; -christ, m.: niet-Christen, ongeloovi§:e; -christ'lich, b . n.: onchristelijk; -civilisirt' [siert], bv. n.: onbeschaafd. nnd, vgw.: en. un' idatirt' Itiertl, bv. n.: ongedag-teekend, zonder datum; -denk'lich, bv. n.: 1) ondenkbaar, 2) onheuglijk (von -denk-licher Zeit her: sedert onheuglijken tijd); -ding, o.: onding; -disciplinirt' [niert], bv. n.: ongedisciplineerd. Undulation', vr.: golving. un quot;Icluid'sani. bv.n.: onverdraagzaam; -durch'schaubar (-durch'schaulich), dv. n.: niet te doorzien, (fig.) niet te doorgronden; -durehstoch'en, by. n.: niet doorgestoken; -durchsucht', bv. n.: niet doorzocht; -durchstrich en, bv. n.: niet doorgeschrapt. nn'le'ben, bv. n.: oneffen, ongelijk (das ist nicht -eben: fig. fam.: dat is zoo kwaad niet, dat is vrij goed); -e'bene, vr. (-e'benheit, vr.): oneffenheid; -echt, bv. n.: onecht; -eh'e, vr.: onechtelijke samenwoning, (het) als man en vrouw met elkander leven zonder gehuwd te zijn; -eig'en, bv. n.: 1) niet (mijn, uw, zijn: ons, haar, hun) eigen, 2) oneigenlijk, onjuist; -eig ennutz, m.: onbaatzuchtigheid, belangloosheid; -ei'gentlich, bv. n.: 1) oneigenlijk, 2) figuurlijk, overdrachtelijk; -ein'athembar [tl, bv. n.: niet in te ade-ot op blz. 868. |
UNGEBüHRNISS.
|
men; -ein'balsamirt [miert], bv. n.: ongre-balsemd; -ein'begrriffen, bv. n.: niet daarin (niet daaronder) begrepen;-ein'gredungen, bv.n.: niet bedongen; -ein'geladen, bv. n.: ongenoodigd ; -ein'genonimen, bv.n.: 1) niet ingenomen, 2) niet ontvangen, niet geïnd, 3) onbevooroordeeld, onpartijdig; -ein'ge-schrieben (-ein'getragen), bv. n.: niet geboekt; -eins, bw,: oneens, niet eens (mit sich selbst -eins sein: het met zich zeiven niet eens zijn); -ein'treiblich, bv. n.: oninbaar; -elas'tisch, bv. n.: niet elastiek; -empfun'den, bv. n.: niet ondervonden; -entbehr'lich, by. n.: onmisbaar; -entbehr'lichkeit, vr.: onmisbaarheid: -ent-geld'lich (-entgelt'lich), bv. n. en bw.: 1) gratis, kosteloos, 2) onbezoldigd, (fig.) zonder belooning; -entschied'en, bv. n.; 1) onbeslist, 2) besluiteloos; -entsehied'en-heit,vr.: 1) onbeslistheid, 2) besluiteloosheid; -entschlos'sen, bv. n.: besluiteloos; -ent-schlos'senheit, vr.: besluiteloosheid; -ent-schlüs'sig, bv.n.: besluiteloos; -entschlüs'-sigkeit, vr.: besluiteloosheid; -entwick'elt, bv. n.: onontwikkeld; -entwirr'bar, bv. n.: niet te ontwarren; -erach'tet, vz, |2| en vgw.: Zie -geachtet; -erbe'ten, bv. n.: ongevraagd; -erbitt'lich, bv. n.; onverbiddelijk, niet te vermurwen; -erbitt'lichkeit, vr.: onverbiddelijkheid; -erbroch'en, bv, n.: niet opengebroken; -erdacht', bv. n.: onuitgredacnt, niet verzonnen; -erdenk'-lich, bv. n.: niet te bedenken, niet uit te denken; -erfind'Iich, bv. n.: niet uit te vinden; -erfüllt', bv. n.: onvervuld; -erfun'den, bv. n.: onuitgevonden; -er-gründ'bar (-ergründ'lich), bv. n.: niet te peilen, (fig.) ondoorgrondelijk; -erhört', bv. n.: onverhoord, (fig.) ongehoord, nooit gehoord, verregaand; -erhört'heit; vr.: (fig) ongehoordheid, (het) ongehoorde, -erin'nerlich, bv. n.: niet te herinneren (das ist ihm -erinnerlich: dat kan hij zich niet herinneren); -erkannt', bv. n.: niet herkend, (fig.) onbekend (-erkannt' reisen: incognito reizen); -ermüd'lich, bv. n.: onvermoeid, door niets te vermoeien; -erschaffen, bv. n.: ongeschapen; -er-schöpfbar, bv. n.: onuitputtelijk; -er-schöpflichkeit, vr.: onuitputtelijkheid; -erscnrock'en bv. n.: onverschrokken; -erschrock'enheit, vr.: onverschrokkenheid; -erschüt'terlich, bv. n.: onwrikbaar; -erschüt'terlichkeit, vr.: onwrikbaarheid; -erschüt'tert, hv. n.: ongeschokt, (fig.) onverzwakt ; -erspriess'licnkeit, vr.: onvoor-deeligheid; -erstreck'lich, bv. n.: uiterst, voor geene verlenging vatbaar; -ersueht', bv. n.: ongevraagd, vrijwillig, uit eigen beweging; -ertrag'lich, bv.n.: onverdraaglijk, onuitstaanbaar; -erwahnt', bv. n.: onvermeld (-erwahnt lassen: met stilzwijgen voorbijgaan); -erwerb'lich, bv. n.: niet te verwerven; -erwied'ert, bv. n.: onbeantwoord; -erwies'en, bv. n.: onbewezen; -erwo'gen, bv. n.: onoverwogen; -erzahlt, bv. n.: onverteld; -erzo'gen, bv.n.: (fig.) zonder opvoeding, (fig. fam.1 ongelikt. ITn'Mfall. m. (-es, -s; mrv.-falie): ongeval, (fig.) ongeluk; -far'big, bv. n,: miskleurig, kleurloos; -fein, bv. n.: niet fijn, (fi§:.) niet hupsch; -fein'heit, vr.: onfijnheid, (fig.) onhupschheid; -fern, bw.: |
niet ver af, dichtbij (als vz. [21: in dfr nabijheid van; -fern der Brücke und des Ufers: dichtbij de brug en den oever); -filtrirt' [triert], bv. n.: ongefiltreerd; -flath [t], m.: vuil, (inz.) drek (seinen -flath auslassen: zijn drek loozen); -fla ther, [t|, m. (-s; mrv.-): vuilik; -fiatherei' [tl, vr.: vuiligheid, (fig.) liederlijkheid; -fla'therin [t], vr. (mrv. -nen): vuilpoes, vuile taddik; -fla'tnig [tl, bv. n.: vuil, (fig.) liederlijk; -fla'tnigkeit [tl, vr.: Zie -flfttherei; -fleiss, m.: luiheid; -fleis'sig, bv. n.: lui; -form, vr.: wanstaltigheid, mismaaktheid; -för'mig (-förm'lich), bv. n.: vormeloos, wanstaltig, mismaakt; -frankirt' [kiert], bv. n.: ongefrankeerd; -frei'bürger-lich, bv. n.: anti-republikeinsch; -frei'-gebig, bv. n.: 1) niet liberaal, 2) niet mild, (fam.) niet scheutig; -frei'^ebigkeit, vr.: (fig. fam.) vasthoudendheid, karigheid; -fr ii'willig, bv. n.: 1) niet vrijwillig, niet uit eigen beweging, 2) onwillekeurig; -frei willigkeit, vr.: 1) gedwongenheid, 2) onwilleKeurigheid; -freund, m.: onvriend, (fig.) vijand; -freund'lich, bv.n.: onvriendelijk, (van het weer:) onaangenaam, (ook:) onprezond; -freund'lichkeit, onvriendelijkheid, (van het weer:) guurheid, ruwheid, onaangenaamheid; -freund'schaft, vr.: vijandigheid; -fried'e, m. (-ns): tweedracht; -fried'en, m. (-s): tweedracht; -fried'fertig (-fried'lich, -fried'sam), bv. n.: niet vredelievend: -fried'lichkeit, vr.: weinige vredelievendheid; -fug, m. (-es, -s): 1) wangedrag, 2) onbetamelijkheid (-fug treiben: fam.: kattekwaad uitvoeren). un'ganz, bv. n.: niet heel, niet gaaf. lUn'^ar, m. (-s; mrv. -n): Hongaar; Un'gann, vr. (mrv. -nen): Hongaarsche; un'garisch, bv. n.: Hongaarsch; Un'garn, 0. (-s): (adk.) Hongarije; Un'garwein, m.: Hongaarsche wijn. lun'gar, bv. n.: (kkk.) ongaar, niet gaar; un 'garantirt' [tiert], bv. n.: ongegarandeerd. nn quot;Igeaclit'et, bv. n.: niet geacht, weinig geacht (als vz. [21: niettegenstaande, ondanks, in weerwil van, ongeacht; dessen -geachtet; desniettegenstaande, in weerwil daarvan; I als vgw.: hoewel, alhoewel, ofschoon); -geack'ert, bv. n.: (akk.) braak liggend; -geahn'det, bv. n.: straffeloos; -geahnt', bv. n.: onvermoed, nooit gedacht; -gear'beitet, bv. n.: onbewerkt, ruw; -ge-bahnt', bv. n.: ongebaand; -gebaut', bv.n.: (bwk.) ongebouwd, (akk.) braak liggend; -geber'de, vr.: scheef gezicht; -geber'dig, bv. n.: gezichten trekkend, een scheef gezicht zettend (sich -geberdig stellen: 1. gezichten trekken, een scheef gezicht zetten, 2. ondeugend zijn, stout zijn, naar geen verbieden luisteren); -gebeten, bv. n. en bw.: 1) ongevraagd, onverzocht, 2) zonder zich te laten bidden (ein -gebetener Gast: een ongenoode gast); -gebleicht', bv. n.: ongebleekt;-gebo'ren: bv. n.: ongeboren (-geborene Frucht, vlk.: ongeborene vrucht, foetus) ^gebrauch', in.: onbruik (in -gebrauch gekommen: in onbruik geraakt); -gebühr', vr.: onbehoorlijkheid, onbetamelijkheid (bis zur -gebühr: 1. in het onbehoorlijke, in het onbetamelijke, 2. verregaande); -gebühr'niss [nis],. noot op blz. 868. |
UNGEBUNDENHEIT. 871
UNGESCHWaCHT.
|
vr.: Zie -eebiilir; -gebun'denheitj vr. on-grebondenneid (ook figr.); -greburt', vr.: 1) ongeborene vrucht, 2) onvoldragene vrucht, misgeboorte; -gedeihen, o. (-s): mislukking; -gedruckf, bv. n.: (typ.) ongedrukt; -gedrückt', bv. n.: ongedrukt, niet neergedrukt; -gefahr', bv. n.: toevallig (als bw.: 1. ongeveer; vor -gefahr einem Monate: ongeveer eene maand geleden; 2. toevalligerwijze, toevallig, bij toeval; von -gefahr: toevalligerwijze, toevallig, bij toeval; I als z. n. o. [-s]: toevalligheid, toeval); -gefahr'det, bv. n.: ongedeerd; -gefalschf, bv.n.: onvervalscht; -gefüt'tert, bv. n.: (dieren:) ongevoederd, (kleedoren, enz.:) ongevoerd; -gegerbt', bv. n.: ongelooid; -geges'sen, bv. n.: ongegeten, niet opgegeten (als bw.: zonder eten; fig.: nuchter); -gegrün'det, bv. n.: ongegrond; -gehal'ten, bv. n.: 1) niet gehouden (b.v. beloften), niet nagekomen, 2) ongehouden, onverplicht, 3) boos (über etwas: over iets; auf Einen: op iemand; -gehalten werden: boos worden, zich boos maken); -geheis'sen, bv. n.: ongeheeten, niet geboden, niet gekom-mandeerd (-geheissen Vornehmen hat kein gut Autnehmen: spr. aangebodene diensten zijn zelden aangenaam); -ge-heu'er, o. (-s; mrv. -): monster (als bv. n. en bw.: ontzaglijk); -geho'belt, bv. n.: ongeschaafd, (tig.) ruw; ongepolijst (ein -gehobelter Mensch: een lompe vlegel); -gehofft', bv. n.: onverhoopt; -gehopft', bv.: (bier:) ongehopt; -gehu'delt, bv. n.: ongemoeid, niet lastig gevallen (lassen Sie mich -gehudelt: fam.: laat mij ongeschoren, laat mij met rust);-geist, m. (-es): 1) kwalijk-gezindheid, 2) boosaardigheid; -geist'licn, bv.n.: 1) wereldlijk, 2) wereldsch; -geist'lichkeit, vr.: 1) wereldlijkheid, 2) (het) wereldsche; -gekün'stelt, bv. n.: ongekunsteld. unquot;lgela'cleii, bv. n.: 1) ongeladen, 2) ongenood, ongenoodigd, ongevraagd; -geld, o.: (kpv.) kaplaken (-gel'der, o. mrv.: ongelden, onkosten);-geleekt', bv.n.: ongelikt (ein -geleckter Bar: iron.: een ongelikte .beer); -gele'gen, bv. n.: ongelegen (zur -gelegenen Zeit: op een ongeleden tijd); -gele'genheit, vr.: ongelegenheid. last, moeite (Einem -gelegenheit macnen: iemand moeite veroorzaken, het iemand lastig maken): -gelegt', bv. n.: nog niet gelegd (sich um -gelegte Eier bekümmern: spr.: ellende vóór den tijd maken, schreeuwen eer men geslagen wordt); -gelenk', bv. n.: ï) niet lenig, niet buigzaam (vor Kalte -: verstijfd van koude), 2) log, zwaar, niet te hanteeren, 3) onhandelbaar: -gelockt', bv. n.: (dk.) ongelokt, zonder krullende lokken; -gelöscht', bv.n.: (kalk:) ongebluscht, (dorst:) ongelescht; -gelö'thet lt], bv. n.: ongesoldeerd; -gelüf'tet, bv. n.: niet gelucht;-gemach', o.: ongemak; -gemass', bv. n.: ongeëven-redigd (bw.: niet overeenkomstig); -ge-mass'heit, vr.: ongeëvenredigdheid; -ge-mein', bv. n. en bw.: ongemeen, buitengewoon; -gemünzt', bv. n.: ongemunt; -genannt', bv.n.: ongenoemd, (let.) anoniem; -genannt'heit, vr.: anonimiteit; -genos'sen, bv. n.; ongenoten, (fig.) ongegeten Zie de |
(es soil ihm nicht -genossen hingehen: pop : dat zal hij niet voor niet gedaan neoben; der Hund ist -genossen: jag.: de hond is nog niet fel op de jacht); -genö'thigt [t], bv. n.: niet genoodzaakt, niet gedwongen, vrijwillig, uit eigen beweging; -genü'gend, bv. n.: onvoldoende, ontoereikend; -genützt', bv. n.: ongebruikt; -geohrt', bv. n.: zonder oor, zonder ooren; -geord'net, bv. n.: ongeregeld; -gepflas'tert, bv. n.: ongeplaveid, onoestraat; -gepflegt', bv. n.; niet behoorlijk opgepast; -gepragt', bv.n.: ongemunt; -geprüft. bv. n.: 1) onbeproefd, niet onderzocht. 2) niet op de proef gesteld; -geputzt', cv, n.: onopgeschikt; -geracht', bv. n.: ongewroken; -gera'de, bv. n.: 1) niet recht, 2) oneven (gerade oder -gerade spielen: even of oneven raden); -geran'delt, bv. n.: (mtw.) ongerand; -gera'then ltl? bv. n.: 1) in den groei belemmerd, niet tot vollen wasdom gekomen. 2) (van kinderen:) (door eene verkeerde opvoeding) bedorven, slecht-opgevoed; -gerech'net, bv. n. bw.: ongerekend; -gereimt', bv n.: ongerijmd; -gereimt'heit, vr.: ongerijmdheid; -gereizt', bv. n.: ongetergd, ongesard, (gnk.) ongeprikkeld; -gerieb'en, bv. n.: (verf:) niet afgewreven; -gerit'ten, bv. n.: nog onbereden; -gern, bw.: ongaarne, niet gaarne; -geroch'en, bv, n.: 1) niet geroken, 2) ongewroken ; -gerügt', . bv. n.: onberispt, ongelaakt; -gerüs'tet, bv. n.: niet gereedgemaakt; -gesalzen, bv. n.: ongezouten, (fig.) laf; -gesal'zenheit, vr.: (fig.) lafheid; -gesam'melt, bv. n.: verstrooid, verspreid, niet biieengebracht; -gesat'telt, bv. n.: ongezadeld; -gesau'ert, ov. n.: ongezuurd; -gesaumt', bv. n.: (kim.) ongezoomd, (fig.) onverwijld, dadelijk;-gescheh'en,bv.n,: ongedaan ; -gescheidt', bv. n.: onverstandig, dwaas, (fam.) onbekookt; -ge-scheidt'heit, vr.: onverstandigheid, dwaasheid, (fam.) onbekooktheid; -ge-scheut', bv. n.: 1) onvervaard, onbevreesd, 2) onbeschaamd; -geschick', o. (-es, -s): 1) ongeschiktheid, onhandigheid, 2) tegenspoed, onspoed; -ge-schlacht', bv. n.: onbehouwen, ruw; -geschlachfheit, vr.: onbehouwenheid, ruwheid; -geschla'gen, bv. n. en bw,: zonder slaag, heelhuids; -geschlif'fen, bv. n.: ongeslepen, niet scherp, (fig.) ongepolijst, ruw; -geschliffenheit, vr.: (fig.) ongepolijstheid, ruwheid; -ge-schmack', m.: 1) wansmaak, gebrek aan smaak, 2) onsmakeliikheid, smakeloosheid; -geschma'lert, dv. n.: onverkort, ongekreukt; -geschmelzt', bv. n.: 1) on-gesmolten, 2) zonder boter, droog; -geschminkt', bv. n.: ongeblanket, (fig.) onopgesmukt; -gesehmoTzen, bv. n.: on-gesmolten: -geschmückt', bv. n.: onopgesmukt; -geschnit'ten,bv. n.: ongesneden, (fig. van veeren schrijfpennen:) onversneden, onvermaakt; -geschnürt', bv. n.: niet vastgesnoerd, (fig.) ongeregen; -geschont', bv. n.: niet gespaard, niet ontzien; -ge-schoren, bv. n.: ongeschoren (ook fig., b.v.: Einen -geschoren lassen; iemand ongeschoren laten); -geschützt', bv. n.: 1) onbeschut,2) onverdedigd; -geschwacht', noot op blz. 868. |
UNGESCHWOREN.
UNITARIËR,
|
bv. n.: 1) onverzwakt, 2) niet verkracht; -(jeschwo'ren, bv. n.: onbeëedigd: -gre-siebf, bv. n.: ongezift;-gresit'tetneit, vr.: 1) onbeschaafdheid, 2) onfatsoenlijkheid; -grespeis'et, bv. n.: ongespijzigrd; -grestalt' (-gestal'tet), bv. n.: wanstaltig-, misvormd; -g-estalt'heit, vr.: wanstaltigheid, misvormdneid; -gestan'dig. bv. n. [31: ontkennend, niet bekennend (-grestandigr sein: ontkennen, niet bekennen); -grestat'tet, bv. n.: ongeoorloofd, niet vergund, niet toegestaan; -gestort', bv. n.: ongestoord; -gestört'hei^vr.;ongestoordheid; -gestraft', bv. n.: ongestraft, straffeloos;-gestüm', m. en o. (-es, -s): onstuimigheid (als bv. n.: onstuimig); -gestüm'heit, vr.: onstuimigheid; -gesühnt', bv. n.: niet door een zoenoffer uitgewischt, waarvoor niet geboet is; -gethüm [t], o. (-es, -s; mrv. -e): 1) monster, afzichtelijk gedrocht, 2) schrikgestalte, spook; -getrübt' bv. n.: 1) ongestoord, 2) onbewolkt, heider; -gewaffnet, by. n.: ongewapend; -gewahr'bar, bv. n.: niet toe te staan, niet in te willigen; -gewiss', bv. n.: 1) onwis, onzeker, 2) weifelend, besluiteloos (aufs -gewisse hin: in het honderd, op goed geluk); -gewis'sen-naft, bv. n.: gewetenloos;-gewis'senhaf-tigkeit, vr.: gewetenloosheid; -gewiss'heit, vr*: 1) on wisheid, onzekerheid, 2) weifeling, besluiteloosheid; -gewit'ter, o.: onweder, onweer (-gewittervogel, m.: onweersvogel, stormvogel; -gewitter-wolke, vr.: onweerswolk); -gewit'zigt, bv, n.: onnoozel; -gewohn'heit, vr.: ongewoonte; -gewöhn'Iich, bv. n.: 1) ongewoon, buitengewoon, zeldzaam, 2) zonderling, vreemd; -gewöhn'lichkeit, vr.: 1) ongewoonheid, buitengewoonheid, zeldzaamheid, 2) zonderlingheid, vreemdheid; -gewohnt', bv. n. [2]: ongewoon |aanl, ongewend laan], (ook:) buitengewoon, vreemd ; -gezahmt', bv. n.: ongetemd, (fig.) breidelloos, ongebreideld; -gezeich'net bv. n.: niet gemerkt, van geen merkteeken voorzten; -gezeugf, bv. n.: ongeteeld; -geziefer, o. (-s): ongedierte; -gezo'gen, bv. n.: 1) (van loterij-nommers:) niet uitgekomen, niet uitgeloot, 2) (van geweren:) met niet getrokken loop, 3) (van kinderen :) ondeugend, ongezeglijk, 4) (fig.) ongemanierd, zonder opvoeding; -gezo-gcnheit, vr.: ongemanierdheid, gebrek aan opvoeding, (van kinderen:) ondeu- f endheid, ongezeglijkheid; -gezü'gelt, v. n.: Zie endheid, ongezeglijkheid; -gezü'gelt, v. n.: Zie -gezamp;hmt no. 2; -ge-zweifelt, bv. n.: ongetwijfeld, ontwijfelbaar. |
nn 'Iglasirt' [siert], bv n.: niet verglaasd, zonder verglaassel; -glau'be, m.: ongeloof; -glück, o.: ongeluk (zum-glück: ongelukkigerwijze, tot overmaat van sraart; kein -glück so gross, es hat ein Gluck im Schooss: spr.: er is geen ongeluk zoo groot of er komt altoos een geluk by); -glück, in Sam. (-bringend, bv. n.: noodlottig, ongeluk aanbrengend; -schwan-ger, bv. n: Zie -bringend; -seher, m.: ongeluks-profeet; -selig, bv. n.: rampza-t1?)». '^ücks, in Sam. (-bote, m.: fig.: jobsbode; -botschaft, vr.: jobs-tijding; -bruder, m.: deelgenoot in het ongeluk; -ei, o.: windei; -fall, m.: ongeluk; -ge-fahrte, m.: Zie -bruder; -genoss, m,: Zie -bruder; -geschichte, vr.: ongelukkige geschiedenis; -jahr, o.: ongeluksjaar; -kind, o.: ongelukskind; -marchen, o.: ongeluks-verhaal, ongeluks-vertelling; -ort, m.: ongelukkige plaats, plaats des ongeluks ;-prophet, m.: ongeluks-profeet; -sohn, m.: ongelukskind; -stern, m,: ongelukkig gesternte [unter einem -sterne geboren: onder eene ongelukkige planeet geboren]; -stifter, m.: aanrichter van ongeluk, kwaadbrouwer; -stunde, vr.: noodlottig uur, fig.: noodlottig oogenblik ; -tag, m.: ongeluksdag; -vogel, m.: vog. en fig.: ongeluksvogel); I -gótterei', vr.: ongodisterij; -göt'tisch, bv. n. ongodis-tisch. un grisch, bv. n. Hongaarsch. IJn' lgrund, m. (-es, -s): 1) schijngrond, (fig.) ongegrondheid (mit -grund: zender grond, ten onrechte), 2) Zie Abgrund; -gründ'lich, bv. n.: oppervlakkig; -gründ'lichkeit, vr.: oppervlakkigheid; -gunst, vr.: 1) ongenegenheid, misnoegen, ongenoegen, 2) ongenade; -gut, bv. n.: niet goed (für -gut .neh-men: kwalijk nemen; nichts für -gut: neem my niet kwalijk, met uw welnemen); -gü'te, vr.: 1) slechte hoedanigheid, 2) weinige goedheid (in -güte vermerken: kwalijk nemen, in het kwade opnemen, ten kwade duiden); -heil, o. (-s): onheil; -heü'bar, bv. n.: ongeneeslijk; -neil'barkeit, vr.: ongeneeslijkheid; -heil'ig, bv. n, : 1) ongewijd. 2)goddeloos; -heil'igkeit, vr.: 1) ongewijdheid, 3) goddeloosheid; -heim -isch, bv. n.: uitheemsch, vreemd; -heim'lich, bv. n.: 1) openbaar, niet heimelijk, 2) somber. doodsch. akelig, onheilspellend (ein -heimliches Haus: een huis waar men akelig wordt van de doodschheid, een huis waar het spookt; es wird mir hier fanz -heimlich: ik voel mij hier allesanz -heimlich: ik voel mij hier alles ehalve op mijn gemak; es ward mir -heimlich zu Muthe [t]: het werd mij akelig te moede); -heim'lichkeit, vr.: 1) openbaarheid. 2) somberheid, doodschheid, akeligheid, (het) onheilspellende; -heiz'bar, bv. n.: waar niet gestookt kan worden; -herstellbar, bv. n.: (schk.) niet tot den vroegeren staat terug te brengen; -hö'fisch, bv. n.: niet overeenkomstig de hof-etiquette; -hold, bv. n. [3]: 1) ongenegen, niet genegen, niet goedgezind. 2) onvriendelijk, niet minzaam, niet liet (als z. n. m. (-es, -s; mrv. -el: 1. boozo geest, duivel, 2. monster, gedrocht, wanschepsel, 3. toovenaar); -holden, in Sam. (-kerze, vr.: pik.: koningskaars ;-hol'din, vr. (mrv. -nen): 1) duivelin, 2) heks, 3) leelijk spook; -huid, vr.: ongenade. Uniform', yr.: uniform (als bv. n.: eenvormig, gelijkvormig); uniformi'ren [mie], w. b.: (soldaten:) kleeden, in da uniform steken; Uniformitat', vr.: eenvormigheid, gelijkvormigheid. Union', vr.: (hist.) Unie; I Unions', in Sam. (-akte, vr.: wet waarbij Engeland en Schotland vereenigd werden *, -flagge, vr.: vlag der Unie, vlag van het Vereenigd koninkrijk). Unita'rier, m. (-s; mrv. -): (kkl.-hist.) Unitariër. noot op blz. 868. |
UNIVERSAL.
UNPOLIRT.
873
|
universal', bv. n.: universeel; I -ar-zenei', vr.: middel dat dienstig: is tegren alle kwalen; -erbe, m.: universeele erfamp;e-naam; -geschichte, vr.: algemeene geschiedenis; -kopf, m.: man die in alles even knap is; -mittel o.: Zie -arzenei; -monarchie, vr.: wereld-monarchie; -re-zept, o.: recept dat goed is voor alles; -sprache, vr.: algemeene wereldtaal. Universitftt', vr.; universiteit, aka-demie; I Universitats1, in Sam. (-freund, m.: akademie-vriend; -jahr, o.: studiejaar; -kirche, vr.: universiteitskerk; -leben, o.: studentenleven). Univep'sum, o. (-s): heelal; univok', bv. n.: van gelijke beteekenis. un 'lltauf münniscli, bv. n.: onkoop-mansachtig. Un'ke, vr.: 1) (drk.) kleine huisslang; 2) monsterpadde, monsterkikvorsch; 3) (pop.) kwelgeest, plaaggeest, (ook:) kluizenaar; wie eine - leben : (fam.) als een kluizenaar leven, leven als eene mossel in hare schelp; I Ün'kenteich', m.; poel vol monsterpadden. Un'lkennt'niss, [nisl, vr.: onkunde; -kitt'bar, bv. n.: niet te kitten (Zie dat woord); -klar, bv. n.: niet helder, (fig.) onduidelijk, (zeew., van rouwen:) onklaar; -klug, bv. n.: onverstandig;-klug'heit, vr,: onverstandigheid; -konfirmirt' [miert], bv. n.: (Protestant:) nog niet als lidmaat bevestigd, (Katholiek:) nog niet gevormd; -kontrollir'bar [lierl, bv. n.: niet te controleeren; -kontrollirt' [liertl, bv. n.: ongecontroleerd, zonder controle. Ün'kos'ten, vr. mrv.: onkosten, (buitengewone) kosten; die - tragen: de kosten dragen; es gent auf ihre -: het gaat op hunne kosten; Einem - machen ^Einen in - setzen): iemand op onkosten jagen; I -buch, o.: (kph.) onkostenboek; -konto, o. (-rechnung, vr.): (kph.) onkos-tenrekening. nn !kraf tiff, bv. n.: zwak, (fig.) onwerkzaam, (rcht.) ongeldig; -kraf'tig-keit, vr.: zwakheid, (fig.) onwerkzaamheid, (rcht.) ongeldigheid; -kraut, o.: onkruid (-kraut gaten: onkruid wieden; -kraut verdirbt nicht, -kraut vergeht nicht, -kraut verliert sich nicht: spr.: onkruid vergaat niet); -krieg'erisch,bv.n.: 1) onkrijgshaftig, 2) niet oorlogzuchtig; -kun'de. vr.: onkunde. un'lanffst, bw,: onlangs. un'Hamp;n^'bar, bv. n.: onloochenbaar; -laugbarkeit, vr.: onloochenbaarheid; -lau'ne, vr.: kwade luim, (fam.) kwade bui; -leid'lich, bv. n.: onuitstaanbaar: -leid'lichkeit, vr.: onuitstaanbaarheid; -lieb, bv. n.: 1) niet lief, 2) onaangenaam (das ist mir -lieb: dat spijt mij, dat doet mij leed; es ist mir nicht -lieb, zu horen.. het is mij niet onaangenaam te hooren...; deshalb ist es mir nicht -lieber: daarom is het mij niet minder lief); -lust, vr.: 1) lusteloosheid, 2) afkeerigheid. tegenzin (-lust zum Essen: geen trek in eten); -lus'tig, bv. n.: lusteloos (-lustig zu etwas sein: geen lust Igeen trek) in iets hebben). Unquot;linaal, o.: Zie Maal; -mahl: Zie -maal; -mann, m.: gesnedene, ont- Zie de |
mande; -mann'haft, bv. n.: Zie -m2inn-lich; -mann'haftigkeit, vr.: Zie -münn-liclikeit; -mann'lich, bv, n.; onmannelijk, (fig.) verwijfd; -mann'lichkeit, vr.: onmannelijkheid, (fig.) verwijfdheid; -mass (met lange agt;, o. (-es): overmatigheid, overmaat; -mass'geblich, bv. n.: bescheiden (bw.: naar mijne bescheidene meening, onder verbetering); -mas'sig, bv, n.: onmatig, (fig.) buitensporig; -mas'sigkeit, vr.: onmatigheid, (fig.) buitensporigheid; -mensch, m. (-en; mrv. -en): onmensch; -mit'leidig, bv. n.: mee-doogenloos; -mit'telbar, bv. n.: onmiddellijk, rechtstreeksch, (fig.) dadelijk, (stk.) souve-rein; -mit'telbarkeit, vr.: onmiddelliikheid, rechtstreekschheid, (fi§:.) dadelijkheid, (stk.) souvereiniteit; -mo'disch, bv. n.: 1) niet naar de mode, niet in de mode, 2) ouder-wetschj -müs'sig, bv. n.: niet ledigzittend, niet stilzittend, niet werkeloos; -muth |tl, m.: 1) mismoedigheid, moedeloosheid, 2) kwade luim, (fam.) kwade bui, (fig.) wrevel; -mu'thig [t] (-muthsvoll* Itj), bv. n.: 1) mismoedig, moedeloos, 2) verkeerd geluimd, (fam.) slecht gemutst, (fig.) wrevelig; -mut'ter, vr.: ontaarde moeder; -müt'terlich, bv. n.: onmoederlijk;-müf-terlichkeit, vr.: 1) onmoederlijk gedrag, 2) gebrek aan moederlijk gevoel. un'tnaehalimliar, bv. n. (-nach- ahmlich, bv. n.): 1) onnavolgbaar, 2) nie^ na te doen; -nach'barlich, bv. n.: onbuurschappelijk: -nach'lassig, bv. n.: ingespannen, ijverig; -nach'lasslich, bv. n.: rusteloos, onverpoosd, onverdroten; -nach'sichtlich, bw.: strengelijk, ten strengste; -nach'theilig [t], bv. n.: onschadelijk, geene afbreuk doende laanl; -nach'theiligkeit [tl, vr.: onschadelijkheid, (het) geene afbreuk doen laan); -nah'bar, bv. n.: ongenaakbaar,(fig.)ontoegankelijk; -na'me, m.: bijnaam, scheldnaam; -natur', vr.: onnatuurlijkheid (i. a. b.); -nenn'bar, bv. n.: 1) onnoembaar, 2) onnoemelijk, 3) onuitsprekelijk;; -nenn'barkeit, vr.: 1) onnoembaarheid, 2) onnoemelijkheid, 3) onuitsprekelijkheid; -noth (t), vr.: noodeloosheid (es ware eine grosse -noth, zu ...: het zou totaal noodeloos zijn, te ...); -nö'thig [tj, bv. n.: onnoodig, noodeloos; -nö'thigkeit, vr.: onnoodigheid, noodeloosheid; -nütz (-nütz'lich), bv. n.: onnut, nutteloos, (fig.) doelloos;-nütz'lich-keit, vr.: onnutheid, nutteloosheid, (fig.) doelloosheid. Un' lorcl'nunff, vr.: 1) wanorde, verwarring, 2) onordelijkheid, ongeregeldheid (in -ordnung bringcn: in de war brengen): -orga'nisch, bv. n.: onbewerktuigd; -organisirt' [ie], bv. n.: niet georganiseerd; -orthogra'phisch, bv. n.: tegen de regelen der spelling zondigend. un quot;Ipaar, bv. n.: oneven (Zie bv. n.: paar); -pass, bv.n.: onpasselijk, ongesteld; -pass'lich, bv. n.: 1) ongepast, 2) ongescnikt; -pass'lich, bv.n.: Zie-pass: -pass'lichkeit, vr.: 1) ongepastheid, 2) ongeschiktheid; -pass'lichkeit, vr.: onpasselijkheid, ongesteldheid; -pflicht, vr.: (hist.) buitengewone heerendienst; -pflich'tig, bv. n.: niet verplicht [tot], vrijgesteld [van]; -polirt' [liertl, bv. n.: loot op blz. 868. |
TJNPOPULaR.
UNSER.
874
|
mat, (fig:.) ongepolijst; -popular', bv. n.: (Fr.) impopulair; -popularitat', vr.: impopulariteit; -pracis', bv. n.: onbepaald, onnauwkeurig; -produktiv', bv. n.: onvruchtbaar; -produktivitat'. vr.: onvruchtbaarheid; -proportionirt' (niertj, bv. n.: ongeëvenreaigd; -pünkt'lich, bv. n.: niet stipt, onnauwkeurig; -pünkt'lichkeit, vr.: onnauwkeurigheid. un'lralllnirt' [niert], bv. n.: (suiker, en fig,:) ongeraffineerd; -rasirt' [siertl, bv. n.: ongeschoren; -rast, vr,: rusteloosheid, woeligheid (fig. m. en vr.: onrust, woelwater); -rath [tl, m. (-es, -s): 1)vuiligheid, vuilnis, vuil, 2) drek, stront, (ook:) snot, 3) overtolligheid, (fig.) overdaad, kwistigheid, 4) onraad (-rath merken: onraad merken); -rath'lich [t], bv. n.: 1) onraadzaam, ongeraden, 2) kwistig (-rathlich umgehen mit: kwistig zijn met); -rath'-lichkeit [t]j vr.: 1) onraadzaamheid, 2) kwistigheid. Iun'reclit« bv. n. en bw.: 1) verkeerd, niet goed; die -e Seite: de verkeerde kant; der -e Schlüssel: de verkeerde sleutel; in -e Hande fallen: in verkeerde handen vallen; am -en Orte befindlich sein: op eene verkeerde plaats liggen of staan of zitten; eine bache am -en Orte angreifen: iets verkeerd aanpakken; in die -e Kehle kommen: in het verkeerde keelgat komen; zur -en Zeit: ten onpas, op een verkeerd oogenblik; zur -en Stunde: op een ongelegen uur ; das geht mit -en Dingen zu: dat gaat niet richtig toe; - ankommen : verkeerd te pal komen; - daran sein: er niet best aan toe zijn; -gehen: verkeerd loopen; - urtheilen [t j: verkeerd oordeelen; - verstehen: verkeerd verstaan; 2) onrechtvaardigGut gedeiht nicht: (spr.) onrechtvaardig goed gedijt niet. lUn'recKt, o. (-es, -s): 1) onrecht, verongelijking; Einem - thun: iemand onrecht aandoen, iemand verongelijken; nicht -es thun: niets doen dat niet goed is; es geschieht mir -: er wordt mij onrecht aangedaan, ik word verongelijkt; mit Recht oder -: te recht of ten onrechte; 2} ongelijk; - haben: ongelijk hebben; Einem - geben: (aan) iemand ongelijk geven; bei dieser Gelegenheit bekamen Sie -: bij die gelegenheid kreegt gij ongelijk (werdt gij in het ongelijk gesteld). lun'reclit, in Sam. I -miissig, bv. n.: onrechtmatig; -massigkeit, vr.: onrechtmatigheid ; -schaffen, bv. n.: Zie -nnredlich. un quot;Ired licli, bv. n.: 1) onredelijk, onbillijk, 2) oneerlijk, onrechtschapen; -red'lichkeit, vr.: 1) onredelijkheid, onbillijkheid, 2) oneerlijkheid, onrecht-schapenheid; -registrirt' [triertl, bv. n.: ongeregistreerd; -reg'sam, bv. n.: traag; -reg'samkeit, vr.: traagheid; -regulirt' [Hert], bv. n.: niet behoorlijk geregeld, niet in orde gebracht; -reif, bv. n.: onrijp, (van edelsteenen:) waaraan iets mankeert; -reif'e, vr. (-reifheit, vr.): onrijpheid, (aan edelsteenen:) gebrek; -reim'isch, bv. n.: gek, ongerijmd; -rein, bv. n.: 1) ónzuiver, ongezuiverd, (muz.) valsch, niet zuiver, Zie de |
3) (theo. en fig.) onrein, 4) (van waschgoed,) vuil, (fig.) morsig, smerig, (ook:) onzindelijk; -rein'heit, vr.: 1) onzuiverheid, 2) onreinheid, 3) vuilheid, morsigheid, smerigheid, onzindelijkheid; -rein'igkeit, vr.: 1) vuiligheid, 2) Zie lliireinheit; -rein'lich, bv. n.: Zie unrein no. 4; -rein'lichkeit,vr.: onzindelijkheid, vuilheid; -republika'nisch,bv. n.: antirepublikeinsch; -rett'bar, bv. n.: reddeloos; -rich'tig, bv. n. en bw.: onjuist, verkeerd, (tig.) ongeregeld (es geht -richtig dabei [damit] zu: fam.: het gaat daarmede niet in den haak; es ist ihr -richtig gegangen: fam.: zij heeft eene miskraam gehad); -rich'tig-keit, vr.: onjuistheid, verkeerdheid, (fig.) ongeregeldheid; -ruh'e, vr.: 1) onrust, onrustigheid, 2) ongerustheid, bezorgdheid, verlegenheid, 3) (van de zee:) woeligheid, onstuimigheid, (van een uurwerk:) onrust, slinger, 5) -run en, vr. mrv.: (stk.) woelingen, beroeringen, onlusten (-ruh'estifter, m.: onruststoker); -ruh'ig, bv. n.: 1) onrustig, 2) ongerust, 3) woelig (-ruh'ige Köpfe: warhoofden, woelgeesten); -ruhm, m.: oneer; -rühm'lich, bv. n.: onloffelijk; -rühm'lichkeit, vr.: onloffelijkheid. uns, vnw. 3e en 4e nmv.: 1) ons; 2) elkander. unquot;|8ftg:'lich, bv n.: onuitsprekelijk, onvertelbaar; -sag'lichkeit, vr,: onuitsprekelijkheid, onvertelbaarheid; -sau'ber, bv. n.: onrein; -sau'berkeit, vr.: onreinheid; -schad'haft, bv. n.: onbeschadigd, ongeschonden, gaaf; -schad'lich, bv. n.: onschadelijk; -schad'lichkeit, vr.: onschadelijkheid; -schat tig, bv. n.: onschaduwig, schaduwloos (die -schattigen Erdbewoh-ner: de schaduwloozen, de bewoners van de keerkringlanden onder den Evenaar); -schattirt' [tiertl, bv. n.: ongeschaduwd; -schatz'bar, bv. n.: onschatbaar, onwaardeerbaar; -schatz'barkeit, vr.: onschatbaarheid, onwaardeerbaarheid; -schein'bar, bv. n.: Zie unscheinlich; -schein'bar-keit, vr.: Zie XTnsclieinlichkeit; -schein'lich, bv. n.: 1) glansloos, 2) onooglijk, 3) klein, nietig;-schein'lichkeit, vr.: 1) glansloosheid, 2) onooglijkheid,3) kleinheid, nietigheid; -schlach[tig, bv. n.: onbehouwen, ruw; -schlach'tigkeit, vr.: onbehouwenheid, ruwheid. Un'sclilitt, o. (-es, -s): talk, vet; I -licht, o.: vetkaars. un quot;Ischlüs'sig:, bv. n.: besluiteloos; -schlüs'sigkeit, vr.: besluiteloosheid;-schön, bv, n.: niet mooi; -schuld, vr.: onschuld (in aller -schuld: in alle onschuld); Un'schulds, in Sam. (-mien'e, vr.: fam.: onnoozel gezicht; -pro'be, vr.: hist.: ordalie, godsgericht; -voll, bv. n.: 1, de onschuld zelve, 2. doodonschuldig);-se'gen, m.: 1) vloek, 2) ongeluk, tegenspoed (der -segen ruht auf diesem Hause: er ligt een vloek op dit huis; er hat nichts als-segen: het ongeluk vervolgt hem, alles loopt hem tegen); -se'lig, bv. n.: rampzalig; -se'lig-keit, vr : rampzaligheid; -sel'ten, bv. n.: niet zeldzaam (bw. niet zelden). unser, verbogen vnw.: 1) van ons; - Einer: een van ons, een onzer; das Haus ist nicht Euer, es ist -: het huis is niet van u, het is van ons (het huis is het uwe ot op blz. 868. |
UNTERBRINGEN.
UN SERERSEITS.
875
|
niet, het is het onze); es sind - drei: wij zijn met ons drieën; 2) over ons; Gott erbarme sich dat God zich over ons ontferme! un' sererselts', bw.: onzerzijds, van onzen kant. un'serige (der, die, das), vnw.: de onze^ het onze; thun wir das laat ons doen alles wat wij kunnen!; I die -n: de onzen. nn'sert, in Sam. I -halben, bw.; onzent-halve; -wegen, bw.: onzentwege; um -willen, om onzentwil. Un'sinn. m.: 1) onzin, nonsens, 2) onzinnigheid^ dwaasheid, 3) waanzin; -sin'nig, bv. n.: 1) onzinnig, dwaas, 2) waanzinnig; -sin'nigkeit, vr.: 1) onzjn-nigheid, dwaasheid, 2) waanzinnigheid; -sit'te, vr.: 1) slechte gewoonte, 2) gebrek aan opvoeding, 3) onzedigheid; -sit'tig, bv. n.: 1) zonder opvoeding, 2) onzedig; -sor'ge, vr.: zorgeloosheid; -sorg'faltig (-sorg'lich, -sorg'sam), bv. n.: zorgeloos, achteloos: -sorg'faltigkeit (-sorglichkeit, -sorgsamkeit), vr.: zorgeloosheid, achteloosheid; -sortirt' [tiert'Kbv. n.: ongesorteerd. uns'rig:^ vnw.: Zie unserige. unquot;stRt, bv. n.: 1) ongestadig, 2) zonder vaste woonplaats (-stat'kraut, o.: pik.: wilde rabarber); -statig, bv. n.: Zie nnstRt; -sta'tigkeit, vr.: 1) ongestadigheid, 2) rondtrekkende levenswijze; -stat'te, vr.: plaats waar het spookt; -stern, m,: IJ ongelukkig gesternte, noodlot, 2) ongeluk, ramp; -steu'er, vr.: drukkende belasting; -steu'crbar, bv. n.: 1) onbelastbaar, 2) (schepen:) niet te sturen, niet naar het roer luisterend; -still -bar, bv. n.: niet te sussen, (honger:) niet te stillen, onverzadelijk, (dorst:) onlesch-baar: -still'barkeit, vr.: 1) onsusbaarheid, 2) onverzadelijkheid, 3) onleschbaarheid; -stör'bar, bv. n.: onverstoorbaar, (rcht.) onvervreemdbaar; -stör'barkeit, vr.: onverstoorbaarheid, (rcht.) onvervreemdbaarheid j -streit'bar, bv. n.: onbetwistbaar; -streit'barkeit, vr.: onbetwistbaarheid; -streit'ig, bv. n.: onbetwistbaar; -streit'ig-keit, vr.: onbetwistbaarheid;-studen'tiscn, bv. n.: onstudentachtig, niet studentikoos; -studirt' [diert], bv. n.: (persoon:) ongestudeerd, (vak:) niet bestudeerd, onbeoe-fend, (fig.) niet vooraf gewikt en gewogen, (ook:) ongekunsteld. un 'lta delbar, bv. n.: onberispelijk; -ta'delhat't, bv. n.: onberispelijk; -ta'del-haftigkeit, vr.: onberispelijkheid. • Zie de noot op blz. 868. iin'ten, bw.: onder, beneden; hier -: hier onder; dort -; daar beneden; von oben bis - : van boven tot beneden; von - an: van onderen af; von - auf: van onderen op (von - auf dem Fasse: onder uit het vat. Iun'ter? vz. [4; 3, 2J: 1) onder, beneden; etwas -die Leute bringen: iets onder de menschen brengen; Einen - die Arme neh-men: iemand onder zijne (hare)armen nemen; |
-die Soldaten crehen: (pop.) onder dienst gaan; - dem Monde befindlich: onder-maansch; - Einem sein: onder iemand zijn (in rang. in stand, in jaren, enz.); -Einem wonnen: onder iemand wonen (welke iemand eene verdieping hooger woont); - sein em Stande heirathen [tl; onder (beneden) zijnen stand trouwen; das ist • m i r: dat is beneden mij; -einander: onder elkander, ondereen, (fig.) door elkander; - der Hand: onder de hand, ondershands; 2) onder, gedurende; - de r Regierung Ludwigs; onder de regeering van Lodewijk; - der Zeit: onderwijl;-der Mahlzeit: onder den maaltijd; - der Arbeit: onder het werk. lun'ter, bv. n.: 1) onder-, beneden-; 2) lager, minder; 3) laagste; die -n Klassen: de lagere klassen, de mindere standen; die -n Schulen: de lagere scholen; die -e Stufe: de laagste trap, (tik.) de stellende trap. lun'ter, in Sam.: onder- (1) 1 -ab'art, vr.: onder-verscheidenheid; -ab'geordnete^ m.: plaatsvervangend afgevaardigde ; -ab'oranen, w. b.: afvaardigen als plaatsvervanger; -ab'theilen It], w. b.: in onder-afdeelingen splitsen, 2) in onderdeden splitsen; -acht, vr.: (hist.) kleine ban; -ack'ern, w. b.: (akk.) o n der ploegen ; -amt, o.: ondergeschikt kantoor, hulpkantoor, bijkantoor; -ar'beiten, w. b.: onderin ij nen; -ar'beiter, onderknecht; -arm, m.: (ontl.) voorarm; -art, vr.: ondersoort; -arzt, m.: tweede geneesheer; -au'genlied, o.: onderste ooglid; -aus'schuss, m.: subcommissie. un'terlbalken, m.: (bwk.) onderbalk, (van eene drukpers:) kalf; -band, m:; (hik.) onderbinding (als z. n. o.; onaerste zwachtel); -bank, vr.: onderste bank, (fig.) laagste bank; -bass. m.: (muz.) tweede bas; -bau, m.: onderbouw, fundeering, (fig.) onder-stel; -bauch, m.: (ontl.) onderbuik (-bauchgegend, vr.: onderbuiks-streek); -bauen, w. b.: 1) onderbouwen, 2) bouwen onder, 3) (mil.) ondermijnen; -beamte, m.: ondergeschikt ambtenaar; -bediente, m.: onderknecht; -behörde, vr.: (rcht.) lagere rechtbank; -beinkleid, o.; onderbroek; -bereiter, in.: (rs.) onder-pi-keur; -bestand, m.: onderpacht; -bett, o.; onderbed, (fig.) matras, (tech.) onderlaag; -binden, w. b. onr.: van onderen binden (-bin den, w. b. onr.: hik.: onder b i n den» fig.: o p binden); -blatt, o.: onderste blad, (fig.) onderlegsel, onderlaag, (tech.) verfoeliesel; -bleib'en, w. o, onr. s.: achterwege blijven (etwas -bleiben lassen: iets achterwege laten, iets ongedaan laten); -boden, m.: onderlaag van een planken vloer, (in horloges:) onderplaat; -brech'en, w. b. onr.: 1) afbreken, staken, 2) in de rede vallen (sich -brech'en, w. w. onr.: stilhouden); -brech'ung, vr.: 1) afbreking, staking, 2) in de rede valling (ohne -brechung: 1. onafgebroken, 2. zonder in de rede te vallen); -breiten, w. b.; onder .... spreiden; -bringen, w. b. onr.: 1) onder dak brengen, (fig.) een onder- |
Van de niet hier vermelde woorden zoeke men op de letter, die op „unterquot; volgt en vóór de beteekenis, die men daar vindt, plaatse men het Hollandsche „onderquot;.
UNHIMMLISCH.
UNTERDECK.
876
|
komen bezorgen, in eene zelfstandige of ondergeschikte betrekking geplaatst krij-gren, (ng. fam., huwbare dochters en koopwaren:) aan den man brengen, 2) (geld:) plaatsen, uitzetten, op interest zetten, 3) (wissels:) verdisconteeren, 4) (fig.) ten onderbrengen; -deck, o.: (op schepen:) onderdek; -decke, vr.: (op bedden:) onder-deken, onderste deken; -dess' (-des1-«en), bw.: ondertusschen, onderwijl, in-tusschen (-dessen da: 1. terwijl, 2. totdat); -drück'en, w. b.: onderdrukken. un'tere (der, die, das), vnw.: (de, het) onderste; der -: (in 't kaartspel:) de boer; die -n: m. mrv.: de ondergeschikten; das - Stockwerk: de gelijkvloers-verdieping; die -n Götter: (fab.) de mindere goden, de goden van lageren rang; die -n Klassen: de lag:ere klassen, de mindere standen. un'terleintheilen [tl, w. b.: in onderdeden splitsen; -eintheilung [t], vr.: splitsing in onderdeelen; -erdgeschoss, o.: ondergronds-verdieping, (Fr.) souterrain; -fahren, w, b.: (mnw.) uitgraven tot onder de mijn (-fah'ren, w. b.: bwk.: Zie -mauern); -fang'en, w. b. onr. Zie -mauern (sich -fang'en, w. w. onr.: zich onderwinden, zich vermeten, zich verstouten, durven besteken, zich er aan wagen; I als z. n. o : das -fang'en: 1. de waag, het waagstuk, 2) de waaghalzerij; -fer'tigen, w. b.: onderteekenen; -fer'tigte, m. en vr.: ondergeteekende; -flache, vr.: grondvlak: -flech'ten, w. b. onr.: doorvlechten; -fres'sen, w. b. onr.: van onderen wegvreten; -fuss, m.: ondervoet, zool van den voet; -futter, o.: voering; -fut'tern, w. b.: voeren, met voering bekleeden. Un'terlgang, m. (-es, -s): (str. en fig.) ondergang:, (van schepen: het) vergaan, (fig. en dk.: het) Westen, (rcht.) schouw, in eogenschouw neming; -gattung, vr.: mindere (geringere) soort; -gebaude, o.: onderbouw; [31 -ge'oen, w. b. onr.: onder het toezicht of onder de bevelen stellen |van| (-ge'ben, bv. n.: 1. ondergeschikt, 2. onder toezicht gesteld; Einem -ge'ben sein: 1. onder iemands bevelen staan, onder iemands toezicht staan); -ge'bene, m.: 1) ondergeschikte, 2) leerling; -ge-benheit, vr.: ondergeschiktheid; -gebinde, o.: (eene) bos strengen (b. v. sajet): -ge-biss, o.: onderste rij tanden; -gebünde, o.: Zie -gebinde; -ge'bung, vr.: onder het ^ezag stelling, plaatsing onder het toezicht [3: van]; -gehen, w. o. onr. s.: (str.) o n d e r gaan, (fig.) ten onder gaan. (ook:) in verval geraken (als w. b.: schouwen, in oogrenschouw nemen); -gehölz, o.: hakhout, kreupelbosch; -grehörig, bv. n.: onderhoo-rig ; -gehörigkeit. vr.: onderhoorigheid; -genülfe, m,: onaerknecht, (fam.) bijlap, duivels-toejager; -gemach, o.: benedenvertrek, benedenkamer; -geordnet, bv. n.: ondergeschikt; -gericht, o.: lagere rechtbank, (inz.) rechtoank van eersten aanleg; -gerinne, o.; riool; -gerüst, o.: stellage, (bwk.) boogwulfsel; -geschoben, bv. n.: ondergeschoven; -gescnoss, o.: gelijkvloers-verdieping; -gestell, o.: onderstel; -gewand, o.: onderkleeding; -gewehr, o.: zijdgeweer, sabel; -gewicht, o.: te min Zie de i |
gewicht; -(rlied, o.: (red.) tweede lid, tweede stelling; -gott, m.: (fam.) ondergod (-götter, m. mrv.: mindere goden); -gott-heit, vr.: (fam.) godheid van minderen rang; -graben, w. b. onr.: omspitten, (fig.) ondermijnen; -gra'ber, m. (-s; mrv. -): ondermijner, mijngraver, (mil.) mineur; -gra'bung, vr.: omspitting, (fig.) ondermijning; -grad, m.: mindere graad, lagere rang, (tik.) stellende trap; -gras, o.: nagras, etgroen; -gurt, m. (-gurtel, m.): buikriem, singel, (onder een ledikant:) ezel (d. i. een besingeld raam waarop het bed rust); -gür'ten, w. b.: besingelen. un'terlhaben, w, b.: onder hebben, ten onder hebben (seinen Gegner -haben: zijne tegenpartij onder den voet hebben); -habend, bv. n.: (rcht.) onderhavig, onder-werpelijk (die -habende Sache: de onderhavige zaak); -halb, bw.: beneden (vz. [21: beneden (- des Flusses: beneden de rivier); -hals, m.: beneden gedeelte van den hals, (het) dik van den hals; -halt, m. (-es, -s): onderhoud; -halten, w. b. onr.: onder-houden (-hal ten, w. b. onr.: onder hou den [1. van het noodige onderhoud voorzien, 2. aangenaam bezighouden, 3. gaande houden]: einen Briefwechsel -halten: briefwisseling houden; sich -halten, w. w. onr.: zich onderhouden; sich mit etwas -halten: zich met iets aangenaam bezighouden; sich mit Einem von etwas -hal'ten: zich met iemand over iets onder hou den); -hal tend (-halt'lich), bv. n.: onderhoudend; -halt'lich, bv. n.: gemakkelijk te onder h o u den; -haltskosten, vr. mrv.: kosten van onderhoud; -hal'tung, vr.: 1) onderhoud, instandhouding, 2) onderhoud, mondgesprek, gedachtenwisse-ling, 3) onderhoudende tijdkorting; -nal'tungs, in Sam. (-gabe, vr.: gaaf om anderen aangenaam oezig te houden; -stück, o.: onderhoudend stukje;-ton, m.: conversatie-toon); -han deln, w. o. h.: onderhandelen, (mil,) onderhandelen, par-lementeeren, capituleeren; -handler, m. (-s; mrv. -): 1) onderhandelaar, 2) tusschen-persoon; -hand'lerin, vr. (mrv. -nen): 1) onderhandelaarster, onderhandelares, 2) tusschenpersoon: -hand'lung,vr.: onderhandelingen -hand lungen treten: in onderhandeling treden; -handlungen pflegen: onderhandelingen voeren, onderhandelen; sich in -handlungen einlassen: in onderhandeling komen); -hand'lungs, in Sam. (-bote, m.: mil.: parlementair; -kunst, vr.: kunst om onderhandelingen te voeren, diplomatie; -schiff, o.: mar.: schip met de parlementaire vlag); -harz (met lange a), m. (-): (adk.) Beneden Harts; -hascher, m : onderkoster, kerkeknecht; -haube, vr.: ondermuts; -hauen, w. b.: (mnw.) het erts van onderen uitgraven; -hauptmann, m.: (mil.) kapitein a la suite; -haus, o.: benedenhuis, onderste gedeelte van een huis, (stk., in Engeland:) Lagerhuis, Huis der Gemeenten; -haul, vr.: (ontl.) onderhuid; -helfen, w. b. onr. 13]: (iemand) aan een onderkomen helpen, (iemand) behulpzaam zijn om (in een of ander) geplaatst te worden: -hemd, o.: ondernemd, nachthemd; -himmlisch, bv.n.: (fig.) ondermaansch. aardsch, wereldsch; ot op blz. 875. |
ÜNTERRICHTEN.
UNTERHIN.
877
|
-hin', bw.: naar beneden, naar omlaag; -hof, in.: 1) binnenplaats, 2) Zie -be-liörde; -höhlen, w. b.: uithollen, hol maken, (fig.) ondermijnen; -holz, o.: 1) benedenwerk (van een schip dat gedeelte, dat onder water is), 2) Zie -ge-liölz ; -hosen, vr. mrv.: onderbroek (enk.); -gelegt, vr.: Zie -legen, un'terlirdisch, bv. n.: onderaardsch (•irdische Begrabnisse: onderaardsche begraafplaatsen, katakomben; das -irdi-sche Keich: de Onderwereld); -jagd, vr.: (jag.) kleine jacht; -joch'en, w. b.: onder het juk brengen, tot onderwerping brengen; -joch'er, m. (-s; mrv,-): veroveraar; -joch'ung. vr.: onderwerping; -kamm, m.: (van een naan:) lellen (mrv.); -kappe, vr.: ondermuts; -kauf, m.: 1) op-kooping, 2) tweedehandshandel; -kaufer, m.: 1) opkooper, 2) tweedehands-handelaar; -kenle, vr.: onderkin; -kiefer, m.: onderkaak: -kinn, o,: onderkin;-kinnlade, vr.: onderkaak; -kissen, o.: onderkussen; -klasse, vr.: lagere klasse; -kleid, o.: onderkleed, (kkl.: bisschoppelijke) tunica, (zeew.) lijzeil (-kleider, o. mrv.: onderkleederen, onderkleeren [mrv.1, ondergoed [enk.]); -knecht, m.: onderknecht; -koch, m.: onderkok, (fam.) bijkok, (zeew.) koksmaat; -kommen, w. o. onr. s.: onderkomen (1. nachtverblijf vinden, 2. eene betrekking vinden) [wohl -kommen: goed onderkomen; -kommen mit: kph.: koopers of een kooper vinden voor, gelegenheid vinden om .... van de hand te doen; I -kommen, z. n. o. (-s): onder komen, f)laats, betrekking): -körper, m.; onder-ijf; -köthig |t], bv. n.: inwendig etterend, inwendig ontstoken; -kriechen, w. o. onr. s.: 1) kruipen onder, 2) wegkruipen, zich verschuilen; -kriegen, w. b.: (fam.) onder krijgen; -kunft, vr.: Zie z. n. o.)laats, betrekking): -körper, m.; onder-ijf; -köthig |t], bv. n.: inwendig etterend, inwendig ontstoken; -kriechen, w. o. onr. s.: 1) kruipen onder, 2) wegkruipen, zich verschuilen; -kriegen, w. b.: (fam.) onder krijgen; -kunft, vr.: Zie z. n. o. -kommen, Un'terlladnng, vr.: (zeew.) ballast; -lage, vr.: 1) onderlaag, 2) beleg-stuk, 3) voetstuk, 4) fundeering; -land, o.: laagland, laag gelegen land; -lander, m. (-s; mrv.-): laagland-bewoner;-landisch, bv. n.: laaglandsch; -lass, m.(-es): staking (ohne -lass: onafgebroken); -las'sen, w. b. onr.: 1) nalaten, in gebreke blijven, 2)(fam.) laten (du solist das -las'sen: gij moet dat laten; -lass es, zu lügen: pas op, dat ge niet liegt; eine Gewohnheit -las'sen: een aanwensel laten, eene gewoonte afleeren); -liiss'lich, bv. n.: na te laten;-las'sung, vr.: nalatigheid, verzuim; -last, vr.: (zeew.) ballast; -lauf, m.: (zeew.) onderdek; -lau-fen, w. o. s. onr.: onderdoor loopen (mit -laufen: mee er onderdoor loopen; ein Wort mit -laufen lassen: er een woord onderdoor laten loopen; I -lau'fen, w, b. onr.: jag.: binnen schot komen; Einen -lau fen [Einen den Degen -lau'fen]: srm.: eenen uitval doen; i -lau'fen, bv. n.: hik.: onderloopen; -lau'fenes Blut: blauwe plek van uitgestort bloedgt;; -laufer, m. (-s; mrv. smokkelaar, sluiker, (kph.) beunhaas, (mtsl.) opperman, (fig. fam.) duivelstoejager; -lecfer, o.: zooileder (zoolleer); -letze, vr.: onderlip; -le'ge, in Sam. (-le-gepferd, o.: wisselpaard, postpaard); -legen, w. b.: leggen onder (emer Henne |
Eier zum Ausbrüten -legen: eieren onder eene kip leggen om die uit te broeien, eene kip op eieren te broeien zetten; einem Kmde frische Windeln -legen: een kind schoone luiers aandoen; I -le'gen, w. b.: toevoegen, bijleggen; kim.: met een belegstuk versterken; einem quot;Worte einen andern Sinn -le'gen: aan een woord eene andere beteekenis geven; mit -leg'ten Pferden reisen: met postpaarden reizen ; I -le'gen, als bv. n.: ondergeschikt, van ondergeschikten aard, minder, geringer) ; -leger. m.: onder ligger, dwarsligger, (zeew.) kiellichter; -lehen, o.: (hist.) on-derleen; -lehrer, m.: ondermeester; -leh-rerin, vr.: ondermeesteres; -leib, in.: onderlijf, onderbuik; -leibs, in Sam. (-beschwerden, vr. mrv.: 1. buikpijnen» 2. hypocondrische aandoeningen; -krank-heit, vr.: onderbuikskwaal); -liegen, w. o. onr. s.: onder liggen, (fig.) ten grondslag liggen (-lieg en, w. o. onr. s. [3]: onderdoen voor, het onderspit delven voor, bezwijken onder, overwonnen worden door); -lieutenant, m.: tweede luitenant; -lippe, vr.: onderlip ; -luft, vr.: benedenlucht. un'term, samentrekking van de woorden unter dem. Un'ter Imaged, vr.: tweede meid; -mann, m.: (mil.) linkervleugelman, (in 't kaartspel:) boer; -mass, o.: tekort door inmeting; -mast, vr.: ondergronds-bemes-ting; -mau'ern, w. b.: 1) van gemetselde fundeeringen voorzien, 2) met metselwerk stutten. 3) eenen muur metselen onder; -maul, o.: ondergedeelte van den bek, (fig.) onderkaak, (ook:) kin; -mengen, w. b.: 1) vermengen met, 2) mengen onder; -meng'ung, vr.: vermenging; -miethmann 11], m.: onder huurder; -mi'nen (-mini'ren [nie]), w. b,: ondermijnen; -mini'rer [niel in.: ondermijner, (mil.) mineur; -misch'en, w. b.: Zie -mengen; -misch'ung, vr.: Zie -mengung; -mühlstein, m.: ligger (d. i. de onderste molensteen); -mütze, vr.: ondermuts; -neh'men, w. b. onr.: ondernemen (als z. n. o.: onderneming); -neh'mend, bv. n.: ondernemend. nn'terlordnen, w. b.: ondergeschikt maken [3: aan], afhankelijk maken [8: van]; -pfalz, vr.: (adk.) Beneden-Palts ; -pfand, o.: onderpand, (inz.) hypotheek (-pfandglaubiger, m.: hypotheek-houder: -pfandschuld, vr.: hypothecaire schuld); -pfandlich, bv. n.: hypothecair; -pfarre, vr.: plaats als -pfar-rer; -pfarrer, m.: (Protestant :) hulpprediker, (Katholiek:) kapelaan; -pflügen, w. h.: omploegen, met omgeploegde aarde bedekken. Un'terlraa, vr.: (zeew.) onderste ra; -re'den (sich), w. w.: samenspreking houden (sich -re'den mit: spreken met); -re'dung, vr.: samenspreking, mondeling onderhoud, gesprek, bespreking; -reich, o.: (fab.) Onderwereld: -rhein, m.: (adk.) Beneden-Rijn: -rheinisch, bv. n. van den Beneden-Rijn; -richt, m. (-es, -s): onder richt, onder wijs (-richt geben: onderricht geven, les geven; wechselseiti-ger -richt: wederkeerig onderwijs); -richten, w. b.: onderri ch ten (1. onderricht geven aan, 2. mededeeling doen aan) |
Zie de noot op blz: 875.
UNTERRICHTEN.
UNTERSÜCHEN.
878
|
lt;Emen -rich'ten in: iem. onderrichten in; Einen -rich'ten von: aan iem. kennis geven van [berichtgreven van, melding maken van, mededeeling: doen vanl; Einen eines Bessern -rich'ten: iemand uit den droom helpen, aan iemand de oogen openen); -richter, m.: 1) lagere rechter, 2) kantonrechter (-rich'ter, m. (-s; mrv. -]: onder rich ter); -richtsbrief, m.: (kph.) adviesbrief, (fig.) leerles ter beoefening zonder meester; -rinde, vr.: onderkorst; -rock. m.: onderrok (-röckchen, o.: onderrokje). un'ters, samentrekking van de woorden unter das. unterlsü'en, w. b.: er onder (er tus-schen) zaaien; -sa'gen, w. b.: verbieden, ontzeggen; -sa'gung, vr.: verbod, ontzegging (-sa'gungsbefehl, m.; verbod). Un'terlsass, m. (-en; mrv. -en): on-derzaat, onderdaan, onderhoorige, (hist.) achterleenman; -satz, m.: onder-stel, onder-stuk, voetstuk, (red.) tweede term (eener sluitrede); -schalchen,o.: schoteltje (onder een drinkkopje); -schale, vr.: binnenbast (van een boom), binnenschors; -scheid'bar, bv. n.: te ondersch e iden; -scheid'en, w. b. onr.: 1) onderscheiden, 2) afscheiden (sich -scheid'en, w. w. onr.: zich onderscnei den); -scheid'ung, vr.: 1) onderscheiding, 2) afscheiding; -scheid'ungs, in Sam. (-begritf, m.: red.: onderscheid, verschil; -jahre, o. mrv.: jaren des onderscheids; -kraft, vr.: vermogen om te onderscheiden; -lehre, vr.: (gnk.) leer om de kenteekenen te onderscheiden, diagnose; -merkmaal, o.: onderscheidend kenmerk; -vermogen, o.: Zie -Icraft; -zeichen. o.: 1. onderscheidings-teeken, 2. onderscneidend kenmerk, 3. tik.: lees-teeken; -zug, m.: kenmerkende trek); -schenk, m.: onder-schenker; -schenkel, m.: onderschenkel, (fig.) been; -schieben, w. b. onr.: onder schuiven (ook fig.), (fig.) voor echt doen doorgaan (Worten einen Sinn -schieben: aan woorden eene beteekenis geven); -schiebung, vr.: Zie -schub; -schied, m. (-es, -s; mrv. -e): onderscheid, verschil, 2) onderscheiding, onderscheid-making. 3) afscheiding (ohne -schied: zonder onderscheid; mit -schied: met onderscheid; zum -schiede von: ter onderscheiding van, in tegenstelling van); -schied'en, bv. n.: 1) verschillend, onderscheiden, 2) verscheiden; -schied'enheit. vr.: 1) onderscheid, verschil, 2) verscheidenheid; schied'licn, bv. n.: 1) verschillend, onderscheiden, 2) verscheiden; -schilf, o.: onderschip; -schiffer, m.: 1) stuurman, 1) stuurmansmaat; -schild, o.: schild dat den buik bedekt; -schlachtig, bv. n.: door stroomend water in beweging gebracht; -schlag, m. (-es, -s; mrv. -schlage): 1) onder s c h e pping, 2) verduistering, (fam.) verdonkeremaning, 3) beschot, tusschenschot, afschutsel; -schla'gen, w. b. onr.: 1) verduisteren, (fam.) verdonkeremanen, 2) onder schep pen, 3) Einem ein Bein -schlagen: iemand den voet lichten, iemand het beentje lichten, 4) ein Kleid -: eene japon van belegstukken voorzien; -schlagig, bv. n.: Zie -sclilttclitig:; -schlauf, m.: (pop.) Zie de |
nachtverblijf; -schleif, m.: 1) nachtverblijf, 2) verduistering, verdonkeremaning, ontrouw in ambt of geldbeheer, 3) smokkelarij, sluikhandel (Einem -schleif geben: aan iemand nachtverblijf geven; -schleif machen L-schleif treibenl: 1. geld verduisterenj 2. sluikhandel drijven, smokkelen); -schneid'en, w. b. onr.: van onderen besnoeien; -schreib'en, w. b. onr.: onder tee kenen (mit -schrei'ben: 1. mede-onderteekenen, 2, contrasigneeren; etwas -schreib'en: fig.: iets onder s c h r ij ven, met iets instemmen); -schreiber,m.: tweede klerk (-schreib'er, m.: onderteekenaar); -schreib'ung, vr.: onderteekening, (het) onderteekenen; -schrift, vr.: onderteekening. handteekening, naamteekening; -schub, m.: onder schuiving; -schule, vr.: lagere school; -schüren, w. b.: van onderen oppoken; -schuss, m.: valsche plooi; -schüsselchen, o.: Zie -schUlchen; -schwelle, vr.: onderdorpel, drempel; -see'isch, bv. n.: onderzeesch; -segel, o.: onderzeil; -senken, w. b.: laten zinken; -setzen, w. b.: er onder zetten; -setzer, m.: 1) waterbakje onder een bloempot, 2) schoteltje onder een drinkkopje; -setzt', bv. n.: gezet, kort en dik; -setzt'heit, vr.: gezetheid; -sie'geln, w. b.: het zegel zetten onder; -sieg'elung, vr.: plaatsing van het zegel er onder: -sinken, w. o. s. onr.: zinken, naar den bodem zinken: -sipp-schaft, vr.: familie in de neergaande linie; -sitz, m.: laagste zitplaats; -spick'en, w. b.: (kkk.) lardeeren, (fig.) doorspekken; -spü'len, w. b.: van onderen wegspoelen; -stadt, vr.: benedenstad; -stam'men, w. b.: Zie -stemmen. un'terste (der, die, das), vnw.: onderste; das - zu oberst kehren: ten onderste boven keeren. un'terlsteeken, w. b.: steken onder, (fig.) inlijven; -stehen, w. o. h. onr.: beschut staan, (fig.) schuilen (sich -steh'en, w. w. onr.: zich onder w i n den, zich vermeten, zich verstouten); -steiger, m. (-s; mrv. -): (mnw.) ploegbaas, onderbaas; -stelle, vr.: ondergeschikte plaats, (van den disch: het) lage einde, beneden-einde; -stellen, w. b.: onder plaatsen (Einem ein Bein -stellen: iem. een beentje zetten, iemand den voet lichten; sich -stellen, w. w.: schuilen); -stem'men, w. b.: stutten, onderschoren (die Arme -stemmen: de handen in de zijden zetten); -streich'en, w. b. onr.: onder s t r e pen, onder schrap pen ; -streuen, w. b.: strooien onder (den Pferden Stroh -streuen: stal-stroo onder de paarden strooien; ... mit -streuen: fig.: er in laten vloeien, er ongemerkt inlasschen); -strich, m.: 1) streepje Conder een woord), 2) komma; -strumpf, m.: onderkous, sok; -stube, vr.: benedenvertrek, benedenkamer; -stufe, vr.: lage trap, (tik.) stellende trap; -stütze, vr.: stut, schoor; -stüt'zen, w. b.: stutten, schoren, (fig.) schragen, ondersteunen, behulpzaam zijn; -stüt'zung, vr.: ondersteuning (-stüfzungsan'stalt, vr.: liefdadige instelling; -stüt'zungskasse, vr.: armenkas; -stüt'zungspunkt, m.: steunpunt); -sü'chen, w. b.: onderzoeken, (rekeningen:) opnemen, nazien, (rcht.) oot op blz. 875. |
UN ÜBER WUNDEX,
UXTERSU CHER.
879
|
instrueeren; -su'cher, m. (-s; mrv. -): 1) onderzoeker, 2) opnemer, naziener, 3) rechter van instructie; -su'chungr, vr.: onder zoek (in -su'chung: stehen; in onderzoek zijn; in -su'chungr Ziehen: tot een punt van onderzoek maken); -su'chungs^ in Sam. (-ausschuss, m.: commissie van onderzoek; -richter, m.: rechter ran instructie). Un'terltasse, vr.: schoteltje (onder een drinkkopje); -tauchen, w, b.: onderdompelen, indompelen (w o. s.: duiken, onderduiken); -tauchung, vr.; 1) onderduiking-, 2) indompeling: (die Taufe durch -tauchung: kkl.: de doop door indompeling:): -than, m. (-en; mrv. -en): onderdaan (als cv. n.: onderdanig); -thanig, bv. n.: onderdanig (Ihr -thanigster Diener: uw onderdanigste dienaar); -thanigkeit, vr.: onderdanigheid; -theil [t|, o.: 1) onderdeel, onderste gedeelte; -theilen [t], w. b.: in onderdeden splitsen; -thor, o.: poort van de benedenstad; -treten, w. o. s. onr.: onder ... gaan staan, (fig.) schuilen (w. b. onr.: neertrappen, fig.: vertrappen, verdrukken, ook: met voeten treden, ook: den voet lichten, verdringen); -treter, m.: (fig.) verdrukker, (ook:) verdringer; -tuch, o.: onderlaken; -tunken, w. b.: Zie -tauehen. Un'terlverdeck, o.: (zeew.) onderdek; -vormund, m.: (rcht.) toeziende voogd; -vorsteher, m.: plaatsvervangend hoofd; -wach'sen, bv. n.: (spek en vleesch:) doorregen, met .... er ondergegroeid (mit wildem Fleische -wach'sen: hik.: met wild vleesch er in); -wagen, m.: onderstel van een wagen; -wald, m.: 1) laag gedeelte van het bosch, 2) kreupelbosch, kreupelhout, hakbosch; -walden, o. (-s): (adk., het Zwitsersche kanton) Unterwal-den; -waldner, m. (-s; mrv. -): Untenval-denaar; -wall, m.: (vest.) walgang, bedekte weg; -wiirts, bw.: benedenwaarts, naar beneden (als vz. [2]: onder aan, bv.: -warts des Berges: onder aan den berg, aan den voet van den berg); -we'ben, w. b. onr.: door w e ven; -weg, m.: beneden-weg; -we'ges (-wegs'), bw.: onderweg (wer -wegs' ist, muss fort: spr.: wie A gezegd heeft, moet ook B zeggen; -wegs' lassen: fam.: achterwege laten; I -wegs'passagier, ra.: passagier die onderweg opgenomen wordt); -weil'en, bw.: somwijlen, bij tijden, nu en dan; -weis'er,m. (-s; mrv.-): onder w ij zer; -weis'ung, vr.: 1) on d e r-wijs, onder richt, 2) onder rich ting; -welt, vr.: Onderwereld, (fig.) benedenrond, (het) ondermaansche; -weltlich, bv. n.: uit de Onderwereld, (fig.) ondermaansch, aardsch; -wer'fen, w. b. onr.: onder w er-pen [aan]; -wer'fung,vr.: onderwerping, (fig.) berusting; -weste, vr.: borstrok; -wind, m.: wind in de benedenlucht; -win den (sich), w. w. onr.: Zie -steken (sich); -wir'ken, w. b.: doorweven; -wöl'ben, w. b.: (vest.) kazematten; -wor-fen, bv. n.: onderworpen; -wuchs, m.: kreupelbosch, kreupelhout; -wüh'len, w. b.: van onderen omwroeten, (fig.) ondermijnen (sich un'terwühlen, w. w.: zich o n d e r woelen); -wundarzt, m.: tweede heelmeester; -wurf, m. (-es, -s): onder-Zie de noot op kaak; -würfig, bv. n,: 1) onder wo r pen, 2) onder d a nig, gedwee (sich -würfig machen: zich onderwerpen, gedwee zijn); -würfigkeit, vr.: 1) onderworpenheid, 2) onderdanigheid, gedweeheid; -zahn, m. (-es, -s; mrv. -zahne): ondertand; -zeich'nen, w. o. h. en w. b.: 1) onderteekenen, 2) inteekenen (- auf: op); -zeich'-ner, in.: 1) onderteekenaar, 2) inteekenaar; -zeich'nete, m. en vr.: ondergeteekende; -zeich'nung, vr.: 1) onderteekening, 2) inteekening; -zieh'en, w. b. onr.: (bwk.: een drempelstuk) leggen onder, (fig.) stutten, schoren, (mtsl.) bepleisteren, (paarden:) onder dak brengen (sich -zieh'en, w. w. onr. [3|: zich belasten [met], op zich nemen, ondernemen; -zug, m.: (het) leggen onder, (bwk.) drempelstuk, stut, onder s c h o ring, (fig.) onder n e-mmg. |
un' lteutseh, bv. n.: Zie -deutseli: -that, vr.: wandaad, euveldaad, slechte daad; -that'chen, o,: vlek, smet, (fam.) gebrek, mikmak; -tha'tig, bv. n.: werkeloos; -tha'tigkeit, vr.: werkeloosheid; -theil'bar [tl, bv. n.: ondeelbaar; -theil'barkeit [t], vr.: ondeelbaarheid; -theil'haft [t], bv. n. [2]: niet deelachtig, 2) ondeelbaar; -theil-haftig [t], bv. n.: Zie -theilhaft: -theil-haftigkeit [tl, vr.: 1) niet deelachtigheid, 2i ondeelbaarheid; -thier itl, o.: ondier, monster, gedrocht; -thun'lich, bv. n.: ondoenlijk; -thun'licnkeit, vr.: ondoenlijkheid; -tief, bv. n.: ondiep; -tief'e, vr.: ondiepte (eine sandige -tieie: eene zandplaat); -tilg'bar, bv. n.: (staatsschuld:) onaflosbaar, (fig.) onuitwischbaar; -tilg'-barkeit, vr.: 1) onaflosbaarheid, 2) onuit-wischbaarheid; -tödt'lich l-töd'lich], bv. n,: niet doodelijk; -trag'bar, bv. n.: 1) ondraagbaar, te zwaar om gedragen te worden, 2) niet te dragen, geen geschikte kleederdracht, 3) (dieren, boomen, planten:) onvruchtbaar; -trag'lich, bv. n.: ondraaglijk, onuitstaanbaar; -trenn'bar, bv. n.: onscheidbaar, onafscheidelijk; -trenn'barkeit, vr.: onscheidbaarheid, onafscheidelijkheid; -trenn'lich, bv.n.: Zie -trennbar; -treu, bv. n.: ontrouw (-treukraut, o. pik.: glaskruid); -treu'e, vr.: ontrouw; -trieg'lich, bv. n.: Zie •triiglicli; -tröst'bar, bv. n.: ontroostbaar; -tröst'barkeit,vr.: ontroostbaarheid; -tröstlich, bv.n.: troosteloos (1. ontrooste-lijk, geen troost biedend, 2. ontroostbaar, niet te troosten); -tröst'lichkeit, vr.: troosteloosheid; -trüg'lich, bv. n.: ontwijfelbaar, stellig, zeker; -trüg'lichkeit, yr.: ontwijfelbaarheid, stelligheid, zekerheid; -tüch'tig, bv. n.: 1) ondegelijk, 2) ongeschikt, niet deugend; -tüch'tigkeit. yr.: 1) ondegelijkheid, 2) ongeschiktheid; -tu'gend, vr.: ondeugd, gebrek; -tu'gend-haft, bv. n.: 1) niet deugdzaam, 2) niet deugend. un quot;lüberleit'end, bv. n.: (tik.) niet-overgankelijk, onzijdig; -iiberrag'bar, bv. n.: niet aan een ander over te dragen; -übertrof'fen, bv. niet overtroffen; -über-wind'lich, bv. n.: onoverwinnelijk, (vestingen:) onneembaar; -überwind'lichkeit, vr.: onoverwinnelijkheid, (van vestingen:) onneembaarheid; -überwun'den, bv. n.: Iz. 875 en die op blz. 868. |
UNVERSaUMBAR.
UNUMGaNGLICH.
880
|
onverwonnen; -umgangr lich, bv. n.: 1) onvermijdelijk, 2) ongrezelligr; -umgang'lich-keit, vr.: 1) onvermijdelijkheid, 2) ongre-zelligheid; -umgeh'bar, onvermijdelijk; -umschrankf, bv. n.: onbeperkt; -um-schrankt'heit, vr.: onbeperktheid; -um-stöss'lich, bv. n.: onomstootelijk; -urastöss-liehkeit, vr.: onomstootelijkheid; -um-wölkt', bv. n.: onbewolkt, nelder; -um-wun'den, bv. n. en b\v.: onomw9nden, onverbloemd, (fam.) zonder er doekjes om te winden;-umzaunt', bv. n.: onomheind, niet omheind; -unterbroch'en, bv. n.: onafgebroken; -unterjoeht', bv. n.: onver-wonnen, niet onder het juk gebracht; -unterrich'tet, bv. n.: niet onderricht, (fig,) onwetend, onkundig; -untersagt', bv. n.: niet verboden, vrij gelaten, geoorloofd; -unterscheid'bar, bv. n.: niet te onderscheiden; -unterstützt', bv. n.: niet gerugsteund; -untersuch'bar, bv.n.:niette onderzoeken; -untersucht', bv, n,: niet onderzocht; -unterwor'fen, bv. n.: niet onderworpen; -unterwür'fig, bv. n.: niet onderdanig, niet gedwee; -unterwür'fig-keit, vr.: weinige onderdanigheid,weinige gedweeheid; -unterzeich'net, bv. n.: onge-teekend, niet onderteekelid. im'vtf/terlich, bv. n.: onvaderlijk; -veral'tert, bv. n.: niet verouderd; -ver-al'tet, bv. n.: niet verouderd; -verar'beitet, bv. n.: onbewerkt; -veraus'serlich, onvervreemdbaar; -veraus'serlichkeit, vr.: onvervreemdbaarheid; -verbind'lich, bv. n. 1) niet verbindend, 2) niet vriendelijk; -verbind'lichkeit, vr.: 1) (het) niet verbindende, 2) onvriendelijkheid; -verbrüch'-lich, bv.n.: 1) onverbrekelijk, 2) onschendbaar; -verbrüch'lichkeit, vr.: 1) onverbrekelijkheid, 2) onschendbaarheid; -verbürgt', bv. n.: 1) niet gewaarborgd, 2) bevestiging vereischende; -verdach'tig, bv. n.: niet verdacht; -verdach'tigkeit, vr.: on-verdachtheid; -verdamm'licn, bv. n.: niet te veroordeelenj -verdau'lich, bv. n.: onverteerbaar, met te verduwen; -ver-dau'liehkeit, vr.: onverteerbaarheid (-yerdau'lichkeiten, vr. mrv,: dingen die niet te verduwen zijn); -verdau'ung, vr.: slechte spijsvertering; -verdros'sen, bv. n.: onverdroten; -verdros'senheit, vr.: onverdrotenheid. un 'lverelieliclit, bv. n.: ongehuwd, ongetrouwd; -vereid'et, bv.n.: onbeëedigd; -yererb'lich, bv. n.: niet erfelijk;-verfang -lich, bv. n.: (fig.) rond, onomwonden, niet slinksch; -verfas'sungsmassig, bv.n.: (stk.) ongrondwettig, inconstitutioneel; -verfaul'-bar, bv. n : aan geen bederf onderhevig; -verfault', bv. n.: niet door bederf aangetast ; -verflüch'tigt, bv. n.: (schk.) niet vervlogen; -verfüg'lich, bv. n.: waarover niet beschikt kan worden. un 'lvergüng'lich, bv. n.: onvergankelijk; -vergang'lichkeit, vr.: onvergankelijkheid; -verge'ben, bv. n.: 1) onvergeven (b. v. een ambt), 2) niet vergeven (waarvoor geene vergiffenis geschonken is); -vergeb'lich, bv. n.: onvergefelijk; -vergess'licn, bv. n.: onvergetelijk; -vergess'lichfceit, vr.; onvergetelijkheid; -vergleich'bar (-vergleich'lich), bv. n.: niet te vergelijken, (fig.) weergaloos; -ver- Zie de |
gleich'barkeit (-vergleich'liehkeit), vr.: onvatbaarheid voor vergelijking, (fig.) weergaloosheid; -vergnü'gen, o.: misnoegen, ongenoegen; -vergnüg'lich (-vergnüg-sam), bv. n.: 1) niet te voldoen, niet te bevredigen, 2) onvoldaan, onbevredigd; -vergol'ten, bv. n.: onvergolden. un' lverliaf'tet, bv. n.: niet gearresteerd, op vrijë voeten; -verhal'ten, bv.n.: onverzwegen, niet verzwegen (Einem etwas -verhal'ten lassen: iem. van iets in kennis stellen); -verhalt'nissmassig [nisl, bv. n.: onevenredig, ongeëvenredigd; -verhei'rathet lt], bv. n.: ongehuwd, ongetrouwd; -verhin'dert, bv. n.: ongehinderd; -verhofft', bv. n.; onverhoopt; -verhoh'len, bv. n.: onverholen; -verhort', bv. n.: (rcht.) onverhoord, zonder in verhoor genomen te zijn; -verjahrt', bv. n.: (rcht.) niit verjaard; -verkenn'bar, bv. n.: onmiskenbaar; -verklagt', bv. n.: niet gerechtelijk vervolgd (Einen -verklagt lassen: rcht.: iemand buiten vervolging laten); -verklein'erlich, bv. n.: niet te verkleinen, (rek.) onverkleinbaar; -ver-küm'mert, bv. n.: (rcht.) waarop geen beslag gelegd is; -verkürzt', bv. n. en bw.: onverkort; -verlangt', bv. n.: ongevergd, ongevraagd; -verle'gen, bv. n.: onbedremmeld, zonder verlegenheid, (van koopwaar:) gereeden aftrek vindend, courant; -ver-letz'bar (-verletz'lich), bv.n.: onkwetsbaar, (fig.) onschendbaar, (ook:) onkreukbaar; -verletz'barkeit (-verletz'lichkeit), vr.: onkwetsbaarheid, (fig.) onschendbaarheid, (ook:) onkreukbaarheid; -verletzt', bv. n.: ongedeerd, (fig.) ongeschonden, (ook:) ongekreukt; -verliebt', bv. n.: niet verliefd; -verlier'bar, bv. n.: onverliesbaar; -verlier'barkeit, vr.: onverliesbaarheid; -verlo'ren, bv. n.; niet verloren. un 'lvermacli'bar, bv. n.: (rcht.) niet te legateeren; -vermahlt', bv. n.: ongehuwd, ongetrouwd; -vermehr'bar, bv. n.: voor geene vermeerdering vatbaar; -ver-meid'lich, bv. n.: onvermijdelijk; -vermeid -lichkeit, vr.: onvermijdelijkheid; -vermerkt', bv. n. en bw.: ongemerkt; -vermieth'bar Itj, bv. n.: onverhuurbaar, niet te verhuren; -vermieth'et (tl, bv. n.: onverhuurd; -vermisch'bar, bv. n.: niet te vermengen, onvermengbaar; -vermischt', bv. n.: onvermengd; -vermogen, o.: onvermogen, onmacht, (gnk.) onvermogen;-vermö'gend, bv. n.: onvermogend, onmachtig; -ver-mö'genheit, vr.: onvermogen, onmacht; -vermög'lich, bv. n.: onvermogend, geen vermogen bezittend; -vermu'thet [t], bv.n.: onvermoed, onverwacht, onvoorzien. unquot;lvernehm'bar (-vernehm'lich), bv. n.: onhoorbaar, (fig.) onverstaanbaar; -vernehm'barkeit (-vernehm'lichkeit), vr.: onhoorbaarheid, (fig.) onverstaanbaarheid; -vernunft', vr.: 1) onverstand, 2) redeloosheid; -vernünf'tig, bv. n.: 1) onverstandig, 2) redeloos; -verrich'tet, bv. n.: onverricht (-verrichteter Sache abziehen: onvernch-terzake heengaan); -verrückt', bv. n. en bw.: onbeweeglijk, (van den blik:) onafgewend (mit -yerrückten Augen hinsehen auf: met de oogen onafgewend staren op, fam.: strak kijken naar); -yersaum'bar, bv. n.: niet te verzuimen, niet te veron- )ot op blz. 868. |
UNVERSCHaMT.
881
ÜNZEK
|
achtzamen (-versaumbare Frist: rcht.: uiterste termijn); -verschamt', bv. n,: onbesehaamd, schaamteloos; -versehamt'-heit, vr.: onbeschaamdheid, schaamteloosheid.; -verschieb'lich, bv. n.: niet uit te stellen, g-een uitstel duldend; -rerschlos-sen, bv. n,: ongesloten; -verschrie'ben, bv.n.: (kph.) niet besteld;-verschul'det,bv.n.: 1) onverschuldigd, onverplicht, 2) onschuldig, onverdiend, '6) onbezwaard, met geene schulden bezwaard; -verschwieg'en, bv. n.: onbescheiden, niet kunnende zwijgen ; -yerschwieg'enheit, vr.: onbescheidenheid, (tam.) uitkramerij; -verseh'en, bv. n.: 1) onvoorzien, aiet van voorraad of van het noodige voorzien, 2) onvoorzien, onverwacht (-verseh'ener Weise: Zie -ver-sehens) ; -verseh'ens, bw.: onvoorziens, onverwachts, onverhoeds; -versehr bar (-versehr'lich), bv. n. : Zie -verletasbar; -versehr'barkeit (-versehrlichkeit), vr.: Zie -verletzbarkeit; -versehrf bv. n.: Zie -verletzt; -versieg'bar, bv. n.: 1) aanhoudend,2; onuitputtelijk; -versieg -barkeit, vr.: I) aanhoudendheid, 2) onuitputtelijkheid; -versieg'lich, bv.n.: Zie -versieg'bar; -versöTin'lich, bv. n.: onverzoenlijk ; -versöhn'lichkeit, vr.: onverzoenlijkheid; -versproch'en, bv. n.: niet beloofd, (van jonge meisjes:) zonder verkeering; -verstand', m.: onverstand; -verstandig, bv. n.: onverstandig; -ver-stan'digkeit, vr.; onverstandigheid; -ver-stand'lich, bv. n.: onverstaanbaar, (fig.: onduidelijk, duister; -verstand'lichkeit, vr.: onverstaanbaarheid, (fig.) onduidelijkheid, duisterheid; -verstellf, bv. n.: ongeveinsd; -versucht', bv. n.: onbeproefd (nichts -versucht lassen: niets onbeproefd laten); -vertrag'lich, bv. n.: onverdraagzaam; -vertrag'lichkeit, vr.: onverdraagzaamheid; -verwahr'lich, bv. n.: niet te bewaren; -verwandt', bv. n.: (van den blik:) onafgewend, strak; -verwehrt' bv. m.: niet verboden; -verwei'gerlich, bv. n.: niet te weigeren; -verweig'ert. bv. n.: ongewei-gerd; -verweilt', bv. n.: onverwijld, dadelijk; -verwelk'lich, bv. n.: onverwelkelijk, (tig.) onvergankelijk; -verwelk'lichkeit, vr.: onverwelkelijkheid, (fig.) onvergankelijkheid; -verwen det, bv. n.: 1) ongebruikt, 2) Zie -verwandt; -verwe'set, bv. n,: niet verrot, (fig.) niet vergaan; -verwes-lich, bv. n.: niet aan bederf onderhevig, (fig.) onvergankelijk; -verwes'lichkeit, vr.: (het) niet onderhevig zijn aan bederf, (fig.) onvergankelijkheid; -verwund bar, bv. n.: onkwetsbaar; -verwüst'lich, bv. n.: onvcrnielbaar; -verzagt', bv. n.: onversaagd: -verzeich'net, bv. n.: onopgetee-kend; -verzieh'en, bv. n.: onvergeven, van vergiffenis verstoken; -verzins'bar (-ver-zins'lich), bv, n.: renteloos, geen interest gevende; -verzoll'bar, bv. n.: onbelastbaar, onbelast, vrij van accijns; -verzollt', bv.n.: 1) niet aangegeven, niet gedeclareerd, 2) zonder inkomende rechten; -verzüg'lich, bv. n.: onverwijld, dadelijk; -vet'terlich, bv. n.: weinig neefachtig, weinig familieachtig; -visirf l-visiert'1, bv. n.: 1) ongeijkt, 2) ongepeild; -vor'greiflich, bv. n. en bw.: 1) bescheiden,nederig, zonder aanmatiging, |
2) onpartijdig, onbevooroordeeld, 3) onder verbetering; -vor'satzlich, bv. n.: onopzettelijk, niet met voordacht; -vor'schreiblich, bw.: onder verbetering; -vor'sicht, vr.: 1 I ITn I\ I• 1Tquot; rt rt v» 11 li • i'» . lt;i V. t- »ï \ A ___— ___' , T_ * _ un'^wiigbar. bv. n.: onweegbaar; -wahl'bar (-wahl'tahig), bv. n.: onkiesbaar, de vereischten om gekozen te kunnen worden missende; -weg, m.: 1) verkeerde weg, 2) ongebaande weg, (fig.) onbegaanbare weg; -wegig (-weg'sam), bv. n.: 1) onbegaanbaar, 2) ongebaand; -wehr-haft, bv. n,: weerloos; -weib'lich, bv. n.: onvrouwelijk; -weig'erlich, bv. n. en bw.: 1) niet te weigeren, 2) zonder tegenspor-relen; -weit, bw.: niet ver-af (vz. [2]: niet ver van); -werth (tl, bv. n.: 1) waardeloos, 2) onwaardig (als z, n. vr.: 1. onwaarde, fig.: waardeloosheid,2. nietswaardigheid); -we'sen, o.: 1) verwarring, opschudding, (fam.) gedoente, lawaai. 2) kwaad, onheil; -we'sentlieh, bv. n.: 1) ondegelijk, (fig.) onbeduidend, 2) denkbeeldig, hersenschimmig; -wetter, o.: slecht weer (weer), (tig.) onweder; -wich tig, bv. n : 1) niet het vereischte gewicht houdende, 2) onzwaar, niet zwaar, (fig.) onbeduidend, weinig beteekenend, onbelangrijk; -wi'dersetzlich, bv. n.: 1) niet 1-11 yïin™' m* (quot;S)1 1) geme lijkheid, gebelgdlieid, 2) weerzin, ongc-neigdheid; wil lig, bv. n.: 1) gemelijk, gebelgd, boos, misnoegd, 2) ongeneigd, afkeerig (bw.: met tegenzin, tegen wil en dank); -wirth'bar [tj, bv. n.: onherbergzaam; -wirth'lich lt|, bv. n.: 1) onherbergzaam, 2) ongastvrij, 3) onzuinig, roekeloos; -wirth'scnaftlieh [t], bv. n.: onhuishoudelijk, onzuinig, roekeloos; -wis'send, bv. n.: onwetend (mir -wissend: buiten mijn weten; das ist mir -wissend: dat is meer dan ik weet; sieh -wissend stellen: zich van den domme houden); -wissenheit, vr.: onwetendheid, onkunde (-wis'senheitsfehler, m.: vergrijp of abuis uit onwetendheid begaan); -wis'-sentlich, bw.: 1) uit onwetendheid, 2) zonder het te weten; -wit'zig. bv. n.: (fig.) zouteloos, laf; -wohl, bv. n.: ongesteld, onpasselijk (bw.: niet goed, verkeerd); -wohl'sein, o.: ongesteldheid, onpasselijkheid; -wohn'bar, bv. n.: onbewoonbaar. iiii'lzasr'liaft, bv. n.: onbeschroomd; -zahl, vr.: ontelbare menigte, talloos tal; -zahlbar, bv. n.: onbetaalbaar; -zahl bar (-zah'lig), bv. n.: ontelbaar; -zahm'bar, bv. n.: ontembaar; -zart, bv.n.: 1) onzacht, ruw, 2) niet lief, onhartelijk; -zart'lich, bv. n.: Zie -zart no. 2. Unze, vr.: (gew.) ons; (drk.) kleine panter. Zie Vnzen. Unquot;lzeit, vr.: ontijd, ongeschikte tijd (zur -zeit: ten ontijde); -zeit'ig, bv. n.: 1) ontijdig, misplaatst; -zeit'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (vlk. en vea.) ontijdig geboren^ vrucht, (fig.) miskraam. lin zen, in Sam. I -perlen, vr. mrv.: |
Zie de noot op blz. 868.
Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch, 2e druk.
56
UNZENWEISE.
ÜRHEBERIK.
882
|
kleine parelen die bij het ons verkocht worden; -weise, bw.: bij het ons. un quot;Izerbrecli'licli, bv. n.; onbreekbaar, (fig:.) onverbrekelijk; -zerleg'lieh (-zersetz'bar), bv. n.: niet te ontleden; -zeug, o.; ontuig:, (figr.) onzin. Unzial' buch'stabe, m. (-n; mrv.-n): unciaalletter, hoofdletter. Unquot;! zier er, o. (-s; mrv.-): ongedierte; -ziem'lich), bv. n.: onbetamelijk; -zier, vr. (-zier'de, vr.): 1) ontsiering, 2) onsierlijkheid (zur -zierde gereichen: ontsieren); -zier'lich, bv. n.: onsierlijk; -zins'bar, bv. n.: oncijnsplichtig, onschatplichtig; -zoll-bar, bv. n.: onbelast, vrij van inkomende rechten; -zucht, vr.: ontucht (-zuchthaus, o.: huis van ontucht; -zuchtseuche, vr.: slechte ziekte); -züch'ter, m. (-s; mrv. -): najager van ontucht; -züch'tig. bv. n.: ontuchtig; -zuentsohuldigend, bv. n,: onverschoonbaar, niet te verontschuldigen; -zu'gangbar (-zu'gangig, -zu'ganglich), bv. n.: ontoegankelijk, ongenaakbaar; -zu-langlichjbv.n.: ontoereikend, onvoldoende; -zulassig (zu'lasslich), bv. n.: onaannemelijk; -zünf'tig, bv. n.: niet tot een gilde behoorende; -zu'reichend7 bv. n.: ontoereikend, onvoldoende; -zusam'menhang, m.: onsamenhangendheid, gebrek aan lig; -zu'verlassig, bv. n.: 1) niet te vertrouwen; (fig.) niet geloofwaardig, 2) onzeker; -zu'verlassigkeit, vr.: 1) niet-geloof-waardigheid, 2) onzekerheid; -zweck'mas-sig, bv. n.: ondoelmatig; -zwei'deutig, bv. n.: ondubbelzinnig; -zweif'elhaft, bv. n.: ontwijfelbaar; -zweifelhaftigkeit, vr.: on-twijfeïbaarheid. iip'pig. bv. n.: weelderig, (pik.) welig; I -keit, vr.: weelderigheid, (pik.) weligheid. 1Tpquot;sa'la, o.: (adk.) Upsal. IVr: Zie de Sam. op hare alphabetische plaats. lUr, m. (-es, -s; mrv. o): Zie het woord Aurochs. Ur'altn, m. (-en; mrv. -en): voorzaat, voorvader; (fig.) overgrootvader; 1 -frau, vr.: overgrootmoeder. iir' alin'licli, bv. n.: voorvaderlijk. Xquot;ral, m. (-s): (adk.) Oeral; I -gebirge, o.: O er al-gebergte; -maus, vr.: (drk.) ringmuis. Ur all, o. (-s): heelal. ur'alt, bv. n.: overoud; von -en Zeiten her: sedert onheuglijke tijden. Ur' al'ter, o. (-s): begin der tijden, (de) vroegste eeuwen. Ur altermntter, vr.: oud-overgroot-moeder. Urquot;Rltern, m. mrv.: voorouders, (fig.) overgrootouders. ur'Hl'ters, bw.: in overoude tijden.; von - her: sedert onheuglijke tijden. l'r'al'tertUum [t], o. (-s): hooge oudheid, I'raltervater, m.: oud-overgroot- vader. |
Ur'a ii'fang, m. (-es, -s): eerste begin; (nat.) element, grondstof: -an'fanglich, bv. n.: allereerst (bw.: in den eersten aanvang); -an'fangs, bw.: in den eersten aanvang; -an'lage, vr.: aangeboren aanleg. U'ranus, m. (-): (fab. en str.) Uranus. lUr'ban, m.(-s): (mansnaam:) Urbanus, Urbaan. turban', bv. n.: steedsch, stads-; (fig.) wellevend ; Urbanitat', vr.: wellevendheid. lUrbar', o (-s): Zie Urbarium; I -steuer, m,: verponding, grondbelasting. iur^bar, bv. n.; (akk.) bouw-, geschikt ter bebouwing; I -machen. o. (-machung, vr.): ontginning, Ur barium, o. (-s): kadastrale legger, Ur'bau, m. (-s): J) oud gebouw, (fam.) dood-ouderwetsch gebouw, 2) bouwtrant uit de kindsheid der bouwkunst. Ur 'be'de, vr.: verponding, grondbelasting. Ur'becleutun^, vr.: oorspronkelijke beteekenis; -begmn, m.: eerste begin; -begriff, m.: eerste begrip, oorspronkelijk begrip; -bestandtheil [t|, m.: allereerst bestanddeel, grondbestanddeel, (fig.) element; -bewohner, m. mrv.: allereerste bewoners; -bild, o.: 1) ideaal, 2) type, toonbeeld; -bildlich, bv. n.: 1) ideaal, 2) zinnebeeldig; -born, m.: bronwel, bron: -brief, m.: oorkonde; -buch, o.: Boek der boeken (d. i. de Bijbel); -deutsch, bv. n.: oud Duitsch; -eigen, bv. n.: 1) oorspronkelijk, 2) zonderling: -eigenheit, vr.: ]) oorspronkelijkheid, 2) zonderlingheid; -eigenthümlich [tl, bv.n.: allerzonderlingst; -eigenthümlichkeit It], vr.: allerzonderlingste eigenaardigheid; -einwohner, m. mrv.: allereerste bewoners; -enkel, m. achterkleinzoon; -enkelin, vr.: achterkleindochter; -erbe, m.: oorspronkelijke erfgenaam; -erbin, vr.: oorspronkelijke erfgename; -erzeugniss [nisl, o.: allereerste voortbrengsel; -etrig, bv. n,: te sterk gevoederd, overvoerd; -fall, m.: (tik.) nominatief, eerste naamval; -farbe, vr.: 1) oorspronkelijke kleur, 2) onsamengestelde verf; -fahr, vr.; overvaartplaats, veer; -fehde, vr.: (hist.) plechtige eed geene wraak te zullen nemen; -feind, m.: (theo.) aartsvijand; -felsen, m.: primitieve rots-formatie; -form, vr.: oorspronkelijke vorm, allereerste vorm; -gebirge, o.: oorspronkelijk gebergte; -geist, m.: (theo.) Albezieler, God, (fig.) oorspronkelijk vernuft; -gemenge, o.: (-gemisch, o.): chaos. ITrgenz'. vr.: urgentie. Ur lgreprtt^e, o.: oorspronkelijk kenmerk; -geschichte, vr.: geschiedenis der vroegste tijden; -gestalt, vr.: oorspronkelijke gedaante, allereerste gedaante; -gicht, vr.: (hist.) bekentenis op de pijnbank; -glanz, m.: oorspronkelijke luister; -gleichheit, vr.: oorspronkelijke gelijkheid; -grau, bv. n.: overoud; -grossaltern, m. mrv.: overgrootouders; -grossmutter, vr.: overgrootmoeder; -grossmütterlich, bv. n.: overgrootmocderachtig; -gmssvater, m.: overgrootvader; -grossvaterlich, bv. n.: overgrootvaderachtig; -grund, m.: ^allereerste grondslag, 2) primitieve oorzaak, aanleidende oorzaak ; -nahn, m.: Zie Auer-balm; -heber, m. (-s; mrv. -): 1) ontwerper, aanlegger, 2) bewerker, aanrichter, 3) (fig.) hoofdpersoon, ziel; -heberin, vr. |
Zie de noot op blz, 868.
UEWESEN.
URHEIT.
883
|
lt;mrv. -nen); 1) ontwerpster, 2) bewerkster, 3) (fig.) hoofdpersoon, ziel; -heit, vr.: Zie -eisenheit. X''rian, m. (-s): 1) duivel, booze geest; 2) slokkerd, slampamper, 3) Herr mijnheer Dinges, mijnheer Hoe is zijn naam ook weer. Irl as, m.: (bijb.) ürias; I -brief, m.; Urias-brief (kwansuis vereerende opdracht, louter met het doel om dengrene, aan wien die gegeven wordt, in het verderf te storten). Urin', m. (-s); urine, (gem,) pis; -lassen: wateren, (grein.) pissen; I -blase, vr.: pisblaas; -doktor, m.: piskijker;-greist, m,: geest van urine; -g-Ias, o. (-halter, m.): pisglas, manflesch;-röhrchen, o.: katheter; -schau, vr.: piskijkerij; -treibend, bv. n.: pisdrijvend; -wölkchen, o.: wolkje in de urine. Ur'Ufanipe, m. (-n; mrv. -n): (jag.) everzwijn, wild varken; -keim, m.: eerste kiem; -kirche, vr.: oorspronkelijke kerk, allereerste kerk; -kopf, m.: 1) oorspronkelijk vernuft, 2) zonderling; -kraft, vr.: oorspronkelijke kracht; -kraftig, bv. n.: allerkrachtigst. l'r'kiiiKle, vr.: 1) oorkonde, 2) akte; zu -kund dessen: ten oorkonde waarvan, ten blijke waarvan. lur'kunden, w. b.: 1) eene akte (eene oorkonde) opmaken van, 2) getuigen, verklaren, bevestigen. lUr'kunden, in Sam. I -bewahrer, m.: archiefbewaarder; -buch, o.: oorkonden-boek; -gewölbe, o. (-kammer, vr., -saai. m., -hans, o.): archief (d. 1. bewaarplaats van het archief); -sammlung. vr.: verzameling archief-stukken; -verfalscher, m.: vervalscher van akten. urkundlieh, bv. n.: authentiek, rechtsgeldig; - dessen: len oorkonde (ten blijke, waarvan. Ür'land, o.: oorspronkelijk land, eerste land; -laub, m. (-es, -s): verlof (Einen auf -laub entlassen: iemand met verlof laten gaan; Einem -laub geben: aan iemand verlof geven; -laub hinter der Thür nehmen: met de noorderzon vertrekken); -laut.m.: (tik.) klinker, klinkletter, vocaal, (fig,) oorspronkelijke klank. Ur'le, vr.: vr.: 1) ahornboom; .2) olmboom. Ur'l licht, o.: oorspronkelijk licht; -mann, m.: landman, landbouwer; -mass, onoorspronkelijke maat; -mensch, m.: 1) eerste mensch, 2) zonderling; -muster, o.: toonbeeld; -mutter, vr.: eerste moeder, stamvrouw; -nacht, vr.: chaotische duisternis; -name, m.: eerste naam, oorspronkelijke naam; -natur, vr.: aangeboren aard. IJr'ne, vr.: urn, lijkbus. I r'lochs, m.: Zie Aneroclis; -pflanze, vr.: 1) plant uit de voorwereld, 2) moederplant; -plötzlich, bv. n,: plotseling (bw.: eensklaps); -quell, m.: 1) eerste bron, hoofdbron, 2) (fig.) oorsprong; -rind, o. (vog.) roerdomp; -sache, vr.: 1) oorzaak, 2) reden [ohne -sache: zonder reden; -sache geben zu: reden geven om te; aus dieser -sache, om die reden, uit dien hoofde; dieser -sache wegen: om die reden, uit dien hoofde; -sache an Zie de |
etwas sein: oorzaak van iets zijn; -sache an Einem suchen: het op iem. gemunt hebben; keine -sache: geene reden, (als antwoord op eene dankbetuiging:) het vereischt ^een dank]; -sacher m. (-s; mrv. -): Zie -heber; -saehlich, bv. n.: (tik.) redengevend, causaal; -sachlich-keit, vr.: causaliteit; -sage, vr.: oude overlevering; -satz, m.:stelregel, axioma; -schichten, vr. mrv.: primitieve aardlagen; -schönheit, vr.: 1) oorspronkelijke schoonheid, 2) ideale schoonheid; -schrift, vr.: 1) oorspronkelijk stuk, authentiek stuk, 2) oorspronkelijke tekst; -schriftlich, bv. n.: authentiek; -selbst, o.: oorspronkelijkheid; -sinn, m.: oorspronkelijke beteeKe-nis ; -sitz, m.: eerste woonplaats, oorspronkelijke woonplaats, (fig.) eerste zetel, aanvankelijke zetel; -sprache, vr.: 1) oorspronkelijke taal, 2) moedertaal; -sprung, m.: oorsprong; -sprünglich, bv. n.: oorspronkelijk; -sprünglichkeit, vr.: oorspronkelijkheid; -stamm, m.: oorspronkelijke stam ; -stand, m.: oorspronkelijke staat of toestand; -stier, m.: Zie Auerochs; -stoff, m.: oorspronkelijke stof; -stracks, bw.: eensklaps, ;plotseling; -stück, o.: 1) oorspronkelijk stuk, 2) zeer oud stuk, zeer oud document, ITr'sela (l'rsula), vr.: Ursula; Ur-suli'nernonne, vr (ürsuli'nerin, vr.; mrv. -nen): Ursuliner non. Ur'text, m,: oorspronkelijke tekst. Ur'theil [t|, o. (-s: mrv. -e): 1) oordeel, 2) (rcht.) vonnis ; meinem -e nach : naar mijn oordeel, naar mijn gevoelen; sich dem -e der Leute aussetzen: zich blootstellen aan het oordeel der men-schen; ein - abgeben über: zijn oordeel zeggen over; I -sprechen, o.: (het) vonnissen. Zie Urtheils, iir theilen lt], w. b.: oordeelen; w. o. h,: oordeelen (• von: over; - über: over). Ur'theils It], in Sam. i -eroffnung, yr.: openbaarmaking van het vonnis; -fahig, bv. n.: in staat (bekwaam, bevoegd) om te oordeelen; -kraft, vr.: oordeel (het vermogen om te oordeelen); -spruch, m.: vonnis; -vermogen, o.: Zie -kraft. Ur'thier [tj, o.: voorwereldlijk dier, dier uit de voorwereld. Urtikation', vr.: (hik.: het) slaan met brandnetels. Ur'ur'lilltern, m, mrv.: oud-overgrootouders; -enkel, m.: kinds-achter-kleinzoon; -grossmutter, vr.: oud-overgrootmoeder; -grossvater, m.: oud-overgrootvader. Ur'lvater, m.: eerste vader, stamvader (-vater, m. mrv.: voorvaderen, voorzaten); -vermogen, o.: oorspronkelijk ver-rr -en; -vernunft, vr.: aangeboren verst d; -versammlung, vr.: allereerste ver-gaaering; -volk, o.: allereerste volk; -vorfahren, m. mrv.: eerste voorouders, oudste voorzaten; -wahl, vr.: (stk.) algemeen stemrecht; -wald, m.: eeuwen-oud bosch; -weisheit, vr.: oorspronkelijke wijsheid; -welt, vr.: voorwereld, wereld vóór den Zondvloed; -weltlich, bv. n.: uit de voorwereld ; -wesen, o.: 1) eerste wezen, eerste schepsel, (fig.) beginsel, grond-ot op blz. 868. |
VATERHULD.
URWORT.
884
|
bestanddeel, 2) oorspronkelijkheid; -wort, o.: (tik.) wortelwoord, stamwoord, grondwoord; -zeit, vr;: voortijd, tijd vóór den Zondvloed, begin der tijden, (fig.) overoude tijd; -zustand, m.: Zie -stand; -zweck, m.: 1) eerste doel, aanvankelijk doel, 2) voornaamste doel, hoofddoel. Usanz', vr.: usantie, gebruik, gewoonte; U'so, m. (-s): (kph.) uso (-wech-sel, m.: uso-wissel); Usufruktua'rius, m. (-): vruchtgebruiker; Usurpation', vr.: usurpatie; Usurpa tor, m. (-s; mry. -patoren): usurpator, wederrecntelijk bezitnemer, overweldiger; usurpiren [piel, w. b.: usurpeeren, wederrechtelijk in bezit nemen. |
Utensi'lien, vr. mrv.: gereedschap (enk.); Uto'pien, o. (-s): hersenschimmige gelukstaat; Uto'pia, Luilekkerland; Uto-pier, m. (-s; mrv. -): droomer van een hersenschimmigen gelukstaat; uto'pisch,. bv n.: uto'pisch, hersenschimmig; Utra-quist', m. (-en; mrv. -en), utraquist (bijnaam der Hussieten, omdat zij het Nachtmaal des Heeren onder twee gedaanten — brood en wijn — gebruikten). ut'zen. w. b.: (fam.) dollen met, voor den gek houden; (ook:) beetnemen, bedotten. |
|
Vaccination', vr.: inenting, vaccinatie; vaccini'ren [niel, w. b.: inenten, vaccineeren. vaci'ren [ciel, w. o. h.: vaceeren, vacant zijn. Vadcme'cum, o. (-s): vademecum, handboek. vag£, bv. n.: vaag, onbestemd. Vagabund', m. (-en; mrv. -en): vagebond, landlooper; vagabundi'ren lie],w. o.: als vagebond rondzwerven. Vagrant', m. (-en; mrv. -en): Zie Vagabnnd. vakant'. bv. n.: vacant, ledigstaande, onbezet; Vakanz', vr.: lgt; onbezetheid, (het) vacant-zijn, 2) vacantie, rusttijd, vrij-af. Vakat', o. (-s): (typ.) ledige (witte, onbedrukte) pagina. valcdici'rcn [ciel, w. b.: vasrwel zeggen aan, afscheid nemen van. Valent', in Sam. I -distel, vr.: (pik.) braakdistel. Va lentin, m. (-s): (mansnaam:) Va-lentijn. Va'lentins, in Sam. 1 -krankheit, vr.: (gnk.) vallende ziekte; -tag, m.: (kkl.) Sint-Valentinus. Valer', m. (-s): (mansnaam:) Valerius. Valerianquot;, m. (-s): (mansnaam:) Valerianus, Valeriaan. IValet', o. (-s): vaarwel, afscheid; - sagen: vaarwel zeggen, afscheid nemen; Ëinein - geben: iem. wegzenden; I -rede, vr.: afscheidsrede, (kkl.) afscheids-preek; -schmaus. m.: afscheids-maal. IValet', m. (-es, -s; mrv. -e): knecht; (in 't kaartspel:) boer; (aan vanzelf toeslaande deuren, enz.:) gewicht. validi'ren [die], w. o. h.: (kph.) valideeren, gelden. Valu'ta, vr. (mrv. Valu'ten): (kph.) waarde: (mtw.) muntvoet. Valvation', vr.: raming, begrooting; valvi'ren [ie], w. b,: ramen, begrooten. Vani'pyr, m. (-s; mrv. -e): (fab, en drk.) vampier; (fig.) bloedzuiger. |
Vanda'le. m. (-n; mrv. -n): (hist.gt; Wandaal; (fig.) vernieler. Vandalen, in Sam. I -rohheit; vr. (-sinn, m.): wandalismus, vernielzucht. vanda'lisch, bv. n.: Wandaalsch: (fig.) vernielend; I Vandalis'mus, m. (-): wandalismus, vernielzucht. Vanille spreek uit: wa-nielj'), vr.: (pik.) vanielje; I Vanillen, in Sam. (-schokolate, vr.: vanielje-chocolade; -schoten, m.: vanielje-bast). Varian te, vr.: (let.) variant, andere lezing; Variation', vr,: (muz.) variatie; Varietat', vr.: verscheidenheid; varii'ren [riier'en], w. o. h.: 1) verschillen, 2) afwisselen. Va'rinas, m. (-): Varinas; I -tabakr m.: Varinas-tabak. Vasall', m. (-en; mrv. -en): (hist.) vazal, leenman; (fig.) onderhoorige, Vasal'len, in Sam. I -eid, m. (-hul-digung, m., -pflicht, vr.): huldigingseed,, eed van trouw; -schaft, vr. (-stand, m.); leenmanschap. Va'se, vr.: vaas. IVa'ter, m. (-s; mrv. Va'ter): vader: zu seinen Vatern gehen: (fam.) ad patres gaan, het hoekje omgaan, sterven; zu seinen Vatern versammelt werden: bij zijne vaderen verzameld worden; wie der -, so der Sohn: (spr.) de appel valt niet ver van den stam, (of :) zooals de ouden zongen, zoo piepen de jongen; er ist auf des -s Hochzeit gewesen; (spr.) hij heeft de wijsheid in pacht. IVa'ter, in Sam. I -auge, o.: vaderlijk oog; -arm, m.: (fig.) vaderlijke hoede; -bliek, m.: vaderlijke blik; -bruder, m.: Zie Vaters; -erbe, o.: erfdeel uit vaders nalatenschap, (fam.) vaders versterf, vaders bewijs; -erbgut, o.: vaderlijk erfgoed, bezitting (landgoed, kasteel, woonhuis,enz.) door den zoon van den vader geërfd; -freude, vr.: vadervreugde; -gut, o.: Zie -erbgut; -haus, o.: 's vaders huis,vaderlijk huis, (theo.) vaderhuis; -herz, o.: vaderhart; -huid, vr.: vaderlijke goedheid: |
VATERKORK
885
|
—kom, o.: (pop.) mocderkoorn; -land, o.: vaderland (-landliebend, bv. n.: vaderlandslievend); -lander, m.; vaderlander; -landiseh, bv. n.: 1) vaderlandsch, 2) vaderlandslievend; -lands, in Sam. f-eifer, ijver voor het welzijn des vaderlands; -freund, m.: vriend (beminnaar) van zijn (mijn, uw, enz.) vaderland; -grenosse, m.: landgenoot; -liebej vr.: vaderlandsliefde]; -liebe, vr.: vaderlijke liefde; -linie, vr.: familie van vaderszijde; -los, bv. n.: vaderloos; -losigkeit, vr.: vaderloosheid: -mord, m.: vadermoord; -mörder, ra.: 1) vadermoordenaar, 2) (iron.) halsboordje met twee opstaande spitse punten; -mor-lt;lerin, vr.: vadermoordenares; -mörderiseh, bv. n.: 1) vadermoordend, 2) vadermoordenaarsachtig:; -name, m.: 1) vadernaam, naam van vader, 2) greslachtsnaam, familienaam; -pflicht. vr.: plicht eens vaders; -recht, o.: vaderlijk recht, recht eens vaders ; -schacht, m.: (ranw.) eerste put eener mijn; -schaft, vr.: vaderschap (-schafts Kiage, vr.: onderzoek naar het vaderschap); -schooss [-schossl, m.: vaders schoot; -schwester, vr.: Zie Vaters; -segen, ra.: vaderlijke zegen; -seite, vr.: vaderszijde; -sinn, ra.: vaderlijk gemoed, vaderlijk gevoel; -söhnchen, o.: vaders liefste zoontje, vaders liefste kindje; -sorge, vr.: 1) vaderzorg, zorg eens vaders, 2) vaderlijke zorg;-staat, vr.: vaderstad, geboorte-stad; -stand, m.: vaderschap; -stelle, vr.: plaats van vader (-stelle bei Einem vertreten: een tweede vader voor iem. zijn); -theil [tj, m.: Zie -erbe; -tochter, vr.: vaders liefste dochter; -unser, o.: (het) Vader-ons, (het) Onzevader, (het) Gebed des Heeren (ein -unser lang: fam.: een ommezien, een oogen-blik); -wohnung, vr.: Zie -haus: -wort, o.: vaderlijk woord: -zeit, vr.: voorvaderlijke tijd; -zucht, vr.: vaderlijke tucht. Va'terchen, o. (-s; mrv. -): vadertje; vaterlich, bv. n.: vaderlijk (nach -er Weise: op vaderlijke wijze, als een vader; von -er Seite: van vaderszijde); Vaters, in Sam. (-bruder, ra.: vaders-broeder, oora van vaderszijde; -schwes-ter, vr.: vaders-zuster, tante van vaderszijde). Vatici'nium, o. (-s; mrv. -'nien): voorspelling. Vatikan', m. (-s): (het) Vaticaan. Veclet'te, vr.: (rail.) schildwacht te paard, vedette. Vedu'ten, vr. mrv.: 1) stadsgezichten, 2) landschappen. Vegetabl'lien, vr. mrv.: plantgewassen, planten; vegetabi'lisch, bv, n.: plantaardig (-e Kraft: 1. plantengroei, 2. groeikracht); (das) Vegetabil'sein, o.: (de) geschiktheid voor plantengroei; Vegetaria'ner, m. (-s; -): vege'tariër. aanhanger (volgeling) van het stelsel, dat het gebruik van plantaardig (met uitsluiting van het dierlijk) voedsel het heilzaamst voorden mensch is; Vegetarianis'-mus, m.: voedingstelsel der vegetariërs; Vegetation', vr.: 1. plantengroei, 2. groeikracht; vegetativ', bv. n,: de groeikracht bevorderend; vegeti'ren [iel, w. o. h.: vegeteeren, een plantenleven leiden. Vehikel, o. (-s; rarv.-): voertuig; |
(pha.) bijmengsel om het innemen gemakkelijker te maken. Vehm, enz.: Zie Felmi, enz. Veil, ra. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) viooltje; weisser -: (pik.) sneeuwklokje: I -blau, bv. n.: paars, violet; -rebe, vr.: (pik.) jasmijn. Veil'chen, o. (-s; mrv. -): (pik.) viooltje; das weisse -: (pik.) het sneeuwklokje; I -blau, bv. n.: paars, violet; -farbe, vr.: (het) paars, (de) violetkleur; -farbig, bv. n.: Zie -blau; -geruch, m.: 1) reuk (geur) van viooltjes, 2) reuk (geur) van fletten; -honig, ra.: honig van viooltjes; -saft, m.: stroop van viooltjes; -stock, ra.: (tnb.) violet, (pop.) flet;-strauss, ra.: 1) ruiker van viooltjes, 2) ruiker van fletten; -syrup? ra.: Zie -saft; -wurz. vr.: zwaardlelie, ins; -zucker, ra.: conserr van viooltjes. Veit, m. (-s): (mansnaam:) Veit, Vitus. Veits, in Sara. I -tanz, ra.: (gnk.) Vitusdans. Velin', o. (-s): velijn; I -papier, o.: velijn-papier. Veli'ten, m. mrv.: (hist.) lichtgewapende soldaten. Veltelin', o. (-s): (adk.) Valletelino. Vel'ten, ra. (-s): (raansnaara:) Valen-tijn; potz -, tsw.: verduiveld! Vene'dis, o. (-s): (adk.^ Venetië; vene'disch; bv. n.: Venetiaansch. vene risch, bv. n.: (gnk.) veneriek; -e Krankheit: veneriek, slechte ziekte. Venetia'ner, ra. (-s; mrv. -): Vene-tiaan; Venetia'nerin, vr. (mrv. -nen): Venetiaansche; venetia'nisch, bv. n.: Venetiaansch. Ventil', o. (-es, -s; mrv. -e): (wkt.) klep; Ventilation', vr.: ventilatie, lucht-verversching; Ventila'tor, m. (-s; mrv. -lato'ren): ventilator, luchtververscher; ventili'ren [iel, w. o. h.: versche lucht aanvoeren. Vento'se, vr.: (tijdr.-hist.) Ventose, windmaand; (hlk.j kop, laatkop. Ve'nns, vr.: (tab. en str.) Venus; (pik.) kruidje-roer-me-niet; I -bart, ra.: (pik.) kaardebol, kaarddistel; -berg, ra.: (ontl.) venusberg, venusheuvel; -beule, vr.: (hik.) klap-oor; -bild, o.: beeld van Venus; -blatter, m.: venijnige puist; -finger, ra.: Zie -nabel;-krankheit, vr.: Zie -seuehe: -nabel, m.: (pik.) venusnavel; -seuehe. vr.: venusziekte, veneriek, slechte ziekte; -spiegel, m.: (pik.) venus-spiegel; -statue, vr.: standbeeld van Venus; -stern, ra.: (str.) Venus (morgenster, avond-ster); -strahl, m.: (pik.) naaldkruid, wilde kervel; -taube, vr.: (vog.) kappertje (gekuifde duif); -tempel, ra.: (hist.) tempel van Venus, (fig.) slecht huis, bordeel, (gem.) hoerenkast. verab'lfolgen, w. b.: afleveren, uitleveren, afzenden (-folgen lassen: laten volgen); -reden, w. b.: afspreken (-redeter Massen: volgens afspraak; sich -reden, w. w.: afspreken); -redung, vr.: afspraak (eine -redung treffen: eene afspraak maken); -reicnen, w. b.: afgeven, afleveren; -saumen, w. b.: verzuimen;-scheuen, w. b.: verafschuwen; -scheuung, vr.: 1) verafschuwing, 2) afschuw (-scheuungs-werth (t]. bv.n.: afschuwelijk;-scheuungs-würdig, bv. n.: afschuwelijk); -schieden, |
VERABSCHIEDraG. 886
VERBILDUNG.
|
■w. b.: afdanken, wegzenden, ontslaan, lt; wetten, enz.:) uitvaardigen (sich -schieden: afscheid nemen); -schiednng, yr.: afdanking, wegzending, ontslag, afzetting (ontzetting van een ambt), (van wetten, enz.:) uitvaardiging (zur -schiedung kommen: uitgevaardigd worden). verlacci'sen, w. b.: veraceijnzen; -achten, w. b.: verachten; -ach'ter, m. (-s; mrv. -): verachter; -ach'terin, vr. mrv. -nen): verachtster; -acht'lich, bv. n.: 1) verachtelijk, 2) verachtend, minachtend; -acht'lichkeit, vr.: 1) verachtelijkheid, 2) verachting, minachting; -acht'sam, bv. n.: Zie -ttclitlicli; -ach'tung, vr.: verachting, minachting; -ach'tung?, in Sam. (-voll, bv, n.: verachtend, minachtend; -werth [tl, bv. n.: verachtelijk; -würdig, bv. n.: verachtelijk; -würdigkeit, vr.: verachtelijkheid); -ach'zen, w. b.: vfam.) verknerpen verkniezen; -ann'lichen, w. b.: vereenzelvigen; -akkordi'ren Idiej, w. b.: veraccordeeren, bedingen ; -allge-mein'en (-allgemein'ern), w. b.: algemeen maken; -allgemein'erung, vr.: algemeen-making; -al ten, w. o. s.: 1) oud worden, 2) verouderen; -an'derlich, bv. n.: veranderlijk; -an'derlichkeit, vr.: veranderlijkheid; -an'dern, w. b.: veranderen, anders maken (seine Wohnung -an'dern: verhuizen, eene andere woning betrekken; die Religion -an'dern: van gedsdifenst veranderen; sich -an'dern, w. w.: veranderen, anders worden, fig, fam.: trouwen, in den echt treden) ; -an'derung, vr.: verandering (sich eine -anderung maclien: zich eenig verzet verschaffen); -an'kern, w. b.: (bwk.) ankers metselen in; -an'lassen, w. b.: (iets) teweegbrengen, bewerken, veroorzaken, aanleiding geven tot, (iemand:) nopen, doen besluiten; -an'lassung, vr.:aanleiding, (fig.) gelegenheid (bei jener -an'lassung: bij die gelegenheid); -an'schaulichen, w, b.: aanschouwelijk maken ; -an'schlagen, w. b.: schatten, taxeer en, aanslaan; -an'stalten, w. b.: beschikken, bestellen, (fam.) bedrillen; -an'staltung, vr.: in orde brenging (-an'staltungen treffen: toebereidselen maken). verlant'worten, w. b.: verantwoorden (sich -antworten: w. w.: zich verantwoorden); -ant'wortlich, bv. n.: 1) te verantwoorden, 2) verantwoordelijk; -ant'wort-lichkeit, vr.: verantwoordelijkheid; -ant -wortung, vr.: verantwoording (Einen zur -ant'wortung ziehen: iemand ter verantwoording roepen); -ar'beiten, w. b.: 1) verwerken, 2) bewerken; -ar'gen, w. b.: ten kwade duiden; -ar'men, w. o. s.: verarmen (1. arm worden, 2. armer worden); -arrendi'ren [ie], w. b.: verpachten; -arre-sti'ren (te]» w. b.: arrest (gerechtelijk beslag) leggen op; -ar'ten, w. o. s.: ontaarden; -ar'zen (-arzenei'en), w, b.: verme-dicineeren, verdokteren; -asch'en, w. o. s.: tot asch vergaan; -asch'em.w.b.: totasch verbranden; -assekuri'ren (ie], w. b.: verzekeren; -asten, w. b.: in vertakkingen splitsen (w. o. h. en sich -as ten, w. w.: zich vertakken); -auktioni'ren [ie], w. b.: in veiling brengen, openbaar verkoopen; -auktioni'rung [ie], vr.: veiling, openbare verkooping; -aus'gaben, w. b.: uitgeven; -aus'serlich, bv. n.: vervreemdbaar;-aus'-sern, w. b.: vervreemden. |
verbal', bv. n.: 1) mondeling; 2) woordelijk; 3) (tik.) afgeleid; I verbalisi'reit [ie], w. b.: woordelijk in geschrifte brengen; w, o. h.: praatjes maken. verlbal'ken, w. b.: met balken verbinden; -ballas'ten, w. b.: 1) ballasten 2) te zwaar ballasten; -ballen, w. b.: in balen pakken; -bal'len, w. o. s.: Zie -bollen; -ball'hornen, w. b.: (fam.) erger in plaats van beter maken; -band', nu (-es, -s; mrv. -ban'de): (fig. en hik.) verband (-band'lappchen, o.: hik.: com-pres); -ban'nen, w. b.: 1) verbannen, bannen, 2) naar eene stafkolonie overbrengen, deporteeren; -bann'te, m. (-n;. mrv. -n): 1) balling, 2) gedeporteerde; -ban'nung, vr.: 1) verbanning, 2) overbrenging naar eene strafkolonie, deportatie, 3) ballingschap; -ban'sen, 1) aan stapels (hoopen, mijten) zetten, 2) onder dak brengen; -ba'set, bv. n.: vermaagschapt (sic ist mit mir -ba'set: zij is eene nicht van mij, zij is familie van mij); -bau'en, w. b.: 1) verbouwen (tot bouwwerk gebruiken, ook: aan bouwwerk besteden), 2) door bouwen bederven, slecht bouwen [Einem das Licht (Einem die Aussicht) -bau'en: (fig.) iemands licht betimmeren; sich -bau'en, w. w.: te veel bouwen]; -bau'ern, w. o. s.: slechte manieren aannemen, ruw en boersch worden (w. b. r verboeren, met het bedrijf van landbouwer verspelen); -be'ben, w. o. s.: (van klanken:) trillend wegsterven; -bein'en (-bein'ern), w. o. s.: in been veranderen;-beis'sen, w. b. onr.: 1) kapot bijten, aan stukken bijten, 2) (woorden:) inslikken, niet duidelijk uitspreken, (wrevel, toorn, enz.:) verbijten, bedwingen, niet laten blijken w, o. h. onr.: jag.: ophouden te paren; sich -beis'sen, w. w. onr.: 1. zich verbijten, moeite hebben om zich in te houden, 2. met zóóveel kracht bijten, dat de tanden op elkaar geklemd blijven); -beiz'en, w, b.: (jag.) afvreten, afknabbelen; -bellen, w. o. h.: (van jachthonden:) aanslaan» blaffen (w. b.: door geblaf te kennen geven); -beng'eln, w. o. s.: een lompe vlegel worden; -ber'gen, w. b. onr.: verbergen (vor Einem: voor iemand; sich -ber'gen, w. w. onr.: zich verbergen); -bes'serer, m. (-s; mrv. -); verbeteraar; -bes'serlich, bv. n.: voor verbetering-vatbaar; -bes'sern, w. b.: verbeteren (sich -bes'sern, w. w.: 1. beter worden, in goede hoedanigheden winnen, 2. zich beteren); -bes'serung, vr.: verbetering (1. beter-making, 2. beterwording); -bes'serungs, in Sam. (-blatt, o.: typ.: verbeterblad; -bogen, m.: typ.: verbeterblad; -kosten, vr. mrv.: kosten van verbetering; -mittel, o.: middel ter verbetering); -be'ten, w. b.: 1) verbidden (tijd), met bidden doorbrengen, 2) verbidden (iemand), door bidden en smeeken vermurwen; -beu'gen (sich), w. w.: buigen, eene buiging maken, (van vrouwen:) nijgen, eene dienaresse maken; -beu'gung, vr.: buiging, (van vrouwen:) dienaresse; -bie^'en, w. b.onr.: verbuigen, krombuigen; -bieten, w. b. onr.: yerbie-den; -bil'den, w. b.: een verkeerden vorm geven aan, (fig.) bederven; -bil'dern, w. b.: afbeelden, afgebeeld voorstellen; -bild'lichen, w. b.: zinnebeeldig voorstellen; -bildung, vr.: verkeerde vorm,. |
VERBRECHERISCH.
VERBINDBAR.
887
|
(fig.) verkeerde opvoeding:; -bind'bar, bv, n.: te verbinden; -bin'den, w. b. onr.: verbinden (ehelich -bin'den: in den echt verbinden; sich ehelich -binden: zich in den echt verbinden: sich -bin'den: zich verbinden, de verplichting-op zich nemen; sich -binden mit: zich verbinden met, eene verbintenis aangaan met; eine Wunde -bin'den: eene wond verbinden; Verwundete -binden: grekwet-sten verbinden; Einem die Augren-bind'en: iemand blinddoeken; ein Fass -binden: de hoepels om een vat leggen; Bücher -bin'den: boeken verkeerd inbinden; viel Bindfaden -bin'den: veel bindgaren of bindtouw gebruiken); -bind'lich, bv. n. : 1) Zie -bindbai% 2) verbindend, 3) verplichtend lt; Einem etwas -bindliches sagen: iemand iets vleiends zeggen; sich zu etwas -bindlich machen: zich tot iets verbinden; sich Einem -bindlich machen : iemand aan zich verplichten); -bind'lichkeit, vr.: 1) verbindende kracht, 2) verplichting, 3) zucht om ____ aan zich te verplichten (sich einer -bindlichkeit entledigen: zich van eene verplichting kwijten; Einem viele -bindliehkeiten schuldig sein: veel verplichting aan iemand hebben); -bin-dung, vr.: 1) verbinding, (fig.) verband, (ook:) betrekking (in -bindung stehen mit: 1. in verband staan met, 2. in betrekking staan met; in -bindung treten mit: in betrekking treden met; die eheliche -bindung: de echtstaat, het huwelijk); -bin'dungs, in Sam. L-bahn, vr.: zijtak van een spoorweg; -begriff, m.: verbandsbe-grip; -gang, m.: gemeenschap, middel van gemeenschap ; -linie, vr.: linie van gemeenschap; -mittel, o.: middel van gemeenschap; -strich, m.: (tik.) koppelteeken; -thür, vr.: deur van gemeenschap; -treppe, vr.: trap van gemeenschap; -wort, o.: (tik.) verbindend voegwoord; -zeichen, o.: (tik.) koppelteeken]; -bit'ten (sich), w.w. onr. [4]: verzoeken om verschoond te blijven [vanl (das -bit'te ich mir: ik verzoek daarvan verschoond te blijven); -bit'tern, w. b.: verbitteren, (fig.) vergallen; -blaf fen, w. o. h.: Zie -bleffen; -bla'sen, w. b. onr.: 1) wegblazen, (fig.) wegvagen, 2) doen verdampen, (fig.) zuiveren, louteren, 3) met blazen bederven, 4) met blazen doorbrengen, b.v. tijd, 5) (schl., de kleuren:) verzachten (w. o. h. onr.: fam.: uitblazen, adem scheppen, rusten); -bla'senheit, vr.: zachtheid (van kleuren); -bla'ser, m. (-s; mrv. -): glasblazer; -blas'sen, w. o, s.: verbleeken, (van kleuren:) verschieten, (fig.) sterven; -bla'sung, vr.: (schl.) verzachting (van de kleuren); -blaften, w. b.: van overtollige bladeren ontdoen; -blat'tern, w. b.: met het doorbladeren over het hoofd zien of niet kunnen vinden; -blau'en, w. o. s.: blauw worden; -blech'en, w. b.: met blik bekleeden; -bleffen, w. o. h.: 1) schrikken, bang worden, 2) verbluft staan, 3) een abuis begaan, (fam.) een bok schieten (w. b.: 1. doen schrikken, bang maken; 2. uit het veld slaan); -blefft', bv. n.: Zie -blüft; -bleib'en, w. o. onr. s.: verblijven, blijven; -bleich'en, w o. onr. s.; Zie -blassen; -blei en, w. b.: verlooden, |
amp;lombeeren; -blen den, w. b.: (fig.) verlinden, (mtsl.) berapen; -blich': Zie lombeeren; -blen den, w. b.: (fig.) verlinden, (mtsl.) berapen; -blich': Zie -bleiclien; -blich'en, bv. n.: verbleekt, (van kleuren:) verschoten, (fig.) overleden (der -blich'ene: de overledene); -blieken, w. o. h.: glinsteren; -blin'den, w. o. s.: blind worden (w. b.: blind maken, blinden); -blin ken, w. o. h.: ophouden te blinken; -blit'zen, w. o. h.: ophouden te weerlichten ; -blüf'fen, w. o. h.: verbluft staan (w. b.: verbluft doen staan); -blüh'en, w. o. s.: uitbloeien, ophouden te bloeien, (fig.) verwelken, (pop.) verleppen (-blüht' sein: fig.: zijnen tijd gehad hebben);-blii -meln, w. b.: met bloempjes versieren; -blü'men, w. b.: met bloemen tooien, (fig.) verbloemen; -blu'ten, w. o. s.: verbloeden, te veel bloed verliezen (sein Leben -blu'ten: doodbloeden; sich -blu'ten, w. w.: 1. Zie het w. o., 2. doodbloeden, 3. fig.: al wat men bezit verliezen of verspelen of er do or lappen);-bod'men w. b.: (kpv.) bodemerij nemen op ;-boh'Ien, w. b.: oeplanken, met planken beschieten; -boh'ren, w. b.: vastpinnen, met pinnen of draadnagels vastmaken (sich -boh'ren, w. w.: verkeerd boren); -bollen, w. o. s.: opzwellen, oploopen (sich -bol len, w. w.: fam.: het vel van zijne voeten afloopen); -boll'werken, w. b.: met bolwerken omringen, (fig.) barrikadeeren; -bol'zen, w. b.: klinkbouten; -borg', m. (-es, -s): 1) uit-leening, 2) krediet-geving; -borgen, w. b.: 1) leenen, te leen geven, uitleenen, 2) borgen, op krediet geven (als v. dw. van -bergen en als bv. n.: verborgen; im -bor'genen leben: stil leven, onopgemerkt leven); -bor'genheit, vr.: verborgenheid, (fig.) geheim (in der -bor'genheit: fig. fam.: in het geniep; in -bor'genheit leben: stil leven, onopgemerkt leven); -bor'gung, vr.: 1) uitleening, te leen verstrekking, 2) kredietgeving, (het) op den borg geven; -bor'ten, w. b.: galonneeren; -bö'sen (-bö'sern), w. b.: erger maken (sich -, w. w.: erger worden); -bos'sen, w. b.: (pop.) boosmaken; -bot', o. (-es, -s; mrv. -e): verbod, (kkl.) interdict; -bo'ten, bv. n.: verboden; -bra men, w. b.: zoomen, omzoomen, (fig.) een rand leggen om (kim. en fig.) garneeren; -bra'mung, vr.: 1) zooming, (fig.) zoom, 2) omranding, (fig.) rand, 3) garneering, (fig.) garneersel; -brand', m. (-s): brandstof, brand; -brannt', bv. n.: verbrand: -bra'ten, w. o. s.: verbraden (w. b.: laten verbraden); -branch, m. (-es, -s): verbruik; -brauch'en, w. b.: verbruiken; -brauch'er, m. (-s; mrv. -): verbruiker; -brauchs', in Sam. (-sache, vr.: verbruiks-artikel; -steuer. vr.: verbruiks-belasting); -brau'en, w. bi: verbrouwen; -brau'nen, w. o. s: bruin worden;-brau'nen, w. b.: bruinmaken, (dk.) bruinen; -brau'sen, w.o. s.: 1) ophouden te razen, (fig.) uitrazen; -brech'en, w. b. onr.: 1) breken, aan stukken breken, 2) mis doen, mis d r ij ven, 3) das Leben -brech'en: zijn leven verbeuren, 4) die Fahrte -brech'en: jag.: het spoor met takken en bladeren bedekken (sich -brech'en. w. w. onr.: zijn ruggegraat verzwikken; (Verbrech'en, z. n. o. |-s; mrv. -]: 1. misdaad, 2. misdrijf, 3. vergrijp); -brech'er, m. (-s; mrv. -): 1) misdadiger, 2) schuldige ( brech'erkolonie, vr.: strafkolonie); -brech'erin, vr. (mrv. -nen): 1) misdadigster, 2) schuldige; -brech'erisch, bv. n.: misdadig, (fig.) straf- |
VERBREITEN.
888
VERDERBEX.
|
baar; -breit'en, w. b.: 1) verbreiden, 2) verspreiden, 3) uitstrooien (sich -breit'en, w. w.: zich uitbreiden): -breit'er, m. (-s; mrv. -): 1) verspreider, 2) uitstrooier; -breit sam, bv. n.; voor verspreiding: vatbaar ; -breit'ungr, vr.: 1) verspreiding, 2) uit-strooiing; -brenn'bar, bv.n.: verbrandbaar; -bren'nen, w. o. onr. s.: verbranden [w. b. onr.: verbranden, (fig.) branden; sich -bren'nen, w. w. onr. (sich die Finger -bren'nen): (fig.) zijne handen branden; er hat sich den Mund -brannt: hij heeft zijnen mond gebrand; er hat sich das Maul -brannt: (pop.) zijne tong is te lang geweest]; -brennens, in Sam. ^-werth (tj of -würdig, bv. n.: waard om verbrand te worden); -brenn'lich, bv. n: verbrandbaar; -briefen, w. b.: schriftelijke verzekering geven voor, (fig.) verhypothekeeren (sich -briefen, w, w.: zich schrirtelijk verbinden); -bring'en, w. b. onr.: 1) doorbrengen, 2) vol b r e n gen ; -bröck'eln (-broek'en), w. b.: verbrokkelen; -bro'deln, w. o. s.: vervliegen, verdampen; -bro'den, w. o. s. en w. b.: in brood veranderen; -bro'dung vr.: (theo.) overgang in brood; -brö'seln, w. b.: 1) verbrokkelen, 2) verkwisten; -brück'en, w. b.: over brug gen; -brü'dern (sich), w. w.: zich verbroederen; -brü'de-rung, vr.: 1) verbroedering, 2) (de) broederschap; -brüh'en, w. b.: verschroeien, verzengen (sich -brüh'en, w. w.: zich branden); -brunf'ten, w. o. h.: (jag.) ophouden ritsig te zijn; -bu'ben (-bü'beln), w. b,: in liederlijkheid verkwisten; -bü-geln, w. b.: 1) van ooren of handvatsels voorzien. 2) met het strijk-ijzer bederven; -bü'gen (sich), w. w.: zich verrekken; -buh'len, w. b,: verhoereeren; -buhlt', bv. n.: wellustig, wulpsch (ein -buhl'tes Weib: 1. eene lichtekooi, 2. eene coquette); -buhlt'heit, vr.: 1) wellustigheid, wulpschheid, 2) eoquetterie. Ver'bum, o. (-s; mrv. Ver'ben ofVer'ba): (tik.) werkwoord. verlbim den, bv. n.: verbonden, (fig.) verplicht (-bun'den zu etwas: verplicht tot iets; Einem -bun'den sein für etwas: aan iemand verplicht zijn voor iets);-bün,den, w. b.: saamverbinden (sich-bün'den, w. w.: een verbond aangaan, een bondgenootschap aangaan); -bün'aet, bv. n.: verbonden (-bün'deten, m.mrv.: bondgenooten); -bünd'niss [nis], o.: verbond, bondgenootschap; -bün'dung, vr.: 1) verbond-sluiting, 2) verbond, bondgenootschap; -bürg'bar, bv. n.: waarvoor ingestaan kan worden; -bür'gen, w. b.: instaan voor (etwas -bür'gen: voor iets instaan; sich für etwas -bür'gen: voor iets instaan; Einer für Alle und Alle für Einen sich -bürgen: zich solidair verbinden, zich allen gezamenlijk en elk afzonderlijk aansprakelijk stellen voor het geheel); -bür'ger, m. (-s; mrv.-): borg; -bür'gern, w. b.: het burgerschap verlee-nen aan (an einem Orte -bür'gert sein: het burgerrecht op eene plaats bezitten); -bür'gung, vr.: waarborging, (fig.) waarborg (-bür'gungsmittel, o.: hypotheek); -bür'sten, w. b.: (tijd:) verborstelen, (kleederen, enz.:) kaalborstelen, kaalschuieren; -büs'sen, w. b,: boeten voor; -but'ten, w. o. h.: mislukt opgroeien, zich niet behoorlijk ontwikkelen; -but'tet, bv. n.: in zijnen groei gefnuikt; -but'tern, w. b.: boter karnen van. |
verlflaeh en, w. b.: een dak maken over; -dacht', m. (-es, -s): verdenking, argwaan (in -dacht kommen: in verdenking komen; Einen wegen einer Sache in -dacht haben: iem. van iets verdenken); -dach'tig, bv. n.: verdacht; -dach'tigen, w. b.: verdacht maken; -dach'tigkeit, vr.: verdachtheid; -dam men, w. b.: (rcht. en fig.) veroordeelen, (theo.) verdoemen;-dam'-men, w. b.: afdammen, (art.) de prop op de lading stampen; -dam'menswerth [t], bv.n.: Zie -dammlicli; -dam'mern, w. b.: in schemering hullen (w. o. s.: in schemering gehuld worden;) -damm'lich, bv.n.: doemwaardig, (fig.) afkeurenswaardig: -damm'-lichkeit, vr.: doemwaardigheid, (fig.) afkeurenswaardigheid; -damm'niss [nis], vr.: (theo.) verdoemenis (sich die -damm'niss znziehen: zich een oordeel op den hals halen); -dammt', bv. n.: (theo.) verdoemd, (fig. fam.) vervloekt (als tsw.: verduiveld!; die -damm'ten, m. mrv.: theo.: de verdoemden); -dam'mung, vr,: (theo.) verdoemenis, (rcht.) veroordeeling, (fig.) verwensching; -dam'mung, vr.: afdamming; -dam'mungs, in Sam. (-urtheil [tj, o.: veroordeelend vonnis, fig.: veroordeeling; -werth [t], bv. n.: Zie -dammlich: -würdig, bv. n.: Zie -dammlieh; -wür'digkeit. vr.: Zie -dammlichkeit): -damp ten, w. o. s.: verdampen (w. b.: verrocken); -damp'fen, w. b.: laten verdampen, (kkk.) laten slinken: -dan ken, w. b.: danken (Einem etwas zu -danken haben: iets aan iemand te danken hebben; seinem Rathe [t] verdankt man es: aan zijnen raad heeft men het te danken); -darbquot;: Zie verderben; -darren, w. b.: eesten, op den eest drogen; -dau'en, w. b.: verduwen (ook fig.); -dau -lich, bv. n.: gemakkelijk te verduwen, licht verteerbaar: -daulichkeit, vr.: licht-verteerbaarheid; -dau'ung, vr.: spijsvertering;-dau'ungs, in Sam. (-geschaft, o.: spijsvertering; -kraft, vr.: vermogen der spijsverterings-organen; -mittel, o.: middel om de spijsvertering te bevorderen ; -saft, m.: maagsap; -schwache, vr.: slechte spijsvertering; -stunde, vr.: uur na den maaltijd; -werk, o.: spijsvertering; -werkzeug, o.: orgaan der spijsvertering). Verldeck', o.: dék, verdek, scheepsdek (halbes -deck: halfdek); -deck'en, w. b.: bedekken; -deckt', bv. n.: bedekt (bw.: bedektelijk); -deck'ung, vr.: bedekking, (str.) verduistering; -deh'nen, w. b.: 1) uitrekken, 2) te veel uit-rekken; -den ken, w. b. onr.: euvel duiden (Einem etwas -denken; aan iemand ie'ts ten kwade duiden): -derb', m. (-es, -s): 1) bederf, (fig,) verderf, ondergang, 2) (tijd-)verlie8, 3) (fig.) ongeluk (das ist eben der -derb: dat is juist het ongeluk). IVerder'ben, o. (-s): Zie -derb no. 1, 2 en 3; Einem in's - stürzen: iemand in het verderf storten, iemand in het ongeluk storten; das ist sein -: dat is zijn onder-gang. I verder'ben, w. o. onr. s. (verdirbst, verdirbt'; verdarb'; verdor'ben): bederven; (fig.) te niet gaan, ten onder gaan, (ook:) vergaan, omkomen; vor Hunger und Kum-mer -: van honger en ellende omkomen ; |
VERDERBER.
889
|
ich bin dazu -dorben: (fam.) ik deug daar niet voor, ik ben daar niet geschikt voor; an ihni ist ein Soldat -dorben: (fam.) hij had soldaat moeten worden, het is jammer dat hij geen soldaat geworden is; I w. b. reg. en onr,: 1) bederven; (fig.) verkerven; mit mir (bei mir) hat er es -dorben: bij mij heeft hij het verkorven; ich mag es ihm nicht -: ik wil het bij hem niet verkerven; 2) te gronde richten, in het verderf storten, verderven; 3) (theo.) verdoemen; I sich -, w. w. reg. en onr.: zich in het verderf storten. Verlder'ber, m. (-s; mrv. -): 1) bederver, 2) verdervcr, in het verderf stor-ter; -der'berin, vr. (mrv. -nen): 1) bederf-ster, 2) in het verderf stortster; -derb'lich, bv. n.: 1) bederfelijk, aan bederf onderhevig, 2) verderfelijk; -derb'Iichkeit, vr.: beaerfelijkheid, 2) verderfelijkheid; -derb'-niss Inisl, vr. en o. 1) bederf, 2) verderf, 3) verdorvenheid; -derbt', bv. n.: 1) bedorven toestand, 2) verdorvenheid; -der -bung, vr.: 1) bederving, 2i verderving, in het verderf storting, 3) verdorvenheid; -deut'en, w. b.: Zie missdeuten; -deuf-schen, w. b.: in het Duitsch overzetten, lt;fig.) verduidelijken, (fam.) Duitsch maken, germaniseeren; -dicht'bar, bv. n.: voor samenpersing vatbaar; -dichten, w. b,: samenpersen; -dick'en, w. b.: dik of dikker maken (sich -dick'en, w. w.: dik of dikker worden); -diel'en, w. b.: met planken bekleeden; -dien'en, w. b.: verdienen (das hat er nicht um Sie verdient: dat heeft hij niet aan u verdiend); -dienst', ra. (-es; mrv. -e): verdienste (nach -dienst: naar verdienste; -dienst'los, bv. n,: zonder verdienste; -dienst'voll, bv. n.: hoogstver-dienstelijk); -dienst'lich, bv.n.: verdienste-liik; -dienst'lichkeit,vr.: verdienstelijkheid; -dient', bv. n.: verdiend (sich um..... |
-dient machen: zich jegens .... verdienstelijk maken); -ding', o. en ra. (-es,-s; mrv. -e): overeenkomst (etwas auf -ding übernehmen: iets op zich nemen tegen eenen vooraf bedongen prijs, een aanbesteed werk aannemen); -dingen, w. b. onr.: (werk, leverantiën, enz.:) aanbesteden, (personen en dieren:) besteden, in den kost doen; Einen in die Lehre -ding en: iemand in de leer besteden, iemand in ^e leer doen (sich -ding en, w. w. onr.: zich verhuren, b, v. in dienstbare betrekking; sich bei Einem in die Kost -ding'en: bij iemand in den kost gaan); -ding'ung, vr.: 1) aanbesteding, 2) verhuring; -dirb' lt;-dirbst', -dirbt'): Zie -derben; -dol'-metschen, w. b.: vertolken; -dol'metscher, m.: vertolker, tolk; -don'nert, bv. n.: 1) (gem.) bedonderd, als van den donder getroffen, 2) (gem.) dondersch, verduiveld; -dop'peln, w. b.: verdubbelen; Verdop'-elung, vr.: verdubbeling, (van een schip:) ubbeling, (op een zeil:) stootlap; Ver-dopp'ler, m. (-s;mrv. -): verdub oelaar; -dor'ben, bv. n.: 1) bedorven, 2) verdorven, door en door slecht (ein -dorbener Kauf-mann: een geruïneerd koopman);-dor'-benhei^ vr.: 1) bedorven staat, 2) verdorvenheid; -dor'ren, w. o. s.: verdorren, verdrogen; -dör'ren, w. b.: uitdrogen, doen verdorren; -drang'en, w. b.: verdringen; -drang'lich, bv. n.: te verdringen; -dreh'en, w. b.: verdraaien (ook fig.), (van ledematen:) verwringen, verzwikken, ontwrichten ; -dreht', bv. n.: verdraaid,(van ledematen:) verwrongen, verzwikt, ontwricht (im Kopfe -dreht' sein: niet wel bij het hoofd zijn; ein -dreh'ter Kopf: een hoofd waarin het niet richtig is); -drei'fachen, w. b.: verdrievoudigen; -dries'sen, w. o. onr. h. en w. onpers. h. (verdross'; verdros'sen): verdrieten (es verdriesst' mich: het verdriet mij; es verdross ihn: het verdroot hem; sich etwas -dries'sen lassen: aanstoot aan iets nemen; sich weder Mühe noch Kosten -dries'sen lassen: 1. geene moeite of kosten sparen, 2. tegen geene moeite of kosten opzien); -driess'licn, bv. n*. onaangenaam (-driesslich werden: onaangenaam gesterad worden; Einen -driess'lich machen: iemand onaangenaam gestemd maken); -driess'lichkeit, vr.: onaangenaamheid; -dros'sen, bv.n.: 1)ontevreden, knorrig, misnoegd, 1) traag, lui (bw.: met tegenzin);, -dros'senheit, vr.: 1) ontevredenheid, knorrigheid, misnoegdheid, traagheid, luiheid, 3) weerzin, tegenzin; -druck'en, w. b.: 1) verdrukken, voor drukwerk gebruiken, 2) misdruk maken van, verkeerd drukken; -drück'en, w. b.: platdrukken, (fig.) verdrukken, onderdrukken; -druss', ra. (-es): 1) verdriet, leedwezen, (fig.) tegenzin, weerzin, (ook:) verdrietelijkheid, onaangenaamheid,(ook:) twist (einen -druss' haben: pop : een bult hebben, gebocheld ziin; Einem -druss' machen: iemand verdrieten; etwas mit -druss' thun: iets met tegenzin doen; etwas rait -druss' sehen: iets met leedwezen zien; -druss' bekommen mit: twist krijgen met; Einem zum -drus'se: tot iemands ergernis); -drüss'lich, bv. n.: Zie -drieHSlich; -du'deln, w. b.: verbeuzelen; -duf'ten, w. o. s.: vervliegen; -diif'ten, w. b.: van zich geven; -dum'men, w. o. s. en w. b.: verstompen; -dunkeln, w. b.: 1) verdonkeren, (tig.) benevelen, 2) (str.) verduisteren, (fig.) in de schaduw stellen; -diin'nen (verdün'nern), w. b.: verdunnen, dunner maken; -dünst'bar, bv. n.: (schk.) vervlie^baar; -dünst'barkeit, vr.: vervlieg-baarheid; -dunsten, w. b.: verdampen, vervliegen; -dün'sten, w. b.: doen verdampen, doen vervliegen; -dup'fen, w. b.: leemten aanvullen in (b. v. in bladgoud); -dur'sten, w. o. s.: van dorst versmachten, van dorst vergaan; -düs'tern, w. o. s. en w. b.: verdonkeren,verduisteren; -dut'zen, w. b.: (fig. fam.) uit het veld slaan; -dutzt', bv. n.: verbluft. verleekten, w. o. h.: (van herten:) een nieuw jjrewei krijgen; -ed'eln, w. b.: veredelen (sich -ed'eln, w. w.: zich veredelen; mnw.: rijker aan edel metaal worden); -e'delung (-ed'lung), vr.: veredeling, (mnw.) rijker-wording aan edel metaal ; -eh'elichen (-eh'lichen), w. b.: laten trouwen, uithuwelijken, ten huwelijk geven (sich -eh'elichen, w. w.: trouwen, in den echt treden); -eh'elichung (-eh'lichung), vr.: echtvereeniging, huwelijk; -eh'ren, w. b.: vereeren, (kph., b. v. een wissel:) honoreeren (Einem etwas -ehren: iets aan iemand vereeren, aan iemand iets ten geschenke geven); -eh'renswerth [t], bv. n.: Zie -eltrungs; -eh'rer, m. (-s; mrv. -): vereerder; -eh'rerin, vr. mrv. -nen): vereerster ; -ehr'lich, bv.n,: vereerenswaardig; -eh'rung, |
VEREHRUNGS.
VERFANGEN.
890
|
vr.: vereering:, (kph.) honoreeringr, (fig:.) geschenk; -eh'rungs, in Sam. (-werth Lt], bv. n.: vereerenswaardig-; -würdig, bv. n.: vereerenswaardig); -ei'den, w. b.: beëedi- fen; -eid'et, bv. n.: beëedigd; -ei'gen, w. vervreemden, in eigendom overdragen; -ein', m. ( s; mrv, -e): vereeniging, (stk.) statenbond; -ein'bar, bv. n.: vereenigbaar; -ein'baren, w. b.: vereenigen;-ein'barkeit, vr.: vereenigbaarheid; -ein'barlich, bv. n.: vereenigbaar; -ein'barlichkeit, vr.: vereenigbaarheid; -ein'barung, vr.: 1) vereeniging, 2) vereenigbaarheid; -ein'eu, w. b.: vereenigen; -ein'erleien, w. b.: vereenzelvigen; -ein fachen, w. b.: vereenvoudi-en; -eid'et, bv. n.: beëedigd; -ei'gen, w. vervreemden, in eigendom overdragen; -ein', m. ( s; mrv, -e): vereeniging, (stk.) statenbond; -ein'bar, bv. n.: vereenigbaar; -ein'baren, w. b.: vereenigen;-ein'barkeit, vr.: vereenigbaarheid; -ein'barlich, bv. n.: vereenigbaar; -ein'barlichkeit, vr.: vereenigbaarheid; -ein'barung, vr.: 1) vereeniging, 2) vereenigbaarheid; -ein'eu, w. b.: vereenigen; -ein'erleien, w. b.: vereenzelvigen; -ein fachen, w. b.: vereenvoudi- fen; -ein'igen, w. b.: vereenigen (sich mit inem über etwas -ein'igen: het met iem. eens worden over iets); -ein'iger, m. (-; mrv. -): vereeniger; -ein'igung, vr.: vereeniging: -ein'lich, bv. n.: vereenigbaar; -eins', in Sam. (-gebiet, o.: grondgebied van den statenbond; -münze, vr.: geld dat gangbaar is in al de landen die tot den statenbond behooren; -landisch,bv.n.: staten-bonds-; -recht, o.: recht van vereeniging; -staaten, m mrv.: tot den statenbond be-hoorende landen); -ein'samen, w. o. s.: een eenzaam leven leiden, geheel alleen staan, eenzaam zijn (haar) leven slijten (als w. b : isoleeren); -eint', bv. n.: ver-eenigd, vereend: -ein'zeln, \v. b.: verbrokkelen, (kph.) in net klein verkoopen, (fig.) isoleeren; -ein'zelung, vr.: 1) verbrokkeling, 2) verkoop in het klein, 3) isoleering, 4) scheiding (-ein'zelungszeichen, o.: tik.: schei-teekenen; -ein'igen, w. b.: vereenigen (sich mit inem über etwas -ein'igen: het met iem. eens worden over iets); -ein'iger, m. (-; mrv. -): vereeniger; -ein'igung, vr.: vereeniging: -ein'lich, bv. n.: vereenigbaar; -eins', in Sam. (-gebiet, o.: grondgebied van den statenbond; -münze, vr.: geld dat gangbaar is in al de landen die tot den statenbond behooren; -landisch,bv.n.: staten-bonds-; -recht, o.: recht van vereeniging; -staaten, m mrv.: tot den statenbond be-hoorende landen); -ein'samen, w. o. s.: een eenzaam leven leiden, geheel alleen staan, eenzaam zijn (haar) leven slijten (als w. b : isoleeren); -eint', bv. n.: ver-eenigd, vereend: -ein'zeln, \v. b.: verbrokkelen, (kph.) in net klein verkoopen, (fig.) isoleeren; -ein'zelung, vr.: 1) verbrokkeling, 2) verkoop in het klein, 3) isoleering, 4) scheiding (-ein'zelungszeichen, o.: tik.: schei-teeken; trema); -eis'en, w. o. s.: in ijs veranderen, ijs worden, bevriezen (als w. b.: met ijzer beslaan); -ei'teln, w. b.: verijdelen; -eit'ern, w. o. s. (sich -eit'ern, w. w.): veretteren; -ek'eln, w. b.: doen walgen van (Einem etwas-ek'eln: iem. van iets doen walgen; I w. o. s.: an etwas -ekeln: walgen van iets); -en'den, w. b.: beëindigen, ten einde brengen (w. o. s. :jag.: sterven; fam.: zijn eindje vinden) ;-eng'en, w. b.: enger (nauwer) maken, vernauwen (sich -eng'en w. w.: enger of nauwer worden,krimpen); -eng'er, m. (-s; mrv.-): vernauwer, (ontl.) sluit-spier; -eng'ern, w. b.: Zie -engen;-eng erung(-eng'ung), vr.: vernauwing (ook hik.); -er'ben, w. b.: bij erflating vermaken (Einem etwas: iets aan iemand; etwas auf Einen -er'ben: iets aan iemand vermaken .bij erflating; I sich -er'ben auf, w. w.: erfelijk overgaan op); -erb'lichen, w. b.: erfelijk maken; -er'bung, vr.: 1) vermaking bij erflating (- auf: aan), 2) erfelijke overgang (- auf: op); -er'den, w. b.: Cschk.) «oen overgaan in aarde; -er'zen, w. o. s. en w. b.: (en: sich -er'zen. w. w.): in erts veranderen; -e'wigen, w. b.: vereeuwigen (sich -e'wigen: zich vereeuwigen);-e'wi-ger, m. (-s; mrv. -): vereeuwiger; -e'wigt, bv. n.: overleden (der, die -'wigte: de overledene); -e'wigung, vr.: vereeuwiging. verlfftch'eln, w. b.: wegwaaieren; -fach'en, w. b.: wegwaaieren, 2) in vakken afdeelen, 3) met paneelwerk be-kleeden (sich -fach'en, w. w.: tot eene schikking komen); -fack'eln, w. o. s.: (van kaarsen:) snel opbranden (w. b.: heen en weer zwaaiend snel doen opbranden); -fahr'bar, bv. n.: vervoerbaar; |
-fah'ren, w. b. onr.: 1) per as vervoeren (goederen), 2) die Wege -fah'ren: (door veel rijden of door het vervoeren van zware vrachten) de wegen onbruikbaar maken, 3) den Weg -fah'ren (of w. w. onr.: sich -fah'ren): een verkeerden weg rijden, 4) die Gange -fah'ren: (mnw.) de erts-ader kwijtraken, 5) seine Schicht -fahren: zijn werk doen, 6) den Zoll -fah'ren: de inkomende rechten ontduiken, smokkelen [w. o. onr. h.: te werk gaan; strenge -fahren mit Einem: streng te werk gaan met iemand; gerichtlich -fah'ren wider Einen: iemand gerechtelijk vervolgen ; des Todes -fah'ren: overlijden, sterven ; sich -fah'ren, w. w. onr.: 1) (van rijtuigen:) elkander in de wielen rijden, 2) Zie 12 reg. hooger; I z. n. o. (-s): gedrag, handelwijze; das gerichtliche -fahren: de gerechtelijke vervolging!; -fah'rung, vr.: vervoer xjer as; -fah'rungs, in Sam. (-art, vr.: 1. wijze van vervoer, 2. manier van handelen; -lehre, vr.: leer om stelselmatig te werk te gaan; -weise, vr.: Zie -art); -fal'ben, w. o. s.; vaal worden; -fall', m, (-es, -s): 1) verval (in -fall' gerathen UJ, in net verval komen, vervallen), 2) (van gebouwen:) bouwvalligheid, 3) (van wissels:) betaalbaar-wording, (het) vervallen, 4) (van een recht:) tenietgang, ('t) vervallen (-fallgut, o.: smokkelwaar; -fall'tag m.: vervaldag, betaaldag: -fall'zeit, vr.; vervaltijd, betaaltiid); -tallen, w. o. onr. s-: 1) vervallen (d. i. er slecht of minder goed beginnen uit te zien, ook: in ongunstige omstandigheden komen te verkeerer, in verval komen, (van gebouwen:) bouwvallig worden, 2) (van wissels:) vervallen, betaalbaar worden, 3) (van rechten, wetten, enz.:) te niet gaan, ophouden geldig of van kraeht te zijn, 4) -fal'len [3]: vervallen aan (dem Könige -fal'len: aan den koning vervallen), 5) -fal'len auf: vallen op, toevallig denken om, 6) -fal'len in: vervallen in (in Laster -fal'len: in ondeugd vervallen; in Strafe -fal'len: in boete vervallen, boete beloopen; 7) (van schepen:) afdrijven, 8) -fal'len lassen: laten vervallen (sich -fal'len, w. w. onr.: zich door eenen val bezeeren; sich das Gesieht -fal'len: zich door eenen val aan het aangezicht bezeeren); -fal len, w b.: (rcht.) erfelijk doen overgaan (das an ihm verfall'te Gut: de erfelijk aan hem vervallene bezitting; in eine Strafe -fal'len: in de boete slaan, beboeten : ein Madchen -fal'len: een meisje ten val brengen, een meisje verleiden) -fal'lig, bv. n.: 1) verbeurd te verklaren, 2) bij overlijden erfelijk te vervallen aan of over te gaan op, 3) bouwvallig; -fal'schen, w. b.: vervalschen, (kim.) uitleggen; -falscher, m. (-s; mrv. -): verval-scher. (rcht.) falsaris; -fal'schung, vr.: ver-valsching, (rcht.) falsiteit; -tan'gen, w. b. onr.: 1) bezit nemen van, in bezit nemen, 2) verwarren, in de war brengen, 3) een verslag (een proces-verbaal) opmaken van, 4) (een kabel:) met stoppers strak spannen (w. o. onr. h.: werking doen, uitwerking doen; nicht -fang'en bei: tevergeefs zijn bij, vergeefsche moeite zijn bij; im Streit -fang'en sein: betwist worden: I sich -fang'en, w. w. onr.: 1. zich verbinden, de verplichting op zich nemen; |
VERFANGEXSCHAFT.
891
VERFRIEDEN.
|
2. zich buiten adem loopen; 3. eene verkoudheid oploopen, [van paarden:] bevangen wordes; 4. zich vastpraten, zich met praten vergaloppeeren ; 5, der Wind -fangt sich: de wind breekt, de wind vindt geen uitweg; der Rauch -fangt sich: de rook slaat neer, de schoorsteen kan den rook niet verzwelgen; 6. der Hund hat sich -fan'gen: de hond heeft zijne kaken ontwricht, de tanden van den hond zitten vast op elkander geklemd); -fan§:'enschaft, vr.: (rcht.) terugkeering; -fang'lich, bv, n.: 1) sluw» geslepen, behendig, 2) misleidend (eine -fang'liche Frage; eene strikvraag); -fang'lichkeit, vr.: 1) sluwheid, geslepenheid, behendigheid, 2) bedrieglijkheid; -far'ben, w. b.: 1) eene andere kleur geven aan, 2) met verven bederven (sich -far'ben, w. w.: van kleuren: verschieten); -fa'sern, w. b.: uitrafelen; -fas'sen, w, b.: samenstellen, vervaardigen, maken (ein Buch fas'sen: een boek schrijven); -fas'-ser, m. (-s; mrv.-): schrijver;-fas'serin, vr. (mrv. -nen): schrijfster; -fas'sung, vr.: 1) samenstelling, opstelling, (het) schrijven, 2) gesteldheid, toestand, staat, (fig.) stand, stelling, houding, (ook:) gemoedsstemming, 3) (stk.) staatsregeling, consti-tutie; (fig.) statuten (mrv.), reglement (sich in eme gute -fas'sung setzen: behoorlijk zijne maatregelen nemen; ausser aller -fas'sung sein: geheel onvoorbereid zijn); -fas'sungs, in Sam. [-brüchig, bv. n.: grondwetschennend; -eid, m.: eed van trouw aan de grondwet; '-freund, m.: voorstander van den constitutioneelen re-geeringsvorm; -los, bv. n.: zonder grondwet; -massig, bv. n.: overeenkomstig do grondwet, constitutioneel; -massigkeit, vr.: grondwettigheid;-urkunde,vr.: grondwet, (in Engeland:) Magna Charta; -wi-drig, bv. n.: met de grondwet strijdig, ongrondwettig, inconstitutioneel; -widrig-keit, vr.: ongrondwettigheid]; -faul'bar, bv. n.: aan verrotting (aan bederf) onderhevig; -faul'barkeit, vr.: onderhevigheid aan verrotting of aan bederf; -fau'len, w. o. s.: rotten, verrotten, wegrotten; -faul'-lenzen, w. b.: verluieren; -fault, bv. n.: rot. verlfecli'ten, w. b.: verdedigen; -fech'ter? m. (-s; mrv. -): verdediger; -fech'tenn, vr. (mrv. -nen): verdedigster, vporstanderes; -fech'tung, vr.: verdediging; -fe'dern, w. o. s.: ruien, nieuwe veeren krijgen; -feh'len, w. o. h.: man-keeren, nalaten, in gebreke blijven (w.b.: misloopen, missen; seinen Zweck -feh'len: zijn doel missen; den Weg [des Wegesj -feh'len: verdwalen, verkeerd loopen); -feh'men, w. b.: vogelvrij verklaren; -feilen, w. b.: 1) wegvijlen, 2) met vijlen bederven j -fein'den, w. b.: tot vijand maken (sich -tein'den, w. w.: vijanden worden); -fein'en, w. b.: fijner maken (sich -fein'en, w. w.: fijner worden); -fein'ern, w. b.: Zie -feinen; -fein'ert, bv. n.: verfijnd; -fer'tigen, w. b.: vervaardigen, maken; -fer'tiger, m. (-s; mrv. -): vervaardiger, maker; -fes'ten, w. b.: in eene vesting opsluiten; -feuern, w. b.: (brandstof:) opbranden, (kruit:) vervuren, verschieten; -filzen, w. b.: met vilt bekleeden (die Haare -fil zen: het haar in de war maken (sich -fil'zen, w. w.: in de war gaan); -finstern. |
w. b.: 1) verdonkeren, verduisteren, 2) versomberen, 3) benevelen (ook fig.); -fin'ste-rungs, in Sam. (-geist, m.: dompergeest; -sucnt, vr.: zucht om de menschen dom te houden; -versuch, m.: poging om den menschelijken geest te verstompen); -fir'-sten, w. b.: (bwk.) de vorsten brengen op; -fit'zen, w. b.: Zie -ftlzen; -flach en, w. b.: plat of vlak maken (sich -fiach'en, w. b.: plat of vlak worden); -flack'ern, w. o. s.: flikkerend opbranden; -flam'men, w. o. [s.: ophouden te vlammen; -flat'tern, w. b.: (tijd:) verbeuzelen, (gebladerte :) afwaaien, in den wind verstrooien (als w-o. s.: wegfiadderen); -fiechten, w. b. onr.: ineenvlechten, dooreenvlechten (-flech'ten in: verwikkelen in); -fieisch'en, w. o. s. (sich -fieisch'en, w. w.): vleesch worden, in vleesch veranderen; -flick'en, w. b.: 1) lappen, oplappen, 2) aan lapwerk besteden, voor lapwerk gebruiken; -flieh'en, w. o. onr. s.: 1) wegvliegen, 2) vervliegen, 3) (tijd:) omvliegen, snel omgaan, 4) (fig.) voorbijgaan, overwaaien, bedaren (sich -flieg'en, w. w. onr.: I. verkeerd vliegen, 2. wegvliegen, 3. fig.: te hoog vliegen, te hoogdravend zijn); -flies'sen, w. o. onr. s.: 1) wegvloeien, wegloopen, 2) verloopen, afloopen, ten einde loopen; -flim'mern. w. o. s.: ophouden te flikkeren; -flos'sen, v. dw.: verloopen, afgeloopen (das -flos'-sene Jahr: het afgeloopen jaar); -flos'sen, w. b.: (hout:) vlotten, als houtvlot vervoeren, (kleuren:) mengen, vermengen (sich -flossen, w. w.: ineenvloeien, ineenloo-pen); -flös'sung, vr.: (het) houtvlotten^ -flu'chen, w. b.: 1) vervloeken, verwen-schen, 2) een vloek doen op; -flu'chens-werth [t] (-flu'chenswürdig, bv. n.: vloekwaardig; -flu'cher, m. (-s; mrv.-): vervloeker, verwenscher; -fluent', bv. n.: vervloekt; -flüch'tigen, w. b.: vervliegbaar maken (sich -flüch'tigen, w. w.: 1. vervliegbaar worden, 2. vervliegen); -flüch'tigung, vr.: 1) vervliegbaarmaking of-wording, 2) (het) vervliegen; -flu'chung, vr.: 1) vervloeking, verwensching, 2) vloek; -fluss', m.: verloop (nach -fluss' von fünf Jahren: na verloop van vijf jaren); -flu'then [t', w. o. s.: wegvloeien. Verlfolg', m. (-es, -s; mrv. -e): vervolg, voortzetting (im -folge der Erzah-lung: in den loop van het verhaal; in -folg Befehls: ingevolge bevel); -fol'-gen, w. b.: vervolgen (i, a. b.); -fol'ger, m. (-s; mrv. -): vervolger; -fol'gerin, vr. (mrv. -nen): vervolgster; -folg'licn, bv. n.: te vervolgen; -fol'gung, vr.: vervolging; -fol'gungs, in Sam. (-eifer, m.: ijver in het vervolgen; -geist, m.: geest om te vervolgen; -sucht, vr.: vervolgzucht; -süch-tig, bv. n.: vervolgzuchtig; -wuth [tl, vr.: vervolgingswoede); -for'men, w. b.: IJver-vormen, een anderen vorm geven aan, 2) misvormen, misvormd maken; -frach ten, w. b.: (een schip:) vervrachten, verhuren, (goederen:) als vrachtgoed verzenden, (fig.) de vracht betalen voor; -frach'ter, m. (-s; mrv. -): vervrachter; -frach'tungskonirakt, m.: (kpv.) vrachtbrief, chertepartij; -fres'sen, w. b. onr.: (gem.) vervreten (-fres'sen sein; een vraat zijn); -fres'senneit, vr.: vraatzucht; -freun'den, w. b.: bevriend maken (mit einander: met elkander); -fried'en, w. b.: |
VERFR1EDEN.
892
VERT AG.
|
«omheinen (eine Stadt-fried'en: eene stad tot vrijplaats maken); -frier'en, w. q. onr. 1) doodvriezen, 2) van de kou lijden; -fröh'nen l-frö'nenl, w. b.: (hist.) tot vroondiensten verplichten (-fröhnt' l-frönt'1 sein: vroondiensten verrichten); -fro'ren, bv. n.: (fam.) bevroren, half bevroren ; -früh'en, w. b.: vervroegren, verhaasten, bespoedigen; -fuchs'schwanzen, w. b.: lt;pop. - door flikflooierij zwartmaken of den voet lichten; -fuch'teln, w.b.: (poj).)Einera die Mucken -fuch'teln: iemand zijne kuren afloeren; -fu'gen, w. b.: (tim.) voegren, met voegen verbinden; -fü'gen, w. o. h.: beschikken (durch ein Testament -fü'gen über: bij testament beschikken over; I sich -fü'gren, w. w.: zich begeven; sich an einen Ort-fü'gen :zich naar eene plaats begeven; sich nach Hause -fü'gen: zich naar huis begeven); -fü'ger, m. (-s; mrv. -): beschikker; -füg'lich, bv. n.: beschikbaar; -fü'gung, vr.: beschikking (letztwil-lige -fügung: uiterste wilsbeschikking; -fü'gungen treffen: beschikkingen maken, maatregelen nemen; die -fü'gung an einen •Ort: het zich begeven naar eene plaats); -führ'bar, bv. n.: (goederen:) vervoerbaar, te vervoeren, (menschen:) te verleiden, lt;ook:) om te koopen; -füh'ren, w. b.: (goederen:) vervoeren, (menschen:) verleiden, overhalen, bepraten, (ook :) omkoo-pen (einen fürchterlichen Larm -füh'ren: een geweldig spektakel maken, een groot lawaai schoppen); -füh'rer, m. (-s; mrv.-): verleider, (ng.) omkooper; -füh'rerin, vr. (mrv. -non): verleidster, (fig.) omkoopster; -füh'rerisch, bv. n.: verleidelijk; -führ'lich, bv. n.: Zie -fükrbar; -füh'rung, vr.: 1) vervoer, 2) verleiding; -fül'Ien, w. b.: 1) over tappen, 2) aftappen; -fut'tern, w. b.: voor voering gebruiken; -füt'tern, av. b.: 1) tot veevoeder gebruiken, 2) aan veevoeder besteden, 3) (vee:) over v o eren, ie sterk voederen. verlga'ben, w. b.: weggeven; -gaf'fen lt;sich), w. w.: (fam.) zich vergapen (- in: aan), verzot worden (- in: op); -gahnen, w. b.: (tijd:) met geeuwen en gapen doorbrengen, (fig.) verluieren; -gah'ren, w. o. onr. s.: ophouden te gisten (-goh'ren haben: uitgegist hebben; sich -gah'ren: te sterk gisten); -gal'len (-gal'len), w. b,: (kkk. en fig.) vergallen; sich -galoppi'ren lie], w. w.: zich vergaloppeeren; -gang', m. (-es, -s): verloop van tijd (der -gang' der Jugend: de jonge tijd, de dagen der jeugd): -gang'en, v. dw. en bv. n.: verloo-pen, afgeloopen, verstreken [die -gang'ene % Woche: de afgeloopene (de vorige, de verledene) week; die -gang'ene Zeit: tik.: •de verledene tijd); -gang'enheit, vr.: (het) verledene; -gang'lich, bv.n.: vergankelijk, (fig.) kortstondig; -gang'lichkeit, vr.: vergankelijkheid, (fig.)kortstondigheid; -gan'-ten, w. b.: in openbare veiling brengen, (inz.) op rechterlijk gezag in het openbaar verkoopen (Einen -gan'ten, fam.: iemands goed onder den hamer brengen); -gan'-tete. m. (-n; mrv. -n): iemand wiens goed publiek verkocht is voor schuld, falliet-verklaarde; -gan'tung, vr.: openbare verkooping (inz. op rechterlijk gezag); -gar'nen, w. b.: 1) in het net vangen, 2) strikken spannen aan; -gass': Zie -gessen; -gas'ten, w. o. h.: laag water |
worden, ebben (die Zeit -gas'tet: het tij verloopt); -gat'ten, w. b.: omploegen; -gat'tern, w. b.: 1) met traliewerk (met een hek) afsluiten, 2) die Soldaten -gat'tern: mil.: de soldaten bijeenroepen door middel van de trom; -gat'terung,vr.: 1) getraliede afsluiting, 2) die -gat'terung schlagen: (mil.) het appèl (d. i. het verzamelsein) slaan; -gau'keln, w. b.: (tijd:) verdartelen, verbeuzelen; I -ge'ben, w. b. onr.: 1) vergeven (ein Amt zu -ge'ben haben: eenen ?ost te vergeven hebben; die Hand meiner ochter ist schon -ge'ben: de hand mijner dochter is reeds verzeid), 2) vergeven (vergiffenis schenken (aan of voor), 3) vergeven (vergiftigen), 4) (in het kaartspel:) verkeerd geven, 5) seiner Ehre nichts -geben: naijverig zijn (prijs stellen) op zijne eer, 6) Einem etwas -ge'ben: iemand in iets benadeelen; seinem Rechte etwas -geben: zelf nadeel of afbreuk doen aan zijn recht (sich -ge'ben, w. w. onr.: 1. zich vergeven, d. i. vergif innemen; 2. zich vergeven, d. i. een abuis begaan in het rondgeven van de speelkaarten; 3. zich uitkleeden, d. i. alles weggeven wat men bezit); -ge'ben, bv. n.: 1) loos (ein -ge'be-ner Boden: een looze vloer),2)vergeefsch (ein -ge'bener Versuch: eene vergeefsche poging); I -ge'bens, bw.: vergeefs, tevergeefs; -ge'ber, m. (-s; mrv. -): vergever (d. 1. beschikker; der -ge'ber eines Amtes: degene die over een ambt te beschikken heeft); -^eb'Iich, bv. n.: 1) vergeefsch, 2) vergefelijk, verschoonbaar; -geb'lich-keit, vr.: 1) vergeefschheid, (het) vergeefsche, 2) vergefelijkheid, verschoonbaarheid; -ge'bung, vr.: vergeving (1. vergiffenis; 2. vergiftiging; 3. beschikking, b.v. over een ambt); um -ge'bung (tsw.): neem me niet kwalijk, houd mij ten goede, met uw welnemen; -ge'genwiirtigen, w. b.: vertegenwoordigen (sich etwas -ge'gen-wartigen: zich iets voorstellen); -geh'e, vr.: (hik.) lichte huiduitslag; -ge'hen, w. o. onr, h.: 1) vergaan (vor Schmerz -ge'hen: vergaan van pijn; im Feuer -geh'en: in het vuur omkomen), 2) (van den tijd:) omgaan, voorbijgaan, verloopen; [sich -geh'en, w, w. onr.: 1. loopenom lichaamsbeweging te nemen, 2. verkeerd loopen, zich m den weg vergissen, fig.: zich vergissen, 3. zich vergrijpen, zich te buiten gaan. fig. fam.: zien vergaloppeeren; I -geh'en, z. n. o. (-s): vergrijp, overtre-dingl; -geh'ung, vr.: vergrijp, overtreding; -geil'en, w. o, h.: (tnb.) te hard groeien; -geis'ten, w. o. h.: zijne kracht verliezen, (van bier:) verschalen (w. b.: schk.: overhalen, distilieeren); -geis'tigen, w. b.: (schk.) overhalen, distilieeren; -geiz'en, w. o. h.: gierig worden (-geizt' sein: een vrek zijn); -gel'ben, w. o, s.: (van tonen en klanken:) wegsterven; -geit', m. en o. (-es, -s): Zieost te vergeven hebben; die Hand meiner ochter ist schon -ge'ben: de hand mijner dochter is reeds verzeid), 2) vergeven (vergiffenis schenken (aan of voor), 3) vergeven (vergiftigen), 4) (in het kaartspel:) verkeerd geven, 5) seiner Ehre nichts -geben: naijverig zijn (prijs stellen) op zijne eer, 6) Einem etwas -ge'ben: iemand in iets benadeelen; seinem Rechte etwas -geben: zelf nadeel of afbreuk doen aan zijn recht (sich -ge'ben, w. w. onr.: 1. zich vergeven, d. i. vergif innemen; 2. zich vergeven, d. i. een abuis begaan in het rondgeven van de speelkaarten; 3. zich uitkleeden, d. i. alles weggeven wat men bezit); -ge'ben, bv. n.: 1) loos (ein -ge'be-ner Boden: een looze vloer),2)vergeefsch (ein -ge'bener Versuch: eene vergeefsche poging); I -ge'bens, bw.: vergeefs, tevergeefs; -ge'ber, m. (-s; mrv. -): vergever (d. 1. beschikker; der -ge'ber eines Amtes: degene die over een ambt te beschikken heeft); -^eb'Iich, bv. n.: 1) vergeefsch, 2) vergefelijk, verschoonbaar; -geb'lich-keit, vr.: 1) vergeefschheid, (het) vergeefsche, 2) vergefelijkheid, verschoonbaarheid; -ge'bung, vr.: vergeving (1. vergiffenis; 2. vergiftiging; 3. beschikking, b.v. over een ambt); um -ge'bung (tsw.): neem me niet kwalijk, houd mij ten goede, met uw welnemen; -ge'genwiirtigen, w. b.: vertegenwoordigen (sich etwas -ge'gen-wartigen: zich iets voorstellen); -geh'e, vr.: (hik.) lichte huiduitslag; -ge'hen, w. o. onr, h.: 1) vergaan (vor Schmerz -ge'hen: vergaan van pijn; im Feuer -geh'en: in het vuur omkomen), 2) (van den tijd:) omgaan, voorbijgaan, verloopen; [sich -geh'en, w, w. onr.: 1. loopenom lichaamsbeweging te nemen, 2. verkeerd loopen, zich m den weg vergissen, fig.: zich vergissen, 3. zich vergrijpen, zich te buiten gaan. fig. fam.: zien vergaloppeeren; I -geh'en, z. n. o. (-s): vergrijp, overtre-dingl; -geh'ung, vr.: vergrijp, overtreding; -geil'en, w. o, h.: (tnb.) te hard groeien; -geis'ten, w. o. h.: zijne kracht verliezen, (van bier:) verschalen (w. b.: schk.: overhalen, distilieeren); -geis'tigen, w. b.: (schk.) overhalen, distilieeren; -geiz'en, w. o. h.: gierig worden (-geizt' sein: een vrek zijn); -gel'ben, w. o, s.: (van tonen en klanken:) wegsterven; -geit', m. en o. (-es, -s): Zie -geltung;: -gel'ten, w. b. onr.: vergelden (Böses mit Bösem -gel'ten: kwaad met kwaad vergelden; Einem Gleichcs mit Gleichem -gel'ten: spr.: iem. met gelijke munt betalen); -gel'ter, m. (-s; mrv. -): vergelder; gel'terin, vr. (mrv. -nen): vergeld-ster, (fab.) godin der wraak (Nemesis); -gel'tung, vr.: vergelding, wedervergelding ; -gel'tungs, in Sam. (-recht, o.: recht van wedervergelding; -tag, m.: dag der |
VERGESELLSCHAFTEN.
893
VERGOLDEN.
|
vergelding, theo.: oordeelsdag); -gesell'-schaften, w. b.: vergezellen, verzeilen (sich mit Einem -gesell'schaften: met iemand samengaan, zich met iemand vereenigen); -gess'bar, bv. n.: te vergeten; -ges'sen, w. b. onr. (-gis'sest,-gisst'; -gass'; -giss'; -ges'sen): vergeten (sich -ges'sen: zich vergeten, zich te buiten gaan); -ges'-senheit, vr.: 1) vergeet, veronachtzaming, 2) vergetelheid; -ges'ser, m. (-s; mrv. -): vergeter; -ges'serin, vr. (mrv. -nen: ver-geetster; -gess'lich, bv. n.: 1) te vergeten, 2) vergeetachtig, vergetend; -gess'lichkeit, vr.: Zie -gessenlieit; -ges'sung, vr.: vergeet, (het) vergeten;-geu'den, w. b.: 1) verkwisten, door brengen, 2) verskillen; -geu'der, m. (-s; mrv. -): verkwister; -geu'derin, vr. (mrv. -nen): verkwistster; -geu'derisch, bv. n.: verkwistend; -geu-dung, vr.: 1) verkwisting, 2) verspilling; -gewal'tigen, w. b.: dwingen, noodzaken; -gewer'ken, w. b.: in aandeden splitsen; -gewis'sern, w. b.: 1) vergewissen, 2) bekrachtigen (sich -gewis'sern, w. w.: zich vergewissen); -gewis'serung, vr.: 1) vergewissing, 2) bekrachtiging; -gies'sen, w. b. onr.: (bloed:) vergieten, (tranen:) storten, (fig.) 1) storten, morsen, 2) uitgieten, 3) over gieten (uit het een in het ander}, 4) (bloemen, enz.:) te veel begieten, verdrinken, 5) (metaal:) weerover gieten, hergieten, 6) -gies'sen mit: volgieten met (sich -gies'sen, w. w. onr.: verkeerd gieten, zich vergieten); -giften, w. b.: vergeven, vergiftigen, (fig.) verpesten, ^ook:) verbitteren; -gif'ter, m. (mrv. -): gifmenger, (fig.) vergiftiger; -gif'terin. vr. (mrv. -nen): gifmengster, (fig.) vergiftigster; -gif'tung, vr.: vergiftiging, (fig.) verpesting, (ook:) verbittering; -gil'ben, w. o. s.: geel worden; -gir'ren, w. b.: (tijd:) doorbrengen met kirren, doorbrengen met minnekoozen; -gi'schen, w. o. s.: verkoken (w. o. h.: 1. ophouden te koken, 2. ophouden te schuimen); -giss'en, -gis'sest: Zie -pensen; -gis'sen (sich), w. w.: zich vergissen; -giss'meinnicht, o. (-es, -s; mrv. -e): (pik.) vergeetmenietje; -git'tern, w. b.: traliën, met traliewerk afsluiten; -git'tert, bv. n.: getralied; -gifterung, vr.: 1) traliewerk, 2) afsluiting met traliewerk; -glas'bar, bv. n.: in glas te veranderen ; -glas'barkeit, vr.: mogelijkheid om in glas te veranderen; -gla'sen, w. o. s.: in glas veranderen (w. b.: 1. m glas veranderen, 2. verglazen); -glasi'ren [iel (-glasu'ren), w. b,: verglazen; -gla'sung, vr.: 1) verandering in glas, 2) verglazing; I -gleich', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) vergelijking (im -: in vergelijking; über allen boven elke vergelijking, weergaloos; ohne -: zonder wedergade; einen - anstellen: eene vergelijking maken; zwischen ihm undseinem Uruder ist kein -: tusschen hem en zijnen broeder is geene vergelijking te maken), |
2) schikking, vergelijk (einen - treffen: eene schikking maken, tot eene schikking komen, tot een vergelijk komen; die Sache kqmmt zum -: de zaak komt tot eene schikking; ein gütlicher -: eene minnelijke schikking; eine Stadt auf-einnemen: eene stad innemen bij capitulatie; I -gleich'bar, bv. n.: 1) te vergelijken, 2) voor minnelijke schikking vatbaar; -gleichbarkeit, vr.: 1) vatbaarheid voor vergelijking, 2) vatbaarheid voor minnelijke schikking; -gleich'eny w. b. onr.: 1) gelijk maken, (kim.) pasmaken, 2) tot een vergelijk brengen, tot eene schikking brengen, vereffenen, 3) vergelijken (Niemand ist ihm zu -gleich'en: niemand kan met hem vergeleken worden; Einen mit einem andern -gleich'en : iem. met een ander vergelijken (sich -gleich'en, w. w. onr.: 1. de zaak eens worden, 2, zich vergelijken^ sich gütlich mit cinander -gleich'en: eene minnelijke schikking met elkander treffen); -gleich'er, m. (-s; mrv, -): 1) vergelijker, 2) schikker, schikkingmaker; -gleich'erin, vr. (mrv. -nen): 1) vergelijkster, 2) schikking-maakster^ -gleich'gemass: Zie -gleielimaHHig:: -gleich'lich, bv. n.: Zie -{jleichbar; -gleich'massig. bv. n. en bw.: volgens de gemaakte schikking, volgens overeenkomst: -gleichs, in Sam. (-handlung, vr.: schikking, overeenkomst; -mittel, o.: middel tot schikking; -punkt, m.: punt van de overeenkomst; -weise, bw.: vergelijkenderwijze); -gleich'ung, vr.: vergelijking (eine -gleich ung anstellen zwischen: eene vergelijking maken tusschen); -gleich'ungs, in Sam, ( artikel, m. mrv.: punten van de overeenkomst; -grad, m.: tik.: trap van vergelijking; -punkte, m. mrv.: Zie -artikel: -stufe, vr.: Zié -grad; -tafeln, vr. mrv.: herleidings-tabellen; -weise, bw : vergelijkenderwijze); -glied'ern, w. b.: bewerk-tuigen; -glied'erung, vr.: bewerktuiging, (ontl.) aaneen- of ineengroeiing; -glimmen, w. o. s.: (van vuur:) verflauwen, van lieverlede uitgaan, (fig.) bekoelen, van lieverlede bedaren; -glüh'en, w. o. s.: van lieverlede in gloed verminderen,, (fig.) bekoelen, van lieverlede bedaren. verlgnü'gen, w. b.: 1) genoegen doen aan, genoegen verschaffen aan, 2) bevrediging schenken aan, bevredigen, tevreden stellen, 3) voldoen, betalen (sich -gnügen. w. w.: zich verlustigen; sich -gnügen an ; behagen vinden in, verinaak scheppen in; sich -gnügen mit: zich vermaken met); Verlgnü'gen, o. (-s): 1) genoegen, (fain.) pleizier, 2) vermaak, pret (-gnügen au etwas finden oder haben : behagen in iets vinden of hebben, vermaak in iets scheppen; machen Sic mir das -gnü'gen: doe mij het genoegen, doe mij het pleizier: sich ein -gnü'gen daraus machen: er zich een genoegen van maken; eine Reise zum -gnügen: eene reis voor pleizier, een pleizierreisje); -gnüg'lieh, bv. n.: 1) gemakkelijk te bevredigen, licht tevreden te stellen, (fig.) vergenoegd, tevreden, 2) genoegzaam, voldoende, toereikend- 3) genoeglijk, aangenaam, 4) vermakelijk: -gnüg'licnkeit, vr.: 1) vergenoegdheid, tevredenheid, 2) genoegzaamheid, 3) genoeglijkheid, 4) vermakelijkheid; -gnüg-sam, bv. n.: Zie -gniigiieh no. 1; -gnüg -samkeit, vr.: vergenoegdheid, tevredenheid; -gnügt', bv. n.: 1) vergenoegd, tevreden. 2) opgeruimd, vroolijk, pleizierig, 3; prettig, aangenaam; -gnü'gung, vr.: 1) Zie z. n. -gniigen, 2) uitspanning;-gnü'gungs, in Sam. (-ort, m.: plaats van uitspanning: -reise, vr.: pleizierreisje; -sucht, vr.: zucht naar vermaak; -süch'tig, bv. n.: naar vermaak begeerig); -gol'den, w. b.: ver- |
VERHALTEN.
VERGOLDER.
894
|
gulden; -grol'der, m. (-s; mrv. -): vergulder; -ffol'dung. vr.; 1) vergulding:, (net) vergulden, 2) verguldsel;-gön'nen, w. b.: vergunnen, veroorloven, toestaan ; -göt-tern, w. b.: vergoden, (fig.) verafgoden; -gött'lichen, w. b.: Zie -göttern; -göt'zen, w, b.: verafgoden. verlgra'ben, w. b. onr.: 1) begraven, 2) eene sloot graven in of om, (vest.) met eene gracht omringen, (mil.) verschansen (sich -gra'ben, w. w. onr.: zich onder den grond verbergen, mil.: zich verschansen; sich in die Einsamkeit -gra'ben, fig.: zich in de eenzaamheid begraven, d. i. zich aan het gewoel der wereld onttrekken); -gra'ber, m. (-s; mrv. -): begraver; -gra'bung, vr.: begraving, verberging onder den grond, (mil.) verschansing; -gra'meln, w. b.: (iem.) knorrig maken, gemelijk maken, (zijn leven :) verkniezen, verknerpen; -gra'men, w. b.: (zijn leven:) in hartzeer doorbrengen (sich -gra'men, w. w.: zich doodknie-zen, van hartzeer verkwijnen); -gram'-lichen, w. b.: Zie -grHmeln; -gra'sen, w. b.: (te veld staand graan:) aftoppen (w. o. s.: met gras bedekt worden; -gra -set sein: met gras begroeid zijn);-greif'en, w. b. our.: weggrijpen,quot; Zie het v. dw. -griffen (sich -greif'en, w. w. onr.: 1) verkeerd grijpen; 2) Zie het v. dw.: -griffen; sich die Hand -greif'en: grijpende zijne hand verzwikken; sich -greif'en an: fig.: zich vergrijpen aan); -greif'ung, vr.: Zie -griff; -griff, m. (-es, -s; mrv. -e): vergrijp; -griffen, v. dw.: 1) verkocht, 2) uitverkocht (diese quot;NVaare ist -griffen: dit artikel is verkocht; diese Waare hat sich schon -griffen: dit artikel is reeds uitverkocht); -grös'sern, w. b.: vergrooten (ook fig.), (fig.) over d rij ven, (misdaden^ enz.:) verzwaren: -grös'serer, m. (-s; mrv. -): vergrooter (ook fig.);-grös -serlich, bv. n.: voor vergrooting vatbaar; -grös'serungs, in Sam. (-glas, o.: vergrootglas; -laterne, vr.: tooverlantaarn: -messer, m.: werktuig om de kracht der brillen te meten; -sucht, vr.: 1) zucht om te vergrooten, 2) zucht naar vergrooting); -grü'beln, w. b.: (den tijd:) doorbrengen (tig.: dooden) met spitsvondigheden; -griin'den, w. b.: (mtw.) wasschen^grü'nen, w. o, s.: zijn frissche groen verliezen, (fig.) zijne frischheid verliezen, verwelken, (tech.) groen worden (w. b.: met groen versieren, groen maken); -guck'en (sich), w. w.: 1) zich verkijken, zich vergissen, miskijken, 2) Zie -gaifen (sich); -gün'stigen, w. b.: vergunnen, veroorloven, toestaan, (rcht.) toelaten; -giin'stigung, vr.: vergunning, (rcht.) toelating (mit Ihrer -giin'stigung: met uw verlof, met uw welnemen); -gur'geln, w. b.: (pop.) door het keelgat jagen; -gü'ten (-gü'tigen), w. b.: 1) beter maken, in goede hoedanigheid doen winnen, 2) vergoeden; -gü'ti-gung (-gü'tung), vr.: 1) betermaking, 2) vergoeding. verlhaa'ren, w. o. h.: verharen; -hack', m. (-es, -s; mrv. -e): (mil.) verhak-kmg; -hack en, w. b.: 1) kleinhakken, fijnhakken, 2) aan stukken hakken, |
3) (vest.) eene verhakking maken ter versperring van, 4) (paarden en honden:) kortstaarten; -ha'dern, w. b.: verproce-deeren; -haft', m. (-es, -s): 1) hechtenis, 2) lijfsdwang (in -haft nehmen: in hechtenis nemen; den -haft aufheben: het arrest opheffen; I -haft'befehl, m.: rechterlijk bevelschrift tot inhechtenisneming; -haft'brief, m.: 1. hist.: geheim bevel tot inhechtenisneming, 2. Zie -liaftbefelil; -haft'nehmung, vr.; inhechtenisneming, arrestatie); -haften, w. b.: 1) in hechtenis nemen, 2) verpanden (Einem mit etwas -haf tet sein: jegens iem. iets schuldig of tot iets verbonden zijn; mit Pfandschaf-ten -haftet sein: met hypotheek bezwaard zijn); -haftung, vr.: 1) inhechtenisneming, arrestatie, 2) kusting, hypotheek;-ha'geln, w. b.: door hagelslag vernielen (w. o. s.: door hagelslag vernield worden); -ha'gen, w. b.: omheinen, omtuinen; -ha'keln? w.b.: vasthaken; -halftern (sich), w. w.: in het halster4;ouw verward geraken; -hallen, w. o. s.: (van tonen en klanken:) van lieverlede wegsterven, zwakker en zwakker worden, (fig.) van lieverlede afnemen; -hal'ten, w. b. onr : (pis:) 9phouden, (adem, het lachen, drift, enz.:) inhouden, (toevertrouwd goed:) wederrechtelijk in bezit houden, (iemands mond:) dichthouden met de hand, (iets aan iemand:) onthouden, (iets voor iemand:) verbergen, verhelen, (rs., de teugels:) vieren, los laten hangen [als bv. n.: mit -hal'tenem Zügel: met losse teugels; -hal'tene Winde: opgehoudene winden; 1 als z. n. o. (-s): 1) gedrag; 2) das -hal'ten des Urins oder der quot;Winde: het ophouden van de pis of van de winden; 1 sich -hal'ten, w. w. onr.: 1) zich gedragen; sich ruhig -hal'ten: zich rustig houden, zich rustig gedragen; 2) zich ophouden; sich irgendwo-harten: zich ergens ophouden; 3) gesteld zijn; die Sache -halt sich so: de zaak is zoo gesteld; wenn die Sache sich so -halt: als het zóó met de zaak gesteld is; es -halt sich mit dem Yergnügen wie mit ...; het is met het vermaak gesteld als met ...; 4) sich -hal'ten zu: staan tot (d. i. in dezelfde evenredigheid staan tot); zwei verhalt sich zu fünf wie vier zu zehn: 2 staat tot 5 gelijk 4 tert 10; die Höhe verhalt sich zur Breite wie .zwei zu eins : de hoogte staat tot de breedte gelijk 2 tot 1 (NB. „verhoudt zichquot; is geen Hollandsch)]; -halt'niss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv. -se]): 1) betrekking (in keinem -halt'niss mit Einem stehen: in geene betrekking met iemand staan; ein strafliches -halt'niss unterhal'ten mit: eene ongeoorloofde betrekking onder hou den met), 2) evenredigheid (nach -halt'niss: naar evenredigheid, nach -halt'niss j2]: naar gelang jvanl; 3) -halt'nisse o. mrv,: omstandigheden; -halt'niss, in Sam. (-antheil [t], m.: geëven-redigd aandeel; -anzeiger, m.; rek.; machts-aanwijzer, exponent; -los, bv. n.: onevenredig, bw.: zonder evenredigheid ; -massig, bv. n.: evenredig, geëyenredigd, bw.; naar evenredigheid; -massigkeit, vr. : evenredigheid, geëvenredigdheid; -regel, vr.: rek.: regel van drieën; -stufe, vr.: graad van evenredigheid; -theil It], m.: Zie -antheil; -widrig, bv. n.: Zie -los: -wort, o.: tik: 1. voorzetsel, 2. bijwoord; •zahl, vr.: rek.: logarithme;. -zirkel, m.: sector); -hal'tung, vr.: 1) Zie z. n. o. -halten; 2) Zie -liiiltniss (NB. „ver- |
VERHALT CJNGSART.
895
VERHÖHNUJS'G.
|
houdingrquot; is green Hollandsch); -hal'tungs, in Sam. (-art, vr.; gedragslijn; -befehl, m.: voorschrift waarnaar zich te gedragen; -regel, m.: leefregel). verllian'delbar, bv. n.; verhandelbaar; -handeln, w. b.: 1) verhandelen, verkoopen, omzetten, 2) onderhandelen over, (fig.) spreken over, bespreken; -hand'ler, m. (-s; mrv. -): 1) onderhandelaar, 2) (van wissels:) endossant; -hand -lung, vr.: 1) onderhandeling (-en anknüp-fen: onderhandelingen aanknoopen), 2) verhandeling (proces-verbaal, d. i. schriftelijk verslag van het verhandelde in eene vergadering), 3) verhandeling, verkoop, omzet; -hangen, w. b.; 1) behangen (d. i. bedekken door iets er voor of er overheen te hangen, 2) niet goed hangen, verkeerd hangen, 3) dem Pferde den Zügel -hang'en: aan een paard den vrijen teugel geven (mit -hang'tem Zügel: met lossen teugel, spoorslags, in galop), 4) beschikken, beslissen, verordenen (das Schicksal hat es so -hangt: het Noodlot heeft het zoo beschikt; die Todesstrafe über Einen -hangen: rcht.: iemand ter dood veroordeelen); -hang'niss [nis], o.: 1) lot, 2) noodlot, 3) in Sam. (-glaube, m.: geloof aan een onvermijdelijk noodlot; -glaubige, m.: geloof hechter aan een onvermijdelijk noodlot, fatalist; -lehre, vr.: leer van een onvermijdelijk noodlot, fatalismus; -voll, bv. n.: noodlottig, -fataal); -har'men, w. b.: in hartzeer doorbrengen, verkniezen: -harmt', bv. n.: treurig, droefgeestig; -har'ren, w, b.: blijven afwachten (w. o. s. en h.: volharden; ich habe die Ehre zu -har'ren: brf.: ik heb de eer te verblijven, d. i. te zijn; -har'ren, als z. n. o.: volharding); -harr'lich, bv. n.: Zie beharrlich; -har'schen, w. o. s.: verharden, opstijven, (van wonden:) dichtgaan, eene korst krijgen; -har'ten, w. b.: verharden, (gnk.) hardlijvig maken (w. o. s. en sieh -har'ten, w. w.: verharden, hard worden; -har'zen, w, b.: met hars bestrijken, met hars opvullen; -has'peln, w. b.: 1) (fam.) verhaspelen, 2) Zie -haspen (sich -has'peln, w. w.: fam.: in de war geraken, zich vastpraten, de kluts kwijtraken); -has'pen, w. b.: vasthaken, (deuren:) van de hengsels voorzien; -hass'lichen, w. b.: leelijk maken, misvormen; -hasst', bv. n.: gehaat (sich bei Einem -hasst machen: zich bij iemand gehaat maken; auf eine -hasste Art: op eene hatelijke manier);-hasst'heit, vr.: hatelijkheid; -hat'scheln, w. b.: vertroetelen; -hau', m. (-es, -s; mrv. -e): (mil.) verhakking; -hau'ben, w. b.: (aan eenen valk:) de kap opzetten, (bwk.) onder de kap brengen ; -nau'chen, w. b.; uitademen (das Leben -hau'chen: den geest geven, den laatsten adem uitblazen); -hau'en, w. b.: l)klein-hakken,fijnhakken, 2) aan stukken hakken, 8) afhouwen, afkappen, korter maken, 'tnb.) snoeien, aftoppen, 4) (tim.) behouwen, behakken, 5) (mil.) eene verhakking maken op, (fig.) den weg versperren (sich -hau'en. w. w.: verkeerd hakken, srm.: een verkeerden stoot doen, ook: met de sabel misslaan, ng, fam.: een bok schieten); -hau'erer, IH-(-s; mrv. -): (kpv.) verhuurder (van een schip); -hau'ern, w. b.: (een*schip:) verhuren; -hau'sen. w. b.: (pop.) verspillen, vermorsen, doorbrengen; -hau'ten (-hau'-ten), w. b.: (een schip:) koperen, met eene koperhuid bekleeden (sich -hau'ten, w. w.: vervellen); -hau'ung, vr.: (mil.) verhakking. |
verlhe'ben, w. b. onr.: verkeerd optillen, (in het kaartspel:) verkeerd afnemen, (bij boekbinders:) de bladen verkeerd leggen (sich -he'ben, w. w. onr.: zich vertillen); -hee'ren, w. b.: verwoesten (mit Feuer und Schwert -hee'ren: te vuur en te zwaard verwoesten); -hee'rer, m. (-s; mrv. -): verwoester; -hee'rung, vr.: verwoesting (-hee'rungskrieg, m.: vernie-lings-oorlog, verdelgings-oorlog); -heften, w. b.: (boeken:) innaaien, (ook:) verkeerd innaaien, (garen, enz.:) bij het innaaien gebruiken ; -he'gen, w. b.: Zie -hagen ; -heh'len, w. b.: (de waarheid:) verhelen, (gestolen goed;) helen; -heh'ler, m. (-s; mrv. -): 1) verheler, 2) heler (van gestolen goed); -hei'len, w. o. s. en w. b.: heelen; -heim'lichen, w. b.: verbergen (Zie ook -liehlen); -hei'rathen [t], w. b.: uithuwelijken, laten trouwen (-hei'rathet [tl sein: gehuwd zijn, getrouwd zijn; I sich -hei'rathen [tl,w. w.: trouwen; sich wieder -hei'rathen [t]: hertrouwen; sich unter einander -hei'rathen (t): in de familie trouwen); -hei'rathung [tl, vr.: (het) trouwen, (fig,) huwelijk; -heis'sen, w. b. onr.: beloven, toezeggen (-heis'sen macht Schuld: spr.: belofte maakt schuld); -heis'ser, m. (-s; mrv. -): belover; -heis'-sung, vr.: belofte, toezegging: -heiz'en, w. b.: 1) verstoken, aan brandstof verbruiken of besteden, 2) niet goed verwarmen: -hel'fen, w. b, onr. 13]: helpen (Einem -hel'ten zu; iemand helpen aan, iemand behulpzaam zijn om te); -hel'fung, vr.: hulp, (fig.) bezorging, verschaffing: -hen'-kert, bv.n.: (fam.) verduiveld; -herr'lichen, w. b.: verheerlijken; -herr'licher, m. (-s; mrv. -): verheerlijker; -het'zen, w. b.: opjagen, achterna zetten, (fig.) aandrijven, aansporen (Einen gegen Einen -het'zen: iemand tegen iemand opzetten of ophitsen); -het'zer, m.: opjager, (fig.) aanhitser; -heu'ern, w. b. (enz.): Zie -hauern (enz.); -heu'tigen, w. b.; moderniseeren, heden-daagsch maken; -hex'en, w. b.: beheksen, betooveren; -hin'derer, m. (-s; mrv. -): verhinderaar, beletter; -hin'derlich, bv.n.: te verhinderen, te beletten; -hin'dern, w. b.: (iets:) verhinderen, beletten (Einen au etwas -hin'dern: iem. in iets verhinderen, iets aan iemand beletten); -hin'derniss [nis], o.: Zie Hinderniss; -hin'derung, vr.: verhindering (-hin'derung haben: verhinderd zijn); -hit'zen, w. b.; verhitten (sich -hit'zen, w. w.: zich verhitten); -ho'beln, w. b.: I) verschaven, 2) met de schaaf bederven; -hoch'deutschen, w. b.: 1) Hoogduitsch maken, 2) in het Hoog-duitsch vertalen; -hof'fen, w. o. h.: hopen, verwachten, (jag., van het wild;) schuw zijn (w. b.; met hopen doorbrengen; I z. n. o.: hoop, verwachting; wider alles -hof'fen: tegen alle verwachting); -hof-fentlich, bw.; zooals te hopen is; -hoh'len, bv. n.; verholen, bedekt, heimelijk; -höh-nen, w. b.; 1) hoonen, beleedigen, 2) voor den gek houden, uitlachen, den draak steken met; -höh'nung, vr.; 1) beleediging. |
VERKEHREN.
VERHÖKEN.
896
|
2) bespotting, voor den gek houding; -hö'ken (-hökern), w. b.: (tam.) in het klein verkoopen, (inz.) uitventen; -ho'len, w. b.: (zeew.) sleepen, (ook:) op sleeptouw nemen; -hol'zen, w. o. s.; (boomgewas:) in het hout schieten, vele takken krijgen, (fig.) houtachtig worden; -hor', o. (-es, -s; mrv. -e): verhoor (ins -hor nehmen: in het verhoor nemen; ein -hör mit Einem an-stellen: iemand in het verhoor nemen ; 1 -hör'richter, m.: rechter van instructie; -hörs'protokoll, o,: proces-verbaal van het verhoor); -hor'chen, w. b.: verkeerd hooien -ho ren, w. b.: 1) ondervragen, in het verhoor nemen (-hort werden: ondervraagd worden, een verhoor ondergaan), 2) (jag.) luisteren naar het geschreeuw (van het veldhoen, d. i. van den patrijs), 3) verkeerd hooren, niet goed hooren (sich -hö'ren, w. w.: verkeerd hooren, niet goed hooren); -hö'rer, m. (-s; mrv. -): in het verhoor nemer; -hö'rung, vr.: Zie -liöi*; -hu'deln, w. b.; (fam.) ophakken, slordig maken, afroffelen, ophameren; -hülf'licn, bv. n.: behulpzaam; -hüll'bar, bv. n.: (fam.) in te moffelen, (fig.) te omhullen; -hül'len. w. b.: (fam.) inmoffelen, (fig.) omhullen; -hun'dertfachen (-hun'dertfaltigen), w. b.: verhonderdvoudigen; -hung'ern, w. o. s.: 1) verhongeren, honger lijden, 2) van honger omkomen t-hun'gern lassen: 1. honger laten lijden, 2. van honger laten omkomen); -hung'ert, bv. n.: uitgehongerd (-hung'ert aussehen ; er uitgehongerd uitzien); -hun'-zen, w. b.: 1) mismaken, misvormen, 2) Zie -hudeln ; -hü'ten, w. b.: 1) verhoeden (Gott-hü'te es: God verhoede het!), 2) niet goed passen op (het grazende vee), achteloos hoeden; -hü'tung, vr.: verhoeding, voorkoming, afwending; -hü'tungs. in Sam. (-massregeln, vr. mrv.: maatregelen van voorzorg; -mittel, o.: voorbehoedmiddel). verliii'iiig:eii, w. b.: ten nauwste vereenigen; -in sein, w. b.: isoleeren; -in'se-lung, vr.: 1) isoleering, 2) isolement; -in-teressi'ren Isiel, w. b.: interest betalen voor, den interest betalen van (sich -in-teressi'rcn: interest geven, rente afwerpen); -ir'ren, w. o. s. (en: sich -ir'ren, w. w.): verdoold loopen, verdwalen, van den rechten weg afdwalen, (fig.) ronddolen, rondzwerven, (jag.) zich van het spoor laten afbrengen, zich laten verschalken; -ir'rung, vr.: verdwaling, (fig.) afdwaling, (ook:) ronddoling; -jagen, w. b.: wegjagen; -jahr'bar, bv. n.: (rcht.) verjaarbaar; -jahrbarkeit, v.: (rcht.) verjaarbaarheid; -jah'ren, w. o, s.: verouderen, overjarig worden, uit de nrt)de geraken, (rcht.) verjaren; -jahrt', bv. n.: verouderd, overjarig, uit de mode geraakt, (rcht.) verjaard;-jahr'lich, bv. n.: Zie -Jiihrbar; -jah'rung, vr.: veroudering, overjarigheid, (rcht.) verjaring (die -jah'rung geltend machcn oder vorschützen oder einwenden: zich op de verjaring beroepen); -jah'rungs, in Sam. (-gesetz, o.: wet op de verjaring; -recht, o.: verjaringsrecht); -jam'mern, w. b.: met jammeren en weeklagen doorbrengen; -jauch'zen (-ju'beln), w. b.: midden in de pret doorbrengen, (gem.) ver-zwijnen; -jüng'en, w. b.: jonger maken, verjongen, (bwk,) geleidelijkdunner maken, (wsk.) herleiden op kleinere schaal. |
verlka'beln, w. b.: in kavelingen splitsen, verkavelen; -kal'ben, w. b.: ontijdig kalven, het kalf afzetten vóór den tijd; -kal'bern, w. b.: verdartelen, met hekkenspringen doorbrengen; -kalk', In Sam. (-kalk'bar, bv. n.: verkalkbaar; -kalk'tiegel, m.: calcineer-oven); -kal'ken, w. b.: verkalken, calcineeren (sich -kalken, w. w.: verkalken); -kal'ten, w. o. s,: koud worden, bekoelen; -kal'ten, w. b.: laten bekoelen (sich -kal'ten, w. w.: eene koude vatten); -kal'tung, vr.: (het) vatten van koude; -kamp'fen, w. b.: vervechten (sich -kamp'fen, w. w.: te veel vechten); -kannt', bv. n.: miskend; -kap'pen, w. b.: 1 en 2) Zie -hauben, 3) (fig.) inmoffelen, vermommen (sich -kap'pen, w. w.: zich vermommen; ein -kapp'ter Schriftsteller: een schrijver onder een gefingeerden naam); -kap pung, vr.: (fig.) vermomming, (ook:) mom, masker; -kar'ren, w. b.: in eene kar vervoeren; -kar'ten, w. b.: (geld:) met kaartspelen verliezen, (tijd:) met kaartspelen doorbrengen; -kat'ten w. o. h.: (zeew.) de kat uitwerpen (den Anker -kat'ten, w. b.: het anker versterken); -kat'zeln, w. o. h.: (van katten:) ontijdig jongen; -kat'zen, w. o. h. en w. b.: Zie -katten : -kauf, m. (-es,-s; mrv.-kau'fe): 1) verkoop. 2) verkooping (gerichtlicher -kauf: verkooping op rechterlijk gezag; zum -kauf'e stehen: te koop staan ; I -kauf-lager, o.: goederen-voorraad in magazijn of winkel. Zie ook -Uaufs) ; -kau'fen, w. h.: verkoopen (sich -kau'fen, w. w.: 1. zich verkoopen, 2. een kwaden koop doen; sich an Einen -kau'fen: zich aan iemand verkoopen; an guter Waare -kauft man sich nicht: spr.: wie goed betaalt, krijgt ook goede waar voor zijn geld, aan goede waar is men nooit bekocht); -kau'fer, m. (-s; mrv.-): verkooper; -kau'ferin, vr. (mrv. -nen): verkoopster; -kauf'lich, bv. n.: verkoopbaar, (kph.) courant, (fig., van mensehen:) veil, voor geld verkrijgbaar (als bw.: voor geld; Einem etwas -kauf'lich überlassen: iets aan iemand verkoopen); -kauflichkeit, vr.: verkoopbaarheid, (van posten:) verkrijgbaarheid voor geld, (van menschen:) veilheid; -kaufs', in Samenstell. [-beding-ungen, vr. mrv.: verkoopsvoorwaarden; -buch, o.: verkoopboek, kladboek; -bude, vr.: kraam, tent, (inz.) kermiskraam; -preis, m.: verkoopprijs, winkelprijs; -rech'nung. vr : verkooprekening; -stand, m.: plaats op markt of kermis, (fig.) kraam, (ook) uitstalling; -ziel, o.: betaaltermijn waarop verkocht wordt of is; -zimmer, o.: verkoop-lokaal 1; -kau'fung, vr.: verkooping; -kau'peln, w. b.: verkwanselen. verike'geln. w. b.: verkegelen; -keh'len, w. b.: een rand (eene lust) maken om; -kehr', m. (-»): verkeer, (fig.) omgang, ook:) betrekking (-kehr* mit Einem haben: met iemand in betrekking staan; -kehr' von Gedanken: gedachten-wisseling; I -brett, o.: spl.: verkeerbord, triktrakbord; -spiel, o.: verkeer-spel, bak-spel, [hetl triktrakken; -yoll, bv. n.: met een druk verkeer, bedrijvig; Zie ook -kehrs); -keh'ren, w. o. h.: 1) (spl.) triktrakken, 2) verkeer hebben, in betrekking staan, 3) verkeeren (bij iemand aan huis), omgang hebben [w. b.: 1) omkeeren, |
VEKKEHREN.
897
VERKöTHEN.
|
b.v. het achterste voor, het binnenste buiten, ten onderste boven; 2) verdraaien, b.v. het recht, de hand, de oogen, enz.; fig:.: slecht maken, b.v. iemands hart, karakter, enz.; 3) wegrvegen met een bezem, schoonvegren, (tijd:) met vegen doorbrengren; 4) -kehren in: verkeeren in, veranderen in; Freude in Leid -keh'-ren: vreugde in droefheid verkeeren I sich -keh'ren, w. w.: veranderen; sich -keh'ren in: veranderen in); -kehrs', in Sam.(-frei-heit, vr.: handelsvrijheid; -mittel, o. inrv.: middelen van verkeer); -kehrt', bv. n. en bw.: verkeerd, omgekeerd (het achterste voor of het binnenste buiten of ten onderste boven), (fig.) verkeerd, slecht (die -kehr'te Welt: de verkeerde wereld; die -kehr'te Seite: de keerzijde, ook: de verkeerde kant; ein Schlag mit der -kehr'ten Hand: een slag met den rug van de hand; alles -kehrt verstehen, erzahlen, machen, anfangen, anziehen: alles verkeerd verstaan, vertellen, doen, aanvangen, aantrekken); -kehrt'heit, vr.: verkeerdheid: (fig.) slechtheid (-kehrt'schnabel, m.: vog., • kromsnavel); -keh'rung, vr.; omkeering (i. a. b.), (fig.) omver-werping, (tik.) omzetting, letter-verplaatsing; -keil en, w.b.: vast-wiggen, (bij letterzetters :) opkooien, (hik.) insluiten, (fig.) verkoopen; -kei'men, w. o. s.: in de kiem verstikken;-kenn'bar, bv. n.: 1) te miskennen, 2) onkenbaar; -ken'nen, w. b.: onr.: 1) miskennen, 2) verkeerd uitleggen; -ker'ben, w. b.: op den kerfstok aanteekenen, (pop.) opkalken, (fig.) verkerven; -ket'teln, w. b.: met kettinkjes verbinden; -keften, w. b.: aaneenschakelen; -ket'tung, vr.; aaneenschakeling, (fig.) schakel; -ket'zerer, m. (-s; mrv. -): verketteraar: -ket'zern, w. b.: verketteren; -kiel'en, w. o. s. (en: sich -kiel'en, w. w.): slagpennen krijgen; -kin'den, w. o. s.: kindsch worden (w. b.: kindsch maken); -kiften, w. b.: aanstrijken of opvullen met kleefdeeg of met stopverf of met cement; -kla'gen, w. b.: 1) aanklagen, 2) m rechten aanspreken; -kla'ger, m.: 3) aanklager, 2) eischer; -klag'te, m. en vr.: 1) beschuldigde, 2) (m.) verweer-der, (vr.) verweerderes; -kla'gung, 1) aanklacht, 2) gerechtelijke vervolging;-klam'-men, w. o. s.; verkleumen (-klammf sein: verkleumd zijn van de koude); -klam'-mern, w. b.: vastklampen, met klampen vastmaken, (tim.) zwaluwstaarten; -klaren, w. b. : 1) ophelderen, opklaren, 2) (theo.) verheerlijken, 3) (kpv.) eene verklaring opmaken van de averij • -kla'rung, vr.: (theo.) verheerlijking; -klafschen, w. b.: (iets:) verklappen, (iemand:) belasteren, bekladden, beschenden: -klau'seln (klau-seli ren [lie], w. b.: bedingen, rechtsgeldig maken; -kle'ben, w. b.: 1) plakken, vastplakken, beplakken, dicntplakken (mit rapier -kle'ben: met papier beplakken), f\ (klei-muren:) bepleisteren; -kleck'en (-klecKsen), w. b.: vermorsen;-kleib'en, ; -kleid'en, w. b.: (iets:) bekleeden, (iemand:) verkleeden, vermommen (sich -kleid'en, w. w.: zich verkleeden); -kleid'ung, vr.: 1) bekleeding, 2) verkleeding. vermomming; -klein'en, w. b.: verkleinen (ook fig.); -klein erer, m. (-s; -): verkleiner (ook fig.); -klein erlich, bv. n.: (fig.) verkleinend; -klein'ern, Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
w. b.: verkleinen (ook fig.); -klein'erung, yr.: verkleining (ook fig.); -klein'erungs, in Sam. (:glas, o.: verkleinglas; -silbe vr.: verkleinende lettergreep; -wort* o,: verkleinwoord); -kleis tern, w. b.:l) beplakken, 2) _ (stijfsel, enz.:) verplakken, 3) Einem die Augen -kleis'tern: (spr.) iemand een rad voor de oogen draaien; -klem'men, w. b.: beklemmen; -kleftern (sich), w. w,: zich over klim men (d. i. te lang of te hoog of te ver of te vermoeiend klimmen); -klick'er, m.: (zeew.) verklikker, windwijzertje; -klim'men (sich), w. w. onr.: Zie -klettern; -kling'en, w. o. s. onr.: (van klank:) ophouden gehoord te worden, zwijgen, (fig. fam.) in het vergeetboek geraken; -klin'ken, w. b.: (tech.) klinken; -klir'ren, w. o. s.: ophouden te kletteren; -klop'fen, w. b.: 1) aan stukken slaan, b.v. steenen, 2) (iemand:) afranselen, afrossen, 3) (onder studenten:) verjolen; -klüf'ten, w. b. : (jag.) in zijn hol drijven, b.v. den vos (sich -klüf'ten, w. w,: zich in zijn hol verschuilen). verlknalleii, w. o. s.: ontploffen -kne'beln, w. b.: 1) knevelen, oinden, 2) eenen bal in den mond stoppen aan; -knech'ten, w. b.: in slavernij brengen; -kneip'en, w. b.: 1) knijpen, 2) (onder studenten:) in de kroeg doorbrengen; -kne'ten, w. b.: kneden; -knick'en, w. o. s. (en: sich -knick'en, w. w.): knakken, een knak krijgen; -knie'en, w. b.: (tijd:) met knielen doorbrengen, (kleederen:) doorknielen, kapot knielen; -knis'tern, w. o. s.: (schk.) verknetteren, verknappe-ren; -kniftern, w. b.: verfrommelen, verkreukelen; -knoch'en, w. o. s. (en: sich -knoch'en, w. w.): in been veranderen; -knöch'ern, w. o. s. en w. w.: Zie -kno-chen; -knöp'fen, w. b.: 1) toeknoopen, dichtknoopen, vastknoopeu (met knoop en knoopsgat), 2) verkeerd knoopen; -kno -ten (-kno'tigen), w. b.: 1) vastknoopen, toeknoopen, 2) (tnb.) kappen, afsnijden; -knül'len, w. b.: Zie -knittern; -knüp-fen, w. b.: 1) vastknoopen (ook fi^.), 2) verbinden, 3) te stevig knoopen (sich -knüp'fen» w. w.: van wolven, enz.: paren); -knüpff, bv. n.: (gnkj aan de En-gelsche ziekte lijdend (-knüpft sein mit: verbonden zijn met, gepaard gaan met), -knüp'fung, vr.: knooping, vastknooping, (fig.) verbinding, (gnk.) Engelsche ziekte ; -knüp'fungswort, o.: (tik.) koppelwoord. verikoch'en, w. o. s.: verkoken; (van hartstochten:) .uitrazen, (ook:) bedaren (w. b.: laten verkoken); -koh'len, w. o. s.; verkolen (w. b.: laten verkolen; sich -koh'len, w. w.: verkolen); -kom'men, w. o. onr. s.: 1) omkomen (vor Gram -kom men: van verdriet omkomen), 2) voortko-komen, vooruitkomen, 3) tegenkomen, ontmoeten, (fig.) te gemoet komen, 4) mit Einem -kom'men: zich met iemand verstaan, met iemand overeenkomen; -komm -niss [nis], o.: overeenkomst: -kop'peln, w. b.: samenkoppelen; -kor'ben, w. b.: (honden:) muilkorven; -kor'ken, w. b.: kurken; -kor'nen (sich), w. w.: (pik.) in het zaad schieten; -kör'pern, w. b.: ver-lichamelijken, (fig.) verpersoonlijken; -ko'sen, w. b.: (fam.) verkeuvelen; -kos'ten, w. b.: opproeven; -kös'tigen, w. b.: den kost geven aan; -köthen [tl, e druk. 57 |
VERKRACHEN.
VERLASSEN,
898
|
w. b,: (hik.) weder in het lid zetten. verlkrach'en, w. o. s.: (van den donder, enz.:) ophouden zich te doen hoo-ren; -kral'len (sich), w. w-: met zijne klauwen in de klem geraken; -krat'zen, w. b*: (fam.) kapot kraoben, (een woord:) uitkrabben, uitschrappen; -kreid'en, w. b.: witten; -kriech'en, w. o. onr. s. (sich -kriech'en, w. w. onr.); 1) wegkruipen, 2) zich weghouden, zich schuil houden; sich vor Einem -kriech'en: fam.: voor iemand in zijne schulp kruipen, voor iem. bakzeil halen; -krieg'en, w. b.: (geld:) veroorlogen, aan oorlogskosten besteden, (tijd:) met oorlogvoeren doorbrengen; ■krit'zeln, w. b.: (fam.) vermorsen, verknoeien; -kröpft', bv. n.: kort eri dik; -kröp'fung. vr.: randversiering, lijstwerk; -krü'meln (-kru'men), w. b.: verkruimelen, verbrokkelen (sich -krü'meln, w. w.: fam.: stil uitknijpen, stil wegsluipen); -krum'-men, w. o. s.; krom worden; -krüm'men, w. b.: 1) krom buigen, 2) uit zijn verband, buigen (sich -krüm'men, w. w.: krom worden); -krüm'mern, w. b.: krommer maken; -krüm'peln, w. b.: verfrommelen; -krüp-peln, w. o. s.: kromgroeien, misvormd opgroeien (^w. b.: krom doen groeien, in zijnen groei belemmeren, fig.: verminken, ook: eene verkeerde richting geven, b.v. aan den geest). yerlkiUi'len, w. o. s,: verkoelen (sich -küh'len, w. w.: zich verkoelen); -küm-meln, w, b.: 1) (geld:) aan nesterijën uitgeven, 2) (goed;) verkwanselen; -küm-merer, m. (-s; mrv. -): bederver;-küm-mern, w. o. s.: kwijnen, verkwijnen, wegkwijnen (w. b.: 1. rcht.: beslag leggen op, 2. bederven, vergallen, b.v. pret); -küm'-merung, vr.: 1) beslag-legging, gerechtelijk beslag, 2) bederving, vergalling, b. v. van pret; -kün'den, w. b.: 1) verkondigen, verkonden, bekend maken (das Evangelium -kün'den: het Evangelie verkondigen), 2) aankondigen, voor zeg gen, voor s p e 1-len, 3) afkondigen, b.v. eene wet; -kün'-der, m. (-s; mrv. -): 1) verkondiger, 2) voorspeller, 3) afkondiger: -kün'digen, w. b.: Zie-kimden;-kün'diger, m. (-s; mrv. -): Zie-kimder;-kün'digung, vr.: 1) verkondiging, 2) voorspelling, 3) afkondiging (-kün'digung Maria: kkl.: Maria Boodschap); -kund'schaften, w. b.: Zie ansknndscliaften; -künst'eln, w. b.: (fam.) verknutselen, verhanselen, al te mooi willen maken en daardoor bederven of verknoeien (Wein -künst'eln: wijn ver-valschen): -künst'elung, vr.: 1) (fam.) ver-knutseling, verhanseling, 2) (van wijn, enz.:) vervalsching; -kup'fern, w. b.: (een schip:) koperen, (fig.) koperkleurig maken (eine -kup'ferte Nase: iron.: een roodenwijns-neus, een jeneverneus); -kup'peln, w. b.: (gem.) koppelen; -kup'pelung, vr.: koppelarij; -kur'zen, w. o. s.: korter worden; -kür'zen, w. b.: 1) verkorten (sein Leben -kür'zen: zijn leven verkorten), 2) korten (Einem den Lohn -kür'zen: iemand op zijn loon korten, aan iem. een gedeelte van zijn loon onthouden), 3) korten (sich die Zeit -kür'zen: den tijd korten; Einem die Zeit -kür'zen: iemand den tijd. helpen korten), 4) (tik.) samentrekken, b.v. twee lettergrepen tot één, (ook:) afkappen, apostrofeeren (sich -kür'zen. |
w. w.: korter worden); -kür'zungszeichen, o.: (tik.) afkappingsteeken, apostrofe. verlla'dien, w. b.: (iemand:) uitlachen, den draak steken met, (tijd, enz.:) verlachen, met lachen doorbrengen; -la'chung, vr.: uitlacherij, voor den gek houderij; -lack'en, w. b.: verlakken; -la'den, w. b. onr.: 1) (kpv.) verschepen, 2) laden, 3) verkeerd laden; -la'dung, vr.: 1) verscheping, 2) lading (-la'dungskos-ten, vr. mrv.: verschepingskosten, kosten van vervoer; -la'dungsscnein, m.: vrachtbrief, connossement). Verlag', m. (-es, -s): 1) boeken-uit-geverij, uitgave (van een boekwerk); ein Buch in - nehmen (den - eines Buches übernehmen): de uitgave (het in 't licht geven) van een boek op zich nemen; -von: uitgegeven door; dieses Buch kommt in seinem -e heraus: dit boek komt uit bij hem; er verkauft nur seinen -: hij verkoopt enkel de werken waarvan hij zelf uitgever is; 2) fonds (d. i. al de boekwerken, waarvan de uitgever het eigendomsrecht heeft). Ver lags', in Sam. I -artikel, m.: fondsartikel; -buch, o.: fonds-artikel; -buch-handel, m.: uitgeverij; -buchhandler. m.: boekhandelaar-uitgever; -buchhandlung, vr.: uitgevers-firma; -kosten, vr. mrv.: kosten van uitgaaf; -recht, o.: kopij-recht, kopie-recht. verllali'men, w. o. s.: verlammen, lam worden; -lah'men, w. b.: verlammen (ook fig.); -lam'men, w. o. h.: ontijdig lammeren; -lan'den, w, o. s.: in land veranderen (w. b.: droogleggen, droogmaken); -lang1-bar, bv.n.: te verlangen; -lang'en, w. o. h. en w. b.: verlangen; -lang'en nach: verlangen naar (w. onpers.: verlangend zijn; es -langt mich zu wissen: ik ben verlangend om te weten; I -, z. n. o. [-s]: verlangen, begeerte (-lang'enswerth (t), bv. n.: wenschenswaardig, wenschelijk; -lang'enswürdig, bv. n.: wenschenswaardig, wenschelijk); -lang'en (-lang'ern), w. b.: verlengen (ook fig.), (wissels:) prolongee-ren, (processen:) rekken, op de lange baan schuiven (sich -lang'ern, w. w.: langer worden); -lan§:'erung, vr,: verlenging (ook (van wissels:) prolongatie (-lange-rungsstück, o.: verlengstuk; -lang'erungs-zettel, ra.: kph.: geprolongeerde wissel; -lang'saraen, w. b.: vertragen; -lap'pen, w. b.: verlappen; -lap'pern, w. b.:l) morsen, storten, (fig.) verspillen, 2) opslobberen, opslurpen (sich -lap'pern, w. w.: verspild worden); -lar'men, w. b.: met razen en tieren (met rumoer maken, met lawaai schoppen) doorbrengen; -lar'ven, w. o. s.: (ins.) in eene pop veranderen [w. b.: maskeren, een masker voordoen, (fig.) vermommen; sich -lar'ven, w. w.: zich maskeren, een masker voordoen, fig.: zich vermommen]; -lar'vung, vr.: 1) maskering, (fig.) vermomming, 2) masker, (fig.) mom; -lass', m. (-es ; mrv. -e): 1) nalatenschap, 2) atstand van goederen, boedel-afstand, 3) overeenkomst, schikking; -las'sen, w. b. onr.: verlaten, (rcht.) nalaten (bij overlijden), (ook:) afstand doen van, overgeven, (fig.) achterlaten, b.v. eene boodschap, kennisgeving, enz., (ook:) aan zijn lot overlaten, (ook:) nalaten (d. i. niet doen, ongedaan laten), (dk.) begeven (seine |
VERLENKEN
VERLASSEN.
899
|
Kraft verlasst ihn: zijne kracht begeeft hem; i sich -las'sen auf, w. w. onr.: zich verlaten op, vertrouwen op, bouwen op, rekenen op); -las'sen, bv. n.: verlaten, (rcht.) onbeheerd; -las'senheit, vr.: verlatenheid, (rcht.) onbeheerde toestand, lt;theo.) afvalligheid; -las'senschaft, vr.: nalatenschap; -las'sensein, o.: Zie -las-«enheit; -las'ser, m. (-s; mrv. -): ver-later; -las'sig (-lass'lien), bv. n.: stellig, zeker; -lassigen, w. b.: 1) verzekeren, 2) overtuigen; -iass'thum (tl, o. (-s); nalatenschap ; -las'sung, vr.: 1) verlatirfg, 2) onbeheerd lating, 3) nalating, 4) afstanddoening; -las'tern, w. b.: belasteren, beschenden; -latein'en, w. b.: in het Latijn overzetten, 2) Latijnsch maken, latiniseeren; -latinisi'ren [ie], w. b.: Zie -lateinen; -lat'schen, w. b.: (schoenen of pantoffels:) neerhakken, het bovenleer van .... van achteren platloopen; -lai'ten. w. b.: belatten, van latten voorzien; -laub', m.: verlof, vergunning (mit -laub: met verlof, met permissie); -lau'ben, w. b.: 1) vergunnen, veroorloven, 2) met loof bedekken, met een bladerdos bedekken ; -lauf i m. (-es. -s): 1) weglooping, b.v. van water, (net) vallen, 2) verloop, verstrijking. (het) ten einde loopen (nach -lauf einiger Tage: na verloop van eenige dagen), 3) verloop, toedracht (den ganzen -lauf einer Sache erzahlen: het gansche verloop, d. i. de geheele toedracht, eener zaak vertellen); -lau'fen, w. o. onr. s.: (van tijd:) verloopen, verstrijken, ten einde loopen, (van water:) wegloopen, vallen, (van een biljartbal:) verloopen [w. b. onr.: Einem den We^r -laufen: 1) iemand den weg versperren, 2) lem. voorbij snellen, 3) (fig.) iemand vóór zijn, iemand voor-komen; I sich -lau'fen, w. w. onr.: (van water:) wegloopen, vallen, ebben, (van troepen:) verloopen, niet onder het vaandel blijven, niet langer willen dienen, (van iemand:) verdwalen, verdoold loopen (ich werde mich nicht weit -lau'fen: ik zal niet verder afdwalen, ik zal mij niet ver verwijderen), (fig.) zich verloopen, een verkeerden weg opgaan, (van kleuren:) in elkander loopen, (van een biljartbal:) verloopen; -lau'ien, bv. n.: 1) verloopen (ein -lau'fener Kerl: een verloopen kerel; ein -laufener Mensch: eene gemeene slet), 2) weggeloopen, (rcht.) onbeheerd (ein -lau'-fenesStück Vieh: een onbeheerd stuk vee)]; -lau'fer, m. (-s; mrv. -): (in 't biljartspel:) 1) verlooper (speler, wiens bal verloopt), 2) verloopbal; -laug'nen, w. b.: Zie -leugnen ; -laum'den, w. b.: Zie -leum-tlen; -lau'sen, w. o. s.: (gem.) in de luizen vergaan; -lau'set, bv. n.: (gem.) luizig, door de luizen opgevreten, vol ongedierte; -laut', m.: gerucht (dem -laute nach: volgens het gerucht, zooals het praatje gaat); -laut'baren, w. b.: ruchtbaar maken, wereldkundig maken (w. o.: ruchtbaar worden, wereldkundig worden); -lau'ten, w. o. h.: uitlekken, ruchtbaar worden, bekend worden (w. onpers. h.: es -lau'tet: or wordt verteld, men vertelt, men zegt, het praatje gaat; sich -lau'ten lassen: zich laten verluiden, zich laten ontvallen, ruchtbaar maken, bekend maken; nichts von .... -lau'ten lassen: niets van .... laten uitlekken; sich nichts-lau'ten lassen: niets loslaten, zich geen woord laten ontvallen); -lau'ten, w. b.: (een onweder:) afwenden door het luiden van de klokken. |
verlle'ben, w. b.: doorleven, (zijn leven:) sliiten, doorbrengen (w. o. s.: 1. afgeleem worden, 2. sterven, den eeest geven); -rleben'digen, w. b.: verlevendigen (sich etwas -leben'digen, w. w.: zich iets levendig voorstellen, zich iets verbeelden); -lebt', bv. n.: 1) afgeleefd, 2) overleden, gestorven, dood; -lech'zen, w. o. s.: (voorwerpen:) van droogte lek worden, (personen:) van dorst versmachten (im Elende -lech'zen: in ellende verkwijnen); -leck'ern, w. b.: (geld:) aan lekkernijen verspillen, (fam.) versnoepen, (kinderen:) verlekkeren, met lekkernijén bederven, (fam.) snoep-ziek maken; -leck'ert, bv. n.: verlekkerd, (fam.) snoepziek; -le'dern, w. b.: met leder bekleeden; -lef'zen, w. b.: (orgelpijpen:) van lippen voorzien; -leg'bar, bv. n.: l)te verleggen, 2) (boekwerken:) geschikt om in het licht gegeven te worden; -le'gen, w. b.: 1) yerleggen, verplaatsen, (fig.) verleggen, op eene verkeerde plaats leggen, zoo leggen dat het niet te vinden is, (ook:) niet goed leggen, (feestdagen:) verleggen (- auf: op), laten verspringen, 2) verschuiven, uitstellen, 3) (boekwerken:) uitgeven, in net licht geven, 4) Grela -le'gen: geld schieten, geld yoorscnieten; Einen -le'gen mit: iemand voorzien van, 5) den Weg -le'gen: den weg onveilig maken; Einem den quot;Weg -le'gen: iemand den weg versperren [-le'gen, bv. n.i verlegen (1. in verlegenheid, 2. door te lang liggen beschadigd of bedorven); mit seiner Person -le'gen sein: met ziinen persoon verlegen zijn, zich niet als beschaafd mensch weten te gedragen; ich bin darum nicht -le'gen: ik ben er niet over in verlegenheid, ik maak er mij niet ongerust over]; -le'genheit. vr.: verlegenheid (die ausserste -le'genheit: de grootste verlegenheid; in -le'genheit setzen: in verlegenheid brengen); -le'ger, m. (-s; mrv. -): uitgever (in net licht gever van boeken); -len'nen, w. b.: te leen geven, uitleenen, (fig.) verleenen, (hist.) beleenen met, in leen geven aan. verlleib'dinpen, w. b.: eene lijfrente geven aan; -leid'en, w. b.: tegenmaken (Einem etwas -leid'en: maken dat iets aan iemand tegenstaat; das Landleben war ihm -leid'et: het buitenleven stond hem tegen, hij had genoeg van het buitenleven); -lei'ern, w. b.: (fam.) verbeuzelen; -leih', in Sam. (-lein'recht, o.: recht van benoeming, kkl.: recht van collatie); -leih'en, w. b. onr.: verleenen, (fig.) vergunnen {es ist mir nicht ver-lien'en: het is my niet vergiind; Einem ein gutes Wort -leih'en bei Einem: bij iemand een goed woord voor iemand doen); -leih'er, m. (-s; mrv. -): 1) verlee-ner, 2) leencr (te leen gever); -lei'men, w. b.: lijmen; -leis'ten, w. b.: van eene randlijst voorzien; -leit'en, w. b,: verleiden, (rig.) omkoopen; -leit'er, m. (-s; mrv, -): verleider, (fig.) omkooper; -leit'erin, vr. (mrv. -nen): verleidster, (fig.) omkoopster; -leit'lich, bv. n.: voor verleiding (fig.: voor omkooping) vatbaar; -len'ken, w. b.: 1) verkeerd sturen, eene verkeerde rich- |
VERLERNEN.
900
|
ting geven aan, 2) ontwijken; -ler'nen, w. b.: verleeren, afieeren, (fig.) vergeten; -les', m.: (mil.) appèl, aflezing van de naamrol; -le'sen, w. b. onr.: oplezen, hardop lezen, (een wets-ontwerp:) lezen (d. i. in behandeling nemen), (mil.) aflezen (de naamrol), (fig.) uitzoeken, sorteeren (sich -le'sen, w. w. onr.; verkeerd lezen, mislezen); -le'ser, m. (-s; mrv. -): 1) voorlezer, hardop-lezer, 2) oplezer, 3) aflezer, 4) uitzoeker, sorteerder; -le'senn, vr.(mrv. -nen): voorlezeres, (fig.) uitzoekster, sor-teerster; -letz'bar, bv. n.: kwetsbaar (ook fig.); -letz'barkeit, vr.: kwetsbaarheid (ook fig.); -let'zen, w. b.: kwetsen (ook fig.), krenken, (wetten, enz.:) schenden; -let'zer, m. (-s; mrv. -): 1) kwetser (ook fig.), kren-ker, 2) schender; -letz'lich, bv. n.: Zie -letzbar; -leug'nen, w. b.: verloochenen, (spl.) verzaken (sich selbst -leug'nen, w. w.: zich zeiven verloochenen; sich -leug'nen lassen: laten zeggen dat men niet tehuis is; -leum'den, w. b.: belasteren, beschenden; -leum'der, m. (-s; mrv. -): lasteraar, lastertong, schendtong; -leum -derin, vr. (mrv. -nen): lasteraarster,lastertong, schendtong; -leum'derisch, bv. n.: 1) lasterlijk, 2) belasterend, beschendend; -leum'dung, vr.: laster (giftige -leum-dungen, mrv.: vuige laster, enk.); -lici-ti'ren [tie], w. b.: veilen, bij opbod verkoopen; -lieb', bw.: (pop.) Zie für-lieb; -lieb'eln, w. b.: met minnekoozen (met vrijen) doorbrengen; -lieb'en (sich), w. w.: verliefd worden, verlieven (- in: op); -liebt', bv. n.: verliefd (narrisch -liebt in: verzot op; sterblich-liebtin: smoorlijk verliefd op); ein -lieb'ter, m.: een verliefde; -liebt'heit, vr.: verliefdheid; -lied'-erlichen, w. b.: in liederlijkheid, doorbrengen, (pop.) verzwijnen; -lieg'en, w. b. onr.: ongebruikt voorbij laten gaan, b. v. den goeden wind, de gunstige gelegenheid, enz. (w. o. onr. s-, en: sich -lieg'en, w. w. onr.: verlegen worden, door te lang lig-«ren bederven of onbruikbaar worden, fig. * tam.: lui en vadzig worden; -lier', in Sam. (-lier'sjnel, o.: spel of koop of zaak waarbji verloren wordt); -lier'bar, bv. n.: verliesnaar; -lier'barkeit, vr.: verliesbaarheid ; -lier'en, w. b. onr. (-lor'; -lo'ren): verliezen (den Kopf -lier'en, fig.: zijn verstand verliezen, zijn hoofd voelen omloo-pen; sich -lier'en, w. w. onr.: 1. verloren gaan, te loor gaan, 2. verdwalen, verdoold loopen, 3. van kleuren; verschieten, ver-bleeken, 4. van levende wezens: verdwijnen, 5. sich allmalig -lier'en: van pijnen: langzamerhand overgaan, 6. sich aus dem Gedachtnisse -lier'en: uit het geheugen gaan; sich aus dem Gesichie -lier'en: zich aan het gezicht [van anderen] onttrekken; sich aus der Gesellschaft -lier'en: zich stilletjes uit het gezelschap verwijderen, 7. sich -lier'en in: van lieverlede overgaan in, 8. sich im Nachdenken -Ijer'en: zich in gepeins verdiepen); -lier'er, m. (-s; mrv. verliezer; -lies', o. (-es; mrv. -e): kerkerhol, (fig.) kerker; -liess': Zie verlassen (als z. n. o.: Zie -lies); -lisch', en -lischt': Zie -löscheii. verllo'ben, w. b.: 1) verloveu, 2) in ondertrouw opnemen (sich -lo'ben, w. w.: 1) zich verloven, verkeering aangaan om later te trouwen, 2) aanteekenen ten |
ondertrouw); -löb'niss, o. (-es; mrv. -egt; 1) verloving, 2) aanteekening ten ondertrouw); -lob'te, m. (-n: mrv. -n): 1) verloofde, 2) bruidegom (als z. n. vr.: 1. verloofde, 2. bruid); -lo'bung, vr.: Zie -löb-niss; -loch'en, w. b.: 1) een gat (of: gaten) maken in, 2) in een gat stoppen; -loch'steinen, w. b.: de grenssteenen plaatsen op; -lock'en, w. b.: verlokken, verleiden; -lock'er, m. (-s; mrv. -) verlokker, verleider; -lock'enn, vr. mrv. -nen): verlokster, verleidster; -lock'ern, w. b.: (akk.) loswoelen, omwoelen, (fig. fam.) verkruimelen, verknikkeren, verspillen; -lo'dern, w. o. s.: 1) verbranden, door de vlam(men) verteerd worden, 2) uitbranden, ophouden te vlammen; -lo'gen, bv. n.: leugenachtig; -lo'genheit, vr.: leugenachtigheid ; -loh'nen, loonen [es -lohnt die Mime nicht (fam.: es -lohnt sich nicht der Mühe): het loont de moeite niet, het is de moeite niet waard]; -loo'sen l-lo'sen], w. b.: 1) verloten, 2) in kavelingen splitsen; -lo'ren, v. dw.: verloren (mit -lorenen Stichen anschlagen: kim.: met losse steken ineenrijgen; -lo'ren zeichnen: ten ruwste teekenen; -lor'ne Eier: kkk.: gekookte eieren; -lor'ne Schildwache: mil.: verloren post); -lo'renheit, vr.: verloren toestand, nopelooze toestand: -lösch'bar, bv. n.: 1) uit te dooven, te blusschen, 2) uit te wisschen, onleesbaar te maken; -losch'en, w. b.: 1) uitdooven, uitblusschen, 2) uitwis-schen, onleesbaar maken (w. o. s. onr.: 1. uitdooven, uitgebluscht worden, 2. uit-gewischt worden, onleesbaar worden, lt;3. fig.: uitsterven); -losch'en, bv. n.: 1) uitgedoofd, uitgebluscht (-losch'ene Kohlen : doove kolen), 2) (van opschriften:) onleesbaar geworden, 3) (fig.) uitgestorven; -lösch'lich, bv. n.: Zie -lösclibar;-lo'sen, w. b.: Zie -loosen; -lö'then [t], w. b.: soldeeren; -lö'thung [t], vr.: soldeersel; -ludern, w. b.: Zie -liederliclien; -lumpt', bv. n.: haveloos; -lup'pen, w. b.: vergeven (vergiftigen); -lust', m. (-es, -s; mrv. -e): verlies (bei -lust [2]: op verbeurte [van]; I -lust'rechnung,vr.: verliesrekening): -lüs'tern, w. b.: begeerig maken, belust maken; -lus'tig, bv. n. en bw. [2]: vervallen van, verstoken van (einer Sache -lus'tig gehen: iets komen te verliezen; sich einer Saehe -lus'tig machen: iets komen te verbeuren; sich des Adels -lus'tig machen: zijnen adeldom verbeuren; Einen einer Sache -lus'tig erkla'ren: iemand van iets vervallen verklaren); -luti'ren [tie], w. b.: met kleefdeeg bestrijken. verlmaeh'en, w. b.: dichtmaken, toemaken, 2) Einem etwas in seinem Testa-mente -mach'en: in zijn testament iets aan iemand vermaken, iets aan iemand lega-teeren; -mach'er, m. (-s; mrv.-): testateur; -macht'niss, o. m. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv. -se]): 1) testament, uiterste wil, 2) legaat (-macht'nissnahme, vr.: aanvaarding van een legaat; -macht'nissnehmer, m.: legataris); -mahl'bar, bv. n.: huwbaar; -mah'len, w. b.: (graan :)'vermalen ; -mah -len, w. b.: 1) trouwen, in den echt verbin-2) laten trouwen, uithuwelijken (sich -mah'len, w. w.: trouwen, in den echt treden); -mah'lung, vr.: huwelijk (die -mah'lung vollziehen: het huwelijk yol- |
VERMUTHUNGSGrR UND.
VERMaHLUNGS.
901
|
trekken); -mah'lungs, in Sam. (-feier, vr.: huwelijksplechtigheid; -fest, o.: bruiloft; -tag, m.: trouwdag); -man'ner, m. (-s; mrv. -): vermaner; -mah'nung,vr.: vermaning:; -ma'keln, w. b.: vlekken; -ma'keln, w. b.: als makelaar verkoopen, als tus-schenpersoon verhandelen; -maledei'en, w. b.: (pop.) verwenschen, vervloeken; -ma'len, w. b.: (verf, tijd, enz.:) verschilderen, (een schilderstuk:) verknoeien; -man'nigfaltigen, w.b.: 1) verveelvoudigen, 2) verscheidenheid (afwisseling) brengen in; -man'teln, w. b.: bemantelen; -marken, w. b.: de grenzen afbakenen van; -mar'kung, vr.: afbakening van de grenzen; -mas'ken, w. b.: maskeren, vermommen; -mas'ten, w. b.: vetmesten; -mau'ern, w. b.: 1) vermetselen (voor metselwerk verbruiken; aan metselwerk besteden), 2) dichtmetselen, toemetselen; -mauth'bar |t], bv- n.: accijnsplichtig, belastbaar; -mauth'en [t], w. b.: den accijns betalen van. verlinehr'bar, bv. n.: voor vermeerdering vatbaar; -mehr'barkeit, vr.: vatbaarheid voor vermeerdering; -meh'ren, w. b.: vermeerderen (sich -meh'ren, w. b.: 1. vermeerderen, toenemen, 2. zich vermenigvuldigen); -meh'rer m. (-s; mrv. -): vermeerderaar (-meh'rer des Reichs: ver-grooter van het rijk); -meh'rung, vr.: 1) vermeerdering, 2) vermenigvuldiging (-meh'rungstrieb, m.: geslachtsdrift; -meh'rungszahl, vr.: rek.: factor, factoor); -meid'bar, bv. n.: te vermijden; -meid'en, w. b. onr.: mijden, vermijden; -meid'lich, bv. n.: Zie bv. n. -meidbar; -meid'ung, vr.: vermijding (bei -meid'ung von: op straffe van); -mei'ern, w. b.: verpachten, in pacht geven; -mein'en, w. o. h.: ver-meenen; -meint' (-meint'lich), bv. n.: vermeend; -meis'seln, w. b,: (bhk.) verknoeien; -mel'den, w. b.: melden, berichten, mede-deelen, kennis geven van (-mel den Sic ihr meinen Gruss: doe haar de groetenis van mij, maak haar mijn compliment); -meng'en, w. b.: vermengen (in eine Sache mit -mengt' sein: mede in eene zaak betrokken zijn); -meng'lich, bv. n.: te vermengen; -mengt', bv. n.: gemengd; -mengt'heit, vr.: gemengdheid; -men'schen, w. o. s.: mensch worden (w. b.: mensch maken); -mensch'lichen, w. b.: 1) als mensch voorstellen, 2) mensch maken; -mensch'ung, vr.: (theo.) menschwording; -merk', m. (-es,-s; mrv.-n): opmerking; -mer'ken, w. b.: 1) merken, oespeuren, 2) opmerken, 3) opteekenen, opschrijven, 4) opnemen, uitleggen (etwas übel -mer'ken: iets verkeerd opnemen, iets kwalijk nemen; etwas im Besten -mer'ken: iets oed opnemen); -mess',inSam,(-mess'bar, v. n.: meetbaar; -mess'buch, o.: register der gedane opmetingen); -mes'sen, w. b. onr.: meten, opmeten, uitmeten (sich -mes'sen, w. w. onr.: 1. verkeerd meten, abuis meten, 2. fig.: zich vermeten, zich aanmatigen, 3. sicn -mes'sen und -schwö-ren: fam.: hoog en duur zweren, zijne ziel en zaligheid vervloeken); -mes'sen, bv.n.: vermetel; -mes'senheit, vr.: vermetelheid; -mes'sentlich, bw.: vermetel; -mes'ser, m. (^s; mrv. -): meter, uitmeter, opmeter, (inz.) landmeter; -met'zen, w. o.: het maalloon betalen van. |
yerlmieth'en [tl, w. b.: verhuren (dies Haus ist zu -mieth'en: dit huis is te huur: sich -mieth'en, w. w.: zich verhuren); -mietn'er [t], m. (-s; mrv.-); verhuurder; -mieth'erin [tl, vr. (mrv. nen): verhuurster; -min'derer, (-s; mrv. -): verminderaar; -min'dern, w. b.: verminderen, (rek.) aftrekken (sich -min'dern, w. w.: minderen, verminderen, afnemen, minder worden); -min'derung, vr.: vermindering,(rek.) aftrekking (-min'derungswort, o.: tik.: verkleinwoord); -misch'en, w. b.: vermengen (sich -misch'en, w. w.: zich vermenden; sich fleischlich -misch'en: in vleeschelijke gemeenschap zijn; van dieren: paren); -mischt', bv. n.: gemengd (-misch'te Schriften: let.: mengelingen; -misch'teGedichte: mengeldichten); -misch'ung, vr.: vermenging (fleischliche-misch'ung: vleeschelijke gemeenschap; van dieren: paring; -misch'-ungsre'gel, vr,: rek.: kettingregel); -mis'-sen, w. b.: missen, het gemis van .... voelen; -mit'teln, w. b.: 1) bemiddelen, bewerken, tot stand brengen, 2) middelen, tot eene schikking brengen (sich -mit'teln, w, w.: als bemiddelaar optredenquot;); -mit'-telst, vz. [21 : door middel van, door tus-schenkomst van, door; -mit'telung, vr.: 1) bemiddeling, tusschenkomst, 2) schikking (-miftelungsversuch', m.: poging tot schikking, poging om eene schikking tot stand te brengen); -mitt'ler, m. -s; mrv. -): bemiddelaar, (theo.) Middelaar; -mitt-lerin, vr. (mrv. -nen): bemiddelaarster, bemiddelares. verlmö'beln, w. b.: (pop.) verkwanselen; -mo'deln, w, b.: verknoeien; -mo'dern, w. o. s.: 1) vermolmen, 2) verrotten; -mö'ge, vz. [2]: krachtens; -mö'-gen, w. b. onr. s.: vermogen (w. b. onr.: vermogen; Einen zu etwas -mö'gen: iem. tot iets brengen; I als z. n. o. [-s; mrv.-l: vermo -gen; ! -mögenlos, bv.n.: zonder vermogen, zonder fortuin); -mö'gend, bv.n.: vermogend (1. welgesteld, gegoed, 2. machtig); -mög'lich, bv. n.: Zie -mogend; -mög-lichkeit, vr.: 1) welgesteldheid gegoedheid, 2) macht, vermogen; -mö'gens. in Sam. [-bestand, m. (-betrag, m.): bedrag van (iemands) vermogen; -ein'ziehung. vr.: verbeurdverklaring van (iemands) vermogen; -stand, m.: staat van (iemands) vermogen; -steuer, m. (-taxe, vr.): inkomsten-belasting; -umstande, m. mrv. (-verhaltnisse, o. mrv.): geldelijke omstandigheden; -verwalter, m.: beheerder van (iemands) vermogen, (rcht.) curator ; -verwaltung, vr.: beheer over (iemands) vermogenl; -moo'sen, w. o. s.: met mos overdeKt worden; -mor'schen, w. o. s.: 1) rot worden, wegrotten, 2) vermolmen; -mör'teln. w. b.: (mtsl.) aanstrijken; -mum'meln (-mum'men), w. b.: vermommen (sich -mum'men, w. w.: zich vermommen); -mumm'te, m. en vr.: vermomde; -mün'zen, w. b.: vermunten; -mu'then [t], w. b.: vermoeden (sich etwas -mu'then, w. w.: iets vermoeden; das hatte ich mir nie -mu'thet: dat zou ik nooit gedacht hebben; I als z. n. o.: vermoeden; meinem -mu'then nach: naar ik vermoed); -muth'lich [t], bv. u.: vermoedelijk; -mu'thung, vr.: vermoeden (aller -mu'thung nach: naar alle gedachten; I -mu'thungs-grund, m.: grond tot vermoeden). |
VERNACHLaSSIGEN. 902
VERPFLASTERN.
|
verlnaclilftssigen, w. b.: verwaar-loozen, veronachtzamen; -na'geln, w. b.: dichtspijkeren, toespiikeren, (geschut:) vernagelen, (een paara:) vernagelen (d. i. een spijker te diep in den hoef slaan), (een schip:) met de buitenhuid bekleeden (im Kopfe -nagelt sein; fam.: een stommerik zijn); -nah'en, w. b.: dichtnaaien, toe-naaien. (garen:) vernaaien, (kleeren:) verstellen, oplappen; -nam'lichen, w. b.: vereenzelvigen; -nar'ben, w. o, s.: met een litteeken genezen (w. b.: 1. vol litteekens maken, 2. een litteeken achterlaten op; sich -nar'ben, w. w.: met een litteeken of met litteekens genezen); -nar'ren, w. b.: (geld:) aan gekke dingen verspillen, (tijd:) gek verbeuzelen, (iemand:) gek maken, verzot maken (w. o. s.; gek worden, verzot worden ; -narrt sein in: verzot zijn op; ^ich -nar'ren in, w. w.: verzot worden op); -narrt heit, vr.: verzotheid; -na'schen, w. b.: versnoepen: -nascht', bv. n,: (van feld:) versnoept, (van iemand:) verlek-erd; -nehm'bar, bv, n.: Zieeld:) versnoept, (van iemand:) verlek-erd; -nehm'bar, bv, n.: Zie -nehmlich; -neh'men, w. b, onr.: vernemen, hooren, (rcht.) ondervragen, hooren (sich -nehmen lassen: zich laten hooren; I als w. w. onr.: sich mit Einem -neh'men: zich met iemand verstaan; I als z. n. o.: 1. gerucht, [het] zeggen; dem -neh'men nach: naar het zeggen is, volgens het gerucht, 2. verstandhouding); -nehmlich, bv. n.: 1) hoorbaar, 2) duidelijk; -nehm'lichkeit, vr.: 1) hoorbaarheid, 2) duidelijkheid; -neh'-mung, vr^ gerechtelijk verhoor (-neh'mungs-bericht, m.: proces-verbaal van het verhoor); -neig'en (sich), w. w.: buigen, eene buiging maken, (van vrouwen:) nijgen, eene dienaresse maken; -nei'gung, vr.: 1) buiging, 2) dienaresse (-neig'ung mit dem Kopie: hoofdknikje);-nein'en,w. b.: ontkennen; -nein'lich, bv.n.: te ontkennen; -nein'ung, vr.: ontkenning (-nein'ungssatz, m.: ontkennende volzin; -nein'ungswort, o.: woord van ontkenning, ontkennend bijwoord); -nen'nen, w, b. onr.: verkeerd noemen (sich -nen'nen, w. w. onr.: het eene woord in plaats van het andere gebruiken); -neu'en (-neu'ern), w. b.: vernieuwen; -nicht'bar, bv. n.: te vernietigen; -nich'ten, w. b.: vernietigen, (wetten:) afschaffen; -nicht'lich; bv. n.: te vernietigen; -nied'lichen. w. b.: (fam.) mooimaken; -niet'en, w. b.: (tech.) klinken, omklinken; -nunft', vr.: rede, verstand [die gesunde -nunft: 't gezond verstand; bei guter -nunft sein: goed bij zijn verstand zijn; die Jahre der -nunft erreichen: tot de jaren van onderscheid komen; Einen zur -nunft bringen: iemand tot rede brengen; das geht über die -nunft: dat gaat het verstand te boven; 1 vernunft', in Sam.: -ahnlich, bv. n.: met de rede overeenkomstig; -ahnlichkeit, vr.: overeenkomst met de rede; -begabt, bv. n.: met rede begaafd; -beweis, m.: op de rede gegrond bewijs; -forscher, m.: wijsgeer; -gebot, o.: op de rede gegrond bevel; -gemass, bv.n.: met de rede overeenkomstig; -gesetz, o.: wet der rede; -glaube, m.: geloof der rede, rationalismus; -glaubige, m,: rationalist; -grund, m.: aan de rede ontleend betoogmiddel; -grundsatz, m.: op de rede |
Segrond beginsel; -kraft, vr.: vermogen er rede; -künstler, m.: redekundige, leeraar der redekunde; -lehre, vr.: 1. redekunde, logica, 2. verhandeling over de redekunde, 3. op de rede gegronde leer; -lehrer, m.:egrond beginsel; -kraft, vr.: vermogen er rede; -künstler, m.: redekundige, leeraar der redekunde; -lehre, vr.: 1. redekunde, logica, 2. verhandeling over de redekunde, 3. op de rede gegronde leer; -lehrer, m.: Zie -künstler; -los, bv. n.: redeloos,(fig.) onverstandig; -losig-keit, vr.: redeloosheid, (fig.) onverstand;, -massig, bv. n.: Zie -gemamp;ss; -massig-keit, vr.: overeenkomst met de rede;, -predigt, vr.: preek waaraan de rede en niet de openbaring ten grondslag ligt 'r -recht, o.: op dc rede gegrond recht; -religion, vr.: godsdienst der rede; -schluss, m.: sluitrede; -sittenlehre, vr.: zedelijke wijsbegeerte; -staat, m.: ideale staat; -thier [tl, o.: met rede begaafd dier; -wahrheit, vr.: op de rede gegronde waarheid; -weise, m.: wijsgeer; -weisheit, vr.: wijsbegeerte; -wesen. o.: 1. met rede begaafd wezen, 2. wezen der rede; -widrig, bv. n.: tegen de rede aandruischend; -wissenschaft, vr.: wijsbegeerte]; -nünftelei'T vr.: spitsvondige redeneering, spitsvondigheid; -nünf'teln, w. o. h.: spitsvondig redeneeren; -nimf'tig, bv.n.: 1) verstandig, 2) redelijk, met rede begaafd; -nünf'tig-keit. vr.: gezond verstand; -nünft'ler, m, (-s; mrv. -): drogredenaar, spitsvondig redeneerder; -nüt'zen, w. b.: opgebruiken. verlö'den, w. b.: ontvolken, aan eene woestenij gelijk maken (w. o. s.: ontvolkt worden, aan eene woestenij gelijk worden); -ö'dung, vr.: 1) ontvolking, gelijkmaking of gelijkwording aan eene woestenij, 2) woestenij; -olfenba'ren, w. b.: openbaren; -of'tern, w. b.: dikwijls herhalen; -öf'terungswort, o.: (tik.) werkwoord van herhaling, frequentatiet; -ö'len, w. b.: oliën. Vero'nika, vr. (-s): (een vrouwennaam:) Veronica; (pik.) veronica, eere-prijs. verlorcl'nen, w. b. 1) verordenen, voorschrijven, 2) benoemen, aanstellen; -ord'nung, vr.: 1) verordening, voorschrift, 2) benoeming, aanstelling; -pach'ten w. b.: verpachten; -pach'ter, m.: verpachter j -pack'en. w. b.: 1) pakken, inpakken, 2) bij het inpakken verbruiken; -pack'er, m. (-s; mrv. -): pakker, inpakker; -pack'ung, vr,: 1) pakking, (het) inpakken, 2) om pakking (pakpapier, paklinnen, enz., alles wat tot inpakken dient); -palissadi'ren [die], w. b.: palissadeeren; -pan'zern, w.b.: pantseren; -pa'schen, w, b.: verdobbelen; -pas'sen, w. b.: 1) verliezen, 2) laten glippen, ongebruikt voorbij laten gaan,. 3) missen, 4) ein Spiel -pas'sen: (spl.) passen; -pech'en, w. b.: Zie -picheii; -peil'en, w. b.: peilen; -perso'nen (-per-sön'lichen), w. b.: verpersoonlijken, per-sonifiëeren; -pes'ten, w. b.: verpesten; -pet'schaften (-petscnier'en), .w. b.: verzegelen, cacheteeren, dichtlakken; -ptah'len, w. b.: palissadeeren, met paalwerk afsluiten; -pfah'lung, vr.: 1) palissadeering. 2) paalwerk; -pfan'den, w. b.: verpanden; -pfan'dung, vr.: 1) verpanding, 2) pand, onderpand; -pfef'fern, w. b.: (kkk.) te sterk peperen, te gepeperd maken, (fig.) al te duur maken, den koopprijs van ... al te hoog stellen (Einem die Lust -pfef'fern: fam.: de pret voor iemand vergallen); -pfeif'en, w. b. onr.: verfluiten; -pflan'zen, w. b.: verplanten, verpoten; -pflas'tern, w. b.: 1) verpleiste- |
VERPFLEGAMT.
903
VERREITEN.
|
ren, 2) verplaveien; -pfiefir'amt, o.: Zie -pflegangs; -pfle'gen, w. d.: verplegen; -pfle'ger, m. (-s; mrv. -); verpleger; -pfle'gerin, vr. (mrv.-nen): verpleegster; -pfle'gungs, in Sam. l-amt, o.: kantoor der bedeeling, kantoor van de armenverzorging; -anstalt, vr. (-haus, o.): 1. gasthuis, ziekenhuis, 2. oudemannen- of oudevrouwenhuis, 3. weeshuis; -kosten, vr. mrv.: kosten vau verpleging; -wesen, o.: inrichting der verpleging); -pflich'ten, w. b.: 1) verplichten, de verplichting opleggen aan. 2) eenen eed laten zweren, 3 ver-plicliten, dienst of voorkomendheid bewijzen aan (sich -pflich'ten, w. w.: zich verbinden, de verplichting op zich nemen); -pflich'tung, vr.: verplichting (eine-pflich'-tung eingehen: eene verplichting aangaan); -pflöck'en, w. b.: pinnen, vastpinnen; -pflü'gen, w. b.: 1) omploegen, 2) met goed Sloegen; -pfrop'fen, w. b.: 1) kurken, ichtkurken, 2) (tnb.) niet goed enten, 3) bij het enten verbruiken; -pfrün'den, w. b.: 1) eene prebende geven aan, 2) in een armhuis plaatsen; -pfu'schen, w. b.: (fam.) verknoeien; -pi'chen, w. b.: 1) pekken, met pek bestrijken, 2) teren, met teer bestrijken; -picht', bv, n.: 1) gepekt,loegen; -pfrop'fen, w. b.: 1) kurken, ichtkurken, 2) (tnb.) niet goed enten, 3) bij het enten verbruiken; -pfrün'den, w. b.: 1) eene prebende geven aan, 2) in een armhuis plaatsen; -pfu'schen, w. b.: (fam.) verknoeien; -pi'chen, w. b.: 1) pekken, met pek bestrijken, 2) teren, met teer bestrijken; -picht', bv, n.: 1) gepekt, 2) geteerd (-picht' auf: pop.: gebrand op); -pin'seln, w. b.: 1) met verf beklodderen, de verfkwast halen over, 2) met het penseel of met de verfkwast verbruiken; w. o. s.: fam.: een uilskuiken worden); -plack'ern, w. b.: (kruit:) verschieten; -plam'perri, w. b.: (water :) morsen, storten, (geld;) verspillen, (pop.) vermorsen (sich -plam'pern, w. w.: pop.: zich in het nauw brengen; sich -plam'pern mit: eene gekke verbintenis aangaan met; sich mit einem Madchen -plam'pern: aan een meisje blijven hangen); -plap'pern, w. b.: verpraten, (pop.) verkletsen; -plat'schern, w. b.: (water:) morsen; -plat'zen, w. b.: (kruit:) verschieten; -plau'dern, w. b.; (tijd:) verpraten, (iets:) uitkramen (sich -plau'dern, w. w.: 1. zich verpraten, pop.: uitflappen wat men tusschen zijne tanden moest houden, 2. zijnen tijd verpraten); -pö'beln (sich), w. w.: zijn fatsoen te grabbel gooien; -poch'en, w. o.: ophouden te kloppen; -pö'keln, w. b.: te sterk pekelen; -pol'stern, w. b.: opvullen met paardenhaar, enz., met zachte kussens bekleeden; -pö'nen, w. b.: onder strafbedreiging verbieden; -prügen, w. b.: 1) vermunten, 2) niet goed munten; -pras'seln, w. o. s.: wegknapperen, weg-knetteren (-pras'seln lassen: laten ver-knetteren); -pras'sen, w. b.: verbrassen; -pras'ser, m. (-s; mrv. -): verbrasser, doorbrenger; -pres'sen, w. b.: te hard (te sterk) ersen; -provianti'ren [tic], w. b.: provian-eeren, van leeftocht voorzien;-prozes'sen (-prozessi'ren [sic]), w. b.: (fam.) verproce-deeren; -prü'geln, w. b.: met slaag verdrijven; -pu'dern, w. b.: 1) poeieren, 2) aan poeder verbruiken; -puffen, w. o. h.: ontploffen (w. b.: 1. doen ontploffen, 2. door achteloosheid verliezen, 3. kruit: doelloos verschieten; I sich -puffen, w. w.: fam.: een bok schieten, een flater begaan); -puf'fung, vr.: ontploffing; -pül vern, w. b.; fijnmaken, vergruizen; -pup'pen, w. o. s. (sich -pup'pen, w. w.): in eene pop veranderen ; -pup'pung, vr.: verandering in eene pop; (fig.) gedaante-verwisseling; -pus'-ten, w. o. h. (sich -pus'ten, w. w.): uitblazen, adem scheppen; -put'zen, w. b.: aan opschik verkwisten. |
verlquack'salbern, w. b.: verkwak-zalven, (fig. fam.) verdokteren: -qual'men, w. o. s.: 1) in dikke rookwollcen vervliegen, 2) uitwasemen (w. b.: uitwasemen); -queck'en, w. o. s.: volgroeien met kweek-gras; -queck'silbern, w. b.: (schk.) kwikzilver bereiden uit; -quel'len, w. o. onr. s,: 1) door vochtigheid zwellen, 2) uitdrogen (-quel'len lassen: laten dichttrekken, b.v. vaatwerk, door het met water te vullen); -quet'schen, w. b.: kneuzen; -quick'en, w. b.: amalgameeren (metaal met kwikzilver verbinden); -quick'ung, vr*: amalgameering. verlrüli'meii, w. b.: omlijsten; -rain'en, w. b.: met een rand van graszoden of opgehoogde aarde afperken; -ram'meln, w. b.: 1) versperren, barricadeeren, 2) omver werpen; -ram'men. w.b.: versperren, barricadeeren; -ran'ken (sich), w. w.: in ranken opschieten; -ran'zen, w. b.: omver werpen; -ra'sen, w. o. s.: volgroeien met gras, (dk.) zich met een grastapijt tooien (w. o. h.: uitrazen; w. b.: uitrazen; seine Wuth jt] -ra'set haben: uitgeraasd hebben); -rath [tl, m. (-es, -s): verraad; -ra'then, [t], w. b. onr.:verraden; -rather (tl, m. (-s; mrv. -): verrader; -ra-therei' [tl, vr.: verraderij; -ra'therin [tl, vr. (mrv. -nen): verraderes; -ra'therisch [t], bv. n.: verraderlijk; -rau'chen, w. o. s.: verdampen, (van kokend heete spijzen of vloeistoffen:) bekoelen, beslaan, (fig.) in rook vervliegen, (van drift, enz.:) bedaren, tot bedaren komen (w. b.: verrocken; sich -rau'chen, w. w.: opgerookt worden, b.v. tabak, verschalen, b.v. wijn); -rau'-chern, w. b,: ter rooking of berooking: verbruiken (w. o. s.: berookt worden); -rau'chert (-raucht ), bv. n.: berookt;-rau'-fen, w. b.: 1) rukken en plukken, 2) uittrekken; -rilu'men, w. b.: 1) wegruimen, 2) verleggen, in het ongereede doen geraken; -rau'scnen, w. o. s.: voorbij snellen (w. o. h.: ophouden zich te doen hooren). verlrecli'en, w. b.: wegharken, weg-rijven; -rech'nen, w. b.: verrekenen (sich -rech'nen, w. w.: zich verrekenen, fig.: zich vergissen); -rech'nend, bv. n.: (van ambtenaren:) rekenplichtig; -rech'ner, m. (-s: mrv. -): rekenplichtige; -rech'nung, vr.: 1) verrekening, 2) rekenplichtigheid, 3) reken-abuis; -rech'ten, w. b.: (fam.J verproccdeeren; -reck'en, w. o. s.: (gem.) verrekken, de moord steken; -re'den, w. b.: verzeggen (sich -re'den, w. w.: 1. zich verpraten, 2. zich verspreken); -reg'nen, w. b.: (van den regen:) bederven (w. o. s.; door den regen bedorven worden; w. o, h. en w. onpers. h.: uitregenen); -reib'en, w. b. onr.: 1) fijnwrijven. 2) wegwrijven, 3) kapot wrijven; -reicn'en, w, b.: (pop.) toedienen (Eins -reich'en: een opstopper geven); -reis'en, w. b.: verreizen (w. o. s.: vertrekken); -reis'ern, w. b.: (jag.) met takken versperren; -reis'sen, w. b. onr.: 1) uit zijn verband trekken, 2) kapot trekken. 3) (kleederen:) afslonzen; -reit'en, w. b. onr.: 1) verrijden, aan paardrijden uitgeven, 2) afrijden, 3) plat- |
VERREIZEN.
904
|
rijden (sich -rei'ten, w. w. onr.: een verkeerden wegr rijden); -reiz'en, w. b,: verlokken, verleiden; -ren'ken, w. b.: ontwrichten, verrekken, verstuiken (sich den Fuss -ren'ken: zijnen voet verzwikken); -ren'nen, w. b, onr.: Einem den Weg -rennen: 1) iemand in den weg- loopen, 2) iemand den pas afsnijden (sich -ren'nen, w. w. onr.: 1. een verkeerden weg loopen, 2. fam.: zich vergaloppeeren); -ricn'ten; w. b.: 1) verrichten (sein Amt -rich'ten: de plichten van zijn ambt vervullen), 2) (jag.) uitzetten (den Zeug -rich'-ten: de netten uitzetten), 3) verkeerd richten (eine Uhr -rich'ten: een uurwerk niet groed reguleeren); -rich'tung, vr.: verrichting, (fig.) bezigheid (Einem gute -rich'tung wünschen: fam: iemand veel geluk op zijne schaatsen wenschen); -riech'en, w. o. onr. s. (-en: sich -riech'en, w. w. onr.): zijnen reuk verliezen; -rieg'eln, w. b.: 1) dichtgrendelen, toegrendelen, 2) achter siot en grendel sluiten; -ries'eln, w. o. s.: voortkabbelen; -rin'den, w. o. s.: schors of bast worden; -ring'ern, w.b.: verminderen, verkleinen (sich -ring'ern, w. w.: verminderen); -rin'nen, w. o. onr. s.: wegloopen, wegvloeien, (van den tijd:) verloopen; -röch'eln, w. o, s.: het gereutel der stervenden in de keel hebben (w. b.: met keelgereutel den laatsten snik geven); -rol'len, w. o. s.: wegrollen, (van den donder:) in een dof gerommel wegsterven; -ros'ten, w. o. s.: roesten, verroesten; -rot'tcn, w. o. s.: rotten, verrotten;-rucht', bv. n.: 1) berucht, 2) schandelijk, dooetrapt-slecht, laag gezonken; -rucht'heit, vr.: 1) beruchtheid, 2) schandelijkheid, doortraptheid, slechtheid, laaggezonkenheid; -rück'en, w. b,: van zijne plaats of uit zijn verband rukken, verdraaien, verwringen, (fig.) van streek brengen, in de war maken [Einem den Plan -rück'en: iemands plan verijdelen; Einem den Kopf (den Verstand, das Gehirn) -rück'en: iemands hoofd van streek brengen, iem. gek maken]; -rückt', gek, van Lotje getikt, rijp voor het gekkenhuis, krankzinnig (ein -rück'ter: een gek, een krankzinnige); -rückt'heit, vr.: gekheid, krankzinnigheid (-rückt'heiten, vr. mrv.: gekke dingen); -ruf', m.; beruchtheid, slechte naam, (fam.) slechte reuk, (mtw.) waardevermindering (in -ruf thun: berucht maken, in miskrediet brengen, mtw.: de waarde verminderen van); -ru'fen, w. b. onr.: in miskrediet brengen, (mtw.) in waarde verminderen (als bv. n.: 1. berucht, 2. in miskrediet gebracht, mtw.: in waarde verminderd); -ru'fung. vr.: Zie -ruf; -rüh'ren, w, b.: omroeren, (eieren:) klutsen ; -run'zeln, w. o. s.: rimpels krijgen, rimpelig worden; -rup'fen, w. b.: sorteeren, '(salade:) afhalen (net blad van zijn middelschot ontdoen). Vers, m. (-es; mrv. -e): vers (1. gedicht, fig.: couplet, ook: vers-regel, 2. ge-nommerde volzin van een kapittel in den Bijbel); -e machen: verzen maken; in -e bringen: berijmen; I -art, vr.: soort van verzen; -bau, m.: versbouw; -kunst, vr.: kunst om verzen te maken, dichtkunst; -künstler (-macher), ra.: verzenmaker; -mass, o.: vers-maat, metrum; -satz, m.: ■couplet; -weise, bw.: in verzen. |
Ver se, in Sam. I Zie Vers, in Sara. yerlsack'en, w. b.: in zakken doen (sich -sack'en, w. w.: doorbuigen, verzakken); -sa'en, w. b.: 1) zaaien, 2) bezaaien, volzaaien (sich -sa'en, w. w.: verkeerd zaaien); -sagen, w. b.: 1) verzeggen, toezeggen, beloven (-sagt1 sein: verzeid zijn, toegezegd zijn; sich zu etwas -sa'gen: zich tot iets verbinden), 2) weigeren, ontzeggen (Einem etwas -sa'gen: aan iem. iets weigeren; sich etwas -sa'gen: zich iets ontzeggen), 3) als w. o. h.: (van vuurwapenen:) weigeren, ketsen, (van schepen:) niet genoeg wind vangen, (met 3en nmv.) falen (die Stimme -sagt' mir: mijne stem begeeft mij, mijne stem blijft in mijne keel steken); -sa'gen, w. b.: I) aan stukken zagen, 2) met de zaag bederven; -sa'gung, vr.: 1) verzegging, toezegging, 2) weigering, ontzegging. Versal', in Sam. I -buchstabe, m. (-n; mrv. -n): hoofdletter, kapitale letter, stnkletter, (fam.) groote letter. verlsal'zen, w. b.: te zout maken, (fig. fam.) vergallen, bederven; -sam -meln, w. b.: 1) verzamelen, 2) bijeenroe-en (zu seinen Vatern -sam'melt werden: n zijne vaderen verzameld worden, fam.: ad patres gaan, d. i. sterven; I sich -sam'-meln, w. w.: vergaderen, bijeenkomen); -samm'ler, m. (-s; mrv. -): verzamelaar; -samm'lung, vr.: 1) verzameling, (fig.) bijeenroeping, 2) vergadering; -samm'lungs, in Sam. (-hans, o.: nuis waar de vergaderingen gehouden worden; -ort, m.: of -j)latz, m.: 1. verzamelplaats. 2. plaats van bijeenkomst; -saai, m.: vergaderzaal; -tag, m.: zittingdag der vergadering; -zeit, vr.: tijd van vergaderen); -san'den, w. o. s. en w. b. (en sich -san'den, w. w.): verzanden; -satz', m. (-es): 1) verzetting, verpanding, 2) pand, onderpand (in -satz geben: in pand geven), 3) (bij tinnegieters:) bijmengsel, allooi, 4) (bij looiers:) tweede looiing, 5) (tim.) verbinding door latten, 6) (aan een slot:) trekker van de veer, 7) (gnk., van zog:) bezinksel |-satzlaint, o., of -satz'haus, o.: beleenhuis, bank van leening]; -siiu'bern, w. b.: opwrijven, politoeren; -sau'en, w. b.: bezoedelen (sich -sau'en, w. w.: zich verzwijnen); -sau'ern, w. b.: te zuur maken, (fig., het gemoed:) verbitteren; -sau'ern, w. o. s.: verzuren, zuur worden, (fig.) bits of vinnig worden; -sau'fen, w. o. s. en w. b.: (pop.) verzuipen (i. a. b.); -sau'fen, w. b.: Zie ersaufen; -sau'gen, w. b.: afzuigen; -sau'men, w. b.: verzuimen, (fig.) verliezen ; -saum'niss Inis], o. en vr.: verzuim, (fig.) verlies;-sau'seln, w. o. s.:(fig.) zacht suizend wegsterven; -sau'sen, w. o. s.: met gedruisch voorbijgaan, (van storm:) bedaren. verlsehacli'ern, w. b.: verschache-ren; -schaffen, w. b.: verschaffen; -scha'-kern, w. b,: verdartelen; -scha'len, w. o. s.: verschalen (w. b.: van een heft voorzien. b.v, een mes); -schal'len, w. o. s.: 1) Zie -hallen, 2) verdwijnen; -schamt', bv. n.: beschaamd, (fig.) verlegen; -schamt -heit, vr.: beschaamdheid, (fig.) verlegenheid; -schan'den, w. b.: 1) misvormen, 2) schenden; -schan'zen, w. b.: verschansen (sich -schan'zen, w. w.: zich verschansen); -schiir'fen, w, b.: (strafbepalingen:) |
VERSCHLECHTERN.
YERSCHARREN.
905
|
-verscherpen, (den geest:) scherpen, (kleuren:) scheller maken (sich -scnar'fen, w. w.: van den geest: gescherpt worden); -scharren, w. b.: 1) omwroeten, b.v. den grond, 2) in den grond begraven (sich -schar'ren, w. w.: een hol in den grond wroeten en zich daarin verbergen); -schaften, w. b.: overschaduwen, belommerd maken, (schl.) schaduwen; -schat'-zen, w. b.: 1) verkeerd taxeeren, 2) te zwaar belasten (sich -schat'zen, w. ^w.: zich in de taxatie vergissen); -schau'men, w. o. h.: uitschuimen, ophouden te schuimen (w. o. s.: wegschuimen, schuimend te loor gaan). verlschei'den, w. o. onr. s.: verscheiden, overlijden, sterven (als z. n. o.: verscheiden, overlijden dood); -schein'en, w. o. onr. s.: ophouden te schijnen, (fig.) verdwijnen; -schen'ken, w. b.: 1) weggeven, 2) tappen, bij de kleine maat yerkoopen; -scner'ben, w. b.: met inkepingen lasschen; -sche ren, w. b. onr.' 1) afknippen, afsnijden 2) verknippen, versnijden; -scherzen, w. b.: (tijd;) schertsend doorbrengen, (fig.) verbeuzelen, (iets anders dan tijd:) door onachtzaamheid verliezen, veronachtzamen, (fam.) yerknikkeren; -scheu'-chen, w. b.: bangmaken. wegjagen, verdrijven, (fig., b.v. zorgen:) bannen. verlscliicken, w. b.: verzenden (Einen -schick'en: iem. ergens naartoe sturen); -schieb'en, w. b. onr.: 1) verschuiven, van zijne plaats afschuiven, 2) verschuiven, uitstellen [sich -schie'ben, w. w. onr.: verschuiven, (van kleeding-stukken:) slijten, kaal worden; -schieb-lich, bv. n.: te verschuiven, uit te stellen; -schied'en. bv. n.: 1) verschillend, 2) overleden |-scnied'enartig, bv. n.: verschillend; -schied'enartigkeit, vr.: I) verschil, onderscheid, 2) verscheidenheid; -schied'enes, o.: verschillende dingen (mrv.);-schied'en-farbig, bv. n.: veelkleurig, bont; -schied'en-heit, vr.: 1) verschil, onderscheid, 2) verscheidenheid!; -schied'entlich, bw.: T) op verschillende wijze, 2) herhaalde malen, herhaaldelijk; -schied'Iich, bv. n.: verschillend; -schien'en, w. b.: (een wagenrad:) velgen, (een spoorweg:) de spoorstaven leggen op (als bv. n. fam.: verschenen, afgeloopen, b.v.: -schien'ene Woche: yerledene week); -schiess', m.: (schl.) schakeering, tempering; -schies'-sen, w. o. onr. s.: (van kleuren en gekleurde stoffen:) verschieten [w. b. onr.: (kruit en lood:) verschieten; (schl., dc kleuren:) temperen; (typ., het zetsel:) laten yerloopen; i sich -schies'sen, w. w. onr.: 1) mis-schieten, verkeerd mikken, 2) al zijn kruit verschieten, 3) zich vergissen, een abuis begaan, (fig. fam.) zich vergaloppeeren, 4) sich in ein Madchen -schies'sen: smoorlijk verliefd worden op een meisje]; -schif'fen, w. b.: verschepen, te water vervoeren; -sehif'fung, vr.: verscheping, vervoer te water (-schif-fun^szeit, vr.: seizoen van de scheepvaart); -schil'fen, w. o. s.: volgroeien met riet (w. b.: met riet overdekken); -schim'meln, w. o. s.: beschimmelen; -schim'mern. w. o. s.: verbleeken, in gloed afnemen; -scnimp'fen, w. b.: 1) bescnimpen, 2) bederven, misvormen; -schimpfie'ren, w. b.: bederven, misyormen; -schin'deln, w. b.: (tim.) belingelen; -schiss', m. (-es): (studententaal :) miskrediet, kwade reuk, kwade naam. |
verlschlacli'ten, w. b.: slachten; -schlack'en, w. b.: (metaal:) van slakken zuiveren (w. o. s. en: sich -schlack'en, w. w.: slakken vormen, tct slakken overgaan); -schla'fen, w. b. onr.: verslapen (es -schla'fen: zich verslapen; die Müdigteit -schla'fen: als men zich vermoeid heeft goed uitslapen; 1 -schla'fen, bv. n.: slaperig; -schla'fenheit, vr.: slaperigheid); -schlaf'fen, w. o. s.: slap worden (w. b.: slap maken). Versclilasr', m. (-es, -s; mrv. Ver-schla'ge): afschutting van planken, houten beschot; (vóór eene deur:) portaal; (kph.) pakkist; I -hammer, m.: plethamer; -schatz, m.: muntloon. 1 verschla'gen, bv. n.: 1) verdwaald, het spoor bijster; 2) loos, leep, geslepen, slim, uitgeslapen; 3) (van kokend neet geweest zijnde vloeistoffen:) beslagen, bekoeld; I -heit, vr.: 1gt; verdwaaldheid, 2) loosheid, leepheid, slimheid, geslepenheid, uit^eslapenheid, 3) beslagenheid, bekoeldheid. Iverwchla jyen, w. o. onr. s.: 1) beslaan, bekoelen, zijne grootste hitte verliezen; kochendes quot;Wasser - lassen: kokend water laten beslaan; 2) (van paarden:) aanslaan; dieses Pferd verschlagt: dat paard slaat aan. I -, w. onpers. h. onr.: (fam.) schelen, verschillen; das verschlagt viel: dat scheelt veel; es verschlagt mir nichts: het kan mij niemendal schelen; was kann ihm das -: wat kan hem dat schelen; I -, w. b. onr.: 1) alle Nagel-: alle spijkers verslaan (d. i. opgebruiken); 2) mit Nageln -: dichtspijkeren; mitBrettern -: met planken beschieten (afschieten, afschutten); ein Zimmer -: eene kamer met houtwerk beschieten, de lambrizeering in eene kamer maken; 3) ein Pferd -: een paard vernagelen (d. i. een hoefnagel te diep in den hoef slaan); einen Hund -: een hond met slaan bangmaken; 4) sein Glück (fig. fam.) zijn geluk veronachtzamen; etwas in einem Buche -: iets bij het doorbladeren van een boek over het hoofd zien; 5) der Sturm hat die öchiffe -: de storm heeft de schepen verstrooid; an die Küste - werden: op de kust geworpen worden. I - (sich), w. w. onr.: door nalatigheid of door eigen toedoen verliezen; (van jachthonden:) net spoor bijster worden; (spl., van een bal:) missen, niet raak zijn; sich die Kunden -: de klandizie laten verloopen, zelf oorzaak zijn dat men zijne klanten verliest. Verschla ger, m. (-s ; mrv. -): zout-peiler. verlschlam'men, w. o. s.: ondiep worden, verstopt worden door ophooping van aangeslibden modder; -schlam'men, w. b.: 1) verstopt maken door ophooping van aangeslibden modder, 2) Zie-sclilem-men (sich -schlam'men, w, w.: Zie -schlammen w. o.); -schlampamp'en, w. b.: (fam.) Zie -Hchlemiiien. verlschlecli'tern, w. b.: 1) slechter maken, 2) verslimmeren, verergeren (w. o. s. en: sich -schlech'tern, w. w.: 1. slechter worden, 2. verslimmeren, verergeren); |
VERSCHNITZEN.
VERSCHLECKEN.
906
|
-schleck'en, w. b.: versnoepen; -schleich'en, w. o. s. onr. (en: sich -schleich'en, w. w. onr.): 1) afdruipen, wegsluipen, 2) (van den tijd:) voortkruipen, langrzaam voort-• gaan, d) Butter -schleich'en lassen: (kkk.) boter laten slinken; -schlei'ern, w. b.: sluieren, met een sluier bedekken, (fig:.) bewimpelen, bemantelen, verbloemen; -schleit'en, w. b. onr.: 1) niet groedslijpen, met sliipen bederven, 2) over den grond laten slepen, b.v. eene japon (w. b. reg.: 1. sleden, op eene slede vervoeren, 2. van zijne plaats brengen, 3) wegstoppen, verbergen, 4) op de lange baan schuiven, b.v. een proces); -schleim'en, w. b.: 1) met slijm opvullen, verstopt maken (van slijm of van snot), 2) (de tong:) met eene huid van slijm bedekken, 3) (het bloed:) doen stollen |w, o. s. en: sich -schleim'en, w. w.: vol slijm worden, verstopt worden (van slijm of van snot)]; -schleiss', m. (-es): 1) verkoop, debiet, omzet, 2) verbruik, verslijting; -schleis'sen, w. b. onr.: 1) verslijten, afslijten, opslijten, 2) verkoo-pen, omzetten, slijten (w. o. onr. en: sich -schleis'sen, w. w. onr.: slijten); -schlem-men, w. b.: verbrassen;-schlen'dern, w.b.: (fam.) verlanterfanten, b.v. den tijd, (fig.: den tijd) dooden; -schlen'kern, w. b.: wegslingeren, wegsmijten; -schlep'pen, w. b.: 1) aan stukken sleepen, doen slijten door over den grond te sleepen, 2) Zie -schleifen no. 2 en no. 3; -scnleu'derer, m. (-s; mrv. -): verkwister, doorbrenger; -schleu'dern, w. b.: 1) wegslingeren, wegsmijten, (koopwaar:) onder de waarde verkoopen, (fam.) verscnacheren, 2) doorbrengen, verkwisten, (tijd:) dooden,nutteloos doorbrengen. verlschlieh'en, bv. n. opgevuld met (verstopt door) slijk en modder;-schliess', m. (-es): Zie -sclileiss (-schliess'bar, bv. n.: te sluiten, af te sluiten; -schliess'-muskei, m.: ontl.: sluitspier); -schlies'sen, w. b. onr.: 1) sluiten, afsluiten, opsluiten, wegsluiten (Einem sein Herz -schlies'sen: zijn hart vooriem. sluiten; seinen Schmerz in sich -schlies'sen: zijn leed verkroppen of opkroppen), 2) verstopt maken, opstoppen. 3) (koopwaren:) verkoopen,omzetten Isich -schlies'sen. w. w. onr.: zich opsluiten, (fig., van het hart:) zich sluiten, ontoegankelijk worden; sich in sich selbst -schlies'sen: in zich zeiven gekeerd zijn, zijne gewaarwordingen verbergen, niets van hetgeen men gevoelt laten blijken 1; -schlies'ser, m. (-s; mrv, -): verkooper; -schhes'Bung, vr.: sluiting, (fig.) slot; -schlim'mern, w. o. s. en w. b. (en: sich -schlim'mern, w. w.): Zie -schlechtern; ^schling'en, w. b. onr.: 1) ineenslingeren, ineenkronkelen, 2) verslinden (ook fig., b.v. mit den Augen -schling'en: met de oogen verslinden), 3) inslikken (fig., b.v. ein AVort -schling'en: een woord inslikken); -schling'er, m. (-s; mrv. -): verslin-i' quot;®c^jnamp;'ung, vr.: 1) verslinding, opslokking, 2) ineenslingering, ineenkronkeling (die -schlingungen eines Jïamens-zuges: de krullen van een dooreengestrikt naamcijfer). |
verlscltlos'Hen, bv. n. en bw.: gesloten, dicht, (van het lichaam:) aan verstoppingen lijdend, (van menschen:) zwijgend, weinig-mededeelzaam, achterhoudend (-schlos'sen leben: in de afzondering leven); -schlos'senheit, vr.: (het) zwijgen, achterhoudendheid, weinige spraakzaamheid; -schlosst', bv. n.: door hagelslag vernield of bedorven;-schluck'en w. b.: J) opslokken, verslinden, 2) inslikken, verzwelgen, (fig.) opslurpen (eine Silbe -schluck'en: eene lettergreep inslikken; seinen Aerger in sich-schluck'en: fig. fam.: zijne ergernis verkroppen; I sich -, w. w.: zich verslikken); -scnlum'mern, w. b.: verslapen; -schlüp'fen (sich), w. w.: wegslippen; -schluss', m. (-es): 1) sluiting, (fig.) slot, 2) omzet, debiet, verkoop (im -schlus'se: achter slot). 'verlschmacli'ten, w. o. s.: versmachten, wegkwijnen, (fig. fam.) vergaan (-schmach'ten vor Durst: versmachten van dorst; -schmach'ten vor Hitze: van hitte vergaaïi; I sein Leben -schmach'ten, w.b.: een kwijnend leven leiden, wegkwijnen); -schmah'en, w.b.: versmaden; -schma'lern, w. b.: verkleinen, verminderen, versmallen, vernauwen; -schmauch'en, w. b.: 1) verrocken, 2) uitrooken; -schmau'sen, w. b.: 1) versmullen, 2) verbrassen;-schmeis sen, w. b. onr.: wegsmijten; -schmel'zen, w. b. reg.: 1) smelten, 2) versmelten, 3) (fig.) ineen doen smelten [w. o. onr. s.: 1) wegsmelten, versmelten, smelten, 2) ineensmelten; sich -schmel'zen, w. w. onr.: ineensmelten]; -schmer'zen, w. b.: 1) zich heenzetten over, zich schikken in, zich .... getroosten, 2) verkroppen, verduwen, (fig.) slikken, in den zak steken; -schmied'en, w. b.: 1) smeden, 2) versmeden, 3) aaneensmeden; -schmier'en, w. b.: 1) versmeren, b.v. vet, enz., 2) vermorsen, b.v. inkt, papier, verf, enz., 3) besmeren, (fig.) insmeren, (schrijfpapier, schilderdoek, enz.:) bekladden, beklodderen, 4) aan omkooperij uitgeven; -schmitzt', bv. n.: sluw, geslepen, doortrapt, (fig.) oolijk, slim, schalksch; -schmitzt'neit, vr.: sluwheid, geslepenheid, doortraptheid, (fig.) oolijkheid, slimheid, schalkschneid; -schmo-ren, w. o. s. en w. b.: smoren; -schmut'zen, w. o. s.: vuil worden» vervuilen (w.b,:vuil maken). verlsclinap'pen. w. o. h.: losspringen, openspringen (sich -schnap'pen, w. w.: misgrijpen, een misgreep doen, [fig.: niet op zijne tong passen, zich verpraten, zich vergaloppeeren, zich onbedachtzaam iets laten ontvallen); -schnap'sen, w. b.: aan slokjes (aan sterkendrank) er d o o r-lappen;-schnarch'en, w.b.: versnorken; -scnnau'ben (-schnau'fen), w. o. h. (en: sich -, w. w.): verademing nemen (die Pferde - lassen: de paarden laten uitblazen); -schneid'en, w. b. onr.: 1) uitsnijden, b.v. geslacht vleesch, ook: ellewaren, 2) versnijden, verknippen, (wijn:) versnijden, d. i. vermenging doen ondergaan, 3) snoeien, afsnijden, afknippen, aftoppen, (vleugels:) kortwieken, 4) (dieren:) snijden, lubben, (menschen:) ontmannen, castree-ren; -schnei'en, w. b.: met sneeuw bedekken, besneeuwen; -schnieb'en: Zie -sclmanben; -schnip'feln (-schnip'peln, -schnip'pern),w. b.: versnipperen; -schnit'-ten, bv. n.: versneden, verknipt, enz. Zie -schneiden (ein -schnittener, m.: een fesnedene, een castraat; ein -schnittenesesnedene, een castraat; ein -schnittenes ferd: een ruin); -schnit'zen, w. b.: ver- |
VERSCHWÖREN.
907
|
snipperen; -schnup'fen, w. b.: versnuiven, aan snuit besteden (w. onpers. h.: h,: ergreren); -schnü'ren, w. b^ 1) dichtbinden, toebinden (Einem den Hals -schnü'ren: iemand de keel toebinden), vastbinden, binden, 2) met het koord meten. verlschoben, bv, n.: verschoven, vertrokken, (figr.) scheef; -schock'en, w. b.: de belasting: betalen van; -schollen, bv. n.: nergens te vinden, (rcht.) tegen wie(n) rechtsvermoeden van overlijden bestaat; -scho'nen, w, b.; verschoonen (-scho'nen mit: verschoonen van, verschoond laten blijven van); -schö'nerer, m. (-s; mrv. -): verfraaier, (fam.) mooi-maker; -schö'nern, w. b.: verfraaien, (fam.) mooimaken (sich -schönern, w. w.: mooier worden; -schos'sen, w. b.: Zie -steuern (als v. dw.: Zie -scliiessen). verlselirün'ken, w. b.: afslaiten; -schrau'ben, w. b.: 1) dichtschroeven, 2) (eene schroef:) verdraaien, kapot-draaien (w. b. onr.: van streek brengren: Einem den Kopf -schrau'ben: iemands hoofd van streek brengen); -schraubt', bv. n.: dubbelzinnig, raadselachtig; -schreck'en, w. b.: Zie -sclieuchen; -schreib'en, w. b. onr.: 1) verschrijven (d. i. aan schrijfbehoeften verbruiken; ook: met schrijven doorbrengen; ook: door fout te schrijven onbruikbaar maken), 2) voorschrijven, verordenen, 3) (koopwaren:) bestellen, ontbieden, 4) schriftelijk waarborgen, (een huis:) verhypotnekeeren (sich -schreib'en, w. w. onr.: 1. zich verschrijven, fout schrijven, 2. zich schriftelijk verbinden); -schreib'ung, vr.: 1) verschrijving (d. i. verbruik van schrijfbehoeften, ook: foutschrijving), 2) voorschrift, verordening. (gnk.) recept, 3) bestelling, ontbieding (b. v. van koopwaren), 4) schuldbekentenis, (ook:) hypotheek; -schrei'en, w. b. onr.: 1) uitkrijten, in miskrediet brengen, 2) betooyeren, beheksen^ 3) einen fintleibten -schrei'en: wraak inroepen oyer (den onbekenden moordenaar van) eenen vermoorde ; -schrei'er, m.; uitkrijter, in miskrediet brenger; -schri'enheit, vr.: kwade naam, kwade reuk (flg.); -schro'ben, bv. n.: 1) verdraaid, (fig.) verwrongen, (ook:) duister, verward, 2) van streek gebracht, (fig.) zot, gek, uitzinnig, (ook:) wonderlijk; -schro'benheit, vr.: verdraaidheid, enz. Zie •scliroben; -schrum'peln (-schrump'fen), w. o. s.: opkrimpen. Verlschub', m. (-es, -s): uitstel, opschorting, verschuiving tot later; -schüch'-tern, w. b.: bangmaken (w. o. s.: bang worden); -schul'den, w. b.: 1) met schulden bezwaren (-schul'det sein: met schulden bezwaard zijn), 2) etwas -schulden: zich schuldig maken aan iets (was habe ich yschul'det: wat heb ik misdaan?, wat heb ik misdreven?), 3) verdienen (das hat er an ihm -schul'det: dat heeft hij aan hem verdiend, dat is zijn verdiende loon voor hetgeen hij jegens hem misdaan heeft), 4) vergelden, betaald zetten (sich -schul -den, w. w.: zich schuldig maken; sich an oder wider Einen -schul den: iemand niet goed behandelen); -schul'den, z. n. o. (-s): schuld, toedoen (ohne sein -schulden: buiten zijne schuld); -schuldigen (sich), w. w.: zich schuldig maken ^Zie 6 reg. hooger); -schür'zen, w. b.: in den knoop maken, (fig.) ingewikkeld maken; -schür-zung, vr.: (tnl.) knoop, intrige; -schüt'ten, w. b.: 1) storten, morsen, 2) volstorten, dempen (die Leioesfrucht -schüt'ten: ontijdig bevallen;-den Brei bei Einem -schüt'ten: pop.: het bij iem. verkerven; das Kind mit dem Bade -schüt'ten: spr.: het goede met het kwade overboord werpen); -schüt'tung, vr.: 1) (het) storten, (het) morsen, 2) volstorting, demping» 3) miskraam. |
verlscliwü'gerii, w. b.: vermaagschappen (sich -schwa'gern, w. w.: door huwelijk familie worden van); -schwa'gert, bv. n.: aangetrouwd; -schwa'ren, w. o. onr. s.: verzweren; -schwar'men, w. b.: verzwieren, verzwijnen (w. o. s., en: sich -schwar'men, w. w.: zwermende verdwalen); -schwar'zen, w. b.: zwartmaken (ook figr.), (lijflinnen:) vuil maken (w. o. s.; zwart worden); -schwat'zen, w. b.: 1) verbabbelen (b. v. tijd), verpraten, 2) o v e r-babbelen, ruchtbaar maken, wereldkundig maken, (fam.) aan de klok en den klepel hangen, 3) Einen -schwat'zen: iemand bebabbelen, iemand in opspraak brengen (sich -schwat'zen: zich verpraten); -schwatzen, w, b.: Zie -sctiwatzen no. 2. verlschwe'ben, w. o. s.: wegzweven, langzaam verdwijnen, (van de zon:) wegduiken; -schweig'en, w. b. onr.: (iets:) zwijgen, geheim houden (Einem etwas -schweig'en: iets voor iem. verzwijgen); -schwel'gen, w. b.: met zwelgen en brassen doorbrengen; -schwel'len, w. o. onr, s.: opzwellen (w. b. onr.: doen opzwellen; I w. b. reg.: een drempelstuk leggen onder); -schwem'men, w.b.: 1) wegspoelen, in den stroom meesleepen, 2) met slib en modder opvullen, verstopt maken, b. v. eene haven, 3) (schl.) ineen doen loopen (de kleuren); -schwen'den, w. b.: 1) verkwisten, doorbrengen, 2) (tijd:) verspillen, 3) (weldaden:) verspillen, wegwerpen; -schwen'der, vr, (mrv. -nen): verkwister, doorbrenger; -schwen'derin, vr. (mrv. -nen): verkwistster, doorbrengster; -schwende-risch, bv. n.: verkwistend, (fig.) kwistig; -schwen'dung, vr.: verkwisting, (fig.) kwistigheid ; -schwes'tern : Zie -scliwistern; -schwieg'en, bv. n.: 1) verzwegen, geheim gehouden, 2) geheimhoudend, achterhoudend, als een pot zoo dicht, potdicht, niets uitlatend, (ook:) woordkarig, onspraakzaam; -schwieg'enheit, vr.: ^achterhoudendheid, 2) geheimhoudine:; -schwiel'en, w. o. s.: vereelten, verharden; -schwim'-men, w. o. onr. s.: 1) wegdrijven, (fig.) allengs verdwijnen, langzaam weg-neve-len, 2) ineenvloeien; -schwin'den, w. o, onr.: verdwijnen; -schwis'tern, w. b.: als broeder en zuster vereenigen, (fig.) ten nauwste vereenigen (sich -schwis'tern, w. w.: 1. broeders en zusters worden, 2. sich -schwis'tern mit: door een huwelijk familie worden van, fig.: sympathiseeren met): -schwis'tert, bv. n.: vermaagschapt, (fig.) verwant (-schwis'terte Tugenden: verwante deugden); -schwit'zen, w. b.: 1) u i t zweeten, 2) door z w e e ten, doorzweet maken, 8) (fig.) vergeten [w. o. s.r als (of met) het zweet uitkomen]; -schwo-ren. w. b. onr.: verzeggen, (fig.) afzweren (sich -schwö'ren, w. w. onr.: 1. vloeken, met vloeken zijne ziel bezondigen, 2. eeden |
VERSCHWORNE.
VERSITZEN.
908
|
doen, eenen eed doen, 3. samenzweren) ; -schwor'ne, m. (-n; mrv. -n): saamgezwo-rene; -schwö'rung:, vr.: samenzweringr. Ver'se, in Sam. ] Zie Vers. verlseehsTachen, w. b.: yerzesvou-digren; -se'greln, w. o. s.: 1) verzeilen, 21 wegzeilen, 3) van den koers afzeilen, 4) uit het gezicht zeilen. Iverseli'en, w. b. onr.: 1) over het hoofd zien. (fig.) miszien, verkeerd zien; 2) veronaentzamen, verwaarloqzen, (fig.) vergeten; 3) verkerven, verbruien; es bei Einem het bij iemand verkerven; I sich -, w. w. onr.: 1) zich verkijken, miskijken; 2) sich - an: schrikken van; die Mutter des Kindes hat sich an einem Alfen -: de moeder van het kind is van eenen aap geschrikt. Iverseli'en, w. b. onr.: 1) voorzien (-mit: van); Einen mit etwas -: iem. van iets voorzien; ein Haus mit Möbeln-:een huis van meubelen voorzien; einen Kran-ken -: eenen zieke van de genademiddelen der Kerk voorzien, (pop.) eenen zieke ten volle bedienen; 2) vervullen, waarnemen; ein Amt -: eenen post (een ambt) waarnemen; 3) te zorgen hebben voor, belast zijn met de zorg voor; das Haus Yden Keller, den Stall) -: belast zijn met de zorg voor het huis (den kelder, den stal); 4) voorschrijven, verordenen; 5) (theo.) voorbeschikken (- zu: tot), pre-destineeren; I sich -, w. w. onr.: 1) zich voorzien (- mit: van); 2) sich einer Sache op iets verdacht of voorbereid zijn, iets verwachten; das hatte ich mir von ihm nicht -: dat zou ik van hem niet gedacht (verwacht) hebben; ehe er es sich versah (ehe er sich dessen versah): eer hij er op verdacht was. IVerseli'en, z. n. o. (-s; mrv. -) vergissing, abuis; aus -: bij vergissing. verlselir'bar, bv. n.: kwetsbaar; -sehr'barkeit, vr.: kwetsbaarheid;-seh'ren, w. b.: kwetsen, beschadigen; -sehr'lich, bv. n.: Zie -sehrbar; -seh'ung, vr.: waarneming (van een ambt), vervulling (-seh'ung mit: [het] voorzien van, verschaffing van); -seif'en, w. b.: 1) inzeepen, met zeep besmeren, 2) aan zeep verbruiken; -selb'stigen, w. b.: vereenzelvigen. Verselei', vr.: 1) verzenmakerij, rijmelarij, 2) prulvers; Ver'seler, m. (-s; mrv. -): rijmelaar, pruldichter; ver'seln, w. o. h.: rijmelen, prulverzen maken. verlsen'den, w. b. onr. en reg.: verzenden, afzenden; -sen'der; m. (-s; mrv. -): verzender, afzender; -sen'dungs, in Sam. (-art, vr.: wijze van verzenden; -artikel, m.: artikel van uitvoer, artikel ter verzending naar buitenslands; -ge-bühr, vr.: ver voerloon, vracht; -geschaft, o.: expeditie-zaak; -kosten, vr. mrv. : kosten van verzending); -seng'en, w. o. s. en w. b.: verschroeien, verzengen; -sen'ken, w. b.: laten zinken, (eene doodkist:) in den grafkuil neerlaten; (den kop van eenen spijker:) kapot slaan, (een brilleglas:) holrond slijpen (sich -sen'ken, w. w,: 1. zich storten, 2. zich verdiepen; -senkt' in: verzonken in, verdiept in); -ses'sen, bv. n.: verzot; -setz'bar, bv. n.: verplaatsbaar; -setz-barkeit, vr.: verplaatsbaarheid. verset'zen, w b.: 1) verplaatsen. |
(fig.) verzetten (der Glaube -setzt Berge: spr.: het geloof verzet bergen), 2) verzetten, verpanden, 3) bezetten (mit Diamanten: met diamanten), 4) brengen (in die Kothwendigkeit [t] -: in de noodzakelijkheid brengen; in andere Umstande -:fig.: in gézegende omstandigheden brengen; in's Elend -: in ellende brengen; in Furcht -: bangmaken, 5) toebrengen, geven (Einem Eins -: aan iemand eenen slag of een klap geven, 6) (ook w. o, h.) antwoorden, hernemen, ten bescheid geven, 7) (verf:) mengen, (metalen:) allooieeren, vermengen, 8) (hik.) ontwrichten, verstuiken, verzwikken, verrekken, 9) (jag.) de vrucht afzetten, ontijdig jongen werpen, 10) versperren, b.v. eenen weg, eene deur, enz. I sich verset zen, w. w.: zich verplaatsen, ook van zog; (typ.:) verkeerd zetten, zetfouten maken; (van dieren:) in den grond kruipen, (fig.) zich verschuilen. verseuf'zen, w. b.: 1) verzuchten, met zuchten doorbrengen, 2) zuchtend lucht geven aan. Versieli'erer, m. (-s; mrv. -): verzekeraar; (kph.) assuradeur. versicli'ern, w. b.: verzekeren; (kph.) assureeren (sich -. w. w.: zich verzekeren; sich der Mobilien eines Schuldners beslag leggen op de roerende goederen van eenen schuldenaar). Versieh'erte, m. (-n; mrv. -n) en vr.: verzekerde, geassureerde. Versiclrerungr, vr.: verzekering; (kph.) assurantie. Versicli'erungs, in Sam. I -agent, m.: agent eener assurantie-maatschappij; -anstalt, vr.: assurantie-kantoor; -gesell-schaft, vr.: assurantie-maatschappij; -pramie, vr.: assurantie-premie; -schein, m.: assurantie-polis; -schrift, vr.: schriftelijke verklaring, certificaat. ver Isielit'baren, w. b.: zichtbaar maken; -sick'ern, w. o. s.: 1) weglekken, 2) ophouden te lekken; -sieb'en, w. b.: ziften; -sieb'enfachen, w. b.: verzeven-voudigen; -siech'en, w. o. s.: kwijnen, wegkwijnen; -sied'en, w. o. s. onr.: verkoken (w. b. onr.: 1. te hard of te lang laten koken, 2) laten verkoken); -sieg'bar, bv. n.: aan opdroging of uitdroging onderhevig; -sieg'eln, w. b.: 1) verzegelen, (een brief:) dichtlakken, 2) met het zegel bekrachtigen; -sieg'en, w. o. s.: opdrogen, uitdrogen, (van koeien:) ophouden melk te geven, (fig.) vervallen, afnemen, minder worden; -sil'bern, w. b.: verzilveren, (fig.) tegen zilver verwisselen, te gelde maken (die Pille -sil'bern: fig.: de pil vergulden; Einem die Hande -sil'bern: fig. fam.: iemand stoppen, iemands handen stoppen, iem. met geld overhalen); -sing'en, w. b. onr.: (tijd:) verzingen, (zorg, vrees, enz.:) met zingen verdrijven (sich -sing'en, w. w. onr.: 1. verkeerd zingen, 2) valsch zingen); -sin'ken, w. o. s. onr.: 1) verzinken, 2) wegzinken, 3) (van schepen, enz.:) zinken; -sinn'bilden, w. b.: zinnebeeldig voorstellen; -sinn'licnen, w. b.: 1) verzinnelijken, (fig.) aanschouwelijk maken, 2) zinnelijk maken; -sin'tern, w. o. s.: 1) Zie -siekern, 2) Zie übersinteln; -sitt'lichen, w. b.: beschaven, tot beschaving brengen; -sitzen, w. b. onr.: (tijd:) verzitten, zittende (fig,: stilzittende) door- |
VERSTaNDNISS.
VERSITZEN.
909
|
brengren, (schuld:) gevangen zitten voor, (een of ander voorwerp:) platzitten, door er op te zitten bederven of beschadigen (sich -sit'zen, w. w. onr.: te veel zitten). verlsoffen, bv. n.: (gem.) verzopen, aan den drank verslaafd; -soh'len, w. b.: (schoeisel:) verzolen; -söhn'bar, bv. n.: Zie -Hölinlicli no. 1; -söh'nen, w. b.: verzoenen (-söhn'opfer, o,: zoen-offer); -söh'ner, m.: verzoener, (theo.) Middelaar; -söhn'lich, bv. n.: 1) weder goed te maken, door boetedoening uit te wisschen, (ook:) tot verzoening geneigd, 2) vergevensgezind, (theo.) lankmoedig; -söhn'lichkeit, vr.: 1) geschiktheid om door boetedoening uitgewischt te worden, (ook :) geneigdheid tot verzoening, 2) vergevensgezindheid, (theo.) lankmoedigheid; -söh'nung, vr.: verzoening; -söh'nungs, in Sam. i-bock, m.: zondenbok;-bund, m.: genade-verbond; -fest, o.: feest der verzoening, (theo.) Zie -tag:; -tag, m.: (bij de Joden:) Groote verzoendag; -tod, m.: (theo.) zoendood (van Christus); -werk, o.: (theo,) Verlossing]; -sor gen, w. b.: 1) zorgen voor (iets), verzorgen, van het noodige voorzien, onderhouden (iemand); seine Kinder -sor'gen, (tig.) in eene eigene zaak zetten (jongens), uithuwelijken (meisjes), 2) -sor gen mit: voorzien van; -sor'gung, vr.: 1} zorgdraging [2: voor], 2) verzorging, (ng.) vestiging; -sor'gungs, in Sam. (-anstalt, vr.: 1. gesticht van liefdadigheid, 2. levensverzekering-maatschappij) ; -sor'ten (-sor-ti'ren [tie]), w. b.: ruim gesorteerd maken. verlspal'ten, w. b.: spouwen, splijten, klooven; -spannen, w. b.: te strak spannen, (fig.) te veel inspannen, (paarden:) niet goed inspannen; -spa'ren, w. b.: 1) sparen, uitsparen, opsparen, 2) uitstellen, tot later verschuiven; -spas'sen (metlange a), w. b.: verschertsen, verdartelen; -spa'ten, w. b.: verlaten (d. i. tot later verschuiven), vertragen, uitstellen (sich -spa'ten, w. w.: zich te lang ophouden, fam.: in den late zijn); -spa'tet, bv. n.: achterlijk (-spa'tete Früchte: late vruchten); -spa'tung, vr.: 1) vertraging, uitstel, verschuiving tot later, 2) laatheid; -spei'en, w. b,: 1) uitspuwen (pop.: uitspuigen), verfoeien, spuwen op, 2) uitspuwen, uitbraken; -speis'en, w. b.: verorberen, nuttigen, opeten; -spen'den, w. b.: uitdeelen; -sper'ren, w. b.: versperren; -spiek'ern, w. b.: (zeew.) spijkeren; -spiel'en, w. b.: verspelen (ook fig.; er hat es bei ihm -spielt: hij heeft het bij hem verkorven); -spillen, w. b.: verspillen; -spin'nen, w. b. onr.: (grondstoffen:) opspinnen, verspinnen, (fig.) bewimpelen, bemantelen; -spleis'sen, w. b. onr,: 1) spouwen, splijten, klooven, (fig.) splitsen, 2) (kleederen:) slijten, afdragen; -split'tern, w. b.: af-splinteren, (fig.) verkruimelen, verbrokkelen; -spo'ren, w. o. s.: ijzersmet-vlekken krijgen; -spot'ten, w. b.: bespotten, ten spot maken, belachelijk maken, den gek steken met; -spot'ter, m, (-s; mrv. -): spotter; -spot'tung, vr.: 1) bespotting, |
2) spotternij, spot; -sprech'en, w. b. onr.: beloven, toezeggen (sich viel -sprech'en von: zich veel beloven van, veel verwachting hebben van; 1 sich -sprech'en, w. w. onr.: 1. zich verspreken, 2. zijn woord geven aan; ich habe mich anderswo -sproch'en: ik heb mijn woord reeds elders gegeven; sich mit einer Person -sprech'en: trouwbeloften met iemand wisselen, zich met iemand verloven); -sprech'en, z. n. o. (-sprech'ung, vr.): belofte, toezegging; -spreit'en, w. b.: uitspreiden; -spreit'zen, w. b.: stutten, schoren; -spreng'en, w. b.: 1) doen springen, aan stukken doen springen, uiteen doen springen, (een biljartbal:) over den band doen springen, (mil.) overhoop werpen, (fig.) uiteendrijven, verstrooien, 2) versprenkelen, sprenkelend (sproeiend, gietend) verbruiken; -sprieg'eln, w. b.: (wagens, karren, enz.:) met eene kap (met eene huif) overdekken, (mnw., scheuren, bersten:) dichtstoppen;-spring en, w. b- onr.: 1) (tijd:) verspringen, 2) (den voet:) verstuiken (verzwikken, ontwrichten) met springen (sich -spring'en, w. w. onr.: 1. springende van aen weg afdwalen, 2. sich den Fuss -spring'en: Zie het w. b. no. 2); -sprifzen, w. b.: wegspuiten (sein Blut -sprifzen: fig.: zijn bloed verspillen); -spruch', m.: 1) belofte, toezegging, 2) verloving; -spru'deln, w. o. s.: 1) weg-borrelen, 2) opborrelen;-spün'den, w. b.: (een vat:) met eene spon dichtmaken, (tim.) beschieten, lambrizeeren; -spü'ren, w. b.: bespeuren, ontwaren, merken, (fig.) voelen, (ook:) ondervinden. verlsta'ben, w. b.: (bwk.) een ring (krans) van lofwerk maken onder aan het kapiteel van (eene kolom); -sta'bung, vr.: (bwk.) kolomkrans, pilaarkrans, (art.) astragaal; -stah'len, w. b.: verstalen; -stamp'fen, w. b.: fijnstampen, tot gruis stampen, (fig.) vertrappen, met voeten treden; -stand', m. (-es, -s): 1) verstand,, oordeel, begrip (vom -stan'de kommen: zijn of haar verstand verliezen; das geht über meinen -stand': dat gaat mijn verstand te boven), 2) beteekenis, zin (es ist kein -stand' in diesen Worten: dat zijn woorden zonder zin) [-stand', in Sam.: -kraut, o.: (pik.) guichhejl; -los. bv. n.: verstandeloos, onverstandig; -reien (-voll), bv. n.: zeer verstandig]; -stan'des (-stands'), in Sam. (-begriff, m.: abstract begrip; -kasten, m. iron.: breinkas, hersenkas; -krafte, vr. mrv.: verstandelijke vermogens; -mensen, m.: verstandig mensch; -scharfe, vr.: helder doorzicht, scherpzinnigheid; -schwache, vr.: zwakheid van geestvermogens ; -verwirrung, vr.: verstandsverbijstering; -welt, vr.: intellectueele wereld, -wesen, o.: met rede begaafd wezen); -stan'dig, bv. n.: verstandig (das -standige Alter: de jaren des onderscneids); -stan'-digkeit, vr.: verstandigheid, (fig.) verstand; -stan'digen, w. b.: 1) kenbaar maken (Einem etwas; iets aan iemand), 2) inlichten (Einem über ...: iemand aangaande ...), op de hoogte brengen (sich mit Einem -stan'digen über, w. w.: 1. zich met iemand verstaan over, het met iemand eens worden over, 2. met iemand tot eene opheldering komen aangaande); -stand'licn, bv.n.: verstaanbaar, (fig.) duidelijk, begrijpelijk; -stand'lichkeit, vr.: verstaanbaarheid, (fig.) duidelijkheid, begrijpelijkheid; -stand'lichen, w. b.: uitleggen, duidelijk maken; -stand'niss, o. (-es [nis; -ses]): 1) juist begrip, recht verstand, 2) verstandhouding (ein heimliches -standniss |
VERSTaNDNISS.
VERSTRICKEX.
910
|
haben mit: in hoimelijkc verstandhouding: staan met; in einem guten -standniss leben mit: in goede verstandhouding leven met). |
vcrlstHr'lten, w. b.: versterken, (schk.) eoneentreeren; -star ren, w. o. s.: 1) verstijven, 2) Zie erstarren; -stat'ten, w. b.: vergunnen, veroorloven, toestaan; -stau'ben, w. o. s.: verstuiven; -stau'ben, w. b.: doen verstuiven (sich -stau'ben, w. w.: verstuiven); -stau'bern, w. b.: Zie -stöbern; -stauch'en. w, b.: 1) kneuzen, 2) verstuiken, verrekken; -stech'en, w. b. onr.: dichtnaaien, toehalen met naald en draad, (spl.) uitspelen (b. v. de troeven), (goederen:) ruilen, (ook:) verkwanselen, (de rijpe druiventrossen:) afsnijden (sich -stech'en, w. w. onr.: spl.: zijne troeven uitspelen);-steek', o. en m. (-es, -s ; mrv. -e): 1) versehuiling; wegkruiping, 2) sehuilplaats, schuilhoek, lt;mfl.) hinderlaag (-steek' spielen: wegkruipertje spelen; einen -steek' maehen: in hinderlaag liggen); -steek', in Sam. lt;-lehne, vr., of -liene, vr.: art.: pin die de affuit aan het voorstel vasthoudt; -spiel, o.: wegkruipertje; -winkel, m.: schuilhoek, schuilplaats); -steek'en, w. b.: (spelden:) gebruiken, (boonen:) steken, poten, (eenen weg:) versperren, (fig.) verbergen (sich -steck'en, w. w.: 1. zich verbergen, zich versehuilen, 2. boven zijne middelen gaan, 3. borg worden, borg staan, 4. verstopt worden, versperd worden, 5. sich mit Waaren -steck'en, kph.: te veel goederen inslaan; -steekt', bv. n.: 1) weggestopt, verborgen, 2) heimelijk, (fig.) zijdelingsch; -steckt'heit, vr.: 1) verborgenheid, 2) heimelijkheid,(fig., het) zijdelingsche; -steh'bar, bv. n.: verstaanbaar; I -steh'en, w. b. onr.: 1) verstaan begrijpen (Seherz -steh'en: scherts of gekheid kunnen verdragen; mit darunter -standen: daaronder begrepen;zu-steh'en geben; te verstaan geven); 2) verstaan, met staan doorbrengen of verliezen; w. o. onr. s.: 1) te lang staan, 2) door lang staan bederven; ein -stan'denes Pfana: een pand dat verstaan is, namelijk in de lombard; sich -steh'en, w. w. onr.: elkander verstaan; das -steht sich: (fam.) dat spreekt; das -steht sich von selbst: dat spreekt vanzelf; sich im Spiele -steh'en: elkander in de hand werken; sich mit Einem -steh'en: zich met iem. verstaan, het met iemand eens zijn; sich auf etwas -steh'en: knap zijn in iets; sich zu etwas -steh'en: zich tot iets genegen of bereid toonen, zich tot iets laten vinden; I -steif'en, w. o. s.: stijf worden (w. b.: stijfmaken); -steig'en (sich), w. w. onr.: I) te hoog klimmen, (fig.) eene te hooge vlucht nemen, 2) klimmende van den weg afraken; -steig'erer, m. (-s; mrv. -): 1) auctionaris, vendu-meester, 2) opveiler; -steig'ern, w. b.: opveilen, bij opbod verkoopen (gerichtlicn -steig'ern: in het openbaar verkoopen op rechterlijk gezag); stei^'e-rung, vr.: openbare veiling, verkoopmg bij opbod; -stein'en, w. o. s.: versteenen (w. b.: 1. doen versteenen, in steen doen veranderen, 2. grenssteenen plaatsen op); -stein'ern, w. o. s. en w. b.: Zie -Hteinen. w. o. s. en w. b. no. 1 ; -stellen, w. b.: 1) verplaatsen, verzetten, 2) verkeerd plaatsen, misplaatsen, 3) mis-staan, ontsieren, misvormen, 4) vermommen, veranderen (sich -stel len, w. w.: fig.: veinzen); -stel'lung, vr.: 1) verplaatsing, 2) ontsiering, mis m a king, 3) veinzerij, geveinsdheid (-stel'lungskunst, vr.: veinskunst); -ster'ben, w. o. onr. s.; sterven, overlijden; -steu'ern, w.b.: aangeven voor de belasting (w. o. s,, en: sich steu'ern, w. w.: in eene verkeerde richting sturen); -stick'en, w. b.: voor borduurwerk verbruiken; -stieb'en, w. o. onr. s.: verstuiven (w. b. onr.: doen verstuiven); -stiel'en, w. b.: een steel maken aan; -stiften, w. b.: stiftjes slaan in;-stim'-men, w. b.: (muz. en fig.) ontstemd maken (sich -stim'men, w. w.: ontstemd worden); -stim'mung, vr.: 1) ontstemdmaking, 2) entstemdheidi; -stin'ken, w. o. onr. s.: verstinken; -stö'bern, w. b.: volsneeuwen, met sneeuw overdekken, (kippen:) opjagen met het fret; -stock'en, w.d.: verstokt (verhard, ongevoelig) maken (w. o. s.: muffig worden, vermuffen); -stockt'. bv.n.: verstokt, verhard, ongevoelig; -stockt'-heit, vr. (-stock'ung, vr.): verstoktheid, verhardheid, ongevoeligheid; -stoh'len, bv. n.: 1) ongemerkt, heimelijk, 2) diefachtig (bw.: tersluiks); -stöh'nen, w. b.: steunend en klagend doorbrengen;-stop'fen, w. b.: verstopt maken (sich -stop'fen, w. w.: verstopt worden; -stopft', by. n.: verstopt (-stopft im Leibe: hardlijvig); -stop'fung, vr.: 1) verstopping, 2) hardlijvigheid; -stöp'sein, w, b.-.kurken, dieht-kurken; -stor'ben, bv. n,: overleden, wijlen, zaliger (mein -stor'bener Bruder: mijn overleden broeder, wijlen mijn broeder, mijn broeder zaliger); -stor'bene, m. (-n; mrv. -n): overledene; -stö'ren, w. b.: 1) doen ontstellen, 2) in eenen staat van opgewondenheid of van verwarring brengen; -stö'rung, vr.: 1) ontsteltenis, 2) opgewondenheid, verwarring; -stoss', m.: 1) vergrijp, 2) fout, abuis, misslag, vergissing; -stos'sen, w. b.: onr.: 1) kapot (aan stukken) stooten, tot gruis stoeten, fijn-stooten, 2) verstoeten, wegjagen, niets meer willen weten van, (een kind:) onterven, 3) voor een ei en een appel verkoopen (uit behoefte), 4) (fig.) verwerpen, 5) dieser Aermel ist ganz -stos'sen: deze mouw is geheel kaalgesleten [w. o. onr. s.: 1) (fig.) zondigen (- wider, - gegen: tegen), aanstoot geven (aan), 2) (van bier:) uitgisten, ophouden te gisten; I sich -stos'sen, w. w. onr.: 1) een verkeerden stoot doen. 2) eene fout (eene vergissing, een abuis) oegaan; sich im Rechnen -stos'-sen: abuis rekenen]; -stran'den, w. o. s.: stranden; -streck'en, w. o. h.: (van herten:) een nieuw gewei krijgen; -streich'en, w. b. onr.: 1) uitstrijken, uitsmeren, 2) vol-strijken (- mit: met), aanstrijken, bijstrijken, (mtsl.) voegen (w. o. s.: verstrijken, verloopen, voorbijgaan; der Termin ist -strichen: de termijn is verstreken); -streit'en, w. h. onr.: verprocedeeren, (fig.) betwisten, (ook:) opstrijden(sich-streit'en, w. w. onr.: twist voeren, twisten);-streu'en, w. b.: 1) verstrooien, 2) strooien; -strich-eln, w. b,: strepen maken op of in; -stricken, w. b.: 1) (tijd:) verbreien, met breien doorbrengen, (katoen, wol, garen, enz.:) opbreien, voor breiwerk verbrui- |
VERSTHICKT.
VERTRAGEN.
911
|
ken, 2) (fi^r.) verstrikken, verwarren, verwikkelen (in Liebe -strickt sein : in dc strikken der liefde verward zijn. verliefd zijn), 3) Einen -strick'en: (fam.) iemand vatten, iemand arresteeren (sich -strick'en, w. w.: 1. zich vergissen in het breien, verkeerd breien, 2. in de strikken verward geraken, fig.: zich verwikkelen); -strick'-ung. vr.: 1) verstrikking, 2) valstrik; -strö'men, w. o. s.: wegstroomen, van den tijd:) voort-rollen (w. b.: in stroomen vergieten); -studi'ren |die], w. b.: verstudeeren; -stu'fen, w. b.: (mnw.) merken; -stüm'meln, w. b.: 1) verminken, 2) ontmannen, van teelkracht berooven; -stum'men, w. o. s.: verstommen (-stum-men machen: doen verstommen); -stummt', bv. n.; sprakeloos, verstomd;-stüm'peln (-stüm'pern); w. b.: verknoeien; -stump'-fen, w. b.: stomp maken; -stun'den. w. b.: uitstellen, tot later verschuiven;-stür'men, w. b.: (eene vloot op zee:) verstrooien, links en rechts verwaaien (w. o. s.: van eenen storm: uitrazen); -stür'zen, w. b.: volstorten, (fig.) uit het veld slaan; -stut'-zen, w. b.: afkappen, korter maken, (inz.) kortstaarten, kort-ooren, kortwieken. Verlsucli', m. (-es, -s; mrv. -e): 1) proef, proeve, (fig.) proefschrift, 2) poging (einen -such macnen: 1. eene proef nemen, 2. eene poging doen; -suchTrage, vr.: strikvraag; -suchs'weise. bw.: bij wijze van proef); -such'en, w. d. : beproeven, (fig.) trachten, pogen, zijn best doen, tfam.) probeeren, 2) op de proef stellen, (fig.) toetsen, 3) (inz. theo.) in verzoeking brengen (sich -such'en. w. w.: zijne krach-ien beproeven; er hat sich etwas in der Welt versacht: hij heeft veel ondervinding opgedaan); -such'er, m. (-s; mrv. -): in verzoeking brenger, (mtw.) essaai-meester, essaaieur; -such'erin, vr. (mrv. -nen): in verzoeking brengster; -sucht', bv. n.: beproefd (ein -such'ter Mann: een man van ondervinding); -such'ungr, vr.: in verzoeking brengin§r (Einen in -such'ung führen: iemand in verzoeking brengen, theo. bij Protestanten: iemand in verzoeking leiden, bij Katholieken: iemand in bekoring leiden); -su'deln, w. b.: 1) bemorsen, 2) vermorsen, 3) verknoeien, bederven ; -süh'nen: Zie -sUhnen; -sump'-fen, w. o. s.: moerassig (drassig) worden; -sün'digen (sich), w. w.: zich bezondigen; -sun'ken, v. dw: verzonken; -sun'kenheit, vr.: diepgezonkenheid; -süs'seln. w. b.: cenigszins zoet maken; -süs'sen, w. b.: 1) zoet maken, (fig.) verzoeten, 2) te zoet maken. verltfi feln, w. b.: Zie tamp;feln; -ta-gen, w. b.: tot eenen anderen dag verschuiven, verdagen; -tan'dein, w. b.: verspillen, verdartelen, (fig. fam.) wegwerpen (sich -tan'deln: pop.: zich vergooien, een onbekookt huwelijk aangaan); -tau'meln, w. b.: (tijd:)in een maalstroom van vermaken doorbrengen; -tausch'bar, bv. n.: ruilbaar; -tau'schen, w. b.: ruilen, verruilen, (fig.) verwisselen; -tau'sendfa-chen (-tau'sendfaltigen), w. b.: verdui-zendvoudigen; -teu'en, w. b.: (zeew.) vertuien; -teu'felt, bv. n.: verduiveld; -teu'nen, w. b.: (zeew.) vertuinen; -teut'-schen, w. b.: Zie -deutschen; -thee'ren ill, w. b.: teren; -theid'igen [t], w. b.: verdedigen; -theid'iger [t]» m. (-s; mrv.-): verdediger; -theid'igung, [t], vr.: verdediging; -theid'igungs [t], in Sam. -anstalten, vr. mrv.: maatregelen om zich te verdedi- |
fen; -ausschuss, m.: commissie van ver-ediging; l-bündniss [nis], o.: defensief verbond; -grund. m.: grond van verdediging, reden waarop de verdediging gegrond is of wordt; -krieg, m.: verdedi-gings-oorlog; -kunst, vr.: kunst van verdediging ; -linie, vr.: (mil.) linie van defensie; -los, bv. n.: zonder verdediging, onverdedigd, weerloos; -mittel, o.: middel van verdediging; -rede, vr.: redevoering ter verdediging; -schrift, vr.: verdedigingsschrift; -stand, m.: staat van verdediging (ausser dem -stande sein: niet te verdedigen zijn); -vertrag, m.: tractaat van verdediging ; -waffen, vr. mrv.: ver-dedigings-wapenen; -weise, bw.: yerdedi-genderwijze, bij wijze van verdediging (sich -weise verhalten: zich tot eene verdedigende houding bepalen); -werk, o.: verdedigingswerk; -zustand, m.: Zieen; -ausschuss, m.: commissie van ver-ediging; l-bündniss [nis], o.: defensief verbond; -grund. m.: grond van verdediging, reden waarop de verdediging gegrond is of wordt; -krieg, m.: verdedi-gings-oorlog; -kunst, vr.: kunst van verdediging ; -linie, vr.: (mil.) linie van defensie; -los, bv. n.: zonder verdediging, onverdedigd, weerloos; -mittel, o.: middel van verdediging; -rede, vr.: redevoering ter verdediging; -schrift, vr.: verdedigingsschrift; -stand, m.: staat van verdediging (ausser dem -stande sein: niet te verdedigen zijn); -vertrag, m.: tractaat van verdediging ; -waffen, vr. mrv.: ver-dedigings-wapenen; -weise, bw.: yerdedi-genderwijze, bij wijze van verdediging (sich -weise verhalten: zich tot eene verdedigende houding bepalen); -werk, o.: verdedigingswerk; -zustand, m.: Zie -stand]: -theilbar [tj, bv. n.: geschikt om verdeeld te worden, te verdeden; -theil-barkeit [t], vr.: geschiktheid om verdeeld te worden; -theil'en |t], w. b.: 1) verdeden, 2) uitdeden (sich -theil'en [tl, w. w.: 1. zich verdeelen, 2. niet goed verdeden); -theil'er [tl, m. (-s; mrv. . ): 1) verdeeler, 2) uitdeeler; -theil'ung (tl, vr.: 1) verdeeling, 2) uitdeeling; -tneu'ern [tl, w. b.: duurder maken; -thier'en [tj, w. o. s.: verdierlijken (w. b.: 1. verdierlijken, 2. voorstellen in de gedaante van een dier); -thu'er, m. (-s; mrv. -): verkwister, doorbrenger; -thuerei', vr.: verkwisting; -thu'e-rin, vr. (mrv. -nen): verkwistster, doorbrengster; -thu'isch, bv. n.: verkwistend; -thu'lich, bv. n.: 1) door te brengen, te verkwisten. 2) verkwistend; -thu'lichkeit, vr.: verkwisting; -thun, w. b. onr.: 1) verdoen, verkwisten, doorbrengen, 2) (fam.) opgebruiken, opslijten, 3) (kph.) van de hand doen, aan den man brengen. vertikal', bv. n.: verticaal, loodrecht. vertier'en, w. b.: 1) uitdiepen, dieper maken, 2) uithollen, 3) (schl.) donkerder schakeeren (sich -tief'en, w. w.: dieper worden; sich -tief'en in: zich verdiepen in); -tieft', v. dw.: verdiept (in Gedanken -tieft': in gedachten verdiept; in Schulden -tieft': diep in schulden);-til'gen, w. b.: verdelgen, uitroeien; -til'ger, m. (-s; mrv. -): verdelger, uitroeier; -til'gungskrieg, m.: verdelgings-oorlog; -to'ben, w. o. s.: uitrazen; -tollen, w. d.: verdartelen (w. o. s.: dol worden); -tö'nen, w. o. s.: Zie -liallen; -to'sen, w. o. s.: uitrazen; -trackt' bv. n.: gek, zot, zonderling; -trackt'heit, vr.: gekheid, zotheid, zonderlingheid ; -trag', m. (-es, -s; mrv. -trage): verdrag, overeenkomst, contract, (stk.) tractaat (einen -trag machen: eene overeenkomst aangaan, stk.: een tractaat sluiten:) -trag'schliesser, m.: contractant, contraheerende partij; Zie ook-trajss: -tra'gen, w. b. onr.: 1) naar elders ov er-brengen, 2) van zijne plaats afbrengen, in het ongereede brengen, 3) (kleederen:) afdragen, 4) (fam.) verdragen (w. o. h.: eene overeenkomst aangaan, mil.: capitu- |
VERWAHREN.
VERTRAGEN.
912
|
leeren; sich -tra'gen, w. w. onr.: zich verstaan, tot overeenstemming: komen, fig.: samengaan); -trag'lich, bv. n.: handelbaar, verdraagzaam (-trag'lich mit: bestaanbaar met); -trag'lichkeit, vr,: handelbaarheid, verdraagzaamheid (-trag'lichkeit mit: bestaanbaarheid met); -trags', in Sam. (-artikel, m.: artikel van de overeenkomst; -massig, bv. n.: bij de overeenkomst bedongen, contractueel; -massigkeit, vr.: overeenstemming met de geslotene overeenkomst; -widrig, bv n.: in strijd met de overeenkomst; -widrigkeit, vr.: strijdigheid met de overeenkomst) ;-trakt', Zie -trackt; -tral'lern, w. b.: (tijd:) verneuriën, (verveling:) door neuriën verdrijven; -trap'peln (-trappen), w. b.: vertrappelen, vertrappen, met voeten treden; -trau'en, w- b.: toevertrouwen (w. o. h. 13J: vertrouwen; -trau'en auf: vertrouwen op); -trau'en, z. n. o. (-s): vertrouwen (sein -trau'en setzen auf: vertrouwen op, zijn vertrouwen stellen in; im -trauen gesagt: onder ons gezegd); -trau'ens, in Sam. (-amt, o.: post van vertrouwen; -voll, bv. n.: vol vertrouwen; -votum, o.: stk.: votum van vertrouwen); -trau'ern, w. b.: 1) vertreuren, 2) rouwen over; -trau'feln, w. b.: laten uitdruppelen; -trau'fen, w. o. s.: uitdruipen; -trau'lich, bv. n.: 1) vertrouwelijk, 2) gemeenzaam ; -trau'lichkeit, vr.: 1) vertrouwelijkheid, 2) gemeenzaamheid; -trau'men, w. b.: verdroomen; -traut', bv. n.: 1) vertrouwd, 2) vertrouwelijk, 3) gemeenzaam; -traut'-heit, vr.: 2) gemeenzaamheid, vertrouwelijkheid. VerItreek', o. (-es, -s): (zeew.) kajuit; -treib'en, w. b. onr.: verdrijven, (kph.) omzetten, van de hand doen, verkoopen, (schl.) behoorlijk schakeeren; -trei'ber, m. (-s; mrv. -): verdrijver; -tre'ten, w. b. onr.: 1) vertrappen, onder den voet treden (die Kinderschuhe -tre'ten haben: fam.: de kinderschoenen uitgetrokken hebben), 2) in den weg treden, in den weg staan, 3) vertegenwoordigen, vervangen (das Volk -tre'ten: het volk vertegenwoordigen), 4) verzwikken, verstuiken (sich den Fuss -tre'ten: zijnen voet verzwikken); -tre'ter, m. (-s; mrv. -): vertegenwoordiger; -tre'-tung, vr.: 1) vertrapping, 2) vertegenwoordiging, 3) verzwikking, verstuiking ;-trieb', m. (-es, -s): (kph.) vertier, debiet, omzet; -trieo'ene, m. (-n; mrv. -n) en vr.: verdrevene, gebannene, balling; -trief'en, w. o. s.: Zie -traufen; -tril'lern, w. b.: Zie -trö-llern; -trin'ken, w. b.: onr.: verdrinken, met drinken doorbrengen of opmaken (seine Sorgen -trinken: zijn verdriet of zijne zorgen met drinken verzetten). verltroek'nen, w. o. s.: verdrogen, opdrogen, uitdrogen, (fig ) verdorren (w. b.: doen verdrogen, fig.: doen verdorren); -trö'deln, w. b.: 1) aan uitdragers verkoopen, 2) verspillen, verbeuzelen; -trom'-meln, w. b.: 1) door getrommel wegjagen, 2) (tijd :) vertrommelen; -tröp'feln, w. o, s.: uitdruppelen; -trop'ten, m. o. s.: uitdruipen; -trös'ten, w. b.: paaien (sich -trös'ten, w. w.: zich met de hoop vleien); -tröst'lich, bv. n.: te paaien; -trump'fen. w. b.: (troefkaarten:) uitspelen (sich -trump'fen, w. w.: al zijne troeven uitspelen) ; -tu'schen, w. b.: (eene teekening:)-verknoeien, (fig.) verhelen, bewimpelen, verbergen. |
verlii'beln, w. b.: kwalijk nemen, ten kwade duiden; -ü'ben, w. b.: bedrijven; -ü'ber, m. (-s; mrv. -): bedrijver; -ü'bung, vr.: bedrijving; -um'standhchen, w, b.: omstandig (in al de bijzonderheden) uiteenzetten; -un'edeln, w. b,: verlagen (sich -un'edeln, w. w.: zich verlagen; mnw.: verminderen); -un'ehren, w. b.: onteeren; -un'einigen, w. b.: oneenig maken (sich -un'einigen, w. w.: oneenig worden); -un'flatigen, w. b.: bemorsen, (fig.) bezoedelen; -un'glimpfen, w. b.: belasteren,, beschenden, zwartmaken ; -un'glücken, w. 0. s.: verongelukken, (fig.) mislukken; -un'gnaden, w. o. s.: in ongenade vallen (w. b.: alle genegenheid onttrekken aan); -un'gültigen, w. b.: ongeldig maken; -un'heiligen, w. b.: ontheiligen; -un'krautet, bv. n.: vol onkruid; -un'reinigen, w. b.: ontreinigen, (fig.)ontheiligen; -un'saubern, w. b.: vuilmaken, (ng.) bezoedelen; -un'sichern, w. b.: 1) onzeker maken, 2) onveilig maken; -un'sichtbaren, w. b.: onzichtbaar maken; -un'stalten, w. b.: 1) misvormen, wanstaltig maken, 2) ontsieren ; -un'sterblichen, w. b,: onsterfelijk maken, (fig.) vereeuwigen; -un'tiefen, w. b,: ondiep maken; -un'treuen, w. b.: (gelden:) verduisteren, verdonkeremanen; -un'zieren, w. b.: Zie -unstalten; -ur'sachen, w. b.: veroorzaken;-ur'theilen [tj, w. b.: veroordeelen; -ur'theilung, vr.: veroordeeling. verlviek'en, w. o. s. en w. b.: verdierliiken; -viel'faltigen, w. b.: vermenigvuldigen; -vier'fachen, w. b.: verviervoudigen; -vier'teln, w.b.: vierendeelen; -voll'kommlich, bv. n.: voor volmaking (fig.: voor verbetering) vatbaar; -voll'-kommlichkeit, vr.: vatbaarheid voor volmaking, (fig.) vatbaarheid om verbeterd te worden; -voll'kommnen, w. b.:. volmaken, (fig.) verbeteren (sich-voll'-kommnen, w. w.: volmaakter worden, in volmaaktheid toenemen); -voll'kommnung, vr. vol m a king, (fig-) verbetering; -voll'standigen (-voll'zahligen), w. b.: voltallig maken, (fig.) aanvullen; -vor-theilen [t], w. b.: (fam.) Zie übervor-theilen. verlwach'en, w. b.: (den nacht:) wakende doorbrengen, (zijne gezondheid:) met waken ondermijnen; -wach'sen, w. b.. onr.: seine Kleider -wach'sen: uit zijne kleeren groeien; eine Narbe -wach'sen: een litteeken laten vergroeien (w. o. onr. s.: 1. vergroeien, 2. dichtgroeien, 3, kromgroeien, 4. ineengroeien; sich -wach'sen, w. w. onr.: Zie het w. o.); -wa'gen, w. b. onr. en reg.: we(?en, afwegen (sich-wa'gen, w. w. onr.: abuis wegen); -wahr', m. (-s): 1) bewaring (in -wahr' nehmen: iets in bewaring nemen, iemand: in arrest nemen; in -wahr' liegen: gedeponeerd liggen), 2) (rcht.) verzet, (ook:) voorbehoud (ein -wanr' einlegen: in verzet komen),. 3) in Sam.: -wahr'arzenei', vr.: voorbehoedmiddel; -wahr'geld, o.: gedeponeerd geld; -wahr'gut, o. gedeponeerd goed; -wahr'mittel,quot; o.: voorbehoedmiddel; -wahr-ort, m.: bewaarplaats); -wah'ren, w. b.: 1) bewaren, 2) beveiligen, beschutten^ |
VERWAHREN.
913
VERWESEN.
|
ning-:)- 3) zich voorbehouden (sich -wah'ren, w. )elen, w.: zich waarborgren, zich in acht nemen, zich hoeden, de noodig-e voorzorgren nemen; i, ten -wah'rer, m. (-s; mrv. -): bewaarder; ijven; -wah'rerm, vr. (mrv. -nen); bewaarster; bung-, -wahr'lich, bw.: in bewaring (-wahr'lich ï, b.: niederlegen bei: deponeeren bij); -wahr- ) uit- losen, w. b.: 1) verwaarloozen, veronacht- (sich zamen, 2) achteloos omgaan met (das mw.: Feuer -wahrlo'sen: brand veroorzaken ereii; door onvoorzichtigheid); -wah'rung, vr.: (sich Zie -walir; -wai'sen, w. o. s.: wees ien); worden, ouderloos worden, (fig.) verlaten ezoe- worden (ein -wai'setes Kind: een ouderloos eren,. kind; ein -wai'setes Haus: een verlaten n, w. huis); -wal'ten, w. b.: beheeren (ein Amt ken; -wal'ten: eenen post bekleeden, een ambt allen vervullen), admmistreeren; -wal'tend, bv. tan): administratief; -wal'ter, m. (-s; mr. -): ken; 1) beheerder, 2) administrateur, rentmees- utet ter;-wal'terin, vr. (mrv.-nen): 1) beheer- . b.: voerster, 2) rentmeesters vrouw;-wal'fcung, •ernj vr.: beheer, administratie; -wal'tungs, in len; Sam. (-fach, o.: tak van administratie; ken, -rath [t], m.; raad van administratie; . b.: -zweig, m.: tak van administratie); -wan- b.: delbar, bv, n.: vatbaar om in iets anders □nt- herschapen te worden of te veranderen; 'lijk ^wan'delbarkeit, vr.: vatbaarheid om in t iets anders herschapen te worden of te b.: veranderen; -wan'deln, w. b. (en: sich ien- -wan'deln, w. w.): veranderen (in Greld Mi-wan'deln: kph.: realiseeren, te gelde len maken); -wand'lung, vr.: verandering, vr.: (theo.) transsubstantiatie, (fab.) gedaanteverwisseling; -wandt', bv. n.: 1) verwant b. i (er ist mit mir -wandt': hij is familie van 'er- mij; wir sind nahe -wandt': wij zijn 'er- familie en zeer na ook; wir sind weitlaung en; -wandt': wij zijn nog familie, maar zeer ing ver), 2) omgekeerd (mit -wand'ter Hand: »11'-. met de omgekeerde hand, met den rug 3or van de hand); -wand'te, m. (-n; mrv. -n) be- en vr.: bloedverwant, familie-betrekking; b.:. -wandt'schaft, vr.: bloedverwantschap, 11'. (fig.) yerwantschap; -wandt'schaftlich, bv. in n.: bloedverwantschappelijk, familie-,(fig.) ig^ verwant; -war'nen, w. b.: waarschuwen; g-r -wa'schen, w. b. onr.: 1) wasschen, 2) af- gt;.; wasschen, (ook:) wegwasschen, wegspoe- r'- len, 3) kapot wasschen. 4) (zeep, kokend r- water, enz.:) opwasscnen, wasschende verbruiken, 5) (pop.) uitkramen, uitflappen, t;). (ook:gt; verkletsen, verbabbelen, b.v. tijd i:) (als bv. n.: babbelziek, praatziek); -was'- b. sern, w. b.: verwateren (ook fig.), met te xe veel water vermengen, a: verlwe'ben, w. b. onr. enreg.: 1) ver- sgt;: w e ven (b.v. tijd, ook: grondstoffen), a- 2) dooreenweven; -wech'selbar, bv. n.: Qf te verwisselen; -wech'seln, w. b.: ver- t), wisselen, (fig.) (met elkander) verwar- lt. ren; -we'gen, bv. n.: vermetel, roeke- ): loos; -we'genheit, vr.: vermetelheid, n roekeloosheid; -weh'en. w. o. s.: over- it waaien (ook fig.), (fig. fam.) het eene oor d in en het andere uit gaan (w. b.: weg- d waaien; -weh'en mit: volwaaien met; Zie ook -weht); -weh'ren, w. b.: 1) beletten, 2) verbieden; -wehr'licn, bv. n.: 1) te be- i letten, 2) te verbieden; -weht', v. dw.: . verwaaid, (van schepen:* door den wind verstrooid, (van verwachtingen, hoop, • enz.:J vervlogen, verijdeld; -weib'en ^ (-weib'lichen), w. b.: verwijfd maken (w. Servaas de Bruin, Duitsch-Hollandsch,! |
o. s.: verwijfd worden); -weich'en, w. o. s.; te lang weeken, te week (fig.: te slap) worden (w. b.: te lang laten weeken, te week maken, fig.: te slap maken); -weich'lichen, w. b.: Zie -weiben (sich -weich'lichen, w. w.: verwijfd worden); -weig'erlich, bv.n.: te weigeren;-weig'ern, w. b.: weigeren, ontzeggen; -weig'erung, vr.: weigering, ontzegging (im -weig-erungsfalle, ingeval van weigering); -weil'en, w. o. h. (en: sich -weil'en, w. w.): verwijlen, vertoeven, zich ophouden, (fig.) stilstaan (w. b.: ophouden, vertragen, uitstellen); -wein'en, w. b.: (tijd :) weenende doorbrengen, in tranen doorbrengen, (gezonde kleur, enz.:) door tranen te storten verliezen, (de oogen 0 rood krijten, (de wangen en fig.:) met tranen door wee ken, (verdriet, enz.:) zich in tranen ontlasten (sich -wein'en, w. w.: fig.: in tranen wegsmelten); -weint', bv. n.: (de oogen:) roodgekreten; -weis', m. (-es; mrv. -e): terechtwijzing, berisping, bestraffing; -weis'en, w. b. onr.: 1) verwijzen (den Leser auf etwas -weis'en: den lezer naar iets verwijzen; von Einem zum andern -wies'en werden: van den een naar den ander verwezen worden, fam.: van Herodes naar Pilatus gezonden worden), 2) bannen, verbannen (des Landes -wies'en werden: uit het land gebannen worden: Einen auf eine Insel -weis'en: iem. naar een eiland verbannen), 3) Einem etwas-wei'sen: aan iemand eene terechtwijzing geven over iets, iemand over iets berispen of bestraffen); -weis'sen, w. b.: 1) verwitten, wittende verbruiken, 2) witten (met witkalk); -wel'ken, w, o. s.: verwelken, (fig.) uitdrogen, (pop.) verleppen; -welk'lich, bv. n.: yerwelkelijk, (fig.) vergankelijk; -welt-lichen, w. b.: (iemand:) wereldschgezind (wereldsch) maken, (kerkegoederen:) 'se-culariseeren (sich -welt'Iicht haben: wereldsch geworden zijn); -wen'den, w. b. reg. en onr.: 1) afwenden, ter zijde wenden (kein Auge -wen den von: de oogen niet afwenden van; den Rücken -wen'den: fam.: zijnen rug keeren, zich omdraaien) 2)-wen'den auf (-wen'den zu): besteden aan, ten koste leggen aan, 3) gebruiken, bezigen (für: voor), 4) bestemmen (zu: tot, voor) 5) sich -wen'den, w. w. reg. en onr.: zijn best doen (sich bei Einem für Einen -wen'den: bij iemand een goed woord voor iemand doen, bij iemand iemands voorspraak zijn); -wen'dung, vr.: 1) afwending, 2) gebruikmaking, 3) voorspraak, tusschenkomst; -wer'fen, w. b. onr.: 1) verwerpen, 2) (in het kaartspel :) wegwerpen, uitschieten, 3) verkeerd werpen, 4) links en rechts werpen, (ook:) door elkander smijten. 5) volwerpen, (mtsl.) berapen, 6) sjch den Arm -werfen: met het werpen zijnen arm ontwrichten of verrekken (w. o. onr.: van dieren:) ontijdig jongen werpen, ontijdig jongen; sich -wer'fen, w. w. onr.: 1, verkeerd werpen, in het kaartspel: verkeerd wegweren, 2. mis werpen, niets raken, 3. van out: kromtrekken); -wer'fer, m. (-s; mrv. -): verwerper; -werflich, bv. n.: verwerpelijk; -werf'lichkeit, vr.: verwerpelijkheid; -wer'then [t], w. b.: te gelde maken, realiseeren; -we'sen, w. b.: oeheeren (w. o. s.: 1. rotten, verrotten, 2. vergaan); le druk. 58 |
VERZEIHUNG.
VERWESER.
914
|
-wcs'er, m. (-s; mrv. -): 1) beheerder, 2) plaatsvervanger; -wes'lich, bv. n.: aan rotten (aan bederf) onderhevig, (fig.) vergankelijkheid; -we'sung, vr.: 1) rotting, verrotting, (fig.) rotheid, 2) (het) beheeren; -wet'ten, w. b.: 1) verwedden, met weddenschap verliezen, 2) wedden, er onder verwedden (ich -wet'te Imeinen Kopf: ik verwed er mijn hoofd onder); -wet'tern, w. b.: verpletteren; -wet'tert, bv.n.: (pop.) hagelsch, verduiveld. veriwldamp;'en, bv. n.: verleden, afge-loopen, (fig.) vervlogen, vroeger (-wieh'e-nes Jahr: verleden jaar; in -wich'enen Zeiten: in vroeger tijden); -wich'sen. w. b.: 1) verpoetsen, 2) poetsen, 3) (pop.) in ongebondenheid doorbrengen, 4) (pop.) afranselen, (aan iemand) op zijne nuid geven; -wiek'eln, w. b.: 1) op een kluwen winden, 2) verwarren, (fig.) verwikkelen, (90k:) betrekken (sich -wiek'eln, w. w.: zich verwarren, verward geraken);-wiek elt; bv. n.: 1) verward, 2) ingewikkeld; -wick'elung, vr-: verwikkeling,(van romans en tooneelstukken:) intrige, knoop; -wieg'en, w. b. onr.: 1) wegen, 2) uitwegen, bij het gewicht verkoopen (sich -wieg'en, w. w. onr.: abuis wegen); -wies'ene, m. (-n; mrv. -n) en vr.: gebannene, verban-nene, balling; -wil'dern, w. o. s.: wild worden, (fig.j verwilderen (w. b.: doen ontaarden); -willigen, w. b.: bewilligen, Inwilligen, toestaan, vergunnen; -wil'li-gung, vr.: inwilliging, vergunning; -wim -mern, w. b.: met weeklagen doorbrengen, (pop.) verjanken (w. o. s.: krom groeien); ^win'den, w. b. onr.: 1) ineenwinden, ineenvlechten, 2) (pop.) te boven komen, zich herstellen van; -win'seln, w. o. s. en w. b.: Zie -wimmern; -wir'ken, w. b.: 1) verwerken, 2) verbeuren (das Leben -wir'ken: zijn leven verbeuren). 3) misdoen, mis d r ij ven (was habe icn -wirkt: wat heb ik misdaan), 4) eine Strafe -wir'-ken: eene straf beloopen? zich eene straf op den hals halen; -wirk'lichen, w. b.: verwezenlijken (sich -wirk'lichen, w. w.: zich verwezenlijken); -wir'ren, w. b. reg. en onr.: in de war maken, (fig.) verwarren (Einen-wir'ren; iem. uit het veld slaan; Einem den Kopf -wir'ren: iemands hoofd op hol brengen; 1 sich -wir'ren, w. w.: zich verwarren, verward geraken);-wirrt', by. n.: verward (-wirrt im Kopfe: niet wel bij het hoofd); -wir'rung, vr.: verwarring; -wirth'schaften [t], w. b.: (pop.) verdoen, doorbrengen; -wisch'bar, bv.n.: uitte wisschen; -wisch'en, w. b.: uitwisschen; -wit'tern, w. o. s.: verweeren, (schk.) tot ontbinding overgaan; -wit'tert, bv. n.: verweerd, (fig.) afgetobd; -witt'wet (fam.: -wit'tibt), bv. n.: weduwe geworden (die -witt'wete Herzogin: de hertogin-weduwe). verlwo'gen, w. o. s.: weggolven, (van klanken:) trillend wegsterven (als bv. n.: roekeloos); -wöh'nen, w. b*: verwennen (sich -wöhnen, w. w. verwend worden): -wohnt'heit, vr.: verwendheid; -wöl'fen, w. o. h.: (van dieren:) ontijdig jongen werpen; -wor'fen, bv. n.: verworpen (ook fig.), (fig.) verdorven; -wor'fenheit, vr.: verworpenheid (ook fig.), (fig.) verdorvenheid; -wor'ren, bv. n.: verward; -wor'ren-heit, vr.: verwardheid, verwarring, verlwund'bar, bv. n.: kwetsbaar; |
-wund'barkeit, vr.: kwetsbaarheid; -wun'-den, w. b.: kwetsen; -wun'dern, w. b. en w. onpers.: verwonderen (sich -wundern, w. w.: zich verwonderen); -wun'dersam, bv. n.: bevreemdend; -wun'derung, vr.: verwondering (in -wunderung setzen: verwonderen, verbazen, bevreemden); -wun'derungs, in Sam. (-voll, bv. n.: verbaasd, ten hoogste verwonderd; -zeichen, o.: tik.: uitroepings-teeken); -wund'lich, bv. n.: Zie -wundbar; -wun'dung, vr.: 1) verwonding, (fig.) kwetsing, 2) wond, kwetsuur; -wün'schen, w. b.: 1) verwen-schen, vervloeken, 2) betooveren; -wür -feln, w. b.: verdobbelen; -wür'ken, w. b.: Zie -wirken; -wür'zen, w. b.: te sterk gekruid maken; -wüs'ten, w. b.: verwoes- j ten, vernielen; -wüs'ter, m. (-s; mrv. -): verwoester, vernieler; -wüs'terin, vr. (mrv. -nen): vernielster; -wüs'tungskrieg, m.: vernielings-oorlog. verlzaff'en, w. 0. s.: versagen, den moed opgeven (-za'gen an: wanhopen aan); -zagt', bv. n.: ontmoedigd, (fig.) kleinmoedig, lafhartig; -zagt'heit, vr. (-za'gung, vr.): kleinmoedigheid, lafhartigheid; -zah'len, w. b.: abuis tellen, abuilt; rekenen (sich -zahlen, w. w.: zich verrekenen); -zah'nen, w. b.: getand maken, (fig.) uittanden, (tim.) zwaluwstaarten; -zan'ken, w. b.: verkibbelen; -zap ten, w. b.: tappen, bij de kleine maat verkoopen, (tim.) inlasschen; -zap'peln (sich), w. w.; spartelen, zich aftobben, (fig.) vergaan van ongeduld; -zar'teln, w. b.: vertroetelen, verwennen; -zau'bern, w. b,: betooveren (-zau[bern in: door tooverwerk veranderen in): -zau'nen, w. b.: 1) omheinen, 2) met eene heining afsluiten, afschutten; -zau'nung, vr.: 1) omheining, 2) heining, schutting. verlzech'en, w. b.: (pop.) verzuipen; -zehn'fachen (-zehn'faltigen), w. b. (en met „sichquot;, w, w.): vertienvoudigen, ver-tiemdubbelen; -zehnt'bar, bv. n.: tiend-plichtig; -zehn'ten, w. b.: vertienden (1. tiend heffen van; 2. tiend betalen van), (mil.) decimeeren; -zeh'ren, w. b.: l) verteren, 2) verbruiken; -zeh'rer, m. (-s; mrv. -): 1) verteerder, 2) verbruiker; -zeh'rung' vr.: 1) vertering, 2) verbruik (-zeh'rungs-steuer, verbruiksbelasting); -zeich'nen, w. b.: 1) opteekenen, opschrijven, 2) inventariseeren, eene lijst maken van, specifi-ceeren, 3) verkeerd teekenen (sich -zeich-nen, w. w.: verkeerd teekenen);-zeich-niss, o. (-es; mrv. -e [nis; -ses; mrv.-se]): 1) lijst, opgaaf, opsomming, (van boeken:) catalogus (-zeich'niss des Inhalts: inhoudsregister; -zeichniss der Druckfehler: lijst der drukfouten, errata; -zeichniss der quot;Waarenpreise: pnjs-courant), 2) inventaris, 3) (mil. en mar.) monsterrol, naamrol; -zeich'nung, vr.: l) opsomming, 2) abuis in de teekening; -zein'bar, bv. n.: Zie -zeihlich; -zein'en, w. b. onr.; vergeven (Einem etwas -zeih'en: iets aan iemand vergeven; -zeih'en Sie: neem mij niet kwalijk, houd mij ten goede, met uw welnemen; -zeih mir's Gott: Godvergeve het mij; I sich -zeih'en, w. w. onr. [2|: opgeven, laten varen, afzien van); -zeih'er, m. (-s; mrv.-): vergiffenis-schenker; -zeih lich, bv. n.: vergefelijk; -zeih'lichkeit, vr.: vergefelijkheid; -zeih'ung, vr.: vergiffenis |
VERZEIHUNG.
VIEH.
915
|
(urn -zeih'ungr: neem mij niet kwalijk, houd mij ten goede, met uw welnemen); -zer'ren, w. b.: vertrekken, verwringen, verdraaien; -zet'teln, w. b.: 11 storten, morsen, 2) vermorsen, verspillen, verkwisten. Verlziclit', m. (-es): afstanddoening [-zicht leisten auf (-zicht thun auf): afstand doen van; I -zicht'brief, m.: akte van afstand; -zicht'leistung, vr.: afstanddoening!; -zich ten, w. o. h.: afstand doen (- auf: van); -zieh'en, w. b. onr.: 1) vertrekken, uit zijne gewone plooi trekken, b.v. den mond, het gezicht, enz., 2) verkeerd trekken, (schaak- en damspel:) verkeerd zetten, 3) Buchstaben -zieh'en: trekletters (krulletters) ineenslingeren (ein -zo'gener Name: een naamcijfer van ineengeslingerde letters), 4) ein Kind -zieh'en: een kind bederven door het te veel toe te geven, een kind verwennen, 5) uitstellen, verschuiven lt;w. o. s.: blijven; noch ein wenig-zieh'en: nog een beetje blijven; I sich -zieh'en, w. w. onr.: 1. wegtrekken, optrekken, fi§r.: verdwijnen, van zweren en builen: slinken, 2. van hout: kromtrekken, 3. uit- festeld of verschoven worden, op de lange aan geschoven worden, lang duren); -zieï'en (sich), w. w.: niet goed mikken, (fig.) het doel missen; -zier'en, w. b.: versieren; -zier'er, m. (-s ; mrv.-): versierder; -zier'ung, vr.: versiering, (aan japonnen;) garneersel (-zier'ungsmaler, m.: decoratieschilder); -zif'fern, w. b.: met cijfers merken; -zim'raern, w. b.: 1) vertimmeren, voor timmerwerk verbruiken, 2. betimmeren, met houtwerk of met planken be-kleeden, 3) (schepen:) kalefaten; -zin'nen, w. b.: vertinnen; -zin'ner, m. (-s; mrv. -): vertinner; -zin'sen, w. b.: den interest betalen van (sich -zin'sen, w. w.: 1. verinteresten, 2. interest geven, rente geven); -zins'lich, bv. n.: rentegevend (-zins'lich austhun: te leen geven op interest); -zin'sung, vr.: 1) interestbetaling, 2) interest, 3) verïnteresting.esteld of verschoven worden, op de lange aan geschoven worden, lang duren); -zieï'en (sich), w. w.: niet goed mikken, (fig.) het doel missen; -zier'en, w. b.: versieren; -zier'er, m. (-s ; mrv.-): versierder; -zier'ung, vr.: versiering, (aan japonnen;) garneersel (-zier'ungsmaler, m.: decoratieschilder); -zif'fern, w. b.: met cijfers merken; -zim'raern, w. b.: 1) vertimmeren, voor timmerwerk verbruiken, 2. betimmeren, met houtwerk of met planken be-kleeden, 3) (schepen:) kalefaten; -zin'nen, w. b.: vertinnen; -zin'ner, m. (-s; mrv. -): vertinner; -zin'sen, w. b.: den interest betalen van (sich -zin'sen, w. w.: 1. verinteresten, 2. interest geven, rente geven); -zins'lich, bv. n.: rentegevend (-zins'lich austhun: te leen geven op interest); -zin'sung, vr.: 1) interestbetaling, 2) interest, 3) verïnteresting. verizo'gen, bv. n.: 1) vertrokken, verdraaid, 2) (kinderen:) vertroeteld, verwend, bedorven, 3) Zie -zieken no. 3; -zö'gerer, m. (-s; mrv. -): uitsteller, verschuiver tot later; -zö'gerlich, bv. n.: 1) uitstellend, 2) op de lange baan schuivend; -zö'gern, w. b.: 1) uitstellen, tot later verscnuiven, 2) op de lange baan schuiven; -zoll'bar, bv. n.: belastbaar; -zol'len, w. b.: de inkomende rechten betalen van; -zol'lung, vr.: betaling van de inkomende rechten van; -zofteln, w. b,: Zie -zetteln. verlzuck-'en, w. b.: krampachtig vertrekken; -zück'en, w. b.: verrukken, in verrukking brengen; -zückt', bv. n.: verrukt; -zuck'ern, w. b.: 1) suikeren, met suiker bestrooien, 2) te veel suikeren; -zückt'heit, vr.: verrukking; -zuck'ung, vr,: stuiptrekking; -zuck'ung, vr.: verrukking; -zug', m. (-es, -s): uitstel, vertraging (ohne -zug, zonder uitstel, onverwijld, op staande voet; -züg'lich, bv. n.: Zie -zög:erlicli; -zup'fen, w. b.: pluksel maken van. |
verlzwackt', bv. n.: verduiveld; -zweif'eln. w. o. h.: wanhopen (- an: aan); i es ist zum -zweifeln: het is om wanhopig te worden); -zweif'elt, bv. n.: wanhopig; -zweif lun^r, vr.: wanhoop [Einen in (Émen zur) -zweinung bringen: iemand tot wanhoop brengen, iem. wanhopig maken; in -zweiflung fallen: wanhopig worden; I -zweiflungsvoll, bv. n,: 1. wanhopig, 2, radeloos]; -zweig'en, w. b.: in takken splitsen (sich -zweig'en, w. w.: zich vertakken); -zwer'gen, w. o. s.: niet tot behoorlijken wasdom komen, klein blijven, kwijnend opgroeien; -zwick'en, w. b.: 1) afknijpen, (tnb.) aftoppen, afsnoeien, 2) (spijkers:) omklinken; -zwickt', bv. n.: 1) gek, zot, vreemd, wonderlijk, 2) verduiveld; -zwief'achen, w. b.: verdubbelen. Ve'sen, m. (s): spelt (eene graansoort). Vesikato'rium, o. (-s; mrv. -to'rien): (hik.) trekpleister. Vespasian', m.: (hist.) Vespasianus; vespasia'nisch, bv. n.: Vespasiaansch. Ves'per, vr.: 1) namiddag, (fi^.) avond; zur - essen: (fam.) zijn vijfuurtje gebruiken (d. i. een boterham eten, als maaltijd tusscnen middagmaal en avond-eten); 2) (kkl.) vesper, namiddag-dienst, (hetgt; lof; die sicilianische -: (hist.) de Siciliaan-sche Vesper; I -brod, o.: schemeravondmaaltijd, (fam.) vijfuurtje (Zie 6 reg. hooger); -glocke, vr.: klok voor de vesper; -predigt, vr.: namiddag-preek; -zeit, vr.: tijd van de vesper. ves'pern, w. o. h.: zijn vijf-uurtje gebruiken (Zie 11 reg. hooger). Vesta'lin, vr. (mrv. -nen): Vestaalsche maagd; (fig.) kuische maagd. Vesuv', m. (-es, -s): (aak.) Vesuvius. Veteran', m. (-s; mrv. -en): veteraan. veteriniir', bv. n.: veeartsenij- [als z. n. m. (-s; mrv. -e): veeartsl; I -schule, vr.: veeartsenij-school. Vet'tel, vr.: (pop.) slet; (ook:) totebel; eine alte -: eene oude totebel. Vet'ter, m. (-s; mrv. -n): 1) neef, volle neef (zoon van oom of tante), 2)(fig.) bloedverwant, 3) (iron.) neefje; Vet'tergunst, vr.: nepotismus, begunstiging van neefjes en vriendjes; vet'terlich, bv. n.: neefachtig (bw.: als neef); vet'tern, w. b.: neef noemen (sich -, w. w.: elkander neef noemen); Vet'terschaft, vr.: 1) (het) neefschap, (fig.) bloedverwantschap, 2) familie (d. i. al de bloedverwanten). Vexir' [ie], in Sam. I -becher, m.: kwelbeker; -börse, vr.: kwelbeurs; -dose, vr.: kweldoos; -ei, o.: nagemaakt ei;-^las, o.: springglaasje; -ring, m.: tooverrmg; -schloss, o.: geheim slot; -spiegel, m.: tooverspiegel. vexi'ren [ie], w. b.: (fam.) plagen, (fig.) ergeren; Vexirerci', vr.: (fam.) plagerij, (fig.) ergering. Vezir' [Vezier'], m. (-s; mrv.-e): (in Turkije) vizier; Vezirat'[zie], o. (-es,-s): vizierschap, waardigheid van vizier. Viadnkt', m. (-es, -s;-e): (op spoorwegen:) viaduct. Via'tikum, m. (-s): 1) viaticum, reispenning; 2) sacrament der stervenden. Vi'ee, (in Sam.): vice-, onder-. Viclimation', vr.: rechtsgeldig-making; Vidima'tum, o. (-s): authentiek afschrift; vidimi'ren [mie], w. b.: rechtsgeldig maken (b. v. legaliseeren, homologeeren, enz.). Vieh, o. (-es, -s): vee; - halten: vee |
VIEHARZENEI.
VIELSAMIG.
916
|
houden ; ein Stück -: een stuk vee, (fig.) een onbeschofte vlegel; zum-e machen: verdierlijken; zum -e werden: verdierlijken; sich zum -e machen: zich verdierlijken ; I -arzenei' (-arznei'), vr.: geneesmiddel voor het vee;-arzeneikunde(-arzeneikunst), vr.: veeartsenijkunde; -arzneilich, bv. n.: veeartsenijkundig; -arzeneischule, vr.: veeartsenijschool; -arzt, m.: veearts; -bremse, vr.: (ins.) paardenvlieg, brems; -dieb, m.: veedief; -diebstahl, m.: diefstal van vee; -dumm, bv. n.: olie-dom; -dummheit, vr.: olie-domheid; -fall, m.: sterfte onder het vee; -flioge, vr.: Zie -bremse; -futter, o.: veevoeder; -glocke, vr.: belletje (schelletje) om den nek van een beest; -gras, o.: gras voor het vee; -haft, bv. n.: dierlijk, beestelijk; -handel, m.: handel in vee:-niindier, m.: veekoo-per; -heit, vr.: dierlijkheid, beestelijkheid; -hirt, m.: veehoeder; -hof, m.: veehouders-erf, (fig.) veefokkerij; -hutj vr.: (het) veehoeden; -hutung, vr.: weide;-krank-heit, vr.: veeziekte; -kraut, o.: (pik.) eereprijs, veronica; -magd, vr.: dienstmeid voor de melkerij; -markt, m.: veemarkt; -massig, bv. n.: veeachtig, beestachtig; -mast, vr.: 1) mestvoeder voor vee, 2) (het) vetweien; -master, m.: vetweier; -mastung, vr.: (het) vetweien; -meister, m.: opzichter over het vee; -pacht, vr.: driftscneperij; -pachter, m.: driftscheper; -pachtung, vr.: driftscheperij; -pest, vr.: veepest; -race, vr.: ras van vee; -raub, m.: diefstal van vee, (het) vee-stelen; -reich, bv. n.: rijk aan vee; -schaden, m.: 1) door vee aangerichte schade, 2) verlies van vee; -schatz, m.: belasting op het houden van vee; -schau, vr.: tentoonstelling van vee; -schelle, vr.: Zie -glocke; -schwemme, vr.: wed; -seuche, vr.: veepest, veeziekte; -sinn, m.: dierlijkheid; -stall, m.: stal voor het vee, koeienstal; -stamm, m.: stam (ras) van vee: -stand, m.: vee-stapel; -sterben, o.: sterfte onder het vee; -steuer, vr.: Zie -schatz; -stock, m.: vee-stapel;-trank,m.: (vea.) drank voor ziek vee; -tranke, vr.: wed; -treiber, m.: veedrijver; -trieb, m. (-trift, vr.): 1) driftrecht, 2) te beweiden weg; -weg, m.: te beweiden weg; -weide, vr.: weide-grond (waar ieder zijn vee mag laten grazen); -wurzel, vr.: Zie -kraut; -zehnte, m.: vee-tiend; -zoll, m.: Zie -scliatz; -zucht, vr.: veeteelt, veefokkerij; -züchter, m.: veefokker. vieh'isch, bv. n.: Zie viehhaft. Iviel, bv. n. en bw.: veel;-anders: fam.) heel anders; gleich -: evenveel es ist mir - viel: het is mij onverschillig, het is mij hetzelfde); wie -: hoeveel (wie - sind wir: met ons hoe velen zijn wrj?; wie - Uhr ist es : hoe laat is het?; den wievielsten des Monats haben wir: den hoeveelsten hebben wij vandaag?); 80 -: zooveel (- viel Ihr seid: met zoo velen als gij zijt; ich bin - viel als Du: ik ben evenveel als gij, ik ben evengoed als gij zijt; um so - mehr: des te meer, zooveel te meer; um so - weniger: des te minder, zooveel te minder; um so - bessen des te beter, zooveel te beter; so - ich ihn kenne : voor zoover ik hem ken; so -ich weiss: voor zoover ik weet; zu -: te veel (lieber zu - als zu wenig: liever te veel dan te weinig, te veel hindert niet; allzu - ist ungesund [ook: was zu - ist, ist zu -]: spr.: te veel is niet goed; so -Köpfe, so - Sinne: spr.: veel hoofden,veel zinnen). |
jviel, in Sam. I -arm, m.: poliep; -ar-mig, bv. n.: met vele armen; -artig, bv.n.: veelsoortig; -astig, bv. n.: veeltakkig; -augig, bv. n.: met vele oogen; -begabt' bv, n.: rijkbegaafd; -besagt, bv. n.: l)veel besproken, 2) meergemeld; -blatterig (-blattig), bv. n.: veelbladerig; -blumig, bv. n.: met vele bloemen; -deutig, bv. n.: voor verschillende uitleggingen vatbaar, (fig.) dubbelzinnig; -deutigkeit, vr.: vatbaarheid voor verschillende uitleggingen, (fig.) dubbelzinnigheid; -eek, m,: veelhoek; -eckig^ bv. n.: veelhoekig; -ehe; vr.: veelwijverij; -endig, bv. n.: (gewei van herten:) veeltakkig; -erfahren, bv. n.: aan ondervinding rijk; -fach, bv. n.: veelvuldig, veelvoudig; -fachheit, vr.: veelvuldigheid, veelvoudigheid, (fig.) verscheidenheid; -faltig, bv. n.: Zie -fach, (fig.) overvloedig; -faltigkeit, vr.: Zie -fachheit, (fig.) overvloedigheid; -farbig, by. n.: veelkleurig, (fig.) bont; -farbigkeit, vr.: veelkleurigheid, (fig.) bontheid; -feldig, bv. n.: (wpk.) met meer dan vier kwartieren; -flach, o.: (wsk.) veelzijdige figuur: -fiachig, bv. n.: veelzijdig; -flosser, m.: visch met vele vinnen; -fiügelig, bv. n.: met vele vleugels; -förmig, bv. n.: veelvormig; -förmigkeit, vr.: veelvormigheid; -frass, m.: (ark. en fig.) veelvraat, (vog.) pelikaan, kropgans; -frassig, bv. n.: vraatziek; -frassigkeit, vr.: vraatzucht; -fuss, m.: veelvoet, poliep; -füssig, bv. n.: 1) met vele voeten, 2) met vele pooten; -gebahrend, bv. n.: vele jongen te gelijk werpende; -geliebt', bv. n.: veelbemind; -gestaltig, bv. n,: vele vormen hebbende; -gliederig, bv. n.: veelgeleed, (rek.) uit vele ledea bestaande; -göt-terei\ vr.: veelgoderij; -götterer, m.: belijder (aanhanger, voorstander) van de veelgoderij; -gültig, bv. n.: 1) veelvermogend, 2) zeer geldig, 3) van hooge waarde; -gültigkeit, vr.: 1) veelvermogendheid, 2) bijzondere geldigheid, 3) hooge waarde; -gut, o.: (pik.) wilde pieterselie; -handig, bv. n.: met vele handen; -hautig, bv. n.: met meer dan één huid: -heit, vr.: veelheid, menigte; -herrschaft, vr.: veelhoofdige regeering; -hufer, m.: (drk.) dikhuid; -nülsig, bv. n.: Zie -schotig; -jahrig, bv. n.: veeljarig; -kantig, bv. n,: veelhoekig; -kopf, m.: dier met verscheidene koppen, (fig. iron.: het) groote publiek; -köpfig, bv. n.: veelhoofdig; -leicht'. bw.: wellicht, misschien (sollte er -leicht' kommen: indien hij mocht komen) j -mal, bw.: dikwijls (wie -mal: hoe dikwijls; ich danke Ihnen -mal: iron.: ik dank u hartelijk); -malig, bv. n.: herhaald; -mals, bw.: Zie -mal; -mehr, bw.; veelmeer (vgw.: veeleer): -namig, bv. n.: met vele namen; -raaerig, bv. n.: met vele raderen; -redend, bv. n.: rederijk; -ruderig, bv. n.: met verscheidene roeibanken; -sagend, bv. n.: veelzeggend, veelbeteekenend; -saitig, bv. n.: veel-snarig; -samig, bv. ngt;: vele zaadkorrels |
VIERZACKIGr
VIELSaüLIG
917
|
bevattende; -sauligr, bv. n.: met verscheidene zuilen of pilaren of kolommen; -schaligr, bv. n.: (schelp:) veelschalig:; -schotig:, bv. n.: (pik.) met verscheidene hulzen: -schreiber, m.: veelschrijver; -schreiberei'j vr.: veelschrijverij; -seitig, bv. n.: veelzijdig: (ook figr.);-seitigkeit, vr.: veelzijdigheid (ook fig.); -sichtig-, bv. n.: met vele facetten geslepen, de voorwerpen verscheidene malen weerkaatsend; -silber, m. (-s; mrv. -): (tik.) woord dat uit verscheidene lettergrepen bestaat; -sil-big, bv. n.: (tik,) veellettergrepigr, uit verscheidene lettergrepen bestaande; -sinnig, bv. n.: Zie -deutis; -spaltigr, bv. n.: veelspouwig; -spracnig:, bv. n.: in verscheidene talen, polyglot; -sten-gelig- (-stielig:), bv. n.: (pik.) veelstenge-lig; -stimmig, bv. n.: meerstemmig: (1. voor verscheidene stemmen, 2, door verscheidene stemmen); -thatig, bv. n.: zeer bedrijvig; -theilig [tj. bv. n.: veel-deelig, uit verscheidene deelen bestaande; -thuerei', vr.: bemoeizucht; -tönig-, bv. n.: Zie -stimmig; -vermogend, bv. n.: veelvermogend; -weiber, m.: voorstander (aanhanger) van de veelwijverij; -weibe-rei', vr.: veelwijverij; -winkelig, bv. n.: veelhoekig: [z. n. o.: (net) veelweten, veelweterij; -wisser, m. (-s; mrv. -): veelweter]; -wisserei', vr.: veelweterij; -zahl, vr.: (tik.) meervoudig- getal, meervoud; -zün-gig, bv. n.: met vele tongen, (fig.) verscheidene talen sprekende, (ook:) in verscheidene talen vervat; -züngler, m.: (vog.) spotvog-el; -zweigig:, bv, n.: veeltakkig. vielerlei', bv. n.: velerlei, velerhande. Ivier, tw.: vier; unter - Augen: (si)r.) onder vier oogen; auf allen -en kriechen: op handen en voeten kruipen; alle -e von sich strecken: 1) zich uitrekken zoo lang als men is, 2) met de beenen omhoog gaan liggen (d. i. sterven) ; mit -en fahren : met vier paarden rijden. Ivier, in Sam. I -aren (-arten), w. b.: voor de vierde maal omploegen; -augig, bv. n.: met vier oogen; -bannig:, bv. n.: (kim.) vier baan breed of wijd; -beinig:, bv. n.: met of op vier pooten; -blatt, o.: (pik.) vierblad; -blatterig (-blattig:); bv.n.: (pik.) vierbladerig, (kim.) met vier stroo-ken; -bund, m. (-bundniss [nis], o.): viervoudig verbond; -ding, o.: vierde-g:edeelte; -draht, m.: halfwol (zekere stof); -drahtig: (-drahtig-), bv. n.: vierdraadsch; -eek, o.: vierhoek, (visch:) bot; -ecken, w. b.: vierkant maken, vierkanten; -eckig, bv. n.: vierhoekig, vierkant; -eiche, vr.: winter-eik; -fach, bv. n.: viervoudig (-fach leg:en: in vieren vouwen); -faltig, bv. n.: viervoudig; -faltig:en, w. b.: verviervoudigen; -fingerig, bv. n.: met vier vingers;-flü-gelig, bv. n.: (ins.) met vier vleugels; -fürst, m.: (hist.) viervorst; -fürsten-thum [t], o.: viervorstendom;-füsser, m.: viervoetig dier, (fam.) viervoeter; -füssig, bv. n.: viervoetig dier, (fam.) viervoeter; -füssig, bv. n.: viervoetig; -füssler, m, (-s; mrv. -): Zie -füsser; -gesang, o.: (muz.) quartet; -gespann, o.: vierspan; -gestrichen, bv. n.: met vier dwarsstreep-jes aan den staart (-gestrichene Note: muz.: tweeëndertigste noot); -getheilt [t], bv. n.: uit vier deelen bestaande; -gliede-rig, bv. n.: vierledig (-gliederige Grosse: vierledige grootheid); -groschenstück, o.: (mtw.) stukje van vier grosjen. |
Ivier Ihandija:, bv. n.: met vier handen, (muz.) voor vier handea (-handiges Thier IT]: vierhandig dier); -herr, m.: 1) lid van het viermanschap, 2) (hist.) viervorst; -herrschaft, vr.: 1) viermanschap, 2) waardigheid van viervorst; -hörnig, bv. n.: met vier horens; -hun-dert. tw.: vierhonderd; -hundertel, o. (-s): vierhonderdste gedeelte; -hundertste, bv. n.: vierhonderdste; -jahr, o.: tijdvak van vier jaren, (hist.) olympiade; -jahrig, vierjarig; -jahrlich, bv. n.: vierjaarlijksch (bw.: vierjaarlijks, om de vier jaren); -kant, o.: vierkant; -kantig, bv. n.: vierkant; -kapselig, bv. n.: met vier zaadhuisjes ; -klappig, bv. n.: met vier klapvliezen; -klauig, bv. n.: met vier klauwen; -köpfig, bv. n.: vierhoofdig; -laufer, m.: (zeew.) dubbele talie; -mal, bw.: viermaal; -malig, bv. n.: tot viermaal herhaald; -mann, m.: Zie -herr; -mona-tig, bv. n.: van vier maanden;-monatlich, bv. n.: viermaandelijksch (bw.: viermaandelijks, om de vier maanden); -nachtig, bv. n.: van vier nachten; -namig, bv. n.: met vier namen, (rek.) vierledig; -ortig, bv. n.: Zie -eckig; -pfennigstück, o.: (mtw.) vierpenningstukje; -plunder, m.: (art.) vierponder; -pfündig? bv. n.: vier-ponds, van vier pond (eine -pfündi^e Kanone: art.: een fJvierponder); -raderig, bv. n.: op vier wielen; -rauberessig, m.: pest-azijn; -ruderig, met vier roeibanken. Ivier'lsaitig, bv. n.: (muziek-instru-ment:) vier-snarig; -samig. bv. n.: met vier zaadkorrels; -saulig, bv. n.: (bwk.) met vier pilaren; schaufler, m.: tweejarig schaap; -schrotig, bv. n.: vierkant, (boom:) dik, (mensch:) forsch gebouwd, (fig.) lomp en onbehouwen; -seitig, bv.n.: vierzijdig; -seitigkeit, vr.: vierzijdigheid ; -silber, m.: (tik.) vierlettergrepig woord; -silbig, bv. n.: vierlettergrepig; -sitzig, bv. n.: met vier zitplaatsen, voor vier personen; -spaltig, bv. n.: vierspouwig, (typ.) in vier Kolommen; -spanner, m. (-s; mrv. -): met vier paarden bespannen rijtuig; -spannig, bv. n.: met vier paarden bespannen ( spannig fahren: met een vierspan rijden); -spanig, bv. n.: vier span breed of lang; spiel, o.: (muz.) quartet, (spl.) quadrille; spitzig, bv. n.: met vier punten; -stimmig, bv. n.: (muz.) vierstemmig; -stockig (-stöckig), bv. n.: vier verdiepingen hoog; -stündig, bv. n.: van vier uren; -stündlicn, bw,: om de vier uren; -tagig, bv. n.: vierdaagsch; -taglich, bw.: om de vier dagen; -tausend, tw.: vier duizend; tausendste, bv. n.: vierduizend-ste; -theil (t] o.: Zie Viertel; -theilen [t], w. b.: vierendeelen; -theilig [tl, bv.n.: uit vier deelen bestaande, (rek.) vierledig, (wpk.) met vier kwartieren; -theilung [tl, vr,: vierendeeling; -undzwanziger, m.: vierentwintiger (1. van 24 jaar, 2. van het jaar 1824), ^nitw.) stuk van 24 kruitsers; -verein, m.: viervoudig verbond; -vers, m.: (dk.) vierregelig vers; -vierteltakt, m.: (muz.) vierkwarts-maat; -weg, m.: viersprong, kruisweg; -winkelig, bv. n.: vierhoekig; -zackig, bv. n.: met vier punten; |
VIERZAHL.
VISIR.
918
|
•zahl, vr.: viertal; -zahnigr, bv, n.: met vier tanden; -zehigr. bv. n.: met vier tee-nen, (fig.) met vier klauwen; -zehn, enz.: Zie vierzelm? enz.; -zeilig, bv. n.: vierregelig (-zeilige Gerste: vroege gerst); -zeiten, vr. mrv.: (kkl.) quatertemper (driedaagsche vasten bij den aanvang van elk kwartaal); -zöllig, bv. n.: vierduims-. vier en, w. b.: vierkant maken, (wpk) in vier kwartieren afdeelen, (zeew.) vieren, laten schieten j Vier'er, m. (-s; mrv. -): 1) vier (het cijfermerk), viertje, 2) (mtw.) vierpenning-stukje; viererlei', bv. n.: vierderlei, vierderhande; Vierling, m. (-es, -s: mrv. -e): vierde-gedeelte, (gew.) vierel, vierendeel van een pond, (mtw.) vierpenning-stukje, (ylk.) viertal kinderen uit één bevalling; viert, in Sam. (-halb, bv. n.: vierdhalf; -sohein, m.: str.: aspect van negentig graden); vier'te, bv. n.: vierde (zum -n: ten vierde, in de vierde plaats; -halb, bv. n.: vierdhalf). Vier'tel, c. (-s; mrv. -): 1) vierde-gedeelte; 2) (gew.) vierel, vierendeel van een P9nd; 3) (muz.) kwartnoot; 4) (van een jaar:) kwartaal, vierendeeljaars; 5) (van een uur :) kwartier [ein - auf sie-ben: (een kwartier op rekening van het zevenae uur, d. i.:) kwartier over zessen; drei - auf sieben: (drie kwartier op rekening van het zevende uur, d. i,:) kwartier voor zevenen]; 6) (van een wapenschild:) kwartier; 7) (van eene stad:) kwartier, wijk, stadswijk; I -anker, m.: kwart-anker (d. i. elf en eene kwart flesch);-bogen, m.: kwart-vel (papier); -form, vr.(-grosse, vr.): (typ.) quarto-formaat; -janr, o.: kwartaal. trimester, vierendeeljaars; -jahrig, dv. n.: van drie maanden; -jahr-lich, bv. n.: driemaandelijksch (bw.: driemaandelijks): -karthaune UI, vr.: (art.) twaalfponder; -kreis, m.: 1) kwartcirkel, 2) quadrant, hoogte-meter; -meile, vr.: kwart-mijl; -nössel, o.: kwart-pint; -note, vr.: (muz.) kwart-noot; -pause, vr.: (muz.) kwart-rust; -pfund, o.: vierel, kwart-pond; -pfündig, bv. n.: van een kwart-pond; -pinte, vr.: kwart pint; -schlag, m.: (muz.) kwart-noot; -schlag-werk, o.: uurwerk dat de kwartieren slaat ; -stab, m.: (bwk.) ring of krans van lofwerk onder het kapiteel; -stunde, vr.: kwartier-uurs, kwartier; -stündig, bv. n.: van een kwartier, een kwartier durende; -stündlich, bw.: om het kwartier (bv. n.: om het kwartier herhaald): -takt, m. (-ton, m.): (muz.) kwart noot. Zie Viertel». vier'teln, w. b.: vierendeelen; w. o. h.: (van uurwerken:) de kwartieren slaan. quot;Vier'tels, in Sam. I -knecht, m.: bode van de wijk; -meister, m.: wijkmeester; -strich, m.: (zeew.) kwart-kompas-streek. vier'tens, bw.: ten vierde, in de vierde plaats. vier'zehn, tw.: veertien; - Tage: veertien dagen (-fach, bv. n.: veertien-voudig; -faltig, bv. n.: veertienvoudig; -mal, bw.: veertienmaal; -tagig, bv. n,: veertiendaagsch); vier'zehnte, bv. n.: veertiende; Vier'zehntel, o. (-s; mrv.-): veertiende gedeelte; vier'zehntens, bw.: ten veertiende, in de veertiende plaats. |
vier]zig, tw.: veertig; I -jahrig, bv.n.: veertigjarig; -stündig, bv. n.: van veertig uren; -tagig, bv. n.: veertigdaagsch, van veertig dagen (die -tagige Fasten: kkl.: de veertigdaagsche Vasten; die -tagige Probezeit: zeew.: de quarantaine); Vier'-ziger, m. (-s; mrv. -): 1) veertigtal, cijfermerk veertig, 2) lid van den Raad der veertig (inz.: lid der Fransche Académie), 3) veertiger (d. i. man van veertig jaren), 4) veertiger (d. i. wijn van het jaar 1840); Vier'zigerin, vr. (mrv. -nen): veertiger (d. i. vrouw van veertig jaar); vier'zigste, bv. n.: veertigste; Vier'zigstel, o, (-s; mrv. -): veertigste gedeelte; vier'zigstens, bw.: in de veertigste plaats. Vigilie, vr.: (kkl.) dag of avond vóór een heiligendag; I Vigi'lien für die Ver-storbenen: (kkl.) zielmissen. vigili'ren [lie], w. o. h.: (fam.) vigileeren, goed op zijn tellen passen. Vignet'te, vr.: (typ.) vignet. Vikar', m. (-s; mrv. -e): vicaris; Vikariat', o. (-es, -s; mrv. -e): vicariaat. Vil la, vr. (mrv. -s of Vil'len): villa, buitenplaats, zomerhuis. Vin'eenz, m. (-ens): Vineentius. vinclici'ren [cie], w. b.: vindiceeren (1. eischen, vorderen; 2. opeischen, terugvorderen); Vindikation', vr. :l)eisch, vordering, 2) opeisching, terugvordering. Vint, m. (-es; mrv. -e): (visch:) elft. Vio'le, vr.: (muz.) groote viool; (pik.) viooltje. violett', bv. n.: Zie veilehen-blau. Violin', in Sam. I -bogen, m.: strijkstok; -kasten, m.: vioolkas; -noten, vr. mrv.: noten voor de viool; -quartett, o.: viool-quartet; -saite, vr.: viool-snaar ^ -schlüssel, m.: viool-sleutel; -solo? o.: solo op (solo voor) de viool; -spieier, m.: viool-speler, violist; -steg, m.: kam der viool; -stimme, vr.: vioolpartij; -virtuose, m. (-virtuosin, vr.): vioolvirtuoos. Violi'ne, vr.: (muz.) viool; Violinist', m. (-en; mrv. -en): vioolspeler, violist; Violoncellist', m. (-en; mrv. -en): violoncellist. Vi'per, vr.: (drk.) adder; I -biss, m.: adderbeet; -gras, o.: (pik.) adderkruid^ -natter, m.: dorstslang; -wurz, vr.: (pik.) adderwortel. Vireil', m. (-s): (hist.) Virgilius; virgi-lia'niscn, bv. n.: Virgiliaaasch. Virjji'nie, vr. (-ns): (vrouwennaam:) Virginia; Vir^i'nien, o. (-s): (adk.) Virginië; Virgi'nier, m. (-s; mrv. -): Virginiër; Vir^i'nierin, vr. (mrv. -nen): Virginiscne; virgi'nisch, bv. n.: Virgi-niscn. Virtuos', m. (-en; mrv. -en): virtuoos^ Virtuo'se, m. (-n; mrv. -n): virtuoos; Virtuosin, vr. (mrv. -nen): virtuoos; Virtuositat', vr.: virtuositeit. visceral', bv. n.: ingewands-. Vision', vr.: vizioen. droomgezicht; Visionar', m. (-s; mrv. -e): geestenziener, vizioenen-hebber. Visir' [Visier'l, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) vizier, helmmasker, helmklep; 2)vizier. |
VOGrELSTANGE.
919
VISIREISEN.
|
mik-ijzer, mik, richt-iizer; I -eisen, o.: (art.) visiteer-ijzer ; -gebühr, vr. (-geld, o.): 1) ijk-loon, 2) peilloon; -kette, vr.: meet-kettingr; -kom, o.: vizierknop; -kunst, vr.: 1) kunst om vloeistoffen te peilen, 2) kunst om vaste lichamen te meten, stereometrie; -linie, vr.: (art.) mik-lijn; -mass, o.: ijkmaat; -ruthe [t], vr. (-ring, m.): peilstok; -schuss. m.: (art.) waterpas-schot; -stab, m.: peil-stok. visi'ren Isiel, w.b.: (geschut:) richten; (maten, enz.:) ijken; (vloeistoffen:) peilen, roeien; (documenten:) viseeren, voor gezien teekenen; I Visi'rer Isiel, ni. (-s; mrv. -): 1) ijker, 2) peiler, roeier, 3) viseerder. Visitation', vr.: visitatie (Visitations'-recht, o.: recht van visitatie, recht van huiszoeking). Visi'te, vr.: visite, bezoek; eine -machen: eene visite maken, een bezoek afleggen. Visi'ten, in Sam. I -karte, vr.: visitekaartje; -stube, vr.: kamer waar men bezoeken ontvangt. Visitir' [tier], in Sam. I -eisen, o.: (art.) visiteer-ijzer, (hik.) tent-ijzer, sondeernaald. visiti'ren [tie], w. b.: visiteeren, nazien; (hik.) peilen, onderzoeken. Vi'sum, o. (-s; mrv. Vi'sa): voor gezien teekening; - repertum: verslag van het ingestelde onderzoek, (inz.) lijkschouwing. Vitriol', m. (-es, -s): vitriool; I -artig, bv. n.: vitrioolachtig; -blumen, vr. mrv.: vitrioolbloemen; -erde. vr.: vitrioolaarde ; -erz, o.: vitriool-erts; -geist, m.: geest van vitriool; -haltig, bv. n.: vitrioolhoudend; -hütte, vr.: vitriool-fabriek, vitriool-kokerii; -lauge, vr.: vitrioolloog; -51, o.: vitriool-olie; -pulver, o.: Engelsch rood; -salz, o.: vitrioolzout; -saure, vr.: vitrioolzuur; -sieder, m.: vitrioolkoker; -siederei', vr.: Zie -liütte; -stein, m.: vitrioolsteen; -wasser, o.: vitrioolwater; -werk, o.: Zie -Uütte. vitriolig, bv. n.: vitrioolhoudend; vitrio'lisch, o\. n.: vitrioolachtig; vitrio-lisi'ren Isle], w. b.: in vitriool veranderen. Vitruv', m. (-s): (hist.) Vitruvius. Vitz dom (Viz'dom), m. (-es; -s; mrv. -e): 1) leenman van den bisschop, 2) vice-regent; I Vitzdomei', vr,: 1) bisschoppelijk leen, 2) vice-regentschap. Vivipa'ren, o. mrv.: zoogdieren, levende jongen werpende dieren. Vizir', m.: Zie Vezir. Vliess, o. (-es; mrv. -e): Zie Fliess. IVo'eel, m. (-s; mrv. Arö'gel): 1) vogel (ook ng.); 2) (ins.) vlinder; 3) trede (in een ei); ein durchtriebener -: (fig. fam.) een slimme vogel, een leepe gast; Vogel schiessen: met schietgeweer jacht maken op vogels; nach dem - schiessen: naar den papegaai schieten, schijfschieten naar een houten vogel; friss Vogel, oder stirb: (spr.) gij moet kiezen of deelen; mit welchen Vögeln man fliegt, mit denen wird man gefangen: ^spr.) met wien men verkeert, wordt men geëerd; jeder -singt wie ihm der Schnabel gewachsen ist: (spr.) ieder vogeltje zingt zooals het gebekt is. |
IVo'gel, in Sam. I -amber, m.: witte amber; -art, vr.: vogelsoort; -auge, o.: (pik.) sleutelbloempje; -bauer, o.: vogelkooi; -beerbaum, m.: vogelbesseboom, sorbeboom; -beere, vr.: 1) vogelbes, sorbe-appel, 2) vogelbesseboom, sorbeboom; -beize, vr.: 1) vogelvangst, 2) valkenjacht; -deuter, m.: vogelwichelaar; -deuterei', vr.: vogelwichelarij, waarzeggerij uit de vlucht (uit het eten, enz.) der vogels; -dunst, m.: (jag.) fijne hagel, musschenhagel; -erbse, vr.: (pik.) wilde wikke; -falk, m.: (vog.) sperwer; -fang, m.: 1) vogelvangst, 2) vinkenbaan; -fanger, m.: vogelaar, vogelvanger; -flmte, vr.: jachtroer. vogelroer; -flöte, vr.: vogelaarsfluitje. lokfluitje; -flug, m.: vogelvlucht; -frei, bv. n.: vogelvrij (für -frei erklaren: vogelvrij verklaren); -fuss, m.: vogelpoot; -futter, o.: vogelvoeder, vogelvoer; -garn, o.: vogelaarsnet^ vogelnet; -gattung, vr.: vogelsoort; -geier, m.: (vog.) kamgier; -gesang, m.: zang aer vogels ; -geschlecht, o.: 1) geslacht der vogelen, (het) vogelen-heer, 2) vogelsoort; -geschrei, o.: geschreeuw van vogels; -gras, o.: (pik.) knoopgras; -handel, m.: handel in vogels; -handier, m.: vogelkoopman; -haube, vr.: kap (voor den valk); -haus, o.: vogelkooi, (inz.) vlucht (d. i. eene groote vogelkooi); -hecke, vr.: 1) broeitijd der vogels, 2) broeikooi; -herd, m.: vinkenbaan;-neu, o.: (pik.) wilde wikke; -hütte, vr.: 1) vogelaars-huisje, 2) broeikooi; -jagd, vr.: vogeljacht; -kafig, m.: vogelkooi; -kenner, m.: vogelkenner; -kien, m.: dennenhars; -kirschbaum, m.: vogelkerseboom, wilde kriekeboom ; -kirsche, vr.: vogelkers, wilde kriek; -klaue, vr.: vogel-klauw ; -kloben, m. (-kluppe, vr.): lijm-roedje, (vogelaars-)lijmhoutje; -knoterich, m.: (pik.) knoopgras; -kralle, vr.: Zie -klaue; -krankheit, vr.: vogelziekte; vkraut, o.: (pik.) hoenderbeet, (ook:) vogelmelk, morgenster, (ook:) pimpernel; -kunde, vr.: vogelkunde; -kundige, m.: vogelkenner; -laus, vr.: vogelluis; -leim, m.: vogellijm; -markt, m.: vogelmarkt; -milch, vr.: (pik.) vogelmelk, morgenster; -mist, m. vogelstront; -napfchen, o.: zaadbakje (in eene vogelkooi); -nest, o.: vogelnest (essbares -nest: eetbaar vogelnestje); -netz, o.: vogelnet; -orgel, vr. (-örgelchen, o.): vogel-orgeltje (draaiorgeltje om vogels een of ander wijsje te leeren fluiten), kanarie-orgel; -perspektive, vr.: vogelperspectief; -pfeife, vr.: vogelaars-fluitje, lokfluitje; -rohr, o.: 1) vogelroer, 2) proppenschieter; -sang, m.: zang der vogels; -schau, vr.: Zie -deuterei; -schauer, m.: Zie -deuter ; -schelle, vr.: belletje (schelletje) van den valk; -scheu (-scheuche), vr.: vogelverschrikker; -schiessen, o.: (het) schieten naar den (houten) vogel (ein-schiessen halten: naar den vogelschieten); -schlag, m.: vogelknip; -schlecht, bv. n.: waterpas, horizontaal; -schlinge, vr.: vogelstrik; -schnell, bv. n.: zoo snel als een vogel vliegen kan;-schrot, m.: Zie -dunst; -seide, vr.: (pik.) vlas-kruid; -speise, vr.: Zie -futter; -spiess. m.: vogel-sleetje; -spinne, vr.: (ins.) vliegende spin; -spotter, m.: (vog.) spotvogel, (ook:) gouden lijster; -stange, vr.: 1) roest (in vogelkooien), 2) (vogelaars-) |
VOGELSTELLES.
020
VOLKSREDE.
|
lijmhoutje; -stellen, o.: vogelvangst; -steller,™.: vogelaar,vogelvanger; -stimme, vr.: vogelstem, stem van (of; als van) een vogel; -stricli, m.: verhuistijd (het komen, het heengaan) der trekvogels;-tod, m.: (pik.) dolle kervel; -trögchen, o.: Zie -napfchen; -wahrsager,m.: Zie -«leuter; -wahrsagerei', vr.: Zie-aeuterei; -wand, vr.; uitgespannen vogelnet, slagnet;-werk, o.: werk (boek, geschrift) over vogels; -wicke, vr.; (pik.) wilde wikke; -wild, o. (-wildbret, o.): klein gevogelte; -zucht, vr.: vogelfokkerij; -zug, m.: Zie -stricli; -zunge, vr.: 1) tong van een vogel, 2) (art.) laadlepel. Vö'gelj m. mrv.: vogelen, vogels; I -beschreibung, vr.: beschrijving van (de) vogels; -kunde, vr.: vogelkunde;-kundige, m.: vogelkenner. Vö^elchen, o. (-s; mrv.-): vogeltje ; ein - singen hören von: (spr.) iets hooren mompelen van. quot;Vo'geler, m.: Zie Vogler. quot;Voge'sen, vr. mrv.: (adk.) Vogezen; das voge'sische Gebirge : het Vogeziseh gebergte, de Vogezen. Vogler, m. (-s; mrv. -): vogelaar, vogelvanger; I -hütte, vr.: vogelaarshuisje ; -pfeife, vr.: vogelaarsfluitje, lokfluitje; -zeug, o.: vogelaarsgereedschap. Vogt, m. (-es; mrv. Vog'te); 1) voogd, (ook:) curator, (ook:) beheerder, administrateur, (ook:) rentmeester; 2) landvoogd, gouverneur, (ook:) baljuw, (ook:) schout, (ook;) kommandant, bevelhebber; I -ding, p. (-gericht, o.); schoutsgerecht; -schütze, koddebeier, veldwachter. vogt'bar, bv. n.: mondig; I-keit, vr.: mondigheid. yogtei', vr ; 1) voogdij, (ook:) cura-teele, (ook;) beheer, administratie, (ook:) rentmeesterschap; 2) landvoogdij, (ook:) baljuwschap, (ook;) schoutschap, (ook:) bevelhebberschap; I -schreiber, m.: griffier. vogtel'llch, bv, n.: baljuwsehaps-. , JVokal', m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) klinkletter, vocaal. Ivokal', bv. n.: vocaal (1. voor de stem; 2. door de stem); I -konzert, o.: vocaal concert, zang-concert; -musik, vr.: vocaal-muziek, zang. Vokation', vr.: roeping. VokatiV, m. (-s; mrv. -e): (tik.) vijfde naamval, vocatief. Vo le, m.: (spl.; de) vole (d. i. het quot;ophalen van al de slagen). Volk, o. (-es, -s; mrv. Völ'ker): volk (i. a. b.); (flg.) troep; ein - Rebhühner: een troep patrijzen; das gemeine -: de gemeene man, de groote hoop; sich durch das - durchdrangen; door het volk (door de menigte) heendringen (Zie ook Völ-v f*' ',/armi bv. n.; schraal bevolkt; -benerrseher, m.: monarch, souverein, vorst; -bewimmelt, bv. n.: 1) volkrijk, 2) van menschen wemelend; -bezwinger, m.: veroveraar; -gefallig, bv. n.; bij het volk gewild; -gefalligkeit, gewildheid bij m /ï ' bv. n.; 1) schraal bevolkt, j) (ng.) weinig bezocht; -massig, bv. n.: 1) voor het volk geschikt, 2) in den volkstoon vervat; -massigkeit, vr.: geschiktheid voor het volk, (flg.) volkstoon; -reich, bv. n;: volkryk. Zie VUlker en Volks. |
Vrflkclien, o' (-a; mrv. -); volkje mein quot;• (fièquot;') mijne kleinen. ,T r' 0- mrv-: 1) volken, natiën; 2) volkeren, volksstammen; ,'lj (fig.) lieden, (mz.) troepen; - aufbringen; troepen op de been brengen; I -beschreibung, vr.; beschrijving van (de verschillende) volken; -führer, m.: 1) aanvoerder (hoofd) der troepen, 2) Zie -fnrst; -fiirst, m.' monarch, souverein, vorst; -geschichte vr.: geschiedenis der (verschillende) volken ; -kunde, vr.: volkenkunde; -markt, m.: markt der natiën; -recht, o.; volkenrecht ; -rechtlich, bv. n.; met het volkenrecht overeenkomstig; -reich, bv. n : volkrijk, sterk bevolkt: -schaft, vr.: 1) volksstam, 2) uit verschillende stammen bestaande bevolking:; -schaftlieh, bv. n.: nat'onaal; -wanderung-, vr. (-zug:, m.): volKsverhuizing. Vollts, in Sam. I -aberg-laube. m.: volksbijgeloof, (fig:,) volksvooroordeel; -abg:eordnete, m. (-n; mrv. -): volksvertegenwoordiger, afg:evaardigde; -anführer, m.: volks-menner: -angeleg:enheit, vr.: volkszaak; -aufruhr, m.: volks-oproer; -aufstand, m.: volks-opstand; -ausgabe, vrV1 (typ.) g-oedkoope druk, volks-uitg-ave, volkseditie; -beliebt, bv. n.: bij het volk gewild, (Fr.) populair; beliebtheit, vr.: gewildheid bij het volk, (Fr.) populariteit; -beschwerde, vr.: volksgrief, alg:emeene g:rief; -bewegung-, vr.: 1) volks-oploop, volksbeweg:ing:, 2) nationale beweging:; -blatt, o,: volksblad; -brauch,m.: volksge-bauik; -buch, o.; volksboek; -chronik, vr.: nationale kroniek; -dichter, m.: volksdichter; dichtung, vr.: 1) gedicht voor het volk, 2) nationaal dichtstuk; -feind, m.: vijand van het volk; -feindlich, bv. n.: tegen het volk gekant; -fest, o.: volksfeest;-freiheit, vr.: volksvrijheid;-freund. m.: volksvriend; -freundlicn, bv. n.: het volk genegen; -fuhrer, m.: volks-menner: -gebrauch, m.: volksgebruik; -gedicht, o.: Zie -diclitung; -gedrange; o.: volksgedrang; -geist, m : volksgeest; -gesang, m,: 1) volksgezang, 2) volkslied; -gesel 1-schaft, vr.: 1) volksvergadering, 2) verzameling volks, verzamelde volksmenigte; -glaube, m.r volksgeloof; -glück, o.: volksgeluk, algemeen welzijn; -gunst, vr.: volksgunst, (Fr.) populariteit; -hass, m.: 1) haat des vo)ks, 2) nationale haat; -haufe, m.: volkshoop, volksmenigte; -herrisch, bv. n.: democratisch: -herr-schaft, vr.: democratie, volksregeering: -herrschaftlich, bv. n.: democratiscn; -herrscher, m.: monarch, souverein, vorst; -irrthum [t], m.: volksdwaling, (fig.) volkswaan; -jammer, m.: volksramp; -klasse, vr.: volksklasse ; -krankheit, vr,: algemeen heerschende ziekte; -lehrer, m.: onderrichter (voorlichter) van de lagere standen; -liebe, vr.: 1) liefde desv volks, 2) liefde voor het volk; -lied,o.: volkslied; -liedier, m.: liedjeszanger; -marchen, o.: volks-sprookje; -massig, bv. n.: met den volksgeest strookend, (Fr.) populair; -meinung, vr.: openbare meening, (fig.) volks-waan; -menge, vr.: volksmenigte, (fig.) bevolking; -name, m.: volks-naam; -rath [t], m.: volksraad, nationale vergadering, parlement; -recht, o.: volksrecht; -rede, vr.: redevoering voor het volk; |
VOLLSTRECKUNG.
VOLKSREDNEK.
921
|
-redner, m.: volksredenaar; -regrierungr, vr.: volksregreering-, democratie; -religion, vr.: (algemeen) heersehende godsdienst; -reprasentant, m.: volksvertegenwoordiger, afgevaardigde; -reprasentation', vr.: volksvertegenwoordiging; -sache, vr.: volkszaak; -sage, vr.: volkslegende, volksoverlevering, volks-sprookje; -scnlag, m.: slag (soort) van volk; -schluss, m.: volks-besluit, plebiscit; -schrift, vr.: volksboek (-schriftenverein, m.: vereeniging voor de schoolboeken); -sclmle, vr.; volksschool, openbare lagere school (-schullehrer, m.: onderwijzer eener openbare lagere school; -schulwesen, o.: volks-onderwijs); -schwarm, m.: menschenzwerm; -sinn.rn.: stemming des volks, openbare geest; -sitte, vr.: volksgebruik; -spiel, o.: volksspel; -sprache, vr.: volks-taal; -stimme, vr.: volks-stem, stem des volks (-stimme, Grottesstimme: spr.: de stem des volks is de stem van God, Lat.: vox populi, vox Dei); -stimmung, vr.: Zie -sinii: -stück-chen, o.: volks-stukje, straatdeuntje; -thum [tl, o.: 1) volkskarakter, nationaliteit, 2) populariteit; -thümlich [tl, bv. n.: 1) nationaal, 2) populair; -thümlichkeit, vr.: Zie -tlium; -tracht, vr.: 1) volksdracht, 2) nationale kleederdracht;-tribun, m.: volkstribuun, volksredenaar; -unrahen, vr. mrv.: binnenlandsche onlusten; -ver sammlung, vr.: 1) volksvergadering, 2) nationale vergadering; -vertreter, m.: volks vertegenwoordiger, afgevaardigde; -vertretung, vr.: volksvertegenwoordiging; -wahn, m.: volks-waan; -wille, m.: volkswil; -wind, m.: veranderlijkheid van de volksgunst; -wuth [tl, vr.: volkswoede; -zeitung, vr.: volksblad, courant voor het volk. Ivoll, bv. n. en bw.: yol (i. a. b.); ein -es Glas: een vol glas; ein -es Jahr: een vol jaar, een rond jaar; ein -er Tag: een volle dag, een geheele dag; die -e Summe: de volle som, het geheele bedrag; die Summe - machen: de som vol maken, er eene ronde som van maken; man nimmt dieses Geld nicht für -: dit geld wordt niet voor de volle waarde aangenomen; der Mond ist -: de maan is vol, het is volle maan; ein -es Gesicht: een vol gezicht; eine -e Stimme: eene volle stem; -e Arme: dikke (goed gevulde) armen; ein Arm een arm vol; eine Hand -: eene hand vol; im -en Rathe [tl: in den vollen raad; in -em Trabe: in vollen draf; mit -en Segeln: met volle zeilen; eine -e Rüstung: eene volle wapenrusting; - sein: vol zijn, (fig.) dronken en vol zijn, (ook:) vuil en bemorst zijn; sich - machen: zich vuil maken; sich - pfropfen: zich vol proppen; -er Schlaf sein: (tam.) dood van den slaap zijn; ein Mann -er Verstand: een man vol verstand; ein Buch -er Fehler: een boek vol fouten; eine Arbeit -er Schwierigkeiten: een werk vol moeie-lijkheden; zum -en bezahlen: ten volle betalen; -er Mund redet aus Herzens-grund: (spr.) dronken lieden (en kleine kinderen) zeggen de waarheid. Zie ook spr. HalH en Herz, |
I voll, in Sam. I -ahrig, bv. n.: (graan:) met volle aren; -auf, bw.: volop; -aus, bw.: voluit; -backig, bv. n.: met dikke wangen, met bolle koonen; -blutpferd, o.: volbloed paard; -blütig, bv. n.: volbloedig; -blütigkeit, vr.: volbloedigheid; -bring'en, w. b. onr.: vol b r e n gen ; -bring'er, m. (-s; rnrv. -): volbrenger; -brüstig, bv, n.: 1) breed van borst, 2) zwaar van borsten; -bürtig, bv. n.: uit dezelfde ouders gesproten; -bürtigkeit, vr.: (het) gesproten zijn uit dezelfde ouders; -busig, bv.n.: zwaar van boezem: -dampf, m.: volle stoom; -enden, w. b.: voleinden, vol o i n digen; -en'der, m. (-s; mrv. -): voleinder, voleindiger; -en'det, bv. n.: voleindigd, (fig.) door en door; -ends, bw.: 1) geheel en al, 2) bovendien,buitendien; -ente, vr.: (vog.) gekuifde eend; -farbig, bv. n.: donker van kleur;-frass, m.: veelvraat; -füh'ren, w, b.: volvoeren; -gebaut, bv. n.: (zeew.) breed van kiel; -gehalt, m.: (het) volle traktement; -genuss, m.: (het) volle genot; -gepfropft, bv.n.: volgepropt; -gesang, m.: koorzang, koor; -gewalt, vr.: 1) volle macht, 2) volmacht, procuratie; -grift', in.: (muz.) vol accoord; -gültig, bv. n.: 1) ten volle geldig, 2) de volle waarde hebbende ; -gül-tigkeit, vr.: 1) volle geldigheid, 2) volle waarde; -haarig, bv. n.: ruig, (fig.) lang van haar; -haltig, bv. n.: van het volle gehalte; -handig, bv. n.: (van het weder:) onstuimig, stormachtig: -harig, bv. n.: Zie -haarigr; -haring, in.: volle haring; -heit, vr.: volheid (i. a. b.), (fig.) dronkenschap; -hcrzig, bv. n.: 1) innig, hartelijk, 2) edelmoedig; -huf, m.; smalheid van hiel, volvoetigheid; -hufig, bv.n.: smal van hiel, volvoetig; -hufner2 m.: boer die dertig morgen lands bezit; -jiihrig, bv. n.: meerderjarig; -jahrigkeit, vr.: meerderjarigheid; -kantig, bv. n.: (tim.) vierkant behouwen; -klang, m.: (muz.) vol accoord; -kommen, bv.n.: volkomen, volmaakt, (fig.) volledig; -kommenheit, vr.: volkomenheid, volmaaktheid; (fig.) volledigheid; -komm-lich, bw.: volkomen, geheel en al; -körnig, bv. n.: vol zaadkorrels; -kraft, volle kracht, (fig.) zielskracht, geestkracht; -kraftig, bv. n.: krachtig; -leibig, bv. n.: zwaarlijvig; -leibigkeit, vr.: zwaarlijvigheid; -licht, o.: (het) volle licht, (fig.) volle maan; -macht, vr.: volmacht, (rcht.) procuratie ( machtgeber, m.: volmachtgever; -machthaber. m.: gemachtigde, procuratie-houder); -machts, in Sam. (-blatt, o.: onbeperkte volmacht; -brief, m,: volmacht, procuratie); -maulig, bv.n.: vol van stem, zwaar van stem; -meier, m.: Zie -hüfner; -mond, m.: volle maan (-mondsgesicht, o.: vollemaansgezicht); -mündig, bv. n.: 1) Zie -jiilirig, 2) Zie -maulig:; -pfündig, bv. n.: 1) een pond zwaar, 2) volwichtig; -saftig, bv. n.: saprijk, (gnk.) over-gezond; -saftigkeit, vr.: saprijkheid, (gnk.) o ver-gezondheid ; -schein, m.: volle maan; -spanner, m.: Zie -hüfner; -standig, bv. n.: volledig; -standigkeit, vr.: volledigheid; -stimmig, bv. n.: (ruuz.) klankrijk, welluidend (-stim-miges Tonstück: symphonic); -stimmig-keit, vr.: welluidendheid, klankrijkheid; -strcck'bar, bv.n.: uitvoerbaar; -streck'bar-keit, vr.: uitvoerbaarheid, ten uitvoer gelegd kunnende worden; -streck'en, w. b.: ten uitvoer leggen, voltrekken; -streck'er, m. (-; mrv. -): voltrekker; streck'ung, vr.: tenuitvoerlegging, vol trek king; |
VORBAHNEN.
VOLLTÖNIG.
922
|
-tönig (tonend), bv. n.: volklinkend, klankrijk; -wangigr, bv. n.: Zie -bttckig:; -wichtier, bv. n.: 1) volwichtig, het volle gewicht hebbende, 2) gewichtig, belangrijk, 8) geldig; -wichtigkeit, vr.: 1) volwichtig-heid, (het) juiste gewicht, 2) gewicht, belangrijkheid, 3) geldigheid; -worten, w. o. h.: toestemmen, bewilligen; -wuchs, m.: volle groei, volle wasdom; -zahlig, bv. n.: voltallig; -ziihligkeit, vr.: voltalligheid; -zahnig, bv. n.: al zijne (hare) tanden hebbende; -zapf, m.: nathals, likkebroer, zuiplap; -zeitig, bv.n.: goed rijp, volkomen rijp; -zeitigkeit, vr.: volle rijpheid; -zieh'en, w. b. onr.: Zie -strecken; -zieh'er, m. (-s; mrv. -): vol trek ker, tenuitvoerleg-ger (-zieh'er eines Testaments: uitvoerder van eenen uitersten wil, Fr.: executeur testamentaire): -zieh'erin, vr. (mrv. -nen): uitvoerster;-zieh'ung, vr.: Zio -st ree* kung; (-zieh'ungsbefehl, uitvoerbaar-verklaring; -zieh'ungsgewalt, vr.: uitvoerende macht); -zug, m.: Zie -ziehung:. Vollerei', vr.: onmatigheid, (het) brassen en zwelgen. völlig, bv. n.: vol, yolledig, volkomen (bw.: ten volle; etwas - abschlagen: iets vierkant weigeren, iets rondweg weigeren); -er Ablass: (kkl.) volle aflaat: -e Gleich-heit: volkomene gelijkheid; ein -er Narr: door en door een gek, een gek in folio; dieses Kleid ist zu -: dit kleedingstuk is te wijd (te groot, te lang); I -keit, vr.: volheid, volledigheid, (fig. tam.) zwaarlijvigheid. Volontür', m. (-s; mrv. -e): (mil.) vrijwilliger; (fig.) onbezoldigde klerk. vol taisch, bv.n.: galvanisch, Voltaïsch, van Volta; -e Saule: Voltaïsche kolom, kolom van Volta. Vol'te, vr.: (rs.) zwenking; (spl.) handbehendigheid met de kaart om valsch te kunnen spelen (die - schlagen: valsch spelen). Voltigir' Igier], in Sam. I -kunst, vr.: voltigeerkunst; -pferd, o.: houten paard. volti^i'ren [gie], w. o. h.: voltigeeren; Voltigi'rer [gie], m. (-s; mrv. -): voïtigeur. vom, vz. (=: von dem); die Frau -Hause: de vrouw des huizes; - Morgen bis Abend: van den ochtend tot den avond. vomi'ren [miel, w. o. h.: vomeeren, overgeven, braken; Vomitiv', o. (-es, -s; mrv. -e): braakmiddel. von, vz, [31: 1) van; - Jugend auf: van jongs afaan; - meiner Jugend an: van mijne jeugd af; - Neuem: opnieuw; 2) door; ein - Hegel geschriebenes Buch: een door Hegel geschreven boek, een werk van Hegel; - Gottes Gnaden: door Gods genade, bij de gratie Gods; I -ein-an'der, bw.: van elkander, vaneen; -noth' [t], bw.: noodig, van noode; -nö'then [t], bw.: Zie -noth. -von'eln, w. b.: in den adelstand ver-heffenj (aan iemand) het recht geven om „vonquot; voor zijnen naam te zetten; (iron.) (iem.) hooger tituleeren dan hem toekomt, (pop.) (aan iemand) een krul meer geven dan een varkensstaart; I Von'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): man van stand, edelman. |
Ivor, vz. 13 en 41: 1) voor; - der Thüre sitzen: voor de deur zitten; sich - die Thüre setzen: voor de deur gaan zitten 'r - der Zeit bezahlen: vóór den tijd (eer het tijd is) betalen; - Allem (- allen Dingen): vóór alles, vooral, bovenal: - dem quot;Winde segeln: voor den wind zeilen; warnen -: waarschuwen voor; sich hüten -: zich wachten voor; seinen Hut abnehmen zijnen hoed afnemen voor; - diesem (- dem): voordezen, voorheen; - der Hand: voorshands; Tag - Tag: dag voor dag; 2) van; lluhe haben -: rust hebben van; - Hunger (Üurst, Alter, Kummer, u. s. w.) sterben: van honger (dorst, ouderdom, verdriet, enz.) sterven; - Freude weinen: van blijdschap weenen; - langer Weile: van verveling; - Kiilte zittern: van koude rillen; 3) geleden; - einiger Zeit: eenigen tijd geleden; - drei Wochen: drie weken geleden; - einigen Jahren: eenige jaren geleden; 4) op; etwas - Einem voraushaben: iets op iemand vooruithebben; 5) - Alters: oudtijds; - sich gehen: plaats grijpen, plaats hebben, gebeuren. Ivor, bw.: 1) voorheen, eertijds, vroeger; 2) te voren, vooraf, eerst; - wie nach: voor en na; - gethan: (spr.) Zie nachbe-dacht. IVor, in Sam. I -ab, bw.: vooraf (vgw.: bovenal, voornamelijk); -abend, m.: vooravond; -ackern, w. b.: 1) voorploegen, voordoen hoe er geploegd moet worden. 2) vooraf ploegen, 3) harder (vlugger) ploegen dan; -ahnen, m. mrv.: voorvaderen, voorzaten, voorouders (-ahnen, w. b.r een voorgevoel hebben van); -ahnung, yr.: voorgevoel; -alpen, vr. mrv,: (adk.) kleine Alpen; -alpiscn, bv. n.: 1) van de kleine Alpen, 2) Cisalpijnsch; -iilterlich, bv. n.: voorvaderlijk; -altern, m. mrv.: voorouders; -an', bw.: 1) vooraan, aan het hooïd, 2) vooruit, voorwaarts; -an'gehen, w. o. onr. s. 131: 1) voorgaat, vooruitgaan, 2) voortgaan, voortschrijden; -an'machen, w. o. h.: haast maken, spoed maken (sich -an'machen, w. w.: zich op den voorgrond plaatsen); -'anstalten, vr. mrv.: toebereidselen; -'anzeige, vr.: voorloopige kennisgeving; -arbeit, vr.: voorloopig werk; -'arm, m.: (ontl.) voorarm; -'armel, m.: losse mouw ; -auf', bw.: voorop. voraus', bw.: vooruit (im - bezahlen: vooruit betalen; sich im - freuen: zich bij voorbaat verheugen); (Voraus', z. n.o.: voorschot; sich ein - nehmen: een zeker bedrag vooruit opnemen); I -bedingen, w. b. onr.: vooruit bedingen (sich -bedingen, w. w. onr.: het beding maken, als voorwaarde stellen, zich voorbehouden)» -bliek, m.: blik vooruit; -blieken, w. b.; voorzien, vooruit zien; -empfinden, w. b. onr.: een voorgevoel hebben van; -geben, w. b. onr.: vooruitgeven, (spl.) voorgeven; -nehmen, w. b. onr.: vooruitnemen; -sage, vr.: voorzegging, voorspelling; -sagen, w. b.; voor zeg gen, voor spel len; -sehen, w. b. onr.: voorzien, vooruit zien; -setzen, w. b.: 1) voorop stellen, op den voorgrond stellen, 2) vooronderstellen (-gesetzt: 1. op den voorgrond gesteld, 2. voorondersteld, gesteld); -sicht, vr.: 1) vooruitzicht, 2) voorzichtigheid, voorzorg, 3) doorzicht; -zahlen, w. b.: vooruit betalen; -zahlung, vr.: vooruitbetaling. vor'lbahnen, w. o. s. [31: den weg |
VORSEITE.
VORBANK.
923
|
banen [voor]; -bank, vr.: voorbank, voorste bank; -bau, m.: 1) voorgevel, voorpui, 2) stopwas, maagdenwas; -bauen. w. b.: 1) aan de voorzijde uitbouwen, 2) bouwen aan de voorzijde van (w. o. [3]: voor k o-men, verhoeden); -bauung, vr.: voorkoming: (-bauungsmittel, o.: voorbehoedmiddel). Vor'lbedaclit, m. (-es, -s): voordacht; -bedachtig (-bedachtlich), bv. n. en bw.: voorbedachtelijk, opzettelijk; -bedenken, w. b. onr.: vooraf bedenken; -bedeuten, w. b.: voorspellen; -bedeutung. vr.: 1) voorspelling, 2) voorteeken, voorbode; -beding, o. (-bedingung, vr.): vooraf gemaakt beding; -bedingen, w. b. onr.: vooruit bedingen; -begriff, in.: vooraf opgevat begrip; -behalt, m.: voorbehoud (stiller -behalt: stilzwijgend voorbehoud, heimelijk voorbehoud; mit dem-behalte: onder voorbehoud); -behalten, w. b. onr.: achterwege houden (sich -behalten, w. w. onr.: zich voorbehouden); -behaltlich, bw.: onder voorbehoud. vorbei', bw.: voorbij ; mit dem ist es -: (fam.) het is gedaan met hem; I -gehende, m. (-n; mrv.-n): voorbijganger. vor'lbekommen, w. b. onr.: 1) tot taak krijgen; 2) (sph) voor krijgen; -bemeldet (-benannt), bv. n.: voornoemd, bovengenoemd; -berathen [t] (sich). w. w. onr.: vooraf overl eggen ; -beregt, bv. n.: Zie -bemeldet; -bereiten, w. b.: voorbereiden (sich -bereiten, w. w.: 1. zich voorbereiden, 2. van een onweder: zich samenpakken, komen opzetten); -berg, m.: uitlooper (van een gebergte); -bericht, m.: üet.) voorrede; -berührt (-besagt), bv. n.: Zie -bemeldet; -bescheid, m.: 1) dagvaarding, 2) interlocutoir vonnis; -bescheiden, w. b. onr.: (rcht.) dagvaarden; -beschied, m.: Zie -besclieid; -oeschluss, m.: voorloopig besluit; -besitz, m.: vroeger bezit; -besitzer, m.: vroeger bezitter; -bestimmen, w. b.: vooraf bepalen, (theo.) voorbeschikken ; -bestimmung, vr.: vooraf-bepaling, (theo.) voorbeschikking, predestinatie; -bestimmungs. in Sam. (-glaube, m.: geloof aan de predestinatie;-glaubige, m.: aanhanger van de predestinatie-leer; -lehre, vr.: predestinatie-leer, leer der voorbeschikking! ; -betagen, w. b.: eene vroegere dagteekening geven aan;-beten, w. o. h. en w. b.: v o o r bidden, (fig. fam.) voorkauwen; -beter, m. (-s; mrv. -): voorbidder; -beugen, w. o. h, 13]: voorkomen, verhoeden (w. b.: naar voren buigen; sich -beugen, w. w.: voorover buigen); -beuger, m. (-s; mry. -): (ontl.) buigspier; -beugung. vr.: 1) naar voren buiging, voorover buiging, 2) voorkoming (-beugungsmittel, o.: voorbehoedmiddel); -bewusst, m.: voorkennis, voorweten (ohne meinen -bewusst: zonder mijne voorkennis, buiten mijn voorweten). vor'lbie^en, w. b. onr.: naar voren buigen; -bieten, w. b. onr.: ontbieden, (rcht.) dagvaarden; -bild, o.: voorbeeld, model, (fig.) symbool, zinnebeeld; -bilden, w. b.: voor maken, (fig.) zinnebeeldig voorstellen: -bilder, m. (-s; mrv. -): voor maker; -bildung, vr.: 1) v o o r-making. 2) zinnebeeldige voorstelling, |
3) symbool, zinnebeeld; -binden, w. b. onr.: voorbinden (eine Schürze -binden: een schort [een sloofje, een boezelaar, een voorschoot] voordoen); -bitte, vr.: voorspraak; -bitten, w. c. onr.: tot voorspraak zijn: -blasen, w. o. h. onr. en w. b. onr.: 1) een blaas-instrument bespelen voor, 2) voorblazen, op een blaas-instrument voorspelen (Einem etwas: iets aaa iemand); -bliek, m.: blik vooruit;-blieken, w. o. h.: vooruit zien; -bohren, w. b.: aanboren, beginnen te boren in (w. o. h.: voorboren, wijzen hoe er geboord moet worden); -bote, m. (-n; mrv. -n): 1) voorbode, voorlooper, 2) (fig.) voorbode, voorteeken ; -both [tj, o. (-es, -s): dagvaarding; -bram (zeew.) in Sam. (-raa; vr.: voor-bramra; -segel, o.: voorbramzeil; -stenge, vr.: voorbramsteng); -bringen, w. b. onr.: voor den dag brengen, te voorschijn brengen, (fig.) op het tapijt brengen, (art.) in batterij brengen (er konnte kein Wort -bringen: hij kon geen woord u i tbrengen, hij kon geen geluid geven; Beweise -bringen: 1. bewijzen bijbrengen, bewijzen aanvoeren, 2. schriftelijke bewijzen overleggen; eine Anklage -bringen: 1. eene aanklacht indienen, 2. een rechtsgeding aanhangig maken, eene vervolging instellen); -brueh, m,: (het) met kracht te voorschijn komen, (het) met geweld zich eenen weg banen; -buchstabiren [bie], w. b,: v o o r spellen ; -bühne, vr.: voorgrond van het tooneel; -burg, vr.: 1) citadel, 2) voor-fort. Vor'ldach, o.: afdak, (aan een rijtuig:) kap boven de koetsiers-bank; -damm, m.: 1) voorste dam, 2) buitendijk; -datiren [tic], w. b.: vroeger aagteekenen, eene vroegere dagteekening geven aan; -decke, vr.: voorhangsel, gordijn;-deckenr w. b.: een gordijn hangen voor; -deich, m.: Zie -damm: -dem, bw.: voordezen, voorheen, vroeger, eertijds; -denken, w.o. h. onr.: vooraf denken. vor'der, bv. n.: 1) voor-, 2) voorste; I -arm, m.: (ontl.) voorarm; -asien, o.: (adk.) Voor-Azië; -bühne, vr,: voorgrond van het tooneel; -deck, o.: (zeew.) voordek, voorplecht; -finger, m.: voorste vinger; -fleck, in.: (bij schoenmakers:) teenstuk; -gebiiude, o.: voorfront (van een gebouw); -gebirge, o.: begin van een gebergte; -gefeent, o.: gevecht (schermutseling) tusschen de voorhoeden vtm twee legers; -geschirr, o.: borstharnas (van een paard); -gestell, o.: voor-stel (van een wagen); -glied, o.: voorste lid, (mil.) voorste gelid; -grund, m.: voorgrond; -hand, vr.: (ontl.) voorhand; -haupt, o.: voorhoofd; -haus, o.: voorste gedeelte van een huis: -heer, o.: (mil.) voorhoede; -indien, o.: (adk.) Voor-Indië; -kammer, vr.: voorkamer; -kastell, o.: (zeew.) voorkasteel; -lauf, m.: (jag.) voorpoot; -leder, o.: voorleder (voorleer); -mann, m.: voorman, (kph.) vroegere endossant, (fig.) voorganger; -mast, m.: (zeew.) fokkemast; -mauer, vr.: voormuur; -pferd. o.: voorste paard; -pfote, vr.: voorpoot; -rad, o.: voorwiel; -reihe, vr,: voorste rij; -rhein. m,: (adk.) dezerzijdsch gedeelte van den Rijn; -rheinisch, bv. n.: isrhenaansch; -satz, m.: eerste volzinslid, (red.) eerste stelling; -schifi*, o.: 1) voorste schip, 2) voorste gedeelte van een schip, voorsteven; -seite, vr.: voor-edeelte van den Rijn; -rheinisch, bv. n.: isrhenaansch; -satz, m.: eerste volzinslid, (red.) eerste stelling; -schifi*, o.: 1) voorste schip, 2) voorste gedeelte van een schip, voorsteven; -seite, vr.: voor- |
YORDERSITZ.
VORGANG.
|
zijde, (bwk.) voorgevel,(mtw.) beeldenaar; -sitz, m.: (in een rijtuig:) voorbank,voorste bank (Kutsche ohne -sitz: koepee, Fr.: «oupé); -spann, m.: (zeew.gt; voorspant; -stab, in.: (art.) ring om den mond yan een kanon; -stelle, vr.: voorplaats; -steven, m.: (zeew.) voor-steven; -stube, vr.: voorkamer; -theil [t], o.: voorste gedeelte; -thüre, vr.: voordeur, straatdeur, buitendeur, huisdeur; -treffen, o.: (mil.) voorste gelid; -wage, vr.: evenaar (eener balans); -wagen, m.: Zie -gestell; -zahn, m,: voortand; -zimmer, o.: voorkamer, vor'derste, bv. n.: voorste, vor'dessen, bw.: Zie vordem. vor'ldeuten, w. b.: voorspellen; -deutend, bv. n,: aankondigend, voor-sp el lend; -deutung, vr.: voorteeken, voorbode; -ding, o. (-es,-s): gerechtshof, rechtbank; -drangen, w. b.: voorwaarts drijven, vooruit drijven (sich -drangen, w. w.: voorwaarts dringen, vooruit dringen, fig.: zich op den voorgrond plaatsen); -drescher, m.: eerste dorscher, baas der dorsehers; -dringen, w. o. s. onr. :vo9r-waarts dringen, vooruit dringen; -dringend (-dringlich), bv. n,: (fig.) doordri n-gend, scherpzinnig; -druck, m.: I) eerste persing, (fig.) wijn van de eerste persing, 2) (typ.) proefdruk; -drucken, w. b.: 1) er voor drukken (b.v. als titel), 2) het eerst drukken, 3) voordrukken, wijzen hoe er gedrukt moet worden; -drücken, w. b.: vooruit duwen, voorwaarts duwen (ein Sicgel -drücken : een zegel er op drukken); -dürfen, w. o. h, onr.: 1) vooruit mogen, 2) toegelaten worden. Vor'lebbe, vr.: opkomende vloed; -eid, m.: eed vóór het afleggen van eene verklaring; -eignen, w. b.: voorbehouden ; -eile, vr.: 1) overhaasting, overijling, 2) voorbarigheid; -eilen, w. o. s. f31: vooruit loopen; -eilig, bv. n.: 1) overhaast, 2) vooroarig; -eiligkeit, vr.: Zie -eile; -eingenommen, bv. n.: vooringenomen, bevooroordeeld, partijdig; -ein-genommenheit, vr.: vooringenomenheid, vooroordeel, partijdigheid; -einnehmen, w. b. onr.: met vooringenomenheid vervullen; -eltern, m. mrv.: Zie-altern; -empfang, m.: ontvangst vooruit; -em-pfangen, w. b.: vooruit ontvangen; em-pfinden, w. b. onr.: een voorgevoel hebben van; -empfindung, vr.: voorgevoel; -ende, o.: (akk.) voorste gedeelte van eenen akker; -enthalten, w. b. onr.: onthouden (Einem etwas -enthalten: aan iemand iets onthouden); -enthaltung, vr.: (onrechtmatige) onthouding; -entwerfen, w. b. onr.: eene voorloopige schets maken van; -entwurf, m.: voorloopige schets; -erbe, o.: legaat of erfdeel dat uitgekeerd moet worden vóór de eigenlijke verdeeling van de nalatenschap (-erbe, z. n. m.: erfgenaam die iets uit de nalatenschap vooruit ontvangt); -erben, w. b.: 'uit de nalatenbChap vooruit ontvangen; -erinnern, w. b.: vooraf doen opmerken, vooraf in herinnering brengen; -erinnert, bv. n.: hiervoren gezegd, hierboven vermeld; -erinnerung, vr.: voorafgaande opmerking, voorafgaande herinnering, (fig.) voorrede; -erklarung, vr.: voorloopige verklaring; -ernte, vr.: vervroegde oogst, inzameling eer de oogst begint;-ersehen, w. b. onr.: (theo.) voorbeschikken (als bv. n.: voorbeschikt, gepredestineerd); -erst'. bw.: |
1) vooreerst, voorshands, voorloopig, 2) vooral, bovenal, in de allereerste plaats ; -erwahlen, w. b.: vooraf uitkiezen, (theo.) Zie -ersehen; -erwahlt, bv. n.: (theo.) uitverkoren; -erwahnt, bv. n.: Zie -erinnert ; -eselshaupt, o,: (zeew.) ezelshoofd; -essen, z. n. o.: (bij maaltijden:) voorschotel, eerste gerecht (-essen, w. b. onr.: vooraf eten, fig.: opeten, d. i. verteren, eer men het verdiend heeft, Zie -geges-sen; I w. o. h. onr. [3]: voor-eten, wijzen hoe gegeten moet worden, ook: vroeger eten dan). vor lfabeln, w. b.: (fam.) opdisschen, wijsmaken; -fahr, m. (-en; mrv. -en): 1) voorzaat, 2) voorganger; -fahren, m. mrv.: voorzaten, voorouders (-fahren, w. o. s. onr.: met rijtuig voorkomen, d. i. voor de deur; lass -fahren: laat het rijtuig voorkomen; Einem -fahren: iemand die met zijn rijtuig vooruit wTas voorbijrijden en achter zich laten); -fall, m. (-es, -s; mrv. -falie): voorval, gebeurtenis, (lilk.) uitzakking; -fallen, w. o, onr. s.: 1) voorvallen, plaats grijpen, 2) neervallen voor de voeten van, 3) voorover vallen; -fallend, bv. n.: plaatsgrijpend (bei -fallender Gelegenheit: bij voor komende gelegenheid, zoodra de gelegenheid zich opdoet); -fallenheit, vr.: voorval, gebeurtenis; -fassen, w. b. onr.: vooraf opvatten (-gefasste Meinung: vooraf opgevatte meening); -fasten, vr. mrv.: (kkl.) dagen eer de Vasten begint; -fech-ten, w. o. h. onr.: 1) les in het schermen geven, 2) Einem -fechten : iemand leeren schermen, (ook:) iemand in het schermen de baas zijn, 3) voorvechten; -fechter, m. (-s; mrv. -): 1) voorvechter, 2) schermmeester; -feier, vr.: voorloopige feestviering; -feile, vr.: grove vijl; -fenster, o,: buitenraam (van een dubbel raam); -fest, o.: vooravond (van een feestdag); -fiedeln, w. b.: (fam.) voorfiedelen, voor-krassen op de viool; -finden, w. b. onr.: vinden, aantreffen (sich -finden, w. w. onr.: zich bevinden, aanwezig zijn); -finger,m.: voorste vinger; -fleck, in.: lap op het voorgedeelte: -fliegen, w. o. onr. s. [3]: 1) vooruit vliegen, 2) voor----uitvliegen; -flösse, vr.: recht om het eerst hout te vlotten; -flüstern, voorfluisteren, influisteren, toefluisteren; -fodern, w. b.:Zie-for-dern; -folter, vr.: voorloopige pijniging; -fordern, w. b.: ontbieden, laten komen, (rcht.) dagvaarden; -forderung, vr.: ontbieding, (rcht.) dagvaarding; -frage, vr.: voorafgaande vraag; -freude, vr.: voorpret; -friede, m.: voorloopige vrede; -fröhner [-fröner], m.: 1) voornaamste schuldeischer, 2) bevoorrechte schuldei-scher; -früh, bv. n.: ontijdig; -frühling, m.: voorlente; -fühlen, w. b.: vooruit gevoelen, een voorgevoel hebben van; -führen, w. b.: 1) voorbrengen (sich ein Pferd -führen lassen: een paard vóór zich laten brengen), 2) overleggen, te voorschijn brengen; -fund, m.: inven- Vor'lgabe, vr.: 1) opgaaf, (het) zeggen, (het) voorgeven, 2) (spl.) getal voor-gegevene punten; -gang, m.: 1) voorrang (sich um den -gang streiten: elkander den |
VORHOF.
925
|
voorrang: betwisten), 2) voorbeeld, 3) toedracht (den -gang: der Sache erzjihlen: de toedracht van de zaak vertellen), 4) (bwk.) gang, corridor, 5) (schk.) voorloop; -ganger, m. (-s; mrv. -): voorganger, voorloo- Ï)er;-gangig, bv. n.: 1) voorafgaand, 2) voor-)er;-gangig, bv. n.: 1) voorafgaand, 2) voor- oopig; -gaukeln, w. b.: voorgoochelen, (fig,) een rad voor de oogen draaien; -ge-baude, o.: voorfront van een gebouw; -geben, w. b. onr.: 1) voorgeven, voorwenden, beweren, willen doen gelooven. 2) (spl.) voorgeven (b.v. een zeker getal punten), 3) als taak opgeven, ten taak stellen, 4) voorgeven, laten voordoen (b.v. een schortie. een masker, enz.); -gebirge, o.: (adk.) voorgebergte, kaap, landtong; -geblich, bv. n.: gewaand, voorgewend, zoogenaamd; -geboren, bv. n.: vroeger geboren; -gebot, o.: 1) oproeping, 2) dagvaarding; -gebung, vr.: (het) voorgeven (i. a. b.); -geburt, vr.: vroegere geboorte, (fig.) eerstgeborene; -gedacht, bv. n.: Zie-benannt; -gefühl, o.: voorgevoel; -gehen, w. o. onr, s.: 1) (van uurwerken:) voorgaan, voorloo-pen, 2) voorafgaan, voor____uit loopen, 3) vooruitspringen, vooruitsteken, 4) (ter navolging) voorgaan; Einem mit guten Beistuelen -gehen: iem. met goede voor-beelaen voorgaan, goede voorbeelden aan iem. geven), 5) voorvallen, plaats grijpen (indem dieses -ging: terwijl dit plaats greep), 6) onbestemd voor den geest zweven (es geht mir vor: het zweeft mij onbestemd voor den geest); -geigen, w. b.: (Einem etwas: aan iem. iets) voorspelen op de viool (w. o. h.: de eerste viool spelen); -geld, o.: recht van naasting; -gelege, o.: verbinding; -gemach, o.; voorkamer, voorvertrek; -gemalde, o.: schets; -gemel-det (-genannt), bv. n.: Zie -benannt; -genuss. m.: voorsmaak; -gericht, o.: (rcht.) lagere rechtbank, (inz.) rechtbank van eersten aanleg, (kkk.) Zie -essen; -geschichtlich, bv. n.: voorhistorisch; -geschmack, m.: voorsmaak; -geschwader, o.: voorhoede (van eene vloot); -gesehen, tsw.: opgelet!, opgepast!, op zij!, uit den weg!; -gesetzt, bv. n.: 1) aangesteld, 2) hooger in rang, 3) voorgenomen: -gesetzte, m.: 1) ambtenaar, 2) meerdere; -gesperr, o.: klepje (op het sleutelgat), dekplaatje; -gesprach, o.: voorloopig gesprek; -gesprengt, bv. n.: vooruitspringend, vooruitstekend; -gestern, bw.: eergisteren; -^estrig, bv. n.: van eergisteren (der -gestnge Tag: de dag van eergisteren); -gethan, v. dw.: Zie nachbedaclit; -gewachs, o.: stopwas; -giebel, m.: voorgevel; -glanzen, w. o. h.: uitblinken; -graben, m.: (vest.) buitengracht;-greifen, w. o. onr. h. (3]: 1) vooruitloopen, 2) inbreuk maken op; -greiflich, bv. n.: 1) voorbarig, 2) eigenmachtig; -greihing, vr.(-griff, m.): 1) vooruitlooping, 2) inbreuk-making ; -grund, m.: voorgrond ; -gucken, w. o. h.: 1) (fam.) komen kijken, voor den dag komen, 2) vooruitsteken, vooruitspringen. Vor'lhaar, o.: voorhoofdshaar;-haben, o. (-s): voornemen, plan, oogmerk f-haben, w. b. onr,: IJ voorhebben (eine Schürze -haben: een sloofje voorhebben)^ 2) voorhebben, beoogen, van plan ziin (etwas -haben: iets van plan zijn, iets beoogen; |
etwas mit Einem -haben: iets met iem. voorhebben), 3) (fam.) voor het mes hebben (d. i. te doen of te leeren hebben), 4) Einen -haben: (fam.) iemand onderhanden nemen, iemand doorhalen, iemand kapittelen, iemand op zijn voorman zetten!; -halle, vr.: voorportaal, (van een tempel:) voorhof; -halt, m.: 1) (muz.) noot die aangehouden moet worden, 2) stut, steunsel, 3) terechtwijzing (Einem einen -halt machen über: aan iemand eene terechtwijzing toedienen over); -halten, w. o, onr. n.: duren, standhouden, het uithouden [w. b. onr.: 1) voorspiegelen, uitzicht geven op; 2) onder net oog brengen; 3) verstoken houden van, onthouden; 4) dreigen met, b.v.: Einem eine Pistole -halten: iemand een pistool op de borst zettenl; -haltung, vr.: Zie -lialt no. 3; -hand, vr.: 1) (spl.) voorhand (die -hand haben: aan de voorhand zitten, het eerst moeten opspelen), 2) hooge hand, rechterzijde (Einem die -hand lassen: aan iemand de hooge hand laten); -han'den. bv, n.: voorhanden, aanwezig; -hang, m.: voorhangsel, gordijn (-hangring, m.: gordijnring; -hangstab, m.: gordijnroede; -hangstange, vr.: gordijnroede); -hange, in Sam. (-schloss, o,: hangslot); -hangen, w. b.: er vóór hangen; -hangen, w. o. onr. h.: hangen vóór, er vóór hangen; -hauen, w. o. h. onr. en w. b. onr.: 1) beginnen te hakken, 2) vlugger (beter) hakken dan,-3) Einem -hauen: iemand wijzen hoe er gehakt moet worden; -haupt, o.: voorhoofd, (fig.) kopgedeelte; -haus, o.; 1) voorhuis, voorgang, voorportaal, 2) voorste gedeelte van een huis; -naut, vr.: voorhuid;-heben, w. b. onr.: optillen (oplichten) er vóór, (fig.) doen uitkomen, op den voorgrond brengen; -helfen, w. o. onr. h. (31: voorthelpen; -hemdchen. o.: (voor vrouwen:) hempje, (voor mannen:) halfhenrpje. vorher', bw.: vroeger, voorat, vooruit, van te voren; I -bedenken, w. b.: vooruit bedenken; -bestimmen, w. b.: vooruit bepalen, (theo.) voorbeschikken; -bestim-mung, vr.: bepaling vooruit, (theo.) voorbeschikking, predestinatie; -gehen, w. o. s: onr.: 1) voorgaan, vooruit gaan; 2) vooraf gaan; -gehend, bv. n.: voorat-gaand; -merken, w. b.: vooruit merken, (fig.) een voorgevoel hebben van; -sagen, w. b.; voor zeg gen, voor spel len j -sehen, w. b. onr.: voorzien, vooruit zien; -verkündigen, w. b.: voorsp ellen; -wissen, w. b.: vooruit weten (als z. n, o.: voorweten, voorkennis). Vor'llierbst, m.: 1) vroeg najaar, vroege herfst, 2) begin van den herfst: -he'rig, bv. n,: vroeger, voorgaand;-he'ro, bw.: voorheen, voordezen, vroeger; -'herrschen, w. o. h.: de overhand hebben; -'herrschend, bv. n.: de overhand hebbende, heerschend; -'heucheln, w. b.: (Einem etwas: iets tegen iem.) huichelen. Vor'lhieb, m.: (het) staan van een gat, (het) maken van eene opening; -himmel, m.: voorhemel, voorhof der hemelen, (kkl.) vagevuur, (fig.) hemel op aarde, voorsmaak des hemels; -hin', bw.: 1) voorheen, vroeger, 2) zoo even, daareven, pas; -hi'nig, bv. n.: overleden, wijlen. Vor'ihof, m.: voorhof (van eenen. |
VORLEGEN.
VORHöHLE.
926
|
tempel), (fam.) voorhuis, voorportaal, (ontf.) buitenste oorholte; -höhle, vr.: ingrang (van eene spelonk); -höker, m.: opkooper; -holle, vr.: (kkl.) voorhei, vagevuur; -holz, o.: voorhout (houtgewas vóór den eigenlijken ingang van een boseh); -hut, vr.: recht om zijn vee het eerst te laten grazen, (mil. en mar.) voorhoede. vo'rigr, bv. n.: vorig. Vor'ljagd, vr.: 1) recht om het eerst te jagen, 2) voorloopige jacht; -jagen, w. o.: voortjagen, voortdrijven (w. o. h.: Einem -jagen: het eerst jagen, jagen voordat een ander jagen mag; w. o. s.: Einem -iagen: iemand voorbij jagen, voorbij draven, voorbij rennen, voorbij snellen, iemand achter zich laten): -jahr, voorjaar, lente; -jahrig, bv. n.: van het vorige jaar; -jetzt', bw.: voor het oogen-blik; -'jüngst, bv. n.: op één na jongste. vor'lltalben, w. o. h.: 1) het kalf afzetten, ontijdig kalven, 2) vroeger kalven dan; -kammer, vr.: voorkamer, (ontl.) hartkamer, hart-oor, hartboezem; -kampf, m.: voorafgaand gevecht, (fig.) voorafgaande strijd; -kampfen. w. o. h.: 1) het gevecht openen, 2) in het voorste gelid vechten; -kampfer, m.: voorvechter, (fig.) kampioen; -kauen, w. b.: voorkauwen (ook fig.); -kauf, m.: 1) (het) opkoopen, 2) recht van naasting; -kaufen, w. b.: opkoopen; -kaufer, ra.: opkooper;-kaufe-rei', vr.: opkooperij; -kauferm, vr.: opkoopster; -kehr, vr. voorzorg (-kehr treffen: voorzorgen nemen); -kehren, w. b.: 1) wegvegen, met den bezem opruimen, 2) het binnenste buiten keeren, 3) maatregelen beramen, (ook:) maatregelen nemen (ter afwending van een gevaar), (fig.)voor k o men, afwenden, 4) voorwenden (Nothwendigkeit [t] -kehren: noodzakelijkheid voorwenden); -kehrung, vr.: maatregel van voorzorg (-kehrungen treffen: maatregelen van voorzorg nemen; -kehrungsmittel, o.: voorbehoedmiddel, voorzorg; -kehrungsweise, bw.: bij wijze van voorzorg); -keimen, w. o. s.: (pik.) opkomen, uit den grond komen, (van boomen:) uitloopen; -kenntniss [nis], vr.: voorkennis, (het) voorweten (-kenntnisse, vr. mrv.: voorbereidende kundigheden); -kind, o.: voorkind; -kippen, w. o. s.: voorover wippen (w. b.: voorover laten wippen); -kirche, vr,: tempel-voorhof. Vor'lklage, vr.: klacht bij voorbaat (mit der -klage kommen: reeds bij voorbaat klagen); -kleben. w. b.: er vóór plakken, op de voorzijde plakken; -klim-pern, w. b.: (fam.) opdreunen;-klingen, w. o. onr. h.: boven alles uitklinken; 11 ^ n,: neuswijs, waanwijs (eine -kluge Person: een wijsneus); -kommen, w. o. onr. s- [31: 1) voorkomen, gebeuren, weder v a ren, (ook :) onder de oogen komen, (van wissels, enz.:) gepresenteerd worden, 2) voorkomen, toeschijnen, |
3) voor k o men, verhoeden, verhinderen, beletten, 4) vooruit komen, voorbij streven, (fig.) de loef afsteken, 5) voor komen, b.v. voor den rechter, (ook:) toegelaten worden, b.v. ten gehoore; -komend, bv.n.: voo r komend, plaatsgrijpend (-kommen-den r alls: als het geval zich opdoet, bij voor komende gelegenheid);-kommenheit, vr.: voorval, voo rkomend geval; -können, w. o. onr. s.: voortkunnen; -kopf, ra.: voorhoofd; -kost, vr.: Zie -essen; -kosten, w. b.: 1) voorproeven, 2) de voorproef hebben van; -koster, ra. (-s; mrv. -): voorproever; -kreis, ra,: frontcirkel; -kriegen, w. b.: (pop.) voorkrijgen, (ook:) vangen, vatten, snappen; -kunde, vr.: Zie -kenntniss; -kundig, bv. n.: 1) vooruit wetend, 2) een voorgevoel hebbende van; -künsteln, w. b.: veinzen, voorwenden. vor'lladen, w. b- onr.: van voren laden, (rcht.) dagvaarden; -ladung, vr.: (het) laden van voren, (fig.) prop, (rcht.) dagvaarding (-ladungsbefehl, ra.: dagvaarding); -lage, vr.: 1) voorlegsel, voor-legstuk, (fig.) verlengstuk, (ook:) tegen-houder, stuitstuk, 2) (schk.) recipiënt, ontvanger, 3) (stk.) wets-ontwerp, 4) wisselplaats, pleisterplaats waar versche paarden voor den wagen gespannen worden; -lager, o.: (de) voorposten (mrv.) van eene legerplaats (van een kamp); -lallen, w. b.: uitstamelen, uitstotteren (Einem etwas -lallen: iets tegen iemand stotteren); -lammen, w. o. h.: 1) het lam afzetten, ontijdig lammeren, 2) vroeger lammeren dan; -land, o.: voorland,grensland (die österreichischen -lande; (ie Oostenrijksche grenslanden); -langen w. b.: aanreiken, toereiken, o v e r reiken'(w! o. s.: reiken, zich uitstrekken); -langst', bw.: sedert lang; -lass, m. (-es): (schk.) voorloop: -lassen, w. b. onr.: 1) gehoor (audiëntie) verleénen aan, bij zich toelaten, binnen laten komen, 2) er uit laten komen, voor den dag laten komen, 3) vooruit laten komen, voor zich uit laten gaan; -lassung, vr.: gehoor-verleening, audiëntie; -lastig, bv. n.: (kpv.) voorlastig, te veel voorlast hebbende; -laube, vr.: ingang van een priëel, (bwk.) veranda, piazza, overdekt balkon; -lauf, m. C-s^: (schk.) voorloop; -laufen, w. o. onr. s.: 1) voortloopen, wegloopen,2) vooruitloopen, vooruitsnellen, (fig.) loopende inhalen; -laufer, ra. (-s; mrv. -): voorlooper, voorganger, wegbaner, (fig.) voorbode, voorteeken, (jag.) lokvogel: -lauferin, vr. (mrv. -nen): voorloopster; -laufig, bv. n.: voor-loopig (die -laufige Frage stellen: stk.: de quaestie van vertrouwen stellen); -laut, bv, n.: 1) luidruchtig, 2) onbedachtzaam- (pop.) te lang van tong, 3) (van jachthonden:) -laut sein: te gauw blaffen, te gauw aanslaan. vor'lleerbar. bv. n.: voor te leggen, (bewijsstukken:) over te leggen, (fig.) voor te stellen; -lege, in Sam. (-fassehen, o.: lekbakje; -kelle, vr.: opscheplepel;-löffel, ra.: 1. eetlepel, soeplepel, 2. sauslepel; -raesser, o.: voorsnij-mes, vleeschmes; -netz, o.: fuiknet; -schloss, o.: hangslot); -legen, w. b.: 1) leggen (zetten, hangen) voor (ein -legeschloss vor eine Thür legen: een hangslot op eene deur hangen), 2) Einem etwas -legen: (fig.) aan iemand iets voorleggen, (ook:) aan iemand iets voorstellen; eine Frage -legen: eene vraag voorleggen (opwerpen, doen), 3) Urkun-den -legen: bewijsstukken o v e rleggen; seine Vollmacht -legen: zijne volmacht vertoonen of o v e r leggen, 4) seine Gründe |
VORNEHMLICH.
VORLEGEN.
927
|
-legen: zijne gronden blootleggen of uiteenzetten, 5) frische Pferde -legen: versche paarden voorspannen, 6) dem Yieh Stroh -legen: stalstroo onder net vee spreiden, 7) einem Messer Stahl -legen: een mes verstalen, 8) bei Tische -legen: aan tafel voorsnijden; Einem bei Tische -legen: iemand aan tafel bedienen; Einem bei Tische etwas -legen: aan tafel iets aan iemand voordienen; -leger, m.: tafelbediende; -leiern, w. b.: Einem etwas -leiern: iets voor iemand op delier spelen, (fig. fam.) altijd hetzelfde liedje tegen iem. zingen, (ook:) iets aan iem. opdreunen; -leik, o.: (zeew,) voorlijk; -leimen, w. b.: er vóór lijmen; -lenz, m.: voorlente; -les-bar, bv. n.: voor te lezen; -lese, vr.: 1) begin van den wijnoogst, begin der inzameling van de wijndruiven, 2) recht om de eerste wijndruiven in te zamelen; -lesen, w. b. onr.: 1) de eerste wijndruiven inzamelen, 2) Einem etwas -lesen: aan iemand iets voorlezen; -leser, m.: voorlezer; -leserin, vr.: voorlezeres; -lesung, vr.: voorlezing; -letzt, bv. n.: laatstvoor-gaand, op een na laatst, (tik.) voorlaatst; -leuchten, w. o. h.: 1) met licht voorgaan (Einem -leuchten: iemand lichten, iemand met licht voorgaan), 2) een voorbeeld geven aan, ten voorbeeld strekken voor 3) uitblinken boven; -leuchter, m.: voorlichter, (fig.) voorbeeld, toonbeeld , -lieb', bw.: Zie fiirlieb; -lieoe, yr.: voorliefde; -liegen, w. o. onr. h.: 1) liggen voor, gelegen zijn voor, 2) vooraan liggen, (fig.) voor de hand liggen, aanwezig zijn (es liegt nichts gegen ihn vor: rent.: er is geen enkel bewijs var. schuld tegen hem); -liegend, bv. n.: (fig.) aanwezig, voor de hand liggend, onderwerpelijk (im -liegenden Falie: in het onderwerpelijke geval, in het geval in quaestie); -ling, m. (-es, -s; mrv. -e): (tik.) voorgaande lettergreep; -lippe, vr.: buitenlip; -loss, o. (-es): lokaas; -lügen, w. b.: voorliegen # (Einem etwas -lügen : aan iemdnd iets wijsmaken, aan iemand iets op de mouw spelden). Vor'linacUen, w. b.: 1) voordoen, voorhangen, voorbinden, (fig., ter navolging) voordoen (Einem etwas -machen: 1. iemand iets voordoen, 2. aan iemand iets wijsmaken, aan iem. een rad voor de oogen draaien, iem. zand in de oogen werpen; Einem allerlei Possen-machen: allerlei kluchten voor iem. uithalen); -magen, m.: (van vogels:) krop; -mahder (-maher). m. (-s; mrv. -): voorste maaier; -malen, w. b.: 1) voorschilderen, wijzen hoe er geschilderd moet worden, 2) schilderen, afschilderen; -malig, bv. n.; voormalig, gewezen; -mals, bw.: eertijds, voorheen, vroeger; -mann. m.: voorman, (kph.) vroegere endossant, (fig.) voorzaat; -markten, w. b.: opkoopen; -mars, m : (zeew.) voormars (-marssegel, o.: voormarszeil) ; -maner, vr.: voormuur, (yest.) bastion, (fig.) bolwerk; -mauern, w. b.; een muur optrekken vóór; -meister, m.: meesterkneent; -merken, w. b.: 1) aan de voorzijde merken, 2) vooruit gewaarworden, een voorgevoel hebben van, 3) op-teekenen, opschrijven, nota nemen van; -merkung, vr.: 1) voorgevoel, 2) nöthige [t] -merkung nehmen: behoorlijk nota .nemen; -merkung machen: overeenkomstig boeken; -messen, w. b. onr.: voor-meten (Einem etwas: iets aan iemand); -mittag, m.: voormiddag; -mittagig (-mit-taglich), bv. n.: voormiddags-, ochtend-. |
vor'mittag:s, bw.: des voormiddags, des ochtends, in den voormiddag; - ein Narr und nachmittags nicht gescheidt: (spr.) altijd even gek; I -predigt, vr.: 1) voormiddag-preek, 2) vroegpreek: -stunde, vr.: 1) voormiddag-uur, 2) voor-midda§r-les, ochtendles; -wacne, v .: (zeew.) voormiddags-wacht (van 's morgens acht tot 's middags twaalf uren); -zeit, vr.: voormiddag. Tor niitternaclit, vr.: voornacht (de twee laatste uren vóór middernacht); -mitternachtig (-mitternachtlich), bv. n-: in (of: van) den voornacht; -mund, m. (-es, -s; mrv. -münder): voogd (Einem einen -mund setzen: eenen voogd over iemand aanstellen); -münder, m. (-s; mrv. -): Zie -mund: -münderin, vr. (mrv, -nen): voogdes; -mundlich, bv. n.: van eenen voogd, van eene voogdes (bw.: als voogd, als voogdes); -mundschaft, vr.: voogdij; -mundschaftlich, bv. n. en bw.: Zie -mimdlicli; -mundschafts, in Sam. (-gelder, o. mrv.: gelden van minderjarigen; -angelegenheit, vr.: zaak van de voogdij ; -rechnung, vr.: rekening en verantwoording van voogd of voogdes; -sache, vr.: zaak van de voogdij; -stube, vr.: momboirkamer; -wesen, o.: voogdij); -mutter, vr.: vrouwelijke voorzaat. vorn, bw.: voor, aan de voorzijde, van voren; - fix, hinten nix: (gem. spr.) van boven bont, van onderen stront; von -: 1) van voren, 2) van voren afaan; -heraus: aan de voorzijde, aan de straatzijde (-heraus wohnen: voor aan de straat wonen, d. i. niet in een achterhuis); nach - zu: naar voren, naar de voorzijde; er ist hinten und -: (fam.) hij is overal waar men hem liever niet heeft; jetzt nennen sie sich „frauleinquot; - und hinten: (fam.) tegenwoordig laat alles zich „mevrouwquot; noemen. VorMnachricht, vr,: voorafgaande tijding, bericht van te voren; -nachtig, bv. n.: 1) van den vorigen nacht, 2) uit den voornacht; -nageln, w b.: van voren spijkeren; -name, m.: voornaam, doopnaam; -nehm', bv. n.: voornaam, aanzienlijk (er will etwas -neh'mes vorstellen : hij wil zich eene soort van deftigheid geven; -nehm' thun: fam.: den grooten heer of de groote dame uithangen, de kaas snijden, zich wonder wat verbeelden; das -nenm' thun, z. n. o.: de bluf, de kaassnijderij); - nehmen, w. b. onr. : 1) voornemen (b.v. een sloofje), voo r-doen, 2) onder n e men, beginnen, aanvangen, bij de hand vatten (etwas zuerst -nehmen: aan iets beginnen; wieder -nehmen: hervatten), 3) Einen -nehmen : iemand onderhanden nemen (sich -nehmen, w. w. onr.: zich voor nemen, het voornemen opvatten; I -'nehmen, z. n. o.: 1. voornemen, plan, oogmerk, fig.: besluit, 2. onder n e ming, fig.: poging); -nehm'heii:, vr.:1) voornaamheid, deftigheid, aanzienlijkheid, 2) (fam.) kaassnijderij, bluf; -neh'migkeit, vr.: Zie -nelmiheit: -nehmlich, bv. n.: voornaam (bw.: voornamelijk, hoofdzakelijk); |
VORSCHLAGEN.
VORNEIGUNG.
928
|
-neigrungr, vr.: voorliefde; -nennwort, o.: (tik.) voornaamwoord; -nörgeln, w. b.: (pop.: Einem etwas: iemand met iets) plagen; -nummer, vr.: voorafgaand nom-mer, vroeger nommer. Vor'lofen, m.: voorste gedeelte van oven of kachel, (fig.) ovendeur, kachel-deur; -orgeln, w. b.: voor-orgelen, op een draai-orgeltje voorspelen. vor'lpappen, w. b.: er vóór plakken; -passen, w. b.: verorpassen ; -pfahl, m.: paal aan de voorzijde; -pfoiten, w. b. onr.: voorfluiten; -pflicht, vr.: (zeew.) voorplecht; -pflügen, w. b.: Zie-ackern; -plappern, w. b.: voorpraten, (pop.) kletsen tegen; -platz, m.: voorplein, (kpv.) landingsplaats, losplaats; -plaudern, w. b.: Zie -plappern; -pommern, o. (-s): (adk.) Voor-Pommeren; -possekel, m.: (tech.) voorhamer; -posten, m.: (mil.) voorpost: -predigen, w. b.: 1) voorpreeken, 2) (fig.) kapittelen; -prüfung, vr.: voor-loopig examen: -punkt, m.: voorloopig* punt. vor lragen, w. o. h.: Zie liervoi-ragen; -rang, m.: voorrang (den -rang-vor ^Einem haben: vóór iemand gaan); -rath [t], m. (-es, -s; mrv. -rathe lt|): voorraad; -rathig It], bv. n.: in voorraad zijnde, voorhanden (N.B. „voorradigquot; is geen tiollandsch); -rechnen, w. b.; voorrekenen; -recht, o.: 1) voorrecht, 2) voorkeur; -rede, vr,: voorrede; -reden, w. b.: voorpraten, 2) wijsmaken, op de mouw spelden; -reder (-redner), m. (-s; mrv. -): schrijver van eene voorrede, (in staatkundige vergaderingen:) mein(geehrter) -redner: de (geachte) vorige spreker; -reiber. m. (-s; mrv. -): (aan ramen endeuren:) wervel; -reicnen, w. b.: aanreiken, toereiken, over reiken (w. o. h.: uitspringen, uitsteken); -reif, bv.n.: vroegrijp; -reihe, vr.: eerste (voorste) rij: -reinen, m.: opening van net bal (den -reihen haben: het bal openen, den dans openen); -reis-sen, w. b. onr.: 1) vooruit-trekken, naar voren trekken, 2) eene voorloopige schets maken van, 3) voorteekenen, 4) (tim.) afteekenen, ritsen; -reisser, m. (-s; mrv. -): (tim.) rits-ijzer, rits; -reit, in Sam. (-reitknie, o.: zeew.: knie; -reitsattel, m.: postiljons-zadel j; -reiten, w. o. onr. s.: vooruit rijden (w. b. onr.: voorrijden, wijzen hoe er gereden moet worden, leeren rijden; Einem ein Pferd -reiten: een paard voor iemands oogen berijden, een paard afrijden om iemand over het dier te laten oordeelen); -reiter, m. (-s; mrv. -): 1) voorrijder, pikeur, 2) postiljon; -rennen, w. o. s. reg. en onr.: vooruit (voorwaarts, naar voren) rennen; Einem -rennen: iemand in het hardloopen de loef afsteken); -rheinisch, bv. n.: Zie vorderrheinisch; -richten, w. b.: 1) klaarmaken, gereed maken, (fig.) voorbereiden, toebereidselen maken voor, 2) vooruit beoordeelen, (fig.) voorbarig oordeelen over, 3) eine TJhr -richten; een horloge voorzetten; -richtun^r, vr.: 1) gereedmaking, (fig.) voorbereiding (-rich-tungen, vr. mrv.: toebereidselen), 2) toestel, mecanismus, werktuigkundig samenstel, (schk.) kogelflesch; -riege, vr.: dorschvloer; -riegeln, w. b.: Zie rieseln; -riss, m.: ruwe schets; -ritt, m.: 1) (het) voorrijden, 2) proefrit van een paard, 3) (hist.) recht om te paard vóór iemand uit te rijden; -rücken, w. o. s.: 1) voortrukken, voorwaarts rukken, oprukken |
2) vooruitgaan, vorderen, vorderingen maken (w. b.: vooruit trekken, naar voren trekken; Einem etwas -rücken: aan iemand iets onder het oog brengen); -rückung, vr.: 1) voortschrijding, vooruitgang, 2) onder het oog brenging, vermaning, terechtwijzing; -rufen, w. b. onr.: 1) roepen, 2) (bij wijze van huldebetoon ten tooneele) terugroepen; -ru-fung, vr.: (tnl.) terugroeping; -rünmen, w. b.: ophemelen; -rüsten, w. b.: Zie riisten. Vor'lsaal, m.: wachtkamer; -sabbath [tl, m.: voor-avond van den Sabbat; -sagen, w. b.: 1) voorzeggen, (tnl.) souffieeren, toefluisteren, (fig. fam.) inblazen, 2) voorzeggen, voorspellen, 3) wijsmaken, op de mouw spelden, op-disschen; -sager, m. (-s; mrv. -): (tnl.) souffleur; -sanger, m. (-s; mrv. -): voorzanger; -satz, m.: 1) voornemen, oogmerk (mit -satz : Opzettelijk), 2) (tik.) voorvoegsel, 3) (red.) voorste term (eerste stelling) oencr sluitrede; -satzlich, bv. n.: opzettelijk; -satzlichkeit, vr.: opzettelijkheid; -saam, m.: buitenzoom. Vor'lschanze, vr.: (vest.) brilschans, lunet, (ook:) redoute; -schanzen, w. b,: voorgelen, voorwenden (w. o. h, [311 afwenden, ook: ontwijken, voor k o men); -schein, m.: lichtschemering (zum -schein kommen: te voorschijn komen, voor den dag komen; zum -schein bringen: te voorschijn brengen, voor den dag brengen); -scheinen, w. o. h. onr.: 1) schijnen, lichtschijnsel van zich geven, 2) uitblinken; -schicht, vr.: (mnw.) vorige (vroegere) laag; -schicken, w. b.: vooruit zenden, vooruit sturen; -schieben, w. b. onr.: 1) vooruit schuiven, voorwaarts schuiven, 2) toeschuiven, dichtschuiven, (een grendel) schuiven op (eene deur), 3) (flg.) voorwenden; -schieber, m. (-s; mrv. -): schuif, (bwk.) muur-anker, (vea.) een der vier tanden van een paard tusschen den hoektand en den voorsten tand; -schies-sen, w. b. onr,: 1) bij worpen toetellen, 2) voorschieten (d. i. te leen geven of bij wijze van voorschot verstrekken), (fam.) verschieten (w. o. s. onr.: 1. voor den dag komen schieten, eensklaps te voorschijn komen, 2. vooruit springen, vooruit steken; w. o. h. onr.: 1. het eerst schieten, 2. wijzen hoe er geschoten moet worden, 3. beter schieten dan); -schlag, m.: 1) voorslag, voorstel (Einem einen -schlag machen: aan iemand een voorstel doen; etwas in -schlag bringen: iets voorstellen; im -schlage sein: voorgesteld zijn; nach meinem -schlage: naar mijn gevoelen), 2) (van een slaand uurwerk:) voorslag, klik (b. v. het is klik voor vijven, d i. het voorslag van vijf uren speelt), 3) (muz.) eerste aanslag, 4) (mtsl.) eerste laag kalk, 5) (art.) prop, 6) ovendeur, kacneldeur, 7) in Sam. (-schlageisen, o.: gatenpriem; -hammer, m.: sm.: voorhamer; -schlagzieher, m.: art.: krasser) ;-schlagen, w. b. onr.: 1) voorslaan, voorstellen, 3) voortslaan, voortstuwen (b.v. een kogel), 3) voorslaan, het eerst slaan, (muz.). |
VORSCHLaGER.
929
VORSICHT.
|
de maat slaan, (muz., eene noot:) aanslaan, 4) vastslaan, vastspijkeren, (art.) vaststampen (de ladingr), 5) (kph.) over-v ra gen |w. o. h. onr.: 1) (jag.) te vroeg aanslaan, te vroeg blaffen, 2) (mnw.) het sein geven, 3) (van eene weegschaal:) overgaan, overslaan, den doorslag krijgen of hebben[; -schlager, m. (-s; mrv. -): voorsteller, (tech.) voorhamer; -schlaglich, bv. u.: voor te stellen, voor te slaan (bw.; bij wijze van voorstel); -schleifen (-schleppen), w. b.: voortslee-pen, voorwaarts sleepen; -schmack, m.: 1) voorsmaak, (fam.) voorproefje, 2) voornaamste smaak, (ng.) bijzondere geur; -schmecken, w. b.: 1) voorproeven, 2) een voorsmaak (fam.: een voorproefje) hebben of nemen van (w. o. h.: boven alles uit geproefd worden, meer dan iets andars geproefd worden; woran das Salz -scnmeckt: veel te zout gemaakt); -schmied, m.: smidsknecht; -schneide, in Sam. (-eisen, o.: kloofmes; -messer, o.: voorsnijmes, vleeschmes); -schneiden, w. b. onr.: (aan tafel) voorsnijden, uitsnijden, knippen (b.v. een patroon); Gesichter -schnei-den: gezichten trekken [w. o. onr. h.: Einem -schneiden: 1) iem. voorgaan met snijden, akk.: iemand voorgaan met maaien, 2) (iets) aan iemand voorsnijden of voorknippi*n, aan iem. wijzen hoe er gesneden of geknipt moet worden]; -schneider, m. (-s; mrv. -): ^voorsnijder (aan tafel), 2) eerste maaier (-schnei-deramt, o.: post van voorsnijder); -schnell, bv. n.: 1) overhaast, al te haastig, 2) voorbarig; -schnitt, m.: recht om het eerst te maaien; -schnitter, m. (-s; mrv. -): eerste maaier; -schnur, vr.: zweeptouw, (fig.) zweep; -schoppen, m, (-s; mrv. -): afdak, loods; -schoss, m. (-es): verponding, grondbelasting ; -schrei-ben, w. b. onr.: 1) voorschrijven (i. a. b.), 2) er vóór (d. i. niet er achter) schrijven of zetten; -schreien, w. b. onr. [31: 1) toeschreeuwen, 2) over s c h r e e u wen; -schrei-ten, w. o. onr. s.: 1) voorwaarts treden, (fam.) voor het front komen, 2) voortschrijden, voorwaarts rukken, (fig.) vorderingen maken, vorderen, vooruitgaan, 3) Einem -schreiten: iemand vooruit loo-pen, (ook:) voor iemand uit loopen; -schrift, vr.: schrijf-voorbeeld (ter nascnrij-ving;, (fig.) voorschrift (-schriftmassig, bv. n. en bw.: overeenkomstig het voorschrift; -schriftenbuch, o.: boek met schrijfvoorbeelden); -schriftlich, bv. n. en bw. : overeenkomstig het voorschrift; -schritt, m.: schrede voorwaarts, schrede, (fig.) vordering, vooruitgang (-schritte thun: vordering maken, vooruitgaan); -schub, m.: 1) voortschuiving, voorwaarts schuiving, yooruit-schuiving, 2) (spl.) eerste worp (in de kegelbaan), (op net biljart:) eerste stoot (den -schub haben: uitspelen, het eerst spelen), 3) hulp, bijstand, onderste uning (Einem -schuo leisten:aan iem. hulp verleenen, iem. behulpzaam zijn; zum Bösen -schub thun: behulpzaam zijn in het kwaad); -schuh, m.: 1) bovenleder (bovenleer), 2) voorschoen {-schuhleder, o.: Zie no. 1 -schuil; -schuhen, w. b.: (laarzen:) voorschoenen; -schule, vr.: voorbereidende school; -schürze, vr.: voorschoot, schortje, sloofje, boezelaar; Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. S |
-schürzen, w.b.: 1) een boezelaar voordoen, 2) voordoen bij wijze van boezelaar; -schuss, m. (-es; mrv. -schüsse): 1) eerste schot, (biljart:) eerste stoot, 2) voorschot, geld vooruit (im -schusse stehen: in voorschot zijn), 3) (schk.) voorloop (-schuss-weise, bw,: als voorschot, bij wijze van voorschot); -schutt, m.: wintervoeder; -schütten, w. b.: voorwerpen (voeder aan dieren), geven; -schützen, w. b.: 1) afschutten, afdammen, 2) beschutten, beveiligen, 3) voorwenden, voorgeven (Unwis-senheit -schützen: onwetendheid voorwenden; sein Alter -schützen: zich verontschuldigen op grond van zijnen hoogen leftijd); -schützung, vr.: 1) beschutting, beveiliging, 2) voorwendsel, uitvlucht; -schwarm, m.: eerste zwerm; -schwat-zen, w. b.: voorpraten, (pop.) kletsen tegen; -schweben, w. o. h.: 1) heen en weer zweven voor, 2) (fig.) voor oogen zweven, voor den geest zweven (das schwebt mir dunkel vor: dat zweeft mij onbestemd voor den geest); -schwimmen, w. o. onr. s. [3]: 1) voor ... uit zwemmen, 2) vooruitzwem-men, in het zwemmen overtreffen; -schwin-dein, w. b.: Einem etwas -schwindeln: aan iem. iets wijs trachten te maken; -schwö-ren, w. b. onr. [3): 1) voorzweren, laten hooren hoe er gezworen moet worden, den eed voor zeggen, 2) zweren ten overstaan van. Vorlsegel, z. n. o. enk.: (zeew.) voorzeil (z. n. o. mrv.: voornaamste zeilen); -segeln, w. o. s. [3]: 1) voor .... uitzeilen, 2) vooruitzeilen, sneller zeilen dan; -sehbar, bv. n.: te voorzien; sehen, w. b. onr.: voorzien, vooruitzien (einer Sache -sehen: zorgen voor iets; I sich -sehen, w. w. onr.: zich in acht nemen, op zijne hoede zijn, oppassen; zich mit — -sehen: zich van.... voorzien); -sehung, vr.: voorziening, voorzorg, (theo.) voorzienigheid; -seite, vr.: voorzijde^ -setz, in Sam. [-setzbar, bv. n.: er vóór te zetten; -setzblech, o.: schuifplaat; -setzdeckel, m.: schuifdeksel (vóór eene opening); -setzfenster, o.: buitenraam (van een dubbel raam); -setzpapier, o.: schutblad;-setzsilbe, vr.: (tik.) voorsilbe, voorvoegsel, voor-partikel; -setzwand, vr.: kraamschot, kamerschot; -setzwort, o.: (tik.) voorzetsel); -setzen. w. b.: 1) zetten (plaatsen) vóór (seinen Namen einem Buche -setzen: zijnen naam vóór een boek zetten; eine Silbe einem Worte -setzen: eene lettergreep vóór een woord zetten), 2) voorzetten (Einem We in und zu essen-setzen: iemand wijn en eten voorzetten), 3) voorzetten, vooruitzetten, 4) (met 3en nmv.) voor-trekken boven, de voorkeur geven aan ..., boven, verkiezen boven, 5) (met 3en nmv.) aanstellen over (Einen einem Lande -setzen: iem. over een land aanstellen), aan het hoofd plaatsen van (sich -setzen, w. w.: zich voornemen; I -setzen, w. o. h.: spl.: aftroeven); -setzlich, bv. n.: Zie -slitzlicli; -sicht, vr.: 1) voorzichtigheid, 2) voorzorg, 3) (theo.) Voorzienigheid (die göttlicne -sicht: de goddelijke Voorzienigheid; -sicht lasst nicht zu Schanden werden: spr.: de voorzichtigheid is de moeder der wijsheid, fam.: de voorzichtigheid is de moeder van de druk. 59 |
930 VORSTELLUNGSRECHT.
VORSICHTIG.
|
porseleinkast; Zie ook -sichts); -sichtigr, bv. n.: voorzichtig:, behoedzaam; -sichtigr-keit, vr.: voorzichtigheid, behoedzaamheid; -sichts, in Sam. (-massregel, vr.: maatregel van voorzorg; -regel, vr.: regel van voorzichtigheid); -silbe, vr.: (tik.) voorste lettergreep, (ook:) voorvoegsel, voor-partikel; -silben, w. b.: voorspellen; -singen, w. o. h. onr.: voorzingen, b. v. in de kerk (w. b. onr.: voorzingen, b.v. iets aan iemand); -singer, m. (-s; mrv. -): voorzanger; -sitz, m.: 1) voorplaats, plaats vóór anderen, 2) voorzitterschap [den -sitz führen (den -sitz haben): het voorzitterschap bekleeden, voorzitter zijn]; -sitzen, w. o. onr. h.: voorzitten, presideeren (der -sitzende: de voorzitter; der -sitzende Rath It]: de voorzitter van den raad; der -sitzende Richter: de president van de rechtbank); -sitzer, m. (-s; mrv. -): voorzitter, president L-sitzeramt, o.(-sitzerstelle, vr,): voorzitterschap; -sitzerwürde, vr.: waardigheid van voorzitter]. Vor lsommer, m.: voorzomer, (fig.) lente; -sorge, vr.: 1) voorzorg, 2) zorg (-sorge tragen für: zorg dragen voor; -sorge ist besser als Kachsorge: spr.: Zie Xachsorge); -sorgen, w. o. h.: zorg dragen voor, zorgen voor; -sorglich, bw.: 1) bij wijze van voorzorg, 2) voor-loopig. Vor'lspann, m. (-es, -s): 1) voorspan (d. i. paarden of andere trekdieren vóór het gewone span gespannen), 2) versch span (d. i. een span versche paarden), 3) (zeew.) voorspant (-spanndienst, m.: hist.: spandienst;-spannpterd, o.: 1. voor-span-paard, 2. versch paard;-spannwesen, o.: paardenposterij); -spannen, w. b.: 1) (doek, enz.:) uitspannen voor, 2) (paarden, enz.:) spannen voor (w. o. h.: versche postpaarden leveren); -sparen, w. b.: sparen, opsparen; -speise, vr.: Zie -esseu; -spiegein, w. b.: voorspiegelen; -spiel, o.: voor-spel; -spielen, w. o. s.:l)een voorspel (een preludium) spelen, 2) het orkest dirigeeren, 3) de eerste viool spelen (w.b.: spl.: voorspelen, het eerst spelen; Einem etwas -spielen: muz.: aan iemand iets voorspelen); -spieier, m. (-s; mrv. -): 1) orkestmeester, 2) (spl.) eerst-speler; -sprache, vr.: voorspraak; -sprechen, w. o. onr. h:: 1) te luid spreken, (muz.) te hard klinken, 2) bei Einem -sprechen: bij iemand aanloopen, aan iemand terloops een bezoek brengen (w. b. onr.: 1. voorzeggen, d. i. om iemand te leeren hoe het na te zeggen, 2. fig.: op de mouw spelden, wijsmaken); -sprecher, m. (-s; mrv. -): voorspreker, voorspraak; -springen, w. o. onr. h. [3]: voorspringen, [aan iemand 1 wijzen hoe hij springen moet (w. o onr. s. [3]: 1. voor . . . uit springen, 2. vooruitspringen, vooruithuppelen, 3. uitspringen, vooruitsteken, 4. ontspringen, te voorschijn komen); -springend, bv. n.: vooruitspringend, een uitsprong vormend; -spruch, m.: 1) voorspraak, 2) kort bezoek; -sprung, m.: 1) voorwaartsche sprong, 2) (bwk. en fig.) uitsprong, vooruitstekend gedeelte, 3) voordeel vooruit (er hat einen -sprung von so und so viel Tagen vor uns: hij heeft zoo en zoo vele dagen op ons vooruit; den -sprung gewinnen: alle anderen, of eenen mededinger, vooruitstreven en achter zich laten; -spuk, o.: voorteeken, voorbode; -spuken, w. b.: voorspellen. |
Vor'lstadt, vr.: voorstad, buitenwijk (-stadte, vr. mrv.: voorsteden, buitenwijken); -stadter, m. (-s; mrv. -): bewoner van eene voorstad of buitenwijk; -stagsegel, o.: (zeew.) voorstagzeil; -stammeln, w. b.: uitstamelen, uitstotteren, stamelend (stotterend) uiten: -stand, m. (-es, -s; mrv. -stande): 1) (net) verschijnen in persoon (d. i. zelf, niet bij gemachtigde), 2) borgtocht, borg, 3) bestuurder, directeur, 4) bestuur, directie; -stander, m. (-s; mrv. -): niet-meegevelde boom, boom dien men nog heeft laten staan; -stech, in Sam. (-stecheisen, o.: spie, ijzeren pin;-stechort, o.: schoenmakers-bros); -stechen, w. b. onr.: (met els of bros) eerst een gaatje of gaatjes steken in [w. o. h. onr.: 1) (bwk.) uitspringen, vooruitsteken, 2) (spl.) troef spelen, 3) (fig.) in het oog vallen, in het oog springen, in het oog loopen, 4) uitblinken, (van kleuren:) opzichtig zijnl; -steelier, m. (-s; mrv.):(scnoenmakers-)bros, (ook:) els, (flg.) priem, gaatjes-steker; -stechung, vr.: (bwk.) uitsprong:, uitstek, vooruitstekend gedeelte; -steek, in Sam. [-armel, m.: losse mouw, mors-mouw; -latz, m.: slabbe-tje, voorspeld-lap, morslap (voor de borst); -latzchen, o.: schortje, sloofje; -nadel, vr.: borstspeld] ; -stecken, w. b.: 1) vóór .... vaststeken, vóór... vastspelden. 2) uitsteken,* voorwaarts steken, vooruitsteken, 3) afbakenen (ook fig.); -stecker, m. (-s; mrv.-): 1) voorspelder, 2) pin, spie; -steh, in Sam. (-stehhund, m.: jag.: 1. staande hond, 2. speurhond); -stehen, w. o. h. onr.: 1) vóór----staan, (fig.) uitspringen, vooruitsteken, 2) (rcht.) voor de rechtbank verschijnen, 3) (met 3en nmv.) besturen, beheeren, waarnemen, aan het hoofd staan van (dem Hauswesen -stehen: de huishouding besturen; einem Amte -stehen: eenen post bekleeden), 4) voorafgaan [w. onpers. h. onr.: voor den geest staan; es steht mir vor: het komt mij voor, ik heb het idee]; -steher, m.: (-s; mrv. -): 1) bestuurder, directeur, hoofd, (van een klooster:) superieur, (van de munt;) muntmeester, 2) (ontl.) voorstaander, 3) (jag.) staande hond, (ook:) speurhond, 4) -steher, in Sam. (-amt, o.: directeurschap, beheervoerderschap; -drü-sen, vr.mrv.: ontl.: voorstaanders; -schaft, vr.: Zie -amt); -steherin, vr. (mrv. -nen): directrice, bestuurderes; -stellbar, bv. n.: voor te stellen: -stellen, w. b.: 1) voorstellen (i. a. b.), (personen voor eene ambtsbediening:) voordragen, 2) (uurwerken:) voorzetten, vooruitzetten, 3) zetten (plaatsen) .... vóór (sich -stellen, w. w.: zich voorstellen, zich verbeelden, zich een denkbeeld vormen van); -steller, m. (-s; mrv. -): 1) voorsteller (i. a. b.), 2) tooneel-speler, acteur; -stellig, bv. n.: aanschouwelijk (Einem etwas -stellig machen: aan iemand iets voorstellen); -stellung, vr.: 1) plaatsing voor, 2) voorstelling (i. a. b.) (sich eine -stellung machen von: zich een denkbeeld vormen van); -stellungs, in Sam. [-art, vr.: wijze waarop men zich iets voorstelt; -kraft, vr,: verbeeldingskracht; -recht, o.: recht van voordracht. |
VORSTELLUNGSVERMöGEX. 931
VORVORLETZT.
|
^kkl,) recht van collatie; -vermogen, o.: verbeeldingskracht; -weise, vr.: Zie -art]; -stemmen, w. b.: van voren stutten; -stenge, vr.: (zeew.) voor-steng (-stengenstag, m.: voor-stengestag; -stengenstagse-gel, o.: voor-stengestagzeil); -steven, m.: izeew.) voorsteven; -stich, m.: 1) eerste boring (van een stuk geschut), 2) (kim.) 4raad langs een knoopsgat, 3) (bwk. en fig.) uitsprong, vooruitstekend gedeelte; -stopfen, w. b.: dichtstoppen (toestoppen) met; -stoss, m.: 1) stoot naar voren, voorwaartscne stoot, (fig.) eerste stoot, 3) Zie no. 3 -sticli, 4) (kim.) zoom, rand, boordsel, 5) (van bijen:) stopwas;-stossen, w. b. onr.: 1) vooruitstooten, voorwaarts stooten, (fig,) vooruitduwen, vooruitschoppen, enz., 2) (kim.) zoomen, boorden lt;w. o. onr. s.: bwk.: uitspringen, vooruitsteken); -stottern, w. b.: Zie -^tanimeln; -strecken, w. b.: 1) uitstrekken, uitsteken, vooruitsteken, 2) Geld -strecken: geld schieten, geld voorschieten; -streicnen, w. b. onr.: 1) naar voren strijken, 2) met een (of meer dan een) streepje merken, 3) (fam., op de viool:) voorstrijken, voorspelen (om het zoo na te doen); -streiter, m. (-s; mrv. -): Zie echter; -streuen, w. b.: strooien voor de voeten van; -strich, nu (-es, -s; mrv. -e): 1) streepje voor, 2) sleutelbaard; -stricheln, w. b.: van voren met een streepje merken; -stricken, w- b.: 1) voorbreien, leeren breien, 2) (kousen:) aanbreien; stube, vr.: voorkamer, voorvertrek; -stück, o.: lt;mar.) kanon op de voorplecht; -stufe, vr.: 1) eerste trede (eener trap of van een bordes), 2) (fig.) grondbeginselen (mrv., van eene wetenschap), 3) (fig.) eerste graad; -stürmen, w. o. s.: 1) voorwaarts snellen, 2) met drift te voorschijn komen; -stürzen, w. o. s. (en: sich -stürzen, w. w.) : met onstuimige vaart voorwaarts of te voorschijn komen; -suche, vr.: (jag.) opsporing; -suchen, w. b.: zoeken naar, opzoeken, (jag.) opsporen; -sud, m.: eerste koking; -suinpf, m.: (mnw.) afvoerplas; -sündtluthlich [tl, ov. n.: van vóór den Zondvloed, antediluviaansch; -sylbe, vr:: Zie -silbe. Vor'ltanz, m.: eerste dans, opening van den dans; -tanzen, w. o. h.: 1) den dans openen, het bal openen, 2gt; Einem -tanzen: iemand voordansen, aan iem. wijzen hoe er gedanst moet worden, (ook:) iemand vooruit of voorbij dansen, iook:^ iemand in het dansen de loet afsteken; -tanzer, m.: eerste danser; -tanzerin, vr.: eerste danseres; -theil [t], m. (-es, -s; mrv. -e): 1 voorste gedeelte, |
2) voordeel (-theil ziehen aus: voordeel trekken uit; den -theil des Windes haben: zeew.: een goeden wind hebben, den wind in zijn voordeel hebben; sich zu seinem -theile auszeichnen: zich voordeelig of gunstig onderscheiden, 3) (fam.) slag kneep ier weiss die -theile nicht: hij kent de knepen niet, hij heeft er den slag niet van; er hat seine eigenen -theile: hij heeft een bijzonderen slag; es gehort zu Allem ein -theil: spr.: alles is maar een slag); -theilen [tj, w. o. h.: 1) voordeelig zijn, 2) op eigen voordeel uit zijn,3ivoor-deel trekken; -theilhaft |t], bv. n.: 1) voordeelig, 2) gunstig; -theilisch ft], bv. n.: eigen voordeel zoekend, baatzuchtig, zelfzuchtig; -thier [t|, o.: (jag.) voorste hond van den koppel; -thun, w. b. onr.: 1) voordoen (b.v. een sloofje, een masker, enz.), 2) Einem etwas -thun: aan iemand iets voordoen, aan iem, wijzen hoe hij doen moet, 3) es Einem -thun: (fam.: iem. een punt er aan laten zuigen, iem. de loef afsteken; -sich -thun, \v. w. onr.: zich onderscheiden); -thüre, vr.: voordeur, straatdeur, huisdeur; -trab, m. (-es, -s): (mil.) voorhoede; -traben, w. o. s. [3]: 1) vóór .... uit draven, 2) ....vooruitdraven; -trag, m. (-es, -s; mrv. -trage): 1) voordracht, redevoering, 2) voordracht, manier van voordragen, 3) voorstel (in -trag bringen: voorstellen); -trage, in Sam. (•kunst, vr.: kunst der mondelinge voordracht); -tragen, w. b. onr.: 1) voordragen (b. v. eén dichtstuk, een muziekstuk, enz.), ten gehoore brengen, 2) voordragen, uiteenzetten, blootleggen, ontwikkelen, 3) voorstellen, ter tafel brengen, 4) vóór ,... uit dragen, 5) voor het aangezicht (onder de oogen) brengen van, 6) (aan iemand) voordoen hoe nij dragen moet; -traglich, bv. n.: bevorderlijk, gunstig; -trags, in Sam. (-art, vr.: manier van voordragen; -kunst, vr.: kunst der mondelinge voordracht; -weise, vr.: manier van voordragen); -trallern, w. b.: Zie -trillern; -trefflich, bv. n.: voortreffelijk; -treff'lichkeit, vr.: voortreffelijkheid; -treiben, w. b. onr.: voortdrijven; -treppe, vr.: 1) voortrap, staatsie-trap, 2) bordes, hooge stoep; -treten, w. o. onr. s.: 1) voorwaarts treden, 2) Einem -treten: vóór iemand uit gaan, 3) (bwk.) uitspringen. vooruitsteken; -treter, m. (-s; mrv. -): (fig.) stafdrager; -trieb, m. (-trift, vr.): recht om zijn vee het eerst te laten grazen; -trillern, w. b.: voorneuriën; -trinken, w. o. h. onr,: het eerst drinken (Einem -trinken: iem. toedrinken, iemand bescheid doen); -trinker, m.: bescheid-doener; -tritt, m.: 1) eerste schrede, eerste stap, 2) voorrang (Einem den -tritt lassen: iemand laten voorgaan); -trunk, m.: 1) eerste dronk, 2) eerste wijn aan tafel; -trupp, m.: vooruit zijnde troep, (mil. en fig.) voorhoede; -tuch, o.: voorschoot, schort, boezelaar, (voor kinderen :) slabbetje, (bij barbiers:) scheerdoek; -tüchlein, o.: slabbe-tje; -turnen, w. o. h.: (gymnas-tieke oefeningen:) voordoen; -turner, m. (-s; -) gymnastiek-onderwijzer. vor lüben, w. b.: voorbereidend onderricht geven aan, voorbereidend oefenen; -ü'ber, bw.: voorbij; -übung, vr.: voorbereidende oefening; -urtheil [t], o.: vooroordeel; -urtheils [tl, in Sam. (-frei, bv. n.: vrij van vooroordeelen;-los, bv. n.: onbevooroordeeld; -voll, bv. n.: vol vooroordeelen); -vater, m.: voorzaat (-vater, m. mrv.: voorvaderen ;-vermacht-niss [nis], o.: ircht.) legaat dat uit den boedel moet komen vóór de deeling; -vernünfteln, w. o.h.: met drogredeneerin-gen wijsmaken; -verwandten, m- mrv.: bloedverwanten in de opgaande linie (vader, moeder, grootvader, grootmoeder, enz.); -verwandtschaft, vr.: 1) bloedverwantschap in de opgaande linie, 2) Zie -verwandten; -vordern, m. mrv.: voorouders, voorvaderen; -vorig (-vorletzt), bv. n.: op twee na laatste. |
VÜLPINIT.
932
|
quot;Vor'lwaclie, vr.: 'mil.) voorpost; -wachs, o.: stopwas; -wachsen. w. o. onr. s.: 1) vóór____grroeien, 2) harder groeien dan; -wagen, w. b. onr.: voorwegen (Einem etwas -wagen: aan iem. iets voorwegen); -wall, m.: buitenwal: -walten, w. o. h.: de overhand hebben; -wand, m. (-es, -s; mrv. -wande): 1) voorwendsel, 2) uitvlucht Lunter dem -wande: onder voorwendsel; I -wand, vr. mrv. -wande): 1. voormuur, 2. zoom of buitenrand van een boschl; -warten, w. o, h. [31: (reht.) in hinderlaag liggen wachten op; -warts, bw.: voorwaarts, naar voren; -waschen, w. o. onr. [3]: 1) vóór .... wasschen, 2) (fam.) doorslaan als eene blinde vink tegen; -weg, bw.: vooruit, vooraf, van te voren; -wenr, vr.: bolwerk; -wehren, w. o. h.: beschutten (verdedigen) tegen; -weinen,w.b.: lamen-teeren (Einem: tegen iem.); -weis, m. (-es; mrv. -e): paspoort, reispas, verlofpas; -weisen, w. b. onr.: 1) vertoonen, overleggen, 2) Einen -weisen: iemand verder zenden; -weislich, bv. n.: 1) te vertoonen, 2) over te leggen; -weisung, vr.: 1) vertoon, 2) overlegging; -welt, vr.: voorwereld, (de) wereld in den voorhistorischen tijd; -weltlich, bv, n.: uit den voorhistorischen tijd; -wenden, w. b. reg. en onr.: 1) naar voren draaien, naar voren wenden, 2) voorwenden, voorgeven; -werfen, w. b. onr.: 1) vooruitwerpen, voortwerpen, 2) toewerpen, b.v. gerst aan kippen, een stukje vleesch aan een hond, enz.,3) Einem etwas -werfen: aan iem. iets verwijten, (ook-.) aan iemand iets ten laste leggen isie haben sich einander Nichts vorzuwer-fen: zij hebben elkander niets te verwijten); -werk, o.: 1) kleine boerderij, kleine hofstede, 2) (vest.)buitenwerk; -wesenheit, vr.: vroeger-bestaan; -wiegen, w. o. h. onr.: zwaarder wegen, (fig.) de overhand hebben; -wimmern, w. o.: Zie -weinen; -wind, m.: (zeewj wind van achteren (-wind segeln: voor den wind zeilen); -winseln, w. b.: Zie -weinen; -winter, m.: voorwinter; -wissen, w. b. onr.: vooruit weten (als z. n. o.: voorweten, voorkennis; ohne unser -wissen: buiten ons weten); -wissenschaft, vr.: 1) voorbereidende kennis, 2) Zie z. n. o.: -wissen; -witz, m. (-es): ongepaste nieuwsgierigheid, onbescheidenheid, indringendheid (was deines Amtes nicht ist, da lass deinen -witz: spr.: steek uwen neus niet in dingen, die u niet aangaan); -witzerchen, o.: (pik.) sneeuwklokje; -witzig, bv. n.: onge-past-nieuws^ieri^:, onbescheiden, indringend ; -witzigkeit, vr.: Zie -witz; -wort, o. (-es. -s; mrv. -wörter): 1) eerste woord, 2) (in Doeken:) voorrede, 3) (tik.) voorzetsel, (ook wel:) voornaamwoord; -wurf, m. (-es, -s; mrv. -würfe): 1) voorwerping, toewerping. 2) (het)quot; toegeworpene, (fig.) lok-aas, 3) onderwerp, te behandelen thema, 4) verwijt; -wurfs, in Sam. (-frei, bv. n.: onberispelijk; -los, bv. n.: onberispelijk; -losigkeit, vr.: onberispelijkheid; |
-voll, bv. n.: 1. zeer berispelijk, 2. vol zelfverwijt). vor lzalilen, w. b.: voortellen; -zahn, m.: voortand; -zaubern, w. b.: te voorschijn tooveren; -zeichen, o.: voorteeken; -zeichnen, w. b.: voorteekenen (iets aan iemand), (den weg:) afbakenen, (kv.) in schets brengen, eene schetsteekening maken van, (tim.) afritsen, (muz.) den sleutel zetten vóór; -zeichner, m.(-s; mrv. -): voorteekenaar; -zeichnungr, vr.: l)(het) voorteekenen, (fig.) teekenvoorbeeld, model-teekening, 2) schets-teekening, ruwe schets, 3) afbakening, 4) (muz.) sleutel (van een toonstuk); -zeigbar, bv. n.: te vertoonen; -zeige, vr.: vertoon;-zeigen, w. b.: toonen, vertoonen, laten zien, (wissels:) presenteeren; -zeiger, m, (-s; mrv. -): vertooner, (van wissels:) houder; -zeigung, vr.: vertoon; -zeit, vr.: voortijd, vroeger tijd; -zeiten, bw.: eertijds, oudtiids; -zeitig, bv. n.: 1) vóór den tijd rijp, (ng.) vroeg rijp, 2) voorbarig; -zeitigkeit, vr.: 1) vroege (inz. ontijdig vroege) rijpheid, 2) voorbarigheid; -ziehbar, bv. n.: te verkiezen (boven); -ziehen, w. o. s. onr.: 1) voortrukken, voorwaarts rukken, voorwaarts trekken, 2) naar eene voorwoning verhuizen, het voorste gedeelte van een huis betrekken |w. b. onr.: 1. voorttrekken, 2. vóór____trekken (den Vorhang-ziehen; het gordijn toetrekken), 3. vóór trekken, de voorkeur geven aan (dies ist jenem -zuziehen; dit is te verkiezen boven datl; -zimmer, o.: voorkamer, voorvertrek; -zucht, vr.; (van bijën;) stamzwerm, fok-zwerm; -zug, m.: 1) voorkeur (den -zug haben vor; te verkiezen zijn boven, de voorkeur verdienen boven), 2) meerderheid (die -züge der Geburt; de voordeden eener aanzienlijke afkomst; die -züge des Geistes; de gaven des geestes; grosse -züge voraushaben vor; zeer veel voorhebben op), 3) voorhoede; vor'züglich (vorzüg'licn), bv. n.; voortreffelijk, uitstekend, voornaam (bw.: voornamelijk, hoofdzakelijk, inzonderheid); -zugsweise, bw.: bij voorkeur. voti'ren Itie], w. o. h.; stemmen, stem (voor of tegen) uitbrengen. Votiv'bild, o.; offerande overeenkomstig eene gelofte. Votiquot;vengel'€ler, o. mrv.: emolumenten.' Votivist', m. (-en ; mrv. -en); wereldlijk geestelijke, die leven moet van hetgeen de zielmissen, die men hem laat lezen, hem opbrengen. Vo tum, o. (-s; mrv. Vo'ta of Vo'ten): 1) stem (bij stemmingen uitgebracht of uit te brengen); 2) gelofte. Vulga ta, vr.; vulgata. I Vulkan', m. (-s): (fab.) Yulcanus (de god van het vuur). ITnlkan', m. (-es, -s; mrv. -e); (adk.gt; vulkaan, vuurspuwende berg. vulka'niscli, bv. n.: vulcanisch. Vulpinif, m. (-es, -s); kiezelgips. |
WACHSBAR.
WAARE.
933
|
Waar'e, vr.: waar, koopwaar; grrüne groenten (mrv.); wir führen diese -nicht: dat artikel verkoopen wij niet; jeder Kramer lobt seine (spr.) ieder waant zijn uil een valk te zijn; gute -lobt sich selbst: (spr.) goede wijn behoeft geen krans. Waar en, vr. mrv.: waren, koopwaren; I -adresszettel, m.: naambriefje (opschrift, Fr. étiquette) van eene koopwaar; -anschlag, m.: taxatie van koopwaar; -auktion, vr.: goederen-veiling; -ausfuhr, vr,: uitvoer van koopwaren; -ballen, m.: baal koopwaar; -brett, o.: winkelplank; -einfuhr, vr.: invoer van koopwaar; -falscher, m.: vervalscher van koopwaar; -geschaft, o,: goederenhandel; -gewölbe, o.: 1) winkel, (fig.) magazijn, 2) pakhuis; -haus, o.: pakhuis; -kenner, m.: waren-kenner; -kenntniss Is], vr.: warenkennis; -kiste, vr.: 1) kist met koopwaar, 2) pakkist; -kunde, vr.: warenkennis; -lager, o.: 1) pakhuis, 2) goederen-voorraad :-makier, m.: goederen-makelaar; -niederlage, vr.: 1) pakhuis, 2) entrepot, 3) stapelplaats (-niederlagsrecht, o.:'stapelrecht); -preis, m.: marktprijs; -probe, vr.: monster; -rechnun^r, vr.: goederenrekening; -schau, vr.: bezichtiging van (de) koopwaar; -sendung, vr.: goederenzending; -sensal, m.: goederen-makelaar; -steuer, vr.: (van de koopwaar geheven wordende) inkomende rechten (mrv.); -tausch, m.: ruilhandel; -verkehr, m.: goederen-omzet; -versender, m.: expediteur; -versendung, vr.: expeditie; -verzeichniss |s], o.: 1) (kpv.) lijst der goederen, vrachtbrief, 2) factuur, 3) prijslijst, tarief; -vorrathlt], m.: goederenvoorraad; -zoll, m.: Zie -steuer; -zug, m.: 1) doorvoer van koopwaar, transito, 2) (op spoorwegen:) goederen-trein. wabbeliff, bv. n.: 1) waggelend, wankelend, (fig.) strompelend, 2) misselijk; wab'beln, w. o. h.: 1) waggelen, wankelen, (fig.) strompelen, 2) misselijk zijn, koren. Wa'be, vr.: honig-raat. Iwach, bv. n.: 1) wakker, ontwaakt, 2) waakzaam; - sein: wakker zijn (d. i. niet slapen); - werden: wakker worden, ontwaken, I -, vr.: Zie Waehe. |
IWacli, in Sam. I -aufzug, m.: (het) optrekken van de wacht; -bar, bv. n.: waakzaam; -bett, o.: 1) rustbed, voor hem of haar die bij eene(n) zieke waakt, 2) (mil.) veldbed, brits, krib; -brett, o.: (zeew.) logtafel; -engel, m.: beschermengel, schuts-engel; -feuer. o.: 1) wachtvuur, bivakvuur, 2) vuurbaak, vuurtoren, kustlicht; -frau, vr.: waakster (bij zieken), oppasseres; -frei. bv. n.: van het wacht-doen vrijgesteld (-freiheit, vr.: vrijgesteldheid van het doen van wacht); -geld, o.: 1) waakloon, 2) belasting voor het bezoldigen van de nachtwacht, (voorheen:) klapgeld (d. i. belasting yoor hetgeen de klapperlieden kosten); -glas, o.: (zeew.) zandlooper, uurglas; -groscnen, m.: Zie no. 2 -geld; -habend, bv. n.: wachthebbend (-habender Officier: officier van de wacht); -haus o.: (mil.) hoofdwacht, kortegaard, (voor stads-kommiezen:) wachthuisje, wachtje, (zeew.) kompashuisje; -hauschen, o.: (mil.) schilderhuisje (ord.) wachthuisje; -holder, m.: Zie 40 regels lager; -hund, m.: waakhond, kettinghond; -loch, o.: kortegaard; -lohn, o.: Zie -geld: -mannschaft, vr.: (de) manschap van de wacht, (de) wacht; -meister, m.: wachtmeester (onderofficier der*-cavalerie); -ordnung, vr.: Zie -rolle; -parade, vr.: Zie -aufzug; -platz, m.: (mil.) loopplaats; -posten, m. : post (plaats waar een, of meer dan een, persoon de wacht moet houden); -pritsche, vr.: Zie no. 2 -bett: -rolle, vr.: wachtrol; -schau, vr.: (mil.) ronde; -schilf, o.: (mar.) wachtschip; -stube, vr.: wachtkamer; -sucht, vr. : (gnk.) slapeloosheid; -süchtig, bv. n.: slapeloos; -tafel, vr.: (zeew.) logtafel; -thurm [tl, m.: 1) wachttoren (van een kasteel), 2) kerkertoren, 3) (zeew.) vuurtoren, vuurbaak; -zeit, vr.: 1) waak-tijd, 2) wake, wacht (d. i. urental gedurende hetwelk men op wacht moet staan). Waehe, vr.: 1) (het) waken (die -halten bei Kranken: bij zieken waken); 2) wacht (i. a. b.: het op wacht staan; schildwacht; hoofdwacht, kortegaard; de op wacht trekkende of staande manschap; wachthuis; tijd van duur eener wacht); auf der - sein (die - haben): op wacht zijn, de wacht hebben; auf die - ziehen: op wacht trekken, de wacht betrekken; von der - abziehen: afgelost worden. waeh'eln. w. o. h.: waggelen; w. b.: waaieren. waeli en, w. o. h.: waken (1. de wacht houden; 2. wakker zijn, niet slapen); -über: waken over. waeli'eud, bv. n.: wakend; -e Boje: (zeew.) bakenton. Waeli'er, m. (-s; mrv. -): waker; (zeew.) lantaarn op de voorplecht, (ook:) kompashuisje. Waehholder, m. (-s): (pik.) jeneverboom, jeneverstruik; I -baum, m.: jeneverboom; -beere, vr.: jeneverbes; -brannt-wein, m.: jenever; -busch. m.: jeneverstruik; -drossel, m.: (vog.) kramsvogel; -gummi, o. (-harz, o.): witte hars, sandrak; -holz, o.: hout van den jeneverboom; -latwerge, vr.: verdikt sap van jeneverbessen; -öl, o.: jeneverbessen-olie;-rauch, m.: jeneverbessen-geur; -saft, m.: sap van jeneverbessen; -staude, vr. (-strauch, m.): ieneverstruik, jeneverboom; -wein, m.: bessenwijn. Waelis, o. (-sj: 1) was; 2) groei; i -abdruck, m.: afdruk in was; -ahnlich (-artig), bv. n.: wasachtig; -band, o.: was aan repen; -bar, bv. n.: (als plantgewas) |
WACHSBAUM.
WACKELN.
934
|
groeiend; -baum, m.: (pik.) wasboom; -bild, o.: wassen beeld; -bildner,m.: boet-seeraer in was; -bildnerei', vr.: (het) boetseeren in was; -blatt, o.: (in bijenkorven:) ledige honig-raat; -bleiche, vr.: wasbleekerij (plaats om was te bleeken); -bleichen, z. n. o.: wasbleekerij (het bleeken van was); -bleicher, m.: wasbleeker; -bleieherei'. vr.: wasbleekerij (de plaats en het werk);-blume, vr.;(pik.) wasbloem, (fig.) kunstbloem van was; -boden, m.: waskoek; -bossirer [sie]2 m.: boetseerder in was; -draht, m.: (bij schoenmakers:) spinaaldraad, gewaste draad; -drüse, vr.: (ontl.) liesklier; -fabrik, vr.: wasfabriek; -fackel, vr.: was-toorts; -farbe, vr.: was-kleur;-farbig. bv. n.: waskleurig;-figur, vr.: wassen beeldje (-figurenkabinet, o.: 1. galerij van wassen beelden, 2. wassenbeelden-spel); -former, m.: boetseerder in was; -gelb, bv. n.: zoo geel als was; -gemalde, o.: schildering op was; -ge-sicht, o.: teringachtig gezicht; -giesser, m.: waskaarsenmaker; -handel, m.: handel in was; -handier. m.: waskooper; -hut, ra-: gewaste hoed; -kerze, vr.: waskaars; -kerzler, ra.: 1) waskaarsenmaker, 2) winkelier in waskaarsen; -klumpen, m.: klomp (stuk, brok) was; -kirsche, vr.: (tnb.) witte kers; -körnchen, o.: waskor-reltje; -kuchen, ra.: waskoek; -kügelchen, o.: wasballetje; -künstler. ra.: boetseerder in was; -lappen, ra.: wrijflap, boenlap; -larve, vr.: wassen masker: -leinwand, vr.; wasdoek, gewast linnen; -licht, o.' waskaars [-lichtgiesser (-lichtzieher), ra.: waskaarsenraaker]; -malerei', vr.: (het) schilderen op was; -raaske, vr.: wassen masker; -mehl, o.: (pik.) stuifmeel; -modell, o.: model in was; -modellirer llie], ra.: boetseerder in was; -nase, vr.: wassen neus; -öl, o.: uit was getrokkene olie; -papier, o.: gewast papier; -perle, vr.: van was nagemaakte parel; -pnaster, o.: waspleister; -pomade, vr.: waszalf; -presse, vr.: waspers; -puppe, vr.: wassen pop; -röhrchen, o.: (hik.) katheter van was; -röschen, o.: Zie -blume; -salbe, vr.: waszalf; -scheibe, vr.: ledige honig-raat; -schere, vr.: waskaars-houder, waskaarsblaker ; -schlager, ra.: wasperser; -schmelze, vr.: was-smelterij, sraelthuis voor was; -seife, vr.: met was vermengde zeep; -seihe, vr. (-sieb, o.): doorslag (filtreer-toestel) voor gesraoltene was; -span, ra.: (eene) reep was; -stock, ra.: 1) waskaars, 2) (iron.) stoffel, uilskuiken (-stockbüchse, vr.: waskaarsenbak; -stock-leuchter, m.: waskaars-kandelaar; -stock-schachtel, vr.: waskaarsenbak; -stock-schere, vr.: Zie Waclisschere; -stock-zug, ra.: trek-ijzer); -tafel, vr.: 1) schijfje was, 2) ledige honig-raat; -taffet, ra.: gewaste taf, wasdoek; -thura [t], ra. en o. (-s): wasdom, groei, (van de maan en van den waterstand: (het) wassen, (fig.) toeneming, aangroeiing; -thümlicn lt|, bv. n.: (als plantgewas) groeiend; -thumsverraö-gen [t], o.: groeikracht; -traber, ra. rarv.: kanen van uitgesmolten was; -tuch, o.: wasdoek, gewast linnen, gewaste taf; -unrath [t], ra.: Zie -trftber; -vermogen, o.: groeikracht; -zelle, vr.: cel eener honig-raat; -ziener, m.: waskaarsen maker; -zins, ra.: in was op te brengen belasting. |
wacli'sam, bv. n.: waakzaam; I -keit, vr.: waakzaamheid. wacli'sen, w. o. onr. s.: groeien: (van de raaan en van den waterstand:) wassen; (van salpeter:) kristallen vormen; das Gras - hóren: (spr.) de wijsheid in pacht hebben; Einem über den Kopf -: (fig.) iemand over het hoofd groeien; Einera oder einer Sache gewachsen sein: tegen iemand of tegen iets opgewassen zijnj sie ist ihm ans Herz gewachsen: (fig.) hij is innig aan haar gehecht; das Geld ist ihm nicht an das Herz gewachsen: (fig.) hij raaakt van geld niet zijn afgod wamp;clis'ern, bv. n.: wassen, van was; eine -e Nase: een wassen neus; Einem eine -e Nase drehen: (spr.) aan iemand eene knol in zijne rauts draaien, iemand beetnemen, aan iemand iets wijsmaken, waclis'iclit, bv. n.: wasachtig. Wacht, vr.: Zie Wache. 1 -, in Sara.: Zie Wach. Wacli'tel, vr.: (vog.) kwartel, wachtel; die - schlagt: de kwartel slaat; 1 falk, m.: (vog.) steenvalk, kwartelvalk; -fang, ra.: kwartelvangst; -fanger, ra.: kwartel-vanger; -garn, o.; kwartelnet; -habicht, ra.: Zie -falk; -hund, ra.: (jag.)„staande hond; -kafig, ra.: kwartelkooi; -könig, ra.: (vog.) wachtelkoning, kwartelkoning; -lerche, vr.: (vog.) Italiaansche leeuwerik; -pfeife, vr.: kwartelfluitje; -ruf, ra. (-schlag, ra.): kwartelslag; -streichen, o,: kwartelvangst; -strich, ra.: 4) (het) trekken (d. i. het komen of heengaan) der kwartels, 2) kwartelvangst (aut den -strich genen: op de kwartelvangst uitgaan); -weizen, ra.: (pik.) wilde tarwe; -zug, ra.: Zie no. 1 -stricli. wacli'tein, w. b.: (pop.) afranselen; (ook:) het jak uitvegen (d. i. schelden). WHciiter, ra. (-s; -): 1) waker; 2) wachter, wacht, (zeew.) man op den uitkijk; 3) nachtwacht; J -geld, o.: waak-loon; -hauschen, o.: Zie Wachhüus-chen; -hom, o.: hoorn (of: trompet) van de nachtwacht; -ruf, ra.: (het) roepen van de nachtwacht. Wttch'terin, vr. (rarv, -nen): waak- Wack'e, vr.: wak (zwakke of opene plek in het ijs). Zie Wake, wack'el, in Sara. I-haft, bv.n.: 1) waiJ' kelend, 2) heen en weer schuddend; -haftigkeit, vr.: onstevigheid; -kopt, m.: 1) hoofd dat heen en weer schudt, (ng.) zwak hoofd, 2) grijzaard wiens hootd heen en weer schudt van ouderdom; -kopiig, bv. n.: met een heen en weer schuddend hoofd, (fig.) zwak van hoofd; -sterz, ra.: (vog.) kwikstaart. . wack'elig, bv. n.: Zie Avackelhart, ein -es Hufeisen: een hoefijzer dat los zit: ein -er Stuhl: een stoel raet een gebroken of wrakken poot; die Sache stent auf -en Füssen: de zaak staat wrak; I -keit, vr.: onstevigheid. wack'eln, w. o. h.: 1) wankelen, waggelen, wiegelen; 2) heen en weer schudden; 3) loszitten, waggelend staan; dieses Hufeisen wackelt: dit hoefijzer zit los; rait dem Kopte -: met het hoofd heen en weer schudden, (fig.) knikkebollen; aut einera Stuhle hin und her -: op eenen stoel heen en weer wiegelen; an etwas -• |
WACKER.
WAGEN.
935
|
iets doen wagrgelen. I w. b.: (pop.) slaan, ranselen, afranselen. wack'er, bv. n. en bw.: 1) wakker, dapper; 2) wakker, waakzaam, (fig-.) knap; sicn - halten: zich goedhouden, zich dapper weren; - arbeiten: hard werken, goea wTerken; - trinken: (fig. fam.) dapper drinken, stevig drinken; Einen - ausprü-geln: iemand duchtig afranselen: - darauf gehen lassen: veel greld verteren, wack'ig:, bv. n.: vol ijle plekken. Wad, m. (-es, -s): (min.) geoxydeerde bruinsteen. Wad'dicke, vr.: (pop.) zoetwei. Wa'de, yr,: (ontl.) kuit (d. i. dik van het been). Zie Waden. Wa'del, m. (-s; mrv. •): staart; I -birne, vr.: vroege peer. Wa den, in Sam. I -ader.vr.: kuitader; -bein, o.: kuitbeen; -blutader, vr.: kuit-ader; -muskei, m.: kuit-spier; -nerv, m.: kuit-zenuw. Wa'derI, m.: (pop.) waaier. Waffe, vr.: wapen. Zie Waft'en. Waffel, vr.: (grebakkene) wafel; i -backer, m.: wafelbakker; -backerin, vr.: wafelbakster; -bude, vr.: wafelkraam; -eisen, o.: wafel-ijzer; -kuchen, m.: ge-bakkene wafel; -teig:, m.: wafelbeslag. Waf'fen, vr. mrv.: wapenen ; von ver-schiedenen van verschillende wapenen; zu den -: te wapen!; zu den - rufen: onder de wapenen roepen; die -ergrei-fen; de wapenen opvatten; in den -üben: in den wapenhandel oefenen; I -bruder, m.: wapenbroeder, krijgsmakker; -bruderschaft, vr.: wapenbroederschap; -fabrik, vr-: wapenfabriek; -fahig, bv. n,: in staat om wapenen te dragen, (fig.) weerbaar; -freund, m.: Zie -bruder; -gattung, vr.: soort van wapenen; -ge-fahrte, m.: Zie -bruder; -geklirr, o.: wapeng-ekletter; -genoss, m.: Zie -bruder; -genossenschaft, vr.: wapenbroederschap; -grerausch, o.: wapengekletter, krijgsgewoel; -gerüst, o. (-gestell, o.): wapenrek; -g-etöse, o. Zie -gerfiuscli; -glück, o.: geluk der wapenen, krijgsgeluk; -halle. vr, (-haus, o.): tuighuis, arsenaal; -hemd, o.: maliënkolder; -herold, m.: heraut van wapenen; -kammer, vr.: ^wapenkamer, wapenzaal, 2) tuighuis, arsenaal;-kl an gr, m.: Zie -geklirr: -kleid, o.: 1) krijgsmans-kleeding, 2) Zie -hemd; -knecht, m.: krijgsknecht, soldaat; -kunst, vr.: 1) wapenhandel, kunst 'om wapenen te hanteeren, 2) kunst van oorlogen; -los, bv. n.: ongewapend, (fig.) weerloos; -lust, vr.: behagen in het krijgsmansleven; -ort, m. (-platz, m.): 1) wapenplaats, loopplaats, 2) exercitie-plein, 3) vesting:; -probe, vr.: eerste wapenfeit ; -putzer, m.: zwaardveger, wapensmid; -recht, o.: oorlogsrecht; -rock, m.: Zie -kleid; ruf, m.: wapenkreet; -ruhe, vr.: wapenschorsing, stilstand van wapenen; -rüstung, vr.: wapenrusting; -schau, vr.: wapenschouwing; -schmied, m.: 1) wapensmid, zwaardveger, (fig.) grofsmid, 2) inspecteur van het tuighuis; -schmiede, vr.: wapenfabriek, wapensmederij ; -schmuck, m.: versiersel van eene wapenrusting; -schrank, m.: kast voor wapentuig; -spiel, o.: 1) wapenhandel, 2) oorlogsspel; -stillstarid, m.: Zie-ruhe ; |
-tanz, m.: oorlogsdans, dans van gewapende personen, fig.) oorlog; -that, vr.: wapenfeit; -tragen. o.: het) dragen van wapenen; -tragend, bv. n,: gewapend; -trager, m.: wapendrager, schildknaap; -übung, vr.: oefening in den wapenhandel, exercitie; -wache, vr.: bewaking van de wapenen. Walt'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e': (fam.) opstopper, muilpeer, oorveeg. walf nen, w. b.: wapenen; mit ge-waff'neter Hand: gewapenderhand (sich -, w. w.: zich wapenen). Wag, in Sam. 1 -amt, o.: (openbare) waag, (inz.) stadswaag. Voor verdere Sam. Zie Wage. wag, in Sam. 1 -bar, bv. n.: weegbaar ; -barkeit, vr.: weegbaarheid. wage, in Sam. I -geld, o.: weegloon; -kunst, vr. (-lehre, vr.): evenwichtsleer; -stein, m.: Zie Wagestein, IWa'ge, vr.: 1) evenwicht (in der - halten: in evenwicht houden; die -halten [31: opwegen [tegen], gelijkstaan [metl; einander die - halten; tegen elkander opwegen): 2) weegschaal (seine Worte auf die - legen: spr.: zijne woorden op een goudschaaltje leggen); 3) evenaar eener balans (die - stent gleich: de evenaar staat in het huisje; die - schnappt über: de evenaar krijgt den doorslag^; 4) waag, kantoor van weging; 5) (str.) Weegschaal; (aan uurwerken:) slinger; (bij landmeters:) waterpas; 6) waagstuk, waag, risico. IWa'ge, in Sam. I -balken, m.: balans, boom der weegschaal; -brett, o.: weegvlak (waarop men de goederen plaatst, die men wegen wil); -nsch, in.: namervisch; gebühren, vr. mrv.: weegloon (enk.); -geld, o.: weegloon; -hals, m.: waaghals; -halsig, bv. n.: roekeloos; -halter, m.: standerd van de weegschaal; -haus, o.: Zie no. 4 Wage; -herr, m.: waagmeester; -knecht, m.: weger, knecht aan de waag; -kunst, vr.: 1) evenwichtsleer, 2) kunst om weegschalen te maken; -macher, m.: weegschalen-maker, balansenmaker; -muth [t], m.: roekeloosheid, waaghalzerij ; -meister, m.: waagmeester; -ord-nung, vr.: reglement van de stadswaag:; -recht, bv. n.: waterpas, horizontaal; -satz, m.: stelling, vooronderstelling; -schale, vr.: weegschaal: -schein, m.: waagbriefje, bewijs van den waagmeester; -scheit, vr.: (mtsl.) richtlat; -schrei-ber, m.: klerk van den waagmeester; -spiel, o.: waagspel, kansspel; -stance, vr.: standerd van de weegschaal; -stein, m.: als gewicht dienende steen, steen waarmede gewogen wordt; -stück, o.: waagstuk; -zung, vr.: evenaar eener balans. Wii'gelchen, o. (-s; mrv. -): Wagentje. Wa'geler, m. -s; mrv. -): besluite-looze. weifelaar; -wa'geln, w. o. h.: weifelen, besluiteloos zijn, zelf niet weten wat men wil. wa gen, w, b- onr. (wog: gewo'gen): 1) wegen; 2) waterpassen; 3) (fig.) wikken en wegen. Iwa'gen, w. o. h. en w. b.: wagen; wer Nichts wagt, gewinnt nichts (pf: - gewinnt, - verliert): (spr.) die niet waagt, niet wint; frisch gewagt ist halb |
WAHLTAG.
WAGEN.
936
|
gewonnen: (spr.) frisch gewaagd is half gewonnen (sicn w. w.: zich wagen, zich blootstellen). IWagen, m. (-s; mrv. - en quot;Wa'gen): wagen; rijtuig; (str.) Beer; der grosse -: (str.) de Groote Beer; der Hintersitz eines -s: het bakje achter een rijtuig; das fünfte Rad am (fig.) het vijfde wiel aan den wagen; die Pferde hinter den - spannen: (spr.) de paarden achter den wagen spannen. IWa'gen, in Sam. I -achse, vr.: wagen-as ; -bau, m.: (het) wagenmaken, (het) rijtuigmaken (-bau-Werkstatte, vr.: wagenmakerij, wagenmakers-werkplaats, rij-tuigfabriek); -bauer, m.: wagenmaker, rijtuigmaker; -baum, m.: (van een tweespan-rijtuig:) boom, (van een boerenwagen:) disselboom; -burg, vr.: (mil.) verschansing (barricade) van wagens; -decke, vr,: (van rijtuigen:) kap, (van vrachtwagens en karren:) huif; -deichsel, vr.: dissel; -fabrikant, m.: rijtuigfabrikant; -fenster, o.: portier-raampje; -nechte, vr.: Zie -korb; -fracht, vr.: wagenvracht; -frohne [-fronel, vr : (hist.) heerendienst met wagen en paarden; -führer, ra.: wagenmenner, voerman; -geleise, o.: wagenspoor; -gerassel, o.: geraas van rijtuigwielen; -geschirr, o.: tuig voor trekpaarden; -gestell, o.: onderstel van een wagen; -gestirn, o.: (str.) Beer; -halter, ra,: (aan een vorstelijk hof:) opperstalmeester; -haus, o.: koetshuis; -kasten, ra.: bak van een rijtuig; -kelle, vr.: krat van een wagen; -kette, vr.: remketting; -knecht, ra.: 1) karreman, 2) voermanskriecht, 3) (art.) artillerist; -korb, ra.: geraamte voor rijtuigkap of wagenhuif; -ladung, vr.: wagenvracht; -leise, o.: wagenspoor; -leiter. vr.: wagenkrat (-leiter, vr. mrv.: zijladders van een wagen); -lenker, ra.: wagenmenner, voerman; -macher, ra.: wagenmaker; -pferd, o.: trekpaard;-rad, o.: rijtuigwiel; -remise, vr,: koetshuis; -rennen, o.: wedren niet wagens; -salbe, vr.: wagensmeer; -schauer, ra.: wagen-loods; -schlag, ra,: (het) portier; -schraiere, vr.: wagensmeer; -schoppen, ra.: wagen-loods; -schoss, m.: (tim.) wagenschot; -schrot, o.: ten ruwste gevierkant hout; -sitz, ra.: koetsiersplaats (inz.: bok van een rijtuig); -sperre, vr.: remschoen,remketting, rem; -spur, vr.: wagenspoor; -sterne, m. mrv.: (str.) sterrenbeeld (enk.) van den Grooten Beer; -strange, ra. rarv.: strengen van een rijtuig; -tritt, ra.: trede van het rijtuig; -tuch, o.: Zie -decke: -wettrennen, o.: Zie -rennen; -winde, vr.: dommekracht; -zug, ra.: 1) stoet van rijtuigen, 2) spoortrein. Wtt'ger, ra. (-s; rarv. -): weger. wag'licli, bv. n.: 1) te wagen, waag-baar. te besteken; 2) gewaagd, (tig.) gevaarlijk; 3) waaghalzig, roekeloos; I-keit, vr.: 1} waagbaarheid, 2) gewaagdheid, 3) waaghalzigheid, roekeloosheid. Wag'ner, ra. (-s; rarv.-): wagenmaker; 1 -arbeit, vr.: wagenmakerswerk ; -handwerk, o.: wagenraakers-arabacht; -zunft, vr.: wagenraakersgilde. Wagnerei', vr.: wagenraakerij, wa-genraaKers-arabacht. |
Wag'niss, o. (-es; rarv. -e |nis; -ses; mrv. -sel); waagstuk, waag, gewaagde onderneming; I wag'sam, bv. n.: gewaagd, gevaarlijk; I Wag'schaft, vr.: Zie Wag-niss. IWahl, vr.: (drk.) zeug, varken. I o. (-es; rarv. -e): tachtigtal, (van zeevisch:) vier snees. IWalil, vr.: 1) keus; Einera die -lassen; net aan iemand in zijne keus geven; Sie haben die -: gij hebt het in uwe keus; hatte er die - ; als hij kiezen kon; eine gute - treffen: eene goede keus doen; 2) (stk.) verkiezing, (het) kiezen; - durch Kugelgreifen; ballotage; I -abt, m.: grekozen abt; -akt, ra.: verkiezing, stem uitbrenging; -altern, ra.: rarv.: aangenoraene ouders; -arat,o.: kiesbureau, stembureau; -ausschreiben. o.: uitschrijving van eene (de) verkiezing; -beding, o. (-bedingung, vr.): voorwaarde waarop men verkozen is of zal worden; -befehl, ra.: Zie -anssclireiben;-berecntigt,bv. n.: kiesbevoegd, stemgerechtigd; -bericht, ra.: proces-verbaal van de stem-opneraing (d. i. van den uitslag der verkiezing); -bestechung, vr.; orakooping van de kiezers; -bewerber, ra.: candidaat bij eene (de) verkiezing; -bewerbung, vr.: (het) zich candidaat stellen; -bischof, ra,: gekozen bisschoj); -bühne, vr.: kiesverga-aering, vergadering van kiezers; -bürger, ra.: kiesbevoegd (stemgerechtigd) burger; -census, ra.: census voor de kiesbevoegdheid; -erbe, ra.: gekozen erfgenaam ; -fahig, bv, n.: 1) verkiesbaar, 2) kiesbevoegd, stemgerechtigd; -fahigkeit, vr.: 1) verkiesbaarheid, 2) kiesbevoegdheid, stemgerechtigdheid; -fall, ra.: verkiezing; -feld, o.: 1) veld waar de verkiezingen plaats hadden, 2) slagveld; -folge, vr.: opvolging krachtens de verkiezing der kiesbevoegden; -fürst, ra.: 1) (hist.) keurvorst, 2) gekozen vorst; -geschaft, o.: verkiezing; -gesetz, o.: kieswet, wet op de verkiezingen; -handlung, vr.: verkiezing; -herr, ra.: (hist.) keurvorst; -kaiser, ra.: gekozen keizer; -kaiserthum lt], o.: keizerrijk waar de keizer gekozen wordt; -kandidat', ra,: Zie -bewerber; -kapitu-tion', vr.: Zie -beding; -kind, oi.: aangenomen kind; -kollegiura, o.: 1) kiesveree-niging, 2) (hist.) college (lichaam) der gezamenlijke keurvorsten; -kommissar, ra.: 1) commissaris voor de verkiezing, 2) voorzitter van het stembureau; -könig, ra.: gekozen koning; -königreich, o.: koninkrijk waar de koning gekozen wordt; -körperschaft, vr.: kiesvereeniging; -kugel, vr.; steraballe-tje; -liste, vr.: lijst der kiezers ; -raann. m.: kiezer ; -ort, m.: plaats waar de verkiezing gehouden wordt, (fig.) stembus; -platz, m.; 1) Zie -ort, 2) slagveld, (fig.) plaats voor het duel of tweegevecht; -protokoll, o.: Zje -bericht; -rath [t], ra.: kiesvergadering; -recht, o.: stemrecht (Einera des -rechtes berauben, aan iem. het stemrecht ontnemen; das allgeraeine -recht: het algemeene stemrecht); -reich, o.: rijk (koninkrijk, keizerrijk) waar de vorst gekozen wordt; -sohn, ra.: aangenomen zoon; -spruch, vr.: leus; -stadt, vr.; 1) stemgerechtigde stad, 2) stad waar de verkiezing plaats heeft; -statt, vr. (-statte, vr.); Zie -platz no. 2; -stimrae, vr,: (bij verkiezingen uitgebrachte of uit te brengen) stem; -tag, |
WAHLUMTRIEBE.
WAHRÜNG.
937
|
m.: dag van de verkiezingquot;, -umtriebe, m. mrv.: kiesmanoeuvres (sich mit -um-trieben abgreben: voor de verkiezing in de weer zijn); -unfahig, bv. n.: 1) niet verkiesbaar, 2) onbevoegd om te stemmen ; -unfahigkeit, vr.: 1) niet-verkies-baarheid, 2) onbevoegdheid om te srem-men; -vater, m.: aangenomen vader; -versammlung, vr.: kiesvergadering; -zettel, m.; stembiljet; -zeuge, m.: stem- 01)nemer, lid van het stembureau; -zimmer, o.: kamer waar de verkiezing gehouden wordt, (fig.) stembus, (kkl.) conclave. wamp;Ul, in Sam. I -bar, bv. n.: verkiesbaar. te kiezen; -barkeit, vr.: verkiesbaarheid; -blatt. o.: (spl.) troefblad, als troef gekeerde kaart. Wah'le, m. (-n; mrv. -n): 1) Waal, Luikerwaal, (pop.) vreemde snoeshaan; 2) (het) zoeken naar verborgene schatten. Wall len, in Sam. I -distel, yr.: (pik.) walendistel. wall len, w. b.: 1) kiezen; durchs Loos de keus beslissen door het lot; durch Kugelgreifen -: ballotteeren; 2) Trumpf -: (spl.) troef maken, eene kaart keeren als troefblad (b.v.: Herz -: harten troef maken). Wali'ler, m. (-s; mrv. -): kiezer, kiesbevoegde, stemgerechtigde; (hist.) keurvorst. Wahlerei', vr,: 1) verkiezing; 2) kiesmanoeuvres, knoeierijën bij het verkie-zingswerk. wiililerisch (wahliff), bv. n.: kieskeurig, moeielijk te bevredigen. IWahn, m. (-es, -s): waan; in dem -e stehen: in den waan verkeeren; Einem seinen - benehmen: (fam.) iemand uit den droom helpen, I -, bv. n.: 1) ledig, 2) (van dranken:) verschaald, smakeloos, slap. IWalin, in Sam. I -begritf, m.: wanbegrip; -bett, o.: (jag.) verlaten leger (van een hert); -bild, o.; droombeeld, hersenschim; -bürtig, bv. n.: onecht; -ecke. vr.: (tim.) wankant; -fracht, vr.: (kpv.) ballast-vracnt; -gebilde, o.: Zie -bild; -glaube, m.: wangeloof, dwaalgeloof; -haft, 1) hersenschimmig, 2) valsch, verkeera; -hoff-nung, vr.: (fig.) zoete hoop; -kante, vr.: (tim.) wankant; -kantig, bv. n.:wankantig; -klugheit, vr.: waanwijsheid, ingebeelde wijsheid; -korn, o.: ledig koorn (ledige koorn-aren); -macht, vr.: onmacht; -mass, o,: slechte maat; -schaffen, bv. n.: wanstaltig, misvormd; -schluss, m.: drogrede ; -sinn, m.: waanzin; -sinnig, bv. n.: waanzinnig; -sonne, vr.: (str.) bijzon; -stolz, bv. n.: aanmatigend, vol verbeelding, vol eigenwaan; -sucht, vr.: waanzin; -süchtig, bv. n.: waanzinnig; -tugend, vr.: schijndeugd; -weise, m.: 1) drogredenaar, 2) waanwijze gek; -weisheit, vr.: 1) drog-redenaars-wijsheid, 2) waanwijsheid; -witz, m.: waanzin; -witzig, bv. n.: waanzinnig. wamp;h'nen, w. o. h,: wanen, in den waan verkeeren. Iwahr, bv. n.: waar; (fig.) echt; da ist kein -es Wort daran: er is geen woord waar van; es ist nicht gut, Alles zu sagen, was - ist: (spr.) de waarheid wii niet altijd gezeid wezen. |
IWahr, in Sam. I -arzenei', vr.: voorbehoedmiddel ; -baum, m.: slagboom; -haft, bv. n. (-haftig, bv. n.): 1) waar, (fig.) echt, 2) waarachtig, 3) waarheidminnend ; -haftigkeit, vr.: 1) waarachtigheid, waarheid, 2) waarheidsliefde; -heit, vr.: waarheid [in -heit: in waarheid; Einem die -heit sagen: aan iem. de waarheid zeggen (ook fig. voor: aan iemand iets onder den neus wrijven of in de maag stoppen); der -heit zu nahe treten: aan de waarheid te kort doen; hinter die -heit kommen: achter de waarheid komen; -heit ist der Kinder und Narren: (spr.) kinderen en gekken zeggen de waarheid]; -heits, in Sam. (-freund, m.: minnaar van de waarheid; -liebe, vr.: waarheidsliefde; -liebend; bv. n.: waarheidminnend:-scheu, vr,: vrees voor de waarheidj -widrig, bv. n.: met de waarheid in strijd, onwaar); -nehrabar. bv. n.: merkbaar, te bespeuren; -nehmbarkeit, vr.: merkbaarheid; -nehmen, w. b. onr.: 1) waarnemen, gebruik maken van, 2) waarnemen, opmerken, gadeslaan, 3) merken; -sage, in Sam. (-geist, m.: voorzeggende geest; -kunst, vr.: kunst om de toekomst te voorspellen, waarzeggerij); -sagen, w. b.: voorspellen, voorzeggen (w. o. h.: waarzeggen; Einem - sagen: aan iemand waarzeggen; sich - sagen lassen: zich laten waarzeggen); -sager, m. (-s; mrv. -): waarzegger (-sagerstab, m.: wichelroede, tooverstaf; Zie ook -sagje ; -sagerei', vr.: waarzeggerij; -sagerin, vr. (mrv. -nen): waarzegster; -sagerisch, bv. n.: waarzeggend; -schauen, w. b.: voorspellen, voorzeggen; -schauer, m, (-s; mrv.-): waarzegger, voorzeggende geest; -schauung, yr.: waarzeggerij, voorspelling; -scheinlich, bv. n.: 1) waarschijnlijk, 2) vermoedelijk; -scheinlicnkeit. vr.: 1) waarschijnlijkheid, 2) vermoedelijkheid (-scheinlichkeitsrech-nung, vr.: kansrekening); -spruch, m.: uitspraak van den jury. verdict der gezworenen; -tonne, vr.: (zeew.) bakenton, boei; -zeichen, o.: 1)voorteeken,2)teeken, kenteeken. Wühi% in Sam. I -geld, o.: (hist.) bloedboete, boete-geld aan de erfgenamen van den verslagene te betalen door dengene die hem gedood had; -haft, bv. n.: duurzaam; -mann, m.: borg; -schaft, vr.: waarborg, borgtocht; -wolf, m.: weerwolf. Wah're, vr.: 1) dijk, dam; 2) hoede, (het) op zijne hoede zijn. wali'ren, w. b.: ontwaren, gewaar worden; 2) zorg dragen voor, beschermen, verdedigen, handhaven; 3) waarborgen, instaan voor (sich w. w.: op zijne hoede zijn, zich in acht nemen, zich wachten), wüli'ren, w. o. h.: 1) duren, voortduren, aanhouden; 2) van duur zijn, stand houden. wali'rencl, vz. 12]: gedurende, tijdens, bij, onder; - seines Lebens: bij (tijdens) zijn leven; - seiner Prasidentschaft: onder (tijdens) zijn presidentschap. I -, vgw.: terwijl. I -, bv. n.: durend; e wigeeuwigdurend. wahr'licli, bw. : waarlijk, inderdaad, Wah'rnng, vr,: 1) ontwaring, (het) |
938 W ALDGR ASMiiCKE.
WaHRUNG.
|
fewaar worden; 2) zorgdraging voor, escherming, verdediging, handhaving; 3) waarborging.ewaar worden; 2) zorgdraging voor, escherming, verdediging, handhaving; 3) waarborging. Wüli'mng:, vr.: 1) duur, voortduring; (fig.) standhouding; 2) (mtw.) muntvoet, standaard, (fig.) geld; in hollandischer in Hollandsch geld; nach nieder-landischer naar den Xederlandschen muntvoet. Waib'el, m.: Zie Webel. Waib'linger, m. mrv.: (hist.) Gibellij-nen; weib'lingisch, bv. n.: Gibellijnsch. Waid, m. (-es, -s): weede, pastel; I -asche, vr.: weedasch; -farber. m.: blauwverver; -kuchen, m.: weede-koek; -küpe, vr.: blauwververs-kuip; -mühle, weede-molen. Waid'e, enz.: Zie Weide, enz. IWais'e, m. (-n; mrv. -n) en vr.: 1) wees, ouderloos kind; 2) weeskind, in een weeshuis opgenomen kind. IWai'se, vr.: (visch:) grondel; (min.) opaal. Wais'en, in Sam. I -amt, o.: weeskamer, -geld, o.: aan weezen (of: aan een weeskind) toebehoorend geld; -gericht, o.: weeskamer; -gut, o,: aan weezen (of: aan een weeskind) toebehoorend goed; -haus, o.: weeshuis; -herr, m.: regent van een weeshuis; -kind, o.: weeskind; -knabe,m.: weesjongen; -madchen, o.: weesmeisje; -mutter, vr.: weesmoeder, weeshuismoeder; -rath Itl, m. (-richter, m.): Zie -lierr; -stand, m.: ouderloosheid; -vater, m.: weesvader, weeshuisvader. Waiz'en, m. Zie Weizen. Wake, vr.: 1) wak, ijle of opene plek in het ijs; 2) (vv.) bijt (voor hengelaars, om op het ijs te visschen); (ook:) kruisnet; 3) schapevacht; 4) rotssteen. Wal, o. (-es; mrv. -e): 1) veldslag, gevecht; 2) slagveld, kampplaats; 3) lijk, verslagene; 4) walvisch (Zie Wallfiseh); I -halla, vr.: slagveld, kampplaats, (in de Noordsche fabelleer:) Walhalla, helden-hemel, (als z. n. o. 1-s]: Walhalla (heldentempel te Eegcnsburg); -nuss, vr.: Zie Wall....; -platz: Zie Wahl....; -rat, m.: Zie Wallrath: -ross, o.: Zie Wall....; -statt: Zie Wahl... •; -trappe, vr.: schabrak, paardedek. IWa'iach, m. (-en; mrv. -en): Wala-chijër, Walak; Wa'lache, m. (-n; mrv. -n): Walachijër, Walak; Walachei', vr.: (adk.) Walachijë; Wa'lachin, vr. (mrv. -nen): Walachische, Walakkin; wa'lachisch, bv. n.: Walachisch, Walachijsch. IWa'iach, m. (-s; mrv.-e): gesneden hengst, ruin. wa'lachen, w. b.: ruinen. IWald, m. (-es,'-s; mrv. Wal'der): bosch, woud; (fig.) houtgewas, takkenkruin; einen - von Haaren haben: (fig. fam.) een fermen krullebol hebben; den - vor lauter Baumen nicht sehen: (spr.) geen bosch kunnen zien door al de boomen; wie man in den - schreit, so schallt es wieder heraus: (spr.) op gekke vragen heeft men gekke antwoorden te verwachten. IWald, in Sam. I -acker, m.: akker in het bosch; -affe, m.: 1) kleine aap, 2) boschmensch; -ameise, vr.: (ins.) groote mier; -ammer, vr. (-ammerling. |
m.): (yog.) goudlijster; -amt. o.: houtvesterij; -amtmann, m.: houtvester; -anemone, vr,: wilde anemoon; -apfel, m.: wilde appel; -axt, m.: 1) houthakkers-bijl, 2) merkhamer (voor de boomen die gerooid zullen worden); -axten, w. b.: (boomen:) merken ten teeken dat ze gerooid moeten worden; -bach, m.: woudstroom, door het bosch stroomende beek; -bau, m.: boschteelt; -baum, in.: boom in (uit) het bosch, woudboom; -bedeckt, bv. n.: met bosch bedekt; -beere, vr.: boschbezie, blauwe bes; -beute, vr.: holle boom met wilde bijen er in; -bewachsen, bv. n,: Zie -bedeckt; -bewohner, m.: boschbewoner; -biene, vr.: (ins.) wilde bij (-bienenrecht, o.: recht om wilden honig te zamelen; -birne, vr.: wilde peer; -blume, vr.: boschbloem, in het wildgroeiende bloem; -bock, m.: (drk.) wilde bok, (ook:) woud-antilope (-bocks-horn, o.: pik.: in het wild groeiend zoethout); -boden, m.: boschgrond; -brand, m.: boschbrand; -bruder, m.: in het bosch verblijf houdende kluizenaar; -buche, vr.: (pik.) roode beuk; -bürger, m.: boschbewoner; -ehor, m.: (dk.) gevederd koor in het bosch; -distel, vr.: (pik.) wouddistel, (ook:) hulst; -dorf,o.: door bosch omringd dorp; -dost (-dosten), m.: (pik.) wilde munt, basterd-marjolein; -drossel, m.: (vog.) boschliister; -dunkel, o.: donkerheid (somberheid) in een bosch; -eber, m.: wild zwijn, everzwijn; -eiche, vr.: eikeboom in (uit) het bosch; -eigenthümer |tl, m.: eigenaar van een (het) bosch; -ein, bw.: het bosch in; -einsiedler,m.: Zie-bruder; -eisen, o.: -axt; -eppich, m.: (pik.) klimop; -erdbeere, vr.: wilde aardbezie;-esche, vr.: gemeene plataanboom; -esel, m.: woud-ezel, gestreepte ezel, zebra; -eule, vr,: (vog.) bosch-uil; -ewig, o.: (pik.) klim-op; -farn, m. (-farnkraut, o.): (pik.) boschvaren; -feier, vr.: schofttijd der mijnwerkers; -fenchel, m.: wilde venkel; -fink, m.: (vog.) boschvink; -flachs, m.: vlaskruid; - flechte, vr,: boommos; -note, vr.: herdersfluit; -frevel, m.: overtreder van de wet op de houtvesterij; -gebirge, o.: boschrijk gebergte; -gedinge, o.: vergadering van de ambtenaren der houtvesterij om te bepalen welke boomen er verkocht moeten worden; -geflügel, o.: boschgevogelte; -gegend. vr.: boschstreek, boschrijke streek: -geliage, o.: park (wandelpark) met hoog geboomte; -geier, m.: (vog.) buizerd, muizenvalk; -geiss, vr.: wilde geit; -geist, m.: (fab.)boschgod, sater, faun, (drk.) meerkat, (ook:) slingeraap; -geraume, o.: opene plaats (plek zonder boomen) in een boscn; -gerecht, bv. n.: in het boschwezen ervaren; -ge-sang, m.: gezang (gekweel) der vogels in het bosch; -geschrei, o.: jachtrumoer, geschreeuw der jagers ; -gesell, m.: (fig.) jachthond; -gesetz, o.: wet op de houtvesterij; -gewachs, o.: 1) boschgewas, 2) in bosschen groeiende plant; -glöck-chen, o. (-glockenblume, vr.): (pik.) akelei, klokbloem, pantoffeltje; -gott, m.; Zie -geist; -gottheit, vr.: (fab.) boschgod, (ook:) boschnimf; -göttin, vr.: (fab.)boschnimf (-göttinkraut, o.: pik.: reinvaren, wormkruid); -graf, m.: opperhoutvester; -gras, o.: boschgras; -grasmücke, vr.: |
WALDGRILLE.
WALKEN.
939
|
(vog.) basterd-nachtegaal; -grille, vr.: veldkrekel; -grün, o.: boschgroen; -hahn, m.: (vog.) korhaan; -hammer, m.: Zie -axt; -hase, m.: in bosschen levende haas; -haus, o.; huis in het bosch;-heinze, vr.: (ins.) wilde bij; -henne, vr'.: (vog.) korhoen; -herd, m.: vinkenbaan ineen bosch; -nerr, m.: 1) eigenaar van een (het) bosch, 2) intendant over de bosschen rondom eene stad, 3) (vog.) steenvalk; -hirse, vr.: wilde gierst; -hirte, m.: veehoeder (schaapherder) die zijn vee in het bosch laat grazen; -höhe, vr.: met bosch-groei bedekte hoogte; -holder (-holander), m.: wilde vlier; -honig, m.: wilde honig; -hopten, m.: wilde hop; -horn, o.: (muz.) waldhoorn, (ins.) hoornslak; -hornist, m.: waldhoornblazer ; -hügel, m.: met bosch-groei bedekte heuvel; -huhn, o.: (vog.) korhoen; -hummel, m.: (ins.) wilde hommelbij;-hüter, m.: boschwachter; -hutte, vr.: hut in een (het) bosch; -imme, vr.: (ins.) wilde bij; -kafer, m.: (ins.) vliegend hert; -katze, vr.: wilde kat; -kauz, m.: (vog.) bosch-uil; -kirsche, vr.: wilde kers (-kirschbaum, m.: wilde kerseboom); -klafter, o.: (een) vaam brandhout gemeten in het bosch; -knecht, m.: boschknecht; -kümmel. m.: wilde tijm; -land, o.: bosch-land; -leoen, o.: boschleven, (het) leven in de bosschen; -lehen, o.: (hist.) boschleen, als leengoed bezeten bosch; -leite, vr.: (jag.) zoom van liet bosch; -lerche, vr.: (vog.) boschleeuwerik; -leute, m. mrv.: 1) boschbewoners, 2) werklieden in het bosch, 3) houthakkers; -lilie, vr.: (pik.) kamperfoelie; -malve, vr.: (pik.) wilde maluwe; -mangold, m.: (pik.) klein wintergroen; -mann, m.: 1) boschbewoner, |
2) wilde, 3 (drk.) boschmensch, orang-oetang, 4) (tab.) boschgod, sater, faun, 5) (jag.) speurhond; -mannchen, o.: (fab.) boschduiveltje, aardmannetje, (pik.) sterleverkruid; -mark, vr.: grenspaal van een (het) bosch; -mast, vr.: boschvoeder,(inz.) eikelvoeder; -maus, vr.: veld-rat; -meier, m.: (pik.) gele pimpernel; -meister, m.: 1) Zie no. 2 -herr, 2) en 3) Zie -mttnn-elien; -melde, vr.: (pik.) wilde melde; -mensch, m.: Zie no. 1 en 3 -mann; -messer, m.: landmeter voor de bosschen; -milbe, vr.: (ins.) houtluis; -mist, m.: bladermest; -mitte, vr.: (het) midden (fig.: het hart) van het bosch; -moos, o.: boommos; -morgen, m.: (een) morgen bosch-grond; -musik, vr.: (fig.) Zie -grcsang:; -nachtschatten, m.:. (pik.) belladonna; -nessel, vr.: (pik.) stinkende netel; -nut-zung, vr.: vruchtgebruik van een bosch; -njmphe, vr.: (fab.) boschnimf; -ochs, m.: wilde stier, buffel; -ordnung, vr.: wet op de houtvesterij; -pech, o.: boomhars; -pferd, o.: wild paard; -pflanze, vr.: bosch-plant; -rabe, m.: (vog.) boschraaf; -ratte, vr. ( ratze, vr.): boschrat; -ranch, m.: Thuringer gomhars; -rebe, vr.: (pik.) winde; -recht, o.: 1) rechten en privilegiën van den eigenaar of vruchtgebruiker van een bosch, 2) houtvesterij, 3) Zie -ord-nung:; -rechten, w. b.: (tim.) ten ruwste behakken; -reien, bv. n.: rijk aan bosch-groei, boschrijk; -reiter, m.: boschwachter te paard; -pevier, o.: boschgebied; -riegel, m.: (plk.l zilverblad; -rübe, vr.: (pik.) varkensbrood; -ruthe [t], vr.: meetroede voor bosch-opmetingen; -sache, vr.: boschzaak; -salat, m.: wilde latuw; -sanger, m.: (ak.) zangvogel in het wild; -schabe, vr.: (ins.) schalebijter; -schaden, m.: 1) boschbeschadiging, 2) vergrijp tegen de wet op de houtvesterij ; -schau, vr.: boschinspectie, bosch-opneming; -schlange, vr.: (drk.) boschslang; schnecke, vr.: (ins.) tuinslak; -schnepfe, vr.: (vog.) snip, snep; -schrciber, m.: Klerk bij de houtvesterij; -schritt, m.: schrede (bij de bosch-opme-tingen); -schütze, m.: boschwachter, koddebeier; -schwein, o.: wild varken; -see, m.: meer te midden van bosch; -spargel, m.: wilde asperge; -sperling, m.: boscbmusch; -stadt, vr.: woudstad, stad in een boschrijk oord iwaldstadter See, in.: adk.: Wald-stadter Meer, Meer van Lucern); -stein, m.: grenssteen in (van) een bosch;-strafe, vr.: geldboete wegens boschbeschadiging of andere overtreding van de wet op de houtvesterij ; -streu, vr.: strooileger van droge boombladeren; -stroh, o.: (pik.) walstroo, boschwalstroo; -strom, m.: woudstroom; -taube,vr.: boschduif; -teich, m.; door bosch omringde vijver;-tenne, vr.: Zie -lierd; -teufel, m.: (drk.) bosch-duivel, (fab.) boschgod, sater, faun; -thai, o. (-thalchen, o.): laagte in een bosch, boschvallei; -thier [tl, o.: 1) in de bosschen levend dier, 2) gems; -veilchen, o.: wilde ranonkel; -verorechen, o. (-vergehen, o.): Zie -frevel; -vogel, m.: 1) boschvogel, in bosschen levende vogel, 2) ca-suaris; -vogt, m.: bosch wachter; -warts, bw.: boschwaarts, naar het bosch; -wasser, o.: boschwater, water (beek, meer, enz.) in het bosch; -weg, m.: weg door het bosch, boschweg; -weide, vr,: boschvoeder, den dieren tot voeder dienend boschgewas ; -weiderich, m.: (pik. ) gele pimpernel; -weizen, m.: wilde tarwe; -wiese, vr.: grasvlakte (weideveld) omringd door bosch; -wiesel, o.: (drk.) fret; -winde, vr.: kamperfoelie; -wirthschaft [tl, vr.: boschteelt; -ziege, vr.: Zie -geiss. Wftld'clten, o. (-s; mrv. -): boschje. Walden'ser, m. mrv.: (hist.) Waldenzen (bv. n.: Waldenzisch). wal dicht, bv. n.: boschachtig (z. n. o.: kreupelbosch, kreupelhout); waldig, bv. n. boschrijk; Wald'ine, vr.: (jag.) wijfjes-speurhond; Wald'ner (AVald'ner), m. (-s; mrv. -): boschbewoner; Wal'dung, vr.: 1) boschland, 2) bosch. wa len, w. o. h.: (zeew.) gieren.1 Wal'ger, in Sam. I -holz, o.: rolhout, rol. wal gern (wal'gern, wal'lern), w. b.: uitrollen, b.v. deeg. Walk, in Sam. 1 -erde, vr.: vollers-aarde; -rass, o.: volkuip; -gebtiude, o.: volmolen; -holz, o.: (hoedenmakers-) vilt-hout; -kessel, m.: viltketel; -mühle, vr.: volmolen ; -müller, m.: voller; -rippe, vr.: valsche plooi, valsche vouw; -tatel, vr.: (hoedenmakers-)vilttafel; -trog, m.: volkuip ; -werk, o.: volmolen. Wal'lce, vr.: 1) (het; vollen; (bij hoedenmakers:) (het) vilten; 2) volmolen; 3) (fig. fam.) afranseling, ferm pak slaag. wal'ken, w, b.: (laken, enz.:) vollen; (bij hoedenmakers:) vilten; (fig.) afranselen, een pak slaag geven aan. |
WALKER.
940
WAMME.
|
Walker, m. (-s; mrv. -): voller; ] -distel, vr.: vollersdistel; -erde, vr.: vollers-aarde; -lohn, m.: vollersloon; -roche, m.: (visch:) stekelrog; -thon, m.: vollers-aarde. I Wall, m. (-es, -s): (kkk) opbruising:, (het) komen opzetten, nooge graad van kookhitte. I m. (-es, -s; mrv. Wal'le): 1) (vest.) wal; 2) dam (ook fig.), dijk (einen - afführen: een dam opwerpen); 3) (zeew.) land, kust, oever; 4) tachtigtal, (van zee-visch:) vier snees. IWall, in Sam. I -absatz, m.: (vest.) berm; -anker, o.: (zeew.) land-anker; -arbeit, vr.: schanswerk, werk aan de wallen (aan de vestingwerken); -arbeiter, m.: schanswerker; -bekleidung, vr.: wal-bekleeding; -bruch, m.: bres; -bruder, m.: bedevaartganger, pelgrim; -fahrt, vr.: bedevaart (-fahrtsórt, m.: bedevaartplaats); -fahrten, w. o. h.: eene bedevaart doen; -fahrter, m.: Zie -brudei*; -fisch, m.: Zie 29 reg. lager; -gang, m.: (vest.) walgang; -graber, m.: schansgraver; -kammer, vr.: kazemat; -katze, vr.: (vest.) stormkat; -keiler, m.: kazemat; -kugel, vr.: puntkogel; -nuss, vr.: walnoot (d. i. ^rroote okkernoot); -nussbaum, m.: wal-noteboom; -öffnung, vr.: Zie -bruch; -rath [Walrat], m,: walschot, spermaceti (-rathlicht, o.: spermaceti-kaars); -ross, o.: (drk.) walrus (-rosszahn, m.: walrus-tand); -scheit, o.: richtlijn voor het talud; -schild, o.*. (vest.) ravelijn, buitenwerk, halve maan; -setzer, m.: schansgraver; -stroh, o.: (pik.) Onzerlievevrouwe-bed-stroo;-wind, m.: (zeew.) landwind;-wurz, vr.: (pik) waalwortel, wilde vlier. Wal'lacli, m.: Zie tweemaal Walacli. Aval laclien, w. b.: Zie walachen. wallen, w. b.: (kkk.) gaar laten meuken. wal len, w. o. h.: 1) onstuimig golven, (fig.) woelig zijn; 2) omhoog bruisen, (fig.) koken, zieden; 3) ter bedevaart gaan, (ook:) ronddolen, omzwerven; wal'lend, bv. n.: 1) golvend (ihr -er Busen: haar golvende boezem), 2) kokend, bruisend (das -e Meer: de woelige zee, de kokende zee); Wal'ler, m. (-s; mrv. -): bedevaartganger, pelgrim. Wall'ftseh, m.: walvisch; I-ahnlich (-ar-tig). bv.n.:walvischachtig;-assel,vr.: (visch:) kraobe; -barte, vr. mrv.: walviscn-baar-den; -bein, o.: walvischbeen, balein; -fahrer, m.: walvischvaarder; -fang, m.: walvisch-vangst; -fanger, m.: walvischvanger;-fett, o.: walvischspek; -finne, vr.: walvischvin; -grieben; vr. mrv.: kanen van walvisch-traan; -jager, m.: walvischvanger; -laich, m.: kuit van den walvisch; -lien, vr.: harpoen der walvischvaarders; -speek, o.: walvischspek; -thran, m.: walvischtraan; -tödter [-töter], m.: zwaardvisch, noordkaper. Wallis, o.: (adk.) Wallis (1. naam van een graatschap in Engeland; 2. naam van een der Zwitsersche kantons); Wal'liser, m.: f-s; mrv. -): Walliser (als bv. n.: Walliser); Walliserin, vr. (-nen): Wal-liserin. Wallon', m. (-en; mrv. -en): Waal; Wallo'ne, m. (-n; mrv. -n): Waal; Wallo'-nin, vr. (mrv. -nen): Waalsche ; Wallo'-nisch, bv. n.: Waalsch. |
Wallung, vr.: koking; (fig) opbruising; (ook:) opgewondenheid. Walm, m. (-es; -s; mrv. -e): walm, dwalm; (bwk.) glooiing, helling; I -dach, o.: glooiend (hellend) dak, afdak. wal'men, w. o. h.: glooien, hellen, schuin loopen. Walpur'gis, vr : (eigennaam:) Wal-purgis; I -abend, m.; laatste April-avond; -kraut. o.: (pik.) maankruid; -mai, m.: (pik.) kerse-struik; -nacht, vr.: Walpurgis-nacht, heksennacht (tusschen 30 April en 1 Mei); -tag, m.: Sinte Wafpurgis (1 Mei). Wiils, vr.: Zie Wels. walsch, bv. n.: vreemd, uitheemsch (inz. Italiaansch; ook: Fransch); (pop.) vreemd, zonderling, wonderlijk; die -e Schweiz: Fransch Zwitserland; die -e Praktik: (kph.) het Italiaansch boekhouden; -e Bohne: snijboon; -e Nuss: groote okkernoot; ein -er Hahn: een kalkoen-sche haan; ein -es Huhn: eene kalkoen; I -kohl, m.: savooie-kool; -korn, o.: Turk-sche tarwe, maïs; -land, o.: Italië: -neu-burg, o.: Neufchatel (in Zwitserland). wfil'sclien, w. o h.: (pop.) koeterwalen. Walt'bote, m. (-n; mrv. -n): 1) gouverneur; 2) gezant, gemachtigde; 3) deurwaarder. wal'ten, w. o, h.: bestieren, regeeren; über etwas schalten und •: geheel naar eigen goedvinden beschikken over iets of leven met iets; lasst ihn nur laat hem zijnen gang maar gaan; walte es Gott (Gott walt' 's): God geve het!, God geve ! Wal'ter, m. (-s; mrv. -): beschikker, bestierder. Wal'tlier, m.: (eigennaam:) Wouter. Wal'tnng, vr.: bestier, beheer. Wralz, m. (-es; mrv. -e): wild varken; I -distel, vr.: (pik) hulst; -eisen, o.: plaat-ijzer, geplet ijzer; -holz, o.: rol, houton rol; -rad, o.: rolletje; -werk, o.: pletmolen. Wal 'ze, vr.: rol, cylinder. IWal'zen, o. (-s): 1) pletting, (het) plat-rollen, (van deeg: het) uit-rollen; 2) ronddraaiing; (fig.) dans, wals; I -för-mig, bv. n.: rolvormig, cylindervormig; -linie, vr.: slakkelijn, scnroeflijn ; -rad, o.: cylinder-rad; -schnecke, vr.: kinkhoorn; -spiegel, m.: cylinder-spiegel; -stein, m.: steenen rol, rol van steen; -tute, vr.: kinkhoorn. Iwal'zen, w. b.: 1) pletten, plat-rollen; (deeg, enz.) uitrollen; 2) cylindervormig maken. 1 -, w. o. h.: 1) in het rond draaien; 2) walsen, dansen. wiU'zen, w. b.: rollen 5 (fig.) wentelen ; etwas von sich -: (fig.) iets van zich afschuiven; I sich w. w.: 1) ronddraaien, 2) wentelen; sich im Kothe [tl -: in het slijk wentelen. Walzer, m. (-s; mrv. -): 1) roller; 2) walser, danser; 3) wals. Wftl'zer, m.: 1) rol; 2) log gevaarte, zwaar voorwerp (dat gerold of gewenteld moet worden om het te verplaatsen), (fig,) zwaar oud boek, (pop.) bakbeest van een boek. Wam me, vr.: (van een rund:) hals-kwabbe, kossem; (fig,) pens, ingewand van |
WAMMER.
WANGE.
941
|
geslacht vee; (figr. fam.) pens, buik. Wam'mer, vr.: kwast (in hout). Wamms, m. en o. (-es, -es, -s; mrv. -e en Wamm'ser): wambuis (pop.; wammes), buisje, baatje. Wilmms clien, o.: buisje, wambuisje. wainm'sen, w. b.: (pop.) afranselen, (aan iemand) op zijn wammes geven. Wam'pe, vr.: Zie Wamme en Wanst. Warns (Wamschen, wamsen). Zie de vroegere spelling met mm. Wan, in Sam. I -holz, o.: wankantig hout; -zeit, vr.: tij en tegentij. Iwand: Zie winden. IWand, o. (-es, -s; mrv. e): Zie Oewand. IWand, vr. (mrv. Wan'de): wand, (binnen-)muur, beschot; (fig.) zijde; eine -tühren: een muur (een beschot) zetten; spanische -: kraamschot, kamerschot (Zie ook Wftnde); I -bank. vr.: bank tegen den muur; -bekleidung, vr.: 1) lambrizeering, 2) behangsel; -besen, m.: ragebol; -bude, vr.: 1) kraampje, stalletje, 2) pothuis; -decke, vr.: behangsel ; -test, bv. n.: spijkervast; -flechte, vr.: (op muren groeiend) mos; -kalender, m.: 1) plak-almanak, 2) scheurkalender; -kamin, o.: in den muur gemetselde schoorsteen; -kraut, o.: (pik.) muur;-laus, vr.: (ins.) wandluis, weegluis; -leuchter, m.: armblaker, luster; -moos, o.: Zie -fleclite; -pfeiler, m.: pilaster; -rahmen, m,: droograam; -ruthen Itl, vr. mrv.: (mnw,) schoorpalen, stutten; -saule, vr.: kolom (pilaar) die half uit den muur uitspringt; -schmied, m.: (ins.) tikkertje; -schrank, m.: kast in (of: tegen) den muur; -schraube, vr.: kapstok-schroef; -spiegel, m.: penantspiegel; -tau, o.: (zeew.) hulptouw, zwichtlijn; -uhr, vr.: Ij huisklok, staande klok, 2) klokje. Iwan'de: Zie winden. I Wan lie, vr. mrv.: wanden; (zeew.) hoofdtouwen, (het) want. Wandel, m. (-s): 1) wisseling, verandering; ohne -: onveranderlijk; 2) blaam, smet, vlek; ohne onberispelijk; 3) levensgedrag, manier van zijn en doen; in Handel und -: in handel en wandel; I -bahn, vr.: wandeling, wandeldreef, wandelplaats; -bar, bv. n.: 1) veranderlijk, rfig.) voorbijgaande, 2) gebreken krijgend, (fig.) vergankelijk (-bar werden: gebreken krijgen); -barkeit, vr.: 1) veranderlijkheid, 2) vergankelijkheid; -geist, m.: veranderlijkheid; -glück, o.: veranderlijk (onbestendig, wisselvallig) geluk; -los, bv. n.: onveranderlijk ; -monat, m.: veranderlijke maand (d. i. April); -platz, m.: wandelplaats; -stein, m.: grenssteen, grenspaal, landpaal; -stern, vr.: (str.) planeet, dwaalster; -thurm [t], m.: (hist, -mil.) muurbreker; -wetter, o.: veranderlijk (ongestadig) weder; -weise, vr,: (tik.) wijs (ver-voegingsvorm der werkwoorden); -zeit, vr.: veranderlijke tijd, tijd van wisselingen, (tik.) (werkwoords-)tijd. wan'deln, w. o. h. en s.: 1) wandelen, loopen, gaan; (fig.) zich gedragen; handelen; unstraflich -: onberispelijk handelen; handeln und -: zich gedragen, zich in handel en wandel toonen.l -, w. b: 1) veranderen, verwisselen; 2) wisselen. |
wan'delnd, bv. n.: loopend; -es Blatt, o.: (ins.) wandelend blad. Wan'delnngr, vr.: verandering; (fig.) gedaante-verwisseling; (theo.) transsubstantiatie. Wan'der, in Sam. I -biene, vr.: (ins.) rondzwervende bij; -buch, o.: dienst-boekje van een ambachtsmans-knecht, die van de eene plaats naar de andere trekt om ondervinding in zijn vak op te doen (zooveel als „reispasquot; van een ambachtsmans-knecht); -bündel, m.: reiszak; -bursche, m.: ambachtsmans-knecht met een -bucli; -drossel, vr.: (vog.) treklijster; -gerath [tl, o.: reisgoed, bagage; -gesell, m.: Zie -Imrsclie; -jahr, o.: trekjaar van een -bursche (er hat seine -jahre gemacht: hij heeft den vereischten tijd op verschillende plaatsen als knecht gewerkt); -leben, o.: zwervend (rondzwalkend) leven; -maus, vr. (-ratte, vr., -ratze, vr.): (drk.) lemmen, Noordsche trekmuis; -raupe, vr.: (ins.) trek-rups; -stab, m.: pelgrimsstaf (den -stab ergreifen: fig.: op reis gaan, den tocht aanvaarden; den -stab weiter setzen: fig.:,: zijne reis vervolgen) ; -taube, vr.: (vog.) Amerikaansche wilde duif; -sammlung, vr.: (kkl.) zendings-feest; -volk, o.: nomaden-volk, volk zonder vaste woonplaatsen, rondzwervend volk; -zeit, vr.: 1) Zie -jalir; 2) tijd om te reizen, tijd om rond te trekken (rmid te zwerven, rond te zwalken), (fig.) tijd van vreemdelingschap, (str.) omloops-tijd. Wan'derer, m. (-s; mrv. -): 1) voetganger, reiziger te voet, (tam.) voeteerder; 2) pelgrim, (fig.) wandelaar. Wan'deringen, vr. mrv.: (zeew.) gangboorden. wan'dern, w. o. s. en h. en w. b.: 1) loopen, gaan; (fig.) wandelen, (pop.) kuieren; 2) reizen, (rond-)trekken, omzwerven, (fam.) rondzwalken; eine Strasse eenen weg loopen; in der Welt herum -: in de wereld rondzwalken; dieser Gesell hat gewandert: die knecht heett zijne rondreis-jaren volbracht (Zie W'an-derjahr): aus der Stadt -: de stad verlaten; in die Fremde -: naar buitenslands gaan; seine Uhr ist auf s Leihhaus gewandert: zijn horloge is naar de lombard gekuierd. . wan'dernd, bv. n.: rondreizend, rondtrekkend, omzwervend; -e Schau-spieler: rondreizende komedianten. Wanders, in Sam. I -leute, m.mrv. van -mann, m.: Zie no. 1 Wanderer. Wran'derscliaft, vr.: reis; (van een ambachtsmans-knecht:) zwerftocht om zich in zijn vak te bekwamen; auf die - gehen: zijne reis (zijn tijdvak van reizen) aanvaarden ; auf der - sein: op reis zijn, (van een ambachtsmans-knecht:) reizende ziju om zich in zijn vak te bekwamen. Wanderung, vr.: reis (inz.: voetreis), tocht; rondreis, omzwerving; pelgrimstocht; - der Völker: volksverhui-zing. , , Wand'lung, vr.: Zie Wandelung. wand'te, le en 3e p, enk. onv. verl. tijd van wenden. Wan'dnng, vr.: afschutsel, schutting, beschot. Wang'e, vr.: (ontl.) wang; (tech.) |
WANGEN.
WARTE.
942
|
zij-stuk; einen Mast mit -n * versehen: eenen mast wangen. Wang en, in Sam. I -bein, o.: (ontl.) jukbeen; -fortsatz. m.: uitgroeiing van net jukbeen ; -grübehen, o.: kuiltje in de wangr; -muskeln, m. mrv.: wangspieren ; -nerv, m.: wangzenuw; -schnürchen, o.mrv.: (hik.) ingevallene kaken. Avan'kel, bv. n.: wankelend, onstevig, (fig.) weifelend, (ook:) ongestadig, veranderlijk; I -haft, bv. n.: Zie wankel; -mutn [tK m.: wankelmoedigheid, weifelachtigheid; -müthig [t], bv. n.: 1) wankelmoedig, weifelend, 2) veranderlijk;-müthig-keit [t|, vr.: 1) Zie -uiutli, 2) veranderlijkheid; -sinn, m.: Zie -ninth. wan'ken, w. o. h.: wankelen (ook fig.); (fig.) weifelen, besluiteloos zijn, aarzelen; (zeew.) stampen, stamprijden op het anker; weder weichen noch -: (spr.) niet verwikken of verwegen. wann, bw.: wanneer; dann und nu en dan. Wünn'clien, o. (-s; mrv. -): kuipje. Wanne, vr.: 1) wan, koornwan; 2) kuip; waschkuip; badkuip. I wan nen, w. b.: (koorn :) wannen. Iwannen, bw.: waar vandaan, van waar; von -: waar vandaan, van waar; I -her (-hero), bw.: Zie bw. wannen; -weher, m. (-weihe, vr,: -weiher, m.): (vog.) torenvalk. Wanst, m, (-es: mrv. Wan'ste): buik, (pop.) pens, bast, (van een hert:) borst; I wan'stig, bv. n.: dik van pens, dik van buik, met een hangbuik. Want, vr.: (zeew.) want. Wan'ze, vr.: wandluis, weegluis. Wan'zen, in Sam. I -biss, m.: weeg-luizenbeet; -brut, vr.: broedsel weegluizen ; -kraut, o.: (pik.) weegluizenkruid, mannetjes-varen,.stinkende iris; -mittel, o.: middel tegen weegluizen; -nest, o,: weegluizennest, (fig. fam.) huis dat krioelt van weegluizen; -tod, m.: middel om weegluizen weg te maken; -wurz, vr.: Zie -krant. wan'zielit, bv. n.: weegluisachtig; wan'zig, bv. n.: vol weegluizen. Wap'pen, o. (-s; mrv. -): wapen, geslachtswapen, wapenschild; sein - stechen lassen: zijn familie-wapen laten gravee-ren ; I -ausleger, m.: wapenkundige; -aus-legung, vr.: verklaring van wapens; -balken, m.: balkstreep in een (het) wapen; -bild. o.: figuur in een (het) wapen;-binde, vr.: wapenband; -brief, m.: open brief waarbij het recht wordt toegelcend om een geslachtswapen te voeren; -buch, o.: wapenboek, armoriaal; -decke, vr.: 1) mantel van een (het) wapenschild, 2) hemel (verhemelte) boven den wapenmantel; -feld, o.: kwartier (veld) van een (het) wapen; -genoss, m.: mede-gerechtigde tot het voeren van hetzelfde wapen; -halter, m.: vasthouder van een (het) wapenschild; -helm, m.: helm boven een (het) wapen ; -herold, m.: heraut van wapenen, wapenheraut; -kenner, m.:wapenkundige; -könig, m.: Zie -Kerold ; -kunde, vr.: wapenkunde, heraldiek; -kundige, m.: wapenkundige; -kunst, vr.: Zie -kunde; -maler, m.: wapenschilder; -mantel, m.: Zie no. 1 -decke: -schild, o.: wapenschild; -schneider, m.: graveur van wapens; -spiegel, m.: (zeew.) spiegel (wapenbord) van het schip; -stecher, m.: graveur van wapens; -stück, o.: gedeelte van een wapen; -trager, in.: Zie-kalter; -verstandige, m.: wapenkundige; -zierde, vr.: versiering van het wapenschild, wapp'nen: Zie waffnen. |
war: Zie sein. Wftr, in Sam. I -wolf, m.: weerwolf. warlgt;: Zie werben. ward: Zie werden. War dein', m. (-s; mrv. -e): muntmeester, essaaieur aan de Munt; (fig.) en dk.) beoordeelaar; I wardi'ren [die], w. b.: (goud en zilver:) keuren. warf: Zie werfen. warm, bv. n. (war'mer , warmst): warm (ook fig.); -es quot;Wasser: warm water; mir ist -: iK heb het warm; da ging es - zu: het ging daar warm toe; Einem den Kopf - machen: iemand het hoofd warm maken, iem. driftig (boos) maken; Einem - machen: het iemand warm maken. het iemand lastig of moeielijk maken; weder - noch kalt: niet warm of niet koud; I -bad, o.: warm bad; -blütig, bv. n.: warm van bloed; -brunnen, m.: warme bron; -halter, m.: borden-warmer. Wiirm, in Sam, I -becken, o.: bedde-pan; -flasche, vr.: beddeflesch; -kastchen, o. (-kasten, m.): stoof (om de voeten te warmen); -korb, m.: vuurmand; -lampe, vr.: verwarmings-lamp; -ofen, m.: fornuiskachel; -pfanne, vr.: beddepan (en ieder Sanvormig voorwerp dat ter verwarming ient); -stein, m.: warme steen; -teller, m.: komfoor, (inz.) tafelkomfoor; -tuch, o.: heete doek; -zimmer, o.: stookvertrek ter verwarming van andere kamers.anvormig voorwerp dat ter verwarming ient); -stein, m.: warme steen; -teller, m.: komfoor, (inz.) tafelkomfoor; -tuch, o.: heete doek; -zimmer, o.: stookvertrek ter verwarming van andere kamers. Wttr'me, vr.: warmte (ook fig.); mit -: (fig.) met warmte ; I -grad, m.: warmtegraad; -leiter, m.: warmte leider ;-mass, o.: warmte-graad; -messer, m.: warmtemeter, thermometer; -stoff, m.: warmtestof; -zeiger, m. thermoscoop. würinen, w. b.: warmen; (hik. en gnk.) pappen; (kkk.) opwarmen (ge-warmte Speise: opgewarmd eten); das Eisen -: het ijzer gloeiend maken; an der Sonne in de zon warm laten worden; I sich -, w. w.: zich warmen. War mer, m. (-s; mrv. -): 1) warmer; verwarmer; opwarmer; gloeier van ijzer; 2) beddepan, stoof voor de voeten (en ieder ander voorwerp, dat tot verwarming dient). . ,,,, x War'mnng:, vr.: verwarming; (kkk.) opwarming; (sm.) gloeiing (van het ijzer); (ng.) blootstelling aan de zonnewarmte; (hik. en gnk.) papping. Warn, in Sam. i -tafel, vr.: (aangeplakte) waarschuwing (van de politie, enz.); -zeichen, o.: (zeew.) waarschuwend teeken. war'nen, w. b.: waarschuwen; Einen - vor [31: iemand waarschuwen voor; vorher gewarnt, vorher gewaffnet: (spr.) is men gewaarschuwd, dan is men gewa-Penlt;i. War'nung, vr.: waarschuwing; (fig.) waarschuwende les. warst: Zie sein. Wart, in Sam. 1 -thurm [tj, m.: Zie Warte. War'te, vr.: 1) toren waar men op |
WaSCHLEINE.
WARTEFRAU.
943
|
den uitkijk is, wachttoren, 2) sterrentoren, sterrenwacht, observatorium, 3) wachthuisje; I -frau, vr.: oppasster, oppasseres; -geld, o.: 1) loon voor het oppassen, 2) (kpv.) geld voor overligdagren, 3) ' mil., mar. en adm.) wachtgeld, nonactiviteits-traktement; -inagd, vr.: Zie -frau; -saai, m. (-zimmer, o.): wachtkamer. Wilr tel, m. (-s; mrv. -): oppasser, war'ten, w. o. h. [4 en 2J en w. b.: 1) wachten; - auf: wachten op, wachten naar; Einem auf den Dienst (pop.) iemand den voet trachten te lichten, zijn best doen om iemand van de baan te knikkeren; - mit: wachten met, uitstellen ; da können Sie lange -: (tam.) dan kunt gij lang wachten, daar zult gij de groetenis van hebben; 2) Eines -: op (naar) iemand wachten, (ook:) iemand bedienen, (ook :) iemand oppassen; eines Dinges (einer Sache) op iets wachten, naar iets wachten, (ook:) voor iets zorgen, zorg dragen voor iets; seiner Arbeit zijn werk doen, zijn werk verrichten; seines Amtes -: zijn ambt waarnemen, zijne betrekking vervullen; 3) (w. b.) einen Kranken -: eenen zieke oppassen; die Kinder -: voor de kinderen zorgen, op de kinderen passen; ein Pferd -: een paard schoonhouden, voor een paard zorgen; eine Herde -: eene kudde hoeden, op eene kudde passen. Wür'ter, m. (-s; mrv. -): 1) oppasser, bediende; 2) gevangenbewaarder, cipiersknecht; 3) portier; 1 -wohnung, vr.: portiershuisje. Wttr'terin, vr. (mrv. -nen): 1) oppasster, oppasseres; 2) verpleegster; 3) Kindermeid. War'tung, vr.: oppassing, verzorging, verpleging; gute - naben: eene goede oppassing hebben. warum', bw.: waarom; - nicht gar?: (tam,) wel zeker, als ge 't maar gelooven wilt. vnirz'clien, o.: (-s; mrv. -): 1) wratje; 2) tepeltje, tietje; 3) knobbeltje. War 'ze, vr.: wrat; (aan de borst): tepel, (van dieren:) speen; (fig.) knobbel. war'zen, in Sam. I -artig, bv. n.: wratachtig; -förmig, bv. n.: wratvormig; -kraut, o.: (pik.) wrattenkruid; -kreis, m. (-ring, m.): (ontl.) tepelkring, kring om den tepel; -stein, m.: (min.) wratsteen; -tragend, bv. n.: Zie -warzig; -zirkel, m.: (ontl.) Zie -kreis. war zig, bv. n,: 1) wrattig, vol wratten; 2) met tepels, (van dieren:) met spenen; 3) (fig,) knobbelig, vol knobbels, Iwas, tsw.: wat. Iwas, vnw.: 1) wat; - auch immer (- auch nur): wat ook; - er nur rennen konnte: al wat hij loopen kon; - ist das: wat is dat?; - ist zu thun: wat te doen?; ich mochte lieber ich weiss nicht - thun: ik deed liever ik weet niet wat; - sagst du: wat zegt gij?; - Sie sagen!: wat zegt ge!, och kom!; 2) - für ein: wat voor een?, welke soort van?; - für: wat voor?, welk?; - für ein Mann: wat voor een man ?, welke soort van man ?; - für eine Grestalt!: wat een figuur!; - für Leute : wat voor lieden ?, welke soort van lieden?; - für Geld: wat voor geld?, welk geld?; 3) iets; (fam.) wat; wissen Sie - Neues: weet gij iets nieuws?, (fam.) weet gij wat nieuws?; das ist - Anderes: dat is iets anders, (fam.) dat is wat anders; 4) (pop.) dat; das Geld - ich ver-diene: het geld dat ik verdien. |
Wascli, in Sam. I -amber, m.: gele amber; -anstalt, vr.: wasscherij, wasch-huis: -bank, vr.: schoonmaak-bank; -bar, m.: (drk.) waschbeer; -becken, o.; waschkom, (inz.) handenwaschkom, lampetkom; -blase, vr.: waschketel; -blauel, m.: houten stamper in de waschkuip; -bock, m.: schraag om waschgoed op te boenen; -brett, o.: plank om net papier voor de drukkerij te netten (d. i. te bevochtigen), netbord; -bühne, yr.: bak (tobbe, kuip) om het erts te wasschen ; -bütte, vr.: waschtobbe, waschkuip; -eisen, o.: uit erts ge wasschen ijzer; -erde, vr.: vollers-aarde; -erz, o.: 1) te wasschen erts, 2) gewasschen erts; -fass, o.: waschkuip; -frau, vr.: waschvrouw; -geld, o.: waschgeld; -gelte, vr.: waschkuip, waschtobbe; -gerath [tl, o.: 1) waschgereedschap; 2) wascligoed; -gold, o.: uit lavuur- ot uit rivierzand gewasschen goud; -haft, bv. n.: babbelachtig, praatziek; -haftig-keit, vr.: babbelachtigheid, praatzucht; -handschuhe, m. mrv.: zeemlederen handschoenen; -haus, o.: waschhuis, wasscherij; -herd, m.: plaats om erts te wasschen; -kanne, vr.: lampetkan, wasch-water-kan; -kessel, m.: waschketel; -klammer, vr.: knijpertje om waschgoed aan de drooglijn vast te houden; -korb, m.: waschmand: -kraut, o.: (pik.) zeep-kruid, zeepwortel; -kübel, m. (-kufe, vr.): waschkuip, waschtobbe; -lappen, m.: vaatdoek; -lauge, vr.: loog; -leder, o-: zeemleder; -lohn, m.: waschloon, waschgeld ; -magd, vr.: waschmeid; -manier, vr.: manier van wasschen (in de teekenkunst) ; -markt, vr.: (pop.) oudewijven-beurs, wauwelmarkt, vergaarplaats voor kletsende buurvrouwen; -maschine, vr.: waschmachine; -maul, o.: (m.) praatvaar, kletser, (vr.) babbelkous, babbeltoot, klets; -meister, m.: 1) opzichter in eene wasscherij, 2) bleeker; -pinsel, m.: (teekenaars-) waschpenseel; -platz, m.: wasch-plaats (1. voor linnengoed, 2. voor goudzand); -scheidebank, vr.: bank om erts te wasschen; -schürze, vr.: schort (boezelaar) om aan de waschtobbe te staan; -schwamm, m.: spons (om zich te wasschen); -seife, vr.: zeep (om zich te wasschen), (inz.) toiletzeep; -stein, gootsteen; -thon, m.: vollers-aarde; -tisch, m.: wasch-tafel(tje); -trog, m. (-wanne, vr.): waschtobbe, waschkuip; -wasser, o.: waschwa-ter; -weib, o.: 1) waschvrouw, 2) (fig.) Zie -maul; -werk, o,: 1) erts wasscherij, 2) gewasschen erts: -wolle, vr.: ge-wasschene (gezuiverde) wol; -zeug, o.: Zie -gerüth; -zinn, o.: uit rivierzand gewasschen tin; -zuber, m.: waschkuip, waschtobbe. Wiiscli, in Sam. I -buch, o.: opschrijfboek voor het waschgoed, (tig.) waschlijst; -geld, o.: waschgeld, waschloon; -kammer, vr.: 1) linnenkamer, 2) waschvertrek voor het vuile goed; -kasten, m.: linnenkast; -korb, m.: waschmand, linnenmand; -leine, vr.: drooglijn voor het waschgoed; |
j
WaSCHKLAMMER.
944
WASSEBDRUCK.
|
-klammer, vr.: Zie Wascliklammer; -mange, vr.: mangel; -rolle, vr.: 1)mangel, 2) mangelrol, 3) rol mangelgoed;-schrank, in.: linnenkast; -seil, o.: Zie -leine; -verzeichniss [nis], o. (-zettel, m.): wasch-lijst(je). Wasch'e, vr.: babbelkous, babbeltoot, klets. Wftsch'e, vr.: 1) wasch, (het) was-schen; seine Hemden u. s, w. in die -geben: zijne hemden, enz., in de wasch doen; die kleine -: de kleine wasch, het wasschen van kleine stukken; die feine de fijne wasch (het wasschen van fijn linnengoed, ook: het fijne waschgoed, het fijne goed); 2) waschgoed, (de) wasch, linnengoed; die schwarze - (die schmut-zige -):' het vuile goed; er halt viel auf schone -: hij houdt veel van mooi linnengoed; 3) waschhuis, wasscherij, bleekerij; 4) waschplaats voor erts, ertswas-scherij. iwasclt'en, w. o. h. onr. en w. b. onr. (wusch; gewasch'en): 1) wasschen (ook ng.); 2) (fam.) babbelen, kletsen; mit Seife -: met zeep wasschen; Einem den Kopt'-: (fig.) iemand de ooren wasschen; seine Hande in Unschuld -: (fig.) zijne handen in onschuld wasschen; seine Hande in unschuldigem Blute -: (fig.) zijne handen m onschuldig bloed wasschen (d. i. het bloed van onschuldigen vergieten); das hat sich gewaschen: (fam.) dat is uitmuntend; das Erz -: het erts wasschen (zuiveren); eine Zeichnung -: (tech.) eene teeke-nmg wasschen. IWasch'en, z. n. o.: 1) (het) wasschen; 2) wassching. Wasch'er (Wüsch'er). m. (-s; mrv. Ti iP wasscher; 2) babbelaar, kletser; I -lohn, m.: waschloon. Wascherei' (Wiisclierei'}, vr.: 1) wasscherij, waschhuis, waschplaats; 2) gewasch en geplas, (iron.) geplas en geploeter; 3) babbelarij, kletspraat. Wasch'erin (Wasclierin), vr, (mrv. -nen): 1) waschvrouw; 2) Zie ase. ki^a'8e» vr' • babbelkous, babbeltoot, -.Wa'sen» m. (-s; mrv. -): 1) graszode; -) mesthoop; 3) takkenbos, bos rijshout; I -hank, vr.: bank van graszoden; -holz, o.: rijshout; -meister, m.: viller, vilder, paarden viller; -meisterei', vr.: vilderij; -stück, o.: grasveld, (dk.) grastapijt. Wa'ser, vnw.: (pop.) wat; I -lei, vnw,: (pop.) wat ook. Wasgau, o. (-es, -s): (adk:) (de) Vogezen. | was'gauer bv. n.: Voge-zisch. wa'sig, bv. n.: met gras begroeid, grasrijk. |
IWas'ser, o. (-s; mrv. -): water; flies-sendes -: stroomend water; stehendes stilstaand water; zu - und zu Lande: te water en te land; zu - reisen: varen; -in s Meer (- in den Rhein, - in die Donau) tragen, (spr.) water in de zee dragen, vruchteloos werk doen; stille - grunden tief: (spr.) stille waters hebben diepe gronden; das ist - auf seine Mühle: (spr.) aat is koorn op zijn molen ; zu - werden: in water veranderen, (fig.) in het water vallen, op niets uitloopen; zu - machen: (fig.) op niets doen uitloopen; Einem zu - machen : (fig.) iemands verwachtingen te leur stellen, iemands hoop verijdelen; er reicht ihm das - nicht: (fig. fam.) hij haalt niet bij hem, hij kan in zijne schaduw niet staan; das - (sein -) abschlagen: wateren, (pop.) pissen; die Augen stehen ihm voll zijne oogen staan vol tranen, de tranen staan hem in zijne oogen; - halten: (stoffen:) waterproef zijn; ein schönes -haben: (stoffen:) mooi gewaterd ziin; vom reinsten -: (diamanten:) van het zuiverste water; wohlriechendes -: reukwater; gebranntes -: sterke drank- IWas'ser, in Sam. I -ablass, m. (-ableitung, vr.): afwatering, afvoer van water, waterloozing; -abschlag, m.: ontlasting van het water; -ader, vr,: waterstraal, (ontl.) bloedwater-ader; -ampfer, m.: (pik.) patiëntie, patik, bitterblad; •amsel, vr.: (vog.) pluvier; -amt, o.:(adm.) quot;Waterstaat; -arm, bv. n.: arm aan water; -armuth [t], vr.: gebrek aan water, schaarschte van water; -ast, m.: (tnb.) waterloot; -auge, o.: (hik.) hydrophthal-mie; -bach, m.: beek, stroomende beek; -back, o.: 'op schepen:) pisbak; -bad, o.: waterbad (bad, enlcel van water), (kkl.) doop door indompeling; -band, o.: gewaterd lint; -bau, m.: 1) waterbouwkunde, 2) (mrv. -bauten): metselwerk in of boven het water (-bauamt, o,: adm.: quot;Waterstaat; -baukunst, vr.: waterbouwkunde; -bau-meister, m.: waterbouwkundige); -becken, o.: 1) havenkom, 2) drijvend dok, 3) waterbak, 4) waschkom;-behalter, m.: waterbak, vergaarbak voor water; -berg, m.: (dk.) berg van water, hemelhoog opgezweepte golf; -beschreiber, m.: hydrograaf; -be-schreibung, vr.: hydrographie; -bett, o.: 1) stroombed, rivierbed, 2) molenwater, molenbeek; -bewohner, m.: in het water levend dier; -biene, vr.: (ins.) hommelbij; -birke, vr.: kleine berkeboom. kleine berk; -birne, vr.: bergamotpeer; -olaschen, o.: waterblaasje, (hik.) waterige blaar; -blase, vr.: waterblaas, (ontl.) pisblaas; -blaser, m.: walvisch; -olatt, o.: waterblad; -blatter, vr.: 1) pisblaas, 2) waterpok; -blau, bv. n.: waterachtig blauw; -blei, o.: 1) waterlood, 2) lood-erts; -blume, vr,: 1) bloeiende waterplant. 2) waterlelie; -blut, o. (-blüte, vr.): (pik.) waterpeper, bittertong; -bogen, m.: boogvormige waterstraal; -bohne, vr.: Egyptische boon; -bord, o.: (zeew.) zetboord; -braut, vr.: waterhoos; -brei, m.: 1) meelbrij, (pop.) bokkendebrij (d. i. boekweitmeel in water stijfgekookt), 2) meelpap; -brenner, m.: brander, distillateur; -bruch, m.: (hik.) waterbreuk, (zeew.) golfbreker; -brunnen, m.: 1) bron, waterbron, (fig.) openbare pomp, 2) put, waterput, welput; -buche, vr.: wilde vijgeboom;-butte, vr.: waterton, waterkuip, watertobbe; -damm, m.: waterkeering (dijk, dam, kade, enz.); -dampf. m.: waterdamp; -dicht, bv. n.: waterdicht, waterproef; -dichte, vr.: waterdichtneid; -docke, vr.: drijvend dok; -doktor, m.: waterdokter, hydropaath; -dost, m.: (pik.) waterboelkenskruid; -drache, m.: waterhoos; -dreiblatt, o.: (pik.) waterdrieblad; -drossel, m.: (vog.) waterlijster; -druck, m.: drukking van het |
WA8SERNYMPHE.
|
water (-drucklehre, vr.: waterweegrkunde); -dunst, m.: waterdamp; -ebene, vr,: watervlakte, watervlak; -eimer, m.: 1) wateremmer, 2) brand-emmer; -erzeu-grung:, vr.: watervorming:; -fahrt, vr.: 1) overvaart, 2) spelevaart; -fall, m.: 1) waterval, 2) verval (van het water); -tang, m.: waterbak, (inz.) regenbak; -farbe, vr.: kleur yan het water, (schl.) waterverf; -farben (-farbig), bv. n.: waterig van kleur; -farn, m.: (pik.) watervaren; -fass, o.: waterton (-fasser, o.: mrv.: watervaten); -feld, o.: Zie -ebene; -fest, bv. n.: Zie -cliclit; -feuer, o.: 1) Griekschvuur, 2) vuurwerk op het water (-feuerrad, o.: zonnetje; -feuerwerk, o.: vuurwerk op het water); -flache, vr.: 1) watervlakte, watervlak, 2) waterspiegel, oppervlakte des waters; -flasche, vr.: waterflesch; -flecken, m.: watervlek; -flieder, m.: (pik.) watervlier; -fliege, vr. (ins.) watervlieg; -floh, m.: watervloo; -fluth [t], m.: watervloed, overstrooming; -fraeht, vr.: 1) vervoer te water, 2) loon (vracht) voor het vervoer te water, 3) lading (vracht) water; -frau, vr. (-fraulein, o.): (fab.) waternimf, riviernimf; -funre, vr.: (eene) vracht water (b.v. een waterwagen vol water); -führer, ra.: vervoerder van water; -furche, vr.: (akk.) greppel, (zeew.) zog, kielwater; -furt, vr.: wad, waadbare plaats; -galle, vr.: IJ (akk.) regengeul, watergeul, (aan de lucht:) donderkop, onweerswolk, (hik.) strontje aan het oog; -gallig, bv.n.: (adk.) vol geulen, (fig.) drassig, (van de lucht:) vol donderkoppen; -gang, m.: waterleiding, (van het oog:) traanbuis, (zeew.) zetboora; -garbe, vr.: pijlbundeivorraige waterstraal; -gefahr, vr.: gevaar van water; -gefass, o.: ton (vat, pot, enz.) voor water of met water f-gefasse, o. mrv.: ontl.: watervaten (in tegenstelling van bloedvaten); -geflü-gel, o.: watervogels (mrv.); -geist, m.: (fab.) watergeest; -gelte, yr.: water-emmer, (ook:) waterton, waterkuip, (ook:) wasch-tobbe; -gerade, bv. n.: waterpas, horizontaal; -gerinne, o.: 1) goot, 2) waterloop; -geschwulst, vr.: (hik.) waterig gezwel; -gevögel, o.: watervogels (mrv.); -gewachs, o.: waterplant; -gewand, o.: (schl.) doorschijnende draperie; -gewürm, o.: water-wormen (mrv.); -glas, o.: waterglas, glas voor water; -gleich, bv. n.: Zie -geracle; -gleiche, vr.: horizontale oppervlakte; -göpel, m.: (mnw.) door water m beweging gebracht hijschtuig; -gott, m.: (fab.) god der zee (Neptunus); -gottheit, vr.: watergodheid ; -göttin, vr.: (fab.) godin der zee (Thetis); -graben, m.: 1) gracht, 2) sloot, 3) greppel; -gras, o.: (pik.) rietgras, biesgras; -grube, vr.: 1) waterbak, vergaarbak voor water, (fig.) waterput, 2) (akk.) watergeul, (fig.) waterplas, waterpoel; -guss, m.: 1) stortbui, plasregen, 2) (in keukens:) gootsteen: -hafen, m.: waterpot; -halter, m.: Zie-behalter: -hart, bv. n.: 1) waterdicht, voor water ondoordringbaar, 2) winddroog, in zijn hart droog, (bij pottenbakkers:) halfdroog; -haut, o.: (vlk.) baarvlies; -heil, o.: (pik.) waterkers; -heilanstalt. vr.: hydropathi-sche inrichting, inrichting ter genezing door de waterkuur; -heilkunde, vr.: watergeneeskunde, hydropathic; -heil- Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch, i |
künstler, m.: waterdokter, hydropaath; -heil, bv. n.: als water zoo helder, (fig.) kristalhelder; -helle, vr.: helderheid van water; -henne, vr,: (vog.) waterhoen; -herr, m.: eigenaar van een (het) water; -holder, m.: (pik.) watervlier; -holer, m,: 1) stoomgemaal, 2) brandspuitslang; -holz, o.: (pik.) waterlcot; -nose, vr.: waterhoos; -liuhn, o.: (vog.) waterhoen, meerkoet; -hühnchen, o.: (vog.) watersnip: -hund, m.: poedelhond, poedel: -jagd, vr.: 1) jacht op het water of langs den oever, 2) jacht op watervogels; -jungfer, vr.: (ins.) schoenlapper, gekleurde vlinder; -kafer, m.: (ins.) watertor; -kanne, vr.: waterkan, (inz.) lampetkan; -karte, vr.: hydrographische kaan; -kastanje, vr.: waternoot; -Kasten, m.: waterbak, vergaarbak voor water, (inz.) regenbak; -kegel, m.: 1) waterzuil, 2) (art,) vuur uit de hoogte, vuurregen; -kessel, m.: waterketel; -klee, m.: waterklaver; -knecht, m.: waterhaler;-kopf, m.: (grik.) waterhoofd; -kraft, vr.: kracht (inz.: beweegkracht) van het water; -kropf, m.: (vea.) waterachtig gezwel; -krug, m.: waterkruik: -krystali, m.: rots-kristal; -kübel, m.: tobbe, waterkuip; -kugel, vr.: met water gevulde bol, (als vuurwerk:) zwermpot; -kuh, vr.: (drk.) zee-koe; -kunde, vr.: waterkunde, hydrologie; -kunst, vr.: 1) waterleidingskunst, 2) springfontein (die -künste springen lassen: de springfonteinen laten werken); -kur, vr.: (gnk.) waterkuur; -land, o.: 1) waterland, land met veel water, 2) waterachtig land; •leer, bv. n.: zonder water, arm aan water; -lefzen, vr.mrv.: (ontl.) lippen derscheede; -lehre, vr.: Zie -knnde; -leitung, vr.: waterleiding (-leitungskunst, vr.: waterleidingskunst; -leitungsröhre, vr.: water-leidings-pijp); -lilie, vr.: waterlelie; -linie, vr.: 1) waterlijn, 2) hoogwaterpeil; -linse, vr.: eendenkroos; -lippen, vr. mrv.: Zie -lefzen; -loch, o.: 1) met water gevulde kuil, met water gevuld gat, 2) zinkput: -los, bv. n.: Zie -leer; -löse, vr. (-losung, vr.): waterloozing; -lücke, vr.: (bij oude schapen:) ledige tandholte, -madchen, o.: (fab.) waternimf, riviernimf; -malerei', vr.: (het) schilderen met waterverf, (het) aquarel-schilderen; -mangel, m.: gebrek aan water; -mann, m.: 1) waterdrager, (str.) quot;Waterman, 2) (fab.) watergeest, waternikker, 3) (ins.) schoenlapper, gekleurde vlinder; -mannchen, o.: Zie no. 1 en 3 -mann: -marke, vr.: Zie -linie; -maschine, vr.: stoomgemaal; -mass, o.: waterpeil; -mauer, vr.: in het water gemetselde muur, (inz.) kademuur; -maus, vr.: (drk.) waterrot, waterrat; -melone, vr.: watermeloen; -merk, o.: 1) Zie -linie, 2) (pik.) water-eppe; -messer, m.: 1) watermeter, 2) peilschaal; -messkunst, vr. (-messung, vr.): watermeetkunst, hydro-metric; -mönch, m.: (aan vijvers:) tap: -moos, o.: kroos, cendenkroos; ;-mühie, vr.: watermolen; -müller. m.: watermolenaar; -mus, o.: Zie -brei; -nix, m,: Zie no. 2. -mann ; -nixc, vr.: (fab.) waternimf, riviernimf; -noth |t], vr.: 1) waters-nood, overstrooming, dijkbreuk, 2) gebrek aan water; -nöthig [t], bv. n.: (mnw.) te veel onder water staande; -nuss, vr.: (pik.) waternoot, waterkastanje; -nymphe, vr.: i druk. 60 |
IVASSERWAGE.
WASSEROCHS.
946
|
1) (fab.) waternimf, riviernimf, 2) (ins.) Zie no. 3 -maim; -ochs, m. (drk.) rivier-paard, hippopotamus, (vog.) butoor, roerdomp; -ordnung, vr.: reglement op de waterkeeringen;-partie, vr.: 1) waterpartij d. i. landschap of schilderij waarvan water de schoonheid verhoogt), 2) uitstapje te water, spelevaart; -pass, m.: 1) nauwe doorvaart, 2) paslood, schietlood, 3) waterpas-liggend vlak, (fig.) waterspiegel (als dv, n.: waterpas); -perle, vr.: valsche parel; -peterselie, vr. (-peterlein, o.): water-eppe; -pfahl, m. : paal in het water; -pfeffer, m.: (pik.) waterpeper; -pferd, o.; 1) (visch:) walrus, 2) (drk.) rivierpaard, hippopotamus; -^flanze, vr.: waterplant; -ptuhl, m. (-ptütze, vr.): waterpoel; -platz, vr.: (zeew.) plaats waar men zich van versch drinkwater voorziet; -pocken, vr. mrv.: waterpokken; -probe, vr.: 1) proefneming met behulp van water, |
2) (hist.; waterproef (een der godsgerichten); -prophet, m.: 1) waarzegger uit water, 2) piskijker, pisdokter; -prophezei-ung, vr.: 1) waarzeggerij uit water, 2) piskijkerij; -proviant, m.: (zeew.) versch-water-voorraad; -pumpe, vr.: waterpomp; -puppe, vr.: (inz.) Zie no, 3.-mann; -quelle, vr.: waterbron, wel; -rabe, vr.: (vog.) zee-raaf; -rackete, vr.: (van vuurwerk;) vuurpijl; -rad, o.: scheprad; -ralle, vr.: (vog.) riethoen, ralvogel; -rand, m.: waterkant; -ranke, vr.: (tnb.) waterloot; -ratte (-ratze), vr.: (ark.) waterrot,waterrat (fig.) waterrot, pekoroek, zeeman; -raum, m.; (op schepen:) waterruim, ruim voor de watervaten; -rebe, vr.: stek van eene waterloot; -recht. bv. n. en bw.: waterpas (als z. n. o.: reent van afwatering, ook: servituut van waterloozing of uitwatering of afwatering); -reich, bv. n.: rijk aan water (als z. n. o.: dk.: rijk der wateren, [het] water); -reif, m.: riji), bevrozen dauw; -reis, o.: waterloot; -reise, vr.: reis over water; -rinne, vr.: 1) goot, 2) regengeul, 3) greppel; -riss, m.: 1) smalle doorvaart, 2) ravijn; -ritze, vr.: lek ; -röhre, vr.: waterpijp, waterbuis; rose, vr.: waterlelie; -ross, o.: Zie -pferd; -siibler, m.: (vog.) kluit, kromsnavel, strandruiter, -sack, m.: 1) ruimte tusschen de schepborden van een scheprad, 2)(mnw.) vergaarpoel, 3) (aan Duitsche tabakspijpen:) kwijlzak, 4) (hik.) met water gevuld gezwel; -sammlung, vr.: hoeveelheid water;-sand, m.: rivierzand; -saule, vr.: 1) waterzuil, 2) waterhoos; -schacht, m.: (mnw.) afvoerput voor het water; -schaden, m.: 1) door het water aangerichte schade, 2) beschadiging door water; -schadhaft, bv. n.: door het water beschadigd; -schatz, m.; 1) rijkdom aan water, 2) watervoorraad; -schaufel, vr.: 1) hoosvat, 2) schepbord (van een scheprad); -schaut, m.: waterschout; -scheide (-schei-dung), vr.: 1) waterscheiding, 2) punt waar de rivier zich in twee of meer armen verdeelt; -scheu, vr. (gnk. en fig.) watervrees (als bv. n.: bang voor water); -schierling, m.: (pik.) waterscheerling; -schiff, o.: waterschuit; -schlacht, vr.: 1) zee-slag, (ook:) zeegevecht, 2) water-keering, dijk, dam; -schlange, vr.: (drk.J waterslang, (fab. en str.) Hydra, (zeew.) brandspuitslang; -schlauch, m.: lederen waterzak, (pik.) blaaskruid; -schloss, o.: 1) in het water staand (door water omringd) kasteel, 2) gebouw waarin eene watermachine werkt, stoomgemaal; -schlucht, vr.: ravijn; -schlund, m.: kolk; -schnecke, vr.: Archimedische schroef; -schnepfe, vr.: (vog.) snep, snip; -schöpfe, vr.: 1) schepemmer, puts, 2) hoosvat; -schöpfer, m.: 1) waterschepper, waterputter, 2) Zie -scliöpfe; -schoss, m.: waterloot; -schraube, vr.: (wkt.) Archimedische schroef; -schreier, m.: (vog.) kropgans; -schuss, m.: waterloot; -senwalbe, vr.; 1) oeverzwaluw, 2) zeezwaluw; -schwarmer, m.: (van vuurwerk:) zwermer (voetzoeker) die over het water glijdt en dan uiteenspat; -schwein, o.: (drk.) tapir, watervarken; -schwere, vr.: zwaarte van het water; -schwertel, m. (-schwertlilie, vr.): (pik.) gele zwaardlelie; -schwimmer, m. mrv.: kleine stiftjes, kleine spijkertjes; -segel, o.: (zeew.) waterzeil; -seige, vr.: vergiettest; -seite, vr.: waterkant, waterzijde; -sichel, vr.: water-aloë; -speier, m.: dakgoot; -spiegel, m.: waterspiegel, watervlak; -spinne, vr,: (ins.) water-spin; -spritze, vr.: spuit; -stand, m.; ztand van het water, water-stand; -stander, m.: waterton; -stein, m.: gootsteen; -stelze, vr.: (vog.) kwikstaart; -stiefel, m. mrv.: waterlaarzen, waterdichte laarzen (b. v. baggerlaarzen, visscherslaarzen, enz.); -stotf, m.: (schk.) waterstof; -strafe, vr.: bezoeking met overstrooming of aanhoudende regens; -strahl, m.: waterstraal; -streif, m. (-strieme, vr.): (in brood:) ongare streep, niet goed doorbakkene plek; -streifig (-striemig), bv. n.: (van brood:) klef, niet goed gaar; -strom, m.: waterstroom; -strudel, m.: draaikolk, maalstroom; -stube, vr.: bak (ketel, enz.) waaruit eene machine met water gevoed wordt; -stück, o.: Zie no. 1 -partie; -sturz, m.: neerstorting van het water, (fig.) waterval; -sucht, vr.: (gnk.) water-zucht, (fam., het) water (-suchtmittel, o.: middel tegen het water, middel tegen waterzucht); -süchtig, bv.n.: waterzuchtig; -suppe, vr.: 1) water pap, (inz.) water-en-meelpap, 2) (pop.) sloerienat; -taufe, vr.: (kkl.) waterdoop; -teufel, m.: (fab.) waterduivel, (vog.) koet, meerkoet; -thier [tj, o.: in het water levend dier; -thor, o.: vloeddeur, sluis-deur; -thurm [t], m.: Zie -scliloss; -tiefe, vr.: 1) diepte van het water, 2) (van schepen:) diepgang; -tölpel, m.: (vog.) rotgans; -tonne, vr.: 1) waterton, 2) bakenton, boei; -topf, m.: pot voor water; -tracht, vr.: (eene) vracht water, (van schepen:) diepgang; -trager, m.: waterdrager; -transport, m.: vervoer te water; -treibend. bv. n.: (gnk.) pis-afdrij-vend; -trense, vr.: trens, toom zonder bit; -treten, o.: (het) watertrappen, ('t) overeind staande zwemmen; -treter, m.: watertrapper, (vog.) riethoen; -trichter, in.: watertrechter; -trinker, m.: waterdrinker; -trog, m.: waterbak; -trompete, vr.: waterhoos; -tropfen, m.: waterdroppel, (een) droppel water; -uhr, vr,: wateruurwerk, door water in gang gehouden uurwerk; -urtheil ft],o.: Zie no. 2-probe; -vogel, m.: watervogel; -vorrath lt], m.: watervoorraad; -wage, vr.: 1) hydrostatische balans, 2) schietlood, paslood; |
WASSERWaGEKUNST.
WECHSELFIEBER.
947
|
-wagrekunst, vr.: hydrostatica, leer van het evenwicht der vloeistoffen; -wahrsagrer, m.: waarzegger uit water; -wahrsagerei', vr.: waarzeggerij uit water; -wegerich, m.: (pik.) waterweegbree; -wenr, o.: waterkeering; -weib, o.: 1) waterdraagster, (ook:) waterverkoopster, 2) (fab.) waternimf, riviernimf; -weide, vr.: (pik.) waterwilg; -weiderich, m.;(plk.) waterweegbree; -welle, vr.: golf (hoeveelheid golvend water); -welt, vr.: waterwereld, (het) water; -werk, o.: springfontein* 2) waterkeering, 3) (van schepen:) diepgang; -wirbel, m.: 1) maalstroom, draaikolk, 2) waterhoos; -woge, vr.: Zie -welle; -wolf, m.: (vog.) pluvier, (visch:) snoek; -wurm, m.: waterworm; -wurzel, vr.: (van boomen:) blootliggende wortel; -zauberer, m.: waarzegger uit water; -zauberei', vr.; waarzeggerij uit water; -zaum, m.: schakelbit; -zeichen, o.: (in papier:) watermerk; -zoll, m.: 1) tolgeld (op kanalen of rivieren), tol, 2) (een) duim water; -zuber, in.: waterkuip; -zug, m.: strooming van het water, (van schepen:) diepgang. Wfis'serchen, o. (-s; mrv.-): watertje, beekje; was'sericht, bv. n.: 1) waterachtig, 2) waterig; was'serig, bv. n.: waterig (Einem den Mund -machen: spr.: iemand doen watertanden); Wassengkeit, vr.: waterigheid; Was'serling, m, (-es,-s; mrv. -e): bergamotpeer; 1 was'sern, w. o. h.: 1) waterig worden (der Mund wassert ihm: spr.: hij watertandt); 2) (jag.) wateren, pissen; w. b.: 1) besproeien,2) aanlengen met water, 3) (tech.) wateren, 4) in de week zetten, laten weeken, (van houtwerk:) door water laten dichttrekken. Was'sers, in Sam. I -noth [tj, vr.: Zie Wassernotli. IWat, vr.: Zie Wate. Iwat, in Sam. I -artig. bv. n.: wat-achtig; -sack, m.: knapzak, (fig.) reiszak. Wa'te, vr.: 1) wad, waadbare plaats; 2) vogelnet, (ook:) vischnet: 3) Zie Watte. wa'ten, w. o, s.: waden. Wat'selie, vr.: 1) oorveeg, muilpeer, 2) wiig-gelende eend; wat'schelig, bv. n.: waggelend; wat'scheln, w. o. s.: waggelen. Wat'te, vr.: wat; mit -n unterlegen: watteeren. watti'ren [ie], w. b.: watteeren. IWau, m. (-es): wouw; 1 -küpe, vr.: wouwkuip. Iwau. bv. n.: (zeew.) stil, bedaard; der Wind ist -: de wind is gaan liggen. Wan'wau, m. (-s; mrv. -e): (pop.) boeman. I tsw,: poehoe! Web, in Sam. | -gesteck, o.: weefgetouw; -kante, vr.: gewevene kant ; -scheren, w. o. h.: (zeew.) zeegangen op de inhouten spijkeren; -stuhl, m.: weefstoel. We'be, vr.: 1) (een) stuk linnen (van S? ellen); (fig.) weefsel; (ook:) web; 2) (het) weven; 1 -leinen (-lien, -hngen), vr. mrv.: (zeew.) weeflijnen. We'bel, m.: (-s; mrv. -): (mil.) sergeant; (rcht.) deurwaarder. |
.we'ben, w, o. h.: 1) (fam.) in de weer zijn, zich bewegen; Alles an ihm lebt und webt: (fam.) hij is al leven wat er aan is, hij is één leven en al; 2) (zeew.) de weeflijnen aan de hoofdtouwen vastmaken; | -, w. b. reg. en onr. (web'te wob; ge webt', gewo'ben): weven (tech. en fig.). Weber, m. (-s; mrv. -): wever; I -arbeit, vr.: 1) weverswerk, 2) geweven goed; -aufzug, m.; weef-ketting; -baum. m.: wevers-boom; -blatt, o.: wevers-kam; -distel, vr.: kaardendistel: -einschlag, w. (-eintrag, m., -gereiss. o.): inslag; -gesell, m.: weversknecht; -handwerk, o.: wevers-ambacht; -kamm, m.: weverskam; -kleister, m.: Zie -sehliehte; -knecht, m.: weversknecht, (ins.) hooiwagen, glazenmaker; -knoten, m.: wevers-knoop; -kunst, vr.: wevers-vak; -lade, vr.: 1) wevers-raam, 2) kas van het weversgilde; -meister, m.: weversbaas ; -messer, o,: wevers-mes; -nest, io.: gaal, galle, glee (d. i. ijle plek in een weefsel); -schemel, m.: trede van het weefgetouw; -schere, vr.: wevers-schaar; -schiffchen, o.: wevers-klos; -schlichte, vr.: pap (stijfsel) der wevers; -schiitze, vr. wevers-klos; -spule, vr.: weversspoel; -stube, vr.: wevers-werkplaats, weverij; -stuhl, m.: weefstoel; -tritt, m.: Zie -Hcliemel;-zet-tel, m.: (weef-)ketting. - — - • Weberei', vr.: 1) (het) weven, weversambacht; 2) weverij, wevers-werkplaats: 3) weverswerk; 4) geweven goed, (fig.) weefsel. Wech'sel, m. (-s; mrv. -): 1) wisseling, verandering, afwisseling; 2) verwisseling, verruiling, ruil; 3) (in uurwerken:) rad dat een der wijzers doet loepen; 4) (kph.) wisselbrief, wissel; ein offener - : een kredietbrief; 1 -accept, m.: accept (van den betrokkene) op een wissel; -agent, m.: wissel-makelaar; -amt, o.: 1) rechtbank van koophandel, 2) ambt dat door twee of meer personen wordt waargenomen die elkander geregeld afwisselen;-arbitrage, vr.: wissel-arbitrage; -balg, m.: 1) (fam.) ondergeschoven kind, wisselkind,2) (pop.) dreumes, kleinduimpje, (ook:) klein gedrocht; -bank, m.: 1) bankiers-kantoor, wisselkantoor, 2) toonbank om geld te tellen; -bar, bv. n.: 1) te wisselen, 2) veranderlijk; -beziehung, vr. (-bezug, m.): onderlinge (wederzijdsche) betrekking; -brief, m.: Zie no. 4 Wecli-sel; -buch, o.: wisselboek; -bund, m.: wederzijdscn verbond; -bürge, m.: aval-gever, borg voor de betaling van eenen wissel; -bürgschaft, vr.: aval (d. i. borgtocht voor de betaling van een wissel); -chor, m.: afgewisselde koorzang;-c....: Zie -k...; -ttihig, bv. n.: bevoegd (gerechtigd) om wissels uit te geven; -fall, m.: 1) geval uit het wisselrecht, 2) geval dat geene andere keus laat, dilemma, 3) afwisselende val, 4) andere uitkomst dan verwacht werd, (tnl.) verrassende ontknooping; -farbe, vr.: I) kleur met een weerschijn, 2) verschietende kleur; -farbig, bv. n.: 1) met een weerschijn, 2) verschietend; -farbigkeit, vr.: Zie -farbe; -feld, o,: (akk.) akker (land) waarop bij afwisseling verschillende gewassen geteeld worden, zonder een tijdlang braak te blijven liggen; -fieber, o.: (gnk.) tusschenpoozende koorts; |
WECHSELFORDERUNG.
948
WEDER.
|
-forderungj vr.: wisselschuld; -frist, m.: betaaltermijn (van wissels), uso; -furche, (akk.) schei-vore; -geber, m.: afgrever van een (den) wissel; -gebrauch, m.: wisselgebruik, usantie; -geld, o.: 1) bankgeld, 2) wissel-agio; -gelenk, o.: (ontl.) oksel; -gericht, o.: rechtbank van koop-liandel; -gesang, m.: beurtzang; -geschaft, o.: 1) bankierskantoor, wisselkantoor, 2) wisselzaak, bankzaak ( geschafte treiben: in effecten en wissels doen); -gespriich, o.: samenspraak, onderlinge bespreking; -gestalt, vr.: zich telkens anders vertoqnende gedaante, (fig.) gedaante-verwisseling; -glaubiger, m.: Zie -inliaber; -glück, o.: 1) afwisselend geluk, 2) onbestendigheid der fortuin; -gruss, m.: wederzijdsche groet; -handel, m.: 1) wissel- en effectenhandel, 2) Zie no. 1 -geschaft: -handler, m.: 1) makelaar in effecten en wissels, 2) bankier; -handlung, vr, (-haus, o.): Zie no. 1 -geschaft; -herr, m.: bankier;-herrschaft, vr.: 1) bewind dat door twee of meer personen gevoerd wordt die elkander geregeld afwisselen, 2) telkens afwisselend bewind; -inhaber, m.: houder van een (den) wissel; -jahr, o.: trapjaar, moordjaar (elk zevende levensjaar); -kind. o.: wisselkind, ondergeschoven kind; -konto, o.: wisselrekening; -kours, m.: Zie -kurs; -kourtage, vr.: wissel-courtage; -kunde, vr.: kennis van het bankiersvak;-kundig, bv. n.: in het bankiersyak ervaren; -kurs, m.: wisselkoers; -lauf, m.: afwisselende loop, (fig.) onbestendigheid, wisselvalligheid; -liebe, vr.: wederzijdsche liefde; -los, bv. n.: onveranderlijk; -losigkeit vr.: onveranderlijkheid; -makelei', vr.: wisselmakelaardij; -makier, m.: wisselmakelaar ; -nehmer, m.: geëndosseerde; -operation', vr.: beurs-operatie, bankzaak; -ord-nung, vr.: wisselrecht; -pari, o.: wissel-pari : -pferde, o. mrv.: wisselpaarden, versche paarden; -pflicht, vr.: wederzijdsche plicht; -pistolen, vr. mrv.: een paar pistolen ; -platz, m.: wisselplaats; -prozess, m.: (rcht.) wisselproces, proces over een wissel of over wissels; -rad, o.: Zie no. 3 Wechsel; -rechnung, vr.: wissel-rekening; -recht, o.: wisselrecht; -rede, 1) samenspraak, onderlinge bespreking, 2) antwoord, bescheid; -reich, bv. n.: rijk aan wisselingen; -reim, m.: (dk.) afwisselend rijm, slepend en staand rijm om den anderen ; -reiter, m.: (kph.) wisselruiter ; -reiterei', vr.: (kph.) wisselruiterij (-reiterei treiben: zich door wisselruiterij op de been houden); -richter, ra.: 1) rechtoank van koophandel, 2) lid der rechtbank van koophandel; -sache, vr.: Zie -geschaft; -satz, m.: (red.) tweeledige stelling; -schenkung, vr.: 1) wederzijdsche schenking, 2) wederzijdsch geschenk; -schluss, m.: (red.) tweeledige sluitrede, dilemma; -schrift, vr.: 1) schriftelijke beantwoording, 2) tegenschrift, 3) (rcht.) dupliek; -schuld, vr.: wisselschuld; -seitig, bv. n.: 1) wederzijdsch (bw.: wederzijds, van weerszijden), wederkeerig, 2) afwisselend; -seitigkeit, vr.: 1) wederkeerigheid, 2) afwisseling; -sendung, vr.: toezending van wissels, remise; -sensal, m.: wisselmakelaar; -skontro, o.: wisselboek: -spesen, vr. mrv.: kosten; -tag, m.: (gnk.) dag waarop de crisis intreedt; -tafel, vr.: Zie no. 2 -bank; -tanz, m.: dans waarin de dansenden elkander afwisselen; -thaler, m.: wisseldaalder; -thier, ft], o.: tweeslachtig dier; -tisch, m.: Zie -tafel; -usanz, yr.: usantie in het wisselvak; -verhaltniss [nisl o.: onderlinge (wederzijdsche) betrekking; -verkehr, m.-.wissel-verkeer. (het) in omloop brengen van wissels; -vers, o.: Zie -reim ; -vertrag, m.: wederzijdsche^ overeenkomst; -weise, bw.: 1) wederzijds, van weerszijden, wederkeerig, 2) afwisselend, beurtelings, beurt om beurt; -weizen, m.: tarwe die evengoed des winters als des zomers gezaaid kan worden ; -werk, o.: (in uurwerken:) raderwerk dat de wijzers gaande houdt; -werth [tl, m.: wisselkoers; -wind, m.: 1) veranderlijke wind, ongesta-, d:.ge wind, 2) passaatwind; -winkel, m. mrv.: (wsk.) wisselhoeken; -wirkung, vr.: wederkeerige werking, wederkeerige invloed ; -wirthschaft [tj, vr. : (akk.) bebouwing van land dat men op gezette tijden een jaar braak laat liggen; -wort, o.: (tik.) deelwoord; -wucher, m.: agio-winst; -wucherer, m.: agio-schacheraar; -zahlung, vr.: betaling in bankgeld;-zahn, m.: (ontl.) wisseltand; -zange, vr.: draadtrekkerstang; -zeit, vr.: Zie -frist; -zustand, m.: wederkeerigheid. |
Avech seln, w. b.: 1) wisselen (i. a, b.); ein Stück Geld -: een stuk geld wisselen; Briefe mit Einem -: briefwisseling met iemand houden; Worte -: woorden wisselen; 2) verwisselen; die Kleider -: andere kleeren aantrekken; die Pferde -: versche paarden krijgen; 3) afwisselen. wech'sels-weise, bw. Zie het bw. wechselweise. Wechs'ler, ra. (-s; rarv. -^geldwisselaar; bankier; 1 -tisch, m. Zie no. 2 Wechselbank. Weck, m. (-es; mrv. -e): 1) (tech.) wig, keg; 2) (halfstuivers-)broodje, kadetje; 3) ein - Butter: eene weg(d.i.eene kluit) boter; i -glocke, vr.:l) wekker (aan eene klok), 2) brandklok, brandschel, alarmbel; -hahn, m.: vroeg kraaiende haan; -uhr, vr,: wekklok, wekker; -werk, o.: wekker (aan eene klok). Weck'e, vr.: Zie Weck. Iweck'en, w. b.: wekken (wakker maken, oproepen, opbellen, opkloppen, porren, enz.); (fig.) opwekken, aansporen. IWeck'en, ra.: Zie Weck; I -mehl, o.: fijn meel, (fig.) wittebroods-kruim. Weck 'er. m. (-s; mrv. -): 1) wekker (opklopper, porder, enz.); 2) wekker (aan eene klok); 3) klikspaan, molenklepper; 4) vogelaarsfluitje, loKfluitje. We'del, m. (-s; mrv. -): 1) staart, (inz.) punt van den staart; 2) waaier; 3) vlie-genklap; 4) sprenkelkwast; 1 -förmig, bv. n.: waaiervormig; -schwanz, m.: (vog.) kwikstaart. we'll ein, w. b.: met de vliegenklap wegjagen; w. o. h.: mit dem Scnwanze -: kwispelstaarten; mit einem Facher -: waaieren, wind maken met een waaier. we'cler, vgw.: noch; - warm noch kalt: noch warm noch koud, evenmin |
WEHTAGE.
WEFEL.
ni9
|
warm als koud, niet warm en ook niet koud. We'fel, m. (-s; mrv. -): 1) honigr-raat; 2) (wev.) inslag:. we'feln, w. o. h,: een honigr-raat maken, IWeg, m. (-es, -s; mrv. -e): weg'; (fig-.) pad (b. v,: der - der Tugend; het pad der deug-d; krumme -e: kronkelpaden); grerades -es: regelrecht; keines -es: geenszins, volstrekt niet, in geen geval; auf halbem -e: halverwege; auf giitlichem -e: (fig.) in der minne; auf dem -e llech-tens; langs den weg van rechten; auf dem -e sein: onderweg zijn; auf gutem -e sein: goed op weg zijn, goed vorderen; es hat damit gute -e: (fam.) dat heeft geen haast, dat presseert niet, (ook:) dat zal wel schikken; Einem Glück auf den -wiinschen: iemand goede reis wenschen; sich auf den - machen: zich op weg begeven; seinen - machen:^fig.) voortkomen, in de wereld vooruitkomen; Einem im -e stehen: iem. in den weg staan; aus dem -e gehen: uit den weg gaan, plaats maken; Einem aus dem -e gehen: (figj iemand mijden, iemand ontwijken; aus dem -e raumen: uit den weg ruimen; Mittel und -e finden: (fig.) middelen en wegen vinden. Iweg, bw.: weg; gerade-: rondweg, zonder omwegen; schlecht-: kort en bondig. I -, tsw.: weg!; - mit diesen Ge-danken: weg met die gedachten!; - mit der Hand: weg met die hand!, neem die hand weg!; Kopf berg uw hoofd! Iweg, in Sam. I -arbeiten, w. b.: wegwerken (1); -aufseher, m.: weg-opzichter ; -enge, yr.: enge pas; -fahrt, vr.: afreis, vertrek; -gang, m.: heengang, vertrek; -geld, o.: weggeld; -guss, in.: weggieting; -hiilfte, vr.: helft van den weg; -inspektor, in.: weg-opzichter; -liiufer, m.: weglooper, (mil. en fig.) deserteur; -nahme, vr.: wegneming, (rcht.) inbeslagneming, unar,) kapering, buitmaking; -reise, vr.: afreis, vertrek; -sam, bv. n.: begaanbaar; -schafFung, vr.: 1) wegmaking, 2) wegzending; -schnitt, m.: wegsnijding; -staub, m.: stof van den weg; -walze, vr.: (tnb.) aard-rol (om de voetpaden vaster te maken); -warte, vr.: (pik.) suikerij, cichorei; -weiser, m.: wegwijzer, (fig.) gids (-weiser-lohn, m.: gids-loon); -wurf, m.: 1) wegwerping, 2) uitschot; -zehrung, vr.: 1) reisgeld, reispenning, 2) (het) opgebruiken van den leeftocht; -zeiger, m.: Zie -weiser; -zug; m.: 1) wegtrekking, 2) heengang. |
We'ge. in Sam. I -amt, o.: kantoor van het beheer over de openbare wegen, bureau van den Waterstaat; -bau, m.: aanleg (en onderhoud) van de openbare wegen; -bauamt, o,: Zie-amt;-bereiter, m.: weg-opzichter; -besserung, vr.: onderhoud van de openbare wegen: -blatt, o. (-breit, o.): (pik.) weegbree; -distel, vr.: (pik.) Maria-distel; -dom, m.: (pik.) wegedoorn. Christusdoorn, steekdoorn; -geld, o.: 1) weggeld, 2) tolgeld, tol;-gras, o.: (pik.) varkensgras; -haspel, o.: tolboom voor de voetgangers (een op eene spil ronddraaiend kruis); -haus, o.: tolhuis, tolgaarders-woning; -lagerer, m.: struik-roover; -lagern, w. o. h.: den openbaren weg onveilig maken; -lagerung, vr.: struikrooverij; -lauf, m.: (pik.) varkensgras; -lunge, vr.: (pik.) cichorei, suikerij; -messer, m.: wegmeter, schredenteller (een werktuig), (zeew.) log; -narr, m.r salamander; -recht, bv. n.: met den weg bekend, met de wegen bekend, (jag,) dooien door ervaren; -saule, vr.: mijlsteen, mijlpaal; -scheide, vr.: scheiweg (1. puni waar de weg zich in twee armen splitst; 2. driesprong; 3. kruisweg, viersprong); -scheu, bv. n.: (van paarden:) bang om een dwarsweg over te steken; -schlinge. met zijne takken gedeeltelijk den weg versperrende boom; -schnecke, vr.: (ins.) naakte slak, tuinslak; -senf, m.: (pik.) wilde mosterd, herik, krodde; -stein, m.: steen aan den kant van den weg; -sterz, m.: (vog.) kwikstaart; -steuer, vr.: weggeld; -tritt, m.: Zie -gras; -warte, vr.: (pik.) suikerij. cichorei; -wolle, vr.: (pik.) sterrendistel; -zeichen, o.: wegwijzend teeken; -zoll, o.: tolgeld, tol; -zöllner, m.: tolgaarder. we'gen, vz. 121: wegens, uithoofde van, om, voor; Schulden - sitzen: voor schuld gegijzeld zijn; von Rechts -: rechtens. Weger, m. (-s: mrv. -): (zeew.) weger (ter binnen-bekleeding dienendt plank), We'gerieh, m. (-s): (pik.) weegbree. We'geringen, vr. mrv,: (zeew.) wegeringen (planken ter binnen-bekleeding van het schip). we'gern, w. b.: 1) van binnen bekleeaen (een schip); 2) (pop.) weigeren. Iweli, tsw.: o wee!, och he!, o jee!, ach!; - dir: wee u! Iweli, bv. n. en bw.: zeer; Einem -thun: iemand zeer doen (ook fig.); sich - thun: zich bezeeren, (fig.) zich overspannen; der Kopf tnut mir -: mijn hoofd doet mij zeer; die Ohren thun Einem davon -: iemands ooren tuiten er van; es thut ihm kein Zahn mehr-: (pop.) hij zal geen kiespijn meer krijgen, hij ligt onder het groene zoodje, hij is dood en begraven; seinem Munde - thun: (pop.) het uit zijnen mond sparen; es ist ihm - darnach: hij snakt er naar; es kann Einem - werden: men wordt er haast misselijk van. IWeli, o. (-es): 1) wee; Wohl und wel en wee, lief en leed; - ausrufen über: weeklagen over; 2) (de) weeën (mrv.), barens-nood. IWeh. in Sam. I -ausruf, m.: weeklacht, jammerklacht; -frau, vr.: (vlk.) vroedvrouw; -gefühl, o.: smartgevoel; -geschrei, o.: gejammer; -klage, vr.: weeklacht, jammerklacht; -klagen, w. o. h.: weeklagen, jammeren; -klager, m.: aanheffer van jammerklachten; -leidig, bv, n.: pijnlijk, smartelijk; -muth [tj, vr,: weemoed (-muthsvoll [tl, bv. n.: van weemoed vervuld); -müthig [t], bv. n.: weemoedig; -müthigkeit [t], vr.: weemoedigheid; -mutter, vr.: (vlk.) vroedvrouw; -tage, nü |
Al de in het Duitsch met „wegquot; samengestelde werkwoorden zijn op gelijke wijze in het Hollandsch met „wegquot; samengesteld.
WEIBERSCHULE.
WEIIE.
950
WEIBERSCHUSTER.
951
|
voor vrouwen; -schuster, m.: schoenmaker voor vrouwen; -sinn, m.: vrouwenaard; -skiave, m.: slaaf der vrouwen; -staat, m.: 1) Zie -putz, 2) vrouwenrijk (land zonder mannen); -stamm, m.: vrouwelijke linie; -stand, m.: vrouwelijke staat, maatschappelijke staat der vrouw; -stimme^ vr.: vrouwenstem; -sucht, vr.: verzotheid op de vrouwen; -süchtig:, bv. n.: verzot (grek) op de vrouwen; -tand, m.: snuisterijtjes (mrv.) van (voor) vrouwen, kwikjes en strikjes (mrv.); -tracht, vr.: vrouwendracht; -truer, m.: geveinsdheid eener vrouw; -volk, o.: (pop.) vrouwvolk, (de) vrouwen (mrv.); -werk, o.: vrouwenwerk; -witz, m.: geestigheid (scherpzinnigheid, vernuft, gevatheid) der vrouwen (of: eener vrouw); -wohnung, vr.: Zie -liaus; -zeit, vr.: tijd der regels; -zimmer, o.: 1) vrouwenzaal, 2) harem; -zwinger, m.: gevangenis voor vrouwen, (fig.) harem. weib'ern, w. o. h,: behoefte hebben aan eene vrouw. Weito'es, in Sam. 1 -schönheit, vr.: vrouwelijke schoonheid, (dk.) vrouwelijk schoon; -sohn, m.: (dk.) uit eene vrouw geborene, menschenkind. weib'isch, bv. n.: (iron.) verwijfd; bw.: als eene vrouw. iveib'lich, bv. n.: vrouwelijk; das -e Geschlecht: net vrouwelijk geslacht, (fig.) het schoone geslacht, de teedere kunne, (tik.) het vrouwelijk geslacht; der -e Reim: (dk.) het slepend rijm; die-e Linie: de vrouwelijke linie; I -keit, vr.: 1) vrouwelijke aard, vrouwelijk karakter, 2) vrouwelijke schaamte. 'Weib'ling:, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) verwijfde vent, 2) man die onder ae plak van zijne vrouw staat, 3) slaaf van de vrouwen, vrouwengek. Weibs, in Sam. I -bild, o.: vrouwenbeeld, vrouwen-portret, (fig. fam.) vrouw; -gesicht, o.: vrouwengezicht, (fig.) verwijfde vent; -gestalt, vr.: vrouwengestalte, (fig. fam.) vrouw; -leute, m. mrv.: (pop.) vrouwlui, vrouwen; -mensch, o.: (pop.) vrouwmensch; -mord, m.: op eene vrouw (ook: op zijne eigene vrouw) gepleegde moord; -mörder, m.: moordenaar van eene vrouw, (ook:) moordenaar van zijne eigene vrouw; -person, vr.: (pop.) vrouwspersoon; -stück, o.: (pop.) (groot, stevig, lomp log, zwaar, enz.) stuk van eene vrouw; -süchtig, bv. n.: verzot (gek) op de vrouwen; -theil [tj, m.: (rcht.) vrouwsgedeelte. weib'sen, o. (-s; mrv. -): (pop.) vrouw. |
weicli, bv. n.: zacht; (fig.) week; (ook:) teeder; (van vleesch:) malsch; (van peren, enz.) goed rijp; (van gekookte eieren:) half zacht; - machen: laten weeken, (fig.) week maken, verteederen; es war ihm ganz - ums Herz: zijn hart werd week; sich allzu - sein: zich te veel vertroetelen; sich - anfühlend: zacht op het gevoel; -beule, vr.: (vea.) steengal; -bild, o.: stadsgebied, (fig.) omtrek; -bottich, m.: purgeerdoorn, duindoorn, kattendoorn ; -fass, o.: weekvat, weekkuip; -federig, bv. n.: zacht van veeren, donzig; -fisch, ra.: 1) stokyisch, 2) visch metweeke schubben ; -geschaffen, bv.n,; weekhartig; -gesotten, bv. n.: (van gekookte; eieren:) halfzacht; -haarig, bv. n.: zacht van haar, met zacht haar; -hautig, bv. n.: zacht (teer) van vel; -heit, vr.: zachtheid, (fig.) weekheid; -herzig, bv. n.: weekhartig; -herzigkeit, vr.: weekhartigheid; -hufig, bv. n.: met weeke hoeven; -kom, o.: haver; -kübel, m.: tobbe om in te weeken; -kufe, vr.: weekkuip; -küpe, (ververs-) blauwkuip; -leibig, bv. n.: (gnk.) loslijvig; -leibigkeit, vr.: (gnk.) loslijvigheid ; -maulig, bv. n.: (rs.) zacht in den bek; -müthig [tl, bv. n.: weekhartig: -müthig-keit [t), vr.: weekhartigheid; -pflaster, o.: (hik.) verzachtende pleister, weekmakende pleister; -schalig, bv. n.: 1) met eene weeke schaal, 2) met weeke schubben, 3) met eene zachte schil; -zuber, m.: Zie -bottich. Weich'e, vr.: 1) zachtheid; (fig.) weekheid, (van vleesch:) malschheid; 2) weeking, week (in der - lieden: in de week liggen, te weeken liggen); 3) (ontl.) lies, (van dieren:) flank, weeke zijde van den buik; 4) (hik. pop.) pluksel; 5) (op spoorwegen:) wisselspoor, uitwijkspoor. iWeich'en, in Sam. I -band, m. :(ontl.) lies-spier; -bruch, m.: (hik.) liesbreuk; -drüse, vr.: liesklier; -steller, m. (-warter, m.): (op spoorwegen:) wisselwachter. Iweich'en, w. o. s. reg.: 1) zacht worden; 2) week worden; 3) weeken; 1 w. b. reg.: 1) zacht maken; 2) week maken; 3) weeken, laten weeken. /weich'en, w. o. s. onr. (wich; gewich'en): wijken; (fig.) zwichten, onderdoen; (van bruggen, verwulfsels, enz.:) verzakken, doorbuigen; aus dem quot;VVege -: uit den weg gaan; nicht von der Stelle -: geen haarbreedte wijken; Einem -: 1) voor iemand wijken, 2) voor iemand onderdoen, voor iemand zwichten; von Einem -: van iemand wijken, zich aan iemand onttrekken, iemand aan zijn lot overlaten. weich'lich, bv. n.: slap, week; (fig.) weekelijk, verwijfd; I -keit, yr.: slapheid, weekheid, (fig.) weekelijkheid, verwijfdheid. Weicli'ling:, m. (-es? -s; mrv. -e): 1) verwijfde man, verwijfde jongeling; 2) najager van zingenot. Weicli'sel. vr.: (adk.: de rivier de) Weichsel; I -kirsche, vr.: kriek, zwarte kers (•kirschenbaum, m.: kriekeboom); -zopf, in.: (hik.) Poolsche vlecht, plica polonica. Weid, in Sam. I -acker, m.: weideveld, weiland, weide; -darm, m.: (van herten, enz.:) dikke darm, groote darm; -genoss, m.: mede-jager, jachtgezel; -gerecht, bv. n.: in het jagen bedreven, op de jacht bekwaam, (van jachthonden:) goed afgericht, goed gedresseerd; -geschrei, o.: jachtgesehreeuw; -haufen, m.: jachtstoet; -knecht, m.: opjager van het wild; -leute, m. mrv.: jagers; -mann, m.: 1) jager, 2) heksenwerk (Einem einen -mann setzen: iemands geweer betooveren);-manns, in Sam. (-ausdruck, ra.: jagers-uitdrukking, jachtterm; -sprache, vr.: jagers-taal); -mannisch, bv. n.: jagerachtig (-mannische Redensart: jachtterm, jagers-uitdrukking); -mannschaft. vr.: 1) (de) jacht, (het) jagen, 2) (het) jachtwezen, 3) jachtstoet; -messer. |
WEIDRECHT.
WEIKER.
952
|
o.: 1) hartsvanger, jachtmes, 2) (van herten, enz.:) tong-; -recht, o.: jachtrecht; -sack, m.: (jag.) weidtasch; -sprosse, m.: tak (van het gewei van een hert); -spruch, m.; jachtterm, jagers-uitdrukking, (fig. fam.) geliefkoosde uitdrukking; -tasche, vr.: (jag.) weidtasch; -werk, o.: 1) jacht, (het) jagen, 2) wild, jachtwild (das hohe -werk: net groote wild; das niedere [das kleine) -werk: het kleine wild); -werken, w. o. h.: jagen; -wort, o.: jachtterm, jagers-woord; -wunde, vr.: Zie Weide-wunde. weid'bar, bv. n.: geschikt om er vee op te laten grazen, IWeid'e, vr. (pik.) wilgeboom, wilg; (ook:) rijshout, rijs. IWeid'e, vr.: 1) weide, weidegrond, weiland : das Vieh auf die - thun (das Vieh auf die - treiben): het vee in de wei doen ; ein Pferd in die - thun: een paard in het land brengen; 2) (het) grazen, (het) weiden; 3) gras in de weide, (ook:) boschvoeder; 4) gedarmte, (de) ingewanden (mrv.); ein Stück Vieh dem die - gebro-chen ist: een stuk vee dat bloed pist; 5) jachtvermaak, (de) jacht, (het) jagen. IWeid'e, in Sam. ! -acker, m.: weideveld, weiland, weide; -brechen, o.: (-bruch, m.): (vea.) darmbreuk, (ook: het) bloedissen; -darm, m,: groote darm, rechte arm; -freiheit, vr.: vrij driftrecnt, (het) recht om vee kosteloos te laten grazen; -gang, m.: 1) weg (pad) naar de weide, 2) Zie -freiheit; -geld, o.: 1) geld voor het recht om vee te laten grazen, 2) vee-hoeders-loon, (ook:) schaapherders-loon; -genoss^ m.: medegerechtigde om vee te laten grazen; -gras, o.: gras in de weide; -land, o.: weiland, weide; -lolm, m.: Zie no. 2 -ft-eld; -loch, o.: (jag.) gat, fondement (van groot wild); -messer, o.: (jag.) tong (van een hert); -monat, m.: Grasmaand; -nahrung, vr.: voedsel in de weide; -ochs, m.: vetweier (d. i. in de wei loopende os); -platz, m.: weidegrond; '-recht, o.: driftrecht, (het) recht om vee te laten grazen; -stein, m.: grenssteen van eene weide; -strick, m.: spantouw (voor grazend vee); -vieh, o.: in de weide loopend vee; -wald, o.: bosch waarin vee mag grazen; -wund, bv. n.: in het gedarmte gekwetst, (ook:) bloedpissend; -wunde, vr.: kwetsuur (wond) in het gedarmte, (ook: het) bloed-pissen. Iweicl'en, bv. n.: wilgen, van wilgenhout. Iweid'en, w. o. h.: grazen; (dk.) veehoeden, vee laten grazen; I w. b.: 1) (vee:) hoeden, laten grazen; das Auge - an: (fig.) zijn oog met welgevallen laten gaan over, zijne oogen verlustigen aan; sich - an: (fig.) met genot aanschouwen, zich verlustigen in het aanschouwen van; sich (qder Einen) mit leerer Hoffnung -: (fig.) zich (of iemand) met eene ijdele hoop vleien, (pop.) zich (of iemand) verblijden met eene doode koolmees; 2) ontweien, van het ingewand ontdoen. |
IWeid 'en, in Sam. I -art, vr.: wilgensoort; -artig, bv. n,: wilgenhoutachtig; -asche, vr.: 1) asch van wilgenhout. 2) Zie Waidaselie; -bach, m.: beek met wilge-boomen langs haren oever; -band, o.: band (strik) van wilgenteenen; -bast, m.: wilgenschors; -baum, m.: wilgeboom, wilg; -biiumchen ; o.: knotwilg; -baumen, bv. n.: wilgenhouten, wilgen; -blatt, o.: wilgeblad; -bohrer, m.: (ins.) wilgentor; -bruch, m.: griendland: -busch, m.: griend; -drossel, m.: (vog.) roerdomp; -erde, vr.: vermolmd wilgenhout; -gebüsch, o.: Zie -buscli; -gerte, vr.: teen(tje), wilgetak(je); -gestaude, o. (-gestrauch,o.): 1)plokje wil-geboomen, 2) griend; -holz, o.: wilgenhout; -hopfen, m.: wilde hop; -kafer, m.: (pop.) molenaar (d. i. de fmeikever); -katzchen, o.: katje (aan wilgeboomen); -kohle, vr.: houtskool van wilgenhout; -korb, m.: teenen mand; -laub, o.: wilgenloof; -nut-zung, vr.: Zie -selmitz; -palme, vr.: Zie .katzcheu; -pfianzung, vr.: (-plan, m.: -platz, m.): wTilgenplanting, wilgenbosch; -rut'ie [tl, vr,: Zie -gerte ; -schnitz, m., hak (het hakken) van wilgenhout;-stamm, m.: wilge-stam; -staude, vr.: knotwilg; -strauch, m.: plokje wilgeboomen; -vogel, m.: (vog.) goudlijster; -zeisig, in.: (vog.) winterkoninkje, (ook:) rietvink; -zweig, in.: Zie -gerte. Weid'ericli, m. (-es, -s): (pik.) wederik, wilde wilg. Weid'iclit, o.: 1) wilgenbosch; 2) plokje wilgeboomen; 3) griend. weid'Iieli, bv. n. en bw.: kloek, wakker, degelijk; - trinken : (fam.) dapper (stevig, duchtig) drinken. Weid'ling, m. (-es; -s; mrv. -e): 1) roodkoontje (eene appelsoort); 2) eetbare paddenstoel. , • Weid'ner, m. (-s; mrv.-): jachtmes, hartsvanger. Weif'e. vr.: 1) garenhaspel; 2) zaag-raam; weif'en, w. b.: 1) op den haspel winden, 2) van den haspel afwinden, (fig. pop.) afranselen; -weifeln, w. b.: snel in de rondte draaien. weig'ern, w. b.: weigeren (sich -, w. w 13]: 1. weigerachtig zijn lom tel, 2. zich onttrekken [aan], zich onthouden |van]); Weig'erung, vr.: weigering (-sfall, in.: geval van weigering). Weill, in Sam. I -altar, m.: 1) wijdingsaltaar, 2) gewijd altaar; -oild, o.: offerande ingevolge eene gelofte; -bischof, m.: wijbisschop; -brod, o.: (bij Katholieken:) hostie, (bij Protestanten:) Nachtmaalsbrood; -brunnen, m.: wijwatervat, wijwaterbak; -tasten, vr. mrv.: (kkl.) Quatertemperdagen; -gabe, vr.: offerande; -gelubde, o.: 1) gelofte, 2) Zie -bild : -kessel, m.: Zie -brunnen; -kelch, m.; (kkl.) miskelk; -messe, vr.: inwijdingsmis; -nacht, enz.: Zie rog.3 volgende kolom;-öl, o.: gewijde olie; -quast,m.: Zie -quot;\vedel: -rauch.enz.: Zie reg.25volgende kolom;-salz, o.: gewijd zout; -schatten? m,: schim van een(e) afgestorvene; -schrift, vr.: opdracht; -sprengel, m.: Zie -wedel; -teller, m. miskelk-dekseltje; -wasser, o.: wijwater; -wedel, m.: wijwaterkwast. I Weill'e, m. (-n; mrv. -n) envr.: (vog.) wouw, kiekendief. IWeih'e, vr.: wijding; (van kerken :) inwijding. , . weib'en. w. b.: 1) wijden; 2) inwijden; geweihtes Wasser: wijwater. Weili'er, m. (-s; mrv. -): 1) wijder; (ook:) inwijder; 2) vijver, (inz.) visch- |
WEINHASS.
953
|
vijver; in fremden -n ist grut fischen: (spr.) van andermans leer is het goed riemen-snijden. Weili'naelit, vr.: (kkl.) Kerstmis. Weili'naeliten, vr. mrv.: Kerstmis, (fig.) kerstgeschenk; grüne weisse Ostern: (spr.) een zachte winter geeft een koud voorjaar; zu - in der Ernte: (spr.) met Sint-Juttemis als de kalveren op net ijs dansen. weili'naclitlicli, bv. n.: kerst-, Weili'nachtH, in Sam. i -abend, m.: kerst-avond; -baum, m.: kerstboom; -feier, vr.: viering van het Kerstfeest; -feiertage, m. mrv.: 1) kerstdagen, 2) Zie -ferien; -ferien, vr. mrv.: kerstvacantie (enk.); -fest, o.: Kerstfeest; -gabe, vr. (-gesenenk, o.): kerstgeschenk; -kuchen, m.: 1) kerstkoek, 2) plumpudding; -lied, o.: kerstlied; -markt, vr. (-messo, vr.): Kerstmis-jaarmarkt; -mette, vr.: (kkl.) vroegdienst op Kerstochtend of in den Kerstnacht; -tag, m.: kerstdag; -woche, vr.: kerstweek; -zeit, vr.: kersttijd. Weili'rauch, m. (-s): (pik. en fig.) wierook; mit - rauchern (mit - berauchern): met wierook berooken; Einem - streuen : (fig.) iemand bewierooken; I -baum, m.: wierookboom; -büchse, vr.: wierook-dposje; -dampt', m.: wierookwolken (mrv.); -fass, o.: wierookvat; -fichte, vr.: Zie -baum; -kiistchen, o.: Zie -büelise; -kiefer, vr.: Zie -baum; -körner, o. mrv.: wierook in korrels, Arabische wierook; -rinde, vr.: bast (schors) van den wierookboom; -staude, vr. (-strauch, m.): jeneverboom; -vogel, m.: (vog.) goudlijster; -wurz, vr.: rozemarijn. jweil, vgw.: naardien, aangezien, dewijl, omdat. I -, bw.: terwijl. I Weil, in Sam. i -arbeit, vr.: werk in den leegen tijd, (inz.) vacantie-werk, (ook:) bijwerk; -zeit, vr.: tijd van verblijf, tijd van oponthoud. weil'and, bv. n.: 1) wijlen; 2) gewezen, vroeger, ex-. Weil'elien, o. (-s; mrv. -): poosje. Weil'e, vr.: 1) poos; 2) leege tijd; zu rechter -: juist van pas: nachtlicher -: nacht en ontijden; gut Ding will - haben: (spr.) alles moet zijn tijd hebben; Eile mit -: (spr.) haast u langzaam; lange -: verveling; lange - haben: zich vervelen; Einem lange - machen: iemand vervelen; Einem die lange - vertreiben: iemand den tijd helpen verdrijven; wir sind nicht für die lange - hier: (fig.) wij zijn niet hier om vliegen te vangen. weil en, w. o. h.: 1) vertoeven, zich ophouden: 2) toeven, talmen, dralen; I w. b.: vertragen, ophouden. Weii 'er, m. en o. (-s; mrv.-): gehucht. W eim'e, vr.: kippenroest, roest in een kippenhok. |
Wein, m. (-es, -s; mrv. -e): wijn; (fig.) wijnstok; (ook:) wijndruif; heuriger -: wijn van dit jaar; - pfianzen: den wijnstok planten; - lesen: de wijndruiven plukken; Einem klaren (Einem reinen) -einschenken: (spr.) aan iemand klaren wijn schenken, aan iemand onbewimpeld zeggen wat men denkt; zu -e genen: naar de kroeg gaan; I -accise, vr.: wijnaccijns, belasting op wijn; -apfel, m.: wijn-appel; -arm, bv. n.: slechts zeer weinig (of: in het geheel geen) wijn voortbrengende; -arnte, vr.: Zie -ernte ;-art, vr.: wijnsoort; -artig, bv. n.: wijnachtig; -bank, vr.: (pop.) kroeg; -bau, m.: wijnbouw (-bau treiben: wijn bouwen; -bau treibendes Land: wijnland, land waar veel wijn geteeld wordt); -bauer, m.: wijngaardenier ; -becher, m.: wijnbeker : -beere, vr.: druif (-beerhülse, vr.: druiveschilletje; -beerkern, m.: druivepit; -beersaft, m.: druivesap, druivensap, fig. druivennat); -beerl, o.: rozijn; -berg, in.: wijnberg, wijngaard [im-berge des Herrn arbeiten: bijb.: arbeiden (werkzaam zijn) in den wijngaard des Heeren; I -berggrille, vr.: veldkrekel; -bergschütz, m.: bewaker van den wijngaard); -bewachsen, bv. n.; met wijngaard beplant; -birne, vr.: wijnpeer; -blatt, o.: wijngaardblad, blad van den wijnstok;-blüthe lt], vr.: druivenbloesem, bloesem van den wijnstok; -branntwein, m.: cognac; -brod, o.: brood in wijn; -brühe. vr.: wijnsaus; -butte, vr.: wijn-lezers-draagkorf; -dom, m.: wilde roos, hondsroos; -drossel, vr.: (vog.) grauwe lijster, (fig. fain.) zuster van de natte gemeente; -dunst, m.: wijndamp,wijnlucht, (fig.) dranklucht; -ernte, vr.: wijn-oogst; -erzeugend, bv. n.: wijn-voortbrengend; -essig, m.: wijn-azijn; -fachser, m.: stek van den wijnstok, (ook:) wingerdstek ; -fahne, vr.: uithangbord van een wijnhuis; -farbe, vr.: wijnkleur; -farben (-farbig), bv. n.: wijnkleur-; -farn, m.: (plk.^rein-varen, wormkruid; -fass, in.: wijnvat, (iron.) wijnvat, wijnzwelger; -feld, 0.: met den wijnstok beplant veld, wijnveld; -flasche, vr.: wijnflesch; -necken, m.: wijnvlak, wijnvlek; -frohne [-frone], vr.: (hist.) verplichte heerendienst bij den wijn-oogst; -fuhre, vr.: wagenvracht wijndruiven ; -gabel, vr. (-gabelein, o.): wingerd-rank; rank van den wijnstok; -gah-rung, vr.: wijngisting; -garten, in.: wijngaard; -gartner? m.: wijngaardenier; -giischt, m.: schuim van de wijngisting; -gast, m.: wijnhuisklant; -geoirge, o.: wijnberg; -gefass, o.: wijnvat; -gegend, vr.: wijnstreek, wijnland, landstreek die veel wijn voortbrengt;-geist, m,: wijngeest, alkohol; -gelag, o.: wijngelag, (fig.) dron-kenmans-partij; -gelander, o.: latwerk achter een druivenwingerd; -gelb, bv. n.: wijn ge el, naar wijnkleur zweemend geel; -geld, o.: wijngeld; -geruch, m.: wijngeur, geur (Fr.: bouquet) van wijn; -geschaft, o.: wijnhandel, wijnkooperij; -geschirr, o.: wijnkan, wijnpot, wijnkom, enz.; -geschmack, m.: wijnsmaak; -gesetz, o.: wet op het poten van den wijnstok; -glas. o.: wijnglas; -gluth [tl, m.: wijn-gloea;-gott, m.: (fab.) god van den wijn (Bacchus); -grau, bv. n.: naar wijnkleur zweemend grijs; -grün, bv. n.: 1) win-gerdgroen, 2) (vaten:) met wijn doortrokken, (ook:) gezwaveld (als z. n. o.: pik.: tnaagdcnpalm); -gülte, vr.: in wijn op te brengen pacht of belasting; -hacke, vr.: wijngaardeniers-hak; -haft, bv. n.: wijnachtig; -handel, m.: wijnhandel; -handler, m.: wijnkooper; -hand-lung, vr.: 1) wijnkooperij, wijnkoo-perspakhuis oi kelder, 2) wijnslijterij, winkel waar wijn verkocht wordt, wijn-nering; -hanfling, m.: (vog.) sijsje; -liass, m.: |
WEINHASSER.
WEINELN.
954
|
alkeer van wijn; -hasser, m.: vijand van wijn; -haue, vr.: Zie -liacke; -haus, o.; wijnhuis; -neber, m.: wijnhevel; -hefen, vr. mrv.: wijnmeer (enk.); -herr, m.: ambtenaar belast met het toezicht op den in entrepot opgeslagen wijn, (als scheldwoord:) kelderrot; -hügel, m.: wijnberg; -hülse, vr,: druiveschilletje; -hüter, m.: bewaker van den wijnberg; -jahr, o.: wijnjaar; -kaltschale, vr.: koude wijnsoep, wijn met brood er in; -kanne, vr.: wijnkan; -karren, m.: vrachtwagen voor wijn 01 voor wijndruiven; -karrner, m.: voerman van een -karren; -kauf, m.: 1) (een) koop wijn, 2) koop die bezegeld wordt met het drinken van eene fiesch wijn; -keiler, m.: wijnkelder; -keiter, vr.: drui-venpers, wijnpers; -kenner, m.: wijnkenner; -kenntniss [nis], vr.: kennis van wijn; -kern, m.: druivenpit; -kiefer, m.: wijnroeier; -kipper, ra.: wijnhuishouder; -kneipe, vr.: wijnhuis; -knoape, vr.: wijn-gaardknop, knop van den wijnstok; -koch, m.: (iron.; rijpmaker van de druiven (de maand Augustus); -koster, m.: wijnproever; -krankheit, vr.: 1) druivenziekte, ziekte van den wijnstok, 2) dronkenmans-koliek ; -kranz. m.: 1) krans van wijnranken met trossen druiven, 2) groene tak (bij wijze van uithangbord) boven de deur van een wijnhuis; -kraut, o.: (pik.) pimpernel; -krug, m.: wijnkruik, wijnkaraf; -kübel, m.: lekbakje onder een wijnvat; -kufe, vr.: wijnkuip; -küfer (-küper), m.: wijnvaten-maker, kuiper; -laden, m,: 1) wijnslijterij, 2) wijnhuis; -liigel, m.: wijnvat, okshoofd; -lager, o.: 1) wijnstelling, onderstel voor een wijnvat, 2) wijn-voorraad, wijn op fust, 3) wijnkelder, v.. wijn-entrepót; -land, o.: wijnland; -lander, m.: bewoner van een wijnland; -latte, vr.: spalier-lat (voor een wingerd); -laub, o.: wijngaardloof (-laubkranz, m.: krans van wijngaardloof; -laubstab, m.: «et i wijngaardloof omslingerde staf, Bacchus-statJ; -laube, vr.: priëel van wingerd-ranken; -lauch, m.: wilde knof-^ok; -laune, vr.: 1) dronkenmans-pret, 2) wijndrinker's goede luim; -leiter, vr.: slede of ladder om wijnvaten in den kelder neer te laten; -lerche, vr.: (vog.) kuif-leeuwerik; -lese, vr.: wijn-oogst, druiven-pluk; -leser, ra.: druivenplukker; -leserin, vr.: druivenplukster; -lied, o.: drinklied; -I9S, bv. n.: 1) zonder wijn, 2) zonder wijnbouw; -makler, m.: wijnmakelaar; -mangel, ra.: gebrek aan wijn, wijnschaarschte; -markt, m.: wijnmarkt; -mass, o.: wijnmaat; -meier (-meister), m.: 1) opzichter over de wijngaarden, 2) keldermeester; -messer, m.: wijnroeier (als z. n. 0.: wijngaardeniers-snoeimes); -meth It], ra.: wijnraede, wijnraee;-mischer. m.: wrinvermenger; -raonat, m.: wijnmaand (October); -most, ra.: wijnmost, jonge wijn; -motte, vr.: druifluis; -mücke, vr.: op den wijnstok azende mug; -mus, m.: druiven-confituur; -muster, o.: proef van wijn; -rauth [t|, m.: dronkenmans-moed, (ng.) roekeloosheid uit dronkenschap; -mutter, vr.: wijnmeer; -niederlage, vr.: Zie no. 4) -lager ; -öl, 0.: zwavel-ether; -palme, vr. : palmboom uit welks stengels de palmwijn getrokken wordt; -pfahl, m.: stut yan den wijnstok: -pftaume, vr.: eierpruim; -preis, ra.: prijs van den wijn (-preiszettel, ra.: tarief der wijnprijzen) ; -presse, vr.: Zie -keiter; -pressor, ra.: uitperser van druiven; -probe, vr.: |
1) wijnproeving, probeering van wijn, 2) Zie -muster; -prober (-prüfer), ra.: wijnproever; -ranke, vr.: wijngaard-rank, wingerd-rank; -raupe, vr.: op den wijnstok azende rups; -rausch, ra.: wijnroes, beschonkenheid van wijn; -raute, vr.: (pik.) wijnruit; -rebe, vr.: 1) wijnstok, 2) druivenwingerd, 3) wijngaard-rank, wingerd-rank, 4) wijngaardloof, 5) wingerd-stek, stek van den wijnstok, 6) (fig.) druiventros, (ook:) druif; -rechnung, vr.: wijnrekening; -reich, bv. n.: rijk aan wijnbouw, veel wijn voortbrengende; -reis, o.: wijngaardrank ; -romer, m.: wijnromer, wijnroemer, wijnglas; -rose, vr.: Zie -clorn; -roth [t], bv. n. en z. n. 0.: wijnrood; -ruthe [t], vr.: wijnroeiers-peilstok; -sauer, bv. n.: wijnsteenzuur; -sauerlich, bv. n.: wijnsteen-zuurachtig; -sauerling, ra-: wijn-appel; -saufer, m.: wijnzuiper; -saure, vr,: wijnsteenzuur; -schadling, m.: (pik.) berberis; -schale, vr.: wijnbokaal, wijnkom;-schank, ra.: 1) wijnslijterij, wijnverkoop in het klein, 2) vergunning om wijn in net klein te verkoopen (-schankrecht, o.: Zie no. 2 -seliank); -schatzer, ra.: wijnschatter; -schenk, ra.: wijnhuishouder; -schenke, vr.: wijnhuis; -schlauch, ra.: lederen wijnzak, (fig. fain.) wijnvat, wijnzwelger; -schlehe, vr.: (pik.) berberissestruik; -schröter, ra.: wijndrager; -schuld, vr.: wijnschuld; -segen, m.: gezegende (overvloedige) wijn-oogst; -setzling, ra.: Zie -faehser; -stab, ra.: 1) Zie -laubstab, 2) Zie -pfalil; -stadt, vr.: wijn voortbrengende stad; -stecher, ra.: 1) wijnsteker, 2) wijnroeier, 3) (ins.) op den wijnstok levende rups; -stein, m.: wijnsteen, (aan de tanden:) kalk (-steinrahm, m.: room van wijnsteen, Lat.: cremor tartari); -steuer, vr.: wijnbelasting, wijn-accijns; -stock, m.: wijnstok; -suppe, vr.: wijnsoep; -tonne, vr.: wijnvat; -traber: Zie -trester ; -traube, vr.: druiventros, tros druiven; -trester, m. mrv.: uitgeperste druiven, druivenafval; -trichter, ra.: wijntrechter; -trinker, ra.: wijndrinker; -trotte, vr.: Zie -presse; -trunken, bv. n.: van wijn dronken, van wijn beschonken; -tunke, vr.: wijnsaus; -verfalscher, m.: w'ijnver-valscher; -verfalschung, vr.: wijnverval-sching; -verlasser, ra.: wijnkooper; -ver-liess, m.: wijnkelder; -vorrath [tl, m.: wijnvoorraad; -wachs, ra.: gewas van wijn; -wage, vr.: wijnroeier's peilstok; -wagen, m.: wijnwagen; -wetter, o.: weer (weder) voor den wijnstok; -wirth [t], m.: wijnhuishouder; -wirthschaft [tl, vr.: wijnhuis; -zalm, m.: (fig. fam.) verslaafdheid aan den drank (sich den -zahn ausschlagen: spr.: van den drank afgaan, geen drank meer drinken); -zeche, vr.: gelag in een wijnhuis; -zecher, m.: wijnzuiper, (fig.) nathals, likkebroer; -zehnte, m.: wijntiend; -zeichen, 0.: Zie no. 2 -kranz; -zieher, m.: Zie -heber; -zins, ra.: Zie-gülte; -zuber, m.: wijnkuip; -zoll, ra.: Zie -aceise. wein'eln, w. o. h.: 1) eene wijnlucht van zich geven; 2) een wijnsmaak hebben; I 3) schreien, grimmen, janken; 4) een schreiend gezicht zetten. |
WEISSFOHRE.
quot;WEINEN.
955
|
we in'en, w. o. h. en w. b.: weenen, schreien; (fam.) huilen; (pop.) kryten; Thranen tranen storten; heisse Thra-nen -: heete tranen weenen. wein'erlich, bv. n.: 1) geneigd om te weenen; mirl ist so ik zou ieder oogenblik wel willen weenen; 2) (van den blik:) droef, treurig; 3) (van den toon:) klagend, jammerend; 4) (tnl.) tragisch; I -keit, vr.: 1) klagende toon, 2) vertoon van gevoeligheid; -lustig, bv. n.: tragikomisch. wein'iclit, bv. n.: wijnachtig; wein'ig, bv. n.: wijngevend; quot;VVein'ling, ra. (-es, -s; nirv. -e): eene wijnsmaak hebbende vrucht (b.v. wijn-appel, wijnpeer, enz.). weis, bw.: wijs; Einem etwas - machen: aan iemand iets wijsmaken; etwas - werden: achter het fijne van iets komen; I -heit, vr.: Zie in deze kolom hieronder; -sagen, enz.: Zie blz. 956. Iweis'e, bv. n.: wijs; (pop.) in de toekomst kunnende lezen; eine - Frau: (pop.) eene waarzegster. IWeis'e, m. (-n; mrv. -): wijze, wijsgeer; der Stein der -n: de steen der wijzen; die drei -n aus dem Morgenlande; (bijb.) de drie Wijzen uit het Oosten; die sieben -n Griechenlands: de zeyen wijsgeeren van Griekenland. IWeis'e, vr.: wijze, wijs, manier; (tik.) wijs, werkwoordswijs; (rauz.) wijs,melodie; Jeder hat seine eigene :: ieder heeft zijne eigene manier; auf diese -: op deze wijze; auf solche -: op die manier; auf keine -: in geen geval, volstrekt niet; I rthörichter -: dwaselijk; heimlicher -: heimelijk; kreuz -: op de manier van een kruis, kruiselings; lediger - sterben: sterven zonder ooit getrouwd geweest te zijn Weis'el, vr.: (inz.) bijenkoningin, moederbij; I -los, bv. n.: zonder koningin. weis'en, w. b. onr. (wies; gewies'en): wijzen; (fig.) laten zien; Einem die Thüre -: (aan) iem. de deur wijzen; die Zahne -: de tanden laten zien; Einen an Einen -: iemand naar iemand verwijzen; etwas von sich -: iets afwijzen, iets weigeren; Einen von sich -: iemand wegzenden; Einen aus der Stadt -: iemand uit de stad bannen; Einen zurecht -: iemand te recht wijzen, iem. den weg wijzen, (fig.) aan iem. eene terechtwijzing geven, iemand op zijne plaats zetten; ich will es ihm schon -: ik zal hem wel mores leeren; sich - lassen; rede verstaan, vatbaar zijn voor rede; I w. o, onr. h.: wijzenj auf etwas - rait dem Finger: met den vinger naar iets wijzen, (fig.) iets met den vinger aanwijzen; I sich w. w. onr.: blijken; das wird sich -: dat zal blijken, (fig.) de tijd zal het leeren. Weis'er, m. (-s; mrv. -): (van uurwerken:) wijzer: (fig.) gids, wegwijzer; (in boeken:) bladwijzer; (ins.) Zie Weisel; I -werk, o.: raderwerk der wijzers, Weis'lieit, vr.: wijsheid; das Buch der (bijb.) het Boek der wijsheid; seine - auskramen: (fam.) zijne wijsheid uitkramen; mit seiner - zu Ende sein; (fig.) met den mond vol tanden staan; er denkt, er habe die - mit Loffeln gefressen; (pop.) hij denkt, dat hij de wijsheid in pacnt heeft; - kommt nicht vor den Janren; |
(spr.) het verstand komt niet voor de jaren. Weis'heits, in Sam. I -dünkel, m.: waanwijsheid, geleerdheids-trots; -fetzen, m.: brokstuk (snipper) van geleerdheid; -freund, m.: (fig. fam.) filozoot; -kram, m.: geleerde bombast, vertoon van geleerdheid; -kramer, m.: uitkramer van geleerdheid; -lehre, vr.: wijsbegeerte; -lehrer, m,: wijsgeer; -quell, m. (-quelle, vr.): bron van wijsheid; -spruch, m.: kernspreuk, gedenkspreuk; -voll, bv. n.: hoogwijs, (fig.) zeer geleerd; -zahne, m. mrv.: kiezen (tanden) des verstands. weiN^licli, bw.: wijselijk. Weis'ling:, ra. (-es, -s; mrv. -e):kwast, die zich verbeeldt de wijsheid in pacht te hebben. Iweiss, bv. n.: blank; wit; (fig.) sich -kleiden: in het wit gekleed gaan; -es Papier: wit papier; die -e quot;Wasche: het schoone goed; ein -es Hemd: een'schoon hemd; sich - brennen: (fig.quot; pop.) zich schoonwasschen (d. i. zich rechtvaardigen, bewijzen dat men onschuldig is); -es Tau: (zeew.) ongeteerd touw; eine -e Note: (rauz.) eene halve noot; -e Mönche (-e Brüder): witte monniken; -e Menschen: blanken; der -e Sonntag: (kkl.) Quasimodo geniti (de eerste Zondag na Paschen); die -e Woche: de week na de Paasch-week. Iweiss: Zie wissen. I Weiss, o. (-en): (het) wit; (fig.) witheid ; (ook:) blanketsel; das - im Auge: het wit van het oog; spanisches -: Spaansch krijt. Iweiss, in Sam. I -arraig, bv. n.: met blanke armen; -backen, o,: (hot) tarwebrood-bakken, (inz.: het) wittebrood-bakken (-backen, bv. n.: tarwe-; -backenes Brod: tarwebrood, inz.: wittebrood); -backer, m.: wittebrood-bakker, (fig. fam.) fijne bakker; -backerei', vr.: wittebrood-bakkerij, (fig. fam.) fijne bakkerij; -backig, bv. n.: (fig.) met bleeke kaken; -band, ra.: vingervisch; -barsch, m.: blei, bliek; -bart, ra.: witte baard, (fig.) witbaard;-baura, m.: zilverpopulier, witte populier; -bier, o.: wit bier; -binder, ra.: kuiper voor klein vaatwerk, (fig.) witter; -birke, vr.: witte berk; -birne, vr.: suikerpeer; -blatterig, bv. n.: wit van blad; -blau, o.: (hik.) grauwe staar (als bv. n.: witachtig blauw); -blech, o.: blik (-blech-schmied, ra.: blikslager); -blei, o.: tin (-bleierz, o.: tin-erts); -blütig, bv. n.: (fig.) lauw, leuk, onverschillig; -brod, o.: tarwebrood, (inz.) wittebrood ; -buche, vr.: (pik.) witte beuk, hagebeuk; -buchen (-büchen), bv. n.: witbeukenhouten; -bunt, bv. n.: witbont; -busig, bv. n.: blank van boezem; -dorn, ra.: hagedoorn; -drossel, ra.: (vog.) grauwe lijster; -eiche, vr.: (pik.) ijzerboom; -eller (-erle), vr.: grijswitte els (d. i. elzeboom); -erz, o.: zink-erts; -espe, vr,: Zie -baiim; -farbig, bv. n.: wit van kleur, wit; -federicht, bv. n.: wit van vederen; -fichte, vr.: denneboom (de gewone den);-fieber, o.: (gnk.) bleekzucht; -fiederig, bv. n.: wit van vederen; -fink, ra.: (vog.) witstaart; -fisch, ra.: blei, bliek, witvisch; -fieckig, bv. n.: met witte vlekken; -fiosser, ra.: visch met witte vinnen; -fohre, vr: blauw- |
WEITLaUFIGKEIT.
WEISSFöHRE.
956
|
rugr-tbrel; -föhre, vr.: Zie -Aehte; -fuchs, m.: vospaard, vos (licht-roodbruin paard); -füssigr, bv. n.: met witte pooten; -gallerte, vr.: (Fr.) blanc-mang-er; -gar, bv, n.: zeemgaar; -geflügrelt, bv. n.: met witte vleugels; -gelb, bv. n.: witgeel; -gerben, o.: (het) zeemtouwen; -gerber, m.: zeemtouwer: -gerberei', vr.: zeem-touwerij; -gesehwanzt, bv. n.: met een witten staart; -getüpfelt, bv. n,: witge-spikkeld; -glas, o.: wit glas; -glühend, bv, n.: wit gloeiend; -gold, ó.: platina; -grau. bv. n.: licht grijs; -grosehen, m.: (mtw.) zilvergrosje; -güldenerz, o.: wit zilvererts; -haarig, bv. n.: met wit haar, (fig.) lichtblond; -halsig, bv. n.: blank van hals ; -handig, bv. n.: met witte handen; -heit, vr.: witheid; -holz, o.: without, (tim.) spint; -huhn. o,: (vog.) sneeuwhoen ; -kehlchen, o.: (yog.) witkeeltje; -klar, bv. n.: doorschijnend wit; -kohl, m.: witte kool; -kopf m.: witkop; -köpfig. bv. n.: met een witten kop, (fig.) met lichtblond haar; -kram, m.: wit goed, linnenwaren (mrv.); -kramer, m. :linnen-kooper; -kramerin, vr.: winkelierster in linnenwaren; -kraut, o.: witte kool; -kümmel, m.: (pik.) karwij; -kupfer, o.: zink (-kupfererz, m.: zink-erts); -leder, o.: zeemleder; -loth (t], o.: wit soldeer; -mehl, o.: bloem van meel, tarweblom; -nackig, bv. n.: wit in den nek, (fig.) blank van hals; -nagelschmied, m.: draadnagelmaker; -nasig, bv. n.: met een witten snoet; -pappel, m.: Zie baum; -pfennig, m.: (mtw.) blank; -pinsel, m.: witkwast; -reussen, o.: (adk.) AVit-Rusland; -roth [tl, bv. n.: bleek rood; -röthlich [tl, bv. n.: licht-roodbruin; -russland, o.: Zie -reussen; -scheckig, bv. n.: witbont, witgevlokt, witge.spikkeld; -schimmel, m.: witte schimmel (een paard); -schnabel, m.: (vog.) wit-snavel; -schnabelig, bv. n.: met een witten snavel; -schuppig, bv. n.: met witte schubben; -schwanz, m.: (vog.) wit-staart; -schwanzig, bv. n.: met een witten staart; -seiden, bv. n.: witzijden, van witte zijde; -sieden, o.: (het) witkoken; -sprenkelig, bv. n,: witgespikkeld; -stammig, bv. n.: met een witten stam of stengel; -stirnig, bv. n.: met een wit voorhoofd, wit voor den kop; -sud, m.: Zie -sieclen; -tanne, vr.: Zie -lichte; -vitriol, o.: wit(te) vitriool; -wasser, o.: (hik.) Gou-lard-water; -wein, m.: witte wijn; -wollig, bv. n.: wit van wol, met eene witte vacht; -wurz, vr.: (pik.) Salomon's zegel; -zahnig, bv, n.: met witte tanden; -zeug, o.: linnengoed (reines -zeug: schoon linnengoed; I -zeughandler, m.: linnen-kooper; -zeughandlerin, vr.: winkelierster in linnengoed; -zeugkammer, vr.: linnenkamer); -zopf, m,: witkuif, voel (iron.: iemand) met eene witte uif. weis sasen, w. b.: voorspellen, pro-feteeren; Weis'sager, m. (-s; mrv. -): 1) voorspeller, profeet, ziener, 2) waarzegger; quot;NVeis'sagcrin, vr. (mrv. -nen): 1) voorspelster, profetes, zieneres, 2) waarzegster; Weis'sagung, vr.: voorspelling, profetie (Weiss'sagungsga'be, vr.: gaaf der profetie, fam.: voorzeggende geest). |
We is 'se, vr.: witheid. I -, m. (-n; mrv. -n) en vr.: blanke; die -n: de blanken. I -, o. (-n): (het) wit; das - im Ei: het wit van een ei; das - in der Scheibe: het wit in de schietschnf, het mikpunt; das - am Wilde: (jag.) het vet dat aan het wild zit. weis'sen, w. b.: witten, wit maken; w. o. h.: wit worden; I -Weis'ser, m. (-s; mrv. -): witter. weiss iicli bv. n.: witachtig. Weiss'liug:, m. (-es, -s; mrv. -e); Zie Weissflseh. weisst: Zie onr. wissen en reg. weissen. Weis'thum Lt], o. (-s): geleerdheid; (iron.) wijsheid. Weis'ung, vr.: 1) bevel, voorschrift, last; 2) vermaning, terechtwijzing; 3) vingerwijzing, wenk. Iweit, bv. n. en bw.: 1) wijd, ruim, groot; 2) ver; 3) (met een ander bv. n. of bw. in den stellenden trap achter zich:) zeer; 4} (met een vergrootenden trap achter zich:) veel; in die -e quot;Welt gehen: de wijde wereld ingaan; ein -er Kamm: eene wijde kam; - off en stehen: wijd (ver) open staan; - aus einander: wijd (ver) uiteen; - und breit: wijd en zijd; ein -es Kleid: eene wijde (ruime) japon; -e Schuhe: wijde (ruime) schoenen; das -e Meer: het ruime sop; ein -es Gewissen haben: (fig.) een ruim geweten hebben; ein -er Umweg: een groote omweg; das ist ein -er quot;Weg: dat is een verre weg, dat is ver; - von hier: ver van hier, ver hier vandaan; wie -: hoe ver?; das geht zu -: dat gaat te ver; sich - erstrecken: zich ver uitstrekken ; so - ich weiss: voor zoo ver ik weet: in so -: in zoo verre; Einen oder etwas - übertreffen: iemand of iets ver overtreffen; etwas - vorziehen: verre de voorkeur aan iets geven; er hat es darin - gebracht: hij heeft het ver daarin gebracht; es ist mit der Sache zu - ge-kommen: het is te ver met de zaak gekomen; - in den Wald hinein: ver het Bosch in; ich habe noch - bis dahin: ik ben nog ver daarvan af, het duurt nog lang eer ik zoo ver ben; der quot;Winter ist noch - von uns:quot;de winter is nog ver van ons af; - entfernt: zeer veraf; -bequemer: veel gemakkelijker; -besser: veel beter; -lieber: veel liever; -gelehter: veel geleerder; nicht - her sein: (fam.) niet veel te beteekenen hebben (ook: van geen hooge kom-af zijn, van geringe afkomst zijn; etwas - her holen: (fam.) iets ver gaan zoeken (das ist - her geholt: dat is ver gezocht); oei -em: verreweg. Zie ook Weite en weiter, Iweit. in Sam. 1 -üugig, bv. n.: met groote oogen; -aussehend, bv. n.: ver-uitziende; -bauchig (-bauchig), bv. n.: wijd van buik; -beinig, bv. n.: met wijduit-staande beenen; -berühmt, bv. n.: wijdberoemd; -blatterig, bv. n.: met wijd uiteen-staande bladeren; -gcmault, bv. n: wyd van bek; -her, bw.: van ver weg; -hm, bw.: yer weg; -laufig, bv. n.: 1) wijdloopig, omslachtig, 2) uiteenloopend. zeer verspreid liggend; -laufig verwandt sein: familie zijn, doch heel in de verte; -laufigkeit, vr.: 1) uitgestrektheid, uiteen- |
WEISSLaUFIGKEITEN.
WELLE.
|
loopendheid, 2) wijdloopigrheid, omslachtigheid (-laufigkeiten: fam.: naweeën, onaangename gevolgen; ohne so viel -laufigkeiten zu machen: zonder zooveel omslag te maken); -lauftig, bv. n.: Zie -laulij?; -lauftigkeit, vr.: Zie -IRuiigkeit; -ma-schig, bv. n-: met wijde mazen, wijd van mazen; -saulig, bv n.: met ver van elkander afstaande pilaren of kolommen; -schichtig^ bv. n.: uitgestrekt, groot, (fig.) ver-uitziende ; -schichtigkeit, vr.: groote uitgestrektheid, (fig.: het) ver-uitziende; -scnweifig, bv. n.: wijdloopig; -schweifig-keit, vr.: wndloopigheid; -sehend, bv. n.: ver-ziende,(fig.) ver vooruitziende; -sichtig, bv. n.: veraf scherper van gezicht dan dichtbij ;a -sichtigkeit, vr.: (gnk.) presbyopic; -spürig, bv. n.: een breed wagenspoor makende; -stellig, bv. n.: met wijduit-staande beenen; -umfassend, bv. n.: veelomvattend; -zahnig (-zahnig), bv. n.: wijd van tanden. Weit'e, vr.; 1) wijdte, (fig.) diepte, 2) verte; 3) (van wegen:) lengte; (ook:) afstand. I o. (-n): (het) verre; das -suchen: (zeew.) het ruime sop kiezen, (fig. fam.) de plaat poetsen, zich uit de voeten maken; das geht in's -: (fig.) dat gaat te ver, dat gaat de palen te buiten, fam.) dat loopt de spiegaten uit; eine Sache in's - spielen: (fig.) eene zaak op de lange baan schuiven. Iwei'ten, w. b.: verwijden, wijder (breeder, ruimer) maken; I sich w. w.: wijder (breeder, ruimer) worden. IWeit'en. in Sam. I -messer, m.: af-stands-meter; -messung, vr.: afstands-meting; -zirkel, m,: ruimte-meter. weit'er, v. tr.: verder; und so -: en zoo voorts; - reisen: zijne reis vervolgen; - machen: wijder maken, verwijden (ein Loch - machen: een gat grooter maken); fahren Sie - lort: ga voort!; - vorwarts (- hinaus): verder vooruit; - zurück: verder achteruit; ohne -e (Jmstande: zonder verdere plichtplegingen, zonder vorm van proces; alle -e Forderungen: alle verdere aanspraken; I -sender, m.: verder-zender, expediteur; -sendung, vr.: verder-zending, verdere expeditie. weit'ern, w. b.: verwijden, wijder (breeder, ruimer) maken. Weiteruns, vr.: verwijding; -en, vr. mrv.: noodelooze omhaal (enk.) (ook, fam.) spijkers op laag water. Weifnng, vr.: 1) verwijding; 2) ruimte, speelruimte, speling; 3j (mnw.) uitgraving, afgraving. Weiz'en, m* (-s): tarwe; türkischer -: Turksche tarwe, maïs: I -acker, m.: tarwe-akker; -ahnlich, bv. n.: tarw-achtig; -iihre, vr.: tarwe-aar; -artig, bv. n.: tarwachtig; -bau, m.: verbouw van tarwe; -boden, m.: grond die geschikt is voor den verbouw van tarwe; -brei, m.: pap (brij) van tarwemeel, bloempap; -brod, o.: tarwebrood; -ernte, vr.: tarweoogst; -feld, o.: tarwe-akker; -garbe, vr.: tarwe-garve, tarwe-schoof; -graupe, vr.: gepelde tarwe; -gries, m.: grof gemalen tarwe; -grund, m.: Zie -boeten; -halm, m.: tarwehalm, -kleie, vr. enk.: tarwezemelen (mrv.); -korn, o.: tarwekorrel; -land, o.: 1) tarwe-akker, 2) Zie -boden: -malz, m.: mout van tarwe; -mehl, o.: tarwemeel; -reich, bv. n.: rijk aan tarwe; -saat, vr.: 1) te veld staande jonge tarwe, 2) zaaisel tarwe, 3) zaaitijd voor de tarwe; -schröpfe, vr.: (akk.) aftopping van te geil groeiende tarwe; -schrot, vr.: Zie -gries; -spreu, vr.: kaf van tarwe; -stroh, o.: tarwe-stroo; -suppe, vr.: Zie -brei. |
weleh, vnw.: Zie weieher. weieh er, weleh'e, weleh'es (mrv.: weleh'e), vnw.: 1) welke, welk; welchen Weg muss ich nehmen: welken weg moet ik nemen?; welches Buch: welk boek?; welche Frau: welke vrouw?; 2) wie; welcher von den beiden Brüdern: wie van de twee broeders?; welcher Mensch möchte ...: wie zou ...?; 3) wat; weleh ein Mensch: wat een mensch!; weleh ein Dieb: wat een dief!; welches Gliick: wat een geluk, welk een geluk!; welche ünverschamtheit: wat (welk) eene onbeschaamdheid !; 4) die, dat, welke, hetwelk; derjenige welcher: degene die, hij die; das Buch welches er inm lieh: net boek dat (het boek hetwelk) hij hem geleend heeft; der Mann von welchem Sie spre-chen : de man over wien gij spreekt: das Buch von welchem wir sprechen: het boek waarover (over hetwelk) wij spreken; in welchen (in welchem, in welche, in welcher): waarin ; aus welchem (aus welcher): waaruit; I 5) eenige, eenig, (fam.) wat, er wat, er; brauehen Sie Geld, hier ist welches: hebt gij geld noodig, hier is wat; hübsche Madchen, ich sah welche da: mooie meisjes, ilc heb er daar eenige gezien; I G) welch'ergestalt, vgw.: op welke manier, hoe: welch'erlei, vnw.: welke soort van?, welke? Welf, m. (-es; mrv. -e): welp (jong van honden en van verscheurende woud-dieren). Wel'fe, m, (-n; mrv. -n): (hist.) Zie mrv. Welf en. I wel'feu. w. o. h.: (van honden en verscheurende wouddieren:) jongen. IWel'fen, m. mrv.: (hist.) Welfen, Gu elfen. wel'gern, w. b!: Zie walsfd'n- welk, bv. n.: 1) verwelkt, verflenst; (pop.) verlept; 2) slap, week; 3) verdroogd, verdord; - werden: verwelken, verleppen; - machen: doen verwelken, doen verleppen; I -boden, m.: droogzolder; -heit, vr.: 1) verwelktheid, (pop) verleptheid, 2) slapheid, weekheid, 3) verdroogde (verdorde) toestand: -ofen, m.: droogoven, eest. Welke, vr.: (pik.) wolkruid. wel'ken, w. o. s.: 1) verwelken;(pop.) verleppen; 2) slap worden, week worden; 3) verdrogen, verdorren; I w. b.: 1) doen verwelken, (pop.) doen verleppen; 2) drogen. IWell, m. (-es, -s; mrv. -e): stier, bul. IWell. in Sam. I -bank, vr.: pottenbakkers-bank; -baum, m.: as, spil;-loch, o.: spilgat, asbeugel; -rad, o.: cylmderrad; -sana, m.: welzand. Well'ehen, o. (-s; rnry. -): golfje. Wel'le, vr.: 1) (van water en fig.:) golf; (fig.) golvende beweging; -n schlagen: sterk golven; krause -n bilden: de oppervlakte rimpelen; 2)(tech.) as, spil, boom, bout, rol, cylinder ; |
WELLEN.
958
|
3) takkenbos; -n binden: takkenbossen maken. Iwellen, w. o. h.: golven; w. b.: (kkk.) wellen. Iwel'len, in Sam. I -artigr, bv. n.: golfachtig-; -bad, o.: bad in stroomend water (b.Y. rivierbad, zeebad); -band, o.: van teen gevlochten band (om een takkenbos); -bewegung, vr.: golvende beweging: -binder, m.: takkenbossen-maker; -bruch, m.: 1) gebrokene golf, 2) golfbreking; -förmig, bv. n.: 1) golfachtig, (fig.) golvend, 2) rolvormig, cylindervormig; -furchend, bv. n.: (dk.) de baren klievend, de golven doorklievend; -gebirge, o.: (dk.) bergen (mrv.) van hemelhooge golven; -holz, o.: rijshout, takkenboshout; -linie, vr.: golvende lijn, spiraallijn, schroeflijn, (fig.) buitenste omtrek; -los, bv. n.: zonder golfslag, (fig.) kalm, effen; -rahmen, m.: (orgelmakers-) cylinderraam; -schlag, in.: golfslag; -schlagend, bv. n.: sterk golvend, (fig.) woelig; -vqll, bv. n.: golvend; -werfend, bv. n.: 1) Zie -schlagend; 2) (kkk.) hard kokend. Wel'ler, m. (-s ; mrv. -): (eene) rol pijpaarde; I -arbeit, yr.: werk van klei en stroo; -decke, vr.: dak van klei en stroo; -mauer, vr. (-wand, vr.): muur van klei en stroo. Wel'lerer, m. -s; mrv. -): werker met klei en stroo. wel'lern, w. o. h. en w. b.: met klei en stroo metselen; van klei en stroo ineenfiansen; met klei (be-)pleis-teren. wel'lig, bv. n.: golvend. Wels, m. (-es; mrv. -e): (visch:) wentelaar; I -feile, vr.: (tech.) rondvijl. IWelt, vr.: 1) wereld (i. a. b.); (fig.) aardbol, aarde; 2) (fig.) halfrond (die beiden -en: de twee halfronden, d. i. de Oude en de Nieuwe wereld); 3) (fig.) levens-toon (er hat -: hij heeft levens-toon, hij kent zijne wereld; er ist ein Mann von -: hij is een man van levens-toon); auf die - kommen (zur - kommen): op de wereld komen, ter wereld komen; die andere -: de andere wereld (Einen in die andere - schicken: iemand naar de andere wereld zenden); der - entsagen: afstand doen van de wereld; um Alles in der - nicht: voor alle schatten van de wereld niet; in aller - nicht: in geen geval; nichts auf der - (nichts in der -): niets ter wereld; alle - (die ganze -): de geheele wereld, iedereen, alle menschen; die grosse -: de groote wereld, de voornaamste stand der maatschappij; die gelehrte -: de geleerde wereld; die schone -: de fatsoenlijke stand; sich in die-schicken: de wereld nemen zooals zij is; so geht's in der -: dat is 's werelds beloop (schertsend, met de bijvoeging: der Eine nat den Beutel, der Andre hat das Geld: de eene heeft den leegen zak, de andere heeft het geld); aus der - scheiden: van de wereld scheiden (d. i. sterven). |
IWelt, in Sam. I -abgrund, m.: (dk.) onmetelijk ruim der hemelen; -achse, vr.: as der aarde; -all, o.: heelal; -alter, o.: 1) ouderdom der wereld, tijd dien de wereld reeds bestaan heeft, 2) (fig.) eeuw, tijdperk (das goldene -alter: de grouden eeuw ; das sflberne -alter: de zilveren eeuw); -angel, vr.: (fig.) pool, aspunt der aarde; -anschauung, vr.: wereldbeschouwing; -ansicht, vr.: (schl.) cosmorama, (fig.) wereldbeschouwing; -apfel, m.: rijksappel; -art. vr.: gebruik m de wereld; -auge, o.: (ng.) oog der wereld; -ball, m.: wereldbol, (inz.) aardbol; -bau, m.: wereldstelsel, heelal; -begebenheit, vr.: wereldgebeurtenis; -begier (-begierde), vr.: wereldschgezindheid; -beherrscher, m.: opperheer over heel de wereld; -beherr-schung, vr.: heerschappij over heel de wereld; -bekannt, bv. n.: 1) algemeen bekend, 2) wereldkundig; -berühmt, bv. n.: wereldberoemd; -berühmtheit, vr.: wereldberoemdheid; -beschreiber, m.: wereldbeschrijver; -beschreibung, vr.: wereldbeschrijving; -bezwinger, m.: wereldveroveraar; -bildung, vr.: levens-toon; -brand, m.: alles verdelgende brand; -brauch, m.: Zie -art; -bühne, vr.: tooneel der wereld; -bürger, m.: wereldburger (-bürgersinn, m.: wereldburgerschap; -bürgerthum It], o.: wereldburgerschap); -bürgerlich, bv. n. en bw.: 1) van een wereldburger, 2) als wereldburger; -dame, vr.: 1) dame uit de groote wereld, 2) wereldschgezinde vrouw; -diener, m.: wereldling; -ehre, vr.: wereldsche eer; -ende, o.: einde der wereld; -entstehung, vr.: wording der wereld; -erfahren, bv. n.: met wereldkennis toegerust; -erfahrung, vr.: levensondervinding, wereldkennis; -eroberer, m.: wereldveroveraar; -erobe-rung, vr.: wereldverovering; -erschaffer, m.: Schepper van de wereld;-erschaffung, vr.: schepping van de wereld, wereldschepping; -erschütternd, bv. n.: de wereld op hare grondzuilen doende sidderen; -fackel, vr.: lichttoorts dei-wereld (d. i. de zon); -fresser, m.: (iron.) onverzadelijk veroveraar; -freuden, vr. mrv.: wereldsche vermaken; -gang, m.: 's werelds loop; -ganze, o.: heelal; -gebaude, o.: Zie -ban; -gebieter, m.: regeerder van de wereld; -gebrauch, m.: Zie -art; -gegend, vr.: oord van dv wereld; -geist, m.: 1) alles bezielende feest, 2) geest van de wereld, geest van en tiid; -geistliche, m.: wereldlijk geestelijke (in tegenstelling van ordesgeestelijke); -geistlichkeit, vr.: wereldlijke geestelijkheid; -gemalde, o.: tafereel der wereld; -geprange, o.: wereldsche praal; -gepriesen, ov. n.: door heel de wereld geprezen; -gerausch, o.: wereldschgewoel; -gericht, o.: (theo.) jongste oordeel (-ge-richtstag, m.: oordeelsdag); -geschichte, vr.: wereldgeschiedenis, geschiedenis dei-wereld; -geschöpf, o.: eindig schepsel; -gesetz, o.: eeuwige wet; -gesinnt, bv. n.: wereldschgezind; -getümmel, o. (-gewühl, o.): wereldsch gewoel; -gliick, o.: aardsch geluk; -gürtel, m.: aardgordel, zone; -güter, o. mrv.: wereldsche goederen; -handel, m.: (kph.) wereldhandel;-handel, m. mrv.: wereldsche zaken; -heiland, in.: (theo.) Zaligmaker, Verlosser, Heiland ; -herr, m.: wereldgebieder; -herrschaft, vr.: wereldheerschappij; -herrscher, m.: regeerder van de wereld; -karte, vr.: wereldkaart; -kenntniss (nisl, vr.: wereld-(en menschen-)kennis (er hateest, 2) geest van de wereld, geest van en tiid; -geistliche, m.: wereldlijk geestelijke (in tegenstelling van ordesgeestelijke); -geistlichkeit, vr.: wereldlijke geestelijkheid; -gemalde, o.: tafereel der wereld; -geprange, o.: wereldsche praal; -gepriesen, ov. n.: door heel de wereld geprezen; -gerausch, o.: wereldschgewoel; -gericht, o.: (theo.) jongste oordeel (-ge-richtstag, m.: oordeelsdag); -geschichte, vr.: wereldgeschiedenis, geschiedenis dei-wereld; -geschöpf, o.: eindig schepsel; -gesetz, o.: eeuwige wet; -gesinnt, bv. n.: wereldschgezind; -getümmel, o. (-gewühl, o.): wereldsch gewoel; -gliick, o.: aardsch geluk; -gürtel, m.: aardgordel, zone; -güter, o. mrv.: wereldsche goederen; -handel, m.: (kph.) wereldhandel;-handel, m. mrv.: wereldsche zaken; -heiland, in.: (theo.) Zaligmaker, Verlosser, Heiland ; -herr, m.: wereldgebieder; -herrschaft, vr.: wereldheerschappij; -herrscher, m.: regeerder van de wereld; -karte, vr.: wereldkaart; -kenntniss (nisl, vr.: wereld-(en menschen-)kennis (er hat |
WELTKIND.
959
WENDEN.
|
-kenntniss: hij kent zijne wereld); -kind, wereldschgrezinde, wereldling:; -klue, bv. n.: slim, geslepen, (pop.) uitgeslapen; -klugheit, vr.: slimheid, geslepenheid, (pop.) uitgeslapenheid; -körper, m.: hemellichaam, wereldbol; -kreis, m.: 1) Zie -kttrber, 2) (fig.) wereld; -kugel, vr.: 1) aardbol, aarde, 2) Zie -körper, 3) (zinnebeeld der keizerlijke waardigheid:) wereldkloot, rijks-appel; -kunde,vr.: 1) Zie -kenntniss, 2) kennis van het wereldstelsel (Zie -lehre); -kundig, bv. n.: wereldkundig, aan iedereen bekend; -kunst, vr.: Zie -klugheit: -lage, vr.: toestand (gesteldheid) van de wereld; -lauf, m.: 's werelds loop; -leben, o.: 1) omgang met menschen, 2) (het) leven geheel voor de wereld; -lehre, vr.: leer van de stoffelijke wereld, wereldleer; -leute, m. mrv.: lieden die geheel voor de wereld leven, wereldsche lieden, wereld-lingen; -licht, o.: licht der wereld; -liebe, vr.: wereldsche zin, gehechtheid aan het wereldsche; -los, bv. n.: zonder wereld-of menschenkennis, (fig.) zonder opvoeding : -lust, vr.: wereldsch vermaak; -macht, vr.: 1) macht dezer wereld, 2) macht ter wereld, wereldsche macht, 3) wereldlijke macht; -mann, m.:. 1) man die geheel voor de wereld leeft, wereldling, 2) man van levens-toon, man van opvoeding, man uit de groote wereld; -markt, m.: wereldmarkt; -meer, o.: wereldzee, groote oceaan; -mensch, in.: Zie no. 1 -mann; -messer, m.: (wsk.) cosmolabium (werktuig om hemel en aarde te meten); -ordnung, vr.: wereldstelsel, vaststaande natuurwet; -pole, m. mrv.: polen (aspunten) der aarde; -priester, m.: (kkl.) wereldlijk priester (in tegenstelling van: ordesgeestelijke); -re-gierer, m.: regeerder van de wereld, bestuurder van het heelal; -regierung, vr.: wereldbestier; -reich, o.: wereldrijk, keizerrijk (koninkrijk) dat een groot deel van de wereld omvat en als het ware eene wereld op zich zelf is; -richter, m.: rechter over de geheele wereld; -rund, o.: wereldrond; -sache, vr.: wereldsche zaak; -schauplatz. m.: wereldtooneel, tooneel der wereld; -scheu, bv. n.: de wereld vliegend of ontwijkend, menschen-schuw; -schmerz, m.: ongunstig oordeel over alles; -schmerzeln, w. o. h.: alles van de ongunstigste zijde beschouwen; -schmerzler, m. (en: -schmerzlerin, vr.): Sessimist: -schöpfer, m.: Schepper (van e werela); -schöpfung, vr.: Zieessimist: -schöpfer, m.: Schepper (van e werela); -schöpfung, vr.: Zie -erschaf-funK ; -seele, vr.: alles bezielende geest; -sinn, m.: wereldschgezindheid, wereldsch-heid; -sitte, vr.: Zie -branch; -sohn, m.: menschenkind, sterveling; -sorge, vr.: werelsche zorg; -strich, m.: hemelstreek, klimaat; -strudel, m.: gewoel der wereld, maalstroom der wereld; -sucht, vr.: Zie -sinn : -süchtig, bv. n.: wereldschgezind, wereldsch; -system, o.: wereldstelsel, heelal; -tafel, vr.: wereldkaart; -theil [t], m.: werelddeel; -ton, m.: levens-toon, beschaafde omgangs-toon; -umgang, m.: verkeer met de wereld; -umsegler, m.: zeevaarder rondom de wereld; -umseg-lung, vr.: tocht rondom de wereld; -un-tergang, m.: ondergang (het vergaan) van de wereld; -urtheil [t], o,: oordeel deiwereld; -vater, m.; (theo.) Al vader; -ver-besserer, m.: wereldhervormer; -verbesse-rung, vr.: wereldher vorming; -verkehr, m.:l) verkeer met de wereld, 2) (kph.) wereldhandel; -verwüster. m.: wereldver-woester ; -volk, o.: wereldsch volk, volk dat geheel voor de wereld leeft; -weise, bv. n.: 1) wijsgeerig, 2) Zie -king: (als z. n. m.: 1. wijsgeer, filozoof, 2. slimmerd); -weisheit, vr.: 1) wijsbegeerte, philosophic, 2) Zie -klugheit; -werdung, vr.: wording der wereld; -wunder, o.: wonder der wereld; -zerstörer, m.: wereldverwoester; -zerstörung, vr.: verwoesting van de wereld. |
Wel'ten, vr. mrv.: werelden; 1 -all, o.: heelal; -erbauer, m.: Schepper van het heelal; -heer, o.: (het) legio werelden; -herrscher, m.: regeerder van het heelal; -himmel, m.: (het) hemelruim, (de) sterrenhemel; -könig, m.: koning van het heelal; -meer, o. (-raum, m.): Zie -himmel ; -richter, m.: rechter over het heelal; -uhr, vr.: geregelde loop van het gansche wereldstelsel. welt'lieh, bv. n.; 1) wereldlijk (in tegenstelling van geestelijk); (van de geschiedenis:) ongewijd; 2) wereldsch; I -gesinnt, bv. n.: wereldschgezind; -keit, vr.: 1) wereldschgezindheid, (fig.) wereldsche ijdelheid, 2) het leekendom; -mach-ung, vr.: secularisatie. Welt'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): wereldling. wem, ynw. (3e nmv.): aan wien; von -: van wien. wen, vnw. (4e nmv.): dien. Wen de, vr.: 1) ommekeer; 2) zonnestilstand; I -fahrt, vr.: (akk.) tweede ploeging; -hals, m.: (vog.) draainek; -kreis, m.: (adk.) keerkring; -pflug, m.: diepgaande ploeg; -punkt, m.: keerpunt, (gnK.) crisis; -rohr, o.: beweegbare (verplaatsbare) buis of pijp; -schatten, m.: (schl.) slagschaduw; -taube, vr.: slagduif; -wurz, vr.: (pik.) nieskruid; -zirkel, m.: (adk.) keerkring. Wen'del, in Sam. I -baum, m.: 1) molen-as, 2) spil eener wenteltrap; -bohrer, m.: drilboor; -stein, m.: looper (d. i. de bovenste ronddraaiende molensteen); -stiege, vr. (-treppe, vr.): wenteltrap. wen'den, w. o. n. reg. en onr. (wand'te; fewandt'): wenden, keeren, omkeeren,ewandt'): wenden, keeren, omkeeren, raaien, omdraaien; I w. b. reg. en onr.: wenden, keeren, omkeeren, draaien, omdraaien; (fig.) besteden; ein Kleid (einen Rock)-: eene japon (eene jas) keeren; Einem den Kücken -: aan iemand den rug toekeeren; ein Pferd -: een paard laten keeren; ein Schiff -: wenden; den Braten -: het spit draaien; den Acker -: den akker voor de tweede maal ploegen; Grott wende es zum Besten: God moge het ten beste keeren!; sein Geld an Waaren -: zijn geld aan koopwaren besteden; alle seine Krafte an et was -: al zijné krachten aan iets besteden; sein ganzes Vermogen auf etwas -: zijn gansche vermogen aan iets besteden; I sich -, w, w, reg. en onr.: zich omdraaien, zich omkeeren; der Wind hat sich gewendet: de wind is omgeloopen; sich zu Einem -: zich naar iemand omdraaien, (tig.) zich aan iemands zijde scharen; sich an Einen |
WENDER.
WERK,
960
WESENHEIT.
WERKBANK.
961
|
-s aus etwas raachen: veel (of weinig) ophef van iets maken, veel (of weinig:) met iets ophebben; I -bank, vr.: werkbank - -biene, vr.: (ins.) werkbij; -blei, o.: lood om het zilver van het koper af te scheiden; -brett, o.: werktafel, werk-plank; -bütte, vr.: (papiermakers-)pap-kuip; -eisen, o.: 1) schoenmakersmes, 2) (hoefsmids-Jveeg-mes; -gerath [tl, o.: gereedschap; -gold, o.: juweliersgoud; -haus, o.: werkhuis ; -heilige, m. en yr.: werkheilige; -heiligkeit, vr.: vroomheids-vertoon; -hof, m.: timmerwerf;-holz, o.: timmerhout; -kunst, vr.: werktuigkunde; -künstler,m.: werktuigkundige: -kiinstlich, bv. n.: werktuigkundig; -laden, m.: werkplaats, winkel; -leute, m. mrv.: werklieden, (het) werkvolk; -los, bv. n.: (theo.) zonder werken ; -mann, m. : werkman, handwerksman, ambachtsman: -meister, m.: 1) werkgever, patroon, baas, 2) opzichter (over werkvolk), 3) meester-kneent; -messer, o.: Zie -eisen; -ofen, m.: fornuis; -ruthe [t], vr.: meetroede; -saai, m.: werkzaal; -satz, m.: (tim.) geraamte van een dak; -scherben, m.: (l)Ottenbakkers-)waterbakje om er de vingers in nat te maken; -schuh, m,: (als maat:) voet; -schule, vr.: 1) school voor werktuigkunde. 2) ambachtsschool; -silber, o.: 1) juweliers-zilver, 2) zilver ter versmelting; -statt, vr. (-statte, vr.): 1) werkplaats, winkel. 2) (schk.) laboratorium, 3) (schl. en bnk.) atelier (spreek uit: at-el-jee'); -stein, m.: 1) gehouwen steen, hardsteen, 2) vierkant blok steen, (ook:) zerk; -stelle, vr.: Zie -statt: -stellig, bv. n.: ten uitvoer gebracht (-stellig machen: ten uitvoer brengen); -stoff, m.: bouwstof, materiaal;-stube, vr.: werkplaats, winkel; -stück. o.: Zie no. 2 -stein; -stuhlj m.: 1) stavelei, werkbank, 2) (wev.) weefstoel; -tag, m.: werkdag (-tagskleid, o.: 1. werkpak, 2. alledaagsche kleeding; -tagsmenscn, m.: alledaagsch mensch; -tagsseele, vr.: lage ziel); tiiglich, bv. n.: werkdags-, (fig.) alledaagsch; -thiitig, bv. n,: werkzaam (-thatig raachen: ten uitvoer brengen); -thatigkeit, vr.: werkzaamheid; -tisch, m.: werktafel, werkbank; -verstandig, bv. n.: het vak kennende, in het vak bekwaam (ein ^verstandiger: iemand die zijn vak kent, iemand die bekwaam is in zijn vak); -zeug, o.: 1) werktuig (ook fig.), stuk gereedschap (die -zeuge, o, mrv.: het gereedschap, enk.), 2) orgaan (b.v. -zeug des Greruchs: reuk-orgaan, orgaan van den reuk). Wer lceltag-, m.: Zie Werk;tag:. werk'li ch, bv. n.: (pop.) werkzaam, bedrijvig. Wer'mnth [t], m. c-s): alsem, absint; I -artig, bv. n.: alsemachtig; -becher, m.: (dk.) alsembeker, lijdenskelk; -bier, o.: alsembier; -bitter, bv. n.: alsembitter, (fam.) zoo bitter als gal; -bittere, vr.: bitterheid van alsem; -trank, m.: alsem-drank; -wein, m.: alsemwijn. Werp, in Sam. I -tross, o.: (zeew.) werptros. Wer're, vr.: 1) Cpop.) aardstorting, (ook:) verzakking van den grond, (ook:) molshoop; 2) (pop. hik.) strontje aan het oog. Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
Wer'rig:, o. (-s): Zie Werg1. Wer'ste, vr.: werst (d. i. Russische mijl). iwerth [tl, bv. n.: 1) waard; (met 4en nmv.) nichts -: niets waard; keinen Schuss Pulver -: (pop.) geen knip voor zijn neus waard, (ook:) geen pruim tabak waard; Sie ist es -: zij is het waard, zij verdient het; (met 3en nmv.) einer Sacne - sein: iets waard zijn, iets verdienen ; der Mühe -: de moeite waard; des Erhaltens -: waard om bewaard te worden, (ook:) waard om in stand gehouden te worden ; 2) lief, dierbaar; - halten (- schatzen): liefhebben, (ook:) in waarde houden. IWertli [t], m. (-es): waarde; einen hohen - setzen auf (grossen - legen auf): zeer veel waarde hechten aan, zeer veel prijs stellen op. IWertli [t], in Sam. I -achtung, vr.: waardschatting, (fig.) achting; -arm, bv. n.: weinig waard; -bestimmer, ra.: schatter, taxateur; -bestimraung, vr.: waarde-bepaling, schatting, taxatie; -briefe, m. mrv.: brieven met geldswaarde ; -ersatz. m.: vergoeding, equivalent; -gleichheit, vr.: gelijkheid in waarde, gelijke waarde ; -haltung, vr.: Zie -actitling;: -los, bv. n.: waardeloos ;-losigkeit, vr.: waardeloosheid; -schiitzung, vr.: Zie -aehtnns:; -setzer. m.: schatter, taxateur; -setzung, vr.: schatting, taxatie. wer'then [tl, w. b.: waardeeren, taxeeren, schatten; i sich -, w. w.: zich .... waard achten. wertherisi'ren [iel,w.o. h.: handelen (d. i. te weik gaan, zich gedragen) in den trant van Werther (den held uit den bekenden roman van Göthe). We'schel, in Sara. I -holz, o.: (pik.) papenhout. Iwe sen, w. o. onr. s.: wezen, zijn. IWe'sen, o. (-s; mrv. -): 1) wezen, levend wezen, (fig.) schepsel: das höchste -: het Opperwezen; ein geistiges -: een onstoffelijk wezen; ein körperliches een stoffelijk wezen; ein geschaffenes -: een schepsel; 2) wezen, aanwezen, aanzijn, bestaan; (fig.) wezen, natuur, aard, (het) wezenlijke; (ook:) werkelijkheid; (ook:) manier van zijn; sein - an einem Orte haben (oder treiben): zijn verblijf op eene plaats houden, (ook:) zijne zaken op eene plaats hebben, zijn bedrijf op eene plaats uitoefenen; das gehort zum - der Sache: dat behoort tot het wezen der zaak; das gemeine -: het algemeene welzijn; sein Thun und -: zijne geheele manier van zijn; ich lasse Jedem sein -: ik laat iedereen vrij in zijn doen; ein fezwungenes (gekünsteltes) eene ge-wongene (gekunstelde) manier van zijn; ein ungezwungenes -: eene ongedwongene manier van zijn; ein vornehmes -: een vertoon van voornaamheid, eene zekere deftigheid; ein verkehrtes -: eene verdorvenheid; das ist ein narrisches -: dat is maar gekheid; es ist noch das alte -: het is nog het oude doen; 3) das böse -: (gnk.) de vallende ziekte; 4) Zie 2e nmv. ezwungenes (gekünsteltes) eene ge-wongene (gekunstelde) manier van zijn; ein ungezwungenes -: eene ongedwongene manier van zijn; ein vornehmes -: een vertoon van voornaamheid, eene zekere deftigheid; ein verkehrtes -: eene verdorvenheid; das ist ein narrisches -: dat is maar gekheid; es ist noch das alte -: het is nog het oude doen; 3) das böse -: (gnk.) de vallende ziekte; 4) Zie 2e nmv. Wesens. iWe'sen, in Sam. I -einheit, vr.: theo.) eenheid van wezen, eenzelvigheid; -gleich, bv. n.: (theo.) gelijkzelvig; -heit, vr.: 1) individualiteit, 2) Zie no. 2Wesen; e druk. 61 |
WETTERDICHT.
962
WESENKETTE.
|
-kettc, vr,: Zie -reihe; -lehre, vr.: ontologie; -los, bv. n.: dcnkbeeldigr, hersenschimmig:; -losigkeit, yr.: denkbeeldigheid, hersenschimmigheid; -reihc, vr.: schepselen-rij; -verwandlung, vr.: (theo.) transsubstantiatie. We'sens, 2e nmv.: viel - machen: 1) veel ophef maken, 2) veel bombarie (veel beweging) maken, 3) veel plichtplegingen (veel complimenten) maken. we'sentlicli, b. v. n.; wezenlijk, werkelijk; I -keit, vr.: wezenlijkheid, werkelijkheid. Wes'pe, vr.: (ins.) wesp. Wes pen, in Sam. I -talk, in.: (vqg.) wespenvalk; -fresser, m.: wespendief, bijën-eter; -nest, q.: wespennest (in ein -nest storen: fig.: zich in een wespennest steken); -schwarm, m.: (een) zwerm wespen; -stich, m.: steek eener wesp. wess, vnw.: wiens, wier, welks, welker, waarvan; I -halb', vg\v.: weshalve, om welke reden, waarom, uit welken hoofde; -we gen, vgw.: Zie -halb. Wes'sel, in Sam. I -beere, vr.: (pik.) wilke kers. wes sen, vnw.: Zie wess- wessent, in Sam. I -hal'ben (-we'gen), vgw.: Zie wesshalb. IWest, m. (-es): (adk.: het) quot;Westen; - zum Süden: (zeew.) west ten zuiden. I -, m. (-es; mrv. -e): westenwind. IWest, in Sam. I -afrika, o.: West-Afrika; -asien, o.: quot;West-Azië; -ende, o.: westeinde; -europa, o.: West-Europa; -franke, m.: quot;West-Frank; -franken, o.: quot;West-Frankenland; -frankisch, bv. n.: quot;Westfrankisch; -friese, m.: quot;West-Fries (-friesen, m. mrv.: West-Friezen); -friesisch, bv. n.: Westfriesch ; -friesland, o.: West-Friesland; -gegend, vr.: weststreek; -gothe L-gote], m.: West-Goth, Visigoth (-gothen [-goten], m, mrv.: West-Gothen, Yisigothen); -grenze, vr.: westgrens; -indien, o.: West-Indië (-indienfah-rer; m.: westindie-vaarder); -indier, o.: West-Indiër; -indierin, vr. (mrv. -nen): West-Indische; -indisch. bv. n : Westin-disch; -küste, vr.; westkust; -lander, m. mrv.: W esterlmgen, W esterschen, bewoners van het Westen; -pha'len [-falenl, o.: Westfalen; -pha'linger, m. (-s; mrv. -): Westfaler; -pha'lingerin, vr. (mrv.-nen): Westfaalsche; -pha'lisch, bv. n.: West-faalsch; -preussen, o.: West-Pruisen; -reich, o.: (hist.) Austrasië;-see, vr.: (adk.) Atlantische oceaan; -seite, vr.: westzijde; -warts, bw.: westwaarts, naar het westen; -wind, m.: westenwind. West chen, o. (-s; mrv. -): 1) vestje; 2) buisje. Wes'te, vr: 1) vest; 2) buis, wambuis. Wes'ten, m. (-s): (het) westen; nach - zu (gegeh -): westwaarts, naar het westen. Wes'ter^nSam. I -hemd,o.: doophemd, (vlk.) helm; -reich, o.: (hist.) Austrasië; -sonne, vr.; (zeew.) zon in het westen ('snamiddags om zes uren); -wat, o.: Zie -hemd. west'lich, bv. n. en bw.: westelijk. Wet'scher, m. (-s; mrv. -): reiszak. |
Iwett, bw.: 1) (fam.) kiet; nun sind wir -: nu zijn wij kiet; etwas - machen: kiet maken, (fig.) het eene tegen het andere laten opwegen; 2) (van mijnen:) uitgeput. IWett, in Sam. I -eifer, m.: wedijver, mededinging; -eiferer, m.: mededinger; -eifern, w. o. h.: wedijveren (- mit: met); -gehen, o.: wedloop; -gesang, m.: zangwedstrijd; -kamptquot;, m.: 1) kampstrijd, worstelstrijd, 2) wedstrijd; -kampten,w. o. h.: (fig.) wedijveren (-mit: met);-kampfer, m.: (hist.) worstelaar, (fig.) mededinger; -lauf, m.: wedloop; -laufen, w. o. h. onr.: harddraven, eenen wedloop houden; -laufer (-laufer), m.: harddraver; -reiten, w. o. h. onr.: paardrijden om het hardst; -rennen, w. o. h. onr.: harddraven (als z. n. o.: harddraverij, inz.: paardenwedren; -rennen zu Wagen: wedren met wagens); -renner, m.: harddraver; -ritt, ra.: rit om het hardst, wedren te paard, harddraverij j -spiel, o.: wedstrijd, mededinging; -spieier, m.: mededinger; -streit, m.: Zie -Uampf; -streiten, w. o. h. onr.: Zie -kampfen; -werben, w. o. h. onr.: mededingen; -werber, m.: 1) mededinger, 2) medeminnaar. AVet'te, vr.: 1) weddenschap; eme - eingehen (eine - machen): eene weddenschap aangaan; was gilt die -: om hoeveel gewedV; gilt es eine -: wilt gij wedden?, willen wij wedden?; die - gilt: dat is gewed (die weddenschap neem ik aan); 2) wedijvering, mededinging; um die - (in die -): om strijd, met elkander wedijverend, (fam.) om het hardst; 3) wed, paardenwed. wet ten, w. o. h. en w. b.: wedden; mit Einem um etwas -: met iemand om iets wedden; zehn gegen eins -: tien tegen één wedden; auf etwas -: op iets wedden. I Wet'ter, m. (-s; mrv. -): wedder. I Wet'ter, o. (-s): 1) weder, weer ; was ist für -: welk weer is het?, hoe is het weer ?; gutes (schönes, schlechtes, warmes, kaltes, trockenes, stürmisches, nebeliges u. s. w.) -: goed (mooi, slecht, warm, koud, droog, onstuimig, mistig, enz.) weer; um gutes (um schönes) - bitten: (fig. fam.) vergiffenis vragen, (ook:) excuus vragen; 2) onweer, (fig.) weerlicht, bliksem; (fig. pop.) lawaai, bombarie; es zieht ein - auf; er komt een onweer opzetten; vom - erschlagen werden: door den bliksem getroffen worden; über etwas ein - anfangen: (pop.) lawaai schoppen over iets, bombarie maken over iets; alle -: verduiveld!, voor den dit en dat.; inn sollen alle de drommel hale hem!, hij kan ophoepelen!; Einem alle - aut den Hals wünschen: iem. stijfvloeken;3)(mnw.) luchtgat, (ook:) gas-ontwikkeling, uitdamping: böse (taule, schlagende) -: kwade, dampen, stiklucht (enk.). IWet'ter, in Sam. I -ableiter, m.: bliksem afleider; -almanach, m.: almanak met weervoorspellingen; -baum, m.: boomvormige wolk; -beobachter, m.: weerkenner; -beobachtung, vr.: !)_weerkennis, 2) weerkundige waarnemingen; -blaser, m.; luchtgat, luchtververseher; -brett, o.: dek-lijst boven een raam; -brütend, bv. n.: van onweer zwanger; -dach, o.: afdak, luifel; -dachelchen, o.: kap, luifeltje; -dicht, bv. n.: tegen den |
WICKELBAND.
963
|
invloed van het weer bestand; -cilung-, vr.: onverwachts losbrekende onweersbui; -fahnchen, o. (-fahne, vr.): windwijzer (ook fig:.); -fang:, m.: lueht-aanvoerende mijnschacht; -test, bv. n.: Zie -dicht; -g-alle, vr.: (zeew.) donderkop, onweerswolk; -gebet, o.: schietgebed als het onweert; -g:elaut, o.: klokgelui bij een onweer; -glas; o.: weerglas; -glocke, vr.: noodklok; -halm, m.: weerhaan (ook fig.); -haufen. m.: hooi-opper; -hauschen, o.: 1) hut, (mil.) barak, 2) vochtmeter, dampkrings-meter; -hüt-te, vr.: hut; -junge, m.: (pop.) weergasche jongen, satansche jongen; -kasten, ra.: luchtververscher, luchtpomp, aanvoerder Tan versche lucht; -keil, ra.; dondersteen; -kerl, m.: (pop.) weergasche kerel, satansche kerel; -kluft, vr.; door den invloed van het weer (inz. door vriezend weer) veroorzaakte scheur of berst; -klüftig, bv. n.: Zie eiskliifti^; -kunde, vr.: weerkunde; -kundig bv, n.: weerkundig (-kundige, m.: weerkundige, weerkenner); -laune, vr.: ongestadigheid van het weder, (fig.) wispelturigheid; -launisch, bv. n,: (fig.) ongestadig, (ook:) wispelturig, -lauten, o.: Zie -geliiut; -leiter, m,: bliksem-afleider; -leüchten, w. onpers. h.: weerlichten (als z. n. o.: weerlicht; bliksem); -licht, o. (mrv. -lichter): (zeew.) Sint-Elmusvuur, Helena-vuur; -loch, o.: (pop.) windgat, (ook:) slecht weer brengende windhoek; -losung, vr.: (mnw.) lucht-ververscher, (ook:) versche lucht aanbrengende schacht; -lotte, vr.: (mnw.) luchtververschingsbuis; -mannchen, o.: windwijzer; -maschine, vr.: (ranw.) lucht-ververschings^toestel; -massig, bv. n.: (pop.) verduiveld; -nacht, vr.: onweersnacht: -prophet, m.: weervoorspeller, weerprofeet; -prophezeiung, vr.: weervoorspelling; -rad, o.: Zie •niascliine; -regen, m.: onweersbui, donderbui; -rehe, vr.: lek in het dak; -satz, m.: Zie -kasten; -saule, vr.: hoos, windhoos; -schacht, vr.: Zie -losung:; -schaden, m.: door den invloed van het weer (inz. door het onweer) aangerichte schade; -schelde (-scheidung), vr.: (het) breken van de lucht; -schein, ra.: weerlicht, bliksem; -schenkel, ra.: klamp (lijst) om het inloopen van net water te beletten; -schirm, m.: beschutting tegen weer en wind; -schlag, ra.: 1) donderslag, 2) slag-hagel, hagelbui, 3) Zie -schaden: -segen, m.: (p9p.) gebed om het weerlicht onschadelijk te maken; -seite, vr.: windzijde; -stange, vr.: weerlichtstraal, bliksemstraal; -strecke, vr.: (mnw.) luchtleiding; -strich, m.: richting die het onweer neemt:-strick, m.: touw dat dient om de vochtigheid van den dampkring te meten; -thüre, vr.: deur (luik, klep) van een luchtgat; -trachtig, bv. n.; van onweer zwanger; -trommel, vr.: Zie -maschine; -uhr, vr.: vochtmeter, dampkrings-meter ; -veriinde-rung, vr.: weersverandering; -vogel, ra.: stormvogel; -wechsel? ra.: verandering van het weer; -wendisch, bv. n.: 1) van weer en wind afhankelijk, (fig.) ongestadig (ein -wcndischer Mensen: fara.: een weerhaan, iem. die met alle winden draait), 2) (van hoofd- en lijf haar:) stug, stijf, steil; -wirbel, m.: hoos, windhoos; |
-wolke, vr,: onweerswolk; -wurm, ra.: (ins.) houtluis; -zeichen, o.: 1) voorteeken (voorbode) van een zwaar onweer, 2) weer-voorspellend teeken, (fig.) regenboog; -zeiger, m.: 1) weerglas, 2) windwijzer; -zotte, vr.: uitslag (van vochtige muren); -zug, m.: Zie -hlliser. wet tern, w. onpers. h.: onweeren; w. o. h.: razen en tieren, vloeken en zwetsen. Wetz, in Sam. I -schiefer, m.: leisteen-achtige (schilferige) klei; -stahl, ra.: wetstaal; -stein, m.: wet-steon, slijpsteen (feiner -stein: oliesteen). Avet'zen, w. b.: wetten, slijpen, scherpen; w. o. h.: auf der Gasse rait dem Degen -: zijne sabel over de straat laten slepen. Wet'zer, ra. (-s; rarv.-): wetter, slijper, scherper. wib'beln, w. o. h.: wemelen, krioelen. Wi hel, ra. (-s ; rarv. -): (ins.) koorn-worm. Iwich: Zie weichen. IWich, in Sara. I -dorn, m.: (pik.) egelantier, wilde roos. Wichs, ra.: (pop.) pontificaal, beste pak; (ook:) opgepriktheid, opgedirktheid; I -bürste, vr.: schoenborstel; -lappen, ra.: wrijfdoek, boendoek; -schuh, ra.: gewast-leeren schoen. quot;Wich'se, vr.: 1) boenwas, politoer, 2) schoensmeer, glimmend smeer; 3) (fig. fam.) smeer, strieps, ransel, (een) pak slaag. wich'sen, w. b.: 1) opwrijven (met was); 2) poetsen (b.v. schoenen); 3) ranselen, afrossen. Wicht, ra. (-es; rarv. -e of -er): 1) wicht, schepsel, creatuur; 2) lor, prul, kwibus, kwast. Wicht'chen. o. (-s; rarv.-): wichtje, schepseltje, zieltje, stumpertje. Wich'tel, o. en ra. (-s; mrv. -): - mannchen, o.: kleine kwelgeest, kleine plaaggeest; -pfeife, vr.: (jag.) lokfluitje; -zopf, ra.: (hik.) plica polonica, Poolsche haarvlecht. wich'tijj:, bv. n.: 1) zwaar; (fig.) zwaarwichtig, gewichtig, belangrijk; (van geldstukken:) wichtig, volwichtig; 2) (van menschen:) invloedhebbend; ein -er Mann: een man die veel invloed heeft, een raan van gewicht; sich - raachen: een hoogen dunk van zich zeiven hebben, doen alsof men iemand van gewicht is; eine -e Miene raachen: een ijselijk deftig gezicht zetten; I -keit, vr.: 1) zwaarte; (fi^:.) zwaarwichtigheid, belangrijkheid; gewicht; (van geldstukken:) wichtigheid, volwichtigheid; 2) (van menschen:) gewicht, invloed, deftigheid, aanzien. Wick, in Sara, I -bohne, vr.: vyge-boon, wolfsboon; -futter, o.: wikkenvoer, met wikken vermengd voeder; -stroh, o.: wikkenstroo. Wick'e, vr.: (pik.) wikke. Zie Wieken. Wiek'el, ra. en o. (-s; rarv. -): J) bundel; 2) rol, opgerold voorwerp; (ook:) ineengedraaid papiertje (of eenig andor voorwerp) om daarop iets op te rollen, (inz.) garenklosje; 3) (van kousen:) boord, bovenrand; I -aal, ra.: speetjespaling, (een) speetje paling; -band, o.: 1) luier. |
WICKELBLATT.
WIDERSTEHEN.
964
WIDERSTEHLICH.
965
WIEDERKLANG
|
n^eerstand aan iem. bieden; der Brannt-•wein -steht mir: de brandewijn staat mij tegen); -steh'lich, bv. n.: weder staanbaar; -steh'lichkeit, vr.: weer staanbaarheid; -stoss, m,: weeromstuit, weerstuit, weerslagquot;, -stre'ben, w. o. h. [3]: weerstreven, weerstaan; -streit, m.: 1) tegenstand, weerstand, 2) tegenspraak; -streit'en, w. o. h. onr. |3J: 1) bestrijden, (fig.) betwisten, 2) in strijd zijn- met, strijden tegen, aandruischen tegen, (fig.) met weerzin vervullen; -strom, m.: 1) tegenstroom, 2) ebbe; -stütze, vr.: stut, steunsel; -theil [t], m.: Zie -part; -thon, m.: (pik.) goudenregen; -wartig, bv. n.: 1) weerzinwekkend, 2) tegenloopend, 3) onaangenaam, (fig.) kribbig, lastig; -wartigkeit, vr.: 1) weerzinwekkendheid, 2) wederwaardigheid, kwade kans, 3) onaangenaamheid, (fig.) kribbigheid, lastigheid; -wille, vr.: tegenzin, weerzin, afkeer (mit -willen: met tegenzin, tegen wil en dank; der natürliche -wille: de antipathie, de natuurlijke afkeer); -willig, bv. n.: den weerzin daartegen overwinnend, zich tegen zijnen (haren, enz.) weerzin verzettend (als bw.: tegen wil en dank, in weerwil van zich zeiven); -wind, m.: tegenwind; -zeit, vr.: (zeew.) verloop van het tij. wi'derlicli, bv. n.: 1) tegenstaand, (fig.) tegen de borst stuitend, 2) walglijk (- süss: walglijk zoet, malzoet), (fig.) wal-gingwekkend (- zu nehmen sein: van medicijnen: leelijk zijn om in te nemen); I -keit, vr.: 1) (fig.: het) tegen de borst stuitende,quot; 2) walglijkheid, (fig.: het) walging-wekkende, (van medicijnen:) leelijkheid. wi'dern, w. o. h. |3]: 1) tegenstaan, (lig.) tegen de borst stuiten, 2) doen walgen,(fig.) met walging vervullen. wirt'mcn, w. b.: wijden, teewijden; (fig.) bestemmen; Einem ein Buch -: een boek aan iemand opdragen; I quot;Wid'mung, vr.: toewijding, (flg.) bestemming (quot;Wid'-mungsschrift, vr.: opdracht). wi'drisr, bv.n.: 1) tegen-, tegenloopend, «in -er quot;V\rind: een tegenwind: das -e Glück: het tegenloopende g-eluk, de kwade kaas; 2) Zie widerlich; I -keit, vr.: 1) (het) tegen-zijn, (het) tegenloopen, /2) Zie Widerlichkeit. widrijcenfalls', bw.: in het tegenovergestelde geval, zoo niet. Iwie, bw.: hoe; I tsw.: wat! I vgw.: als, zooals, evenals, I - auch: evenals; -.... auch: hoe .... ook (b.v.: - reich er auch sei: hoe rijk hij ook zij). Iwie, in Sam. I -nach', bw.: op welke manier, hoe; -viel', bw,: hoeveel (der, die, das -viel'ste: de. net hoeveelste); -wohl', vgw.:^ alhoewel, hoewel, ofschoon. Wieb'el, m. (-s; mrv. -): (ins.) koorn-worm, wieb'eln, w. o. h.: (fam.) wemelen, krioelen. Wied'e, vr.: 1) teen, wilge-teen quot;2) weede (Zie Wald); 3) lange boom (van een wagen); I -hopf, m. (-es; mrv. -hopfe): (vog.) hoppe, hop, (pop.) stronthaan, vlaszaaier; -hopfkraut, o.: (pik.) |
Spaansche klaver; -wohl, m. («s; mrv. -e): (vog.) wicdewaal. wied er, bw:: 1) weder, weer, wederom, opnieuw, nogmaals; 2) weerom, terug; I -abdruck, m.: (typ.) herdruk; -abdrucken, w. b.: (typ.) herdrukken; -abfallen, w. o. s. onr.: wederom afvallen, (fig.) weder afvallig worden (1);-aufleben, w. o. s.: herleven (als z. n. o.: herleving); -auflegen, w. b. onr.: weer er op leggen, (typ.) weer ter perse leggen, herdrukken; -ausbesserung, vr.: (het) verstellen, (het) repareeren; -befah'igen, w. b.: (rcht.) renabiliteeren; -befanigung, vr.: (rcht.) rehabilitatie; -bekommen, w. b. onr.: terugbekomen, (fam.) terugkrijgen; -be-leben, w. b.: doen herleven, (fig.) met nieuw leven bezielen; -bezahlen, w. b.: terugbetalen; -bringen, w. b. onr.: terugbrengen; -bringlicn, bv. n.: herstelbaar; -druck, m.: (typ.) herdruk; -erhalten, w. b. onr. (-erlangen, w. b.): Zie -bekommen; -erobern, w. b.: heroveren; -erset-zen (-erstatten), w. b.: teruggeven; -er-wahlung, vr.: herkiezing; -fahrte, vr.: (j{ig.) terugkeer langs hetzelfde spoor; -flug, m.: terugkeer (van de trekvogels); -fluss, m.: (zeew.) ebbe; -fordern, w. b.: terugvorderen, terugvragen; -gabe, vr.: teruggaaf; -geben, w. b. onr.: teruggeven; -geboren, bv. n.: (theo.) wedergeboren, (dk.) herboren; -geburt,vr.: (theo.)wedergeboorte; -gelangen, w. o. s.: opnieuw komen (- zu: tot), weder in het bezit komen (- zu: van); -gelangung auf den Thron: herstel op den troon; -genesen, w. o. s. onr.: herstellen; -genesung, yr.: herstel; -gewinnen, w. b. onr.: terugwinnen, herwinnen; -glanz, ra.: weerkaatste glans; -glanzen, w. o. h.: (van glans:) weerkaatst worden; -hall, m.: weergalm, weerklank, echo; -hallen, w. o. h.: (van geluid:) weerklinken, weergalmen, weerkaatst worden; -herstellen, w. b.: herstellen; -her'steller, m. (-s; mrv.-): hersteller; -her'stellung, vr.: herstel; -nol, in Sam. (-holuhr, vr.: repetitie-horloge; -holzeichen. o.: muz.: herhalings-teeken); -holen, w. o.: terughalen (-ho len, w. b.: herhalen; sich -ho'len, w. w.: in herhalingen vervallen); -ho'lentlich (-holt ), bw.: herhaaldelijk; -ho'lung, vr.: herhaling (-ho'lungsstunde, vr.: herhalingsles; -ho'lungszeichen, o.: herhalings-teeken -kauen (-kauen), w. b.: herkauwen (ook fig.) (als z. n. o.:) herkauwing (ook fig.); -kanende Thiere [Tj: herkauwende dieren; -kauf, m.: terugkoop (-kaufsklage, vr.: rcht.: actie over het bedongen recht van terugkoop); -kaufsrecht, o.: recht van terugkoop; auf -kauf verkaufen : verkoo-pen behoudens het recht van terugkoop: -kaufen, w. b.: terugkoopen; -kauflicn, bv. n.: terug te koopen (bw.: behoudens het recht van terugkoop); -kehr, vr.: terugkeer, (str.) omwenteling, (tim.) lasch (ohne -kehr verloren: onherstelbaar verloren); -kehren, w. o. s.: terugkeeren; -kehrungspunkt, ra.: keerpunt; -klage, vr.: Zie Widerklage; -klang, ra.: Zie |
De meeste met „wiederquot; samengestelde werkwoorden hebben in het Hollandsch op gelijke wijze „wederquot; of „weerquot; vóór zich.
WIEDERKLINGEN.
WI LD B ANN.
|
-hall; -klingen, w. o. s. onr.: Zie -iiallen: -kommen, \v. o. s. onr.: terugkomen; -kriegen, w. b.: (fam.) terugkrijgen; -kunft, vr.: terugkomst, terugkeer; -leben'digmachung, vr,: (het) doen herleven; -lesung, vr.: herlezing, weerover-lezing ; -lösung, vr.: (van verpand goed:) lossing, (het) lossen (-lösungsrecht, o.: recht van inlossing); -nahme. vr.: terugneming, (tig.) herovering; -nelimen, w. b. onr.: terugnemen, (lig.) heroveren; -sagen, w. b.: 1) herzeggen, 2) weerover zeggen; -schall, m.: Zie -hall; -schallen, w. o. h.: Zie -hallen; -schein, m.: weerschijn, weerkaatsing van het licht; -scheinen, w. o. h. onr. 1) (het licht:) weerkaatsen 2) (van het licht:) weerkaatst worden; -schelten, w. b. onr.: terugschelden ; -schicken, w, b.: terugzenden; -schimpten, w. b.: terugschclden; -schlag, m.: terugslag; -see, vr.: Widersee; -sehen, o. (-s): wederzien (auf -sehen: tot weerziens); -senden, w. b. onr.: terugzenden; -sprung, m.: 1) terugsprong, 2) (biljart:) doebleer-stoot; -stoss, m.: weeromstuit; -strahlen, w. b.: terugstralen, weerkaatsen (w. o. h.: weerkaatst worden); -strich, m.: Zie -fiug; -taufe, vr.: (kkl.) herdoopingr; -tauten, w. b.: herdoopen; -taufer, m. (-s; mrv.-): (kkl.) quot;Wederdooper; -tonen, w. o. h.: weerklinken;-um, bw-: wederom, weder, nogmaals, andermaal, opnieuw; -verheirathen [tl (sich), w. w.: hertrouwen; -wechsel, m.: (kph.) herwissel; -wegnahme, vr.: Zie -nahme; -wuchs, m.: etgroen; -zahlen, w. b.: terugbetalen; -zahlen, w. b.: weerover tellen; -zug, m.: terugtocht. quot;Wieg'e, vr.: wieg; (fig.) kindsheid; (dk.) bakermat; I -frau, vr.: wiegster; -geld, o.: weegloon; -messer, o.: hakmes; -stuhl, m.: schommelstoel. Iwiegr'en, w. b.: wiegen; (fig.) heen en weer wiegelen; in Schlaf -: in slaap wiegen; I sich -, w. w.: heen en weer wiegelen ot' schommelen, (fig.) zich vleien, zich zeiven misleiden; in einer Sache gewiegt sein: (pop.) in iets uitgeslapen (d. i. zeer knap) zijn. Iwieg'en, w. b. onr. (wog; gewo'gcn): wegen ; I w. o. onr. h,: wegen, een gewicht hebben van. IWiegf'en, in Sam. I -angebinde, o.: geschenk aan een kind in de wieg;-band, o.: wiegetouw; -bogen, m.: wiegekap, kap van eene (de) wieg; -brett, o.: wiegehout (een der twee schuitvormige dwarshouten waarop de wieg rust; -decke, vr.: wiegedeken, wiegesprei; -fest, o.: geboortefeest; -fuss, m.: Zie -brett;-kind o.: kind in de wieg; -korb, m.: wiegemand (de bak van de wieg); -laufer, m.: Zie -brett; -lied, o.: wiegelied; -pferd, o.: hobbelpaard; -spriegel. m.: Zie -bogen ; -tuch, o.: Zie -cleeke, Wieg'er, ra. (-s; mrv. -): wieger; Wieg'erin, vr. (rarv.-nen): wiegster. wieh'ern, w. o. h.: hinniken; (tig. fam.) grinniken van den lach; ein-des Gelachter: een grinnikend gelach. Wiek, vr.: (adk.) baai, inham, kreek. Wiek'e, vr.: (hik.) wiekje pluksel; (pik.) hondsroos. |
Wiel'en, vr. mrv.: (zeew.) worsten (van oud touw.) Wiem e, vr.: 1) kippenroest; 2) stang in den schoorsteen (om spek in den rook te hangen). Wiem'en, m. (-s; mrv. -): Zie Wieme. Wien, o. (-s): (adk.) quot;Weenen; Wien er, m. (-s; mrv. -): Weener (als by. n.: Weener); Wien'erin, vr. (mrv. -nen): Weenerin; wien'erisch, bv. n.: Weener. wienach', bw.: Zie wie in Sam. Wienz, m. '-es; rarv. -e): poes. Iwies: Zie wei«en. IWies, in Sam. I -baum, ra.: boom over een voer hooi (om het goed vast te sjorren); -wachs, m.: grasgewas, gras, (fig.) hooi. quot;Wies'ehen, o. (-s; mrv. -): stukje weiland, graskampje. Wiese, vr.: weide, weiland. Zie Wiesen. Wiesel, o. (-s; mrv. -): (drk.) wezel; stinkende -: bonzing; 1 -baura, ra.: Zie Wiesbanm: -beere, vr.: (pik.) kriek, wilde kers. Wies'en, in Sara. I -ainmer, vr.: (vog.) geelvink; -ampfer, in.: wilde zuring; -bach, m.: door een (het) weiland stroomende beek; -bau, m.: verbetering van weiland; -blume, vr.: (pik.) boterbloempje; -feld, o.: grasveld, grasland, weiland; -klee, ra.: gewone klaver; -knarre, vr.: (vog.) Zie Wachtelkönig: -inonat, ra.: zomermaand (Juni); -pfad, ra.: voetpad door een (het) weiland; -plan, m.: grasvlakte; -quelle, vr.: waterbron in een (het) weiland; -schleppe, vr.: werktuig om molshoopen weg te maken; -thai, o.: dal vol weiland;-thalchen, o.: tot weiland geschikt klein dal;-vogt, m.: opzichter over de weilanden; -wachs, m.: grasgewas, gras, (fig.) hooi; -zins, ra.: landnuur, pacht. wieviel', bw.: Zie wie in Sam. wiewohl', vgw.: Zie wie in Sam. Iwild, bv. n. en bw.: wild; (fig.) woest; - werden: wild worden; - wachsen: in het wild groeien; ein -er Mensch: 1) een wildeman, een dolleman, 2) een wilde; ein -es Geschrei: een woest geschreeuw; ein -es Leben: een losbandig leven; -es Fleisch: (in wonden:) wild vleesch; -e Blattern: (gnk.) waterpokken; -es Feuer: (gnk.) Antonius-vuur; -e Wehen: (vlk.) schijnbare weeën; -es Gestein, o.: naakte (kale) rots, (ranw.) rotssteen zonder erts; ein -er Boden: een onontgonnen grond. IWild, o. (-es): (jag.) wild; holies -: groot wild; kleines -: klein wild; rothes |tl -: rood wild (herten en reeën); schwarzes -: zwart wild (het everzwijn,, het wilde varken); - stehlen: (jag.) stroopen. IWild, in Sam. 1 -acker, ra.: veld voor jachtwild; -adel, ra.: (pik.) meidoorn ;-bad, o.: minerale bron. (adk.) Wildbad (eene badplaats in het Zwarte Woud); -bahn, vr.: 1) (jag.) wildbaan, jachtgrond,. 2) gekapte weg door een bosch, 3) ongebaande weg, ongebaand pad (das Pferd, das auf der -bahn geht: het ter zijde van het tweespan aangespannen derde paard);, -bann, m.: 1) jachtrecht, 2) eigen jacht |
W1MMERLING.
WILDER ATEX.
967
|
-braten, m.: (kkk.) g-ebraden wild;j-bret, 0.: (kkk.) wildbraad, wild (kurz -bret: teelballen van het hert); -brets, in Sam. (-braten, m.: gebraden wild:-brühe, vr.: saus van hazepeper; -handler, m.: 1. koopman in wild, 2. poelier; -pastete, vr.: pastei van wild); -dieb, m.: wild-strooper (-diebstahl, m.: wild-strooperij); -dieberei', vr.: wild-strooperij; -elster, vr.: (vogr.) negrendooder, beenbreker; -fahrt, vr.: door een bosch gekapte weg; -tang, m.: 1) vangst (het vangen) van jachtwild, 2) wild paard, 3) jonge wildzang, jonge spring-in't-veld; -fleiseh, o.: (kkk.) wildbraad, wild; -trass, m.: door het wild aangerichte schade; -fremd, Dv. n.: (fam.) wildvreemd; -fuhre, vr.: 1) vervoer van wild, 2) Zie no. 1 -Imlm: -gans, vr.: (vog.) wilde gans;-garn, o.: net om wild te vangen; -garten,m.: park voor wild, (inz.) hertenkamp; -getalle, vr. mrv.: inkomsten uit de opbrengst van het jachtwild; -gehage (-gehege), o.: Zie -garten; -geruch, m.: reuk van wild; -geschmack, m.: wildsmaak; -graf, m.: (hist.) wildgraaf: -grube, vr.: kuil in den grond om er wild in te vangen; -haut, vr.: hertevel; -hauten, bv. n.: van hertevel; -heit, vr.: wildheid, (fig.) woestheid; -huhn, o.: patrijs; -hüter, m.: 1) pluimgraaf, 2) boschwachter; -jagd, vr.: jacht op wild; -kalb, o.: reekalf; -katze, vr.: wilde kat; -knecht, ra.: 1) onder-pluimgraaf, 2) boschwachtersknecht; -leder, o.: herteleder; -raarder, ra.: (drk.) booinraarter; -meister, ra.: jagormeester; -netz, o.: Zie -garn; -obst, o.: in het wild groeiend ooft; -pret, o.: Zie -lirct; -recht,o.:(jag.) ingewand van het wild (als belooning aan de jachthonden); -reich, bv. n.: rijk aan wild; -ruf, ra.: 1) geschreeuw van het wild, 2) geluid om het wild te lokken; -schaden, ra.: Zie -frass: -schur, vr.: pelsjas, jas met bont; -schütz (-schütze), in.: 1) jager, 2) wildstrooper; -schwein, o.: wild zwijn, wild varken; -spur, vr.: spoor van het wild; -stand, ra.: 1) leger (van wild). 2) talrijkheid van het wild; -taube, vr.: (vog.) boschduif, wilde duif; -weg, m.: weg dien het wild loopt; -werk, o.: jachtwild, wild; -zaun, ra.: afgeperkte ruimte voor wild. Wilde, m. (-n; mrv. -n) en vr.: wilde. wilden'zen, w. o. h.: naar wild rieken of smaken; (tarn., van wildbraad:) van adel zijn. Wil'derer, ra. (-s; mrv. -): wildstrooper; wil'dern, w. o. h.: wildstroopen (w. o. s.: verwilderen); Wild'ling, ra. (-s; rarv. -): in 't wild groeiende boom, (fig.) wildeman, dolleman, (ook:) Zie no. 3 -fang:; Wildniss [nisi, vr.: wildernis; wild'pern (wild'zen), w. o. h.: Zie avü-denzen. Wilhelm, ra. (-s): Willem; quot;Wirhelm-chen, o. (-s): Willerapje; Wirhelinine, vr. (-ns): AVilleraina, Wilhelmina. Wil'le, m. (-ns; mrv. -n): wil; der letzte -: de uiterste wil, het testament; der freie -: de vrije wil; jeder hat seinen freien -n: (spr.) wij leven in een vrij land; aus freiera -n: uit eigen beweging; rait -n: opzettelijk; rait allem -n: met alle genoegen, volgaarne; wider -n : tegen wil en dank, met tegenzin; nach -n: naar wensch; Einera zu -n sein (Einera seinen -n thun): ieraands zin doen, aan iemand zijnen zin geven; seinen -n zu etwas geben: zijne toestemming tot iets geven |
Willen, ra. (-s; rarv. -): Zie Wille; I -los, bv. n : willoos, zonder eigen wil; -losigkeit, vr.: willoosheid, gemis van wilskracht. wil lens, bw.: willens, voornemens, van plan, van zins; I -iiusserung, vr.: wilsuiting: -bestiraraung, vr: (het) willen, wils-uiting; -freiheit, vr.: vrije wil; -kraft, vr.: wilskracht; -raeinung, vr.: verlangen, wil (daran geschieht unsere gnadigste -raeinung: dat is ons verlangen);-vermogen, o.: wilsverraogen. willentlieh, bw.: opzettelijk, met opzet. will'faliren, w. o. h. 13]: zijnen (haren) zin geven [aan], den zin doen |van|; Einera in seiner Bitte -: iemands verzoek inwilligen. will'falirig, bv. n,: meegaand, zich naar den zin of naar het verlangen van anderen schikkend; sich - stellen: doen alsof men iemand zijnen zin wil geven; i -keit, vr.: meegaandheid. Will'falirung:, vr.: inwilliging, bewilliging, zin-geving. wil lig, bv. n.: willig, gewillig; (van metaal, enz.:) smeltbaar; (van aan de markt gebrachte koopwaar:) gretig, graag (die Splitterbsen fanden -e Nehmer: de spliterwten vonden gretige koopers); 1 -keit, vr.: willigheid, gewilligheid, (van metaal, enz.:) smeltbaarheid. wil'li gen, w. o. h.: bewilligen, toestemmen (- in: in). wil'liglieh, bw.: willig, gewillig, goedschiks. Will'komni. ra. (-s; mrv. -e): welkomst; (zeew.) touw met knoopen (als tsw.: welkom!) I -becher, m.: welkomstbeker; -lied, o.: welkomstlied;-raahl, o.: welkomstmaal; -schuss, ra.: saluutschot; -trunk, ra.: welkorastdronk. Will'konimen, ra.: welkomst; (fig.) onthaal ter verwelkoming (als bv. n.: welkom; - sein: welkom zijn; Einen -heissen : iemand welkom heeten, iemand verwelkomen); I -heit, vr.: (het) welkom-zijn. Willkülir [Will'kürl, vr.: willekeur; (fig.) verkiezing, goedvinden, goeddunken; (theo.) vrije wil; I -herrschaft, vr.: heerschappij der willekeur, alleenheer-sching; -herrscher, ra.: alleenheerscher; -regiment, o.: Zie -lierrseliaft. will'külirlieli [kür], bv. n.: willekeu-rig; (fig.) onwillekeurig; I -keit, vr.: willekeurigheid; (fiff.) onwillekeurigheid, willst: Zie wollen. Wins math Ltj, vr.: wijn-oogst, wim'meln, w. o. h.: wemelen, krioelen. wim'men, w. o h.: de wijndruiven lezen, aan den wijn-oogst zijn. Wini'iner, vr.: puist; (in hout:) kwast; I wim'merig, bv. n.: puistig, (van hout:) kwastig. Wiin'merllng. ra. (-es, -s;mrv.-e): grienerig (grimmerig, huilend, jankend) |
WIND VIERING.
W1MMERN.
968
|
kind; I wim'mern, w. o. h.: grijnen, grrienen, grimmen, huilen, krijten, janken. IVim'pel, m. (-s; mrv. -) en vr.: ■wimpel; (fig1.) vlagr; 1 -holz, o. (-stange, vr., -stock, m.): wimpelstok, (fig:.) vlaggestok. Avim'peln, w. o. h.: wapperen. Wimper, vr.: ooghaartje; I -artig, bv. n.: Zie Avimuerig:. wim'perig;, bv. n.: (fig.) met ruige randen. wim'pcru, w. o. h.: 1) met de oogen knippen, de oogen ieder moment dichtknijpen, 2) knip-oogen. IWind, m. (-es, -s; mrv. -e): wind (ook fig.); der - geht: de wind waait, het waait; beim -e halten: (zeew.) bij den wind houden; den - gewinnen: (zeew.) boven den wind komen; etwas in den - schlagen: (spr.) iets in den wind slaan; in den - reden: (fig.) in het honderd redeneeren; - machen: (fig. tam.) wind maken, bluf slaan; das ist lauter -: dat is louter wind (bluf); das Wild in den - bekommen: (jag.) het wild ruiken;'- bekommen yon: (fig.) de lucht krijgen van; - im Leibe: wind in het lijf; von -en geplagt werden: door winden geplaagd worden; einen - lassen (einen -streichen lassen): een wind laten, een wind laten vliegen. |
IWincl, in Sam. I -ahre. vr.: (pik.) klaproos; -ball, m.: met lucht gevulde bal; -balm, m.: Zie -ahre;-bauch, m.: (vea.) trommelzucht; -baum, m.: boom van den kaapstander; -beschreibung, vr.: beschriiving van den wind;-beutel, m.: windbuil, windmaker, windzak, bluffer, zwetser, snoever, (kkk.) soesgebakje, soes; -beutelei', vr.: windmakerij, wind-zakkerij, blufmakerij, zwetserij, snoeverij; -beuteln, w. o. h.: windmaken, blufmaken, bluffen, snoeven, zwetsen, den windzak uithangen; -blaschen, o.: met lucht gevuld blaasje; -blase, vr.: met lucht gevulde blaas; -blattern, vr. mrv.: (gnk.) windpokken; -blurne, vr.: (pik.) anemoon;-bonne, vr.: gespikkelde boon; -bruch, m.: afgewaaid hout, (hik.) zakbreuk; -brüchig, bv. n.: afgewaaid; -büchse, vr.: windroer; -darm, m.: (ontl.) endeldarm; -dom, m.: (gnk.) winddoorn, spina ventosa; -drache, m.: rukwind, valwind, windvlaag;-dürr. bv. n.: wind droog, (fig. fam.) boonen-staakachtig, als een hout zoo mager; -ei, o.: wind-ei; -facher, m.: waaier; -fackel, vr.: flambouw die niet uitwaaien kan: -fahne, vr.: windvaan(tje); -fall. m.: 1) Zie -bruch, 2) Zie -drache; -rang, m.: 1) ventilator, gat, 2) blaasbalgklep, 3) (in horloges:) onrust, 4) Zie -beutel (-fanggetriebe, o.: in horloges: raderwerk van de onrust; -fangrad, o.: onrust); -fanger, m.: (vog.) geitenmelker, nachtzwaluw; -flagge, vr.: windvaan; -flügel, m.: molenwiek; -frei, bv. n.: buiten den wind, geen wind vangend; -galle, vr.: (vea.) steengal, (zeew.) donderkop; -ge-schwulst, vr.: windgezwel; -glöckchen, o. ( glocke, vr.): (pik.) kleine winde; -göpel, m.: door wind in beweging gebracht hijschtuig; -gott, m.: (fab.) god der winden, windgod (Eolus); -grift', m.: (fam.) greep in de lucht, misgreep; -hafer, m.: ■windhaver, wilde haver; -harfe, vr.: windharp. Eolische harp; -haufen, m.: hooi-opper; -hetze, vr.: hazenjacht met windhonden; -hetzen, w. o. h.: met windhonden jagen; -hodenbruch, m.: (hik.) zakbreuk; -hose, vr.: Zie -kessei; -hund, m.: (jag.) windhond, hazewind; -instrument, o.: (muz.) blaas-instrument; -kessei, m.: windketel (eener pomp); -klappe, vr.: luehtklep ; -kolik, vr.: (gnk.) windkoliek; -kopper, m.: kribbebijter (d. i. een paard met slechte spijsvertering); -kraut, o.: (pik.) anemoon; -kugel, vr,: met lucht gevulde bal, (hik.) zetpil; -kunst, vr.: 1) door wind of lucht in beweging gebracht wordende machine, 2) luchtpomp; -lade, vr.: (van een orgel:) windkast, (mnw.) ventilator; -laden, m.: vensterblind; -latte, vr.: tochtlat; -leicht, bv. n.: (fig.) vederlicht, zoo licht als eene veer; -licht, o.: Zie -fackel; -loch, o.: luchtgat; -macher, m.: Zie -beutel; -macberei', vr.: Zie -beutelei'; -ma-schine, vr.: Zie -kunst; -messer, m.: windmeter; -messkunst, vr. (-messung. vr.): windmeting; -monat, m.: windmaand (November); -mühle, vr.: windmolen (-mühlenflügel, m.: molenwiek; -mühlen-hügel, m.: hoogte waarop de windmolen staat; -mühlenrad, o.: rad van een windmolen); -müller, m.: molenaar, eigenaar van een (den) windmolen; -nadel, vr.: (zeemans-)kompas; -ofen? m.: smelt-oven; -öhrlein, o.: blaasbalgpijp; -pfeife, vr.: blaaspijp; -pfropf, ra.: (art.) prop; -pistole, vr.: windpistool; -pocken, yr. mrv.: windpokken; -probe, vr.: toestel in een orgel om de kracht van den wind te meten; -pulver, o.: (gnk.) poeder om winden te verdrijven; -rad, o.: ventilator; -raum, m.: speelruimte, speling; -rehe, vr.: (van paarden:) bevangenheid (als bv. n.: bevangen) door het inademen van te veel wind; -riss, m.: Zie -bruch; -rohr, o.: windroer; -röhre, yr.: blaasbalgpijp, (in orgels:} windpijp, (bwk.) luchtbuis; -rose, vr.: (pik.) wilde anemoon, (zeew.) windroos, kompasroos; -schacht, vr.: versche lucht aanvoerende mijnput; -schaden, m.: door den wind aangerichte schade; -schauer, m.: 1) rukwind, windvlaag, 2) beschutting tegen den wind; -schief, bv. n.: door den wind scheef getrokken; -schiffer, enz.: Zie liUft-schiffer, enz.; -schirm, m.: windscherm; -schlag, m.: afgewaaid hout of ooft, enz.; -schnell, bv. n.: zoo snel als de wind; -schnelle, vr.: snelheid van den wind; -schoppen, m.: schuur (loods, afdak, enz.) als beschutting tegen den wind; -seite, vr.: windzijde; -sicher, bv. n.: tegen den wind beschut; -spiel, o.: (jag.) windhond hazewind; -still, bv. n.: windstil, (fig.) tegen den wind beschut; -stille, vr.: windstilte; -stock, m.: windbuks; -stoss, m.: rukwind, windvlaag; -strich, m.: 1) luchtstroom, richting van den wind, 2) windstreek, kompasstreek; -strick, m.: (jag.) koppelsnoer, koppel; -strom, m.: Zie no. 1 -strich; -sturm, m.: 1) storm, 2) rukwind; -sucht, vr.: trommelzucht; -süchtig, bv. n.: aan trommelzucht lijdend: -treibend, bv. n.: winden verdrijvend; -trocken, bv.n.: Zie-dürr; -trommel, vr.: ventilator; -viering, vr.: (zeew.) windvie- |
WINDVOGEL.
WIPFLER.
969
|
ring, windveering; -vogel, m.: goed tegen den wind in vliegende vogel; -wage, vr.: windmeter; -warts, bw.: windwaarts, naar de windzijde; -wasser, o.: winden verdrijvend water; -wassersueht, vr.: trommelzucht; -wehe, vr.: door den wind opgehoopte sneeuw; -weihe, vr.: (vog.) havik; -weiser, m.: windwijzer;-wirbel, m.: 1) dwarrelwind, 2) windhoos; -wurf, m.: afgewaaid hout; -zeiger, m.: windwijzer; -zug, m.: 1) luchtbuis, 2) tocht, luchtstroom; -zunge, vr.: (van eene orgelpijp:) tong. Zie Windes en Winds, Winde, vr.: 1) windas, dommekracht, kraan; (zeew.) kaapstander; 2) garen-klos, spoel, garenwinder; 3) schroefdraad; 4) (pik.) winde; I -baum, in,: boom van den kaapstander; -brett, o.: plankje om iets op te winden; -förmig, bv. n.: spoelvormig; -geld, o.: kraangeld; -glöckchen, o.: (pik.) kleine winde; -hals, in.: (vog.) draainek; -kraut, o.: (pik.) groote winde. Wind'el, vr.: luier, luur; (fig.) omwindsel, omwoelsel; er tragt die -n noch am Bauch: (spr.) lilj is nog niet droog achter zijne ooren; I -band, o.: luier-zwachtel; -bohrer, m.: drilboor; -kind, o.: gebakerd kind, kind in de luren; -schnur, vr.: Zie -band; -treppe, vr.: wenteltrap. win'deln, w. b.: bakeren, (aan een kind:) de luiers aandoen, (fig. tam.) in de luren loggen, winden, w. o. h. reg.: waaien; (jag.) den neus in den wind steken, ruiken; I w. onpers. h. reg.: es windet: het waait; I w. b. onr.(wand; gewun'den): 1) winden; 2) wikkelen; 3) (fig.) wringen (Einem etwas aus den Handen -: iets aan iemands handen ontwringen); sich w. w. onr.: zich kronkelen, zich slingeren. Win'der, m. (-s; mrv. -): 1) winder (opwinder); 2) (in de jagers-taal: van herten, enz.) neus. Win'des, in Sam. I -eile, vr.: snelheid van den wind. -windig:, bv. n.: 1) winderig; (fig.) winderig, windzakkig; 2) (fig.) weinig goeds voorspellend, (pop.) zoo vast als een wind in een netje; I -keit, vr.: ^winderigheid; (fig.) winderigheid, windzak-kigheid;2) (fig. fam.) belabberdheid. Winds, in Sam. I -braut, vr.: 1) hoos, windhoos; 2) rukwind, valwind, dwarrelwind. Win'dun^, vr.: 1) winding (opwinding, enz.); 2) kronKeling, slingering; 3) schroefdraad. Wink, m. (-es, -s; mrv. e): 1) wenk; 2) knip-oogje; Einem einen - geben: iemand wenken, (ook:) aan iemand een knip-oogje geven, (fig.) aan iem. eenen wenk geven; auf den -: oogenblikkelijk, dadelijk; auf den - bedient werden: op zijne (hare, enz.) wenken bediend worden; -auf den - gehen: den wenk begrijpen. Win'ke, vr.: evenaar. |
Winkel, m. (-es; mrv. -): (wsk. en fig.) hoek; (fig. van het hart:) schuilhoek, verborgene plooi; etwas an einen -stellen: iets in eenen hoek zetten; Einen in einen - treiben: (fig.) iemand in het nauw brengen; im -: (fig. fam.) in den donker, in het geniep, in het geheim; 1 -advokat, m.: zaakwaarnemer, beunhaas: -druckerei', vr.: geheime drukkerij; -ehe,' vr.: 1) in het geheim gesloten huwelijk, 2) onwettig huwelijk; -eisen, o.: (tim.) winkelhaak; -fasser, m.: (tim.) zwei; -förmig, bv. n.: hoekig, lioekvormig; -gasse, vr.: zijstraatje, steeg, slop, keer-weer; -haken, m.: winkelhaak, (typ.) zethaak; -heirath [tl, vr. (-hochzeit, vr.): Zie -elie; -holz, o-: (tim.) houten winkelhaak; -hure, vr.: 1) gekamerde bijzit, 2) (pop) stille hoer; -kirche, vr.: geheime plaats voor godsdienstige bijeenkomsten; -klammer, vr.: hoekklamp; -knie, o.: (zeew.) knie, kromhout; -linie, vr.: hoek-lijn, hoekpunts-lijn; -mass, o.: (tim.) winkelhaak; -messe, vr.: (kkl.) stille Mis; -messer, m.: hoekmeter; -messung, vr.: hoekmeting; -münze, vr.: 1) valsche munt, 2) valschemunters-werkplaats; -naht, vr.: (ontl.) driekante hersenpan-naad, schedelnaad; -passer, m.: (tim.) zwei; -presse, vr.: 1) particuliere drukkerij, 2) geheime drukkerij; -rath [tl, m.: geheime raad; -recht, bv. n.: rechthoekig;-scheibe, vr.: astrolabium; -schenke. vr.: stille kroeg, geheime kroeg; -schule, vr.: 1) geheime school, school die niet bestaan mag, 2) (pop.) kakschooltje; -schulmeister, m.: schoolmeester buiten de wet; -spiel, o.: wegkruipertje; -stiindig, bv, n.: (pik.) aan den stengel gegroeid; -treppe, vr.: 1) geheime trap, 2) achtertrap;-verlöbniss jnisj, o. (-verlobung, vr.): geheime verloving; -versammlung, vr.: geheime vergadering; -zirkel, in.: passer om hoeken te meten; -zug, m.: uitvlucht (-züge machen: uitvluchten zoeken, spijkers op laag water zoeken); -zusammenkuntt, vr.: geheime bijeenkomsr. win'kelicht, bv. n.: hoekvormig, hoekig; I win'kelig, bv. n.: hoekerig, met vele hoeken. wiu'ken, w. o. h. en w. b.: wenken. Win'sel, in Sam. ! -stimme, vr.: krijtende stem. wiii'seliöT, bv. n.: krijtend, huilend, jankend; win'seln, w. o. h.: krijten, huilen, janken. Win'ter, m. (-s ; mrv. -): winter; I in Sam.: winter-. winter'liaft, bv. n.: winterachtig; win'terig, bv. n. (win'terlich, bv. n.): winterachtig; win'tcrn, w. onpers. h.: winteren (1. winter worden, 2. winter zijngt;. Win'zer, m. (-s; mrv. -): 1) wijngaardenier; 2) plukker (bij den druivenoogst); I -lied, o.: druivenplukkers-lied; -messer, o.: druivenplukkers-mes. Win'zerin, vr. (mrv. -nen): druivenplukster. win'zig^ bv. n.: klein, nietig; I -keit, vr.: kleinheid, nietigheid. Wip'fel, m. (-s; mrv. -): top, kruin; I -bruch, m.: breuk (beschadiging) aan den top; -dürr, bv, n.: verdord (dood) aan den top; -reich, bv. n.: (van boomen:) breedgetakt. wip'feln, w. b.: toppen, aftoppen; Wipfler, m. (-s; mrv. -): afgetopte boom. |
970
WIPP.
WIS SENS.
WIRRE.
971
|
wir're, bv. n.: in de war. iwir'ren, w. b. regr. en our. (worr; gewor'ren): in de war maken (ook fig.); aus einander uit de war maken. 1 Wir'ren, vr. mrv,: woelingen; die - der Zeit: de groote vraagstukken van den dag. wir'ri#, bv. n.: veiward; I -keit, vr.: verwardheid; (lig.) verwarring. Wirrung-, vr.: in de war making; (lig.) verwarring; Wirrungen: Zie mrv. Wirren. Wir'sche, in Sam. I -kohl, m.: savooiekool. Wir'se, in Sam. I -kohl, m.: savooiekool. Wir'sinjy? ni. (-s); savooie-kool. wirst: Zie werden. Wir'tel, m. (-s; mrv. -): wartel; 1 -bein, o.: sprong. Wirtli ftj, m. (-es; -s; mrv. -e): 1) kastelein, herbergier, logementhouder; (verouderd:) waard, hospes; (verhuurder van gemeubileerde kamers:) huisheer; (koffiehuishouder, etenshuishouder, enz.:) patroon; 2) gastheer, heer des huizes; 3) huismeester, bestuurder van de huishouding; die Rechnung ohne den - machen: (spr.) buiten den waard rekenen; wie der -, so die Gaste: (spr.) zooals de waard is vertrouwt hij zijne gasten. Zie Wirths. wirtli'bar [t], bv. n.: 1) bewoonbaar, 2) gastvrij; I -keit, vr.: 1) bewoonbaarheid, 2) gastvrijheid. wirtli'en [t], w. o. h.: 1) eene herberg doen, 2) een logement houden. Wirtli in (tl, vr. (mrv. -nen): 1) kasteleines, herbergierster, logementhoudster; (verouderd en thans zeer gemeen:) waardin; (verhuurster van gemeubileerde kamers:) hospita; 2) gastvrouw, vrouw des huizes; 3) huishoudbestierster, huishoudster. wirth'lich [tj, bv. n.: 1) gastvrij ; 2) goed-huishoudend, zuinig; -e Kennt-nisse (mrv.): kennis (enk.) van huishouden; I -keit, vr.: 1) gastvrijheid, 2) huishoudelijke zuinigheid. WirtliS lt|, in Sam. I -haus, o.: 1) logement, 2) herberg, wijnhuis, bierhuis, kroeg; -junge, m.: wijnhuisjongen, bierhuisjongen, knecht (in een wijnhuis of bierhuis); -leute, m. mrv.: kasteleins, herbergiers; -magd, vr.: 1) buffetjuffrouw, 2) bedienend meisje in de gelagkamer; -stall, m.: (bij een logement behoorende) uitspanning, stalling; -stube, vr.: gelagkamer; -tatel, vr. (-tisch, m.): open tafel, (Fr.) table d'hote. Wirtli scliaft ftl, vr.: 1) Zie Wirtlis-hans; - treiben: Zie wirtlien;2) huis-houdbestier; der - vorstellen (aie - führen): het huishoudbestier voeren, huishouden, 8) huishouden (ook fig. fan.); was ist das für eine -: (fig. fam.) wat is dat voor een huishouden?, wat is dat ' oor eene manier van doen; 4) boerderij. Zie Wirtli-scliafts. wirth'scliat'ten [tl, w. o. h.: 1) huishouden (ook fig., b. v.: schrecklich -: verschrikkelijk huishouden); gut - mit: zuinig beheeren, met overleg beheeren; 2) Zie wirtlien. |
Wirtli'sclial'ter [t], m. (-s; mrv.-): 1) huishoudbestierder, 2) huishouder^ huisvader. Wirtli'sehafteran [t!, vr. (mrv.-nen): lyhuishoudbcstierster,huismoeder; 2) huishoudster. wirth'Hchartlk'h. bv. n.: huishoudelijk; I -keit, vr.: huishoud«dijkheid. Wirtlisehafts, in Sam. i -beamte, m.: ambtenaar van het domein ; -gebaude, o.: 1) boerenwoning, boerenhofstede (als mrv.: bijgebouwen), 2) herberg, logement; -kenntnisse, vr. mrv. kennis ienk.) van huishouden; -kunst, vr.; huishoudkunde; -regel, vr.: huishoudregel. Wis, in Sam. I -baum, m.: ahornboom; -beere, vr.: vogelkers, wilde kers. Wissel», m. (-es; mrv. -e): 1) wisch (b. v. stroowisch, yqetwisch, enz.); 2) vaatdoek, (ook:) wrijfdoek, wrijllap. stofdoek, enz.; :i) vod, lor, prul (ook lig.); 1 -lang, m.: bosje koornhalmen; -gold, o.^ bladgoud; -hader, m.: Zie no. 2 Wiseh: -kolben, m.: (art.) krasser; -lappen, m. (-tuch, o.): Zie no. 2 Wiseli: -wasch, m-: wissewasje. wiseh'en. w. b.: wisschen, vegen, wrijven; (schl.) doezelen; 1 w. o. s.: glippen, slippen; in .... hinein -: naar binnen glippen; vorbei -: voorbij glippen; davon -: zich ongemerkt uit de voeten maken. Wiseh'er, m. (-s; mrv. -): 1) wisscher, veger, wrijver; 2) wrijflap, wrijfdoek; (fig.) gom-elastiek; (art.) wisscher, ook:) krasser; 4) (fam.) uitpoetser, schrobbee-ring. WiN'mnth It], m. (-s): bismuth, spie-geltin. . . wis'mntlien |t!, w. b.: met spiegeltin soldeeren. Wis'pel, m. (-s; mrv. -): wispel (eene graanmaat van 24 schepels). I -, vr.: (ins.) wesp, . Wis'peler. m. (-s; mrv. .): nuisteraar. wls peln (wis pern), w. o, h. en w. b*: fluisteren. wiss, in Sam. i -bar, bv. n.: te weten; -begier (-begierde), vr.: weetgierigheid; -begierig, bv. n.: weetgierig; -muth, o.: Zie. Wisinntli. Wisselei', vr.: oppervlakkige kennis. Iwis'sen, onr. w. o. h. en onr. w. b. (wuss'te: gewusst'): weten; (lig.) kennen; nichts mehr von slch selbst -: (fig.) buiten kennis liggen; sich nicht zu rathen lt] oder zu helfan - (fam.: weder aus noch ein -): ten einde raad zijn, (pop.) niet weten hoe men het varken wasscnen zal; was man nicht weiss macht Einen nicht heiss: (spr.) wat iemand niet weet deert hem niet; zu leben -: weten te leven; Einen etwas - lassen (Einem et was zu - thun): aan iemand iets laten weten ; Einem Dank - iemand dank weten, aan iem. dankbaar zijn; -um: weten van, bekend zijn met; mit um ....-: kennis van .... dragen; sich schuldig -: zich schuldig kennen; sich viel mit etwas -: zich veel op iets laten voorstaan. iWis'sen. o. (-s): (het) weten; (lig.) kennis, kunde; mit - und Willen: willens en wetens; mit meinem -: bij mijn weten; meines -s: voor zoover ik weet; wider besseres - und Gewissen; tegen beterweten aan. Wis'sens, in Sam. 1 -lust, vr.: weet- |
WISSENSQUALM.
quot;VV O CHEN,
|
.^ierigrheid; -qualm, m.: ingebeelde ge-leerdneid;-werth [tl, bv. n. (-wiirdigr, bv. n.): wetenswaardig; -würdigkeit, vr.: wetenswaardigheid; -zweig, m,: tak van wetenschap. Wissenschaft, vr.: 1) wetenschap; die - einer Kunst: de theorie eener kunst; 2) geleerdheid, kunde, kennis; 3) - von: kennis van, bekendheid met; I Wis'sen-schaftslehre, vr.: theorie der wetenschap. Wis'senscliaftler, m. (-s; mrv. -): halfgeleerde, beunhaas in de geleerdheia; wis'senschaftlich, bv.n,: wetenschappelijk; wis'sentlich, bw,: willens en wetens, opzettelijk. Wis ser, m. (-s; mrv. -): weter, (fig.) kenner; Wisserei', vr.: oppervlakkige kennis; Wis'serin, vr. (rnrv. -nen): weetster, wist, tsw.: (bij voerlieden:) links! wi'tib, vr.: weduwe. witscli, tsw.: flap!; krak! Witseli'e, vr.: (pik.) Jeruzalemsroos. wititern, w. onpers. h.: 1) es wittert so und so: het -weer is zoo of zoo, het is zulk of zulk weer; 2) onweeren; - durch . . . .: doorregenen (doorhagelen, door-sneeuwen) in; I w. o. h.: lt;jag.) op den lt;reuk afgaan; - nach: ruiken naar, snuffelen naar; I w. b.: (jag.) ruiken, de lucht krijgen van; (fig. fam.) de lucht krijgen van, . . . , in den neus krijgen; etwas -: (fig.) lont ruiken; er wittert überall nur Simde: (fig.) hij speurt (hij bespeurt) overal slechts zonde; sich nicht mehr -lassen: zich niet meer vertoonen, nergens meer te zien zijn; I sich -. w. w.: (van bijën:) uitvliegen in de zon. Wit terung, vr.: 1) weersgesteldheid, weder (weer); 2) (jag.) reuk van het wild, spoor; - bekommen von: .(fam.) de lucht krijgen van. Wit'terungs, in Sam. 1 -beobachter, m.: weerkenner; -kalender, m.: weerkundige almanak; -kunde, vr.: weerkunde; -kundige, m.: weerkundige, m.: weerkenner; -lehre, vr.: weerkunde. Wit'tewal, m. (-s; mrv. -e): (vog.) wiedewaal. WittTrau, vr.: weduwvrouw, weduwe. Wit'tlium IWit'tuml, o. (-s): 1) we-duwgeld (aan de weduwe verzekerd jaar-lijksch inkomen); 2) weduwgoed, Witt'Iing, m. (-es, -s; mrv.-e): witvisch, bliek, blei. Witt mann, m. (-s): weduwman, weduwnaar. Wit tum, o.: Zie Wittlmm, Witt'we [Wit'we], vr.: weduwe. Witt'wen (Wit'wenJ, in Sam. I -gehalt, m. en o. (-geld, o.); Zie no. 1 Witthum; -gerath [t], o.; aan de weduwe vermaakte voordeden; -naft, bv. n.: weduwachtig; -jahr, o.: rouwjaar eener (der) weduwe; -kasse, vr.; weduwenfonds; -leben, o.: (het) leven eener weduwe; -recht, o.: weduwrecht; -schaft, vr.: weduwschap; -schleier, m.: weduwsluier; -sitz, m.: aan de weduwe toegekende woning; -sommer-• lein, o.: korte nazomer; -stand, m.: weduwschap; -stuhl^ m.: 1) Zie -sitz; 2) Zie -stand (den -stuhl verrücken: fam.: aan het weduwschap vaarwel zeggen, weer -een huwelijk aangaan); -trauer, vr.: we-duwrouw. |
Witt'wer [quot;Wit'wer], m. (-s; mrv. -): weduwnaar; I -schaft, vr. (-stand, m.): weduwnaarschap. IWitz, m. (-es): geestigheid; viel -haben: zeer geestig zijn j I m. (-es; mrv. -e): geestigheid, aardigheid, kwinkslag; -e reissen: kwinkslagen maken, geestige zetten geven, (tam.) uien slaan. Iwitz, in Sam. I -arm, bv. n.: niets-geestig; -bold, m.: 1) jachtmaker op geestigheid, kwinkslagen-maker, 2) (fam.; uiige snaak, lollige snuiter; -funke, vr.: sprank van vernuft; -jagd, vr,: jachtma-kerij op geestigheid; -jager, m.: Zie no. 1 -bold; -jagerei', vr.: Zie-Jagd; -kopf, m.: geestig mensch, geestige Kop;-leer (-los), bv. n.: niet-geestig; -reich. bv. n.: zeer geestig; -reisser, m.: kwinkslagenmaker (Zie ook no. 2 -bold) ; -reisserei', vr.: (het) kwinkslagen-maken, (fam.: het) uien-slaan; -wort, o.: geestig woord, geestig gezegde, geestige zet, geestigheid, kwinkslag. Witzelei', vr.; 1) flauwe aardigheid, 2) jachtmakerij op geestigheid; wit'zeln, w. o. h.: jacht maken op geestigheid, gaarne voor geestig willen doorgaan, flauwe aardigheden debiteeren; wit'zig, bv. n.: geestig; wit'zigen, w. b.: door schade en schande wijzer maken (gewit-zigt werden: door schade en schande leeren); Wit'zung, vr.: leering door schade en schande; Witz'ler, m. (-s; mrv. -): jachtmaker op geestigheid; quot;Witz'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Witzler. Iwo, bw.: 1) waar; - ist er: waar is hij ? ; - man gelöscht hat, muss es gebrannt haben: (spr.) er is geen rook zonder vuur, men noemt geene koe bont of er is eene vlek aan; 2) ergens; 3) toen; zu einer Zeit - ich glaubte, dass. . . .: in eenen tijd toen ik dacht, dat . . . .; I -, ygw.: indien, bijaldien, ingeval, als; - mir recht ist: als ik het wel heb; - ich nicht irre: als ik mij niet vergis; - nicht: zoo niet, zonder dat, anders. Iwo, in Sam. I -bei', bw.: waarbij; -durch', bw.: waardoor; -fern', vgw.: voor zoo verre, ingeval, bijaldien, indien, als (-fern nicnt: tenzij, tenware, indien niet); -für', bw.: waarvoor; -ge'gen, bw.: 1) waartegen, 2) waarvoor, in plaats waarvan, in ruil waarvoor, 3) waaromtrent, waar: -her', bw.: 1) van waar, 2) waar vandaan (-her immer: van waar ook); -hin', bw.: waarheen, (fam.) waar naartoe (-hin immer: waarheen ook): -hinaus', bw.: 1) waarheeUj welken weg uit, 2) waartoe, tot welk einde; -hinein', bw.: waarin; -hin'ter, bw.: waarachter; -mit', bw.: waarmede; -nach', bw.: waarnaar; -ne'ben, bw.: 1) waarnaast, 2) waarbij; -nicht', bw.: Zie wo; -selbst', bw.: waar; -von', bw.: 1) waarvan, 2) waarover;-vor', bw.: waarvoor; -wi'der, bw.: waartegen; -zu', bw.: waartoe. Zie ook wor. Wocli'e, vr.: week; eine - um die andere: om de andere week; die - haben: de week hebben (d. i. die week de beurt hebben om dienst te doen). Zie mrv. Woclien. IWocli'en, vr. mrv.: 1) weken; drei -: drie weken; 2) kraambed, kraam; in die . kommen mit einem Sohne: in de kraam |
WOHLGEMEINT.
WOCHEN.
973
|
komen (bevallen) van eenen zoon; in den - liegen (dié - halten): in de kraam liggren, in het kraambed liggren, bevallen zijn; wieder aus den van de kraam hersteld. IWo'chen, in Sam. I -arbeit, vr.: 1) werk van eene week, 2) taak voor eene week; -besuch, m.: kraambezoek, kraamvisite; -bett, o,: kraambed; -blatt, o.: weekblad; -fieber, o.: kraamvrouwenkoorts, zogkoorts; -geld, o.: weekgeld, weekloon; -gesell, m.: (bij ambachtslieden:) knecht die vast weekgeld heeft; -kind, o.: kraamkind, pas geboren kind; -kleid, o.: daagsche kleederen (mrv.), (tam.) daagsche pak, (ook:) werkpak; -lang, bv, n. en bw.: 1) acht dagen lang,2) weken achtereen; -lohn, m.: weekloon,weekgeld; -markt, m.: weekmarkt; -prediger, m.: predikant die de weekbeurt heeft (d. i. die op den Zondag van die week niet. maar wel op een anderen dag in die week preekt); -predigt, vr.: preek op een gewonen dag van de week; -rechnung, vr.: weekbriefje, wekelijksehe rekening; •schrift, vr.: weeKschrift, weekblad;-stube, vr.: 1) kraamkamer, kraamvertrek, 2)(fam.) klets-colk-ge; -tag, m.: 1) een der gewone dagen van de week, werkdag, 2) vaste (d. i. bepaalde) dag van de week; -taglich, bv. n.: alledaagsch (bw.: op een werkdag, op vaste dagen in de week) ; -verzeichniss Inisl, o.: weeklijst, wekelijksehe opgave; -weise, bw.: bij de week; -zahl, vr.: getal weken; -zehrung, vr.: wekelijksehe uitgaven (mrv.), wekelijksehe vertering; -zeitung, vr.: weekblad, ééns in de week uitkomende krant; -zettel, m.: weeklijstje, (tnl.) répertoire voor de week; -zimmer, o.: kraamkamer. wöeli'entlich, bv. n.: wekclijksch; bw. ^wekelijks, elke week. Wöch'ner, m. (-s; mrv. -): officier (ambtenaar, enz.) van de week (d. i. die Sedurende die week de beurt heeft omedurende die week de beurt heeft om ienst te doen). Wöch'ner in, vr. (mrv. -nen): kraamvrouw. Woek'en, m. (-s;rarv. -): spinrokken; (fig.) spinnewiel. wogr, wö'ge: Zie quot;wiegen. Wo'ge, vr.: golf; die -n: de golven, de baren (der zee). Iwo'gen, w. o. h.: golven, in golvende beweging zijn; (van den boezem:) op en neer gaan. IWogen, vr. mrv. (Zie Woge), in Sam. I -bahn, vr.: (dk.) golvenzee; -berg, m.: (dk.) berg van golven, hemelhoog golvengevaarte; -brueli, m.: golfbreker; -förmig, bv. n.: golfvormig, golvend; -gefilde, o.: (dk.) pekelveld, (het) zilte nat; -weise, bw.: golvend, in golven. wo'gicht (wo'gig), bv. n.: golvend. IWohl, o.: welzijn, welvaart; das gemeine -: het algemeene welzijn, het nut van het algemeen; das cwige -: (theo.) de eeuwige zaligheid, (ook:) het heil der ziel. Iwohl, bw.: 1) wel; sich - befinden: welvarend zijn; mir ist nicht -: ik voel mij niet wel; ihm ist so -: hij voelt zich volkomen op zijn gemak; ihr ist nun -: zij is goed en wel bij Onzen Lieven Heer; |
leben Sic -: vaaiwel!; schlafen Sie -: slaap wel!, wel te rusten!, goeden nacht!r aangename nachtrust!; - bekomme es Ihnen: wel bekome het u!; 2) wel; ja -: ja wel; glauben Sie -: gelooft gij wel?, wilt gij wel gelooven ?; ich sagte es -zehnmal: ik heb het wel tienmaal gezegd; ich weiss ik weet wel; icn möchte -wissen: ik zou wel willen weten: 3) wellicht, misschien; er ist - krank: hij is misschien ziek; 4) goed; ganz -: zeer goed!; Einem - thun: (aan) iemand goeddoen; 5) (fam.) eens, op zekeren tijd; es zogen drei Burschen - über den Rhein: er trokken drie knapen eens over den Rijn; 1 -, tsw.: wel!, heil!; - ihm, der ....: wel hem, die ...., gelukkig is hij, die ....; - Ihnen, dass ....: heil u. dat ...., gelukkig voor u dat .... Iwolil, in Sam. I -achtbar, bv. n.: edelachtbaar: -an', tsw.: komaan!, nu!; -angebracht, bv.n.: goedgeplaatst; -anstan-dig, bv. n.: fatsoenlijk;-anstandigkeit,vr.: fatsoenlijkheid; -autquot;, bv. n.: welvarend (als tsw.: komaan!, kom!);-ausgedacht, bv. n.: welbedacht, goedbedacht;-bedacht, bv. n.: goed doordacht, wei-overwogen; -bedachtig, bv. n.: zeer bedaard, doodbedaard (als bw.: met overleg); -befinden, o.: goede welstand; -befugt, bv. n.: ten volle bevoegd, ten volle gerechtigd; -begabt, bv. n.: hoogbegaafd; -begütert, bv. n.: gegoed, bemiddeld, welgesteld; -behaart, bv. n.: goed met haar begroeid; -behagen, o.: welbehagen; -behalten, bv. n.: 1) behouden en wel, frisch en gezond, 2) in goeden staat; -bekannt, bv. n.: welbekend; -belaubt, bv. n.: lommerrijk; -beleibt. bv. n.: zwaarlijvig; -beleibtheit, vr.: zwaarlijvigheid; -berechnet, b'-. n.: welberekend; -beredt, bv. n.: Welbespraakt; -beredtsamkeit, vr.: welbespraaktheid; -beschaffen, bv. n.: goedgeconditioneerd, in goeden staat; -bestallt. bv. n.: behoorlijk aangesteld ; -bestanden, bv. n.: goed met boomen bezet; -betagt, bv. n.: vrij oud, tamelijk bedaagd; -bewusst, bv. n.: welbewust, welbekend; -diener, m.: oogendienaar, (gem.) gatlikker; -dienerin, vr.: flikflooister; -e'del, bv. n.: weledel; Euer -ehr'würden, (aanspraaks titel:) Uw weleerwaarde; -enr'würdig, bv. n.: weleerwaarde ; -erfahren, bv. n.: zeer ervaren, zeer bedreven, zeer knap;-ergehen, o.: 1) welstand, 2) welvaart; -erhalten, bv. n.: goed onderhouden (Zie ook -bescliaft'en) ; -erwogen, bv. n.: weloverwogen; -erzogen, bv. n.: wel-opge-voed; -fanrt, vr.: welvaart, welzijn (-fahrtsausschuss, m.: hist.: commissie voor het openbaar welzijn); -feil, bv. n.: goedkoop (-feil kostet viel Geld: spr.: goedkoop, duurkoop); -feile («feilheit), vr.: goedkoopheid, goedkoopte; -geartet, bv. n.: wei-opgevoed; -gebaut, o.: goedgebouwd (ook fig.); -gebildet. bv. n.: welgemaakt; -geboren, bv. n-: weledelgeboren; -gedeihen, o.: (het) gedijen, voorspoed, (het) welslagen; -gefallen, o.: welgevallen, behagen; -gefallig, bv. n.: welgevallig, aangenaam; -gefühl, o.: aangenaam gevoel, aangename gewaarwording; -gelaunt, bv. n.: goedgeluimd; -gelungen, bv. n.: welgeslaagd, goed gelukt; -gemeint, bv. n.: welgemeend |
WOHLGEMUTH.
WOLFSFIST.
974
|
-gemuth It], by. n.: welgremoed (als z. n. o.: pik.: marjolein); -grenahrt, bv. n.: gooa doorvoed; -greneigt, bv. n.: 1) toegenegen, 2) welgezind; -gerathen It], bv. n.: 1) welgemaakt, (ook:) goed ten uitvoer gebracht, goed uitgevoerd, 2) wel-opge-voed: -geruch, m.: aangename geur; -gesenmack, m.: aangename (lekkere) smaak; -gesinnt, bv. n.: welgezind, goedgezind; -gesittet, bv.n.: wei-opgevoed; -gestalt, vr.: schoone gestalte, (dk.) welgevormde leest; -gestaltet (-gestaltig), bv. n.: welgevormd; -geübt, bv. n.: welgeoefend, zeer bedreven, knap; -gewogen, bv. n.: toegenegen; -gewogenheit, vr,: toegenegenheid; -habend, bv. n.: Zie -bejïütert: -habenheit, vr.: welgesteldheid, bemiddeldheid, gegoedheid; -habig, bv. n.: Zie -habenil; -habigkeit, vr.: Zie -habenheit; -hergebracht, bv. n.: door lengte van tijd burgerrecht verkregen hebbende; -klang, m.: welluidendheid; -klingend, bv.n.: welluidend; -laut, m.: Zie -klan^; -lautend, bv.n.: Zie -klinkend; -leben, m,: (een) goed leven (d. i. lekker eten en drinken en zich amuseeren); -leber, m.: beminnaar van een goed leven, (pop.) pater Goedleven; -löblich, bv. n.: hooggeëerd; -lust, enz.: Zie Wollust. enz.; -meinend, bv. n.: welmeenend; -redend, bv. n.: welsprekend, welbespraakt; -redenheit, vr.: welsprekendheid, welbespraaktheid; -redner, in.: welsprekend (welbespraakt) redenaar; -riechend, bv. n.: welriekend (-riechende Sacnen: parfumerieën; -riechendes Wasser: reukwater; -riechendes Pulver: reukpoeder; -riechend mach en: parfumeeren) ;-schmack, m.: Zie -Resellmaek; -schmeckend, bv. n.: goedsmakend, lekker ; -schmecker m.: lekkerbek; -sein, o : welzijn, gezondheid |Ihr -sein (auf Ihr -sein): (iemandtoedrin--kende:) gezondheid!, op uwe gezondheid!!; -stand, m.: 1) welvaart, voorspoed, 2) fatsoenlijkheid, fatsoen, decorum; -tage, m. mrv.: goede dagen, dagen van voorspoed; -that, vr.: weldaad; -thater, m.: weldoener; -thiiterin, vr.: weldoenster; -thatig, bv. n.: weldadig; -thatigkeitj vr.: (van iemand:) weldadigheid, (van iets:) nut (-thatigkeitsanstalt, vr.: gesticht van liefdadigheid); -thun, w. o. s. onr. [3]: goeddoen (sich -thun: zich tegoed doen); -tonend, bv. n.: welluidend; -verdient, bv. n.: welverdiend; -verhalten, o.: goed gedrag; -verlei', m.: (pik.) wolverlei, valkruid, wondkruid; -verstanden, bw.: wel te verstaan (als bv. n.: goed begrepen, welbegrepen); -verwahrt, bv, n.: welbe-waard; -weise, bv. n.: hoogwijs, zeer wijs; -weislich, bw.: zeer wijselijk; -wissend, bv. n.: wel wetende (als bw.: willens en wetens); -wollen, w. o. h. |3]: wel-willen, genegen zijn (als z, n. o.: welwillende gezindheid); -wollend, bv. n.: welwillend; -wünscher, m.: iemand die (een ander) niets dan goeds toewenscht; -ziemend, bv. n.: fatsoenlijk. wohn, in Sam. I -bar, bv. n.: bewoonbaar; -barkeit, vr.: bewoonbaarheid; -bett, o.: (van een wild zwijn:) leger; -erde, vr.: bewoonbare aarde;-haft, bv. n.: woonachtig (an einem Orte; op eene plaats; -haft bei: inwonend bij); -haus, o.: woonhuis; -ort, m. (-platz, m.): woon-laats; -sitz, m.: vast verblijf, v.oonplaats, omicilie (seinen -sitz an einem Orte aufschlagen: zich ergens metterwoon vestigen); -statt, vr. (-stiitte, vr.): woonplaats ; -stube, vr. (-zimmer, o,): huiskamer; -zins, m.: huishuur. |
woli'nen, w. o. h.: wonen, woonachtig zijn; (fig.) logeeren, gelogeerd zijn. wolm'lieh, bv. n.: bewoonbaar; | -keit, vr.: bewoonbaarheid. Woh'nuns:, vr.: 1) woning, woonhuis; 2) woonplaats, (rcht.) domicilie; 3) kamer (of: kamers) in een logement, huis waar men logeert. Woiwo'de, m. (-n; mrv.-n): woiwode, paltsgraaf; Woiwod'schaft, vr.: woiwod-schap, paltsgraafschap. Wölb, in Sam. I -bogen, m.: welfboog, boeg van een verwulfsel; -stütze, vr,: welf-spant. wöl'ben, w. b.: welven, geweltd maken, boogvormig maken; einen Weg ein wenig -: eenen weg min of meer bolrond maken (in het midden hooger dan aan de kanten). Wöl'bun»:. vr.: 1) welving; 2) verwulfsel ; 3) (ontl.) verhemelte. Wolf, m. (-es,-s; mrv. Wöl'fe): (drk.) wolf; (in het koorn:) brand, (ook:) koornworm; (hik.) wolf (in de tanden), lijt (aan een vinger); (bwk.) nokbalk; (tim.) guts, holle beitel; (rs.) blik-aars, blikgat; sich einen - reiten: zich blik rijden; ein - im Schafspelze: (sprJ een wolf in schaapskleederen; der - und die Schafe: de wolf en de schapen (zeker spel op het dambord); die Schafe dem -e anvertrauen: (spr.) de kat op het spek laten passen; der - iindert sem Haar und bleibt wie er war: (spr.) een vos verliest zijne oude haren wel, maar zijne oude streken niet; wenn man vom - spricht so ist er nicht weit (wird der - genannt, so kommt er gleich gerannt): (spr.) als men van den duivel spreekt, ziet men zijn staart (pop.: als men van den duivel spreekt, dan rammelen zijn beenen); wer unter den Wölfen ist, muss mitheulen: (spr.) men moet huilen met de wolven, waarmee men in het bosch is; I -angel, vr.: wolfsklem, voet-angel: -finder, m.: (jag.) op de wolven-jacht afgerichte hond, (ook:) wolfshond; -grau, bv. n.: wolfgnjs; -mann (-mensch), in.: weerwolf. Zie ook Wolfs. Wölf'clien, o.: wolfje (1. jonge wolt; 2. kleine wolf); wöl'fen (wol'fen), w. o. h.: (van wolvinnen;) jongen werpen, jongen: Wöl'fin, vr. (mrv. -nen): wolvin; wörfisch, bv, n.: wolfachtig (bw.: als een wolf). , Wolfs, in Sam. I -angel, vr.: Zie Wolfangel; -art, vr.: 1) soort van wolt, 2) manier van een wolf; -balg, m.: wolfsvel; -beere, vr.: (pik,) panskruid, (ook :) wolfskers, belladonna; -biss, m.: wolfsbeet; -bohne, vr.: wolfsboon;-brut, vr.: (de) jongen (mrv.) eener wolvin; -dorn, m.: (pik.) boksdoorn; -eisen, o.: 1) wolfs-klem, voet-angel, 2) wolvenjagers-speer, jacht-spies; -falie, vr.: Zie no. 1 -eisen; -fang, m.: wolvenjacht. 2) slagtand van den wolf (-fange, m. mrv.: slagtanden van den wolf); -fist, m.: (pik.) |
WOLLUSTATHMEND.
WOLFSFLIEGE.
975
|
wolfsveest; -fliegre, vr.: (ins.) wesp; -fuchs, m.: fdrk.) vos der steppen; -fuss, m.: wolfspoot, (pik.) wolfsklauw; -gram, o.: (jagr.) wolvennet;-grebiss, o.; 1) gebit van den wolf, 2) (voor paarden:) wolfsgre-bit, kaproen, neuspranger ; -greheul, o.: wolvengehuil; -gift, o,: vergif voor wolven, (pik.) wolfswortel, aeoniet; -graben, in. (-grube, vr.): met takken overdekte kuil om wolven te vangen, (mil.) bedekte loopgraaf; -hatz, vr.: wolvenjacht; -haut, vr.: wolfs vel; -hetze, vr.: wolvenjacht; -hund, m.: 1) op de wolvenjacht afgerichte hond, 2) wolfshond (eene hondensoort); -hunger, m.: (fam. een) honger als een paard, razende honger, (gnk.) onverzadelijke honger; -jagd, vr.: wolvenjacht; -jager, in.: wolvenjager; -kasten, m.: hok van (voor) den wolf; -kirsche, vr': (pik.) wolfskers, belladonna; -klaue, vr.: wolfsklauw (ook pik.); -klinge, vr.: So-linger kling (met de afbeelding er op van een wolf); -kopt', m.: wolfskop; -kraut, o.: (pik.) smeerwortel; -magen, m.: wolfs-maag, (fig.) onverzadelijkheid; -milch, vr.: melk der (eener) wolvin, (pik.) euphorbia, wolfsmelk;-monat, m.: maand der wolven (December of Januari); -netz, o.: wolvennet; -pelz, m. wolfshuid (den -pelz anlegen: met geweld te werk gaan); -rauch, m.: (pik.) wolfsveest, paddenstoel; -schrot, m.: hagel voor de wolvenjacht; -spiel, o.: de wolf en de schapen (zeker spel op het dambord); -tatze, vr.: wolfsklauw (klauw van een wolf); -traube, vr.: Zie -Uirscke;-wurz, vr.: 1) wolfswortel, aeoniet, 2) smeerwortel; -zalm, m.: wolfs-tand;-zeug, o.: jachtgereedschap voor de wolvenjacht. H'olfclien, o. (-s; mrv. -): wolfje. Wol'ger, vr.: deegbal (om ganzen, enz., vet te mesten). Wölk'elien. o. (-s; mrv. -): -wolkje. Wol'ke, vr.: wolk; (boven gordijnen:) rabat; bis in die -n erheben: (fig.) hemelhoog verheffen; aus den -n fallen: (fig.) uit de lucht komen vallen. -würken, w. b.: bewolken; sich w. w.: (van de lucht:) betrekken. wol'keii, in Sam. I -an', bw.: hemelhoog, tot in de wolken; -artig, bv. n.: wolkachtig, (fig.) bewolkt; -bruch, m.: wolkbreuk; -decke, vr.: wolkenfloers; -dunst, m.: mist, nevel; -langer, m.: (zeew.) pijjekker; -fiug, m.: (het) jagen der wolken; -frei, bv. n.: onbewolkt; -himmel, m.: 1) wolkenhemel, 2) bewolkte lucht, betrokkene lucht; -hoch, bv. n.: hemelhoog (bw.: tot in de wolken); -leer, bv. n. (-los, bv. n.): onbewolkt; -meer, o.: (dk.) wolkenzecj wolkenruim; -perrücke, m.: staatsie-pruik; -siiule,vr.: wolkkolom; -saum, m.: wolkenrand; -steig, m.: duizelingwekkend hoog pad; -zerstreuend, bv. n.: wolkenverdeelend, de lucht brekend; -zug, m.: Zie -flug'. wol'kiclit, bv. n.: wolkachtig; j wolkig, bv. n.: bewolkt, vol wolken. |
well, in Sam. | #!-ahnlieh, bv. n.: wolachtig, op wol gelijkend; -arbeit, vr.: 1) bewerking van de wol, 2) bewerkte wol; -arbeiter, m.: wolwerker; -artig, bv. n.: wolachtig; -baum, in.: (pik.) wolboom, viltboom; -bereiter, m.: wol-werker; -bereitung, vr.: bewerking van de wol; -blume, vr.: wolbloem; -boden, m.: wolzolder, wolpakhuis; -distel, vr.: woldistel, kaarden distel; -dorn, m.: wolboom, viltboom; -erzeuger, m.: fokker van wolvee; -fabrik, vr.: fabriek van wollen stoffen of wollewaren ; -fabrikant, m.: fabrikant van wollen stoften of wollewaren; -farber, m.: wolverver; -farberei', vr.: wolververij; -fiocke, vr.: (eene) vlok wol; -garn, o.: brei wol; -geschaft, vr.: zaak in wollen goederen; -gras, o.: wolgras, katoengras; -haar, o.: wollig haar, kroeshaar; -handel, m.: wolhandel, handel in wol; -handler, ra.: wolkooper; -handlung, vr.: wolkooperij; -kamni, m.: wolkara, wol-kaarde ; -kammen, o.: (het) wolkaramen, (het) wolkaarden; -kiimmer, ra.: wolkainraer, wolkaarder; -kleid. o.: wollen japon; -klopfer, ra.: wolklopper; -kopf, ra.: kroeskop; -krarapel, in.: wol-kaarde; -krampier, ra.: Zie -ksimiiier; -kratze, vr.: nop-ijzer; -kratzer, ra.: nopper ; -kraut, o.: (pik.) wolkruid; -leser, ra.: wolpluizer;-raanufaktur, vr. :Zie -fabrik; -raarkt, ra.: wolmarkt; -pelz, ra.: wolvacht; -rad, o.: spinnewiel om wol te spinnen; -reich, bv. n.: 1) rijk aan wol, 2) wollig; -reisser, ra.: wolpluizer; -sack, ra.: wrol-baal; -same, ra (-samenstaude, vr.): (pik.) kaasboora ; -samraet (-sararat), ra.: wollig fluweel (Fr.: pluche); -schere, vr.: wol-schaar; -schur, vr.: schaapschering; -sortirer [tic], m.: Zie -leser; -spinner, m.: wolspinner; -spinnerei', vr.: wolspinnerij ; -spinnerin, vr.: wolspinster; -streicher, ra.: lakennopper; -thier [tl, o.: woldragend dier; -vieh, o. wolvee; -waaren, vr, nirv.: wollen goederen; -wasche, vr.: (het) wolwasschen;-wascher, m.: wolwasscher; -weber (-wirker), in.: wolwever; -werk, o.: wollen goed;-zauser, m.: wolpluizer; -zehent, m.: woltiend; -zeug, o.: wollen goed; -zupfer, m.: wolpluizer. Wol'le, vr.: wol; (van planten en vruchten:) wolligheid, dons; (van haas en konijn:) haar; (van negers, enz.:) kroeshaar; in der - sitzen: (spr.) er warm inzitten, geen krirap hebben; viel Geschrei und wenig -: (spr.) veel geschreeuw en weinig wol; nacli - ausgehen und selbst geschoren nach Hause kommen: (spr.) een put voor een ander graven en zelf er in vallen; keine - spinnen bei et was: (spr.) geene zij spinnen bij iets, geen voordeel hebben bij iets; I -tragend, bv. n.: woldragend. Iwol len, bv. n.: wollen, van wol; ! -baura, ra.: zwarte populier; -fett, o.: wolvet, vettigheid der schaapsvachten. Zie de overige Sara. niet woll. Iwol len, onr. w. o. h. en onr. w. b. (will, willst, will; wollte; gewollt'): willen; er mag - oder nicht: of hij wil of niet; dem sei wie ihm wolle: dat moge wezen hoe het wil. wollen, w. o. h.: verharen. wol'lielit, bv. n.: wolachtig, wollig; (van planten en vruchten :) wollig, donzig; l wol'lig, bv. n.: woldragend, wol-. Wol'lnst, vr.: wellust (in goeden en in slechten zin); viehische -: dierlijke wellust; der - nachhangen: aan den wellust verslaafd zijn; I -athmend [t], bv. n.: |
WOLL ü STBECHER.
WORTPRUXK.
976
WORTKÜTIISEL.
977
WUNDMITTEL.
978
WUNDNAllBia.
WURM.
|
schelijk; -würdigkeit, vr.; wenschelijk-hcid. Wünsch.'ler, m. (-s; mrv. -): (iron.) wenscher. Wup'pe, vr.: 1) huifkar; 2) kapwa-gcntje. wiir'be: Zie werben. Iwür'de: Zie werden. IWiir'de, vr.: 1) waardigheid, (fig.) rang: 2) deftigheid; 3) waardij, verdienste; zu einer - erheben: tot eene waardigheid verheffen; seiner - etwas vergeben: zijne waardigheid compromitteeren; mit - : met waardigheid; unter aller beneden alle kritiek; etwas unter seiner - halten: iets beneden zich achten; es ist unter Ihrer-: het is beneden u; -n sind Burden: (spr.) alle lusten hebben hunne lasten; nach -n belohnen: naar verdienste beloonen; eine akademische -: een academische graad; I -los, bv. n.: zonder waardigheid; -voll, bv. n.: waardig (bw: waardiglijk, met waardigheid); -zeichen, o.: teeken van (zijne) ambtswaardigheid. Wiir'den, in Sam. I -trager, m.: waar-digheidsbekleeder. wür'dern, w. b.: waardeeren, taxeeren, schatten. wiir'dig, bv. n.: waardig (bw.: waardiglijk); -e Leute: lieden van verdienste; ich bin dessen nicht -: dat verdien ik niet; sich einer Sache - machen : zich iets waardig maken; I -keit, vr.: waardigheid, (fig.) verdienste. wiir'digen, w. b.: 1) verwaardigen, waard achten; er hat ihn keiner Ant-wort gewürdigt: hij heeft hem niet verwaardigd met een antwoord, hij heeft zich niet verwaardigd hem te antwoorden; 2) waardschatten, op prijs stellen ; 3) waardeeren, schatten, taxeeren; (fig.) beoordeelen. Wür'diger, m. (-s; mrv. -): 1) op prijs steller; 2) taxeerder; (fig.) beoor-deelaar. wiirclig'lich, bw.: waardiglijk, met waardigheid. Wiir'diguiig;, vr.: 1) waardeering; 2) beoordeeling naar verdienste. IWurf, m. (-es, -s; mrv. Wür'fe): 1) worp (i. a. b.); (pop.) gooi; Einem in den - kommen: (spr.) iemand in den mond loopen; ein - mit einem Steine: een worp met eenen steen; ein - mit einem Netze: een worp met een (visch-)net; der - ist geschehen: (spr.) de teerling is geworpen; ein - Gulden: een worp guldens; ein -junger Katzen: een worp jonge katten; von Einem -e: (drk: jongen) van één worp; auf nassen - malen: al fresco schilderen; 2) snoet (van een wild varken). IWurf, in Sam. I -angel, vr.: (henge-laars-)sim; -anker, m.: (zeew.) werpanker, vertui-anker; -blei, o.: dieplood; -eisen, o.: (vv.) harpoen; -erde, vr.: opgeworpene aarde; -fessel, vr.: (jag.) werp-riem (aan den poot van den valk); -garn, o.: (vv.) werp-net; -geschoss, o..: werpspies; -geschütz. o.: (hist, mil.) catapult, steen-werper; -haken, m.: (mar.) enterhaak; -haube, vr.: Zie -garn; -kraft, vr.: voortstuwende kracht; -kreisel, m.: priktol, taats-tol, bromtol; -leiter, vr.: touwladder; -linie, vr.: projectie-lijn, door het projectiel beschrevene lijn; -maschine, vr.: Zie -geschütz; -pfeil, m.: 1) werpspies, 2) harpoen (-pfeilschütze, m.: 1. werpspiesslingeraar, 2. harpoenier); -schaurel, vr.: koornsehop; -scheibe, vr.: werpschijf; -schlange, vr.: (drk.) pijl-slang; -speer, m. (-spies, m.): werpspies; -stein, m.: slingersteen; -wafte, vr.: werpspies; -weise, bw.: bij worpen (-weise Geld zahlen: geld tellen bij worpen): -weite, vr.: worp-afstand; -zeug, o.: werptuig, slingertuig. |
Wür'fel, m. (-s; mrv. -): dobbelsteen, (dk.) teerling: (wsk.) kubus; eiji blinder -: een dobbelsteen die slechts op ééne zijde oogen heeft; mit -n spielen: dobbelen; die - kneipen: met valsche steenen dobbelen; in - schneiden: aan dobbelsteentjes snijden; I -becher, m.: dobbel-beker; -fall, m.: getal oogen van één worp; -form, vr.: kubieke vorm; -förmig, bv. n.: teerlingvormig, kubiek; -fuss, m.; kubieke voet; -gestalt, vr.: kubieke gedaante; -inhalt, m.: kubieke inhoud; -mass o.: kubieke maat; -schuh, m.: kubieke voet; spiel, o.: dobbelspel; -spieier, m.: dobbelaar; -stein, m.: dobbelsteen; -tisch, m.: dobbeltafel, dobbelaarstafel; -weise, bw.: teerlingvormig; -wurzel, vr.: (rek.) kubiekwortel; -zahl, vr.: kubiek getal; -zoll, m.: kubieke duim. wür'feliclit, bv. n.: Zie wiirfelig no. 1; wür'felig, bv. n.: 1) teerlingvormig, kubiek, 2) geruit, met ruitjes (- eingelegt: ingelegd met ruitjes). wiir'feln, w. o. h.; dobbelen; w. b.: 1) aan dobbelsteentjes snijden, 2) geruit maken, aan ruitjes (aan vierkante vakjes) afdeden; gewür'felt, bv. n.: geruit, met ruitjes. Wiirf'ler, m. (-s; mrv. -): dobbelaar. Wiirf'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): zwerm jonge bijen. Würg, in Sam. I -apfel, m.: wrange appel, (fig.) zure appel, bittere pil; -birne, vr.: wrange peer, (fig.) zure appel, bittere pil; -engel, m.: (theo.) slaande engel, engel des verderfs, (vog.) negendooder, beenbreker; -schlange, vr.: (drk.) reuzenslang; -vogel, m.: negendooder, beenbreker. Wiir'ge, in Sam. I -beil, o.; moordbijl; -kraut, o.: (pik.) kruiswortel; -stahl, m.: 1) moord-staal, 2) moordend staal. wiir'gen, w. b.: 1) wurgen, worgen; (fig.) vermoorden; 2) doen stikken; die Bissen - ihn im liaise: (fam.) de stukken blijven in zijne keel steken, hij stikt in de brokken; etwas hinunter -: iets met moeite door zijne keel krijgen, (fig. fam.) moeite hebben om iets te slikken; I sich w. w.; Zie worgen (sich). Wür'ger, m. (-s; mrv.-); 1) worger, wurger; (fig.) moordenaar; der - Polens: de beul van Polen, de verdelger van Polen's nationaliteit; 2) Zie Wiirgen-gel; I -bande, vr.: moordenaarsbende. wiir'geriseh, bv. n.: moorddadig, verdelgend. Wür'ger ling, m. (-es, -s ; mrv.-e): (pik.) dolle kervel. IWiirni. m. (-es, -s; mrv. quot;NVür'mer en quot;NVür'me): (ins. en fig.) worm, wurm; |
WüRZE.
WURM.
|
(in de ingewanden van den mensch:) worm, wurm; (vea.) worm (1. eene soort van schurft der paarden, 2. eene zenuw onder de tong: van eenen hond); (hik.) fijt (aan den vinger); der nagende - des Gewissens: (fig.) de worm die aan het geweten knaagt; der fressende (hik.) de kanker; Jeder hat seinen (spr.) er is geen huis zonder kruis; einen - im Kopfe haben: (spr.) muizenissen in het hoofd hebben, (ook:) een wurm in zijn oor hebben, eene kwade bui hebben, slecht Semutst zijn; Einem die Würmer aus deremutst zijn; Einem die Würmer aus der ase ziehen: (spr.) iemand den wurm uit den neus quot;halen, uit iem. te weten komen wat men weten wil; Einem Hunde den -schneiden oder nehmen: eenen hond van den worm snijden; das war der Kopf des -es: (fig.) dat was de kop van den lintworm (a. i. dat was de ziel van het kwaad). Iwarm, in Sam. I -ahnlich (-artig), bv. n-: wormachtig; -arzenei', vr.: middel tegen wormen: -arzt, ra.: dokter die voornamelijk op (ingewands-) wormen werkt; -blume, vr.: (pik.) bitterkruid; -doktor, m.: Zie -arzt; -drache, m.: lintworm; -essenz, vr.: wormen-verdrijvende droppeltjes (mrv.); -farn, m.: (pik.) reinvaren; -fieber, o.: koorts die uit wormen ontstaat; -förmig, bv. n.: wormvormig, wormachtig; -fortsatz, m.: (ontl.) wormvormige verlenging;-frass. m.: 1) door wormen aangerichte schaae. 2) vermolming, 3) wormstekigheid; -trassig, bv. n.: 1) vermolmd, 2) wormstekig; -gehause, o.: wormvormige schelp; -geschwür, o.; (vea.) schurftzweer (bij een paard): -haut, vr.: (van zeeschepen:) koperhuid; -krankheit. vr.: wormziekte; -Kraut, o.: wormkruid; -kuchen, m.: (pna.) wormkoekje; -loch, o.: wormgaatje; -löcherig, bv. n.: wormstekig; -mehl, o.: molm, (inz.) vermolmd hout, vermolmsel; -mittel, o.: middel tegen wormen; -moos, o.: wormen-verdrijvend mos; -muskeln, m. mrv.: (ontl.) wormvormige spieren; -nessel, vr.: (pik.) witte doove-netel; -nest. o.: wormennest; -nu-deln, vr. mrv.: (kkk.) vermicelli; -pfiaster, o.: pleister tegen wormen; -pillen, vr. mrv.: pillen tegen wormen; -pulver, o.: poeder te|fen wormen; -rinde, vr.: wor-men-verdnjvende boomschors; -salbe, o.: wormen-doodende zalf; -same, m.: zee-verzaad, wormkruid; -Schneider, m.: wormsnijder (die honden van den worm snijdt); -stein, m.: wormvormige versteening; -stich, m.: wormgaatje; -stichig, bv. n.: wormstekig, (fig.) vermolmd; -tod. m.: wormkruid, wormendoodend middel: -treibend. bv. n.: wormenverdrijvena (-treibenaesMittel: middel tegen wormen); -trockniss Lnis], vr.: vermolming; -wurz, vr. (-wurzel, vr.): (pik.) speenkruid; -zucker, m.: wor nendoodende suiker. Würm'chen, o. (-s; mrv.-): wormpje. wur men, w. o. h.: 1 ^ kruipen als een worm; (fig.) wurmen, tobben; 2) es wurmt ihm: (fam.) het zit hem dwars in zijne maag. Wür'mer, m. mrv. (Zie Wurm); wormen; I -speise, vr.: aas (voedsel) voor de wormen. war'mig:. bv. n.: 1) vol wormen; 2) wormstekig; 3) (fig.) malend, wurmend, tobbend, (ook:) ontevreden, onpleizierig^ gemelijk. |
wnr'ren, w. o. h.: mompelen, prevelen. Wür'sing, m.: Zie Wirnching:. IWurst, vr. (mrv. Wür'ste): 1) worst; - wider -: (spr.) leer om leer; bratest du mir eine -, so lösch' ich dir den Durst: (spr.) de eene dienst is den anderen waard; die - nach dem Mann braten: (spr.) de tering naar de nering zetten ; mit der -nach der Speckseite werfen (die - nach dem Sausack oder nach dem Schinken werfen): (spr.) een snoekje uitwerpen om een kabeljauw te vangen: auf der -herumfahren : (spr.) op den klap loopen; 2) Zie -wagen; Zie ookPulverwurst» IWurst, in Sam. I -baum, m.: kassie-boom;-blech, o. (-bügel, m.): worsthoorntje, hoo'ntje om worst te stoppen ;-darm, m.: darm voor worst; -dom, o,: worst-pinnetje; -eisen, o.: Zie -Dlech; -fett, o.: worstvet; -fleiscn, o.: worstvleesch: -fülle, vr.: worstvulsei; -handler, m.: 1) worstkooperr 2) spekslager, varkens-slachter;-haut, vr.: worstvliesje, (vlk.) nageboorte ; -hautchen, o.: Zie .-haut; -hom, o.: Zie -blech; -kraut, o.: specerij om worst te kruiden; -lippe, vr.: (pop.) zultlip; -machen, o.: (het; worst-stoppen; -macner, m.: worststopper; -marmor, m.: puddingsteen -maul, o.: 1) (pop.) zultlip, 2) (pop.) minnaar van worst, (gem,) worstvreter; -maulig, bv. n.: (pop.) met zultlippen; -reiter, m.: klaplooper, tafelschuimer; -schlitten, m.: slede waarin men rug tegen rug zit; -speiler. m. (-spiess, m.): worst-pin; -stein, m.: Zie -marmor; -suppe, vr.: soep met worst er in; -trichter, m.: Zie -blech; -wagen, m.: wagen waarin men rug tegen rug zit; -zipfel, m.: puntje van worst. Würst'chen, o. (-s; mrv. -): worstje, saucijsje. wür'sten, w. o. h.: 1) worst stoppen; 2) saucijsjes maken. quot;Wurz, vr.: wortel. Würz, in Sam. I -apfel, m.: geurige appel; -birne,vr.: geurige peer; -blume, vr.: welriekende bloem; -brühe, vr,: gekruide saus; -büchse, vr.: specerijën-doos; -duft, vr.: geur, aroma; -essig, m.; kruiden-azijn; -garten, m.: tuin met aromatische planten; -geruch, m.: geur, aroma; -gescnmack, m.: geurige smaak; -haft, bv. n.: geurig, gekruid; -handel, enz.: Zie Oewiirzhandel, enz.; -laden, m.: kruidenierswinkel; -los, bv. n.: ongekruid; -mittel, o.: kruiderij, specerij; -nagelein. o. mrv.: kruidnagelen; -nelke, vr : kruidnagelboom; -reich, bv. n.: l)rijk aan specerijen, 2) zeer gekruid, (fig.) zeer geurig; -rohr, o.: kalmus; -schachtel, vr.: Zie-büchse; -speise,vr.: gekruide spijs; -suppe, vr.: gekruide soep: -trank, m.: gekruide drank, geurige drank; -trog, m.: hopkuip (kuip waarin het bier gehopt wordt); -waaren, vr. mrv.: kruiderijën, specerijen; -wein, m.; gekruide wijn, kruidenwijn, hipocras. Wür'ze, vr.: 1; specerijjkruiderij: (bij bierbrouwers:) hop; 2) kruiding, gekruid-making; (bij bierbrouwers:) hopping; der Hunger ist die beste -: (spr.) honger is de beste saus. |
WURZEL.
981
XENIE.
Xantippe, vr. (- of -ns): Xantippe, Xe'nie. vr.: 1) eeregave, gastge-helleveeg, feeks, kat. schenk; 2) hekeldicht, spotdicht; 3) al-
Xaver', ra. (-s): Xaverius. bumversje.
ZAHLZEICHEN
YACHT.
982
|
Yaclit, vr.: jacht (zeker vaartuig). Yam, ni. (-s): (pik.) broodwortel, maniokwortel, ya'nen, w. o. h.: balken (als een ezel). Y'biscli, m.: Zie Libisch. Zaar, enz.: Zie €zar, enz. Ka'bern, o. (-s): (de stad) Saverne. zach, bv. n.: Zie zttlie. Zack, in Sam. 1 -eisen, o.: uittand-mes. Zack eUeii, o. (-s; mry. -); spits puntje, kleine uittanding. Zück'e, vr.: Zie Zecke. Zack'e, yr.: Zie Zacken. Izack'en, w. b.: uittanden, getand maken. IZack'en, m. (-s; mrv. -): uittanding; (van vorken, eggen, enz.:) tand; (van boomen en van 't gewei van een hert:) tak; I -blatt o.: uitgetand blad; -felsen, m.: rots met scherpe uithoeken; -hom, o.: in takken uitloopende hoorn-; -körner, o. mrv.: zaadkorrels van den wonderboom; -kraut, o.: (i)lk-) rakette-kruid; -kreuz, o.: vierkant kruis; -linie, vr.: (vest.) linie met in- en uitspringende hoeken; -meissel, m.: (bhk.) tandbeitel; -walze, vr.: (akk.) kluitenbreker; -werk, o.: uitgetand werk, (yest,) verschansing met in- en uitsprin- fende hoeken, (ook:) Spaansche ruiter, riesche ruiter.ende hoeken, (ook:) Spaansche ruiter, riesche ruiter. Zack'er, m. (-s; mrv. -): uittander, zacklg, bv, n.: getand; (fig.) gekarteld; (van 't gewei van een hert:) getakt; - ausschneiden: uittanden. Zaffer, m. (-s): saffloers, wilde saffraan. zag, bv. n.: 1) schroomvallig, bloode, bedeesd, aarzelend; 2) lafhartig, bang, vreesachtig; | -haft, bv. n.: Zie zag; -haftigkeit, vr.: 1) schroommlligheia, blooheid, bedeesdheid, aarzeling, 2) lafhartigheid, bangheid; -muth [tl, m.: Zie -baftigkeit; -müthig [t], bv, n.: Zie zag. Za'gel, m. (-s; mrv. -): 1) punt, uiteinde; 2) staart. za'sr^ii^ w. o. h.: aarzelen, bang (enz.) zijn (Zie zag). zah, bv. n.: taai (ook fig.); (van wijn:) stroperig; 1 -flüssig, bv. n.: moeielijk te smelten; -heit, vr.: taaiheid (ook fig.), (van wijn:) stroperigheid; -weide, vr.: (pik.) griendwilg. |
Y'pern, o. (-s); (adk.) Yperen. Yp silon, m. (-s; mrv. -e): (de letter) y; Ypquot;silorisho'sen, m,: strak om de beenen gespannen staande broek. Y'sop (en eenige andere woorden) zoeke men op de I. zab'e, bv. n.: Zie zsili. I vr.: Zie hooger ZHblieit. Zab'igkeit, vr.: Zie Zabbeit. IZabl, vr.: 1) (rek. en tik.) getal; (fig.) getalmerk, cijfer; 2) aantal, menigte; ohne -: ontelbaar, (dk.) talloos; hundert an der -: ten getale van honderd; in grosser -: in grooten getale; um die - voll zu machen: om het getal vol te maken; gerade -: even getal; gebrochene -: (rek.) gebroken getal, breuk; einfache una mehrfache -: (tik.) enkelvoudig en meervoudig getal, enkelvoud en meervoud; die römischen -en: de Romeinsche getalmerken; 3) eine - Garn: een streng garen. IZabl, in Sam. I -amt, o.: betaalkan-toor, kantoor van den betaalmeester; -bar, bv. n.: betaalbaar;-brett, o.: toonbank; -bruch, m.: (rek.) breuk; -buch-stabe, m.: getalletter, Romeinscn cnfer-merk (-buchstabeninschrift, vr.: opschrift met getalletters, d. i. waarin hier en daar eene letter in het oog springt meer dan de overige, welke in het oog springende letters te zamen een jaartal vormen); -fahig. bv. n.: in staat om te betalen; -fahigkeit, vr.: vermogen om te betalen; -figur, vr.: getalmerk, cijfermerk, cijfer; •frist, vr.: betaaltermijn; -grosse, vr.: (in een getal uitgedrukte) grootheid; -haspel, m.: Zie -weife: -kammer, vr.: Zie -amt; -kunst, vr.: cijferkunst, rekenkunde; -los, bv. n.: ontelbaar, (dk.) talloos; -losigkeit, vr.: ontelbaarheid, (dk.) talloosneid; -meister, m.: betaalmeester; -perle, vr.: kleine ronde parel; -pfennig, m.: rekenpenning, (spl.) fiesje;^ -reich, bv. n.: talrijk; -reim, m,: berijmd opschrift met getalletters (Zie 17 reg. vroeger); -schein, m.: bewijs van betaling, quitantie; -tag, m.: betaaldag; -termin, m.: betaaltermijn; -tuch, o.: kanefas; -verhaltniss [nis|, o.: evenredigheid (naar het getal); -weife, vr.: haspel die het aantal ronddraaiingen aanwijst; -woche, vr,: betaal week; -wort, o.: (tik.) telwoord; -zeichen, o.: Zie -fignr. |
ZAINSCHMIED.
ZalIL.
|
ziilil, in Sam. I -bar, bv. n.: telbaar; -brett. o.: toonbank; -geld, o.: greld dat geteld moet worden; -holz, o.: talhout, hout dat bij den tel verkocht wordt; -punkt, m.: tijdstip; -tisch, m.: toonbank. zah len, w. b.: betalen. I Zah'len, z. n. o.: (het) betalen; wenn's zum - kommt: als net op betalen aankomt. züli'len, w. b.; tellen. Xali'ler, m. (-s; mrv. -); betaler. KRli'ler, m. (-s; mrv. -): 1) teller; 2) biljartjongen, markeur. Zlih'luiig;, vr.: telling; - des Volkes: volks-telling. Xali'lun^, vr.: betaling; - leisten: betalen. . Zah lungs, in Sam. 1 -aufschub, m. (-einstellung, vr.): schorsing van betaling; -fahig. bv. n.: in staat tot betalen; ■fahigkeit, vr.: vermogen om te betalen; -frist, m.: betaaltermijn; -kammer, vr.: betaalkantoor; -mittel, o.: betaalmiddel; -ort, m.: plaats van betaling ; -schein, m.: bewijs van betaling, quitantie; -tag, m.: betaaldag; -termin, vr.: betaaltermijn; -untahig, bv. n.: onvermogend om te betalen; -unfahigkeit, vr.: onvermogen om te betalen; -werth [t], m.: geldswaarde; -zeit, vr.: betaaltijd. zahm. bv. n.: tam; (fam.) mak; (ook:) gedwee; (van boomen:) tam; (van ertsen:) smeltbaar; -e Fische (mrv.): vijvervisch; -es Wasser: vijverwater; ein -er Baum: een tamme boom; ein -es Pferd: een mak paard; er ist -: (ng. fam.) hij is mak (d. i. handelbaar of gedwee); i -heit, vr.: tamheid, (fam.) makheid. zahni'bai% bv. n.: tembaar, te temmen; 1 -keit, vr.: tembaarheid. zahiiien, w. b.: tam maken; (paarden:) africhten, dresseeren; (fig.) temmen, beteugelen, bedwingen, in toom houden; sich -, w. w.: zich inhouden. Zali'iiici% m. (-s; mrv. -): 1) temmer (van wilde dieren); 2) africhter, dresseer-der (van paarden). IXahn, m. (-es, -s; mrv. Zah'ne): (ontl.) tand; (van kammen, vorken, ron-sels, bladeren, enz.:) tand; Zahne ein-schneiden in etwas: iets getand maken; Zahne bekommen: tanden krijgen; die Zahne wechseln: tanden wisselen; die Zahne weisen (die Zahne blecken): de tanden laten zien (ook tig.); Haare auf den Zahnen haben: (spr.) haar op de tanden hebben; einen - auf Einen haben: (pop.) een pik op iemand hebben, de mier aan iemand hebben; die Zahne nicht mehr bedecken können: (pop.) blaffen (rammelen) van den honger; Einem die Kuchenzahne ausschlagen: (pop.) aan iemand het snoepen afleeren door hem (of haar) af te ranselen; Einen auf den - fühlen: (spr.) iemand polsen. |
IKalm, in Sam. i -arzenei', vr.: tandmiddel; -arzt, m.: tandmeester; -ausreisser (-auszieher), m.: kiezentrekker; -blecker, m.: tanden-tooner (iemand die de tanden laat zien); -brassen, m.: (visch:) tandbra-sem; -brecheisen, o.: pelikaan, kiezen-trekkers-tang; -brecher, m,: kiezentrekker; -buchstabe, m.: (tik.) tandletter; -bürste, vr.: tandenborsteltje, tanden-schuiertje; -decke, vr.: (van een slot:) binnenplaat; -einguss, m.: I) plombeersel (voor nolle kiezen), 2) plombeering (van holle kiezen); -eisen, o.: 1) kiezentrekkerstang, 2) schoorsteenhaak met kepen, 3) steekbeitel; -faule, vr. (-faulniss Inisl, vr.): bederf in de tanden; -feile, vr.: tandvijl; -fieber, o.: met het tandenkrijgen gepaard gaande koorts; -fisch, m.: tandvisch; -fleisch, o : tandvleesch; -tietschend, bv. n.: grinnikend; -förmig, bv.n.: 1) tandvormig, 2) getand -.-fortsatz, m.: uitgegroeide tand; -geschwür, o.: zweer aan (verzwering in) het tandvleesch; -hammer. 1) tandhamer, 2) bikhamer; -hobel, m.: tandschaaf; -höhle, vr.: tandholte; -klappen(-ldappern), o.: (het) klappertanden; -knirscnen, o.: (het) knarsetanden, tandengeknars, knersing der tanden; -kratzer, m.: 1) tandmeesters-schrapmesje, 2) krab-ijzer, krabber; -kraut, o.: (pik.) tandkruid; -krone, vr.: kroon eener kies; -künstler, m.: tandmeester; -lade, vr.: 1) tandholte, 2) kaak; -latwerge, vr.: tandmiddel; -lehre; vr.: leer der tanden; -los, bv. n.: tandeloos ; -losigkeit, vr.: tandeloosheid; -lücke, vr.: tandholte (-lücken bekommen: tanden verliezen, tanden kwijtraken) ;-lückig, bv. n.: tanden missende (-lückig sein: tanden kwijt zijn; -maul, o.: (een goede) mond met tanden, (ook:) mondvol^kunsttanden; -meissel, m.: Zie -kratzer; -mittel, o.: tandmiddel; -muskei, m.: spier der snijtanden; -nerve, in.: tandzenuw; -pulver, o.: tandpoeder; -putzer, m.: tandvijl; -rad, o.: kamrad, getand rad; -reihe, vr.: (eene) rij tanden; -sage, vr.: tandzaag, zaag om de tanden in kammen te maken; -salbe. vr.: tandzalf; -schmerz, m.: tandpijn, (inz,) kiespijn; -schmied, m.: hamersmid; -schnitt, m.: getand werk, uittanding; -stocher, m.: tandensto-kerCtje); -stümmel (-stumpen, -stumpf), m.: afgebroken tand; -wasser, o.: tand-watertje; -wechsel, m : (het) tanden-wisselen; -weh, o.: Zie -sclimerz (-weh-baum, m.: kwijlwortel); -weinstein, m. ; kalk aan de tanden; -werk, o.: (tech.) getand werk, (fig. fam.) gebit; -wuchs, m.: (het) uitkomen van de tandjes; -wurz, vr.: (pik.) tandkruid; -wurzel, vr.: 1) tandwortel (wortel van tand of kies), 2) (pik.) tandkruid; -zange, yr.: kiezentrekkers-tang, pelikaan; -zweig, ra.: tak van de tandzenuwen. Zalm. in Sam. 1 -klappen (-klappern), o.: (het) klappertanden; -knirschcn, o.: Zie ZalmUnirschen; -knirschend, bv. n.: tandenknarsend. Zalin'chen, o. (-s; mrv. -): tandje. Zah ne, in Sara. 1 -fletschend, bv. n.: grinnikend: -knirschend,bv.n.: Zie Zalm. zahneln, w. b.: uittanden, getand maken; 1 w. o. h.: tanden krijgen. zali'nen, w. b. en w. o.: Zie zHluieln- zali'nig (zali'nig). bv. n.: getand. Zalir, in Sam. I -tiegel, m.: groote smeltkroes. Zahr clien, o. (-s; mrv.-): traantje; Zah're, vr.: (dk.) traan. Zah weicle, vr.: Zie in züh. Zaiii. m. (-es, -s; mrv. -e): gegoten metaalstaaf, baar; 1 -eisen, o.: staaf-ijzer; -hammer, ra.: pletter ij; -schmied, m.: hamersraid. |
ZAINE.
984
ZaRTE.
|
Zain'e, vr.: 1) teenen mand; 2) wilgren hoepel. zai'nen, \v. b.: 1) aan staven smeden; 2) aan staven of baren grieten. Zai'ner, m. (-s; mrv. -): hamersmid. Zam'pel, m. (-s; mrv. -): (wev.) sempel. Xang'e, vr.: tang; Zang-'el, o. (-s; mrv. (pop.) tangje; Zangr'elchen, o. J-s; mrv. -): tangrje; Zang'elmass, o.: (draadtrekkers-) trekplaat; zang'eln, w. o.: opnemen met een tangje. Zang'en, vr. mrv.: (tim.) schroeftangr enk.); (van paarden:) voorste tanden, van herten:) voorste scherpe kanten van de pooten; i -tormig-, bv. n.: tangr-vormig; -kafer, m.: (ins.) oorwurm; -schanze, vr.*. (vest.) tangrvormige loopgraaf; -werk, o.: (vest.) tangwerk; -winkel m.: (vest.) hoek van het tangwerk. Zank. m. (-es, -s; mrv. Zan'ke): twist; (fam.) gekibbel; (pop.) ruzie; I -apfel, m.: twist-appel; -eisen, o.: 1) tooverring (dien men niet van twee ijzers af kan krijgen), 2) feeks, helleveeg (altes -eisen: oude totebel); -neeken, m. mrv.: vurige puistjes, huidvlekken; -geist, in.: 1) twistzucht, 2) twistzoeker; -gier, vr. (-lust, vr.): twistzucht; -gierig (-lustig), bv. n.: twistziek; -haft, bv. n.: Zie züiikiHcli; -maul, o.: twistzoeker, (pop.) ruziemaker; -stifter, m.: twiststoker; -sucht, vr.: twistzucht; -süchtig, bv. n.: twistziek; -süohtigkeit, vr.: twistzucht; -teufel, m.: (-vogel, in.): Zie -maul; -wort, o.: driftig woord. zan'keln, w. o. h.: kibbelen. zan'ken, w. o. h.: twisten; (fam.) kibbelen, harrewarren; wahrend zwei -um ein Ei, steckfs der dritte bei: (spr.) twee honden vechten om een been, en de derde loopt er mee heen; I w. b.: brommen (knorren, kijven, aangaan) op, leven maken (lawaai schoppen) tegen; I sich -, w. w.: Zie zanken w. o. Zan ker, m. (-s; mrv. -): twister, (fam.) kibbelaar, (pop.) ruziemaker; Zankerei', vr.: (fam.) haspelarij, kibbelarij, harrewarrerij; Zan'kerin, vr. (mrv. -nen): twistziek schepsel ^ziin'kisch, bv. n.: 1) twistziek, 2) kijfachtig. Zapf, in Sam. I -bottich, m.: (brou-wers-Jgijlkuip; -geld, o.: vergunningsrecht (d. i. belasting voor de vergunning) om te mogen tappen; -recht, o.: vergun-ning om te tappen. Zfipf chen, o.: tapje (aan een vijver); sponnetje (aan een vat); (ontl.) keel-lelletje, huig; das - ist ihm gefallen (das - ist ihm geschossen): hij heeft de huig. IZapTen, m.: 1) tap (aan een vijver); amp;pon (aan een vat)*, 2) spil (waarop iets draait); 3) haak (en ieder haakvormig voorwerp); der rechte - für die Flasche: (ng. fam.) de rechte man op de rechte plaats. Izap'fen, w. b.: 1) tappen, bij de kleine maat en bij het glas verkoopen; 2) (hik.: waterzucht-lijders:) tappen; 3) (wijn, bier, enz.:) aftappen, bottelen; (ook:) overtappen; 4) (tim.) lasschen, met lip en gai ineenvoegen. I -, m. (-s; mrv. -): (pop.) dronken lap, nathals, likkebroer. |
IKap'fen, in Sam. I -bank, m.: (kv.) draaibank; -baum, m.: vuilboom, sporke-boom, zwarte els; -beisser, in.: (vog.) kruisbek; -bier, o.: 1) lekbier, 2) bier op fust; -blatt, o.: (pik) muur; -bohrer, m.: (tim.) zwikboor; -brett, o.: kapstok; -deckel, m.: deksel van het zee-kompas; -drüse, vr.: (ontl.) huigkliertje; -förmig, bv, n.: tapvormig, kegelvormig; -geld, o.: Zie Zapfgreld; -gerüst, o,: stelling waarop de molen-as rust; -hahn, m.: kraan aan een vat; -holz, o.: vuilboom-hout; -hopfen, m.: (pik.) wijfjes-hop; :klotz, m.: Zie -gerust; -korn. o,: brand in het koorn; -kraut, o.: (pik.) muur; -lager, o.: spilgat, spilrust, bus waarin de spil draait; -loch, o.: bomgat, spongat, (tim.) laschgat, gat om de lip in te laten; -macher, m.: sponmaker; -mutter, vr.: Zie -lager; -recht, o.; vergunning om te tappen; -ring, m.: ring om de spil; -schwelle, vr.: onderdorpel van eene sluisdeur; -streich, m.: (mil.) taptoe; -stück, o.: Zie -lager; -tragend, bv. n.: kegelvormige vruchten dragend; -trog, m.: lekbak(je) onder een vat; -wein, m.: lekwijn; -wirth [t], m.: tapper, verkooper (van wijn, bier of drank) bij de kleine maat en bij het glas; -wurzel, vr : (tech.) spil, (pik.) hartwortel. Zap'fer, m. (-s; mrv. -): 1) Zie Zapf-wirtli; 2) kraan. Zapf'ler, m. (-s; mrv. -): Zie z. n. m. Zapfwirth, Zaptquot; ner, m. (-s; mrv. -): 1) sponmaker; 2) Zie Zapfwirth. zap'peln, w. o. h.: 1) spartelen, 2) tobben; Einen - lassen: iemand laten tobben. Zapp'ler, m. (-s; mrv. -(: 1) sparte-laar; 2) tobber, sukkelaar. Zai% m. (-es; mrv. -e): tsaar, keizer. Zie C'zar. Zarg, in Sam. I -zieher, m.: bodemtrekker. Zar'ge, vr.: 1) rand, randstuk, buitenrand ; 2) gegleufde rand, randvormig invatsel; 3) raamkozijn; 4) (tim.) serjant, klemhaak; I zar'genförmig, bv. n.: randvormig, zart, bv. n. (zar'ter, ziir'test): 1) tee-der, innig; -e Liebe: teedere liefde: 2) teer feeder), tenger, (fig.) lief; dun, broos, fijn, zacht, week; ein -es Blatt: een dun (fijn, zacht) blaadje; eine -e Haut: een zacht (poezel) vel, (ook:) een teer vel; -e Füsse: teere voeten, (ook:) lieve voetjes; ein -es Pulver: een fijn poeder; ein -es Gewissen: (fig.) eene fijngevoelige (angstvallige) conscientie, een nauwbezet geweten; 3) teeder, pril, jong, vroeg; ein -es Alter: een teeaere (prille, jeugdige) leeftijd; die -e Jugend: de prille jeugd; von seiner zartesten Kindheit an: van zijne vroegste jeugd afaan; , -fühlend (-fühlig), bv. n.: teergevoelig; -füssig, bv. n.: teer van voeten; -gefünl, o.: teergevoeligheid; -gliederig, bv. n.: tenger van leden; -heit, vr.: teederheid (enz.. Zie zart); -herzig, bv.n.: teerhartig, weekhartig; -leibig, bv. n.; teer (zwak, niet zeer sterk) van gestel: -sinn, m.: fijngevoeligheid, (fig.) kiesch-heid; -sinnig, bv. n.: fijngevoelig, (fig.) kiesch. Zttrt'e, vr.: teederheid (enz., Zie ZartUeit). |
ZaUMEX.
ZaRTEL.
985
|
Zftr'tel, in Sam. I -kind, o.: troetelkind, (fiff.) bedorven kindje; -woche, vr.: (fam.) wittébroods-week (van pas gehuwden), (pop.) week als de speelman nog op het dak zit. Kftrtelei', vr.: sentimentaliteit. zfir'teln, w. b.: 1) troetelen, koesteren; 2) vertroetelen; I w. o. h.: Zie zartlich than. zftrt'lich, bv. n. en bw.: Zie zart; - lieben: innig liefhebben; - halten: koesteren; zu - erziehen: te veel vertroetelen; - thun: 1) teederheid huichelen, lief zijn kwansuis, 2) de(n) senti-menteele uithangen; I -keit, vr.: Zie Kartlieit. XHrt'ling, m. (-es, -s; mrv. -): troetelkind; (fig.) bedorven kindje. Za'scr, vr.: 1) vezel; 2) rafel (-ge-wachs, o.: hik: poliep); Zii'serchcn, o. (-s; mrv. -): 1) vezeltje, 2) rafeltje; za'sern, w. b.: uitrafelen (sieh-, w. w.: rafelen); za'serieht, bv. n.: 1) vezelachtig; 2) rafelachtig; za'serig, bv. n.: 1) vezelig, 2) rale-lig, gerafeld. Zas pel, vr.: streng (b.v. garen). zttt'sclicln, w. b.: (pop.) vertroetelen. Zau'ber, m. (-s): I) betoovcring; (fig.) begoocheling; 2) tooverwerk, tooverij; 3) tooverkracht; den - lösen: de betoove-ring doen ophouden; I -auge, o.: betoo-verend oog ; -baum, tn.: betooverde boom; -becher, m.: tooverbeker; -berg, m.: betooverde berg; -bild, o.: 1) talisman, 2) betooverend beeld, betooverend schoone gestalte ; -bliek, m.: 1) tooverblik, 2) be-tooverende blik; -brunnen, m.: 1) tooverkracht bezittende bron, tooverbron, 2) betooverde bron; -buch, o.: tooverboek; -buchstabe, m.: tooverletter; -burg, vr.. betooverd kasteel; -degen, m.: 1) toover-degen, 2) betooverde degen; -ding, o.: betooverd ding; -faden, m.: betooverde draad; -fels, m.: betooverde rots; -fest, bv. n.: tegen alle tooverkunsten bestand; -fisch, ra.: schorpioenvisch; -flamrae, vr.: toovervlam; -tlasche, vr.: tooverflesch; -flöte, vr.: 1) tooverfluit; betooverende fluit, 2) betooverde fluit; -fluch, m.: tooverformulier, (fig.) betoovcring; -fluss, ra.: (fig,) als met tooverkracht meeslee-pende stroom (b.v. van welsprekendheid); -formel, vr.: tooverformulier; -garten; m.: 1) betooverde tuin, 2) verrukkelijk schoone lusthof; -gebilde, o.: Zie-bild ;-gefass, o.: 1) too vervaas (-pot, -bus, -ton, enz.), 2) betooverde vaas (pot, bus, ton, enz.), -gehenk, o.: amulet; -gerath Itl, o.: 1) toovenaars-gcreedschap, toovergereed-schap, 2) betooverd gereedschap, betooverd spul; -gesang, ra.: 1) betooverende zang, 2) betooverend lied; -geschichte, vr.: toovergeschiedenis; -glas, o.: betooverd glas; -gürtel, ra.: toovergordel; -haft, bv. n.: tooverachtig; -hand, vr.: tooverende hand; -hülle, vr.: betooverd omhulsel; -insel, vr.: 1) toovereiland, tooverschoon eiland, 2) betooverd eiland; -kelch, ra.: tooverkelk; -kette, vr.: tooverketting; -klang, m.: tooverklank; -knoten, ra.: tooverknoop; -kraft, vr.: tooverkracht; -kraut, o.: tooverkruid; -kreis, ra.: toovercirkel; -kunst, vr.: 1) tooverkunst, tooverij, 2) too verkunstje, tooverwerk; -land, o.: tooverland; -laterne, vr.: tooverlantaarn ; -lauch, m.: wilde knoflook -leuchte, vr.: tooverlantaarn; -licht, o.: |
1) tooverlicht, 2) tooverachtig licht; -lied o.: betooverend lied; -macht, vr.: toover-raacht; -mantel, ra.: 1) tooverraantel, 2) betooverde mantel; -marchen, o.: tooversprookje, tooververtelling; -massig, bv,n.: tooverachtig; -meister, m.: toovenaar, heksenmeester; -milch, vr.: te voorschijn getooverde melk; -mittel, o.: coovermiddel; -nebel, ra.: te voorschijn getooverde mist; -netz, o.: toovernet; -ort, ra.: betooverde plaats; -palast, ra.: 1) betooverd paleis, 2) tooverpaleis, tooverschoon paleis; -perspektiv, m.: caleidoscoop; -pferd. o.: 1) betooverd paard, 2) tooverachtig paard; -pinsel, ra.: 1) tooverend penseel, 2) betooverend penseel; -quelle, vr.: Zie -brunneii; -reich, o.: tooverland; -ring, ra.: 1) tooverring, 2) betooverde ring; -ruthe [t I, vr.: tooverroede, tooverstaf; -salbe, vr,: tooverzalf; -schein, m.; tooverlicht, tooverachtig schijnsel; -schlaf, ra.: tooverslaap, betooverde slaap; -schlag, m.: tooversiag; -schloss, o.: betooverd kasteel; -schrift, vr.: toover-schrift; -schwert, o.: Zie -ile^en; -segen, ra.: tooverformulier, (fig.) betoovcring; -siegel, o.: tooverzegel; -spiegel, m.: tooverspiegel; -spruch, m.: tooverspreuk, (fig.) betoovcring; -stab, ra.: Zie -ruthe; -stimrne, vr.: betooverende stem; -stück, o.: tooverstukje; -ton, ra,: betooverende toon; -trank, m.: tooverdrank; -trichter, ra.: toovertrechter; -trommel, vr.: too-vertrom; -wehr, vr.: amulet; -werk, o.: tooverwerk, tooverij; -wesen, o.: 1) betooverend wezen, bekoorlijk wezen, 2) Zie -werk ; -wurzel, vr.: (pik.) alruinwortel; -zeichen, o.: tooverteeken; -zettcl, m.: amulet. Zauberei', vr,: tooverij; Zau'bercr, m. (-s; rarv. -): toovenaar; Zau'brerin (Zau'berin), vr. (mrv. -nen): tooveres; zau'berisch, bv. n.: tooverachtig, (fig.) betooverend; zau'bern, w. o. h, en w. b.: tooveren. Xaiiderei', vr.: getalm, gedraal; Zau'derer, ra. (-s; ra. -): talmer, draler (Fabius der -: hist.: Fabius Cunctator); Zau'drerin, vr.: draalster, talmster; zau'dcrhaft, bv. n.: talmerig, dralerig; Zauderhaftigkeit, vr.: talmerigheid, dra-lerigheid; -zau'dern, w. o. h.: talmen, dralen. zaïien (sich), w. w.: zich jachten, zich haasten. Zaïini, m. (-es. -s; mrv. Zau'rae): 1) toom, teugel; (ng.) breidel; 2) lus, strik; 3) (ontl.) vezel; im -e halten: in toom houden, beteugelen, (fig.) breidelen; I -bar, bv. n.: in toom te houden, te beteugelen, (fig.) te breidelen; -binde, vr.: (hik.) zwachtel; -frei, bv. n.: toonieloos, teugelloos, (fig.) breidelloos; -geld, o.: drinkgeld (aan den stalknecht, bij den verkoop van een paard); -los, bv. n.: Zie -frei; -recht, bv. n.: goed naar den teugel luisterend, goed gedresseerd; -scheide, vr.: leidsel-steun; -schnalle, vr.: leidsel-gesp; -zeug, o.: paardetuig. Zaum'chen, o. (-s; rarv. -): 1) toompje; 2) lusje; 3) (ontl.) vezeltje. züu'men, w. b.: toomen, optooraen, den toom aandoen; (fig.) breidelen, be- |
ZEHNHEKRLICH.
986
ZA.UN.
|
teugelen; (kkk.) binden (b.v. gevogelte, om het te kunnen braden). Zsiuii, m. (-es, -s; mrv. Zau'ne): heg, haag, heining, schutting, rasterwerk; (fig.) rij; ein - von Baumen: eene rij boomen; ein leben'diger eene groene haag; eine Gelegenheit zum Zanke vom -e brechen: (fam.) met alle geweld twist zoeken, een twist uit de straatsteenen halen j vom -e gebrochen sein (hinter dein -e auigewach-sen sein): (fam.) van geringe afkomst zijn; nicht vom -e gebrochen sein: (fam.) niet op den mesthoop gevonden zijn; I -buche, vr.: (pik.) hagebeuk; -dürr, bv. n.: (fam.) boonenstaakachtig, zoo mager als een brandhout; -gerte, vr.: teen om heggen te vlechten; -glocke, vr.: (pik.) klokbloempje, klokje; -hopten, m.: (pik.) wilde hop;-kirsche,vr.: (pik.) kamperfoelie; -könig, m.: (vog.) winterkoninkje; -pfahl, m.: heiningpaal; -rebe, vr.: (pik.) brionie, wilde wingerd, (ook:) wilde hop: -recht, o.: recht om eene heining te zetten;-reis, o.: Zie -gerte ; -riegel, m.: (pik.) liguster; -ritter, m.: ridder zonder stamboom, (pop.) ridder van den kouden grond; -rose, vr.: (pik.) hondsroos; -riibe, vr.: Zie -rebe ; -ruthe [t], vr.: Zie -gerte; -schleifer, m. (-schlüpfer, m.): (vog.) winterkoninkje; -schwein, o.: (drk.) stekelvarken;-stander, m.: Zie -pfahl (dünn wie ein -stander: pop.: Zie -dürr); -stecken, m.: 1) Zie -pfalil, 2) Zie -gerte; -weide, vr.: griendwilg (die goede teenen geeft om heggen te vlechten); -wicke, vr.: (pik.) wilde wikke; -winde, vr.: (pik.) groote winde, haagwinde. zaïi'nen, w. b.: omheinen. zau'sen, w. b.: rukken, trekken, rukken en plukken; sich balgen und -: (fam.) plukharen. Ze bra, o. (-s; mrv. -s): (drk.) zebra, Kaapsche ezel.» Zeeli, in Sam. I-bruder, m.: likkebroer, nathals; -frei, bv. n.: vrij van gelag-betalen (Einen -frei halten: iem. vrijhouden, iemands gelag betalen); -gast, m.: gelagmaker; -gelag,o.: zuippartij; -genoss, m.: drinkebroer; -gesellscnaft, vr.: zuippartij: -haus, o.: kroeg; -meister, m.: I) gildemeester, 2) mijnwerkers-ploegbaas; -schuld, vr.: kroegscnuld; -schwester, vr.: (iron.) zuster van de natte gemeente; -tag, m.: 1) dag waarop de leden van eene werkliedenvereeniging eene bijeenkomst houden, 2) dag om te zuipen, dronken-mans-dag; -wappen, 0.: gilae-waigt;en. Zeeli'e, vr.: 1) (in een wijnhuis, enz.:) gelag; Jeder bezahlte seine -: ieder betaalde zijn (eigen) gelag; dic-bezahlen müssen: het (geheele) gelag moeten betalen (ook fig.); die - onne den Wirth II] macnen: (spr.) buiten den waard rekenen; 2) zuippartij; 3) (eene) ploeg mijnwerkers; (fig.) (eene) mijn; 4) gilde; 5) beurt; um die - (nach der -): beurt om beurt. Izeeli'en, w. 0. h.: zuipen, pimpelen, pooien. IZeeh'en, in Sam. I -alteste,m.: overman (van een gilde); -haus, 0.: kroeg; -meister, m.: Zie Zeclimeister; -raucn, m.: rattenkruit; -schreiber, m.: schrijver van eene mijn-compagnieschap op aandeden. |
Zeeli'er, m. (-s; mrv. -) likkebroer^ nathals, pimpelaar, zuiplap. Zeelterei', vr.: 1) gezuip, (het) zuipen; 2; zuippartij. Zeehi'ne, vr.: (mtw.) zecchine. Zeck'e, vr.: (ins.) teek, schapenluis, hondenluis. Ze'der, enz.: Zie Ceder, enz. Zek'e, vr.: 1) (ontl.) teen, toon; die grosse -: de groote teen; auf den -n stehen: op de teenen staan; hohl bis an die -n sein: (iron.) blaffen (rammelen) van den honger; 2) (van gember, knoflook, enz.:) klauwtje. IZe lien, in Sam. I -glied, o,: teenlid; -beuger, m.: buigspier der teen; -nagel, m.: teennagel; -nerve, vr.: teenzenuw; -spitze, vr.: teentop ; -strecker, m.: strek-spier der teen; -tritt, m.: loop (het loo-pen) op de teenen. Izeli en, tw.: Zie zelm. Zeh end, o. (-es, -s; mrv. -e): tiental; so ein - Jahre: een jaar of tien. IZe'lient, o. (-es, -s; mrv. -e): Zie Zehend. IZeb'eiit, m. (-en; mrv. -en): tiend, tiende; I -acker, m.: tiendplichtige akker; -amt, o.: kantoor der tienden; -bar, bv. n.: tiendplichtig; -buch, o.: register der tienden; -einnehmer, m.: ontvanger van de tienden; -einnehmerei', vr.: kantoor der tienden; -feld, 0.: Zie -acker;-ferkel, o.: als tiend op te brengen big; -nur,vr.: Zie -aclcer; -frei, bv. n.: tiendvrij; -freiheit, vr,: tiendvrijdom; -früchte, vr.: mrv.: als tiend op te brengen vruchten; -garbe, vr.: als tiend op te brengen koornschoof; -gefalle, o. mrv.: op te brengen tienden; -geld, 0,: tiendgeld (in plaats van tienden in natura); -gericht, o.: rechtbank voor tiendgeschillen; -gerste, vr.: als tiend op te brengen gerst; -hcrr, m.: tiendheffer; -korn, o.: als tiend op te brengen koorn; -mann, m.: tiendplichtige; -ordnung, yr.: verordening op de tienden ; -pflichtig, bv. n.: tiendplichtig; -rechnung, vr.: tiendeelige rekening; -recht, 0.: tiendrecht; -register, o.: register der tienden; -roggen, in.: als tiend op te brengen rogge; -sacne, vr.: tiendzaak; -sammler, m.: ontvanger van de tienden; -schreiber, m.: boekhouder op het kantoor der tienden; -schuldig, bv. n.: tiendschuldig, tiendplichtig; -steuer, vr.: tiendbelasting; -verwandt, 'bv. n.: tiendplichtig; -weizen, m.: als tiend op te brengen tarwe. Zeh'ente, m. (-n; mrv. -n): Zie m. Zehent. zeh'enten, w. b.: 1) vertienden; 2) decimeeren. Zeli'enter, m. (-s; mrv. -): 1) tiendheffer; 2) ontvanger van de tienden. zeh'ig, bv. n.: met teenen; (pik.) gevingerd. Izehn, tw.: tien. I -, vr.: tien. Izelm, in Sam. I -eek, o.: tienhoek; -eckig, bv. n.: tienhoekig; -ender, m.: hert met tien takken aan het gewei; -fach, bv. n.: tienvoudig (das -fache: het tienvoud); -faltig, bv. n.: Zie -faeli; -füssipr, bv. n.: met tien pooten; -herr, m.: lia van den raad der tienen, (hist.) tienman, decemvir; -herrschaft, vr.: (hist.) tienmanschap, decemviraat; -herrlich |
#5
ZEHNHERRSCHAFTLICH. 987
ZEIDELMESSER.
|
(-herrschaftlich), bv.n.: decemviraal; -jahr, o.: tienjarig tgdvak (-jahrsfest, o.: feest van het tienjarig: bestaan); -jahrig:, bv. n.: tienjarig-, -jahrlich, bv. n.: tienjaarlijksch (bw.: ora de tien jaren); -kantig:, bv. n.: tienkantig:, tienhoekig; -löthig ItJ, bv. n.: tienloods-; -mal, bw.: tienmaal; -malig: bv. n.: tot tienmaal herhaald; -mann, m.: Zie -lierr; -monatig, bv. n.: tienmaands-; -monatlich, bv. n.: tienmaandelijksch (bw.: om de tien maanden); -pfennigstück, o.: (mtw.) tienpenningstuk; -pfünder, m.: (art,) tienponder; -pfündig, bv. n.: tienponds-; -saulig, bv. n.: met tien kolommen of pilaren; -schuhig, bv. n.: tien voet lang; -silber, m.: (tik.) woord van tien lettergrepen; -silbig, bv, n.: tienlettergrepig; -spaltig^bv. n.: tienspouwig; -strahl, m,: sterresteen; -strahlig,bv. n.: met tien stralen: -stündig, bv. n.: tienuurs-; -stündlich, bv. n.: om de tien uren herhaald (bw.: om de tien uren); -tagig, bv. n.: tieii-daagsch; -taglich, bv. n.: om de tien dagen herhaald (bw.: om de tien dagen); -tagsgescliichte, quot; vr.: Decameron (van Boccaccio); -tausend, tw,: tien duizend; -tausendste, bv. n.: tienduizendste; -theil |t], o.: tiende gedeelte, tiende; -theilig [tl, bv. n.: tiendeelig, (pik.) tienspouwig; -wöchentlich, bw.: om de tien weken; -wöchig, bv. n.: van tien weken; -zackig, bv. n.: tientandig; -zehig, bv. n.: met tien teenen; -zeilig, bv. n.: tienregelig. Zelin'er, m. (-s; mrv. -): 1) tiental; 2) (dk.) tienregelig vers; 3) een der tien. Zie Zelmlterr. zeluierlei', bv. n,: tienderlei, tiender-hande. zelin'te (der; die, das), bv. n.: tiende. I -, m. (-n; mrv. -): tiend; den -n entrichten: tienden betalen, tienden opbrengen. Zehn'tel, o. (-s; mrv. -): tiendedeel, tiendepart. zelm'ten, w. b.: 1) vertienden; 2) de-cimeeren. zehn tens, bw.: ten tiende,in de tiende plaats. Zehn'ter, m.: Zie Zehenter. Zelir', in Sam. I -bedarf, m,: 1) leeftocht, 2) verbruik; -fieber, o.: (gnk.) sluipkoorts; -frei, bv. n.: vrijgehouden, zonder kosten van vertering te dragen; -freiheit, vr.: vrije vertering; -geld; o.: 1) geld om van te leven, 2) reis- en verblijfkosten (mrv.), 3) teerpenning; -kraut, o.: (pik.) betonie; -pfennig, m,: teerpenning; -vorrath [t]i m.: voorraad mondbehoeften, leeftocht, proviand; -wurm, m.: (hik.) haarworm; -wurz (-wurzel), vr.: (pik.) kalfsvoet. zeli'ren, w. o. h.: teren; (tig.) leven; auf Anderer Kosten - (aus fremdem Beutel -): ten koste (op kosten) van anderen teren (d. i. leven); nichts zu -haben: niets hebben om van te leven; 2) slinken, wegslinken, wegteren; (fig.) in deugd of in gehalte verminderen; 3) (van thee, azijn, sterken drank, enz.) prikkelen, de g:ezondheid ondermijnen. zeli'rend, bv. n.: wegterend; -es Fieber: (gnk.) sluipkoorts. Zeli'rer, m. (-s; mrv. -): verteerder. Zie spr. Sparer. |
Zeli rung, vr.: 1) vertering; 2) Zie no. 1. ZelirgeM; 3) (gnk.) uittering, tering. Zeh'ning:^ in Sam. I -frei, bv. n.: Zie zehrfrei; -kosten, vr. mrv.: kosten van vertering; -steuer, vr.: verbruiksbelasting. Zeich'en, o. (-s; mrv. -): 1) teeken; (fig.) bewijs, blijk; zum - dass ,...: ten teeken dat ...., ten bewijze dat ....; das - des Kreuzes: het teeken des Kruises, (fam.) een kruis, een kruisje; - und Wunder: teekenen en wonderen; die zwölf himmlischen de twaalf hemel-teekens; unter einem glücklichen - geboren sein: onder eene gelukkige planeet geboren zijn; 2) ziekte-verschijnsel, symptoom, kenmerk; 3) beroepsvak, ambacht; welches -s sind Sie: wat is uw ambacht of beroep?; I -bild, o.: zinnebeeld; -brenner, m.: brander (b.v. van vee) met een stempel-ijzer; -buch, o.: teekenboek; -deuter, m.: waarzegger, horoscoop-trekker, planeetlezer, (lust.) wichelaar; -deuterei', vr.: waarzeggerij, horoscoop-trekkerij, planeetlezerij, (hist.) wichelarij; -dinte, vr.: teeken-inkt; -eisen, o.: brand ijzer, ijzer om een merkteeken (b.v. op de huid van een dier) te branden; -feder, vr.: teekenpen; -garn, o.: 1) merk-katoen, 2) merkzijde; -hammer, m.: merk-hamer; -kreide, vr.: teekenkrijt; -kunst, vr.: teekenkunst; -lehre, vr.: (gnk.) verschijnselenleer, leer der symptomen; -lehrer (-meister), m.: teekenmeester, -papier, o.: teekenpapier; -puit, m.: teeken-aap, teekenlessenaar; -ranmen,m.: teekenraam ; -rechenkunst, vr. (-rechnung, vr.): algebra, stelkunst; -schrift, vr.: teekenschrift, beeldschrift, schrift in hiërogliefen; -schule, vr.: teekensehool; -setzung, vr.: (tik.) plaatsing van de leesteekens. interpunctie; -spiel, o.: met behulp van teekens gespeeld wordend spel; -sprache, vr.: gebaren-spel, gedachten-uiting door middel van teekens, pantomime; -stab, m.: paal ter afbakening; -stempel, m.: Zie -eisen; -stift, o.: teeken-stift; -stunde, vr.: teekenles, les in het teekenen; -tisch; m.: teekentafel; -trager, m.: afbeelding van den Dierenriem; -tuch, o.: 1) borduurpatroon, 2) lap om te leeren merkeh, teekenlap. zeicli'nen, w. o. h. en w. b.: 1) teekenen; nach dem Leben oder nach der Natur -: naar het leven of naar de natuur teekenen; nicht mehr -: (van paarden:) niet meer teekenen (d. i. dat men niet meer aan de tanden van het dier zien kan hoe oud het isV, 2) teekenen, onderteekenen, (zijne, nare, enz.) handteekening plaatsen onder; 3) merken, van een merkteeken voorzien; (fig.) kenmerken. Zeicli'ner, m. (-s; mrv. -): 1) teekenaar; 2) merker; Zeich'nerin, vr.: 1) tee-kenaarster, 2) merkster; Zeich'nung, vr.: teekening (Zeich'nungskunst, vr.: teekenkunst). Zeicl'el, in Sam. I -bar, m.: (drk.) kleine beer die op den wilden honig aast; -bast, m,: Zie Seidelbast; -gut, o.: hofstede die het recht heeft om bijen te houden; -heide, vr.: heide waar bijenkorven geplaatst zijn; -meister, ra.: ijmker, bijenhouder; -messer, o.: mes om de |
ZEIDELORDXUNG.
988
ZEITLOSE.
|
honigr-raten uit te snijden; -ordnungr, vr.: regrlemont voor de bijënhouders; -recht, o.: recht om bijënkorven op eene heide of in een bosch te plaatsen; -weide, vr.: (het) houden van bijën op eene heide of in een bosch; -zeicnen, o.: merk op de bijënkorven; -zins, m.: bijënbelastingr, zei dein, w. o. h. en w. b.: 1) de honig-raten uitsnijden; 2) melken. Zeid'ler, m.: ijmker, bijënhouder. zeig:« in Sam. I -bar, bv. n.: toonbaar; -stein, m.: zeilsteen. Zeig'ellnger, m.: wijsvinger. zeig en, w. b.: toonen, laten zien; | w. o. h.; wijzen; mit dem Finger - auf: met den vinger wijzen naar; I sich -, w. w.: 1) zich vertoonen, te voorschijn komen (die Blattern - sich: de pokken komen uit); 2) blijken; das wird sich bald dat zal spoedig blijken. Zeig'er, m. (-s; mrv. -): (uurwerks-) wijzer; (kompas-)naald; (fig.) wijsvinger; I -linie, vr.: (op zonnewijzers:) wijzerlijn; -rad, o.: wijzerrad (den wijzer van een uurwerk in beweging ^houdend rad); -stange, vr.: wijzer; -unr, vr.: uurwerk zonder slag-werk, wijzer-uurwerk; -werk, o.: raderwerk der wijzers. zeisr'licht. bv. n.: toonbaar. zeilVen, w. b. onr. (zieh; gezieh'en): betichten; Einem eines Verbrechens -: iemand van eene misdaad betichten. Zeih'er, m. (-s; mrv. -): betichter. Zeil, in Sam. I -gerste, vr.: voorjaarsgerst; -semmcl, m.: kadetje, broodje, Zeil'and, m. (-s): (pik.) dwerg-olijf. Zeil'e, vr.: 1) regel; 2) rij. Zeilen, in Sam. I -gerste, vr.: voor-jaars-gerst; -semmel, m.: kadetje, broodje; -weise, bw.: aan rijën. . . .zetlij, bv. n.: ...regelig; -sechs -: zesregelig. Zeis'ehen, o. (-s; mrv. -): (vog.) sijsje; I -kraut, o.: (pik.) guichheil. Zeis'el, vr.: (dk.) spitsmuis; I -bar, m.: gemuilbande beer; -wagen, m.: familie-wagen (Fr.: char-a-bancs). zeis'eln, w. b.: troonen; Einen wohin -: iemand ergens naartoe troonen; Einen fort -: iemand van .... aftroonen. Zeis'igr, m. (-s; mrv. -e): (vog.) sijsje; sauberer - : (fig. fam.) rare siis, wonderlijke snaak, vreemde snoeshaan, rare snaphaan; I -grün, bv. n. en z. n. o.: geelgroen, groengeel; -kraut, o.: (pik.) guichheil. IZeit, vr.: tijd (ook tik.): die goldene -: de gouden eeuw, (fam.) de dagen van Olim; es sind theure |.t| -en: het ziin dure tijden, alles is even duur; welcne - ist es : hoe laat is het ?; ach liebe -: ftsw.) ach lieve tijd!, och lieve hemel!; -bringt Rosen: (spr.) de tijd baart rozen; es ist an der -: de tijd begint te naderen; an keine - gebunden: aan geen tijd gebonden ; auf - kaufen und verkaufen: op tijd (d. i. niet a contant) koopen en ver-koopen; ausser der -: buitenstijds, ten onpas; bei -en (in -en): tijdig; in der -: indertijd; in unsern -en: in onzen tijd; in - von zwei Monaten: in den tijd van twee maanden; mit der -: mettertijd; nach der sedert den tijd, sedert; um die -: omstreeks den tijd: unter der - (die - über): gedurende den tijd, al den tijd; von - zu -(von einer - zur andern): van tijd tot tijd, nu en dan, (pop.) bij hooi en bij gras; von der - an (von dieser - an): van dien tijd af; von langer - her : sedert geruimen tijd, sedert lang; vor -en: voorheen, eertijds; vor kurzer -: onlangs, niet lang geleden; zu -en: bij tijden, nu en dan; zu allen -en: ten allen tijde; zu der -: destijds, toen; zur - Augustus: ten tijde van Augustus; zur - des Krieges: tijdens den oorlog ;damit hat es gute -: daar is geene haast bij, dat presseert niet. |
IZeit, in Sam. 1 -abschnitt, in.: tijdvak; -alter, o.: eeuw (in unserm-alter: in onze eeuw); -angabe, vr.: datum; -aufwand, m.: verlies van tijd (mit grosse ra-aufwand verknüpft sein: veel tijd verslinden, veel tijd vereischen); -bedürfniss [nis], o.: behoefte des tijds; -beere, vr.; zwarte aalbesj -beginn, o.: aanvang der tijden; -behelf, m.: middel om zich te behelpen, behulp; -berechner, m.: tijdrekenkundige; -berechnung. vr.: tijdrekening, chronologie; -beschreioer, m.: tijdbeschrij-ver; -bestimmung, vr.: tijdsbepaling; -bild, o.: beeld des tijds; -blume, vr.: (pik.) wilde saftraan, tijloos; -bock, mt: tweejarige bok; -bogen, m.: boog van vijftien graden; -buch, o.: kroniek; -dauer, vr.: tijdsbestek, tijdvak, tijdperk; -dieb, m.: 1) dagdief, 2) tijdroover; -fehler, m.: abuis in de tijdrekening; -fiuss, m. (-fluth (t), vr.): tijdstroom, stroom des tijds; -folge, vr.: volgorde van den tijd; -form, vr.: (tik.) wijs (d. i. werkwoords-wijs); -forscher, m.: tijdrekenkundige; -forschung, vr.: Zie -bereclinung; -gang, m.: loop des tijds; -geist, m.: tijdgeest, geest van den tiid; -gemass. bv. n. enbw.: 1) zooals de tija vereischt,'2) in overeenstemming met den geest des tijds; -genoss, m : tijdgenoot; -genossenschaft, vr.: 1) hoedanigheid van tijdgenoot, 2) gelijktijdig levend geslacht (d. i. de tijdgenooten); -genossenschaftlich, bv. n.: van tijdgenooten (bw.: als tijdgenooten); -genossm, vr.: tijdgenoote; -geschaft, o.: (kph.) koop (of: verkoop) op tijd; -geschicnte, vr.: geschiedenis van den tijd waarin de schrijver leeft (of leefde), (inz.) geschiedenis van onzen tijd; -geschmack, m.: heerschende smaak; -gewinn, m.: besparing van tijd; -glaube, m.: tijdelijk geloof, geloof dat slechts een tijdlang standhoudt; -glaubig, bv. n.: slechts een tijdlang geloovig; -gleichung. vr.: middelbare tijd; -haten, m.: vloedhaven; -halter, m.: tijdmeter, chronometer; -hammel, m.: tweejarige hamel; -heide, vr.: (pik.) wilde rozemarijn; -her, bw.: Zie seither; -herig, bv. n.: Zie Heitheris; -herrscher, m,: tijdelijk dictator; -irrthum ft], m.: Zie -fehler; -karg, bv. n.: zuinig op (zijnen, haren, enz.) tijd, (fig.) met den tiid woekerend; -kauf, m.: koop op tijd; -kreis, m.: tijdkring; -kuh, vr.: twee jarige koe; -kunde, vr.: tijdrekenkunde, chronologie; -kundig, bv. n.: tijdrekenkundig; -kunst, vr.: Zie -kunde; -kürzung, vr.: tijdkorting; -lange, vr.: lengte van tijd; -lauf, m.: Zie -gang:; -laufte, vr. mrv.: tijds-omstandig-heden'; -lebens, bw.: levenslang; -lehen, o.: leen voor een zekeren tijd; -los, bv. n.: 1) aan geen tijd gebonden, 2) kortstondig; -lose, vr.: (pik.) tijloos, wilde |
ZEITM ANGEL.
ZELÏEN.
989
|
saffraan; -mangrel, m.: gebrek aan tijd; -mass, o.: tijdsbestek, (dk. en muz.) maat; -raassig:, bv. n. en bw.: Zie -gemast; -mensch, m.: ongestadig mensch, weerhaan, iemand die met alle winden draait; -messer, m.: Zie -lialter; -messkunst, (-messung. tt.): 1) chronometrie, 2) prosodie;-ocns, m.: tweejarige os; -ordnung, yr.: Zie -folge; -paeht, m. en vr.; erfpacht; -pachter, m.: erfpachter; pflichi, vr.: tijdelijke plicht; -punkt, m.: tijdstip; -quelle, vr.: oron die slechts bij tijden vloeit; -raubend, bv. n.: tijdroovend; -raum, m.: tijdsbestek; -rechner, m.: tijdrekenkundige ; -rechnung, vr.: tijdrekening (-rechnungsfehler, m.: Zie -felilcr); -register, o.: chronologische tafel, kroniek; -rente, vr.: jaargeld, lijfrente; -ring, m.: tijdkring; -schaf, o.: tweejarig schaap; -scheide, vr.: tijdstip; -schrift, vr.: tijdschrift; -schriftier, m.: 1) schrijver voor tijdschriften, 2) schrijver van vlugschriftjes; -schriftsteller, m.: medewerker aan een tiidschrift; -schwingen, vr. mrv.: (dk.) vleugelen des jtijds; -strom, m,: tijdstroom, stroom des tijds; -stufe, vr.; tijdperk, tijdsgewricht; -tafel, vr.: Zie -register; -theil [tj, m.: gedeelte tijds; -üblich, bv. n.: 1) hedendaagsch, 2) destijds gebruikelijk; -umstand, m.: tijdsomstandigheid (-umstiinde, m. mrv.: tijds-omstandighe-aen); -untersuchung, vr.: chronologische nasporing; -verderb, m.: tijdverspilling; -yerderber, m.: tijdverspiller, (pop.) tijd-vermorser; -vergang, m.: verloop van tijd; -verhaltniss [nisi, o.: 1) onderling verband, 2) Zie -umstand; -verkürzung, vr.: tijdkorting; -verlauf, m.: tijdsverloop; -verlust, ni.: tijdverlies (o)me -verlust: zonder tijd te verliezen); -verstoss, m.: Zie -fehler; -vertreib, m.: tijdverdrijf, tijdkorting;-vertreiber, m.: 1) tijdverdrijf, middel om den tijd te verdrijven, 2) onderhoudend mensch; -verwandte, m.: tijdgenoot; -verwechslung, vr.: Zie -fehler; -wandlung, vr.: (tik.) vervoeging; -wart, m.: Zie -halter; -wechsel, m.: wisseling der tijden; -weg, m.: vloeddeur, sluisdeur; -weise, bw.: bij tijden, nu en dan, van tijd tot tijd: -weiser, m.: tijdwijzer, almanak, kalender; -wierig, bv. n.: tijdelijk; -wind, m.: 1) passaatwind, 2) moesson; -wort, o.: (tik,) werkwoord; -wörtlich, bv. n.: als werkwoerd gebezigd (bw.: als werkwoord ; -zahl, vr.: tijd-aanduidend getal Keit'en, vr. mrv.: tijden; | -dunkel, o.: vóórhistorische tijd, (dk.gt; neyel der vroegste tijden; -gott, m.: (tab.) god des tijds (Saturnus); Zie overigens Xeit. zeit'ig, bv. n.: tijdig, vroeg; (fig.) hedendaagsch; (van vruchten en van zweren, en ook fig.) rijp; (vlk.) op zijn tijd komend, (ook:) voldragen. Keit'igen, w. o. s.: (van vruchten en van zweren:) rijp worden, (fig.) rijpen; w. b.: rijp maken, (fig.) doen rijpen; I Zeit'iger, m. (-s; mrv. -): rijpmaKer; (fig.) rijnmakend middel; I Zeit igung, vr.: rypworaing. zeit'lich, bv. n.: 1) tijdelijk, aardsch; 2) hedendaagsch; -e Güter: wereldlijke goederen; das -e segnen (das -e mit dem Ewigen yertauschen): het tijdelijke met het eeuwige verwisselen; i bw.: 1) tijdelijk ; 2) tijdig; vroegtijdig; 3) heden ten dage, tegenwoordig, |
Keit'liclikeit, vr.: 1) tijdelijkheid; 2) vergankelijkheid, sterfelijkheid; 3) (kkl.) wereldlijke macht; 4j -en, vr. mrv.: wereldsche goederen. Keit'ung, vr.: 1) tijding,nieuwstijding; 2) krant, dagblad. Zeit'nngs, in Sam. I -amt, o.: kantoor (bureau) der (eener) krant; -artikel, ni,: dagblad-artikel (der leitende - artikel : het hoofd-artikel); -blatt, o.: 1) dagblad, krant, 2) nommer (exemplaar) der (eener) krant; -bureau, o.: Zie -amt; -drucker, nu: drukker van eene (de) krant, krantdruk-ker; druckerei', vr.: drukkerij eener (der) krant, krantdrukkerij; -expedition', vr.: -amt; -korrespondenf, m.: correspondent eener krant; -leser, m.: krantenlezer; -lexikon,o.: aardrijkskundig woordenboek; -liebhaber, m.: (iron.) wandelende nieuwspost; -nachricht, vr.: krantenbericht; -neuigkeit, vr.: krantennieuwtje; -redak-teur, m.: redacteur eener (der) krant; -schreiber, m.: dagbladschrijver; -stück, o.: Zie no. 2 -blatt; -trager, m.: 1) kran-tenrondbrenger, (fam.) krantenjongen, 2) wandelende nieuwspost; -wesen, o.: journalistiek, (de) dagbladpers. Keleh'liolz, o.: rijshout. SBel'ge, vr.: (akk.) tijdperk; die drei -n: de drie tijdperken (d. i. het braak-liggen, het zomergewas en het wintergewas van eenen akker). Zeil, in Sam. I -blume, vr.: ruige distel; -bruder, m.: (kkl.) cellebroeder, monnik; -gewebe, o.: cellenweefsel;-haut, o.: cellevlies; -körper, m.: celvormig lichaam; -stoff, m.: cellenweefsel. Kell ehen, o. (-s; mrv. -): celle-tje. Zel'le, vr.: cel. Keilen, in Sam. I -förmig, bv. n.: celvormig ; -rörmigkeit, vr.: celvormigheid^ -gang, m.: (in kloosters:) langs de cellen loopende gang; -gebaude, o.: cellulair gebouw, gebouw met cellen; -gefangniss |nis], o.: 1 cellulaire gevangenis, 2 eenzame opsluiting; -haus, o.: cellulair huis; -system, o.: cellulair stelsel, stelsel van eenzame opsluiting;-wespe,vr.: (ins.) wesp. Zel'lerie, vr.: Zie Sellerie. Zei lerInuss, vr. (mrv. -nüsse): lam-merts-noot, groote hazelnoot; -nussbaumr m.: lammerts-noteboom. zel'licht (zei lig), bv. n.: celvormig, met cellen; -e Haut: cellenweefsel. Zelot', m. (-en; mrv. -en): ijveraar. IZelt, m. (-es, -s): (rs.) telgang, pasgang; (fig.) telganger, hakkenei, (ook:) molenpaard. IZelt, o. (-es, -s; mrv. -e): tent; (fig. dk.) hemeldak, hemelboog: -baum, m.: tentpaal; -bett, o.: veldbea; -bude, vr.: overdekte kraam, tent; -dach, o.: tentdak; -gang, m.: telgang, pasgang; -stuhl, m.: veldstoel; -wagen, m.: 1) bagage-wagen, 2) wagen met een zeil er over, kapwagen, 3) huifkar. Zelt'ehen, o. (-s: mrv. -): 1) tentje , 2) tabletje, (inz.) borstplaatje, (ook:) chocolaadje. zel'ten, w. o. h.: 1) in tenten wonen, (ook:) in eene tent huisvesten; 2) lubben. I z. n. m. (-s; mrv.-): Zieno.2Zelt-ehen. |
ZELTER.
990
|
Zel'ter, m. (-s; mrv. -) telgangrer, hakkenei; I -gang:, m. (-schritt, in.): telgang, pasgang. Zeiu'mel, m. (-s; mrv. -): (van een hert;) roede. Ze'nitli, m. (-s): (str.) zenith. Zent'ner, m.: Zie Centuei*. Ze'pliyr, m. -s; mrv. -): zefier, zacht -windje; (tab.) Zephyrus. Zep'ter, o. en m. (-s; mrv.-): schepter; (van een pedel:) staf; I -lehen, o.: (hist.) koninklijk (of: keizerlijk) leen; -trager, m.: 1) schepterdrager (koning, keizer), 2) stafdrager (bode, pedel, deurwaarder, enz.). zerar'beiten, w. b.: verknoeien; I sieh w. w.: zich afmoorden. Zeras^telung:, vr.: vertakking, zerbeiH'sen, w. b. onr.: kapotbijten. zerbers'ten, w. o, s. onr.: bersten. zerMa'.sen, w. b. onr.: 1) kapotblazen, 2) wegblazen; I sich w. w. onr.: zich buiten adem blazen. zerblat'tern, w. b.: ontbladeren; I sich •, w. w.: zijne bladeren verliezen; (fig.) afschilferen. zerblau'en, w. b.: bont en blauw slaan. zerboh'ren, w. b.: onbruikbaar maken. zerbra'ten, w. b. onr.: te hard laten braden, laten verbraden; w. o. s. onr.: verbraden. zerbrech'en, w. b. onr. en w. o. s. onr.: breken: cine Nuss -: ecne noot kraken; sich den Kopf-über: zijne (hare) hersens pijnigen over. zerbrecli'iich, bv. n.: breekbaar; (fig.) broos; I -keit, vr.: breekbaarheid, (fig.) broosheid. Zerbrecli'nng:, vr.: (het) breken, zerbröek'eln (zerbrock'en, zerbrö'-seln), w. b.: verbrokkelen; I sich -, w. w.: brokkelen, afbrokkelen. zerdreh/en, w. b.: verdraaien, ka-potdraaien. zerdrescli'en, w. b. onr.: kort en klein dorschen; (fig. fam.) bont en blauw slaan, zerdrück'en, w. b.: kneuzen; (fig.) kreukelen. zerfali'ren, w. b. onr.: 1) kapot-rijden, 2) omver-rijden; I w. o. s. onr.: 1) aan stukken breken, 2) openspringen; I -e Suppe: bouillon met ei er in geroerd. 1 -, bv. n.: verstrooid van gedachten: (fig.) verward, onsamenhangend; I Zerfah'ren-heit, vr.: verstrooidheid van gedachten; (fig.) verwardheid, gebrek aan samenhang. Zerfall', m. (-es, -s): verval, zerfal'len, w. o. s. onr.: 1) kapot-vallen; 2) vervallen, bouwvallig worden ; 3) init Einem -: (fam.) kwade vrienden met iem. worden, met iemand in onmin geraken; I w. b. onr.: kapotvallen; sich den Kopf -: een gat in zijn (haar) hoofd vallen. I -, bv. n.: 1) vervallen, bouwvallig; 2) kapot; 3) geen goede vrienden meer. zerfallen, w. b.: splitsen; (rek.) verkleinen, herleiden. zerfei'len, w. b.: kapotvijlen. zerfetjzen, w. b.: (fam.) toetakelen, zerfleisek'en, w. b.: (fig.) verscheuren. |
zerfliess'bar, bv. n.: vloeibaar te maken; I -keit, vr.: geschiktheid om vloeibaar te worden. zerfties'sen, w. o. s. onr.: smelten, vloeibaar worden; (fig.) wegsmelten; in Thranen -: wegsmelten in tranen. zerfol'tern, w. b.: (fig.) afbeulen; (ook:) martelen. zerfres'sen, w. b. onr.: kapotvrcten; (fig.) wegvreten. zerfrier'en, w. o. s. onr.: kapotvriezen. zersansr'licliL, bv. n.: Zie bv. n. versganglich. zergeli'en, av, b. onr : kapotloopen; w. o. s. onr.: wegsmelten, (fig.) vervliegen. zer'sen, w. b.: tergen, sarren, zerger'beu, w. b.: (pop.) Einem den Rücken -: iemand afranselen, aan iem. een warmen rug geven. Zerglied'erer, m. (-s; mrv.-):ont-leder; I zerglied'ern, w. b.: ontleden; Zerglied'erung, vr.: ontleding. Zerglied'erungs, in Sam, 1 -bühne, vr.: ontleedkamer, (pop.) snijkamer; -kunst, vr.: ontleedkunde; -messer, o.: ontleedmes; -saai, m,: Zie -bühne; -tafel, vr. (-tisch, m.): ontleedtafel; -versuch, m,: anatomische proeve. zerffra'iiien (sich), w. w.: verkwijnen, zich doodkniezen, (pop.) zich verknerpen. zerjyreif'en, w. b, onr.: (het deeg:) goed doorkneden. zerhack'en, w. b.: fijnhakken. zerhaiii'mern, w. b,: (met den hamer) kapotslaan. zerhaueh en. w. b.: weg-ademen, uitademen» wegblazen; den Geist -: den geest geven. zerhan'en, w. b. onr.: 1) aan stukken hakken, kapothakken; 2) toetakelen. zerkan'en, w, b.: fijnkauwen. zerklein'en, w. b.: fijnmaken, zerklnp'fen. w. b.: 1) kleinkloppen, kleinslaan; 2) afranselen. zerknack'en, w. b.: kraken, zerknal'len. w. o. s.: 1) knallen, een knal geven; 2) ontploften; I w. b.: doen ontploffen. zerkniek'en, w. o. s. en w. b.: knakken. zerknie'en, w. b.: kaalslijten (of: door slijten) met knielen. zerknir'Hehen, w. b.: kapotdrukken, hard kneuzen; (fig.) verpletteren, (ook:) met berouw vervullen. zerknirscht', bv. n.: (van het hart:) berouwvol, gebroken. zerknit'tern (zerknül'len), w. b.: kreukelen, verfrommelen. zerkoch'en, w. b.: te lang laten koken, laten verkoken; (vleesch:) te veel laten uitkoken; w. o. s. (en: sich-, w. w.): verkoken, (van vleesch:) uitkoken. zerkrach'en. w. o. s.: kraken en breken; w. b.: breken met een krakend geluid. zerkrat'zen, w. b.: openkrabben, kapotkrabben. zerkrü'meln, w. b. (en: sich -, w. w.): kruimelen. |
ZERSCHLEIFEN.
ZERKRüMPELK
991
|
zerkrüm'pelii, w. b.: Zie zerknit-tern, zerkiis'sen, w. b.: 1) afkussen, afzoenen; 2) zonder end kussen, (pop.) zoenen en likken. zerlacli'en (sich), w. w.: (fam.) zich halfdood lachen. zerlap'pen, av. b.: aan flarden scheuren, (fig.) vernielen; w. o. s.: aan flarden gaan. zerlas'sen, w. b. onr.: smelten, laten smelten. zerlau'fen, w. b. onr.: kapotloopen; w. o. s. onr.: wegloopen, wegvloeien, zerlech'en (zerlecli'zen), \v. o. s.: 1) bersten (scheuren, kapotspringen) van de droogte; 2) versmachten van dorst. zerleck'en, w. b.: 1) aflikken; 2) Zie zerkiissen. Zerle'ge, in Sam. I -kunst, vr.: kunst om aan tafel voor te snijden. zerle'gen, \v. b,: (behoorlijk) uitsnijden; (fig.) ontleden; (machinerieën:) uit elkander nemen. Zerle'ger, ;n. (-s; mrv, -): voorsnijder (aan tafel); (fig.) ontleder. zerle'sen, \v. b. onr.: aan flarden lezen. zerlöch'ern, w. b.: doorboren, zerlum pen, w. o. s. en w. b.: Zie zerlappen. zerlumpt', bv. n.: haveloos; I-heit, vr.: haveloosheid. zermaTiiieii, w. b.: vergruizen; (fig.) vermorzelen. zermar'tern, w. b.: afmoorden; I sich -, w. w.: zich pijnigen, zich zeiven kwellen. zermet'zeln, w. b.: (flg.)neersabelen, in de pan hakken. zermorsclit', bv. n.: rot. zerna'^en, w. b.r doorknagen; wegvreten. zeriiah'eu, w. b.: do o maaien; sich die Finger -: zijne (hare) vingers kapot-naaien; I sich -, w. w.: (kim.) zich over-w e r ken. zernich'ten, w. b.: vernietigen. Zernicli'ter, m. (-s; mrv. -): vernie-ger. zerpau'ken, w. b.: (fam.) afranselen, zerpeit'sclien, w. b.: met zweepslagen verwonden; (fam.) afranselen, zerpflüek'en, w. b.: 1) kapotplukken; 2) met plukken beschadigen; 3) einen Vogel -: een vogel kaalplukken. zerplat'zen, w. o. s.: springen (d. i. uiteenslaan, uiteenspatten, uiteenbersten). zerplat'zen, w. b.: doen bersten, zerpoeli'en, w. b.: kapotstooten. zerpras'seln, w. o. s-: krakend uit-eenbersten. zerpres'sen, w. b.: kapotdrukken, door te sterke drukking beschadigen of bederven. zerprii jseln, w. b.: afranselen, zerpül'vern, w. b.: tot poeder vergruizen, fijnstampen, fijnmalen. zerquel'len, w. o, onr. s.: kapot-koken. zerquet'sclien, w. b.: kapotkneuzen; /flg.) verpletteren, vermorzelen. Xeri\ in Sam. I Zie kolom hiernaast, -zerram'meln, w. b.quot;. verfomtooien. |
zerrauTen, w. b.: de haren uit het hoofd trekken; (flg.) rukken en plukken ; I sich -, w. w.: 1) de haren uit (zijn of haar eigen) hoofd trekken, 2) elkander de haren uit het hoofd trekken, plukharen. Kerr'bild, o. (-es, -s; mrv. -er): cari-catuur; Zei^'bil^'ner, m. (-s; mrv. -): caricatuur-teekenaar, caricaturen-maker. zerreib'en, w. b. onr.: fijnwrijven, vergruizen. zerreib'licli, bv, n.: fijn te wrijven, te vergruizen; I -keit, vr.: geschiktheid om fijngewreven of anderszins vergruisd te worden. zerreisn'bar, bv. n.: kapot te scheuren; (fig.) te verbreken. zerreis'sen, w. b. onr.: 1) kapot-scheuren, kapotmaken; (hik.) openscheuren; (flg.) verscheuren; 1 w. o. onr. s.: kapotgaan. (Zie zerrissen). zer'ren, w. b.: 1) trekken, rukken en Èlukken, uit zijn verband trekken; das !aul -: scheeve gezichten trekken; 2) sarren, plagen; I sich w. w.: (fam.) harrewarren, hassebassen.lukken, uit zijn verband trekken; das !aul -: scheeve gezichten trekken; 2) sarren, plagen; I sich w. w.: (fam.) harrewarren, hassebassen. Zerr lgebnrt, vr.: misgeboorte, wanschepsel, gedrocht, monster; -gemalde, o.: Zie -bild (hierboven); -gesicht, o.: scheef gezicht. zerren'ken, w. b.: Zie verrenken. zerring:'en, w. b. onr.: kapotwringen zerrin'nen, w. o. s. onr.: smelten, wegsmelten; (flg.) te loor gaan; wie gewonnen, so zerronnen: (spr.) zoo gewonnen, zoo geronnen. zerris'sen, bv. n.: kapot. zerrit'zen, w. b.: kapotschrammen, openrijten. zerrüh'ren, w. b.: klutsen, dooreen-klutsen. zerrupTen, w. b.: kapotplukken. zerrüt'teln, w. b.: kapotschudden zerriit'ten, w. b.: in de war brengen; (fig.) vernielen, verwoesten. zerriit'tet, v. dw. en bv. n.t -e Gesundheit: geschokte (ondermijnde, verwoeste) gezondheid; in -en Umstan-den: in benarde omstandigheden, zersa'sjfen, w. b.: aan stukken zagen, zerselia ben, w. b.: 1) kapotschaven; (fig.) doen slijten; 2) fijnraspen. zerscheit'ern, w o. s.: schipbreuk lijden; I w. b.: schipbreuk doen lijden. zersehel'len (zersehellern), w. b.: kapotsmijten, kort en klein slaan; I w. o. s.: kapotvallen, aan gruizementen breken. zerseher beln, w. b.: tot scherven maken. zerselien'ern, w. b.: kapotschuren. zersehies'sen, w. b. onr.: overhoop schieten. zerschin'den, w. b. onr.: 1) afstroo-pen, van het vel ontdoen; 2) ontvellen, Izerselila'gen, w. b. onr,: aan stukken slaan; (té veld staand graan:) neerslaan, vernielen; 1 sich w. w. onr.: breken; afbreken; (flg.) niet doorgaan, op niets uitloopen. Izersehla'gen, v. dw.: kapot; (ng.) vernield; ich bin wie -: (fam.) ik ben alsof ik geslagen ben. zersehleif 'en, w. b. onr.: 1) kapot-slijpen; 2) (schoeisel:) afsloffen. |
ZERSCHLEISSEN.
992
ZETTEL.
|
zerschleis'sen, w. o. s. onr.: kapot-graan, aan flarden graan. ' zersdilit'zen, w. b.: 1) een split maken in; 2) aan strooken of repen snijden. zersdimeis'Hen, w. b. onr.: (fam.) kapotsmijten. zerHchmerzen, w. b. reg:.: smelten; I w. o. onr. s.: 1) smelten; 2) versmelten. zersclimet'tern, w. b.: verpletteren. zersdinei'den, w. b. onr.: 1) aan stukken snijden; (figr.) doormidden snijden; 2) uitsnijden; 3) versnijden; 4) (het hart:) vaneenrijten, verscheuren. zersclinipTelii (zerschnip'peln), w. b.: versnipperen. zersclirei'en, w. b. onr.: (fig-.) door greschrei vaneenrijten; I sich w. w. onr.: zich heesch schreeuwen. zerschro'ten, w. b.: 1) aan stukken snijden; (figr.) verbrokkelen; 2) (g:erst:) pellen; 3) afknabbelen. zersetz', in Sam. I -bar, bv. n.: oplosbaar; -barkeit, vr.: oplosbaarheid;-mittel, o.: oplosmiddel. zerset'zen, w. b.: oplossen; (min.) verbrokkelen. zerspal'ten, w. o. s. en \v. b.: splijten, spouwen. zersplit'tern, w, b.: splitsen; (figr.) verbrokkelen; I w. o. s. (en: sich -, w. w.): splinteren, afsplinteren; (figr.) te loor gaan. zerspreng'cn, w. b.: 1) doen springen, doen bersten; durch Pulver -: door buskruit doen springen; 2gt; verstrooien. zerspringeii, w. o. s. onr.: 1) springen, in de lucht vliegen; 2) bersten; das Herz möchte mir -: mijn hart dreigt te bersten. zerstamp'fen, w. b.: kapotstampen, njnstampen; mit den Füssen -: met de voeten vertrappen. zerstau'ben, w. o. s.: verstuiven, zerstfiu'ben, w. b.: doen verstuiven. zerstan clieii: Zie verstauchen. zerstüu pen, w. b.: afranselen, zerstech'en, w. b. onr.: door-s t e ken. zerstieb'en, w. o. s. onr.: verstuiven ; (fig.) als kaf verstuiven. zerstoch'ern, w. b.: uitpeuteren, zerstër'bar, bv. n.: vernielbaar; l-keit. vr.: vernielbaarheid. zerstö'ren, w. b.: vernielen, verwoesten; zerstö'rend, bv. n.: vernielend, verwoestend; Zerstö'rer, m. (-s; mrv. -): vernieler, verwoester; Zerstö'rerin, vr. -nen): vernielster, verwoestster; Zerstö rungs, in Sam. (-krieg, m.: ver-delgings-oorlog; -wuth [t], vr.: vernielzucht). zerstos'sen, w. b. onr.: 1) fijnstampen; 2) aan stukken stooten; I sich -, w. w. onr.: zich stooten, zich bezeeren. zerstreu'en, w. b.: 1) verstrooien; J) (zorg, enz.:) verdrijven; I sich w. w.: verstrooiing zoeken. zerstreiit', bv. n.: verstrooid; (fig.) verstrooid van gedachten. zerstiick'elii (zerstiick'en), w. b.: verbrokkelen. |
zerstii'fen, w. b.: vergruizen, zerstüm'mcln, w. b.; verminken, zertan'zen, w. b.: kapotdansen. Xer'te, vr.: charter (van een schip); I -partei, vr.: (kpv.) chertepartie, vrachtbrief. zertheil bar [t], bv. n.: deelbaar-I -keit, vr.: deelbaarheid. zertlieil'en lt], w. b.: verdeden; (fig.) splitsen; I sich -, w. w.: zich verdeeleny (ng.) zich splitsen. zertram'peln (zertram'pen), w. b.: vertrappen, onder den voet treden. zertrapp'eln (zertrapp'en), w. b.: vertrappen, onder den voet treden, zertreib'en, w. b. onr.: verdrijven, zertrenn'bar, bv. n.: scheidbaar, afscheidelijk; I -keit, vr.: scheidbaarheid, afscheidelijkheid. zertren'nen, w. b.: vaneenscheiden; (kim.) lostornen. zertre'ten, w. b. onr.: vertrappen. SKertrüm'merer, m. (-s; mrv. -): verbrijzelaar, vernieler; zertrüm'mern, w. b.: verbrijzelen. zerwal'ken, w. b.: (fig. fam.) afranselen. zerwascli'en, w. b.: kapotwas-schen. zerweh'en, w. b.: verwaaien, wegwaaien, omver-waaien. zerweich'en, w. o. s.: te week worden; I w. b.: te week laten worden. zerwer'fen, w. b. onr.: aan stukken werpen; (fam.) kapotgooien. zerwet'zen, w. b.: uitgeslepen maken, door veel slijpen doen slijten. z er win'den, w. b. onr.: te hard wringen. zerwir'ken, w. b.: (jag.) van vel en ingewand ontdoen. zerwüh'len, w, b.: omwroeten, omwoelen. Zerwürf'niss, o. (-es; mrv.-e; nis; -ses; mrv. -se): onmin, vijandschap. zerza'sern, w. b.: uitrafelen; I sich w. b.: rafelen. zerzau'sen, w. b.: 1) rukken en plukken; 2) kapottrekken. zerzer'ren, w. b.: Zie zerziehen. zerzieh'en, w. b. onr.: uit zijn verband trekken. zerznp'fen, w. b.: 1) kapottrekken^ 2) uitrafelen. zerzwick'en, w. b.: kapotknijpen. Ze'se, vr.: (vv.) zegen. ze'ter, tsw.: moord; - schreien (- Mor-dio schreien): moord en brand schreeuwen, moord roepen; - schreien über: ach en-wee roepen over ; I -geschrei, o.: 1) geroep van moord, 2) noodkreet, angstkreet; -junge, m.: stoute bengel; -madchen, o.: ondeugend kind, stout kind; -schreier, m.: moord en brand schreeuwer; -weib, o.: (pop.) ériedekker, hannes, baas, vrouw die wat mans is. ze tern, w. o, h.: moord en brand schreeuwen. Zet'tel, m. (-s; mrv, -): briefje (b.v.: kerkbriefje, dominee's-briefje, tooneel-affiche, belasting-biljet, enz.); (rcht.gt; cedul, ceel; (wev.) schering; (op fiesschen,. doozen, potten, enz.:) opschrift, etikette; (aan huizen, enz.:) bordje; mit einem -versehen: 1) een briefje er aanhangen of |
ZETTEL ANKLE BEK.
993
ZIEFERFRESSER.
|
opplakken, 2) van een opschrift voorzien; I -ankleber, m.: aanplakker; -bank, vr.: (kph.) notenbank, bank welker biljetten wettig: betaalmiddel zijn, (wev.) weefgetouw; -baum, m.: weversboom; -trager, m.: rondbrengrer van biljetten. zet'teln, w. b.: (fam.) verstrooid neerwerpen, verspreiden; (wev.) opslaan, opzetten. zencli, zeuclit = ziehe, zieht. IZeng:, m. (-es; mrv. -e): stof, goed, kleedingstof; seidener und wollener zijden en wollen stof; leinen linnen-g-oed. I -, o. (-es): gereedschap; (figr. fam.) tuig, goed; was ist das für wat is dat voor goed?; unnützes tuig dat tot niets nut is; albernes - (dummes -): gekheid, zottepraat; I -: (art.) artillerie; (bijb.) leger, legerschaar; (mnw.) werktuig, machine; (jag.) net; (bij bakkers:) gist. IZeug, in Sam. I -amt, o.: bureau der artillerie; -art, vr.: soort van stof; -artig, bv. n.: wollenstofachtig; -baum, m.: weversboom; -bütte, vr.: (papiermakers-) papkuip; -drucker. m.: katoendrukker; -fabrik, vr.: fabriek van wollen stoffen; -handel, m.: handel in wollen stoffen; -handier, m.: koopman in wollen stoffen; -hauptmann, m.: kapitein der artillerie; -haus, o.: (art.) tuighuis, arsenaal; -haus-meister, m.: tuighuismeester, directeur van het tuighuis; -herr, m.: inspecteur van het tuighuis; -hosen, vr. mrv.: broek van (eene of andere) wollen stof; -jagen, o.: (het) jagen met netten; -kammer, vr.: 1) wapenkamer, 2) gereedschap-kamer, 3) bewaarplaats van het jachttuig; -kasten, m.: (papiermakers-)lompenbak of stamptrog; -kleid, o.: kleeding (japon, kostuum) van (eene of andere) wollen stof; -knecht, m.: 1) soldaat van den trein, artillerist, 2) jagersknecht, knecht bij eene jachtpartij; -kram, m.: Zie-handel; -kramer, m.: Zie -handler; -kufe,vr.: brouwkuip; -leder, o.: paardentuig-leder; -macher, m.: 1) fabrikant van wollen stoffen, 2) stoffen-wever; -mantel, m.: mantel van (eene of andere) wollen stof; -manufaktur, vr.: Zie -fabrik; -meister, m.: directeur-generaal der artillerie: -presse, vr.: lakenpers; -pritsche, vr.: (papiermakers-)lompenstam-per; -rock, m.: rok van (eene of andere) wollen stof; -rolle, vr.: glansrol; -roller, m.: stoffenglanzer; -schacht, m.: (mnw.) pompput; -schmied, m.: 1) wapensmid, smidsbaas bij de artillerie, 2) grofsmid, gereedschap-smid;-schmiede, vr.: 1)smidse der artillerie, 2) smederij van gereedschap; -schneider, m.: vervaardiger van jachtnetten en jachtstrikken; -schreiber, in.: schrijver bij de artillerie; -stadel, m.: bewaarplaats voor het jachttuig; -stopfer, ra.: uiteraar; -teich. m.: kunstmatige vijver; -wagen, m.: transportwagen voor het jachttuig: -wart, ra.: 1) Zie -herr, 2) bewaarder van het jachttuig; -warte, vr.: Zie -stadel; -warter, m.: 1) en 2) Zie -wart; -weber (-wirker), m.; stoffen-wever. Zeuge, m. (-n; mrv.-n): getuige; zura -n nehmen: tot getuige nemen; |-endung, vr.: (tik.) tweedennaamvals-uitgang ; -fall, ra.: (tik.) tweede naamval, genitief; -glied, o.: (ontl.) mannelijk lid; -kraft, vr.: Servaas de Bruin. Duitsch-Hollandsch. |
teelkracht; -mutter, vr.: moeder; -yater, ra.: vader. Izeiig'en, bv. n.: stoffen, van (eene of andere) wollen stof. iKengen, w. b.: 1) (kinderen:) telen, verwekken; 2) (een schip:) optuigen. I w. o. h.: getuigen; - für: getuigen voor; - von: getuigenis geven van. IZeu'gren, in Sam. 1 -abhörung, vr.: getuigenverhoor; -aussage, vr.: 1) door een getuige afgelegde verklaring, 2) verklaringen (mrv.) der getuigen; -beweis, ra.: bewijs door getuigen; -eid, m.: eed der getuigen; -fallig, bv. n.: (rcht.) onbekwaam om getuigenis der waarheid af te leggen; onbekwaam om te getuigen; -führer, m.: bijbrenger van getuigen; -los, bv. n.: zonder getuigen ; -recht, o.: wet betreffende het getuigen; -rotel, o.: proces-verbaal van het getuigenverhoor; -verhör, o.: getuigenverhoor» Zeiigr'er, ra. (-s; rarv. -): verwekker, vader; Zeug'erin (Zeug'in), vr. (mrv.-nen): moeder. Zeugr'nisH, o. (-es; mrv. -e; I nis; -ses; mrv. -se): 1) getuigenis, afgelegde verklaring; 2) getuigschrift; 3) getuige, zegsman, autoriteit; | -zwang, m.: (rcht.) verplichting (gehoudenheid) om getuigenis der waarheid af te leggen. Zeiig nng:. vr,: 1) voortteling; 2) verwekking, voortbrenging. Zeug^ungrs, in Sam. I -fahig, bv. n,: geschikt (bekwaam, in staat) om voort te telen; -fahigkeit, vr.: vermogen om voort te telen; -geschaft, o.: voortteling, werk der voortteling; -glied, o.: teellid (-glieder, mrv.: teeldeelen); -kraft, vr.: teelkracht, vermogen om voort te telen; -ort, ra.: geboorteplaats; -theile [tl, m. rarv.: teeldeelen; -trieb, ra.: geslachtsdrift; -unfah'ig, bv. n.: onbekwaam (ongeschikt, onmachtig) om voort te telen; -unfah'igkeit, vr.: onbekwaamheid (ongeschiktheid, onvermogen) om voort te telen; -vermogen, o.: Zie -kraft. Zeus, ra. (-): (fab.) Zeus, Jupiter. Zib'be, vr.: raoederschaap, ooi; I Zib'-benlamra, o.: ooilam. Zibe'be [C], vr. :Zie Kubebe. Zibeth' [t], ra.: (het) civet; I -katze, vr.; civetkat; -raaus, vr. (-ratte, vr.): muskusrat; -thier [tl, o.: civetkat. Zicho'rie, vr.: Zie Cichorie. ziek. bv. n.: (van melk:) goor; I -wetter, o.: Aprilweer. Zieke, vr.: (fam.) sik, geit; Zick'el, o. (-s; rarv. -): geitje (-feil, o.: geitevel; -fleisch, o.: geitevleesch); Zick'elchen, o. (-s; rarv. -): geitje; zick'eln, w. o. h.: (van geiten:) jongen. ziek'en, w. o. s.: goor worden. Ziek'zaek, ra. en o. (-es, -s; mrv. -e): zigzag; im - segeln: (zeew.) laveeren; in* - laufen: (fig.) loopen zwaaien; I -för-raig, bv. n.: zigzagvorraig; -weg, ra.: in zigzag loopende weg. ziek'zaekig, bv. n.: zigzagvorraig. Zieeh'e, vr.: tijk. Ziefer, o. (-s ; rarv. -): gekorven diertje, insect; I -artig, bv. n.: insectachtig; -beschreiber, ra.: beschrijver van de insecten, entomoloog; -beschreibung, vr.: beschrijving van de insecten, entomologie; -fresser, ra.: insecten-eter; druk. 63 |
ZIEFERKUNDE.
ZIEHEN.
994
|
-kunde, m.: entomologie; -kundige, m.: entomoloog; -lehre, vr.: entomologie. Kieg'e. vr.: 1) (drk.) geit (wilde wilde geit); 2) (pik.) pijnboom, Schot-sche den. Zie Zieden. Zieg'el, m. (-s; mrv. -): 1) dakpan, 2) tegel, tichelsteen; klinker, gebakken steen; I -arbeit, vr.: metselwerk; -baum, m.: Zie no. 2 Ziege; -brenner, m.: 1) pannenbakker, 2) steenbakker; -bren-nerei', vr.: 1) pannenbakkerij, 2) steenbakkerij; -brennofen, m.: Zie -ofen; -dach, o.: pannendak; -decker, m.: 1) pannendekker, 2) metselaar; -decker-stroh, m.: dakstroo; -farbe, vr.: steen-kleur, steenrood; -farben (-farbig), bv. n.: steenrood; -form, vr.: 1) dakpan-vorm. 2) tichelsteen-vorm; -förmig, bv. n.: dakpanvormig; -hanfling, m.: (vog.) vlasvink; -hütte, vr.: 1) pannenbakkerij, 2) steenbakkerij, steen-oven; -latte, vr.: lat voor de dakpannen; -macher, m.: Zie -sdilamp;ger; -mauer, m.: muur van gebakken steen; -mehl, o.: fijn steengruis; -meister, m.: 1) meesterknecht in eene -brennerei, 2) Zie -brenner; -ofen, m.: 1) pannenbakkers-oven, 2) steen-oven; -öl, o.: onding; -platte, vr.: vierkante tegel; -roth [tj, bv. n. en z. n. o.: steenrood; -scheune, vr.: droogloods, droogschuur (voor pannen of te bakken steen); -schlager, m.: 1) pannenmaker, 2) tichelsteenvormer; -schoppen, m. (-schuppen, m.): Zie -scheune; -streicher, m.: Zie -schlfóger; -sparren, m.: dakspar;-stein, m.: Zie no. 2 Ziegel (mit -steinen belegen : met tegels beleggen; mit -steinen mauern: van gebakken steen metselen); -steinöl, o.: onding; -streichen, o..: 1) (het) vormen yan dakpannen uit klei, 2) (het) vormen van tichelsteenen uit klei; -stiick, o.: 1) stuk vaa eene dakpan, 2) stuk van een tegel of gebakken steen; -thon, m.: Zie -erde; -wand, vr.: Zie -mauer; -werk, o.: metselwerk. Ziegelei', vr.: 1) pannenbakkerij; 2) steenbakkerij. zieg'elieltt, bv. n.: dakpanachtig, 2) tichelsteenachtig. zieg'elig, bv. n.: steenen. ziegr'eln, w. b.: metselen. Zies'en, in Sam. I -artig, bv. n.: geitachtig; -auge, o.: geiten-oog (oog eener geit), (hik.) strontje; -bart, m.: geitesik, (pik.) boksbaard: -bartig, bv. n.: met een ^eitesikje; -bein, o.: (pik.) koornbloempje; -blatt, p.: kamperfoelie; -bock, m.: bok, mannetjesgeit: -böcklein, o.: geitebokje; -butter, vr.: boter van geitenmelk; -feil, o.: geitevel; -fleisch, o.: geitevleesch; -fuss, m.: 1) geitepoot (poot eener geit), (fig.) bokspoot, 2) breek-ijzer; -füssig, bv. n.: met bokspooten; -füssler, m.: (fab.) sater; -haar; o.: geitenhaar; -haarig, bv. n.: met geitenhaar; -hainQf, m.: Ziegenhainer stok; -haren, bv. n.: geitenharen, van geitenhaar; -hirt, m. : g-eitenhoeder; -holz, o.: pijnboomhout; -horn, o.: bokshoorn; -kase, m.: geitenkaas, kaas van geitenmelk: -klee, m.: kamperfoelie; -koth [t], m.: geitekeutels (mrv.); -labj* o.: leb van geitenmelk; -lamm, o.: jong geitje; -lauch, m.: gele sterrebloern; -leder, o.: geite-leder? geiteleer; -melker, m.: 1) geitenmelker (iemand die geiten melkt), 2) nachtzwaluw, Eurq-peesche geitenmelker; -milch, vr.: geitenmelk; -mist, m.: geite(n)mist; -ochs, m.: (drk.) buffelstier; -pelz, m.: geitevel; -peter, m.: verzwering in het oor; -raute, vr.: ruit, die, als onkruid gesneden, tot geitenvoeder dient; -sauger, m,: Zie no.2 -melker; -stall, m.: geitenstal; -stein, m,: bezoarsteen, bezoar; -tod, m.: (pik.) monnikskap. |
Zieg'er, m. (-s; mrv. -): 1) zoetwei (van geitenmelk); 2) kaas van geitenmelk, geitenkaas; 3) (hik.) dracht der oogen, (pop.) soep in de ooghoekjes; I -auge, o.: drachtig oog, traan-oog, (pop.) soep-oog; -kase, vr.: Zie no. 2 Zieger; -kraut, o.: 1) blauwe steenklaver, 2) scheerling, dolle kervel. Ziegler, m. (-s; mrv. -): 1) pannenbakker; 2) steenbakker. Izieh, zieli'e: Zie zeiken. IZieh, o. (-es, -s; mrv. -e): (glazen-makers-)loodtrekker; I -arm, m.: ijzeren kruk, elleboog; -band, o.: trektouw; -bank, vr.: (tech.) trekbank; -bar, bv. n.: rekbaar; -barkeit, vr.: rekbaarheid; -brücke, vr.: ophaalbrug; -brunnen, m.: put waaruit het water opgehaald moet worden; -eisen, o.: I) kurketrekker, 2) kiezentrekkers-tang, 3) (draadtrek-kers-)trekplaat; -gam, o.: (jag.) slagnet; -geld, o.: minnegeld, minneloon (geld dat aan eene min betaald wordt);-haken, m.: trekhaak; -junge, m.: Jongen om te trekken; -kind, o.: minnekind, voedsterling; quot;klinge, vr.: krabber; -kloben, m.: blokschijf; -kopt', m.: (hik.) droge kop; -kraft, vr.: 1) trekkracht, 2) (fig.) aantrekkingskracht; -leine, vr.: 1) trektouw (hijschtouw, enz.), 2) (schuitenvoerders-) jaaglijn; -loch, o.: trekgat, (in eene oijënkorf:) opening; -mutter, vr.: min, voedstermoeder; -ochs, m.: trek-os; -pferd, o.: trekpaard; -pilaster, o.: (hik.) trekpleister; -platte, vr.: (tech.) trek-plaat; -rad, o.: trek-rad; -rolle, vr.: katrol; -sage, vr.: trekzaag; -schacht, vr.: mijnput om het erts naar boven te trekken; -scbeibe, vr.: (kaarsenmakers-) trekschijf; -schiff, o.: 1) sleepboot, 2) trekschuit; -schnur, vr.: trektouw; -schraube, vr.: trekschroef; - seil, o.: Zie -leine; -stange, vr.: zwengel; -strick, m.: trektouw; -vater, m.: voedstervader; -wage, vr.: snelweger, vrachtgoederen-weegschaal; -weg, m.: (schuitenvoerders-) jaagpad; -werk, o.: 1) trek-machine, 2) Zie -bank, 3) Zie Ziek; -zange, vr.: trektang. Ziek'e, vr.: (het) zoogen, groqtbren-ging door eene min; ein Kind in die - geben: een kind bij eene min besteden. zieh'en, w. b. onr. (zog; gezo'gen): trekken; (tig.) opkweeken, grootbrengen; einen quot;Wechsel -: (kph.) een wissel trekken; eine Sache in die Lange -: eene zaak rekken, eene zaak op de lange baan schuiven; einen Stein -: (op schaak- of dambord:) een zet doen; I w. o. onr. s.: trekken; (van scheermessen:) trekken; (van pleisters:) trekken; auf das Land -: naar buiten trekken (1. buiten gaan wonen, 2. eene buitenplaats betrekken); in die Dame -: (in 't damspel:) dam halen; I sich -, w, w. onr,: |
ZIEHER.
995
|
1) trekken; 2) kromtrekken; 3) zich uitstrekken, loopen; 4) rekken, zich voegen; ein Strumpf, der sich nach dem Fusse zieht: eene kous die naar den voet graat staan; sich etwas aut' den Hals zich iets op den hals halen; sich etwas zu Gemüthe lt| zich iets aantrekken; sich in die Lange van langen duur worden, (pop.) van langen adem worden; sich in's Kleine - (sich in die Enge -): krimpen; I zieh'en, w. onpers. h. onr.: 1) trekken, tochten; 2) trekkingen veroorzaken; es zieht hier: het trekt hier; es zieht mich in der Schulter: ik heb trekkingen (spijlingen, scheuten) in mijnen schouder. Xieli'er, m. (-s; mrv. 1) trekker (iemand die trekt); trekker (aan geweer of pistool); trekker (van een wisselbrief); 2) (schoenmakers-)rek-leest; 3) hevel: I -lohn, m.: 1) jaagloon, scnuitenjagers-loon, 2) sleeploon, loon voor de hulp van eene sleepboot. Kieli'iins:, vr.: 1) trekking (van de loterij); 2) (liet) trekken (van eenen wissel); 3) getrokken wissel; 4) opkweeking. Kieh'niigH. in Sam. I -liste, vr.: lijst der trekking (van de loterij): -tag, m.: dag der trekking. ZRiel, o. (-es, -s; mrv. -e): 1) doel, einddoel; 2) schietschijf, mikpunt; (tig.) doelwit; (ook:) oogmerk; 3) eindpaal, grens; sich ein holies - vorstecken: naar een verheven doel streven; Einem das - verrücken : (fig.) eene spaak in het wiel steken, iemands berekeningen verijdelen; nach dem -e schiessen : schijfschieten, naar de schijf schieten; das - treffen: het wit raken, (fig.) raak schieten, (ook:) het doel treffen ; Einem ein - setzen (oder machen): aan iemand een einddoel afbakenen, (ook:) aan iem. eene grens voorschrijven; einer Saehe Mass und - setzen: paal en perk stellen aan iets; das - überschreiten: 1) het doel voorbij streven, 2) de grenzen te buiten gaan; das - des Lebens: 1) het levensdoel, 2) de eindpaal des levens; sich zum -e legen: (fig.) zich er in schikken; auf neun Monate - (- neun Monate)-' (kph.) betaalbaar negen maanden na dato; I -kugel, vr.: kegelbal; -punkt. m.: mikpunt; -scheibe, vr.: schietschijf, (fig.) mikpunt, mikpaal; -schiessen, o.: (het) schijfschieten; -stange, vr.: 1) mikpaal, 2) grenspaal, eindpaal; -tag, m.: (kph.) vervaldag. xiel'en, w. o. h.: mikken; gut -: goed mikken; - auf (- nach): mikken op, (fig.) streven naar, beoogen, het gemunt hebben op, (ook:) gemunt zijn op. Xiel'er, m. (-s; mrv. -): ï) mikker; 2) opteekenaar van de schoten die raak zijn. xiem'en, w. o. h. en w. onpers. h.: betamen, voegen, passen. Kiem'er, m. (-s; mrv. -); (van dieren:) roede: (van rundvleesch:) dominee's-stuk; (vog.) ringlijster. xiem'lich, bv. n. en bw.: 1) beta-mend, voegend, passend, geschikt; 2) tamelijk, redelijk. Xiep iZippI, in Sam. I -ammer, m.: geelvink; -drossel, vr.: Zie Ziepe. Kiep'e [Zip'pe], vr.: (vog.) grauwe lijster. |
ziep'en, w. o. h.: tjilpen, piepen; I w. b.: trekken; Einen an den Haaren iemand aan zijn haar trekken, iem. de haren uit het hoofd trekken. Zier, vr.: tooi, sieraad, versiersel, versiering; | -affchen, o.: (-affe, m.): 1) mode^ek(je), fat(je), kwibus, 2) nufje, (pop.) fijne peperneut, ingebeelde steekneus; -afferei', vr.: 1) fatterigheid, 2) nuffigheid, (pop.) peperneuterij; -bar, bv. n.: voor versiering vatbaar; -baum, m.: sierboom; -bengel (-bold), m.: Zie no. 1 -affe: -buchstabe, m.: krulletter; -garten, m.: bloementuin^ tuin met sierplanten, (fig.) lusthof; -gartner, m.: hovenier voor de sierplanten en bloemen; -kunst, vr.: kunst van versieren; -los, bv.n.: 1) zonder versiering, 2) onopgesmukt; -puppe, vr.: Zie no. 2 -all'e. Zier'at, m.: Zie Zierrath. Zier'de, vr.: sieraad; I -los, bv. n.: Zie ziei*loH. zier en, w. o. h.: sieren, een sieraad zijn; (fig. tam.) mooi staan; I w. b.: tooien, sieren, versieren, tot sieraad strekken; (fam.) opsmukken; I sich -, w. w.: 1) gemaakt vriendelijk zijn, een suikerzoet gezicht zetten, 2) het nufje uithangen, zich nuffig aanstellen, kwansuis verlegen zijn. Zier'er, m. (-s; mrv, -): versierder: (fam.) opsmukker. Ziererei', vr.: gemaaktheid, nuffigheid ; (pop.) peperneuterij. zier'Iieli, bv. n.: sierlijk; I -keit, vr.: sierlijkheid. Zier'liug:. m. (-es, -s; mrv. -e): Zie no. 1 Zie ratte. Zier'ratb. | Zier'at j, m. (-es, -s; mrv. -en1: sieraad, tooi, versiering, versiersel, verfraaiing, decoratie; 1 Zier'^athenmaler, ra.: decoratie-schilder, decorateur. Zier'sel, o. (-s; mrv. -): versiersel, versiering, verfraaiing ; (kim.) garneersel. Zien'el, m. (-s; mrv. -): (drk.) marmot; I -maus, vr. (-ratte, vr.): Zie Ziesel. Zif'fei% vr.: cijfer, nomraer; in (rait) -n schreiben: in cijferschrift schriiven; I -bass, ra.: (rauz.) generale bas; -blatt, o.: wijzerplaat; -brief, m.: brief in cijferschrift; -bruch, m.; (rek.) breuk, gebroken getal; -kunst, vr.: geheim-schrijfkunst, kunst om in cijferschrift te schrijven; -rechnung, vr.; cijferkunst, (het) cijferen; -schlüssel, m.: sleutel om geheimschrift te ontcijferen; -schrift, vr.: cijferschrift. ziffem, w. o. h.: cijferen. Zigar're, vr.: Zie Cigarre. Zigeu ner, ra. (-s; mrv. -): heiden (rarv.: heidens), landlooper; I -bande, vr.: troep heidens; -frau, vr.: heidin, landloopster; -gesindel, o.: Zie -volk ;-knabe, ra.: tot een troep heidens behoorende jongen; -korn, o. (-kraut, o.): (pik.) bil-zenkruid; -kunst, vr.: planeetlezerij, waarzeggerij uit de lijnen in de hand; -kunst-stück, o.: voorspelling uit de lijnen in de hand: -leben, o.: (fig.) zwervend leven; -raadchen, o.: tot een troep heidens be-hoorend meisje, heidinnetje; -rotte, vr.: Zie -bamle; -sprache, vr.: (fig.) dieventaal; -volk, o.: landloopers-gespuis. zigeu'neriseli, bv. n.: landlooper-achtig. zigeu'nerii, w. o. h.: van landloo- |
ZIKORIE.
996
|
I)erij leven; (fig.) een zwervend leven eiden.)erij leven; (fig.) een zwervend leven eiden. Ziko rie, vr.: Zie Cichorie. Zil le, vr.: boot. Zim'bel, m.: Zie Cymbel, Zi ment, in Sam. I -amt, o.: ijkkan-toor, kantoor van den ijkmeester. zimenti'ren [tiel, w. b,: ijken. Zim'mel, m (-s; mrv. -): Zie Ziemer. IZ immer, m. (-s; mrv. -): Zie Ziemer. IZim'mer, o. (s; mrv, -): 1) kamer; das - hüten: zijne (hare) kamer houden; 2) timmerhout; 3) ein - Felle: een pak huiden, veertig: huiden. IZim'mer, in Sam. I -arbeit, vr.: timmerwerk, (fig1.) houtwerk; -axt, vr.; timmermans-bijl; -bar, bv.n.: timmerbaar; -bekleidung:, vr.: paneelwerk, lambrizee-ring; -beil, o.: Zie -axt; -blasse, vr.: (figr.) kamerkleur, bleekheid ten gevolge van te aanhoudend kamerleven; -bock, m.: zaagstelling, zaagbok; -brief, m.: contract over het bouwen van een (het) schip; decke, vr.: kamerzoldering, plafond; -deissel, vr.: timmermans-dissel; -floss, o.: houtvlot, timmervlot; -flösse, vr.: (het) houtvlotten; -folge, vr.: rij ineenloopende kamers (Fr.: suite); -gerath [t], o.: 1) timmermansgereedschap, 2) paneelwerk, lambrizeering; -gesell, m.: timmermansknecht; -handwerk, o.: timmermansambacht, timmervak, (het) timmeren; -hauer, m.: (mnw.) timmerman j -hieb, m.: timmerhout; -hof, m.: 1) timmerwerf. 2) houttuin, bergplaats voor timmerhout; -holz, o.: timmerhout; -kunst, vr.: Zie -handwerk; -leute, m. mrv.: timmerlieden;-mann, m.: timmerman; -meister, m.: timmermansbaas; -nagel, m.: houten pin; -platz, m.: Zie -hof: -polirer [lie|, m.: meesterknecht van een (den) timmerman;-prediger, m.: huiskapelaan; -reihe, vr.: Zie -folge; -sage, vr.: timmermans-zaag; -schurz, m.: timmersmans-schootsvel; -spane, m. mrv.: 1) timmermans-krullen, ec naaf krullen, 2) houtspaanders; -stück, o.: (een) stuk timmerwerk; -thüre. vr.: kamerdeur; -verzierer, m.: decoratieschilder, decorateur; -werft, o.: scheepmakers-werf, scheepstimmerwerf; -werk, o.: timmerwerk, (fig.) houtwerk. Zimmerei', vr.: timmermans-ambacht, zim'mern, w. b.: timmeren; (fig.) bouwen, maken. Zim'met. m. (-s): Zie Zimmt. Zimmt [Zimt], m. (-es, -s): kaneel; eine Stange -: eene pijp kaneel; I -apfel, kaneel-appel, flesch-appel; -baum, m.: kaneelboom; -blumen, vr, mrv. (-blüthe [tj, vr. enk.): kaneelbloesem; -branntwein, m.: kaneelbrandewijn; -bruch. m.: gebroken kaneel; -essenz, vr.: kaneelessens; -farbe, vr.: kaneelkleur; -farben (-farbig), bv. n.: kaneelkleurig; -geruch, m.: kaneel-geur; -geschmack, m.: kaneelsmaak; -holz, o.: hout van den kaneelboom; -koen, m.: met kaneel gekruide rijstetaart; -konfekt, o.: met kaneel gekruide confituur; -öl, o.: kaneel-olie; -rinde, vr.: bast van den kaneelboom, (fig.) kaneel; -wasser, o.: kaneelwater; -wein, m.: kruidenwijn, hipocras. zim'peln, w. o. h.: (fam.) grijnen, grimmen. |
zim perlieh, bv. n. en bw.: nuffig, kwansuis verlegen, (ook:) suikerzoet (fig.); - thun: Zie zieren (sieh). zimpern, w. o. h.: Zie zieren Oieh). Zindel, m. (-s): dunne taf; I -bast, m.: (pik.) kelderhals; -fisch, m.: meerval; -talfet, m.: Zie Zindel. Zink, m. (-es, -s): zink; I -artig, bv, n.: zinkachtig; -platte, vr.: zinken plaat. Zin'ke, vr.: 1) punt, piek, spits, tak, tand (en ieder ander puntig voorwerp); 2) klauwtje (knoflook gember) ; 3) (muz.) Alpenhoorn, (ook:) klaroen. Izin'ken, w. b.: getakt maken. IZin'ken, in Sam. I -blaser, m.: 1) Alpenhoornblazer, 2) klaroenblazer; -gehorn, o.: getakt gewei (van een hert); -register, o. (-zug, m.): (aan orgels:) trompet-register. Zin'kenist, m. (-en; mrv. -en): Zie KinkenblUner; stadt -: stadsmuzikant. zin'kig:, bv. n.: Zie zaekig:. zin'kiseh, bv. n.: zinkachtig. Zinkolgraphie', m.: zincographie; -gra'phisch, bv. n.: zincographisch. Zinn, o. (-es, -s): (min.) tin; (fig.) tinnegoed, tinnen vaatwerk; englisches -: Engelsch tin; I -art, vr.: tinsoort, soort van tin; -artig, bv. n.: tinachtig; -asche, vr.: tin-asch; -auflösung, vr.: oplossing van tin; -bergwerk, o.: tinmijn; -blatt, o.: bladtin; -blech, o.: tinnen plaat; -erz, o.: tin-erts; -feile, vr.: tinvnlsel; -flötz, o.: (mnw.) tinlaag; -folie, vr.: bladtin; -gang, m.: (mnw.) tin-ader; -gebirge, o.: tinhoudend gebergte; -gekratz, o.: tinvijlsel; -gerath [t], o. (-geschirr, o.): tinnegoed, tinnen vaatwerk; -giesser, m.: tinnegieter; -giesserei', vr.: tinnegieterij; -graber, m.: tin§rraver, tin-delver;-graupe, vr.: (mnw.) tin in korrels, gekristallizeerd tin-erts; -grube, vr.: tinmijn; -haltig, bv. n.: tinhoudend; -handel, m.: tinhandel; -handier, m.: koopman in tin; -hauer, m. mrv.: tingravers, tin-delvers; -haus, o.: tinnegieters-huis; -heu, o. (-kraut, o.): (pik.) schaafgras; -kratze. vr.: tinvijlsel; -laden, m.: tinwinkel; -loth [t],o.: soldeer-tin; -löffel, m.: tinnen lepel; -mutter, vr.: gietvorm voor tin; -ofen, m.: smeltoven voor tin, tin-oven; -pfeife, vr.: tinnen pijp, tinnen buis; -platte, vr.: tinnen plaat; -probe, vr.; (het) keuren van tin; -reich, bv. n.: rijk aan tin; -sand, m.: tinzand; -schlager, m.: tinpletter; -schüssel, m.: tinnen schotel; -spane, m. mrv.: tinsnip-I)er8 (mrv.), tinvijlsel (enk.); -stein, m.: tinsteen; -stufe, vr.: (een) stuk tin-erts als monster; -tafel, vr.: tinnen plaat; -teller, m.: tinnen bord; -vitriol, o.: tinvitriool; -waare, vr.: Zie -gerftth; -wascherinr vr.: vatenwaschster; -werk. o.: Zie -ge-rüth: -zwitter, m.: Zie -graupe. Zin'ne, vr.: tinne, plat dak. Zin'ner, m. (-s; mrv. -): tinnegieter; zin'nern, bv. n.: tinnen, van tin. Zin'nober. m. (-s): cinnaber; gemah-lener -: vermiljoen. Zins. m. (-es; mrv. -e): 1) cijns, grond-pacht; 2) cijns, grondbelasting; 3) schatting; 4) interest, rente; -en auf -en: interest op interest; I -abzug. m.: (kph.) disconto; -ackerr m.: cijnsplicntige akker; -bar, bv. n.: 1) cijnsbaar, 2) schatplichtig; |
ZINSBARKEIT.
997
|
-barkeit, vr.: 1) cijnsbaarheid, 2) schatplichtigheid; -bauer, m.: cijnsplichtigre boer. pachter; -brief, m.: erfpachtbrief; -buch, o.: register van de in pacht uitge-gevene landerijen; inkomstenboek van den landheer; -busse, vr.: boete wegens niet-betaling van de grondlasten; -tallig, bv.n.: cijnsplichtig; -feld, o.: Zie -acker; -frau, vr.: 1) bézitster in erfpacht, 2) Vrouw van de plaats; -frei, bv. n.: cijnsvrij; -freiheit, vr.: vrijdom van cijnsplichtig-heid; -fuss, m,: rentevoet; -geoer, m.[: cijnsplichtige; -gelder, o. mrv.: interesten; -gut, o.: cijnsplichtig goed: -haus, o.: 1) cijnsplichtig huis, 2) huurhuis; -heber, m.: 1) cijnsheffer, 2) ontvanger van den cijns; -herr, m.: landheer; -hof, m. (-nufe, vr.): hofstede waarvan erfpacht betaald wordt; -lehen, o.: cijnsplichtig leen; -leute, m. mrv.: cijnsplicnti^en; -los, bv. n.: renteloos; -mann, m.: cijnsplichtige; -meister, m.: ontvanger van den cijns; -pachter, m.: cijnsplichtig pachter; -pflichtig, bv. n,: 1) cijnsplichtig, 2) schatplichtig; -rechnung, yr.: interest-rekening; -register, o.: cijnsboek, inkomstenboek van den landheer; -tag, m.: vervaldag van den cijns; -verlust, m,: rente-verlies; -vertrag, m. Zie -brief; -weise, bw.: als interest; -zahl, vr.: (hist.) indictie; -zahlung, vr.: betaling van den cijns, rente-betaling. IZin'sen, vr. mrv.: interesten, renten; I -berechnung, vr.: interest-berekening; -rechnung, vr.: interest-rekening; -verzin-sung, vr. (-zins, vr.): interest op interest; -wucher, m.woeker-interest. Izin'sen, * w. b.: cijns (pacht, interest) betalen van; I w. o.: rente geven. Zin ser, m. (-s; mrv. -): cijnsplichtige. Zins'eszins (mrv. -en), m.: interest van interest, interest op interest. Zipf, ra. (-es): pip (eene kippenzickte), Zip'fel, m. (-s; mrv. -): 1) tip, punt, slip; 2) franje, (van eene muts:) pluimpje; den fünften - am Sacke suchen: (spr.) het onderste uit de kan willen hebben; etwas beim rechten - anfassen: iets bij het rechten eind aanpakken; I-kappe, vr. (-mütze, vr.): pluimmuts, nachtmuts, slaapmuts, (fam.) vaderliefje ; -pelz, m.: met schaapsvacht gevoerde overjas; -perrücke, vr.: krulpruik; -tuch, o.: halsdoekje. zip'feligr, bv. n.: 1) puntig; 2) ge-franjcd. Zipol'le, vr.: (pik.) bieslook. zipp, bv. n.: bleu, bloo, verlegen. Zip'pe, vr.: Zie Ziepe. zip'pen, w. o. h.: (pop.) fleppen, pimpelen. Zip'perlein, o. (-s): podagra, (het) pootje. zip'pern, w. o. h.: bibberen. Zir'bel, in Sam. I -baum, m.: pijnboom; -drüse, vr.: (ontl.) pijnappelklier; -nuss, vr.: pijnappel-pit. Zir'ke. vr.: (ins.) krekel. |
Zir'kel, m. 1) cirkel; (van de jaargetijden:) loop; 2) kring; 3) receptie; 4) passer; rait dem - abmessen: met den passer meten; I -abschnitt, m.: (wsk.) segment; -ausschnitt, m.: (wsk.) sector; -bewegung, vr.: cirkelbeweging; -binde, vr.: (hik.) kringvormig verband; -bogen, m.: cirkelboog, (bwk.) boogwelf; -bogig, by. n.: gewelfd; -brief, m.: rondgaande brief, circulaire; -figur, vr.: cirkelvormige figuur, cirkel ; -flache, yr.: cirkelvlak; -form, vr.: cirkelvorm; -förmig, bv. n.: cirkelvormig; -lauf, m.: cirkelloop ;-linie, vr.: cirkellijn; -mass, o.: passer; -punkt, ra.: middelpunt van een (den) cirkel; -rund, bv. n.: cirkelrond; -riinde, vr.: cirkelrondheid; -sage, vr.: cirkelzaag; -schenkel, m.: been van een (den) passer; -schmied, m.: passerraaker; -schnur, vr.: (tim.) cirkelsnoer; -schwung, m.: cirkelvormige beweging; -spitze, vr.: punt van een (den) passer; -tanz, m.: rondedans ; -vierung, vr.: quadratuur van den cirkel; -zug, m.: trek met den passer. Zir'kelehen, o. (-s; mrv. -): 1) kleine cirkel, 2) kleine passer. zir'kelu, w. b.: met den passer afmeten (ook fig.); I w. o. h.: 1) ronddraaien, zich in de rondte bewegen; 2) cirkelvormig loopen. zir'ken, w. o. h.: Zie zirpen. Zirn, in Sam. I -eiche, vr.: (pik.) Turksche eik. Zir'nen, in Sam. 1 -baum, m.: 1) Turksche eik, 2) pijnboom. Zir'pe, vr.: (ins,) huiskrekel. zir'pen, w. o. h.: tjilpen, piepen. Zir'^elie, vr.: pijnboom. Zirzquot;eii'te, vr.: (vog.) taling. Ziseli, m. (-es; mrv. -e): sisgeluid; I -laut, m.: sisklank; -lauter, m.: (tik.) sisletter; -maus, vr.: marmot; -natter, vr.: schuifelende slang. Zisch'el, in Sam. 1 -stimme, vr.: fluisterstem. zisch'eln, w. o. h. en w. b.: fluisteren. ziHcli'en, w. o. h.: sissen; (van water dat begint te koken:) razen; 1 w. b.: fluisteren. Zi'sel, enz.: Zie Ziesel, enz. ziseli'ren [lie], enz.: Zie ciseliren, enz. Zi'ser, vr. (en: -erbse, vr.): Zie Kiehererbse. Zither, vr.: 1) citer; 2) gitaar; I -schlager (-spieler), m.: 1) citerspeler, 2) gitaarspeler, gitarist. Zits, m. (-es; mrv. -e): sits; zit'sen, bv. n.: sitsen, van sits. Zifter, in Sam. I -aal, m.: beef-aal; -affe, m.: bevende aap; -baum, m. (-esche, vr., -espe, vr.): bevende populier, ratel-populier, espeboom, esp; -fieber, o.: bevende koorts; -fisch, m.: Zie -roche; -gold, o.: klatergoud; -gras, o.: (pik.) trilgras; -maal, o.: (hik.) dauwworm; -nadel, vr.: 1) electriscne naald, 2) helm-pluimnaald; -pappel, vr.: Zie -baum; -roche, m.: krampvisch, kramprog; -rose, vr.: (pik.) gele narcis; -stimme, vr.: bevende stem; -wurz (-wurzel), vr.: wilde zuring. Zit'wer, m. (-s): (pik.) zedoarwortel. Zitz, ra. (-es; mrv. -e): 1) Zie Zit**; 2) Zie Zitze. Zit ze, vr.: tepel, (pop.) tiet; (van dieren:) speen. Izit'zen, w. o. h.: (pop.) zuigen, een tiet nemen; (fig.) lurken; I w. b.: (pop.) zoogen, de borst geven aan. Izit'zen, in Sam. I -förmig, bv. n.: tepelyormig, speenvormig; -fortsatz, m.: |
ZÓBEL.
ZOPF.
998
|
tepelvormig: uitwas, speenvormigr uitwas; -kraut, o.: 1) tepelkruid, 2) speenkruid. Zo'bel, m. (-s; mrv. -): (drk.) sabeldier; (fig.) sabelbont; 1 -balgr, m.: sabel-vel; -tang, m.: jacht op het sabeldier; -fanger, m.; sabelvanger, jachtraaker op het sabeldier; -farber, m.: zwartverver; -feil, o.: Zie -balg; -futter, o.: voering van sabelbont; -gebrame, o.: rand (garneersel) van sabelbont; -jager, ni.: Zie •fttnger; -kappe, vr.: muts (pet) van sabelbont; -maus, vr.: Noordsche trekmuis, lemming; -muff, m.: mof van sabelbont; -mütze, vr.: Zie -kappe; -pelz, ra.: pels van sabelbont; -rock, m.: met sabelbont gevoerde jas; -schwanz, m.: staart van et sabeldier; -thier Lt], o. (-wiesel, o.): sabeldier.evoerde jas; -schwanz, m.: staart van et sabeldier; -thier Lt], o. (-wiesel, o.): sabeldier. Zo'ber, vr.: waschkuip; I -baura, m. (-•itange, vr,gt;: stamper. Zodiacal', in Sam. I -licht, o.: (str.) Dierenriemslicht; -zeitraum, ra.: tijdperk van veertien en eene halve eeuw. zodiaka'lisch, bv. n.: Dierenrieins-; Zodia'kus, ra. (-s): (str.) Dierenriem. Zöf'clien, o. (-s; mrv. -): kamermeisje, kameniertje; Zo'fe, vr.: kamermeisje, kamenier (Zö'fenrol'le, vr.: tnl.: rol van kamermeisje, Fr.: rol van soubrette). zog, xöge: Zie zielien. ZiTgel, ra. (-s; mrv. -): gedeelte van eene gegotene staaf ijzer. Zö'gerer, ra. (-s; mrv. -): talmer; zö'gern, w. o. h.: talmen, dralen, aarzelen; Zö'gerung, vr.: getalm, gedraal, geaarzel. Xög'ling, ra. (-es, -s; rarv. -e): leerling; Kweekeling. Zolibat', o-: ongrehuwde staat, celibaat. IZoll, m. (-es, -s; rarv. -e): (als raaat:) duira; drei - breit: drie duim breed; nach -en messen: bij den duim meten. IZoll, m. (-es, -s; rarv. Zöl'le): 1) belasting (op den in-, uit- of doorvoer), belasting aan het grenskantoor; 2) gemeentelijke impost; 3) (fig.) tol; den - der Natur bezahlen: den tol aan de natuur betalen, het tijdelijke met het eeuwige verwisselen. |
IZoll, in Sam. I -amt, o.: 1) grenskantoor, kantoor van in- en uitklaring; -angabe, vr.: Zie -deklaration; -ansatz, m. (-anschlag; ra.): aanslag volgens de -rolle; -anschluss, ra.: toetreding tot het -verein; -aufschlag, ra.: opcenten (rarv.) op (of: verhooging van) de in- en uitgaande rechten; -aufseher, m.: inspecteur bij de in- en uitgaande rechten; -bar, bv. n.: belastbaar; -barkeit, vr.: belastbaarheid; -bearate (-bediente), ra.: kommies; -be-reiter, ra.: kommies te paard, bereden kommies; -bude, vr.: komraiezenhuisje; -büreau, o.: Zie -amt;-deklaration', vr.: aangifte aan het grenskantoor;-direktion', vr.: directie der in- en uitgaande rechten; -einkünfte, vr. rarv.: ontvangsten der in-en uitgaande rechten; -einnehraer, m.: 1) ontvanger van de in- en uitgaande rechten, 2) tolgaarder ; -frei, bv. n.: vrij van inkomende (of: van uitgaande} rechten, (fig.) tolvrij (Gedanken sind -frei: spr.: de^ gedachten zijn tolvrij); -freiheit, vr.: vrijdom van inkomende (of: van uitgaande) rechten; -freischein, ra.: ver-voerbiljet; -gebühren, vr. rarv.: inkomende (of: uitgaande) rechten;-gerechtigkeit, vr.: 1) bevoegdheid tot het heffen van eene belasting op den invoer, 2) bevoegdheid om tolgeld te heffen; -gesetz, o.: wet op de in-, uit- en doorvoerrechten ; -haus, o.: 1) tolhuis, 2) Zie -amt; -inspek-tor, m.: Zie -aufSelier; -magazin, o.: entrepot; -mass, o.: duimsmaat, maat in duimen; -ordnung, vr.: reglement op den in-, uit- en doorvoer; -pacht, ra.: 1) pacht van den tol, 2) pacht van de rechten op den in-, uit- en doorvoer; -pachter, ra.: 1) pachter van de tolgelden, 2) pachter van de in-, uit- en doorvoerrechten; -passirzettel [sier], ra.: vervoerbiljet; -pfahl, m.; tolboom, tolhek; -pflientig, bv. n.: Zie -bar; -regal, o.: (het) recht om tolgelden te heffen; -rollCj vr.: tarief van in- 3n uitgaande rechten; -satz, ra.: Zie -air^atz; -saule, vr.: Zie -pfahl; -schein, ra.: quitantie van betaalde (in-, uit- of doorvoer-)rechten; -schiff, o.: vaartuig voor de ambtenaren der in- en uitgaande rechten; -schreiber, ra.: klerk bij de in- en uitgaande rechten; -speicher, ra.: entrepot; -stab, ra.: duimstok; -stadt, stad met een kantoor van in- en uitklaring; -stemuel, ra.: zegel van het kantoor van in- en uitklaring; -stock, ra.: duimstok; -strasse, vr.: weg waar tolgeld geheven wordt; -stube, vr.: Zie -amt; -system, ra.: 1) stelsel om den in-, uit- en doorvoer te belasten, 2) stelsel van tolheffing; -tabelle, vr. (-tafel, vr., -taxe, vr.): Zie -rolle; -verband, m. (-verein, ra.): vereeniging van verschillende landen ora niet elkanders voortbrengselen te belasten en gemeenschappelijk slechts één inkomend recht te heffen van sommige goederen uit andere landen (der deutsche -verein: het Duitsche Tolverbond; die -vereinstaaten: de tot het Tolverbond be-hoorende staten); -wachter, ra.: grens-koraraies; -wesen. o.: administratie der in- en uitgaande rechten; -zettel, m.: Zie -schein. zol'len, w. b.: 1) de inkomende (of: de uitgaande) rechten betalen van ; 2) (fig.) brengen, wijden, offeren, geven, aanbieden. enz. (b.v. Einem Dank -: aan iemand dank betuigen; Einem Thranen -: tranen aan iemand wijden, iemand beweenen). Zol'ler, ra. (-s; rarv. -): Zie Zöllner. . , .. zlt;U'lig, bv. n.:____duiras; fünf vijfduiras. Zollner (Zftllner), ra. (-s ; mrv. -): tolgaarder, (oijb.) tollenaar. Zone, vr.: (adk.) zone, aardgordel; (fig.) luchtstreek, klimaat. Zoolosrie', vr.: dierenkunde, zoölogie; zoolo gisch, bv. n.: dierenkundig, zoölogisch; Zoophyt', ra. (-en; rarv. -en): plantdier, dierplant, Zopf, ra. (-es; rarv. Zöp'fe): 1) haarvlecht, haarstrengel; (fig.) staart (b.v. van eene pruik); in einen - flechten: tot eenen strengel vlechten; 2) kuif; (van boomen:) top, kruin; 3) (fam.) Einera einen -anstecken oder drehen oder raachen: aan iemand eene knol in zijne muts draaien, (ook:) iem. beetnemen, iem. bij het lijf nemen, (ook:) aan iem. eene kool stoven; einen - haben: een stuk in zijn kraag hebben, een fermen snipper aanhebben; |
ZOPFBALLE.
ZÜBEISSEN.
999
|
1 -balie, vr.; (pik.) weegrbree; -band, o.: haarlint, haarbandje; -ende, o.: top, boven-einde; -haar, o. gestrengeld haar; -holz, o.: hout van de toppen der boomen, tophout; -lerche, vr.: (vog.) kuifleeuwerik; -perriieke, vr.: staartpruik; -troeken, bv. n.: aan het uiteinde der takken dood; -weise, bw.: in strengels. Zöpfclieii, o. (-s; mrv. -): 1) stren-geltje, (van pruiken:) staartje; 2) kuifje, (van boomen:) topje; 3) (tam.) ein -haben: een beetje aangeschoten zijn, een kleinen snipper aanhebben. zUp'fen, w. b.: strengelen, vlechten; I -zöp'fig, bv. n.: 1) gestrengeld, (van pruiken:) met een staart, 2) gekuifd. Xorn, m. (-es, -s): toorn, gramschap, zurn -e reizen (in - Dringen): vertoornen, toornig maken, boos maken; in - ge-rathen |tj: in toorn ontsteken, toornig worden, boos worden; seinen - an Einem auslassen (dk.: die Schale des -s über Einen ausgiessen): zijn gemoed koelen aan iem., tegen iemand uitvaren; I -bliek, m.: toornige (gramstorige, verwoede) blik; -entbrannt, bv. n.: in toorn (in woede) ontstoken; -gesicht, o.: toornig (gramstorig, verwoed) gezicht; -glühend, bv. n.: ziedend van toorn, in de hoogste mate verwoed; -los, bv. n.: zonder toorn, zonder drift; -muth |tj, m.: opvliegendheid; -mütnig [t], bv. n.: opvliegend; -rede, vr.: toornige (driftige) taal; -ruthe [t], vr.: (theo,) tuchtroede van Gods toorn: -schale, vr.: (theo.) straf des hemels; -stimme, vr.: toornige stem; -voll, bv. n.: hoogst verbolgen, in hooge mate vertoornd ; -wort, o.: toornig (driftig) woord; -wuth [t], vr.: razende woede; -wüthig LtJ, bv. n.: dol verwoed. Kor'nig, bv. n.: toornig, gramstorig, driftig, boos; (fig.) opvliegend. Ko'te, vr.: 1) Zie Xotte; 2) vuile kwinkslag, onkiesche aardigheid; -n reis-sen: Zie zoteln. zo'teln (zo'ten), w. o. h.: vuile taal uitslaan, onkiesche kwinkslagen maken. Xo'ten, in Sam. I -gedicht, o.: vuil (onkiesch, gemeen, liederlijk) vers; -haft, bv. n.: vuil, onkiesch. gemeen, liederlijk; -lied, o.: gemeen liedje; -massig, bv. n.: Zie - haft: -reissen, o.: (het) maken van vuile kwinkslagen, (het) uitslaan van gemeene taal; -reisser, m.: (pop.) vuilbek, iemand die al te los in den mond is, jachtmaker op vuile kwinkslagen; -schrei-ber, m.: onkiesch schrijver, schrijver die zijne pen in vuiligheid doopt. zo'ticlit, bv. n.: Zie zotticlit. zo'tig, bv. n.: 1) Zie zotenhaft: 2) Zie zottig. Këtt'chen, o. (-s; mrv, -): 1) vlokje ; 2) lokje, (fig.i kuifje; 3) pluisje; 4) sikje; 5) Aardje. Zot'te, vr.: 1) vlok: 2) lok, (fig.) kuif; 3) pluis; 4) sik, (van een paard:) hielhaar; 5) flard. ! Zie Kotten. Zot tel, vr.: Zie Zottelien; I -bar, m.: ruige beer; -bart, m.: dichte (zware, kroezige) baard; -bartig, bv. n.: zwaar (kroezig) van baard; -haar, o.: kroeshaar; -haarig, bv. n.: kroes van haar, kroezig; -hafer, m.: (pik.) wilde haver, vloghaver; -kopf, m.: kroeskop; -lockig, bv. n.: kroezig; -mahne, vr.: (van paard of leeuw:) lange en dichte manen (mrv.); -mahnig, bv. n.: met lange en dichte manen; -wolle, vr.: langharige wol. |
zot'telij?, bv. n.: Zie zottig. zot'teln, w. o. b.: (pop.) dribbelen, draven. Zot ten, in Sam. I -blume, vr.: waterklaver; -haar, o.: kroeshaar; -haarig, bv. n.: kroes van haar, kroezig; -kopf, m.; kroeskop; -matte, vr.: van touw gevlochten mat. zot'tieht (zot'tig), bv. n.: 1) ruig; 2) haveloos; 3) (pik.) donzig, wollig. Izu, vz. [3]: 1) te, ten, ter; - Bett: te bed; -Hause: tehuis, thuis; hier - Lande: hier te lande; - Wasser und - Lande: te water en te land; - Fuss: te voet; - Ende sein: ten einde zijn, geëindigd zijn; -Klopstocks Zeiten: ten tijde van Klopstock ; - derselben Zeit: te gelijkertijd, gelijktijdig; Einen - Gast bitten: iemand ten eten vragen; - Wien: te quot;Weenen: 2) (verscheidene andere beteekenissen:) sich - Einem wenden: zich tot iem. wenden; sich - Einem setzen: bij iemand komen zitten; - Anfange: in het begin, aanvankelijk; - erst: eerst; sich - Tode grümen: zich doodkniezen: - Staub werden: tot stof vergaan; - Boden werfen: op den grond werpen; von Tage - Tage: van dag tot dag; - einer Sache fahig: tot iets bekwaam; ein Recht - etwas haben: een recht tot of op iets hebben; Tiich -einem Kleide: laken voor eene jas; -Bette gehen: naar bed gaan. Zie ook zuin en znr. Izu, bw.: 1) toe, dicht; die Thüre -: (tsw.) de deur toe!; die Thüre ist-: de deur is toe, de deur is dicht;2) toe, aan; nach einem Orte -: naar eene plaats toe; auf einen Ort -: op eene plaats aan; 3) (met eene onbepaalde wijs achter zich, doch daarvan afgescheiden:) te,(ook:)om te; es fangt an - regnen: het begint te regenen ; es ist Zeit - gehen: het is tijd om te gaan; 4) (met eene onbepaalde wijs achter zich en daarmee één woord vormende:) Zie die woorden op hunne plaats; 5)(achter het scheidbare voorzetsel van een werkwpord in de onbepaalde wijs en met die beiden één woord vormende:) te, (ook:) om te; ich hoffe ab - reisen: ik hoop te vertrekken ; es ist Zeit ab - reisen: net is tijd om te vertrekken; 6) (met een bv. n. of bw. achter zich:) te, alte; - spat: te laat;-toll: te gek; - alt: te oud. Izu, tsw.: toe! Glück -: (fam.) toe maar!, (ook:) geluk op uwe schaatsen! Glück - der Kónigin: lang leve de Koningin! zu'ackern, w. o. h: voortploegen; w. b.: dichtploegen. zu'bauen, w, o. h.: toebouwen, voortgaan met bouwen; w. b.: dicht bouwen. Zu'belitfr, o, (-s): toebehooren. zii'beissen, w. o. h. onr.: toebijten, toehappen; (fig. fam.) toe-ëten, toetasten. (*) (*) Alle met „zuquot; aanvangende werkwoorden, die niet op de hier volgende bladzijden te vinden zijn, vangen in het Ilollandsch aan met „toequot;. |
1000
ZUCKERKIXD.
|
zu'bekommen, w. b. onr.: toekrijgen, op den koop toekrijg-en. zu'benamt (zu'benannt), bv. n.: bijgrenaamd. Zu ber, m. (-s; mrv. -): Zie het vr. Zober. zu'bereiten, w. b.t toebereiden, klaarmaken. Zu'bereitnng:, vr.: 1) toebereiding-, klaarmaking; 2) toebereidsel. zn'blicken, w. o. h. [3] en \v. b.: toewenken, een oogje geven aan. zu'bringen, w. b. onr.: 1) toebrengen; 2) doorbrengen; 3) (voorkinderen:) mee ten huwelijk brengen; ein zugebrachtes Kind: een voorkind. zu'brocken, w. b.: (pop.) er bij in-brokkelenj etwas zu'zubroeken haben: iets in de melk te brokken hebben (Zie zu bw. no. 5). Zu'brod, o. (-s): toespijs. zu'bülmeii, w. b.: dichtmaken. Zu'busse, vr.: bijdrage. zu'büssen, w. b.: 1) bijdragen; 2) er bij inschieten, er bij inbrokken. Zucht, vr.: 1) tucht, (inz.) krijgstucht; unter (in) der - halten: (tam.) onder den plak houden; der - entwachsen: (fig.) aan de roede ontwassen, niet meer onder den plak; keine - annehmen: niet te regeeren zijn; 2) (fig.) deugd; in aller - und Ehr-barkeit: in alle eer en deugd; 3) fokkerij, teelt, voortteling; Vieh zur - halten: fok-vee houden; gut zur -: goed voor de fokkerij ; | -amt, o.: (hist.) tuchtmeesterschap, censoriale waardigheid, censorschap, (fig.) zedenmeesterschap; -arbeit, vr.: dwangarbeid ; -biene, vr.: koningin van een bijenzwerm (-bienen, vr. mrv.: bijën om voort te telen); -entwöhnt, bv. n.: aan tucht ontwend, (mil.) ongedisciplineerd; -fahig. bv. n.: aan tucht te wennen; -gewohnt, bv. n.: aan tucht gewoon, (mil.) gedisciplineerd; -haus, o.: tuchthuis, (fam.) spinhuis (-hausstrafe, vr.: tuchthuisstraf; -hausvater, m.: directeur der strafgevangenis, cipier van het tuchthuis); -hausler, m. (-s; mrv. -): tuchthuis-gevan- §eneene5 (fam.) spinhuisboef; -hengst, m.: ekhengst; -kafb, o.: kalf dat aangehouden wordt voor de fokkerij; -los, bv. n.: aan geen tucht gewend, (mil.) ongedisciplineerd; -losigkeit, vr.: vreemdheid aan alle tucht, (mil.) ongedisciplineerdheid ; -meister, m.: 1) (hist.) tuchtmeester, censor, 2) directeur eener strafgevangenis, (fig.) zedenmeester; -mittel, o.: 1) middel om aan tucht te wennen, 2) dwangmiddel, 3) kastijding; -ochs, m.: stier, bul; -pcit-sche, vr.: tuchtroede, (fig.) geesel; -pterd, o.: fokpaard; -polizei', o.: correctioneele politie (-polizeigericht, o.: correctioneele rechtbank); -ruthe |tl, vr.: Zie-peitsclie; -schaf, o.: fokschaap; -schule, vr.: strenge schooi; -schwein, o.: fokvarken; -stahr, m.: fokram; -stier, m.: stier, bul; -stute, vr.: fokmerrie; -vieh, o.: fokvee; -willig, u j11;; handelbaar, gedwee; -willigkeit, handelbaarheid, gedweeheid. züch'ten, w. b.: 1) aan orde en tucht wennen; 2) fokken, opfokken. zuch'tig:, bv. n.: kuisch, ingetogen; I -keit, vr.: kuischheid, ingetogenheid. zueh'tigen. w, b.: tuchtigen, kastijden; mit W orten -: bestraffen. |
saiicht'iglicli, bw.: kuisch, ingreto-gen. Zücht'ling, m. (-es, -s; mrv. -e): Zie Zuchthamp;usler. Zncht'lings, in Sam. I -arbeit, vr.: tuchthuiswerk; -kleidung, vr.: tuchthuis-kleeding. Zuck, m. (-es, -s; mrv. -e): ruk; (fig.) vertrekking, (ook;) schouder-op-haling. I -, tsw.: krak!, pang!^ flap!, plof!, enz. zuck'en, w. b,: trekken; den Degen den degen trekken; die Achseln - (mit den Achseln -) de schouders ophalen ; I w. o. h.: heen en weer gaan, op en neer gaan; (van het hart:) kloppen, (fig.) trillen; mit dem Augenlide -: knip-oogen, knippen met de oogleden; mit den Beinen -: met zijne (hare) beenen geen oogenblik stil zitten; es zuckt mich in die Gliedern (es zuckt mir durch alle Glieder): het spijlt mi; in mijne leden, ik heb trekkingen in al mijne leden; es zuckt mich (mir) in der Schulter: ik heb scheuten (spijlin-gen, trekkingen) in mijnen schouder; er hat nicht gezuckt: (fam.) hij heeft geen vin verroerd. ziick'eu, w. b.: Zie w. b. ziicken. Zucker, m. (-s): suiker; roher -: ruwe suiker; - sieden: suiker raffineeren; I -ahorn, m.: suiker-ahorn; -alaun, m.: suiker-aluin; -apfel, m.: zoete appel; -art, vr.: suikersoort; -artig, bv. n.: suikerachtig; -backer, in.: suikerbakker, banketbakker; -backerei', vr.: banketbakkerij; -backwerk, o.: suikergoed, (fig.) banketbakkers-waar; -bau, m.: teelt van suikerriet; -baum, m.: Kerstboom; -bild, o.: figuur(tje) van suikergoed; -birkc, vr,: (pik.) Yirginische berk; -birne, vr.: suikerpeer; -biatt, o.: (pik.) reinvaren; -bohne, vr.: suikerboon, prinsesseboon, heereboon, spergeboor.; -branntwein, m.: 1) brandewijn met suiker, 2)rum; -brecher,m.: suik(!rtang(je); -brezel, vr.: 1) konings-krakeling, 2) zoet beschuitje; -brod, o.: 1) suikerbrood, melisbrood. 2) zoet brood, zoete beschuit; -büchse, vr.: 1) suikertrommel, 2) suikerpot, 3) suikerstrooier; -dicksaft, m.: suikerstroop; -dose, vr.: suiker-knaster, suikerkist; -eis, o.: 1) ijs (Zie Grefror-nes), 2) suikerkorst (op gebak); -erbse, vr.: (pik.) suiker-erwt, dop-erwt, (fig.) bruidsuiker; -erde, vr.: leem om suiker te klaren; -fass, o.: 1) suikerton, suikervat, 2) (een) vat suiker; -form, vr.: sui-kervorm, vorm voor suikerbrooden; -fresser, m.: (pop.) zoetekauw, minnaar van zoet, (vog.) suikervogel; -frucht, vr.: suikerhoudende vrucht, zoete vrucht; -gast, m.: (ins.) zilvermot; -gebackene, o.: Zie -backwerk; -geschmack, m.: suiker-smaak; -glas, o.: flesch (glas, glazen vaas) voor suikergoed: -guss, m.: suikerkorst, korst van suiker-zjelei; -haltig, bv. n.: suikerhoudend; -handel, m.: suikerhandel; -hefen, m.: drab van geklaarde suiker; -honig, ra.: 1) witte honig, 2) suikerstroop; -hut, iu.: suikerbrood (-hutform, vr.: 1. vorm voor suikerbrooden; 2. vorm of gedaante van een suikerbrood); -kand (-kant), m,: kandijsuiker, klontjes-suiker; -kind, o.: (pop,) |
ZUCKERKISTE.
1001
ZÜFAHREN.
|
zoetertje, lieverdje, (fig:.) troetelkind, bedorven kindje; -kiste, vr.: suikerkist; -korb, m,: suikermand; -korn, o.: suikerkorrel, korreltje suiker (-körner, o. mrv.: muisjes, d. i. anijszaadjes in gebakken suiker); -kuchen, m.: zoete koek; -lippen, vr. rarv.: suikerzoete lippen; -löffel, vr*: suikerlepel; -mandein, vr. mrv.: gebrande amandelen; -mann, m.: suikerman, minnaar van suiker; -mannehen, o.: (fam.) Joris goedbloed; -maul, o,: (pop.) zoetekauw, minnaar van zoet; -maulehen, o.: (pop.) kleine zoetekauw; -mehl, o.: 1) geraspte suiker, 2) basterdsuiker ; -melone, vr.: suikermeloen; -mühle, vr.: suikermolen; -mund, m.: (fam.) flikflooier (vr.: flikflooister), suikerzoete; -nascher, m.: Zie -maul; -papier, o.: suikerpapier, papier dat om de suiker heen zit of zat; -pferd, o.: paardfje) van suikergoed; -pflanzung, vr.: 1) suikerplanting, teelt van suikerriet, 2) suikerplantage; -pflaume, vr.: damastpruim. eierpruim, (fig.) bruidsuiker; -plantage, vr.: suikerplantage; -platzehen. o.: suiker-tabletje, borst-plaatje, (Fr.) bonbon; -pott, m.: suikerpot; -preis, m.: prijs van de suiker; -puppe, vr.: 1) popje van suikergoed, 2) (fam.) zoeteiief(je), zoetertje, 3) Zie -kind: -raffinerie', vr.: suikerraffinaderij; -reibe, vr.: suikerrasp; -rohr, o.: suikerriet; -rose, vr,: (pik.) roos van Damascus, muskaatrpos; -rübe, vr.: 1) beetwortel^ 2) suikerwortel, pieter-selie-wortel; -saft, m.: sap van suikerriet, (fig.) stroop; -sauer, bv. n.: zuring-achtig (-saures Salz: schk.: zuringzout); -saure, vr.: (schk.) zuringzuur; -schabe, vr.: (ins.) kakkerlak; -schachtel, o.: Zie -dose; -schale, vr.: suikerpot; -schaum, m.: suikerschuim; -schote, vr.: (pik.) suikerpeul; -schrot, m. enk.: Zie -körner mrv.; -sieb, o.: suikerzeef; -sieden, o.: (het) suikerzieden; -sieder, m.: suiker-zieder, suikerraffinadeur; -siederei', vr.: suikerraffinaderij; -stengel, m.: stengel van het suikerriet; -stoft', ra.: suikerbestanddeel; -streuer, m.: suikerstrooier; -süss, bv. n.: suikerzoet; -süsse, vr.: suikerzoetheid; -syrup, m.: suikerstroop; -tafelchen, o.: Zie -plamp;tzelien; -tang, m.: suikerbestanddeelen houdend zeegras; -teig, m.: banketbakkers-deeg; -tonne, vr,: Zie -fass; -trog, ra.: suikerzieders-bak; -vogel, m.: 1) suikervogel, 2) kanarievogel; -waare, vr.: Zie -backwerk; -wein, m.: zoete wijn; -weinbeere, vr.: zoete druif; -werk, o.: Zie -waare; -wicke, vr.: zoete erwt; -worte, o. mrv.: suikerzoete woorden, flikflooierijën, pluim-strijkerijën; -wurzel, vr.: suikerwortel, pieterselie-wortel; -zahn, m.: Zie -maul; -zange, vr.: suikertang(je); -zwieback, m.: zoete beschuit. zuck eriff. bv. n.: suikerdeelen bevattende; zuck'erlich, bv. n.: suikerachtig: zuck'ern, w, b.: suikeren (als bv. n.: van suiker). Zuck'un^, vr. trekking, krampachtige trekking, stuiptrekking. zu'dümmen, w. b.: 1) afdammen; 2) bedijken. zu'deeken, w. b.: 1) toedekken, dichtdekken, toestoppen, toemoffelen, |
(fig.) dekken, bemantelen, bewimpelen, verbergen; 2) afranselen; 3) (pop.) bezopen maken, dronken maken, zu'deichen, w. b.: bedijken, zudem', bw.: buitendien, bovendien, overigens. zu'denken, w. b. onr.: 1) Einem etwas -: iemand iets toedenken; 2) zich voorstellen als toe (als dicht, als gesloten), zu'dran^en, w. o. s. onr.: voorwaarts dringen; I sich -, w. w. onr.: 1) elkander verdringen; 2) zich opdringen, zich indringen. zu tlringen (Mich), w. w. onr.: Zie -drüiigen. zu'drintflicli, bv. n.: dringend; opdringend; indringend; I -keit, vr.: dringendheid; opdringerij; indringendheid. zu'drucken, w. o. h.: (typ.) maar toedrukken, maar voortgaan met drukken. zu'drucken, w. o. h.: maar toedrukken, maar toeduwen; I w. b.: toe-duwen, dichtduwen; Einem die Augen -: iemand (die pas overleden is) de oogen dichtdrukken; ein Auge - bei etwas: 1) een oog dichtdoen bij iets, doen alsof men iets niet ziet, 2) iets dooide vingers zien. zu'duften, w. o. h. [31: toeademen. zu'ebnen, w. b.: gelijkmaken, zu'eggen, w. b.: met de eg toe (d. i. dicht) maken. zu'eignen, w. b.: 1) toedichten, toeschrijven, (fig.) aanwrijven, te laste leggen (Einem etwas: iets aan iem.); 2) opdragen, toewijden; Einem ein Buch -: een boek aan iemand opdragen; 3) toe-ëigenen; sich etwas -: zich (wederrechtelijk) iets toeëigenen, (ook:) iets aan zich zclven toeschrijven. zu'eignend, bv. n.: (tik.) bezittelijk; -e Fürwórter: bezittelijke voornaamwoor-den. Ku'eignung, vr.: 1) toedichting, toeschrijving, (fig.) aanwrijving, te laste legging; 2) (van boeken, muziekstukken, enz.:) opdracht; 3) (wederrechtelijke) toeëigening. Zu'eiffnungs, in Sam. I -schrift, vr.: schriftelijke opdracht. zu'eilen, w. o. s. 13}: te gemoet snellen. zu'eisen, w. o. s.: toevriezen, dichtvriezen. zu'erben, w. b.: (bij wijze van erfenis) vermaken, nalaten. zu'erkennen, w. b. onr.: toekennen, toewijzen; Einem den Vorzug -: aan iemand de voorkeur geven; Einem eine Strafe -: aan iemand eene boete (of: eene straf) opleggen. Zu'erkenntniss, o. (-es; [nis; -sesj); toewijzing, zuerst', bw.: eerst; het eerst; voor het eerst; in de eerste plaats; wer -kommt, mahlt -: (spr.) wie eerst komt, eerst maalt. zu'essen, w. o. h. onr.: maar toeëten; I w. b. onr.: toeëten, als toespijs gebruiken. zu'faclteln, w. b.: (dk.) toewaaieren. zu'fakren, w. b. onr. toevoeren; I w. o, onr. s.: 1) maar toerijden, (ook:) maar toevaren; i'risch -: goed doorrijden; |
ZÜGFüHRER.
ZUFALL.
1002
|
fahr zu, Kutscher: rij op, koetsier !,(ook:) rij wat harder, koetsier!; 2) (van deuren:) toeslaan, dichtslaan; 3) - auf: aanrijden op, toerijden op, (fig:.) aanvliegen op, toe-stormen op. Zu'fall, m. (-es, -s; mrv. Zu'falle): 1) toeval, 2) toevallige gebeurtenis; durch - (durch einen -): door een toeval ; ein glücklicher -: een gelukkig toeval; 3) (gnk.) toeval; kramphafte Zu-falle: zenuwtoevallen. zu fallen, w. o. onr. s,: 1) toevallen, dichtvallen; 2) toevallen, ten deel vallen ; das ist mir durchs Loos zugefallen: dat is mij door het lot ten deel gevallen; 3) (jag.) in den strik loopen, zich laten verschalken. zufallig-, bv. n.: toevallig; 1 -kelt, vr.: toevalligheid. zu'falten, w. b.: toevouwen, dichtvouwen ; I sich w, w.: toevouwen. zuTegen, w. b.: bijvegen, aanvegen, zu'fertigen, w. b.: toezenden, zii'llattern, w. o. s. [31: aanfladderen [opl. zu'llicken, w. b.: (kapotte plekken:) repareeren, maken; (gaten in kousen:) stoppen, znHiegren, w. o. onr. s,: 1) maar toevliegen; 2) - auf: aanvliegen op; 3) (met 3en nmv.) der Sperber fliegt der Taube zu: de sperwer vliegt op de duif aan; der LuftbaUon flog dem Meere zu: de luchtbal vloog op de zee aan (vloog zeewaarts); wo Tauben sind, da liiegen Tauben zu: (spr.) aan wie veel heeft zal veel gegeven worden. zu'fliehen, w. o. onr. s.: maar toe-vluchten; (met 3en nmv.) aanvluchten op, de ylucht nemen naar. zn'fliessen, w. o. onr.: toevloeien, tqestroomen; die Worte fliessen ihm zu: hij heeft altijd een rijken woordenvloed tot zijn dienst. zu'flössen, w. b.: vlotten naar; Zu'-flösser, m. (-; mrv. -): houtvlotter. Zuflucht, vr.: toevlucht. Kn'fluchts, in Sam. 1 -ort, m. (-stat-te/ vr.): toevluchts-oord, toevlucht. Zn'flug, m.: vlucht (d. i. het vliegen) naar. Zu'fluss, m.: toevloed (ook fig.); Zu'flüsse, m. mrv.: (fig.) middelen (bronnen) van bestaan, hulpbronnen. zu'flüstern, w. b.: toefluisteren (Einem etwas: iets aan iemand). zuUuthen [t], w. o. s. [3]: toevloeien, toestroomen. znfol'ge, vz. [2 en 3: ten gevolge [van], ingevolge. ZnTÖrder, in Sam, I -schacht, m.: (mnw.) put (schacht) om het uitgegravene erts naar boven te brengen, znför'derst, bw.: allereerst, zu'fragen, w. o. h. onr.: (fam.) navraag doen, vragen naar; ich will morgen wieder -: ik zal morgen nog eens komen hooren. zu'fressen, w. o. onr. h.: (gem.) maar toevreten. |
zufried'en, bv. n.: 1) tevreden; Einen - stellen: iemand tevreden stellen; - sein mit: tevreden zijn met; ich bin es -: het is mij wel, ik heb er vrede mee; 2) met vrede, met rust, ongemoeid; Einen -lassen: iemand met vrede laten, iemand ongemoeid laten; 3) getroost; sich - geben: het zich getroosten, zich er in schikken; I -heit, vr.: tevredenheid; -heit geht über Reichthum [tl: (spr.) tevredenheid is de grootste^ schat. za'frieren, w. o. h. onr.: toevriezen. zu'fiigen, w. b.: 1) toevoegen, toebrengen; Einem Schaden-: aan iemand schade toebrengen, iemand benadeelen; 2) er aan toevoegen, er bijvoegen. sEu'fühlen, w. o. h.: (pop.) voelen, tasten. Zii'fuhr, vr.: toevoer, aanvoer; zu'-führen, w. b.: toevoeren, aanvoeren; Zu'führer, m. (-s; mrv. -) toevoerder, aanvoerder, (pik.) toevoerkanaal, (fig. gem.) koppelaar; Zu'führerin, vr. (mrv. -nen): (figr. gem.) koppelaarster. zu'fnlleii, w. b,: 1) er bij gieten, 2) er bij doen; w. o. h.: maar toegieten. IZug, m. (-es, -s; mrv. Zü'ge) 1) trek (in verschillende beteekenissen); (fig.) ruk; em - mit der Feder: een trek met de pen, een pennetrek, (fig.) een penne-streek; ein - mit dem Pinsel: een penseelstreek; ein - im Rauchen: een trek (een haal) in het rooken (van pijp of sigaar); ein - mit dem Fischnetze: een trek (een haal, een ophaal) met het vischnet; ein - im Gesichte: een trek in het gezicht, een gelaats-trek (er hat alle Zügre von seinem Vater: hij heeft al de trekken van zijn vader); das ist ein schoner (ein hasslicher) - seines Charak-ters: dat is een mooie (een leelijke) trek in zijn karakter; der - zum Verbomen: de trek naar het verbodene; dieses Pferd ist gut zum -e: dit is een goed trekpaard, dit paard trekt goed; dieses Pilaster hat einen guten -: deze pleister trekt goed; es greht ein - hier: het trekt hier; het tocht hier; die ersten Züge einer Figur ent-werfen: den omtrek (de buitenlijnen) eener figuur in schets brengen; in den letzten Zügen liegen: in de laatste stuiptrekkingen liggen, op het uiterste liggen, op sterven liggen; 2) teug; in Einem-e (auf Einen -): in één teug, in één slok; kleine Züge thun: kleine teugen nemen, met kleine teugjes te gelijk drinken; 3) (in dam-, schaak-, domino-spel, enz.:) .zet; einen glücklichen - thun: een gelukkigen zet doen; keinen - thun: (fig. fam) zich niet verroeren; 4) tocht, (inz.) veldtocht; die Armee ist in vollem -e: de armee is in vollen marsch; im -e sein: aan den gang zijn, (fig.) op dreef zijn; wenn er einmal im -e ist: als hij eens op dreef is; 5) trein, spoortrein; (art.) artillerie; (mil.) colonne; (van vogels;) ylucht, troep, zwerm; (fig.) stoet; ein - Pferae: een span paarden ; ein - Ochsen: een juk ossen; (aan orgels:) register; (aan pompen :) zuiger; (aan alle ineenschuivende voorwerpen:) schuif; (van geweren:) getrokken loop; 6) - um - handeln (- für -handeln): handel drijven a contant. IZwff, in Sam. 1 -ameise, vr.: trekmier; -artikel, m.: (kph.) artikel dat in trek is; -band, m.: lus; -baum, m.: wip van eene ophaalbrug; -bohrer, m.: (kuipers-)bodem-trekker; -brücke, vr.: ophaalbrug; -fisch, m.: trekvisch; -führer, m.: aanvoerder van den stoet (of: van den troep), (op spoor- |
ZUGUSS.
1003
|
wegren:) hoofdconducteur van den trein; -garn, o.: treknet; -geschirr, o.: trektuig:; -grevögel, o.: trekvogels (mrv.); -graben, m.: afvoergreppel, tochtsloot; -haken, m.: Zie -bohrer; -haspel, m.: kraan, windas, hijschtuig; -heuschrecke, vr.: treksprink-haan; -leder, o.: trek-leder, leer dat rekt; -leine, vr.: 1) trektouw, 2) (schuitenvoer-ders-)jaaglijn; -linie, vr.: (wsk.) treklijn, (mil.) colonne; -loch, o.: trekgat,tochtgat, luchtgat; -luft, vr.: tocht, trekking, luchtstroom; -luftig, bv. n.: tochtig, trekkend; -maus, vr.: trekrnuis; -meister, m.: (op spoorwegen:) hoofdconducteur van den trein; -messer, o.: schaafmes; -mittel, o.: (hik.) trekmiddel, trekpleister; -nagel, m.: houten spie, spij ; -netz, o.: treknet; -ochs, m.: trek-os; -oper, vr.: (tnl.) opera die menschen trekt, opgang makende opera; -ordnung, vr.: orde van den stoet of optocht; -papier, o.: vloeipapier, (pop.) kladpapier; -pferd, o.: trekpaard; -pfiaster, o,: trekpleister; -ramme, vr.: heiblok; -raupe, vr.: (ins.) trekrups; -recht, o.: Zie Abzugsreeht; -riemen, m.: trek-riem; -rind, o.: als trekdier gebezigd rund; -rohr, o.: trekbuis; -röhre, vr.: trekgat, trekbuis; -rolle, vr.: katrol; -ross, o.: trekpaard; -schaft, m.: rekbare laarze-schaTt; -schiff, o.: 1) gesleept wordend vaartuig, 2) trekschuit; -schirm, m.: tochtscherm, (in kamers:) kraamschot; -schnalfe, vr.: gesp (om .... dichter toe te halen); -schnur, vr.: koord (om .... open en dicht te trekken); -seil, o.: trektouw; -stange, vr.: 1) pompstok, zuigerstang, 2) hefboom; -stiefel, m. mrv.: rek-laarzen; -stück, o.: (tnl.) stuk dat trekt, stuk dat menschen trekt; -stuhl, m.: weefstoel; -takel, o. (-tau, o.): trektouw; -taube, vr.: trekduif; -thier [t], o.: trekdier, trekbeest; -thor, o : valpoort, valluik; -thüre, vr.: tochtdeur; -vieh, o.: trekvee ; -vogel, m.: trekvogel; -volk, o.: zwervend volk, volk zonder vaste woonplaats; -wagen, in.: 1) wagen van een spoortrein, 2) locomotief; -weise, aan troepen, (mil.) in pelotons, (ook:) in colonnen; -werk, o.: 1) trek-werk, 2) trek-letters (mrv.), (fig.) krullen (mrv.); -wind, m.: 1) tocht, tochtende luchtstroom, 2) passaatwind; -winde, vr.: takel, hijschblok, hijschtuig, kraan. Zu'gabe, vr.: toegift. Ka'gaifen, w. o. h.: (fam.) staan te gapen. Zu'grang:, m.: toegang; zu'gangig, bv. n.: Zie zugrttnglicli. zu'sHnglicli, bv. n.: toegankelijk, genaakbaar; I -keit, vr.: toegankelijkheid, genaakbaarneid. Zn ge, vr.: tijk. I -, m. mrv. Zie Xug. I Zü'geglöckchen, o.: doodklok. zn'geben, w. b. onr.; 1) toegeven, zich niet langer of in het geheel niet verzetten tegen; (fig.) toestaan, vergunnen, veroorloven; 2) (op den koop) toegeven; 3) (in 't kaartspel:) bekennen, van dezelfde kleur bijspelen; 4) Einem einen Gehülfen -: aan iemand eenen helper toevoegen; I w. o. h. onr.: Zie no. 1 w. b.; klein -: (fam.) zoete broodjes bakken, bakzeil halen, het hoofd in den schoot leggen, zu'gedenken, w. b. onr.: toedenken, zuffe'grcn, bw.: - sein: (er bij) tegenwoordig zijn. |
zu'gelien, w. o. s. onr.: 1) toegaan, in zijn werk gaan; es geht nicht mit rechten Dingen zu: het gaat niet richtig toe; es müestc mit dem Teufel -: dan zou de duivel in het spel moeten wezen; 2) toegaan, dichtgaan (b.v. deuren; wonden; bij vriezend weder de rivieren; enz.); 3) toe-loopen; spitzig -: spits toeloopen; 4) doorloopen; stark -: goed doorstappen, stevig doorstappen; 5) ab- und zugenen: af en aan loopen, komen en gaan; 6) - auf: aanloopen op, toeloopen naar; auf Einen oder auf etwas -: op iemand of op iets toeloopen; dem Ende -: op zijn einde loopen. net einde nabij zijn. Ku'gehër, o. (-s): toebehoorcn; zu'ge-hören, w. o. h. [3): toebehooren jaanj; zu'gehörig, bv. n.: (daar) bijbehoorend. ZU'gel, m. (-s; mrv. -): teugel; die -der Regierung: de teugels van het bewind ; Einen im - halten (Einem den -kurz halten): iemand in toom houden, iem. in bedwang houden, iem. in ontzag houden, iemand onder den duim houden: einem Pferde in den - tallen: een paard tot staan brengen, een paard doen stilstaan; einem Pferde oder Einem den -schiessen lassen: aan een paard of aan iemand den vrijen teugel geven; mit verhangtem - reiten: met losse teugels rijden, in vollen galop rijden; I -brassen, m.: zeebrasem; -hand, vr.: (rs.) linkerhand; -los, bv. n.: toomeloos (ook fig.); -losig-keit, vr.: toomeloosheid (ook fig.). zü'geln, w. b.: optoomen (een paard), den toom aandoen; (fig.) beteugelen, breidelen. zn'geloben, w. b.: toewijden. Zu'^emüse, o.: groente (als bijspijs). zu'genannt, bv. n.: bijgenaamd, zu'gesellen, w. b.: toevoegen; I sich -, w. w. [3]: zich aansluiten [bij], zich vereenigen [met]. zu'gestelieii, w. b. onr.: Zie no. 1 zageben. zu'gethan, bv. n.: toegedaan, toegenegen; Einem (einer Sache) - sein: iem. (iets) toegedaan zijn. zu'gieNHen, w. o. onr. h.: maar toe-gieten; w. b. onr.: 1) er bij gieten, 2) toe-gieten, volgieten. Xu'sitt, vr.: 1) toegift; 2) Zie het woora M itgift. zü'gig:, bv. n.: tochtig. zn'gig, bv.n.: om te trekken dienende; ein -er Ochs: een trek-os. zu'git tern, w. b.: traliën, met traliewerk dichtmaken. zugleicli', bw.: te gelijk; I -sein, z. n. o. (-sj: gelijktijdig bestaan. zu gleiclien, w. b. onr.: 1) gelijkmaken, 2) pasmaken. zii'graben, w. o. onr. h.: maar toe-spitten, maar toegraven; I w. b. onr.: toegraven, dichtspitten; (fig.) begraven. zu'greifen, w. o. h. onr.: 1) toegrijpen; (aan den maaltijd, fam.) toetasten; (fig. fam.) briezelen, zijne handen niet thuis houden; 2) (van voorwerpen, b.v. van een anker:) vatten, houvast vinden, zu gucken, w. s. h,: toekijken, zu'gürteii, w. b.: toegorden. Zu'guss, m. (-es; mrv. Zu'güsse); 1) bijgieting; 2) bijgietsel. |
ZÜHaFTELN.
1004
ZULAGE.
|
zuiiafteln, w. b.: Zie zuhefteln. zu halten, w. b. onr.: toehouden, diehthouden; I w. o. onr. h.: (pop.) woord houden; - mit: 1) de zaak eens zijn met, 2) in ongeoorloofde betrekking staan met, (fam.) het houden met. Zu'haltuns, vr.: 1) toehouding-, dicht-houdingr; 2) sluithaak; 3) sluitveer (in een slot, onder de plaat). zu'hangen, w. o. onr. h.: nach ____ -: naar .... overhellen. zu'handen, w. b.: toehangen, dicht-hangen. zu'Uarken, w. b.: bijrijven, bijhar-ken. zu'harschen, w. o. s.: (van wonden:) dichtgaan. zu'hauclien, w. b.: toe-ademen, zu'liauen, w. b.: ten ruwste behak-ken, ten ruwste behouwen; I w. o. h.: toehakken; (fig. fam.) er op slaan, maar toeslaan. zu'hefteln, w. b.: toehaken, dicht-haken. zu heften, w. b.: hechten, ineenrijgen. zu'lieilen, w. o. s. en w. b.: heelen. zu'helfen, w. b. onr.: helpen, de behulpzame hand bieden aan. zu herrselien, w. o. h.: op hoogen toon toespreken. zuhin'terst, bw.: achteraan, zu'hobeln, w. b.: bijschaven, zu'horchen, w. o. h.: luisteren; (fam.) luistervinken; I Zu'horcher, m. (-s; mrv. -): luisteraar, (fam.) luistervink. zu'lrören, w. o. h. [31: aanhooren, luisteren [naar]; I Zu'hörer, m. (-s; mrv. -): toehoorder; Zü'hörerin, vr. (mrv. -nen): toehoorster, toehoorderes; Zu'-hörerschaft, vr.: toehoorders (mrv.), schare toehoorders. zu'Jagren, w. b. [3]: aanjagen [op], jagen Inaar]; ! w. o. s.: voortrennen, voorthollen; - auf (of: - met 3en nmv.): 1) aanrennen op, aanhollen op, 2) maar doorhollen op .... aan, 3) maar doorjagen op----aan. zu^jauehzen, w. o. h. en w. b.: toejuichen; Einem -: iem. toejuichen; Einem Beifall iemand toejuichen (ten teeken van goedkeuring). zu'Jubeln, w. o. li. en w. b.: Zie zujauehzeu. zu'kaufen, w. b.: (spl.) bijkoopen. zu'kehren, w. b.: [3]: 1) toeyegen fnaar]; 2) Einem den Rücken -: aan iemand den rug toekeeren. zu ketteln, w. b.: met een kettinkje (of met kettinkjes) dichtmaken. zu'ketten, w. b.: met een ketting (of met kettingen) sluiten. KUklang:, m. (-es, -s; mrv. Zu'klange): welluidende samenklank; (muz.) accoord; (fig.) harmonisch geluid. zu'klappen, w. o. s. en w. b.: toeslaan, dichtslaan. zu'klatsehen, w. o. h. en w. b.: Einem -: tegen iemand in de handen klappen, door handgeklap iemands aandacht trekken; Eipem Beifall -: iemand toejuichen met handgeklap. zu'kleben, w. b.: 1) toeplakken, dichtplakken; 2) er op vastplakken. |
zu'kleiben, w. b.: Zie zukleben. zu'kleiden, w. b.: (zeew.) omwoelen, bewoelen. zu kleistern, w. b. : Zie zukleben. zu'klemmen, w. b.: dichtdrukken, dichtwringen. zu'klettern, w. o. s.: maar toeklim-men; [3] -: [op| ... aanklimmen, InaarJ ... toeklauteren; auf ...-: Zie - met 3en nmv. zu'klimmen, w. o. onr. s.: Zie zuklettern. zu klinken, w. b.: (eene deur:) op de klink doen. zu'knöpfen, w. b.: toeknoopen, dichtknoopen (met knoop in knoopsgat), zu kniipfen, w, b.: toeknoopen (door eenen knoop te leggen), toebinden, dichtbinden. zu'kommen, w. o. onr. s,l) ertoe komen, zoo ver komen, (ook:) er aan komen; wie komme ich dazu: hoe kom ik er toe?, hoe kom ik zoo ver? (ook:) hoe kom ik daaraan?» met welk recht of op grond waarvan krijg ik dat?; 2) ter hand komen, geworden; sein letztes Sehreiben kam mir zu, als ich ...; zijn laatste brief gewerd mij, toen ik ...; die Nachricht ist mir von Wien zugekommen: de tijding is mij uit quot;Weenen geworden; 3) (van stieren, hengsten, enz.:) er op springen, (fig.) dekken; 4) (fig.) ten deel vallen; 5) - lassen: doen toekomen; Einem etwas - lassen: aan iem. iets doen toekomen, aan iem. iets doen geworden (Zie ook 8 reg. lager); den ïeig - lassen: het deeg (het beslag) laten rijzen; I w. onpers. onr. s.: toekomen; es kommt mir zu: het komt mij toe (het is iets waarop ik recht heb, het is iets waartoe ik de bevoegd- . heid heb); es kommt ihm nicht zu: het komt hem niet toe, hij heeft het recht niet; Einem etwas - lassen: aan iem. het recht op (of de bevoegdheid tot) iets afstaan (Zie ook 11 reg. hooger). zu'korken, w. b.: dichtkurken. Zu'kost, vr.: bijspijs. zu'kratzen, w. b.: toekrabbelen, dichtkrabbelen, volkrabbelen; I w. o. h.: maar toekrabbelen. zu'krieg:en, w. b.: (pop.) toekrijgen, dichtkrijgen; (ook:) als toegift krijgen, op den koop toekrijgen. Zu'kunft, vr.: toekomst; (theo.) ophanden zijnde komst (des Heeren), (kkl.) advent; in -: voortaan, in het vervolg; in die - sehen: in de toekomst zien; I -ahnend, bv. n.: een voorgevoel van de toekomst hebbende. zu'künftig:, bv. n.: toekomstig; die -e Zeit: de toekomst, (tik.) de toekomende tijd; 1 bw.: voortaan, in het vervolg. zu'laeliein, w. o. h. [3|: glimlachen Itegen], (fig.) toelachen; I w. b. Einem Beifall -: goedkeurend tegen iem. glimlachen. zu'laelien, w. o. h. [3]; lachen [tegenl; (fig.) toelachen; I w. b.: lachende te verstaan of te kennen geven. zu'laden, w. b. onr.: (kpv.) ein Schiff -: de lading van een schip vol maken. Zu'lage, vr.: 1) toelage; (fig.) vermeerdering, bijvoeging; 2) toevoegsel (om |
ZULANGEN.
ZUNDER.
1005
|
een gewicht of een gretal vol te maken); 3) (bij slachters:) spul dat de kooper als vleesch moet betalen (b, v. beenderen, zenuwen, vellen, enz.); 4) (van brugrgren:) bovenbouw; (tim.) pasgremaakt hout. zu'lan^en, w. b.: toereiken, aanreiken, aangeven, overreiken; I w. o. h.: 1) de hand uitsteken; (aan tafel:) zich zelve(n) bedienen, (famj toetasten; 2) lang genoeg zijn; (fig.) toereikend zijn, voldoende zijn. Zn'langer, m. (-s; mrv. -): handrei-ker, helper: (mtsl.) opperman. znlRnglieli, bv. n.: voldoende, toereikend: I -keit, vr.: toereikendheid. zu'lassen, w. b. onr.: 1) toelaten, dichtlaten? dicht laten blijven; 2) toelaten; Einen -: iemand toelaten, aan iemand toegang vergunnen; Einem etwas -: aan iem. iets toelaten of vergunnen; wenn es die Zeit zulasst: als de tijd het toelaat; den Stier zur Kuh -: den stier bij de koe toelaten; den Hengst -: den hengst (bij de merrie) toelaten. zu'lamp;HSig:. bv, n. aannemelijk; 1 -keit, vr.: aannemelijkheid. zu'laNslich, bv. n.: Zie zulassig:. Zn laMNnng:, vr.: toelating (i.a.b.). Zu'last, vr.: toelast. Ziilauf, m. (-es, -s): toeloop; den -haben: (van winkels, predikanten, enz.:) den loop hebben, vele menschen trekken ; Ab- und Zulauf des Meeres: eb en vloed. zu'laufen, w. o. s. onr. 1) maar toeloopen, voortgaan met loopen ; 2) komen toeloopen, komen aansnellen; Einem naar iem. toeloopen, op iem. aanloopen; es lauft ihm Alles zu: alles loopt naar hem toe; 3) spitzig -; spits toeloopen; 4) (van gaten:) dichtloopen, volloopen (b.v. met zand). Zu'lege, in Sam. 1 -messer, o.: knipmes. zn'legen, w. b.: 1) toeleggen, dicht-leggen, er bovenop leggen; (een brief:) toevouwen, dichtvouwen; 2) ineenzetten, in elkander zetten; 3) er aan toevoegen, er bijvoegen; 4) einen Riss -: eene schets (eene teekening) maken van; I sich -, w. w.: zich aanschaffen; sich einen Bedienten -: een bediende (eenen knecht) nemen; sich einen dicken Bauch -: een (hang)buik krijgen. za'leimen, w, b.: toelijmen, dicht-lijmen. zulenken, w. b.: wenden (naar), richten (naar); I sich -, w. w.: overhellen (naar). znletzt', bw.: 1) ten laatste, op het laatst, eindelijk; 2) het laatst; ganz -: het allerlaatst. zu'lëthen [t], w. b.: dichtsoldeeren. Zuip, m. (-es, -s; mrv. -e): (pop.) dotje (om op te zuigen); I -flascnchen, o.: zuigfleschje. zuipen, w. o. h. en w. b,: (pop.) zuigen, lurken. zum (= zu dem), vz. met lidw.: -Ersten: ten eerste, eerstens, in de eerste plaats; - ersten Male: voor de eerste maal, voor het eerst; - Wenigsten: op zijn minst: nicht - Besten: niet te best; - Beispiel, bij voorbeeld; - Muster nehmen: tot voorbeeld nemen; Papier - Schreiben: papier om te schrijven, schrijfpapier; - |
Helden geboren: geboren o a een held te worden; Einen - Könige .rxachen: iem. koning maken. zu'machen, w. b.: toen aken, dichtmaken; I w. o. h.: (pop.) voortmaken, spoed maken. zumal', vgw.: vooral, vt ornamelijk. I - bw.: gelijktijdig, te gelijk, ineens. Zn'masH, o. (-es): toemaat, oegift. zu'mauern, w. b.: toemetst en, dicht-metselen. zumeint', bw.: meestens, meeren-deels. zu'messen, w. b. onr.: toemeten; (fig.) toeschrijven. zu'mischen, w. b.: bijmengen. Zum'pel, m. (-s; mrv. -): kwibus, kwast, gek. zum'peln, w. o. s.: (pop.) lanterfanten. Zum'penkraut, o.: (pik.) smeer-wortel. zümp'ferliclt, bv. n.: (pop.) Zie zimperlicli. zu miithen ft], w, b.: Einem etwas -: 1) aan iem. iets toedichten; 2) iets van iemand verlangen of vergen. Zu'mutliung: [tj, vr.: 1) toedichting^ gedachte (die men zich van iemand of van iets vormt); 2) toedenking. zunachst', bw. en vz. 131: 1) het dichtstbij, het naast; 2) allereerst, in de allereerste plaats; 3) voornamelijk, hoofdzakelijk. Zu'uahme, vr.: toeneming, aangroeiing, aanwas, vermeerdering; (tig.) vordering, voortschrijding, vooruitgang. Zu'name, m. (-ns; mrv. -n): 1) toenaam; 2) bijnaam, scheldnaam. zu'namsen, w. b.: een bijnaam geven aan. zu'naNen (sich), w. w.: verstopt worden of zijn. ziind, in Sam. I -bar, bv. n.: ontvlambaar; -barkeit, vr.: ontvlambaarheid; -deckel, m.: (art.) kap op het zundgat; -feld, o.: (art.) kamer van het zundgat; -hölzchen, o.: lucifertje; -korn, o.: (art.) pijpje van het zundgat: -kraut, o.: Zie -pulver; -kugel, vr.: 1) bom, 2) granaat, 3) gloeiende kogel; -licht, o.: (art.) lontstok; -loch, o.: (art.) zundgat (-loch-kappe, vr.: Zie -deckel); -papier, o.: fidiboes, papiertje om eene pijp of sigaar aan te steken; -pfanne, vr.: pan van een geweer, laadpan; -pulver, o.: pankruit (-pulver aufschütten: kruit op de pan doen); -röhre. vr.: buisje (pijpje) eener bom of granaat; -ruthe [t], vr.: lontstok; -schwamm, m.: zwam, (fig.) tonder; -schnur, vr.: Zie -Ntriek; -stange, vr, (-stock, ra.): lontstok; -strick,m.:gezwinde lont; -stück, o.: Zie -feld; -wurst, vr.: (art.) kruitworst. zün'deu, w. o. h.: 1) vuur vatten, ontvlammen, ontbranden; 2) (van vuurvlammen :) om zich heen grijpen; 3) Einem -: licht voor iemand aansteken, iemand lichten; I w. b.: 1) aansteken, vlam doen vatten; 2) de vlammen mededeelen aan.^ aiüu'dend, bv. n.: ontvlambaar; (hik.) voor ontsteking vatbaar. Zun'der, ra. (-s): 1) lont; 2) tonder, (ook:) zwam; 3) (fig.) liefde-vonk; (ook:) |
Z UNDER ARTIG.
ZüNGLER.
1006
|
oorlogsfakkel; dieser - tangt nicht: deze lont vat niet; I -artig, bv. n.: zwamachtig; -baum, m.: (pik.) berg-den, wilde pijnboom; -brenner, m.: 1) tondermaker, 2) aansteker van de lont; -büchse, vr.: tonderdoos; -holz, o.: vermolmd hout. (fig.) zwam ; -lappen, m. mrv.: lappen om tonder van te branden; -taschenen, o.: gereedschap om vuur te slaan (vuurslag, vuursteen en tonderdoos). Ziin'der, m. (-s; mrv. -)• 1) aansteker; 2) eerste kolenbranders-oven; 3) pijpje (buisje) eener bom of granaat. Zün'dung, vr.: ontvlamming; (hik.) ontsteking; (bij vuurwerkmakers:) kruit waarmee een vuurpijl gevuld is. za'nelimen, w. o, h. onr.: toenemen; an Weisheit -: toenemen in wijsheid, wijzer worden; am Verstande -: toenemen in verstand, verstandiger worden; am Leibe -: dikker worden; an Kratten -: in krachten toenemen, in krachten winnen; im Alter toenemen in jaren, ouder worden; die Tage nehmen zu: de dagen lengen; bei -den Jahren: bij het toenemen van de jaren; der -de Mond: de wassende maan. zn'neigreii, w. b.: doen overhellen; sich w. w.: (wsk.) convergeeren, uitloo-pen in één punt; sich w. w. [3]: overhellen [naar]. Za'neigim^ vr.: overhelling; - zu: (fig.) genegenheid voor. zu'nesteln, w. b.: toerijgen, dicht-rijgen. Zunft, vr. (mrv. Zünf'te): gilde; (fig.) vereeniging, genootschap; (^em.) bent, kliek; I -brief, m.: gildebriet; -buch, o.: fildeboek ; -geist, m.: bentgeest; -gemass, v. n.: overeenkomstig het reglement van het gilde; -genoss, m.: lid van het gilde, gildebroeder; -gesetz, o.: wet (reglement) van het gilde; -glied, o.: Zie -genoas; -haus, o.: gildehuis: -herr, m.: overman (van een gilde); -manl, o.: gilde-maaltijd; -massig, bv. n. : Zie -gemüss; -meister, m.: gildemeester, (in het oude Rome: gemeensman, tribuun); -meisteramt, o.: gildemeesterschap, hist.: tribunaat; -recht, o.: gilderecht; -stube, vr.: gilde-kamer; -verfassung, vr.: instelling van een (het) gilde; -versammlung, vr.: vergadering van net gilde; -verwandte, m.: Zie -genoss; -weise, bw.: 1) als gilde, 2) aan gilden; -wesen, o.: gilde-wezen; -zwang, m.: 1) gehoudenheid der gildebroeders,2) band van het gildewezen.ildeboek ; -geist, m.: bentgeest; -gemass, v. n.: overeenkomstig het reglement van het gilde; -genoss, m.: lid van het gilde, gildebroeder; -gesetz, o.: wet (reglement) van het gilde; -glied, o.: Zie -genoas; -haus, o.: gildehuis: -herr, m.: overman (van een gilde); -manl, o.: gilde-maaltijd; -massig, bv. n. : Zie -gemüss; -meister, m.: gildemeester, (in het oude Rome: gemeensman, tribuun); -meisteramt, o.: gildemeesterschap, hist.: tribunaat; -recht, o.: gilderecht; -stube, vr.: gilde-kamer; -verfassung, vr.: instelling van een (het) gilde; -versammlung, vr.: vergadering van net gilde; -verwandte, m.: Zie -genoss; -weise, bw.: 1) als gilde, 2) aan gilden; -wesen, o.: gilde-wezen; -zwang, m.: 1) gehoudenheid der gildebroeders,2) band van het gildewezen. Zunf 'ter, m. (-s; mrv. -): lid van het gilde, gildebroeder. zünftig:, bv. n.: 1) van een (het) filde, 2) tot een gilde vereenigd; - weren: een gilde vormen; - machen: in een (het) gilde opnemen; I -keit, vr.: gildeschap.ilde, 2) tot een gilde vereenigd; - weren: een gilde vormen; - machen: in een (het) gilde opnemen; I -keit, vr.: gildeschap. zünf'tigen, w. b.: in een (het) gilde opnemen. Ziinft'ler (Zunft Ier), m. (-s; mrv. -): Zie Zunfter. |
Zimge, vr.: (van menschen en dieren:) tong; (een bekende zecvisch:) tong; (fig.) taal; (adk.) landtong; (van gespen:) tong; (in een slot:) schoot; (in schoorsteenen:) afzonderlijke rookvang, middelschot; (aan geweren en pistolen:) trekker; (aan weegschalen:) evenaar; (muz.) (aan blaasinstrumenten:) mondstuk, (van orgelpijpen:) tongwerk; (van een scheepsmast:) spil; eine geraucherte -: eene gerookte (osse-)tong; eine schwere - haben: brijën, brouwen, de letter „rquot; niet goed uitspreken; eine gelaufige - haben: rad van tong zijn, goed ter taal zijn; die Gabe fremder -n haben : vreemde talen kunnen spreken; Einen über die - springen lassen: iem. over de tong laten gaan, iem. bebabbelen, (inz.) iemand achter zijn rug beschenden: einem Kinde die - lösen: (nik.) een kind van den tongriem snijden; Einem die -lösen: (fig.) iemands tong losmaken, iemand aan het praten krijgen; das Herz auf der - haben: (fig.) het nart op de tong hebben liggen, spreken zooals het hart het opgeeft; es schwebt mir (es liegt mir, ich habe es) auf der -: (fig.) het ligt mij op de tong, ik heb het op mijne lippen Zie Zun^en. Ziing'elchen, o. (-s; mrv. -): tongje; züng'eln^ w. o. h.: met de tong spelen, (fig.) spits toeloopen, (van de vlammen bij eenen brand:) met vurige tongen telkens naar nieuw voedsel likken. Zung'en, in Sam. I -ader, vr.: (ontl.) tong-ader, kikvorsch-ader onder de tong; -band, o.: (ontl.) tongriem; -bein, o.:(ontl.) tongbeen; -blatt, o.: (pik.) tongblad,tong-kruid; -blutader, vr.: Zie -ader; -bucn-stabe, m.: (tik.) tongletter; -drescher, m.: 1) zwetser, snoever, bluffer, 2) woordver-draaier, spijkers op laag water zoeker; -drescherei', vr.: 1) gezwets, snoeverij, blufferij, 2) woordverdraaierij,(het) spijkers op laag water zoeken; -drücker, m.: Zie -halter; -drüse, vr.: tongklier, onder de tong liggende klier; -entzündung, vr.: tong-ontsteking; -faul, bv. n.: moeielijk sprekende, moeielijk ter taal; -fehler, in.: 1) spraakgebrek, 2) taalfout; -fertig. bv. n.: vlug met de tong, (fig.) rad ter taal, (ook:) rederijk; -fisch, m.: tong (de bekende zeevisch); -fieisch, o.: vleesch van de tong; -form, vr.: vorm (gedaante) eener tong; -tormig, bv. n.: tongvormig; -freund, m.: (fam.) vriend met den mond; -goschwür, o.: tongzweer;-halter, m.: (hik.) tonghouder, neerdrukker van de tong; -haut, vr.: (-hautchen, o.): tongvlies, huid (vel) der tong; -held, m,: (fam.) held met den mond; -kraut, o.: Zie -blatt; -krebs, m.: kanker in de tong; -lahmung, vr.: verlamming van de tong, belemmering in de spraak; los, bv. n.: zonder tong;-loser, ra.: (hik.) losmaker van de tong; -muskei, ra.: tong-spier; -naht, vr.: tongnaad; -nerve, vr.: tongzenuw; -pfeife, vr.: orgelpijp met tongwerk; -scnaber, m.: tong-schrappertje; -schwert, o.: (fig.) scherpe tong; -spitze, vr.: tip der tong; -stein, ra.: (min.) tongsteen; -sünde, vr.: met de tong bedrevene zonde, (fig.) zonde met woorden; -vorfall, m.: zwelling van de tong; -warze, vr.: knobbeltje op de tong;-wurm; ra.: worm (eene zenuw onder de tong der honden); -wurzel, vr.: (ontl.) wortel van de tong;-zapfchen, o.: keellelletje, huig; -zergliederung, vr.: ontleding van de tong. ...zün^'iff, bv. n.: ...tongig; Zie b.v. zweiziingi^. Ziinsr'ler, ra. (-s; mrv.-): 1)lekkerbek. |
ZURüCKSCHIEBEN.
1007
ZUNICHT.
|
smulbroer; 2) Zie Kuckermaul; 3) Zie Hchwatzmaul. zuniclit', bw.: te niet; - raachen: (tam.) te niet doen; - werden: (fam.) te niet graan. zu'nicken, w. o. h. [31 en w. b.: toeknikken. zu'nötliijsren ItJ, w. b.: opdringen, zu'ordnen, w. b.: toevoegen ; Einem Einen iemand aan iemand toevoegen (b. v. als helper, als plaatsvervanger, enz.). zu'peitschen, w. o. h.: (fam.) de zweep niet sparen; peitsch zu, Kutscher: leg er de zweep overheen, koetsier! Kapf, in Sam. I -bar, bv. n.: uit te pluizen; -seide, vr.; vloszijde. ziipfen, w. b.: 1) trekken; Einen beim Ohre iemand aan zijn oor trekken; 2) uitpluizen; (ook:) uitrafelen; Selde, Wolle u. s. w. -: zijde, wol, enz., uitpluizen. Kup'fer, m. (-s; mrv. -): pluizer. Kii'pflügen, w. b.: (het zaad :) onder de aarde ploegen. zu'pfropfen, w. b.: 1) dichtkurken; 2) met een stop dichtmaken. Zupf'sel, o. (-s): pluksel. zu'platzen, w. o. s.: (pop.) holderdebolder te werk gaan; (ook:) al wat voor den mond komt uitflappen. zu'plumpen, w. o. s.: (pop.) plomp verloren te werk gaan. zur (= zu der), vz. met lidw.: - See: ter zee; - Seite: ter zijde; - Unzeit: ten on tij de; - Zeit der Sündfluth [tl: ten tijde van den Zondvloed; - Halfte: ten halve; - rechten oder linken Hand: aan de rechter- of aan de linkerhand; - Hand sein: bij de hand zijn (d. i. voor de hand liggen); - Stadt kommen: naar de stad komen; - Ordnung rufen: tot de orde roepen. Znra'thehaltiins: [tl, vr.: besparing, bezuiniging. zu'rathen |tj, w. b onr.: aanraden; Einem etwas -: aan iem. iets aanraden. zu'raunen, w. b.: toefluisteren, in het oor fluisteren. Ziireli, o. (-s): (adk.) Zurich; Zür'cher, m. (-s; mrv. -): Zuricher (als bv. n.: Zu-richsch, Zuricher); Zür'cherin, vr. (mrv. -nen): Zurichsche; zür'cherisch, bv. n.: Zurichsch. Zuricher. zu'reclienbar, bv n.: toerekenbaar; I -keit, vr.: toerekenbaarheid. zu'rechnen, w. b : 1) in rekening brengen; 2) (fig) toerekenen, aanrekenen. zu'reclinungHfahig, bv. n.: toerekenbaar, (met oordeel des onderscheids handelend en bijgevolg) voor alle doen en laten verantwoordelijk; I -keit, vr.: verantwoordelijkheid voor alle doen en laten, toerekenbaarheid. |
zureclit', bw.: 1) te recht; 2) in orde; sich - finden: 1) zich weten te helpen, 2) er uit wijs worden; etwas - machen: iets in orde brengen; sich - machen: zich opknappen, zich klaarmaken; - wei-sen: te recht wijzen (1. te recht helpen, 2. eene berisping of bestraffing toedienen aan); I -legung, vr.: inordebrenging; -weiser, m.: terechthelper; -weisung, vr.: 1) terechthelping, 2) terechtwijzing, berisping, bestraffing. Kn'rede, vr.: overreding; (fam.) beprating; I zu'reden, w. o. h. [3]: trachten te overreden, (fam.) trachten te bepraten (Einem - zu etwas : iemand trachten te overreden tot iets); Zu'redung, vr.: Zie Knrecle; Zu'^edungsga^e, vr.: gaaf der overreding, (fig.) overredingskracht. Kureiclien, w. b.: toereiken, aangeven, aanreiken; I w. o. h.: toereikend zijn, voldoende zijn; das reicht zu: dat is voldoende. zu'reichend, bv. n.: toereikend, vol-doende.l zn'reiten, w. b. onr.: (paarden:) dresseeren, africhten; 1 w. o. onr. s.: maar toerijden; [3] - (- auf): toerijden op, aanrijden op. zu'rennen, w. b. onr.: toeloopen, door er met kracht tegen aan te loopen dicht doen gaan; I w. o. onr. s.: 1) maar toeloopen; 2) - auf ([3] -): aansnellen op, aanloopen op. zu'rieliten, w. b.: 1) gereedmaken, klaarmaken ; (spijzen :) klaarmaken, toebereiden; 2) (fam.) toetakelen; Einen übel -: iemand leelijk toetakelen; etwas übel -: iets totaal bederven of verknoeien; 3) - auf ([31) -): op ... . aan richten; -nach: naar .... richten. Zu'richter, m. (-; mrv. -): gereed-maker, klaarmaker. zu'riegeln, w. b.: toegrendelen, dicht-grendelen. ziir'nen, w. o. h.: boos worden, zich boos maken; Einem - (mit Einem -, auf Einen -): boos worden op iemand. zu'roHten, w. o. s.: dichtroesten. zuriick', bw.: terug; I -beben, w. o. s.: terugdeinzen (1); -behalten, w. b. onr.: 1) achterwege houden, 2) inhouden, vasthouden; -bleiben, w. o. s. onr.: ^achterblijven, (fig.) tehuisblijven, (van uurwerken:) achtergaan, nagaan, 2) achterlijk zijn ;-bringen, w. b. onr. : 1) terugbrengen, (fig.) herstéllen, 2) achteruit zetten; -erinnern, w.b.: Einen-erinnern an etwas : iets nog eens aan iemand herinneren (sich an etwas -erinnern, w. w.: zich iets nog eens herinneren); -fahren, w. o. s. onr.: 1) terugrijden, (ook:) terugvaren, 2) achteruit springen, (fig.) achteruit deinzen, terugdeinzen; -tallen, w. o. onr. s.: 1) achterover vallen, 2) terugvallen, 3) weder vervallen (in), 4) (van herstellende zieken:) weder instorten; -finden, w. b. onr.: terugvinden (sich -finden, w. w. onr.: den weg weder vinden); -gezogen, bv. n.: teruggetrokken, (fig.) stil; -gezogenheit, vr.: teruggetrokkenheid, (fig.) stille afzondering; -halten, w. b. onr,: 1) weerhouden, 2) inhouden (w. o. onr. n.: terughoudend zijn); -legen, w. b.: 1) ter zijde leggen, 2) (afstanden of tijdruimten:) afleggen (-gclegt haben: achter den rug hebben); -schieben, w. b. onr.: 1) terug schuiven, |
De meeste samenstellingen vormt men ook in het Hollandsch met „terugquot;.
ZUSAM MEN SCHICKEN.
ZURüCKSCHLAGEN.
1008
|
achteruit schuiven, (figr.) uitstellen, verschuiven, 2) den Eid auf Einen -schieben: (rcht.) iem. wederkeerig: den eed oplegrgren; -schlagen, w. b. onr.: terugslaan, tklee-dingstukken:) achterwaarts slaan (w. o. onr. s.: terugspringen; van ziekten: naar binnen slaan; van prijzen: dalen, achteruit gaan); -schrecken, w. b.: afschrikken (w. o. s.: terugdeinzen); sich -sehnen, w. w.: terugverlangen; -setzen, w.b.:l) achteruit zetten, 2) op den' achtergrond plaatsen; -stehen, w. o. onr. h. en s.: J) op den achtergrond staan, achteraan staan, 2) achterstaan (Einem -stehen an: bij iemand achterstaan in), 3) -stehen müssen: zich .... moeten ontzeggen, het zonder .... moeten doen; -stellen, w. b.: 1) achteruit zetten, 2) achterstellen; -streichen, w. b. onr.: 1) achterwaarts strijken, 2) tegen den draad in strijken (w. o. s. onr.: terugtrekken, weer heengaan); -streifen, w. b.: opstroopen;-tonen, w. o. h.: weerklinken; -treten, w. o. onr. s.: 1) terugtreden, achteruit treden, (gnk.) naar binnen slaan, (van stroomena water:) terugvloeien (ins Ufer -treten: binnen de oevers terugtreden, 2) zich terugtrekken, (fam.) achteruit krabbelen; -weichen, w. o. onr. s.: wijken, zwichten, zich terugtrekken; -weisen, w. b. onr.: 1) terugwijzen, den weg wijzen terug, 2) afwijzen, 3) -weisen auf: verwijzen naar; sich -wenden, w. w.: 1) zich omkee-ren, 2) terugkeeren; -zug, m.: terugtocht. zn riicken, w. o. s.: opschuiven (om plaats te maken), 2) dicnterbij schuiven, dichterbij komen; I w. b.: dichterbij trekken. Zn'sag:e. vr.: 1) toezegging, belofte; 2) toestemming. zu'sagen, w. b.: toezeggen, beloven; I w. o. h.: zijn (haar) woord geven; Einem - : 1) aan iemand bevallen, naar iemands zin zijn, 2) (van spijs of drank:) goed bekomen; der Rheinwein sagt mir nicht zu : rijnwijn bekomt mij niet goed, rijnwijn kan ik niet goed verdragen. Izasam men, bw.: 1) te zamen; 2) Ijij elkander, bijeen. Izasam'meii, in Sam. (1) / -brechen, w. b. onr.: 1) aan stukken breken, 2) dichtvouwen (w. o. onr. s.: breken; fig.: ineenstorten); -brennen, w. b. our.: in de asch leggen, platbranden (w. o. onr. s.: geheel verbranden); -dorren, w. o. s.: verdrogen, uitdrogen; -drang, m.: gedrang; -drangen, w. b.: dicht opeen-dringen ; -fahren, w. o. s. onr.: 1) te zamen rijden (of varen), 2) (van schrik:) ineenkrimpen, (in den slaap:) opspringen, 3) (van melk:) hotten. Monteren; -fall, m.: ineenstorting; -fallen, w. o. onr. s.: 1) ineenstorten, instorten, (van herstellende zieken:) weder instorten, 2) (van lichtstralen:) in één punt uitloopen, (fig.) ineenloopen, (van gebeurtenissen:) gelijktijdig plaats grijpen; -falten, w. b.: opvouwen, dichtvouwen; -finden, w. b. onr.: bijeen vinden (sich -finden, w. w. onr.: bijëen zijn, zich bijeen bevinden);-flicken. |
w. b,: oplappen; -fliessen, w. o. onr. s.: ineenvloeien; -fluss, m.: 1) ineenvloeiingf ifig.) samenloop (van omstandigheden), (ook:) toevloed (van menschen), 2) vergaarplaats (van al het vuilnis eener stad)-r -fordern, w. b.: bijeenroepen; -frieren, w. o. onr. s.: (aan elkander) vastvriezen; -geben, w. b. onr.: in den echt verbinden (sich -gcben, w. w. onr.: zich vereenigen): -gehen, w. o. onr. s.: samengaan, (fig.) bijeen behooren, (van kamers:) ineenloo- Een, (van voorraad:» verminderen; -gehorig, v. n.: bijeenbehoorend; -geratnen [t], w. o. onr. s,: 1) handgemeen worden, 1) tegen elkander aanloopen; -gesetzt. bv. n.: samengesteld; -halt, m.: samenhang, verband; -hauen, w. b.: aan stukken hakken» (fig. fam.) afranselen; -haufen, w. b.: op-eenhoopen; -heilen, w. b.: genezen (w. o. s.: genezen, heelen, dichtgaan); -helfen, w. o onr. h.: (fig.) samenloopen, samenspannen; -hetzen, w. b.: tegen elkander ophitsen; -jochen, w. b.: onder één juk brengen, in één gareel spannen; -kaufen, w. b.: opkoopen; -ketten, w. b.: aaneenschakelen; -klang, m.: samensmelting tot één klank, (fig.) eenstemmigheid; -knir-schen, w. b.: op elkander knarsen; sich -kugeln, w. w.: zich ballen; -lauf, m.: 1) samenloop, (fig.) oploop, 2) ineenlooping; -laufen, w. o. onr. s.: 1) samenloopen, 2) ineenloopen, zich vereenigen, (wsk.) in één punt uitloopen, (van melk:) hotten, kappelen, (fig.) ineenkrimpen; -laut, m.: Zie -klang;; -lauten, w. o. h.: om het hardst luiden (w. b.: door klokgelui bijeenroepen); -leben; w. o. h.: samenwonen; -legen, w. b.: bijeenleggen, (fig.) toevouwen, dichtvouwen, opvouwen, (een knipmes, een passer, enz.:) dichtdoen, (geld:) bijeenbrengen; -lesen, w. o. onr. h.: te zamen lezen (w. b. onr.: 1. bijeen, lezen, in verband met elkander lezen; 2. fig.: bijeenplukken, verzamelen); -machen, w. b.: (fam.) bijeenpakken; -mündung, vr.: (ontl.) ineenlooping; -neh-men, w. b. onr.: bijeennemen (seme Ge-danken -nehmen: zijne gedachten bijeenrapen; den Kopf -nehmen: zijne gedachten bijeenrapen; ein Pferd -nehmen: denteugel korten; I sich -nehmen, w. w. onr.: al zijne geestkracht bijeenrapen; fig r zich herstellen); -raffen, w. b.: bijeenrapen (sich -raffen, w.w.: Zie sicli -nehmen) ; -rechnen, w. b.: Zie -zamp;lilen; -reimen, w. b.: Zie reimen: -reissen. w, b. onr.: kapottrekken, aan flarden scheuren, (gebouwen:) naar den grond halenen, (van voorraad:» verminderen; -gehorig, v. n.: bijeenbehoorend; -geratnen [t], w. o. onr. s,: 1) handgemeen worden, 1) tegen elkander aanloopen; -gesetzt. bv. n.: samengesteld; -halt, m.: samenhang, verband; -hauen, w. b.: aan stukken hakken» (fig. fam.) afranselen; -haufen, w. b.: op-eenhoopen; -heilen, w. b.: genezen (w. o. s.: genezen, heelen, dichtgaan); -helfen, w. o onr. h.: (fig.) samenloopen, samenspannen; -hetzen, w. b.: tegen elkander ophitsen; -jochen, w. b.: onder één juk brengen, in één gareel spannen; -kaufen, w. b.: opkoopen; -ketten, w. b.: aaneenschakelen; -klang, m.: samensmelting tot één klank, (fig.) eenstemmigheid; -knir-schen, w. b.: op elkander knarsen; sich -kugeln, w. w.: zich ballen; -lauf, m.: 1) samenloop, (fig.) oploop, 2) ineenlooping; -laufen, w. o. onr. s.: 1) samenloopen, 2) ineenloopen, zich vereenigen, (wsk.) in één punt uitloopen, (van melk:) hotten, kappelen, (fig.) ineenkrimpen; -laut, m.: Zie -klang;; -lauten, w. o. h.: om het hardst luiden (w. b.: door klokgelui bijeenroepen); -leben; w. o. h.: samenwonen; -legen, w. b.: bijeenleggen, (fig.) toevouwen, dichtvouwen, opvouwen, (een knipmes, een passer, enz.:) dichtdoen, (geld:) bijeenbrengen; -lesen, w. o. onr. h.: te zamen lezen (w. b. onr.: 1. bijeen, lezen, in verband met elkander lezen; 2. fig.: bijeenplukken, verzamelen); -machen, w. b.: (fam.) bijeenpakken; -mündung, vr.: (ontl.) ineenlooping; -neh-men, w. b. onr.: bijeennemen (seme Ge-danken -nehmen: zijne gedachten bijeenrapen; den Kopf -nehmen: zijne gedachten bijeenrapen; ein Pferd -nehmen: denteugel korten; I sich -nehmen, w. w. onr.: al zijne geestkracht bijeenrapen; fig r zich herstellen); -raffen, w. b.: bijeenrapen (sich -raffen, w.w.: Zie sicli -nehmen) ; -rechnen, w. b.: Zie -zamp;lilen; -reimen, w. b.: Zie reimen: -reissen. w, b. onr.: kapottrekken, aan flarden scheuren, (gebouwen:) naar den grond halen; afbreken (w. o. s. onr.: kapotgaan); -reiten, w. o-n. onr.: te zamen rijden (w b. onr.: een-paard: bek-af rijden); -richten, w. b.: met elkander gelijkzetten; sich -rotten, w. w.: samenrotten; -rücken, w. b.: dichter bijeenbrengen (w. o. s.: dichter opeen gaan staan of zitten); -rühren, w. b.: ondereen roeren, (eieren:) klutsen; -runzeln, w. o. s. en w. b.: fronsen; -sabeln, w. b.: neersabelen; -schaffen, w. b.: biieenbrengen; -scharren, w. b.: bijeenkrabbelen, (fig.) bijeenschrapen; sich-schicken, w. w.: goed |
Als eerste lid van een bedrijvend werkwoord is het bijna altijd te vertalengt; met „samenquot; of met „bijeenquot;.
ZirSAMME^SCHIESSEN. 1009
2USCHLAGEX.
|
samengraan, bijeenpassen; -schiessen, w. h. onr,: (muren, enz.:) platschieten, (uien-schen:) neerschieten, doodschieten, (typ., bladzijden zetsel:) opmaken, (greld:) bij-oenbrengren (w. o. onr. h.: te gelijk schieten, te gelijk vuur geven; w. o. onr. s.: naar elkander toeschieten, fig.: in één punt uitloopen); -schlagen, w. b. onr.: I) aan stuklcen slaan, kapotslaan, (fig.) kleinslaan (Einen -schlagen: iem. afranselen), 2) dichtslaan, toeslaan, dichtvouwen, toevouwen, (tech.) samenvoegen, lasschen, (kim.) ineenrijgen, (bedden, bladzijden zetsel, enz.:) opmaken, 3) (de handen:) ineenslaan, in elkander slaan (die Htinde über dem Kopte -schlagen: fam.: met de handen in het haar zitten, geen raad weten), 4) (als w. o. onr. s.) toeslaan, dichtslaan, (ook:) neerslaan (-schlagen über: over .... heen slaan, (fig.): overstelpen, overweldigen; eine Welle schlug über uns er sloeg eene golf over ons heen, 5) (als w. o. onr. h.:) te gelijk slaan b.v. klokken; er hat liiuten horen, aber nicht -schlagen: spr.: hij heeft de klok hooren luien, maar weet niet waar de klepel hangt); sich -schmiegen, w. w.: 1) zich dicht aan elkander aansluiten. 2) (fig.) zich kleinmaken; -schmieren, w. b.: samenflansen, ineenflansen; -schnüren, w. b.: 1) bijeenbinden (sein Bündel -schnüren: fam.: zijne biezen pakken), 2) dichtbinden, toebinden (Einem den Hals -schnüren: iemand de keel toebinden); -schrecken, w. o. onr. s.: schrikken, ontstellen; -schweissen, w. b.: aaneen soldeeren; -setzen, w. b.: samenstellen (sich -setzen, w. w.: bij elkander gaan zitten); -sinken, w. o. onr. s.: 1) ineenzijgen, neerzijgen, 2) in: eonstorten; -stehen, w. o. onr. h.: 1) bij elkander staan, (fig.) vereenigd zijn, 2) bij elkander passen, (fig.) samengaan. 3) op een (goeden of slechten) voet met elkander staan; -steuern, w. b.: aan belastingen opbrengen; -stimmen, w. o. h.: (muz. en (ig.) harmoniëeren; -stoppelei', vr.: 1) sa-menflanserij, 2) samengeflanst product; -stoppeln, w. b.: 1) samenflansen. 2) bij-eensprokkelen; -stoppler, m.: samenflan-ser ; -stoss, m.: 1) botsing, 2) schok; -stossen, w. o. onr. s.: 1) tegen elkander stooten, (fig.) aan elkander palen, aan elkander grenzen, 2) zich bij elkander voegen, zich met elkander vereenigen, 3) met elkander in botsing komen, (mil.) slaags geraken, (zeew.) elkander aanvaren |als w. b. onr.: 1. tegen elkander aanstoo-ten; die Ölaser -stossen: met de glazen klinken te zamen, met elkander klinken; 2j bij elkander fijnstampen; 3) kapot stooten, aan stukken stooten; 4) ten onderste boven stooten, omver stooten; 5) bijeenvoegen, aaneenlasschen, (kim.) los ineenrijgen, (tafels, enz.:) tegen elkander aanschuiven); -streichen, w. b. onr.: 1) uitstrijken, uitwissehen, 2) geld:) opstriiken; -stückeln (-stücken), w. b.: met (van) stukken aaneenzetten; -stür-zen, w. o. s.: ineenstorten: -summen (-summiren [miel), w. b.: bijeentrekken, optellen, samentrekken, samentellen; -thun, w. b. onr.: bijeendoen (sich -thun, w. w. onr.: zich bijeenvoegen, zich vereenigen); -trag, m.: (fig.) verzameling, (ook:) Servaas de Bruin. Duitach-Uollandsch, |
samenraapsel; -tragen, w. b. onr.: 1) bijeenbrengen, 2) verzamelen ; -treffen, w, o. onr. s.: 1) elkander aantreffen, elkander ontmoeten, 2 - Zie no. 3 w. o. -stossen, 3) samentreffen, (ook:) gelijktijdig plaats grijpen; -treiben, w. b. onr.: naar één punt drijven, (jag.) opjagen, (gelden, schulden:) invorderen, (ook:) innen; -treten, w. b. onr.: 1) neertrappen, vertrappen, (fig.) kapottrappen [w. o. s. onr.: bijeenkomen, (fig.) zien vereenigen, zich aaneensluiten]; -tritt, m.: bijeenkomst, (fig.) congres; sich -verschwören, w. w.: samenzweren, samenspannen; sich -ver-stehen, w. w, onr.: 1) zich met elkander verstaan, 2) de zaak met elkander eens zijn; -wachsen, w. o. onr. s.: aaneengroeien, ineengroeien; -walken, w. b. (pop.) bont en blauw slaan; -wickeln, w. b.: 1gt; oprollen, 2) ineenwikkelen; -wirken, w. o. h.: samenwerken; -wu-chern, w. b.: bijeen woekeren; -wuchs, m.: aaneen-(ineen-)groeiing; -zahlen, w. b.: bijeenrekenen, (rek.) optellen, samentellen: -ziehungszeichen, o,: (tik.) kop-pelteeken; -zug, m.: samentrekking, zusammt', vz. 13]: Zie sammt. zu'sanden, w. o. s.: verzanden. Xu'satz, m. (-es; mrv. Zu'satze): toevoegsel; (brf.) postcriptum, (van een testament:) codicil; (fig.) bijvoegsel, Zuscli, vr.: (pop.) slordebel. xu'sehaiisen, w. b.: (pop.) toestoppen; Einem et was -: (aan) iemand iets toestoppen. zu'scluirfen, w. b.: aanpunten, zu'scharren, w. b.: dichtkrabbelen; (tnb.) dichtrijven. dichtharken. zn'schauen, w. o. h.: (fam.) kijken; Zu'schauer, m. (-s; mrv. -): toeschouwer; Zu'schauerin, vr.: (mrv. -nen): toeschouwster. ziisclieiden, w. b. onr.: toededen, zu'scliicken, w. b.: 1) toezenden; 2) gereedmaken; I sich -, w. w.: zich gereedmaken. zu'sehieben, w. b. onr.: toeschuiven, dichtschuiven; Einem etwas -: (fam.) aan iem. iets toestoppen; Einem den Eid -: (rcht.) aan iemand den eed opleggen; I w. o, onr. h.: maar toeschuiven. zu'schicssen, w. o. onr. h.: maar toeschieten, vuur geven; w. o. onr. s,: toeschieten (- auf: op), (van het zog bij kraamvrouwen:) komen; I w. b. onr.: (geld:) bijpassen. zii'sehilTen, w. o. s.: aanvaren, maar toevaren; (met 3en nmv.) aanvaren op. Zn'selila^, m. (-es, -s): 1) (bij veilingen;) toewijzing; 2) geld er bij (om eene som vol te maken); 3) toevoegsel om de samensmelting van twee metalen te bevorderen; 4) verbod op den uitvoer van graan. Xii'sehlase, in Sam. ! -messer, o.: knipmes. zu'schla^en, w. b. onr.: 1) toeslaan, dichtslaan, dichtsmijten, (fig.) dichtspijkeren; 2) (schk.) bijvoegen (om de smelting te bevorderen); 3) (met 3en nmv.^ toeslaan (naar), (bij veilingen:) toewijzen; 1 w. o. onr. h.: 1) toeslaan, dichtslaan; 2) maar toe siaan, er op |
ZUSCHLaGER.
ZUSTAND.
1010
|
slaan; schlagc zu: sla er maar op; er schlagrt grern zu: hij houdt veel van slaan, hij is vlugr met er op te slaan; 3) (ter aanvaarding: van eenen koop, enz.:) toeslaan, handslag: geven en „topquot; zeggen; 4) (met 3en nmv.) bekomen; diese Speise schlagt mir nicht zu: die spijs beKomt mij niet goed, die spijs kan ik niet verdragen. Zu'schlliser, m. (-s; mrv. -): 1) klap-pendeeler, (ng.) vechtersbaas; 2) voort varend man. zu'schlammen, w. o. s.: verstopt (of ondiep) worden door aanslibbing van slijk en modder; w. b.: met modder verstopt of ondiep maken. zn'schleifeii, w. b. onr.: slijpen, scherpen, wetten; spitzig -: spits bijslijpen; I w. b. reg.: Zie zu^clileppen. zu'schleppen, w. b.: sleepen naar; Einem etwas -: (fig.) heimelijk iets aan iemand bezorgen. zu'schlingren, w. o. onr. h.: (pop.) schrokken, gulzig eten; (ook:) zwelgen, gulzig drinken. zu'sclimelzeii. w. b.: dichts meiten; (inz.) hermetisch (a. i. luchtdicht) sluiten. zu'sclinap^eii, w. o. h.: toehappen ; w. o. s.: toeknippen, dichtknippen; w. b.: doen dichtknippen. Zu'schneide, in Sam. I -brett, o.: uitsnijplank, plank (tafel) om op uit te snijden, werktafel, werkbank; -messer, o.: uitsnijmes, mes om uit te snijden; -tisch, m.: Zie -brett. zusclineiden, w. o. onr. h.: maar toesnijden; I w. b. onr.: 1) toesnijden, toededen; Einem die Bissen karglich-: (fam.) aan iem. mondjesmaat geven; Einem das Brod karglich -: (fam.) het brood dat men aan iem. geeft zuinig afpassen; Einem Arbeit -; (fig. fam.) aan iem. iets te doen geven, (inz.) aan iem. handen vol werks geven; 2)-(elle-waren, leder, papier, enz.:) uitsnijden, (hout:) bij den tel verkoopen. Zu'sclmitt, m. (-es, -s): snede, vorm, gedaante; (kim.) snit. 1. , zu'scliniireii, w. b.: toebinden, dichtbinden. za'scliraubeii. w. b,: toeschroeven, dichtschroeven. zii'schreibeii, w. o. onr. h.: maar toeschrijven; I w. b. onr.: 1) Einem -: aan iemand schrijven; 2)# Einem etwas -: iets aan iemand schrijven, (fig.) iets aan iemand toeschrijven (toedichten), (kph. en ook flg.) iets op iemands rekening stellen; 3) Einem ein Buch -: een boek aan iemand opdragen; 4) Einem ein Grundstück -; (rcht.) een stuk land op iemands naam overboeken. zn'schreiten, w. o. onr. s.: toetreden (- auf: op). . . Zu'schrift, vr.: 1) brief, missive, (een) schrijven, (fig.) letteren (mrv.): 2) opdracht. Zn'scliroter, m. (-s; mrv. -): slachter. zn'scKüreii, w. b,: (vuur:) opstoken . (fig.) aanstoken, aanvuren. Zn'scliuss, m. (-es ; mrv.: Zu'schüsse): 1) bijvoegsel; 2) toelage; 3) (bij kraamvrouwen:) zog-afscheiding; I -bogen, m.: (typ.) inschietvel, inschietblad; -papier, o.: (typ.) papier voor de inscnietvellen; |
-steuer, vr.: suppletoire belasting, latere verhooging van den aanslag in de belasting; -summe, vr.: som ter aanvulling, aanvullend bedrag; -tage, m. mrv.: aanvullende dagen, epacten. za'scliiitten, w. b.: 1) bijgieten; 2) volgieten ; 3) er bij storten. zn'scltwliren, w. o. s. onr.: toezwe-ren, door verzwering dichtgaan. zu'schwtfren, w. b.: bezweren; Einem etwas -: aan iem. iets zweren. zu'segeln, w. o. s.: maar toezeilen, maar toevaren; - auf: toevaren op, aanzeilen (aanstevenen) op. zu'sekeii, w. o. onr. h.: 1) toezien, oppassen; 2) toezien, toekijken ; 3) (met 3en nmv.) aanzien. zu'sehend (zusehends, zusehens), bw.: in het oog loopend, zichtbaar. Zu'selier, m. (-s; mrv. -): toeschouwer. zu'setzen, w. o. h. [3]: 1) dringen; (fig.y bestormen; 2) Einem mit Geld iemand met geld bijspringen, iemand van geld voorzien; 3) sich im Trinken u. s, w. -: iets drinken, enz., om zich te ververschen; 4) nichts zu'zusetzen haben: (fam.) niets in de melk te brokken hebben; I w. b.: bijvoegen; (zeew.: zeilen) bijzetten; (kkk.) te vuur zetten; (een gat:) stoppen; (de tap:) weder er insteken; (spl.) inzetten; (fig.) bijpassen, (ook:) er bij inschieten, verliezen. zu'sichern, w. b.: verzekeren, waarborgen. zu'siegeln, w. b.: 1) dichtlakken; 2) verzegelen. Zu'speise, vr.: toe-spijs. zu'sperren, w. b.: versperren, zu spielen, w. b.: Einem den Ball -: aan iemand den bal toekaatsen (ook fig.). zu'spitzen, w. b.: aanpunten, eene punt maken aan; I sich -, w. w,: spits toeloopen. Za'sprache, vr.: Zie Zusprueh. zu'spreclien, w. o. onr. h.: 1) maar toespreKen, maar toepraten; 2) Einem -: iemand toespreken; (fig.) iem. aanmoedigen, iem. aansporen; 3) Einem -: aan iem. bevallen, naar iemands zin zijn, (ook:) aan iemand goed bekomen; 4) Einem Gerichte wacker -: zich een gerecht goed laten smaken, een gerecht (eenen schotel) ferm aanspreken; einer Flasche brav -: eene fiesch ferm aanspreken; bei Einem -: (fam.) bij iem. aanloopen, bij iem. terloops een bezoek brengen; ! w. b. onr.: 1) toespreken; Einem Muth [t] -: iem. moed inspreken; Einem Trost -: iem. troost toespreken; 2) Einem etwas -: (rcht.) aan iem. iets toewijzen. Za'^prechnns:, vr.: (rcht.) toewijzing; I Zuquot;sprechungsur'theil ft], o.: toewijzend vonnis, toewijzing. Zu'spruch, m. 1) toespraak; 2) aanmoediging, aansporing; 3) troost, (fam.) aanspraak; 4) aanspraak-making; 5) vluchtig bezoek; G) viel - haben: veel aanloop hebben, (van winkels, enz.:) den loop hebben, druk bezocht worden. Zu'stand, m. (-es, -s; mrv. Zu'stande): toestand, staat; I Zustandswort, o.: (tik.) onzijdig werkwoord. |
ZÜVöRDERST.
ZUSTaNDIG.
1011
|
ziiHtaudifir, bv. n.: (rcht.) toebe-hoorend, bijbehoorend, (ook:) bevoegd; I -keit, vr.: 1) bevoegdheid, 2) -keiten, vr. mrv.: toebehooren (enk.), bijbehooren (enk.). znstamp;nd'liclK bv. n.: (tik.) onzijdig; -es Zeitwort: onzijdig werkwoord, zustat'ten, bw.: Zie in Statt. zn'stechen, w. b. onr.: dichtnaaien, toenaaien; I w. o. onr. h.: naar toesteken. zu'stecken, w. b.: vastspelden; Einem etwas (fam.) aan iemand iets toestoppen. zu'stelieii, w. o. onr. h. [3] en w. onpers. h. [3]: betamen, voegen, gassen, vrijstaan aan, tot de bevoegdheid of tot de rechten behooren van. zu stellen, w. b.: 1) dichtmaken door er iets vóór te zetten; 2) Einem etwas iets aan iem. ter hand stellen; 3) Einem oder einer Sache Glauben geloot aan iem. of aan iets hechten. zn'sterben, w. o. onr. s.: Einem aan iemand ten deel vallen door overlijden. Zn'stener, vr.: suppletoire belasting, zu'steuern, w. b.: oijdragen ; I w. o. s.: aansturen, aanstevenen (- auf: op). zu'stopfeu, w. b.: toestoppen, dichtstoppen; die Löcher in Strünrpfen -: de gaten in kousen stoppen; Em Loch -und das andere wieder aufmachen: (fig. fam.) het eene gat met het andere stoppen, den hoed van het hoofd van Jan afnemen om het hoofd van Piet te bedekken. zu'stöpseln, w. b.: dichtkurken. znstossen, w. b, onr.: 1) dichtduwen; 2) (met 3en nmv.) toeduwen naar, toestoo-ten naar; I w. o. onr. h.: maar toe-duwen, maar toestooten; I w. onpers onr. n. 13): overkomen [aanl, wedervaren [aan]. zu'strieken, w. b. dichtbreien; Einem den Hals-: (fam.) iem. de keel toebinden. Xu'strom, m. (-es): toevloed, ziiströmen, w. o. s.: toestroomen (ook fig.), toevloeien zn'Htnlpen, w. b.; dichtdekken, zu'stiirineii, w. o. h.: aanstormen (-auf: op). zu'stiirzeii, w. o. s.: aanstormen, aansnellen, aanvliegen (- auf: op); I w. b.: volstorten, volwerpen zu'stutzen. w. b.: 1) Zie stutzen; 2) (fam.) opflikken, opdirken; (ook:) dres-seeren, africhten. zu'tappen, w. o. h.: (fam.) holderdebolder te werk gaan; I zu'tappisch, bv.n. en bw.: (fam.) holderdebolder. Kii'that, vr.: toevoegsel; (fig. en inz. kim.) verschot. zu'thütiff, bv. n.: vriendelijk, (fam.) toeschietelijk; (ook:) indringend; I -keit, vr.: vriendelijkheid, (fam.) toeschietelijkheid; (ook:) indringendheid, zu'tlmeriseh, bv. n.: indringend, zii'tlmlieh, bv. n.: Zie zutliHtiir. zu'thnn, w. b. onr.: 1) toedoen, dichtdoen ; die Augen bei etwas -: (fig.) doen alsof men iets niet ziet; 2) er bijdoen, er bijvoegen, er bijleveren; I sich -, w. w. onr.: dichtgaan, zich sluiten; sich - bei: zich indringen bij, zich weten in te dringen bij. |
zu'tragen, w. b. onr.: aandragen; (fig. fam.) aanbrengen, verklikken ; I sich -, w. w. onr.: zich toedragen, plaats grijpen. gebeuren. Zn'trttger, m. (-s ; mrv. -): (fi*?.) aanbrenger, verklikker; I Zutragerei', vr.: aanbrengerij, verklikkerij. za'traglieh, bv. n.: voordeeligr, nuttig, dienstig; I -keit, vr. : voordeeligheid, nut, dienstigneid. Izu'tranen, w. b.; Einem etwas -: iets van iemand denken, iem. tot iets in staat achten ; Einem nicht viel Gutes -: niet veel goeds van iemand denken, geen hoogen dunk van iemand hebben; das hatte ich ihm nicht zugetrauet: dat zou ik niet van hem gedacht nebben. IZn'trauen, z. n. o. (-s) : vertrouwen; Einem sein - schenken; zijn vertrouwen aan iemand schenken: sein - setzen auf: zijn vertrouwen stellen in, zijn vertrouwen vestigen op. zn'traulieh, bv. n.: goed van vertrouwen ; I -keit, goed vertrouwen. zu'treffen, w. o. onr. s.: 1) accoord zijn, juist zijn; 2) blijken waar (overeenkomstig de waarheid) te zijn; 3) gebeuren, plaats grrijpen. zu'treiben, w. b. onr.: 1)dichtdrijven, dichtslaan; 2) Einem - (auf Einen -): naar iem. toedrijven, op iem. aandrijven. zu'treten, w. b. onr.: dichttrappen; I w. o onr. s.: 1) maar toetrappen; 2) nader treden, dichterbij komen ; 3) (van ziekten:) zich openbaren. Zn'triel), m. (-es, -s): aandrijving; (schk.) overschot. zn'trinken, w. o. onr. h.: 1) maar toedrinken; 2) Einem iem. toedrinken, aan iemand bescheid doen; I w. b onr.: Einem eine Gesundheit -: aan iem. een heildronk toedrinken, op iem. een heildronk (een toost) instellen. Ka'tritt, m. (-es, -s): 1) toegang; 2) toetreding; I saai. m.: gehoorzaal, audiëntie-zaal. Zntsch, in Sam. I -kannchen, o.: zuigfleschje. zn'verlassig:, bv. n. en bw.: waarop men zich verlaten kan; (fig.) degelijk; (ook:) boven eiken twijfel verheven; I -keit, vr.: (van menschen:) degelijkheid, (anders:) verhevenheid boven eiken twijfel. Zu'versieht, vr.: vertrouwen; seine - setzen auf: zich verlaten op, zijn vertrouwen stellen in. zii'versichtlich, bv. n.: vertrouwend, zich verlatend; eine -e Hofifnung: eene vaste hoop; I -keit, vr.: vertrouwen. zuvor', bw.: 1) van te voren, vooraf, eerst; 2) te voren, vroeger; lange -: lang te voren, veel vroeger; 3) voorheen, vroeger, eertijds; I -kommen, w. o. onr. s.: voor k o men (Einem -kommen: iemand voorkomen; einer Sache -kommen: iets voorkomen); -kommend, bv. n.: voorkomend; -kommenheit, vr.: voorkomendheid; -laufen, w. o. onr. s. [3]: het met loopen winnen [van]; -thun, w. b. onr.: 1) eerst (vooraf, van te voren) doen, 2) es Einem -thun: iemand de loef afsteken (-an, -in: in), iemand overtreffen. zuvör'derst, bw.: yóór alles, allereerst, in de allereerste plaats. |
ZWANZIGSTEL.
ZUWACHS.
1012
|
Zu'wachs, m. (-es): 1) voortbrenging; 2) aanjjrroeiing, (fig.) toeneming, vermeerdering; einen betrachtlichen - er-halten: aanmerkelijk toenemen; 3) aanslibbing, aanwas; i -recht, o.: recht van aanwas. zu'wachnen, w. o. onr. s,: 1) dichtgroeien, toegroeien; 2) aan .... vastgroeien; (fig.) aangroeien, toenemen, vermeerderen; 3) Einem -: aan iemand ten deel vallen, iemands deel worden, aan iemand toevallen. zuwUlzen, w. b.: toerollen (naar); (fig.) aanwrijven, toedichten; Einem die Schuld -: de schuld op iem. schuiven. zu'wandern, w. o. s. [3]: [opl aan-loopen, zich begeven [naar]. zu'wanken, w. o. s. 13J: lop] aanstrompelen; auf ... -: op ... aanstrompelen. Zu'weg, m. (-es, -s; mrv. -e): toegang; (fig.) laan. zuwe'ge, bw.: teweeg; I -bringen, w. b. onr.: teweegbrengen. zu'weilen. bw.: somwijlen, bij tijden, nu en dan. zu'weiseii, w. b. onr.: Einem etwas -: iets aan iemand toezenden of aanbevelen. zn'wenden, w, b. onr. en reg.: 1) toekeeren, toewenden, toedraaien; Einem den Rücken -: aan iem. den rug toedraaien; dem Auge zugewandt: in-hetoogvallend, zichtbaar; 2) Einem etwas -: (fig.) aan iem. iets toevoegen (d. i. verschaffen, bezorgen); Einem viel Gutes -: aan iemand van zeer yeel nut zijn;unsere ganze Kraft einem Gegenstande -: al onze krachten aan iets besteden. zuwi'der, vz. 13] en bw.: 1) tegen; 2) tegenstaand, afkeerigmakend; 3) aan-druischend tegen, in strijd met; Einem - sein: 1) tegen iem. zijn, 2) aan iem. tegenstaan; das ist mir -: dat staat mij tegen, daar ben ik afkeerig van; es wird Ihnen nicht - sein ....: het zal u niet onaangenaam wezen____ Zu'wurf, m.: (kim.) aanzetstuk. zu'zahlen, w b.: toebetalen. zu'ztthlen, w. b.: 1) toetellen; 2) er bijtellen; I w. o. h : maar toetellen, doortellen. zu zielien, w b. onr.: 1) toetrekken, dichttrekken; Einen - zu . ..: (fig.) iem. nooden tot, iem. doen deelnemen aan, (fam.) iem. er bijhalen; 2) Einem etwas -: aan iem. iets berokkenen; sich etwas -: zich zeiven iets berokkenen, zieh iets op den hals halen; 3) (vee:) aanlokken; (plantgewas:) aankweeken, telen; w. o. onr. h.: maar toetrekken; w. o. onr. s. (3]: trekken [naar], [op] aanrukken (om hulp te bieden). Zu'zuclit, vr.: (van vee:) aanfokking; (van plantgewas:) aankweeking; (fig.) jong vee; (ook :) jong plantgewas. Zu'zugr, m. (-es, -s): 1) (het) aanrukken om hulp te bieden; 2) hulptroepen (mrv.). Zu''züg['ler, m (-s; mrv. -) 1) vrijwilliger ; 2) nieuwe werkbank, nieuw stavelei. I m. mrv.: hulptroepen Zwack, in Sam. I -eisen, o.: nijptang |
zwack'en, w. b.: 1) nijpen; (fig) vatten, pakken, grijpen; 2) (fig. fam.) beetnemen, (pop.) bij 't lijf nemen. Kwaek'er, m. (-s ; mrv. -): 1) beet-nemer; 2) vrek, duitendief. zwa'gen, w. b.: wasschen ; Einem den Kopf - : (fig.) iem. de ooren wasschen. Izwang, zwaiig'e: Zie zwingen. IK wang-, m. (-es, -s): 1gt; dwang; (fig.) geweld; aus -: gedwongen; ohne vrijwillig; Einem - anthun: iem. dwingen; sich - anthun: zich zei ven geweld aandoen; der Natur - anthun: aan de natuur geweld aandoen; dem Gesetze - anthun: de wet verwringen, de wet verdraaien; 2) pijn; (gnk.) hardlijvigheid, verstopping; Hoffart will - leiden: (spr.) wie mooi wil zijn moet pijn lijden IK wang. in Sam. I -anleihe, vr.: gedwongen leening; -arbeit, vr.: (rcht.) dwang-arbeid; -backofen, m.: Zie -ofen; -brief, m.: dwangbevel; -dienst, m.: gedwongen dienst, (hist.) heerendienst; -eid, m.: verplichte eed; -gerechtigkeit, vr.:Zie -recht; -gesetz, o.: dwang-opleggende wet; -glaube, m.: opgedrongen geloof; -haus, o.: tuchthuis; -nerr (-herrscher),m.: despoot, tiran; -herrsehaft, vr.: despotis-mus, tirannie; -huf, m.: te smalle hoef; -hufig. bv. n.: te smal van hoef, volvoetig; -hufigkeit, vr.: volvoetigheid; -jacke, vr.: dwangbuis; -kauf, m.: monopolie; -kei-ter, vr.: Zie Bannkelter; -lehen, o.: leengoed met verplichte heerendiensten; -los, bv. n.: ongedwongen (in -losen Heften : in afleveringen op onbepaalde tijden); -losigkeit, vr.: ongeawongenheid; -mass-regel, m.: dwangmaatregel; -mittel, o.: dwangmiddel; -mühle, vr.: Zie Bann-mühle; -ofen, m.: oven waarvan al de onderhoorigen verplicht zijn gebruik te maken bij het bakken van hun brood; -recht, o.: 1) recht om desnoods dwangmiddelen te bezigen. 2) privilegie van gedwongen gebruik (b.v. van een molen, een oven, enz.); -soldat, m.: gepreste soldaat; -trieb, m.: instinct; -übel, o.: noodzakelijk kwaad; -verausserung, vr.: gedwongene verkooping, verkooping op rechterlijk gezag; -voll, bv. n.: gedwongen; -wamms, o.: dwangbuis; -weise, bv. n. en bw.: gedwongen; -zaun, m.: heg (haag) als grens van het gebied van den baanderheer. zwling'en, w. b.: knellen; (fig.) kwellen; in ... hinein -: met geweld in .... drijven. Kwangs, in Sam. I Zie Kwang in Sam. zwan'zig, bw.: twintig; I -fach (-fal-tig), bv. n.: twintigvoudig; -gul'denfuss, m.: (mtw.) twintigguldenvoet, muntvoet van twintig gulden uit de mark fijn zilver; -jahrig, bv. n.: twintigjarig; -pfünder, m.: (art.) twintigponder; -pfündig, bv- n.: van twintig pond (-pfündige Kanone: twintigponder) ; -stündig, bv. n.: van 20 uren; -tagig, bv. n.: 20-daagsch; -wöchig, bv. n.: van 20 weken; -zöllig; bv. n.: twintig-duims-. Zwan'ziger, m. (-s; mrv. -): 1) getalmerk twintig, 2) twintiger, twintigjarige, 3) een der twintig, lid van den raad der twintig. zwan'zigste (der, die, das), bv. n.: twintigste; Zwan'zigstel, o. (-s; mrv. -): |
ZWANZIGSTENS.
ZWEISPITZE.
1013
|
twintigste gedeelte; zwan'zigstens, bw.: ten twintigste, in de twintigste plaats. zwar, vgw.: wTel is waar; und en wel, en zulks. IZweck, m. (-es, -s; mrv. -e): 1) doel, doelwit, doeleinde; zu diesem -e: tot dat einde; zum -e kommen: zijn doel bereiken ; seinen - verfehlen: zijn doel missen; 2) Zie Zwecke. IZweck, in Sam. I -dienlich, bv. n.: doelmatig, dienstig; -einheit, vr.: eenheid van doel; -endniss [nisl, o.: (tik.) derden naamvals-uitgang; -essen, o.: openbare maaltijd; -fall, m.: (tik.) derde naamval; -holz, o.: 1) hout om pinnen van te maken, 2) papenhout; -lehre, vr.: leer van de doeleinden der dingen, teleologie ; -los, bv. n.: doelloos; -losigkeit, vr.: doelloosheid; -massig, bv. n.: doelmatig;-massigkeit, vr.: doelmatigheid; -nagel, m.: Zie Zwecke; -tauglieh, bv n.: Zie -dienlich; -widrig, bv. n.: ondoelmatig; -widrigkeit, vr.: ondoelmatigheid. Zweck'e., vr.: 1) stiftje, spijkertje, 2) houten pin. zweek'en, w. b.: 1) pinnen, vastpinnen ; 2) stiftjes slaan in; I -, w. o. h.: strekken (- auf: tot), uitloopen (- auf: op). zween, m.: twee. Zweli'le, vr.: handdoek. IzAvei, tw.: twee; zu - (je - und-): twee aan twee. Zie zweier. I -, vr. (mrv. -er, -en): twee. Izwei, in Sam. I -achsler, m.: (iron.) gladde vogel; -armig, bv. n.: met twee armen; -astig, bv. n : met twee takken; -augig, bv. n.: met twee oogen; -bahnig, bv. n.: twee baan breed; -bauchig, bv. n.: tweebuikig; -beinig, bv. n.: op twee boenen; -blatt, o.: (pik.) tweeblad; -blatterig (-blattig), bv. n.: tweebladerig; -blumig, bv. n.: met twee bloemen; -bohrig, bv. n.: 1) met twee gaten, 2) met eene opening van twee duim in middellijn; -brachen, w. b.: voor de tweede maal omploegen; -brücken, o.: (adk.)Tweebruggen;-decker, m. (-s): (zeew.) tweedekker; -deutelei', vr.: dubbelzinnigheid; -deuteln, w. o.: dubbelzinnig spreken; -dentig, bv. n.: dubbelzinnig; -deutigkeit, vr.: dubbelzinnigheid; -dotterig, bv. n.: met twee dooiers; -doppelt, bv. n.: tweedubbel; -drahtig, bv. n.: tweedraads-; -drittel-stück, o.: (mtw) twintig-grosjen-stuk; -dunkel, o.: schemering; -tach, bv. n.: tweevoudig, dubbel; -fadig, bv. n.: tweedraads-; -falter, m.: (ins.) vlinder; -faltig, bv. n.: tweevoudig, dubbel;-faltigkeit, vr.: dubbelheid: -farbig, bv. n.: van twee kleuren; -flügeli^, bv. n.: (ins.) tweevleugelig (eine -flügelige Thüre: eene openslaande deur, Fr.: porte brisée); -fünftelschein, m.: (str.) aspect van twee planeten 144 graden van elkander af; -fuss, m.: tweevoeter; -füssig, bv. n.: 1) op twee voeten, 2) twee voet lang; -gesang, m.: (muz.) duo, duet; -gespann, o.: tweespan ; -ge-sprach, o.: tweegesprek, samenspraak, (inz.) gesprek onder vier oogen; -ge-strichen, bv. n.: met twee streepjes (-ge-strichene Note: muz.: zestiende noot); -getheilt [tl, bv. n.: gehalveerd, in twee gelijke deelen gedeeld; -gipfelig, bv. n.: met twee toppen of pieken; -gliederig. |
bv. n.: tweeledig; -griffig. bv. n.: met twee handvatsels; -groschenstück, o.: (mtw.) tweegrosjenstuk; -handig, bv. n.: met twee handen, (fig.) evengoed linksch als rechtsch.; -hangig, bv. n.: aan beide zijden afhangend of glooiend; -hauig, bv. n.: 1) tweemaal in het jaar te kappen, 2) Zie -malifli^:; -hiluptig, bv. n.: tweeh9ofdig; -heit. vr.: tweevoudigheid, tweeledigheid; -henkelig, bv. n.: met twee ooren, met twee handvatsels; -herr, m.: (hist.) duüm-vir (-herrschaft, vr.: duümviraat; -herren-würde, vr.: duümviraat); -herrig, bv. n.: aan twee meesters behoorende; -herrisch (-herrlich), bv. n.: (hist.) duümviraal; -herrscher, m.: Zie -herr; -hippe, vr.: hamer met twee punten; -höckerig, bv. n.: met twee bulten (das -höckerige Kameel: de kameel met twee bulten, de dromedaris); -hörnig, bv. n.: met twee horens; -hufig, bv. n.: met gespletene hoeven ; -hundert, tw.: tweehonderd; -hundertste, bv. n.: tweehonderdste; -jahr, o.: tweejarig tijdvak; -jahrig, bv. n.: tweejarig, (pik.) twee jaren durend; -jahrlich, bv. n.: tweejaarlijksch, om de twee jaren terug-keerend; -kampf, m.: tweegevecht, duel; -kiimpfen, w. o. h.: man tegen man vechten, (inz.) duelleeren ; -kampfer, m.: duel-lant; -köpfig, bv. n.: met twee hoofden ; -kom, o : (pik) spelt; -lappig, bv. n.: tweelobbig; -laut, m. (-lauter, m.): (tik.) tweeklank; -leibig, bv. n.: met twee lichamen; -licht, o.: schemering; -löthig lt], bv. n.: tweeloods-; -mahdig, bv. n.: tweemaal in het jaar af te maaien ; -mal, bv. n.: voor den tweeden keer, ééns herhaald; -master, m.: (zeew.) tweemaster; -mastig, bv. n : met twee masten; -monat-lich, bv. n.: tweemaandelijksch; -namig» bv. n.: binominaal; -öhrig, bv. n. :Zie -henkeliff; -pfiinder, m.: (art) twee-ponder; -pfündig, bv. n.: tweeponds-, van twee pond; -raderig, bv. n.: op (met)twee wielen; -reihig, bv. n.: in (aan) twee rijen (geschaard); -ruderig, bv. n.: tweeriems-; -sack, m.: knapzak, reiszak; -saitig. bv. n.: tweesnarig; -samig, bv. n.: met twee zaadkorrels; -sang, m.: (muz.) duo, duet; -schalig, bv. n : tweeschalig;-schattig, bv. n.: tweeschaduwig, dubbelschaduwig ; -schaufler, m.: eenjarig schaap;-schichtig, bv. n.: in twee lagen; -schlaferig, bv. n.: tweepersoons-, voor twee personen; -schlitz, m.: (bwk.) balksleutel, krolsteen; -Schneider, m.: tweesnijdend werktuig; -schneidig, bv. n.: tweesnijdend;-schnit-tig, bv. n.: Zie -mahdig; -schuhig, bv. n.: twee voet lang; -schürig, bv. n.: 1) tweemaal in het jaar te scheren, 2) van de tweede schering, 3) Zie -iiiRhdis:; -seitig, bv. n.: tweezijdig; -silber, m.: tweelettergrepig woord; -silbig, bv. n.: tweelettergrepig; -sinnig. bv. n.: dubbelzinnig; -sitzig, bv. n.: tweepersoons-, voor twee personen; -sohlig, bv n.: met dubbele zolen ; -spaltig, bv. n.: gespouwen, gespleten, (fig.) gevorkt, (typ.) in twee kolommen; -spanner, m.: 1) tweepaards-rijtuig, rijtuig met (voor) twee paarden, 2) koetsier die met twee paarden rijdt; -spannig, bv. n.: met (voor) twee paarden, (fig.) voor twee personen; -spiel, o.:(muz.) duo, duet; -spitz, m. (-spitze, vr.): (mtsl.) bikhamer, (bhk.) beitel met twee scherpe |
ZWEISPITZ1G,
1014
ZWICKEL.
|
kanten (-spitzamboss, m.: speerhaak); -spitzigr, bv. n.: 1) met twee punten, 2) met twee scherpe kanten; -sprache, vr.: Zie -gespraeli; -stimmigr, bv, n,: (muz.) tweestemmig:, voor (door) twee stemmen; -stirnigr, bv. n.: (fab.) met twee voorhoofden, tweehoofdig; -stockig- (-stöckig), bv. n.: van twee verdiepingen; -stufig, bv. n.: met twee trappen; -stündig, bv. n.: van twee uren; -stündlich, bv, n.: om de twee uren herhaald; -tagig, bv.n.:tweedaagsch; -taglich, bv. n.: om de twee dagen herhaald; -tausend, tw.: tweeduizend; -tau-sendste, bv. n.: tweeduizendste; -theilig lt|, bv n.: gehalveerd, in tweeën gedeeld, (fig.) tweeledig; -theilung !tl, vr.: halveering, splitsing in twee deelen;-thürig, bv. n.: met twee deuren; -tönig, bv. n.: uit twee tonen samengesteld; -trachtig, bv. n.: 1) drachtig van twee jongen, 2) zwanger van tweelingen; -treffer, m.: (loterij:) dubbele prijs; -unddreissigstel, o.: (muz.) tweeëndertigste; -viertelnote, vr.: (muz.) halve noot; -viertelpause, vr.: (muz.) halve maat rust; -vierteltakt, m.: (muz.) tweekwarts-maat; -weg, m.: tweesprong; -wegig, bv. n.: met twee wegen; -weiberei', vr.: tweewijverij, bigamie; -wöchentlich, bv. n : twee-wekelijksch, veertiendaagsch; -wochig, bv. n.: van twee weken; -wuchs, m.: (gnk.: de) Engelsche ziekte; -wüchsig, bv. n.: 1) (gnk,) aan de Engelsche ziekte lijdend, 2) (pik.) van twee gewassen, 3) Zie -schürig; -zackig, bv. n.: met twee tanden, (fig.) gevorkt; -zahl, vr. : (tik.) dualis, (fig.) tweetal; -zahlig, bv. n.: (fig.) gepaard; -zahnig, bv. n.: met twee tanden; -zehig, bv. n.: met twee teenen; -zeiler, m. : tweeregelig vers; -zeilig, bv. n.: tweeregelig; -zinkig, bv. n.: Zie -zackig; -zöllig, bv. n.: tweeduims-; -zügelei', vr.: draaierij, (het) spreken uit twee monden; -zün-geln, w. o. h.: (fig.) uit twee monden spreken, draaien; -züngig, bv. n.: met twee tongen, (fig.) dubbelhartig, onoprecht, geveinsd; -züngler, m.: dubbelhartige, spreker uit twee monden, draaier, veinzaard; -zweiteltakt, m : (muz.) vier-kwarts-maat. Kwei'er, m. (-s; mrv.): 1) cijfermerk twee, (eene) twee; 2) (mtw.) tweepenning-stuk, (ook:) oortje. zweierlei, bw.: tweeërlei; - Reden führen: (fig.) uit twee monden spreken; sagen und thun ist (spr,) zeggen en doen zijn twee; die Herren von - Tuch: (pop.) de militairen, de soldaten, de krijgslieden Zweifel, m. (-s; mrv. -): twijfel; I -frei. bv. n.: 1) ontwijfelbaar, 2) niet twijfelend; -geist, m.: twijfelgeest, (fig.) twijfelaar; -haft, bv. n.: twijfelachtig; -hat'tigkeit, vr.: twijfelachtigheid; -lehre, vr.: scepticismus; -muth |tl, m.: wankelmoedigheid, besluiteloosheid; -miithig [t], bv. n.: wankelmoedig, besluiteloos; -sinn, ra.: 1' Zie -miith? 2) -sucht: -sucht,vr.: twijfelzucht, scepticismus; -süchtig, bv.n.: twiifelzuchtig, sceptisch; -system, o.: stelsel van betwijfeling, scepticismus; -voll, bv. n.: zeer twijfelachtig; -weide, vr.: (pik.) knotwilg. |
Zweifelei', vr.: twijfelzucht, scepticismus; zweifelig, bv. n.: 1) twijfelend, 2) twijfelachtig; zweif'eln, w. o. h.: twijfelen; Zweif'ler, m. (-s; mrv.-): twijfelaar, scepticus. Zweig:, m. (-s; -s; mrv. -e): (pik.) tak, twijg; (fig.) tak; voller -e: yol takken; er wird nie auf einen grünen - kommen: (spr.) hij zal nooit vooruit komen in de wereld; 1 -bahn, vr.: zijtak (van eenen spoorweg); -blatt, o.: blad van een tak; -blüthe jt], vr.: bloesem van een tak; -recht, o.: (het) recht om takken van de boomen te kappen. Zweig'elien, o. (-s; mrv. -): takje, twijgje. zweigen, w. b.: (tnb.) enten; zweig'-icht, bv. n.: takachtig; zweig'ig, bv. n.; takkig, getakt. Zwei'ling:, m. (-es, -s; mrv, -e): (tim.) tweeduims-plank. zweit, in Sam. I -alteste, bv. n.; op één na oudste; -beste, bv. n.: op één na beste; -geboren, bv. n.: op één na oudste, tweede; -jüngste, bv. n.: op één na jongste; -letzte, bv. n.: op éen na laatste; -nachste, bv. n.; op één na naaste. zweit'e (der, die, das), bv. n.: tweede; Zweifel, o. (-s; mrv. -): helft; zweit'ens, bw.; ten tweede, in de tweede plaats. zwereh, bw.: overdwars; I -arm, m.: arm van den ankerstok; -baum, m.: dwarshout; -eisen, o.: puntbeitel; -feil, o.: (ontl.) middelrif (Einem das -feil er-schüttern: iemand doen lachen dat long en lever er van schudden; I -fellentzün-dung, vr.: ontsteking van het middelrif; -fellerschütterung, vr.: schaterend gelach); -flöte, vr.: (muz.) dwarsfluit; -haus, o.: huis dat overdwars staat; -hieb, m.: houw (fig.: slag) in de dwarste; -linie, vr.: dwarsstreep. Zie overige Sara. op de Sam. met Quer, Zwerg, m. (-es, -s; mrv. -e): dwerg (als bv n. in Sam : dwerg-); | -artig, bv. n.: dwergachtig; -gestalt, vr.: dwergachtige gestalte; -haft, bv. n.: dwergachtig; -schritt, m.: (fig.) kleinkinder-voetstapje. Zwerg'ehen, o. (-s; mrv. ■): dwergje, kleine dwerg. Zwer'gel, m. (-s; mrv. -): (vog.) sperwer. Zwet'sche, vr.: (pik.) kwets, damast-pruim, blauwe eierpruim. Zwet'sclien, in Sam I -baum, m : kwetseboom, pruimeboom; -kuchen, m.; ruimenkoelr, pruimentaart zonder boven-orst; -muss, o.: pruimen-zjelei, pruimen-moes; -torte, vr.: pruimentaart. Zwetschke, vr.: Zie Zwetsehe. IZwick, m. (-es, -s; mrv. -e); 1) kneepje; Einem einen - geben: aan iemand een kneepje geven; einen - thun: een kneepje geven; 2) Zie Zweeke, IZwick, in Sam. I -bart^ m.: knevelbaard; -bonrer, m.: (tech.) zwikboor ;-holz, o : Zie Zwreckliolz; -loch, o.: (fig.) schuilhoek;'-maal, o.: blauwe plek (van het knijpen); -mühle, vr.: (spl.) molentje, (fig. fam) melkkoetje; -nagel, m.: Zie Zweeke; -steine, m. mrv.: puin (enk.); -zange, vr.: nijptang. Zwick'e, vr.: nijptang. Z wiek'el, m. (-s; mrv. -): glazen-makers-mes ; (aan eene kous:) klink; (aan een hemd:) okselstuk; (in kleederen:) geer; (in een handschoen:) zij-stuk van |
ZWICKELN.
ZYTHERE.
|
vr.: tusachenbedrijf; -begriff, ra.: (red.) middelterm; -bescheid, m.: (reht.) interlocutoir vonnis: -deck, o.: (zeew.) tus-schendek (-deckspassagier, w.: tusschen-dekspassagier); -durch, ow.: tusschen-door; -essen, o.: tusschengerecht, tus-schenschotel; -fall, ra.: tusschenkoraend iets; -farbe, vr.: tusschenkleur; -gericht, o.: Zie -essen; -gesang, ra.: tusschen-zang; -geschaft, o.: bijzaak; -geschoss, o.: tusschenverdieping tusschen de eerste en de gelijkvloers, (tig.) insteekkaraertje, opkamertje, (Fr.) entresol; -gewinde, o.: tusschenvlechtsel; -handel, ra.: tusschen-handel; -handler, m.: 1) tusschenpersoon, 2) agent; -heirath ftl, vr.: wederzijdsch huwelijk (d. i. van broeder en zuster uit hot eene gezin, met zuster en broeder , uit het andere); -kunft, vr.: tusschen-korast; -lage, vr.: ligging tusschemn; -linie, vr.: tusschenlijn, (typ.) interlinie; -inahl, o. (-raahlzeit, vr.): tusschenraaal; -raauer, vr.: tusschenrauur; -raischung, vr.: ondermengsel; -raittel, o.: (schk.) verbindings-middel, (fig.) mediura; -person, vr.: tusschenpersoon; -pfeiler, ra.: tusschenpilaar; -ptosten, ra.: middelpost; -platz, ra.: 1) tusschenruimte, 2) stapelplaats ; -raura, ra.: tusschenruimte (van tijd of van plaats), (fig.) speling, speelruimte ; -raumig, bv. n.: poreus; -rtluraig-keit, vr.: poreusheid; -rede, vr.: 1) tus-schenspraaK, 2) ruggespraak, 3) in de rede valling, 4) uitweiding; -redner, m.: medespreker; -regierung, vr. (-reich, o.): tusschen-regeering; -reise, vr.: tusschen-reisje, tusschenbeide komend uitstapje op eene reis; -ruhe, vr.: (eene) poos rustens: -satz, m.: (tik.) tusschenzin; -schüssel, ra. (-speise, vr. : Zie -essen; -spiel, o.: tusschenspel; -spruch, ra.: Zie -bescheid; -stadt, vr.: tusschenstad; -stand, ra.: 1) stand (geplaatstheid) tus-schenin, 2) middelstand, middelklasse; -stander, m.: middelpost; -station, vr.: tusschenliggende haltplaats, aanlegplaats, (van spoorwegen, enz.: tusschen-statiqn; -stellung, vr.: tusschenplaatsing; -stift, ra.: (typ/) spatie.; -stille, vr.: pauze; -stirarae, vr.: (rauz.) baryton; -stock, ra. (-stockwerk, o.): Zie -geschoss; -stück, o.: tusschenstuk; -stunde, vr.: tusschen-uur; -tiefe, vr.: diepte tusschenin, dieper liggende tusschenruimte; -ton, ra.: tus-schentoon; -trager, m.: aanbrenger, verklikker, overbriever; -tragerei', vr.: aan-brengerij, verklikkerij, overbrieverij; -tragerin. vr.: aanbrengster, verklikster, overbriefster; -umstand, ra.: bijkomende omstandigheid; -urtheil |t], o.: Zie -bescheid; -verdeck, o.: (zeew.) tus-schendek; -versamralung, vr.: buitengewone vergadering; -vorfall, ra.: tus-schen-voorval; -wall, ra.: (vest.) raiddel-wal, courtine; -wrand, ra.: tusschenrauur; -wasser, o.: tusschenin liggend water; -weite, vr.: Zie -ranm; -wind, m.: tussehenwind (d. i. die uit een hoek waait welke tusschen twee der hoofdwindstreken inligt), zeew.) bakstagswind: -wort, o.: (tik.) tusschenwerpsel; -zaun, ra.: haag (heg, heining) tusschenin; -zeile, vr.: 1) tusschenregel, 2) Zie -linie; -zeilig, bv. n.: niet interlinies, raet tusschenruimte wit tusschen de regels: -zeit, |
vr.: tusschentijd (in der -zeit: middelerwijl); -zustand, ra.: tusschen-toestand. Zwist, m. (-es; inrv. -e): twist; (in weefsels:) gaal, glee, gebroken draad, ijle plek. zwis'ten, w. o. h.: twisten. zwis'tigr, bv. n.: oneenig; I -keit, vr.: oneenigheid. zwit'schern, w. o. h.: tjilpen, piepen; wie die Alten sungen, so - die Jungen: (spr.) zooals de ouden zongen, piepen de jongen. Zwit'ter, m. (-s; rarv. -): kween, herraaphrodiet, tweeslachtig schepsel; (fig.) basterd; (ook:) raadselachtig wezen; (ranw.) gekristallizeerd tin-erts; I -artig, bv. n.: tweeslachtig, (fig.) basterd; -blume, vr.: tweeslachtige bloem; -esel, m.: muil-ezel, muildier; -form, vr.: tweeslachtige vorm, (fig.) basterdvorm; -gang, m.: (min.) tin-ader; -ge-schöpf, o.: Zie Zwitter; -pfianze, vr.: tweeslachtige plant, (fig.) basterdplant; -stand, ra.: tweeslachtigheid ; -stock, ra.: (min.) opeenhooping van tin-erts; -wesen, o.: 1) Zie -stand, 2) Zie Zwitter; -wort, o.: (tik.) basterdwoord; -zeitwort, o.: (tik.) bedrijvend werkwoord met een lijdenden vorm, deponens. zwit'zern. w. o. h.: flikkeren, zwo, tw.: twee. Izwölf, tw.: twaalf; ura - ühr: ora twaalf uren. I -, vr.: cijfermerk twaalf, (eene) twaalf. Izwölf, in Sara. I -blatterig, bv. n.: twaalfbladerig, met twaalf blaadjes; -eek, o.: twaalfhoek; -eckig, bv. n.: twaalfhoekig; -fach, bv. n.: twaalfvoudig (bw. : twaalfmaal); -fingerdarm, ra.: (ontl.) twaalfvingerdarra; -flach, o.:(wsk.) twaalfvlak; -flachig, bv. n.: raet twaalf vlakke zijden; -jahrig, bv. n.: twaalfjarig; -jahrlich, bv. n.: twaalfiaarlijksch (bw.: ora de twaalf jaren); -lötnig [t|, bv. n.: twaalfloods-; -mal, bw.: twaalfmaal; -malig, bv. n.: tot twaalfmaal herhaald; -monatlich, bv. n.: twaalfmaandelijksch (bw.: ora de Jtwaalf maanden); -pfünder, ra.: (art.) twaalfponder;-pfündig, bv. n.: twaalfponds-: -seitig, bv. n.: twaalfzijdig, met twaalf zijden; -stündig, bv. n.: van twaalf uren; -stündlich, bv. n.: om de twaalf uren plaats grijpende (bw.: om de twaalf uren); -tagig, bv. n.: twaalfdaagsch; -taglich, bv. n.: om de twaalf dagen plaats grijpende (bw.: om de twaalf dagen); -theilig [t], bv. n.: twaalfdeelig. Zwöl'fer, m. (-s; mrv. -): 1) (eene) twaalf; 2) een der twaalf; 3) wijn van 1812; 4) (mtw.) twaalfkruitserstuk. zwölferlei', bv. n.: twaalfderlei. zwölf'te (der, die, das), bv. n.: twaalfde. Zwölf'tel, o. (-s; mrv. -): twaalfde gedeelte; I -format, o. (-grosse, vr.): (van boeken:) duodecimo-formaat; in -format (in -grosse): in duodecimo. Zwölf ten, vr. mrv.: twaalf nachten (tusschen Kerstmis en Driekoningen). zwölf'tens, bw.: ten twaalfde, in do twaalfde plaats. Zyland, ra. (-s): (pik.) basterd-laurier. Zylinder, enz.: Zie Cylinder, enz. Zy'selmaus, vr.: Zie Zieselmaus. Zythe're, vr.: (adk.) Cythera, Cerigo. |
DOOR
TWEEDE GEDEELTE.
(HOLLANDSC H-D UIT S C H.)
.V
|
IA (a), vr.: A (a) [o.]; eene strik- (oene kapitale eene groote-): [ein grosses A; eene kleine ein kleines a; met dubbele mit zwei a; van - tot Z: von A bis Z, (fig.) vom Anfang bis zum Ende, (ook:) in allen Einzelheiten; wie - zegt moet ook B zeggen: (spr.) wer A sagt, muss auch B sagen; geene - voor eeneökennen:das A nicht vorn B zu unterscheiden wissen (onrj; I de -snaar, vr.: (muz.) die A-Saite. la, vz.: I) gregen, zu, für; - vijf percent: gegen (zu) tünf Procent; - drie gulden: für drei Gulden; 2) oder; in 3 a 4 weken: in drei oder vier Wochen. aaf, vr.: Zie naar. aafKch. bv. n.: 1) link, (fig.) linkisch; 2) verkehrt. Aagje, o: (vrouwennaam:) Agathchen; nieuwsgierig -: (fam.) Xeugierige [vr.]. lAai, m.: (mansnaam:) Arv. laai, m.: srreichelnde Liebkosung [vr.]. aaien, w. b.: streicheln, liebkosen. aak, vr.:'Flussschiff to.J. I -, m.:Ahorn-baum [m.; a]. aakse, vr.: Axt [vr.; Ae]. aakster, vr.: Zie ekster. lAal, vr.: (vrouwennaam:) Adelheid; (mest:) Diinger [m.]; (priem:) Ahle [vr.]. laai, o.: Ale (englisches Weissbier). laai. m.: (visch:) Aal [m.]; eene moot-: ein Stück Aal; zoo glad als een-: so glatt wie ein Aal; een - bij den staart heboen: (spr.) einen Aal beim Schwanz haben. A albert, m.: Zie Albert. aalbes (aalbezie), vr.: Johannisbeere [vr.];roode -: rothe ft] Johannisbeere; witte -: weisse Johannisbeere; zwarte -: schwarze Johannisbeere, Aalbeere [vr.].' aalbesse-boom, m.: Johannisbeer-strauch [m.; a]. aalbesnen, vr. mrv.: Johannisbeeren; I -gelei, vr.: Zie -vla;-jenever, m.: (der) über srhwarze Johannisbeeren abgezogene Wachholderbranntwein; -rist, vi'.: Zie -tros; -sap, o.: Johannisbeersaft [m.]; ^ros, m.: Johannistraube [vr.]; -vla, vr.: Dicksaft [m.] von Johannisbeeren; -wijn, m.: Johannisbeerwein [m.]. aal-fuik, vr.: Aalreuse [vr.];| -geer, m.: Aalgabel [m.]; -kaar, vr.: Aalbehalter [m.]; -korf vr.: Zie -fuik. laalnioeN, o.: Aalmus [o.]. laalnioes. vr.: Almosen [o.]. aalmoezenier, m.: Almosenier [m.]. aaloud, bv. n.: uralt; 1 -heid,vr.: (das) hohe Alterthum [t|. |
aal-rups, vr.: Aalquabbe [vr.]; | -rijk, bv.n.: aalreich; -schaar, vr. (-speer, vr.; -steker, in.): Zie -«eer. IAaltje, o.: (vrouwennaam:) Adelheid [vr.]. laaltje, o.: (visch:) Aelchen [o.]. aal-vorniig:, bv.n.: aalförmig; I -vork, vr.: Zie -geer. aain, o.*. Ohm [vr. en o.]. aambeien, vr. mrv.: Hamorrhoiden [vr. mrv.], die goldene Ader [enk.]; droge-: unblutige Hamorrhoiden; I -kruid, o.: Helm-kraut [o.]. aamborstig, bv.n.: engbrüstig, asth-matisch; I -heid, vr.: Engbrüstigkeit [vr.]. Asthma [o.]. aan. vz.: 1) an; -wal; am Ufer, (ook:) an's Ufer (*); - wal stappen: ans Land steigen [onr.j; - iemand eene belofte herinneren: [S.H.] Einen an ein Versprechen erinnern; zich - ietswennen: sichanetwas gewöhnen; zich - iets vasthouden: sichan etwas festhalten [onr.]; zich - iemand houden: sich an Einen halten [onr.]; vreugde - iemand of - iets beleven: Freude an Einen oder an etwas erleben; gebrek hebben -: Mangel haben an; sterven - de tering: an der Auszehrung sterben [onr.1, an Schwindsucht sterben [onr.]; - den dag leggen: an den Tag legen; hoe komt hij-zijn geld: wie kommt er an sein Geld?; wat heeft hij - zijn geld: was hat er an seinem Gelde; tot - den rand: bis an den Rand; tot - het einde: bis an das Ende, bis ans Ende; 2) in; - den gang zijn: im Gange sein (*); - den gang maken; inGangbrin-gen [onr.] (*); - het wassen zijn: im Wach-sen sein; - net afnemen zijn: im Abneh-men sein; - stukken breken: in Stücke brechen; - flarden scheuren: in Fetzen reissen [onr.]; - schijfjes snijden: in Scheib-chen schneiden [onr.]; 3) mit; verwant zijn -: verwandt sein mit; - een werk beginnen: mit einer Arbeit anfangen [onr.|; 4) für; dat past niet-een kind: das schickt sich nicht für ein Kind; dag - dag: Tag für Tag; 5) und; twee - twee: zwei und zwei, paarweise; G) bei; dat staat - uwe beleefdheid: das steht bei Ihnen; 7) er slecht - toe ziin: übel daran sein; 8) (zonder vz.) het beantwoordt niet - de verwachting: es entspricht der Erwartung nicht; zich - gevaar blootstellen: sich der Gefahr aussetzen; iem. prijsgeven - honger: Einen dem Hunger preisgeben [onr.J; ik laat het - u over: ich überlasse es Ihnen. |
(*) „anquot; regeert 3en ninv. als het een toestand van rust, 4en nmv. als het eene beweging of richting aanduidt. Hetzelfde is het geval met „auf', „hinterquot;, _inquot; „nebenquot; „überquot;, „unterquot;, „vorquot;, „zwischenquot;.
Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitseh, 2e druk.
AANDENKEN.
|
laan. bw.; de post is nog met die Post ist noch nicht angekommen; het vuur (de lamp) is das Feuer (die Lampe) brennt: uwe'sigaar is niet goed -: Ihre Cigarre ist nicht gut angebrannt; de kerk is nog der Gottesdienst ist noch nicht geendet; de deur staat die Thüre klatt, die Thüre ist nicht zu; er is niets van es ist nichts Wahres daran. lAan. vr.: (vrouwennaam:) 'Anna [vr.J. aanaarden, w. b.: (tnb.) anhaufeln. aanaardploejar, vr.: Annautelptiug [m.; üj. , aanademen, w. b.: anhauchen. aanbalttVii: Zie aanblaffen, aanbakken, w. o.: 1) fortbacken [onr.J; 2) anbacken [onr.]. aanbaksel. o.: Angebackene [o.J, Scharre [vr.]. aanbassen: Zie aanblallen. aanbedeelen, w. b.: zutheilen LtJ. aanbeden, v. dw.: angebetet. aanbeeld, o.: Amboss [m.]; altijd op hetzelfde - kloppen; (spr.) immer die alte Leier anstimmen; tusschen den hamer en het - zitten: zwischen Thür und Angel stecken; 1 -blok, o.: Ambossstock [m.; oj. aanbeenen, w. o.: fortmachen. aanbe^in. o.: Anfang [m.]. aanbehooren, o.: Angehör [o.].-aanbelanden, w. o.: anlanden. aanbelang:, o.: Wiehtigkeit |vr.]. aanbelanden, w. b.: betrenen lonr.J, anlangen. , aanbellen, w. o.: anschellen. . aanberen, w. o.: (zeew.) Segel bei-setzen. , , . .. . aanbermen, w. b.: (vest.) mit emer Berme versehen [onr.]. aanbesteden, w. b.: verdingen [onr.J. aanbesteding:, vr.: I) Verdmgung |vr.]; openbare -: öffentliche Verdmgung; 2) verdungene Arbeit [vr.]. aanbesteed, bv.n.: verdungen. aanbesterven, w. o.: anheimfallen [onr.] [3]. i? ii_ aanbestorven, bv.n.: anheimgetallen. aanbeteren, w. o.: an Besserung zu-nehmen [onr.]. , ^ r t aan betreffen, w. b.: anbetreffen [onr.J, anbelangen. aanbetrouwen, w. b.: anvertrauen (Einem etwas). , i aanbevelen, w. b.: empfehlen [onr.|. aanbevelenswaardig:, bv.n.: em-pfehlenswerth [tj. ^ , aanbeveling:, vr.: Empfehlung [yr.]; brief van -: Empfehlungsschreiben [o.J. aanbevolen, bv.n.: empfohlen, an-empfohlen. , , , aanbiddelük, bv.n.: anbetenswerth [t], anbetungswürcfig; l-heid, vr.: Anbetungs-würdigkeit [vr.]. , - , , x aanbidden (en aanbidden), w. b.: anbeten. . aanbiddenswaardig, bv.n.: Zie bv.n. aanbiddeiyk. . , , , , aanbidder, m.: Anbeter [m.J. aanbidding:, vr.: Anbetung [vr.J. aanbieden. \v. b.: anbietcn [onr.J quot;^indienen:) einreichen. I - (zich), w. w.: sich erbieten [onr.]. , , . ^ , .. ,c x aanbieder, m.: Anbieter [m.]; (hg.) Einreicher [m.J. . , . ^ r i aanbieding:, vr.: Anbietung [vr.J, |
Anerbieten [o.J, Anerbietung [yr.]; (hg.) Einreichung [vr.] (z. B. einer Bittschnft). aanbinden, w. b.: anbinden [onr.J; (fig.) anfangen [onr.]; (ook:) beschleunigen. aanbindsel, o.: Angebundene [o.J. aanblaffen, w. b. en o.: anbellen. aanblaten, w. b.: anblöken. aanblazen, w. b.: anblasen [onr.J; (fig.) anfachen. r i ^ aanblaxer, m.: Anblaser [m.J; (hg.) Anfacher [m,J. , . ,, aanblazing, w.: Anblasen [o.J, Anbla-sung [vr.J; (figO Anfachen [o.J, Anfachung [vr.J. aanblik, m.: Anblick [m.J. aanblikken, w. b.: anblicken. aanblinken, w. b.: anblinken; (fig.) anschimmern. ,, . aanblijven, w. o.: (klecderen:)anblei-ben [onr.J; (vuur. licht:) brennen bleiben lonr.J; (f.g., in functie blijven:) bleiben [onr.J, im Amte bleiben [onr.J. aanbod, o.: Anerbieten [o.J, Angebot [o.J* - en vraag: Anbot [o.J und Nachtrage , i.quot; /1 4- aanboeten, w. b.: storen (het vuur: im Feuer). aanboren, w. b.: (fig.) probiren [ie), aanbotsen,w. o.: anprallen (- tegen: an). aanbouw, m. (bwk. en akk.) Anbau [m.J; een schip in -: ein Schiff auf dem Stapel. aanbouwen, w. o.: (bwk.) tortbauen. I -, w. b. (bwk.)hinzubauen;(akk.)anbauen. aanbranden, w. o.: anbrennen [onr.J: laten -: anbrennen lassen [onr.J. aanbrandsel, o.: Angebrannte [o.|. aanbrassen, w. o.: (zeew.) brassen, anbrassen. aanbreien, w, o.: schneller stricken. I -, w. b.: anstricken; kousen -: Strümpfe anstricken. , , aanbreken, w. b.: anbrechen [onr.J. \ -, w. o.: anbrechen [onr.J. aanbreken, z.n.o.: Anbruch [m.; u|; bij het - van den dag: bei (oder: mit) Tagesanbruch. aanbrengen, w. b.: anbrmgen [onr.J; (aandragen:) herbeibringen [onr.J, antra-gen [onr.J; (medebrengen, b. v. ten huwelijk:) mitbringen [onr.J; (verklikken:) an-bringen [onr.J. aanbrenger, m.: Anbringer [m.J. aanbrengeru, vr.: Anbringung tvr.J aanbrenging, vr.: Anbringung [vr.J. aanbrieven, w. b.: anbringen [onr.J. aanbroinmen, w. b.: anbrummen. aanbruisen, w. o.: anbrausen. aanbrullen, w. b.: anbrüllen. aanboten, w. o.: anbeissen [onr.J. I -, w. b.: anbeissen [onr.J; (fig.) anfahren [pnr.J. aandaelit, vr.: Aufmcrksamkeit [vr.J; (theo.) Andacht [vr.J. aandaelitig. bv. n.: aufmcrksam; (theo.) andachtig. , n .. , . aandeel, o.: (*) Antheil [m.J; (kph.) Antheilschein [m.J, Actie [vr.J; 1 -bewijs, o.: Antheilschein [m.J, Actie [vr.J;-heb)gt;er, m.: Theilhaber | m.J; -houder, m.: Actien-inhaber [m.J;-maatschappij, vr.; Actien-gesellschaft [vr.]. . , , aandenken, o.: Andenken [o.J. (*) Overal [tj of [TJ. |
AANDICHTEN.
3
AANGIFTE.
|
aandichten, w. b.: andichten (Einem ctwas). aandienen, w. b.: anmelden; zich laten sich anmelden lassen [onr.]. aandiepen, w. b.: austiefen; (zeew., peilen:) antiefen. 1 w. o.: tiefer werden (onr.]. aandikken, w. b.: dicker machen. I-, av. o.: dicker werden [onr.]. aandiNsehen, w. b.: auftischen. aandoen, w. b.: (i. a. b.) anthun (onr.]. aandoening, vr. [t] Gremüthsbewe-gungr [vr.]. aandoenlj||k, bv.n.; 1) treffend; riih-rend; 2) empfanglich, empfindsam; I -heid vr.: 1) Treffende [o.], Rührende [o.]; 2) Empfünglichkeit [vr.], Einpfindsam-keit [vr.]. aandossen, w. b.: anziehen [onr.], anlegren. aandraaien, w. b.: andrehen, an-schrauben; (fig-, fam.) anschmieren. I w. o.: sich nahern [3]. aandragen : Zie aanbrengen, aandrang, m.: Andrang: [m.]. aandraven, w. o.: antraben; komen -: angretrabt kommen [onr.]. aandrentelen, w. o.: heranschlen-dern. aandriblielen, w. o.: herantrippeln. aandrift, vr.: Antrieb [m.], Trieb jm.]; uit dierlijke aus thierischem [t] Trieb; uit innerlijke -: aus innerm Trieb; de heiligre -: die Begreisterun^. aandringen, w. b.: dringren i[onr.], andringren [onr.]. I w. o.: [onr.J dringen ■(- op: auf). aandruischen. w. o.: zuwider sein [onr.]; - tegen: [3] zuwider sein. aandrukken, w. b.: andrücken (-t-gen: an). I w. o.: (typ.) schneller drucken. aandryfster, vr.: Antreiberin [vr.]. aandraven, w. b.: antreiben [onr.] I -w. o.:herantreiben [onr.]; komen-:ange-trieben kommen; hij is hier op een stroo-wisch komen -: (fig. fam.) er war ein armer Si hlucker, als er hierher kam. aandr(|ver, m.: Antreiber [m.]. aandryving, vr.: Antreibung [vr.]. aanduiden, w. b.: andeuten. aanduiding, vr.: Andeutung [vr.]. aandurven, w. b.: sich nicht fürch-t -n vor; het -: den Muth [t] dazu liaben, sich daran wagen; iemand -: es wagen sich mit Einem zu messen. aanduwen, w. b.: anschieben [onr.]. aaneen, bw.: 1) (in Sam.:) zusammen; 2) an.^inander; (fig.) ununterbrochen. aaneengeNehakeld, bv. n.: verket-tet; (fig.) ununterbrochen. aaneenschakeling, vr.: 1) Verket-tung [vr.]; 2) ununterbrochene Reihen-folge [vr.]. aaneigenen (zich), w. w.: 1) sichan-eignen; 2) annehmen [onr.J. aanerven, w. b.: erben, anerben, crerben. aanerving. vr.: Ererbung [vr.]. aanfokkeling, m.: (das) zu zuchtende junge Thier [T]. aanfokken, w. b.: zuchten, zielfen [onr.]. aanfokking, vr.: Zuclit [vr.]. aangaan, w. b.: (raken; betreffen; in |
betrekking- staan met:) angehen [onr.J; wat gaat het mij aan: was geht es mich anr; dat gaat u aan: das geht Sic an ;hij gaat mij niets aan: er geht mich nichts an. I -, w. o.: (van vuur of licht:)angehen [onr.J; (van kleederen:) angehen [onr.J; (beginnen:) anfangen [onr.J; (leven maken :) Spektakel machen; op iemand of iets - (d. i. er naar toe gaan): auf Einen-Oder etwas zugehen [onr.]; tegen iem. -: Einen anfahren [onr.J; bij iemand -: bei Einem einsprechen [onr.J; dat gaat zóó niet aan: das geht so nicht an, das kann so nicht gehen [onr.J. aangaande, vz.: hinsichtlich. aangapen, w. b.: angaffen. aangebedene, vr.: Angebetete [vr.]. aangebonden, bv. n.: angebunden kort -: (fig. fam.) kurz angebunden. aangeboren, bv. n.: angeboren. aangebrand, bv. n.: (kkk.) angebrannt; (fig. gem.) angesteekt. aangedaan, bv. n.: bewegt, gerührt. aangeefster, vr.: Angeberm [vr.J. aangeërfde, m.: Grundbesitzer [m.]. aangehuwd, bv. n.: anverwandt durch Heirath |tl. Zie Sam. van schoon; -e broeder: Schwager [m.; a]; -e dochter: 1) Stieftochter [vr.; ö], 2) Schwiegertochter [vr.; öj; -c zoon: 1) Stiefsohn [m.: öj, 2) Schwiegersohn [m.; öj; -e zuster, vr.: Schwagerin [vr.). aangeklaagde, m. en vr.: (der, die) Angekhigte. aangelegen, bv. n. wichtig; I -heid, vr.: (aanbelang:) Wichtigkeit [vr.J; (zaak, onderwerp:) Angelegenheit [vr.J. aangemerkt, vgw.: weil, da, sinte-mal. aangenaam, bv. n.: angenehm; I -heid, vr.: Annehmlichkeit [vr.J. aangenomen, vgw., v. dw. en bv. n.: angenommen. aangeschoten, bv. n.: angeschossen, verwundet; (fig. fam.) angeschossen, an-gerissen, betrunken, besoffen. ■ aangeschreven, v. dw.: angeschrie-ben; slecht bij iem. - staan: übel bei Einem angeschrieben sein. aangespen, w. b.: angürten. aangestoken, bv. n.: 1) wurmstichig; 2) angesteekt; 3) angezündet. aangestorven, bv. n.: anheimge-fallen. aangetrouwd: Zie aangehuwd, aangeven, w. b.: (i. a. b.) angeben [onr.J. aangever, m.: Angeber [in.], aangewassen, bv. n.: angewachsen. aangezicht, o.: Gesicht [o.J, Angt-sicht [o.J, Antlitz [m.J; van - tot -: von Angesicht zu Angesicht; voor Gods -:vor Gottes Angesicht; iemand van - kennen: Einen von Angesicht kennen; iem. een slag in zijn - geven: Einem ins Gesicht schlagen [onr.J; wie zijn neus schendt, schendt zijn -: schande ich meine Nase, schand' ich mein Angesicht; iemand met twee -en: Jemand mit zwei Angesichten. aangezichts-pyn, vr.: Gesichts-schmerz [m.J. aangezien, vgw.: weil, da, sintemal. aangieten, w. b.: angiessen [onr.]. aangletsel, o.: Angegossene [o.J. aangifte, vr.: Angabe [vr.J. |
AANGLUIPEN.
aankomen.
4
|
aansluipen, w. b.: lauernd ansehen [onr.]. aanglnren, w. b.: anschielen, beau-g-eln, verstohlen beobachten. aangolven, w. o.: heranwogren. aangonzen, w. o.: heransumsen. aangorden, w. b.: angürten. I -(zich), w. w.: 1) sich zum Streite rüsten; 2) sich reisefertig machen. aangrauwen, w. o.: grauen. I w. b.: antahren [onr.J, anschnauzen. aangrenzend, bv. n.: angrenzend. aangrinimen, w. b.: grimmig ansehen [onr.J. aangrinniken, w. b.: anwiehern. aangroeien, w. o.: anwachsen [onr.J: (fig.) zunehmen [onr.J. aangroenen, w. o.: grünen. aangrynzen, w. b.: angrinsen. aangrypen. w. b.: angreifen [onr.J. aangrijpend, bv. n.: angreifend. aanhaken, w. b.: anhaken ; (fig.) an-hangen. aanhalen, w. b.: (vaster trekken:) anholen ; (liefkoozen :) liebkosen ; (vermelden:) anführen, citiren |ie|; (smokkelwaar:) in Beschlag nehmen [onr.J, kon-fisziren [iej; daar is geen - aan: (spr.) da reicht nichts hin. aanhalig, bv. n.: anmuthvoll [tj;-heid, vr.: |t| Anmuth [vr.J. aanhaling, vr. 1) Beschlaglegung [vr.J Konfiskation [vr.J; 2) Citation [vr.J, Anführung [vr.J; 3) Citat [o.J, angeführte Stelle [vr.J. aanhalings-teeken, o.: Anführungs-zeichen [o.J Gansefüsschen [o.J. aanhang, m.: Anhang [m.; aj; (fig. tam.) Sippschaft [vr.J, Klieke [vr.J. aanhangen, w. o.: anhangren [onr.J. 1 -, w. b.: anhangen. aanhanger, m. Anhanger [m.J. aanhangig, bv. n.: annangig. aanhangsel, o.: Anhang [m.; aj. Heilage [vr.J. aanhankelijk, bv. n.: anhanglich; I -heid, vr.: Anhanglichkeit [vr.l. aanhebben, w. b.: (kleederen:) anha-ben [onr.J; een snars -: (pop.) einen Kausch (einen Spitz) haben. aanhechten, w. b.: anheften. aanhechting, vr.: Anheftung [vr.J. aanhechtsel, o.: Angeheftete [o.J. aanheelen, w. o.: genesen [onr.J, heilen. aanhef, m.: Anfang [m.; aj. aanheffen, w. b.: anfangen [onr.J; (rnuz.) anstimmen; klachten -: Klagen erheben [onr.J. aanhefling, vr.: (muz.) Anstimmung [vr.J. aanhinniken, w. b.: anwiehern. aanhitsen, w. b. : anhetzen [- tegen: gegen; - op: auf). aanhitser, m.: Anhetzer [m.J. aanhitsing, vr.: Anhetzung [vr.J. aanhollen, w. o.: anrennen [onr.J; komen -: angerannt (angestürzt) kommen I onr.J. aanhompelen, w. o.: anhumpeln; komen -: ang€*numpelt kommen [onr.J. aanhoogen, w. b.: höher machen. aanhooging, vr.: Höhermachen [o.J. aanhoorder, m.: Zuhörer [m.J. aanhooren, w. b.: anhören. |
aanhoorig, bv. n.: angehörig; l-heidy vr.: Zugehör [o.J, Zubehör [o.J. aanhoorigen, m. en vr. mrv.: Ange-horigen. aanhooring, vr.: Anhörung [vr.J. aanhouden, w. o.: anhalten [onrj. 1 w. b.: (1. staande houden; 2. gevangennemen; 3. benaderen, in beslag nemen:) anhalten [onr.J; (behouden:) behalten [onr.J; Saan het lijf houden:) anbehalten [onr.J; tot later onbeslist laten:) nicht abmachen;. vuur, licht, pijp of sigaar, enz.:)nicht aus-gehen lassen [onr.J.aan het lijf houden:) anbehalten [onr.J; tot later onbeslist laten:) nicht abmachen;. vuur, licht, pijp of sigaar, enz.:)nicht aus-gehen lassen [onr.J. la an houdend, v. dw.: dauerhaft. laanhoudend, bv. n.: fortwahrend,. anhaltend; I-heid, vr.: Anhalten |o.J,Dauer [vr.J, Fortdauer [vr.J. aanhouder, m.: Einer der anhalt;de-wint: (spr.) wer anhalt gewinnt. aanhouding, vr.: Anhaltung [vr.J. aanhuilen, w. b.: anheulen. aanhuppelen, w. o.: anhüpfen; ko-me:i -: angehüpft kommen [onr.J. aanhuweiyken, w. b.: Zie het w. b. aanhuwen. aanhuweiyking, vr.: Verschwago-rung (vr.). aanhuwen, w. b.: verschwagern. aanjagen, w. o.: anjagen; komen -: angejagt kommen [onr.J. I-, w, b.: anjagen, antreiben [onr.J; iem. vrees -: Einem Furcht einjagen, Einen einschüchtern; iem. schrik -: Einem Schrecken einjagen, Einen einschrecken. aanjager, m.: Antreiber [m.J. aanjanken, w. b.: anheulen. aankakelen, w. b.: anschnattern. I -, w. o.: fortschrattern. aankalken, w. b.: mit Kalk bestrei-chen [onr.J; (fig.) ankreiden. aankanten (zich), w. w.: sich wider-sefzen (tegen: [3J). aankanting, vr: Widerstand [m.J. aankeffen, w. b. en o.: anbellen. aanklaagster, vr.: Anklagerin [vr.J. aanklacht, vr.: Klage Jvr.J. aanklagen, w. b.: anklagen. aanklager, m.: Anklager [m.J. aanklampen, w. b.: anklammern; iemand -: Linen antreten [onr.f, Einen ansprechen [onr.J. I - (zich), w. w.: sich anklammern (- aan: an). aankleed-kamer, vr.: Ankleidzim-mer [o.J. aanklceden, w. b.: ankleiden; zoo ben ik aangekleed: (fig. fam.) so ist mein Charakter. I - (zich), w. w.: sich ankleiden, sich anziehen [onr.J. aankleefsel, o.: Angeklebte [o.J. aankleve, m.: Zubehör [o.J; met den-van dien: nebst Zubehör; metal den-van dien: mit allem Ab- und Beihang. aankleven, w. o.: ankleben. I -, w. b.: [3J ergeben sein. aankloppen, w. o en b.: anklopfen; bij iem. - om: (fig. fam.) sich an Einen wenden um____ aanknoopen, w. b.: anknüpfen (ook fig.). aanknooping. vr.: Anknüptung [vr.J. aanknoopings-punt, o.: Anknü-plungspunkt (m.J. aankomeling, m.: Ankümmling [m.]. la ank omen, w. o.: (arriveeren:) an- |
AANKOMEN.
5
|
kommen [onr.]; (ontstaan:) entstehen [onr.]; (ten deel vallen:) anheimfallen lonr.J; (groeien:) heranwachsen [onr.]; (in kraeh-ten toenemen:) an Kraften zunehmen [onr.]; ik heb het zien -: (figr. fain.) ieh habe es vorausg-esehen: alles op iem. laten -: Alles auf Einen ankommen lassen [onr.]; als het er op aankomt: wenn es daraufankommt; vat komt het er op aan: was macht es aus?; het komt er niet opaan: l)es kommt nicht darauf an, 2) es macht nichts aus, es schadet nicht. laaiikomen, z. n. o.: Ankommen [o.]; er is green - aan: (fig*.) es ist nicht zu be-kommen. aankoniend, bv. n.: 1) ankommend; 2) heranwachsend; 3) künftig*. aankoinende, o.: Guthaben [o.]; het mij -: was mir zukommt. aankomst, w.: Ankunft [vr.]. aankondigen, w. b.: ankündigen, an-z eigen. aankondiging-, vr.: Ankündigungr [vr.], Anzeige [vr.]. aankoop, m.: Ankauf [m.; au], aankoopen, w. b.: ankaufen. aankoppelen, w. b.: ankoppeln, zu-.sammenkoppeln. aankoppen. w. b.: mit einem Kopte versehen [onr.] (b. v. eene speld: eine Htecknadel). aankopper. m.: Anköpfer [m.J. aan korsten, w. b.: bekrusten I w. o.: sich bekrusten. aankoi'sting:. vr.: Bekrustung- [vr.] aankraminen. w. b.: ankrampen, aaiikniien, w. b.: ankarren; de rivier kruit ijs aan: der Fluss treibt Eis. aankruipen, w. o.: ankriechen [onr.]; komen -: angekrochen kommen [onr.]. aaiiki*yg:en. w. b.: (tam., van klee-dingstukken) ankrieg-en; (in het spel) verlieren [onr.]. aanknieren, w. o.: heranspazieren. aankiinneii. w. b.: [3] grewachsen sein. aankwakken, w. b. en o.:anschmet-tern (- teg:en: an). aankweek, vr.: Anpflanzung [vr.], Bau [m.], Anbau [m.]. aank weeken, w. b.: (plk.)ziehen [onr.]; (fig.) heranbilden, ausbilden; (ook:) kulti-viren [ie], pflegen. aankweeker. m.: 1) Pflanzer [m.]; 2) Anbauer [m.J; 3) (figr.) Pfleger (in.). aaiikweeking'. vr.: Anbau [m.]; (figr.) Ileranbildungr [vr.], Ausbildungr[vr.];(ook:) Pflegre [vr.], Kultur [vr.]. aanky ken. w.b.:ansehen [onr.]; (fam.) angucken. aanlaehen, w. b.:anlachen,anlacheln. aanlanden, w. o.: anlanden; goed of slecht -: (fig-.) grut oder schlecht wegkommen [onr.]. aanlanding;, vr.: Anlandungr [vr.]; (tig.) Wegkommen [o.]. aanlappen, w. b.: anlappen; (figr. fam.) nnschmieren. aanlaseli-stnk. o.: Ansetzstück [o.], Anstücksel [o.], Anstoss [m.; ö]. aanlasMelien, w. b.: anstücken, an-setzen. aanlasseliingr, vr.: Anstiickung [vr.]. aanlaten, w. b.: anlassen [onr.]; (vuur of licht:) brennen lassen [onr.]; (deur of raam:) anstehen lassen [onr.J. |
aanleeren, w. o.: Fortschritte im Ler-nen machen. I -, w. b.: erlernen. aanleering. vr.: Fortschritte Imrv.j im Lernen; de - van: das Erlernen von, das Erlernen [2]. aanleg, m.: 1) (aangreborene voorbe-schiktheid:) Anlage [vr.]; green - hebben om vreemde talen te leeren: keineAnlagre haben zur Erlernungr fremder Sprachen; -tot tering- hebben: Anlagre zur Schwiml-sucht haben; 2) (schets:) Anlage [vr.]; de - van eene schilderij: die Anlage zu einem Gemalde; de - van eenen tuin: die Anlagre eines Gartens; 3) (plantsoen:) Anlag-en [vr. mrv.]; de nieuwe -: die neuen Anlag-en; 4) (het aanlegrgen van spoorwegren, enz.:) Anlage [vr.], Anlegrungr [vr.]; 5) de rechtbank van eersten -: das Tribunal er-ster Instanz; I -plaats, vr.: Station [vr.], (voor schepen.) Landungsplatz [m.; a]. aanleggen, w. o.: 1)(stilhouden:)Halt machen, (van vaartuigen:) anlegren; aan alle heilige huisjes -: (iron.) in alle Wirths-hauser [t] einkehren; 2) (mikken met et'n vuurwapen:) zielen (- op: auf). I -, w. b.: 1) (in de meeste gevallen:) anlegen; 2) vuur -: Feuer machen, Feuer anmachen (NB. „Feuer anlegenquot; beteekent: brand stichten); 3) anfangen [onr.], machen, zu Werke gehen [onr.]; het zoo - dat...: es so machen, dass...; ik weet niet hoe ik het - zal: ieh weiss nicht wie ieh es anfangen (oder: machen) soil; het zuinig -:sparsam zu Werke gehen [onr.]; het er op-: darauf ausgehen [onr.]; het met iemand -: mit Einem anbinden [onr.], (ook:) sich mit Einem abgeben [onr.). aanlegging. vr.: Anlage [vr.), Anle-gung [vr.[. aanleidend, bv. n.: veranlassend; -e oorzaak: veranlassende Ursache [vr.], Ver-anlassung [vr.]. aanleiding, vr.: Veranlassung [vr.], Anlass [m.; a]; aan iemand - geven:Einen veranlassen, Einem Anlass geben (- tot, -om te: zu); naar - van: in Folge [2]. aanlenen: Zie aanleunen, aanlengen, w. b.: 1) schwacher machen; 2) verdunnen. I -, w. o.: langer werden [onr.], zunehmen [onr.]. aanleunen, w. o.: anlehnen (-tegen: an). I -, w. b.: iemand iets -: 1) Einem et-was auf hangen, 2) Einem etwas auf burden; zich iets laten -: sich etwas aufbin-den lassen [onr.], sich etwas gefallen lassen [onr.], sich mit etwas begnügen. aanlichten, w. o.: granen, anbrechen [onr.]. aanliggen, w. o.: anliegen (-aan: an), aanliggend, bv. n.: anliegend, an-grenzend. aanlokkelijk, bv. n.: loekend, an-lockend; I -heid, vr.: (das) Lockende,(das) Anlockende. aanlokken, w. b.: anlocken, locken. aanloksel, o.: Lockung [vr.], Anloc-kung [vr.]; (fig.) Lockspeise [vr.]. aanlonken, w. b.: verliebt ansehen [onr.J, beaugeln, anliebeln. aanloop, m.: Anlauf lm.: a]. aanloopen, w. o.: 1) anlaufen [onr.]; met zijn hoofd tegen den muur -:mitdem Kopfe an die Mauer anlaufen; er leelijk tegen -: übel (schlecht) anlaufen; even bij iem. -: bei Einem einsprechen; 2) an- |
AANPUNTEN.
|
laufen [onr.], dauern; het zal wel zes weken eer...: es wird wohl seehsWochen dauern (anlaufen) ehe.... aaiiiymen, w. b.: anle'men. aanmaak:, m.: Anfertigung fvr.]. aanmaken, w. b.: anmachen; (fiff.) anfertigen; vuur Feuer inachen. aanmanen, w. b.: anmahnen. aanmaning, vr.: Anmahnung [vr.]; eene - van koorts: ein Anflug [m.] von Fieber, ein Wenig Fieber. aanmarelieeren, w. o.: 1) schneller marschiren [ie]: 2) anmarschiren [ie]; komen -: anmarschirt [ie] kommen [onr.j. aanmarHcli, m.: Anmarseh [m.j. aanmatigen (zich), w. w.: sich an-massen. aanmatigend, bv. n.: 1) anmassend; 2) anmasslicn. aanmatiging, vr.: An m as sung [vr.], aanmelden, w. b.: anmelden. 1 zich w. w.: sich anmelden. aanmelding, vr.: Anmeldung [vr.]. aanmengen, w. b.: 1) anmengen (- met: mit); 2] verdunnen. aanmenging, vr.: 1) Anmengung [vr.]; 2) Verdünnung [vr.]. aanmengHel, o.: Anmengende [o.]. aanmeeren, w. b.: (zeew.) anbinden [onr.]. aanmerkeiyk, bv. n.: bedeutend; I -heid, vr.: Bedeutende [o.]. aanmerken, w. b;: (beschouwen;) anmerken, betrachten; (bedillen, afkeuren:) bemerken; (fig.) tadeln; niets aan te merken hebben op: nichts auszusetzen (oder: zu tadeln) finden [onr.] an. aanmerking, vr. 1) Anmerkung [vr.], Betraehtung [vr.], Betracht [m.], Rücksicht [vr.]; in - nemen: in Betrachtziehen[onr.], Rücksicht nehmen [onr.] auf; uit - van: in Betracht [2], in Erwagung [2], mit Rücksicht auf; in-komen: in Betracht kommen [onr.]; 2) Bemerkung [vr.]: -en maken op: auszusetzen (zu tadeln) finden [onr.] an; er valt niets op aan te merken: es ist nichts daran auszusetzen. aanmeten, w. b.: anmessen [onr.]. aanminnig, bv. n.: anmuthig [t|, lie-benswürdig, holdselig, hold; I -heid, vr.: [t] Anmutn [vr.], Lieoenswürdigkeit [vr.], Holdseligkeit [vr.]. aanmoedigen, w. b.: ermuthigen [t], ermuntern, autmuntern. aanmoediging, vr.: [t] Ermuthigung [vr.], Ermunterung [vr.], Aufmunterung [vr.]. aanmoeten, w. o.: anmüssen [onr.]. aanmonsteren, w. b.: anwerben [onr.]; zich laten -: sich anwerben lassen [onr.]. aanmonstering, vr.: Anwerbung[vr.]. aanmunten, w. b.: neu pragen, neu münzen. aanmnnting, vr.: neue Pragung[vr.]. aannaaien, w. b.: annahen;iem. ooren -: (spr.) Einem etwas auf binden [onr.]. I w. o.: die Arbeit beimNahenbeschleu-nigen. aannaderen, w. o.: herannahen. aannadering, vr.: Annaherung. aannemeiyk, bv. n.: annehmlich, zu-liissig; I -heid, vr.: Annehmlichkeit [vr.], Zulassigkeit [vr.]. aannemen, w. b.: annehmen [onr.]; (reht., adopteeren:) an Kindes Statt an-nehmen [onr.]; de reis -: die Reise afntre-ten [onr.]. |
aannemer, m.: Annehmer [m.]; - van een werk: Unternehmer [m.] einer Arbeit. aanneming, vr.: Annahme [vr.]; d«^ -van een werk of eene leverantie: die üe-bernehmung einer Arbeit oder einer Lie-ferung; bij -: kontraktmassig. aannemingH-biljjet, o.: Anbietung [vr.]; 1 -som, vr.: Lieferungspreis [m.]. aannopen, w. b.: Zie nopen, aanpakken, w. b.: anpacken;iem. kras -: (fam.) Einen schart' vornehmen [oni-.I. aanpalen, w. o.: angrenzen. aanpalend, bv. n.: angrenzend. aanpassen, w. b.: anprobiren [ie], aanpeil, m.: Verifikation [vr.]. aaiipeniien. w. o.: (fam.) drauflosschrei-ben [onr.]; (ook:) fortmachen mit dein Schveiben. I -, w. b.: (fam.) brieflich daran erinnern. aanpersen, w. b.: anpressen, andrüc-ken. aanplak-Mljet, o.: Anschlagzettel [m.]. aanplakken, w. b.: anschlagen [onr.], ankleben; iem. iets -: (fam.) Einem etwas anschmieren. aanplakker, m.: Zettelanschlager [m.]. aanplakking, vr.: Anschlagung [vr.|, Anklebung [vr.] aanplant, m.: Anpflanzung fvr.]. aanplanten, w. o.: (gewas:) anpflan-zen; (grond:) bepfianzen. aanplanting, vr.: 1) Anpflanzung [vr.]; 2) Bepnanzung [vr.]. aanpleisteren, w. b.: übertünchen, übergipsen; een gat -: eine Lücke mit Kalk zustreichen [onr.]. aanplempen, w. b.: verschütten, aus-füllen. . aanplemping, vr.: Verschuttung [vr.], Ausfüllung [m.]. aanploegen, w. o.: fortmachen mit dem Pflügen. aanpoot en, w. o.: (fam.) fortmachen,. aanporder, m.: Antreiber [m.J. aanporren, w. b.: antreiben [onr.]. aanporring, vr.: Antreibung [vr.]. aanpoten, w. b.: Zie aanplanten, aanpraaien. w. b.: (zeew.) preien, durch aas Sprachrohr anrufen [onr.]. aanpraten, w. o.: fortschwatzen. I -, w. b.: anschwatzen (iets aan iem.: Einem etwas). aanprating, vr.: (das) Anschwatzen. aanpreeken, w. b.: anschwatzen, an-preisen [onr.]. I -, w. o. fortpredigen. aanpreeker. m.: Anpreiser [m.]. aanpreekery, vr.: Anschwatzen [o.]. aanprikkelen, w. b.: anfeuern, autmuntern. aanprikken, w. b.: anstacneln. aanpruilen, w. b.: anschmollen. I -, w. o.: zu schmollen fortfahren [onr.]; komen -: schmollend herankommen [onr.]. aanprnttelen, w. o.: zu brummein fortfahren [onr.]. . aanpriïzen, w. b.: anpreisen [onr.]. aanprüzer, m.: Anpreiser [m.]. aanprQzing, vr.: Anprcisung [vr.]. aanpunten, w. b.: zuspitzen; eene schrijfpen -: eine Schreibfeder spitzen: (ook fig.). |
AANSCHUIVEN.
AANPIJPEN.
7
|
aanpijpen, \v. o.: dio Pteife(oder: eine Cigarre) anzünden. aanraadster, vr.: (1) Anratherin [vr.], llatbgeberin [vr.]. aanraden, w. b.: anrathen I z.n.o.: Anrathen [o.]; oj) - van mijnen broeder: auf Anrathen meines Bruders, dem Rathe meines Bruders zufolgre. aanrader, m.: Anrather [m.], Rath-greber [m.]. aanrading, vr.: Anrathen [o.l. aanraken, w. b.: anrühren, berühren. aanraking, vr.: Berührung [vr.];punt van -: Berührungspunkt [m.]. aanrakken, w. b.: (zeew.) anracken. aanranden, w. b.: angrreifen [onr.]; iemands eer -: Ëinem an die Ehre greifen | onr.], Eines Ehre kranken. aanrander, m.: Angreifer [m.]. aanraiKling, vr.: Aiigreit'ung [vr.J, An-griff [m.]. aanrecht, o.: Bereehtigung [vr.], (das) Berechtigtsein (- op: zu): I -bank,vr.: An-richtbank [vr.; a], Annchttisch [m.|, An-richte [vr.]. aanreehfen, w. b.: anriehten; (fig.) auftischen. aanreehter, m.: Anriehter [m.]; (fig.) Auftischer [m.]. aanreelitiiig, vr.: Anrichtung^ [vr.J; (fig.) Auftischung [vr.]. aanreiken, \v. b.: zulangen, hinlan-gen, hinreiehen, zureichen, überreiehen; (fig.) abreichen, an der Thüre abgeben [onr.]. aanrekenen, w. b.: anreehnen; (fig.) zureehnen, anreehnen. aanrennen, w. o.: anrennen [onr.]; komen -: angerannt kommen [onr.]. aanrieliten, w. b.: anriehten. aanriehter, m.: Urheber [m.]. aanrieliting. vr.: Anriehtung [vr.J. aanriHten, w. b.: anreihen, aufreihen, nuf eine Sehnur reihen. aan rist ing. vr.: (das) Anreihen. aanrit, m.: Anritt [ni.]. aanrits-geld, o.: Werbcgeld [o.]. aanritselen, w. o.: rascheln (- tegen: an). aanritnen. w. b.: 1) aufhetzen; 2) an-werben [onr.]. aanritser, m.: 1) Aufhetzer [m.]; 2) quot;VVerber [m.], Anwerber [ni.]. aanritsing, vr.: 1) Aufhetzung [vr.]; 2) Anwerbung [vr.]. aanr€»eien, \v. o.: 1) anrudern; komen -: angerudert kommen [onr.]; 2) sehneller rudern. aanroepen, w. b.: anrufen [onr.]; smeekend -: anflehen. aanroeper, m.: Anrufer [m.]; smeekend -: Aimeher [m.]. aanroeping, vr.: Anrufung [vr.]: smee-kende -: Anfiehung [vr.J. aanroeren, w. b.: anrühren, berühren; die snaar moet men niet -: diese Saite muss (oder: dart') man nicht berühren. aanroesten, w. o.: anrosten. aanrollen, w. o. en b.: anrollen; komen -: angerollt kommen [onr.]. aanrooken, w. b.: anrauehen. |
aanruisehen, w. o.: anrauschen; komen -: angerauseht kommen [onr.]. aanrukken, w. b. en o.: anrücken, heranrücken; laten -: anrücken lassen [onr.]. aanraden, w. b.: 1) (met rijtuig:) nie-derfahren [onr.], (te paard:) niederreiten [onr.]; 2) goederen -: Güter anfahren [onr.], Güter ankarren. I -, w. o.: (met rijtuig:) anfahren [onr.], (met eene kar:) ankarren, (te paard:) anreiten; komen -: 1. angefah-ren (2. angekarrt, 3. angeritten) kommen [onr.]; op iem. -: (te paard;) auf Einen zureiten [onr.]: bij iem. -: J) bei Einem anfahren [onr.], 2) bei Einem anreiten [onr.]; er leelijk tegen -: (fig. fam.) übel (oder: sehlecht) wegkommen [onr.]. aanrijgen, w. b.: anreihen. aanriiging? vr.: Anreihung [vr.]. aanrjjpen. w. o.: anreifen. aanrjiping, vr.: Anreifung [vr.]. aanrljven. w. b.: rechen, harken, über-rechen, überharken. aansarren, w. b.: Zie sarren, aanseliaft'en, w. b.: anschaffen. aaiiseliafling, vr.: Anschaffung [vr.]. aanschakelen, w. b.: anreihen, an-ketten. aanscharrelen, w. o.: anschlendern; komen -: angeschlendert kommen [onr.]. aanschellen, w. o.: anschellen. aanschenieren, w. o.: andammern, anbrechen [onr.], grauen. aanschemering, vr.: Andammerung [vr.], Anbruch [m.], Grauen [o.]. aanscherpen, w. b.: schleifen [onr.], scharfen; (fig.) zuspitzen. aanschieten, w. b. en o.: (i. a. b.)an-schiessen [onr.]; komen -: angeschossen kommen [onr.];hij schoot gauw zijne kamerjapon aan: er schlüpfte schnell in seinen Scnlafrock. aanschikken, w. o.: anschieben [onr.]. aanschininielen. w. o.: schimmeln. aanschitteren. w. o.: schimmern, glanzen. aanschittering, vr.: Schimmer [m.], Glanz [m.]. aanschoeien (zich), w. w.: Schuhe anziehen [onr.]. aaiischofIVlen. w. b.: (tnb.) aufschau-feln. I -, w. o.: anschleppen; komen -: an-geschleppt kommen [onr.]. aanschoiiAv. in.: Anblick [m.]; ten-e van: im Angesichte von (oder [2]), in Ge-genwart von (oder [2]). aaiischoiiweiyk, bv.n.: anschaulieh; - maken: anschaulieh machen; I -heid, vr.: Anschaulichkeit [vr.]. aanschouwen, w. b.: anschauen, an-blicken; (fig.) sehen [onr.]; het levenslicht -: (fig.) das Licht der Welt erblicken. aanschouwens-waard (-waardig), bv. n.: anschauenswerth [t], anschauungs-würdig. aanschouwer, m.: Anschauer [m.]. aanschouwing, vr: Anschauung I vr.]. aanschrappen, w. b.: anstreichen [onr.]. aanschroeven, w. b.: anschrauben. aanschry ven, w. b.: anschreiben [onr.]. aanschry ving. vr.: Schreiben [o.]. aanschiiinen, w. b.: abschragen. aanschuiven, w. b.: anschieben [onr]. |
Overal [t].
AANSTOKER.
AANSCHIJN.
8
|
I w. o.: (fig.) Raum (Platz) machen; komen 1) angetrabt kommen [onr.], 2) angeschlendert kommen. aanHchyn, o.: Angesicht [o.]; in het zweet '.uws -s: (bijb.) im Schweisse deines Angesiehts. aansjokken, w. o.: komen sehwer-fallig herankommen [onr.]. aansjorren, w. b.: (zeew.) ansorren. aan^jonwen, w. b.: mit Mühe antra-gon [onr.], herbeischleppen. I w. o.: (tam.) mühselig fortleben, (iron.) allerhand Unfug treiben [onr.]; komen -: angeschlen-dert kommen [onr.]. aanslaan, w. b. en o.: ansehlagen | onr.]; (van honden) ansehlagen [onr.]; (van paarden:) in die Eisen hanen; (van vuil, bezinksel, enz.:) sich ansetzen. aanslas, m.: Anschlag [m.; aj; (van vuil, bezinKsel, enz.:) Ansatz [m.; aj. aanslappen. w. o.: erschlaffen. aansleepen, w. b.: ansehleppen, an-sehleifen [reg.]. aanslepen, w. o.: komen -: schleppend herankommen [onr.]. aanslibben, w. o.: sich anschlammen. I -, w. b.: anschlammen. aanslibbing:. vr.: Anschlammung [vrj. aanslingeren, w. b. en o. anschleu-dern (- tegen: an). aansloffen, w. o.: heranschlürfen; komen -: herangeschlürft kommen [onr.j. aansluipen, w. o.: anschleichen [onr.]; komen -: angeschlichen kommen [onr.]. aansluiten, w. b. en o.: anschliessen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich anschliessen [onr.]. aansluiting, vr.: Anschliessung [vr.], Anschluss [m.; üj. aansluipen, w. b.: anschleifen [onr.]; (fig.) zuspitzen. aansmeden, w. b.: anschmieden. I w. o.: zu Schmieden fortfahren [onr.]; wat -: mit dem Schmieden tbrtmachen. aansmeding. vr.: (das) Anschmieden. aansmeedsel. o.: Angeschmiedete [o.J. aansmeren, w. b.: anschmieren (ook fig.); iemand iets -: Einem etwas anschmieren, Einen mit etwas anschmieren. aansnauwen. w. b.: anschnauzen, anfahren [onr.]. aansnellen, w. o.: herbeieilen; aangesnelde menigte: herbeigeeilte Menge [vr.]. aansnuiven. w. o.: anschnauben; komen - : angeschnaubt kommen [onr.j. aansnyden, w. b.: anschneiden |onr.j. aanspannen, w. b.: 1) glatt annahen; 2) (strak gespannen maken:) anspannen; 3) (trekvee:) anspannen. aanspelden, w. b.: mit Stecknadeln befestigen. aanspelen, w. o.: 1) quitt spielen; 2) fortspielen. aanspeten, w. b.: (kkk.) anspiessen. aanspoelen, w. b. en o.: anspülen. aanspoeling, vr.: Anspülung [vr.], Anschwemmung [vr.j. aanspoorder, m.: Antreiber [m.j. aansporen, w. b.: anspornen, antrei-ben [onr.j; (fig.) aufmuntern. aansporing, vr.: Anspornung [vr.j, |
Antrieb [m.]; (fig.) Aufmunterung [vr.]. aanspraak, vr.: 1) (toespraak, redevoering*) Anrede [vr.j; eene - houden tot: eine Anrede halten [onr.j an; 2) (rcht.) Anrecht [o.], Anspruch [m.; üj; -hebben op: Anspruch (ein Anrecht)haben auf; - maken op: Anspruch machen auf: 3) (fig.) Greselligkeit [vr.]; quot;gaarne eene -hebben: gern Jemand bei sich haben mit wem man sprechen kann. aansprakeiyk, bv. n.: verantwort-lich (- voor: für); | -heid,^vr.:Verantwort-lichkeit [vr.]. aanspreken, w. b.: 1) anreden, an-sprechen [onr.j; icm. - om; Einen anreden um; 2) iem. in rechten -: Einen gerichtlich belangen, Einen vor Gericht zielien [onr.j: 3) (fig.) zusprechen [onr.j; zij hebben het bier goed aangesproken: sie haben dem Biere brav (wacker, tuchtig) zugesprochen : 4) (fig.) verfügen über; het kapitaal mag nooit aangesproken worden: (fas Kapital darf nie angerührt werden; hij zal zijn huis moeten -: er wird sein Haus verkau-fen mussen. aanspreker, m.: 1) Leichenbitter [m.j, Leidbitter [m.J: 2) Leichcnbesorger [m.j. aanspykeren. w. b.: annageln. aanstaan, w. o.: 1) (naar den zin zijn:) anstehen [onr.j, gefallen [onr.j; dat staat mij niet aan: das gefalt mir nicht, das steht mir nicht an; 2) (van deuren of ramen:) angelelint sein, klaffen. laanstaande. bv. n.: nachst, künftig, bevorstehend. I -, v. dw. en bw.: nahe. nicht fern. laanstaande, m. en vr.: 1) (der, die) Verlobte; (fam.) Liebhaber [m.j, Lieb-haberin [vr.j; 2) Brautigam [m.J, Braut [vr.; aj. aanstalten, vr. mrv.: Anstalten [vr. mrv.J. aanstampen, w. b.: anstampfen;(art.) ansetzen. aanstappen, w. o.: 1) heranschreiten [onr.j; komen -: angestapelt kommen [onr.j; 2) schneller gehen [onr.j. aanstaren, w. b.: anstarren, an-staunen. aanstekeiyk, bv. n.: ansteckend; 1 -heid, vr.: Ansteckende [o.J. aansteken, w. b.: (i. a. b.) anstecken. aanstellen, w. b.: anstellen, ernennen [onr.J. I - (zich), w. w.: sich benehmen [onr.], sich geberden. aanstelling, vr.: Anstellung [vr.j, Ernennung [vr.j. aansterken, w. o.: wieder zuKraften kommen [onr.j, au Kraften zunehmen [onr.J. aansterking. vr.: Zunahme [vr.j der Krafte, (das) Zunehmen der Krafte. aansterven. w. o.: anheimfallen [onr.j [3J. aanstippen, w. b.: erwahnen. aanstipping. vr.: Erwahnung [vr.j. aanstonen, w. b.: ausstauben, abstau-ben. I -, w. o.: Staub einschlucken. aanstoffing. vr.: Ausstaubung [vr.j, Abstaubung [vr.j. aanstoken, w. b.: anschüren, anfachen, erregen, anstiften. aanstoker, m.: Erreger [m.J, Anstit-ter [m.j. |
AANVERWANT.
AAN STOKING.
9
|
. aanstok in»:, vr.: Erregrungr [vr.J, An-■stiftung: [vr.]. aanstondH. bw.: grleich, sosrleich, üofort, augrenblicklich, auf der Stelle; lt;tam.) in einem Nu. aanstookster, vr.: Anstifterin [vr.]. aanstoot, m.: Anstoss [m.], [s] Aerger-niss [o.]; steen des -s: Stein [m.] des An-stosses; - geven: Aergerniss [s] geben lonr.]; veel - lijden: (fig.) die Aufinerk-samkeit der Manner auf sich ziehen [onr.]. aanstooteiyk, bv. n.: anstössig, ar-gerlich; I -heid, vr.: Anstössigkeit [vr.], |s] Aergerniss [o.]. aanstooten, w. b. en o.: anstossen lonr.]. aanstootin^, vr.: Anstossen [o.], Anstoss [ra.; ö]. aanstormen, w. o.: anstürraen; op icm. -: auf Einen losstürnien. aanstralen, w. b.: anstrahlen. aanstrepen, w.: anstreiehen [onr.]. aanstrompelen, w. o.: heranstol-3)ern; komen herangestolpert kora-men. aanstroomen, \v. o.; anströraen (ook fig.); komen angeströmt kommen [onr.]. aanstryken, w. b.: anstreiehen [onr.]; lt;iig.) bestreiehen [onr.]. I w. o.: (van paarden:) in die Eisen hauen. aanstuiven, w. o.: 1) (zand:) heran-■wehen; (duinen:) vom angewehten Sand entstehen [onr.]; 2) anstürzen; komen -: angestürzt kommen [onr.]. aansturen, w. b. en o.: ansteuern; -op: zusteuern auf. aantal, o.: Anzahl [vr.], Menge [vr.]. aantasten, w. b.: angreiten [onr.]. aantaster, m.: Angreifer [ra.|. aantasting, vr.: Angriff [m.]. aanteeken-bewys. o.: Einschiei-bungsschein [m.l; i -boek, o.:Aufzeiehnungs-buch [o.: ü]; -boekje, o.: Notizbueh [o.; üj; -geld, o.: Einsehreibungskosten [vr. mrv.]. aaiiteekenen. w. b.: aufzeiehnen; (brieven of goederen ter verzending:) ejnschreiben [onr.], (door den afzender:) cinschreiben lassen [onr.]. I w. o.: sich als Verlobten einschreiben lassen [onr.]. aanteekening:. vr.: I) Aufzeiehnung Ivr.l; 2) Notiz [vr.]; 3) Einschreibung[vr.l in das Register. aantelen, vr. b.: ziehen [onr.]. aanteling-. vr.: Kultur [vr.]. aantikken, w. o.: anklopfen. aantocht, m.: Anzug [m.J; in -: ira Anzuge. aantoonen. w. b.: zeigen; (fig.) be-weisen [onr.], darthun [onr.J. aantoonend, bv. n.: (tik.) anzeigend; -e wijs: anzeigende Art [vr.], Indikativ I mi.], Wirklichkeitsform [vr.]. aantooning:, vr.: Zeigen [o.]; (fig.) Beweis [ra.]. aantred, in. (aantrede, vr.): Antritt [ra.], laantreden, w. o.: (rail.) antreten lonr.]; (ook:) sich versammeln; op iem. -: auf Einen zugehen [onr.]. laantreden. z. n. o.: (mil.) Vergat-terung [vr.]; het - slaan ot blazen: die Vergatterung schlagen [onr.] oder blasen I onr.]. aantreffen, w. b.: antreften [onr.]. aantrekkeiyk. bv. n.: (personen:) |
erapfindlich; (plaatsen en dingen:) an-ziehend, reizend; I -heid, vr.: ]) Em-pfindlichkeit [vr.|, 2) Anziehungskraft [vr.], Reiz [m.]. aantrekken, w. b. en o.: (i. a. b.) anziehen [onr.J. aantrekkend, bv. n.: anziehend. l-e, z. n. o.: Anziehende [o.]. aantrekking, vr. Anziehung [vr.]. aantrekking:s, in Sam. I -kracht, vr.: Anziehungskraft [vr.]. Anziehungs-verraögen [o.]. aanturen. w. b.: anstarren, starr ansehen [onr.]. aantyg:en, w. b.: zur Last legen, andichten. aantyging:. vr.: Beschuldigung [vr.], Andichtung [vr.]. aanvaarden, w. b.: antreten [onr.]; (een huis:) beziehen [onr.]. aanvaarding, vr.: Antritt [m.]. aanval, m.: Angriff [m.], Anfall [m.j; (fig.) Anfall [m.; aj; -len van zwaarmoedigheid: Anfalle von Schwerniuth [tj. aanvallen, w. b.: angreifen [onr.],an-fallen [onr.]. ! -, w. o.: 1) losrennen [onr.]; - op: losrennen [onr.] auf, sich werfen [onr.J auf, herfallen [onr.] über; 2)-tegen: fallen [onr.J an; 3) (ten deel vallen:) zufal-len [onr.J [3J, zu Theil [TJ werden [onr.) [3J. aan vallend, bv. n. en bw.: offensiv; - (-erwijze) te werk gaan: angriffsweise zu Werke gehen [onr.J; - bondgenootschap: Offensivallianz [vr.J, [sl Trutzbündniss [o.J. aanvaller, ra.: Angreifer [m.J. aanvallig:, bv. n.: anmuthig [tj, lie-benswürdig; I -heid, vr.: [t| Anmuth [vr.J, Liebenswürdigkeit |vr.J. aanvang:, m.: Antang [ra.; aj; inden-: im Anfange, anfanglich; eenen - nemen: einen Anfang nehmen [onr.J. aanvang:en, w. b. en o.: anfangen [onr.J. aan vanger, m.: Anfanger [ra.J. aanvang-s. in Sam. I -letter, vr.: An-fangsbuchstabe [m.J; -punt, o.: Anfangs-punkt [ni.J. aanvankeiyk. bv. n. en bw.: an-fanglich. aanvaren, w. o.: schneller fahren lonr.J; - op: zufahren [onr.] auf; - tegen: anfahren [onr.] an, zusainmenstossen [onr.J mit. I -, w. b.: zusammenstossen [onr.Jrait, übersegeln. aanvaring:, v..: Zusammenstoss [m.; öj (-van:niit),Uebersegelung[v.J(-van:i2J). aanvatten, w. b.: anfassen. aan vechten, w. b.: (theo.) anfechten, versuchen. aan vechter, ra.: (theo.) Versucher. aanvechting:, vr.: (theo.) Anfechtung [vr.J, Versuchung [vr.J; -en hebben: An-fechtungen haben. aan veegsel, o.: Kehricht [o.J. aanvegen, w. b.: kehren aanverdienen, w. b.: (schuld:) in Ar-beitslohn abtragen [onr.J. aan versterven, w. o.: anheinifallen [onr.J. aan verster ving, vr.: Anheiinfallen [o.]. aanvertrouwen, w. b.: anvertraucn (- iets aan iera.: Einem etwas). aanverwant, bv.n.: anverwandt (- aan: mit). |
AANVERWANTEN.
AANZETTING.
|
aanverwanten, m. en vr. mrv.: An-verwandten [m. en vr. mrv.]. aanverwantschap, o. en vr.: An-verwandtschaft [vr.]. aan vetten, w. o.: fetter werden [onr.]. I w. b.: tetter mach en, anfetten; (fig*.) dicker machen. aanvleeliten, w. .b.: annechten [onr.] (- aan: an), zusammenflechten [onr.] (- aan: aanvlechtsel, o.: Angefloehtene [o.]. aanvletten, w. b.: in Prahmbooten an-t'ahren [onr.]. aanvliegen, w. o.: anfliegen [onr.]; komen -: angeflogen kommen [onr.]; - tegen: anfliegen [onr.] an; - op: (fig.) los-rennen [onr.] auf. I w. b.: sicn werfen [onr.] auf; iemand -: sieh auf Einen werfen [onr.], auf Einen losrennen [onr.]. aan vlieten, w.: heranfliessen [onr.]. aanvloeien, w. o.: heranfliessen [onr.]. aanvlotten, w. b.: anflössen. aanvoegen, w. b.: anfügen; (tim.) an-fugen. ... aanvoegend, bv. n.: antügend; -e wijs: (tik.) Subjunktiv [m.], Konjunktiv [m.], Mögliehkeitsform [vr.]. aanvoegsel, o.: Angefügte [o.], Zu-satz [m.; a]. aanvoelen, z. n. o.: Antuhlen [o.]; op het - zacht zijn: sich zart anfühlen. aanvoer, m.: Anfuhr [vr.],Zufuhr [yr.]. aanvoerder, m.: Anführer [m.]; (belhamel:) Radelsführer [m.]. aanvoeren, w. b.: (i. a. b.) antühren. aanvoering, vr.: (i.a.D.) Anführung [vr.]. aanvraag vr.: Zie aanvrage, aanvrage, vr.: Anfrage [vr.]; (rig.)Ge-sueh [o.], Bitte [vr.]; - doen bij: sich wenden an; op -: auf Verlangen, aanvragen, w. b. onr.: fragen [reg.] um. aanvrager, m.: Anfrager [m.]. aanvullen, w. b.: erganzen. aanvulling, vr.: Ergiinzungr [vr.]. aanvulsel, o.: Erganzung [vr.], Er-ganzende [o.]. aanvuren, w. b.: anfeuern. aanvuring, vr.: Anfeuerung [vr.]. aanvuurder, m.: Anfeuerer [m.]. aanvuurster, vr.: Anfeuererin [vr.]. aanAvaaien. w. b.: anwehen. I -, w.o.: 1) anwehen; 2)fortw*ehen,zu wehen anhal-ten [onr.];komen--.angeweht kommen [onr.]. aanwaggelen, w. o. anwaekeln, an-watscheln; Komen -: angewackelt (ange-watschelt) kommen [onr.]. aanwakkeren, w. o.: zunehmen [onr.]. I -, w. b.: anfeuern, ermuntern, beleben. aanwakkering, vr.: 1) Zunahme; 2) Anfeuerung [vr.], Ermunterung [vr.],Bele-bung [vr.]. aanwas, m.: Ansehwemmung [vr.], recht van -: Anschwemmungsrecht [o.]. aanwassen, w. o.: anwachsen [onr.]. aanwenden, w. b.: anwenden [onr.]. aanwending, vr.: Anwendung [vr.]. aanwennen, w. b.: angewöhnen (-iemand iets: Einem etwas). I - (zich), w. w.: sich.... angewöhnen. aanwenning, vr.: Angewöhnung[vr.]. aanwensel, o.: Gewohnheit [vr.]. aanwentelen, w. o. en b.: anwalzen. Zie aanrollen. . aanwerken, w. o.: mit der Arbeit fort-machen. 1 w. b.: (verzuimden tijd:) |
einholen; (schuld:) Zie aan verdiener. aanwerven, w. b.: anwerben [onr.1, werben [onr.]. r n aanwerver, m.: Anwerber [m.], Wer- ber - » v, r i aanwerving, vr.: Anwerbung [vr.]. aanwezen, o.: Existenz [vr.]. aanwezig, bv. n.: anwesend; 1 -heid, vr.: Anweseimeit [vr.]. aanwezigen, m. en vr. mrv.: Anwe-senden [m. en vr. mrv.]. . aanwinnen, w. o.: Fortschntte machen (- in: in), zunehmen [onr.] (- in: an). I w. b.: 1) erwerben [onr.]; 2) (dooraanslibbingen:) durch Uferanwachs erwerben [onr.]; 3) Zie aan verdienen, aanwinst, vr.: [s] Erwerbniss [o.]. aanwippen, w. o.:(bij iem.:bei Einem) vorsprechen [onr.]. aanwitten, w. b.: ausweissen, uber-tünchen. , -tri aanwrijven, w. b.: anreiben [onr.]; (fig.) zur Last legen; iem. eene smet Einem einen Schandfleck anhangen, Einen blamiren lie]. „ , r ■ aanwryving, vr. Beschuldigung [vr.]. aanwijzen, w. b.: zeigen; (fig.)anwei-sen [onr.]; met den vinger -: mitdemlinger zeigen auf. . aanwijzend, bv. n.: zeigend; - voornaamwoord; (das) anzeigende Fürwort[o]; -e voornaamwoorden: anzeigende (hmzei-gende, hinweisende) Fürwörter. aanwijzer, m.: (Einer) der zeigt. aanw||zing, vr.: (das) Zeigen; (ng.) Anweisung [vr.]; - tot betaling: Zahlungs- anweisung [vr.]. ...... aanyien. w. o.: 1) herbeieilen; komen -: herbeigeeilt kommen [onr.]; 2) (van zieken:) fortwahrend irre reden. aanzagen, w. b.: ansagen. I -, w. o.: mit dem Sagen fortmachen. . « , aanzanden, w. b.: besanden, nut Sana bestreuen. 1 w. o.: sich besanden. aanzeggen, w. b.: ansagen, anzeigen ^ men zou het hem niet -: (fam.) er sieht nicht danach aus. aanzegger, m.: Ansager [m.], Anzei- ^('r . * r i aanzegging, vr.: Ansagung [vr.J, An- zeige [vr.]. aanzeilen, w. b. en o.: ansegein; een schip -: ein Schift' ansegein; komen -: an-gesegelt kommen [onr.]: op eene haven -: einen Hafen ansegein. aanzet, m.: (spl.) Zug [m.; ü] ; 1 -buis, vr.: Ansetzrohr [o.; o en ö]; -riem, in.: Streichriemen lm.]; -schroef, vr.: Stell-schraube [vr.]. aanzetsel, o.: (kkk.) Ansatz [m.; a]. aanzet-spel, o.: Ansetzspiel [o.] l-stok, m.: Ansetzer [m.]; -steen, m.:^A etz-stein [m.], (spl.) Ansetzstein [m.]; -stuk o.: Ansetzstück [o.]. aanzetten, w. b.: ansetzen; (kim.) an-nahen; (scheermessen:) abziehen [onr.]; (deuren:) anlehnen; (fig.; aandrijven, aansporen:) antreiben [onr.]; (fig. pop.: aansmeren:) anschmieren. 1 w. o.: (kkk.) sich ansetzen; komen -: (fig.) angetrabt kommen [onr.], r i \ aanzetter, in.: Ansetzer [m.]; (tig.) Antreiber [m.]. ,, . . aanzetting, vr.: (das) Ansetzen, enz.. Zie aanzetten. |
AARD-MANNETJE.
AANZEULEN.
|
aanzeulen, w. o. en b.: mitMühe her-anschleppen; met iets komen-: mitetwas herangresehleppt kommen [onr.J. aanzicht, o: Angesicht [o.]. laanzien, w. b.: ansehen [onr.]; naar het zich laat dem Ansehen naeh, allem Ansehen naeh; iem. met den nek -: (tam.) Einen über die Aehsel ansehen [onr.]; iem. - voor: Einen ansehen [onr.] iur; iem. - op iets: (fam.) Einem etwas verdenken [onr.]; zie eens aan: sieh einmal an! laanzien, o.: Ansehen [o.]; een man van - : ein Mann von Ansehen; zich het - geven van een prins: sieh das Ansehen eines Fürsten geben [onr.]; het - hebben van een g-ek: aussehen [onr.] wie ein Narr; iem. 'slechts van - kennen: Einen nur von Ansehen kennen [onr.]; zonder - des per-soons: ohne Ansehen der Person; ten -van: rüeksichtlich [2], was betrifft; te dien -: in dieser Hinsicht; te mijnen-: was mich betrifft. laanzieniyk, bv. n.: (personen:) an-gesehen, vornehm, bedeutend; (dingen:) ansehnl.ch, bedeutend, betrachtlich; van -e afkomst: von angesehener Geburt, von hoher Geburt; een - getal: eine bedeutende Anzahl; I -heid, vr.: (van personen: Ansehen [o.], Vornehmheit [vr.], Bedeutung fvr.], (van dingen:) Ansehnlichkeit [vr.], Bedeutende [o.], Betrachtlichkeit [vr.]. laanzieninK, bw.: ansehnlich, bedeutend, betrachtlich. aanzieniyiten, m. mrv.: [vornehme Leute [m. mrv.]. aanzitten, w. o.: 1) bei Tische sitzen [onr.]; 2) sieh zu Tische setzen. aanzittenden, m.mrv.:Tischgenossen [m. mrv.]. aanzoek, o.: Ansuchen [o.]; schriftelijk -: Ansuchungsschreiben [o.]; - doen om: sieh bewerben [onr.] um; op - van eenen vriend: auf Ansuchen eines Freun-des; veel - gehad hebben : viele Bewerber geliabt haben [onr.]. aanzoeken, w. b.: ansuchen bei; iemand - om: bei Einem ansuchen um. aanzoeker, m.: Ansucher [m.]. aanzoeten, w. b.: ansüssen. aanzoeting:, vr.: Ansüssen [o.]. aanzuiveren, w. b.: abtragen [onr.], abbezahlen, in 's Reine bringen [onr.]. aanzuivering:, vr.: Abtragung [vr.], Abbezahlung [vr.]. aanzy n, z.n. o.: Existenz [vr.], Dasein [o.]. aajp, m.: (drk.) Afte; (scheldwoord:) Affe; (fig. iron.) Schatz [m.; a], Beutel [m.],Beute [vr.]; (pantograaf:) Storchschnabel [m.; a]; den - beethebben: (iron.) das Geld im Sack haben [onr.]; de - is gevlogen: (iron.) das Geld ist verschwunden; de - komt altijd uit de mouw: (spr.) die wahre Absicht ver-rathet [t] sieh immer; - wat heb je mooie iongen spelen: (spr.) sieh willfahrig stellen. Zie apen. aapaelitig:. bv. n.: affenartig, affisch;! -heid, vr.: (das) affische Wesen. aapje, o.: Aelfehen [o.]. aar, vr.: 1) (pik.) Aehre (Zie aren); 2) (ontl. en min.) Ader [vr.]. laard. m.: Natur [vr.], Beschaffenheit [vr.]. Art [vr.]: goed van -: von guter Art; naar den -: wie sieh 's gehort, ausgezeich-net; van dien -: von der Art; uit den-der zaak: der Natur der Sache naeh. |
laard (= aarde), vr.: Erde [vr.]; boven - staan; (fig.) noch nicht begrabcn sein; onder de - liggen: (fig.) unter der Erde liegen [onr.]: onder de - brengen: unter die Erde bringen [onr.]; veelvoeten in de - hebben: (spr.) viel zu schaffen ma-chen, viele Mühe kosten. aardaclitis* bv. n.: erdartig, erdicht; l-heid, vr.: Erdichte [o.|, Erdartigkeit [vr.]. aard-afstand, m.:(str.) Erdferne [vr.]; I -aker, vr.: Erdeichel [vr.], Erdnuss [vr.;üj. aardamgt;el. m.: Kartoffel [vr.]; I -akker, m.: Kartoffelfeld [o.], Kartoffelacker [m.: ack] • -brandewijn, m.: Kartottelbrannt-wein [in.]; -eter, m.: Kartoffelesser [m.]; -jasser, in.: Kartoffelschtiler [m.]; -kelder, m.: Kartottelkeller [m.]; -kooper, m.: Kar-toffelhandler [m.j; -land, o.: Kartoffelfeld [o.] (goed -land: guter Kartoffelboden); -markt, vr.: Kartoffel markt [m.; a]; -meel, o.: Kartoffelmehl [o.]; -oogst,m.: Kartoffel-ernte [vr.];-plant, vr.: Kartoffelpflanze [vr.]; -puree, vr.: Kartoffelbrei [m.], Kartoffelpü-ree [vr.]; -schil, vr.: Kartoffelhaut [vr.: a],. Kartoffelschale [vr.]; -schiller, m.: Kartof-felschaler [m.]; -schilster, vr.: Kartoffel-schalerin [vr.]; -schrapsel, o.: Kartoffel-schabsel [o.]; -soep, vr.: Kartoffelsuppc [vr.]; -stoel,in.:Kartoffelpflanze [vr.];-teelt, vr.: Kartonelbau [m.]; -ziekte, vr.: Kartof-felseuche [vr.], Kartoffelkrankheit [vr.]. aard-baan, vr.: (str.) Erdbahn [vr.]; I-bei, .vr.: Erdbeere [vr.]; -beschrijving, vr.: Zie aardryks:- beving, vr.: Erdbeben [o.]; -bewoner, m.: (dk.) Eraenbewohner [m.]; -bezie, vr.: Erdoeere [vr.];-bodem, m.: Erd-boden [m.]; -bol, m.: Erdkugel [vr.]; -boor, vr.: Erdbohrer [m.], (nmw.) Steinbohrer [m.]. aanle, vr.: Erde [vr.]; op -: auf Erden; ter - bestellen: beerdigen, begraben [onr.]. laarden, bv. n.: irden. laarden, w. o.: (pik.) arten, gedeihen [onr.]; (fig.) sieh gewohnen, sieh zu Hause fühlen; - naar: arten naeh, naeharten. aardewerk, o.: Steingut fo.], Töpfer-waare [vr.], (das) irdene Geschirr. aard-geest, m.: (fab.) Erdgeist [m.],. Berggeist [m.]; I -gewas, o.: Erdgewachs [o.]; -gewemel, o.: Erdgetöse [o.], Erdge-wühl [o.]; -globe, vr.: Erdglobe [vr.], Erdkugel [vr.]; -goed, o.: geringe Sorte [vr.J Tabak; -gordel m.: Erdgürtel [m.]; -hars, o.: Erdharz [o.l; -heuvel, m.Erdhügel [m.]; -hoogte, vr. (-hoop, m.V. Erdhauten [m.j; -houdend, bv. n.: erdhaltig; -houdendheid, vr.: Erdhaltigkeit [vr.]. aardig:, bv. n.: artig; 1 -held, vr.: Ar-tigkeit. aardje, o.: Art; hij heeft een - naar zijn vaartje: (spr.) er artet seinem Vater naeh. aard-kenner, m.: Erdkundige [m.]; I-kennis, vr.: [s] Erdkentniss [vr.J,Erdkunde [vr.]; -kleur, vr.: Erdfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: erdfarbig, erdfarben, erdfahl; -klomp, m.; Erdmasse Ivr.]; -kloot, m.: Erdkugel [vr.]: -kluit, vr.: Erdkloss [m.; ö]; -korst, vr.:Erd-kruste [vr.], (fig.) Erdoberflache [vr.]; -krekel, m.: Erdgrille [vr.]; -kruier,m.; Schieb-karner (beim Ausgraben); -kuil, vr.: l)Erd-grube [vr.], 2) Erdloch [o.; ö]; -kunde, vr.: Erdkunde; -kundig, bv.n.;geologisch; -kundige, m.: Erdkundige [ni.]; -laag, vr.: Erdschicht [vr.]; -mannetje, o.: (fab.) Ko- |
AAKDMEETKUXDE.
ABELMOSCH.
12
fer [m.]; -engel, m.: Erzengel [m.]; -gek, m.: Erznarr [m.]; -gekkin, vr.: Erznarrin [vr.]; -gierig, bv. n.: erzknauserig, erzknic-kerig; -gierigaard, m.: Erzgeizhals [m.; a], Erzkarger [m.], Erzknauser [m.l, Erzknic-ker [mj;-gierigheid, vr.:beispiellose Knau-serei [vr.]; -guit, m.: Erzscnalk [m.: a en aj; -hertog ra.: Erzherzog [ra.]; -hertogdom, o.: [tl Erzherzogthum [o.]; -hertogelijk, bv. n.: erzherzoglich; -hertogin, vr.: Erzherzogin [vr.]; -huichelaar, m.: Erz-heuchler [m.]; -kamerheer, in.: Erzkamme-rer [m.]; -kanselier, m.: Erzkanzler [m.]; -ketter, m.: Erzketzer [m.]; -ketterij, vr.: Erzketzerei [vr.]; -knoeier, ra.: Erzpfuscher [m.]; -leugenaar, m.: Erzlügner [m.]; -liefhebber, ra.: Erzliebhaber [m.]; -lui, bv. n.: erzfaul; -luiaard, ra.: Erzfaulenzer [ra.]; -luiheid, vr.: beispiellose Faulheit [vr.j; -priester, ra.: Erzpriester [in.]; -priesterlijk, bv. n.: erzpriesterlich; -priesterschap, o.: [t] Erzpriesterthum [o.]; -schalk, m.: Erzschalk [m.; a en a]; -schelm, ra.: Erz-schelm [in.], Erzgauner [m.]; -schenker ra.: Erzschenk [m]; -schurk, ra.: Erzschurkc^ [m.]; -speler, in.: Erzspieler [in.];-spitsboef, ra.: Erzspitzbube [m.j; -vader, ra.: Erzvater [m.; a], Patriarch [ra.];-vaderlijk, bv. n.: erzvaterlich, patriarchalisch;-vaderlijkheid, vr.: (das) Erzvaterliche, (das) Patriarcha-lische; -vijand, m.: Erzfeind[ra.]; -woekeraar, ra.: Erzwucherer [m.];-wijsneus, ra.: Erzpedant [m.]; -zondaar, in.: Erzsünder [m.]; -zuiper, ra.: Erzsaufer [ra.]. (1)
aarzelen, w. o.: unschlüssig sein [onr.]. Bedenken tragen [onr.], Anstand neliinen [onr.], zaudern; zonder -: ohne Bedenken, ohne Anstand.
aarzelend, bv.n.: 1) unschlüssig; 2) zau-dernd.
aarzeling, vr.: Unschlüssigkeit [vr.]. aas. o.: (snl.) Ass [o.] Dans [o.]; (gew.) Ass [o.]; (loK-aas:) Köder [ra.], Lock-speise [vr.]; (kreng:) Aas [o.]. Luder [o.]. aasje, o.: (fam.) Körnchen [o.]. aas worm. ra.: (vv.) Wurra [in.; ülzum Angeln.
abberdaan, ra.: Zie labberdaan, abc. o.: Alphabet [o.], Abc [o.].
abdis, vr.: Aebtissin [vr.].
abdy, vr.: Abtei [vr.].
abee, o.: Alphabet [o.]; I -bank, vr.; Bank [vr.; a] der Abcschiiler; -boek, o.: Abcbuch [o.; ü], Fibel [vr.].
abeel, m.: (pik.) Espe [vr.]. Abele [vr.|, Zitterpappel [vr.]; I-boom,m.: Espenbaum [in.; a], Zitterbauin [m.; a].
abel mosch, vr.: (pik.) Abelraoschus[ra.].
bold [m.], (fijf.) Zwerg [m.]; -meetkunde, vr.: Erdmesskunst [vr.]; -meetkundig, bv. n.; geometrisch; -meetkundige, m.: Geometer Jm.], Erdmesser [m.l; -muis, vr.: Erdmaus vr.; a]; -noot, vr.; Erdnuss [vr.; üj; -olie, vr.: Erdöl[o.],Petroleum [o.]; -oppervlakte, vr.: Erdoberflache [vr.]; -pek, o.: Erdpech [o.]; -pool, vr.: Erdpol [m.l; -rond, o.: Erden-rund [o.]; -rook, in.: (pik.) Erdrauch [m.]. aardrUk, o.: Erdreich [o.]. aardryks, in Sam. I -beschrijver, m.: Erdbeschreiber [m.]; -beschrijving, vr.: Erd-beschreibung [vr.]; -kunde, vr.: Geographic [vr.]; -kundig, bv. n.: geographisch; -kundige, m.: Geograph [m.].
aardncli. bv. n.: irdisch; (fig.) weltlichj; een - paradijs: ein irdisches Paradies, ein Erdenparadies; -e genoegens: Erdenfreu-den; -e goederen, Erdcngüter; -e grootheid: irdische Herrlichkeit; het -e leven: das Erdenleben.
aardse he. o.: (das) Irdische. aardschgezind, bv. n.: irdisch ge-sinnt; l-heid, vr.: irdische Gesinnungen [vr. mrv.J, Hang [m.] zum Irdische.
aard-scliiclit. vr.: Erdschicht [vr.]; I -schildpad vr.: Erdschildkröte [vr.J; -schok, m.: Erdstoss [m.; ö]; -schol, vr.: Erdscholle [vr.]; -schors, vr.: Zie -koivst: -schudding, vr.: Zie -schok; -slak, vr.: Wegschnecke [vr.]* -stamper, m.: (voorwerp:) Stampf-schlagel [m.], Jungfer [vr.], Ilandramme [vr.], (persoon:) Erdstampfer [m.]; -storting, vr.: Erdsturz [m.; ü];-streek,vr.: Erdstrich [m.]; -veil, o.: (pik.) Erdepneu [m.], Gun-
derraann [m.]; -verschuiving, vr.: Érdver-schiebung [vr.]; -vlas, o.: Erdflachs [m.j; -vloo. vr.: (ins.) Erdfloh [vr.; ö]; -vorming, vr.: Erdbildnng [vr.]; -vrucht, vr.: Erdfrucht [vr.; ü]; -werk, o.: (vest.) Erdwerk [o.]; -werker, in.: Graber [m.j; -worm (-wurm), ra.: Erdwurm [in.; ü]; -zwara, vr.: Erd-schwamm [m.], Pilz [m.j.
aarleveenscli, bv. n.: ordnungslos, tölpelhaft.
aars, m.: (gem.) Arsch [ra.; Ae]; (ontl.) After [ra.]; 1 -darm, in.: Endeldarm [m.; tij, Mastdarm [m.: a]; -gat, o.: Arschloch [o.; ö]; kaarslicht,-licht: (spr.) Kerzenlichtschlech-tes Licht; -wisch, m.: Arschwisch [ra.].
aarts, in Sara I -bedrieger, m.: Erzbe-triiger [ra.]; -bisdom, o.: [t] Erzbisthum [o.J; -bisschop, ra.: Erzbischof [in.; ö]; -bisschoppelijk, bv. n.: erzbischöflich: -boosdoener (-booswicht), m.: Erzbösewicht [m.]; ^deken, ra.: (kkl.) Érzdechant [ra.]; -deugniet, in.: Erzspitzbube [m.], Erzschelm [ra.]; -dom, bv. n.: erzdumm; -dronkaard, ra.: Erzsau-
Nog duidelijker dan bij de artikelen „aard, in Sam.quot; en „aardappelquot; springt het bij dit artikel „aartsquot; in het oog, dat verreweg de meeste samengestelde woorden, in het Duitsch juist als in het Hollandsch, als eerste lid der samenstelling volmaakt hetzelfde woord hebben (in de drie bedoelde voorbeelden namelijk: Erd...., Kartof-fel...., Erz....). Hieruit volgt, dat men aan een Woordenboek eene totaal noodelooze uitgebreidheid zou geven, wanneer men daarin alle samengestelde woorden opnam. Ik had dus bij de drie genoemde voorbeelden vrij wat plaats kunnen besparen, indien ik eenvoudig die samenstellingen had opgegeven, waarvan de vermelding mij noodzakelijk toescheen; en dan had ik er aan kunnen toevoegen bij „aardquot;: alle verdere Sam. met Erd ....
bij „aardappelquot;: alle verdere Sam. met Kartoffel____
bij „aartsquot;: alle verdere Sam. met Erz....
Menigmaal in het vervolg gelieve men zich dezen wenk te herinneren: de woorden, die iedereen gemakkelijk zelf kan maken zonder ooit mis te tasten, nemen in een Woordenboek ontzaglijk veel plaats in, waarvan men, ten voordeele van de gebruikers van het boek, vrij wat nuttiger partij kan trekken.
A BONN KEREN.
|
alionneeren (zich), w. w.: [ie] sich abonniren (-op: auf). abonnement, o.: Abonnement [o.]. abonnent, m.: Abonnent [m.]. Abraham, m.: (mansnaam:) Abraham fm.]; in -'s schoot: (figr.) in Abrahams Schooss. abrikoos, vr.: Aprikose [vr.]. abrikoze-boom, m.: Aprikosenbaum [m.; a]; l-pit. vr.: Aprikosenstein [m.]. abt, m.: Abt [m.; Ac]. abtelyk. bv. n.: abtlich. abiiis. o.: Versehen [o.], [t] Irrthum Im.; ü], Missgritf [m.J; - hebben: sichirren; een - begaan; sich versehen [onr.]; bij -(per -): 1) aus Versehen, 2) hrthümlich Ltl. abuMief, bv. n. (abusievelijk, bw.): 1) irrthiimlich It]; 2) aus Versehen. AbysNinië, o.: (adk.) Abyssinien [o.], Abessinien [o.j, Habesch [o.]; Abyssiniër, m.: Abyssinier [m.]; Abyssinisch, bv. n.: abyssinisch; Abyssinische, vr.: Abyssinie-rin [vr.]. acacia, vr.: (plk.) Akazie [vr.], Aka-zienbaum [m.; a]. academic, vr.: Akademie [vr.]; lid der -: Akademiker [m.J; militaire-: Kadetten-schule [vr.]; I -biir^er, m.: Student [m.], Hochschüler [m.]; -jaar, o.: (das) akade-mische Jahr; -leeraar, in.: Lehrer [m.] an einer hohen Schule; -leven, o.: Studenten-leben [o.]; -stad, vr.: Universitatsstadt [vr.; a]; -vriend, m.: Freund [m.] in (oder: aus) der Studentenzeit. academisch, bv. n.: akademisch; -e graad: [der] akademische Grad; -e studiën: akademische Studiën. accent, o,: Akcent [m.J. accentuatie, vr.: Akcentuation [vr.]. accentneeren, w. b.: akcentuiren lieren]. accept, o.: (kph.) Akcept [m.]. acceptant, in.: (kph.) Akceptant [m.]. acceptatie, vr.: (ki)li.) Akceptation [vr.J; (van een wissel:) Annahme [vr.]. accepteeren, w. b.: (kph.) akceptiren [tieren]; (fig:.) annehmen [onr.]. accompagneeren. w. b.: (muz.) ak-kompagniren [gnieren]; begleiten. acconipagnement. o.: (muz.) Ak-kompagnement [o.], Begleitung [vr.J. accoord, o.: (i. a. b.) Akkord [m.]. I -, bv. n. en bw.: übereinstimmend; - zijn: richtig sein; - zijn met: stimmen mit. accordeeren, w. o. en b.: (i. a.b.)ak-kordiren [dieren]. accljiiN, m.: Akcise [vr.],\Vaarensteuer I vr.J; ontvanger van den -: Akciseinneh-mer [m.]* vrij van -; akcisfrei; vrijdom van -: Akcisfreiheit [vr.J; I -biljet, o.: Akcis-zettel [m.J, Akcisschein (m.J; -kantoor, o.: Akcisamt [o.; a], Steueramt [o.;a]; -plich-tig, bv. n.: akcisbar. steuerbar, akcispflich-tig, steuerpflichtig; -plichtigheid, vr.:Ak-cisbarkeit [vr.J. ach, tsw.: ach!, leider! Achillis, 2e nmv, (van Achilles); I -kruid, o. (plk.) Achillenkraut [o.], Tau-sendblatt [o.J; -pees, vr.: Achillisflechse I vr.J. acht, vr.: Acht [vr.]; - geven oj) (-slaan op): Acht geben [onr.] auf; geelt -; (mil.) Achtung!; iets in - nemen: etwas in Acht nehmen [onr.J; zich in - nemen: sich in Acht nehmen [onr.]; neem u in -: nehmen Sie sich in Acht. I vr.: (het cijfer 8:) Acht [vr.]. |
lacht, tw.: acht; vandaag-dagen: (toekomstig:) heute über acht Tage, (verleden:) vqr acht Tagen; met - paarden: mit acht Pierden, mit Achten (met - paarden bespannen: achtspannig |bv. n.J). achtbaar, bv. n.: achtbar; I -heid, vr.: Achtbarkett [vr.]. acht-beenig:, bv. n.: achtbeinig; l-bla-derig, bv. n.: achtblatterig; -daagsch, bv. n.: achttagig; -deelig, bv. n.: achttheilig [tj: -dubbel, bv. n.: achtfach. achtel, o.: Achtel [o.J. achteloos, bv. n. unachtsam; i -heid, vr.: Unachtsamkeit [vr.]. achten, w. b.: (achting toedragen:) achten; (op prijs stellen:) schatzen; (beschouwen, beoordeelen:) wofür achten, wo-für halten lonr.J; ik acht het eene eer:ich achte (ich halte) es für eineEhre; hij acht het verstandig: er achtet (er halt) es für king. I - (zich), w. w.: sich schatzen; zich gelukkig -: sich glücklich schatzen. achtenswaardig, bv. n.: achtungs-werth [t], achtungswürdig; I -heid, vr.; Achtungswürdigkeit [vr.]. acht-entwintiff,tw.: achtundzwanzig (als z. n. in.:(nitw.) Achtundzwanzigstüber-stück [o. J); l-entwintiger, m. en vr.: (der,, die) Achtundzwanzigjahrige, (mar.: das) mit achtundzwanzig Stücken bewafthete Schift'; -entwintigerhande (-entwintigerlei), bv. n.: achtundzwanzigerlei. lacht er. bw.: hinten; - wonen: hinten hinaus wohnen; - uitzien: (ramen of huizen:) hinten hinaus sehen [onr.J. lacht er, vz.: hinter; - elkander: hinter einander; - iemands rug: hinter Eines Rikken; - iets komen: hinter etwas kommen [onr.J, etwas zu wissen bekommen [onr.J; er - zijn: (fig.) Alles davon wissen [onr.J; daar zit (daar schuilt) iets -: es steekt etwas dahinter; nog niet droog -zijne ooren zijn: (pop.) hinter den Ohren noch nicht trocken sein; - het net visschen: (spr.) hinter dein Netze fischen; dat is het Paard - den wagen: (spr.) das heisst die ferde hinter den quot;Wagen spannen; - de hand zitten: (spl.) die Hinterhand haben lonr.J; 1 -aan, bw.: hintennach,hintendrein, hinterher; -af, bw.: 1)abgelegen,entlegenl 2) unter Schloss und Riegel (-afhuurt, vr.: abgelegene [t| Stadttheil [m.J);-baks,bw.: versteekt, verborgen, (als bv.n.:) verschlos-sen (-baks doen: heimlich thun [onr.J; -baks houden; verheimlichen); -bank, vr.: hinterste Bank [vr.; aj, (in een rijtuig:) Hintersitz [m.J; -been, o.: Hinterbein [o.J; -blijven, w. o.: 1) hintanbleiben [onr.], hin-terbleiben [onr.J, zurückbleiben [onr.J, 2) unterbleiben [onr.J;-blijver, m.: Zurüek-bleiber [m.], (plk. en dik.) Spiitling [m.J,. (mil.) Nachzögler [m.J; -bout, m.: Keule [vr.J, Hinterviertel [o.J, Hinterschlagel [m.J; ;buur, m. en vr.: Nachbar(vr.: Nachbarin) imHinterhaus(oder:in der Hinterkammer); -buurt, vr.: (der) abgelegene [t] Stadttheil [m.J; -deel, o.: [t| Hintertheil [m.J; -deur, vr. Hinterthüre [vr.J; -deurtje, o.: Hinter-thürchen [o.J; -docht, vr.: Argwohn [m.J; -dochtig, bv. n.: argwöhnisch, argwöhnig; -dochtigheid, vr.: Argwöhnigkeit; -dooraard - den wagen: (spr.) das heisst die ferde hinter den quot;Wagen spannen; - de hand zitten: (spl.) die Hinterhand haben lonr.J; 1 -aan, bw.: hintennach,hintendrein, hinterher; -af, bw.: 1)abgelegen,entlegenl 2) unter Schloss und Riegel (-afhuurt, vr.: abgelegene [t| Stadttheil [m.J);-baks,bw.: versteekt, verborgen, (als bv.n.:) verschlos-sen (-baks doen: heimlich thun [onr.J; -baks houden; verheimlichen); -bank, vr.: hinterste Bank [vr.; aj, (in een rijtuig:) Hintersitz [m.J; -been, o.: Hinterbein [o.J; -blijven, w. o.: 1) hintanbleiben [onr.], hin-terbleiben [onr.J, zurückbleiben [onr.J, 2) unterbleiben [onr.J;-blijver, m.: Zurüek-bleiber [m.], (plk. en dik.) Spiitling [m.J,. (mil.) Nachzögler [m.J; -bout, m.: Keule [vr.J, Hinterviertel [o.J, Hinterschlagel [m.J; ;buur, m. en vr.: Nachbar(vr.: Nachbarin) imHinterhaus(oder:in der Hinterkammer); -buurt, vr.: (der) abgelegene [t] Stadttheil [m.J; -deel, o.: [t| Hintertheil [m.J; -deur, vr. Hinterthüre [vr.J; -deurtje, o.: Hinter-thürchen [o.J; -docht, vr.: Argwohn [m.J; -dochtig, bv. n.: argwöhnisch, argwöhnig; -dochtigheid, vr.: Argwöhnigkeit; -doorr |
ACHT-HOKDERDSTE.
ACHTEREEN.
|
bw.: hintendurch; -een, bw.: hmter (odor: aiach) einander; -eenvolgend, by. n.: aut (oder nach) einander folgend, (ngr.) unun-terbrochen; -eenvolgens, bw.: nach einander; -einde, o.: |t] Hintertheil fin.], (das) hintere Ende (zoo dom als het -einde van een varken: pop. spr.: so dumm wie em Oehs). . ,. . achteren, bw.: hinten; naar -: hmter-warts, nach hinten; ten -: im Rückstande; Aan -: 1) von hinten (b. v. angreifen), 2) hintennach (b. v. betrachten). t acltter-erven, m. mrv.: Isacherben tm. mrv.]; -gaan, w. o.: (van uurwerken:) nachgehen[onr.],nachbleiben[onr.l; -gevel, m.: Hinterseite [vr.1; -gracht, vr.:(der)al)-gelegene Kanal; -grond, m.: Hintergrund fm.1 (op den-grond staan: im Hintergrunde stehen [onr.]; op den -grond treden: in den Hintergrund treten [onr.]); -haar, o.: Hin-terhaar [o.]; -halen, w. b.: einholen; -haling, vr.: Einholung [vr.]; -hals m.: backen [m.], (fig.) Genick |o.]; -hand, vr.: (ontl. en spl.) Hinterhand [vr.] (aan de -hand zitten: spl.: die Hinterhand haben). acliter-hande, bv.n.: achterlei, achter-lieen, bw.: von hinten an (er -heen zitten: fain.: 1) die Sache rege machen, 2) die Sache beschleunigen); -hoede, vr.: Nachtrab [m.]; -hoofd, o.: (ontl.) Hinterhaupt [o.; aj; -houden, w. b.: zurückhalten [onr.]; -houdend, bv.n.: zurückhaltend;-houdendheid, vr.: Zurückhaltung [vr.]; -huis, o.: Hinterhaus [o.; a.]; -in, bw.: (zijnde) hinten, (gaande:) hinten hinein; -ingang, m.: Hintereingang [m.; a.]; -kamer, vr.: Hin-terstube [vr.], Hinterkammer [vr.]; -kant m.: Hinterseite [vr.]; -kasteel, o.: (zeew.) Hinterkastell [o.], (fig. gem.) Hintere [m.]; -klap, m.: Verleumdung [vr.]; -klappen, w. o.: verleumden; -klapper, m.: Verleum-der [m.]; -kleindochter, vr.: Urenkelin [vr.]; -kleinkind, o.: ürenkel [m.], Urenkelin [vr.]; -kleinzoon, m. Urenkel [m.]; -kousig, bv.n.: (pop.) Zie -doehtig;-kwartier, o.: (der) abgelegene [tl Stadttheil (oder: jt] Landestheil), (fig. gem.) Hintere [m.];-lraad-geweer, o.: Hinterladungs-Gewehr [o.], Kam-merladungs-Grewehr [o.]; -lap, m.: Fleck lm.]. Hinterfieck [m.]; -lappen, w. b.: be-tiecken; -last, m.: (kpv.) Hinterlast [vr.] (-last hebben: pop.: seine [ihre]Nqthdurft [t] verrichten müssen [onr.]); -lastig, bv. n.: (kpv.) hinterlastig; -laten, w. b.: hinter-lassen [onr.]; -lating, vr.: Hinterlassung [vr.]; -leder, o.: Hinterleder [o.]; -leen, o.: (hist.) Afterlehen [o.]; -leenman, m.: (hist.) Afterlehensmann [m.; a]. aehterlei, bv. n.: achterlei. aeliter-liffsren, w. o.: zurückstehen [onr,] (-bij:[3]); l-luik o.: (zeew.)Hinterluke [vr.]; -lijf, o.: Hinterleib [in.]. lacliterlök. z. n. o.: (zeew.) Hinter-leik [o.]. .. , li- u laehteriyk. bv. n.: zuruckgeblieben ; (vruchten:) verspatet; (betalingen en betalers:) rückstandig; I -heid, o.: Zurück-bleiben [o.]. |
achter-man, m.: Hintermann [m.; a]; I-mast, m.: (zeew.) Hintermast [m.], (der) hintere Mast; -middag,m:Nachmittag[iu.]; -na, bw.: 1) hintendrein, hintennach, 2)nachher, hernach (-na, in Sam.: Zie na, in Sam.): -neef, m.:Grossneffe [m.];-nicht, vr.: Grossnichte [vr.]; -noen, m.: ïsach-mittag [m.]; -om, bw.: hintenum; -onder, o.: (zeew.) Hinterkoje [vr.]; -op, bw.: hin-tenauf, (fig. van iets:) verkehrt, (fig. van iemand:) in schlechten ümstanden, in un-giinstigen Verhaltnissen (iemand -op komen: 1. Einem folgen, 2. Einen einholen); -over, bw.: (vallen:) rücklings, (liggen:) auf dem Rücken; -pand, o.: (kim.) Hin-terschooss [m.]; -plaats, vr : Hinterhof lm.; ö]; -plein, o.: Hinterplatz [m.; a]; -poort, vr.: Hinterpforte [vr.]; -poot, m.: Ilinterpfote [vr.], Hinterfuss [m.; ü], Hin-terbein [o.]; -schip, o.: Hinterschitt [o.J; -spit, o.: Verf all Jm.] (in het -spit: in schlechten Umstan'den, in ungünstigen Verhaltnissen); -staan, w.o.: zurückstehen [onr.] (- bij [3]; - in: an); -stallig, bv. n.: rückstandig; -stalligheid, vr.: Rückstandig-keit [vr.]; -stand, m.: Kückstand [m.; ii]. achterste, bv. n. (o. tr.): (der, die, das) Hiuterste. I -, o.: Hintere; op zijn - vallen: auf den Hintern fallen [onr.]; zijn - legen de krib zetten: (spr.) wider-spanstig sein, sich strauben. achter-stellen, w. b.: hintansetzen; -stelling, vr.: Hintansetzung [vr.]; -steven, m.: Hintersteven [m.]; -straat, vr.: abgelegene Strasse [vr.]; -stuk, o.: Hmter-stück [o.]; -touw, o.: (zeew.) Hmtertau [o.] (in het -touw zijn: fiff. fam: im Rückstande sein, ook: in schlechten Ümstanden sein; in het -touw geraken: fig. fam.: rückstandig werden [onr.], ook: in un-günstige Verhaltnisse [t] gerathen [onr.]; -trap, vr.: Hintertreppe [vr.]; -uit. bw.: hinten aus, (fig.) rückwarts, zurück (als z. n. o.: Ausgang [m.; a] hinter dem Hause; 1 achteruit gaan: zurückgehen [onr.]; achter uitgaan: hinten ausgehen; achteruitgang, m.: Verfall [m.], achteruitgang, m.; Hinterthüre [vr.]; i-uitslaan, w. o.: (van paarden 0 ausschla-gen [onr.]; -vertrek, o.: Hinterstube [vr.]; -voegsel, o.: (tik.) Suffixum [o.: -xa], (der) angehangte oder anzuhangen-de Buchstabe oder Silbe; -volgen, w. b.: 1) verfolgen, nachsetzen, 2) befolgen, beobachten; -volgens, bw.: 1) nach einander, 2) [2] gemass (-volgens uwe bevelen: Ihren Befehlen gemass);-volgmg, vr.: 1) Verfolgung [vr.], 2) Befolgung [vr.]; -waarts, bw.: rückwarts; -waartsch, bv. n.: rückwarts gehend; -weg, m.: Seitenweg [m.]; -wege, bw.: zurück (-wege blijven: zurückbleiben [onr.], un-terbleiben [onr.], ausbleiben [onr.]; -wege houden: zurückhalten [onr.]; -wege laten: bleiben lassen [onr.]; -werk, o.: Anhang [m.; a]. Supplement [o.], (fig. iron.) Hintere [m.]; -wiel, o.: Hinterrad [o.; ii], (hg.) Reichsthaler [m.]; -zak, m.: Hintersack [m.: a]; -zeil, o.: Hintersegel [o.]; -zetten, w. b.: hintansetzen; -zetting, vr.: Hintansetzung [vr.]; -zolder, m.: Hinterboden [iu.; o en ö] (op een -zolder: im Hintertheil [t] des Hauses unterm Daehe); -ijzer, o.:Hin-tereisen [o.]; -zijde, vr.: Hinterseite [vr.], Rückseite [vr.], (fig.) Kehrseite [vr.]. acht-half, bv. n.: achthalb; 1-hoek, m.: Achteck [o.]; -hoekig, bv. n.: achteckig; -hoekigheid, vr.: (das) Achteckige; -honderd, tw.: achthundert; -honderdste, bv.n.: achthundertste (als z. n. o.: achthun-dertste [T] Theil [ui.l, Achthundertstel [o.J. |
ACHTING.
15
AF.
|
acUting:, vr.: Achtungr [vr.]. acliti ngs waar dig:: Zie achtens... acht-Jaariykscli, bv. n.: achtjahr-lich; l-jarig, bv. n.: achtjahrig; -kant, o.: achtseitige Figur [vr.]; -kantig, bv. n.; achtkantig; -lottergrepig, bv. n.: achtsilbig (-iettergrepig woord, o.: Achtsilber, [in.]); -maal, bw.: achtmal (tot -maal herhaald: achtmalig); -maandeliiksch, bv. n.; acht-monatlich; -maands, dv. n.: achtmonatig; -ponder, m.: (art.) Aclitpfunder [m.]; -ponds, bv. n.: achtpfündi^; -regelig, bv. n.: acht-zeilig (een -regelig vers: ein aehtzeiliges Gedicht). aclitste. bv. n.: achte: ten -: achtens. I —, o.: Achtel [o.]. acht-tal, o.: die Acht (een -tal: acht, eine Zahl von achten); -tien, tw.: acht-zehn; -tiende, bv. n.: achtzehnte (z. n. o.: achtzehnte [ï 1 Theil [m.], Achtzehntel [o.]); -voud, o.: Achtfache [o.]; -voudig, bv. n.: achtfach, achtfaltig; -zijdig, bv. n.: acht-seitig (Zie -kant). acteur, m.: Aktör [m.], Schauspieler [m.]. actie, vr.: 1) Handlang [vr.]; de partij van -: (stk.) die Fortschritfcmrtei; 2) btreit [m.]; - met iem. hebben: sich mit Einem streiten [onr.j; 3) Rechtsstreit [m.]; eene -tegen iem. instellen: einen Rechtsstreit mit Einem anfangen |onr.]; 4) Aktie [vr.], 11] An theil [m.], [t] Antheilsschein [m.]; eene maatschappij op actiën: eine Aktienge-sellschaft; de handel in actiën: der Ak-tienhandel. actief, bv. n.: aktiv; in actieve dienst: in aktivem Dienste. I -, o.: JAktiva [vr. mrv.j, Aktivschulden [vr. mrv.]. actionaris, m.: Aktionar [m.], Ak-tieninhaber [m.J. activiteit, vr.: Aktiyitat [vr.]. actrice, vr.: Schauspieler in [vr.]. AdamM-app^l. m.: (pik. en ontl.) Adamsapfel [m.; a]. adder. vr.: Natter [vr.], Schlange [vr.]; cr schuilt eene - in het gras: (spr.) es steekt etwas dahinter; I -beet, vr.: ]Satter-biss [m.], Schlangenblss [m.1; -gebroedsel, o.: Schlangenbrut [vr.], Schlangengezücht [o.]; -kruid, o.: (pik.) Natterkraut [o.], Natterwurz [vr.]; -tong, vr.: (pik. en fig.) Natterzunge Ivr.], Schlangenzunge [vr.]. adel, m.: Adel [m.1; van -: adelig, von Adel, (spijzen, inz. wild:) einen Hochge-schmack habend. adelaar, m.: Adler [m.]. adelboivst, m.: (mar.) Seekadett [m.]. adeldom, m.: Adel [m.]; brieven van -: Adelsbriefe [m. mrv.]. adelen, w. b.: adeln. adellijk, bv. n.: adelig. adelstand, m.: Adelstand [m.1 (iem tot den - stand verheffen: Einen in den Adelstand erheben [onr.]); -trots, m.: Adelstolz [m.]; -trotsch, bv. n.: adelstolz. Zie adelclom. adem, m.: (1) Athem [m.], Odem [m.]; - halen: Athem holen, athmen ; buiten -: ausser Athem; van langen -: (tam.) lang-jithmig; over alles zijnen - laten gaan: (Hg.) in Alles seine Nase hineinstecken; den laatsten - uitblazen: den letzten Athem aushauchen. |
ademen, w. b.: athmen I -, w. o.: Athem holen. ademhalins:, vr.: (das) Athemholen. ademloos, bv.n.: athemlos; I -heid, vr.: Athemlosigkeit [vr.]. ademtoclit, m.: Athemzug [m.; ü]. ader, vr.: (ontl., min., fig.) Ader [vr.]; 1 -achtig, bv. n.: aderig, geadert;-breuk, vr.: (hik.) Aderbruch [m.; ü]. aderen, w. b.: adern, adem. ader-gezwel, o.: Adergeschwulst[vr.; ü]; -laten, w. b.: zur Ader lassen [onr.] (- iemand: Einem); -lating, vr.: Aderlass [vr.; a]; -loos, bv. n.: (pik.) aderlos; -rijk, bv. n.: aderreich, voll Adern; -slag, m.: Aderschlag [m.; ii]; -spat, vr.: Aderknoten [m.], Adiirkropf fin.; ö], Krampfader [vr.]. adertje, o.: Aederchen [o.]. adervlies, o.: Aderhautchen [o.]. adjudant, m.: Adjutant lm.], ailjunct, m.: Adjunkt [m.]. admiraal, m.: (mar.) Admiral [m.]. admiraalscUap. o.: Admiralswürde [vr.], Admiralschaft [vr.]; - maken: Admi-ralschaft machen, in Admiralschaft fahren [onr.]. admiraal-schip, o.: Admiralsschiff [o.]. admiraals-vlag, vr.: Admiralsflagge [vr.]. admiraliteit, vr.: Admiralitat [vr.]. admiraliteits, in Sam. I -eilanden, o. mrv.: Admiralitatsmseln [vr. mrv.j; -gebouw, o.: Admiralitatsgebaude [o.J;-kamer, vr.: Admiralitatsgericht [o.]. Adolf, m.: Adolph [m.]. Adonis, m.: (fab. en tig.) Adonis lm.], adres, o.: (i. a. b.) Adresse [vr.]; I -boek, o.: Adressbuch [o.; ü]; -kaartje, o.: Adresskarte [vr.]; -kantoor, o.:Adress-komptoir (o.], Annoncenbüreau [o.]. adresseeren, w. b.: adressiren [ie]. Adriaan (Adrianus), m.: Adrian [m.]; (hist.) Hadrian [m.]. Adriatiscli. bv. n.: adriatisch; de -e Zee; das adriatische Meer. adverteeren, w. b.: annonciren [ie], anzeigen. advertentie, vr.: Annonce [vr.], An-zeige [vr.]; eene - plaatsen: eine Annonce einrücken lassen [onr.j; 1 -blad, o.: Anzei-ger [m.], Anzeigeblatt [o.; a];-kantoor, o.: Anzeigeamt [o.; a], Annoncenbüreau [o.];-kosten, m. mrv.: Einrückungsgebüliren [vr. mrv.]. advies, o.: 1) (rcht.) [tl Rath [m.; mrv.: Avisen, m. mrv.], Besprechung [vr.]; 2) (kph.) Avis [m.], Bericht [m.]; volgens -: dein A vise gemass; zonder -: ohne Avis, ohne Bericht; 1 -brief, m.: Avisbrief [m.]; -jacht, o.: Avisjacht [vr.], Avisschiff [o.]. advocaat, m.: Advokat [m.]; advi-seerend -: Rechtskonsulent [m.]; praeti-seerend -: (der) praktizirende [ie] Advokat jin.j; -generaal, m.: Staatsanwalt jm.]. advocaten, m. mrv.: Advokaten; 1 -borrel, in.: Getrank [o.l von Milch und Branntwein mit Eidottern, Zucker und Mus-katnuss; -streek, m.: Advokatenstreich [m.j. af, bw.: ab; - en aan: ab und an, hin und her; - en toe: ab und zu, dann und wann; van meet - aan: vom Anfange au ; van voren - aan: von vorne an; van dat lei woorden op elkander volgen, wordt de |
[Atem en atmenj. Waar vele eener nieuwe spelling slechts ééns aangeduid.
AFBABBELEN.
AFDOEN.
16
|
oogenblik - aan: von dem Au^enblick an; van kindsbeen - aan: von Kindesbeinen an: van jongrs - aan: von Jugend aut'; op rij -: der Reihe naeh; op het gehoor -: nach dem Gehore; op het gevaar aut' die Gefahr hin; op de minuut -: auf die Minute hin; het is er verre van -: es ist weit davon entfernt, es fehlt viel daran; het raar is er van -: es ist keine Artig-keit mehr daran; het nieuws is er van -: es hat den Reiz der Neuheit schon verloren; zij zijn van elkander -: sie sind einander los, (van eehtgenooten:) sie leben von einander geschieden; hij is nog niet van mij -: er ist meiner noch nicht los; ik wil er van - wezen: 1) ich will es los sein, 2) ich will es nicht be-hanpten; ik ben er van -: ich bin es los; ik ben ich bin erschöpft, ich bin ab-geniattet; ik ben -geweest: ich habe Stuhlgang gehabt; goed of slecht - zijn: gut oder schlecht daran sein; burgemeester - zijn: kein Bürgermeister mehr sein; de koorts is das tieber hat nach-gelassen; het werk is -: die Arbeit ist tertig. al'babLelen, w. b.: abschwatzen. afbakenen, w. b.: abstecken;! (fig.) abgrenzen; (zeew.) abbaken. afbakening:, vr.: Absteckung fvr.]; (fig.) Abgrenzung [vr.]; (zeew.: das) Abbaken. afbedelen, w. b.: abbetteln, erbetteln. I -, w. o.: herumbetteln; de gansche streek -: in der ganzen Gegend herumbetteln. afbeelden, w. b.: abbilden. afbeelding:, vr.: Abbildung fvr.]. afbeeldsel, o.: Abbild [o.], Bild fo.]. afbeenen, w. b.: auf den Beinen zurücklegen. afbestellen, w. b.: abbestellen. af bestelling*, vr.: Abbestellung [vr.]. afbetalen, w. b.: abbezahh n. afbetaling:, vr.: Abbezahlung [vr.]. afbetten, w. b.: abbahen. afbenken, w. b.: abprügeln. afbenlen, w. b.:abrackern(eenpaard: ein Pferd). I - (zich), w. w.: sich abrackern, sich abarbeiten. afbidden, w. b.: (smeeken cm:) er-flehen; (door bidden afwenden:) durch beten abwenden [reg. en onr.]; (ten einde bidden:) abbeten. afbidding:, vr.: 1) Erflehung [vr.]; 2) Abwendung [vr.] durch Beten; 3) (das) Abbeten. afbikken, w. b.: abpicken. afbillen, w. b.: scharfen, wetzen. afbinden, w. b.: abbinden [onr.]. afbinding: vr.: Abbindung [vr.]. afbladeren, w. b.: abblattern, ab-blatten. afblazen, w. b.: abblasen [onr.]. I -, w. o.: (mil. en jag.) abblasen [re^r.l. af blokken (zieh), w. w.: sicn abmü-den sich abochsen, sicn abschanzen. afblyven, w. o.: abbleiben [onr.] (-van: von); blijf van mijn lijf af: bleib mir vom Leibe. afboenen, w. b.: abbohnen. afboomen, w. b.: (een vaartuig:) mit einer Stange (vom üfer) abstossen [onr.]; (cene haven:) sperren. af borgen, w. b.: abborgen. |
afborstelen, w. b.: abbürsten. afborsteling:, vr.: (das) Abbürsten. afbraak, vr.:(hetafgebrokene:)Trüm-mer [m. mrv.1, (inz.) Bausehutt [m.]; (het afbreken:) Abbruch [m.]; - verkoopen: Bausehutt verkaufen; een huis voor - verkoopen: ein Haus auf den Abbruch verkaufen. afbranden, w. o. en b.: abbrennen [onr.]; het brandt hem de keel af: er brennt vor Begierde danach. afbranding:, vr.: Abbrennen [o.]. afbreken, w. b.: abbrechen [onr.]; (fig.) unterbrechen [onr.]; kort-: plötzlich unterbrechen. afbreker, m.: Abbrecher [m.]. afbreking:, vr.: Abbrechung [vr.]; (fig.) Unterbrechung [vr.]. afbrengen, w. b.: abbringen [onr.]^ een schip -: ein Schift'wieder flott machen; het er goed of slecht -: sich gut oder schlecht neraushelfen [onr.]; het er heel-'luids -: mit heiier Haut davon kommen [onr.]. af brenger, m.: Abbringer [m.]; (van een gestrand S4'hip:) Unternehmer [m.] des Wiederflottmachens. albreng:ing:. vr.: Abbringung [vr.]; (van een schip: das) Wiederflottmachen. afbreuk, vr.: Abbruch; - doen aam [3] Abbruch thun [onr.]; - lijden: Abbruch leiden [onr.]. afbroddelen, w. b.: pfuscherhaft ab-m ach en. afbrokkelen, w. b.: abbröckeln. I w. o.: abbröckeln, sich abbröckeln. af buien, w. o.: sich durch kurze Regen güsse aufk laren. afbijten. w.b.:abbeissen[onr.];iemand (fig.) Einen abbeissen; zijne nagels -: sicn die Nagel abbeissen; de spits (of: het spit) -: (spr.) die Kastanien aus dem Feuer holen; het bijt hem de keel af: er brennt vor Begierde danach. afdak, o.: Wetterdach [o.; a]. afdalen, w. o.: herabsteigen [onr.], hin-absteigen [onr.]; (fig.) sinken [onr.]; tot iemand (fig.) sich zu Einrm herablassen [onr.]; tot in de kleinste bijzonderheden -: (fig.) in die kleinste Einzelheiten ein-gehen [onr.]. afdaling, vr.: Herabsteigung [vr.]; (fig.; das) Sinken; - tot iem.: Herablas-Minglvr.] zu Einem; - in bijzonderheden: (das) Eingehen in Einzelheiten. afdammen, w. b.: abdammen. afdamming:, vr.: Abdammung [vr.]. afclanken. w. b.: abdanken. afdanking:, vr.: Abdankung [vr.]. afdansen. w. o. en b.: abtanzen. I -(zich), w. w.: sich abtanzen. afdeelen, w. b.: abtheilen [t]. afdeeltuft. vr.: |t] Abtheilung [vr.]. afdeinzen, w. o.: sich zurückziehen [onr.]. afdeinzing:, vr.: Zurückziehung [vr.]» afdekken, w. b.: abdecken; iem. (fam.) Einen abprügeln. afdekking:, vr.: Abdecken [o.]. afding;en. w. o.: dingen [onr.], feilschen. I w. b.: abdingen [onr.], abfeilschen. afding:er, m.: Feilscher [m.]. afdinging:, vr.: Dingen [o.], Feilschen [o.]. afdoen, w. b.: abmachen; een masker |
AFGLIJDEN.
AFDOEND.
17
|
eine Larve abthun [onr.1; eene schuld-; cine Schuld abtragen [onr.]; dat doet alles af: (fig*.) das ist die Hauptsache; dat doet er niets toe of af: das iindert nichts daran. afdoend, bv. n.: entscheidend, triftigr. afdoening:- vr.: Abmachungr [vr.]; (van schulden:) Abtragungr [vr.]. afdokken, w. o.: (fam.) in die Büchse blasen [onr.]. 1 w. b.: hergeben [onr.]. afdouwen, w. b.: Zie afduwen, afdraaien, w. b.: abdrehen; eene deur das Schloss einer Thüre absehliessen [onr.]. I w. o.: sich wegrsvenden, sich ab-wenden. afdraaiing', vr.: Abdrehung [vr.]. afdragen, w. b.: (kleederen:)abtragen [onr.]; (naar beneden dragen:) hinunter-tragen [onr.]; iets de trap -: etwas die Treppe hinuntertragen [onr.]. afdraven, \v. b.: (een paard:) 1) pro-biren [ie], 2)übertreiben [onr.]; (de renbaan:) zu Ende traben; heel wat - eiken dag: (fam.) sehr viel laufen [onr.] jeden Tag.! -(zich), quot;w. w.: sich überlaufen [onr.]. afdrin^'ii, w. b.: hinabdrangen. afdrinken, w. o.: mit dem Trinken fertig werden [onr.]; afgedronken hebben: mit dem Trinken fertig sein [onr.]. I w. b.: (de room van de melk af:) abtrinken [onr.]; (de thee:) abtrinken |onr.1; eenen twist -: einen Streit beilegen mit einem Trunk. afdros:lt;kn. w. b.: abtrocknen. afdro^ing', vr.: Abtrocknen [o.]. afdruipen, w. o.:abtriefen;(vankaarsen:) ablauten [onr.|; (fig. iron.)wegschlei-fhen [onr.I, sich davon maehen. afdruk, m.: Abdruek |m.; ü], afdrukken, w. b.: (typ.) abdrucken; (een geweer, een pijl, enz.:) abdrüeken. afdruksel, o.: Abdruek |m.; ü]. afdrup. m.: Tropfenfall Im.j. afdi'ii|gt;pelen. w. o.: abtröpfeln, ab-tropfen. afdruppeling:. vr.: (das) Abtröpfeln. afdrijven, w. b.: (i. a. b.) abtreiben 1 onr.1. | -, w. o.: abtreiben | onr.1; voor stroom dem Strome folgen. afdrijvend, bv. n.: (gnk.) abführend. afdrijving, vr.: Abtreiben [o.]; (gnk.) Abführung [vr.|. afdiiikelen. w. o.: hinuntertaumeln. afduwen, w. b.: abschieben [onr.], ab-stossen [onr.]. afdwalen, w. o.: abirren,abschweifen. afdwaling, vr.: Abirrung [vr.], Ab-sehweifung [vr.]. afdwingc^n, w. b.: abzwingen [onr.]. afeiselien. w. b.: abfordern, abfodern. afeisseliing;, vr.: Abforderung [vr]. afeten, w. o. en b.: abessen [onr.]. afeting:. vr.: Abessen lo.|. affodil. vr.: (pik.) Aftbdill |m.]. aHuit, vr.: (art.) Laifette [vr.]*. Iafg:aan. w. o.: (stoelgang hebben:) Stuhlgang haben 1 onr.1; lt;afgeven, b.v. verf, witte muren, enz.:) abgelien [onr.1, abfar-ben, flecken, schmutzen; (losbranden, b. v. geweer, pistool, kanon:) losgehen |onr.1; (ambtspersonen:) abgehen [onr.], abtreten jonr.1; (eene vrijage:) aufhören; (vertrekken:) abgehen |onr.]; het gaat hem goed (slecht) af: er hilft sich gut (schlecht) her-aus, es geht ihm gut (scnleent) von Stat- Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2 |
ten; I - op: losgehen [onr.] auf, (fig.) sich richten naeh, (ook:) sich verlassen |onr.1 auf; I - van: abweichen [onr.] von; van elkander -: von einander abgehen [onr.]; (van echtgenooten:) scheiden [onr.], sich trennen; er gaat niets van af: es geht nichts davon ab. ! -, w.b.: durch Stuhlgang auswerfen [onr.]. Iaf{;aaii. o.: Stuhlgang [m.]; het - van de maan: das Abnehmen des Mondes; het - van de koorts: das Naehlassen (das Abgehen) des Fiebers; het - van den trein of van de boot: das Abgehen des Zuges oder des Bootes. afgaand, bv. n.: de -e maan: der ab-nehmende Mond; de -e koorts: das nach-lassendo Fieber, das abgehende Fieber; de -e post: die abgehende Post; de -e wacht: die abziehende Waehe. afgang:, m.: 1) Stuhlgang [m.]; 2) Ex-kremente |o. mrv.J. afgebroken, bv. n.: abgebrochen; (fig.) unterbrochen. afgeleefd, bv. n.: abgelebt, alters-schwach; I -heid, vr.: Abgelebtheit [vr.], Altersschwache 1 vr.]. afgelegen, bv. n.: abgelegen; ver -: weit entfernt: !•-heid, vr.: Abgelegenheit [vr.j. afgeluixig, bv. n., bw. en tsw.:(geni.) verteufelt. afgemat, bv. n.: abgemattet, erschöpft; I -heid, vr.: Abmattung [vr.|, Erschopfung [vr.j. afgemeten, bv.n.: abgemessen; 1 -heid, vr.: Abgeniessenheit |vr.|. afgepast, bv. n.: abgepasst, richtig ab-gezahlt. afgescheiden, bv. n.: abgeschieden, getrennt; I -, bw.: - daarvan: unabhangig davon. afgesclieidene, m.: (kkl.) Separatist jin.]. afgestorvene, m. en vr.: (der, die) VerbTichene, Verstorbene, Todte [Tote]. afgetrokken, bv. n.: 1) abstrakt; 2) zerstreut; I-heid, vr.: 1) (das) Abstrakte, 2) Zerstreutheit [vr.], Zerstreuung [vr.|. afgevaardigde, m.: Abgeordneto | m.]; kamer van -n: Abgeordnetenkammer [vr.j, Standeversammlung [vr.]. afgeven, w. b.: abgeben [onr.]; (van verf:) abfarben abgelien [onr.]; eenen wissel einen Wechselausstellen. I-(zich), w. w.: sich abgeben [onr.1 (- met: mit). afgever, m.: Abgeber [m.];-van eenen wissel: Aussteller [m.] eines Wechsels. afgezaagd, bv. n.: (fig. iron.) abgedro-schen; I -heid, vr.: Abgedroschenheit |vr.]. afgezant, m.: Oesandte [m.j, Abge-sandte [m.]. afgezonderd, bv. n.: abgesondert; (fig.) einsam; I -heid, vr.: (das) Abgeson-derte, (fig.) Einsamkeit [vr.]. afgieren, w. o.: (zeew.) abgieren. afgieten, w. b.: abgiessen [onr.]. afgieting, vr.: Abgiessung [vr.l, Ab-guss [m.; ü]. afgietsel, o.: Abguss [m.; ü]. afgifte, vr.: Abgabe [vr.]. afglippen (afghpperen), w. b.: abglit-scheri. afgluren, w. b.: abschielen; (fam.)ab-gucken. afgiyden. w. o.: abgleiten [onr.]. druk. |
AFGLIJDING.
18
|
afgfltidingr, vr.: Abgleitungr [vr.]. afgod, m.: Abgott lm.: ö|, Götze [m.]: een - maken van: einen Abgrott machen aus; van zijnen buik een - maken: (figr.) seinem Bauche frohnen. Zie afgodH, afgoden, m. mrv.: Götzen [m. mrv.l; I -dienaar m.: Götzendiener [m.1; -dienares, vr.: Götzendienerin [vr.]; -dienst, m.: Götzendienst [m.], Abgötterei [vr.]. afgoderij, vr.: Abgrötterei [vr.]. afgodisch, bv. n.: abgöttisch. afgods. in Sam. 1 -beeld, o.: Götzen-bild [o.l, Götze [m.]; -dienst, m.: Götzendienst (m.], Abgrötterei [vr.1; -kruid, o.: (pik.) Götterblume [vr.]; -priester, m.:Göt-zenpriester [m.]; -slang, vr.: (drk.) Ab-gottschlangre [vr.]; -tempel, m.: Götzen-tempel [m.1. afgooien, w. b.: abwerfen jonr.]. afgooiing, vr.: Abwerfungr [vr.]. af grauwen, w. b.: absehnauzen. afgraven, w. b.: abgraben [onr.1. afgraving, vr.: Abgrrabungr [vr.] afgrazen, w. b.: abgrasen, abweiden. afgrazing, vr.: Abgrasung [vr.] Ab-■weidungr [vr.]. afgrepnelen, w.~b.: 1) mit einem Gra-ben umgreben [onr.],* 2) mit Graben ver-sehen [onr.1. afgrond, m.: Abgrund [m.; ü]. afgrüsely k, bv. n.: grausenhaft, grass-lieh; I -neid, vr.: Grassliehkeit lyr.]. afgryzen, o.: Grauen [o.]; ik heb een - van: es grauet mir vor. afgunst, vr.: Abgunst [vr.], Missgunst [vr.]. afgunstig, bv. n.: ab§rünstig, msssgün-stig ;- op iemand zijn: Einen beneiden. afhaken, w. b.: abhaken. afhakken, w. b.: abhaeken, abhauen; (bij slachters:) aushauen. afhalen, w. b.: (van elders:) abholen; (van boven:) herabholen; een bed -: ein Bett lüften ; boonen -: Bohnen abziehen [onr.], Bohnen von den Fasern befreien; een paling of een konijn -: einen Aal oder ein Kaninehen abziehen [onr.] oder ab-streifen; iemand zijn geld Einem sein Geld abzwacken; iem. - al wat hij bezit: Einen ausziehen jonr.]. afhandelen, w. b.: abhandeln. afhandeling, vr.: Abhandlung [vr.]. afhandig, bw.: iemand iets - maken: Einem etwas aus den Handen spielen. afhangeling, m.: Abhangling [m.]. afhangen, w. o.: abhangen [onr.l,her-abhangen [onr.], herunterhangen [onr.]; -van: abhangen |onr.] von, abhangig sein von. I -, w. b.: abhangen [reg.]. afhankelijk, bv. n.: abhangig; l-heid, vr.: Abhangigkeit [vr.]. af haren, w. o. en b.: abhaaren; (bij looiers:) abnaren: boonen -: Zie in het woord afhalen. afhaspelen, w. b.: abhaspeln (ook fig. fam.). afhebhen, w. b.: beendigt haben, fer-tig sein mit. afheinen, w. b.: abzaunen. af heining, vr.: Abzaunung [vr.]. af hellen, w. o: abhangen [onr.]. afhelling, vr.: Abhang jm.; a]. afhelpen, w. b.: abhelfen [onr.] [3]; iem. - van: 1) Einem im Absteigen von____ behülflich sein, 2) Einem behülflich sein |
.... loszuwerden, 3) Einen befreien von; iem. van den weg -: Einen irreführen. afhooren, w. b.: abhören; (fig.) ab-lauschen. afhouden, w. b.: (weerhouden:) ab-halten [onr.] (- van: von); iets van eene som gelds -: etwas von einer Geldsumme zurüekhalten jonr.] oder abziehen [onr.]. | -, w. o.: abhalten [onr.] (- van: von). af houder, m.: (zeew.J Abhalter [m.]. afhouding, vr.: Abhaltung |vr.l;-van een gulden van zeker bedrag: Abziehung [vr.1 eines Guldens von einem gewissen Betrage. afhouwen, w. b.: abhauen, afhuren, w. b.: abmiethen [t]. afhuring, vr.: [t] Abmiethung [vr.]. af huurder, m.: ft] Abmiether [m.]. afjagen, w. b.: (i. a. b.) abjagen |reg.j. afjakkeren, w. b.: (^em.) absehnauzen; een paard -: ein Pferd übertreiben [onr.]. afkaatsen: Zie afketsen, af kabbelen, w. b.: wegspülen. af kabbeling, vr.: Wegspülung [vr.]. af ka kelen, w. b.: abschnattern. afkalken, w. o.: sich absehiefern. afkalking, vr.: Absehiefern [o.] des Kalks. afkammen, w. b.: abkammen. afkantelen. w. o.: kanteln und her-abfallen [onr.]. I w. b.: herunterkanteln. afkanten. w. b.: abkanten. af kanting, vr.: Abkantung [vr.]. af kapen, w. b.: wegkapern. afkappen, w. b.: abkappen; (tik.) ab-kürzen, weglassen [onr.]. afkapping, vr.: Abkappen [o.]; (tik.) Abkürzung [vr.], Weglassung [vr.]. af kappings-teeken, o.: Abkürzungs-zeiehen lo.J. af kauwen, w. b.: abkauen. afkeer, m.: Abneigung [vr.] (- van: gegen), Ekel [m.] (- van: vor); een - hebben van: eine Abneigung haben gegen, einen Ekel haben vor; een - krijgen van: einen Ekel bekommen [onr.] vor. afkeeren. w. b.: abwenden [reg. en onr.]. I - (zich), w. w.: sich abwenden (-van : von). afkeerig, bv. n.: abgeneigt; I -heid, vr: Abgeneigtheit [vr.], Abneigung [vr.l. afkeering, vr.: Abwendung [vr.]. afkerven, w. b.: ungeschickt ab-schneiden [onr.]. I w. o.: abreissen [onr.1, sich abfascrn. afketsen, w. b.: abschlagen [onr.]. 1 w. o.: (fig.) scheitern (- od: an). af keurder, m.: 1) Missbilliger [m.1, Tadler [m.]; 2) Verwerfer [m.]. afkeuren, w. b.: 1) missbilligen, tadeln; 2) verwerfen [onr.]; 3) für untauglich er-klaren. afkeurenswaardig, bv. n.: 1) ta- delnswerth |tl, tadelhaft; 2) verwerfliclr, I -heid, vr.: 1) Tadelnswiirdigkeit [vr.], Ta-delhaftigkeit [vr.], 2) Verwerfliehkeit [vr.]. afkeuring, vr.: 1) Missbilligung Ivr.L Tadel [m.]; 2) Verwerfung [vr.1; 3) Un-tauglichkeiterklarung [vr.]. af klaren, w. b.: abklaren. af klaring, vr.: Abklarung |vr.]. af klauteren, w. o.: abklettern (-van: von). |
AFLEGGERTJE.
AFKLEEDEN.
19
|
afUleeden, w. b.: (zeew.) abkleiden, afklemmen, w. b.: abklemmen, ab-awacken. afklemming. vr.; Abklemmungr [vr.]. af kleppen, w. b.: (mit der Glocke) abkiindigren. af klepping:, vr.: Abkündigung: [vr]. afklimmen, w. o.: abklimmen [onr.l, abklettern (- van: von); van eenen berg-: Ëinem Bergre hinuntersteigren [onr.l. afklimmend, bv. n.: herabkletternd; eene -e reeks: eine abnehmende Reihe. af klimming:, vr.: 1) [das] Herabklet-tern; 2) (das) Hinuntersteigren. afkloppen, w. b.: abklopfen (ook figr.). afkluiven, w. b.: abklauben. afknabbelen, w. b.: abknabbern, ab-knaupeln. afknagen, w. b.: abnagen. afknagring:, vr.: Abnagung [vr.]. af knakken, w. o. en b.: abknacken. afknappen, w. o.: abplatzen, ab-knappen. af knarpen: Zie afknerpen. af knauwen, w. b.: abnagen. af knauwing:, vr.: Abnagung [vr.]. af knellen, vr. b.: Zie afklemmen, afknerpen (zich), w. w. sich abhar-men. af knevelen, w. b.: ernressen. af knibbelen: Zie afdingren. afknippen, w. b.: (mit der Schere) abschneiaen [onr.]. af knipsel, o.: Absclmitzel [o.]. af knoeien, w. b.: Zie af broddelen, afknotten, w. b.: abstumpfen; (fig.) abbrechen [onr.]; (ook:) verstümmeln. afknotting:, vr.: 1) Abstumpfen [o.]; 2) Abbrechen [o.]; 3) Verstümmelung[vr.]. afknypen, w. b.: abkneipen [reg. en onr.]; (zeew.) abkneifen [onr.] afkoelen, w. b. en o.: abkiihlen. I -(zich), w. w.: sich abkiihlen. afkoeling:, vr.: Abkühlung [vr.]. afkoken, w. b.: (i. a. b.) abkochen. afkoking:, vr.: Abkochen [o.]. afkomeling:. m. en vr.: Abkömmling [m. en vr.], Nacnkomine [m. en vr.]. afkomen, w. o.: (naar beneden:) her-unterkommen [onr.];(afstammen:] abstam-men, herstammen; (voltooid worden:) fer-tig werden [onr.]; er slecht schiecht wegkommen [onr.]; van iem. of iets -: Einen oder etwas loswerden [onr.]; op iem. -:1) auf Einen zugehen [onr.], 2) aut' Einen losgehen [onr.]; op een meisje - om haar geld: sich um ein Madchen bewer-ben lonr.] ihres Geldes halber. afkomst, vr.: Abkunft [vr.],Geburt (vr.). afkomstig:, bv. n.: 1) abstammena; 2) herrührend; - zijn van: 1) abstammen von, 2) herrühren von; - zijn uit: gebürtig sein aus. af kondig:en, w. b.: aokiindigen. af kondigeer, m.: Abkündiger [m.]. afkondiging:, vr.: Abkündigung [vr.[. afkooksel, o.: Absud fm.; ü.]. afkoop, m.: Abkauf [m.!. af koopbaar, bv. n.: abkauflich, los-kaufiich; 1 -heid, vr.: Abkautiichkeit [vr.]. afkoopen, w. b.: abkaufen;iets-:sich loskaufen von etwas. I - (zich), w. w.: sich loskaufen; zich van den dienst-:(mil.)sich loskaufen. af kooping:. vr.: Loskaufung [vr.]. afkorten, w. b.: abkürzen; iets van |
eene geldsom -: etwas von einer Geld-summe abziehen [onr.]. afkorting:, vr.: Abkürzung[vr.]; (van geld:) Abzug [m.; ü.]; op - betalen: ab-schlaglich bezahlen, auf Abschlag bezah-len; betaling op -: Abschlagszahlung[vr.[. af krabbelen, w. b.: (schrift:) abkrit-zeln; (wegkrabben:) abkratzen. afkrabben, w. b.: abkratzen. af krabbiug:. vr.: Abkratzung [vr.]. afkrabsel. o.: Schabsel [o.], (das)Ab-gekratzte. af krassen, w. b. en o.: (i. a. b.) abkratzen. af kruimelen, w. b.: abkrümeln. I -, w. o.: abkrümeln, sich abkrümeln. afkry^en, w. b.: (pop.) abkriegen; (fig.) fertigkriegen; (ook:) hinunterkrie-gen. afkunnen, w. o.: (klaar komen:) fer-tig werden [onr.]; (klaar komen met:) fer-tig werden [onr.l mit; van iets -: 1) etwas loswerden können (onr.l, 2) sich von etwas losmaehen können [onr.l; net deksel kan niet van de doos af: der Deckel kann nicht von der Schachtel. afkussen, w. b.: (tranen:) wegküssen; (iemand:) mit einem Kuss (oder: mit Kussen) versöhnen: (iets:) mit einem Kuss (oder: mit Küssen} wieder gut machen. I-(zich), w. w.: sicli abküssen, sich müde kussen. afkyken, wè b.: (iemand iets: Einem etwas) abgucken; (afloeren:)ablauern; (afwachten:) abwarten; het raar van iets -: etwas zu oft (oder: zu lange) besehen [onr.]. 1 - (zich), w. w.: sich müde sehen [onr.]. afk|iker, m.: Abgucker [m.];(fig.) Ab-wartende [m.]. afk|jven, w. b.: mitZanken zubringen [onr.]; heel wat -: (iron.) ziemlich lange zanken. I - (zich), w. w.: sich müde zanken. aflaat, m. (kkl.) Ablass [m.; al; I-brief, m.: Ablassbrief [m.]; - geld, o.: Ablassgeld [o.]; -handel,in.: Ablassnandel [m.], Ablass-kram [m.]; -jaar, o.: Ablassjahr [o.]; -kra-mer, m.: Ablasskramer; -prediker, m.: Ablassprediger [m.]; -week, vr.: Ablass-woche |vr.]. allaclen, w. b.: abladen fonr.l. aflalt;ler, m.: Ablader |m.|. aflading:, vr.: Abladen |o.]. aflaten, w. b.: (naar beneden:) hin-ablassen [onr.l, hinunterlassen [onr.]; (hoed, pet, muts:) ablassen [onr.]; (kleederen:) auslassen [onr.l; er weglassen [onr.l, bleiben lassen [onr.]. I w. o.: ablassen [onr.] (- van: von). afleenen, w. b.: abborgen. afleeren, w. b.: (iets:) verlernen; (iets aan iemand: Einen von etwas) kuriren [ie]; (iets van iemand: Einem etwas) abgucken. afleering:, vr. Verlernung [vr.]. aflegden, w. b.: ablegen; het -: (fig.) sterben [onr:]; (het «afgelegd hebben: ge-storben sein); (eenen doode: Einem) das Todtenhemd [t] anziehen [onr.]; den ouden Adam (fig.) den alten Adam ausziehen [onr.]; eene ondeugd -: ein Laster ablegen; eenen weg -: einen Weg zurücklegen. aflegger, m.: (van een lijk:) Leichen-mann [m.; al. afleg:g:ertje, o;: Kleidungsstück [o.] (oder sonstiger Gegenstand [m.J) dessen man sich nicht mehr bedient. |
AFLEGGING.
20
AFPLATTEN.
|
aflegging:, vr.: Ablegriing: [vr.]; - van oenen doode: (das) Anziehen des Todten-hemdes [t]. afleffHter, vr.: Leichenfrau [vr.1. afleiden, w. b.: ableiten; (gnk.)abfüh-ren; - uit: sehliessen [onr.] aus, folgern aus. afleidend, bv. n.: ableitend; (gnk.)ab-führend. afleider, m.: Ableiter fra.]. afleiding;, vr.: Ableitungr [vr.1; (fig.) Zerstreuung [vr.]; - zoeken: (fig.) Zer-streuuiig suchen. afleiding, in Sam. I -buis, vr.: Ab-leitungsröhre [vr.]; -geul, vr. (-greppel, vr.): Abzucht [vr.; ü); -gracht, vr.: Ab-leitungsgraben [m.; a]; -pijp, vr.: Ab-leitungsröhre [m.J. afleidkunde, vr.: Etymologie [vr.]. afleveraar, m.: Ablieterer [m.]. afleveren, w. b.: abliefern. aflevering;, vr.: (het afleveren:) Ab-lieferung; (gedeelte van een boekwerk:) Lieferung [vr. |; in -en verschijnen: in Lieterungen erscheinen [onr.]. aflezen, w. b.: ablesen [onr.]. aflezer, m.: Ableser |m.|. aflezing;, vr.: (das) Ablesen. afliehtên, w. b.: 1) abheben [onr.]; 2) hinunterleuchten. afliehting:, vr.: Abhebung [vr.]. aflig:g:en. w. o.: abliegen [onr.]. afliggend, bv. n.: aberelegen. aflikken, w. b.: ablecken. afloerdei*, m.: Ablauerer [m.]. afloeren, w. b.: ablauern. afloering;, vr.: Ablauern [o.]. afloop, ui.: Ablautquot; [m.]; (fig.) Ausgang jm.l Ende [o.]. afloopen, w. o. en b.: (i. a. b.) ablau-fen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich ablauten [onr.]. aflosbaar, bv. n.: ablöslich; I -heid, vr.: Ablöslichkeit [vr.]. aflossen, w. b.: ablösen. aflossing:, vr.: Ablösung [vr.]. afluisteraar, m.: Ablauscher [m.]. afluisteraarster, vr,: Ablauscherin [vr.|. afluisteren, w. b.: ablauschen. afluistering:, vr. : Ablauschung [vr.]. aflynen, w. b.: ganzlich liniiren [iie.]. aflyvift;. bv. n.: todt [tot]; iemand -maken: Linen tödten [toten|; I -heid, vr.: Tod [m.]. afmaaien, w. b.: abmahen. afmaaiing:, vr.: Abmahung [vr.]. afmaken, w. b.: fertig machen; (fig.) abmachen, beendigen; (ook:) aus der Welt schaffen, in die andere quot;Welt schicken. I -(zich), w. w.: sich abmachen (- van: ven). afmalen, w. b.: (in een molen:) abmahlen; (afschilderen:) abmalen. I -(zich), w. w.: (doodmoe worden van maal-werk:) sich abmahlen; (zijne hersens aftobben :) sich abqualen. afmarelieeren. w. o.: abmarschiren [je]; voor goed für immer abmarschiren [ie];een voor een -: Einer nach dem Andern abmarschiren [ie]. afmarseli, m.: Abmarsch [m.]; den - blazen: (mil.) zum Abmarsche blasen [onr.], (fig.) sich aus dem Staube machen. afmartelen, w. b.: abmartern, abfol-tern. I - (zich), w. w.: sich abqualen, sich abplacken. |
afmarteling, vr.: Abmartern [o.l, Abfoltern [o.]. afmatten, w. b.: abmatten. I - (zich), w. w.: sich abmatten. afmatting, v.: Abmattung [vr.]. afmeetliaar, bv. n.: abmessbar; I -heid, vr.: Abmessbarkeit [vr.]. afmeten, w. b.: abmessen [onr.]. afmeter, m.: Abmesser [m ]. afmeting;, vr.: Abmessung [vr.]. afmoeten, w. b.: 1) fertig werden müssen [onr.]; 2) de hoeden moeten af: die Hüte müssen [onr.] ab; 3) - van; wegmüssen fonr.] von, fortmüssen [onr.| von, (ook:) loswerden [onr.]. afmolmen, w. o.: vermodern, zer-bröckeln. afmolniing:, vr.: Vermoderung [vr.], Zerbröckelung [vr.]. afmonsteren, w. b.: entlassen [onr.]. afmonstering:, vr.: Entlassung [vr.j. afmoorden, w. b.: abmartern. I -(z'ch), w. w.: sich überarbeiten. afmoorder, nu: Peiniger [m.]. afmoordingr, vr.: 1) Abmartern [o.]; 2) Ueberarbeiten fo.]. afmuren, w. b.: 1) mit einer Maner umgeben [onr.]; 2) durch eine Mauer scheiden [onr.]. afmynen, w. b.: abbieten fonr.]. afmjjner, m.: Abbieter [m.|. afmyning:. vr.: Abbieten [o.]. afnaaien, w. b.: (een rok, eene japon, enz.:) abnahen. afnemen, w. o.: abnehmen [onr.]; (na afloop van den maaltijd:) abdecken; (in het Kaartspel:) abheben [onr.]. I -, w. b.: (i. a. b.) abnehmen [onr.]. afneming:, vr.: Abnahme [vr.], Ab-nehmung [vr.|. afneuzen, w. b.: abgucken, spioniren [ie]. afneuzer, m.: Spion [m.]. afiieuziiig:. vr.: Abgucken [o.]. afnypen. w. b.: abkneipen |reg. en onr.]. afnyping:, vr.: Abkneipen |o.]. afoog:eii, w.b.: abgucken,spioniren [ie]. aflt;M»g-iii». vr.: Abgucken [o.]. afoog:sten. w. o.: abernten. afpalen, w. b.: abpfahlen. afpaling;-, vr.: Abpfahlung [vr.]. afimssen, w. b.: abpassen; (geld:) abzahlen. afpatrouilleeren, w. b.: abpatrouil-liren |ie]. afpeilen, w. b.: (zeew.) ablothen ft], absondiren [ie]. afpeinzen (zieli), w. w.: sich mit nachgrübeln (over: über .....) abmüden. afpellen, w. b.: (schillen :) abschalen; (doppen:) aushülsen, ausschoten. af pennen, w. b.: abpflöcken; (fig. fam.) wegschreiben jonr.]. 1 - (zich, w. w.: sich fast die Finger abschreiben [onr.]. afperken, w. b.: abmarken. afperking:, vr.: Abmarkung [yr.|. afpersen, w. b.: abpressen (iets aan iemand; Einem etwas). afperser, m.: Erpresser [m.]. afpersing:, vr.: Abpressung [vr.]. afpeuteren, w. b.:abzupfen;(fig. fam.) fertig kriegen. afpikken, w. b.: abpicken. afplatten, w. b.: abplatten. |
AFSCHAMPER.
AFPLATT1XO.
21
|
afplatting, vr.: Abplattung: Lvr.J. af pleiten, w. o.: abplaidiren [iel. I ■NV. b.: durch eine Vertheidiffungrsrede [t] befreien (- van: von). afpletten, w. b.: abplatten, ablami-niren [ie]. af ploegen, w. b.; abpflügren. afpluizen, w. b.: abzupfen; (figr.) ab-klauben. afpluizing:, vr.: Abzupfiing: [vr.J; (figr.) Abklaubung- [vr.]. afplukken, w. b.: abpflüeken. af plukker, m.: Abpmicker [in.], afplukking. vr.: Aopiiüekung: [vr.]. afpoetsen, w. b.: abputzen. afpraten, w. b.: (fig-.) abhandeln;iemand iets -: Einem etwas ausreden. 1 w. o.: (fig.) abhandeln. I - (zich), w. w.: sicn müde plaudern. afprevelen. w. b.: herniurmeln. afpunten, w. b.: abspitzen. afpunting:, vr.: Abspitzung* [vr.]. af pijnen (ziek), w. w.: sich abplac-ken sich abqualen. afraadster, vr.: |t] Abratherin [vr.]. afraden, w. b.:[tj abratlien(iemandiets: Einem etwas). afrader, m.: [t] Abrather [m.]. afracling, vr.: [t| Abrathung: [vr.]. af rafelen, w. b.: abfasern, sich ab-fasern. afraffelen, w. b.: 1) abhudeln; 2) mechanisch hersagen. af ragen, w. b.: von Spinnengeweben befreien. afraken, w. o.: zu Niclits werden [onr.], cin Ende nehuien [onr. 1; van den weg-vom Wege abkommen |onr.|, irre genen [onr.]; van de wijs -: (fig.) irre werden [onr.]. afrainnielen. w. b.: 1) abschwatzen; 2) abprügeln; 3) (muz.) abkratzen. af randen, w. b.: abriinden, abrandeln. afranding. vr.: Abranden |o.l. afranselen, w. b.: abprügeln. afranseling, vr.: 1) Abprügeln [o.]; 2) (eine) Tracht Prügel. af raspen, w. b.: abraspeln. afrasping, vr.: Abraspeln |o.]. afreehten, w. b.: Zi«' afrlcliten. af regenen, w. b.: I) abregnen; al de bloesems zijn afgeregend: dit* Hlüthen [tl sind alle abgeregnet; 2) het heeft vandaag wat afgeregend: es hat 1'urchtbargeregnet heute. afreiken, w. b.: herabreichen. afreis, vr.: Abreise [vr.]. afreizen, w. o.: (vertrekken:) abreisen; (de reis naar elders vervolgen:) verreisen. I w. b.: bereisen. I - (zich), w. w.: sich durch Reisen abmüden. afrekenen, w. o. en b.: abrechnen. afrekening, vr.: Abrechnung [vr.]; op -: abschlaghcli, auf Abschlag; betaling op Abschlagzahlung | vr. |. afrennen, w. b.: abronnen[onr.]; (een paard:) abjagen [reg.]. I - (zich), w. w.: sich abrennen [onr.]. africhten, w. b.: abrichten. africhter, m.: Abrichter [m.j. africhting, vr.: Abrichtung [vr.]. Afrika, o.: (adk.) Afrika [o.]; Afrikaan, m.: Afrikaner [in.], (pik.) Sammet-blume [vr.]; Afrikaansch, bv. n.: afrika-nisch; Afrikaansche, vr.: Afrikanerin [vr.]. |
af risten, w. b.: (bessen:) vom Stielo abziehen [onr.]. afrit, m.: Abritt [m.]. af roeien, w. o. en b.: abrudern. I -(zich), w. w.: sich durch Rudern abmüden, sich abrudern. afroepen, w. b.: (naar beneden:) her-abrufen jonr.]; iemand van zijn werk -: Einen von seiner Arbeit abrufen jonr.l; de namen -: die Xamen verlesen [onr.1. I - (zich), w. w.: sich abrufen [onr.]. afroeper, m.: Ausrufer [m.]; - van de namen: Verleser [m.j der Namen. afroeping. vr.: 1) Herabrufen |o.|; 2) Abrufung [vr.]; 3) - van de namen: Ver-lesung [vr.] der Namen. afroesten, w. o.: abrosten, wegrosten. afrottelen. w. b.: abhudeln, pfuscher-haft abmachen. afrollen, w. o. en b.: abrollen; van eene hoogte -: von einer Höhe hinunterrollen. afronden, w. b.: abrunden, abriinden, afroncler, m.: Abründer [m.]. afronding, vr.: Abründung [vr.]. afroomen. w. b.: abrahmen. afrooming, vr.: Abrahmen [o.]. afrooven, w. b.: rauben, abrauben, wegrauben. afrossen, w. b.: abprügeln, durch-prügeln. af rosser, m.: Abprügler [m.]. afrossing, vr.: Zie afranseling, afrotten, w. o.: abfaulen. af rotting, vr.: Abfaulen |o.l. afro ven, w. b.: von der Rufe befreien. 1 -, w. o.: die Rufe verlieren [onr.]. afruien, w. o.: abmausern. afrukken, w. b.: abreissen [m.]. af rukker, m.: Abreisser [m.]. afrukking, vr.: Abreissung [vr.]. afry. vr.: Abritt [m.]. afryden, w. b.: (in of met rijtuig:) al)-fahren [onr.], (te paard:) abreiten [onr.1; (fig.) 1) wegfahren | onr.], 2)wegreiten [onr.1; (naar beneden:) 1) hinunterfahren [onr.j, 2) hinunterreiten [onr.]; een paard -: (i. a. b.) ein Pferd abreiten [onr.]. I -, w. o.: (vertrekken:) abgehen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich abreiten [onr.]. afr^gen, w. b.: abreihen. afr(j|-plaats, vr.: Abgangsort [m.l,(bij wedrennen) Schranken lm.]. afryteii, w. b.: abreissen [onr.1. afryting, vr. Abreissung [vr.|. afrü-uren, o. mrv.: Abgangsstunden [vr. mrv.]. afsabel(kn, w. b.: absabeln. afschaafsel, o.: Abschabsel [o.]; (tim.) Hobelspane [m. mrv.]. afsehacheren, w. b.: abschachern. afschaduwen, w. b.: 1) abschatten, silhouettiren[iel; 2) abschattiren[ie]. I -(zich), w. w.: seinen Schatten werfen [onr.]. afschaduwing, vr.: 1) Abschattung [vr.]; (fi^.) Schattenbild lo.], Silhouette [vr.]; 2) lie] Abschattirung [vr.]. afschaffen, w. b.: abschaffen. afschalTer, m.: Abschaffer [m.]; (fig.) Mitglied [o.j des Vereins zur Enthaltung von geistigen Getranken. afschaffing, vr.: Abschaffung [vr.]. afschainpen, w. o.: streifen (- langs, - op: an). afschaniper, m.: (fig.) Streifschuss [m.; ü]. |
AFSCHAMPING.
AFSLAG.
22
|
afiNehaiiiiiiiig:, vr.: Streifen fo.1. afNchaven, w. b.: (tim.) abhobcln; (fig.) abschaben, abreiben [onr.J. I w. o.: sich abreiben lonr.J. afschaving:. vr.: 1) Abhobeln [o.]; 2) Abschabung [vr.], Abreibung Ivr.J. afscheerder, m.: Abscherer [in.], afscheersel, o.: Ab^-eschorne [o.]. afscheid, o.: Abschied [m.]; - nemen van: Abschied nehmen [onr.] von. Zie af-scheids. afHcheidbaar, bv. n.: trennbar; I -heid, vr.: Trennbarkeit [vr.l. afscheiden, w. b.: abscheiden [onr.], trennen; (gnk.) absondern. afscheiding:, vr.: Abscheidung [vr.], Trennung [vr.]; (gnk.) Absonderung [vr.J. afscheidsel, o.: Abgeschiedene [o.]; (gnk.) Abgesonderte fo.]. afschelferen: Zie afschilferen, afschellen, w. b.: afschillen, afschenken, \v. b.: abschenken; (fig.) abgiessen [onr.]. afschepen, w. b.: abschiffen;(fig. fam.) abspeisen; met mooie graatjes -: mit lee-ren Worten abspeisen; iemand zonder veel morgenspraak -: Einen kurz abspeisen. afscheping:, vr: Abschiffung;(fig. fam.) Abspeisung [vr.J. afscheppen, w. b.: absehöpfen. afschepping:, vr.: Absehöpfen [o.]. afscheren, w. b.: abscheren [onr.]. afschering:, vr.: Abscherung [vr.]. afschetsen, w. b.: skizziren [ie]; (fig.) abmalen. afschetsing:, vr.: [ie] Skizziren [o.]; (fig.) Abmalen [o.]. afschenrder, m.: Abreisser [m.]. afscheuren, w. b.: abreissen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich losreissen [onr.J, sich trennen. afscheuring:, vr.: Abreissung [vr.]; (fig.) Losreissung [vr.J. afschieten, w. b.: abschiessen [onr.J; (tim.) abdielen. durch eine Scheidewand abtheilen [t] oder absondern. I -, w. o.:ab-schlüpfen, abglitschen; op iem. of iets -: auf Einen oder etwas losgehen [onr.J. afschiet er, m.: (van vuurwapen of pijl:) Abschiesser [m.J. afschieting:, vr.: 1) Abschiessung [vr.]; 2) Abdielung; 3) Abschlüpfung [vr.J. afschilderen, w. b.: abmalen, ab-schildern. afschildering:, vr.: Abschilderung[vr.l. afschilferen, w. o.: abschiefern, sich abschiefern. afschilfering:, vr.: 1) Abschiefern [o.J; 2) Abgeschiererte [o.J. afschillen, w. b.: abschalen. afschoppen, w. b.: mit dem Fusse weg-stossen [onr.], (pop.) abschuppen; iemand van de trap -: Einen von der Treppe hinunterstossen [onr.J mit dem Fusse. afschrappen, w. b.: 1) abkratzen, ab-scharren; 2) (mit Linien) anstricheln. afschrapping:, vr.: 1) Abkratzung [vr.J; 2) Anstricheln [o.J. afschrapsel, o.: Abgekratzte [o.],Ab-scharricht [o.J. afschrift,o.: Abschrift [vr.]. Kopie [vr.J; eensluidend -: gleichlautende Abschrift. afschrik, m.: Schrecken [m.J; (fig.) Schreckensbild [o.J; een - hebben van: sich scheuen vor. |
afschrikwekkend, bv.n.: schrecken-erregend; 1 -heid, vr.: (das) Schrecken-erregende. afschrikken, w. b.: afschrecken, ab-scheuchen. afschrikker, m.: Abschrecker [m.J. afschrikking:, vr.: Abschreckung [vr.J. afschrobben, w. b.: abscheuern; (zeew.) abschrubben. afschroeien, w. b.: absengen. afschroeiing:, vr.: Absengung [vr.]. afschroeven, w. b.: abschrauben, los-schrauben. afschroeving:, vr.: Abschraubung [vr.J, Losschraubung [vr.J. afschrijven, w. b.: (i. a. b.) abschrei-ben [onr.]. afschryver, m.: Abschreiber [m.J. afschry ving:, vr.: Abschreibung [vr.J. afschubben, w. b.: abschuppen. afschubbing:, vr.: Abschuppen [o.]. afschudden, w. b.: abscnütteln, ab-werfen [onr.]. afschudder, m.: Abschüttler [m.],Ab-werfer [m.J. afschudding:, vr.: Abschütteln [o.|,. Abwerfung [vr.J. afschuieren, w. b.: abbürsten. afschuimen, w. b.: abschaunicn. afschuinier, m.: Abschaumer [m.J. afschuiming:, vr.: Abschaumung[vr.J. afschuiven, w. b.: abschieben [onr.J: (fig. fam.) in die Büchse blasen [onr.J; niets willen -: nichts geben wollen. afschuiver, m.: Abschieber [m.J; (fig. fam.) Geldgeber [m.J. afschuiving:, gr.: Abschiebung [vr.];. (fig. fam.) Geldverschaffung Ivr.J. afschuren, w. b.: abscheuern; (fig.) abreiben [onr.J. afschu ring:, vr.: Abscheuern [o.J; (fig.) Abreibung [vr.J. afschutsel, o.: Zaun [m.: al; (in kamers:) Scheidewand [vr.; a], Verschlag [m.; a.J; (stroomend water:) abschützen. afschutten, w. b.: abzaunen; (kamers:) eine Scheidewand machen in. afschutting:, vr.: 1) Abzaunung [vr.];. (fig.) Zaun [m.; aj; 2) [t] Abtheilung [vr.J durch eine Scheidewand [vr.; aj; (fig.) Scheidewand [vr.; aj: 3) Abschützung(des quot;Wassers). afschuurder, in.: Abscheuerer [m.J; (fig.) Abreiber [m.J. afschuursel, o.: Abgeriebene [o.]. afschuw, in.: Abscheu [m.J; een-hebben van: einen Abscheu haben vor; een -zijn voor iemand: Einem ein Abscheu sein;. I -wekkend, bv, n.: abscheuerregend; -wekkendheid, vr.: Abscheuerregende [o.].. afschuwelijk, bv. n.: abscheulich; I -heid, vr.: Abscheulichkeit [vr.J. afschijnen, w. o.: abscheinen [onr.J, abglanzen. afschüning:, vr.: Abscheinen [o.J, Abglanzen (o.J. afschijnsel, o.: Abglanz [in.], afslaan, w. b. en o.: (i. a. b.) abschla-gen [onr.J. afslag:, m.: (weigering:) Abschlagung-[vr.J Ablehnung [vr.J; (vermindering:) Ver-minderung [vr.l; (vermindering in prijs:gt;, Abschlag [m.J; (bij veilingen:) Abstreich^biji - verkoopen: im Abstreich verkaufen). |
AFSTOOTEN
23
AFSLAGER.
|
af Klager, m.: Versteigerer [m.|. afHlaven (zich), w. w.: sicn abar-beiten, sich schinden [onr.l, sich abaschern, sich zuviel an strengen. aftrteepen, w. b.: 1) heruntersohlep-pen; 2) (lurch Hin- und Herschleppen ab-nutzen. afslepen, w. o.: schleppen, an der Erde streifen. afsleuren, w. b.: herunterschleppen. afNlilgt;lgt;en, w. b.: schlammen. afslieren, w. o.: abg-litschen. al'slinkeren, w. b. en o.: hinab-schleudern. afslippen, \v. o.: abg-litschen. afsloflTen, w. \v.: abschlarfen. afslonzen, w. b.: verderben fregr.J. afMlonzing, vr.: Verderbungr [vr.J. afsloven (zieli), w. w: Zie afsla ven. afsluiten, w. b.: abschliessen [onr.l. afsluiting, vr.: Abschliessung: [vr.1; van rekening-: Rechnungsabschluss[m.;ül. afslnpen, w. b.: abschleifen [onr.[. afslüping, vr.: Abschleitung [vr.]. afslyten, w. o.: sich abnutzen; (van geldstukken:)abschleifen [onr.l. I w. b.:abnutzen, abtragen [onr.l, abschleissen [onr.l. afsnieeken, w. b.: abflehen, erflehen. afsmeeker, m.: Erfleher [in.|. afsmeeking, vr.: Abflehen [o.j. afsinyten, w. b.: abschmeissen [onr.l. afsnauwen, w. b.: abschnauzen. afsnauwer, m.: Abschnauzer |in.l. afsnauwing, vr.; Abschnauzen [o.l. af Knipperen, w. b.: abschnitzeln. afsnippering, vr.: (de daad:) Abschnitzeln [o.l; (het afgesnipperde:) Ab-schnitzel [o.l. afsnoeien, w. b.: (takken:) abschnei-den [onr.]; (boomen:) beschneiaen [onr.l. afsnoeier, m.: 1) Abschneider; 2) Be-schneider [m.1. afsnoeiing. vr.: 1) Abschneidung [vr.]; 2) Beschneiduhg [vr.]. afsnoeisel, o.: Abgeschnittene [o.l, Abt all lm.]. afsnoepen, w. b.: abnaschen; (fig. fam.) vor dem Munde wegschnappen. afsnuiten, w. b.: putzen, schniiuzen. afsniiiting, vr.: Putzen [o.l, Schnau-zen [o.l. afsnuitsel, o.: Lichtschnuppe [vr.]. afsnyden, w. b.: abschneiden [onr.|. afsnylt;1ing, vr.: Abschneidung [vr.]. afsnyclsel, o.: Abschnitzel [o.l. afspanen. w. b.: (mit dem Butter-spane) abstechen [onr.]. afspannen, w. b.: abspannen. afspanning, vr.: Abspannung [vr.1. afspelen, w. b. en o.: 1) abspielen; 2) (spl. en fig.) davon kommen [onr.]. I -(zich), w. w.: sich abspielen. afspiegelen, w. b.: abspiegeln. ! -(zich), w. w.: sich abspiegeln. afspiegeling, vr.: Abspiegelung [vr.]. afspiniien, w. b.: abspinnen [onr.]. afspitten, \v. b.: abgraben [onr.]. afspliuteren, w. b.: absplittern. 1 -, w. o.: absplittern, sich absplittern. afsplintering. vr.: Absplittern lo.|. afspiyten, w. b.: abspalten. I -, \v. o.: sich abspalten. afspiy ting, vr.: Abspaltung |vr.]. afspoelen, w. b.: aosiiülen; (garen:) abspulen. |
afspoeling, vr.: Abspülung; (van garen:) Abspulen [o.|. afspraak, vr.: Verabredung [vr.], Abrede [vr.]; volgens -: der Abrede gemass; de - maken: die Abrede treffen (onr.l,ver-abreden. afspreken, w. b. en o.: verabreden. afspringen, w. o.: abspringen [onr.]; I (geen doorgang, hebben:) abgebrochen werden [onr.l,(ook:) sichzerschlagen [onr.l, (ook:) rückgangig werden [onr.]. afspuiten. w. b.: abspritzen; (schoon spuiten:) spritzen, bespritzen. afstaan, w. o.: abstehen [onr.]. I -, w. b.: abstehen [onr.l, abtreten [onr.], über-lassen [onr.]. afstaninieling, m. en vr.: Abkömulling [m. en vr.]. afstaninien, w. o.: abstammen. afstaininiiig. vr.: Abstamnning [vr.J. afstanipen, \v. b.: abstampfcn. I - (zich), w. w.: sich abstampfen. afstand, m.: 1) Abstand [m.; a], Ent-fernung [vr.]; op een behoorlijken -: in der gehörigen Entternung; 2) Verzicht-leistung [nr.]. Verzicht [m.]; - doen van: Verzicht leisten auf, (ook:) abtreten [onr.]; - van den troon doen: abdanken, die Krone niederlegen, der Krone entsagen, dem Throne entsagen; I -doening, vr.: Verzicht-leistung [vr.] (- van: auf). afstands, in Sam I-meter, m.: Distanz-messer [m.];-meting, vr.: Abstandsmessung [vr.]; -wijzer, m.: Distanzanzeiger [m.]. afstappen, w. o.: 1) (zijnen intrek nemen:) absteigen [onr.], seine Einkehr neh-men [onr.], einkehren; 2) - van: sich tren-nen von; van een onderwerp -: von einem Thema abbrechen [onr.]; er niet van kunnen -: es nicht aufgeb«*n können [onr.]. afsteken, w. b.: abstechen [onr.]; een vuurwerk-: ein Feuerwerk abbrennen [onr.]; een schip de loef -: einem Schiffe die Luf abstechen [onr.]; iemand de loef-: (fig.) es Einem abgewinnen [onr.l, Einen aus-stechen [onr.l. I -, w. o.: abstechen [onr.l; van wal -: vom Ufer abstechen; - bij: abstechen gegen. afstel, o.: Abstellung [vr.]; uitstel is geen -:(spr.) aufgeschoben ist nicht aufgehoben. afstelen, w. b.: abstehlen [onr.], entwenden [reg. en onr.l. afstellen, w. b.: absetzen. afsteninién, w. b.: abstimmen, ver-werfen [onr.l. afsteinnier, m.: Abstimmende [m.]. afstem in ing, vr,: Abstimmung [vr.], Verwerfung [vr.]. afstempelen, w. b.: abstempeln. afstempeling, vr.: Abstempelung [vr.]. lafst er A-en, o.: Ableben [o.], Abster-ben [o.l, Hinscneidung [vr.]. Tod [m.1. [afsterven, w. o.: absterben [onr.]; der zonde -: (fig.) der Sünde entsagen; der wereld -: (fig.) der Welt entsagen, der Welt absterben [onr.]. afsterving, vr.: Absterben [o.]. afstoften, w. b.: abstauben. afstoflTer, m.: Abstauber [m.]. afstoffing, vr.: Abstaubung [vr.]. afstompen, w. b.: 1) abstumpfen; 2) iem. van zich -: Einen abstossen [onr.l. afstooten, w. b.: abstossen [onr.];zijne horens -: (spr.) sich die Hörner ablaufen [onr.|. |
%
24 AFVALLIG.
AFSTOOTING.
|
afstooting, vr.: Abstossen to.], afstormen, w. o.: 1) (eene trap, een berg::) hinabstürmen; 2)darauf losstürmen; het heeft heel wat afgestormd: es hat furcht-bar gestürmt. | w. b.: abstiirmen, afstorten, w. o. en b.: herabstiirzen. afstorting:, vr.: Absturz |iii.; ü]. afstraften, w. b.: abstrafen. afstraffing:, vr.: Abstrafung- Ivr.J. afstralen, w. o. en b.: abstralilen. afstraling, vr.: Abstrahlung* |vr.|. afstroomen, w. o.: abströmen. afstrooming:, vr.: Abströmuug [vr.1. afstroopen, w. b.: 1) abstreifen;2)een land plündernd ein Land durchziehen lonr.J; 3) Zie afstrijken no. 2. afstrooper, in.: Abstreifer Lni.1. afstrooping;. vr.: Abstreifung- [nr.l. afstryden. w. b.: abstreiten Lonr.1. I -(zich), w. w.: sich müde streiten lonr.1. afstrliken, w. b.: 1)abstreichen [onr.1; 2) de brocMv -: die Hose lieruiiterziehen 1 onr. |; 3) de overhemden -: die Oberhemden ab-bügeln. afsti*yking, vr.: Abstreichung [vr.1. afstuiten, w. o.: abstossen [onr. 1;(fig.) fehlschlagen Lonr.1; - op: fehlschlagen wegen, scheitern an. afstuiting:, vr.: Abstossen [o.l; - op: (fig.) .Fehlschlagen Lo.l wegen, Scheitern lo.l an. afstuiven, w. o.: wegstauben, weg-stieben Lonr.]. afsturen, w. b.: (den steven afwenden :) absteuern; (afzenden:) absenden Lreg. en onr.1. afstjj^en, w. o.: absteigen [onr.1. afstn^ing:, vr.: Absteigen L^.j. afsullen, w. o.: abgleiten [onr.1. afsypelen. w. o.: herabtröpfeln. afsüpeling:, vr.: Herabtröpfeln lo.l. aftafelen, w. o.: abtafeln. aftakelen, w. b.: (zeew.) abtakeln. I-, w. o.: (fig. fam.) alt werden Lonr.], altern. aftakeling:, vr.: Abtakelung Lvr.]; (fig.) Altern Lo.l. aftappen, w. b.: abzapfen; op fles-schen auf Flaschen ziehen Lonr.]. aftapper, m.: Abzapfer [m.|. aftapping:, vr.: Abzapfung [vr.]. aftarnen, w. b.: abtrennen, lostren-nen. I -, w. o.: sich lostrennen. aftarning:, vr.: Lostrennung lvr.]. afteekenaar, m.: Abzeichner [m.]. afteekenen, w. b.: abzeichnen; (voor gezien teekenen:) visiren [iel. afteekening;, vr.: Abzeichnung [vr.]; (van documenten:) [ie] Visirung |vr.1;(op documenten:) Visum [o.; mrv.: Visa]. aftellen, w. b.: abzahlen; (rek.) ab-ziehen lonr.], subtrahiren [ie]. aftelling:, vr.: Abzahlung Lvr.]; (rek.) Abziehung Lvr.], Subtraktion [vr.]. aftillen, w. b.: abheben [onr.1. aftilling:, vr.: Abhebung lvr.]. aftippen, w. b.: abspitzen. aftobben (zich), w. w.: 1) sich ab-aschern, sich abarbeiten; 2) sich ab-qualen. aftobbing. vr.: Abarbeitung [vr.1; (fig.) Abqualen [o.l. aftoelkt, m.: Abzug [m.], Rückzug [m.]; den - blazen: (mil.) zum Rückzug blasen [onr.], (fig.) sich davonmachen. aftonnen. w. b.: (zeew.) bebaken. |
aftonning:. vr.: 1) (das) Bebaken [o.l; 2) Baken lvr. mrv.]. aftoomen. w. b.: abzaumen. aftooming, vr.: Abzaumung [vr.]. aftooveren, w. b.: abzaubern (iets aan iem.: Einem Etwas); een werk -: eine Arbeit fertigzaubern. aftoppen, w. b.: abgipfeln. aftornen, w. b. en o.: Zie aftarnen. aftorsen, w. b.: abheben [onr.1. aftouwen, w. b.: (tech. en fig. fam.) abgerben. aftrapje, o.: Steige [vr.], Abtritt [m.]. aftrappen, w. b.: abtreten [onr.]; (fig.) mit dein Fusse abstossen lonr.]. aftreden, w. o. en b.: (i. a. b.) abtreten [onr.]. aftreding:, vr.: Abtreten [o.l, Abtre-tung [vr.1, Aotritt [m.l, Abgang lm.1. aftrek, m.: 1) (kph.) Absatz lm.1, Ab-nahme [vr.1; (fig.) Gesuchtsein [o.]; veel -hebben: (kph.) gute Abnahme finden [onr.1, (fig.) sehr gesucht sein [onr.1; 2) Abzug; na - van de onkosten: nach Abzug der Unkosten. aftrekken, w. o. en b.: (i. a. b) ab-ziehen [onr.1. aftrekking:, vr.: Abziehung [vr.]; (rek.) Subtraktion jvr.l. aftreksel, o.: Aufguss lm.; ü],Dekokt [o.l. aftrek-som. vr.: Subtraktionsaufgabe [vr.1; I -spier, vr.: (ontl.) Abzieher [m.l, Abziehmuskel [m.]; -tal, o. Abziehzahl 1 vr.1, Subtrahend [m.j, abzuziehende Zahl | vr.|. af treuren (zieh), w. w.: sich ab-trauern, sich abharmen. aftroeven, w. b.: (spl.) abtrumpfen, abstechen [onr.]. aftroggelen, w. b.: 1) ablisten, ab-schwindoln, abgaunern (iets aan iem.: Einem etwas); 2) abschmeicheln (Einem etwas). sift rommelen, w. b. en o.: abtrom-meln, austrommeln. aftrompetten, w. b. en o.: abtrom-peten, austrompeten. aftroonen, \y. b.: Zie aftroggelen: iemand - van: Einen ablocken von, Einen abziehen [onr.] von. aftuigen, w. b.: (paarden:)abschirren; (schepen:) abtakeln. aftuinen, w. b.: abziiunen. aftuiniiig. vr.: 1) Abzaunung [vr.l; 2) Zaun [m.; a]. afvaardigen, w. b.: abordnen. af vaardiger, m.: Vollmachtgeber [m.l, Konstituent [m.]. afvaardiging, vr.: (de daad:) Abordnen [o.l, Abordnung [vr.1;(het lichaam:) de -: die Abgeordneten [mrv.l. afvaart, vr.: (vertrek:) Abfahrt [vr.], Abgang [m.|; plaats van -: Abfahrtsort [m.|, Abgangsort [m.]. afvagen, w. b.: abfegen, abwischen. afval, m.: (i. a. b.) Abfall [m.|. afvallen, w. o.: abfallen [onr.1; van de trap -: die Treppe hinunterfallen [onr.1; slappe thee valt af bij goeden wijn: schwacher Thee steht dein guten AVeine nach, schwacher Thee schmeckt nicht wenn man guten Wein getrunken hat. afvallig, bv. n.: abfallig, abtrünnig (- van: von); 1 -heid, vr.:Abfalligkeit[vr.l, Abtrünnigkeit [vr.]. |
AFWISSCHLNG.
AFVALLIGE.
25
|
afvallige, m. en vr.: (der, die) Ab-triinnige. afvangen, w. b.: abfangen |onr.|; iemand eene vliegr (spr.) Einem zuvor-kommen [onr.1. afvaren, w. o.: 1) abfahren [onr.1, ab-gehen 1 onr.1; 2) stromabfahren [onr.]; de rivier den Strom hinabfahren | onr.1. I w. b.: absegreln; eenen mast einen Mast absegreln. afvecliten (zieli), w. w.: sich abfech-ten lonr.J. afveessel, o.; Staub Lm.]; (van vloer of straat?) Kenricht Lo.|. afveegster, vr.: Abfegerin [vr.], Ab-wiseherin [vr.]. afvegen, w.b.: abfegren, abwischen. af veger, m.: Abfegrer [m.1, Abwischer Lm.]. afveging, vr.: Abfegen [o.l, Abwischen Lo.l. af vellen, w. o.: abhauten. af venen. w. b.: abg-raben [onr.]. afvergen, w. b.: abdringren lonr.j. afverger. m.: Abdringer lm.], af verging, vr.: Abdring-ung: [vr.]. af ver ven, w. b. en o.: abfarben. af vezelen, \v. b.: abfasern. I w. o.: abfasern, sich abfasern. af villen.w. b.: abhauten, sehinden [onr.1. af viller, m. Abhauter 1 m.], Sehinderl m.j. af villing, vr.: Abhautung- [vr.], Sehinden [o.l. afviMsehen, w. o. en b.: (i. a. b.) ab-fischen. afvlakken, w. b.: abplatten;(fig.pop.) abfegen, abwischen. afvleien, w. b.: (iets aan iemand: Einem etwas) abschmeicheln. af vleiing, vr.: Abschmeicheln [o.l. afvliegen, w. o. en b.: (i. a. b.) ab-fliegen [onr.]. af vlieten, w. o.: abfliessen [onr.1. afvloeien, w. o.: abfliessen jonr.1. afvloeiing, vr.: Abfliessung [vr.]. afvloeken, w. b.: mit Ffucnen anfah-ren [onr.1. afviyinen, w. b.: abschneiden [onr.]. afviyming, vr.: Abschneidung [vr.]. afvoer, m.: Abfuhr [yr.1; (van water:) Ableitung 1 vr.]; (van onreinheden:) Abfüh-rung lvr.1, Ausleerung [vr.]. afvoeren, w. b.: abfiihren; (kim.) aus-lutern. afvoering, vr.: Zie afvoer, afvorderaar. m.: Abdringer [m.]. afvoiMleren. w. b.: abdringen [onr.] afvordering, vr.: Abdringung [vr.1. afvragen, w. b.: abfragen [reg.]. I -(zich), w. w.: sich abfragen [reg.]. afvraging, vr.: Abfragen |o.l. afvreten, w. b.: abfressen [onr.]. afvriezen, w. o.: abfrieren [onr.]. afvuren, w. b.: abfeuern. afvuring, vr. Abfeuerung [vr.]. afvuurder. m.: Abfeuerer jm.j. afvyien. w. b.: abfeilen. afvnling, vr.: Abfeilung [vr.l. afvylsel. o.: Feilspane [m. mrv.1, Fei-licht |o.], Feilsel [o.], Feilstaub [m.|. afwaaien, w. b. en o.: abwehen. afwaaiing, vr.: Abwehung [vr.l, Abwehen |o.l. afwaarts, bw.: abwarts; stroom -: stromab. |
afwaartseli, bv. n.: abwarts gerichtet. afwachten, w. b.: abwarten; (fig.) er-warten; geene grofheden (fig.) keine Grobheiten ertragen [onr.] afwacliter, m.: Abwartende [m.]. afwachting, vr.: Abwartung [vr.l; (fig.) Erwartung [vr.]. afwandelen, w. o.: abspazieren; heel wat tüchtig spazieren. I - (zich), w. w.: spazieren bis man vor Ermüdung nicht mehr kann. afwasschen. w. b.: abwaschen [onr.1. I - (zich), w. w.: sich abwaschen [onr.]. afwasMching, vr.: Abwaschung |vr.l. afwateren, w. o.: das Wasser abfliessen lassen | onr.1, sich des überfliissigen Wassers befreien. afwatering, vr.: Abfluss [m.1 des überfliissigen Wassers. afweegster, vr: Abwagerin [vr.]. afweeken, w. b. en o: abweichen. afweeking, vr.: Abweichen [o.l. afweerder, m.: Abwehrer [in.|. afwegen, w. b.: -abwagen [onr.]. af weger, m.: Abwager [m.|. afweging, vr.: Abwagen [o.l. afweiden, w. b.: abweiden. af weiding, vr.: Abweiden |o.]. afwenden, w. b.: abwenden [reg. en onr.j. I - (zich), w. w.: sich abwenden (-van: von). afwending, vr.: Abwendung [vr.]; eene - maken: (mil.) eine Diversion machen. afwennen, w. b.: abgewöhnen; iem. iets Einem etwas abgewöhnen; iets -: sich etwas abgewöhnen. afwenning, vr.: Abgewöhnung [vr.]. afwentelen, w. b.: abwalzen. afwenteling, vr.: Abwalzung [vr.l afweren, w. b.: abwehren; (srm.) pa-riren [ie]. afwering, vr.: Abwehrung [vr.];(srm.) [ie| Pariren |o.l. afwerken, w. b.: fertig maehen; (fig.) abfertigen. I - (zich), w. w.: sich abar-beiten. afwerker, m.: Abfertiger lm.], afwerking, vr.: Abarbeiten [o.]; (fig.) Abfertigung [vr.l. afwerpen, w. b.: abwerfen [onr.1; winst -: Gewinn abwerfen | onr.1; het juk-: das Joch abwerfen (oder: abschütteln); iemand van de trap -: Einen die Treppe hinunterwerfen [onr.]. afwerping, vr.: Abwerfung [vr.]. afweven, w. b.: abweben [reg. en onr.1. afwezen, o.: Abwesen [o.l, Abwesen-heit [vr.l; tijdens het - van mijnen man: wahrend der Abwesenheit meines Mannes, afwezend: Zie het betere afwezig, afwezig, bv. n.: abwesend; I -heid, vr.: Abwesenheit [vr.l afwezige, m. en vr.: (der, die) Ab-wesende. afwikkelen, w. b.: abwickeln. afwinden, w. b.: abwinden lonr.l. afwinder, m.: Abwinder [m.1. afwinding, vr.: Abwinden [o.l. afwindHtër, vr.: Abwinderin [vr.l. afwinnen, w. b.: abgewinnen lonr.l. af wippen, w. b.: ab wippen, afwisschen, w. b.: abwischen, weg-wischen. afwisscher, m.: Abwischer [m.]. af wisse hing. vr.: Abwischung [vr.]. |
AFWISSELEN.
AKELIG.
26
|
afwitü^elen, w. o. en b.: abwechseln. afwisselend, bv. n.: abwechselnd. afwisseling, vr.: Abwechslungr (vr.1. afwitten, w. b.: abtünchen, abweissen. afwoekeren, \v. b.; abwuchern. af woekering:, vr.: Abwuchern [o.]. afwringen, w. b.: abringren [onr.J. af wry ven, w. b.: abreiben [onr.J. afwryving, vr.: Abreibungr Ivr.j. af wurmen (zich): Zie aftobben, afwyken, \v. o.: abweichen [onr.J. afwijzen, w. b.: abweisen [onr.J. afwijzing:, vr.: Abweisung [vr.J. afzadelen, w. b.: absatteln. afzadeling:, vr.: Absatteln [o.l. afzagen, w. b.: 1) absagen; 2) een onderwerp -: ein Thema abdi'eschen [onr.1; 3) een wijsje - op de viool: eine Melodie auf der Geige aokratzen. I.- (zich), w. w.: sich durch Sagen abmatten. afzager, m.: Absager [ni.J. afzaging, vr.: Absa§:en [o.|. afzakken, w. b.: (m zakken doen:) absacken. I w. o.: J) (op de hielen zakken:) herunterfallen [onr.1; 2) (van eene hoogte af) herabgeglitten kommen | onr.1; zich laten -: sich fierabgleiten lassen [onr.J; 3) (na de zomerreis:) auf der Rückreise sein, (ook:) die Eückreise antreten [onr.1; naar een land komen -: sich einem Lande hin-wenden [reg-.J; 4J (heengaan:) sichzurück-ziehen [onr. |, [sicn davonmachen; 5) stroomafwaarts:) auf dem Flusse absacken, sich den Fluss heruntertreiben lassen [onr.|. afzakkertje, o.: (fam.) Glaschen [o.l zum Zuspitzen, Abschiedstrunk Im.|. afzakking, vr.: (van broek, kousen, enz.:) Herunterfallen |o,|; (stroom-af-waarts;) Absacken |o.| mit dem Strome. afzeepen, w. b.: abseifen. afzeeping, vr.: Abseifung [vr.1. afzeggen, w. b.: absagen; (fig.) ab-danken. afzegger, m.: Absager [m.1. afzegging, vr.: Absage [vr.1. afzeilen, w. o. en b.: absegeJn. afzei ling, vr.: Absegeln [o.J. afzentlen ,w. b.: absenden [reg. en onr.J. afzender, m.: Absender [m.J. afzending, nr.: Absendung [vr.|. afzeiKlster, vr.: Absendenn [vr.J. afzengen, w. b.: absengen. afzenging, vr.: Absengung [vr.]. afzet, m.: Raub [m.1; een -aaniemand plegen: Einen begaunern, Einem sein Geld abgaunern. afzetbaar, bn. n.: absetzbar; I -heid, vr.: Absetzbarkeit [vr.]. afzetten, w. b.: 1) absetzen; 2) begaunern; iemand honderd gulden -: Einem hundert Gulden abgaunern. afzetter, m.: Gauner [m.J. afzetterij, vr.: Gaunerei [vr.J. afzetting, vr.: Absetzung [vr.[. afzichtelijk, bv. n.: scheusslich: I -heid, vr.: Scheusslichkeit [vr.]. afzien, w. o. en b.: absehen [onr.J; -van: fahren lassen [onr.J. afzienbaar, bv. n.: absehbar; I -heid, vr.: Absehbarkeit [vr.J. afzingen, w. b.: absingen [onr.J. I -(zich), w. w.: sich absingen [onr.J. afzitten, w. o.: 1) (rs.) absitzen [onr.1; 2) ver van iemand -: weit von Einem entfernt sitzen [onr.J. |
afzoeken, w. b.: absuchen; (tig.) durchsuchen. afzoenen, w. b.: Zie afkussen, afzonderen, w. b.: absondern; (fig.) bei Seite legen. I - (zich), w. w.: sich absondern. afzondering, vr.: Absonderung [vr.J; (fig.) Einsamkeit [vr.J. afzonderlijk, bv. n.: besonder (bw.: besonders); I -heid, vr.: Abgesonderte [o.J. afzoomen, w. b.: absaumen. afzuigen, w. b.: absaugen [onr.J. afzuiging, vr.: Absaugen [o.J. afzweepen, w. b.: (een levend wezen:) abpeitschen ; (iets:) abhudeln. afzweerder, m.: Abschwörcr [m.J. afzwemnien.w. o.: abschwimmen lonr. J. 1 - (zich), w. w.: sich abschwimmen [onr.1. afzweren, w. b.: abschwören [onr.1. I -, w. o.: (hik.) abschwaren [onr.|. afzwering, vr.: (bij eede:) Abschwö-rung [vr.J; (hik.) Abschwaren [o.J. afzwerven, w. o.: abirren. afzwerving. vr.: Abirrung [vr.J. afzwoegen (zich), w. w.: sich ab-arbeiten, sich abplacken, sich abaschern. lafzün, w. o.: 1) abgemattet sein; 2) abwesend sein; 3) (brf.) ik kan niet ich kann nicht ermangeln, ich kann nicht unterlassen. lafzyn, o.: Abwesenheit lvr.1. agaat, m. en o.: Achat [m.J; I -achtig, bv. n.: achatartig. agaten, bv. n.: achaten, von Achat, agaat-kleurig, bv. n.: achatfarbig; l-steen, m.: Achatstein [m.[; -steenen, bv. n.: achaten, von Achat. agave, vr.: (pik.) Agave [vr.J. agenda, vr.: Agenda [vr.J. agent, m.: Agent [m.J; - van politie: Polizeidiener [m.], Polizeibeamte [m.l. agentsoliap, o.: Agentur [vr.j,Agent-schaft [vr.J. agio, o.: (kph.) Agio [o.J. agiiaat, m.: Agnat [m.|. agrimouie, vr.: (pik.) Agrimonie [vr.J, Ackermennig [m.J. agurk. vr.: kleine Gurke [vr.J, Essig-gurke [vr.J. ahorn, m.: (pik.) Ahorn [m.J; I -boom, m.: Ahornbaum [m.; iil; -hout, o.: Ahorn-holz |o|; -houten, bv. n.: ahornen ;-suikerr vr.: Ahornzucker [m.J. ai, tsw.: au! ajuin, m.: Zwiebel [vr.J; |-achtig, bv. n.: zwiebelartig; -bed, o.: (tnb.) Zwiebel-beet [o'J; -bol, m.: Zwiebel [vr.J;-lucht, vr.: Zwiebelgeruch [m.J; -sap, o.: Zwiebelsaft [m.J; -schil, nr.: ZwiebeJschale [vr.J, Zwie-belhaut [vr.; a]; -smaak, m.: Zwicbelge-schmack [ni.|; -zaad, o.:Zwiebelsamen [m.J. akant, m.: (pik.)Barenklau [vr.J;(bwk.) Laubwerk [o.J. Lauoverzierung [vr.j. akelietje, o.: (pop.) Geschaft [o.J, (das) Stück Arbeit; (ook:) Gcschichte [vr.J. akelei, vr.: pik.) Akelei [vr.J. akelig, bn. n.: 1) entsetzlich,schauder-haft: een - gezicht: ein entsetzlicher An-blick; 2) abscheulich; een -o vent: ein ab-scheulicher Mensch; 3) unheimlich; het -e gevoel: das unheimliche Gefühl; 4) (als bw.:) schrecklich; - bleek; scnrecklich bleich; i -held, vr.: 1) Entsetzlichkeit [vr.|? Schauderhaftigkeit [ vr.J; 2) Abscheulichkeit [vr.J; 3) Unheimlichkeit [vr.j. |
ALLEGAAK.
AKEN
27
|
Aken, o.; (adk.) Aachen [o.]; Akenaar, m.; Aachener [ni.J; Akensch, bv. n.:aache-ner; Akensche, nr.: Aachenerin [vr.]. aker. in.; (pik.)Eichel Lvr.];(emmertje:) Schöpfeimer [m.l; I -spek, o.: Eichelspeck Lm.l, Speek [m.] eines Eiehelschweines. akker, m.: Aeker [m.; Ae]; I -bouw, m.: Aekerbau [m.l, Feldbau [m.]; -bouwgereedschap, o.: [t] Ackerbaugerath [o.J, [tj Ackergeriith [o.], Ackergescnirr [o.]. akkeren, w. o.: ackern, pflügen. akker-land. o.: Ackerland [o.],*Acker-feld [o.l; 1-maalsbosch, o. (-maalshout, o.): Unterholz fo.1, Schlagholz Lo.l, Gehau [o.J; -man, m.: |Ackersmann [m.; mrv.; Ackers-leutel; -werk, o.: Feldarbeit [vr.1; -wet, vr.: (hist.) Ackergesetz Lo.l; -winde, vr.: (pik.) Ackerwinde [vr.1. akte, vr.: (rcht.) Akte; (tnl.) Akt [m.l, Aufzuff [m.; ü]; - van beschuldiging: An-klageakte [vr.]; - de vita: Certifikat [o.l des Daseins; - nemen van: Notiz nehmen [onr.] von. lal, z. n. o.: AU [o.l; (dk.) Weltall [o.l. lal, bv. n.: all (aller, alle, alles); -mijn geld: all mein Geld; -le beginselen zijn moeielijk: (spr.) aller Anfang ist schwer; -le moeite: alle Mühe; - het goede: alles Gute; -le dagen: alle Tage. lal, bw.: 1) all, viel; - te: allzu, viel zu; - te groot: allzu gross, viel zu gross; - te veel: allzu viel, viel zu viel; 2) schon, bereits; ik weet het -: ich weiss es schon; het is - negen uren: es ist schon neun Uhr; zijt gij - daar geweest: sind Sie schon da ge-wesen?, (ook:) waren Sie schon da?; het is - wel: es is schon gut; 3)(een teg. dw. met - er voor wordt in het Duitsch uitgedrukt als volgt:) - lezende dacht ik____: unterm Lesen dachte ich....; - zingende en dansende bleven wij bijeen: mit Gesang und Tanz blieben wir zusammen; - vechtende kwamen wij: immerfechtend kamen wir; - doende leert men: (spr.) Uebung macht den Meister; 4) (onuitgedrukt blijvende:) hij is - even slecht als zijn broeder : er ist eben so schlecht wie sein Bruder; 5) - dan niet: wohl odernicht,jaodernein. ial, vgw.: obgleich, wenn gleich, wenn auch, obschon, wenn schon; - ben ik arm: obgleich ich arm bin, wenn ich audi arm bin. alant, m.: (pik. en visch:) Alant [m.]. Alarik. m.: Alarich [m.l. albarmhartig:, bn. n.: allbarmherzig. allerbarmend; I -heid, vr.: Allbarmherzig-keit [vr.]. albast, o.: (min.) Alabaster [m.]. albasten, bv. n.: alabastern. albatros, m.: (vog.) Albatross [m.l, Sturmvogel [m.; ö], Kriegsschiffvogel [ m., o j. albedil, m.: Krittler (vr.: Krittlerin). albedillend. bv. n.: krittelnd über Alles, Alles tadelnd. albedril, m. en vr.: Faktotuni [o.1,A1I-thuer [m.l, Allthuerin [vr.]. albedrtilery, vr.: Geneigtheit [vr.] sich in alle Dinge zu mischen. albedrillig,bv. n.: sich in alle Dinge mischend. albedryf. m. en vr.: Einer der (Eino die) sich in alle Dinge mischt. albelieerseliend, bv.n.: Alles beherr-schend, allwaltend. albesehik. m. en vr.: Zie albedrnf. albescliikkend, bv. n.: allwaltend. |
albescliikker, m.: Allregierer [m.]. albezielend, bv. n.: allbeseelend. album. o.: Stammbuch [o.: ü]; I -blaadje,, o.: Stammbuchblatt [o.; al; -vers, o.: Stamm-buchgedicht [o.j. alehimie, vr.: Alchymie [vr.], Gold-macherei [vr.J. alchimist, m.: Alchymist [m.]. Gold-macher [m.]. alchimistern, vr.: Zie aleliimie. aldaar, bw.: aaselbst. aldus, bw.: folgendermassen. aleer, bw.: bevor. Aletta, vr.: Zie Alida. Alewyn. m.: (mansnaam:) Alvinus l m.!. alexandryn, m.: (dk.) Alexandriner [m.]. alexandrynseli, bv. n.: (dk.) alexan-drinisch. Alfons, m.: (mansnaam:) Alphons 1 m.!. alf'srank. vr.:(pik.)Pachtschatten[mj^ alft, m.: (schelp:) Nautilus [m.l, Segler [m.], Schiffmuschel [vr.J; 2) (visch:) Aio se [vr.]. Algarvië. o.: (adk.) Algarbien lo.j. algebra, vr.: Algebra lvr.]. algebraïseli, bv. n.: algebraïsch, alffeheel, bv. n.: ganz. 1 -, bw.: ganzlich. lalgemeen. bv. n.: allgemein: 1 -heid,, vr.: Allgemeinheit [vr.]. lalgemeen. o.: Allgemeine [o.J; in het - (over het -): im Allgemeinen,überhaupt-al^enoegxaani, bv. n.: allgenügsam; I -heid, vr.: Allgenügsamkeit [vr.]. Algerië. o.: (adk.) Algier (o.l; Algerijn, m.: Algierer [m.l; Algerijnsch, bv. n.: algierisch; Algerijnsche, vr.: Algiere-rin [vr.]. algodery,-vr.: Allgötterei [vr.1. algoed, bv. n.: allgütig: de -e: der Allgütige; I -heid, vr.: Allgütigkeit [vr.1. algoedertieren, bv. n.: allbarmherzig; de -e: der Allbarmherzige; I -heid, vr.: Allbarmherzig-keit [vr.j. alhier, bw.: hierselbst, hieselbst. alhoewel, vgw.: Zie vgw. al. alias, bw.: sonst, anders. I -,m.: Schalk [m.; a en a]. alibi, o.: Alibi; een - bewijzen: das Alibi beweisen [onr.]. Alida, vr.: (vrouwennaam:) Adelheid [vr.J. alikruik, vr.: Kammmuschcl [vr.1; koopman in -en: Fabulettkramer [m.l, [ie] Hausirer [m.]. alinea, vr.: Absatz [m.; a]. alkoof, vr.: Alkoven [m.J. alkoran, m.: Alkoran [m.J,Koran[m.]. alle, bv. n.: Zie bv. n. al. alledaagrseh, bv. n.:alltaglich; I -heid, vr.: Alltaglichkeit [vr.J. alleen, bw.: allein; enkel en -: einzig und allein; I -handel, m.: Alleinhandel [m.J, Monopol [o.J; -heerschappij, vr.: Al-leinnerrschaft [vr.]; -heerscher, m.: Allein-herrscher [m.l; -heersching, vr.: Allein-herrschaft [vr.1. alleenheid, vr.: Alleinigkeit [vr.1. alleenig, bv. n. en bw.: alleinig. alleenlijk, bw.: nur, bloss. alleen-spraak, vr.: Alleinrede [vr.l, Alleingesprach [o.l, Monolog [m.J; I-zaligmakend, bv. n.: alleinseligmachend. allegaar, bw.: (fam.) insgesammt,. |
ALVLEESCH.
28
|
«ammtlich, sammt und sonders, alle zu-saininen. allegaartje, o.: 1) Gemengrsel [o.], Mischniasch Lm.l; 2) Spiel Lo.1 das Alle mitniachen. allemaal, bw.: Zie allegraar. alleman, vnw.: jedermann; Jan en Krethi und Plethi. allemans, in Sam. I -praats hebben, (fam.) das Maul allein haben Lonr.]; - vriend: m.: Allermannsfreund [m.]. allen, z. n. mrv.: Alle. allengs (allengskens), bw.: allmahligr. laller, 2e nmv.; Aller, von Allen, laller, in Sam. I -best, bv. n.: allerbest (bw.: am allerbesten); -christelijkst, bv.n.: allerchristlichst; -eerst, bv. n. en bw.: aller-erst; -fijnst, bv. n.: allerfeinst (bw.: am allerfeinsten); -hande, bv. n.: allerhand, allerlei; -heiligen, o.: (kkl.) Allerheilig-en I o.K-heilig-enbaai, vr.-.adk.: Allerheiligrenbai jvr.1 ; -heiligrendag, m.: Allerheiligenfest jo.]); allerheiligst, bv.n.: allerheiligst (bw.: am allerheiligsten; het -heiligste: das Allerheiligste); -hoogst, bv. n.: allerhöchst (bw.: am allernöchsten; de -hoogste: der Allerhöchste);-kinderendag, m.: (kkl.) Kindeltag |m.l, Kindertag |m.|, Fest [o.j der unsehuldigen Kinder; -laatst, bv. n.: allerletzt (bw.: am allerletzten); -lei, bv. n.: allerlei, allerhand; -liefst, bv. n.: allerliebst (bw.: am allerliebsten); -meest, bv. n.: allermeist (bw.: am aller-meisten); -minst, bv. n.: allerwenigst (bw.: am allerwenigstenk -naast, bv. n.: aller-nachst (bw.: am allernachsten); -schoonst, bv. n.: allerschönst (bw.: am allerschön-sten); -wegen, bw.: allenthalben, überall; -zielendag, m.: Allerseelenfest lo.|. alles, o.: Alles |o.|. alleszins, bw.: in jeder Hinsicht. allocutie, o.: Anrede Lvr.1. allooi, o.: Gehalt Ivr.J. allooieeren. w. b.: (mtw.)le^-iren [ie], allooieering:, vr.: (mtw.) [ie] Legi-j'ung [vr.|. almaeht. vr.: Allmacht (vr.l. lalmaclitig:, bv. n.: allmachtig; de -e: der Allmachtige. ialmachtig, bw.: (fam.) ungeheuer; - veel: ungeheuer viel; - wonderlijk: ungeheuer wunderlich; - op den penning: ungeheuer karg. almanak, m.: Kalender [m.], Alma-nach Lui.1. almede, bw.: auch, ebenfalls. almogend, bv. n.: allmachtig; de -e: der Allmachtige; I-heid,vr.: Allmacht [vr.]. aloë, vr.: (pik.) Aloe [vr.]; (pha.) Aloe-saft lm.; a|, Aloeextrakt lm.1. Aloysius, m.: (mansnaam:) Aloys [m.1. alom, bw.: aller Orten, überall, allenthalben; I -tegenwoordig, bv. n.: allgegen-wartig (de -tegenwoordisre: der Allgegen-wartige); -tegenwoordigheid, vr.: AUge-genwart jvr.l. al-omvattend, bv. n.: allumfassend; het -e: das Allumfassende. alond, bv. n.:uralt; |-heid,vr.: [tjUral-terthum lo.l, Uralter lo.|. Alpen, vr. mrv.: (adk.) Alpen |vr. mrv.]; sneeuw der -: Alpenschnee [m.|; I -hoorn, m.: Alphorn [o.; ö]; -roos, vr.; (pik.) Alprose [vr.]; -stok, m.: Alpenstock Lm.; ö.]. |
alpha, vr.: Alpha [o.l. alphabet, o.: Alphabet |o.]. alphabetiseh, bv. n. en bw.: alplia-betisch. Alphonsns, m.: Zie Alfons. aireede (alreeds), bw.: allbereits, bc-reits, schon. alruin, vr. (pik.) Alraun [o.l, Schlaf-apfel [m.; -apfell, Hexenkraut |o.|. alrune, vr.: (hist.) Alraune lvr.1. als, vgw.: (in hoedanigheid van:) als; (gelijk, evenals:) wie; (indien:) wenn; 1 -aan, bw.: dann, alsdann, sodann. alsem, m.: (pik.) (*) Wermuth [m.]; I -achtig, bv. n.: wermuthartig; -beker, m.: Wermuthbecher lm.]; -drank, m.: Wer-muthtrank [m.]; -kelk, m.: Wermuthkelch [m.1; -knoppen m. mrv.: Wermuthblüthen [vr. mrv.]; -kruid, o.: Wermuth | m.1; -smaak, m.: Wermuthgeschmack [m.j; -wijn, m.: AVermuthwein |m.]. als-mede, bw.: wie auch, so wie; I -nog, bw.: vorlaufig (voor -nog: vorlaufig); -nu, bw.: nun, jetzt; -ook, bw.: wie auch, so wie; -of, vgw.: alsob; -toen, bw.: dann, alsdann. alt, vr.: (muz.) Alt [m.|. altaar, o.: Altar [m.; aj; het hoog-: der Hochaltar; het sacrament des -s: das Sakrament des Altars; de trappen van het die Altarstufen [vr. mrv.]; I-dienst, m.: Altardienst [m.]; -doek, o.: Altardecke [vr.], Altartuch |o.; ül; -gereedschap, o.: jtl Altargerathe [o.], Altargeschirr [o.l; -kaarsen, vr. mrv.: Altarkerzen [vr. mrv.]; -kelk, m.: Altarkelch [m.]; -schilderij, vr.: Altargemalde [o.l; -stuk, o.: Altarstück [o.l. altej^ader (altemaal): Zie allegaar. altemet. bw.: 1) bisweilen, dann und wann; 2) vielleicht. althans, bw.: wenigstens. altoos, bw.: 1) Zie althans; 2) Zie altijd. alt-part||. vr.: (muz.) Altpartie [vr.]; l-sleutel, m. : Altschlüssel [m.1;-stem, vr.: Altstimme [vr.]; -viool, vr.: Altgeige [vr.]. alt yd. bw.: immer; I -durend, bv. n.: immerwahrend. alt-xan^er. m.: Altsanger [m.1; l-zan-geres, vr.: Altsangerin [vr.l. aluin, m.: Alaun [m.1; I -aarde, vr.: Alaunerde [vr.]; -achtig, bv.n.:alaunartig; -gaar, bv. n.: alaungar;-houdend, bv. n.: alaunhaltig; -koker, m.: Alaunsieder [m.1; -kokerij, v.: Alaunsiederei [vr.]; -steen, m.: Alaunstein [m.|; -water, o.: Alaunwasser [o.|; -zuur, bv. n.: alaunsauer (-zuurzout: alaunsaures Salz). al vader, m.: Alvater [m.]. alvermogen, o: Allmacht [vr.l. alvermogend, bv. n.: allvermögend; 1 -heid, vr.: Allmacht [vr.]. alvernielend, bv. n.: Alles zerstörend, Alles verwüstend. al verslindend, bv. n.: Alles verschlin-gend. alverzoenend, bv. n.: Alles aussöh-nend. Alverzoener, m.: (theo.) Erloser[m.]. alvleeseh. o.: (ontl.) Brustdrüse [vr.]; I -klier, vr.: Brustdrüse [vr.]. (*) Overal [tj; en bij -knoppen tevens [-blüten.] |
•ALVORENS.
ANANAS.
29
|
alvorens, vgrw.: bevor, ehe. I bw.: vo rher. alwaar, bw.: wo, allwo. alweder (alweer), bw.: schon wieder, nut's Neue, von Neuem. alwetend, bv. n.: allwissend; de -e: der Allwissende; I -heid, vr.: Allwissen-heit [vr.]. alwiis, bv. n.: allweise: I -heid, vr.: Allweisneit Ivr.]. Alwyze, m.: Allweise [m.J. Alze^enaar, m.: Allsegner [in.], alziend, bv. n.: allsehend: de -: der Allsehende. Alziener, m.: Allsehende [m.]. alzoo. bw.: also, folglich. I -, vgw.: in-dem, weil, da, demnaeh. alzulk, vnw.: solch (solcher, solche, solches). alznlks, vgw.: Zie alzoo. alzydisf. bv. n.: allseitig; I -heid, vr.: Allseitigrkeit lvr.1. aiiiai^aiua. o.: Amalgam [o.]. anialKameeren. wb.:amalgamiren [ie], aiiial^aiiieeriu^;', vr.: Amalgamation Lvr.1. amandel, m.: (pik. en ontl.) Mandel lvr.1; bittere en zoete -en: bittere und süsse Mandein; gebrande -en: gebrannte (geröstete)Mandein;-en in den dop :Knack-.mandein; I -achtig, bv. n.: mandelartig; -bloesem, m.: ft] Mandelblüthe Lvr.]';-boom, m.: Mandelbaum lm.; al;-deeg, o.: Man-delteig lm.1; -drank, in.: MandeTtrank [m.]. aniande]lt;kii, m. mrv.: (pik. en ontl.) Mandein Ivr. mrv.]; ontstokenheid van de -: (gnk.) Mandelentziindung Ivr.]. aniandel-selmk. o.: Mandelgeback fo.|; l-hout, o.: Mandelholz [o.]; -kern, vr.: Mandelkern|m.j;-koekje o.:Mandelküchel-chen | o. 1;-melk, vr.:Mandelmilch | vr.];-olie, vr. : Mandelöl lo.];-past, o.: Mandelteig lm.]; -pit, vr.: Mandelkern Lvr.], Mandelnuss Ivr.; ü|j -schaal, vr.: Mandelschale lvr.]: -schilletje, o.: Mandelschalchen(-schilletjes jmrv.I: Mandelkleic lvr. enk.]); -taart, vr.: Mandeltorte lvr.]; -taartje, o.: Mandeltört-ehen |o.|; -zeep, vr.: Mandelseife jvr.]. amarant, vr.: (pik.) |tj Amaranth | m.]; I -kleur, vr.: It] Amaranthtarbe lvr.]^kleurig, bv. n.: amarahthfarbig ftj. amaril, m.: (min.) Schmergel lm.], Schmirgel fm.]; I -poeder, o.: Sclimergel-staub |in.], Schmergelpulver |o.l. amazone, vr.: Amazone lvr.]. ambaelit. o: 1) Handwerk lo.l, Ge-werbe [o.]; 2) Ambachtslehen lo.]; op een - gaan: ein Handwerk lernen; op zijn -reizen: aut' die Wanderschaft sein; twaalf -en en dertien ongelukken: (spr.) vierzehn Handwerke und fünfzehn Unglücke. ambassade, vr.: Gesandtschaft lvr.] ;se-cretarisder -: Gesandtschaftssekretarl m.]. ambassadeur, m.: Gesandte |m.]; de vrouw van den -: die Frau Gesandtin. amber, m.: (min.) Amber lm.]; gele gelber Amber; grijze -: grauer Amber; 1 -boom, m.: Amberstaude lvr.], Amber-strauch lm.; al; -bloem, vr.: Bisamblume lvr.], Moschusblume lvr.]; -geur, m.: Am-berduft lm.; ü],AmbergeruchIm.;ü];-geu-rig, bv. n.: amberduftend; -grijs, o.: grauer Amber; -kleur, vr.: Amberfarbe jvr.]; -kleurig, bv. n.: ambertarbig; -kruid, o.: Am-berkraut lo.]; -struik, m.: Zie -boom; |
-visch, m.: Amberfisch lm.], Amberfresser lm.]. ambrozijn, o.: Ambrosia [vr.], Göt-terspeise [vr.]. ambt, o.: (post:) Amt lo.; Ae];(rechtsgebied:] Amt lo.]; een - bekleeden: ein Amt bekleiden. ambteloos, bv. n.: amtlos,amtfrei:het -leven: das Privatleben, der ; Privatstand; een - burger: ein Privatmann j m.]: de amb-telooze burgers: die Privatleute lm. |; I -heid, vr.: Amtlosigkeit |vr.],(fig.) Privatstand [m.j. ambteljilk, bv. n.: amtlich, amts.... ambtenaar, m.: Beamte lm.], ambtgenoot, m.: Amtgenosselm.], Kollege lm.]. ambtshalve, bw.: von Amts wegen, ambiilanee, vr.: Ambulance lvr.], lt] Feldlazareth lo.l. ameehti^, bv. n.: athemlos It]; I-heid, vr.: lt] Athemlosigkeit lvr.1. amen, z. n. o. en tsw.: Amen; ja en -zeggen op: Ja und Amen sprechen | onr.J zu. Amerika, o.: (adk.) Amerika lo.]; Amerikaan, m.: Amerikaner |m.]; Ameri-kaansch, bv. n.: amerikanisch; Amerikaan-sehe, vr.: Amcrikanerin [vr.]; americani-seeren, w. b.: amerikanisiren [ie]; ameri-canismus, o.: Amerikanism lm.|. amery, vr.: (fig.) Augenblick lm.]; in eene -: in einem Nu. amethist, m.: (min.) Amethyst lm.]: I -kleurig, bv. n.: amethystenfarbig. amlioen, o.: Opium |o.]; - schuiven: Opium kauen. amiant, m.: (min.) lt] Amianth |m.], Erdflachs |m.|. amine, vr.: Amine lvr.]; I -laken, o.: Tischtuch lo.; ü]. ammoniak, o.: Ammoniak lm.]. Salmiak lm.]; geest van -: Salmiakgeist lm.]. animonshoorn. m.: Ammonshorn lo.; o], Ammonsschneeke |vr.|, Ammonit |m.|. ammiinitie. vr.: Munition |vr.]. amnestie, vr.: Amnestie |vr.]. amnestleëren, vr.: Amnestie |t] er-theilen 13]. amortisatie, vr.: Amortisation lvr.1, Schuldentilgung lvr.]; j-kas,vr.:Amortisa-tionskasse lvr.]. amortiseeren. w. b.: amprtisiren lie], amortiren |ie], tilgen. ampel, bv. n. en bw.: ausführlich. amper. bw.: kaum. ampbibie. o.: Amphibium lo.;-bienj; I -achtig, bv. n.: ampnibienartig, amphi-bienhaft. amphitheater, o.: Amphitheater[o.|: bij wijze van -: amphitheatralisch. amputatie, vr.: Amputation lvr.]. anipiiteer(kn. w. b.: amputiren lie], amulet, vr.: Amulet lo.]. amiisant, bv. n.: amüsant, ergötzlich. amiiseeren. w. b.: amüsiren lie], er-götzen. amusement, o.: Ergötzlichkeit lvr.]. anagram, o.: Anagramm lo.l. analogie, vr.: Analogie lvr.]. analoog', bv. n.: analog, analogisch, analyse, vr.: Analyse lvr.]. analyseeren, w. b.: analysiren lie], analytisch, bv. n.: analytisch, ananas, vr.: Ananas lvr.]; I -plant,vr.: Ananaspflanze lvr.1; -pons, vr : Ananas-punsch |m.]. |
APOSTELSCHAP
ANDER.
30
|
ander, bv. n.: ander, (der, die, das) «ndere (andre); een ein Anderer; eene -e: eine Andere; ten -e: zweitens. anderen, mrv.: andere Leute; om den - das:: einen Tag um den andern; des -en daags; am anderen Tage, am folgen-lt;ien Tage. anderendaagHch, bv. n.: des dritten Tages; de -e koorts: das dreitagige Fieber. ander-deels, bw.: andern theils [t), über-dies, ausserdem; I-half, bv. n.: anderthalb; -maal, bw.: nochmals (een en -maal: wie-derhoit); -mans, 2e nmv.:eines Andern, an-drer Leute. anders, bw.: 1) anders, auf eine andere Art; 2) sonst, wo nicht; ergens-: an-derswo, sonstwo; I ergens - heen: anders-wohin, sonstwohin; ergens - vandaan: an--derswoher, sonstwoher; nergens -: nirgend anders; - nergens: sonst nirgends; iemand -: ein Anderer (vr.: eine Andere); iets etwas Anderes; niets - dan: 1) nichts An-deres als, 2) sonst nichts als; niemand -dan: kein Anderer als (vr.: kéine Andere als); I -denkend, bv. n.: anderer Meinung; -denkenden, m. mrv.: Leute [m. mrv.] anderer Meinung. anderszins, bw.: Zie bw. anders; I als -: und dergleichen. anderwerf, bw.: nochmals. andoorn, m.: (pik.) Andorn fm.1. Andreas (Anaries), m.: (mansnaam:) Andreas fm.1. andijvie, vr.: (tnb.) Endivie [vr.1; - als salade: Endiviensalat |m.l; krul -: krause Endivie. anekdote, vr.: Anekdote [vr.]. anemoon, vr.: (pik.) Anemone [vr.]. angel, m.: (i. a. b.) Angel [vr.];een-in iemands oo^en zijn: (spr.) Einem ein Dom im Auge sein. ans:eltje? o.: kleine Angel [vr.]; er zit nog een - bij hem: (fig.) er hegt noch ein Bischen Groll. Anglaise, vr.: Englanderin [vr.]. angst, m.: Angst [vr.; Ae], Aengstlich-keit [vr.]; in doodelijken-:intödtlicher [t] Angst, in tödtlichen [t] Aengsten; I -ge-schrei, o.: Angstgeschrei [o.]; -gevoel, o.: Angstgefühl [o.]. angstig, bv. n.: angstlich; iemand -maken: Einem Angst machen; zich - maken: sich beangstigen; - zijn: in Aengsten sein; I -heid, vr.: Aengstlichkeit ]vr.l. angst-kreet, m.: Angstschrei [mj; I -vallig, bv. n.: angstlich; -valligheid, vr.: Aengstlichkeit [vr.1;-wekkend, bv.n.: angst-erregend; -wekkendheid, vr.: (das) Angst-orregende; -zweet, o.: Angstschweiss [m.]. anisette, vr.: Anisbranntwein [m.]. anjelier, vr.: Zie anjer. anjer, m.: (pik.) ïselke [vr.]. anker, o.: (i. a. b.) Anker [m.]; voor -komen: Zie ankeren; voor - liggen:vor Anker liegen [onr.]; zijn - ergens neerleggen : (lig.) sich irgendwo aufdringen lonr.]; het - lichten: den Anker lichten; het - gaat door: der Anker ist triftig; een - wijn: ein Anker Wein: I -boei, vr.: An-kerboje [vr.]; -boeireep, m.: Ankerbojen-fjeil [o.j. ankeren, w. o.: ankern. den Anker werfen [onr.], sich vor Anker legen. anker-grond, m.: Ankergrund [m.]; 1-plaats, vr.: Ankerplatz [m.; al; -touw, o. |
Ankertau [o.]; -vormig, bv. n.: ankerformig. Anselmus, m.: Anselm [m.]. Ansjovis, vr.: Anschove [vr.],Sardelle [vr.[; I -saus, vr.: Sardellenbrühe [vr.]; -vangst, vr.: Anschovenfischerei [vr.], Sar-dellenfang [m.1. antichambreeren. w. o.: imVorzim-mer warten. antichrist, m.: Antichrist [m.]. anticipatie, vr.: Antizipation [vr.]; bij -: im Voraus. antiek, bv. n.: antik;het-e:das Antike. anti-kritiek, vr.: Antikritik [vr.]. Antillen, vr. mrv.: (adk.) antilische Insein [vr. mrv.], Antillen [vr. mrv.]. antilope, vr.: (drk.J Antilope [vr.]. antimonium, o.: Antimonium [o.]. antiquaar, m.: Antiquar [m.]. antiquiteit,, nr.: Antiquitat [vr.]. Antje, o.: (vrouwennaam:) Aennchen [o.]. Antoniusvuur, o.: (gnk.) Antonsfeuer [o.]. antwoord, o.: Antwort [vr.]; taal en - ^even: Red' und Antwort geben [onr.]; in - op: in Erwiderung auf; een schriftelijk -: ein Antwortschreiben |o.]. antwoorden, w. o. en b.: antworten (hij antwoordde: er antwortete), erwidern, entgegnen. anyi, m.: Anil [m.1, Indigopflanze [vr.]. anys, m. (pik.) Anis lm.],(liKeur:) Anisbranntwein lm.]; 1 -beschuit, vr.:Aniszwie-back 1 m.]; -geur, m.: Anisgeruch [m.]; -koek, m.: Aniskuchen [m.]; -korrel, m.: Anis-korn [o.; ö]; -olie, vr.: Anisöl [o.];-smaak, m.: Anisgeschmack [m.]; -zaad, o.: Anis-same [m.]; -zaadje, o.: Aniskörnchen [o.l. apegapen, w. o.: (pop.) in den letzten Zügen liegen [onr.]. apen, m. mrv.: Affen lm. mrv.]; I -bakkes, o.: Affengesicht lo.], Affenfratze [vr.], Af-fenmiene [vr.]; -boom (-broodboom), m.: Affenbrodbaum [m.; al, Adansonie [vr.]; -dans, m.: Affentanz [m.; al; -figuur, vr.: Affenbild [o.]; het -geslacht, o.: die Vier-handigen [m. mrv.], (fig.) die Affenfamilie; -gezicht, o.: Zie -bakkes; -kool,o.: 1)Betrug [m.|, 2) Lapperei [vr.];-koning, m.: (drk.) Affenkönig [m.]; -kop, m.:Affenkopf |m.; ö]; -kuren, vr. mrv.: Affenpossen [vr. mrv.], Affenspiel [o. enk.1, Aftenwerk |o. enk.]; - land, C: Affenland [o.; a]; -liefde, vr.: Affenliebe [vr.1, blinde Liebe [vr.]; -manier, vr.: Affenart[vr.];-rok,m.:l)(der) engschliessende Rock [ö], 2) (der) altmo-dische Rock fö]; -snoet, m.:Zie-bakkes; -spel, o.: Affenspiel |o.]; -sprongen, m. mrv.: lacherliche Sprünge [m. mrv.]; -werk, o.: Affen werk [o.]. apery, vr.: Aefferei [vr.], Affenspiel [o.]. apin. vr.: Affenweibchen [o.]. apocrief,bv. n.: apokrvphisch; (fig.) zwei-felhaft; de -e boeken: (bijb.) die apokry-phischen Bücher [o. mrv.1, die Apokryphen. Apollo, m.: (fab.) Apoll [m.J. apostel, m.: Apostel [m.1; de Handelingen der-en: die Apostelgeschichte [enk.]: een rare -: (fam.) ein wunderlicher Heilige, ein wunderlicher Kauz; 1 -ambt, o.; Apostelamt [o.]; -dag, m.: Aposteltagfm.]; -paarden, o. mrv.: (iron.) eigene Beine (met -paarden reizen: auf des Schuhmachera Rappen reiten [onr.]. apostelschap, o.: Apostelwürde [vr.], |
ARMEtf.
31
|
Apostelschaft [vr.].l-vr.: AposteIschaft[vr.]. apostelzalf. vr.: Apostelsalbe Ivr.J. apostille, vr.: Apostil [vr.]. apostolisch, bv.n.: apostolisch, apotheek, vr.: Apotheke [vr'l. apotheker, m.: Apotheker [in.], apothekers-rekenins:* vr.: Apo-thekerreehnung: lvr.1, (iron.) Hokuspo-kusrechnung lvr.1; I in Sam. Apotheker.... lap pel, in.: Apfel lm.; Ae|; door een zuren - bijten: (spr.) in einen sauern Apfel beissen [onr.]; de - valt niet ver van den stam: (spr.) der Apfel fallt nicht weitvom Stamm; voor een - en een ei: (spr.) um (für) «in Spóttereld, für (um) einen Spottpreis. lap pel, o.: (inil.1 Appell lm.]; (rcht.) Appellation Ivr.]; op het - komen: sich einnnden lonr.1; in - komen: [iel appelli-ren (- bij: an); - aanteekenen: (rcht.) eine Appellation einlegren; het hof van -: das Appell at ions gericht; - slaan of blazen: lt;mil.) den Appell schlagen jonr.J oderbla-scn Lonr.j appelaar, m.: Apfelbaum fm.; al. appel-hloesem. m.: jtj Apfeiblüthe I vr.J; 1 -boom, m.: Apfelbaum [m.; a ]; -boom-g-aard, m.: Apfelgarten [m.; aj; -boor, vr.: Apfelstecher |m.|; -drank, m.: Apfeltrank [m.; a]; -flauwte ]vr.: (iron.) Ohninacht [vr.1; -grauw, bv. n.: apfelgrau; -klokhuis, o.: Apfelgröbs [m.l, Apfelhauschen lo.l ;-koek; m.: Apfelkuchen [m.]; -koekje, o.: Apfel-küchlein [o.I. appellant, m.: Appellant (m.l. appelleeren. w. o.: lie] appelliren (-van: von; - bij: an). appel-man. m.: Apfelhandler [m.l; -mand, vr.: Apfelkorb lm.; ö]; -markt, vr.: Apfelmarkt [m.; a]; -moes, o. (-pent, vr.): Apfelbrei jm.l, Apfelmus lo.l; -pit, vr., Apfelkern |m.l; -pluk, m.: Aepfelpflücken |o.|; -prol, vr.: Apfelbrei liu.1; -rond,bv.n.: apfelrund; -schil, vr.: Apfelschale Lvr.1; -schuit, vr.: Apfelschiff lo.l; -schijfje, o.: Apfelscheibchen lo.l, Apfelschnittchen [o.I; -sien, vr.: (fam.) ApfcTsine |vr.l. Orange lvr.1, Pomeranze lvr.1; -steel, m.: Apfel-stiel Jm.|; -taart, vr.: Apfeltorte lvr.1: -taartje, o.: Apfeltörtchen lo.l; -teef, vr.: (g em.) Apfelweib lo.l;-vrouw, vr.: Apfelfrau lvr.1, Apfelhandlerin |vr.l; -wijf, o.:(gem.) Apfelweib [o.I;-wijn, m.: Apfelwein |m.|; -zolder, m.: Apfelboden jm.; o. en ö]. appetyt. vr.: Appetit |m.|. appetytelyk, bv.n.: appetitlich. applandisseeren, w. o.: applaudi-ren [iel, Beifall klatschen. applaudissement. o.: Beifallklat-schen [o.I. apporteeren, w. o. en b.: apporti-ren [ie]. April, m.: April [m.l, Ostermonat [m.l; op den eersten - zendt men de gekken waar men wil: (spr.) am ersten April schickt man die Narren wohin man will; I -boodschap, vr.: (fig.) Anführerei lvr.1; -gek, m.: Aprillnarr [m.l. ar, vr.: Schlitten [m.l zum Schlittcn-fahren. arabesk, vr.: Arabeske lvr.1. AraMë, vr.: (adk.) Arabien [o.]; Arabier m.: Araber lm.]; Arabisch,bv.n.:ara-bisch (het -: das Arabische, die arabische Spracne); Arabische, vr.: Araberin [vr.]. arak, m.: Arack lm.]. |
arbeid, m.: Arbeit lvr.1; (vlk.) |tl Kin-desnöthen Ivr. mrv|; in den -liggen:(vlk.) in Kindesnöthen lt| lieden [onr.1; - adelt: Arbeit adelt: onvermoeide - komt alles te boven: (spr.) mit rastloscm Fleiss werden alle Hindernisse besiegt. arbeiden, w. b.: arbeiten. arbeider, m.: 1) Arbeiter Im.j^Tage-löhner [m.l; een - is zijn loon waard: (spr.) jeder Arbeiter ist seines Lohnes werth It], arbeidsloon, o.: Arbeitslohn |m.l. arbeidzaam, bv.n.: arbeitsam;I-heid, vr.: Arbeitsamkeit Ivr.]. archief, o.: Archiv [o.I. archipel, m.: Archipel [m.], Inselmeer [o.I. architect, m.: Architect [m.l (d. h. 1. Baukünstler lm.1; 2. Baumeister Lm.l). archivaris, m.: Archivar |m.|. arduin, o.: Quader |m.]; I -steen, m.: Quad«.rstein | ni.l; i-stecncn, bv. n.: von Quaderstein. aren, vr. mrv.: 1) (van „aarquot;) Aehren [vr. mrv.J; - lezen: Aehren lesen [onr.]; 2) (van „aderquot;) Adem jvr. inrv.]. Iarend, m.: (vog., fig. en str.) Adlcr lm.l; de wijfjes -: der weibliche Adler; de dubbele -: der doppelte Adler; I -steen, m.: (min.) Adlcrstem lm.]. IArend (Arent), m.: (mansnaam:) Arnold [m.|. arg:, vr.: Argwohn lm.l. argeloos, bv. n.: arglos; I -heid, vr.; Arglosigkeit lvr.1. arg:-list. vr.: Arglist | vr.]; I-listig, bv.n.: arglistig; -waan, m.: Argwohn lm.l; -wa-nend, w. b.: argwöhnisch argwohnig; -wa-nendheid, vr.: Argwöhnigkeit Ivr.]. Argus, in.: (fab.) Argus lm.]; I -oogen, o. mrv.: Argusaugen jo. mrv.]. aria. o.: (muz.) Arie lyr.l; een klein -: eine kleine Arie, eine Ariette. Arianen. m. mrv.: (kkl.-hist.) Arianer. Arie. m.: Ary. aristocraat, m.: Aristokrat |in.l. aristocratie, vr.: Aristokratie lvr.1. aristocratisch, bv.n.: aristokratisch. ark, vr.: Arehe lvr.1; - des Verbonds: Bundeslade lvr.1; de - Noach's: die Arche Noach's: dat huis is eene -: dieses Haus ist eine Noach's Arche. larin. m.: (ontl. en fig.) Arm |m.l:-in-: Arm in Arm: de wereldlijke -: (fig.) der weltliche Arm; iem. bij den - vatten: Einen beim Anne fassen; iem. in den - nemen: msich an Einen wenden; lange -en en: (fig.) lange Arme haben.sich an Einen wenden; lange -en en: (fig.) lange Arme haben. larni. bv. n.: arm; zoo - als Job (pop.: zoo - als de mieren): (spr.) so arm wie eine Kirchenmaus. arni-bad. o.: Armbad |o.; iil; l-band, m.: Armband [o.]; -bestuur, o.: Armen-pflege Ivr.]; -blaker, m.: Armleuchter [m.l; -bos (-bus), vr.: Armenkasten [m.l, Armen-stock [m.; ö.]. arme. m. en vr.: (der, die} Arme. armee, vr.: Armee [vr.1,Kriegsheer lo] armeiyk. bv. n. en b\v.: armlich. larmen. w. o.: 1) jammern; 2) sieh beunruhigen, sich bekiimmern. larmen, m. mrv.: 1) (van „armquot;:) Anne; groote heeren hebben lange-: (fig.)grosse Herren haben lange Arme; zich in iemands - werpen: (fig.) sich Einem in die Arme werfen lonr.1; 2) (van „armequot;: Armen; de |
ARMENIË.
32
|
steun der - en noodlijdenden; die Stütze der Armen und Nothdürftigen [t]; huiszittende Hausarmen; de beschaamde die versehamten Armen; I -belasting, vr.: Armensteuer fvr.l, Armentaxe [vr.]; -greld, o.: Zie arin^eld; -kas, vr.: Armenkasse Lvr.]; -praktijk, vr.: Armenpraxis [vr.]; -school, vr.: Armenschule fvi*.); -zakje, o.: Klingelbeutel Lm.], Klingelsackchen jo.l. Armenië, o.: (adk.) Armenien [o.|; Armeniër, m.: Armenier [m.]; Armenisch, by. n.: armenisch; Armenische, vr.: Arme-nierin [vr.1. arm-^elcl, o.: 1) Armensteuer lvr.1, Armentaxe [vr.1, 2) Armengeld [o.J; l-har-lig, bv. n.: armselig; -hartigheid, vr.: Armseligkeit [vr.1; -huis, o.: Armenhaus jo,; a] (-huisvader, m.: Vorsteher [m.| des Armenhauses; -huisverpleegde, m. en vr.: Verpflegte [m. en vr.1 im Armenhause). Ariiiiiiiaan. m.: (kkl.-hist.) Arminia-ner lm.). Arininiaaiiscli, bv. n.: (kkl.-hist.) ar-minianisch; -e, vr.: Arminianerin |vr.|. arm-laMtig:, bv. n.: der Armenkasse zur Last fallend (-lastig te: der Armenkasse in..... zur Last fallend); -lastigheid, vr.: (das) zur Last der Armenkasse sein; -meester, m.: Armenvogt lm.; ö|, Armen-pfleger lm.1. armoede, vr.: |t| Armuth lyr.1; (als maatschappelijk kwaad:) Pauperism [m.1; uit - aan ...: aus Armuth |t| an...;- is geen schande; (spr.) Armuth schandet nicht; -zoekt list: (spr.) Armuth vertuhrt zumBetrug ; geld in - verteren: (fig.) Geld ver-zehren ohne Genuss. armoeclijf, bv. n.: dürftig; (fig) arm-lich; I -heid, vr.: Dürftigkeit lvr.1, (fig.) Aermlichkeit [vr.1. armoeclje, o.: quot;Wenige [o.l; mijn -; mein Weniges, das Wenige was ich habe. arinozüii, o.: Sarcenet [m.l,Taftet lm|. ariii-!Scli«»ol. vr.: Armenschule lvr.1; l-stoel, m.: Armstuhl [m.; ill, Lehnstuhl |m.; ü|; -vader, m.: Vorsteher lm.1 des Armenhauses; -verzorger, m.: Zie-meester; -wezen, o.: Armenwesen Jo.l; -zalig, bv.n.: armselig; -zaligheid, vr.: Armseligkeit lvr.1. aroma, o.: Aroma lo.l, Arom |o.l. aromatiscli. bv. n.: aromatisch. aroii,vr.:(plk.) Aren |m.|, Aronswurz[vr.|. larre, vr.: Zie ar; I -slede, vr.: Zie ai*, larre, bv.n.: zornig: in-n moede:zornig. arren, w. o.: Schlitten fahren [onr.]. arrest- o.: 1) (rechterlijk gewijsde:) [t] Urtheil jo.l, Kescheid [m.]; 2) (gerechtelijk beslag:) Beschlag [m.1; - leggen op: Beschlag legen auf, mit Beschlag belegen, in Beschlag nehmen [onr.]; 3) (gevangenschap:) Arrest |o.|. Haft [vr.]. Verhaft [m.]; in - nemen: in Verhaft nehmen [onr.], verhaften, arretiren lie], festnehmen lonr.]. arrestant, m.: Arrestant lm.], arrestatie, vr.: Verhaftung lvr.], Ar-restation [vr.]. arresteeren. w. b.: 1) (gevangen nemen:) in Verhaft nehmen | onr.], testneh-men [onr.], verhaften, arretiren |iel; iem. laten Einen arretiren lie] lassen lonr.j; 2) (vaststellen:) arretiren [ie]. arsenaal, o.: Arsenal [o.], Zeughaus jo.; a]. arsenicum, o.: Arsenik lm.]; met -vergeven: duren Arsenik vergiften. |
Artesisch, bv. n.: artesisch; een -e put: ein artesischer Brunnen. articulatie, vr.: Artikulation [vr.1, deutliche Aussprache [vr.]; slechte -: un-deutliche Aussprache. articuleeren. w. b.: artikuliren [ie], deutlich aussprechen [onr.]; slecht -: un-deutlich aussprechen [onr.). artikel, o.: (i. a. b.) Artikel lm.]; -voor -: artikelweise; de twaalf -en desgc-loofs: die zwölf Glaubensartikel; een-van weelde: ein Luxusartikel; I -brief, m.: (mar. en mil., en ook van een gilde:) Ar-tikelsbrief lm.1. artillerie, vr.: Artillerie lvr.]; rijdende -: reitende Artillerie; vesting -: Fussar-tillerie; I -officier, m.: Artillerie-officier lm. j; -paard, o.: Artilleriepferd lo.l; -park, o.: Artilleriepark |m.]; -trein, m.: Artillerie-train [m.]. artillerist, m.: Artillerist [111.1. artisjok, vr.: (pik.) Artischocke [vr.]; I -stoel, m.: Artischockenstuhl [m.; ü], Ar-tischockenkase [m.], Artischockenboden lm.; o of o]. arts, m.: Arzt lm.; Ae]. artsény. vr.: Arzenei lvr.1, Arznei I vr. 1. as, vr.: Achse |vr.]; I -punt, o.: Achs-punkt lm.]. Pol lm.]. asbest, o.: Asbest lm.|,Steinflachs lm.|. ascli, vr.: Asche lvr.1;heete-:g-lühendc. Asche, glimmende Asche; in zak en - zitten: in Sack und Asche sitzen lonr.1; in de - liggen: in Asche liegen lonr.]; in de - leggen: in Asche legen, einaschern, in einen Aschenhaufen verwandein; l-achtig, bv. n.: asche rig, aschericht ;-bak, m.: Aschen-trog lm.; öl; -belt, vr.: Aschengrube lvr.1; -bus, vr.: Aschenkrug lm.; ül. Urne [vr.]; -dag, m.: (kkl.) Aschermittwoch Im.l; -emmer, m.: Ascheinier |m.l; -grauw, bv.n.: aschgrau; -hok, o.: Aschenkasten [m.l; -hoop, m.: Aschenhaufen lm.]; -kar, vr.: Aschkarren lni.1; -kleur, ^vr.: Aschfarbe lvr.1; -kleurig, bv.n.: asehfarbig; -kuil,m.: Aschenherd lni.1; -man, m.: Aschkarrner [m.]; -pot, in.: Aschentopf lm.; öl; -schop, m.: Asehenschaufel lvr.];-schuit, vr.: Aschen-schiff |o.l. asem, m.: (pop.) It] Athem Im.l. asperge, vr.: (tub.) Spargel l m.1; l-bed, o.: Spargel beet lo.l. asphalt, o.: Asphalt lm.1. asphodil, ni.: Zie aflodil. aschepoester, vr.: Aschenbrödel I vr. 1. asschig*. bv. n.: aschig, aschicht; I -heid, vr.: Aschigkeit |vr.]. assignaat, o.: (hist.) Assignat lo.l. assignatie. vr.:(kph.)Anweisung lvr.]. assuradeur, m.: Assekurant lm.|, Ver-sicherer lm.]. assurantie, vr.: (kph.) Assekuranz lvr.1, Versicherung lvr.]; (fig. fam.) Frech-heit lvr.1, Unverschamtheit [vr.1; I -kantoor, o.: Assekuranzkomptoir [o.l, Versi-cherungsanstalt lvr.]; -maatschappij, vr.: Assekuranzgesellschaft lvr.]; makelaar, m.: Assekuranzmakler lm.]; -polis, vr.: Versi-cherungsschein [m.];Assekuranzpolize lvr.1; -premie, vr.: Assekuranzpramie lvr.]; -vak, o.: Assekuranzfach [o.l. assureeren, w. b.: (kph.) assekuriren lie], versichern. I - (zich), w. w.: sich ver-sichern (met 2en nmv. ot met „vonquot;). |
AZLTXEX.
ASTER.
83
|
aHter, vr.: (plk.) Aster [vr.1. antraiit, bv. n.: (pop.) uiiverschjinit, frech; I -ig-heid. ti*.: Unvcrsclianithcit|vr.1, Frechheit Ivr.]. astrolabium, o.: Astrolabium fo.; rarv. -bicnl. astrologie, vr.: Astrologie [vr.1. astrolog:iseli, bv. n.: astrologriseli. antroloog;. m.: Astrolog fm.l. astronomie, xr.: Astronomie fvr.l. astronomisch, bv. n.: astronomisch, astronoom, m.: Astronom (m.l. aterling, m. en vr.: Bastard; (fig:.:der, die) Verworfene, (der, die) Entartete. Athene, o.: (adk.) Athen (o.l; Athener, m.: Athener Im.j, Athenienser |m.|; Athener bv. n. (Atheensch, bv. n.): atheniseh, atheniensisch; Atheensche, vr.: Athenerin I vr.|, Athenienserin [vr.]. atheïst, m.: Atheist [m.]. atheïstisch, bv. n.: atheistiseh. athleet. m.: Athlet |m.|. athllt;'tiscli. bv.n.: atliletiseh. latlas. o.: Atlas |m.|; I-wever, m.: At-lasweber (m.|, Atlaswirker |in.|. latlas. m.; Atlas Im.'l; I -formaat, o.: Atlasformat |o. I. atmosfeer, vr.: Atmosphare [vr.1, Dunstkreis [m.|. atoom, o.: Atom [m.l. attent, bv. u.: 1) aut'merksam; 2) zu-vorkommend. attentie, vr.: Aufmerksamkeit [vr.'j. attest, o.: Attest lm.1, [si Zeugniss lo.l, Certifikat lo.l. attestatie, vr.: Zie attest: - de vita: Certifikat [o.l des Daseins. Attisch, bv.n.: attisch; - zout: (fig.) (das) attische Salz. an. tsw.: au! I -, vr.: Aue [vr.1. anctie, vr.: Auktion [vr.l; iets opeene - doen: etwas in die Auktion geben [onr.|. auctionaris, m.: Anktionar [m.l. audiëntie, vr.: Audienz [vr.1: 1 -znal, vr.: Audienzsaal |m.; -salel. aiiditenr-miiifair. m.: Auditor (m.l. aiiflitorium. o : Auditorium [o. |. augurk, vr.: Zie agark. A ng list inns, m.: Augustin [m.l. Ansiistns, m.: (mansnaam en maand:) August I m.l. Angnstyn. m.: Augustin [m.l. An^nstyner. m.: (kkl.) Augustiner; 1 -klooster, o.: Augustinerkloster |o.; ö|: -monnik, in.: Augustinennöneh |m.1:-non, vr.: Augustinerin [vr.1; -orde, vr.: Augustin erorden [m.l. antaar. o.: Zie altaar. antenr. in.: 1) Schriftsteller [m.l. Alitor Im.I; 2) Verfasser [m.l; vrouwelijke -: Schriftstéllerin |vr.l; I -schap, o.: Sehrift-stellerschaft I vr.1, Autorschatt lvr.1. authenticiteit, vr.: Authenticitat [vr.j. authentiek, bv.n.: authentiscli. autocraat, m.: Autokrat [in.l. autocratie, vr.: Autokratie [vr.l. autocratisch, bv. n.: autokratisch. antog-raaf. m.: Autographum |o.: mrv.: -phenl. ant og ra pli i sc h. b v. n.: au to graph isch. |
automaat, m.: Automat [m.lê automatisch, bv.n.: automatisch, autorisaitie. vr.: Autorisation [vr.l. autoriseeren, w. b.: autorisiren|[iel. autoriteit, vr.: Auktoritat [vr.l. aval, in.: (kph. en relit.) Intervention [vr.1: recht van Interventionsrecht [o.l. avanceeren. w. o.: avanciren jiel. avancemeiit, o.: Avancement [o.j. avegaar, m.: (tim.)(der)grosseBohrer. avelninift-. bv. n.: (fain.) übellaunig; 1 -heid, vr.: Uebellaunigkeit [vr.1, iible Laune [vr.l. av€knant, bv.n.: einnehmend; I naar -, b\v.: nach dem Verhaltnisse. averechts, bw.: verkehrt. averechtsch. bv. n.: verkehrt; de -e kant: die Kehrseite. averoen, vr. (averuit, vr.): (plk.)Eber-raute jvr. l, |tl Feldwermuth I m. l. a very, vr.: Avarie [vr.l, Haferei [vr.l. la vond. m.: Abend I m.l; van -: heut1 Abend, diesen Abend; des -s: abends: op zekeren -: eines Abends; eiken -: 'alle Abend: tegen den gegen Abend; den -te voren: am vorigen Abend; goeden -: guten Abend!: alle dagen hebben nog geen avond; (spr.) es ist noch nicht aller Tage Abend; I in Sam.: Abend..... avontnren, w.: riskiren liel, wagen.® avontnrier, m.: Abenteuerer |ni.l, Glücksritter |m.|. avonturierster, vr.: Abenteuererin [vr.1. avontiinr. o..: Abenteuer [o.l; rad van -: Glücksrad jo.l. avontmirlyk. bn. n.: abenteuerlich; I -heid, vr.: Abenteuerlichkeit [vr.l. axioma, o.: Axioma jo.; -menl. lazen. o. mrv.: (spl.) Asse (o. mrv.]. laKcn, w. o.: aasen (- op: auf);(tig.)na-gen (- op: an); - op: (fig.) lüstern nach. Aziaat, m.: 1) Asiat |in.l, Asiate |ni.l, Asier |m.|; 2) Asiatin [vr.l, Asierin [vr.). Aziatisch, bv. n.: asiatisch, asisch:-e, vr.: Asierin lvr.1. Azië, o.: (adk.) Asien [o.l; Aziër, m.: Zie Aziaat. azimiith, o.: (str.) Azimuth [m.l. azing. vr.: (das) Aasen (- op: auf); (fig.; das:) Nagen (-op:an);-op:(tig.;das) Lüstern nach. Azoren. o. mrv.: (adk.) Azoren [vr. mrv.1, azorische Insein [vr. mrv.1. azuren, bv.n.: azurn, azurblau. azuur, o.: Azur [m.l; het - des hemels: der Azur des Himmels; I het -gewelf: das azurne Gewölbe; -steen, m.:.(min.) Lasur-stein [m.l. azyn. m.: Essig [m.l; I -achtig, bv.n.: essigartig; -flesch, vr.: Essigflascnc [vr.l; -lucht, vr.: Essiggeruch [m.l; -maker, m.: Essigsieder Im.j, Essigbrauer [m.l; -makerij, vr.: Essigsiederei [vr.l,Essigbrauerei [vr.l* -moer, vr.: Essigmutterlvr.1;-smaak, m.: Essiggeschmack j m.l;-stelletje, o.:Es-siggeschirr [o.l; -zuur, bv. n.: essigsauer (-zuur zout: essigsaures Salz); het -zuur: (schk.) die Essigsaure. azynen. w. b.: mit Essig zurichten. |
Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.
BACCHANT.
B.
34
|
B. vr.: Zie a; - mol en - duur: (muz.) B. Moll und B Dur. ba, tsw.: bah!; boo noch - zegrgren:kein Wort sag-en, nicht mucksen. baadje, o.: (pop.) Wainms [o.; al;iem. op zijn - geven: Einen wammsen; op zijn - krijgen: auf sein AVainms kriegen, Prü-gcl bekom men Lonr. l. baalt;lster. vr.: Baderin Ivr.]. baai. vr.: (adk.) Bai [vr.I; (wollen stof:) Boi fm.1; roode -: | tl rothcr Boi, (fig.) rotiier It] Wein, (pop.) |t| Rothwein Lml; I - vangen, w. o.: mit Grazie schlittschun-laufen [onr.j; -vanger, m.: graziöser Schlitt-schuhlauter |ni.l, (vv.) Wamschfiinger [m.]; -wever, m.: Boiweber [m.]; -zout, o.:rohes Seesalz Lo.1. baaien, bv. n.: boien, von Boi. baaierd, m.: Chaos [o.]; (fig.) Wirr-warr l ni.1. baaitje, o.: Matrosenwamms lo.; UJ. baak. vr.: Zie baken. IBaal, m.: (theo.) Baal lm.]; I -aanbidder, m.: Baalsdiener [m.|. ibaal. vr.: (kph.) Ballen [m.]; 1 -doek, Packtuch lo.l, rackleinwand [vr.I. baan. vr.: (i. a. b.) Bahn l.vr.l; iem. van de - knikkeren, (tam.) Einen verdrangen, Einen stürzen; ruim - maken: Raum ma-chen; op de lange -: am Ende; op de lange - schuiven: auf die lange Bank schieben lonr.l; -breken: (fig.) die Bahn brechen lonr.l; een onderrok van zes - in omvang: fin Unterrock von sechs Bahnen im Um-fange; I -breker, m.: Bahnbrecher [m.]. baander, m.: Seiler jm.]. baanderheer, m.: Bannerherr |.m.]. baandery. vr.: Seilbahn [vr.]. baantje, o.: Aemtchen [o.j; vet -: Aeintehen mit einem Schlampchen. baan-vegfer, m.: Bahnfeger lm. I; I - wachter, m.: Bahnwarter lm.]; -wijs, bv. n.: (fain.) eingeweiht; iem. -wijs maken: -Einen einweihen. Ibaar. bv. n.: 1) bloss,nackt;(fig.) often-bar; de bare zee: die oftenbare Sec; 2) bar; - geld: bares Geld. Ibaar, vr.: 1) (golf:) Welle |vr.|, Woge |vr.]; de baren der zee: dit' Wellen des Meeres. die Meereswellen; 2) (draagbaar:) Bahre [vr.] Tragbahre lvr.1; (inz.) Leich-cnbahre: 3) (metaalstaaf:) Barre lvr.1, Stange lvr.1; 4) (wpk.)Balken lm.]; 5)(fig.: der) unbefahrne Matrose. baarblnkelyk, bv.n.: offenbar, hand-greifiieh; I -lieid, vr.: Handgreiflichkeit Ivr.]. baard, m.: (i. a. b.) Bart lm.; al; den - in de keel hebben: (fig.) den Bart im Kehle haben, im Uebergangsperiode zum Mannesalter sein, (iron.) heiser sein; zijnen - laten staan: den Bart wachsen lassen lonr.l; om 's Keizers -: (spr.) um des Kaisers Bart; iem. in den - varen: (fig.) Einen anfahren jonr.]. baardeloos, bv. n.: bartlos; I -heid, vr.: Bartlosigkeit Ivr.]. baarden, w. o.: seinen Bart tragen lonr.l; hij baardt goed: sein Bart steht ihm gut; beginnen te -: einen Bart be-kommen lonr.]. |
baard-gerst, vr.: Bartgerste lvr.|; 1 -haar, o.: Barthaar lo.]. baardig:, bv. n.: bartig; I -heid, vr.: Bartigkeit Ivr.]. baard-mannetje, o.: Bartmannchen lo.l; I -scheerder, m.: Bartscherer [m. j: -schrapper, m.: Bartkratzer lm.]; -visch, m.: Bartfisch |m.]. baarlyk. bv. n.: leibhaft. baarmoeder, vr.: Barmutter lvr.|; kanker in de -: Barmutterkrebs lm.], baars, m.: Bars (Barsch, Börs) jm.]. baarvlies, o.: (ontl.) Schafnautchen lo.]. baas, m.: Meister lm.]; (fig.) Herr Im.j; den - spelen: den Meister spielen; de vrouw is -: (fam) die Frau tragt die Hosen; zij is een -: es giebt nur Wenige so; zij is een - van eene vrouw: sie ist eine tüch-tige Frau; hij is een - in het eten: er ist ein tüchtiger Esser; iemand den - zijn: Einem überlegen sein; kleermakers;: Schneidermeister lm.], Kleidermachennei-ster [m.]. baasseha]». o.: Meisterschaft Ivr.]. baat. vr.: Autzen lm.]; (fig.) Gewinn lm.]. It] Vortheil |m.l; -vinden bij: Nutzen haben von; te - nemen: benutzen, an wenden Ireg. en onr.], ergreifen lonr.]; I -zucht, vr.: Selbstsucht Ivr.]; -zuchtig, bv.n.: selbst-süchtig. babbel, m.: (fam.) Schwatzmaul to.;au|. babbelachtig, bv. n.: schwatzhafr, klatschhaft; I -heid, vr.: Schwatzhaftigkeit Ivr.], Klatschhaftigkeit [vr.I. babbelarü, vr.: Schwatzerei lvr.1, Klatscherei Ivr.], Fraubasengeschwatz lo. j. babbelen, w. o.: schwatzen, plaudern; (fig.) klatschen. babbel-kous, vr.: Klatschlise |vr.l, Klatschbüchse |vr.], Klappermühle jvr.l, Plaudertasche Ivr.]; I-praat, m.: Schwatzi-rei lvr.1, Klatscherei lvr.1; -zucht, vr.: Schwatzsucht | vr.];-zuchtig,bv. n.: schwat/.-haft; -zuchtigheid, vr.: Schwatzhaftigkeit Ivr.]. babbelaar, m.: Schwatzer lm.], Schwatzmaul | o.; au]. babbelaarster, vr.: Schwatzerin Ivr.j, Schwatzmaul lo.; au.]. Kabel, o. (Babyion, o.): Babel lo.l. Babyion lo.]; Babylonië, vr.: Babylonim lo.l; Babyloniër m.: Babylonier lm.]: Babylonisch IBabelsch), bv. n.: babylonisch; Babylonische, vr.: Babylonierin Ivr.]. babok. m.: Grobian |m.]. babokkig. bv.n.: unfreundlich; I-heid, vr.: Unfreundlichkeit lvr.1. baibyn. vr.: Spule Ivr.]. babynen, w. o.: spuien. b2ibi|ner. m.: Spiiler |m.|. babünster, vr.: Spulerin Ivr.j. baoehanaliën. vr. mrv.: Bacchana-lien |vr. mrv.l. bacchant, m.: Bacchant (vr.: Bac-ehantin). |
BACCHUS.
35
BAL.
|
Vaccliu^, m.: (fab.) Bacchus [m.1; Venus en - dienen: (fig-.) dem Weineundden quot;Weibern ergreben sein; I -broeder, m.; Bacchusbruder Lm.; ü|; -feesten, o. mrv.: Bacchusfeste [o. mrv.], Bacchanalien fvr. iurv.1; -held, m.: Trunkenbold lni.[; -lied, o.: Bacchuslied [o.l ; -priester, m.: Bacchus-priester [m.]; -priesteres, vr.: Bacchus-priesterin Lvr.|. bad. o.: Bad [o.; al; een - nemen: ein Bad nehmen [onr.1; ;de baden grebruiken: die Büder grebrauchen; I-broek, vr.: Bader-hosen Lvr. mrv.]; - dokter, m.: Badearzt 1 m.; -arzte]. Baileloeh. vr.: (vrouwennaam:) Beatrix [vr.]. Ibaden. wt. o.: baden, sich baden; - in: (figr.) sieli baden in. schwimmen [onr.] in. I Bad en. o.: (adk.) Baden [o.]; Bade-naar, m.: Badener Lm.], Badenser [m.]; Ba-dener (Badensch), bv. n.: badisch; Baden-sche, vr.: Badenerin lvr.[, Badenserin[vr.]. bader, m.: Bader [m.]. bad-^ast. m. en vr.: Badeg-ast [in. en vr.; a], Kurgrast 1 m. en vr.: ii]; I -greld, o.: Badegeld [o.l, Badelohn I m.1; -groed, o.: Badezeuff [o.]; -hemd, o.: Badehema |o.l; -liuis, o.: Bade-haus lo.; ill; -huishouder, m.: Badinhaber lm.|, [t] Badewirth [m.]; -inrichting-, vr.: Badeanstalt [vr.]. Badje, o.: (vrouwennaam:) Barbchen [o.l. Barbel [vr.]. bad-kaiiilt;ki*, vr.: Badezimmer [o.l, Ba-deslube [vr. 1; I -knecht, m.: Badeknecht | m.]: -koets, vr.: Badekutsche [vr.]; -kuip, vr.: Ba-dewanne [vr.1, Badezuber lm.|:-kuur, vr. Badekur [vr.] (de -kuur gebruiken: in der Kur sein); -laken, o.: Badetuch [o.; üj; -meester, m.: Eademeister jm.l: -muts, vr.: Badehaube [vr.]; -orde, vr.: (der englische) Badorden (ridder van de -orde: Badordens-ritter [m.1. Hitter [m.1 vom Badorden); -plaats, vr.: 1) Badeort [m.|, Kurort jm.l, 2) (plaats om te baden:) Badestelle [vr.], Badeplatz [m.; a I: -reis, vr.: Badereise [vr. 1; -seizoen, o.: Badczeit [vr.l; -stoel, m.': Ba-destuhl hu.; ü|; -stoof, vr.: Badestube fvr.], lt;fig.^ Schweissbad[o.;a 1, Schwitzbad |o.; al: -stoker, m.: Badheizer [m.1; -vrouw, vr.: Badefrau [vr,] Badeweib [o.]. batten, w. o : bellen, belfern. balt er. m.: Belferer [m.1. bag:ag:e, vr.: Grepack [o.j; (mil.) Bagage [vr.j; 1 -wagen m.: Bagagewagen lm.|. bagatel, vr.: Kleinigkeit [vr.]. bag:g:er. vr.: Schlamm; I -beugel, m.: Baggerbügel [m.1, Scharrnetz [o.j, Bag-gernetz [o.l. basgjeren. w. o. en b.: baggern. bag^er-man. m.: Ausschlammer [m.], Baggerer [m.1; 1 -molen, m.: Bagger-maschine Ivr.]; -praam, vr. (-schuit, vr.): Bagg-erprahm jm.l, Sclilammigt;raiim [m.]; -turt, vr. en m.: Baggertorf lm.]. bagno, o : Galeere. [vr.l. bajfün. vr.: Zie begnn. bajerd. m.: Zie baaierd. baJonlt;kt, vr.: Bajonett [o.]. bak. m.: Trog [m.; ö]; (fig.) Behiilter [m.]; (tnl.) Parterre [o.l; (mar.) Baek [o.]: land voor den - voelen: (pop.) genug ha-ben; I -beest, o.: Plumpsack [m.; a], (das) plumpe Ding; -boord, lt;gt;.: Backbord [o.] (van bikboord naar -boord: fam.: hin und her): -boordswaeht, vr.: Backbordswache[vr.]. |
bake laar, vr.: (pik.) Lorbeore [yr.l. baken o.: Bake [vr.]; als het tij verloopt moet men de-s verzetten: (spr.)man muss sich nach den Zeitumstanden richten; de -s zijn verzet: (spr.) das Blatt hat sich gewendet; I -geld, o.: Bakengeld lo.l; -meester, m.: Bakenmeister jin.l; -stok, m.: Bakenpfahl [m.; ah]. bakenen, w. o.: Baken legen. I -, w. b.: 1) init Baken bezeichnen; 2) Zie w. b. afbakenen. baker, vr.: Wickelfrau [vr.l; een kind in de -: ein Windelkind |o.l, ein Wiekel-kind lo.l; 1 -dienst, m.: Stelle jvr.] einer Wickelfrau; -loon, o.: Wickelfrauenlohn [m.1; -man l, vr.; Warmkorb jm.; ö]; -mat, vr.: (fig.) Pttegestatte [vr.l; -penning, m.: Sporteltaxe | vr.] für die Wickelfrau; -speld, vr.: grosse Stecknadel lvr.j; -sprookje, o.: Kindermarchen lo.l; -stoel, m.: Wickel-frauenstuhl [m.; ül. bakeren, w. b.: einwindeln, in Win-deln wickeln; (fig.) sich sonnen; i haastig gebakerd (heet gebakerd): (fig.) hitzig voider Stirne. bak-gast. m.: (mar.) Backsgeselle [m.1, Backsmaat[m.]; I-huis. o.: 1) Backhaus |o.; hauser], 2) Zie bakkes. bakje, o.: Napfchen [o.]. bakkebaarden, m. mrv.: Backenbart [m. enk.1. bakkeleien, o.: sich balgen, sich raufen. bakken, w. b.: backen [onr.]; aardappelen -: Kartolfeln rosten; zoete broodjes -: (spr.) gelinde Saitenaufziehen [onr]; iemand eene poets (spr.) Einem einen Streich spielen: bak me een koekje als ik dood ben: (spr.) man hat nichts daran, das sind nur feere Worte. bakker, m.: Backer jm.], Brodbiicker [m.]; koude -: Brodverkaufer [ia.], bakkerin. vr.: Baekerin [vr.l. bakklt;kry. vr.: Backerei [vr.j; koude -: Brodladen [m.; a|. bakkes, o.: (pop.) Gesicht [o.]; hij hield zijn -: er hieft's Maul. bak-loon, o.: Backgeld [o.]; I-meester, m.: (mar.) Backsnieister [m.]; -oven, m.: Backofen lm.: ö|. 1gt;aks. Zie in aehter; I -gast. m.: Zie bakgast. baksel, o.: Gebiick lo.]: (van pannen, steenen, tegels:) Brand [m.; ii 1. bak-slede. vr.: («I r grosse) Schlitten; I -stag, vr.: (zeew.) Backstag lo.l: -steen, m.: Backstein [m.1 (neervallen als een -steen: spr.: plump niederfallen [onr.]: al regende liet -steenen: spr.: wenn es auch Backsteine regnete); -tand, m.: Backen-zahn [m.; ah]; -trog. in.: Backtrog [iii.;ö|; -visch, m. en vr.: Backfisch lm.]; -volk,o.: (mar.) Backvolk [o.]; -wagen, m.: .Transportwagen [m.]; -zeil halen: (spr.) sieh zurückziehen [onr.]. !bal. o.: Ball |m.; al: het - openen: den Tanz erött'nen; gemaskerd Maskenball lm.; ii]; i -kleeding, vr.: Ballanzug [m.;ü|, Ballkleid lo.l;-zaal, vr.: Tanzsaal |m.;sale]. Ibal. m.: (spl.) Ball |m.; aj; (fig.) Kugel [vr.l; (van voet of haml:) Ballen 1 m.]; (ontl.) Hode [vr.l; een - snijden en maken: (biljart:) einen Ball schneiden lonr.l und machen; den - misslaan: (fig.) felilschiessen [onr.]; den - raakslaan: (fig.) das Ziel treffen |
BALANCEEREN,
BAND FABRIEK.
36
|
lour.]; elkander den - toekaatsen: (fig-.) ein-ander heiten [onr.]; aan iem. den - terugkaatsen: Einem die Antwort nicht schuldig bleiben [onr.1; wie kaatst, moet - verwachten: (spr.) wer ausgiebt, muss auch wieder einnehmen. balanceeren, w. o.: balanciren [ie], balans, vr.: 1) (evenwicht:) Wage lyr.], Gleichgewicht [o.]; in - houden: im Grleich-gfwichte halten [onr.]; 2) (weegschaal:) Wage Lvr.1; de - gaat over: die quot;Wage schnappt über; 3) (kph. van actief en passief:) Ëilanz Lvr.j; de - opmaken: die Bi-lanz Ziehen [onr.J; I -boek, o.: Bilanzbuch | o.; ü |; -rekening, vr.: Bilanzrechnung [vr.], Bilanzkonto lo.l. baldadit;. bv.n.: boshaft; I -heid, vr.: Boshaftigkeit [vr'J. balddaclig*. bv.n.: ruchlos, verwegen, dreist, keck; I -heid, vr.: Ruchlosigkeit lvr.1, Verwegenheit Lvr.1, Dreistigkeit [vr.], Krckheit [vr.]. balderen, w. o.: toben. Balearen, o. mrv.: (adk.) Balearen | vr. mrv.], balearische Insein [vr. mrv.]. balein, o. en vr.: Fischbein [o.], Wall-fischbein [o.]. baleinen, bv. n.: von Fischbein, von Wallfischbein. balff. m.: Balg [m.; a]. balie, vr.: Grelander [o.]; (in eene rechtszaal:) Schranken [vr. mrv.]; (fig.) Gericht lo.|; (ook:) Advokatenzunft [vr.]; een sieraad van de -: eine Zierde des Advoka-tenstandes; I -mand, vr.: quot;Waschkorb Jm.; ö]. baljuw, m.: Amtmann jm.; -manner]; 1 -schap, o.: Amtmannschaft [vr.]. balk. m.: Balken [m.]; (muz., noten-:) gt;'otenlinien [vr. mrv.];iets aan den-schrijven : (fig.) sich etwas merken; den - in eigen oog: (fig.) den Balken im eigenen Auge. balken, w. o.: yanen. balker, m.: Yaner jm.]. balkon, o.: Balkon [m.]. balkwegers, m. mrv.: (zeew.) Balk-wiiger [m. mrv.], Balkentracht [vr. enk.]. ballast, m.: (kpv.J Ballast [m.l;(fig.) Last jvr.l; - innemen: Ballast einnehmen [onr.], den Ballast einschiessen | onr.1: - uitwerpen: den Ballast ausschiessen [onr.]; zonder -: ohne Ballast; een - zijn voor iem.: Einem zur Last sein. ballasten, w. b.: ballasten, ballasting, vr.: Ballastung- [vr.]. ballastseliip. o.: BallastschifF [o.]. balleie, nr.: Zie balye. ballen, w. b.: ballen; de vuist -: die Faust ballen. I-, w. o.: ballen, sich ballen. ballet, o.: Ballet [o.], Bühnentanz[m.; al, Theatertanz [m.; a]; I -meester, m.: Balletmeister |m.1. Iball e tje, o.: (das) kleine Ballet. Iballetje, o.:Ballchen |o.l; (in soep:) Fleischklösschen | o.]: een - uitgooien: (fam.) auf den Busch klopten; een - van iets opgooien: (fam.) etwas wie von ohngefanr aufs Tapet bringen | onr.1. balling, m. en vr.:(der, die) Yerbannte, («Ier, die) Landesverwiesene. ballingseliap. vr.: Verbannung [vr.]. Exil |o.l. ballon, m.: Ballon [m.l. |
bal-net. o.: Ballnetz lo.l, Rackete [vr.]; I -spel, o. (het - slaan, o.): Ballspiel [o.], Ball-schlagen [o.]; -zak, m.: Hodensack [m.; a]^ baloorig, bv. n.: tollköpfig; i -heid. vr.: Tollköpfigkeit [vr.]. balsamiek, bv.n.: balsamisch. balsamien. vr.: Balsamine [vr.]. balsem, m.: Balsam [m.]; I -achtig, bv. n.: balsamisch; -appel, m.: Balsamapfel [m.; ap]; -bloesem, m.: [tl Balsamblüthe [vr.]; -boom, m.: Balsambaum [m.; a]. balsemen, wb.: balsamiren [ie], ein-balsamiren liel. balsem-geur, ni.:Balsaniduft [m.; ü], Balsamgeruch [m.]; I -geurig, bv. n.: bal-samduftend; -hout, o.: Balsamholz [o.l; -kruid, o.: Balsamkraut [o.l; -olie, vr.:Bal-samöl [o.]; -struik, vr.: Balsamstaude[vr.T, Balsamstrauch [m.; aul. balsemen, vr.: Zie balsamien. balsturig, bv.n.: unlenksam, wider-spanstig* I -heid, vr.: Unlenksamkeit [vr.], Widerspanstigkeit Lvr.j. balye, vr.: Ballei [vr.]; de - van Utrecht: die Ballei Utrechts. bamboes, o.: Bambus [m.l: I -riet, o.:. Bambusrohr | o.]; -rotting, m.: Bambusstock [m.; öl. ban, m.: 1) (kkl.) Bann [in.], Kirchen-bann [m.], Exkommunikation [vr.]; in den - doen: in den Bann thun [onr.], exkom-municiren [ie]; (kkl. ook:) Interdikt |o.l; onder den - leggen; mit einem Interdikte belegen; 2) (stk. en fig-.) Bann [m.l, Lan-desverweisung [vr.], (hist.) Acht [vr.], Reichsacht [vr.]; iemand in den - doem Einen in den Bann thun [onr.], (hist.) Einen in die Acht erklaren: 3) (mil., lichting) Bann lm.|, Heerbann [in.]; den eersten en den achter - opgeroepen; den Vor- und Nachbann entbieten [onr.]; 4) Bann lm.] quot;Rechtsgebiet lo.l; 5) Banus |m.]; de - van Croatië: der Banus von Kroatien. banaan, vr.; Banane [vr.], Paradies-feige [vr.], Pisangfrucht [vr.; ü]; I -boomr m.: Pisang jm.]. banbliksem, m.: Bannstrahl [m.l: den - slingeren tegen: den Bannstrahl schleudern gegen. band. o.; Band [o.], Zwirnband [o.]y garen en -: Garn und Band; garen- en -winkel: Bandhandlung |vr.l,Bandwaaren-geschaft |o.]. Iband. m.: 1) (van een boek: cn fig. voor „boekdeelquot;;) Band [m.; mrv. Bande]; 2) (bindsel:) Band [o.; mrv. Bander]; een - dragen: einen Band tragen |onr.J, einen Brucnband tragen [onr.]; zijnen arm in een - dragen: den Arm in einer Schleife tragen |onr.1; 3) (boeien; fig.; koorden:) Band[o.; mrv. Bande]: iem. aan -en leggen: Einem Bande anlegen, Einen in Ketten und Bande legen; iem. in den - houden: (fig.) Einen im Zügel halten |onr.]; uit den - springen:, (fig. fam.) über die Schnur hauen; de -en der vriendschap of der liefde; die Bande der Freundschaft oder der Liebe, die Freund-schaftsbande oder die Liebesbande; de-en des huwelijks: die Bande der Ehe, die Ehebande. banddoek, m.: quot;Windelband [o.]. bande 1. in.; Band [o.; mrv.; Bander]. Reif [m.]. bandelier, m.: Bandelier [o.]. Wehr-gehange [o.l. band-fabriek, vr.: Bandfabrik [vr.]; I -hond, m.: Kettenhund |m.]. |
BAROX.
37
|
bandiet, iu.: Bandit [iii.l, Strassenriiu-Iber [n.]. bandje, o.: Bandchen [o.|. band-rekel, m.: Kettenliund [m-l, {üg. tam.) Faulpelz [m.l; I -wever, m.: Bandweber [m.l: -weverij, vr.: Baudwebe-.z*ei [vr.l, Bandt'abrik [vr.]. banen, w. b.: bahnen; zich den weg -tot: sich den Weg bahnen zu; den weg voor iemand -: Einem den Weg ebnen. 1 -, w. o.: (gem.) als Lustdirne alle Gassen durchlauten [onr.]. bang;, bv. n : bange; - zijn: bange sein, fürchten; - zijn voor: sich turchten vor; ik word -: ich werde bange, mir wird bange; iemand -maken: Einen angstigen, Einen turchten machen; I-heid, vr.: Bangigkeit l.vr.j. banier, vr.: Banner [o.|. banjer, m.: (iron.: der) grosse Herr; 1 -heer, m.: Zie banjer. banjeren, w. o.: den grossen Herrn spielen; - met: prahlen mit. bank, vr.: (i. a. b.) Bank [vr.; iij; (fig. tam.) Leihhaus |o.; a[; door de -: (spr.) durch die Bank, überhaupt; iets niet onder stoelen of -en steken: (spr. ) etwas nicht ver-heimlichen, kein Geheim von etwas machen. bankaard, nu: Zie bankerd. bank-aetie, vr. (kph.) Bankactie [vr.J; l -biljet, o.: Banknote Ivr.J; -breuk vr.: Bankbruch [m.; ü); -breukig, bv. n.:bank-briichig; -briefje, o.: Banknote [vr.]. banken, w. o.: sich aut'halten [onr.]. banklt;^rd, m.: Bankert [m.[, Bankling lm]. Bastard [m.]. bankeroet, enz. Zie bankroet, enz. banket, o.: 1) Konfekt [o.[, Zucker-werk [o.|, Zuckerwaare [vr.]; 2) Bankett jo.I, Festessen [o.l, Festschmaus [m.; a]; 1 -bakker m.: Konditor [m.];-bakkerswinkel, m.: Konditorei [_vr.[; -deeg, o.: Zu-■ckerteig [m.];-hammetje, o.: Schinkchen [o.j. banketeerder, m.:[ie] Bankettirer [m.]. banketeeren. w. o.: bankettiren [ie]. bank-s:eld, o.: Bankgeld [o.]; I -houder, m.: (spl.) Bankhalter [m.; al]. bankier, m.: Bankier [m.]. bankje, o,: 1) Bankchen [o.], kleine Bank; 2) Banknote [vr.J, Bankzettel [m,j. bank-knssen, o.: Bankkissen [o.], Sitz-bankkissen [o].;l-noot, vr.: Banknote [vrj; -rekening, vr.: Bankkonto [o.]. bankroet, o.: Bankerott [m.], Failli-ment [o.]; - gaan (- slaan): Bankerott machen, falliren [ie], bankbriichig werden[onr.l I -, bv. n. en bw.: bankerott, bankbriichig; -verklaring, vr.: Bankerotterklarung [vr.]. bankroetier, m.: [ie] Bankerottirer [m.l, Bankbrüchige [m.], Fallit [m.]. bank-sehroef, vr.: Tischscliraube [vr.], Bankschraube [vr.J; I -vast, bv. n.: einge-sperrt (iem. -vast maken: Einen einsper-ren); -werker, m.: Bankarbeiter [m.]. banneling:, m. en vr.: Zie balling:, bannen, w. b.: bannen. banus, m.: Banus [m.]. Zie ban no. 5. banvloek, m.: Bannüuch [m.; ü] (den - tegen iem. uitspreken: Einen mit dem Bannfluche belegen). bar, bv. n.: (guur:) rauh;1 (streng:) streng; (van dieren:) geit; - weer: rauhes Wetter; barre koude: strenge Kalte; eene barre koe: eine gelte Kuh, einc Geltkuh [vr.; ü], Geltling [vr.J. |
barak, vr.: Baracke [vr.J. barbaar, m.: Barbar [m.J; (fig.) Grau-same [m.], [tj Wütherich [m.J. barbaarsch. bv. n.: barbarisch, roh, wild; (fig.) grausam; I -heid, vr.: Rohheit [vr.], (tig.) Grausamkeit [vr.J. Barbara, vr.: (vrouwennaam:) Barbara [vr.]. barbarisiniiN, o.: (tik.) Barbarismus [m.J, Barbarism [m.[. barbarisst'booni, m.: (pik.) Bocks-dorn [m.J, Wolfsdorn [m.J. Barbaryë, o.: (adk.) die Berberei; Barbarijër, m.: Berber [m.J; Barbarijsch, bv. n.: Berberei.....; Barbarijsche, vr.: Ber- berin [vr.J. barbeel, m.: (yisch:) Barbe [vr.J. barbier, m.: Barbier [m.J, Bartscherer [m.J. barbieren, w. b. en o.: barbieren, ra-si ren [ie]. bard, m.: Barde [m.]; (fig.) Dichter [m.J. barden, 2e nmv. I -lied, o.: Bardenlied [o.J; -zang, m.: Bardengesang [m.; aj. bardexaan, m.: Partisane [vr.J, Helle-bar de [vr.J. baren, w. o. en b.: gebaren [onr.]; (fi^.) verursachen; aan iemand veel verdriet -: Einem viel Kummer verursachen; lt;le tijd baart rozen: (spr.) Zeit bringt Rosen,* de berg heeft eene muis gebaard: (tig.) der kreissende Berg hat eine Maus geboren. Barend, m.: (mansnaam:) Bernhant [m.J. Barendje, o.: (vrouwennaam:) Bern-hardina [vr.J. barens. in Sam. I -nood, m.: [tj Kindes-nöthen [vr. mrv.J: -weeën, o. mrv. :Wehen [o. mrv.J; in -nood zijn: in Kindesnöthen [tj sein, die Wehen haben, (fig.) toben. baret, vr.: Baret [o.J. barg:, m.: Borg [m.; ö], (der) verschnit-tene Eber; I -hout, o.: (zeew.) Bargholz [o.; ö|, Bergholz [o.; ö]. barge, vr.: Scnüte [vr.J; I-schipper, m.: Schütenführer [m.J. barsoen^eh, o.: Kauderwalsch [o.l. barheilt;l, vr.: l)Rauhheit [vr.J, Rauhig-keit [vr.J, 2) Strenge [vr.J, 3)(das) Geltsein, (die) ünfruchtbarkeit. baring, vr.: (das) Gebahren. bark, vr.: Barke [vr.]; (kpv.) Lichter Jm.J; l -hout, o.: Bargholz [o.; öj;-schip, o.: Barke [vr.J. barkaan, o.: Berkan [m.]; [ -wever, m.: Berkanweber [m.J. barkas, vr.: (zeew.) Barkasse [vr.J. barkoen, o.: (zeew.) Windebaum [m.; aj, Windestock [m.; ö[. barm, m.: 1) (visch:) Barbe [vr.J; 2) Zie berm. barinhartig:. bv. n.: barmherzig; I -heid, vr.: Barmherzigkeit [vr.J. barnite, vr.: Erdhüg-el [m.J. barnen. w. o. en b.: brennen [onr.J; (dk.) toben. I -, z. n. o.: (dk.) Toben [o.J; in het - der gevaren: beim Toben derGe-fahren. barnsteen, in.: Bernstein [mj. barnsteeneu. bv. n.: bernsteinern, von Bernstein. barometer, m.: Barometer [m.J,; stand van den -: Barometerstand [m.J. |
BEBALLASTEX.
BARONES
8S
|
liaroneA. vr.: Baron in [vr.], Baronesse [vr.J, Freiherrin [vr.], Freifrau [vr.]. baronet, m.: (der englische) Baronet, baroniaal. bv.n.: freiherrlich. baronie, vr.: Baronie [vr.], Baronei [vr.]. barouchet, vr.: Wagon [ni.], Kutsehe [vr.]. barrevoetei*. ni.: kkl.) Bartusser [m.]; I -monnik, m.: Bartusscrniönch [in.|. barrevoets, bw.: bariuss; - enbloots-lioofds: barfuss und init unbedeektem Kopfe. barricade, vr.: Barrikade [vr.];I-held, m.: Barrikadenheld [m.]. barrieadeeren. w. b.: verbarrikadi-ren [ie]. barrier, vr.: Schlagrbaiim [m.; au]; (fig.) Grenze [vr.]. barseh, bv.n.: barsch; (fig.) streng; I -beid, vr.: Barschheit [vr.], (fig.) Strenge [vr].. barst, in.: Sprung [111.; ü]; (fig.) Kiss [m.f, Berst [m.]. barsten, av. o.: bersten [onr.j; - van den lach: vor Lachen bersten; het moet buigen of (spr.) es muss biegen oder brechen. Bart, m.: (mansnaam:) Barthel [m.]. Ifiartliolomeiis, m.: (mansnaam:) Bartholomaus [ra.]. Hartje, o.: (mausnaam:) Barthelehen [o.|; (vrouwennaam:) Barbchen [o.]. Hartjes. Voor onze schertsende uitdrukking „volgens -quot;zeggen de Duitschers: „nach Adam Riesequot;. I»as, m.: (muz.) Bass [m.;a];(art.)Dreh-basse fvr.J; | -partij, vr.: Basspartie [vr.J; -sleutel, m.: Bassschlfissel [m.]; -snaar,vr.: Basssaite [vr.]; -stem, vr,; Bassstimme [vr.]; -viool, vr.: Bassgei^e [vr.]; -zanger, m.: Basssanger [m.], Bassist [m.]. basilicum, o.: (pha.) Basilikum [o.]. basilicus, m.: (drk.) Basilisk [in.], Kö-nigseidechse [vr.]. Iiasis. vr.: Basis [vr.; mrv.: Basen.], basrelief, o.: Basreliëf [o.]. bassen, w. o.: bellen, belfern. bassist, m.: Bassist [m.J, Basssanger [m.], Bassspieler [m,]. bast. ni.: 1) Rinde [vr.]; 2) Hülse [vr.1, Schale [vr.]; 8) (pop.) Wanst[m.;a],Baucli [m.; a]: 4) (pop.) Buekel [m.], Rüeken [m.]; zijn - volproppen: (gem.) seinen Wanst vollfressen [onr.], sieh satt essen [onr.];op zijn - krijgen: (nop.) auf den Buekel krie-gen, Prügel bekommen [onr.]. basta, tsw.: basta!,punktum! I-, z.n.m.: (spl.) Basta [m.|. bastaard, z.n.m. en bv.n.: Zie basterd, bastaardij, vr.: Bastardsehaft [vr.]: (tik.) Barbarism [m.J. bastachtig:, bv.n.: rindig. basteloos. bv.n.: ohne Kinde; I -heid, vr.: Xacktheit [vr.]. Ibasterd, in.: Bastard [m.]; iemand -maken: (fam.) Einen enterben. Ibasterd, bv. n.: Bastard.....; I-broeder, m.; Bastardbruder [m.; ü]; -dier, o.: [t] Bastardthier [o.]; -hond, m.: Blendling |m.]; -indigOj m.: Bastardindigo [m.];-kin(i, o.: Bastarakmd [o.]; -nachtegaal, m.: Bas-tardnachtigall [m.]; -plant, vr.: Bastard-pflanze [vr.]; -ras, o.: Bastardrace [vr.]; -soort, vr.: Bastardart [vr.]; -suiker, vr.: |
Bastardzucker [m.]; -taal, vr.: Mischmasclt [in.] von verschiedenen Sprachen; -woord, o.: Barbarismus [m.]; -zuster, vr.: Bastard-schwester [vr.]. Ibastiaan, m.: (op plantages:) Zucht-meister [m.]. IBastiaan, m.: (mansnaam:) Bastian [m.]. Bataat, m.: Bataver [m.]; Bataafsch, bv. n.: batavisch; Bataafsche, vr.: Batave-rin [vr.]; het land der Bataven: Batavien [o.]. bataljon, o.: Bataillon [o.J. Batavier, m.: Zie Bataaf. baten, w. o.: nutzen, helfen [onr.]; het zal hem niets -: es wird ihm nichts nutzen; baat het niet, dan schaadt het niet: (spr.) bilft es nicht, so schadet's doch auch nicht, batliensel, vr.: (pik.) Bathengel [m.]. batig:, bn. n.: vortheilhaft [t]; - saldo, o. (- slot, o.) Saldobetrag [in.; a]. batist, o.: Batist [o.]; I -wever,m.: Ba-tistweber [m.J. batisten, bv.n.: batisten, von Batist, batscli. bv. n.: stolz; 1 -heid, vr.: Stolz [m.J. battery, vr.: (i. a. b.) Battene [vr.] bauwen, w. o.: plappern. baviaan, in.: (drk.) Pavian [m.J. baviaans, in Sam. I -gezicht, o. (-snoet, in.): Affengesicht [o.]. Bazel, o,: (adk.) Basel [o.J; Bazelaar, in.: Basler [m.J; Bazeler (Bazelsch), bv.n.: basler; Bazelsehe, vr.: Baslerin [vr.J. bazelaar, m.: Faseier [m.J, Faselhans I m.J. bazelen, w. o. en b.: faseln. bazelend, bv. n.: faselnd, faselhaft, faselig. bazin, vr.: Meisterin [vr.J, Frau [vr.J vora Hause; (fig. fam.) (der weibliche) Dra-goner, (der weibliche) Husar, (das) derbe Weibsstück. baznin. vr.: Posaune [vr.J; de laatste -: (bijb.) die Posaune des Weltgerichts; 1 -bas, vr.: (in een orgel:) Posaune [vr.J; -geschal, o.: Po.-aunenschall [m.J. bazuinen, w. o. en b.: posaunen. bazuiner, m.: Posauner [m.J. beaarden, w. b.: beerdigen. beaarding:. vr.: Beerdigung [vr.J.i beadeinen, w. b.: behauchen, anhau-chen. beademing:, vr.: Anhauchung [vr.]. beambte, m.: Beamte [m.J. beamen, w. b.: bejahen. beaming:, vr.: Bejahung [vr.J. beangst, bv. n.: angstig, angstlich: I -heid, vr.: Aengstigkeit [vr.J, Aengstlich-keit [vr.J. beansstigren. w. b.: beangsten, beangstigen. beang:stig:ingr. vr.: Beangstigung [vr.J. beantwoorden, w. b.: beantworten; aan het doel -: dem Zwecke entsprechen [onr.J. beantwoording;, vr.: Beantwprtung [vr.J; - aan het doel: Zweckdienlichkeit [vr.J; ter - van: als Antwort auf. bearbeiden, w. b.: bearbeiten. bearbeiding:, vr.: Bearbeitung [vr.]. beascht. bv.n,: mit Asche überdecktv 1-heid, vr.: Ueberdecktheit [vr.J mit Asche^ beasemen, w. b.: Zie beadenien. bebaHasten, w. b.: ballasten. |
BEBALLASTINCr.
BEDELAARS.
39
|
beliallasting:, vr.: Ballastung: [vr.]. blt;kbloelt;1, bv. n.: beblutet, mit Blut bo-fleckt; 1 -heid, vr.; Beflecktheit [vr.] mit Blut, (das) Beblutetsein. beboetbaar, bn.n.: straffallig; I -heid, vr.: Strattalligkeit [vr.]. beboeten, w. b.: mit eincr Geldbusse (oder: Geldstrato) belegen. beboeting:, vr.; Bel(?g:ung: [vr.] mit einer Geldbusse (oder: Geldstraf»1). bebouwbaar, bv.n.: baubar, kultur-fahig; I -heid, vr.: Baubarkeit [vr.], Kul-turtanigkeit | vr.]. bebouwen, w. b.: (akk. en bwk.) be-bauen. beboiiAving:, vr.: Bebauung [vr.]. ibed, o.: Bett [o.j; (tub.) Beet [o.]; hot - eener rivier: das Bett eines Flusses; op het - van eer sterven: auf dem Bette der Ehre sterben [onr.|; van tafel, on - scheiden: (reht.) yon ïiseh und Bett scheiden lonr.j; scheiding van tafel en(rcht.) Tren-uung fvr.] von Tiseh und Bett; de kinderen uit het eerste -: die Kinder erster Ehe; een éénpersoons -: ein einschlaferiges Bett; een tweepersoons -: ein zweischla-feriges Bett, ein zweispanniges Bett; aan (voor, bij, naast) het - zitten: am Bette sitzen fonr.1; aan het voeteneinde van het -: zu den Füssen des Be ties; het - schudden (het - opmaken): das Bett machen; naar - gaan: 1) zu Bette gehen [onr.l, 2) sich zu Bett legen; te-liggen: im Bette liegen [onr.J; in haar - liggen: (van eene kraamvrouw:) im quot;Wochenbett liegen [onr.l; in haar - moeten (d. i. moeten bevallen): in die Wochen kommen müssen [onr.]; zijn (haar) - moeten houden, das Bett hüten müssen [onr.J. bedaagd, bv. n.: betagt; vrij -: ziem-lich betagt, wohlbetagt; I -heid, vr.: (das) hohe Alter. bedaard, bv. n.: ruhig (ook als tsw.); I -heid, vr.: Ruhe [vr.]. bedacht, bv. n. en v. dw.: ersonnen; - zijn op: bedacht sein auf; I -heid, vr.: (das) Bedachtsein (- op: auf); wel -heid, vr.: (das) Wohlausgedaehte. bedaclitxaaiii. bv. n.: bedaehtsam, bedachtig; I -heid, vr.: Bedachtsamkeit [vr.], Bedachtigkeit [vr.]. belt;laiiini(kn, w. b.: dammen. b4kdaniniin^, vr.: 1) (das) Dammen; 2) Damm [m.; iij. bedanken, w. b.: 1) danken, sich bedanken; iemand voor iets -: Einem für etwas danken, sich bei Einem für etwas bedanken; 2) op eene uitnoodiging-: eine Einladung höflich abschlagen [onr.], sich entschuldigen; 8) ablehnen, abschlagen [onr.J; voor eene betrekking -: eine Stelle ablehnen; (iron.) schonen Dank sagen für; ik bedank er voor: ich danke schim; 4) iemand - (d. i. afdanken:) Einen abdan-ken, verabschieden, entlassen [onr.l. bedanking:, vr.: I) Danksagung [vr.]; 2) höfliche Abweisung [\T.J,Entschuldigiing [vr.J; 3) Ablehnung Ivr.J, Weigerung [vr.J; 4J Abdankung [vr.], Verabschiedung [vr.|, Lntlassung [vr.]. bedankje, o.: (der) kleine Dank, (das) quot;Wörtchen des Dankes; niet eens een -krijgen: nicht einmal einen schonen Dank bekommen [onr.J; geen - waard zijn; kei-nen Schondank werth [tj sein. |
ibedaren, w. b.: beruhigen, besanfti-gen. ! -, w. o.: sich beruhigen, sichbesanf-tigen; (van pijnen:) nachlassen [onr.], sich lindern; (van den wind:) nachlassen [onr.l, sich legen. Ibedaren, z. n. o.: Beruhigung [vr.J, Besanftigung [vr.]; (van pijnen:) Lmde-rung [vr.J; (van den wind:) Nachlassung [vr.J; tot - brengen: zur Ruhe bringen [onr.l (zie ook betlaren w. b.V, tot - komen: zur Ruhe kommen [onr.] (zie ook het w. o. bedaren.) bedaring:, vr.: Zie z. n. o. belt;laren. bedauwd, bv. n.: bethaut ItJ, (dk.) thau-benetzt [tj; I -heid, vr.: [Tl Thau [m.] (- van: auf) bedauwen, w. b.: bethauen [tj. bedauwiiig'. vr.: [t] Bethauung [vr.J. bedde, in Sam. I -goed, o.: Bettzeug [o.l; -jak, o.: Nachtjacke [vr.J; -kwast,m.: Bett-troddel [vr.J; -linnen, o.: Bettwasche [vr.j; -pan, vr.: Bettwarmer [m.J; -plank, vr.: 1) Unterlage [vr.J, 2) Seitenbrett [o.J des Bettes; -sprei, vr.: Paradedceke [vr.J; -ta-feJtje, o.: Nachttisch [m.J: -tijk, vr.: Bctt-überzug [m.; üj; -zak, m.: Strohsack [rn.; ill; I in alle overige Sam.: Bett..... beddeken, o.: Bettchen [o.J. bedding:, vr.: Bett [o.J; (bwk.) Unterlage [vr.J. rer [m.J; -vaartplaats, nr.: Valltahrts-ort [m.J. . ... bedeelde, m. en vr.: (der, die)Alimen-tirte [iej. bedeelen, w. b.: begaben, begitten; (uit de armenkas:) unterstützen (aus der Armenkasse). _ bedeeier, m.: 1) Begaber [m.],Begitter [m.J; 2) Almosenpfleger [m.J. bedeeling-, vr.: 1) Begabung [vr.J, Be-giftung [vr.J; 2) Unterstützung [vr.J aus der Armenkasse. . bedeesd, bv. n.: schüchtern; I -heid, vr.: Schüchternheit [vr.J. bedekken, w. b.: bedecken. bedekking-, vr.: Bedeckung [vr.J; onder -: unter Bedeckung. bedek «el, o.: Bekleidung [vr.J, Decke [vr.J. bedekt, bv. n.: bedeckt; in-e termen (in -e bewoordingen): auf eine verdeckte Art, bedeckter Weise. liedektelyk. bw.: auf eine verdeckte Art, bedeckter Weise. bedel, m.: Betteln [o.J, Bettel [m.J, Bct-telei [vr.J; van den - leven: vom Bettel leben. beilelaar, m.: Bettler [m.J. betlelaars, in Sam. 1 -achtig, bv. n.: bettelhaft, bettlerisch; -deken, vr.: bunt-scheckige Bettdecke [vr.J; -doelen, m.: Bettlerherberge [vr.]; -gebed, o.: Gebet [o.J eines Bettlers (een - gebed doen: iron.: sein Geld überzahlen); -handwerk, o.: Bettlerhandwerk [o.]; -herberg, vr.: Bettlerherberge [vr.J; -hoogmoed, m.: Bet-teJstolz [m.J; -leven, o.: Bettlerleben [o.J; -taal, vr.: Bettlersprache [vr.J; -troep, nu (-zwerm, m.): Betllergesindel [o.J, Bettler-haufen 1 m.J. |
BEDELACHTIG.
BEDRIEGLIJK.
40
|
bedelaclitig;, bv. n.: bettulhaft: l-hcid, vr.: Bottelhaftigrkuit [vr.1. bedelares, vr.: Bettlerin [vr.]. bedelarü, vr.: Butteloi [vr.]. bedel-brlef, in.Bettelbrief lm.]; I -broeder, 111. : (kkl.) Bettelmönch [m.J; -brok, m.: (iets:) Gcbettelte [o.J, Abgebetteltu [o.l, (iemand:) Bettler Im.J, Bettlerin [vr.]: -brood, o.: Bettelbrod [m.]. bedelen, w.b. en o.: betteln. bedel-g'espuis, o.: Bettelpack [o.J; 1 -jongen, m.: Betteljungre [m.]; -knaap, m.: Buttelknabe [m.]; -kind, o.: Bettelkind [o.]; -meid, vr.: Betteldirne [vr.]; -monnik, m.: Bettelmönch [m.J; -orde, vr.: (kkl.) Bettel-orden [m.J; -pak, o.: o.: Bettelpack [o.l, Bettelvolk [o.J; -staf, m.: Bettefstab [m.J (tot den -stat* grebracht: an den Bcttelstab gebracht); -stand, m.: Bettclstand [m.J. bedelven, w. b.: begrraben [onr.J. bedelving, vr.: Beg-rabung- [vr.J. bedel-volk, o.: Bettelvolk [o.J; I -vrouw, vr. (-wnf, o.): Bettelfrau [vr.J, Bettelweib [o.]; -zak, m.: Bcttelsack [m.; aj. bedenkeiyk, bv. n.: (hachelijk:) be-dcnklich; (uit te denken:) erdenklich: I -heid, vr.: 1) Bedenklichkeit [vr.J, 2) Er-denklichkeit [vr.J. bedenken, w. b.: (nadenken over:) bedenken [onr.J; (verzinnen:) erdenken [onr.J; iemand goed -: Einen reichlich bedenken [onr.J. I - (zich), \v. w.: 1) sich bedenken [onr.J, 2) sich anders bedenken [onr.J. bedenking, vr.: Bedenken [o.J; in -nemen: inBedenkungrziehen [onr.J; iemand iets in - geven: Einemetwasanheimgeben [onr.J; - maken tegen (- hebben tegen): Bedenken tragen [onr.J gegen. bederf, o.: Verderben |o.], [sJ Verde.rb-niss [o. en vr.J; aan - onderhevig: dem Verderben ausgesetzt; I -werend, bv. n.: Verder-benwehi'end; -werend middel: Vorbeu-gungsmittel [o.J gegen Verderben. bederfelyk, bv. n.: 1) verderblich; 2) dem Verderben ausgesetzt; I -heid, vr.*: Verderblichkeit [vr.J. bederfster, vr.: Verderberin [vr.J. bederven, w. b. en o.: verderben [onr.J; een kind -: (fig.) ein Kind verwöhnen. bederver, m.: Verderber [m.J. bederving, vr.: Verderben [o.J. bed-genoot; m. en vr.: I) Böttgenoss [m.J, Bettgenossm [vr.J, Schlafkamerad [m. en jvr.|, 2) (schertsend:) Gattin [vr.J, Ehe-gatte [m.J: I -gordijn, o.: Bettgardine [vr.J. bedieden, w. b.: begreiflich inachen. bedienaar, m.: Diener [m.1; - van Gods woord: Geisthche [m.J, Diener [m.J1 der Kirche; - ter begrafenis: Leichenbitter [m.J, Leidbitter [m.J. bedienaren, vr.: Dienerin [vr.J. bediende. m.: 1) Gehiilfe [m.J; 2) (knecht:) Bediente [m.J. bedienen, w. b.: bedienen, aufwarten; eenen zieke ten volle -: (kkl.) Einem Kran-ken das Sakrament der Sterbenden erthei-len [tj. i - (zich), vr.: sich bedienen; zich - van: Gebrauch inachen von, sich 12j bedienen. bediening, vr.: Bedienung Ivr.J; (kkl. fam.) Nachtmalüsfeier [vr.|: aan de - gaan: zurn Nachtmahl gehen [onr.J. bedillen, w. b.: bekritteln, tadeln bediller, m.: Krittler [m.J Bekrittler [m.J; Tadler [m.J. |
bedilling, vr.: Krittelei [vr.J. bedilster, vr.: Tadlerin [vr.J. beding, o.: Bedingung [vr.J, Beding [m.J; onder -: unter der Bedingung. mit dem Bedinge. bedingen, w. b.: bedingen [reg. en onr.J. belt;lisselen, w. b.: (fig. fam.) in Ordnung bringen [onr.J. bedisneling, vr.: (das) Inordnung-bringen [onr.J. bedlegerig* bv.n.: bettlagerig; I -heid, vr.: Bettlilgerigkeit [vr.J. Bedoeïen, m.: Beduine Im.J. bedoelen, w. b.: 1) meinen; 2) beab-sichtigen. bedoeling, vr.: 1) Meinung [vr.J; 2) Ab-sicht [vr.J; zonder kwade -: nicht absicht-lich, ohne böse Absicht; met eene goede -: in guter Absicht. bedoen (zicli), w. w.: (gein.) sich mit eigenem Koth [tj beschmutzen; men zou zich -: (fam.) es ist um rasend zu werden, (ook:) was Einer sich schon einbildet. bedolven, v. dw. (van „bedelvenquot;): begraben. bedompt, bv. n.: drückend; I -heid, vr.: (das) Drückende. bedonderd, bv. n.: (fam.) konfus; zijr ge -: (gem.) sind Sic toll?; i -heid, vr.: Konfusion [vr.J. bedonderen, w. b.: (gem.) betrügen [onr.J; (ook:) anführen. bedorven, v. dw. (van „bedervenquot;): verdorben; een - kindje: ein verwöhntes Kind; I -heid. vr.: Verdorbenheit [vr.J. bedotster, vr.: (fam.) Beschuinmlerin [vr.J. bedotten, w. b.: 1) zum Besten haben; 2) betrügen [onr.J, beschummeln. bedotter, m.: (fam.) Beschummler [m.J. bedotterü, vr.: (fam.) Anführerei [vr.J. bedotting. vr.: (das) Betrügen. bedrag, o.: Betrag [m.; tij; ten -e van: im Betrage von; hoe hoog is het -: wie viel betragt es? bedragen, w. o.: betragen [onr.J, sich belaufen [onr.J auf. bedreigen, w. b.: bedrohen. bedreiging, vr.: Bedrohung [vr.J: (dreigement:) Drohung [vr.J. bedremmeld, bv. n.: 1) sehüchtern; 2) verwirrt, konfus, ausser Fassung; I-heid, vr.: 1) Schiichternneit [vr.J, 2) Vervvirrung [vr.J, Konfusion [vr.J. bedremmelen, w. b.: 1) einschüchtern: 2) verwirrt machen, ausser Fassung bringen fonr.j. bedremmeling, vr.: Verwirrung[vr.J, Konfusion [vr.J. bedreven, bv. n.: 1) bewandert, er-fahren; 2) geübt; I -heid, vr.: 1) Bewandert-Iieit [vr.J, Erfahrenheit [vr.J, 2) Geübtheit [vr.J, Gewandtheit [vr.J. bedriegen, w. b.: betrügen; schijn bedriegt: (spr.) der Schein trügt. 1 - (zich), w. w.: sich irren, sich tauschcn; zich zeiven -: sich selbst betrügen [onr.J. bedrieger, m.: Betrüger [ni.|; liet is dc - bedrogen: (spr.) es ist der Betrüger bctrogen. bedriegerij, vr.: Betrügerei [vr.J, Betrug [m.]. , bedrieglijk, bv. n.: betrugensch; |
BEDRIEGZUCHT.
BEELDJES.
él
|
1 -heid, viv. 1) (das) Butriigrerische, 2) Zie bedries:zuclit. bedriegzuclit, vr.: Ilansr [m-J zurBe-triigrerei. bedril, o.: Bewegrungr [vr.J; veel - hebben: viel Aut'hebens maelieu. 1 m. en vr.: Zie albedril. bedrillen, w. b.: in Ordnnns: bring-en l.onr.J; laat mij dat maar eens lassen Sie mich nur macnen. be driller, m. (bedrilster, vr.): Zie albedril. bedriulven, w. b.: betrunken maelien: I - (zich), \v. w.: sieh betrinken [onr.J. bedroefd, bv. n.: betrübt, tranrigr; (tig1.) betrübend, LtJ beklaffenswerth (als bw.: 1'urchtbar); 1 -heid, vr.: Tranrigrkeit 1 vr.J. bedroeven, w. b.: betrüben. 1 - (zich), w. w.: sich betrüben. bedroevend, bv. n.: betrübend; I -heid, vr.: (das) Bctrübciide. bedroe ving;, vr.; [s] Betrübniss [vr.J. bedrog, o.: Betrug fm.J; droomen zijn -: (spr.) 'Iraume sind Schilume. bedrogen, v. dw. (van „bedrieffenquot;): betrogreu; zich - zien: sich betrogen tinden lonr.J. .bedroppelen, w. b.; betröpfeln, be-traufeln. bedropiieling:, vr.: Betroptelung:[vr.J, Botranfelimg- [vr.J bedruipen, w. b.;betranfeln, betrieten. I - .(zich), NV. w.: sich durchhelfen [onr.J (- met: mit); zich zelf -; tur den eiffenen Lobensnnterhalt sorgren. bedruiping. vr.: (das) Betrant'eln; -van zich zeiven : (das) Sorg-en tur den eigenen Lebensun terhalt. bedrukt, bv. n.: niedergreschlagren; i -heid, vr.: Niedergreschlagrenheit [vr.J. bedruppelen: Zie bedroppelen. bedriyf. o.: (daad:) That [vr.J, Handlang: [vr.|; (hanteering. beroep:) Cxewerbe [o.J Profession [vr.J, Handwerk [o.J; (tnl.) Akt [m.J, Aut'zug [m.; ügej; onder die be-drijven: mittlerweile. bedryf54. in Sam. 1 -kapitaal, o.: Be-triebskapital [m.J. bedr(jten. w. d.: (gein.) bescheissen [onr.J; (tig, pop.) betrügen [onr.J. bedryven, w. b.: veriiben, be ge hen jonr.J; vreugde -: Freudenbczeigungen anstellen. bedry vend, bv. n.: thatig; het-e werkwoord: (tik.) das thatigre Zoitwort [o.J, das Aktivum. bedryver, m.: Verüber [m.J. bedryvig, bv. n.: (persoon:) thatig; (plaats:) p'ewerb thatig; (bijen, mieren, i-nz.): emsig; i -heid, vr.: 1) Tliatigkeit I vr.J, 2) Grewerbthatigkeit [vr.J, 3) Emsig-keit [vr.J. bedrfjving, vr.: Verübung [vr.J. bed-scliender, m.: Ehebrecher [m.J, (der) untreue Ehemann [iij; ! -schennis, vr.: Ehebruch [m.J; -sermoen o.: Grardinen-predigt [vr.J: -stede, vr.: Bettgestell [o.J, Bettlade [vr.J, (figr.) Bett [o.J. beduelit, bv. n.: besorgt, bange; -heid, vr.: Besorgtheit [vr.J, Bangigkeit [vr.J. beduiden, w. o. en b.: bedeuten. beduidend, bv. n.: Bedeutend; 1-heid, vr.: Bedeutsamkeit [vr.J. beduideni^. vr.: Bedcutung [vr.J. |
beduiding, vr.: Bedeuten [o.J. beduimelen, w. b.: mit dem Daumen beschmutzen; (van boeken:) mit dem Daumen durchblattern; beduimelde boeken: abgegriffene Bücher [o. mrv.J. beduimeling, vr.: Beschmutzung [vr.] mit dem Daumen. bedui veld, bv. n.: (verschrikt, onthutst:) betreten; (dwaas, onnoozel:) toll; I -heid, vr.: 1) Betretenheit [vr.J, 2) Toll-heit [vr.J. bedui velen, w. b.: (tam.) eine Nase drehen (iem.: Einem), betrügen (iem. voor een gulaen: Einen um einen Gulden). beduiveling, vr.: 1) Betrug [m.]; 2) Betretenmacnung [vr.J, (fig.) Betreten-heit [vr.]. beduizeld, bv. n.*- schwindelig. bedunk.en, o.: Erachten [o.J; mijns -s: meines Erachtens. bed-verhemelte, o: Betthimmel [m.]; I -vriend, m.: Bettfreund [m.J; - vriendin, vr.: Bettfreundin [vr.J. bedwang, 0.: Grewalt [vr.J, Zwang [m.]:; (fig.) Zaum; in - houden: bezwingen [onr.J. bedwelmd, bv. 11.: betaubt; 1 -heid, vr.: Betiiubung [vr.J. bedwelmen, w. b.: betauben. bedwelmend, bv. 11.: (middelen:) be-taubend; -e dranken: berauschende Ue-tranke. bedwelming, vr.: Betaubung [vr.J. bedwingen, w. b.: bezwingen [onr.J. 1 - (zich), w. w.: sich bezwingen [oiir.1. bedwinger, m.: Bezwinger [m.|. bedwinging, vr.; Bezwingung [vr.J. bedüken, w. b.: bedeichen. bedyking, vr.: Bedeichung [vr.]. beëedigd. bv. 11.: beeidigt, vereidet, beëedigen. w.b.: beeidigen, vereiden. beëediging. vr.: Beeidigung 1 vr.J, Ver-ei dung [vr.J. ¥r . beefaai. vr.: Zitteraal [m.J, Krampt-fisch [m.|. beek, vr.: Bach [in.; ill; I -water, o.: Bachwasser [o.J. beekje, o.: Baclilein [o.K. beeld, o.: Bild [o.J; zij is een - van eene vrouw: (fig.) sie ist eine bildschone Fran; zij is een ijskoud -: (fig.) sie 1st em wahres Marmorbild. . , ■ {beelden, w.b.: bilden. Zie beeldend. Ibeelden, in Sam. I -aanbidder (-dienaar), 111.: Bilderanbeter [m.J;-aanbidding, vr. (-dienst, 111.): Bilderanbetung [vr.];-gale-rij, vr.: Statuengallerie [vr.J; -gieter, m.: Zie beeldgieter; -koopman,m.: btatuen-lulndler (m-J; -leer, vr.: Bilderlehre [vr.J; -stormend, enz. Zie beeldstormend, enz. beeldenaar. 111.: (mtw.)[sj Bildniss [o.j. beeldend, bv. n.: bildend, plastisch; -e kunst vr.: plastische Kunst [vr.J, bildendo Kunst [vr.J, Plastik [vr.J. beelderig (beeldig), bv.n.: Nvunder-schön; | -heid, vr.: (das) Wunderschone. beeld-gieter, m.: Bildgiesser [m.J; I -gieterij, vr.: Bildgiesserei [vr.J; -houw, in Sam. (-kunst, vr.: Bildhauerkunst [vr.l; -school, vr.: Bildhauerschule [vr.l; -werk, o.: Bildhauerarbeit [vr.J); -houwen, w. o.: in Stein hanen* -houwer, m.: Bildhauer [m.J; -houwerij, vr.: Bildhauerei [vr.J. beeldje, o.: Bildchen [o.j. beeldje!quot;*, o. mrv.: Bildchen, Statuetten; ! -koop (-man), m.: Statuettenhiindler |
BEELD-RIJK.
42
HEEST.
|
Cm.]; -maker, m.: Statuettenmacher lin.l. b«M»I«l-ryk, bv. n.: (let.) bilderreich; l-schoon, bv. n.: bildsehön; -schrift, o.: Bildersclii'ift Fvr.J, Hierogrlyphen [vr. nirv.J; -snijder, m.: Bildschnitzer Im.J; -snijkunst, vr.: Bildsclmitzerkimst [vr.]; -spraak, vr.: Bildersprache [vr.]; -sprakigr, bv. n.: ineta-phoriscn; -steen, m.: Bildstein [m.J; -stormend, bv. n.: bilderstürmend ;-stormer, m.: Bilderstürmer [m.]; -stormerij, vr.: Bilder-stürmerei [vr.J; -werk, o.: Bildhauerarbeit [vr.J; -zuil, vr.: Bildsiiule [vr.]. beeltenis, vr.: [s] Bildniss fo.|; in - op-hang-en of verbranden: im Bildnisse auf-hang-en oder verbrennen lonr.j. Iieeind. nu: Aue [vr.J, Flur [vr.]. Ibeen, o.: (nirv.: beenen:) Bein [o.]; (inrv.: beenderen:) Bein [o.J, Knochen lm.]; een houten -: ein hölzernes Bein, ein Stelzfuss fin.; ü|; vel over -: Haut und Knochen; door merg en -: durch Mark und Bein: steen en -: Stoln und Bein; er green-in vindon: (spr.) sich kein Gewissen daraus machen; een - kluiven: an einein Knochen nagvn; boenen maken: 1) fortmachen, grosse Schritte machen, 2) sich davon-machen, sich aus dein Staube machen; zijne -en na zich halen: (tam.) gesehwind (oder: geschwinder) gehon [onr.|; op de -konion: sich versammeln; weder op de -komen: (fig.) sich wieder aufrichtcn; op de - blijven: auf den Beinenbleiben [onr.J; op de - zijn: auf den Beinen sein; op de-brongen: auf die Beine bringen |onr.I;iem. weder op de -helpen:Einom wieder auf die Beine holfen [onr.J; van de - raken: sich nicht aufreeht halton fonr.J, (tig.) krank worden [onr.J; vlug ter - zijn: gut auf den Boinon sein; oen blok aan het - hebben: einen Klöppcl am Beine haben, (fig. fam.) verheirathet [t| sein; de -on over elkander slaan: die Beine übor einander schla-gon [onr.J; mot de -en omhoog liggen; (fig.) mit don Beinen in dio Luft liegen [onr.J, hinuntergeburzelt liegen [onr.J, (ook:) daniederliegen [onr.J, (ook:) todt [tot] sein. Ibeen, in Sam. I -aehtig, bv. n.: bein-artig, beinicht; -aseh, vr.: Beinasche [vr.J, Beinmehl [o.J; -bederf, o.: Beinfrass [m.J, Beinfaulo [vr.J, Knochenfrass [m.J; -breuk, vr.: I) Beinbruoh [m.; iij, 2) Knochenbruch [m.; üj. be end er, in Sam. I -aehtig, bv. n.: beinartig, boinieht; -aseh, vr.: Beinasche [vr.J, Beinmehl [o.J. beenderen, o. mrv.: Knochen [m. mrv.J. Zie lieen beenlt;lei*-lioU (-huis), o.: Knoehenhaus |o.; a|. betMideriff, bv. n.: knochig, beimg; (fig.) dürr; I -heid, vr.: knoehige (oder: bei-nige) Beschaffenhoit [vr.J, (fig.) Dürre [vr.J. beencler-meel, o.: Zie -aseh: l-mest, vr.: Dimmer [m.J von Beinmehl; -naad, m.: (ontU Bemnaht [vr.; aj;-pijn,vr.;Beinweh [o.J, Knoehenweh [o.J; -soep, vr.: Knochen-suppe [vr.J. been-draaier, m.: Beindreehsler [m.J, Beindroher [m.J; l-droog, bv. n.: durch una durch trocken. Ibeenen. o. mrv.: Beine [o. nirv.J. Zie been. Ibeenen, bv. n.: boinorn, von Bein. Ibeenen, w. o.: zu Fusse gehon [onr.J; |
laufen [onr.J; hij kan goed -: er ist gut auf den Beinon. been-eter, m.: Knochenkrobs [m.J (Zie ook -bederf); 1-gezwel, o.: Boingeschwulst [vr.; üj, Boingewachs [o.J; -hard, bv. n.: beinhart; -harnas, o.: Beinharnisch [m.J; -holte, vr.: (ontl.) Beinhöhlo [vr.J. beenig:, bv.n.: Zie beenderig?. beenloos,bv. n.: 1) beinlos, ohhoBeine, 2) knochonlos, ohne Knochen; 1-heid, vr.: 1) Beinlosigkeit [vr.J, 2) Knochenlosigkeit [vr.J been-ontsteking:, vr.: 1) Entzündung am Beine, 2) Zie -bederf; !-pijp, vr.: Schienboin [o.J; -scheen, vr.: (hik.) Beinlade [vr.J, (mil.) Zie -liarnas; -sigt;at, vr.: (voa.) Spath [m.J; -splinter, m.: Knochonsplitter Im.J. beentje, o.: Beinchen [o.J; iemand hot -lichten: Einem ein Bein stellen, Einein ein Bein unterschlagon [onr.J, (tig.) Einen ausstechon [onr.J. been-nitwas, o.: Auswuchs [m.; ül am Goboino; I -visch, m.: Knochenfiseli [in.]; -vlies, o.: Boinhaut [vr.J,Beinhautloin [o.J; -vorming, vr.: Knochenbildung |vr.|, Boinwuchs [m.J; -vreter, m.: Zie -eter; -vijl, vr.: Beinfoile [vr.J; -ijzers, o. mrv.: (oen foltertuig:) spanische Stiofoln [m.mrv.J, spanischo (oder: polnische) Bock [in. enk.|; -zaag, vr.: Boinsage [vr.]; -zuur, o.:(schk.) Knochensaure [vr.J, phospliorische Siiuro [vr.J; -zwart, o.: Beinschwarz [o.J; -zweer, vr.: Geschwür [o.Jam Beine. beer, m.: 1) (roofdier, str. en fig.; mrv.: beren) Bar [m.J; een ongelikte -: (fig.) ein Grobian [m.J, ein ungehoboltor Flegel [m.l; den - loslaten: (fig.) Ausschweifungen be-gehen [onr.J; de - is los: (fig.) dor Tontel ist los; de huid verkoopon oor de - geschoten is: (spr.) die Baronhaut verkaufou oho man den Baren gefangen hat; oen -(d. i. eene schuld) bij iemand maken : einen Baren bei Einem anbinden [onrJ.;hij is een lastige -: (fig.) er ist ein lastiger Glaubiger;. de Groote (str.) der grosse Bilr; de Kleine -; (str.) der kleine Bar* 2) (mrv.: boeren): (mannotjes-varkon:) Eber [ni.|, llacksch [m.l; (muurstut:) Strebemauer [vr.J, Strebepfeilor [m.J; (watorkeering:) Hafondamm [m.; aj, Molo[m.J; (drekstof;) Schund [m.J, [t| Unnath [m.j, [t] Koth jm.U beeraehtiff, bv. n.: 1) baronhaft, ba-ronmassig; 2) baren liebend. beeren, m. mrv.: 1) Hackschen [m. nirv.J; 2) Strebomauern [vr. nirv.J; H) Hafen-damme [ni. mrv.J, Molen jm. mrv.J. Zie no. 2 beer. beer-gesternte, o.: Sternbild [o.J des Baron; | -kar, vr.: ftj Kothkarren [m.J, Schundkarron [m.J; -put,[ni.J: Schundgrube [vr.J; -rups, vr.: (ins.) Baronraupe [vr.|; -stoker, in.: Sehundfeger [m.J, Schund-könig [m.]. beertje, o.: (dor) kleine Bar; (fig. fam.) kleine Schuld [vr.J; een - bij iem. maken: Einem einen kleinen Baren anbinden [onrj. beërven, w. b.: erben, orerbon. beërving:, vr.: Erorbung [vr.J. beer-vlinder, m.: Zie -rnps; |-wor-tel, m.: (pik.) Baronwurz [vr.J. beest, o.: 1) Bestie [vr.J; (gom.)Schind-luder [o.J, Schlange [vr.J, Hexe [vr.J, Furie [vr.J; 2) |T] Thier [o.], Stück [o.l Vieh;3)(in kaartspel:) l.abet Im.J; 4) (in biljartspol:) |
BEESTACHTIG.
BEOOOIEX.
|
Glücksstoss fm.; ö], San [vr.; a]; een -maken: eine Sau machen; iemand - maken: Einen Labet machen; een - slachten: cin Stüek Vieh schlachten; Jiet lieve das liebe Thier [T]; zij is'een sie ist eine Furie; hij is een er ist eine Bestie. beestachtig:, bv. n.: bestialisch, (fig.) schandlich; | -heid, vr.: (das) Bestiali-sene, (fig:.) Sehandlichkeit [vr.J. beestelyk. bv. n.: viehisch; I -heid. vr.: (das) Viehische. beestig, bv. n.: (tam.) schandlich; I -heid, vr.: (fam.) Sehandlichkeit [vr.]. beestspel, o.: Labet [o.]. Ibeet. m.: Biss [m.]; een - doen in: einen Biss thun fohr.] in. •beet. vr.: (pik.) Runkelrübe [vr.J, Run-kei [vr.]; I -wortel, in.: Zie vr.: beet; -wortelsuiker, vr.: Runkelrübenzucker [m.]. Ibeet. bw. test; -hebben: (yv.) anbeissen fühlen; iem. - hebben: 1) Einen g-epackt haben, 2)- Einen ang:etuhrt haben;-nemen; beschummeln. beetje, o.: (weinigje:) Bischen [o.], ein Wenig-; (hapje:) Bissen [ni.|; alle -s helpen: Alles hilft; bij -s te g-elijk: nach und nach, allmaligr; lekkere -s: Leckerbissen Im.mrv.J; van stukje tot -: (fam.) in allen Einzelheiten. bef. m.: Baffchen [o.], Baff [m.]. befaamd, bv. n.: 1) berühmt; 2) be-i iichtig-t; i -heid, vr.: 1) Berühmtheit [vr.J, 2) (der) üble Rut'. befl'en, w. o.: ein Baffchen tragen [onr.]; hij beft goed: das Baffchen steht ihm g:ut. bef ran jecl, bv. n.: befranset. bef ra ii jen. w. b.: befransen. begaafd, bv. n.: begabt; I -heid, vr.: Begabtheit [vr.]. ibi'gaaii, w. b.: (bedrijven:) verüben, begehen [onr.]; (betreden:) betreten [onr.J. I -, w. o.: vor sich gehen [onr.]: iets stil laten -: etwas ungehindert vor sich gehen lassen [onr.J; iemand laten -: Einen machen lassen [onr.J; laat hem maar -: lasse ihn nur machen. Ibegaan. bv. n.: I) verübt, begangen; 2) betreten; op den beganen grond: zur ebenen Erde; 8) - zijn mit: Mitleid haben mit. begaanbaar, bv. n.: gangbar; I -heid, vr.: Gangbarkeit [vr.]. begaapster. vr.: Begafferin [vr.]. begall'elen, w. b.: (fam.) fertig krie-gen, machen, thun [onr.]; ik zal het wel zien te -: ich werde es schon machen. begapen, w. b.: 1) begaffen, angaffen; 2) in den Mund stecken; hij begeert meer dan hij - kan: (fig.) die Augen sind bei ihm grosser als der Bauch. begaper, m.: Begaffer [m.J, Angaffer [ m.j. begaping, vr.: Begaffung [vr.J, Angaffen [o.J. begeeren, w. b.: verlangen, begehren. begeerig. bv. n.: habsüchtig; - naar: gierig nach; I -heid, vr.: Habsucht [vr.J; -heid naar: Gierigkeit nach,(fig.) Begierde nach. begeerlijk, bv. n.: 1) begehrenswerth [t]; 2) Zie begeerig: I -heid, vr.:l)(das) Begehrenswerthe [tj; 2) Zie begeerig-lieid. begeerte, vr.: 1) Begierde [vr.] (-naar: nach); 2) Verlangen [o.J; wat is er van uwe -: was wünschen SieV |
begeesteren, w. b.: begeistern. begeestering, vr.: Bcgeisterung 1 vr.f. begekken, w. b.: lacherlich machen. begeleiden, w. b.: begleiten. begeleider, m.: Begleiter [m.J. begeleilt;ling. vr.: Begleitung [vr.J. begeleidster, vr.: Begleiterin [vr.J. begenalt;liglt;kn. w. b.: begnaden, be-gnadigen. begenailiging. vr.:Begnadigung[vr.]. begeven, w. b.: 1) (weggeven:) verge-ben [onr.]; wie heeft dien post te -: wer hat das Ambt zu vergebenV 2) (verlaten:) verlassen [onr.J, im Stich lassen [onr.J; de, moed begeeft mij : ich verliere den Muth [t|; de hoop begaf mij: ich verlor die Hoff-nung; zijn verstand heeft hem begeven: er haf den Verstand verloren; mijn gezicht begeeft mij: ich verliere mein Gesicht, meine Augen werden schwach, meine Augen lassen mich Tm Stich. I - (zich), w. w.: sich begeben [onr.J; wij zullen ons naar 'S-Gravenhage -: wir werden uns nach Haag begeben; zij heeft sich in den echt begeven: sie hat sich in den Ehestand begeben. begever, m.: (van posten, enz.:) Ver-geber [m.J. begeving, vr.: (van posten, enz.:) Verge bung [vr.J. begieten, w. b.: begiessen [onr.]. begieter, m.: Begiesser [m.J. begieting. vr.: Begiessung [vr.J. begietster, vr.: Begiesserin [vr.]. begiftigen, w. b.: beschenken, be-gaben. begiftiger, m.: Beschenker [m.J, Be-gaber [m.J. begiftiging, vr.: Beschenkung |vr.|, Begabung [vr.J. begin, o.: Anfang [m.J, Beginn [m.J; in den -ne: im Anfange; van het - tot het einde: vom Anfange bis zu Ende. beginnen, w. b. en o.:anfangen [onr.j, beginnen [onr.J. beginner, m.: Anfanger (vr.: Anfan-gerin). beginsel, lt;gt;.: 1) Pnnzip [o.; mrv.: -zi-pienj, Grundsatz [m.; aj; uit -: aus Prin-zip; iemand zonder -en: ein Mensch ohne Grundsatze; 2) Anfang fm.; al; de vreeze des Heeren is het - der wijsheid: die Got-tesfurcht ist der Anfang quot;aller Weisheit; alle -en zijn moeielijk: aller Anfang ist schwer; de -en der Duitsche taal: «lie An-fangsgründe [m. mrv.] der deutschen Spra-ehe; I -loos, bv. n.: ohne Grundsatze ^loosheid. vr.: ^langel [m.J an Grundsatzen. begluren, w. b.: belauern, begucken, spioniren jiej. beglnring, vr.: Belauern [o.], Begue-ken [o.J. beglunrder, m.: Belauerer [m.J. beglnurster, vr.: Belaurerin [vr.J. begooehelaar, m.: Verblender [m.J, Bethorer [m.J. begoochelaarster, vr.: Bethörerin [vr.J. begooelielen, w. b.: verbhnden. be-thören; iemand -: (fig.) Einem einen blauen Dunst vormachen. begooelieling. vr.: 1) Verblendung [vr.J, Bethörung [vr.J; 2) Blendwerk jo.J; 8) Illusion [vr.J. begooien, w. b.: 1) bewerfen [onr.], |
BEGRAAFPLAATS.
BEHEER.
44
|
-volhverfen [onr.J (- met: mit); 2) mit einem Wurfe crreichcu. begraafplaats, vr.: Friedhof [m.; ü|j Kirchhof [m.; öj, [s] Begrabuissplatz [m.; aj. begraafster, vr.: Vergrraberin [vr.|. begraasd, lm. n.: 1) begrast, mit Gras bewachsen; 2) abg-egraset, abgreweidet; 2) -e boter: trische Maibutter [vr.J. begrafenis, nr.: 1) [s] Begrrabniss[o.], Eeerdig-ung- [vr.J, Bestattung [vr.J; 2) Lei-ehenzugr [ui.; üj; bedienaar ter -:Leichen-bitter [in.]; -bus, vr. (-fonds, o.): Sterbe-kasse [vr.J; -kosten, m. mrv.: [sj Begrab-nisskosten [vr. mrv.J; -maal, o.: Leichen-malil[o.J,Leichensehinaus [m.; a];-plechtigheid, yr.: [sj Leichenbegangniss [o.J, Lei-chenfeier [vr.J; -stoet, m.: Leichenzug im.; üj. begraven, w. b.: begraben [onr.J; j(fig.) vergraben [onr.J. beg ra ver, m.: 1) Leichenbegleiter [m.J; 2) Vergraber [m.J. begraving, vr.: 1) (das) Begraben; -2) Vergrabung [vr.J. begrazen, w. b.: abgrasen, abweiden, begrazing, vr.: Abgrasung [vr.J, Ab-weidung [vr.J. begrenen, bv. n.: thranennass, thril-nenteucht. begrensd, bv. n.: begrenzt; (tig.) be-tschrankt; I -heid, vr.: (fig.) Besehranktheit Ivr.J. begrenzing, vr.: Begrenzung [vr.J; ^tig.) Beschrankung [vr.J. begrimd, bv. n.: Zie begrenen. begrinten, w. b.: mit Kies bedecken. begrinting. vr.: 1) Bedeekung [vr.J mit Kies; 2) Kiesdecke [vr.J. begrip, o.: Begriff [m.J; (fig.)Idee [vr.|; een kort -: ein kurzer Begriff; naar mijn -: meiner Ansicht nach; vlu^ ot' traag van -: schnell oder schwer begreit'end; zien een - vormen van: sich cine Ideemachen von; alle - te boven gaan: alle Begritfe über-«teigen [onr.J; dat gaat mijn - te boven: dss geht über meinen Verstand. begrips. in Sam. 1 -vermogen, o.:Fas-sungsvermögen [o.J, Fassungskraft [vr.;aj, Fassungsgabe [vr.J; -verwarring, vr.: Ver-wirrung [vr.J der Begritfe. begroeid, bn. n.: bewachsen (- met: mit); met vuil -: (tig.) mit eingewurzelter ünreinlichkeit bedeckt; I -heid, vr.: (das) Bewachsensein; (fig.) (die) eingewurzelte ünreinlichkeit. begroeien, w. b.: bewachsen [onr.J, überwachsen [onr.J (- met: mit); met vuil laten -: die Ünreinlichkeit einwurzeln lassen [onr.J. begroeiing, vr.: (das) Ueberwachsen; - met vuil: (das) Einwurzeln der Ünreinlichkeit. begroeten, w. b.: begrüssen. begroeting, vr.: Begrüssung [vr.J. begrommen, w. b: (iemand:) auszan-ken, ausschelten [reg. en onr.J; (eenen akker:) mit Fischeingeweiden düngen. begromming, vr.: 1) Auszanken [o.J, Ausschelten [o.J; 2) Dilngung [vr.J mit Fischeinge weiden. begrooten, w. b.: anschlagen [onr.J, schatzen, taxiren [iej. begrooting, vr.: Anschlag [m.; aj, Schatzung [vr.J, [ieJ Taxirung [vr.J; de staat van -: (stk.) das Budget, der einjahrige. |
Ausgabeplan [aj; de - indienen; (stk.) das Budget vorlegen; de - afstemmen: (stk.) das Budget verwerfen 1 onr.J. begruizen, jv. b.: (fig.) besudeln. begrnnd, bv. n.: Zie begrenen. begrynen, w. b.: mit Thranen be-netzen. begrupelyk, bv. n.: begreiflich; 1 -heid, vr.: Begreiflichkeit [vr.J, (fig.) Fassungskraft [vr.J. begrijpen, w. b.: begreifen [onr.J,verstellen [onr.J; in zich -: umfassen; dat is er onder begrepen: das ist mit darunter begriffen. begniehelaar: Zie begooehelaar. begunstigen, w. b.: begunstigen, begunstiger, m.: Begunstiger [m.J, Grönner [m.J. begunstiging, vr.: Begünstigimg [vr.J. begunstigster, vr.: Gönnerin [vr.J. begun, vr.: Begine [vr.J; (iron.) Bet-schwester [vr.J, Frömmlerin Jvr.J; 1 -en-hofje, o.: Be^rinenkloster [o.; öj. behaag, in Sam. 1-kunst, vr.: Kunst [vr.J zu getallen; -ziek, bv. n.: gefallsüchtig; -zucht, vr.: Gefallsucht [vr.J. bebaaglyk, bv. n.: behaglieh, ange-nehm; I -heid, vr.: Behaglichkeit [vr.J, An-liehmlichkeit [vr.J. behaard, bv. n.: behaart; I -heid, vr.: Behaartheit [vr.J. behageld, bv. n.: behagelt. behagelen, w. b.: behageln. Ibehagen. w. b.: getallen [onr.J; iemand -: Einem getallen [onr.J. I -, w. onpers.: 1) belieben, wollen; 2) geruhen; zooals n behaagt: wie es Ilinen beliebt, wie Sie wollen, wie es Ihnen gefallt, nach Ihreni Belieben; als het u behaagt: wenn es Ihnen getallig ist, wenn Sie wollen; als het Gode behaagt: so Gott will; het behage Uwer Majesteit: Eure Majestat geruhen; het heeft den koning behaagd: der König hat geruhet. Ibehagen, o.: Getallen [o.J, Wohlge-fallen [o.J; - scheppen (-vinden) in: sein (vr.: ihr) Wohlgefallen haben an, Ver-gnügen finden [onr.J an. behakken. w. b.: behauen[onr.J; ten ruwste -: aus dem Groben hauen [onr.J. behalen, w. b.: gewinnen [onr.J, da-vontragen [onr.J; er is geen eer aan hem te -: (tam.) es ist nichts mit ihm anzu-fangen. behalve, bw. en vz.: 1) ausgenommen, ungerechnet; 2) ausser; - dat: ausserdem, überdies; alles -: durchaus nicht, behandelen, w. b.: behandeln. behandeling, vr.: Behandlung [vr.J. behangen, w. b.: behangen; eene kamer -: ein Zimmer tapezieren, behanger, m.: Tapezierer [m.J. behanger^, vr.: 1) Tapezierarbeit [vr.J; 2) (das) Tapezieren. behangsel, o.: Tapezierung [vr.J; I -papier, o.: Tapetenpapier [o.J. behartigen, w. b.: zu Herzen neh-men [onr.J, beherzigcn. behartigenswaardig, bv. n.: be-herzigungswerth [tj, beherzigungswürdig; i -heid, vr.: Beherzigungswürdigkeit [vr.J. behartiger, m.: Beherziger [m.J. behartiging, vr.: Beherzigung [vr.J. behartigster, vr.: Beherzigerin [vr.J beheer, o.: Verwaltung [vr.J, Admini- |
BEHEERDER,
BEIEREN.
45
|
stration [vr.]; slecht üble Verwal tun g; het - voeren: walten; het - voeren over: walten über, verwalten; I -voerder, m.: Verwalter [m.]; -voering:, vr.: Verwaltung [vr.]. beheerder, m.: Verwalter [m.]. beheeren. w. b.: (iets:) verwalten; (iemand:) regieren, treiben fonr.]; wat beheert u: was fehlt Ihnen?, was haben Sie vor?; ik weet niet wat hem beheert: ich weiss nicht was ihn treibt (oder: was er vorhat, oder: was ihm fehlt); de duivel beheert hem: der Teufel re giert ihn. beheerselieii, w. b.: beherrsehen: (tik.) regieren. I - (zich), w. w.: sich beherrsehen; zich zeiven weten te -: sich selbst zu beherrsehen wissen [onr.], Herr seiner selbst sein. beheerscher, m.: Beherrscher [m.]. beheerselieres, vr.: Beherrscherin [vr. J. beheerscliing:, vr.: Beherrschung[vr.l; (tik.) Regierung. fvr.1. beheksen, w. b.: behexen. beheksing, vr.: Behexung [vr.]. behelpen (zich), w.w.: sichbehelfen four.]; zich schraaltjes -: sich kümmerlich behelfen [onr.]; zich met leugens -: sich mit Lügen behelfen [onr.]. behelzen, w. b.: enthalten [onr.]. behendig:, bv. n.: behende, gewandt; I -held, vr.: Behendigkeit [vr.], Oewandt-heit [vr.]. behept, bv. n.: behaftet (-met: mit); I -heid, vr.: (das) Behaftetsein. behoed, in Sam. I -middel, o.: Schutz-mittel [o.]; -zaam, bv. n.: behutsam;-zaam-heid, vr.: Behutsamkeit [vr.]. behoeden, w. b.: behüten(-voor:vor). behoeder, m.: Behüter [m.]. behoeding:, vr.: Behütung [vr.]. behoedster, vr.: Behüterin [vr.]. behoefte, vr.: [s] Bedürfniss [o.]; gebrek:) Mangel [m.]; - .hebben aan iets: 1) etwas bedürfen, einer Sache bedürftig sein, etwas brauchen, 2) Mangel leiden [onr.] an; zijne -n doen: (gem.) seine Nothdurft [t] verrichten; uit -; 1) aus Xoth [t), 2) aus Armuth [t]; uit - aan: aus Mangel an. behoeftig:, bv. n.: dürftig; -e omstandigheden: dürftige Umstande; i -heid, vr.: Dürftigkeit [vr.]. behoeve, m.: Behuf [m.]: ten - van: zum Behufe [2], behufs [2]; ten uwen -: Ihrethalben, um Ihretwillen; te mijnen -: meinethalben, um meinetwillen. behoeven, w. b.: brauchen; gij behoeft niet te vragen: Sie brauchen nicht zu fra-gen. I -, w. o.: nöthig [t] sein; dat behoeft niet: das ist nicht nöthig [t]. Ibehooren, w. o.: 1) gehören [3]; 2) sollen, mussen [onr.]; dat behoort niet daarbij: das gehort nicht dabei: men behoorde niet te vergeten: man sollte nicht vergessen. I -, w. onpers.: sich gehören, sich gebühren; zooals het behoort: wie sich's gehört, wie sich's gebührt: niet tot de zaak behoorende: nicht zur Sache gehorig. Ibehooren, z. n. o.: (das) Gehorige; naar -: wie sich's gebührt, wie sich's gehört. behoorlijk, bv. n.: gehorig; (fig.) an-standig ; I -heid, vr.: Gehörigkeit [vr.], (fig.) Anstandigkeit [vr.]. |
behond, o.: 1) Erhaltung [vr.], Rettung-[vr.], Sicherheit [vr.]: tot - van lijf en leven: um Leib und Leben zu behalten (oder: zu retten); zijn - zoeken in: sein Heil su-chen in: 2) Beibehaltung [vr.]; met - van traktement: mit Beibehaltung des Gehalts ^ 3) (stk.) Konservatism [m.]. Ziebehouds. ibehonden, bv. n.; 1) wohlbehalten ^ 2) gerettet, ausser Gefalu*; - en wel: (fig.) frisch und gesund; in - haven zijn: im sichern Hafen sein. Ibehonden, w. b.: 1) behalten [onr.]^ onderzoekt alle dingen en behoudt het goede: prüfet Alles und das Beste behal-tet: 2) erhalten [onr.], retten. behoudend, bv.n.: (stk.) konseryativ. lielioudenis, vr.: 1) (theo.) Seligkeit [vr.]; 2) Zie behoud. behoudens, bv. n.: unbeschadet [2].. vorbehaltlich [2]. behouder, m.: (fig.) Erretter [m.];. (stk.) Konscrvative [m.]. behouds. in Sam. I -man, m.: Konscrvative [m.]; -partij, vr.: konscrvative Partei [vr.]. behouwen, w. b.: Zie behakken. behuild, bv. n.: thranennass, thranen-feucht. , ,, . behuisd, bv. n.: gehauset; klein-zijnr wenig Raum haben, enge wohnen; ruim -zijn: raumlich wohnen. liehuizing:. vr.: Behausung [vr.]. behulp, o.: (hulpmiddel:) Behelt [m.]r Hülfsmittel [o.]; (hulp:) Hülfe [vr.]; met -van; mit Hülfe [2]* dat dient slechts tot -: das ist nur ein Hülfsmittel. behulpzsiani. bw.: behülnich; icm. -zijn: Eincm behülflich sein (- in; bei;-rot, - om te: zu). 1 -, bv. n.: hülfreich:icm. de behulpzame hand bieden; Eincm hult-reiche Hand leistcn; 1 -heid, vr.: Hülflei-stung [vr.]. behuweiyken (behuwen), w. b.: er-heirathen [t], erfreien, durch Heirath |t| erlangen. , , .. beide, bv. n.; beide; de - broeders; die beiden Brüder; aan - kanten: zu beiden Seiten. I vgw.: sowohl; - jong en oudi sowohl junge als alte Leute, nicht nur junge sondern auch alte Leute. Ibeiden. tw.: Beide; alle -; alle Beide;, wij -; wir Beide: wij zijn met ons -: wir sinlt;l unserer zwei; wie van -?; wer von Beiden?; wie van ons -; wer von uns-Beiden; een van -; einer (vr.: eme; o.i eins) von Beiden; geen van -; kemer (vr.i keine; o.: keins) von Beiden. Ibeiden, w. o.: warten. ! -, w. b.: war-ten auf. , ., . beider. 2e nmv.; beider, von Beiden;, ons - vriend: der Freund von uns Beiden ; uw - ouders: die Eltcrn von euch Beiden ; I -hande (-lei), bv. n.: beiderlei (van -lei kunne; beiderlei Geschlechts); -zijdsch,. bv. n.; beiderseitig; -zijds, bw.-.beiderseits. beieraar, m.: 1) Glockenlauter [m.]; 2) Glockenspieler [m.]; 3) (pop.) Beierer ^ Ibeieren, w. o.: 1) mit den Glocken lauten, die Glocken ertönen lassen [onr.]; 2) das Glockenspiel ertönen lassen [onr.];. 3) (pop.) beiern. . . IBeieren, o.: (adk.) Baiern [o.]; Beieiv m.: Baier [m.]; Beiersch, bv. n.; baierisch; Beiersche, vr.; Baierin [vr.]. |
BEKLAGEXS.
BEIERINO.
46
|
beieriiift*. vr.: 1) Glockengelaute to.]; 2) Glockenspiel [o.]; 3) (pop.) Beiern lo.J. beierd, m.: Zie baaierd. beitel, m.: Meissel [m.]. beitelen, w. b.: meisseln lo.J. bei tel ins:, vr.: Meisseln [o.J. be.jaagstlt;kr, vr.: Jagerin tvr.] (- van: nach). bejaard, bv. n.: bejahrt; I -heid, vr.: (das) hohe Alter. bejagquot;, o.: Trachten [o.J (-van: nach), Kachtstrebung [vr.] [2]. bejagen, w. b.: (jag-.) bejagen [reg.] (- van: [2J); (fig.) jagen [reg.J (-van: naeh), trachten (- van: nach), nachstreben (van: [2]). bejager, m.: (jag.) Jager [m.J (-van: in:); (fig.) J tiger [m.J (-van: nach). bejaging, vr. : 1) Bejagen [o.] [2]; 2) Jagen (o.: nach). bejammeren, w. b.: bejamniern. bejammerenswaardig, bv. n.: be-jammernswerth [t], bejaminernswürdig; 1 -heid, vr.: Bejaminernswiirdigkeit [vr.]. bejammering, vr.: Bejamniern [o.J. bejankl, bv. n.: (gem.) thranennass, thranenfeuent. bejegenen, w. o.:begegnen [3]; iemand -: Einem begegnen. I -, w. b.: behandeln |4J; iem. -: Einen behandeln. lgt;cjlt;»gening. vr.: 1) Begegnung [vr.J; 2) Behandlung [vr.J. bek, m.: (vog.) Schnabel [m.; ii]; (drk. en fig.) Maul [o.; iij; hard in den -: (van paarden:) hartmaulig; zacht in den -: weichmaulig; een - als een hooischuur: ein grosses Maul; aan iem. een - geven: Einen anschnauzen; aan iem. een slag voor zijn - geven: Einem aufs Maul scmagen [onr.J; iem. den - snoeren: Einem das Maul stopten zijn - houden: das Maul halten [onr.J. Zie mrv. bekken; I -af, bv. n.: ganz erschöpft, todmüde. bekaaid, bv. n. en bw.: 1) verdorben, faul; -e visch; faule Fische [m. mrv.]; -vleesch: faules Fleisch [o.J; 2) verdutzt, verblüfft; - wegkomen: schlecht wegkommen [onr.], mit Schimpf und Schande da-vonkommen [onr.J; I -heid, vr.: 1) Faule [vr.J, 2) Verblüfftheit [vr.J. bekaamtl, bv. n.: kahmig; I -heid,vr.: Kahmigkeit [vr.J. bekaden, w. b.: mit Kaien versehen [onr.J. bekakken, w. b.: (gem.) bekaeken,be-scheissen [onr.J. bekakt, bv. n.: (gem.) bekackt, be-sibissen; (fig.) Zie no. 2 bekaaid, bekalken, w. b.: bekalken (ook akk.). bekalking, vr.:Bekalken [o.J (ook akk.). bek allen. w. b.: (^op.) verleumden. bekamen, w. o.: Kahm ansetzen, kah-intïn. bekampen, w. b.: bekampfen. bekamper, m.: Bekampfer. [m.J. bekamping, vr.: Bekampfung [vr.J. bekeerde, m. en vr.:Zie bekeerling, bekeerder, m.: Bekehrer [m.J. bekeering, vr.: Bekehrung [vr.J. bekeerling, m. en vr.: (der, die) Be-kehrte. bekeerwter, vr.: Bekehrerin [vr.J. bekeml, bv. n.: bekannt; - maken: be-kannt machen; zich - maken: sich bekannt machen; zich - maken met: sich bekannt machen mit; - worden: bekannt |
werden [onr.J; - zijn: bekannt sein (- met: mit); - als de bonte hond: (spr.) bekannt wie der bunte Hund: naar den -en weg vragen: sich nach dem was man schon weiss erkundigen. bekende, m. en vr.: (der, die) Be-kannte. bekendheid, vr.: 1) (ruchtbaarheid:) Bekanntheit [vr.J; 2) [sj Kenntniss [vr.J (-met: von). bekend-maker, m.: 1) Bekanntma-cher [m.J, 2) Anzeiger [m.J; l-making, vr.: Bekanntmachung [vr.J; -wording, vr.: Be-kanntwerden [o.J. bekennen, w. b.: (i. a. b.) bekennen [onr.J. bekenner, m.: (i. a. b.) Bekenner [m.|. bekenning, vr.: (i. a. b.) Bekennen [o.J. bekentenis, vr.: Bekenntniss [o.J,Ge-standniss [o.J, Eingestandniss [o.J. (f). beker, m.: Becher [m.J; den - lichten: bechern. bekeren, w. o.: bechern. beker-spel, o.: Becherspiel [o.J; !-vor-mig, bv. n.; becherformig. bekeurder, m.: zie beboeter. bekeuren, w. b.: (wegen einerUeber-tretung) zur Strafe Ziehen [onr.J. bekeuring, vr.: Zie beboeting. Ibekken. o.: (1. a. b.) Becken [o.J; de -s slaan: (muz.) die Becken (die Cymbeln) schlagen [onr.J. Ibekken, m. mrv.: Zie bek. bekkeneel, o.: Schadel [m.J, Hirn-schadel [m.[, Hirnschale [vr.J; I -berg, m.; (bijb.) Schiidelstatte [vr.J, Kreuzberg [m.J; -naad, in.: Schadelnaht [vr.: iij; -vlies, o.: (ontl.) Schadelhaut [vr.; aj. bekkenist. m.: (muz.) Bekkenschla-ger [m.J, Cymbelnschlager [m.J. bekken-meter, m.: (vlk.) Beckcn-messer [m.J; I -slager, m.: (muz.) Becken-schlager Im.J, Cymbelnschlager [in.J. bekken-snyden. w. o.: mit Messern fechten [onr.J, drauflos schneiden [onr.j; 1 -snijder, m.: Messerheld [mquot;J; -trekken, w. o.: Gesichter schneiden [onr.J, das Maul verzarren; -trekker, m.: (Einer) der Gesichter schneidet. beklaagde, m. en vr.: (der, die) Bc-klagte. beklaagiyk. bv.n.:bedauernswürdig; I -heid, vr.: Bedauernswürdigkeit [vr.]. beklaagster, vr.: Bediaurerin [vr.j; (rcht.) Klagerin [vr.1. bekladden, w. b.: beklecksen, beklec-ken; (fig.) anschwarzen, verleumden. bekladder, m.: Bekleckser [m.J; (fig.) Verleumder 1 m.J. bekladding, vr.: Beklecksen [o.J; (fig.) Anschwarzung [vr.J, Verleumdung [vr.J. bekladster, vr.: Bekleckserin [vr.J; (fig.) Verleumderin [vr.J. beklag, o.: 1) Klage [vr.J; zijn (haar) - doen: sich beklagen; ;2) Mitleid [o.J; in - zijn: bemitleidet werden [onr.J, von vielen Seiten unterstützt werden [onr.J. beklagen, w. b,: 1) bejamniern; 2)be-mitleiden; het zich te laat -: es zu spat bereuen. I - (zich), w. w.: sich beklagen (- over: über). bek lagens. in Sam. 1 -waard (-waai- (*) [nisj,... [nisj,... [nisj. |
BEKORSTEX.
47
BEKLAGER.
|
digr), bv. ii.:bedauernswerth [tj,be(laueriis-•würdig'; -waardigheid, vr.: Bedauernswür-diffkeit [vr.]. beklager, in.: Bedauerer [m.]; (rent.) Klagrer [m.]. beklant, bv. n.: Kimden (Knndscliaft) habend, beslicht; druk viele Kunden lt;eine starke Kundschaft, den Zulauf) habend, sehr besueht; 1 -heid, vr.: Kundschaft [vr.j, Besuchtheit [vr.]; een groed -e Avinkel: ein Laden [inrv.; iij der viele Kundschaft hat (oder: der den Zulauf hat), beklappen, w. b.: Zie verklappen, beklauteren, \v. b.: beklettern, besteigen [onr.]. beklante ring;, vr.: Beklettern [o.], Besteig-ung- [vr.j. bekleeden, w. b.: (i. a. b.V.bekleiden; iemands plaats -: Eines Stelle vertreten fonr.J. bekleerter, m.: Bekleider [m.J; - van iemands plaats: Stellvertreter fm.]. bekleeding:. vr.: (i. a. b.) Bekleidungr [vr.]; - van iemands plaats: Stellvertretung: [vr.]. bekleedsel, o.: Bekleidungr [vr.]. bekleedwter, vr.: Bekleiderin [vr.]; - van iemands plaats: Stellvertreterin [vr.j. bekleuMl. bv. n.: beklemmt, beklommen, eingreklemmt; ik voel mij zeer -:mir ist so beklommen; mijn hart is -:dasHerz ist mir beklemmt; een -e toestand: be-kiemmte Umstande linrv.J eine beklemmte Lage; eene -e borst: eine beklemmte Brust [üj; de -e breuk: (hik.) der eingeklemmte liruch [ü]; I -heid, vr.: Beklemmtheit [vr.j, Beklommenheit [vr.]. beklem men, av. b.: beklemmen [rcg-. en onr.]. brklemming:, vr.: Beklemmung: [vr.]. Beklommen heil Ivr.j; eene eeuwige -: (rcht.) ein ewigrer Erbpacht. beklimiiKMi, w. b.: besteigen [onr.]; (mil.) stürmen bestiirmen, (mit Leitern) ersteigen jour.]. bekliminer, in.: Besteiger lm.]; (mil.) Bestürmer [m.]. beklim ml n^. vr.: Besteigung [vr.]; (mil.) Bestiirmung [vr.]. beklimster, vr.: Besteigerin [vr.]. beklinken, w. b.: (tech.) nieten, vernieten; (fig. fam.) in Ordnung bringen [onr.], abmachen. beklonken, bv. n.: abgemacht. beklonteren. w. b.: beklunkcrn. beklonterinj»-. vr.: 1) Beklunkern [o.]: 2) (das) Beklunkertsein. l»ekiyven, w. o.: bekleiben; blijven doet -: (spr.) was bleibt bekleibt. bekiyviii-. vr.: Bekleiben [o.]. beknabbelen, w. b.: knaupeln an, benagen. beknabbellnji, vr.: (das) Knaupeln (van: an). beknellen, w. b.: beklemmen [reg.en onr.]. beknelling:, vr.: Beklemmung [vr.j. beknibbelen, w. b.: abdingen [onr.l, abfeilschen; iemand eene halve mark Einem eine halbe Mark abdingen. beknibbeling:, vr.: Abdingen (o.j (-van iemand: bei Einem: - van eenige penningen: von einigen Pfennigen). beknopt, bv. n.: kurzgeiasst, kurz; (fig.) gedrangt; (ook:) enge; I -heid, vr. |
Kürze Ivr.j, (fig.) Gedrangfcheit [vr.j,(ook:) Enge [vr.j. beknorder, m.: Auszanker [m.|. beknorren, w. b.: auszanken, aus-schelten [reg. en onr.j. b(kk nor ring*, vr.: 1) Auszanken |o.]7 Ausschelten [o.],; 2) (der) derbe Verweis. beknorwter, vr.: Auszankerin Ivr.j. bekoelit, bv. n.:angetuhrt(-aan: mit): ik ben er een gulden aan -: ich habe es ein Gulden zu theuer [t] gekauft; ik ben er niet aan -: ich habe es nicht zu |tj tlieuer, (fig. fam.) [ie] ruiniren (arm machen) wird es mich nicht. 1 v. dw.: Ziebekoopen. bekoelen, w. b.: abkühlen. I w. o.: abkühlen sich abkühlen. I -(zich), w. w.: sich erkalten. bekoelend, bv. n.: abkühlend. bekoi^ling-. vr.: Abküiilung [vr.j. bekoken. w. b.: anzetteln, überlegen. bekoking-. vr.: Anzettelung [vr.], Ue-berlegung [vr.]. bekomen, w. b.: bekommen [onr.], er-halten [onr.j, erlangen. I -, w. o.: bekommen [onr.j; - van: sich erholen von. bekoming;, vr.: I) Bekommen [o.], Er- langung Ivr.j; ter - van ____: um____zu bekommen; 2) AV i ed e ril e r st e 11 u n g [vr.j: na - van den schrik, zeide ik: nachdem ieh mich von dein Schrecken erholt hatte sagte. ich; na - van den schrik zal ik dadelijk —: nachdem ich mich von dein Schrecken er-holt habe werde ich augenblicklich---- bekoniiiHkrd. bv. n.: 1) bekümmert, besorgt; zich - maken: sich besorgt machen; 2) kiimmerlich; -e omstandigheden: kümmerliche Umstande; I -heid, vr.: Zie bekommernis. blt;kkomnilt;kren, w. b.: kümmern; dat bekommert mij volstrekt niet: das küm-mert mich gar nicht. 1 - (zich), w. w.: sich bekiimiuern, sich kümmern (-over: über; - om: um). bekommering:: Zie bekommernis. b(kkoninierl!yk. bv. n.: kiimmerlich; I -heid, vr.: Kümnierlichkeit [vr.j. bekoninierniM, vr.: [sj Kiimmerniss [vr.j, |s] Bekümmerniss [vr.j. bekomst, vr.: Gcniige Ivr.j; zijne -hebben: genug habeu; ik heb er mijne -van: (lig.) ich habe genug davon. bekonkelaiar, in.: Anzettler |m.|. bekonkelaarster. vr.: Anzettlerin [vr.j. bekonkelen, w. b.: anzetteln, überlegen. bekonkeling:, vr.: Anzettelung [vr.j, Ueberlegung Ivr.j. bek ook t. v. dw.: überlegt. bekoopen, w. b.: bussen für, bussen; hij moest het met den dood -: er musste mit dem Lcbeu dafür büssen, er musste es mit dem Lcben büssen, er musste sein Le-ben dabei lassen. bekoorder, m.: Versneller [m.j (ook theo.). Ix'kooriUk. bv. n.: reizend; I -lieid, vr.: Reiz [m.]. bekoorster, vr.: 1) Zauberin Ivr.j; 2) Versucherin [vr.j. bekoren, w. b.: entzücken;(tlieo.)ver-suchen. bekoring:, vr.: Entzückung [vr.j; (fig.) Reiz [m.j; (theo.) Versuchung [vr.j. bekorsten. w. b.: bekrusten, über- |
BEKORSTIXG
BELANG.
48
|
krusten. I -(zich), w. w.; sich bckrusten. bekorstinsr. vr.: Bekrustunff fvr.], Ueberkrustung [vr.]. bekorten, w. b.: abkürzcn; (fig.) ein-schrankcn, beschrankon. Zie het w. b. verkorten. bekorter. m.: (b. v. van een boek:) Abkürzer [m.]; (fig.) Einschranker fm.1, Beschranker [m.]. bekorting, vr.: Abkürzung [vr.]; (fig.) Einschrankung [vr.], Beschrankung |vr.]. Zie verkorting. bekostigen, w. b.: die Kosten ..... bezahlen; de reis die Kosten der Reise bezahlen: alles alle Kosten bezahlen. bekostiger. m.: Bezahler [m.] der Kosten. bekostiging, vr.: Bezahlung fvr.] der K osten. bekostigster. vr.: Bezahlerin [vr.]. bekrabbelen, w. b.: bekratzen; papier Papier bekritzeln. bekrabbeling. vr.: 1) Bekratzung [vr.]; 2) Bekritzeln [o.]. bekrabben, m. b.: bekratzen. bekraehtigen, w. b.: bestatigen. bekrachtiger, m.: Bestatiger [ni.]. bekrachtiging, vr.:Bestatigung [vr.]. bekransen, w. b.: bekranzen. bekransing. vr.: Bekrimzung [vr.]. bekrassen, w. b.: bekratzen. bekrassing. vr.: Bekratzung [vr.]. bekreten, bv. n.: thranennass, thra-nenfeucht. bekrennen (zich), w. w.: Zie w. w. bek ommelen. bekribben, w. b.: (dijken:) mit Krippen versehen [onr.]. bekrimpen, w. b.: einschranken; zijne uitgaven -: seine Ausgaben einschriinken. 1 - (zieh), w. w.: sich einschriinken; zich zeer moeten -: sehr eingeschrankt leben müssen [onr.]. bekrimping, vr.: Einschninkung[vr.]. bekrompen, bv. n.: beschrankt; - in het geven: karg im Geben; I -beid, vr.: Beschninktheit [vr.], (in het geven:) Karg-heit [vr.]; bekronen, w. b.: kronen, bekronen, bekron^r. m.: Bekröner [m.]. Itekroning, vr.: Bekrönung [vr.]. bekroonde, ni. en at.: (der, die) Be-krönte. bekroonster, vr.: Bekrönerin [vr.]. hekroosd, bv. n.: mit Wasserlinseu bedeckt, (pop.) mit Entenflott bedeckt; 1 -beid, vr.: Bedecktsein [o.] mit Entenflott. bekrozen, bv. n.: russig; I -heid, vr.: Russigkeit [vr.]. bekrniden, w. b.: würzen. bekruider, m.: quot;Würzer [m.]. bekrniding, vr.: Würzung [vr.]. bekrnien. w. b.: mit eineui Schubkar-ren befahren [onr.]. bekruiing, vr.: Befahrung [vr.] (van eenen weg: eines Weges) mit einem Schubkarren. bekruipen, w. b.: bekriechen [onr.]; (fig.) anwandeln; de lust mocht hem -«m....: die Lust konnte ihn anwandeln um. bekruiping, vr.: Bekriechen |o.]; (fig.) Anwandlung [vr.]. bekruisen, w. b.: bekreuzen. I - (zich), w. w.: sich bekreuzen, sich kreuzen; (hist.) das Kreuz nehmen [onr.]. |
bekruising. vr.: Bekreuzung [vr.]. bek r|jgen, w. b.: (dk.) bekriegen. bekryten, w. b.: mit Thranen benet-zen; (fig.) beweinen. bekuipen, w. b.: Zie bekonkelen, bekwaam, bv. n.: (knap:) tuchtig: (geschikt:) geschickt (- tot: zu): (bevoegd:) fahig (- tot, - om te: zu); altijd nuchter en -: immer nüchtern und geschickt; ter bekwamer ure: zu gelegener Zeit; iemand - maken tot: Einen befahigen zu: I -heid, vr.: 1) Tüchtigkeit [vr.], 2) Greschicktheit [vr.], GeschickTichkeit [vr.]. 3) Fühigkeit [vr.]; -heden, v. mrv.: Fahigkeiten [vr.mrv.U Kenntnisse [vr. mrv.], Talente [o. mrv.]; -making, vr.: (rcht.) Befahigung [vr.]. bekwameiyk. bw.: geschickt, auf ge-schickte Weise. bekwamen, w. b.: (vooreen examen:) vorbereiten; (in een of ander:) geschickt machen. I - (zich), w. w.: 1) sich vorbereiten (- voor, - tot: zu); 2) sich ausbilden. bekwaming. vr.: 1) Vorbereitung[vr.] i 2) Ausbildung [vr.]. bekwUlen. w. b.: begeifern. bek waling, vr.: Begeiferung [vi*.]. bekyfster, vr.: Auszankerin [vr.]. bekijk, o.: Begucken [o.]; veel -s hebben: Aller Augen auf sich ziehen [onr.]. bekyken. w. b.: besehen [onr.]: (fam.) begucken. bek||ker. m.: Begucker [m.]. bekQven, w. b.: auszanken, durch-hecheln. bel. vr.: Schelle [vr.]. Klingel [vr.]; (fig. fam.) übervolles grosses Glas [o.U Humnen [m.J; (oorbel:) Ohrgchange [o.J; aan ae - trekken: an der Schelle khngelnr die Klingel ziehen [onr.], klingeln; de kat de - aanbinden: (spr.)derKatze die Schelle anhangen. belaagster, vr.: 1) Nachtstellerin [vr.]: 2) Verleumderin [vr.]. belabberd, bv. n.: (pop.) erbarmlieh: I -heid, vr.: Erbarmlichkeit [vr.]. belachclük. bv. n.: lacnerlich; l-heid, vr.: Lacherlicnkeir [vr.]. be lachen, w. b.: belachen. belacher. m.: Belacher [m.]. bel ach ing, vr.: Belachen fo.]. belachstêr, vr.: Belacherin [vr.]. beladderen, w. b.: mit Leitern erstci-gen I onr.] stürmen. be laddering, vr.: (das) Stürmen. beladen, w. b.: beladen. belagen, w. b.: nachstellen [3]; (fig.) ver-leumden. belager, m.': Nachsteller [m.]; (fig.) Ver-leumder [m.j. belaging, vr.: Nachstellung [vr.]; (fig.) Verleumdung [vr.J. bclakken. w. b.: verleumden. belakker. m.: Verleumder [m.]. bclakking. vr.: Verleumdung [vr.]. belakster. vr.: Verleumderin [vr.]. belanden, w. o.: anlanden; wij weten niet waar wij - zullen: (fig.) wir wissen [onr.] nicht was aus uns werden wird; waar is hij beland: (fig.) wo ist er ge-blieben? belang, o.: 1) (gewicht:) Bedeutung [vr.], quot;Wichtigkeit [vr.J, Belang lm.]; van -: von Belang, von Bedeutung; 2) (aangelegenheid: voordeel; deelneming:) interesse [o.]; - hebben bij: interessirt [ie] sein bei^ |
BELANGELOOS.
BELET.
49
|
betheiligt [t] sein bei; green - hebben bij; kein Interesse haben bei; - stellen in iets: sich etwas ang-elegen sein lassen [onr.]; wij stellen er - in: es interessirt [iej uns; in het - van: im Interesse [2]; in uw in Ihrem Interesse; iemands -en behartigren: tur Jemands Interesse sorgren; zijn - uit het oog: verliezen: sein Interesse aus den Augren verlieren [onr.]. belangeloos, bv. n.: uneigrennützig; (fig-.) unparteijseh; I -heid, vr.: Uneig:ennüt-zig-keit [vr.j, (fig:,) Unparteilichkeit [vr.]. belanden, w. b.: anbelang-en, betreffen [onr.]. belandende, vz.: in Betreff [2]. belaii^liebbencle, m. en vr.: (der, die) Betheiligte [t]. belangrijk, bv. n.: 1) belangreieh, wichtig; 2) bedeutend; I -heid, vr.: 1) Wich-tigkeit [vr.j, 2) Bedeutende [o.J. beian^-stelleiKl, bv. n.: theilneh-mend [t]; -stelling, vr.: fT] Theilnahme [vr.], Interesse [o.]: -wekkend, bv. n.: interessant; -wekkendheid, vr.: Interessante [o.]; -zoekend, interessirt [ie], selbstsüchtig; -zoeker, m.: Selbstsüchtige [m.], Selbst-süehtler [m.]; -zoekerij, vr.: Selbstsüchtelei [vr.], Selbstsueht [vr.]; -zucht, vr.: Selbst-sucht [vr.]. Selbstsüchtigkeit [vr.];-zuchtig, bv. n.: selbstsüchtig. belappen, w. b.: (kleedingstukken:) beflicken; iemand - en benaaien: für die Ausbesserung Eines Kleider und quot;Wasche sorgen. belastbaar, bv. n.: steuerpflichtig; 1 -heid, vr.: Steuerpflichtigkeit [vr.]. belasten, w. b.: 1) (belasting heffen van:) besteuern; 2) (een last leggen op:) bebürden; 3) (tot last zijn, lastig vallen:) belastigen; 4) (in last geven aan iem.: Einen ) beauftragen [onr.] mit; 5) (gebieden, bevelen:) befehlen [onr.]. 1 - (zich), w. w.: sich belastigen mit, übernehmen [onr.]; ik heb mij daarmede belast: ich habe das übernommen. belasteraar, m.: Verleumder [m.]. belasteraarster, vr.: Verleumderin[vr.]. belasteren, w. b.: verleumden. belasterinsquot;, vr.: Verleumdung [vr.]. belasting, vr.: 1) (hetbelasting-leggen op:) Besteuerung [vr.; 2]; 2) Steuer [vr.], Aogabe [vr.]; grond-: Grundsteuer [vr.]; - op wijn: Weinsteuer [vr.]; - op den invoer: Einfuhrzoll [m.]; aanslag in de -: Steueranschlag [m.; aj; vrijdom van -: Steuerfreiheit [vr.]; kohier der-en: Steuer-buch [o.; ü]; ontvanger der -en: Steuer-einnehmer [m.]; kantoor der -en: Steuer-amt [o.; a); ! -biljet, o.: Steuerschein[m.], Steuerzettel [m.]; -kantoor, o.: Zie 2 reg. hooger; -schuldige, m. en vr.: (der, die) Steuerpfiichtige. belatten, w. b.: belatten. belatting, vr.: 1) Belattung [vr.];2)Lat-tenwerk [o.]. beleedigen, w. b.: beleidigen; (fig.) verletzen. beleetligend, bv. n.: beleidigend; (fig.) verletzend. beleediger, m.: Beleidiger [m.]; (fig.) Verletzer [m.]. beleediging, vr.: Beleidigung [vr.]; (fig.) Verletzung [vr.]. beleedigster, vr.: Beleidigerin [vr.]; (fig.) Verletzerin [vr.]. Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. |
Ibeleefd, bv. n.: höflich, artig; I -heid, vr.: Höfiichkeit [vr.], Artiekeit [vr.];-heids-halve bw.: aus Höfiichkeit; -heidsvorm, m.: Höflichkeitsform [vr.]. Ibeleefd, v. dw. en bv. n.: erlebt; nooit -: nie erlebt. beleenien, w. b.: belehmen. beleener, m.: 1) (hist.) Belehner [m.], Lehnsherr [m.]; 2) (pandgever:) Ver-pfander [m.J, (lombardhouder:) Pfand-leiher [m.]. beleening:, vr.: 1) (hist.) Belehnung (- met: mit); 2) (innandgeving:) Verpfan-dung [vr.], (geldscliieting op:) (die) An-nahme [2] als Pfand. beleenster, vr.: 1) (hist.) Belehnerin [vr.], Lehnsfrau [vr.j; 2) Verpfanderin [vr.]. beleeren (d. i. met ;leaer bekleeden), w. b.: beledern. beleg, o.: Belagerung [vr.]; staat van -: Belagerungszustand [m.]; het - opslaan voor eene stad: eine Staat belagern; het - doorstaan: die Belagerung aushalten [onr.]; het - opbreken: die Belagerungauf-heben [onr.]; I-balk, m.:'Querbalken lm.]. belegen, bv. n.: (van wijn:) abgele-gen, abgelagert; (fig.) alt: (van brood:) altbacken; I -heid, vr.: 1) Abgelagertsein [o.], 2) Altheit [vr.], 3) Altbackenheit [vr.]. belegeraar, m.: Belagerer [m.]. belegerden, m. mrv.: Belagerten. belegeren, w. b.: belagern. belegering, vr.: Belagerung [vr.j. beleggen, w. b.: belegen (-met: mit); geld -: Geld anlegen; eene vergadering -: eine Versammlung beruten [onr.]; eene vergadering van den stedelijken raad -: den Stadtrath [-rat] zusammenberufen [onr.]. belegger, n.: (van geld:)Anlegger[ui.]. belegging, vr.: Belegung [vr.j (- met: mit); (van vergaderingen:) Zusammenbe-rufung [vr.j; (van geld:) Anlegung [vr.j; Anlegen [o.J. beleg-liont, o. (-klamp, m.): Klampe[vr.]. belegsel, o.: (kim.) Èelege [o.J, Besatz [m.; iij. belegstuk, o.: Zie belegsel. beleilt;l, o.: 1) Geschicklichkeit fvr.J; 2) Umsicht [vr.j, Klugheit [vr.j, Behutsam-keit [vr.j; 3) (bestuur:) Verwaltung [vr.j; I -vol, bv. n.: klug (bw.: klüglich). belekken, w. b.: 1) betriefen [reg. en onr.J, auf____herabtröpfeln; 2) Zie het w. b. belikken. belemmeraar, m.: Hinderer [m.J; (fig.) Lahmer [m.]. belemmeren, w. b.: hmdern (- in: an); (fig.) lahmen. belemmering, vr.: 1) Hinderung[vr.j; 2) |sj Hinderniss [o.J; (fig.) Lahmung [vr.j; eene - in de spraak: (fig.) eine schwere Zunge. belenden, w. o.: grenzen an, stossen [onr.J an. belendend, bv. n: angrenzend, nebenan liegend. belending, vr.: Angrenzung [vr.j. belet, o.: Verhinderung [vr.j; - hebben: nicht zu sprechen sein; geen - hebben: zu sprechen sein; - geven aan iem.: Einen nicht empfangen [onr.J; - krijgen: nicht empfangen werden [onr.J; - vragen bij iemand: 1) fragen [reg.J ob Jeinand zu sprechen sei, 2) sich bei Einem einla-den [onr.J. e druk. 4 |
BELETSEL.
BELUST.
50
|
beletsel, o.: [s] Hinderniss [o.], Ver-hinderung [vr.]. beletten, w. b.: verhindern. beletting. vr.: Verhinderung* [vr.J. beleven, w. b.: erleben;vreugde-van: Freude erleben an. (belezen, w. b.: 1) bereden, überreden, beschwatzen; zich laten -: sich überreden lassen [onr.]; 2) (geesten:) beschwören. Ibelezen, bv. n.: belesen; I -heid, vr.: Belesenheit [vr.]. belezer, m.: 1) üeberreder [m.]; 2) Besch wörer [m.]. belezing, vr.: 1) ITeberredung [vr.J; 2) Beschwörung [vr.]. belgen. w. ü. : argern. I - (zich), w. w.: zürnen, sich argern. België, o.: (adk.) Belgien [o.|; Belg, m.: Belgier [m.]; Belgisch, bv. n.: belgiscn; Belgische, vr.: Belgierin [vr.]. belging. vr.: (das) Aergern. belhamel, in.: Leithammel [m.; a], (fig.) Radelsführer [m.]. belichaamd, bv. n.: verkörpert. belichamen, w. b.: verkörpern. belichaming, vr.: Verkörperungfvr.]. beliefster, vr.: Fuchsschwanzerin[vr.]. beliegen, w. o.: iemand -: 1) Einem zur Last Lügen erzahlen, 2) Einen belügen [onr.], Einem Lügen erzahlen; hij beloog zijn ei^en vader: 1) er erzahlte Lügen sei-nem eigenen Vater zur Last, er log seinen eigenen Vater betreffend, 2) er belog seinen eigenen Vater, er betrog seinen eigenen Vater mit Lügen. belieger. m.: 1) Verleumder [m.]; 2) Belüger [m.]. belieging, vr.: 1) Verleumdung [vr.]; 2) Belügiing [vr.]. beliegster, vr.: I) Verleumderin [vr.]; 2) Belügerin [vr.]. Ibelieven, z.n. o.: Belieben [o.]; naar-: nach Belieben; naar uw -: wie es Ihnen beliebt.l Ibelieven, w. b.: (iemand: Einem) zu Getallen sein; iemand in iets of met iets -: Einem in oder mit etwas zu Gefallen sein. 1 -, w. o.: belieben; wat belieft u: 1) (wat is er van uw verlangen:) was be-liebt Ihnen?, was ist Ihnen gefallig?, 2) (ze^r het asjeblieft nog eens:) wie mei-nen Sie?; zooals u belieft: wie es Ihnen beliebt, wie es Ihnen gefallig ist; 1 als het u belieft: 1) wenn es Ihnen beliebt, wenn es^Ihnen gefallig ist, 2) (asjeblieft:) zeg mij asjeblieft; sagen Sie mir gefalligst; leen mij asjeblieft: leihen Sie mir gefalligst; kom asjeblieft niet te laat: kommen Sie gefalligst nicht zu spat; doe mij asjeblieft het genoegen: thun Sie mir doch den Gefallen; I smaakt het u? Nu, asjeblieft!: schmeckt es Ihnen? Nun, das sollte ich meinen! I als het God belieft; so Gott will. believer, in.: Fuchsschwanzer [m.]. believing, vr.: Fnchsschwanzerei[vr.]. Belisarius, m.: (mansnaam:) Belisar [m.]. belikken, w. b.: belecken. bellen, w. o. en b.: klingeln, schellen; eenen knecht -: einem Bedienten klingeln; er is gebeld: man hat geklingelt. I -, w. o.: (pik.) Blüthen [t] bekommen [onr.]. beller, m.: Klingeier [m.]. belletje, o.: (dat geluid maakt:) Glöck-chen [o.]; oor-: Ohrgehange [o.]. |
bellettrie, vr.: Belletristik [vr.J. bellettrist, m.: Belletrist [m.J. bellettristisch. bv. n.: belletristisch. beloerder, m.: Belauerer [m.J. beloeren, w. b.: belauern. beloering, vr.: Belauern [o.J. beloerster, vr.: Belaurerin [vr.]. belotte, vr.: Versprechen [o.]; het Land van -: (bijb.) das gelobte Land; - maakt schuld: (spr.) Versprechen macht Schulden; ijdele -n; leere Versprechungen. beloftenis, vr.: Zie belofte, beloken, bv.n.: geendet; (fig.) triibe; - Paschen: der erste Sonntag nach Ostern. belommerd, bv. n.: schattig; I -heid. vr.: Schattigkeit [vr.J. belommeren, w. b.: beschatten. belommering. vr.: Beschattung [vr.J. belonken, w. b.: beaugeln,liebaugelnd ansehen [onr.]. belonker, m.: Beaugler [m.]. belonking, vr.: Beaugeln [o.]. beloofster, vr.: Versprecherin [vr.J. beloonen. w. b.: belohnen. Zie loonen. belooner, m.: Belohner [m.]. beiooning, vr.: Belohnung [vr.J. beloonster, vr.: Belohnenn [vr.J. beloop, o.: (gang, loop:) Lauf [m.J; (bedrag:) Belauf [m.J, Betrag [m.; a]; tlt;gt;t een - van: bis zum Betrage von; zoo is 's werelds -: (spiO so Jgeht's in der Welt, das ist der Welt Lauf; iets op zijn-laten: etwas bleiben lassen [onr.J, sich nicht wei ter mit etwas beschaftigen. beloopen, w. b. en o.: 1) (begaan*-) begehen [onr.J, belaufen [onr.];2)(loopen:) laufen [onr.J: het niet - kunnen: niclit so weit (oder: so schnell, oder: so lange) laufen können [onr.J; 3) (bereiken:) errei-chen; iemand met een natten vinger -kunnen: Einen mit den Handen greifen können [onr.J; 4) (overvallen:) überfallen [onr.]; wij werden door eene stortzee beloopen: wir bekamen eine Stürzsee von hinten; wij werden door eenen storm beloopen : wir wurden von einem Sturme überfallen; 5) (zich op den hals halen:) sich zuziehen [onr.], auf sich laden [onr.|, verfallen [onr.] in; iemands misnoegen sich Jemands Unzufriedenheit zuziehen, Jemands Unzufriedenheit auf sich laden; eene boete-: sich eine Geldstrafe zuziehen, in eine Geldstrafe verfallen; 6) (bedragen:) sich belaufen [onr.J auf; het beliep ruim honderd gulden: es belief sich auf mehr als hundert Gulden. beloven, w. b.: versprechen [onr.J; aan iem. gouden bergen-: (spr.) Einem goldene Berge versprechen [onr.J; veel - en weinjg geven: viel versprechen [onr.J und wenig halten [onr.J. belover, m.: Versprecher [m.J. belroos, vr.: (hik.) [tj Rothlauf [m.J. belt, vr.: Hauten [m.J. beluisteraar m.: Belauscher [m.J. belnisteraarster, vr.: Belauscherin [vr.J. beluisteren, w. b.: belauschen. beluistering, vr.: Belauschung [vr.J. belui, o.: (gem.) Zie benul. belust, bv. n.: lüstern, begierig; (van zwangere vrouwen:) gelüstig; - zijn op ( - zijn naar): lüstern sein nacli, Gelüsten haben nach; iemand - maken: Einen lüstern machen; i -heid, vr.: 1) Lüstern- |
BENAUWING.
BELIJDEN.
51
|
heit [vr]., Begierde [vr.], 2) Gelüst [o.]. beiyden, w. b.: bekennen [onr.]: Christus Christum bekennen [onr,J; schuld sich schuldig- bekennen [onr.]; eenen godsdienst -: sich zu einer Religion bekennen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich behelfen [onr.K; zich erg moeten -: sich kümmerlich behel-fen müssen [onr.]. belifdeniH, vr.: [s] Bekenntniss [o.], (inz.) Glaubensbekenntniss [o.]; zijne -lee-ren: den katechetischen ünterricht erhal-ten [onr.]; zijne - doen: sein Glaubensbekenntniss [s] ablegen; de Augsburgsche -: lt;kkl.): die augsburgische Konfession. beiyder, m.: (kkl.) Bekenner [m.j. beiyderes. vr.: (kkl.) Bekennerin [vr.]. beiymen, w. b.: leiinen, beleimen. beiyniiii^'. vr.: Beleimung [vr.]. beiynd. bv. n.: linirt [ie]. beiynen, w. b.: liniren [ie]. beiynin^, vr.: [ie] Linirung [vr.J. bemaelitigen. w. b.: bemeistern; iets etwas bemeistern, sich einer Sache bemeistern (oder: bemachtigen). beiiiachtigin^. vr.: Bemachtigung [vr.]. beinannen. w. b.: bemannen, bemanning:, vr.: 1) Bemannung [vr.]; 2) Mannschaft [vr.]. bemantelen, w. b.: (fig.) bemanteln. beinaiitelintt:. vr.: (tig.) Bemantelung IvrJ. bemant, bv. n.: (zeew.) bemastet. beinasten. w. b.: (zeew.) bemasten. bemasting:, vr.: (1. de daad; 2. de masten:) Bemastung [vr.]. bemeeld, bv. n.: bemehlt, mit Mehl bestreut. bemerkbaar, bv. n.: bemerkbar: I -heid, vr.: Bemerkbarkeit [vr.]. bemerken, w. b.: bemerken, spüren, verspüren. bemerk in;»-, vr.: Verspürung [vr.]. bemesten, \v. b.: (akk.) düngen, be-düngen, bemester, m.: Bedünger [m.]. bemesting:, vr.: 1) Düngung [vr.], Be-diingung [vr.]; 2) Dünger jm.]. bemiddelaar, m.: Mittler [m.], Ver-mittler [m.]. bemiddelaarster (bemiddelares), vr.: Mittlerin [vr.], Vermittlerin [vr.]. bemiddeld, bv. n.: begütert, beniittelt, wohlhabend; I -heid, vr.: Wohlhabenheit [vr.], (pop.) Wohlhabigkeit [vr.J. bemiddelen, w. b.: vermitteln. bemiddeling-, vr.: Vermittelung [vr.]. bemind, bv. n.: geliebt. beminde, m. en vr.: (m.) Liebhaber, lt;vr.) Geliebté; I (in algemeenenzin:) mijne -n: meine Geliebten [m. mrv.]. beminnaar, m.: Liebhaber [m.]. beminnaarster (beminnares), vr.: Liebhaberin [vr.]. beminneiyk, bv. n.: liebenswürdig; I -heid, vr.: Liebenswürdigkeit [vr.]. beminnen, w. b.: lieben. beminnens, in Sam. I -waardig, bv. n.: Zie beminneiyk. bemisten. w. b.: Zie bemesten, bemodderen, w. b.: mit Koth [t] be-schmutzen. bemodderin^, vr.: Beschmutzung (vr.] mit Koth [t]. bemoedigen, w. b.: ermuthigen [t]. |
bemoediging-, vr.: [t] Ermuthigung [vr.]. bemoei, o.: Sachen [vr. mrv.]; I -al, m. en vr.: (der, die) sich in Alles Ein-mischene; -allie-, bv. n.: sich in Alles einmischend-; -alligheid, vr.: Einmischungs-sucht [vr.]. bemoeielykeii. w. b.: (iemand:) be-lastigen: (iets:] hindern, erschweren. bemoeieiyking:. vr.: 1) Belastigung [vr.]; 2) Erschwerung [vr.]. bemoeien, w. b.: 1) belastigen (-met: mit): 2) mischen (-met: in). I - (zich), w. w.; 1) sich bemühen (- om te: zu); 2) sich mischen, sich mengen (- met: in). bemoeienis, vr.: 1) Bemühung [vr.J; 2) Sache [vr.J. bemoeiing, vr.: 1) Bemühung [vr.J; 2) Einmischung [vr.J. bemoeisel, o.: Sache [vr.J; bemoei u met uw eigen -: stecke nicht die Nase in Anderer Angelegenheiten. bemoei-xiek. bv.n.:Zie -allis; I -zucht, vr.: Zie -alligheid. bemorsen, w. b.: beschmutzen, be-sudeln. bemost, bv. n.: bemoost; k-heid, vr.: Moosbedeckung [vr.J. bemuren, w. b.: ummauern. bemiiring. vr.: 1) Ummauern jo.J; 2) Mauern [vr. mrv.J. beinuurcl. bv. n.: ummauert. ben, vr.: Korb [vr.; öj; door de-vallen: (spiO aus der Fassung kommen [onr.J, zu [s] Bekenntniss (zu Gestandniss [s]) kommen [onr.J. benaaien, w. b.: (iets:) benahen; iemand - en bestoppen: die Nadelarbeit und das Ausbessern der Strümpfe tur Einen besorgen. benaaiing. vr.: 1) Benahung (- van: [2]); 2) Besorgun§r [vr.J der Nadelarbeit (- van iem.: für Emen). benaarstigen (zich), w. w.: sich be-fleissigen, sich beeifern. benaarstiging'. vr.: Geflissenheit [vr.J, Eifer [m.J. benaileelen. w. b.: benachtheiligen [tj. benadeeler, m.: [tj Benachtheiliger [m.J. benadeeling-, vr.: [tj Benachtheiligung [vr.]. benadeelster, vr.: [tj Benachtheilige-rin [vr.J. benaderen, w. b.: 1) in Beschlag neh-men [onr.J, konfisziren [iej; 2) annahernd anschlagen [onr.J. benadering:, vr.: 1) Konfiskation [vr.J; 2) Anschlag [m.; aj; bij -: annahernd. benaming:, vr.: Benennung [vr.J. Name [m.J. benard, bv. n.: kummervoll, peinlich, schlimm; in -e omstandigheden: in kum-mervollen (peinlichen, nusslichen, schlim-men) Umstanden; I -heid, vr.: (das) Kum-mervolle, enz. benauwd, bv. n.: 1) enge, beklemmt; 2) drückend (als bw.: - warm: drückend warm); 3) (fam.) bange; | -heid, vr.: 1) Be-klemmung [vr.] (- op de borst: Beklem-mung der Brust), 2) (das) Drückende; 3) (fam.) Bangigkeit [vr.J. benauwen, w. b.: beklemmen, benauwing, vr.: Beklemmung [vr.]. . |
BEOORLOGrlXG.
BENDE.
|
bende, vr.: Bande [vr.], Trupp [m.], Haufen [m.]. bemlelgareii, o.: (vv.) Bindfaden [m.] um Netze auszubessern. Ibeneclen, bw.: unten; naar nach unten, herunter; met het hoofd naar -vallen: kopfunter fallen [onr.j; hier (figr.) hienieden, hier unter dem Monde; - wonen: unter Einem wohnen; - iemand zijn: unter Einem sein; dat is ver - mij: das ist tiet' unter mir; - zijnen stand trouwen: unter seinem Stanne heirathen [t]; - de 20 gulden: unter zwanzig Gulden; nog - de 30 (jaar): noch unter dreissig Jahren, noch unter den dreissigen; - den wind: (zeew.) unter dem quot;Winde. Ibeneclen, in Sam. I -bewoner, m.: Be-wohner [in.] des Erdgeschosses; -bewoonster, vr.: Bewohnerin [vr.] des Erdgeschosses; -buur, m. en vr.: (der) unter (Einen:) wohnende Xachbar, (die) unter (Einem) wohnende Xachbarin; -einde, o.: (das) uutere Ende; -huis, o.: Unterhaus [o.; a]; -kamer, vr.: Zimmer [o.] im Erdgeschoss, Unterstube [vr.]; -lucht, vr.: Unterluft [vr.],'; -rond, o.: (dk.) Erdrund [o.]: - Rijn, m.: (adk.) ünterrhein [m.]; -rijnscn, bv. n.: un-terrheinisch: -stad, vr.: Unterstadt [vr.; a]; -waarts, bw.: unterwarts; -waartsch, bv. n.: nach unten gehend; -wereld, vr.: 1) hiesige Welt [vr.], 2) Unterwelt [vr.], Schattenreich [o.]; -woning, vr.: Wohnung [vr.] im Erdgeschoss; -zaal, vr.: Saai [m. ; mrv.: Sale] im Erdgeschoss. benedenste, bv. n. (o.tr,): unterste. benedictie, vr.: (kkl.) Segen [m.]; de - geven: den Segen sprecnen [m.]. Benedietns, m.: (mansnaam:) Bene- dikt [m.] benedictyner, m.: (kkl.) Benedikti-ncr [m.]. I -, bv. n.: benediktiner;-klooster, o.: Benediktinerkloster [o.; ö]; -monnik, m.: Benediktinermönch [m.]; -non vr.: Benediktinernonne [vr.], Benediktinerin [vr.]; -orde, vr.: Benediktinerorden [m.]. benedyën, w. b.: benedeien, segnen, preisen [onr.]. beneemster, vr.: Benehmerin [vr.]; (fig.) Rauberin [vr.]. beneffens, vz.: Zie benevens, benefteiant, m. en vr.: (tnl.) Benefi-ziant (vr.: Benenziantin). beneficie, vr.: Benefizium [o.; mrv. -zien], Benefiz [o.]; onder - van inventaris: mit der Rechtswohlthat des Inventariums. benefiet, o.: (tnl.) Benefizvorstellung [vr.]. benemen, w. b.: benehmen [onr.] (iets aan iem.: Einem etwas); (fig.) rauben. benemer, m.: Benehmer [m.]; (fig.) Rau-ber [m.]. beneming:, vr.: Benehmen [o.]; (fig.) Rauben [o.]. benepen, bv. n.: 1) zurückhaltend; 2) verlegen, blode; I -heid, vr.: 1) Zurück-haltung [vr.], 2) Blödigkeit [vr.]. benevelen, w. b.: benebeln. I -, w.o: benebelt werden [onr.]. beneveling, vr.: Benebelung [vr.]. benevens, vr.: sammt, nebst, mit. Bengalen, o.: (adk.) Bengalen [o]; Bengalees, m.: Bengale [m.]; Bengaalsch, bv. n.: bengalisch (het Bengaalsch: die Bengalisprache); Bengaalsche, vr.: Bengali sche [vr.]. |
bengel, m.: (klepel:) Bengel [m.]? Klöppel [m.]; (lompe vlegel:) Bengel [m.J, Flegel [m.]; (ondeugende jongen:) Spitz-bube [m.], Taugenicnts [m. j. bengelen, w. o.: lauten, klingeln. benieuwd, bv. n.: neugierig; - zijn naar: neugierig sein nach; ik ben - omte hooren of...: es verlangt mich zu horen ob .... benieuwen, w. b.: wundern; het zal mij -: es soil mich wundern. benoembaar, bv. n.: ernennbar, an-stellbar; I -heid, vr.: Ernennbarkeit [vr.],. Anstellbarkeit [vr.]. benoemde, m.: Ernannte [m.]. benoemen, w. b.: ernennen [onr.]. benoemer, m.: Ernenner [m.]. benoeming, vr.: Ernennung [vr.]. benoodigd, bv. n.: nothwendig [t], er-forderlich; het -e: das Erforderliche, das Nöthige [t]; I -heid, vr.: [t] Nothwendig-keit [vr], Erforderlichkeit [vr.]; -heden, vr. mrv.: Bedürfnisse [o. mrv.j. benoorden, vz.: nordlich von. | -,bw.: nach Norden. bent, vr.: Klicke [vr.],Partei [vr.];l-geest, m.: Parteigeist [m.]; -hennep, m.: (der) rohe Hanf; -leus, vr.: Devise [vr.] (einer Partei oder Klicke). benul, o.: (fam.) Begriff [m.]; (ook:) Geschicklichkeit [vr.]; hij heeft er geen - van: er hat keinen Begriff davon; hij heeft geen - om ...: er ist nicht imStande um ...; iemand zonder -: ein tölpelhafter Mensen. benyden, w. b.: beneiden; ik benijd hem zijn geluk niet: ich beneide ihn nicht um sein Glück; als het God behaagt, is het beter benijd dan beklaagd: (spr.) bes-ser Neider als Mitleider, so Gott will ist es besser beneidet als bemitleidet. benader, m.: Beneider [m.]. benyding. vr.: Beneidung [vr.]. benylt;lster, vr.: Beneiderin [vr.]. benypen, w. b.: beklemmen [reg. en onr.]. benzoë, 'vr.: Benzoe [vr.], Benzoeharz [o.]; I -bloemen, vr. mrv.: Benzoeblumen [vr. mrv.]; -boom, m.: Benzoebaum[m.; a]; -hars, vr. en o.: Benzoeharz [o.]; -zuur, o.: Benzoesaure [vr.] (als bv. n.: benzoesauer). beoefenaar, m.: Pfleger [m.]. beoefenaarster, vr.: Pflegerin [vr.]. beoefenen, w. b.: erlernen. sich be-schaftigen mit; (fig.] pflegen [reg. en onr.]. beoefenend, bv. n.: praktisch, beoefening, vr.: Erlernung [vr.], Studium [o]; (fig.) Pfiegung [vr.], Pflege [vr.]. beoliecl, bv. n.: beölet. beoliën, w. b.: beölen. beoogen, w. b.: bezwecken. beabsich-tigen: het beoogde doel: der beabsichtigte Zweck. beooger, m.: Bezwecker [m.]. beooging, vr.: Bezweckung [vr.]. be oogster, vr.: Bezweckerin [vr.]. beoordeelaar, m.: [t] Beurtheiler [m.]. beoordeelaarster (beoordeelares), vr.: [t] Beurtheilerin [vr.]. beoordeelen, w. b.: beurtheilen [t]. beoordeeling,vr.: [t] Beurtheilung[vr.]. beoorlogen, w. b.: bekriegen. beoorloger, m.: Bekrieger [m.]. beoorloging, vr.: Bekriegung [vr.], Bekriegen [o.]. |
BEOOSTEN.
BERD.
|
beoosten, vz.: östlich von. I bw.: nach Osten. Beotië, o.: (adk.) Böotien lo.]. bepaalbaar, bv. n.: bestimmbar; i -heid, vr.: Bestimmbarkeit [vr.]. bepaald, bv.n.: bestimmt; (fig.) entschie-dcn; eene -h weigering: eine entschiedene Weigerung; I -heid, vr.: Bestimmtheit [vr.].; (fig.) Entscniedenheit [vr.]. bepaalster, vr.: Bestimmerin [vr.]. bepalen, w. b.: bestimmen; (vaststel-leu:) festsetzen; zich - bij: sich beschran-ken auf. bepalend, bv. n.: bestiminend; het - lidwoord: (tik.) der bestimmte Artikel, das bestimmte Geschlechtswort [ö]. bepaler, m.: Bestimmer [m.]. bepaling:, vr.: Bestimmung [vr.]; (in kontrakten, enz.:) Stipulation [vr.], Klausel [vr.]; (tik.) Apposition [vr.]; (beperking:) Beschrankung [vr.]. bepantseren, w. b.: (mil.) harnischen, panzern; (mar.) doppeln. beparelen, w. d.: beperlen. bepeilen, w. b.: sondiren [ie], bepeinzen, \v. b.: überdenken [onr.], nachsinnen [onr.] über, überlegen, erwagen Ireg. en onr.]. bepeinzer, in.: Erwager [m.]. bepeinzing, vr.: Ueberdenkung [vr.], Erwagung [vr.]. bepekken, w. b.: bepechen, bepichen, pichen. bepekking, vr.: Bepechung [vr.], Be-pi chung [vr.]. beperken, w. b.: beschranken. beperker, m.: Beschranker [m.]. beperking, vr.: Beschrankung [vr.]. beperkster, vr.: Beschrankerin [vr.]. beperkt, bv. n.: beschrankt; I -heid, vr.: Beschranktheit [vr.]. bepikken, w. b.: 1) bepicken; 2) Zie bepekken. bepikking, vr.: 1) Bepicken [o.]; 2) Zie bepekking. bepissen, w. b.quot;: (gem.) bepissen. bepisser, m.: (gem.) Bepisser [m.]. bepissing;. vr.: (gem.) Bepissung [vr.]. bepisster, vr.: (gem.) Bepisserin [vr.]. bepist, bv. n.: (gem.) bepisst; I -heid, vr.: Bepisstheit [vr.]. beplakken, w. b.: bekleistern, bepap-pen; met papier -: mit Papier bekleistern, Papier kleistern auf. beplakker, m.: Bekleisterer [m.]. beplakking. vr.: Bekleisterung [vr.]. beplak^el, o.: (das) Aufgekleisterte. beplakHter, vr.: Bekleistrerin [vr.]. beplanken, w. b.: bedielen. beplanking, vr.: Bedielung [vr.]. beplanten, w. b.: bepflanzen. beplanter, m.: Bepflanzer [m.]. beplanting, vr.: Bepflanzung [vr.]. bepleisteren, w. b.: (zweren:) be-pflastern; (muren:) berappen, tünchen; {fig., bewimpelen:) übertünchen, beschö-nigén. bepleistering, vr.: 1) (das) Bepflas-tern, Belegung [vr.] mit einem Pilaster; 2) Berappung [vr.]; 3) Beschönigung [vr.]. bepleiten, w. b.: vertheidigen [t],(inz.) vor Gericht vertheidigen [t]. bepleiter, m.: [t] Vertheidiger [m.]. bepleiting, vr.: [t] Vertheidigung |vr.], (inz.) Vertheidigung [vr.] vor Gericht. |
bepleitster, vr.: [t] Vertheidigerin [vr.]. beploegbaar, bv. n.: pflügbar, acker-bar; I -heid, vr.: Pflügbarkeit [vr.], Acker-barkeit [vr.]. beploegen, w. b.: (akk.) bepflügen;de zee -: (dk.) das Meer pflügen, das Meer durchscniffen. beploeger, m.: Pflüger [m.]. beploeging vr.: Bepflügung [vr.]. bepluiiiid. bv. n.: mit einem Feder-busch geschmückt. beplniinen, w. b.: mit Federn schmüc-ken, mit einem Federbusch schmücken. bepoten, w. b.: bepflanzen. bepoting, vr.: Bepflanzung [vr.]. bepraten, w. b.: (iets:) besprechen [onr.]; (iemand:) überreden. beprater, m.: Ueberreder [m.]. beprating, vr.: (van iets:) Bespre-chung [vr.]; (van iemand:) Ueberredung [vr.]. beproef baar, bv. n.: zu versuchen, propirbar [ie]; 1 -heid, vr.: [ie] Probirbar-keit [vr.]. Ibeuroefd, bv. n.: erprobt; -e trouw: erproote Trcue [vr.]; 1 -heid, vr.:Erprobt-heit [vr.]. Ibeproefd, v. dw.: versucht, probirt He]* beproefster, vr.: 1) [ie] Probirerm [vr.]; 2) Prüferin [vr.]. beproeven, w. b.: versuchen, probiren [ie]. beproever, in.: 1) [ic] Probirer [m.]; 2) Prüfer [m.]. beproeving, vr.: (het beproeven:) [ie] Probirung [vr.]; (proefneming; poging:) Versuch [vr.]; (wederwaardigheid:) Prü-fung [vr.]. beraad, o.: [t] Berathschlagung [vr.], Erwagung [vr.], Ueberlegung [vr.]; een punt van -: ein Gegenstand der Erwagung; in - staan: unschlüssig sein; tijd van -: Bedenkzeit [vr.]; na rijp -: nach reiflicher Ueberlegung; iets in - nemen: etwas in Erwagung ziehen [onr.]; iets in - houden: über etwas nachdenken [onr.]; I -slagen, w. b.: berathschlagen [t]; -slaging, vr.: [t] Berathschlagung [vr.]. beraamster. vr.: 1) [ie] Projektirerin [vr.]; 2) Verabrederin [vr.]; 3) Anspinnerin [vr.]. berad, bv. n.: mit Radern versehen. Iberaden, bv. n.: entschlossen; ]-heid, vr.: Entschlossenheit [vr.]. Iberaden (zieli). w. w.: 1) sich[t] be-rathen [onr.]; 2) andern Sinnes werden [onr.]. beramen, w. b.: 1) projektiren [ie]; 2) verabreden; 3) anspinnen [onr.]. beramer, m.: 1) [ie] Projektirer [m.]; 2) Verabreder [m.]; 3) Anspinner [m.]. beraming, vr.: 1) [ie] Projektirung [vr.]; 2) Verabredung [vr.]; 3) Anspinnung [vr.]. berapen, w. b.: (mtsl.) berappen, berapen, bewerfen [onr.]. beraping. vr.: (de daad:) Bewerfung [vr.]; (het op den muur gebrachte:) (der) rauhe Anwurf. berberisse, vr.: (pik.) Berberitze [vr.], Berberis [vr.]; 1 -boom, m. (-struik, vr.): Berberisbaum [m.; a], Berberisstraucn[m.; tl], Berberisstaude [vr.]. berd, o.: Brett [o.], Tafel [vr.[; te -e |
BERGSTORTING.
BERECHTEN.
54
|
komen met (te -e brengen): aufs Tapet bringen [onr.J, aut' die Bahn bringen [onr.]. berechten, w. b.: 1) dienen; iem. -met: Einem dienen mit, Einem dienlich sein mit; 2) (reht.) entscheiden [oniO; eene zaak -: eine Reehtssache (einen Rechts-handel, einen Prozess) entscheiden [onr.]. berechting:- vr.: 1) Bedienung [vr.]; de - van de Klanten: die Bedienung der Kunden: 2) Ausspruch [m.; ü], Entschei-dung [vr.]; de - van eene zaak: die Ent-scheidung eines Prozesses. beredderaar, m.: [ie] Arrangirer [m.]. beredderaarster, vr.: [ie] Arrangi-rerin [vr.]. beredderen, w. b.: arrangiren [ie]. berelt;llt;lering:. vr.: 1) [ie] Arrangirung [vr.]; 2) veel - hebben: (tam.) viel quot;Wesens machen; zonder veel -: ohne vjcI Wesens zu machen. beredeneerd, bv. n.: 1) vernünftig; (fig. tam.) klug; 2) analytisch. beredeneeren, w. b.: besprechen [onr.]. beredeneering:, vr.:Besprechung [vr.]. bereg:enen, w. b.: beregnen. bereid, bv. n.: bereit; I -vaardig f-wil-lig), bv. n.: bereitwillig;-vaardigheid (-willigheid), vr.: Bereitwilligkeit [vr.]. bereiden, w. b.: bereiten; (kkk.) zu-bereiten; (fig.) vorbereiten (- tot : zu). bereider, m.: Bereiter [m.]. bereiding, vr.: Bereitung [vr.]; (kkk.) Zubereitung [vr.]. bereids, bw.: bereits, schon. bereidster, nr.: Bereiterin [vr.]; [kkk.) Zubereiterin [vr.]. bereik, o.: Bereich [m.J; in (binnen, onder) mijn - liggen: in meinem Bereiche liegen [onr.]; in (binnen, onder) mijn - komen: in meinem Bereich kommen [onr.]; buiten het -: ausser dem Bereiche: dat li^-t boven mijn -: das liegt zu hoen für mich, (fig.) das ist mir zu hoch. bereikbaar, bv. n.: erreichbar; I-heid, vr.: Erreichbarkeit [vr.]. bereiken, w. b.: erreichen. bereiking, nr.: Erreichungr [vr.]. bereisbaar bv. n.: zu bereisen. bereisd, bv. n.: (land? enz.:) bereist, (persoon:) der (vr.: die) viel gereiset hat, viel gereist; I -heid, vr.: (van landen:) Be-reistsein [o.], (van menschen:) Erfahrenheit [vr.] im Reisen. bereizen, w. b.: bereisen. berekenaar, m.: Berechner [m.]. berekenaarster, vr.: Berechnerin [vr.]. berekenbaar, bv. n.: berechenbar, zu berechnen; I -heid, vr.: Berechenbarkeit [vr.]. berekend, bv. n.: (fig. fam.) pfiffig; -voor: geschickt zu; I -heid, vr.: Pfinig-keit [vr.]; -heid voor: Geschicktheit zu. berekenen, w. b.: berechnen. berekening:, vr.: Berechnung [vr.]. Iberen, w. o. en b.: 1) (tam.) Schulden machen; auf Borg nehmen [onr.], borden; (in studententaal:) pumpen; 2) kreditiren [ie]. |
Iberen, m. mrv.: (drk.) Baren [m. mrv.]; (fjg. fam.) Schulden [vr. mrv.], (ook: cre-ditenren:) Glaubiger [m. mrv.];l -dans, m.: Barentanz [m.; a]; -huid, vr.: Barennaut [vr.; a], Barenfell [o.]; -jacht, vr.: Baren-fang [m.]; -jong, o.: (der) junge Biir: -klauw, m.: (ook pik.) Barenklaue [vr.]; -leider, m.: Barenführer [m.]; -maker, m. (iron.) Sehuldenmacher [m.], (onder studenten:) Pumper [m.]; -muts, vr.: Baren-mütze (Grenadiermütze, Sappeurmütze) [vr.]. berennen, w. b.: (mil.) berennen, berenner, m.: Berenner [m.]. berenning;, vr.: Berennung [vr.]. Berennen [o.]. beren-oor, o.: (ookpik.)Barenohr[o.]; I -oppasser, m.: Barennüter [m.]; -vet o.: Barenfett [o.]. berg:, m.: Berg [m.]: vuurspuwende -i (der) Feuerspeiende Berg; gouden -en : Zie beloven; het geloof verzet-en: (spr.) der Glaube versetzt Berge; over -en en dalen: über Berg und Thai; mijne haren rijzen te -e: (spr.) die Haare stenen [onr.] mir zu Berge; I -achti^. bv. n.: (vol bergen:) bergig. (bergvormig:) bergicht, (van bergen houdende:) Berge liebend; -ach-tigheid, vr.: 1) bergige Beschaffenheit [vr.], 2) Bergichte [o.], 3) Hang [m.] um Berge zu sehen oder zu klettern; i -af, bw.: bergab. bergamot, vr.: Bergamotte [vr.]; I -olie, vr.: Bergamottöl [o.]; -peer, vr.: Ber-gamottbirne [vr.]. berg-bewoner, m.: Bergbewohner [m.]; I -blauw, o.: Bergblau [o.]. berden, wb.: bergen [onr.J. I -(zich),, w.w.: sich bergen [onr.]. bergengte, vr.: Bergpass [m.; a], Ge-bi rgspass [m.; a], Hohlweg [m.]. berger, m.: Berger [m.]. berg-geel, o.: Berggelb [o.]; I -geest^ m.: (fao.) Berggeist [m.]; -geit, vr.: Gemse [vr.], wilde Ziege [vr.j, Klippenbock [m.; ö); -geld o.: Zie -loon: -gevaarte, o.: Riesenberg [m.], (fig.) Gebirgsmasse [vr.]; -gezicht o.: 1) Aussicht [vr.] von einem Berge, (ook:) Anssicht [vr.] auf ein Gebirg, (schl.) Gemalde [o.] eines Gebirgs; -groen,, o.: Berggrün [o.]; -hars, o. en vr.: Berg-harz [o.], Erdharz [o.]; -helling, vr.: Berg-lehne [vr.], Abhanp [m.: a] eines (des) Berges; -hout, o.: Zie barghont. berging, vr.: Bergung [vr.]; (fig.) Raum [m.; a] zur Bergung. berg-kat, vr.: (drk,) Ozelot [m.], Kat-zenparder [m.]; I -ketel, m.: (adk.) Berg-kessel [m.]; -keten, vr.: Gebirgskette[vr.]; -kloof, vr.: Bergkluft [vr.; ü]; -kristal, o.: Bergkristall [m.], Bergglas [o.]; -kruin,vr.: Bergkuppe [vr.], Bergspitze [vr.]; -land, o.: Bergland [o.; a]; -loon, o.: Berglohn [m.], Bergegeld [o.]; -lucht, vr.: Bergluft [vr.]; -man, m.: Bergmann [m.; a], (hist.) Mitglied [o.] der Bergpartei; -olie, vr.: Bergöl [o.]; -op, bw.: bergan, bergauf; -pad, o.: (der) über einen Berg führende Pfad; -pas, m.: Zie -engte; -plaats, vr.: Verwahrungsort [m.], Magazin [o.];-plant, vr.: Bergpflanze [vr.], Ber^gewachs [o.]; -rede, vr.: (bijb.) Bergpredigt [vr.]; -roos, vr.: Alpenrose [vr.],Bergröschen [o.] j-rug, m.: Bergrücken [m.]; -schot, m.: Berg-schotte [m.], (der) schottische Hochlander; -spelonk, vr.: Berghöhle [vr.]; -spleet, vr.: Bergkluft [vr.; ü]. bergster, vr.: Bergerin [vr.1. berg-storting, vr.: Bergsturz [m.; ü], Bergfall [m.; a]; I -streek, vr.:Berggegend |
BEROOVEN.
BERICHT.
55
|
[vr.]; -stroom, m.: Bergstrom [m.; ö];-top, m.: Zie -kruin; -vesting:, vr.; Bergrfes-tung: [vr.], Bergfeste [vr.1; -vlas. o.: Berg-tiachs [m.]; -volk, o.: Bergvolk [o.; ö]; -weg, m.: Bergstrasse fvr.J, (der) über einen Berg führende Weg;-wind, in.: (der) von den Bergen kommende quot;Wind; -zout, o.: Bergsalz [o.]. bericht, o.: Bericht [m.]; I -gever, m.: Berichterstatter [m.]; -geving, vr.: [t] Mit-theilung [vr.]. berichten, w. b.: 1) berichten, melden, mittheilen [t]; 2) Zie bereehten. berieken, w. b.: beriechen [onr.]. beril, o.: (min.) Berill [m.]; I -steen, in.: Berill [in.]. berin, vr.: (drk.) Barin [vr.]. beringen, vr.: (i. a. b.) beringen, beringing:, vr.: Beringen [o.]. berispelijk, bv.n.: tadelhaft; I -heid, vr.: Tadelhaftigkeit [vr.]. beriHpen, w. b.: 1) tadeln; 2) zurecht-weisen [onr.], verweisen [onr.J, abkanzeln (- over: über, wegen, um). berisper, m.: 1) Taaier [m,]; 2) Zu-rechtweiser [m.]. berisping:, vr.: 1) Tadeln [o.]; (ng.) Tadel [m.]; 2) Zurechtweisung [vr.], Ver-weis [m,]. berisp ster, vr.: 1) Tadlerin [vr.]; 2) Zu-rechtweiserin [vr.]. berk, m. (berkeboom, m.): Birke [vr.], Birkenbaum [m.; a]. berken, bv. n. (berkenhouten, bv. n.): birkcn; I -hout, o.: Birkenholz [o.]; -bosch, o.: Birkenwald [m.; a]. berkhoen, o.: Birkhuhn [o.; ü]. berkoen, vr.: Stütze [vr.],Schore [vr.]; met -en stutten: mit Schoren stützen. berline, vr.: Berline [vr.]. Berlnn, o.: (adk.) Berlin [o.]: Berlijner, m.: Berliner [in.]; Berlijnsch, bv. n.: ber-linisch, berliner (-lijnsch blauw, o.: Ber-linerblau [o.|); Berlijnsche, vr.: Berlinerin [vr.1. berm, m.: (vest.) Berme [vr.j. Beriuuden, vr. mrv.: (adk.) bermu-dische Insein [vr. mrv.], Bermuden [vr. mrv.]. bernage, vr.: (pik.) Borretsch [m.], Boratssh [m.]. Bernard, m.: (mansnaam;) Bernhard [m.]; Sint-, m.: (adk.) SanktBernhard[m]. Bernardina, vr.: Bernhardina [vr.]. Bernardus, m.: Zie Bernarlt;l. bernen, w. o.: Zie barnen. bernsteen, m. eno.: Zie barnsteen, beroemd, bv. n.: berühmt; I -heid, vr.: Berühmtheit [vr.]. beroemen (zich), w. w.: sich berüh-men; zich op iets -: sich einer Sache be-rühmen. beroemer, m.: Prahler [m,]; een-van zich zeiven: Einer der sich selbst lobt. beroeming:, vr.: Prahlen [o.]; -van zich zeiven: (das) Prahlen mit Eigenlob. beroep, o.: 3) Gfewerbe [o.], Profession jvr.]. Handwerk [o.], Berufsfach [o.; a]; een - uitoefenen: ein Gewerbe (ein Handwerk) treiben [onr.]; schilder van -: seines Fachs ein Maler; een speler van -: ein Spieler von Profession; mijn - brengt mede: mein Berufsfach erfordert es; 2) Berufung |vr.]; een - doen op- sich berufen [onr.J auf; 3) (rcht.) hooger -: Appellation [vr.]; |
in hooger - komen: an ein höheres Gericht appelliren [ie]; [3) Ruf [m.]; een - naar den Haag ontvangen ; einen Rut' nach Haag erhalten [onr.]; voor een-bedanken: einen Ruf ausschlagen [onr.] (oder: ablehnen); een - aannemen: einen Rut annehmen [onr.]. beroepbaar, bv.n.: (i. a. b.) zu berufen. beroepen, w. b.: 1) berufen [onr.]; niet te - zijn: nicht zu berufen sein, nicht mit der Stimme zu erreichen sein; 2) (eene benoeming aanbieden aan:) een predikant -: ein Pastor erwahlen; 3) (bijeenroe- Ïien:) eene vergadering -: eine Versamm-ung zusainmenberufen [onr.]. 1 - (zich), w. w.: sich berufen [onr.] (-op: auf); zich op eene hoogere rechtbank -: an ein höheres Gericht appelliren [ie].ien:) eene vergadering -: eine Versamm-ung zusainmenberufen [onr.]. 1 - (zich), w. w.: sich berufen [onr.] (-op: auf); zich op eene hoogere rechtbank -: an ein höheres Gericht appelliren [ie]. beroeping, vr.: (i. a. b.) Berufung [vr.]. beroeps, in Sam. 1 -bezigheid, vr.: Be-rufsarbeit [vr.]; -brief, m.: Ernennung [vr.]; -halve, bw.: von Berufswegen;-plicht, m.: Berufspflicht [vr.]; -vak,o.: Berufsfach [o.; a]. beroerd, bv. n.: (fig.fam.)elend;(ook:) abscheulich; I -heid, vr.: 1) Elend [o.], 2) Abscheulichkeit [vr.]. beroerder, m.: Störer [m.]. beroeren, w. b.: storen. beroering, vr.: Storung [vr.]; -en, vr. mrv.: Unruhen [vr. mrv.]. beroerling, m. en vr.: (der, die) Elende. beroerster, vr.: Störerin [vr.]. beroerte, vr.: 1) (gnk.) Schlagfiuss [m.; ü], Schlag: [m.; a]; een aanval van -: ein AnfaÜ [m.] vom Schlage; door eene - ge-troffen: vom Schlage gerührt; eene - krijgen : einen Schlag bekommen [onr.], vom Schlage gerührt werden [onr.]; 2) (fig.) To-desschreeken [m.]; iemand de - op het lijf jagen: Einen in Todesschrecken setzen; 3) (fam.) Ungeheure [o.]; het is me geen kleine -: das ist etwas Ungeheures, es ist keinen Spass damit zu treiben. beroesten, w. o. en b.: berosten. beroesting, vr.: Berosten [o.]. berokkenaar, m.: Verursacher [m.]. berokkenaarster, vr.: V erursacherin [vr.]. berokkenen, w. b.: verursachen; aan iemand leed -; Einem Leid verursachen. berokkening, vr.: Verursachung [vr.]. beroofster, vr.: Beraubende [vr.]; (fig.) Rauberin [vr.]. berooid, bv. n.: 1) armlich, erbarmlich, elend; 2) leer, erschöpft; 3) verzweifelt; eene. -e familie: eine armliche Familie; eene -e schatkist: eine leere (eine er-schöpfte) Staatskasse; een -e toestand: eine verzweifelte Lage; | -heid, vr.: 1) Aerm-lichkeit [vr.], Erbarmlichkeit [vr.], Elend [o.]. 2) Leere [vr.], Erschöpftheit [vr.], 3) (das) Verzweifelte. berooken, w. b.: 1) beschmauchen, rauchschwarz machen; 2) durchrauchern. berooking, vr.: Beschmauchung [vr.], Rauchschwarzmachung [vr.]; 2) Durch-raucherung [vr.j. berookt, vr.: 1gt; raucherig; 2) be-schmaucht, rauchschwarz; 3) durchrau-chert; I -heid, vr.: 1) Raucherigkeit [vr.], 2) (das) Rauchschwarze, Beschmauchtheit [vr.], 3) (das) Durchrauchert sein. berooven, w. b.: Iberauben (- van: [2]); zich van het leven -: sich um's Leben bringen [onr.]. |
BESCHIKBAAR.
BEROOVER.
56
|
beroover, m.: Beraubende [m.]; (fig.) Bauber [m.].' berooving, vr.: Beraubung- [vr.]. berouw, o.: Reue [vr.]; - nebben van iets: Reue über etwas empfinden [onr.], sich etwas reuen lassen [onr.]. berouwen, w. onpers.: reuen; het berouwt mij: es reuet mich, es grereuet mich; het zal hem -: er wird es bereuen. berouwvol, bv. n.: reuevoll. berrie, vr.: Tragrbahre [vr.]. berst, vr.: Zie barst. bersten, w. o.: Zie barsten. Bert, m.: Zie liainbertus. bertramkruid, o.: (pik.) Bertramwur-zel [vr.], Speichelkraut [o.]. berucht, bv.n.: berüchtigt, verrufen; I -heid, vr.: (der) üble Ruf. beruiken, w. b.: beriechen [onr.]. berusten, w. o.: 1) beruhen, sich be-finden [onr.], sein [onr.]; 2) beruhen;dat berust op eene dwaling: dies beruht auf einem Irrthume [t]; 3) sich fügen; - in Gods wil: sich in Grottes quot;Willen lügren: 4) iets laten -: etwas beruhen lassen [onr.]. berusting:, vr.: 1) Unterwerfung [vr.] (in Gods wil: unter den Willen Gottes); 2) de - op eene dwaling: das Beruhen auf einem Irrthume [t]; 3) in - zijn: sich be-finden [onr.] (- bij: bei; - in: in; - te: zu). berijdbaar, bv. n.: (van paarden:) zu bereiten; (van wegen:) befahrbar. berijden, w. b.: (een paard:) bereiten [onr.]; (eenen weg, te paard:) bereiten [onr.], (eenen weg, in rijtuig;) betahren [onr.]. beryder, m.: (van een paard:) Berei-ter [m.j. ber|jding, vr.: 1) Bereitung [vr.],(das) Bereiten; 2) Befahrung [vr.]. berydster, vr.: (van een paard:) Be-rcitcrin [vr.]. berijmen, w. b.: bereimen, in Reime bringen [onr.]. berjjmer, m.: Bereimer [m.]. beryming:, vr.: Bereimung [vr.]. bes, vr. (bezie, vr.): Beere [vr.]; (oud wijf:) alte Schachtel [vr.]. beschaafd, bv. n.: gebildet; ] -heid, vr.: Bildung [vr.]. beschaamd, bv. n.: verschamt; - zijn: sich schamen (ik ben - als het waar is: fam.: ich bin schamlos wenn cs wahr ist); - maken: beschamen; - worden in: (fig.) ge-tauscht werden [onr.] in; I -heid, vr.: Ver-schamtheit [vr.], Schamhaftigkeit [vr.]. beschaarder, in.: Mauser [m.]. beschaarster, vr.: Mauserin [vr.]. beschadigd, bv.n.: beschadigt; (kpv.) haferirt [ie]; I -heid, vr.: (der)bescnadigte Zustand, (kpv.) (der) haferirte [ie] Zustand, bescnadiger, m.: Beschiidiger [m.]. beschadiging, vr.: Beschtidigung [vr.]. beschadigstér, vr.: Beschadigerin [vr.]. beschaduwen, w. b.: beschatten, über-schatten. beschaduwing, vr.: Beschattung [vr.], Ueberschattung [vr.]. beschamen, w. b.: beschamen; (fig.) zu Schanden machen, tauschen. beschaming, vr.: Beschamung [vr.]; (fig.) Tauschung [vr]. beschansen, w. b.: umschanzen. beschansing, nr.: Umschanzung [vr.]. |
bescharen, w.b.: mausen, wegstibitzen. bescharing, vr.: 1) Mauserei [vr.]; 2) (das) Mausen, (das) Wegstibitzen. beschaven, w. b.: (tim.) abhobeln; (fig.) een volk -: ein Volk civilisiren [ie]; eene taal -: eine Sprache ausbilden; den geest -: den Geist ausbilden; een dichtstuk -: (fig. fam.) ein Gedicht feilen, beschaver, m.: Sittenverfeinerer [m.j. beschaving, vr.: Civilisation [vr.], Sit-tenverfeinerung [vr.], Bildung [vr.]; iemand van -: ein gebildeter Mann (eine gebildete Frau);-des geestes: Geistesbildung [vr.]. bescheid, o.: Bescheid [m.], Antwort [vr.]; iern.-geven: Einem Bescheid geben [onr.], Einem Antwort geben [onr.]; iemand kwaad of verkeerd - geven: Einem unhöf-lich begegnen oder antworten; iemand-doen: (bij het drinken:) Einem Bescheid thun [onr.]. Ibescheiden, o. mrv.: Dokumente. Ibescheiden, w. b.: boscheiden [onr.], entbieten [onr.]. Ibescheiden, bv.n.: bescheiden, an-spruchslos; zijn - deel: sein beschiedener Iheil [T]; I -heid, vr.: Bescheidenheit[vr.]. bescheiding, vr.: Bescheiden [o.]. beschenden, w, b.: beschreien [onr.], verleumden. beschender, m.: Verleumder [m.]. beschending, vr.: Verleumdung [vr.]. beschendster, vr.: Verleumderin [vr.]. beschenken, w. b.: beschenken, beschenker, m.: Beschenker [m.]. beschenking, vr.: Beschenkung [vr.]. beschenkster, vr.: Beschenkerin [vr.]. bescheren, w. b.: bescheren [reg.J; aan iem. iets -; Einem etwas bescheren; wat iemand beschoren is, kan hij niet ontgaan: |was Einem beschert ist, muss ihm werden. beschering. vr.: Bescherung [vr.]. besehermeiing, m. en vr.: (der, die) Schützling. bescherinen, w. b.: beschützen. beschermend, bv. n.: beschützend, Schutz-; - stelsel: Protektionssvstem [o.], Schutzzollsystem [o.]; (voorstander van het -e stelsel: Protektionist [m.]); -e rechten: Schutzzölle [nunrv.]. bescherm-engel, m.: Schutzengel [m.]; I in alle overige Sam.: Schutz.... beschermer, m.: Beschützer [m.]. bescherming, vr.: Beschützung [vr.], Schutz [m.]; in - nemen: in Schutz nehmen [onr.]. beschermster, vr.: Beschützerin [vr.]. bescheten, bv. n.: (gein.) beschissen; - van iets afkomen: schlimm (oder: übel) davonkommen [onr.]. beschieten, w. b.: (met schiettuig:) beschiessen [onr.]; (tech.) beschiessen [onr.], bekleiden. I -, w. o.: (opschieten, vorderen :) vorwarts gehen [onr.]; (beslaan, b. v. ramen, spiegels, enz.:) anlaufen [onr.]; (dichtvallen, b. v. de oogen:) zutallen [onr.]. beschieting, vr.: 1) Beschiessung [vr.]; 2) Bekleidung [vr.]. beschik, o.: Zie bereddering, beschikal, m. en vr.: Zie albedril. beschikbaar, bv. n.: verfüglich, zur Verfügung stehend; I -heid, vr.: Verfüg-barkeit [vr.]. |
BESLAAND^R.
BESCHIKKEN.
|
beschikken, w.b.: arrang:iren[ie], anord-ncn, in Orduung bringen [onr.J. I w. o.; verfügen (- over: über); bij uitersten wil ein Testament machen, testiren Lie]; de mensch wikt, God beschikt: (spr.) der Mensch denkt, Gott lonkt. beschikker, m.: Anordner [m.]; - over: Verfüger [m.] über; de - van onslot:Der-jenigre der unser Schicksal lenkt. beschikking:, vr.: 1) Verfüg-ungr [vr.]; 2) Veranstaltung [vr.J; - bij uitersten wil (- bij testament): letztwillige Verffig-ungr; -en maken (treffen, nemen): 1) Vertugun-^ren treffen [onr.], 2) Veranstaltungen tref-ten [onr.]; het is ter uwer -: es steht zu Ihrer Verfügung, es steht zu Ihren Diensten, (fig.) es hangt von Ihnen ab. beschikster, vr.: Anordnerin [vr.]; -over: Verfügerin [vr.] über. beschilderen, w. b.: bemalen, beschildering:, vr.: Bemaiung [vr.]. beschimmeld, bv. n.: beschimmelt, schimmelig; (fig. fam.) verlegen, verschamt; I -heid, vr.: Beschimmeltheit [vr.], Schim-meligkeit [vr.]; (fig. tam.) Verlegenheit [vr.], Verschamtheit [vr.]. beschimmelen, w. o.: beschimmeln, schimmelig werden [onr.J. beschimmeliiig;, vr.: Beschimmelung [vr.]. beschimpen, w. b.: beschimpten. beschimigt;lt;kr, m.: Beschimpfer [m.]. beschimping, vr.: Beschimpfung [vr.]. beschimpster, vr.: Beschimpferin [vr.]. beschoeien, w. b.: mit Brettern be-kleiden. beschoeiing:, vr.: 1) (das) Bekleiden mit Brettern; 2) Bretterbekleidung [vr.J. ^beschonken, v. dw.: beschenkt. lbeschonken% bv. n.: betrunken; I -heid, vr.: Trunkenheit [vr.J, (fig.) Rausch [m.; aj. beschoren, v. dw.: beschert; Zie het w. b. bescheren. beschot, o.: 1) Tafelwerk[o.J; 2)Schei-dewand [vr.; a], Bretterwand [vr.; aj, Ver-schlag [m.; aj; 3) (akk.) Ertrag [m.; aj, Ernte [vr.J; I -werk, o.: Tafelwerk [o.J. beschouwdyk, bv. n.: beschaulich, betrachtend, der Betrachtung gewidmet. beschouwen, w. b.: beschauen; (fig.) betrachten; op den keper -: genau betrachten; naar mijne wijze van -: meiner Ansicht nach. ' beschouwenswaardig:^ bv. n.: be-sehenswerth [tj, besehenswürdig; (fig.) be-trachte.nswerth [tj, betrachtenswürdig; i -heid, vr.: Besehenswürdigkeit [vr.J, (fig.) Betrachtenswiirdigkeit [vr.J. beschouwer, m.: Beschauer [m.J; (fig.) Betrachter [m.J. beschouwing:, vr.: Beschaming [vr.J; (fig.) Betrachtung [vr.J; naar mijne -: meiner Ansicht nach; -en maken: Betrachtun-gen anstellen. beschreeuwen, w. b.: beschreien [onr.J, mit der Stimme erreichen. beschreien, w. b.: beweinen. beschreiens waardig, bv. n.: be-weinenswerth [tj, beweinenswürdig; I -heid, vr.: Beweinenswürdigkeit [vr.J. beschreier, m.: Beweiner [m.J. beschreiingf, vr.: Beweinungr [vr.]. beschreister, vr.: Beweinerm [vr.J. beschroomd, bv. n.: 1) schüchtern, blode; 2) furchtsam; - zijn om te: fürchten zu; I -heid, vr.: Schüchternheit [vr.J, Blö-digkeit [vr.J, 2) Furchtsamkeit [vr.J. be^chryden, w. b.: betreten [onr.J. beschryfeiyk, bv. n.: beschreiblich; I -heid, vr.: Beschreiblichkeit [vr.J. be^chryfster, vr.: Beschreiberin[vr.J. beschry ven, w. b.: (i. a. b.) beschrei-ben [onr.J. |
beschry ver, m.: Beschreiber [m.J. beschryving:, vr.: Beschreibun^r [vr.J. beschuit, vr.: Zwieback [m.J; fijne -: (der) feine Zwieback, (fig. iron.) Frömmler (vr.: Frömmlerin), (der, die) Frömmling, (ook:) Lockerling |m.J (vr.: Spröde),(ook:) (der, die) verlarvte Taugenichts; l-bol, m.: beminel [vr.J zum Zwieback; -deeg, o.: Zwiebackteig [m.J. beschuitje, o.: Biskuit [m.; spreek uit: bies-kwij. beschuitsbol, m.: Semmel [vr.J zum Zwieback. beschuldigde, m. en vr.: (der, die) Angeklagte. besehuldlg:en. w. b.: beschuldigen; iem. van eene misdaad -: Einen eines Ver-brechens beschuldigen; iem. van iets -: Einem etwas zur Last legen. beschuldig:er, m.: Beschuldiger [m.J. lgt;esehuldig:ing-, vr.: Beschuldigung [vr.J. beschuldig:ster, vr.: Beschuldigerin [vr.J. beschutsel, o.: Beschützung [vr.J. beschutster, vr.: Beschützerin [vr.J. beschutten, w. b.: beschützen, schüt-zen. beschutting:, vr.: Beschützung [vr.], Schutz [m.J. beschyuen, w. b.: bescheinen [onr.J, beleuchten. beschyning:, vr.: Bescheinung [vr.J, Boleuchtung [vr.J. beschyten, w. b.: (gem. ook fig.) be-scheissen [onr.J; (fig. pop.) betrügen [onr.J. besef, o.: Bewusstsein [o.J, Gefühl [o.J; (fig.) Begriff [m.J, Idee [vr.J: geen het minste - hebben van: keine Ahnung haben von. beseft'eloos, bv. n.: bewusstlos; (fig.) verblütft; l-heid, vr.: Bewusstlosigkeit [vr.J. (fig.) Verblüfftheit [vr.]. beselfen, w. b.: begreifen [onr.J. be selling:, vr.: Begreifen [o.|. bestng:elen, w. b.: umgürten. be singel ins:, vr.: Umgürtung [vr.J. besje, o.: (pik.) Beerchen [o.J, Beerlein [o.J; (hg. fam.) Zie bestje. beslaan, w. b.: 1) beschlagen [onr.J; een paard -: ein Pferd beschlagen [onr.]; een koffer met ijzer laten -: einen Kofter mit Eisen beschlagen lassen [onr.J; goed beslagen ten ijs komen: (fig.) wohl beschlagen (d. h. gehorig zugerüstet) vor-treten [onr.J; in goud -: in Gold einfas-sen; 2) einnehmen [onr.J; plaats Raum einnehmen [onr.J; 3) (kalk, meel, eieren, enz.:) anrühren. I w. o.: 1) anlaufen; de ramen en de spiegels zijn beslagen: die Fensterscheiben und die Spiegel sind an-g-elaufen; 2) abkühlen, sicn abkühlen; de heete pap wat laten -: den heissen Brei ein wenig abkühlen lassen [onr.J. beslaander, m.: (van paarden:) Be-schuher [m.J, Hufschmied [m.J; (van kalk, meel, eieren, enz.:) Anrührer [m.J. |
BESLABBERAAR.
BESNIJDING.
58
|
beslabberaar, m.: Begeiferer [m.]; (fig:.) Beschmutzer [m.]. Üeslabberaarster, vr.: Begeifrerin [vr.]; (fig:.) Beschmutzerm [vr.]. beHlabberen, w. b.: begreifern; (fig.) beschmutzen. beslabbering, vr.; Begeiferungr [vr.]; (fig.) Beschmutzung [vr.]. beslag, o.: 1) Beschlag [m.], Arrest [m.]; - leggen op: Beschlag legen auf, mit Arrest belegen; 2) Beschlag [m.; a], Beschlage [o.]; het - van een paard: der Beschlag eines Pferdes; het ijzeren -: der eiserne Beschlag, das eiserne Beschlage; 3) (kkk.) (der) angreriihrte Teig; een - van meel en eieren: ein angerührter Teig von Mehl und Eiern; veel - in een klein potje: (spr.) viel reden und wenig thun; 4) Ab-schluss [m.]; de zaak heeft haar -: die Sache ist zum Abschluss gekommen; de zaak zal haar - krijgen: die Sache wird zum Abschluss kommen. beslagen, v. dw.: Zie beNlaan. beslapen, w. b.: (i. a. b.) beschlafen [onr.]. I - (zich), w. w.: eine Nacht sehla-ten [onr.]; zich op iets -: etwas beschlafen [onr.]. beslaping, vr.: (i. a. b.) Beschlafung [vr.]. beslechten, w. b.: entscheiden [onr.]. besleehter, m.: Entscheider [m.]. beslechting, vr.: Entscheidun^ [vr.]. besleehtster, vr.: Entscheiderm [vr.]. beslenderen, w. b.: betrügen [onr.]. beslikken, w. b.: mit Koth [t] beschmutzen, kothig [t] machen. beslikking, vr.: Beschmutzung [vr.] mit Koth [t], beslikt, bv. n.: mit Koth [t] beschmutzt, kothig [t]; 1 -held, vr.: [t] Kothigkeit [vr.]. beslissen, w. b.: entscheiden [onr.]. beslissend, bv. n.: entscheidend, beslisser, m.: Entscheider [m.]. beslissing, vr.: Entscheidung [vr.]. beslisster, vr.: Entscheiderin [vr.]. beslommeren, w. b.: beliistigen. beslommering, vr.: Unruhe [vr.], Ver-driesslichkeit [vr.]; huiselijke; -en: Haus-haltungssorgen [vr. mrv.]. besloten, v.dw.: 1) beschlossen; 2) ent-schlossen. I -, bv. n.: 1) eingeschlossen (in: in); 2) geschlossen; -e jacht: geschlos-sene Jagd [vr.]; -e ruimte: (der) einge-schlossene Raum [a]; - tijd: (kkl.) geschlos-sene Zeit [vr.]; -e vergadering, vr.: ge-schlossene Versammlung; -e zitting: Sit-zung [vr.] mit geschlossenen Thüren; 3) -koliek: (gnk.) Darmgicht [vr.]; 4) bij -water: bei zugefrornem Wasser; I -heid, vr.: (vastberadenheid:) Entschlossenheit [vr.]; (ingeslotenheid:) eingeschlossene Lage [vr.]; (afgeslotenheid:) (das) Geschlos-sensein. besluit, o.: 1) Entschluss [m.; ü]; een - nemen: einen Entschluss fassen: tot een - komen: zu einem Entschluss kommen [onr.]; 2) Beschluss [m.; ü]; het - der vergadering: der Beschluss der Versammlung; een koninklijk -: ein königliches Dekret; 3) Schluss [m.], Beschluss; ten -e (tot -): zum Schluss, zum Beschlusse. besluiteloos,bv. n.: unschlüssig; I -heid, vr.: Unschlüssigkeit [vr.]. |
besluiten, w. b.: 1) (eindig-en:) be-schliessen [onr.]; 2) (na overweging vaststellen:) beschliessen [onr.]; wat zullen wij -: was werden wir beschliessen; tot iets-: sich zu etwas entschliessen [onr.]; 3) (opmaken, afleiden:) schliessen [onr.], folgern; daaruit besluit ik: daraus schliesse ich, daraus folgere ich. besluiting, vr.: Beschluss [m.]. besiyken, enz.: Zie beslikken, enz. beslypen, w. b.: beschleifen [onr.]. besmeerder, m.: Beschmierer [m.]. besmeerster, vr.: Beschmiererin [vr.]. besmering. vr.: Beschmierung [vr.]. besmetster, vr.: (die) Ansteckende, Eine die ansteckt. besmettelijk, bv. n.: ansteckend; I -heid, vr.: Ansteckende [o.]. besmetten, w. b.: anstecken. besmetter, in.: (der) Ansteckende, Einer der ansteckt. besmetting, vr.: Ansteckung [vr.]. besmeurd, bv. n.: beschmutzt, besu-delt; l-heid, vr.:Beschniutztheit [vr.], Besu-deltneit [vr.]. besmeurder, m.: Beschmutzer [m.], Besudler [m.]. besmeuren, w. b.: beschmutzen, be-sudeln. besmeuring, vr.: Beschmutzung [vr.], Besudelung [vr.]. besmeurster, vr.: Beschmutzerin [vr.], Besudlerin [vr.]. besmullen: (pop.) Zie besmeuren, besnaard, bv. n.: besaitet. besnaren, w. b.: besaiten. besnaring, vr.: Besaitung [vr.]. besnauwen, w. b.: anschnauzen. besneden, bv. n.: (fig.) gebaut; (kkl.) beschnitten. besnedene, m.: (kkl.) Beschittene [m.]. besneeuwd, bv. n.: beschneiet, urit Schnee bedeckt; I -heid, vr.: Schneedecke [vr.]. besneeuwen, w. b.: beschneien. besnoeibaar, bv.n.: (fig.) einzuschran-ken; I -heid, vr.: (das) Einzuschrankende. besnoeien, w. b.: (fig.) einschranken. besnoeier, m.: (ng.) Einschranker [m.]. besnoeiing, vr.: (fig.) Einschrankung [vr.]. besnoeister, vr.: (fig.)Einschrankerin [vr.]. besnoeren, w. b.: mit Bindfaden um-wickeln, beschnüren. • besnoering, vr.: Beschnürung [vr.], Umwickelung [vr.] mit Bindfaden. besnot, bv. n.: mit Nasenschleim beschmutzt; I -heid, vr.: Beschmutztheit[vr.] mit Nasenschleim. besnotten, w. b.: mit Nasenschleim beschmutzen. besnotterd, bv. n.: Zie besnot. besnotteren, w. b. Zie besnotten. besnottering, vr.:Beschmutzung[vr.j mit Nasenschleim. besnotting, vr.: Zie besnottering. besnulTelen, w. b.: beschnauben, be-schnaufen, beschnüffeln, beschnuppern. besnuffeling, vr.: Beschnaubung [vr.], besnijden, w. b.: (kkl.) beschneiden [onr.]. besnijdenis, vr.: (kkl.) Beschneidung [vr.]. besniider, m.: (kkl.) Beschneider [m.j. besnQding, vr.: Beschneidung [vr.]. |
BESOGNE.
59
BESTAAN
|
besogne, vr.: Beschaftigung: [vr.]; in-: beschaftigrt; I - gelden, o.: Gebühren [vr. mrv.1; -kamer, vr.: Fenenkammer [vr.]. bespaarder, m.: Ersparer |m.l. bespaarster, vr.: Ersparerin Ivr.]. Ibespannen, w. b.: (een rijtuig:) bespannen, mit Pferden bespannen; eene viool met snaren -:eine Geige besaiten, eine Geige mit Saiten bespannen; iets met de hand -: etwas mit der Hand umspannen. Ibespannen, bv. n.:bespannt; een met vier paarden - rijtuig: ein mit vier Pferden bespannter quot;Wagen, ein vierspanniger Wagen; eene met snaren - viool: eine mit Saiten bespannte Geige. bespaiming:, vr.: Bespannung [vr.]. besparen, w. b.: ersparen. besparing:, vr.: 1) Ersparung [vr.]; 2) [s] Ersparniss [vr. en o.]; ter - vankosten : um Kosten zu ersparen. bespatten, w. b.: bespritzen. bespatting, vr.: Bespritzung [vr.|. bespeeld, dv. n.: (fig.) gebraucht; een - instrument: (muz.) ein gebrauchtes Instrument; ééns -e kaarten: (spl.) einmal gebrauchte Karten. bespeelster, vr.: ..... spielerin [vr.1; - van de harp: Harfenspielerin [vr.]; - van de gitaar: Zitherspielenn [vr.1. bespekUen, w. b.: spieken, bespicken. bespekking, vr.: Spieken [o.], Bespicken [o.l. bespelen, w. b.: spielen aut', spielen. bespeler, m.:.....spieier [m.1; - van de viool: Violinspielcr [m.l,Greigenspieler[m.1; - van de mondharnioniea: Maultrommel-spieler [m.|. bespeling, vr.: (das) Spielen (-van: bespeurder, m.: Verspürer [m.j. bespeuren, w.b.:l) verspüren;2) merken, gewahr werden | onr.]. bespeuring. vr.: 1) Verspürung; 2) Ge-wahrwerdung [vr.]. bespeurster, vr.: Verspürerin [vr.j. bespieden, w. b.: spioniren [ie], ablauern. bespieder, m.: Ablauerer lm.], bespieding, vr.: [ie] Spionirung[vr.], Ablauern [o.l. bespiedster, vr.: Ablaurerin lvr.1. bespiegelend, bv. n.: beschaulich; een - leven leiden: ein beschauliches (ein kontemplatives) Leben führen; de -e wijsbegeerte: die spekulative Philosophie. bespiegeling, vr.: Betrachtung [vr.]; -en maken: Betrachtungen anstellen. bespikkelen, w. b.: besprenkeln. bespikkeling, vr.: Besprenkelung [vr.]. bespitten, w. b.: umgraben [onr.]. bespitting, vr.: Umgrabung [vr.]. bespoedigen, w. b.: beschleuni^en. bespoedigend, bv. n.: beschleunigend. bespoediger, m.: Beschleuniger [m.1. bespoediging, vr.: Beschleunigung [vr.]. bespoedigster, vr.: Beschleunigerm [vr.]. bespotster, vr.: Verspotterin [vr.]. bespottelijk, bv. n.: lacherlich; I -heid, vr.: Lacherlichkeit [vr.]. bespotten, w. b.: bespotten, verspotten. bespotter, m.: Verspotter lm.]. |
bespotting, vr.: Verspottung [vr.]. bespraakt, bv. n.: beredt; eene -e tong; eine beredte Zunge, eine gelaufige Zunge; 1 -heid, vr.: Beredsamkeit [vr.]. besprek, o.: Besprechung lvr.],Unter-handlung [yr.]; met iemand in - staan over iets: mit Einem über etwas in Unter-handlung sein. bespreken, w. b.: (i. a. b.) besprechen [onr.]. bespreking, vr.: Besprechung [vr.]. besprengen, w. b.: besprengen, besprenging, vr.: Besprengen [o.]. besprenkelen, w. b.: besprengen, besprenkeling, vr.: Besprengen [o.U bespringen, w. b.: (fig.) angreifen [onr.]; (ook:) überfallen [onr.]; (drk.) bespringen [onr.], belegen, bedeeken. bespringer, m.: ,(fig.) Angreifer [m.1. bespringing, vr.: (ng.) Angreifung vr.], Angritt' [m.]; (ook:) Ueberfallen [o.] ; van dieren:) Bespringung [vr.]. Belegen [o.]. besproeien, w. b.: 1) bewassern;2) be-giessen, befeuchten. besproeier, m.: Begiesser [m.], Be-feuchter [m.]. besproeiing, vr.: 1) Bewasserung; 2[ Begiessung [vr.], Befeuchtung [vr.]. besproeister, vr.: Begiesserin [vr.]r Befeucnterin [vr.]. bespugen, enz.: Zie bespuigen, enz. bespuigen, w. b.: bespeien. bespuiger, m.: Bespeier [m.]. bespuiging, vr.: Bespeiung [vr.]. bespuigsel, o.: Speichsel [m.1. bespuigster, vr.: Bespeierin [vr.]. bespuiten, w. b.: bespritzen. bespuiting, vr.: Bespritzung [vr.]. bespuwen, enz.: Zie bespuigen, enz. Bessarabië. o.: (adk.) Bessarabien [o.l. Ibest, bv. n. (o. tr.): 1) best, 2) sehr gut. I-, bw.: sehr wohl; het -: am besten, aufs beste. I -, o.: Beste [o.l; zijn - doen: sein Bestes thun [onr.], sein Möglichstes thun. [onr.]; op zijn -; 1) am Besten (als een ei goed verseh is, is het op zijn -: wenn ein Ei recht frisch ist, ist es am Besten), 2) kaum (ik was op zijn - een uur tehuis: ich war kaum eine Stunde zu Hause);iets ten -e geven; 1) etwas zum Besten ge-ben [onr.], 2) etwas preisgeben [onr.]. Zie bestwil en beste. Ibest, vr.; alte Frau, Alte [vr.]. Ibestaan, o.; 1) (het aanzijn:)Existenz [vr.], Daseiri [o.]; het - van God: das Da-sein Gottes; zijn - te danken hebben aan... [3] sein Dasein zu verdanken haben; aan het - van spoken gelooven: an Geisterer-scheinungen glauben; 2) (het noodige om te bestaan:) Existenz [vr.], Auskommen [o.], Unterhalt [m.]; een - zoeken: seinen Unterhalt suchen; zijn - hebben: sein Auskommen haben; zijn - te danken hebben aan: [3] seinen Lebensunterhalt zu verdanken haben; 3) (aard, karakter:) Art [vr.], Natur [vr.], Charakter [m.]; iemand van een slecht -: Jemand von verdorbener Natur; 4) (onderneming, daad:) ünterneh-mung [vr.]. That Ivr.]; dat was een stout -: 1) das war eine kühne That, 2) das war eine verwegene Unternehmung. Ibestaan, w. b.: unternehmen [onr.T; hoe durft hij zoo iets -: wie wagt er só etwas zu unternehmen? I -, w. o.: (in we- |
BESTAANBAAR.
BESTRAFSTER.
60
|
zen zijn): bestehen Lonr.1; (in stand blijven:) bestehen [onr.1; (leven:Heben (-van: von), bestehen lonr.1 (- van: bei, mit);(samengesteld zijn:) bestehen Lonr.1 (- uit: aus; - in: in); (geaard zijn:) geartet sein (zoo besta ik niet: so geartet binichnicht, so ist meine Art tmeine Natur, mein Cha-rakterl nicht): (verwant zijn:) verwandt sein (zij - elkander in den bloede: sic sind Blutsverwandten; zij bestaat mij volstrekt niet: sie ist gar nicht mit mir verwandt. bestaanbaar, bv. n.: möglich; - met: vereinbar mit, vertraglich mit; l-heid,vr.: Möglichkeit lvr.|; -heul met: Vereinbarkeit mit, Vertraglichkeit mit. bestaken, w. b.: abpfahlen. besta king:, vr.: Abpfahlung [vr.1. Ibestand, bv. n.: im Stande auszulml-ten oder zu widerstehen; - zijn tegen iemand: Einem gewachsen sein. ibestaii(l? o.: Waftenstillstand |in.l;het 12-jarig -: (hist.) der zwölfjahrige Waffen-stillstand. bestanddeel, o.: [tl BestandtheiU[m.l. beste, o.: (das) Beste, l -, m. en vr.: (der, die) Beste; (als toespraak:) mein Lieber (vr.: meine Liebo); de eerste de -: der erste Beste; hij is een bovenste - : er ist ein oberster Beste (ook iron.); hij is feen -: er ist kein Bester; van twee kwa-en moet men het - kiezen: (spr.) von zwei Uebeln muss man das kleinere wahlen; I -kamer, vr.: Abtritt [m.1.een -: er ist kein Bester; van twee kwa-en moet men het - kiezen: (spr.) von zwei Uebeln muss man das kleinere wahlen; I -kamer, vr.: Abtritt [m.1. bestedeling, m. en vr.: (der, die) Ali-mentirte [ie]; i -huis, o.:Armenhaus [o.; al. bestellen, w. b.: 1) verwenden [reg. en onr.1, anwenden en onr.1; ff^ld aan iets -: Geld aut' etwas verwenden; 2) Zie aanbesteden; 3) iemand - bij iemand: Einen (vr. Eine) bei Einem in die Kost verdingen [onr.1; zich bij iem. in den kost sich bei Einem in die Kost verdingen [onr.1. besteder, m.: (van geld, krachten, moeite, tijd, enz.:) Verwender [mj, An-wender [m.]. besteding, vr.: 1) Verwendung [vr.1, Anwendung [vr.1; 2) Zie aanbesteding: 3) Verdingung [vr.]. besteedster, vr.: 1) Verwenderin [vrj; Zie besteder; 2) Verdingerin [vr.] von Dienstboten, Stellenvermittlerin [vr.]; 5) (iron.: der) altmodische Regenschirm. besteeksel, o.: (tam.) [s] Wagniss [o.]. besteekster, vr.: [ie] Riskirerin [vr,]. besteelster, vr.: Bestehlerm [vr.]; (in net klem:) Bemauserin [vr.]. bestek, o.: 1) Raum [m.], Umfang [m.]; in een klein -: in kleinem Raum; in een kort -: kurz zusammengefasst; 2) (zeew.) Besteck [o.l; een - maken: ein Besteck machen; 3) [s] Bedingnissheft [o.]; - en voorwaarden: Spezifikation [vr.] und Be-dingungen. besteken, w. b. bestecken; (fig.) ris-kiren [ie]. bestel, o.: Zie bereddering. I -, vr.: quot;Wurzbrödchen [o.]. bestel-bakker, m. :\\rürzbrödchenbac-ker [m.]; | -boek, o.: Bestellungsbuch [o.; ü]. bestelen, w. b.: bestehlen [onr.];(in het klein:) bemausen. besteler, m.: Bestehler [m.]: (in het klein:) Bemauser [o.]. |
bestel-geld, o.: Bestellgeld [o.], Be-stelllohn [m.]; I -goed, o.: Bestellgut [o.;ü]; -huis, o.: Speditionshaus [o.; a]. besteling, vr.: Bestehlung [vr.]; (in het klein:) Bemausen [o.]. bestel-kantoor, o.: Zie -huis. bestellen, w. b.: (i. a. b.) bestellen, besteller, m.: (i. a. b.) Besteller [m.]. bestelling, vr.: (i. a. b.) Bestellung [vr.]. bestel-loon, o.:Zie -geld; I -meester, m.: (bijb.) Proviantmeister [m.];-melk, vr.: Milclisuppe [vr.] von Würzbrödchen. bestelpen, w. b.: Zie overstelpen, bestelster, vr.: (i. a. b.) Bestellerin [vr.]. bestemd, bv. n. en bw.: bestimmt; - naar: bestimmt nach. bestem in en, w. b.: bestimmen. bestemming, vr.: Bestimmung [vr.]. bestempelen, w. b.: stempeln; - met den naam van: oenennen [onr.1, betiteln, den Namen eines (einer) .... beilegen. bestempeling, vr.: 1) Stempeln [o.]; 2) Stempel [m.]; '3) - met den naam van: Benennung [vr.] als, Betitelung [vr.] als. bestendig, bv. n.: bestandig; I -heid, vr.: Bestandigkeit [vr]. bestendigen, w. b.: 1) fortsetzen, dauerhaft machen; 2) bestatigen. bestendiging, vr.: 1) Fortsetzung [vr.]; (fig.) Fortdauer [vr.]; 2) Bestatigung [vr.]. besterven, w. o.: 1) (doodsbleek worden:) todesblass werden [onr.]; 2) (verstommen:) verstummen; de woorden bestierven op mijne lippen: die quot;VVorte ver-stummten auf meiner Zunge; 3) (van pas geslacht vleesch:) mürben; het vleesch laten -: das Fleisch mürben lassen [onr.]; 4) nicht überleben; ik zou het-: ichwürde es nicht überleben; 5) het - van: fast sterben [onr.] vor. besterving, vr.: (van het gelaat:) Erblassung [vr.], (fig.) Todesblasse; (van woorden:) Verstummen [o.l; (van slacht-vleesch:) Mürben [o.]. beste venen, w. b.: seine Richtung nehmen lonr.1 nach. bestier, enz.: Zie bestuur, enz. bestippelen, w. b: tüpfeln. bestippeling. vr.: Tüpfeln [o.]. bestje, o,: (das) alte Müttercnen. bestoken, w. b.: (den vijand:) beun-ruhigen; (eene kamer:) heizen. bestoppen, w. b.: stopfen für. Zie benaaien. bestormen, w. b.:bestürnien(ookfig.J. bestormer, m.: Bestürmer [m.] (ook fig.), bestorming, vr.: Bsstürmung [vr.] (ook fig.). bestorven, bv. n.: todesblass, leichen-blass; (van slachtvleesch:) gemürbt; 1 -heid, vr.: 1) Todesblasse [vr.J, Leichenblasse [vr.], 2) Mürbe [vr.]. bestoven, bv. n.: mit Staub bedeckt; 1 -heid, vr.: Bedecktheit [vr.] mit Staub. bestrafleiyk, bv. n.: tadelnswerth [t], tadelnswürdig; 1 -heid, vr.: Tadelnswür-digkeit [vr.]. bestraffen, w. b.: tadeln, schelten [onr.]. bestraffer, m.: Tadler [m.]. bestraffing, vr.: Tadel [m.], Verweis lm.]. bestrafster, vr.: Tadlenn [vr.]. |
BETEUTERD.
BESTRALEN.
61
|
bestralen, w. b.: bcstrahlen. bestraling:, vr.; Bestrahlungr [vr.]. bestraten, w. b.: pflastern. bestrater, in.: Pflasterer |o.l. bestrating, vr.: 1) Pflastern [o.]; 2) Pflaster [o.J. best rikken, w. b.: mit Schleifen schmücken. bestrooien, w. b.: bestreuen, bestrooiing:, vr.: Bestreuung [vr.]. bestruiven, w. b.: (fig:.) schwangrern. bestrui ving:, vr.: (fig-.) Sehwang-erung [vr.1. bestrylt;len, w. b.: bekampfen; kosten -: Kosten bestreiten [onr.l. bestryder. m.: Bekampfer [m.]; - van kosten: Bestreiter [in.] von Kosten, bestrijding, vr.: Bckampfungr [vr.1; - van kosten: Bestreitung- lvr.1 von Kosten. bestrydster, vr.: Bekampferin [vr.]; - van kosten: Bestreiterin [vr.] von Kosten, bestryken, w. b.: (i a. b.) bestreichen [onr.l; in eene rechte linie -: (art.) in ge-rader Linie bestreichen [onr.l; ter zijde -: (art.) seitwarts bestreichen [onr.l. bestrijking:, vr.: (i. a.b.)Bestreichung [vr.]. bestudeerder, m.: [ie] Studirer [m.]. bestudeeren, w. b.: studiren [ie], bestudeerin^, vr.: [ie] Studirung [vr.]. bestudeerster, vr.: [ie] Studirerm [vr.1. bestuifd, bv. n.: Zie bestoven. bestuiven, w. b.: bestauben, mit Staub bedecken. [ I -, w. o.: mit Staub bedeckt werden [onr.]. bestuiving:, vr.: Bestiiubung [vr.],(das) Bedecken mit Staub. besturen, w. b.: (regeeren; beheeren:) verwalten; (waarnemen:) tuhren; (leiden:) führen; (paard, wagen, schip, loop van zaken, enz.:) lenken. besturing:, vr.: 1) Verwaltung [vr.]; 2) Führung [vr.]; 3) Lenk-ung [vr.]. bestuur, o.: 1) Verwaltung [vr.]; 2) Vorstand [m.]; 3) het stedelijk -: die Stadtobrigkeit; het plaatselijk die Orts-obrigkeit; het provinciaal -: die Provin-zialobrigkeit. bestuurder, m.: 1) Direktor [m.], Verwalter [m.]; 2) Vorsteher [m.]; 3) Füh-rer [m.]; 4) Lenker [m.]. bestuurderes (bestuurster), vr.: Vor-steherin [vr.]. bestuwen, w. b.: Zie omstuwen, bestwil, o.: Beste [o.]; tot uw eigen -: zu Ihrem eigenen Besten. besty^en, w. b.: besteigen [onr.]: hij besteeg zijn paard: er bestieg sein Pferd. Bet, vr.: (vrouwennaam:) Liese [vr.]. betaald, bv. n.: bezahlt; iemand iets - zetten: Einem etwas heimgeben [onr.l, Einem etwas heimbezahlen (dubbel en dwars: mit Wucherzinsen). betaalster, vr.: Bezanlerin [vr.], Zah-lerin lvr.1; eene kwade -: eine schlechte Zahlerin [vr.]. |
betakelen, w. b.: betakeln. be takeling, vr.: Betakelung [vr]. betalen, w. b.: bezahlen, zalilen; goed of slecht van - zijn: ein guter oder schlechter Zahler sein (vr.: eine gute oder schlechte Zahlerin sein); langzaam van -: nachlassig im Bezahlen; het gelag -: die Zeche bezahlen (ook fig.); iemand met gelijke munt -: (fig.) Einen mit gleicher Münze bezahlen, Einem Grleiches mit Gleichem vergelten [onr.l; den tol aan de natuur (dk.) den Zoll der Menschli chkeit bezahlen. betaler, m.: Bezahler [m.], Zahler [m.1; een kwade -: ein schlechter Zahler Lm.]. betaling:, vr.: Bezahlung [vr.1, Zah-lung [vr.]; contante -: Barzahlung [vr.]; bij gebreke van -: in Ermangelung der Zahlung; zijne -en staken: seine Zahlun-hen einstellen. beta mei yk, bv. n.: geziemend, passend, anstandig; (fig.) bescheiden; een -e wensch: ein bescheidener AVunsch; l-heid, vr.: Anstandigkeit [vr.]; de -heid in acht nemen: das Dekorum beobachten. betamen, w. o.: geziemen, passen, betasten, w. b.: betasten. betaster, m.: Betaster [m.]. betasting:, vr.: Betastung [vr.]. bete, vr.: Bissen [m.]; eene - broods: ein Stückchen Brod. beteekenen, w. o.: bedeuten; niet veel te - hebben; nicht viel zu bedeuten haben. | -, w. b.: (rcht.) eröttnen ; aan iem. een vonnis -: Einem ein Urtheil [t] eröttnen. beteekening-, vr.: (van een vonnis:) Eröffnung [vr.]. beteekenis, vr.: (i. a. b.) Bedeutung [vr.]. betegelen, w. b.: mit Ziegeln belegen, betegeling:, vr.: Belegung [vr.] mit Ziegeln. betel, vr.: (pik.) Betel [m.], Betelkraut [o.]. beteiumen, w. b.: Zie temmen, beter, bv. n. en bw. (v. tr.): besser; zooveel te - (des te -): desto besser; hoe eer hoe je eher je besser; op hoop van -: in Erwartung eines Bessern ; bij gebrek aan in Ermangelung eines Bessern; I aan de - hand zijn: auf dem Wege der Besserung sein; -koop, bv. n. en bw.: bil-liger, wohlfeiler; -schap: Besserung [vr.1 (-schap beloven: versprechen [onr.l es besser zu machen; iemand -schap wen-schen: Einem Besserung zuwünschen); tegen - weten aan: der eignen Ueberzeu-gung zuwider. beteren, w. o.: besser werden [onr.]. I -, w. I).: besser machen; God betere 't: Gott helf! I - (zich), w. w.: sich bessern. beteren, w. b.: betheeren [t]. beterhand. Zie in beter, betering:, vr.: ft] Betheerung ivr.]. betering:, vr.: Besserung [vr.]. beterkoop. Zie in beter, beterschap, vr.: Zie in beter, beterweten, o.: Zie in beter. beteug:elaar, m.: Bezahmer [m.]. beteuselaarster (beteugelares), vr.: Bezahmerin [vr.]. beteug:elen, w. b.: bezahmen, im Zaume halten [onr.]. beteug:elins, vr.: Bezahmung [vr.]. beteunie-bloem, vr.: (pik.) Betonie [vr.]. beteuterd, bv. n.: verblüfft, verdutzt, verleden, perplex, verwirrt; I -heid, vr.: Verwirrung [vr.]. |
BETREÜRSTER.
BETICHTEN.
62
|
betichten, \v. b.: bezichten, bezichtigen, zeihen [onr.], beschuldigen; iem. van iets Einen einer Sache zeihen. betichter, m.: Beschuldiger [m.], Zei-her ]m.]. betichting:, vr.: Bezichtigung: [vr.], Beschuldigrung: [vr.]. betimmeren, w. b.: das Ziminerwerk anbringren [onr.1 in; (figr.) bebauen; iemands licht -: Emem das Licht verbanen, Einem die Aussicht verbanen, (fig-.) Einen um seine Erwartung-en bringen [onr.], Einem in den Weg treten [onr.]. betimmering, vr.: (van een gebouw:) Zimmerwerk [o.]; (van bouwgrond:) Be-bauung [vr.]; (van iemands licht:) Ver-bauung [vr.] der Aussicht, (fig.) Benehmuug (vr.] der Aussicht. beting, vr.: (zeew.) Batingsholz [o.]; betingen, vr. mrn. (b e tmghouten, o. mrv.): Biitingshölzer [o. mrv,]. betingelen, w. b.: verlatten, betingeling:, vr.: Verlattung [vr.]. betingen, w; b.: (zeewj) een kabel -: ein Kabeltau [o.] um die Batungshölzer schlingen [onr.]. Zie b e ting, betitelen, w. b.: betiteln. betiteling, vr.: Betitelung [vr.]. BetJe,o. : (vrouwennaam:) Lieschen [o.]. betjoegd, bv. n.: (pop.) gescheidt, pfiftig;! -heid,vr.: Gescheidtneit [vr.], Pfif-flgkeit [vr.]. betonen, w. b.: betonen. betonie, vr.: (pik.) Betonie (vr.], Beto-nienkraut [o.]. betoning, vr.: Betonung [vr.]. betonnen, w. b.: (zeew.) bebaken. betonning, vr.: Bebakung [vr.]. betoog, o.: Darlegung [vr.], Darstel-lung [vr.], Beweistuhrung [vr.]. betoogbaar, bv.n.: erweislich; I -heid, vr.: Erweislichkeit[m.]; -schrift,o.: schrift-liche Darlegung [vr.]; -trant, in.: Beweis-führungsart [vr.]. betoogen, w. b.: darlegen, darthun [onr.], beweisen [onr.]. betooger, m.: Beweisführer [m.]. betooggronrt, m.: Beweisgrund [m.; ü]. betooging, vr.: Zie betoog, betoogkracht, w.: Beweiskraft [m.]. betoogster. vr.: Beweisführerin [vr.]. betoogrede, vr.: Zie betoog, betoomen, enz.: Zie beteugelen, betoon, o.: Bezeigung [vr.], Erzeigung £vr.]. betoonen, w. b.: bezeigen, erzeigen. betooning, vr.: Zie betoon, betoovenaar, m.: Bezauberer [m.]. betooveraarster, vr.: Bezaubrerin Ivr.]. betooveren, w. b.: bezaubern. betooverend, bv. n.: bezaubernd. betoo vering, vr.: Bezauberung [vr.]. betouwen, w. b.: (zeew.) betakeln. betouwing, vr.: (zeew.) Betakelung {vr.]. betraand, bv. n.: Zie bekreten, betrachten, w. b.: 1) zu Herzen neh-men [onr.], beobachten. erfüllen; zijnen plicht -: seine Pflicht beobachten, seine Schuldigkeit thun [onr.]; de deugd -: die Tugend üben, sich der Tugend befleissigen: 2) Zie beschouwen. betrachter, m.: Beobachter [m.]. betrachting, vr.: Beobachtung [vr.1. |
betrachtster, vr.: Beobachterin [vr.]. betraliën, w. b.: vergittern. betrappelen, w. b.: trampeln auf. betrappen, w. b:: niedertreten [onr.], mit Füssen treten [onr.]; (fig.) ertappen; op eene leugen -: aut' einer Lüge ertappen; op heeterdaad-: auf frischer That ertappen. betrapping, vr.: Niedertretung [vr.1: (fig.) Ertappung [vr.]. betreden, w. b.: betreten [onr.]. betreder, m.: Betreter [m.]. betreding, vr.: Betretung [vr.1. betreedster, vr.: Betreterin [vr.1. betrefTen, w. b.: betreffen [onr.]. betreffende, vz.: [4] betreffend, in Be-treff [2]. betrekkelyk, bv. n.: bezüglich (bw.: beziehungsweiseV, - voornaamwoord, o.: (tik.) (das) bezienende Fürwort [ö.]. betrekken, w. b.: beziehen [onr.]; eene woning -; eine Wohnung beziehen lonr.], in eine quot;Wohnung einziehen [onr.1 (of kortweg: einziehen, b.v.: wanneer betrekt gij de woning: wann wollen Sie einziehen?; wanneer hebt gij de woning betrokken: wann sind Sie eingezogen ?); de winterkwartieren -: (mil.) die Winterquartiere beziehen [onr.]; eenen post -: (nul.) einen Posten beziehen lonr.]; 2)(bedriegen:) be-trügen [onr.1, (bedotten:) anführen, hin-tergehen [onr.], (foppen:) foppen, narren; 3) iemand - in iets: Einen in eine Sache hineinziehen lonr.] (of: hineinschleppen); 4) iem. in rechten -: Einen gerichtlich belangen. I -, w. o.: (van de lucht:) sich beziehen [onr.], sich mit Wolken beziehen [onr.1, sich trüben; (van iemands Igelaat:) sich trüben. Zie betrokken, betrekker, m.: (fam.) Fopper [m.]. betrekking, vr.: 1) Beziehung [vr.], Bezug [m. 1; - liebben op: Bezug haben auf, sich beziehen [onr.1 auf; met - tot: in Beziehung auf, in Bezug auf; 2) Ver-bindung [vr.]; met iets anders in - staan: mit etwas Anderm in Verbindung stehen lonr.]; met iem. in - treden: mit Einem in Verbindung treten [onr.]; 3) Stelle; eene - zoeken: eine Stelle sucnen; eene -bekleeden: eine Stelle innehaben [onr.], (fig.) ein Amt (einen Post) bekleiden; in - zijn: (van loontrekkende personen:) in Kondition sein, konditioniren [ie]; in-zijn bij: konditioniren [ie]bei; 4)(gehechtheid:) Anhanglichkeit [vr.]; -hebben op: hangen [onr.] an; hebt gij soms nog - op aat doosje: hangen Sie vielleicht noch an dasSchach-telcnen?; 5) (verlangen, begeerte:) Verlangen [o.l, Wunsch [in.; ü]; heeft nog iem. - om het lijk te zien: ist noch Jemandda, wer den Verstorbenen (vr.: die Verstor-bene) zu sehen wünscht?; 6) (betrekkingen, m. en vr.:) Verwandten; de wederzijdsche -en: die beiderseitigen Verwandten. betreurder, m.: Bedauernde [m.1; (van eene dierbare doode:) Beweinende [m.]. betreuren, w. d.: (iets:) bedauern; (iemand:) beweinen. betreurenswaardig, bv. n.: bedau-ernswerth [t], bedauernswürdig, bedauer-lich; I -heid, vr.: Bedauerlichkeit [vr.]. betreuring, vr.: (van iets:) Bedauern [o.l; (van iemand:) Beweinung [vr.]. betreurster, vr.: Bedauernde [vr.1; (van eenen dierbaren doode:) Beweinende [vr.]. |
BETROKKEN.
63
BEURZEN.
|
Ibetrokken, bv. n.: umwölkt (ook fig-.); I -heid, vr.: Umwölktheit [vr.1 (ook figr.). ■betrokken, v. dw.: [t| betheiligt (-bij: bei); de - ambtenaar; der dazu beru-fene Beamte. betrokkene, m.: (kph.) Bezogene [m.], Trassat [m.1. betrouwen, w. b.: (iets:) erheirathen |tl durch Heirath [tl erwerben [onr.]. Betsy, vr.: Zie Betje. betten, w. b.: (hik.) bahen. 1 z.n. o.: Bahen Lo.]; door het - van de wond: durch das Bahen der quot;Wunde. betuigen, w. b.: bezeugen; plechtig -: betheuern Lt]. betuiging, vr.: Bezeugung [vr.J. betuinen, w. b.: umzaunen. betuining, vr.: Umzaunung [vr.1. betweter, m.: Naseweis [m.], betwetery, vr.: Naseweisheit |vr.l. betwistbaar, bv. n.: bestreitbar; I -heid, vr.: Bestreitbarkeit lvr.1. betwisten, w. b.: abstreiten lonr.1, streitig machen (iets aan iemand: Einem etwas). betwister, m.: Abstreiter [m.1, Strei-tigmacher lin.l. betwisting, vr.: Abstreitung [vr.], Streitigmachurig [vr.]. betwistster, vr.: Abstreiterin [vr.], Streitigmacherin [vr.1. betwöfelen, w. b.: bezweifeln. betwyfeling, vr.: Bezweifeln lo.j. betyën, w. o.: nach eignem Sinnehan-deln; laat hem maar-; lasse ihn nur machen. beu. bv. n.: satt, überdrüssig; ik ben het -: ich bin dessen satt, ich habeessatt. beug, vr.: (vv.) Schellfischnetz [o.l, Ka-beljaunetz [o.]. beug-viseli. vr.: Schellfisch [m.1 und Kabeljau [m.]; l-visscherij, vr.: Schellfisch-und Kabeljaufang [m.1. beugel, m.: Bügel [m.1; door den -kunnen: (spr.) passiren [ie] können lonr.1; niet door den - kunnen: (spr.) zu schlimm sein; I -baan, vr.: Kugelbann [vr.]. beugelen, w. o.: auf der Kugelbahn spielen. beugel-riem. m.: (rs.) Bügelriemen [m.1, Bügeltrager [m,l; I -fasch,vr.: Bügrel-tasche lvr.1; -vast, bv. n.: (rs.) bügelfest. beuk, m.: (pik.) Buche [vr.], Buchbaum [m.; a]. beukelaar, m.: Schild [m.1, Rundschild [m.1.. Ibeuken, w. b.: schlagen [onr.], harn-mern; stokvisch -: Stockfisch klopten. Ibeuken, bv. n.: buchen, von Buchen-holz. Ibeuken, m. mrv.: Buchen [vr. mrv.]; I -bosch, o.: Buchenwald [m.; al; -boschje, o.: Buchenwaidchen [o.l, Buchenhain [m.1; -hout, o.: Buchenholz [o.]; -houten, bv.n.: buchen, von Buchenholz. beuker, m.: 1) (persoon:) Hammerer lm.], (inz.) Stockfischklopfer |m.l: 2) (hamer:) Schlagholz [o.; o], Schla^hammer [m.], Schlagel [m.1. beukery, vr.: Platz [m.] zum Stock-fischklopfen. beukliamer, m.: Zie beuker 2). beuking. vr.: Hammern |o.|; - van stokvisch: Stockfischklopfen [o.]. |
beukster. vr.: (Eine) welche tüchtig drauflos schlagrt. beul, m.: (rcht. en lig.) Henker |m.]; I -achtig, bv. n.: henkerisch. beulen, w. o.: sich abarbeiten. beul in. v.: Henkersfrau [vr.]; (fig.) (das) grausame Weib. beuling, m.: Wurst [vr.; üj ; bloed-: Blutwurst [vr.; ü]; lever-: Leberwurst [vr.; ü]. beun, vr.: l)Fischbehalterl in.l:2) Dach-boden [m.: o en ö]. beunhaas, m.: Bönhase [m.]. beunhazen, w. o.: den Bönhasen spie-len. beunhazery. vr.: Bönhasenspiel [o.|. beurder, m.: (tiller:) Aufheber lm.]; (geld-inner:) Eintreiber [m.]. beuren, w. b.: 1) (tillen:) aufheben [onr.1; 2) (innen:) eintreiben lonr.1; (ontvangen:) empfangen [onr.]; 3) (gebeuren:) geschehen [onr.], stattfinden [onr.1. beuring. vr.: 1) Aufhebung [vr.]; 2) Eintreibiing- [vr.]; (ook:) Empfang lm.]. beurs, vr.: 1) Beutel [nu], Geldbeutel [m.]; over de - gaan (de - houden): den Beutel tuhren, die Kasse haben; over zijne - gaan: mit Geld anrücken, in die Bücnse blasen | onr.1; naar zijne - te werk gaan: sich nach seinem Beutel richten; in zijne - liegen: in seinen Beutel liigen; gemeene - maken: auf gemeinschaftlichem Fusse zehren; 2) Stipendium [o.j; uit eene - stu-deeren: auf Kosten eines Stipendiums stu-diren [ie]; 3) (kph.) Börse [vr. j,Kaufmanns-börse [vr.]; naar de - gaan: auf die Börse gehen [onr.]; op (aan) de - speculeeren: auf der Börse spekuliren [ie]. beurseh, bv. n.: teig; I -heid,vr.:teige Beschaffenheit. beur sge as wel, o.: (hik.) Schwiele [vr.1, Fleischgesehwulst [vr.; ü]; I in alle andere Sam.: Börsen'____ beurt, vr.: 1) Reihe |vr.lf -om-:wech-selsweise, Einer nach dein Andern (vr.: Eine nach der Andere; o.: Eins ums Andere); ieder op zijne -: ein Jeder nach der Reihe; het is mijne -: die Reihe ist an mir; als de - aan mij komt (als het mijne - is): wenn die Reihe an michkommt;aan de - liggen om te ...: an der Reihe sein um zu ...; iemands - waarnemen: Jemandes Stelle vertreten [onr.1 wenn die Reihe an ihn kommt; 2) ik zeg op mijne -: ich sage meinerseits; gij zoudt op uwe - kunnen beweren: Sie würden Ihrerseitsbehaupten können; hij deed op zijne - hetzelfde: er that seinerseits das Namliche; 3) aan iem. te - vallen: Einem zu Theil [T] werden [onr.]. beurtelings, bw.: wechselsweise. beurteilngsch, bv. n.: abwechselnd. beurt-man. m.: 1) Zie -schipper, 2) Zie -seltii»; I -schip, o.: Schiff [o.T das zu bestimmten Zeiten fahren muss;-schipper, m.: Schitter [m.1 der zu bestimmten Zeiten fahren muss; -vaart, vr.: koncessi-onirte [ie] Fahrt [vr.] zu bestimmten Zeiten; -wisseling, vr.: Abwechslung [vr.j, Wechsel [m.]. beurzen, vr. mrv.: 1) Beutel [m.mrv.]; 2) Stipendien [o. mrv.]; 8) Börsen [vr. mrv.]. Zie beurs; elkander met geslotenc - betalen: (fig.) die Rechnung des Einen mit der des Andern ausgleichen [onr.]; I -ma- |
BEVITTER.
BEÜRZIGr.
64
|
ker, 111.: Beutelmacher [m.l, Beutler [m.1, Seckler [m.l; -snijder, m.: Bcutelschneider lm.), Taschendieb [m.J; -snijderij, vr.:Beu-telschneiderei Ivr.l. beiirzig, bv. n.: einquot;Wenig:teig; 1-heid, vr.: (das) einigermassen Teige. beuzelaar, m.: Firlefanzer [m.l. beuzelaarster, vr.: Firlefanzerin [vr.1. beuzelaelitiff, bv. n.: (iemand:) tan-dclhaft, (iets:) kleinlich; 1-heid, vr.: 1)Tiin-delhaftigkeit [vr.1, 2) Kleinlichkeit [vr.]. blt;kuzelary, vr.: 1) Firlefanzerei [vr.1; 2) Kleinigkeit [vr.]. beuzelen, w. o.: tandein, sich mit Klei-nigkeiten abgeben [onr.]. beuzeling, vr.: Kleinigkeit [vr.]. beuzel-kraam, vr.: Kleinigkeitskrii-merei [vr.], Firlefanzerei [vr.]; I -kramer, m.: Firlefanzer [m.J, Kleinigkeitskramer [m.]; -praat, m. (-taal, vr.): (das) dumme Zeug; -werk, o.: Firlefanzerei [vr.]. bevaarbaar, bv. n.: schiff bar; I-heid, vr.: Sehitfbarkeit [vr.]. bevallen, w. o.: 1) getallen [onr.]; hoe bevalt het u hier: wie gefallt es Ihnen hier?; 2) niederkommen [onr.], ins quot;Woehen-bett kommen [onr.], entbunden werden [onr.]; zij is bevallen: sie istniedergekom-men, sie liegt in den Woehen; zij is van een tweeling bevallen: sie ist mit Zwillin-gen niedergekommen, sie ist von Zwillin-gen entbunden. bevallig:, bv n.: anmuthig [t]; I -heid, vr.: [t] Anmuth [vr.]; -heden, vr. mrv.: Beize [m. mrv.l; de drie -heden, vr. mrv.: (fab.) die drei Grazien. bevalling:, vr.: (vlk.)Niederkunft [vr.1, Entbindung [vr.]; ontijdige -: unzeitige Geburt [vr.]. bevang:, o.: Umfang [m.]. ibevang:en, w. b.: (van wijn en ster-kendrank:) benebeln; (anders:) überwal-tigen. Ibevan^efi, bv. n.: (van paarden:) reh, rehe; I -heid, vr.: Rehkrankheit [vr.]. Ibevang:en, v. dw.: ergriffen, befangen; door vrees -: von Angst ergriffen; door den slaap -: vom Schlafe befangen; door den wijn -: vom We ine befangen. bevanging:, vr.: Ueberwaltigung [vr.]. Ibevaren, w. b.: beschiffen, befahren [onr]. Ibevaren, bv. n.: geübt; een - matroos: ein geübter Matrose. bevaring:, vr.: Beschiffen [o.], Befahren [o.]. bevattelijk, bv. n.: (vlug van begrip:) leicht fassend, intelligent; (gemakkelijk te begrijpen:) fasslich; I -heid, vr.: 1) Begreifungskraft [vr.], 2) Fasslich-keit [vr.1. bevatten, w. b.: (inhouden:) enthalten [onr.], in sich begreifen [onr.];(begrijpen:) begreifen [onr.]. bevatting:, vr.: Fassungskraft [vr.1, Begreifungskraft [vr.]; dat gaat boven mijne -: das geht über meinen Horizont. bevechten, w. b.: (vechten tegen:) be-kampfen; (vechtend winnen:) erringen [onr.]; de overwinning -: den Sieg davon-tragen [onr.]. bevechter, m.: Bekampfer [m.]. bevecliting:, vr.: Bekampfung |vr.l. bevederen, w. b.: 1) mit Federn schmücken; 2) befiedern. |
beveelster, vr.: Gebieterin [vr.]. beveilig:en, w. b.: schützen (- tegen: vor). beveilig:er, m.: Besehützer [m.]. beveiliging, vr.: 1) Beschützung [vr.]; 2) Schutz [m.]. be veiligstel*, vr.: Beschützerin [vr.]. bevel, o.: Befehl | o.]; het - voeren over (het - voeren): befehligen, anführen, kommandiren [ie]; I -hebber, m.: Befehls-haber [m.],Anführer [m.]; -schrift,o.: Mandat | o.l, (der schriftliche) Befehl, (der obrig-keitliche) Befehl. bevelen, w. b.: befehlen [onr.], gebie-ten [onr.]; aan iemand iets -: Einemetwas befehlen. be veler, m.: Gebieter [m.|. beven, w. o.: zittern; - van angst: vor Furcht zittern; - voor de gevolgen: die Folgon befürchten; er was geen lid aan mijn lijf of het beefde: ich zitterte am ganzen Körper. bevend, bv. n.: zitternd; -e populier: Zitterpappel [vr.l, Zitterbaum [m.; a], Zit-terescne [vr.], Zitterespe [vr.]; -e stem: Zitterstimme [vr.]. bever, m.: (persoon:) Zitterer [m.],Zit-ternde [m.l; (drk.) Biber |m.], Kastor [m.l; I -geil, o.: Bibergeil [o.l; -haar, o.:Biberhaar [o.]; -hoed, m.: Kastorhut [m.; ü]; -hond, m.: Biberhund [m.; ü]. beverage, vr.: (fam.) Zitterfieber [o.|; de - op zijn lijf krijgen: das Zitterfieber bekommen [onr.]. beverig, bv. n.: zitternd; I -heid, vr.: Zittern [o.|. bevernel, vr.: (pik.) Pimpernelle [vr.], beverscli, bv. n.: Kastor — bevestigen, w. b.: (vastmaken:) be-festigen; (vëst.) befestigen; (fig.) bejahen; (ook:) bestatigen, bekraftigen; (kkl.) kon-firmiren [ie], (bij de Katholieken:) fir-m eln. bevestigjend, bv. n.: bejahend; een -antwoord: eine bejahende Antwort. bevestiger, m.: 1) Bejahende [m.]; 2) Bestatiger [m.]. bevestiging, vr.: (vastmaking: Be-festigung [vr.]; (vest.) Befestigung [vr.]; (fig.) Bejahung [nr.]; (ook:) Bestatigung [vr.], Bekraftigung [vr.]; (kkl.) Konfirma-tion [vr.],(bij de Katholieken:) Firmelung [vr.]. bevestigster, vr.: 1) Bejahende [vr.]; 2) Bestatigende [vr.]. bevind, o.: Befinden [o.], Befund [m.]; naar - van zaken: nach Befinden der Sa-che, nach Befund der Sache, den Umstan-den gemass. bevindelijk, bv. n.: befindlich; ergens - zijn: sich irgendwo befinden [onr.]. bevinden, w. b.: befinden [onr.]. I -(zich), w. w.: sich befinden [onr.]. bevinding, vr.: Erfahrung [vr.]; -en opdoen: Erfahrungen machen. Zie ook bevind. beving, vr.: Zittern [o.]. beving, onv. v. t.: Zie bevangen, bevingeren, w. b.: befingern, mit den Fingern beschmutzen. bevisschen, w. b.: fischen in, befi-schen. bevitster, vr.: Bekrittlerin [vr.]. bevitten, w. b.: bekritteln. bevitter, m.: Bekrittler [m.]. |
BEWAARDEK.
BEVITTIXG.
65
|
bevittiiiff, vr.: Bekritteln [o.]. be vlakken (bevlekken), w. b.: be-fiecken, beschmutzen, besudeln. bevlekker, m.: Beflecker [m.]. bevlekking*, vr.: Befleckung- [vr.]. bevlekster, vr.: Befleckerin [vr.]. be vleugelen, w. b.: beflügeln. bevloeren, vr.: 1) (met steenen:) pflastern; eene gang- met tegels -: den Fussboden eines Korridors mit Steinplat-ten belegen; 3) (met plankon:) dielen, brettern, mit Dielen (mit Brettern) belegen; 3) (met schrijnwerkerswerk:) den Fussboden tafeln. bevloering:, vr.: 1) Belegnne: Lvr.l des Fussbodens (- met: mit); 2) Fussboden [m.]. ' bevlijtigen (zich), w. \v.: sich befleis-sen, sich betieissigen. bevlütiffing:, vr.: Befleissigung: [vr.], Benissenheit [vr.]. Ibevoeliten, w. b.: Zie bevochtigen, jbeyoehten, v. dw. en bv. n.: 1) be-kampft; 2) errungen. Zie bevechten, bevochtigen, w. b.: beteuchten. bevochtiging, vr.: Beteuchtung: [vr.]. bevoegd, bv. n.: 1) befugt, berech-tigt; 2) zustandig, kompetent; I -heid, vr.: 1) Is] Befugniss [o.], Herechfigung [vr.], 2) Zustiindigkeit [vr.J, Kompetenz [vr.]. bevoelen, w. b.: befülilen. bevoeling, vr.: Befühlung: [vr.]. bevolken, w. b.: bevölkern. bevolker, m.: Bevölkerer. bevolking, vr.: Bevölkerung [vr.]; staat der -: Bevölkerungsstand jm.J. bevolkt, bv. n.: bevölkert; (fig.) volk-reich; I -heid, vr.: Bevölkerung [vr.J. bevoogden, w. b.: bevornumden. bevoogding, vr.: Bevormundung [vr.|. bevoordeelen, w. b.: bevortheilen [t], begunstigen. bevoordeeler, m.: Begünstiger [m.]; (ng.) Gonner [m.|. bevoordeeling, vr.: Bi'günstigung-[vr.]. bevoordeelster, vr.: B«'giinstigerin i.vr.1; (fig.) Gönnerin [vr.J. bevooroordeeld, bv. n.: befangen, )n Vorurtheilen [t| eingenommon; - ma-Lin, w. b.: (iemand: Einem) ein Vorur-theil [t] einflössen; I -heid, vr.: Bcfangen-heit [vr.], [tl Vorurtheil [o.J, vorgefasste Meinung: [vr.1. bevoorrecht, bv. n.: bevorzugt, pri-vilegirt [iel. bevoorrechten, w. b.: bovorrechten, bevorzugen. be voorrechter, m.: (Einer) der bevorzugt; een - van vriendjes: Einer der r reundehen bevorzugt. bevoorrechting, vr.: Bevorrechti-gung [vr.], Bevorzugen |ol. be voor rechtster, vr.: (Eine) welchc bevorzugt; eene - van onwaardigen: Eine welche Unwürdigen bevorzugrt. bevoorwaarden, w. b.: bedingen [onr.J. bevoorwaarding. vr.: Bedingung .„.^©^^rderaar, m.: Förderer [m.|, Be-torderer [m.J. bevorlt;leraarster, vr.: Befördrerin [vr.[. bevorderen, w. b.: (i. a. b.) befordern. von ke |
bevordering, vr.: (i. a. b.) Betorde-rungr [vr. |. beyorderlyk. by. n.: beförderlich; (fig.) förderlieh, dienlich; I -heid, vr.: Be-günstigung (- aan: [2J); (fig.) Dienlichkeit (- aan: zu). bevorens, bw. er. vgw.: bevor, ehe. bevrachten, w. b.: betrachten, bevrachter, m.: Befrachter [m.J. bevrachting, vr.: Befrachtung [vr.]. bevragen, w. b.: sich erkundigen nach; waar is hij (het) te -: wo kann man sich nach ihm (danach) erkundigen?; te - aan het bureau van dit blad: nahere Auskunft ertheilt [t| die Expedition. bevredigen, w. b.: befriedigen. bevrediger, m.: Bcfriediger [m.J. bevrediging, vr.: Befnedigung [vr.J. bevredigster, vr.: Bcfriedigerin [vr.]. bevreeinden, w. b.: befremden, wun-dern; dat bevreemdt mij niet: das wun-dert mich nicht. bevreemdend, bv. n.: befremdend, betremdlich. bevreemding, vr.: Befrcmdung [vr]. bevreesd, bv. n.: 1) bange (- voor: tur); 2) besorgt (- over: umj; iemand -maken: 1) Einem Furcht einjagen [reg.J, 2) Einen besorgt machen; I -heid, vr : 1) Bangigheit [vr.J, Furcht [vr.l,2) Besorgt-heit [vr.J. bevriend, bv. n.: befreundet; zich -maken met: sich befreunden mit; I -heid, vr.: Befreundung [vr.J. bevriezen, w. o.: (met eene ijskorst bedekt worden:) befrieren [onr.J; (in ijs veranderen:) gefrieren [onr.J; (door de vorst beschadigd worden:) erfrieren [onr.J; (figuurlijk:) trieren [onr.J; ik bevries hier: jch friere hier; mijne voeten bevroren daar: ich fror an den Füssen da. bevriezing, vr.: I) Befrieren [o.J; 2) Gr e tri eren [o.|; 3) Erfrieren [o.J; 4) Frie-ren [o.J. bevroeden, w. b.: begreifen [onr.J, einsehen [onr.J. bevroeding, vr.: Begreifen [o.|, Einsehen [o.J. bevroren, bv. n.: (van aardappelen, ooft, enz.:) mulsicht. Zie overigens ov. n. bevrozen. bevrozen, bv. n.: I) befroren; 2) ge-froren; 3) erfroren; 4) gefroren; Zie bevriezen; I -heid, vr.: 1) Befrorensein [o.J, 2) Grefrorensein [o.J, 3) Erfrorensein [o.J, 4) Grefrorensein [o.l. bevruchten, w. b.: befruchten, schwan-gern; (fig.) fruchtbar machen. bevruchting, vr.: Befruchtung [vr.J. bevrijden, w. b.: befreien. bevr||der, m.: Befreier [m.J. bevr||ding, vr.: Befreiung [vr.J. bevrydster, vr.: Befreierin [vr.J. bevuilen, w. b.: beschmutzen. I-(zich) w. w.: sich beschmutzen; (fig. pop.) sich bemachen, sich bethun [onr.J. bevuiling, vr.: Beschmutzung [vr.J. bev|jlen, w. b.: befeilen. bewaaien, w. b.: bewehen. bewaaieren, w. b.: facheln. bewaakster, vr.: Wachterin [vr.J. bewaarder? m.: (spaarder:) Aufbc-wahrer [m.J; (in bewarmghebber:) Ver-wahrer [m.J, Bewahrer [m.1; (in gevangenissen:) Schliesser [m.J. |
Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitscli, 2de druk.
BEWAARGEVER.
BEWIND.
66
|
lie waar-ge ver, m.: Deponent [m.]; 1-geving:, vr.: Depositum [o.]. bewaarheden, w. b.: bewahrheiten, bewahren. I - (zich), w. w.: sich bewahi*-heiten, sich bewahren. bewaarheid, v. dw.: bewahrt; het heeft zich es hat sich bewahrt. be waar-middel, o.: Verwahrungrsmit-tel [o.],Schutzmittel [o.l; I -nemer, m,: Ge-wahrhaber lm.], Yerwahrer lm.1; -neming, vr.: Ver wall rung- [vr.|; -plaats, vr.: Ver-wahrungsort l m.]; -school, vr. Kleinkinder-schule [vr.|, (Kleinkinder-) Bewahranstalt [vr.]. bewaarster, vr.: 1) Aufbewahrerin [vr.]; 2) Verwahrerin |vr.], Bewahrerin [vr]. bewaken, w. b.: bewachen, überwa-chen, hüten. bewaker, in,: Wachter [m.]. bewaking, vr.. Bcwaehung [vr.], Ue-berwachung [vr.]. bewallen, w. b.: umwallen. bewailing, vr.: Umwallung [vr.]. be wandelaar, m.: (fig.) Bewanderer lm.]. bewandelaarster (bewandelares), vr.: Bewandrerin [vr.]. bewandelen, w. b.: bewandern, wan-deln, betreten [onr.]. bewandeling. vr.: (das) Bewandern, (das) quot;Wandein, (das) Betreten. be wangen, w. b.: (een scheepsmast:) wangen. bewapenen, w. b.: bewaffnen. bewapening, vr.: Bewaffnung Ivr.]. bewaren, w. b.: (i. a. b.) bewahren. bewaring, vr.: Bewahrung [vr.], Ver-wahrung [vr.]; in verzekerde -: in Haft [vr.]; in verzekerde - nemen: verhaften. bewasemd, bv. n.: (spiegels, ramen, enz.:) angelaufen. bewasemen, w. b.: bedünsten. I -, w. o.: (spiegels, ramen, enz.: anlaufen [onr.]. bewaseming, vr.: Bedünstung vr.; (van spiegels, ramen, enz.:) Anlaufen [o.J. be wassehen, w. b.: (iemand: für Einen) waschen [onr.]. bewassching, vr.: (das) Waschen (-van iemand: für Einen); geld voor -: Waschgeld [onr.]. bewassen, bv. n. en v. dw.: bewach-sen (- met: mit). bewateren, w. b.: bcwassern. bewatering, vr.: Bewasserung Ivr.]. beweeg, in Sam. 1 -baar, bv. n.: Zie -iük; -grond, m.: Beweggrund lm.; ü]; -kracht, vr.: Bewegkraft [vr.; a]; -lijk. bv. n.: beweglich, bewegbar ;-lijkheid, vr.: Be-weglichkeit [vr.], Bewegbarkeit[vr.]; -oor-zaak, vr.: Bewegursache [vr.]; -rad, o.: Triebrad [o.; al; -reden, vr.: Beweggrund [m.; ü], Ürsache [vr.]; -spier, vr.: (ontl.) Bewegemuskel [m.]. be weegster, vr.: Bewegerin [m.1. beweenen, w. b.: beweinen. beweener, m.: Beweiner [m.]. beweening, vr.: Beweinun^ [vr.]. be weenster, vr.: Beweinerin [vr.]. beweerder, m.: Behaupter [m.]. beweerster, vr.: Behaupterin [vr.]. be weegloos, bv. n.: bewegungslos; I -heid, vr.: Bewegungslosigkeit [vr.]. bewegen, w. b.: (i. a. b.) bewegen [onr.]; hemel en aarde-: Himmel und Erde bewegen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich bewegen [onr.]. |
beweger, m.: Beweger [m.]. bewegeren, w. b.: (zeew.) wegern, mit Dielen füttern. beweging, vr.: Bewegung [vr.]; zich in - zetten: (eene armee:) sich in Bewegung bringen [onr.j; uit eigene-: aus eige-nem Antriebe ; 1 -loos, bv. n.: Zie bv. n. be-weegioos. beweiden, w. b.: beweiden, beweiding, vr.: Beweidung [vr.]. beweldadigd, bv. n.: (door menschen:) unterstützt; (door God:) gesegnet. beweldadigen, w. b.: mit AVohltha-ten überhaufen. beweldadiging, vr.: Ueberhaufung [vr.] mit Wohlthaten. beweren, w. b.: behaupten. bewering, vr.: Behauptung [vr.]. bewerkbaar, bv. n.: zu bearbeiten; (fig.) bewirkbar. bewerkelijk, bv. n.: viel Arbeit er-fordernd; 1 -heid, vr.: viel Arbeit erfor-dernde Beschatfenheit [vr.]. bewerken, w. b.: bearbeiten;(fig.) be-wirken. bewerker, m.: Bearbeiter [m.]; (fig.) Urheber [m.]. bewerking, vr.: Bearbeitung [vr.]; (fig.) Bewirkung [vr.]. bewerkstelligen, w. b.: bewerkstelligen. bewerkstelliging, vr.: Bewerkstel-ligung [vr.]. bewerkster, vr.: Bearbeiterin [vr.]; (óg.) Urheberin [vr.]. bewerktuigd, bv. n.: organisch, or-ganisirt [ie], mit Organen ausgestattet. be werktuigen, w. b.: organisiren [ie], mit Organen ausstatten. bewerktuiging, vr.: 1) Organisation [vr.]: 2) Organismus [m.]. bewerp, o.: Entwurf [m.; ü]. be werpen, w. b.: bevverfen [onr.]; (fig.) entwerfen [onr.]. be werping, vr.: Bewerfung [vr.];(fig.) Entwerfen [o.]. bewesten, bw. en vz.: westlich von. bewierooken, w. b.: (kkl.) berau-chern, mit Weihrauch rauchern; (fig.)ver-herrlichen. bewierooker, m.: (fig.) Verherrlicher [m.]. bewierooking. vr.: (kkl.) Berauche-rung [vr.]; (fig.) Verherrlieliung [vr.1. be wierookster, vr.: (fig.) Verherr-licherin [vr.]. bewilligen, w. b.: bewilligen. I -, w. o.: einwilligcn (- in: in). bewilliging, vr.: Bewilligung [vr.; 2]; Einwilligung (- in: in), bewimpelaar, m.: Bemantler [m.]. bewimpelaarster, vr.: Bemantlerin [vr.]. bewimpeld, bv. n.: bemantelt 1 -,bw.: auf eine verdeckte Art. bewimpelen, w. b.: bemanteln. bewimpeling, vr.: BemantelungIvr.]. bewind, o.: Regierung [vr.]; (fig.) Ge-walt [vr.]; het - voeren: regieren, die Gewalt ausüben; aan het - komen (het - in handen krijgen): die Gewalt in Handen bekommen; aan het - zijn: die Gewalt in Handen haben. |
BEZETTELING.
BEWINDEN.
67
|
1gt;ewinden, enz.: Zie omwinden, bewindhebber, m.: Direktor [m.]. bewinds-liedeu, m. mrv.: Minister tm. mrv.1; I -man, m.: Minister [in.|. be witten, enz.: Zie witten. be woel en, w. b.: umwickeln; een kabel -: ein Kabeltau bekleiden. bewoeling:, vr.: Umwickelungr [vr.J; {zeew.) Bekleidung- |vr.|. be wolleen, w. b.: urn wolken, bewolken, bewolking, vr.: Umwölkung [vr.1, Bewölkung: [vr.1. bewolkt, bv. n.; umwölkt, bewolkt, bewonderaar, in.: Bewunderer [m.]. bewonderaarster, vr.: Bewundre-rin [vr.]. bewonderen, w. b.: bewundern. bewonderenswaardig, bv. n.: be- wundernswerth [tl, bewundernswiirdig-; I -held, vr.: Bewundernswürdig-keit Ivr.J. bewondering:, vr.: Bewunderung [vr.]; I -wekkend, bv. n.: Bewunderung: erregrend. bewonen, w. b.: bewolmen. bewoner, m.: Bewohner [ni.1. bewoning:, vr.: Bewohnung: [vr.], Be-wohnen [o.]. bewoonbaar, bv. n.: bewohnbarquot;, 1 -heid, vr.: Bewonnbarkeit [vrj. bewoonster, vr.: Bewohnerin [vr.]. bewoorden, w. b.: in Worte einklei-den (oder: ausdrücken). bewoording:, yr.: Einkleidung: [vr.] in quot;Worte, (der) wörtliche Ausdruek. bewoording:eii. vr. mrv.: Worte [o. mrv.1, Ausdrücke [m. mrv.]; in deze -in diesen Worteu; in algemeene -: in al-gemeinen Ausdrücken. bewust, bv. n.: bewusst, fraglich, be-sag-t, bekannt; de -e zaak: die bewusste Saehe, die frag-liche Sache; met de -e papieren: mit den besagten Dokumenten; op de -e plaats aanwezig: am besagten (am bekannten) Orte befindlieh. I -, bw.: bewusst, bekannt; mij- is niets - van: mir ist niehts bewusst (oder: bekannt) von; zich van niets kwaads - zijn; sich von niehts Bösem bewusst sein. bewusteloos, bv. n.: bewusstlos; I -heid, vr.: Bewusstlosigkeit (vr.). bewustheid, vr.: Bewusstheit [vr.]. bewustzyn. o.: Bewusstsein [o.]. bewüs, o.: 1) Beweis [m.]; het overtuigende -: der überzeugende Beweis; 2) Schein [m.], [s] Zeu^niss |ol; - van ontvangst: Emptangsehein [m.]; - van oorsprong: Herkunitssehein [m.]; - van onvermogen: Dürftigkeitsschein [m.]; - van goed gedrag: [sl Sittenzeugniss [o.], (voor dienstboden:) [s] Dienstzeugniss [o.]; 3) Zeichen; geen - van leven meer geven: kein Lebenszeiehen mehr von sich geben [onr.]; 4) Schein [m.]; - doen alsof: sich stellen als ob, thun [onr.] als ob; 5) [t] Erbtheil [o.]; zijn vaders -: sein vater-liches [t] Erbtheil, sein [t] Vatertheil [o.]; haar moeders -: ihr mütterliches [t] Erbtheil [o.], ihr [t] Muttertheil [o]. bewysbaar. bv. n.: beweisbar, be-weislich, (red.) erweislich; I -heid, vr.: Be-weisbarkeit [vr.], Beweislichkeit [vr.], (red.) Erweislichkeit [vr.]; bewysg:rond, lm.: Beweisgrund [m.; ü]. bewysje, o.: (fam.) Kleinigkeit [vr.J; slechts een -: nur sehr wenig. |
bewüs -kracht, yr.: Beweiskraft [vr.|; I-middel, o.: Beweismittel (o.]; -plaats, vr.: Beweisstelle [vr.1; -schrift, o.: Be weisschrift [vr.]; -stuk, o.: Beweisstück [o.]; -voering, vr.: Beweisführung [vr.]. bewijzen, w. b.: beweisen [onr.]; (betoenen, en red.) ei'weisen [onr.]. ] - (zich), w. w.: sich erweisen [onr.], sich zeigen. beijveren (zich), w. w.: sich befleis-sen [onr.], sich befleissigen. bey vering, vr.: Eifer [m.]. beyzelen, w. b.: mit Graupen bedoeken. bezaaien, w. b.: besaen. * bezaaier, m.; Besaer [m.]. bezaaiing, vr.: Besaung [vr.]. bezaan, vr.: (zeew.) Besan [m.]. bezaans, in Sam. 1 -mast, m.: Besan-mast [m.|; -want, o: Besanwand [vr.J; -zeil, o.: Besansegel lo|. bezabberen, w. b.: begeifern. bezabbering:, vr.: Begeiferung [vr.]. bezadigd, bv. n.: rullig; (leeftijd:) ge-setzt; I -heid, vr.: Ruhe [vr.]; (van den leeftijd:) Gesetztheit [vr.]. bezadig:en, w. b.: beruhigen. bezakken, w. o.: niedersenlagen [onr.]. bezakking. vr.: Xiederschlagung [vr.j. bezaksel. o.: Niederschlag [m.; aj, Bodensatz [m.]. bezandeu. w. b: besanden. b€kzandiiig:. vr.: Besandung [vr.]. bezeeren, w. b.: verletzen. I - (zich), w. w.: sich verletzen. bezeering:, vr.: Verletzung [vr.J. bezeeveren, w. b.: begeifern. bezeevering:, vr.: Begeiferung [vr.J. bezegelen, w. b.: besiegeln. bezegeling, vr.: Besiegelung [vr.J. bezeild, bv. n.: besegeit; een goed - schip: ein guter Segler; een slecht -schip: ein schlechter Segler. bezeilen, w. b.; besegein; land -: das Land anthun [onr.]; er is geen land met hem te -: (spr.) es ist niehts mit ihm anzu-fangen. bezeken, bv. n.: (gem.) bepisst; |-heid, vr.: Bepisstheit [vr.]. bezem, m.: Besen [m.J ; nieuwe -s vegen schoon: (spr.) neue Besen kehren gut; I -binder, m.; Besenbinder [m.]., Be-senmachcr [m.]; -schoon, bv. n.: mit dem Besen gekehrt; -steel, m.: Besenstiel [m.J; -stok, m.: Besenstock [m.; ö]. bezending, vr.: (kph.) Sendung [vr.J. bezet, v. (hv. en bv. n.: (spl., b. v. eene kaart:) besetzt; (van personen:) beschaftigt; (van tijd:) in Anspruch genommen; - op de borst: engbrüstig, asthmatisch; met iets - zijn: (fig. fam.) mit etwas verlegen sein, sich einer Sache schamen. bezeten, bv. n.: besessen: (fig.) toll; van den duivel -: vom Teufel besessen: I -heid, vr.: Besessenheit [vr.J; (fig.) Toll-heit [vr.], bezetene, m. en vr.: (der, die) Be- sessene. bezetheid, vr.: Besetztheit |vr.]; (van Bersonen:) Beschaftigtsein lo.]; (van tijd.) eanspruchtsein [o.]; - op de borst: Eng-brüstigkeit [vr.J, Asthma [o.J.ersonen:) Beschaftigtsein lo.]; (van tijd.) eanspruchtsein [o.]; - op de borst: Eng-brüstigkeit [vr.J, Asthma [o.J. bezetsel, o.: (kim.) Besatz [m.; a], Be-lege [o.J. bezetteling, m.: Soldat [m.] der Gar-nison. |
BEZUINIGER.
68
BEZETTEN.
|
bezetten, w. b.: (i. a. b.) besetzen. bezetting, vr.: (het bezetten:) Beset-zung: Lvr.1, Besetzen [o.]; (garnizoen:) Be-satzungr [vr.], Garnison fvr.1; in - liggen: garnisoniren [ie];i - op de borst: Astlima [o.l. bezichtigen, w. b.: besichtigen. beziehtiger, m.: Besichtiger lm.], bezichtiging, vr.: Besichtigung [vr.1; iets op - zenden: etwas zur Ansicht sen-den [onr.]. bezie, vr.: (pik.) Beere [vr.1. bezield, bv. n.: beseelt; (fig. dk.) be-geistert. bezielen, w. b.: beseelcn; (fig. dk.)be-. geistern. bezieler, m.: Beseeler [m.]; (fig. dk.) Begeisterer [m.1. bezieling, vr.: Beseelung lvr.1; (fig. dk.) Begeisterung Ivr.]. bezielster, vr.: Beseelerin [vr.]; fig. dk.) Begeistrerin tvr.]. bezien, w. b.: besehen [onr.]; iets op -zenden: etwas zur Ansicht senden lonr.1; dat staat te -: (spr.) das werden wir sehen, das wird sich erst noch zeigen müssen; het staat nog te -: (spr.) es ist noch die Fr age. bezienswaardig, bv. n.: beschens-werth lt], beschenswürdig; I -heid, vr.: Be-sehenswürdigkeit, (fig.) Mcrkwürdigkeit Ivr.]. bezig, bv. n.: beschaftigt (- met, - aan: mit); altijd - zijn: immer beschaftigt sein, (fig.) immer thatig sein; zich-houden met: sich beschaftigen mit; iem. aangenaam -houden: (fig.) Einen unterhalten [onr.]. bezigen, w. b.: gebrauchen; (fig.) an-wenden lonr.]. beziger, m.: Gebraucher [m.]; (fig.) Anwender lm.]. bezigheid, vr.: Beschaftigung lvr.1; voor een heer die zijne -heden buitenshuis heeft: für einen Herrn, der seine Geschafte ausser dem Hause hat. beziging, vr.: Gebrauch lm.]; (fig.) Anwendung [vr.]. bezigster, vr.: Gebraucherin Ivr.]; (fig.) Anwenderin Ivr.]. bezingen, w. b.: besingen [onr.]. bezinger, in.: Besinger lm.], Verherr-licher lm.]. bezinging, vr.: Besingen lo.l, Ver-herrlichung Ivr.]. bezinken, w. o.: niederschlagen lonr.]. bezinking, vr.: Niederschlagung Ivr.j. bezinksel, o.: Niederschlag lm.; a], Bodensatz lm.]. bezinnen, w. o.: nachdenken [onr.l, nachsinnen lonr.1, überlegeti; bezint eer gij begint: (spr.^ vorm Beginnen erst be-sinnen. I - (zich), w. w.: sich besinnen [onr.l. . bezinning, vr.: Besmnung [vr.]; tot - komen: zur Besinnung kommen lonr.], sich wieder besinnen lonr.]. bezit, o.: Besitz [m.]; in het - zijn van iets: im Besitz einer Sache sein; - nemen van (in - nemen): Besitz nehmeu lonr.] von; in het - komen van iets: in den Besitz einer Sache kommen lonr.]; zich in het - van iets stellen: sich in den Besitz einer Sache setzen; iemand uit het - van iets stooten: Einen aus dem Besitze einer Sache stossen lonr.]; I -nemer, m.: Besitz-ergreifer [m.1; -neming, vr.: Besitzergrei-fung [vr.], Besitznahme [vr.]. |
bezitster, vr.: Besitzerin [vr.]. bezitteiyk, bv. n.: (tik.) - voornaamwoord: (das) zueignende Fürwort. bezitten, w. b.: besitzen. bezitter, in.: Besitzer [m.]. bezitting, vr.: Besitzung [vr.]. bezoar, m.: Bezoar [m.]; I -steen, m.i Bezoarstein lm.]. bezocht, bv. n.: besucht; (door eene bezoeking geteisterd:) heimgesucht. bezoden, w. b.: berasen, mit Rasen belegen. bezodingr, vr.: Berasung [vr.], Bele-gung [vr.] niit Rasen. bezoedelaar, m. Besudler [m.]. bezoedelaarster, vr.: Besudlerin [vr.]. lHkzoedelen, w. b.: besudeln. bezoedeling, vr.: Besudelung Ivr.]. bezoek, o.: Besuch lm.].; een - aan iemand brengen: Einem einen Besuch machen, einen Besuch bei Einem abstat-ten; een afgelegd ein abgestatteter Besuch. bezoeken, w. b.: besuchen; (met straffen of plagen:) heimsuchen. bezoeker, m.: Besucher lni.1; (fig.) Heimsuchende lm.|. bezoeking, vr.: Heimsuchung [vr.]. bezoekster, vr.: Besucherin [vr.]. bezoldeling. m. en vr.: (der, die) Be-soldete; (fig.) [tl Miethling lm. en vr.]. bezolderen, w. b.: mit einem Plafond versehen j onr.]. bezollt;lering, vr.: (das) Anbringen eines Plafonds. bezoldigd, bv. n.: besoldet. bezoldigen, w. b.: besolden. bezoldiger. m.: Besolder lm.], bezoldiging, vr.: Besoldung [vr.]. bezoldigster, vr.: Besqlderm [vr.]. bezondigen, w. b.: mit Sünden beladen; zijne ziel -: seine Seele mit Sünden beladen; zijne ziel - aan: seiner Seele Sünden aufbürden um .... 12| willen. I -(zich), w. w.: sich versündigen (- aan: an; - met: mit). bezondiging, vr.: 1) Beladung 12] mit Sünden; 2) Versündigung [vr.l. bezonnen, bv. n.: besonnen; I -heid, vr.: Besonnenheit [vr.l. iK'zoonien, w. b.: besaumen, umsau-men. bezooniing, vr.: Besaumung lvr.1, Lm-saumung Ivr.]. bezopen, bv. n.: (pop.) beseffen; (fig.) toll, ungereimt; 1 -heid, vr.: (pop.) Besof-fenheit lvr.1, (fig.) Tollheit Ivr.], Unge-r ei uitheit Ivr.]. bezorgd, bv. n.: besorgt; - zijn: 1) (vervuld met bezorgdheid :) besorgt seinr 2) (van het noodige voorzien:) versorgt sein; 1 -heid, vr.: Besorgtheit lvr.1. bezorgen, w. b.: besorgen; (fig.) ver-sorgen. bezorger, m.: Besorger lm.], bezorging, vr.: Besorgung lvr.1; (fig.) Versorgung Ivr.]. bezorgster, vr.: Besorgerm lvr.1. bezuiden, bw. en vz.: südlich von. bezuinigen, w. b.: sparen, ersparen (- op: an). bezuiniger, m.: Ersparer lm.]. |
BIER-ACCIJNS.
BEZUINIGING.
69
|
bezuiniging- vr.: [s] Ersparniss lo. en vr.1. bezuiuigf^ter. vr.: Ersparerin [vr.]. bezuipen, w. b.: besoften machen, be-saufcn. 1 - (zich), w. w.: sich besaufen [onr.]. bezuren, w. b.: (fam.) ausbaden; iets -: etwas ausbaden, für etwas büssen. bezuring:, vr.: BUssung- [vr.] (-van; für). bezuurder, m.: Büsser [m.| (-van: für). bezuurster, vr.: Büsserin [vr.] (-van: für). bezwaar, o.: (reden tot klagen:) Be-schwerde jvr.]; (drukkende last) Bürde lvr.1; (moeielijkheid:) Sehwierigrkeit Lvr.]; (bedenking:) Bedenklichkeit [vr.], Skrupel |m.]; (tegenwerping:) Einwendung [vr.]; buiten - voor de schatkist: ohne Gehali. bezwaard, bv. n.: 1) belastet, be-schwert; met schulden -: mit Schulden belastet, mit Schulden beschwert; een met hypotheek - huis: ein llaus worauf eine Hypotheke haftet; 2) schuldbewusst; een - geweten: ein schuldbewusstesGewissen; 3) zich - maken over: sich Sorgen machen wegen; zich - voelen door: sich zu beklagen haben über, sich beschweren über. bezwaarlijk, bw.: schwerlich, kaum. bezwaarniiii, vr.: [s] Beschwerniss lvr.1, Beschwerde [vr.]. bezwaarschrift, o.: Klageschrift [vr.]. bezwaelitelen, w. b.: Zie het w. b. zwachtelen. bezwadderen, w. b.: verunglimpfen, verleumden, schanden, [3] einen Schand-fleck anhangen. bezwalken, w. b.: Zie het w. b. bezwadderen. bezwalker, m.: Verunglimpfer [m.], Verleumder [m.], Schander [m.]. bez walking, vr.: Verunglimpfung [vr.], Verleumdung- [vr.]. bezwalkster. vr.: Verleumderin[vr.]. bezwangeren, w. b.: schwangern. bezwangering, nr.: Schwangerung [vr.]. bezwaren, w. b.: beschweren; zuurkool bezwaart de maag: Sauerkraut beschwert den Magen. bezwarend, bv. n.: 1) beschwerend; 2) beschwerlich. bez waring, vr.: Beschwerung [vr.]. bezweerder, m.: Beschwörer [m.]. bezweerster, vr.: Beschwörerin [vr.]. bezweet, bv. n.: beschwitzt; zeer -: im Schweisse gebadet; 1 -heid, vr.: (der) beschwitzte Zustand. bezweren, w. b.: beschwören. bezwering, vr.: Beschwörung [vr.]. bezwering», in Sam. 1 -boek, o.: Be-schwörungsbuch [o.; ül; -formulier, o.: Beschwörungsformel [vr. 1. bezwyken, w. o.: 1) erliegen [onr.] (- voor: [81: - onder :unter);2)fallen [onr.]; 3) einstürzen. bez wy king, vr.: Erliegen [o.]. bez wy men, w. o.: ohnmachtig werden [onr.], in Ohnmacht fallen [onr.]. bezwyining. vr.: Ohnmacht [vr.]. bezyden, bw. en vz.: auf der Seite (.2], zur Seite [2], neben [31 en [4] (hij zat - mij: er sass neben mir; kwam - mij zitten: er setzte sich neben mich); I - de |
waarheid: unwahr, der Wahrheit zu wider. bezyken, w. b.: (gein.) beseichen, be-pissen. bibberaar, m.: Schauerer [m.]. bibberaarster, vr.: Schaurerin [vr.]. bibberen, w. o.: schauern (- van koude: vor Kalte); ik bibber: es schauert mich. bibberig, bv. n.: schauerig; ik ben -: es ist mir schauerig; I -heid, vr.: Schaue-rigkeit [vr.]. bibbering, vr.: 1) Schauern [o.]; 2) Schauer [m.]. bibliothecaris, m.: Bibliothekar[m.]. bibliotheek, vr.: Bibliotheke [vr.]. bid-bankje, o.: Betstuhl [m.; ü]. Betpuit [o.]; I - dag, m.: Bettag [m.]. bidden, w. b. en o.: beten; (fig.)bitten [onr.] ersuchen. bidder, m.: Beter [m.]; (bedienaar ter begrafenis:) Leichenbitter [m.]. bid-plaats. vr.: Betplatz [in.; a], Bet-zimmer [o.]; I -prentje, o.: Heiligenbild-chen [o.]. bidster, vr.: Beterin [vr.]. bid-stond, m. (-uur, o.): Betstunde [vr.]; I -vertrek, o.: Betziinmer [o.]; -zusje, o.: Betschwester [vr.]. biecht, vr.: Beichte [vr.]; te - gaan: (kkl.) zur Beichte gehen [onr.]; bij iem. te - moeten komen: (fig. fam.) Einem in die Hande fallen müssen [onr.]; uit de -komen: (kkl.) aus der Beichte kommen [onr.]; - hooren, (kkl.) Beichte horen, Beichte sitzen [onr.]; iem. de - afnemen: (kkl.) Einem Beichte horen, (fig. fam.) Einen ausfragen jreg.]; zijne - doen: (kkl.) seine Beichte ablegen; eene volledige -afleggen: (fig. fam.) ein vollstandiges Be-kenntniss [s] ablegen. biechteling, m. en vr.: 1) (der, die) Beichtende; 2) Beichtganger [m.], Beicht-gangerin [vr.]. biechten, w. o. en b.: beichten. biechter, m.: Zie biechteling, biecht-geld, o.: Beichtgeld | o.], Beicht-pfennig [m.l; I -kind, o.: Beichtkind [o.]. biechtster, vr.: Zie biechteling, bieclit-stoel, m.: Beichtstuhl [m.; ü; I -vader, m.: Beichtvater [m.; a]. bieden, w. b.: bieten [onr.]; aan iem. geld - voor iets: Einem Geld bieten für etwas; het hoofd - aan: (fig.) [3] die Spitze bieten; aan iem. de behulpzame hand Einem hülfreiche Hand leisten; met loven en - wordt men het eens: (spr.) bieten und wieder bieten macht den Kauf. bieder, m.: Bieter [m.l Bietende [m.]; de hoogste -: der Meistbietende. biedster, vr.: Bieterin [vr.], Bietende [vr.]. bier. o.: Bier [o.]; dun -: Dünnbier |o.l, Halbbier [o.]; versch -: junges Bier; zwaar -: Lagerbier [o.|; - en orood: Kalt-schale Ivr.], Bier und Brod [o.]; - brouwen ; Bier brauen; over sijn - zijn; (fam.) zuviel getrunken haben, angeschossen sein. Ibieren, w. o.; Bier trinken [onr.]. Ibieren, o. mrv.: Biersorten; I -brood, o.: Kaltschale [vr.]. bier-accyns, m.: Bieraccise [vr.1, Biersteuer [vr.]; I -achti^r, bv. n.: (iets:) bierahnlich, bierartig, (iemand:) bierlie-bend; -achtigheid, vr.: (van iets:) Bierar-tigkeit [vr.], Aehnlichkcit [vr.] mit Bier, |
BINGELKRUID.
BIES.
70
|
(van iemand:) Geschmack [in.] an Bier; -azijn, m.: Bieressig: lm.]; -brouwen, z. n. o.: Bierbrauen lo.]; -brouwer, m.: Bier-brauer [m.; a en al; -brouwerij, vr.: Bier-brauerei lvr.1;-buik, m.: Bierbruder lm.; ü|, (fig:.) Dickbauch | m.; al, Dickwanst [m.; al; -drager, m.: Biertrager |m.| (-drag-ers-gilde, o.: Biertragerzunft lvr.1); -drinker m.: Biertrinker lm.1; -flesch, vr.: Bierfla-sche lvr.1; -geld, o.: Biergeld lo.];-glas, o.: Bierglas lo.; al; -huis, o.: Bierhaus lo.; aj, Bierschenke lvr.1 (-huishouder, m.: Bier-schenk m.1. It] Bierwirth lm.1; -huishoudster, vr,: Itl Biervvirthin |vr.|); -kade, vr.: Kai lm.] zum ausladen des Bieres (vechten tegen de -kade: spr.: einen unsinnigen Streit fühi'en); -kan. vr.: Bierkanne Lvr.1; -kelder, in,: Bierkeiler lm.]; -kroeg, vr.: Bierkneipe lvr.1; -kruik, vr.: Bierkrug; -smaak, m.: Biergeschmack lm.]; -soep, vr.: Biersuppe lvr.1; -steker, m.: Bierhand-Ier lm.]: -stekerij, vr.: Grosshandel lm.) in Bier; -stel, o. (-stelling, vr.):Bierlager lo.]; -ton, vr.: Biertonne lvr.1; -vaatje, o.:Bier-tasschen lo.l; -vat, o.: Bierfass lo.; al; -vlieg, vr.: (iron.) Biersaufer [m.]; -wagen, m.: Bierwagen lm.],Bierkarren lm.];-zaak, vr.: Biergeschaft [o.]; -zuiper, m.: Biersaufer lm.]. Mes, vr.: (pik.) Binse lvr.1; (klm.)Litze lvr.1, Streif lm.], Streifen lm.1. Vorstoss [m.]; zijne biezen pakken: (spr.) sich da-von machen, sich aus dein Staube machen; I -achtig, bv. n.: binsenartig, binsenahn-lich; -achtigheid, vr.: Binsenartigkeit Ivr.j; -bouw, m.: (iron.) Binsenernte lvr.1 (inden -bouw zijn; 1) sich irren, 2) ganz verwirrt sein; -bosch, o.:Binsenbuschlm.;ü];-gras, o.: Binsengras lo.]. biesje, o.: (kim.) Litzchen lo.]; I boter -: Butterküchelchen lo.]; -sdeeg, o.: Teig lm.] zu Butterküchelchen. Mes-look, o.: Schnittlauch lo.];l-rijk, bv. n.: binsig; -rijkheid, vr.: Binsigkeit Ivr.]. biest, vr.: Biestmilch Ivr.]. biesvormig, bv. n.: binsenförmig; I -heid, vr.: Binsenform Ivr.]. biet, vr.: (pik.) Bete Ivr.], Runkelrübe Ivr.]. bietebauw, m.: Popanz lm.]. biezen, bv. n.: Bmsen....; - mat, vr.: Binsenmatte Ivr.]. I -, vr. mrv.: Zie bies. big, vr.: Zie Mgge. bigamie, vr.: Bigamie Ivr.], Doppelehe Ivr.]. bigge, vr.: Ferkel lo.]. biggelen, w. o.: rinnen lonr.], stromen. biggen, w. o.: ferkeln. bigot, bv. n.: bigott, frömmelnd. bigotterie, vr.: Bigotterie Ivr.], Fröm-melei Ivr.]. bik, o.: Abfall lm.]. I -, m.: Essen [o.]; veel van den - houden: (pop.) gern etwas (Gutes) zu essen haben. bik-boord, o.: Steuerbord lo.]; van -naar bakboord zenden: (fam.): hinundher schicken; I -hamer, m.: Bickei lm.], Zwei-spitze Ivr.]. bikkel, m.: Knöchel [m.],Knöchelchen lo.]; zoo hard als een eisenhart. bikkelen, w. b.: knöcheln. bikkelspel, o.: Knöchelspiel lo.]. bikken, w. b.: pieken; (nitsl.) abpic-ken; (fig.) beissen lonr.]; niets te - hebben: nichts zu essen haben; er is niets te -: (fig. fam.) es ist nichts zu gewinnen da. Zie w. b. billen. |
biksteen, m.: Steinmehl lo.]. bil, vr.: Hinterbacke Ivr.]; de-gebrand hebben: (pop.) den Brei verdorben haben. Zie mrv. billen; I -hamer, m.:Zweispitze Ivr.]. biljardeeren, w. o.: lie] billardiren (den Ball im Stossen zweimal berühren). biljart, o.: Billard lo.]; - spelen: Bil-lard spielen; I -bal, m.: Billardball | m.;al, Billardkugel Ivr.]; -bok, m.: Krücke Ivr.]; jongen, m.: Billardjunge lm.];-kamer, vr.: Billardzimmer lo.]; -keu, vr.: Billardstock [m.; öl. Queue fvr.];-laken. o.: Billardlaken (o. j; -maker, m.: Billardmacner lm.]; -schopje, o.: Kutsche lvr.1; -spel, o.: Billardspiel lo.]; -speler, m.: Billardspieler |m.l; -tafel, vr.: Biflardtafel Ivr.]; -zak, m.: Billardloch lo.; ö.l. biljarten, w. o.: Billard spielen. biljarter, m.: Billardspieler lm.], biljet, o.: Billet lo.], Briefchen lo.]. biljoen, o.: (das) legirte lie] Kupfer. Ibillen, w. b.: (Mühlsteine) scharfen. Ibillen, yr. mrv: Ilinterbacken Iviv mrv.]; een kind voor zijne - geven: Einem Kinde auf den Hintern geben lonr.]; alles door de - lappen: Alles verschleudern, Alles durch die Gurgel jagen treg.]; met de - bloot komen: die nackte Wahrheit darlegen; wie zijne - brandt moet op de blaren zitten: (spr.) wie man sich bettet so schlaft man, wer es versieht muss es entgelten. billioen, o.: Billion Ivr.], (eine)Million Millionen. billyk, bv. n.: billig; I -heid, vr.: Bil-ligkeit Ivr.]; -heidshalve: der Billigkeit wegen. billy ken, w. b.: billigen. Ibillyker, z. n. m.: Billig-er |m.|. Ibillyker, bv. n. (v. tr.) billiger; I -wijze, bw.: billigerweise. bil-naad, m.: (ontl.) Damm lm.],Mittel-fleisch lo.l; l-slag, m.: Schlag lm.] auf den Hintern (kermis gaan is een -slag waard: spr.: der Genuss ist eines Opfers werth lt]); -stuk, o.: Hinterviertel lo.]; -ijzer, o.: Zie -hainer. bilze, vr. (bilzenkruid, o.): (pik.) Bilse Ivr.], Bilsenkraut lo.]. bindbalk, m.: Bindebalken lm.], binden, w. b.: binden lonr.]. binder, m.: Binder lm.]; (inz.) Buch-binder lm.]. bind-garen, o.: Bindfaden lm.]; 1 -hout, o.: Bindholz lo.; ö]. binding, vr.: Bindung Ivr.], Binden [o.]. bind-kalk, vr.: Bindekalk lm.]; I -laag, vr. Strecklage tvr.j; -loon, o.: Binderlohn lm.]; -middel, o.: Bindungsmittel lo.], Bin-demittel lo.]; -rijs,o.: Bindweide Ivr.], Bind-gerte Ivr.]. bindsel, o.: Bindsel lo.]; (vanboeken:) Binderarbeit Ivr.]. bind-spier, vr.: Band lo.; al; I -steen, in.: Bindstein lm.]. bindster, vr.: Binderin [vr.]. bind-tonw, o.: Bindfaden lm.], Pack-garn lo.]; I -werk, o.: Binderarbeit Ivr.]. bingelkrnid, o.: Bingelkraut lo.]. |
BITTER-FLESCH
BINK.
71
|
bink, m.: 1) (niensch:) Pfuscher [m.], Pfuscherin [vr.J; 2) (paard:) Kracke [vr.]. ibiniieii. tsw.: herein! Hiinnen, bw. en vz.: 1) (eer het eindpunt van tijd of plaats bereikt wcrdt:) binnen fJJl, innerhalb [21; - de grenzen: binnen den Grenzen, innerhalb der Grenzen; - een paar jaar: binnen einem Jahre, jnnerhalb eines Jahres; 2) (niet buiten:) innen; ga-: grehen Sie hinein; kom-: kommen Sie herein; hij is -: er ist innen, i*r ist ini Hause, er ist im Zimmer, (fig. en iron.) er ist versorgt; het schip is -: das Schiff ist eingelaufen; dat heb ik alweer -: (tam.) das habe ieh sehon wieder cingesteekt; - best: (spr.) Nichts gehtüber Haben; - en buiten: innen und aussen; van - naar buiten: von innennachaussen; naar - slaan: (pop) einsehlucken; te -schieten: einfallen lonr.l (daar schiet mij iets te -: da tallt mir etwas ein); te -brengen: erinnern (ik kan mij de zaak nie; goed meer te - brengen: ieh kann micli der 12| Sache nicht gut mehr erinnern; mag ik u dat nog eens te - brengen : dart' ich Sie noch einmal daran erinnern. Zie ook binneiiH. binnen-bacl. o.: Bad lo.; alimHause; I -deur, vr.: Thüre Ivr.J im Innern; -dijk, m.: Binnendeich |m.|; -dijksch, bv. n.: innerhalb des Deiehes liegend; -gaan, w. o.: hineingehen [onr.l; -gaats, bw.: im Seegat; -gang, vr.: (der) innere Gang, Korndor lm.]; -gedeelte, o.: (der) innere Theil [T]; -gorzen, vr. mrv.: eingedeiehte Anschwem-mungen; -gracht, vr.: Binnenkanal [m. a], Binnengraben [m.|; -handel, m.: Binnen-handel lm.]; -haven, vr.: Binnenhafen (m.; a];-hof, m. eno.: (der) innere Hof lö],(der) innere Hofplatz la]; -kamer, vr.: (das) Wohnz immer, (ein) inneres Zimmer, (fig.) Innere lo.l desHerzens;-komen, w.o.: hinein-konimen jonr.l, hineihtreten lonr.l: -koorts, vr.: Schleichfieber |o.|. Mniienlancl, o.: Binnenland [o.], (das) Innere des Landes. bimieiilandHcli. bv. n.: 1) binnenlan-disch, 2) einheimisch; - bestuur, o.: Ver-waltung |vr.| im Innern; - bier, o.: (das) einheimsche Bier;-verbruik,o.: Verbrauch [m.j im Lande selbst; - verkeer, o.: Bin-nenverkehr |m.]; - vervoer, o.: Binnen-transport [m.]; -e onlusten, m. mrv.: innere (einheimische) Unruhen [vr. mrv.]; -e oorlog: Bürgerkrieg [m.]; -e stad: Landstadt j vr.; a j; -e vaart: Flussschifffahrt | vr.1, Bin-nenschifffahrt; -e zaken: Angelegenheiten I vr» mrv.] des Innern (minister van -e zaken: Minister des Innern; ministerie of departement van -e zaken: Ministerium [o.; mrv. -rien] oder Departement (o.] des Jnnern). binnen-looclM. m.: 1) Binnenlootse [m.|, 2) Hafenlootse [m.]; -loodsen, w. b.: in den Hafen lootsen, (fig. fam.) einlöffeln; -meer, o.: Binnensee []SB.! m.], Landsee j m.]; -moeder, vr.: einwohnende Vorsteherin [vr.1; -muur, m.: Zwischenmauer [vr.1; -pad, o.: Feldweg lm.];-plaats, vr.: Hof-raum lm.; a]; -schip, o.: Flussschitf [o.]: -schipper, m.: Flussschifter [m.l. binnens. in Sam. I -deurs, bw.: innerhalb der Thüre; -dijks, bw.: innerhalb des Deiches; -huis,bw.: im Hause;-kamers, bw.: im Zimmer; -lands, bw.: 3) im Lande selbst, im Lande, 2) im Innern des Landes. |
biiiiien-Mliiipen, w. o.: einschleichen [onr.l: I -sluiper, m.: Einschleicher [m.]; (fig.) Éindringjing [m.l. biimeiiH, in Sam. 1 -monds, bw.: Zwi-schen den Zalmen; -muurs, bw.: innerhalb der Wande; -rands. bw.: innerhalb des Randes. biimeiiNtacl. vr.: 1) (provincie-stad:) Landstadt [vr.; al, Binnenstadt [vr.; ii], 2) (der) innere Theil [Tl der Stadt. binnennte, bv. n.: (der, die, das) innere. 1 -, z. n. o.: Innere [o.], Innerste [o.], Inwendige [o.]; het - buiten: das Innere nach aussen. biniien-Mtiiip, vr.: inwendige Zuckung [vr.]; I -vaarder, m.: 1) Flussschitf [o.], 2) Flussschifter [m.]; -vaart, vr.: Flussschifffahrt [vr.], Binnenschifffahrt[vr.];-va-der, m.: (der) einwohnende Vorsteher; -waard, vr.: Polder [m.], eingedeiehte Anschwemmung [vr.1; -waarts, bw.: ein-warts; -waartsch, bv. n.: einwartsgekehrt; -water, o.: Binnenwasser [o.] (-wateren, o. mrv.: Binnengewasser [o. mrv.]);-weg, m.: Feldweg [m.]; -werk, o.: (das) Innere, Binnenwerk [o.|; -werks, bw.: im Innern; -zak, m.: (kim.) (die) innere Tasche; -zee, vr.: Binnenmeer [o.],Binnensee (NB.! vr.1; -zool, vr.: Brandsohle [vr.];-zijde, vr.: innere Seite [vr.]. bint, o.: Querbalken fm.]. biograaf, m.: Biograph [m.], Lebens-beschreiber [m.]. biog^rapliie. vr.: Biographic [vr.], Le-bensbeschreibung [vr.]. biosfraphisch. bv. n.: biographisch. biolo^eeren, w. b.: biologiren [ie], biologie, vr.: Biologie [vr.|. bioloog, m.: biolog [m.l. birkwortel, m.: (pik.) [tl Ruthenkraut [o.]. bisdom, o.: [tl Bisthum [o.; ü]. Stift [o.]. bismuth, o.: (min.) Bismuth [m.l, Wis-muth [m.l. bison, m.: Zie bizon. bisschop, m.: (kkl.) Bischof [m.; ö]; (zekere drank:) Bischof [m.]. bissc*homgt;él||k. bv.n.: bischöflich; -e waardigheid: Bischofswürde [vr.]. bit, o.: (voor een paard:) Gebiss [o.]. bits, bv. n.: spitzig; I -heid, vr.: spit-zigkeit [vr.J. bitsig, bv. n.: Zie bits. ibitter, bv. n.: bitter; I -heid, vr.: Bit-terkeit [vr.]. Ibitter, bw.: (bij een werkwoord:) bit-terlich; (bij een bv. n.:) bitter (NB. In het Duitseh met het bv. n. verbonden, b. v.:) - koud; bitterkalt; - slecht: bitterböse;-vijandig: bitterfeind. Ibitter. z. n. o.: 1) Magenbitter [o.]; 2) (bittere jenever:) (der) bittere Brannt-wein. bitter-aarrte, vr.: Bittererde [vr.]. Magnesia [vr.]; I -achtig, bv. n.: bitterlich; -achtigheid, vr.: (das) Bitterliche; -appel, m.: Bitterapfel [m.; a], Koloquintenapfel [m.; a]. bitteren, w. o.: Bitterchen trinken [onr.]. bitter-fleseh. vr.: Schnappsflasche [vr.]; I-heid, vr.: Bitterkeit [vr.]; -nout, o.: Bitterholz [o.], Quassia [vr.]; -kalk, vr.: Bit- |
BITTERTJE.
72
BLAUW.
|
terkalk [m.]; -kers, vr.: Bittorkres.se [vr.]; -klaver, vr.: Bitterklee [m.]; -koekje, o.: Makrone [vr.]; -kruid, o.: (der) bittere En-zian (der) grelbe Enzian; -spaath, o.: (min.) [t] Rautens^ath [in.], [t] Bitterspath [m.J; -steen m.: Bitterstein [m.], Nierenstein [m.]. bittertje, o.:Bitterchen lo.], Sehnapps-ehen [o.]. Mtter-water, o.: Bitterwasser [o.]; I-wijn, m.: Bitterwein [m.J; -zoet, bv. n.: bittersüss (als z. n. o.: pik.: Bittersüss [o.]); -zout, o.: Bittersalz [o.]. bivak, o.: (mil.) Bivouak [o.],Feldlagrer [0-]- , , . bivakkeeren, w. o.: bivakiren [ie]. bizlt;»n, m.: (drk.) Bison [m.]. blaadje, o.: Blattchen; (fiff.) Bretellen [o.], Brettchen [o.l (b. v.: koffie-: Kaffee-brettchen; thee-: Theebrettchen); presenteer-: [ie] Prasentirteller [m.]; het- isom- fekeerd: (spr.) das Blatt hat sich gewen-et; bij iemand in een g:oed (of kwaad) -staan: (figr.) bei Einem grut (oder schlecht) angreschrieben sein.ekeerd: (spr.) das Blatt hat sich gewen-et; bij iemand in een g:oed (of kwaad) -staan: (figr.) bei Einem grut (oder schlecht) angreschrieben sein. blaag:, m. en vr.: (das) unartigre Kind. blaam, vr.: Flecken [m.J; eene - op iemand werpen (iemand eene - aanwrijven): Einem einen Fleeken anhangren. blaar, vr.: Blase [vr.J, Blatter [vr.]; I -trekkend, bv. n.: blasenziehend. blaan, vr.: (i. a. b.) Blase [vr.]; I -ach-tig, bv. n.: blasenahnlich, 2) zumBlasen geneigrt; -balg, m.: Blasebalg [m.; a] (-balgmaker, m.:Blasebalgmacher [m.]; -balgpijp, vr.: Blasebalgröhre [vr.J; -balgtrapper,m.: Blasebalgtreter [m.J; -balgtrekker, m.: Blasebalgzieher [m.J);-instrument,o.: (muz.) Blasinstrument [o.J; -kaak, m.: Bramarbas [m.l, Prahlhans [m.J, Aufschneider [m.J, Grossthuer [m.l; -kaken, w. o.: bramarba-siren | ie], prahlhansen, aufschneiden [onr.J, grossthun [onr.J; -kakerij, vr.: Prahlhan-serei [vr.J, Aufschneiderei [vr.J, Grrossthue-rei [vr.J; -kramp, vr.: (gnk.) Blasenkrampf lm.J; -ontsteking, vr.: (gnk.)Blasenentzün-dung [vr.1; -opening, vr.: (ontl. en hik.) Blasenötfnung [vr.J; -pijp, vr.: BJaserohr [o.; o en öj; -steen, m.: (hik.) Blasenstein [m.J; -toestel, o.; Blaseapparat [m,J: -visch, in.: Blasefisch [m.J; -vormig,bv.n.: blasen-förmig; -werk, o.: (in orgels:) Blasewerk [o.J. blad, o.: Blatt [o.; aj; (voor koffie- of theegerei of om eten op te dragen:) Brett [o.J, Bret jo.J (b.v. jKafteebrett, Theebrett, Speisenbrett); van het - zingen of spelen: vom Blatte (d. h. unvorbereitet) singen [onr.J oder spielen; veranderd zijn als een - op een boom: (spr.) ungeheuer verandert sein. bladderen, w. o.: sieh abblattern, bladen, o. mrv.: (i. a. b.) Blatter [o. mrv.J. bladerdos, m.: Laub [o.J, Blatterwerk [o.J. Ibladeren, o. mrv.: Blatter [o. mrv.J. Ibladeren, w. o.: 1) (in een boek:) blattern; 2) Zie bladderen. bladerig;, bv. n.: blatterig, blatter-reich; I -heid, vr.: Blatterigkeit [vr.|. bladerloos, bv.n.: blattlos, blatterlos; i -heid, vr.: Blatterlosigkeit [vr.J. bladerryk, bv. n.: blatterreich, laub-reich. blad-goud, o.: Blattgold lo.J; I -groente. |
vr.: Blattergemüse [o.l; -kop; r, o,: Blatt- lt; kupfer [o.J; -luis, vr.: (pik. en ins.) Blatt- lt; laus [vr.; aJ;-tin, o.: Blattzinn [o.J;-vor- t mig, dv. n.: blattformig -wijzer, m.: [sj In- \ haltsverzeichniss [o.J; -ijzer, o.: Blatteisen « [o.J; -zilver, o.: Blattsilber [o.]; -zwam, ï o.: (pik.) Lerchenschwamm [m.J, Feuer- schwamm [m.J; -zijde, vr.: Seite [vr.J, i 1 Blattseite [vr.J. blaf. m.: Bellen [o.J. ] blaffen, w. o.: bellen; tegen de maan - : (spr.) gegen den Mond bellen, auf Einen I schimpfen dem man nicht schaden kann; van den honger-: (fig.)ausgehungertsein: 1 honden die - bijten niet: (spr.) nicht alli' Hunde beissen welche bellen. 1 blaffer, m.: Beller [m.J; (fig. fani.) biaflTerd, m.: (das) aJphabetische Re- : gister. blafkaken, enz.: Zie blaaskaken. blaken, w. o.: brennen [onr.J, glühen (- van: vor). blakend, bv. n.: brennend, glühend (- van: vor); -e welstand: ausgezeichnete Gesundheit [vr.J. blaker, m.: Handleuchter [m.J. blakeren, w. b.: sengen. blakering:, vr.: Sengen [o.J. blameeren, w. b.: in üble jS'achrcde bringen [onr.J, blamiren [iej. I - (zich), w. w.: sich blamiren [iej. blanco, bw.: blanko; in -: in Blanko; 1 -krediet, o.: Blankokredit [m.J. Iblank, bv. n.: 1) blank, weiss; - van vel: von weisser Hautfarbe; de -e hals: der weisse Hals [a|; de -e boezem: der weisse Busen; de laatste bladzijde blijft -: die letzte Seite bleibt blank (d. h. un-beschrieben); 2) blank,blinkend, glanzend; een ketel - schuren: einen Kessel blank scheuern; 3) rein; een - geweten: ein reines Gewissen;4) blank, entblösst; met de-e sabel: mit der blanken Sabel, mit ent-blösster Sabel; 5) het land staat das Land steht unter Wasser; 6) de rivier is -: der Fluss ist ohne Treibeis, der Fluss ist vom Eise befreit. iblank, m.: (mtw.) sechs Deute (alte hollandische Münze); twee -en: zwölf Deute (= anderthalb Stüber jetzige Münze). blanke, m. en vr.: (der, die) Weisse, (der, die) Blanke. blanket, o.: Schminke [vr.J; I -doos, vr.: Schminkdose [vr.J, Schminkbüchse [vr.J. blanketsel, o.: Schminke [vr.J. blanketten, w.b.: schminken. I-(zich) w. w.: sich schminken. blankheid, vr.: Blankheit [vr.J. Iblaren, w. o.: 1) blöken; (fig.) plarren; 2) Blasen (oder: cine Blase) bekommen [onr.J. Iblaren, 1) (mrv. van „blaarquot;) Blasen [vr. mrv.J: 2) (= „bladerenquot;) Blatter [o. mrv.J. blaten, w. o.: blöken. blauw, o.: blaue Farbe [vr.J, Blaufo.l; Berlijnsch-; Berlinerblau. I -, bv. n.. blau; een -e Maandag: sehr kurze Zeit; eene -e scheen loopen: einen Korb bekommen | onr.J, durcnfallen [onr.J, abgewiesen werden [onr.J; - van iets afkomen: mit einer langen ïfase davonkommen [onr.J; eene -e uitvlucht: eine kahle Ausfiucht[üj; eene -e boodschap; eine ersonnene Botschaft; iemand -e bloempjes laten zien: Einem |
BLAUWACHTIG.
BLIND.
73
|
cinen blauen Dunst vormachen; met -e oofiren: blauaugrig:; een - oog:: ein blau un-terlaufenes Auge, ein blaues Aug-e; iemand bont en - slaan: Einen braun und blau schlagren Lonr.J; iets - - laten: etwas auf sich beruhen lassen [onr.]. blauwaclitig:. bv. n.: blaulich, blau-lich; I -heid, w. Blaulichkeit [vr.|. blauw-baard, m.: Blaubart Lm.], (fig:.) Popanz Lm.J; I -bes, vr.: Blaubeere 1 vr. I, Heidelbeere | vr.|; -boekje, o.: Schandschrift jvr.l, Schmalischrift [vr.1. blauwen, w. b.: blauen. I -, w. o.: blauen. blauwheid, vr.: Blauheit [vr.], Bliiue lvr.1. blauw-hout. o.: Blauholz lo.]; 1 -kopje, o.: (vog-.) Merlmeise lvr.1; -kous, vr.: Blau-strumpf[ni.; ü|,Gelehrtheitskramerin [vr.]: -kuip, vr.: Blaukufe Lvr.1, Blauküpe [vr.] ; -schuit, o.: (g-nk.) Scharbock Lm.), ökorbut [m.] (-schuitachtig:, bv. n.: skorbutisch. blauwsel, o.: Blaufarbe |vr.], blaue Starke [vr.]. blauw-spaath. o.: (min.) Lazulit[m.l; 1 -specht, m.; (vog.) Blauspecht [m.];-steen, o,; Blaustein lm.|, Putzpulver lo.]. blauwtje, o.: (fig. fam.) (das) blaue Schienchen; een - loopen: eijien Korb be-kommen lonr.], durcnfallen [onr.1, abge-wiesen werden lonr.|. blauw-verven, o.: Blaufarben Lo.J; 1 -verver, m.: Blautarber [in.]; -visch, m.: Blaufisch [m.1; -voet. m.: (vog.) Blaufuss Lm.; ül, Steintalke Lm.J. blazen, w. o. en b.: (i. a. b.) blasen lonr.]; den aanval -: zum Angritf blasen; den aftocht -: zum Abzug blasen;(in damspel:) eene schijf -: einen Stein blasen; de fluit-: (muz.) die Flöte blasen; glas -: Glas blasen; van geen toeten of - weten: (fam.) ganz unerfahren sein, (ook:) ganz benebelt sein; beter hard geblazen dan den mond gebrand: (spr.) wer viel Worte macht kommt selten zur That; geblazen zijn: (fig. fam.) verschwunden sein. blazer, in.: (i. a. b.) Blaser jm.], Bla-ser Lm.]. blazing, vr.: (i. a. b.) Blasen [o.j. blazoen, o.: (wpk.) Wappen Lo.]; (mil.) Banner Lo.j. blazoeneeren, w. o.: 1) Wappen malen; 2) blasoniren jie], Familienwappen erklaren. bleek, bv. n.: bleich, blass. I -, vr.: Bleiche | vr.|. bleekaelitijgr,bv. n.: bleichlicht; I -heid, vr. Bleichlichte Ivr.j. bleekbruin, bv. u.; blassbraun. bleeken, w. o. en Li.: bleichen. bleeker, m.: in.: Bleicher Lm.]. bleeker«, in Sam. I -hond, m.; Blei-chershund Lm.];-knecht, m.: Bleichersknecht Lm.]; -meid, vr.: Bleichersmagd |vr.]; -wagen, m.; Bleicherskarren Lm.]. bleek er y, vr.: 1) (de daad:) Bleichen Lo.]; 2) Zie bleekveld. bleek-greel, bv. n.: bleichgelb, blass-gelb; I -geld, o.: Bleicherlolm Lm.]. bleekheitl. vr.: Bleiche jvr.], Blasse Lvr.]. bleek-loon. o.: Bleicherlolm Lm.]; I -rood, bv. n.: blassroth Lt]. bleek-veld, o.: Bleichgarten Lm.; a], Bleichhof Lm.; ö], Bleichpian Lm.; a en a]. |
Bleichplatz Lm.; a], Bleichstatte Ivr.j, Bleichwiese |vr.]; | -zucht, vr.: (gnk.) Bleich-sucht Lvr.]; -zuchtig, bv. n. (gnk.) bleich-süchtig. blei, m.: Weissfisch lm.]. blein, vr.: Zie blaar en balein, bles, vr.: Blasse Ivr.j; I -paard, o.: Pferd Lo.1 mit einer Blasse. bleu. bv. n.: (fam.) Zie bloo. bliek, vr.: Weissnsch Lm.]. blik. o.: Blech jo.j. I -, m.: Bliek Lm.]; met één -: mit Einem Blicke; een - werpen op: einen Bliek werfen Lonr.] auf; een - werpen in: einen Bliek in____hinein- werfen Lonr.]. I -, by. n.: wund; zich - rijden: sich wund reiten Lonr.j, (fam.) sich einen Wolf reiten lonr.j. blik-aaivs, m. (-gat,o.): (fam.) Wolf Lm.]. Iblikken, bv. n.: blechern. Iblikken, w. o.: blieken; zonder - of blozen: unverschamt; van geen - of blozen weten: alle Scham abgelegt haben. blikkeren, w. o.: flimniern,glimmern. blikkerin^-. vr.: Fliinmern lo.], Glim-mern |o]. blikkert, m. mrv.: (fam.) Augen Lo. mrv.j. bUk-oo$;en, w. o.: blinzeln; I -scliaar, vr.: Bleehsehere Lvr.j. bliksem, m.: Blitz jm.]; door den -getroffen: vom Blitze getroffen,vomBlitze gerührt; geen -: (gem.) nichts; naar den -: (gem.) zum Teutöl, zum Henker; er den - van geven: (gem.) es verdammen; te -: (gem.) Donnerwetter! blik^eni-atleider, m.: Blitzableiter Lm.]. blikMemeii. w. onpers.: wetterleuch-ten. 1 -. w. o.: (gem.) donnerwettern. I -, w. b.: (gem.) iemand -: Einem den Brei verder ben Lonr.j. blikMenic^nd. bv. n.: blitzend. bliksein-llits. ni.: Blitzstrahl Lm.]; I -licht, o.: Wetterleuchten Jo.j. Ibliksems. m. mrv.: Blitzstrahlen; de - van Jupijn: (dk. en fab.) die JDonnerkeile des Jupiter; de - van het Vatikaan: (dk.) der Bannstrahl des Vatikans. IblikseniN, tsw.: (gem.)Donnerwetter! I -, bw.: (gem.) verdamint, verflucht; -gauw: schnell wie der Blitz; - gemeen: verdaniiiit gemein; - lui: verdamint faul; - dom: veraammt dumm. blikscnisc'li. bv.: n.: (gem.) verflucht, verdainint; de -e kerel: der verfluchte Kerl; een - lawaai: ein verdammterLarm. blikMeni-Mehieht, vr.:Blitzstrahl Lm.]; I -slag, m.: Blitzschlag jm.; iij, (gemeen scheldwoord:) Schweinhund jm.L,Schwein-igel jni.l; -snol, bv. n.: blitzschnell;-snelheid, vr.: Blitzesschnelle jvr.], Blitzeseile jvr.l; -straal, m.: Blitzstrahl Lm.]; -vuur, o.: Blitzfeuer Lo.j. * blik-slajfer, in.: Klempner Lm.J, Blech-ner jm.], Biechsehlager jni.J; I -slagerij, vr.: Kleinpnerhandwerk Lo.j; -tanden, w. o.: die Zahne bleeken, die Zahne weisen Lonr.]; -vuren, w. o.:mitBlickfeuerSignale geben Lonr.j; -vuur, o.: Blickfeuer [o.]; -werk, o.: Klempnerwaare jvr.], Blech-waare Lvr.]. Iblind, bv. n.: blind (ook fi^.); aanéén oog 7: an (auf) einem Auge blind; ziende -: mit schenden Augen blind; de liefde is -: (spr.) die Liebe 1st blind; de -e darm: |
BLOEM-KELK.
BLIND.
74
|
(ontl.) der blinde Darm [aj; een -e muur: cine blinde Mauer ; I -e klippen, vr. mrv.: blind»* Klippen |vr. mrv.l; - anker, o.: (zeew.) (das) einarmige Anker; een - zoeken: ein blindes Suchen; een - geloof: ein blinder Glaube; -e g-ehoorzaamneid: blinder Gehorsam; I -achtig:, bv. n.: einwenig: blind. Iblind, o.: Laden Lm.; a], (inz.) Fen-sterladen lm.; tij. blindaelitig:. bv. n.: (fig. tam.) blind; I -heid, vr.: (fig-, tam.) Blindneit [vr.]. blind-doek, m.: Augenbinde [vr.]; I -doeken, w. b.: blenden. blinde, m. en vr.: (der, die) Blinde; er naar slaan als de - naar het ei: (spr.) wie ein Blinder von der Farbe urtheilen Itl. I-, o.: Blinde | o.l; in den -: blindlings, blindzu, aufs Gerathewohl |t|; 1 - man, m.: (der) Blinde, (ein) Blinder; - mannetje spelen: blinde Kuh spielen. blindeeren, w. b.: (vest.) blenden, blindeering:,vr.: (vest.)Blendun^lvr.1. blindelings, bw.: blindlings, blindzu. Iblinden, w.b.:blenden; blind machen. Iblinden, o. mrv.: Laden lm. mrv.J. I-, m. mrv.: Blinden (m. mrv.l; in het land der - is éénoog koning: (spr.) unter den Blinden ist der Einaugige König; I -instituut, o.: Blindeninstitut |o.l,Blinaenanstalt lvr.1. blindgeborene, m. en vr.: (der, die) Blindgeborene. blindbeid. vr.: Blindiieit lvr.1; met -geslagen: mit Blindheit gesehlagen. blind-liokken, w. b.: (iemand: Einem) die Augen zubinden [onr.1; I -slang, vr.: Blindschlange [vr.1; -werk, o.: (vest.)Blen-dung [vr.]; -zeil, o.: (zeew.)Bogsprietsegel Lo.]. blink, o.: (zeew.) klare Stelle [vr.1 am trüben Himmel. blinken, w. o.: glanzen, blinken; het is alles geen goud wat er blinkt: (spr.) es ist nicht Alles Gold was glanzt. blinkend, bv. n.: glanzend; - smeer: AVichse lvr.1; het -e slijk der aarde: (fig.) das Geld. blinkerd, m.: 1) Sandberg [m.1, Dii-nenkopf [m.; ö|, Düne [vr.]; 2) Linienblatt |o.; al. blinkworm, m.: Glühwurm [m.; ül. bloed, o.: (ontl. en fig.) Blut [onadellijk (das) adlige Blut; een prins van den -e: ein Prmz vom Geblüte; geronnen -: (das) geronnene Blut; van 's harten -:vom Herzblut; kwaad - zetten: böses Blut machen ; in koelen -e: mit kaltem Blute, kalt-blütig; als melk en -: wie Milch undBlut; goed- en -: Gut und Blut; het - kruipt altijd waar het niet gaan kan, (spr.) wo das Blut nicht hinlauft da kriecht es hin. I -, m. en vr.; (der, die) Einfaltige; de arme-: (m.) der arme Teufel, (vr.) die Arme, (o.) das arme Kind; de onnoozele -: (der, die) Einfaltige. bloeddroppel, m.: Blutstropfen [m.1. bloedelooN, bv. n.: blutleer, blutlos; I -heid, vr.: Blutlosigkeit [vr.]. bloeden, w. o.: bluten; uit den neus-: aus der Xase bluten; mijn hart bloedt: (fig.) das Herz blutet mir; voor iets moeten -: (fig. fam.) für etwas bluten (d. h. büssen) müssen [onr.1. bloedheet, bv.n.: zum Ersticken heiss. |
bloed-ontlasting, vr.: (der) blutige-Stuhlgang; (het) -pissen: (das) Blutstallen,, (das) Blutharnen; -plakkaat, o.:(hist.)(das) blutige Edikt (fig. fam.) Blutpfuhl [m.; u en ül, (ook:) (der) grosse Blutfiecken, bloedig, bv. n.: blutig: I -heid, vr.: Blutigkeit [vr.]. bloelt;lH-oinloop, m.; Blutumlauf [m.U bloed-nitstortins?, vr.: (das) ünter-laufen der Haut mit Blut. bloei, in.: [t| Blüthe [vr.1; in vollen in voller Blüthe 111; in den - des levens: in der Blüthe Itl des Lebens. bloeien, w. o.: blühen; I (pop). Zie bloeden. bloeimaand, vr.: quot;Wonnemonat [m.1,. Maimonat [m.1. bloeinel, o.: [tl Blüthe [vr.]. bloeityd, m.: [tl Blüthezeit [vr.1. bloem, vr.: (pik. en fig.) Blume [vr.]; blom van meel:) Blume [vr.1 des Mehles, das) feinste Mehl. bloemachtig:, bv. n.: (iets:) blumen-artig, (iemand:) blumenliebend; I -heid, vr.i 1) Blumenartige [o.l, 2) Blumenliebhaberei [vr.]. bloem-bed, o.: (tnb.) Blumenbeet [o.]; 1 -blaadje, o.: Blumenblattchen [o.l; -blad,, o.: Blumenblatt lo.; al; -bol, m.: Blumen-zwiebel [vr.]; -dragend, bv. n.:blumentra-gend, blumenbringend. bloemen, vr. mrv.: Blumen [vr. nirv.]; tentoonstelling van -: Blumenausstellung [vr.1; gemaakte -: Kunstblumen [vr. mrv.], minnaar van -: Blumenliebhaber lm.]r Blumenfreund [m.]; I -gek, m.: Blumennarr lm.]; -geur, m.: Blumenduft [m.: üj; -handel, m.: Blumenhandel; -handelaar, m.: Blumenhandler [m.1; -kenner, m. aluinen-kenner [m.]; -krans, m.: Blumenkranz [m.*r al; -liefhebber, m.: Blumenliebhaber lm.];, -maakster, vr.: Blumenmacherin [vr.] (-maakster zijn: Kunstblumen machen); -maand, vr.: Blumenmonat [m.1; -maker, m.: Blumenmacher [m.1 (-maker zijn kunstblumen machen); -man, in.: Blumenmann [m.; a], Blumenhandler [m.]; -mand, vr.: Blumenkorb [m.; öl;-mandje, o.:Blumen-körbchen [o.]; -meisje,o.:Blumenmadchen [o.l; —rijk, o.: Blumenreich [o.l, Blumen-welt [vr.|; -spelen, o. mrv.: (hist.) Floralien [vr. mrv. l, Spiele 1 ó. mrv.] zuEhren der Flora; -spraak, vr.: Blumensprache [vr.]; -teelt, vr.: Blumenbau [m.l, Blumenzucht [vr.]; -tijd, m.: Blumenzeit [vr.1; -vrouw, vr.: Blumenfrau [vr.1, Blumenweib [o.l, Blu-menhandlerin I vr.]; -wereld, vr.: Zie -rjjk. bloem-godin, (tab.) Blumengöttin [vr.], (die) Flora; I -hof, m.: Blumengarten [m.; aj. bloemig, bv. n.: blumig; -e aardappelen: mehligc (krumige) Kartoffeln; I-heid, vr.: (das) Blumige, (van aardappelen:) krumige Beschaftenneit [vr.1. bloemist, m.: Blumengartner [m.], Blumist [m.]. bloemistery, vr.: 1) Blumenzucht [vr.1; 2) Blumengarten [m.; al. bloem-kelk, m.: Blumenkelch [m.], Blumenbecher [m.]; -knop, m.: B[umen-knospe [vr.1; -kool, vr.: Blumenkohl [in.]; -koi% vr.: Blumenkorb [m.; öl; -korfje, o.: Blumenkörbchen [o.l; -krans, m.: Blumenkranz lm.; al; -kroon, vr.: (pik.) Blumen-krone [vr.]; -kroontje, o.: (pik.) Blumen-krönchen [o.l; -kweeker, m.: Blumengart- |
BLUTSKOORTS
BLOEMPJE.
75
|
nor [m.]; -kweekerij, vr.: 1) Blumengarten [m.; a|, 2) Blumengartnerkunst lvr.1, Blu-mengrartnerei Lvr.J; -lezing, vr.: Blu-menlese [vr.]. Anthologie [vr.]; -loos, bv. n.: blumenlos; -loosheid, vr.: Blumenlo-sigkeit [vr.]; -markt, vr.: Blumenmarkt |ni.; a]; -meel, o.: Blume [vr.] des Mehles, (das) feinste Mehl; -pap, vr.: (der) vom teinsten Mehl mit Milcn gekocnte Brei; -perk, o.: (tnb.) Blumenstück (o.l. bloempje, o.: Blümchen [o.]; -s ver-koopen: Blümchen verkaufen, (Hg.) schmei-chelhafte und verliebte Worte reden; I -sthee, vr.: Blumenthee [m.]. bloein-pot. m.: Blumentopf l-m.; ö]; I -ruiker, m.: Blumenstrauss [m.; a]; -rijk, bv. n.: blumenreich; -rijkheid, vr.: (das) Blumenreiche; -schilder, m.: Blumenmaler [m.]; (het) -schilderen: Blumenmalerei [vr.]; -spelen, o. mrv.: (hist.) Floralien jvr. nirvl, Blumenspiele [o. mrv.], Spiele [o. mrv.]zu Ehren der Flora: -steel, m. (-stengel, m.): Blumenstiel [m.], Blumenstengel [m.]; -stof, o.: (pik.) Blumenstaub [m.] (-stofdraden, m. mrv.: Staubfaden [m. mrv.]); -stuk, o.: (schl.) Blumenstück [o.]; -tafeltje, o.: Blu-mengestell j o.]; -tuiltje, o.: Blumenstrauss-chen lo.l; -tuin, m.: Blumengarten [m.; a]; -vaas, vr.: Blumenvase [vr.|, Blumen-gefass [o.]; -vormig, bv. n.: blumenförmig; -werk, o.: Blumenwerk [o.]; -zaad, o.: Blu-mensame [m.]. bloesem, m.: [t] Blüthe [vr.]; I -geur, m.: [t| Blüthenduft [m.; ü]; -knop, m.: Knospe [vr.]. bloeNemen, w. o.: in der Blüthe [t] stehen [onr.], Blüthen [t] tragen [onr.], blühen. blok. o.: Block [o.; ö]; een - huizen: eine Sammlung Hauser, eine Ileihe von Hausern; I -hout, a.: Blockholz [o.]; -huis, o.: (mil.) Blockhaus [o.; a]. blokkade, vr.: 1) Blokade [vr.]; 2) [ie] Blokirung [vr.|. blokkeeren, w. b.: blokiren [ie], blokken, w. o.: ochsen, sich placken, immer über den Büchern liegen, sich an-strengen, emsig studiren [ie]. blokker, in.: (der) emsig Studirende [ie]. blokkinff, vr.: (das) emsige Studiren [ie]. blok-inaker, m.: Blockmacher [m.], Blockdreher [m.] ; -schaaf, vr.: Garbehobel fm.]; -schijf, vr.: Kloben [m.],Flasche [vr.]; -tin, o.: Blockzinn [o.]. blom, vr.: (das) feinste Mehl. blond, bv. n.: blond; - haar: blonde Haare [mrv.]; - van uitzicht: blond aus-sehend; licht -: flachsfarbig. Iblonde, vr.: (mod.) Blonde [vr.]. Iblontle, m. en vr.: (der, die) Blonde; -n en bruinen: Blonden und Brünetten. blond harig. bv. n.: blondhaarig. blondheid, vr.: blonde Farbe [vr.]. blondine, vr.: Blondine [vr.]. Blonde [vr.]. blondje, o.: Blondchen [o.], Blondin-chen [o.]. bloo, bv. n.: 1) verzagt,furchtsam,feig; 2) blöde, verlegen, schücntern; liever-man dan doo-man: (sp»w) lieber lebendiger Hase als todter [t] Löwe. blood, bv. n.: Zie bloo; I -aard, m.: Feigling [m.]. |
bloode, bv. n.: Zie bloo; een - hond wordt zelden vet: (spr.) die Verschamten. sind immer am Schliminsten dran. bloo hartig, bv. n.: Zie no. 1 bloo: I -heid, vr.: Verzagtheit [vr.], Furchtsam-keit [vr.], Feigheit [vr.j. bloolieid, vr.: 1) Zie bloohartig:-lie id, 2) Blödigkeit [vr.], Schüchternheit [vr.]. bloot, bv. n. en bw.: bloss; naakt en -: (lig. fam.) blutarm; onder den-en hemel: unter freiem Himmel. blootelyk, bw.: bloss. bllt;»oten, w. b.: Zie ploten, blootgeven (zieli), w. w.: Zie zich blootstellen. bloot-leasen, w. b.: darlegen; I -legging, vr.: Darlegung [vr.]. blootheid, vr.: Blösse [vr.]. blootN-hoofds, bw.: mit entblösstem Haupte. bloot-staan, w. o.: ausgesetzt sein (- aan: [3]); I -stellen, w. b.: aussetzen, bloss geben [onr.], blosstellen (- aan: [3|); zich -stellen, w. w.: sich aussetzen, sicli bloss geben [oer.], sich blosstellen (-aan; [3|); -stelling, vr.: Aussetzung [vr.] (- aan:. [3]. bloots-voets. bw.: barfuss. blos, m.: [t] Köthe [vr.j; (inz.) [t{ Schamröthe [vr.]. blonwel, m.: Breche [vr.], Hanfbreche [vr.], Blauel [m.]. bloiiwen, w. b.: blaueln, (Hanf oder Flachs) brechen [onr.]. blozen, w. o.: erröthen [t]; van schaamte -: schamroth [t| werden [onr.]; iemand doen -: Einen schamroth [t] machen. blozend, t. dw.: erröthend 11 j. I -, bv. n. i blühend; -e wangen: blühende quot;Wangen [vr. mrv.]; eene -e kleur: eine blühende Cresichtsfarbe. blozins, vr.: [t| Erröthen [o.]. m-: fain-) Wincl ['n.]; - slaan: Wind machen; kale -: lanter Wind; - behoort bij het vak: (fam.) klappern gehort zum Handwerk; I -bordje, o.: (spl.) Poch-brett [o.]; -kaak, m.: Cirosssprecher [m.]; -spel, o.: Pochspiel [o.]. bluften, w. o.: 1) grosssprechen [onr.]; - met: prahlen mit; - op: sich brüsten auf; 2) (spl.) Poch spielen, pochen. bluffer, m.: 1) Grosssprecher [m.],. Prahlhans [m.]; - met of op: Prahler [m.j mit oder auf; 2) (spl.) Pochspielcr [m.], Pocher [m.]. blufterisf. bv. n.: grosssprecherisch,.. prahlerisch; I -heid, vr.: (das) Grossspreche-rische, (das) Prahlerische. blufTery. vr.: Grosssprecherei [vr.],. Prahlhanserei [vr.]. bluf-kaak. in.: Grosssprecher [m.]*y I -spel, o.: Pochspiel [o.]. bluHsehen. w. b.: löschen; (hartstocht:) befriedigen; een opstand -: einen Auf-stand dampten (oder: bezwingen [onr.]). blusNeher, m.: Löscher [m.j. blussehing, vr.: Löschung [vr.]. blut (bluts), bw.: ik ben (hij is) -: ich bin mein (er ist sein) Geld bis auf den letzten Pfennig los; iemand - spelen: Einen ausbeuteln. bluts, vr.: Quetschung [vr.]. blutsen, w. b.: quetschen. blutskoorts, vr.: Scharlachfieber [o.]^ |
BOEDEL.
76
BLIJ.
|
1.1«. bv. ii.: froh; - zijn: froh sein, sich freuen; ik ben ich bin froh, ich treue mich, es freuet mich; - te moede: froh. bljyde, bv. n.: Zie biy. 1 vr.: Balliste [vr.]. biydscliap. vr.: Freude [vr.]; tranen (m. mrv.] van -: Freudenthranen [vr. mrv.]; van - niet weten wat men doen zal: seine Freude nicht zu lassen wissen [onr.], sich vor Freude nicht zu lassen wissen [onr.]; met -: mit Freuden. biy-eindend. bv. n.: froh endend (-eindend treurspel: Tragi-komodie [vr.]). bljjfster, vr.: Bleiberin [vr.]. blifgeestig:, bv. n.: heiter, munter, frohsmnigr; I -heid, vr.: Heiterkeit [vr.], Munterkeit [vr.], Frohsinn [m.]. bloheid, vr.: Frohheit [vr.] (vrijheid blijheid: spr.: Freiheit geht über Alles). blük, o.: Bcweis [m.]; schijn noch -: keine Spur. blijkbaar, bv. n.: augenscheinlich, offenbar, klar; I -heid, vr.: Augenschein-lichkeit[vr.l, Offenbarheit [vr.], Evidenz [vr.]. bliikcn, w. o.: sich zeigen; - uit: erhellen aus, hervorgehen [onr.] aus, sich ergeben [onr.] aus; laten -: merken lassen [onr.]; doen - van: einen Beweis geben [onr.] von. blü-maken, w. b.: erfreuen (zich - maken, w. w.: sich freuen); l-mare, vr: frohe Nachricht [vr.]; -moedig, bv. n.: frohen Muthes [t],freudig; -moedigheid,vr.: Freu-digkeit [vr.]; -spel, o.: Lustspiel [o.], Ko-mödie [vr.] (-speldichtcr, m.: Lustspieldich-ter [m.]; -spelschrijver, m.: Komödienschrei-ber [m.]) blyveu. w. o.: bleiben [onr.]; dat moet — liggen: das muss [onr] liegen bleiben; dat is - liegen: das ist liegen geblieben; zij is - zitten: sie ist sitzen geblieben (ook fig.). biy vend, bv. n.: bleibend; (fig.) dauer-haft. biyver, m.: Bleiber [m.]. boa, vr.: (drk.) Riesenschlange [vr.]; (mod.) boa [m.]; met - en mof: mit Boa und Pelzmuff. bobbekop, m.: Grobian [m.]. bobbekoppery. vr.: Grobheit [vr.]. bobbekoppig:, bv. n.: grob. bobbel, m.: 1) Blase [vr.]; 2) Uneben-heit [vr.]. Runzei [vr.]. bobbelen, w. o.: 1) Blasen werfen [onr.]; 2) runzelig werden [onr.]. bobbelig, bv. n.: uneben, runzelig; I -heid, yr.: Unebenheit [vr.], Runzelig-keit [vr.]. bobbeling:, vr.: (das) Blasen werfen; (fig.) (das) Sich runzeln. bobberd, m. en vr.: (der, die) Dicke, (der, die) Grosse. bobberel, vr. :(plk.) Judenkirsche [vr.]. bobberen, w. o: Zie bobbelen, bobyn, vr.: (wev.) Spule [vr.]. bobynen, w. b.: spuien. bobyner, m.: (wev.) Spuler [m.]. bobyning:, vr.: (wev.) Spuien [o.]. bobynster, vr.: (wev.) Spulerin [vr.]. boehel, m.: Buckel [m.]. Hoeker [m.]; jsich een - lachen: sich einen Buckel lachen. boehelaar, m.: Buckeligre [m.]. boehelaarnter, vr.: Buckelige [vr.]. boeheldrager, m.: Buckeltrager [m.]. |
boebelen, w. o.: 1) einen Buckel tragen [onr.]; hij bochelt niet leelijk: sein Buckel ziert ihn nicht übel; 2) ochsen, sich abar-beiten; hij heeft hard gebocheld: er hat tüchtig grearbeitet; 3) kümmern; dat bochelt mij niet: das kümmert mich nicht. bocliel-mannetje, o.: (der) buckelige Kleine; I -vrouwtje, o.: (die) buckelige Kleine. Iboeht, o.: (das) schlechte Zt'ug; - van tabak: sehlechter Tabak; - van volk: Lumpengesindel [o.]. iboclit, vr.: 1)(adk.) Bucht [vr.]; 2) Bucht [vr.], Krümmung [vr.]; 3) (bwk.) Bogen [m.; o. en ö]; de - van Guinea: (adk.) der Golf von Guinea; de -en der rivier: die Krümmungen des Flusses; voor iemand in de - springen: Einem beispringen [onr.]. bochtig:, b.v. n.: buchtig; I -heid, vr.: (das) Buchtige. bod, o.: Gebot [o.]; een - doen op: ein Gebot thun [onr.] auf; het hoogste -: das höchste Gebot. bode, m.: (boodschapper): Bote [m]; (postbode, voetuode:) Botenlaufer [m.]; (in ae ambtenaars-wereld:) Aufwarter [m.], Diener [m.J; (geld-ophaler van een fonds, busknecht:) Eintreiber [m.]. bodem. m. (i. a. b.) Boden [m.; o enö]; (fig.) Schitf [o.]; op Hollandschen - staan: auf hollaridischem Boden stehen [onr.]: den voet op Hollandschen - zetten: den Fuss auf hollandischen Boden setzen; eene vloot van dertig -s: eine Flotte von dreis-sig Schiften; op vasten -: auf festem (4e nmv. festen) Boden; met elkander op effen - staan: (fig.) quitt sein, einander nichts inehr schuldig sein; den - inslaan aan: (fig.) [4| zu Boden schlagen [onr.], [3] den Boden herausschlagen [onr.1;! -brief, m.: (kpv.) Bodmereibrief [m.]; -duig, vr.: Bodendaube [vr.]. bodemen, w. b.: bodmen [4], [3] den Boden einsetzen. bodemery, vr.: (kpv.) Bodmerei [vr.]; I -brief, m.: Bodmereibrief [m.]; -g-ever,ni.: Bodmereigeber [m.]; -nemer, m.: Bodme-reinehmer [m.]. bodemloos, bv. n.t bodenlos; ! -heid, vr.: Bodenlosigkeit [vr.]. bodem-stuk, o.: Bodenstück [o.]; -trekker, m.: Boaenzieher [m.]. boden, m. mrv.: 1) Zie booien; 2) Boten [m. mrv.]; 3) Aufwarter [m. mrv.|; I -kamer, vr.: 1) Dienstbotenzimmer [o.], 2) Zimmer [o.] der Aufwarter; -loon, o.: Botenlohn [m.]. bodeschap, o.: 1)Botenamt [o.];2) Amt eines Aufwarters; 3) Amt eines Eintrei-bers. Zie bode. boe, tsw.: puh!; geen - of ba zeggen: weder puh noch pan sagen, keinen Laut von sich geben (onr.1. boedel, m.: 1) jtl Besitzthum [o.; ü], Habe und Gut [o.j; 2) Erbschaft [vr.]; een desolate -: eine aufgegebene Erbschaft, (fig.) ein jammerlicher Wii'rwarr; eenen -aanvaarden: eine Erbschaft antreten [onr.]; den - niet aanvaarden: der Erbschaft entsagen; eehen - redderen: eine Erbschaft ins Reine bringen [onr.1, ein Testament vollziehen [tmr.]; I -afstand, m.: Erbschaftsentsagung [vr.J, Abtretung [vr.] der Erbschaft; -beschrijving, vr.: In-ventarium [o.j (onder het voorrecht van |
BOEK-SCHULD.
BOEF.
77
|
-beschrijving: init der Rechtswohlthat des Inventariums); -kamer, vr.: Erbschafts-kammer Ivr.J; -redder, m.: Vollzieher [m.] eines Testaments; -scheiding:, vr.: [tj Erb-theilungr lvr.1. Zie m. boel. boef, m.: Zuchthausler 1 m.l; (tig1.) Schelm [m.J, Spitzbube [m.]; I -achtig-, bv. n.: bü-bisch; -achtigheid, vr.: Tüberei lvr.1. Zie mrv. boeven. boeffante, vr.: (wollene) Winterhals-binde [vr.|. boefsch, bv. n.: bübisch; I -heid, vr.: Büberei lvr.1. boeg, m.: (zeew.) Bug lm.1; een schip dwars voor den - komen: Einem Schitfe gerade vor den Bug kommen lonr.1; het schip over eenen anderen - wenden: das Schiff über einen andern Bug wenden, (fig.) die Sache tuit' eine andere Art an-greifen lonr.j; het over alle -en wenden: (spr.) alles Mögliche versuchen; niet weten over welken - men het wenden zal: nicht wissen Lonr.1 wie man die Sache angreifen soli; op éénen -: aut' einmal; I -anker, o.: Buganker [m.j; -band,m.: Bugband lni.;a]; -hout, o.: Bugholz lo.; öj, Bugstück lo.]. boegseer, in Sam. I -lijn, vr.: |ie| Bug-sircau lo.l, Schlepptau lo.j, Schleppseil lo.]. boetseerder, m.: lie] Bugsirboot to.1, lie] Bugsirfahrzeug lo.J. boegseeren, w. b.: bugsiren lie], aut' Schlepptau nehmen Lonr.1. boegwee ring, vr.: |iel Bugsiren lo.]. boegspriet, m.: Bugspriet lm.1. boelia. o.: Larm Lm.J, Geschrei lo.]. Spektakel lo.l; I -maker, m.: Liirmmacher lm.1, Spektakelmacher lm.1. boel, vr.: (zeew.) Boje Ivr.], Ankerboje [vr.]; (kluister:) Fessel jvr.J; in-en klinken (slaan, sluiten): in Fesseln schlagen lonr.]; zijne -en verbreken: seine Fesseln sprengen; I -bord, o.: Strichband lo.; iij. boeien, w. b.: fesseln (ook fig.), boeiend, bv. n.: (fig.) hinreissend. boeier, m.: Lustschiff [o.], Lustboot lo.]. boei-plank, vr.: Strichband [o.; a]; I -reep, m.: Bojeseil Lm.J. Bojereep Lm.]. boeisel, o.: aussere Schittsbekleidung [vr.]. boek, o.: Buch lo.; ü]; het - des levens: das Buch des Lebens; een - papier heeft 24 vellen: ein Buch Papier zahlt vierundzwan-zig Bogen; de vijf -en Mosis: (bijb.) die fünf Bücher Mosis; de -en van een koopman : die Bücher (die Geschat'tsbücher) eines Kaufmannes; een - uitgeven: (als boekhandelaar:) ein Buch verlegen, (als schrijver:) ein Buch herausgeben lonr.]; te - staan voor: (kph.) im Buchestehen Lonr.] mit, (fig.) gehalten werden Lonr.] tur; te -stellen: zu Papierbringen lonr.],schriftlich abfassen; dat spreekt als een -: (tam.) das versteht sich von selbst; hij spreekt als een -: (fam.) er redet schön; dat is een gesloten - voor mij: (fam.) das ist mir ein Kathsel Lt], (ook:) da ist mir alleAussicht abgeschnitten. boek-band. m.: Band [m.; a] einesBu-ches; I -beoordeelaar, m.: Kritiker [m.]; -beoordeeling (-beschouwing), vr.: Kritik Lvr.J; -bewaarder, m.: Bücheraufseher Lm.], Bibliothekar lm.]; (het) -binden: (das) Buchbinden; -binder, m.: Buchbinder Lm.J; -binderij, vr.: Buchbinderei Lvr.J; -deel, o.: |
Band Lm.; a]; (het) -drukken: (das) Bü-cherdrucken; -drukker, m.: Buchdrucker Lm.J; -drukkerij, vr.: Buchdruckerei Lvr.J; -drukkunst, vr.: Buchdruckerkunst Lvr.J. boeke, in Sam. I Zie benke. Iboeken, w. b.: buchen, ins Buch ein-tragen lonr.j. Iboeken, bv. n.: Zie bv. n. beuken. Iboeken, o. mrv.: Bücher Lo. mrv.J;andermans - zijn duister te lezen: (spr.) wie andere Leute ein Auskommen fin den ist Manchem ein Kathsel LtJ; I -gek, m.: Bi-blioman lm.], Büchernarr Lm.J;-hanger, m.: Bücherbrett lo.J, Büchergestell lo.J; -jood, m.: Antiquar Lm.J, Büchertrödler Lm.]'^kamer, vr.: Bücherkammer Lvr.J, Bibliothek Lvr.J; -kast, vr.: Bücherschrank [m.;a]; -kenner, m.: Bücherkundige Lm.J, Biblio-graph [m.J; -kennis, vr.: 1) Lsj Bücher-kenntniss Lvr.J, Bücherkunde Lvr.J, Bibliographic Lvr.J, 2) Buchgelehrsamkeit [vr.], Schulkram 1 m.J; -kist, vr.: Bücherkiste Lvr.J; -kraam, vr.: Bücherstand lm.; a];-kramer, m.: Antiquar [m.J;-liefhebber, m.: Bücher-freund Lm.J; -liefhebberij, vr.:Büchersucht Ivr.J; -lijst, vr.: LsJ Bücherverzeichniss Lo.J, Katalog Lm.J; (het) - maken: (das)Biicher-machen; -maker, m.: Büchermacner lm.]; -nar, m.: Zie -gek: -plank, vr.: Bücherbrett [o.J; -rekje, o.: Zie -hanger:-riem, m.: Schulsack [m.; iij; -slot, o.: Bücher-schloss lo.; öj; -smid, m.: (iron.) Bücher-macher lm.]; -stalletje, o.: Bücherstand lm.; iij, Büchertrödlerbude Lvr.J (-stalletjesman, m.: Büchertrödler lm.]); -vriend, m.: Bücherfreund Lm.J; -worm (-wurm), m.:Zie boekwurm; -wijsheid, vr.: Schulkram Lm.J, Büchergelehrsamkeit Lvr.J; -zaal, vr.: Büchersaal lm.; -sale], Bibliothek Lvr.j. boekery, vr.: Büchersammlung [vr.], Bibliothek Ivr.J. boek-geselienk, o.: Buch (mrv.: Bücher) zum Geschenk (aan iemand een - geschenk vereeren: Einem ein Geschenk mit einem Büche [oder: mit Büchern 1 machen); -handel, m.: Buchhandel lm.1 (oude -handel : Antiquariat Lo.J);-handelaar,m.: Buch-handler (-nandelaar-uitgever, m.: Verlags-handler lm.]); -houden, o.: Buchhalten lo.J, Buchführung [vr.] (het Italiaansch of dubbel -houden: die doppelte Buchführung; het enkel of gewoon -houden: die einfa-che Buchführung);-houder, m.: Buchführer lm.]; -houderschap, o.: Buchführerstelle [vr.J. boeking, vr.: Buchung Ivr.], Buchen Lo.J, (das) Lintragen ins Buch. boekje, o.: Büchelchen Lo.J, Buchlein Lo.J; het is buiten mijn -: (spr.) es ist meines Amtes nicht, ich habe nichts damit zu schaften, es geht mich nichts an; een -van iemand opendoen: (fig. fam.) Jeman-des Sündenregister aufschlagen lonr.j. boek-selinld, vr.: Buchschuld Ivr.]; -staven, w. b.: aufzeichnen; -staving, vr.: Aufzeichnung lvr.1; -verkooper, m.: Buch-handler Lm.1, Sortimentsbuchhandler hn.l; -verkooperij, vr.: Sortimentsbuchhandel Ini.J; -verkooping, vr.: Bücherauktion Ivr.J, Bücherversteigerung Ivr.J; -verzameling, vr. Büchersammlung |vr.1;-weit,vr.: (pik.) Buchweizen lm.]; -weiten, bv. n.: von Buch -weizen (-weitenbrij, vr.: Wasserbrei lm.1: -weitengrutten, vr. mrv.: Buchweizen-grützen Ivr. mrv.J; -weitenmeel, o.: Buch- |
BOERT.
BOEL.
78
|
•weizenmehl [o.]); -werk, o.: Werk Lo.1, Buch (o.; ü], Schrift [vr.1; -winkel, m.: Buchhandlung [vr.]. Buchladen [in.; üj; -wurm (-worm) m.: (ins.; ook iron.) Bücher-wurm Lm.; ü); -zaal,vr.:Biicherschau[vr.], kritisch Zeitschrift [vr.]. Iboel, m. en vr.: Buhle [m. envr.J,Buhl lm.], Buhlin [vr.]. Iboel, m.: 1) Zie boedel; den - in de war sturen: (tam.) Alles in Verwirrungr bring-en [onr.]; zijn - aan de Kamer geven: (fam.) sich Falht erklaren lassen [onr.]; zijn - aan de Kamer brengen: (tig. fam.) sein Alles verschleudern, sein Alles ver-thun [onr.]; 2) Verwirrung [vr.J, Wirrwarr [m.], Durehemander [o.], [t] Wirthschaft {vr.J; het is me daar een beroerde - in huis: es ist mir da im Hause ein jümmev-licher Wirrwarr (oder: eine jammerliche Wirthschaft [tj); 3) (iron.)Geschichte[vr.J; dat is een beroerde - voor ons: das ist eine schlimme Geschichte für uns; 4)(iron.) Gre-schichte [vr.J, Kram [m.J; de heele -: der ganze Kram, die ganze Geschichte; 5) een (fam.) viel; een - geld: viel Geld; een -menschen: viele Menschen; een - leven: viel Liirm; I -huis, o.: Versteigerung [vr.J, Auktion [vr.J (iets op het -huis doen: et-was in die Auktion geben [onr.J;-huishouder, m.: Versteigerer [m.J, Auktionar [m.J, Auktionator [m.j. boeleerder, m.: Buhler [m.]. boeleeren, w. o.: buhlen (- met: mit); - om: (tig.) buhlen um. boeleerliis;, vr.: Buhlen [o.J-boe leerster, vr.: Buhlerin [vr.J. boelkenskruid, o.: (pik.) Agrimonie [vr.J, Leberkraut [o.J. boelHefiap, o.: Buhlen [o.J. boeltje, o.: Zie boel no. 1 tot 4;mijn gansche -: mein Bischen Armuth [tj. boelyn, vr.: (zeew.) Buline [vr.J. boeman, m.: Popanz [m.J; voor - spelen: den Popanz machen. boender, m.: (ding:) Bohnbürste [vr.J; (persoon:) Bohner [m.J. boenen, w. b.: (met was:) bolinen; (met water:) scheuern. boener, m.: Bohner [m.J. boenlap, m.: Bohnlappen [m.J, Reibe-lappen [m.J, Wachslappen [m.J. boenster, vr.: Bohnerin [vr.J. boenwas, vr.: Wachs [m.JzumBohnen.; boer, m.: (landbouwer:) Bauer [m.J; (pachter:) Pachtbauer [m.J, Pachter [m.j; (lompe vlegel:) Bauer, (der) ungehobelte (ungeschlilfene, grobe) Mensen; (oprisping:) Rülps [m.J; (in 't kaartspel:) Bube [m.J (harten-: Herzbube; ruiten-: Rautenbube; klaveren-: Kreuzbube; schoppen-: Schüp-penbube); op den - loopen: (fig.) bei den Bauern nausiren [ie]. boerachtig, bv.n.: bauerisch, baurisch; I -heid, vr.: (das) bauerische Wesen, (das) Bauerische. boerderij, vr.: 1) Bauernhof [m.; öj; gehuurde -: [tj Miethhof [m.; öj; 2) (fig.) [tj Bauernwirthschaft [vr.J, Ackerbau [m.J, Landbau [m.J. Iboeren, w. o.: 1) Ackerbau(Landwirth-schaft [tj) treiben [onr.J; zeer gelukkig -: viel Glück bei seiner Landwirthschaft [t] haben; 2) (oprispen:) rülpsen. |
Iboeren, m. mrv.: Bauern [m. mrv.J; 1 -almanak, m.: Bauernkalender [m.J; -arbeid, m.: Bauerarbeit [vr.J, Feldarbeit [vr.J; -arbeider, in.: Tagelöhner [m.J für die Feldarbeit; -bedrieger, m.: Bauernfanger [m.J; -bedriegerij, vr. (-bedrog, o.): (der) pluinpe Betrug; -bedrijf, o.: [tj Bauer wirthschaft [vr.J; -boon, vr.: (tnb.) Saubohne;-brood, o.: Bauerbrod [o.J, Hausbackenbrod [o.J: -bruiloft, vr.: Bauernhochzeit [vr.J; -daggelder (-daglooner), m.: Zie -arbeider: -dans, in.: Bauertanz [m.; iij; -deerne, vr.: Bauerdirne [vr.J, Bauermadchen [o.J;-aoch-ter, vr.: Bauertochter [vr.; öj, (fig.) Bauermadchen [o.J; -dorp, o.: Bauerndorf [o.; öj; -dracht, vr.: Bauerntracht [vr.J; -eenvoud, m.: landliche Einfalt [vnj; -feest, o.: Bau-ernfest [o.J; -gereedschap, o.: [tj Ackerbau-gerath [o.J; -herberg, vr.: Bauernschenki* [vr.J, Dorfschenke [vr.J; -hofstede, vr.: Bau-ergut [o.; üj; -liond, m.: Bauerhund [m.J; -hoogmoed, m.: Bauerstolz [m.J; -huis, o.: Bauerhaus [o.; iij; -hut, vr.: Bauerhütte [vr.J; -jongen, m.: Bauerjunge [m.J,Bauer-bursch [m.J; -kar, vr.: Bauerkarren [m.J; -kerel, m.: Bauerkerl [m.J; -kermis, vr.; Dorfkirchmesse [vr.J, Bauernkirmes [vr.J; -kiel, vr.: Bauerkittel [m.J; -kind, o.: Bau-erkind [o.J; -kinkel, m.: Bauerlümmel [m.J, Bauertölpel [m.J; -kleeding, vr.: Bauern-kleidung [vr.J;-kleermaker, m.: Dorfschnei-der [m.J; -knaap, m.: Bauerknabe [m.J; -knaapje, o.: Bauerknablein [o.J; -knecht, m.: Bauerknecht [m.J; -knechtje, o.: Bauerjunge [o.J; -knol, m.: (pop.)Bauerkrackc [vr.J; -kool, m.: (tnb.) (der) grime Kohl; -kost, m.: Bauernkost [vr.J; -kroeg, vr.: Dorfschenke [vr.J, Bauernschenke [vr.J; -krijtje, o.: Kritzelkreide [vr.J (met een -krijtje opkalken: fam.: mit Kreide an-schreiben [onr.J); -leen, o.: (hist.) Bauer-lehen [o.J; -leven, o.: Landleoen [o.J; -lieden, m. mrv.: Bauersleute [m. mrv. 1;-lummel, in.: Bauerlümmel [m.J; -man,m.:Bau-ersmann [m.; iij; -manier, vr.: Bauernart [vr.J (-manieren, vr. mrv.: Bauernsitten [vr. mrv.J; -meid, vr.: 1) Bauermagd [vr.; iil 2) Bauerdirne [vr.J; -meisje, o.: Bauermadchen [o.J;-mensch,o.: Bauermensch [o.| (-menschen: Bauersleute); -muzikant, m.: Bauernfiedler [m.J; -oorlog, m.: (hist.)Bau-ernkrieg [m.J; -paard, o.: Bauernpferd [o.J; -pak, o.: Bauernkleidung [vr.J, (gein.) Bauerngesindel [o.]; -pot, m.: Zie -kost: -praat, m. Bauerngewasch [o.J; -pret, vr.: Bauernspass [m.J; -scherts, vr.: Bauern-scherz [m.J; -school, m.: Dorfschule [vr.J; -schoolmeester, m.: Dorfschulmeister [m.J; -schuur, vr.: Scheune [vr.J, Scheuer [vr.J; -spraak, vr.: Bauernsprache, [vr.J; -spruitjes, o. mrv.: (tnb.) Grünkohlsprossen [vr. mrv.J; -stand, m.: Bauernstand [m.J; -stulp, vr.: Bauerhauschen [o.J, Bauerhütte [vr.J; -taal, vr.: Bauernsprache [vr.J; -trots, in.: Bauerstolz [m.J; -verstand, o.: Bauernverstand[m.J; -volk, o.:Bauern-volk [o.J; -vrouw vr.: Bauerfrau [vr.], Bauersfrau [vr.J, Bauerweib [o.J; -wagen, m.: Bauerwagen [m.J; -werk, o.: Bauerarbeit [vr.J; -woning, vr. Bauernwohnung [vr.J; -zoon, m.: Bauersohn [in.; ö]. boerln,vr.: Bauerin [vr.J, Bauerfrau [vr.]. boerinnetje, o.: Biiuerinchen [o.]. boersch, bv. n.: bauerisch, baurisch ; op zijn -: auf Bauernart; I -heid, vr.: (das) Bauerische. boert, m.: Scherz [m.J, Kurzweil [m.J. |
BOEKT ACHTIG.
79
BOL.
|
boertachtig, bv. n.: scherzhaft, kurz-weilig:; I -heid, vr.: Scherzhaftigrkeit |vr.|. boerten w. o.: scherzen, kurzweilen. boertencl, bv. n.: scherzhaft. boertery, vr.: Zie boert. boert is. bv. n.: scherzhaft; (figr.) komisch; 1 -heid, vr.: Scherzhaftigkeit; (figr.) «(das) Komische. boertje, o.: 1) Bauerchen [o.]; 2) (der) kleine Bauer. boet, in Sam. I Buss..... boete, vr.: 1) Geldbusse [vr. I, G-eldstrafe Ivr.]; op eene - van: bei einer Greldstrafe von; iemand in de - slaan: Einenmiteiner Geldstrafe beleden; eene - beloopen: mit einer Geldstrafe belegt werden lonr.1; 2) Busse Lvr.1; - doen: Busse thun [onr.J; I -doening:, vr.: Bussübung- [vr.]. boeteling:, ni. en vr.: 1) (der, die) Bussfertigre; 2) (der, die) Büssende. boeten, w. o.: büssen (- voor: für). | -, av. b.: 1) (repareeren:) repariren [ie], aus-bessern, fiicKen; het vuur das Feuer schüren; 2) (bevredigrenO befriedigren, büssen; zijn lust -: seine Lust büssen, seine Lust befriedigren. boeter, m.: Büsser[m.|; (repareerder:) Flicker [m.1. boetinff. vr.: Büssungr [vr.1. boetseerder, in.: [ie| Bossirer [m.]. boetseeren, w. b.: bossiren [ie|. boetseering:, vr.: [ie| Bossiren [o.|. boetseer-knnst, vr.: [iel Bossirkunst Ivr.J. boetseer«el, o.: [iel Bossirarbeit[vr.]. boetseer-was, vr.: [ie] Bossirwachs [o.l; I -werk, o.: [ie] Bossirarbeit [vr.). boetster, vr.: Büsserin [vr.]; (vannetten:) Flickerin [vr.]. boeven, m. mrv.: Schelmen [m. mrv.], Spitzbuben [m. mrv.]; I -grespuis,o.:Schel-mengresindel [9.J; -grezicht, o.: Schehnen-^resicht [o.|; -jacht, yr.: Verfolgrung: [vr.] ■der Schelmen und Spitzbuben; -klok, vr.: Messgrlocke [vr.1 welche in früheren Zeiten g'elautet zu werden pleg-te zur Anzeigre, dass Bankbrüchigren und Verbannten sich wahrend einer kurzen Zeit in der Stadt aufhalten dürften; -praat, m. (-spraak, vr.): Gaunersprache [vr.]; -streek, m. Gauner-streich [m.j, Scnelmenstreich [in.]; -stuk, o.: Bubenstück [o.|; -taal, vr.: Gaunersprache [vr.]. boe very, vr.: Büberei [vr.]. boezel, o. (boezelaar, m.): Schürze [vr.]. boezem, in.: Busen [m.]; de hand in eigen - steken: (fig.) in den eigenen Busen greifen [onr.]; I -vriend, m.: Busenfreund Im.J: -vriendin, vr.: Busenfreundin [vr.], Herzensfreundin [vr.]; -vriendschap, vr.: herzinnige Freundschaft [vr.]; -wees,m.en vr.: nach des Vaters Tod zur Welt gekom-men Kind [o.]. boezeroen, o.: (das streifige oder far-bige) Oberheind;(zeew.) Matrosenkittel[m.]. bof, m.: Puff [m.: ü]. boffen, w. o.: Püffe geben [onr.J. I -,w. b.: schmeissen [onr.]. Ibogen, w. o.: rühmen, stolz sein, sich brüsten; op iets -.sich einer Sache rühmen, stolz auf etwas sein, sich mit (sich auf) etwas brüsten. !bog:en, vr. mrv. (van „boogquot;): Bogen [m. mrv.]. Bogen [m. mrv.]; I -maker. 111.: Bogenmacher [m.]. |
boha, o.: Zie boelia. Boheine, o.: (adk.) Böhmen Jo.J; Bohemer, 111.: Böhme [m.J; Boheemsch bv.n.: böhmisch; Boheemsche, vr.: Böhmin [vr.J. bojaar, m.: Bojar [m.J. bok, 111.: (drk.) Bock [m.: öj, Geissbock [m.; öj, Ziegenbock [m.; öj; (tig.) Zie ba-bok; de - van een rijtuig: der Kutscher-sitz; (schraag, onderstuk:) Bock [m.; öj, Esel [m.J, Gestel! [o.J, Gerüst [o.J; (misslag, vergissing : Bock [m.; öj, (in 't biljartspel:) Glücks-stoss [m.; öj; een - schieten: (fig.) einen Bock schiessen [onr.J; een - maken: (fig.) einen Bock machen, (biljart) einen Glücks-stoss machen; er op zitten als de - op de haverkist: (spr.) drauflos gehen [onr.J wie ein Bock auf die Haberkiste, sich un-verzüglich dran machen; - stavastspelen: Boek stehe fest spielen, Einem den Bock ' stehen [onr.J. bokaal, vr.: Pokal [mj. bokaelitiff, bv. n.: bockicht, (fig.) fle-gelhaft, (ook:) geil, (van geiten:) bockig; I -heid, vr.: (das) Bockichte, (fig.) Flegel-haftigkeit [vr.J, (ook:) Geilheit [vr.J, (van geiten): (das) Bockigsein. bok-gesternte, o.: (str.) Steinbock [m.; öj. bokje, 0.: Böckchen [o.l, Böcklein [o.J. bokke, in Sam. 1 -leder, o.: Bocksleder [o.J; -lederen, bv. n.: bocksledern, von Bocksleder; -lucht, vr.: Bockgeruch [m.J, Bockgestank [m.J; de -pruik op hebben: (spr.) übler Laune sein, schlecht (übel) ge-launt sein, nicht gut aufgelegt sein; -rijder, m.: (fab.) Böckenreiter [m.J; -sprong, m.: Bockssprung [m.J (-sprongen maken: Bockssprünge machen); -vel, o.: Bockfell [o.J, Bockhaut [vr.; jij: -vleesch, o.: (das) bockene Fleisch, Bockfieisch [o.J. bokken, m. mrv.: Böcke [m. mrv.J; I -haar, o.: Bockshaar lo.J; -vleesch, o.: (das) bockene Fleisch. bokkig, bv. n.: fiegelhaft; I -heid, vr.: Flegelhaftigkeit [vr.J. bokking:, m.: (gerookteharing:) Bück-ling [m.J; (uitpoetser:) Ausputzer [m.J,Zu-recntweisung [vr.J; - rooken: Haringe riiii-chern; er is geen - zoo iuager of er braadt altoos nog eenig vet uit: (spr.) sogar aus dem magersten Bückling ist immer noch ein Wenig Fett zu Ziehen; I -hang, m.: Anstalt [vr.J zum Rauchern der Haringe. bokkussen, o.: Bockkissen [o.J einer Kutsche, Kutschersitz Im.J. boks, in Sam. I -baard, m.: Ziegenbart [m.; aj, (pik.) Bocksbart [m.J, Skorzonere [vr.J; -doorn, m.: (pik.) Bocksdorn [m.J. bokse, vr.: Hosen [vr. mrv.J, (ook wel:) Hose [vr. enk.J. bokken, w. o.: boxen, sich boxen, mit der Faust kampfen, sich auf die Faust schlagen [onr.J. bokser, m.: Boxer [m.J, Faustkampfer [m.1, Klopffechter [m.1. boks-leder, o.: Bocksleder [o.J; I -le-deren, bv. n.: bocksledern; -partij, vr.: Faustgefecht [o.J, Faustkampf [m.; al, Box-partie [vr.J; -poot, m.: Bocksfuss [m.; ü| (met - pooten: bocksfüssig). Ibol, bv.n.:(tech.) konvex, runderhaben, (fig.) aufgeblasen, aufgedunsen (b.v. wangen, gelaat), (van mouwen:) puffig, (van den wind:) frisch, kühl, nicht angreifend, nicht schneidend. |
BOL.
80
BOONEST.
BONT.
81
|
[vr.], Iltiss [111.]; stinken als een stinken jonr.] wie der Iltiss. Ibont, bv. n.: bunt, scheckig:, buntschec-kig:; wit weisscheckig:; zwart-rschwarz-scheckigr; de -e ekster: (vog:.) der kleine Buntspeeht; eene -e kraai: eine Nebel-krahe (eene -e kraai maakt geen kouden winter: spr.: Eine Schwalbe machtkeinen Sommer); een - paard: ein (vr.: eine) Behecke; eene -e rij: eine buntc Reihe; bekend als de -e hond: (spr.) bekannt wie der bunte Hund; men noemt g-eene koe -of er is eene vlek aan: (spr.) kein Fcuer ohne Rauch; van boven - van onderen str...: (spr.) bunte Kragen, Kleie im Magen ; iemand - en blauw slaan: Zie blauw. 1 bw.: bunt; dat is te (tam.) das ist zu bunt; zij maakt het te -: sie macht es zu bunt; het ging er - toe: es ging bunt zu, es ging bunt her. Ibont, o.: Rauchwerk fo.], Pelzwerk [o.j; met - gevoerd: mit Pelz getuttert: ee:ae pet met -: eine Pelzmütze, eine Pelz-kappe; eene jas met -: ein Pelzrock [m.; ö]; nandschoenen met -: Pelzhandschuhe |m. mrv.J; laarzen met -: Pelzstiefel [m. mrv]. bonten, bv. n.: pelzen, von Pelz;-kra-gen. leege magen: -(spr.) bunte Kragen, Kleie im Magen. bontheid, vr.: Buntheit [vr.]. bontkleurig, bv,n.: bunttarbig; I -heid, vr.: Buntfarbigkeit [m.]. bont-werker, m.: Kürsehner [m.]; 1 -winkel m.: Pelzladen [m.; il], Kürsch-nerladen [m.; a]. bonzen, w. b. en o.: schlagen [onr.], stossen [onr.], klopten, hammern; (van het hart:) pochen; mijn hart bonsde geweldig: das Herz pochte mir gewaltig; op de deur -: auf die ïhüre hammern; de deur open -: die Thüre aufstossen [onr.J. I z. n. o.: (das) Hammern; (van het hart: das) Pochen. boiiKing-, vr.: Zie z. n. o. bonzen. 1-, m.: Zie bonseni. boodsebap, vr.: 1) (aanzegging, bericht:) Botschaft; eene - doeu: eine Botschaft ausrichten; eene - goed overbrengen : eine Botschaft gut überbringen [onr.]; 2) Auftrag [m.; ii]; aan iemand eene - opdragen: Éinem einen Auftrag ertheilen [tj; 3) Gang Lm.; iij; vele -pen te doen hebben: viele Gange zu machen haben; Maria -: (kkl.) Maria Verkündiging; eene blijde -: eine frohe Nachricht, (theo.) das Evangi*-lium; eene vergeefsche -: em vergeblicher Gang; eene blauwe - (eene gemaakte -): eine ersonnene Botschaft; eene groote -: (gem.) ein Haufen [m.]; eene groote-doen: seine Nothdurft [t] verrichten; eene kleine - doen: sein Wasser abschlagen [onr.]; geene - met iets of met iemand hebben : nichts mit etwasoder mit Einem zu schaffen haben; I -jongen, m. (-looper, m.): Laufbursche [in.]; -loopster, vr. (-meisje, o.); Laufmadchen [o.]. boodNehaimen, w. b.: benachrichti-gen, melden O^ts aan iemand: Einem etwas). boodseliapper, m.: Botschafter [m.]. boog, m.: (i. a. b.) Bogen [m.; o en ö]; gewapend met pijl en -: mit Pfeil und Bogen bewaftnet; als een pijl uit den -: (spr.) pfeilschnell; de - kan niet altijd gespannen zijn: (spr.) der Bogen kannnicht Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, |
immer gespannt sein; verscheidene pezen aan zijnen - hebben: (spr.) mehr als Ein Mittel in Bereitschaft haben; I -brug, vr.: Bogenbrücke [vr.]. boo$*:erd, m.; Zie booni^aard. boog-jLfaii};-, vr.: Bogengang [m.; a]; I -gewelf, o.: Bogengewölbe [o.]; -pijler, m.: (bwk.) Bogenpfeiler [m.];-ronding, vr.: Bogenründung[vr.]; -schot, o.: Bogenschuss [m.; ü]; -schutter, m.: Bogenschütze [m.]. boogswijze, bw.: bogenweise, bogen-fürmig. boogvormig:, bv. n.: bogenförmig; I -heid, vr.: Bogenförmigkeit [vr.]. booien, m. en vr. mrv.: Dienstboten [m. mrv.]; de -: die Dienerschaft [enk.]. Iboom, m.: (i. a. b.) Baum [m.; a]; een kerel als een -: ein baumhoher Kerl; een - valt niet op den eersten slag: (spr.) kein Baum fallt auf den crsten Hieb; zooals de - valt blijft hij liggen: (spr.) wo der Baum fallt bleibt er liegen; de kat (het katje) uit den - kijken: sehen woher der Wind kommt; het is een dood paard aan een -: (spr.) es hat gar keinen Xutzen; aan de vruchten kent men den -: (spr.) an den Früchten erkennt man den Baum; de appel valt niet ver van den -: (spr.) der Ap-tel fallt nicht weit vom Stamme; van den hoogen - leven: (spr.) von der Schnur zehren. Iboom, m. (samentrekbing van „bodemquot;): Zie bodem. boom-aarde, vr.: mit Baumblattern vermischte Erde [vr.]; 1 -bederf, o.:Baum-brand [m.]. boo me loos, bv. n.: 1) baumlos; 2) bo-denlos. Iboomen, w. b. en o.: mit einer Stan ge fortstossen [onr.]. Iboomen, m. mrv.: Baume [m. mrv.J; hooge - vangen veel wind: (spr.) wer hoch steht ist vieler Beurtheilung [tl ausgesetzt; oude - willen niet verplant worden: (spr.) alte Baume verpflanzen sich nicht gut. boom-ent, vr.: (tnb.) Pfropfreis [o.]; 1 -gaard, m.: Baumgarten [m.; a], (inz.) Obstgarten [m.; a]; -geld, o.: Hafengeld [m.]; -kikvorsch, m.: Laubfroseh [m.; ö]; -klok vr.: Hafenglocke [vr.];-kweeker, nu: Baumgartner [ni.];-kweekerij,vr.: 1) Baum-schule [vr.], 2) Baumgartnerei [vr.], Baum-zucht [vr.]. boompje, o.: Baumchen [o.],Baumlein [o.]; - groot, plantertje dood: (spr.( Man-cher stirbt ehe seine Arbeit ihm frommen kann. boom-sluiting, vr.: (das) Schliessen des Hafenbaums; 1 -veil, o.: (pik.) Epheu [m.]; -veiling, vr.: Baumenversteigerung [vr.]; -wol, vr.: Baumwolle [vr.];-wollen, bv. n.: baumwollen; I in overige Sam.: Baum..... hoon, vr.: Bohne [vr.]; dat is eene - in een brouwketel: (spr.) das ist wie ein Wassertropfen im Meere; ik ben eene - als.....: (tam.) ich will ein Schurke heis- sen, wenn.... boonen, vr. mrv.: Bohnen [vr. mrv.]; groote - (roomsche -, tuin -): Saubohnen; - doppen: Bohnen aushülsen: in de - zijn: (spr.) ganz verwirrt sein, (ook:) sich ir-ren; honger maakt rauwe - zoet: (spr.) Hunger macht raulie Bohnen süss. Hunger ist der beste Koch; harde - moeten kau- ie druk. 6 |
82
BORG
|
wen: (spr.) rauhe Bohnen kauen müssen [onr.l, kümmerliche Umstande durchleben müssen [onr.]; I -akker, m.: Bohnenacker [m.; a]; -bast, m.: Bohnenschale [vr.];-bed, o.: Bohnenbeet [o.]; -boom, m.: Bohnen-baum [m.; a]; -brood, o.: Bohnenbrod [o.]; -dop, m.: Bolmenhülse [vr.], Bohnen-schote [vr.J; -kruid, o.: Saturei [vr.];-meel, o.: Bohnenmehl [o.]; -schil, vr.: Bohnenschale [vr.]; -soep vr.: Bohnensuppe [vr.]; -staak, m.: Bohnenstangre [vr.J, Bohnen-stecken [m.] (zoo magrer als een -staak: klapperdürr); -stroo, o.: Bohnenstroh [o.]. boontje, o.: Bönnchen [o.], Böhnlein [o.]; - komt om zijn loontje: (spr.) wie man sich bettet, so schlaft man, (01:) ein Jeder bekommt seinen verdienten Lonn. boor, vr.: Bohrer [vr.]; I -bank, vr.: Bohrlade [vr.], Bohrbank [vr.; a]. boord, o.: Bord [m. en o.]; aan - zijn: am Bord sein; aan (naar) - gaan: an Bord gehen [onr.]; van - graan: von Bordgrehen [onr.]; aan - komen: an Bord kommen [onr.] (iemand met iets aan - komen: fig*, lam.: Einem etwas zumuthen 1 tj); aan - klampen: an Bord klammcrn, anborden; over - werpen: über Bord werten [onr.]; over - vallen: über Bord tallen [onr.]; - aan -: Bord an Bord; aan hoog:er - zijn: (fig:.) in g-uten ümstanden sein; zich aan nooger - houden: (tig.) es mitdersicherstenPartei halten [onr.]. I - m.: I) Bord [m.], Hand [m.; iij; (fig.) Uter [o.]; de -en van den Rijn: die Rheinufer; 2) Kragen [m.; aj. Halskragen [m.; a]; een schoonen - omdoen: einen reinen Kragen anziehen [onr.]. boorde, m.: Bord [m.]. Rand [m.; a|; I -vol, bv. n.: bordvoll een-volletje, o.: ein bis an den Rand volles Glas jo.; af. boorden, w. b.: bordiren [ie], borden, umborden, verbramen. boorder, m.: 1) [ie]Bordirer [m.], Ver-bramer [m.|; 2) Bohrer [m.], Bohrende [m.]. boordje, o.: Kragelchen [o.]; een spits-puntig -: ein Vatermörder [m.|. boordlint, o.: [ie] Bordirband [o.]. Band |o.| zum Verbramen. boordsel, o.: Zie boordlint. boordster, vr.: [dier] Bordirerin [vr.], Verbramerin [vr.J. bo€gt;r-8:at. o.: Bohrloch [o.; ö]; I-lepel, in., Bohrlöffel [m.|; -meel, o.: Bohrmehl [o.]; -priem, m.: Bohrpfriem [m.]; -schaaf, vr.: [t] Nuthhobel [m.];-smid, m.: Bohrschmied [m.]; -stang, vr.: Bohrstange [vr.]. boortje, o.: (der) kleine Bohrer. boort**, vr.: (gnk.) Durchfall [m.]. boor-worm, m.: Bohrwurm [m.;*ü]; I -ijzer, o.: Bohreisen [o. |. boos, bv. n.: (i. a. b.) böse. boosaardig:, bv. n.: bösartig, boshaft; I -heid, vr.: Bösartigkeit [m.], Boshaftig-keit [vr.]. boos-doener. m.: Uebelthater [m.]. Missethater [m.], Verbrecher [m. |; -doenerij, vr.: verbrecherische Handlungen [vr. mrv.1; -doenster, vr.: Uebelthaterin [vr.], Misse-thaterin [vr.], Verbrecherin [vr.]. boosheid, vr.: 1) (gramstorigheid:) Zorn l»!.], 2) Zie boosaardi{£lieid. booswicht, m. en vr. Bösewicht [in.], boot, vr.: IJ (vaartuig:) Boot [o.; oo en ö]; eerst in de - keur van riemen: wer zuerst kömmt maillet zuerst; 2) (halsketting-slot:) Spange [vr.], Schloss [o.; ö]; eene juweelen -: eine mit Diamanten be-setzte Spange; I -gezel, m.: Bootsgesel! [m.]. Bootsknecht [m.]; -haak, m.: Bootshaken [m.]. |
bootje, o.: 1) (das) kleine Boot;2)(die) kleine Spange. boots, in Sam. I-lieden, m. mrv.: Boots-leute [m. mrv.J; -man, m.: Bootsmann [m.J; -mansmaat, m.: Bootsmannsmaat [m.], Ünterbootsmann [m.J;-touw, o.; Bootsseil [o.], Bootstau [o.]; -volk, o.: Bootsleute[m. mrv.], Schiftsmannschaft fvr. enk.J. bootsen, w. b.; Zie boetseeren. bootvorniig, bv. n.: boottormig. Booze, m.: (tneo.) Böse [in.], (der) böse Feind; de -n; die Bösen |m. mrv.J, die Gottlosen [m. mrv.J. I -, o: (das) Böse. borage, vr.: (pik.) Borretsch [m.J. borax, in.: (schk.) Borax [m.J; I -zuur, o.: Boraxsaure Ivr.J. bord, o.: 1) Teller [m.J; pen plat -: ein flacher Teller; een diep-: ein tiefer Teller; een - soep: ein Teller ^Suppe, ein Teller voll Suppe; een - om rond te dienen: ein Prasentirteller [ie]; 2) Brett [o.], b. v.: schaak-: Schachbrett [o.]; dam-: Dambrett [o], Da-menbret [oj; triktrak-: Triktrakbrett [o.J; een naam-: ein Nambrett; 3) Tafel [vr.J, Wandtafel [vr.], schwarze Tafel [vr.]; met krijt op het - schrijven: mit Kreide auf die Tatel schreiben [onr.J; een - voor het hoofd hebben: (tig.) eine eherne Stirn haben, unverschiimt sein. Zie borden. bordeel, o.: Bordell [o.J, Hurenhaus [o.; a]; een - houden: Hurenwirthschaft[t] treiben [onr.]; I -houder,m.:Hurenwirth [tj [m.]*; -houderij, vr.: [tj Hurenwirthschaft [vr.J; -houdster, vr.: [t] Hurenwirthin [vr.J; -taal, vr.: unzüchtige Reden [vr. mrv.J. b4»rden, o. mrv.: Teller [m. mrv.J; I -doek, lil.: Tellertuch [o.; üj; -rek, o.: Tellerrechen [ml; -warmer, m.: Teller-war mer [m.1. bordes, o.: Froitreigt;pe [vr.]. bordig:, bv. n.: steif; I -heid, vr.: Steif-heit [vr.J. bordings (bordingen), m. mrv.: (kpv.) Lichterschitfe [o. mrv.J Lichter fin. mrv.1. bordje, o.: 1) Tellerchen [o.J; 2) Brett-chen [o.J; 3) TafeJchen [o.J, Tafelein [o.J. Zie bord. bord-papier, o.: Pappe [vr.J, Karton [m.J; I -papieren, bv. n.: pappen, von Pappe. borduren, w. o. en b.: sticken. borduurder. m.: Sticker [m.J bordunrgoud, o.: Goldfaden 1 m.J zum Sticken. borduursel, o.: Stickerei [vr.]. Stick-werk [o.J. borduurster, vr.: StickerJn [vr.J. bord uur-werk, o.: Stickerei [vr.J; I -werker, m.: Sticker [m.J; -werkster, vr.: Stickerin [vr.J; -zilver, o.: Silberfaden fm.J zum Sticken; I in alle overige Sam.: Stick.... boren, w. b.: bohren; gaten - in: Löcher bohren in; een' schip in den grond-: ein Schiff in den Grund bohren; zich zeiven in den grond -: (fig.) sich selbst zu Grunde richten; iemand iets door den neus -: Einen einer Sache verlustig machen. borg:, m.: 1) Bürge fm.J; een - steJlen: einen Burgen stellen; - zijn (- blijven, - |
BOT.
83
|
staan) voor: Bürge1 sein (Bürge bloiben lonr.], Bürgrschaft leisten) für, Gewahr leisten für, haften für; ik blijf (ik sta) er u - voor: ieh stehe Ihnen dafür, ich ver-bürgre es Ihnen, ich verbürg-e mich dafür, ich bürge dafür; 2) Borg Lm.]; op den -koopen: auf Borg kanten. borgen, w. o.: borgen (1. auf Kredit kaufen; 2. Kredit geben [onr.], kreditiren [ie]); - baart zorgen: (spr.) Borgen macht Sorgen; - is geen kwijtschelden: (spr.) ge-borgt ist nicht gescheukt, aufgeschoben ist nicht aufgehobeu. I w. b.: 1) borgen (auf Borg kanten, auf Kredit kaufen, auf Kredit nehmen [onr.J; [ook:] auf Kredit geben [onr.]; 2) (waarborgen:) bürgen für, verbürgen. borger, m.: (op den borg kooper:) Borger [m.]; (burger:) Bürger [m.]; I -schap, o.: Bürgerrecht [o. |; -schap, vr.: Bürger-schaft [vr.]. borgeres, vr.: Bürgerin [vr.]. borgery, vr.: 1) (de burgers:) Bür-gerschaft Lvr.J; 2) (het borgen:) Borgen loj. borging, vr.: (das) Borgen. borgst€kHiiig. vr.: Bürgschaftleistung Ivr.], (fig.) Bürgschaft [vr.], Sicherheit [vr.]. borgster, vr.: Borgerin [vr.]. borg-toelit, m.: Gewahrleistung Ivr.], (fig) Gewahr 1 vr.], Sicherheit [vr.]; 1 - toeh-telijk, bw.: unter Gewahrleistung. boring, vr.: Bohrung [vr.]. born, vr.: Zie bron; I -put, m.: Brun-nen [m.]; -water, o.: Brunnenwasser [o.]. borrel, m.: Schnapps [in.]; een -nemen: einen Schnapps nehmen [onr.]; •een - drinken: einen Schnapps trinken [onr.]: liefhebber van een -: bchnappscr lm.], Schnappsbruder [m.; ü |. borrelen, w. o.: 1) Blasen werfen [onr.]; 2) schnappsen. borrrelflescli, vr.: Schnappsflasche [vr.]. borreling, vr.: (das) Blasenwerfen. borrelpraat, m.: Zechergewasch [o.]. borreltje, o.: Schnappscnen [o.]. borreltyd, m.: Zeit [vr.] zum Schnappsen. borst, vr.: (i a. b.) Brust [vr.; ü]; (fig.) Busen [m.]; de linker-* die linke Brust; de rechter-: die rechte Brust; eene blanke -: ein weisser Busen; eene bezetting op de -: eine Brustbeklemmung; het op de - hebben: auf der Brust leiden, es auf der Brust haben, en^brüstig sein; eene ruime - hebben: eine treie Brust haben; uit de volle - (helder uit de -): aus freier Brust, aus voller Brust; tegen de - stuiten: [3] zuwider sein; eene hooge - hebben: (fig.) die Nase hoch tragen [onr.], stolz sein; eene hooge - zetten: (fig.) sich in die Brust werfen [onr.]; zich met de - op iets toeleggen: sich mit Eifer auf etwas legen; iemand aan de - drukken: Jemand an die Brust drücken, Jemand in die Arme drücken; aan een kind de - geven: einem Kinde die Brust reichen, einem Kinde die Brust geben [onr.]; een kind van de -nemen: ein Kind von der Brust nehmen lonr.]. Iborst, m.: Bursche [in.], Bursch [in.]; een jonge -: ein junger Bursche. |
borst, in Sam.: I -plaat, vr.: Brust-platte [vr.] (als z. n. o: Brustzuckerplatte Ivr.]; -plaatje, o.: Brustzuckertafelchen jo.], Brusttablette [vr.]); -speld, vr.: Brust-nadel [vr.], (voor vrouwen:) Busennadel [vr.]; -strook, m.: Brustkrause [vr.], Hemd-krause [vr.]; -tepel, m.: Brustwarze [vr.], Zitze [vr.]; 1 in alle overige Sam.: Brust.... borstel, m.: 1) (schuier:) Bürste [vr.]; 2) (een varkenshaar:) Borste [vr.]. borstelaar, m.: 1) Eürstende [in.]; 2) (vechtersbaas:) Balger [m.J. borstelaarster, vr.: Bürstende [vr.]. borstelaeiitig, bv. n.: borstenartig; (geneigd tot schuieren:) gern bürstend; I -heid, vr.: Borstenartigkeit [vr.], (iron.) Geneigtheit [vr.] zum Bürsten. borsteldraad, m.: Schusterdraht [m.; a]. borstelen, w. b.: (schuieren:) bürsten. I -, w. o.: (vechten:) sich balgen. borstelig, bv. n.: borstig; I -heid, vr.: Borstigkeit [vr.]. borsteling, vr.: 1) Bürsten [o.];2)Balgerei [vr.]. borstel-maker, m.: Bürstenbinder [m.], Bürstenmacher [m.]; 1 -partij, vr.: (vechtpartij:) Balgerei [vr.]. borsteltje, o.: (schuiertje:) Bürstchen [o.]; (stijf haartje:) kleine (oder: dünne) Borste [vr.]. borstel-vormag, bv. n.: borstenför-mig; I -winkel, m.: Bürstenladen [m.; aena]. borstje, o.: (tietje:) Brüstchen lo.]; (jong maatje:) Bürschchen lo.], Bürschlem [o.]. bort, o.: (gnk.) Durchfall [m.]. Ibos, vr.: Zie bus. Ibos, m.: Bund [o.], Büschel [o. en'm.]. Itosch (den), m.: (adk.) Herzogen-busch [o.]; Bossche (Bosscher), bv. n.:her-zogenbuscher, herzogenbuschisch; Bosschenaar, m.: Herzogenbuscher [m.]; Bossche-naarster, vr.: Herzogenbuschische [vr.]. boselt, o.: Wald [m.; a]. boscbaelitig, bv. n.: 1) waldicht, 2) wal-dig (eene -e streek: eine waldige Gegend). boseli-bes, vr.: Zie -bezie; -bewaarder, m.: Förster [m.], Forstwart [m.]; -bewoner, m.: Waldbewohner [in.]; -bewoonster, vr.: Waldbewohnerin [vr.]; -bezie, vr.: 1) AValdbeere [vr.], 2) lleidelbeere [vr.]; -brand, m.: Waldbrand [m.; a];-duif, vr.: (vog.) Waldtaube Ivr.], Holztaube[vr.]; -duivel, m.: (drk. en fab.) Waldteufel [m.]; -gerecht, o.: Forstgericht [o.]; -hakker, m.: Holzhauer [m.], Holzhacker [m.]. boselije, o.: quot;Waldehen [o.]. boselijesnian, m.: Buschmann [ni.;a]. boscb-onzicliter (-opziener) m.: Forst-wart [m.], Förster [m.J; -recht, o.: (hist.) Forstrecht [o.], Waldi-echt [o.];-rijk, bv.n.: waldreich; -rijkheid vr.: (das) Waldreiche; -voller, m.: Holzfaller [m.];-wachter, m.: Zie -bewaarder; -weg, m.: Waldweg [m.]; -zanger, m.: (vog.) Waldsanger [in.], bosschage, o.: Lustwiildchen [o.]. bossen, w. b.: in Büschel binden lonr.]. lbot, vr.: 1) (visch:) Butt [in.], Butte [vr.]; - vangen: (fig. fam.) mit langer Nase abziéhen müssen [onr.]; de - vergallen; (kkk.) die Butte vergallen, (fig.) den Spass verderben [onr.]; de - bij iemand vergallen: a(fig.) sich Jemandes Zorn zuziehen lonr.]. lbot, o.: (been:) Bein [o.],Knochen [m.]; (ruimte, speling:) Spielraum; (het niet scherpe gedeelte:) (der) stumpfe Theil [T1; |
BOUWEN.
BOT.
84
|
hij kreegr het vleesch en ik niets dan de -ten: er bekam das Fleisch und ich nichts als die Knochen; de -ten steken door zijn vel heen: (tam.) er hangt nur in Haut und Knochen; de kabel heeft geen - genoeg: das Tau ist zu gespannt; een kabel -'vieren: ein Tau nacnlassen [onr.], ein Tau schiessen lassen jonr.J: aan zijne driften -vieren: (fig.) seinen Leidenschaften den Zügel schiesscn lassen [onr.1. Ibot, bv. n: (niet scherp:) stumpf; (dom:) dumm; - van geest: dumm, schwachköp-fig; I-heid, vr.: Stumpfheit [vr.j (ook figO; -muil (-oor), m.: Dummkopf Lm.; öj. Ibot, bw.: plötzlich, kurz. botachtig;. bv. n.: ein wenig stumpf (ook fig.). bot-af, bw.: kurzweg. botanicus, m.: Botaniker [m.]. botanie, vr.: Botanik [vr.]. botanisch, bv. n.: botanisch; de-e tuin: der botanische Garten [al. botaniHceren, w. o.: botanisiren [ie], botanist, m.: Botaniker [m.]. botboer, m.: Butthöker [m.|. boter, vr.: Butter [vr.l; - bij de visch: Bütter zu dem Fisch, (fig.) gleich Geld; het is - aan de galg gesmeerd met hem: (spr.)es ist Hopten unaMalz'an ihm verloren. boterachti^, bv. n.: 1) butterartig, butterahnlich, butterich, 2) Butterliebend; I -heid, vr.: (das) Butterartige. boter-banket, o.: Butterkonfekt fo.1; I-biesje, o.: Butterküchelchen [o.];-bloem, vr. (-bloempje, o.): (pik.) Butterblume [vr.l; -boer, m.: Buttermann lm.; mrv. -leute]; -boerin, vr.: Butterfrau [vr.]; -boor, vr.: Butterbohrer j m.J, Butterstecher '[m.|. boteren, w. b.: mit Butter bestreichen [onr.]. Butter schmieren auf. 1 w. o.: 1) buttern. Butter maehen; 2) (fam.) gut von Statten gehen [onr.], gelingen [onr.j; 3) Zie bollen. boter-liain, vr.: Butterbrod [o.; ö], Butterhamme [vr.]; I -huis, o.: Butterhalle [vr.]; -karn (-kern), vr.: Butterfass [o.; a]; (het)-karnen: (das) Buttermachen; -kleursel, o.: Farbestoff [m.] zum Farben der Butter; -peer, vr.: Butterbirne [vr.]; -pot, m.: Buttertopf [m.; öj; -prijs, m.: Preis [m.] der Butter; -spaan, vr. (-spaatje, o.): Butterspan lm.; a|, Butterstecher [m.J; -stof, vr.: (schk.) Butterfett [o.]. botertje, o.: (eine) Art Butter; - bij de visch: (spr.) Zie boter;-boven:(fam.) Einigkeit im höchsten Grade; het is - boven tusschen hen: (fam.) sic sind recht fett mit einander. boter-verf, vr.: Zie -kleursel; I -vlootje, o.: Butterfasschen [o.], Butter-dose [vr.l; -vrouw, vr.: Butterfrau [vr.]; -waag, vr.: Wagehaus [o.; a] für Butter; -winkel, in.: Butterladen [m.; o en al; -zacht, bv. n.: butterweich; -zuur, o.: (schk.) Buttersaure [vr.]. botheid, vr.: Zie in bv. n.: bot. botje, o.: 1) (der) kleine Buttfisch,(der) kleine Butt; 2) Beinchen [o.], Knöchel-chen [o.]; - bij -: (bw.) gemeinschaftlich; - bij - doen: (fam.) ein .Teder seinen (vr.: eine Jede ihren) Beitragsantheil [t] liefern. • bot-kar, vr.: Buttkarren [m.]; I-markt, vr.: Buttmarkt [m.; a]; -muil (-oor), m.: Zie in bv. n.: bot. |
botsen, w. o.: stossen [onr.]; tegen elkander -: an (auf) einander stossen [onr.]. botsing, vr.: Stoss [m.j, Zusammen-stoss [m.]; met elkander in - komen: auf einander stossen [onr.], (fig.) mit einander in Konfiikt [t] gerathen jonr.]. bottel, vr.: Flasche [vr.]; (pik.) Hage-butte [vr.]. bottelarn, vr.: 1) (das) Füllen auf Flaschen, (das) Ziehen auf Flaschen; 2) (zeew.) Proviantkammer [vr.], Bottlerei [vr.]. bottelbier, o.: Flaschenbier [o.]. bottelen, w. b.: auf Flaschen ziehen [onr.], auf Flaschen füllen. I -, w. o.: schaumen. bottelhuis, o.: Bierkneipe [vr.]. bottelier, m.: Keilermeister [m.]; (zeew.) Bottelier lm.]; I -schap, o.: Amt eines Kellermeisters, (zeew.) Amt eines Botteliers. botteliers, in Sam. | -maat, m.: Bot-teliersgehülfe lm.]. bottel ins»-, vr.: 1) Zie no. 1 bottelarij: 2) (das) Schaumen. bottelroos, vr.: (pik.) Hundsrose [vr.]. Ibotten, w. o.: (pik.) sprossen; (inz.) Knospen treiben [onr.1, knospen. Ibotten, z. n. mrv.: Zie vr. en o. bot, botterik, m. en vr.: Dummrian lm.], Dnmmkopf lm.; ö]. botAvas'en, m.: 1) Buttwagen lm.]; 2) (pik.) Sprosse Ivr.]. boud, bw.: keek, frech, verwegen, dreist, kühn; dat is - gesproken: das ist viel gesagt. Boudewyn, m.: Balduin [m.]. boullante, vr.: Zie boell'ante, bougie, vr.: 1) Wachskerze |vr.], Wachslicht [o.]; 2) (das) geruchlose Talglicht. bouillon, m.: Bouillon [m.], Fleisch-brühe [vr.]; I -koekje, o.: Fleischbrühtafel [vr.]. Bouillon kuchen [m.], Taschenbouil-lon |m.]. bouquet, o.: (bloemruiker:) Strauss lm.; a], Blumenstrauss lm.; a]; het - van wijn: die Blume (der gewürzhafte Geruch) des Weines. Boiir^o^ne, (adk.) Zie Bur^undië. bout, m.: (wkt.) Bolzen [m.]; (van slachtvee:) Keule [vr.]; (fig voor „eendquot;): Ente [vr.]. Zie mrv. bouten. Ibouten, w. b.: mit einem Bolzen be-festigen. Ibouten, m. mrv.: Zie bout; iem. in de - pakken: (pop.) Einen (vr.: Eine) herzen (ook:)Einen unsanft anpacken; weder op de - komen: (pop.) wieder auf die Beine kommen [onr.], wieder zu Kraften kommen [onr.]. bout er iff, bv. n.: (pop.) knochig. bout iff. bv. n.: (popi) stammicht, stamm-haft; I -heid, vr.: Stammhaftigkeit [vr.l. boutje, o.: (van gevogelte:) Flügel [m.1; (tig., buitenkansje:) Schlump [mrv.]; (als toespraak:) mein Herz!, mein Schatz! bouw, m.: (i a. b.) Bau |m.]; I -aarde, vr.: Bauerde, [vr.], Ackererde [vr.]. houwbaar, bv. n.: (akk.) baubar, bau-fahig. Iboiiwen, m.: Weiberkleid lo.] mit Puftarmeln. Ibouwen, w. o. en b.: (bwk.) bauen; |
BOVENSTUK.
BOUWER.
85
|
(akk.) baucn, anbauen ; kssteelen en kerken Schlösser und Kirchen bauen; kerken op iemand -: (fig:.) sichauf Einen verlassen [onr.]; kasteelen in de lucht Schlösser in die Luft bauen; Keulen en Aken zijn niet in één dag: gebouwd: (spr.) Kom ist nicht an Einem Tag:e g'ebaut; op iemand of iets (fig1.) aut' Einen oder et-was bauen (oder: reenneny;zee -:(dk.)die See furchen; de vog-els bouwen hunne nesten: die Vogel bauen ihre Nester. Zie het bv. n.: gebouwd. bouwer, in.: Banende [m.], Erbauer lm.]. bouwerü, vr.: (bwk.) Banen [o.l;(akk.) |tj Landwirthschaft [vr.]; (fig.) Bauerhof Lm.; ö]. bouw-^ereeclschap. o.: (bwk.) Itl Baugerath [o.], (akk.) Lt I Ackergerath [o.]; I-gevaarte, o.: Kiesenbau [m.1;-grond, m.: Bauplatz lm.; a|; -heer, m.: Baulierr (m.J: -hoeve vr.: Bauerhof lm.; öj; -hout o.; Bauholz 'Lo.l; -huis, o.: Scheune Ivr.], Scheuer [vr.]. bouwinittquot;, vr.: (bwk.) Bauen [o.l. bouw-keur, vr.: Bauordnung [vr.1; 1 -knecht, m.: (akk.) Grossknecht lm.1; -kosten, m. mrv.: Baukosten lm. mrv.]; -kunde, vr.: Baukunst Ivr.];-kundig,bv.n.: baukünstig, (persoon:) bauverstandig; -kundige, m.: B au ver standi ge [m.], Bau-künstler lm.]; -kunst, vr.: Zie -kuude; -land, o.: Bauland [o.]; -lieden, m. mrv.: (bwk.) Bauleute [m. mrv.], (akk.) Ackers-leute [m. mrv.]; -lust, m.: Bankist lm.]; -lustig, bv. n.: baulustig;-lustige, m. envr.: (der, die) Baulustige; -man, m.: Ackers-niann lm.; -leute], [t] Landwirth [m.], Bauer lm.]; -materialen, o. mrv.: Baumaterialien |o. mrv.]; -meester, m.: Baumeister lm.]; -orde, vr.: Baustil lm.], Bauart Ivr.]; -plan, o.: Bauriss [in.]. bouwsel, o.: Gebaute [o.l, bouw-steen, m. en o.: Baustein [m.1; I -stof, vr.: Material lo.] (-stoffen, vr. mrv.: Materialien [o. mrv.]); -trant, m.: Baustil lm.], Bauart [vr.];-tijd, m.: Zeit [vr.] zum Bauen, (akk.) Zeit [vr.] zum Anbau(-voor: (21); -val, m.: Ruine |vr.] (-vallen, m. mrv.]. Ruinen [vr. mrv.]. Triimmer |m. mrv.]); -vallig, bv. n.: baufallig; -valligheid, vr.: Baufalligkeit [vr.]; -woede, vr.: [t] Bau-wuth [vr.]; -ziek, bv. n.: mit der Bauwuth [t] behaftet. lbo ven, bw.: oben. I -,vz.:über. 1 Oranje -: Oranien hoch!; te - gaan: hinausgehen [onr.] über, übersteigen [onr.], übersehrei-ten [onr.]; te - komen: 1) (doorstaan:) überstehen [onr.], 2) (overwinnen:) übcr-winden [onr. |; te - zijn: überstanden haben. Iboven, in Sain. I -aan, bw.: obenan; -aardsch, bv. n.: überirdisch; -af, bw.: yon der Oberflache; -al, bw.: vorall, hauptsach-lich; -arm, m.: Oberarm [m.l; -baas, m.: 1) Meisterknecht [m.], 2) Auiseher [m.1; -bramra, vr. (zeew.) Oberbramraa [vr.]; -bramsteng, vr.: (zeew.) Bramstenge [vr.]; -bramzeil, o.: (zeew.) Bramsegel [o. 1: -broek, vr.: Ueberhosen [vr. mrv.l; -buur, m. en vr.: 1) (-buurman, m.:) Nachbar [m.]oben; |
2) (-buurvrouw, vr.:) Kachbarin [vr.loben; -deel, o.: (der) obere Theil |T];-dek, o.: (zeew.) Verdeek [o.], (das) oberste Deck; -deur, v.: 1) (die) obere Thürhalfte,2) Thüre Ivr.] oben; -dien, bw.: überdiess, ausser-dem; -door, bw.: obendureh; -dorpel, m. (-drempel, m.:) Oberschwelle |ni.1;-drijven, w. o.: auf der Oberflache schwimmen [onr.], (Hg.) die Oberhand haben, (ook;) die Oberhand gewinnen [onr.]; -drijvend, bv. n.: (lig.) herrschend, (ook:) siegend; -einde, o.: (das) obere Ende, (van ecu bed:) Kopf-ende [o.]; -gemeld (-genoemd, -gezegd), bv. n.: obenerwahnt, vorbesagt, vorbemel-det; -goed, o.: Oberkleider [o. mrv.];-grond, m.: (der) obere Boden; -hand, vr.: (ontl.) Handwurzel [vr.], (fig.) rechte Seite, (ook:) Oberhand [vr.] Zie overhand; -hemd, o.: Oberhemd [o.]; -huid, vr.: Oberhaut [vr.]; een -huis, o.: der obere Theil [Tl eines Hauses (het -huis: der obere Theil |T| des Hauses); -hut, vr.: (zeew.) Ober-iiütte [vr.]; -in, bw.: 1) oben drin befind-lich, 2) obenhinein; -kaak, vr.: obere Kinnlade [vr.], (der) obere Kinnbacken: -kamer, vr.: Zimmer [o.l oben, (fig.) Ober-stiibchen (het schort hem in zijne -kamer: fam.: er hat einen Schuss, er ist nicht richtig im Kopte); -kant, m.: obere Seite [vr.1; -kas, vr.: (typ.) (der) obere Theil [T] des (eines) Kastens; -kies, vr.: (der) obere Backenzahn [a]; -kleederen, o. mrv.: Oberkleider [o. mrv.]; -kok, ui.: Oberkoch [m.; ö]; -korst, vr.: Ober-kruste [vr.]; -kous, vr.: Ueberstrumpf [m.; iij; -laag, vr.: obere Schicht [vr.]; -laken, o.: (das) obere Betttuch [ü]; -land, o.: Oberland [o.], Hochland [o.], (fig.) Deutschland [o.]; -lander, m.: Oberlander [m.], (fig.) Deutsche [m.]; -landsch bv. n.: oberlan-disch, (fig.) deutsch; -last, m.: (kpv.) Ober-last [vr.], (zeew.) Alles was Windfangver-ursacht; -leder (-leer), o.: Oberleder [o.]; -linnen, o.: (das) feme Weisszeug; -lip, vr.: Oberlippel vr.], (van dieren en fig.) Ober-lefze [vr.];-lucht, vr.: Oberluft [vr.];-lijf, o.: Oberkörper [m.], Oberleib [o.]; -lijst, vr.: (bwk.) Kampfer lm.]; -maansch, bv.n.: über dein Monde befindlich; -mate, bw.: übermassig; -matig, bv. n.: übermassig: -matigheid, vr.: Uebermassigkeit[vr.];-ma-tras, vr.: obere Matratze [vr.]; -matres, vr.: Oberlehrerin [vr.]; -meer, o.: (adk.) Obersee [m.]; -meester, m.: Oberlehrer [m.]; -menschelijk, bv.n.: übermenschlich: -mouw, vr.: (kim.) (der) obere Theil [T] des (eines) Aermels; -muts, vr.: aussere Mütze [vr.]; -natuurkunde, vr.: Metaphy-sik [vr.]; -natuurkundig, bv. n.: metaijhy-sisch; -natuurkundige, m.: Metaphysiker [m.]; -natuurlijk, bv. n.: übernatürlich; -natuurlijkheid, vr.: Uebernatürlichkeit [vr.]; -op, bw.: obenauf (er weder -op komen: fig. wieder auf die Beine kommen jonr.]); -raam, o.: 1) (der) obere Theil [T] des (eines) Fensters, 2) Fenster [o.] oben; -rand, m.: (der) obere Rand [ill; -rang, m.: Oberrang [m.]; -rok, m.: (der) obere Rock [ö]; -rijn, m.: (adk.) Obermein [m.1; -schip, o.: (zeew.) (das) Obenwerk des(eines)Sehiffes. bovenst, bv. n. (o. tv.): oberst; van de -e plank; (fig. fam.) vom ersten Range, von der besten Qualitjit, (iron.) aus erster Hand; een -e beste: Einer (vr.: Eine) der Allerbesten, (iron.) ein (vr.: eine) Tauge-nichts vom ersten Range, bo ven-staand.bv. n.: obenstehend, obig; I -stad, vr.: (der) obere Stadttheil [teill (fig.) Neustadt [vr.; aj; -stem, vr.: (muz.) Ober. stimme [vr.]; -stuk, o.: (das) obere Stiick |
BOVENTALLIG.
86
BRANDER.
|
-tallig:, bv. n.: überziihligr; -tand, m.: (der) obere Zalm |a]; -toon, m.: (muz.) Dominante [vr.J (den -toon voeren: das grosse Wort haben); -uit, bw.: obenaus. oben-hinaus (boven.... uit: über.... hinaus); -verdieping, vr.: Zie -woning:; -vlak, o.: obere Flaehe [vr.]; -waarts, bw.: oben-warts; -waartsch, bv.n.: obenwarts grerieh-tet; -water, o.: Oberwasser [o.]: -wereld, vr.: Oberwelt [vr.];-woning, vr.: (der) obere Stoek [ö], (das) obere Stockwerk; -zaal, vr: Saai [m.; mrv. Siile] oben; -zeil, o.: (zeew.) Obersegel [o.J (de -zeilen: die Obersegel); -zinnelijk, bv. n.: übersinnlich, ausserwelt-lich; -zinnelijkheid, vr.: Uebersinnlichkeit [vr.]; -zijde vr.: obere Seite [vr.]. braaclHter, vr.: 1) Bratende [vr.]; 2) Bratenwenderin [vr.]. braadworst, vr.: Bratwurst [m.; ü]. Ibraaf, bv. n.: brav, rechtschaffen; I -heid, vr.: Bravheit [vr.], llechtschaften-heit [vr.]. ibraaf, bw.: brav, tüchtig. braak, vr.: (rcht.) Einbruch [ra.]; (voor hennep en vlas:) Breche [vr.]. I -, bv.n. en bw.: braeh, unbebaut, unbestellt; -liggen: (akk.) brach liegen [onr.]. braak-dranlv. m.: Brechtrank [m.;a]; I -hennep, ra.: (der) in Garben gebundene Hant' -jaar, o.: Brachjahr [o.]; -koorts, vr.: Brechfieber [o.]; -land, o.: Braehland [o.J, (das) brach liegende Land, Brachfeld [o.], Brachacker [m.: ack]; - liggend, bv. n.: brach liegend ;-loop, ra.: (gnk.) Brech-ruhr [vr.] (Aziatische -loop: schwarze Sucht [vr.], Cholera-Morbus [vr.]); -raiddel, n.: Brechmittel [o.], Brecharzenei [vr.]; -noot, vr.: Brechnuss [vr.; ü];-poeder, o.:Brech-pulver [o.]. braaksel, o.: Auswurf [ra.] beim Er-brechen Gespiene [o.]. braakwter, vr.: (die) sichErbrechende. braak-vogel, ra.: Brachvogel [ra.; ö]; I -wortel, ra.: Brechwurz [vr.]: -wijn, ra.: Wein [ra.] als Brechmittel; -wijnsteen,ra.: Brechweinstein [ra.]. braam, vr.:(plk.) Borabeere; (op messen:) Faden [ra.; a] an der Scnarfe eines Messers; de - van een ines afnemen: den Faden an einem Messer wegwetzen; I -bezie, vr. (-bes, vr.): Brorabeere [vr.]; -bosch, o.: Brombeerbusch [ra.: ü], Brorabeerge-strüpp lo.]; -struik, vr.: Bronibeerstaude [vr.], Brorabeerstrauch [ra.; ii]. Braband, o.: (adk.) Brabant [o.]; Brabander, ra.: Brabanter [ra.]; Brabandsch, bv. n.: brabanter, brabantisch; Braband-sche, vr.: Brabanterin [vr.]. brabbelaar, ra.: 1) Pfuscher [ra.]; 2) Kauderwalschcr [ra.]. brabbelaarster. vr.: 1) Pfuscherin [vr.]; 2) Kauderwalscherin [vr.]. brabbelboel, ra.: Wirrwarr ]ra.], Ver-wirrung [vr.]. brabbelen, w. o. en b.: 1) pfuschen: 2) Unsinn reden, (ook:) kauderwalschen. brabbeli^r, bv. n. en bw.: l)pfuscher-haft; 2) verwirrt, verworren; I -neid, vr.: 1) Pfuscherei [vr.[, 2( Wirrwarr [ra.], (ook:) Kauderwalsch [o.]. brabbel-selirift, o.: Gekritzel [o]; I -taal, vr.: (das) verworrene Gewasch, Unsinn [ra.], (ook:) Kauderwalsch [o.]. |
braden, w. b. en o.: braten [reg. en onr.]; in de zon -: (fig.) in der Sonne braten; gebraden rundvleesch of dito kalfs-vleesch: Rinderbraten [ra.] oder Kalbs-braten [ra.]. brader, ra.: 1) Bratende [ra.j; 2) Bra-tenwender [ra.]. brading, vr.: Braten [o.]. Ibrak, ra.: (jag.) Bracke [ra.], Brack [ra.]. I - ,vr.: Baracke [vr.]. I;brak, bv. n.: brack. braken, w. b.: (bloed of gal: Blut oder Galle) brechen [onr.1; (hennep: Hanf) brecheu [reg.]. I -, w. o.: sich erbrechen [onr.]; ik voel dat ik moet -: es ist mir brecherisch, es ist mir brecherlich. braker, ra.: 1) (der) sich Erbrechende;. 2) (Hanf- oder Flachs-) brecher [ra.]. brakg^oed, o.: Brackgut [o.|, Brack-waare [vr.j. brak heid. vr.: (das) Bracke. braking, vr.: (uit de keel:) Erbrechen [o.]; (van hennep of vlas:) Brechen [o.J; I -bevorderend (-verwekkend), bv. n.: Erbrechen befördernd (erregend, verursa-chend). brakkig, bv. n.: brack; 1 -heid, vr,: (das) Bracke. brakwater, o.: Brackwasser [o.]. brallen, w. o.: sich brüsten (- op:auf). IBram, in.: (mansnaam:) Abraham [ra.|. Ibram, ra.: 1) (ein) tücntiger____ (vr.: eine tüchtige____); 2) Windbeutel | m.|, Auf- schneider |ra.], Braraarbas [ra.]; den - uithangen : (pop.) braraarbasiren [ie]. bramine, in.: (kkl.) Braraine lm.],Bra-rain [m.]. Bramnietje, o.: Abraharachen [o.J. bram-ra, vr.: Bramraa [vr.]; I -steng, vr.: Brarastenge [vr.], Brammast [ra.];-zeil, o.: Brarasegel [o.J; -zeilskoelte,vr.: Brani-segelkühlte [vr.J. brand, in.: Brand [ra.; a],Feuersbrunst [ra.; ü]; (brandstof:) Feuerung [vr.]; (huiduitslag:) Hautausscnlag [ra.]; (ontsteking:) Entzünaung [vr.J; (in hout- of plantgewas:) Brand [ra.] Rost [ra.]; - roepen: Feuer rufen [onr.]; moord en - schreeuwen: (fam.) Mord und Brand schreien [onr.]; in - staan: brennen [onr.]. in Brand stehen [onr.]; in den - zitten: (fig. fam;) in der Verlegen-heit sitzen [onr.]; iera. uit den - helpen: Einera aus der Verlegenheit helfen [onr.J; iets uit den - redden: etwas aus dein Brande retten (ook fig.);-stichten: Brand stiften; een huis in - steken: ein Haus in Brand stecken; den-blusschen: den Brand löschen (ook fig.); zoo helder als een -: (spr.) rein und sauber. I -, tsw.: Feuer! brand-assnrantie, vr.: Brandasseku-ranz [vr.J, Feuerversicherung [vr.J|; -assu-rantie-kantoor, o.: Feuerversicherungsan-stalt [vr.]; -assurantie-maatschappij, vr.: Feuerversicherungsgesellschaft [o.J. brandbaar, bv. n.: brennbar (brandbare stoffen: brennbare Stoffe [ra. mrv.]); 1 -heid, vr.: Brennbarkeit [vr.]. brand-blaar, vr.: Brandblase [vr.J, Brandblatter [vr.]; I-brief, ra.: Brandbrief [in.], (iron.) Mahnbrief [ra.], Mahnschrei-ben [o.]; -emmer, ra.: Brandeiraer [ra.]. branden, w. o. en b.: brennen [onr.J; (van de zee:) branden; - van ongeduld of verlangen; brennen [onr.J vor üngeduld oder Verlangen. brander, ra.: (persoon:) Brenner [ra.]; (raar.) Brandschin [o.J, Brander [m.J; een |
BREEKIJZER.
BRANDERIG.
87
|
- hebben op: (grein.) erpicht sein auf. Zie ook j^aMbrandei*. branlt;lerig:. bv. n.: Zie lirantliff. branderij, vr.: Brennerei (vr.l. brandewyn. m.; Branntwein [m.J; I -spoeling- vr.: Branntweinspülicht [9.J. brand-geroep, o.: Feuergeschrei [o.l, Feuerlarm [ui.]; 1-gevaar, o.:Feuersgrefahr [vr.];-grias, o.: Brennglas [o.; iij; -haak, m.: Brandnaken [m.]; -helder, bv. n.: sau-ber und rein; -hout, o.: Brennholz lo.]. braiidig. bv. n.: (ffnk., Iilk. en van koorn:) brandigr; 1 -heiu, vr.: Brandigkeit Ivr.f. branding, vr.: (het branden:) (das) Brennen; (van de zee:) Brandungr [vr.]. brandje, o.: (tam.) (der) kleine Brand [a]; (fig.) Brennmaterial [o.L Feuerung: [vr.j. brand-Uas. vr.: Brandkasse fvr,]; I -kast, vr.: (der) feuerfeste Kasten [m.|; -keur, Brandverordnung: [vr.]; -kist, vr.: feuerfeste Kiste [vr.j; -klok, vr.: Brand-gloeke [vr.]; -kogel, m.: Brandkugel [vr.j; -koorn, o.: Brandkorn [o.J, (das) brandige Korn; -korst, vr.: Brandkruste [vr.], Kruste [vr.j einer Brandwunde; -ladder, vr. (-leer, vr.): Brandleiter [vr.]; -lucht, vr.: Brand-geruch [m.]; -mager, bv. n.: hundemager, klapperdürr; -meester, m.: Feuerherr [m.]; -merk:, o.: Brandmaal [o.]; -merken, w. b.: brandmarken (ook fig.); -middel, o.: (hik.) 1) (om te branden:) Brennmittel [o.|, 2) (tegen brandwonden:) Brandmittel [o.l; -muur, m.: Brandmauer [vr.j; -netel, vr.: Brennnessel [vr.l; -offer, 0.: Brandopfer [o.J; -oven, m.: Brennofen [ni.; öj; -paal, m.: Brandpfahl [m.; ah|; -penning, m.:Brand-schatzung [vr.]; -piket, o.: Feuenvaehe [vr. |; -punt, o.: Brennpunkt [m.]; -pijl, m.: Brand-pfeil [m.J; -reuk, m.: Brandgeruch [m.J; -roof, vr.: Zie -korst; -schade, vr.: Brandschade [m.]; -schatten, w. b.: brandschatzen; -schatter, m.; Brandscnatzer [m.]: -schatting, vr.: Brandsehatzung [vr.l; -schilder, m.: [iel Emaillirer [m.J, Schmelzmaler [m.J; (het) -schilderen: Schmelzmalerei [vr.]; -schilderwerk, o.: Schmelzarbeit [vr.]; -schip,o.: (mar.) Brander [m.] ,Brandscliiff[o.];-schoon, bv. n.: rein und sauber. brandstel, o.: Brand [m.; a]. brand-signaal, o.: Feuersignal [o.J; I-spiegel, m.;: Brennspiegel [m.J, Brennglas [o.; aj;-spuit,vr.: Feuerspritze [vr.] (-spuitgast, m.: Spritzenmann [m.; aj: -spuit-huisje, o.: Spriizenhaus [o.;aJ;-spuitsrang, vr.: Spritzenrohr [0.], Spritzenrönre [vr.]); -stapel, m.: Scheiterhaufen [m.J; -steen, m.: (hik.) Höllenstein [m.J. brandstel*, vr.: Brennerin [vr.j. brand-stiehter, m.: Brandstifter [m.J; I -stichting, vr.: Brandstiftung [vr.j; -stichtster, vr.: Brandstifterin [vr.j; -stof, vr.: Brennmaterial [o.J (-stoffen, vr. mrv.: Brennmaterial [enk.]; -vlak, vr. (-vlek, vr.): Brandmase [vr.j, Brandmaser [vr.j; -waarborg: in.: Zie -assurantie,enz.; -wacht, vr.: Feuerwache [vr.j; -wond, vr.: Brandwunde [vr.j; -ijzer,o.:Brenneisen [o.[;-zalf, vr.: Brandsalbe[vr.j;-zool,vr.: Brandsohle [vr.]; -zwabber, m.: (zecw.) Wischer [m.J. bras, m.: (zeew.) Brasse [vr.j; (figr. fam.) Haufen [m.J, Plunder [m.J, (pop.) Schmutz-fink [m.J. Schmutzigel [m.J; I -blok, o.: (zeew.) Brassblock [!»•; ö], Brasskloben [m.J; -dag, m.: (fam.) Tag umzu essen und zu trinken. |
brasem, m.: 1) (visch:) Brassen [m.J; (fig. fam.) Milchbart [m.; aj, (pop.) Rotz-lönel [m.J; 2) Schaum [m.J. bras-niaal, 0. (-partij, vr.): Prasserei [vr.j; -penning, m.: (hist.-mtw.) Zehndeu-tenstück [o.l, Sechszehntel [o.J eines hol-landischen Guldens; -schenkel, m.: (zeew.) Brassenschenkel [m.J. brassen, w. b.: (zeew.) brassen. I -, w. o.: prassen, übermassig essen und trinken. brasser, m.: Prasser fm.J, Prassbruder [m.; üj. brassery. vr.: Prasserei [vr.j. brat, o.: (das) wollene Zeug. braveerder, in.: Trotzer [m.J; (fig.) Grossprecher [m.J, Grossthuer [m.J. braveeren. w. b.: trotzen. I -, w. o.: grossprechen [onr.J, grossthun [onr.J. braveering;, vr.: Trotzen [o.J. braveerster, vr.: Trotzerin [vr.j. bravo, m.: Bravo [m.J, (der) gedungene Meuchelmörder [m.J. I -. tsw.: bravo! bravonr, in Sam. I -aria, vr.: (muz.) Bravour-Arie [vr.j. brazielhout, 0.: (kph.) Brasilienholz [o.J. Braziliaan, m.: Brasilianer [m.l,Bra-silier [m.]; Braziliaansch, bv. n.: brasilia-nisch; Braziliaansehe, vr.: Brasilianerin [vr.j; Brazilië, vr.: (adk.) Brasilien. breed, bv. n. en bw.: breit;(fig.) gross; het niet - hebben: (fig. fam.) es nichtvoll-auf haben; wie het - heeft, laat het -hangen: (spr.) wer Geld hat kanngrossen Aufwand machen; het is zoo -als het lang is: es ist eben so breit wie es lang ist, (fig.) es kornuit auf Eins heraus; lang en -: lang und breit, (fig.) schon lange; iets lang en - bespreken: ein Langes und Breites über etwas sprechen [onr.J: - van rug: breitrückig, niit breitem Rücken; -van schouders: breischulterig, breit von Schultern; - van borst: breitbrüstig; - van blad: (pik.) breitblatterig. breedaclittg, bv. n.: breitlich. breed-baard, m.: Grossmaul [ra.; iij; -bek, m. en vr.: (der, die) Grossmiiulige; -geschouderd, bv. n.: breitschulterig, breit von Schultern; -getakt, bv. n.: mit weit ausgebreiteteu Aesten; -heid, vr.: Breite [vr.l; -sprakig, bv. n.: 1) weitschweifig, 2) bombastisch, schwülstig; -sprakigheid, vr.: 1) Weitschweifigkeit [vr.j, 2) Scnwül-stigkeit [vr.]; -voerig, bv. n.: ausführlich, umstandlich; -voerigheid, yr.: Ausführ-lichkeit [vr.j, Umstandlichkeit [vr.j. breedte, vr.: (i. a. b.) Breite [vr.j; uit de lengte of uit de -: (fig. fam.) irgend woher; I -cirkel,in.:(str.)Breitenkreis [m.J; -graad, ra.: Breitengrad [ra.J. bree-fok, vr.: (zeew.) Sturnisegel [o.J. Brefock [vr.j; I -gang, ra.: (zeew.) Plankengang [m.; aj. breek-al. m. en vr.: Tapps. breekbaar, bv. n.: (broos:) zerbrech-lich, (te breken:) brechbar; I -heid, vr.: 1) Zerbrechlichkeit [vr.j, 2) Brechbarkeit [vr.]. breek-gereedscliap, p.: Zie -tuig. breekster, vr.: Brecnerin [vr.l. .. breek-tuig, o.: Brechzeug [o.J; i-ijzer, o.: Brechstange [vr.]. |
BRIEVENZAK.
BREEUWEN.
88
|
breeuwen, w. b.: (zeew.) kalfatern. lgt;reeuwer, m.: Kalfaterer [m.J, Kalfater [m.1; I breeuwersjongren, m.: Kalfater-jungre [in.]. breeuw-hamer, m.: Kalfathammer [m.]. breenwing:, vr.: Kalfaterung- [vr.]. breeuw-mes. o.: Kalfatmesser [o.]; I -stoel, m.: Kaltatbank [vr.; a]; -ijzer, o.: Kalfateisen [o.]. breeveertien, vr.: de - laten waaien: (fig-, fam.) den grossen Herrn spielen. Bregje, o.: Brigitte [vr.]. breidel, m.: Zügel [m.] Zaum [m.; a]; green toom of - meer kennen: (fig1.) den Zü-g:el schiessen lassen [onr.]. breiclelaar, m.: Bandiger [m.]. breidelen, w.' b.: zügeln, bandigren. breideling*, vr.: Zügeln [o.], Bandigren [o.]. breidelloos, bv. n.: zügellos; I -heid, vr.: Zügellosigkeit [vr.]. breien, w. b.: stricken; praten en -: (fam.) plaudern und arbeiten. breier, m.: Strieker [m.]. breigeld. o.: Strickerlolin [m.]. breiing. vr.: Stricken [o.]. brei-juffrouw, vr.: Zie -vrouw; I -kind, o.: Strickschülerin [vr.]; -matres, vr.: Zie -vrouw: -meisje, o.: Zie-kind. brein, o.: Grehirn [o.j; (tig-.) Verstand [m.], (ook:) Kopt' [m.: öj; I -kas, Hirnscha-del [m.]; -loos, bv. n.: hirnlos; -loosheid, vr.: Hirnlosigkeit [vr.j; -ontsteking-, vr.: Hirnentzündung: [vr.]; -vlies, o.: Hirnhaut [vr.] (buitenste -vlies, o.: dicke iiirnliaut [vr.]; binnenste -vlies, o.: [das] untere [oder: dünne] Hirnhautchen. brei-pen, vr.: hölzerne Stricknadel [vr.]; I -steek, m.: 3Iasche [vr.]. breister, vr.: Strickerin [vr.]. brei vrouw, vr.: Stricklehrerin [vr.]. brekebeen, m.: Stümper [m.], Pfuscher [m.J; (fig.) Nenling- [m.J, Lehrling [m.J. brekebeenen, w. o.: stümpern, pfu-schen. breken, w. o. en b.: brechen [onr.]; (van de lucht, den golfslag, enz.): sich brechen [onr.J; mijn hart breekt: (figr.) das Herz bricht mir; als de oogen - is de dood nabij: wenn die Augen brechen ist der Tod nahe; nood breekt wet: (spr.) Noth [t] hat kein Gebot; de lucht breekt: die Wolken brechen sich; zijn hoofd - met: (fig.) sich kümmern um; met iemand -: (fig.) mit Einem brechen [onr.]. breker, m.: Brecher [m.]. breking, vr.: Brechung [vr.], Brechen [o.]. brem, vr.: (pik.) Genster [m.J, Geniste [vr.]; (pekelnat): Pökel [m.J; zoo zout als -: salzig: wie Pökel; I -struik, vr.: Zie pik. brem. brems, vr.: (ins.) Pferdefliegre [vr.], Bremse [vr.J. brengen, w. b.: bringen [onr.]; iem. iets aan zijn verstand -: Einem etwas be-greiflich machen; iemand iets onder het oog -: 1) Einen auf etwas aufmerksam machen, 2) Einen an etwas mahnen; iets aan iemand te binnen -: Einen an etwas erinnern; zich iets te binnen -: sich einer Sache erinnern, sich an etwas erinnern; ter dood -: hinrichten; om het leven -'.er-morden, tödten [tötenj; morgen -: (tsw. |
pop.) guten Morgen!; het is halen en -: (spr.) bald so, bald so, (ook:) bald so ziemlich, bald wieder schlimmer. brenger, m.: Bringer [m.}; - dezes: der Ueberbringer dieses Briefes, brenging. vr.: Bringen [o.J. brengster, vr.: Bringerin [vr.J; - dezes: die Ueberbringerin dieses Briefes. bres, vr.: Bresche [vr.J; - schieten in: (art.) Bresche schiessen [onr.J in; voor iem. in de - springen: (fig.) sich tur Einen ins Mittelschlagen [onr.J, Einem beispringen [onr.J; I -batterij, vr.: Breschebatterie[ vr.J. bretels, vr.: Hosentrager [m.J. breuk, vr.: (i. a. b.) Bruch [m.; ÜJ; tiendeelige -: (rek.) Decimalbruch [m.J; splinterig op de - zijn: einen splitterigen Bruch zeigen; I -band m.: Brucnband [in.; aj; -bandenmaker, m.: Bruchbandmacher [m.J; -kruid, o.: (plk.) Bruchkraut [o.J; -meester, m. (-snijder, m.): Brucharzt [m.; iij Bruchschneider [m.J. breve, vr.: (kkl.) Breve [o.J, (das) apostolische Sendschreiben. brevet, o.: Brevet [o.J, Diplom [o.J, Patent [o.J. breyeteeren. w. b.: brevetiren [iej, diplomiren [iej, patentiren [iej. brevier, o.: (kkl.) Brevier [o.J, Breviarium [o.; -rienj. I -, vr. (-letter, vr.): (typ.) kleine Textschrift [vr.J. brief, m.: Brief [m.J, Schreiben [o.]; per brieflich; rondgaande -: Cirkular-schreiben [o.J; er is een - aan de kaars: 1) das Licht wird ablauten [onr.J, 2) das Licht lauft ab; een - spelden: ein Brief Stecknadeln. (Zie ook mrv. brieven); I -couvert, o.: Briefumschlag [m.;aJ,Brief-scheide [vr.J. briefje, o.: Briefchen [o.J, Billet [o.j; (fig.) Rechnungr; (als bewijsstuk:) Schein [m.J; (loterij-:) Lotteriezettel [m.J; een - in de loterij spelen: in die Lotterie setzen; dat kunt ge van mij op een - krijgen: (fig. fam.) das will ich Jhnen schriftlich verbürgen. brief-kaart, vr.: Postkarte [vr.J, Kor-respondenzkarte [vr.J; l-port, o.': Briefgeld [o.J, Briefporto [o.J; -schrijfster, vr.:Brief-schreiberin [vr.J; -schrijver, m.: Briefschrei-ber [m.J;-stijl,m.: Briefstil[m.J; -wisseling, vr.: Briefwechsel [m.J, Korrespondenz [vr.J. bries, vr.: (zeew.) Brise [vr.J. briesehen, w. o.: (van paarden:) schnauben; (van leeuwen:) brullen; een -de leeuw: ein brüllender Löwe; als een -de leeuw: (fig.) schaumend vor Wuth [t|. brieseliing. vr.: 1) Schnauben [o.J; 2) Brüllen [o.J, Gebrüll [o.J. brieven, m. mrv.: Briefe [m. mrv.J; opene -: offene Briefe; onbestelbare-:un-bestellbare Briefe; de oudste - hebben: (fig.) den Vorrang haben, zum Vorrang berechtigt sein; I -besteller, m.: Brieftra-ger [m.J; -boek, o.: (kph.) Briefbuch [o.; ÜJ, [iej Kopirbuch [o.; ÜJ; -bus, vr.: Brief-kasten [m'J; -dekker, m.: Briefbeschwerer [m.J, Briefhalter [m.J; -gaarder, m.: (op kleine plaatsen:) Postmeister [m.J; -geld, o.: Briefgeld [o.J, Briefporto [o.J: -man,m.: Briefti'ager [m.J; -pers, vr.: [iej Kopirma-schine [vr.J für Briefe; -post, vr.: Briefpost [vr,J; -schrijver, m.: Briefsteller [m.J; -tasch, vr.: Brieftasche [vr.J; -zak, m.: Briefsack [m.; iij. |
BRIEZELAAR.
BROEK.
80
|
briezelaar, m.: Mauser [m.l. briezelaarster, vr.: Mauserin [vr.J. briezelarü, vr.: Mauserei [vr.]. briezelen, w. o. en b.: mausen, sti-bitzen, stehlen. briezeliiift', vr.: Mausen [o.].' brigade, vr.: (iiiil.) Brig-ade [vr.]; 1-generaal, m.: Brigraaegeneral [m.J. brigadier, m. (mil.) Brigadier [m.], Korporal [in.]. brigantyii. vr.: (zeew.) Brigantine [vr.]. brik, vr.: (zeew.) Brig-gr [vr.j. I -, o.: Sehutt [m.]; -steen m.: Backstein .[m.], zerbröckelte Steine [m. mrv.J. bril, m. (i a. 1).) Brille [vr.]; I -deksel, o.: Brillendeckel lm.]; -eend, vr.: (vogr.) Brillenente [vr.]; -gat, o.: Brillenloch [o.; ö]. briljant, m.: Brillant [m.]. I -, bv. n.: prachtvoll. bril-kaaiiuau, m.: (drk.) Brillenkai-man [m.]. brille, in Sam. I -doosje, o.: Brillenfut-teral [o.]; -glas, o.: Brillenglas [o.; aj. ibrillen. w. p.: 1) einc Brille tragen [onr.J; 2) sieh einer Brille bedienen; hij brilt goed: seine Brille stelit ihm gut. Ibrillen, m. mrv.: Brillen [vr. mrv.J; i -huisje, o.: Brillenfutteral [o.];-koopman, m.: Brillenverkauter lm.]; -maker, m.: Brillenmacher [m.J; -man, m.: 1) Brillen-trager [m.J, (iron.) Brillnase [vr.J, 2) Brillenverkauter lm.];-slijper m.: Brillensehlei-ler [m.J. brilletje, o.: Brillchen [o.J. bril-sehans, vr.: (vest.) Brille [vr.J; l-slang, vr.: Brillenschlange [vr.J; -vormig, bv. n.: brillenförmig. Zie brille. brink:, m.: 1) Rand lm.; üj; 2) Anger [m.J. brionie, vr.: (pik.) Zaunrübe [vr.J. Krit, m.: Britte lm.]; Britannië, o.: (adk.) Britannien [o.l; Britseh, bv. n.: brit-tisch; Brittin, vr.: Brittin Ivr.J. brits, vr.: 1) Pritsehe Ivr.J, Britsche [vr.J; 2) Hosen [vr. mrv.J; een kind voorde - geven: (tam.) ein Kind auf den ][intern schlagen [onr.J, ein Kind platzen. britsen, gt;v. b.: (zeew.) pritschen, brit-schen. brochure, vr.: Flugselirift [vr.J, Bro-schüre [vr.J. broddelaar, m.: Pfuscher jni.J. broddelaarster, vr.: Pfuscherin [vr.J. broddelary, vr.: Pfuscherei Ivr.J. broddelen, w. o. en b.: pfuschen. broddelwerk, o.: Pfuscherarbeit Ivr.J. broed, o.: Brut [vr.J. Zie broei, broeden, w. o.: Zie broeien, broeder, m.: Bruder lm.; üj; Moravische -: (kkl.) mahrische Bruder [m.; üj, Herrnhuter Im.J; - in den zak: (kkk.) Mehlpudding [m.J; hij is de rechte - niet: (fig.) er ist der rechte Bruder nicht; I -gemeente, vr.: (kkl.) Brudergemeinde [vr.J; -haat. m.: Bruderhass [m.J, Hass zwischen Brüdern; -kerk, vr.: Kirche [vr.J der Herrnhuter; -kus, m.: Bruderkuss [m.; ü]; -liefde, vr.: Bruderliebe lvr.]. broederloos, bv. n.: bruderlos; i-heid, vr.: Bruderlosigkeit [vr J. broederlijk, bv. n. en bw.: brüder-lich; I -heid, vr.: Brüderlichkeit Ivr.J. broeder-moord, m.: Brudermord Im.J; 1 -moordenaar, m.: Brudermörder lin.J; |
-moordend, bv. n.: brudermordend;-moordenares, vr.: Zie -moordster;-moorder, m.: Brudermörder lm.]; -moordster, vr.: Brudermörderin [vr.J; -plicht, in.: brüder-liche Pflicht [vr.J broederschap, 1) vr. en 2) o.: Bru-derschaft [vr.J. broeders-doclitcr, vr.: Bruderstochter [vr.; öj; I -kind, o.: Bruderskind [o.J; -vrouw, vr.: Brudersweib [o.J; -zoon, m.: Bruderssohn lm.; öj. broedertje, o.: Briiderchen [o.J, Brü-derlein lo.l; (kkk.) Krapfchen lo.J, Kriip-pelchen |o.|, Küchelchen lo.J. broedertjes-kraam, vr.: Kriipfchen-bude Ivr.J; I -meid, vr.: Uienerin [vr.J in einer Kraptchenbude; -pan, vr.: Krai)tchenpfanne [vr.J; -vrouw, vr.: Krapfehenbackerin [vr.J. broeder-trouw, vr.: briiderliche Tn uc Ivr.J; |-twist, m.: Zwist [m.J zwischen Brüdern. broedscli, bv. n.: brütig; I -heid, vr.: Brütigkeit [vr.J. broedsel, o. Brut Ivr.J. broei, vr.: Brühe Ivr.J; (fig. fam.) Schwulitat Ivr.J, Verlegenheit Ivr.J; in de - zitten: (fig. tam,) in der Knoipe sitzen lonr.1, in der Briine stecken; het wasch-goed in de - zetten: die Wasehe brüheu. broei-bak, m.: (tnb.) Treibkasten [m.J; 1 -eend, vr.: (vog.) Brutente [vr.J; -ei, o.: 1) Brutei [o.J, 2) (das) brütige Ei. broeien, w. o.: (op eieren): bruten; (fig.) bruten, reilen; er broeit iets: es orütet etwas; er broeit een onweer: es ist ein Gewitter im Anzug; het hooi broeit: das lleu erhitzt sieh; op iets -: (fig.) über etwas bruten. I -, w. b.: (waschgoed:) brühen, einbrühen; (een geslacht varken:) brühen, abbrühen. broekiend, bv. n.: 1) brütend (ook fig.); 2) brühend. 1 -, bw.: erstiekend; - heet: erstickend heiss. broeierii, vr.*.(vog.) Heeke Ivr.J,Hecken lo.J; (tnb.) rreibhaus lo.; a|. broei-gans, vr.: (vog.) Brutgans lvr.; tij; I -hen, vr.: Zie -kig». broeiing, vr.: 1) Bruten [o.J, 2) Brühen [o.J; - in de lucht: Schwüle [vrj. broei-kast, vr.: (tnb. en %.) Treibkasten [m.J, Treibhaus [o.; ilj; 1 -kip, vr.: Bruthenne [vr.J (-kippen, vr. inrv.: Brut-hühner [o. mrv.J); -kooi, vr.: Heeke [vr.J, Bruthecke [vr.J, Vogelhecke [vrj; -kuip, vr.: (bij bierbrouwers:) Gahrbottich [m.J, (bij waschvrouwen:) Brühkufe Ivr.J; -nest, o.: Vogelnest [o.J, (fig.) Hauptsitz Im.J, Brennpunkt lm.]; -oven, m.: (om eieren uit te oroeien:) Briltofen lm.; öj,(fig. fam.) Ofen lm.; OeJ, (das) erstickend heisse Zi miner. broeiseb, bv. n.: Zie broedscli. broeisel. o.: Brut Ivr.J. broei-tyd, m.: Brutzeit Ivr.J, Brützeit Ivr.J, Heckzeit Ivr.J Ibroek, vr: (kim.) Hosen [vr. mrv.J; (art.) Bodenstück [o.J; (fig. lam.) Hintere jm.J; aan een kind voor zijne - geven; ein Kind auf den Hintern schlagen lonr.j; aan iemand voor zijne - geven (iemand do - opbinden): (spl. en fig.) Einem den Rock ausklopfen; voor zijne - krijgen: (fig.) tüch-tig ausgeklopft werden lonr.j; zijne vrouw heeft de - aan: (fig. fam.) seine Frau hat die Hosen an; waar -en zijn, gelden geene |
BROUWEN.
BROEK.
90
|
doeken: (spr.) wo Manner sind bezahlen keine Frauen. !broek. o.: Moor 1 m.1, Moorland [o.|. broekachtiff, bv. n.: 1) hosentormig:; 2) Hosen liebend, g-ern Hosen trag-end. broekeloos, bv. n.: hosenlos, ohne Hosen; I -heid, vr.: Hosenlosigrkeit lvr.|. Ibroeken, w. o.: Hosentragren lonr.l; hij broekt netjes: die Hosen stehenihmnett. Ibroeken, vr. mrv.: Hosen Lvr. mrv.J; I -goed, o. (-stof, vr.): Hosenzeug lo.|. broek-galg, vr.: Hosentrager Im.J; I - g:esp, vr.: Hosensehnalle lvr.]. broeking:, vr.: (zeew.) Anhalttau lo.]. broekje, o.: Höschen lo.|. broek-land, o.: Moorland lo.]; [-mannetje, o.: Hosenmannchen lo.|. broeks-bancl, m.: Hosenband lm.; al; I -grulp, vr.: Hosenschlitz lm.]: -klep, vr.: Hosenlatz lm.; a]; -knoop, m.:Hosenlcnopf lm.; ö]; -pijp, vr.: Beinkleid lo.j,Hose lvr.j; -voering, vr.: Hosenfutter jo.l. broekzak, m.: Hosentasche lvr.]. broer, m.: (fam.) Zie broeder;leen - aan iets dood hebben: (spr.) eine Ab-neigrung (einen Widerwillen) gegen etwas haben. broertje, o: (fam.) Brüderchen; lo.], Brüderlein lo.]; het is een zusje en een -: (spr.) es kommt auf Eins heraus. brok. m.: Broeken [m.], Stiick lo.]; (van suikerstroop:) Karamel lm.]. brokje, o.: Bröckehen lo.], Stückchen lo.]. brokkelen, w. o. en b.: bröekeln. brokkelig:, bv. n.: bröcklig-; I -heid, vr.: Bröckligkeit [vr.]. brokkeling:, vr.: Bröekeln [o.|. Ibrokken, m. mrv.: Broeken; aan stukken en - snijden: in Stüeke und Broeken sehneiden lonr.]; aan stukken en -lig-g-en: in Stüeken und Broeken liegren lonr.]. [brokken, w. b.: broeken; brood in de melk -: Brot in die Milch broeken; niet veel in de melk te - hebben: (figr.) kauni seinen Lebensunterhalt haben; vrij wat in de melk te - hebben: (fig:.) so ziemlieh be-g-ütert sein. brokkig:, bv. n.: Zie brokkelig:, brokstuk, o.: Bruehstüek lo.]. brom-baard. m. (- beer, m.): Brumm-bar lm.], Brummbart lm.; a.]. broniiuin, o.: (sehk.) Brom lm.]; [ -zuur, o.: Bromsaure lvr.]. bronimen, w. o. en b.: (i. a. b.) bruin-men. brommer, m.: Brummer lm.], Brummbart lm.; a]; (fig:.) Lohnkutsehe lvr.]; (fig:, fam.) (der, die, aas) ungeheuer grosse, brommig:, bv. n.: brummig, mürriseh; -heid, vr.: (das) mürrisehe quot;Wesen. bromming, vr.: Brummen lo.]. brom-pot, m. en vr.: Zanker lm.], Ziinkerin lvr.]; [ -tol, m.: Brummkreisel lm.]; -tor, m.: (ins.) Brummkafer lm.]; -vlieg:, vr.: (ins.) Schmeissfiiege lvr.]; -werk, o.: (in orgels:) Brummbass lm.]. bron, vr.: 1) Quelle lvr.] (ook fig.); 2) Brunnen lm.]; [ -ader, vr.: Quellader [vr.1, Brunnenader lvr.], (fig.) Brunnquell Im.J, lo.]. brons, o.: Bronze lvr.]; I -aehtig-, bv. n.: Bronzeartig; -kleur, vr.: Bronzefarbe lvr.]. Bronze lo.]; -kleurig, bv. n.: bronze-farben, bronzefarbig. |
bronst, vr.: Brunft lvr.], Brunst Ivr.T. I -tijd, m.: Brunftzeit lvr.]. bronsten, w. o.: brunften. bronstig:, bv. n.: brünstig; - zijn: in der Brunst sein; - worden: in die Brunft treten lonr.]; ! -heid, vr.: Brünstigkeit lvr.]. bron-water, o.: Brunnenwasser |o.]; [ -wel, vr.: (fig.) Brunnquell Im.J, Brunnquell e lvr.]. bronzen, w. b.: bronziren lie]. I -, bv. n.: bronzen; (fig.) bronzefarbig. brood, o.: Brod lo.], Brot lo.]; een -: ein Brod; twee -en: Zwei Brote; zijn -verdienen: sein Brot verdienen; zijn -hebben: sein Brod haben; wiens - men eet, diens woord men spreekt: (spr.) wess Brot man sehlingt, dess Lob man singt; om den -e: um des Brotes willen; eene snee (snede) -: eine Brodschnitte. Uroodaelitig-, bv. n.: brodartig, (fig.) gern Brod essend. brooddronken, bv. n.: ausgelassen; I -heid, vr.: Ausgelassenheit lvr.]. broodeloos, bv. n.: brodlos; I -heid, vr.: Brodlosigkeit lvr.]. broodg:eld. o.: Geld lo.] für Brod. broodje, o.: Brödehen lo.], Weeken lm.], Semmel |vr.]; een - verdienen aan: (fam.) ein Stückchen Brod verdienen mit;. zoete -s bakken: (spr.) gelindere Saiten aufziehen lonr.l. brood-kast. vr.: Brodschrank lm.; al; I-korst, vr.: Brodkruste lvr.]; -kraampje,, o.: Brodbud(5 lvr.]; -kruim, o.: Brodkrunii; jvr.); -kruimel, vr.: Brodkrümchen [o.] (de - kruimels steken hem: spr.: der Hafer sticht ihn); -mager, bv. n.: huudemager, klapperdürr; -noodig, bv. n.: dringend erforderlich (iets - noodig hebben: etwas sehr nöthig lt] haben); -nijd, m.: Brodneid lm.]; -pap, vr.: Brodsuppe |vr.]; -prijs, m.: Brodpreis lm.]; -rot, m.: (iron.) (der) arme Teufel; -schieter, m.: Brodschieber lm.]; -schrijver, m.: Bücherschreiber tm.l um des Brodes willen. broods^ebrek. o.: Brodmangel fin.]; -lijden: Mangel an Brod leiden lonr.], Xoth |t| leiden lonr.], verhungern. brood-smaak, m.: Brodgeschmack lm.]; [ -sopje o.: (das) eingeweichte Stückchen Brod; -spinde, vr.: Brodlade [vr.]; -studie, vr.: Brodstudium lo.]; -suiker, vr.: Hutzucker [m.]; -water, o.: Brodwasser lo.]; -winkel, m.: Brodladenlm.;a];-winner, m.: (Einer, Derjenige) der das Brod verdient; -winning, vr.: Erwerbscmelle lvr.|, Geschaft |o.]. Handwerk [o.], .Profession |vr.]; -zetter, m.: Brodschatzer lm.]: -zetting, vr.: Brodtaxe lvr.]. [broos, vr.: (hist.) Kothurn lm.], Halb-stiefel lm.]; (fig.) Trauerspiel lo.]; de -dragen: (fig.) Trauerspiele schreiben lonr.]. [broos, bv. n.: zerbrechlich; (fig.) hin-fallig; [ -heid, vr.. Zerbrechlichkeit [vr.] gt; (fig.) Hinfalligkeit [vr.]. [bros, vr.: Pfriem lm.], Schusterpfrieme lvr.]. lbros? bv. n.: zerreiblich; I -heid, vr.: Zerreibhchkeit lvr.]. brouwen, w. b.: brauen; (fig.) stiften, anrichten; (ook:) machen; bier -: Bier brauen; onheil -: (fig.) Unheil stiften, Un-lieil anrichten; ik zal het wel zien te -: (fig. fam.) ich werde es schon machen; ik |
BRIJACHTIG.
BROUWER.
91
|
vreet niet hoe ik het - zal: (fig. fam.) ich weiss nicht wie es zu machen. I w. o. en b.: (de letter r:) schnarren. 1 w. on-pers.: (fig.) brüten. brouwer, m.: Brauer [m.]. brouwers-gilde, o.: Brauerzunft [vr.; ü]; 1 -knecht, m.: Brauknecht [m.]; -paard, o.: Brauerpferd fo.l; de -vrouw, vr.: die Frau Brauerin; -wagen, m.:Brau-erwagen [m.J. brouwery. vr.: Brauerei [vr.]; eigenaar eener -: Brauherr Lni.1. brouw-gereedscltap, o.: [tl Brau-gerath [o.]; I -huis, o.: Brauhaus [o.;-hau-serj, Brauerei [vr.l. bron wing:, vr.: Brauen [o.]. brouw-ketel. m.: Braukessel [m.]; I -kuip, vr.: Braukufe [vr.], Braubottieh [m.]. brouwsel, o.: Gebrau |o.|. brouwster. vr.: Brauerin 1 vr.!. brug, vr.: Brüeke Lvr.l; over dt* - komen: (fig. fam.) in die Bücbse blasen | onr. |, den Bentel ziehen lonr.1; I-balk, m.: Brüc-kenbalken [m.]; -boog, m.: Brückenbogen |m.|; -bouw, m.: Brückenbau [m.]. Brugge, o.: (adk.) Brugge [o.l; Brug-genaar, m.: Brügger |m.l; Brugsch, bv. n.: brügger, brüggisch; Brugsche, vr.: Brüg-gerrn [vr.]. bruggelcl, o.: Briickengeld [o.], Brüc-kenzoll Lm.1. brugge in a ii. m.: Zie brugwaeliter. bruggenhoofd, o.: Brückenkopf [m.; öl. brugje, o.: Brückchen lo.], Brücklein [m.]. brug-leuiiing. vr.: Brückengelander lo.], Brückenlehne [vr.l; I-pijler, m.: Brüc-kenpfeiler [m.]; -wachter, m.: Brücken-öffner [m.], (inz.) Brückénzolleinnehmer Lm.], Brückenzoller |m.]. brui, m.: 1) Schlag [m.; al; een - oni de ooren: eine Ohrfeige; 2) Kram [m.]; daar ligt heel de -: (tam.) da liegt der ganze Kram; 3) ik geef er den-van: (fam.) ich bedanke mich dafür, (of kortweg:) zum Teufel damit. bruid, vr.: Braut Lvr.; a];-des hemels: (dk.) Himmelsbraut Lvr.; a],Nonne [vr.]; de - zijn: (fam.) eine Braut sein. bruidegom, m.: Brautigam Lm.], bruidegoms. Zie bruigoms, bruidleider, m.: Brautführer Lm.], bruidsebat, m.: Mitgift (vr.l, Aussteuer Lvr.], Brautschatz [m.; a], Ltl Heirathsgut Lo.; ü]. bruids-dageu. m. mrv. Tage [m. mrv.] des Brautstandes; I -gave, vr. (-geschenk, o.; -gift, vr.): Brautgeschenk Lo.];-goed,o., lt| Heirathsgut [o.; ü]; -jonker,m.:Brautführer Lm.]; -juffer, vr.: Brautführerin |vr.l, Brautjungfer [vr.]; -kleed o.: Brautkleid, |o.]; -koets, vr.: Brautkutsche Lvr.], (dk.) Brautbett Lo.1; -krans, m.: Brautkranz [m.; ii]; Jungfernkranz Lm.; a]; -nacht, m.: Brautnacht Lvr.; al; -paar, o.: Brautpaar [o.]; -suiker, vr.: Zuckerkorn [o.; ö], Zuc-kererbse [vr.]; -tooi, m.: Brautschmuck Lm.]; -tranen, m. mrv.: Thranen Lvr. mrv.] einer (der) Braut, (fig.) Verlobungsfeier Lvr. enk.]. bruidsuiker, vr.: Zie 5 reg. hooger bruidssuiker. |
brnien, w. b. en o.: stürzen; (fig.) placken, plagen; brui heen (tsw.): packe-dich fort! bruierü, vr.: (fig. fam.) Plackerei Lvr.], UnannehmTichkeit lvr.l. bruigom, m.: Brautigam Lm.]; de -zijn: Brautigam sein. bruigomsiMiiN vr.: Brilutigamspfeife [vr.l. bruikbaar, bv. n.: brauchbar, dien-lich; I -heid, vr.: Brauchbarkeit [vr.], Dien-lichkeit Lvr.]. bruikleen, o.: (das) unentgeltliehe Darlehn. bruiloft, vr.: Hochzeit [vr.]; - houden: Hochzeit halten lonr.1; gouden -: goldene Hochzeit [vr.]; zilveren-: silberne HochzeitLvr.j ; Menisten -: (iron.) Abtritt-raumung lvr.l. bruilofts, in Sam. 1 -kosten, vr. mrv.: Kosten | m. mrv.] der (einer) Hochzeit; -plechtigheid, vr.: Feierlichkeit [vr.] einer (der) Hochzeit; I in alle overige Sam. Hochzeit.... bruin, bv. n.: braun. I o.: braune Farbe [vr.]. I -, m.: Braune [in.]. bruinaelitig. bv. n.: brüunlich; I -held, vr.: braunliche Farbe lvr.l. bruineer, o.: [ie] Brünirmittel Lo.]; I in Sam.: Brünir |ie|.... bruineerder, m.: [ie] Brünirerlm.U bruineeren. w. b.: brüniren Lie], bruineering. vr.: [iel Brüniren Lo.]. bruineersel, o.: lie 1 Brünirmittel Lo.]. bruinen, w. o.: braun werden lonr.1, braunen. 1 -, w. b.: braun machen, brau-nen. bruinbeid. vr.: braune Farbe Lm.], bruinig, bv. n.: brüunlich; I -heid, vr.: braunliche Farbe |vr.|. bruin-kool. vr.: Braunkohle [vr.]; I -oog, m. en vr.: (fig.) Braunaugige [m. en vr.]; -steen, m.: Braunstein [m.]. bruintje, o.: Braunchen [o.|. bruinviseli. m.: Braunfisch [m.]. bruis, o.: Schauin [m.], Greifer [m.]. bruisen, w. e.: brausen; (fig.) schauin en. bruising, vr.: Brausen lo.]. bruispoeder, o.: (pha.) Brausepulver [o.]. brullen, w. o.: brüllen. bruller, m.: Brullende [m.]. brulling, vr.: Brüllen (o.]. brunette, vr.: Brünette [vr.]. Krunswyk, o.: (adk.) Braunschweig [o.]; Brunswijker, m.: Braunschweiger [m.]; Brunswijksch, bv. n.: braunschwei-gisch; Brunswijksehe, vr.: Braunschwei-gerin [vr.]. Brussel, o.: (adk.) Brüssel fo.l; Brusselaar, m.: Brüssler [m.]; Brusselsen, bv.n.: brüssler; Brusselsche, vr.: Brüsslerin [vr.]. brutaal, bv. n.: brutal, brutaliseereii, w. b.:brutalisiren Lie].. brutaliteit, vr.: Brutalitat [vr.]. bruto, bv. n.: brutto; I -gewicht, o.: Brutto-Gewicht [o.]: -opbrengst, vr.: Brutto-Ertrag [m.]; -winst, vr.: Brutto-Gewinn [m.].. brij, vr.: Brei [m.]; het is - die mij niet brandt: (spr.) ich habe nichts damit zu schaften, (ook:) es kümmert mich nicht;, vele koks bederven de -: (spr.) viele Köche verderben (oder: versalzen) den Brei. brljaelitig, bv. n.: 1) breiartig,2)gern Brei essend. |
BRIJ-BAARD.
BUITEN.
92
|
bry-baard, m.: Einer dor (vr.: Eine die) grern Brei isst; I -bek, m. envr.:l)Zie -baarlt;l; 2) Einer der (Eine die)im Reden schnarrt. hryön. w. o. en b.: schnarren. brhër, m.: Zie no. 2 bry bek. bryïng:, vr.: Schnarren [o.]. bry «ter, vr.: Zie no. 2 bry bek, bry zelen, enz.: Zie briezelen, enz. biulget, o.: (stk.) Budget [o.], (der)ein-jahrigre Ausgrabeplan. bulï'el, m.: (drk.) Büffel [m.J; (fig:.)Gro-bian [m.1. bufTelaehtig:, bv. n. (fig-.) grob; I-heid, vr.: (fiff.) Grobheit [vr.]. buffelen, w. o. en b.: 1) priig-eln; 2) essen [onr.J, tressen fonr.]. buffet, o.: Büffet l.o.]; | -juffrouw, vr.: Büffetjungrfer [vr.]. bui, vr.: Regrensehauer [m.J; (fig:, fam.) Laune [vr.]; hij heeft eene groede -: (fig:, fam.) er ist bei grutor Laune; hij heeft eene booze -: (fig:, fam.) er ist bei übler Laune; bij buiën: (fig. fam.) dann und wann, von Zeit zu Zelt. buiaehtis:, bv. n.: regneriseh; I - heid, vr.: Regneriscne [o.]. buidei, m.: Bentel [m.1; (meelbuil:) Bentel |m.], Mehlbeutel [m.J; 1 -dier, o.: (-rat, vr., -rot, vr.): |tj Beutelthier [o.J; -vormigr, bv. n.: beutellormig. buiën, w. o.: von Zoit zu Zeit ein wenig regnen. buigbaar, bv. n.: biegbar; (fig.) bieg-sam; T-heid, vr.: Biegbarkeit [vr.J, (fig.) Biogsamkeit [vr.J. buigen, w. b.: biegen [onr.1; (fig.) beugen. 1'-, w. o.: biegen [onr.1; (fig.) sieh beugen; - voor iemand: sieh vor Einem beugen, Einem nachgeben [onr.], sieh Einem unterwerfen [onr.], (fig.) sieh vor Einem verbeugen, Einem eine Ver-beugung machen; - on knikken; (spr.) Kratzfüssehen und Kniekse machen ; net moet - of barsten: (spr.) es muss biegen oder brechen. buig:er, m.: Knicksemacher [m.J,Kratz-füssler [m.J; (buigspier:) Beuger [m.J. buieriiig, vr.: (bocht, gebogenheid:) Biogurig- [vr.J, Krümmung [vr.J; (de daad van buigen:) Beugung [vr.J; (als wellevendheid, met het hoofd of met het lichaam:) Terbougrung [vr.J. bnigr-pees, vr. (-spier, vr.): Beugemus-kol [m.J, Biegemuskel [m.J; I -stoel, m.: Klappstuhl [m.: üj; -tang, vr.:(toch.) Biog-zange [vr.J; -ijzer, o.: Biogeisen [o.J;-zaam en -buigzaamheid: Zie buigbaar(heid). buiij^r, bv. n.: regneriseh; 1 -heid, vr.: (das) Regnerische. buik, m.: (ontl. en fig.) Bauch [m.: a]; pijn in den -: Bauchschinerzen [m. mrv.j; zij zijn twee handen op één -: (spr.) sie steeken unter Einer Decke; met het mes in zijn - zitten: (spr.) die Kachwehen füh-len; van zijnen - een afgod maken: (spr.) don Bauch zu seinem Götzen machen; zijne oogen zijn grooter dan zijn -: (fig.) die Augen sind bei ihm grosser als der Bauch. bnikachtig^ bv. n.: bauchartig. buikig, bv. n.: bauchig, bauchig; I -heid, vr.: bauchige Gestalt [vr.J. |
buik-loop, m.: (gnk.) Durchfall [m.J, Diarrhöe [vr.|; I -opening, vr.: (gnk.) Loi-besöffnung [vr.J, Stuhlgang [m.], (hik.) Bauchöffnung [vr.J, Bauchscnnitt [m.], (bij waterzuchtlij dors 0 Bauchstich [m.]; -opensnijding, vr.: (in Japan:) Aufschlitzen [o.J des Bauches; -snijdingen, vr. mrv.: (gnk.) Bauchgrimmen [o. enk.]; -spreker, m.: Bauchrodner [m.]; -sprekerij, vr.: Bauch-rednerei [vr.]; -vin, vr.: Bauehfinne [vr.J, J^auchfiosse [vr.[; -vinnige vissehen, m. mrv.: Bauchflosser [m. mrv.]; -vlies, o.: (ontl.) Bauchfell [o.J; -ziek, bv. n.: (van fruit:) teig; -zuiverend, bv. n.: (gnk.) ab-führend (-zuiverend middel: Abführungs-mittel [o.J, Purganz [vr.J; -zuivering, vr.: Abführung [vr.J. buil, vr.: (hik.) Boule [vr.J; vol -en: beulig. I -, m.: Mehlbeutel [m.]; -doek, m.: Boutoltuen Jo.J. builen, w. b.: (meeJ;) beuteln. bui Ier, m.: Mehlbeutler [m.J, (Einer) der Mchl beutelt. builitf, by. n.: beulig; I -heid,vr.: beu-li go Boschaffenheit [vr.J. buil-kaiuer, vr.: Beutelkammer [vr.J; I -kist, vr.: Beutelkasten [m.J; -molen, m. Beutelwerk [o.J, Beutelmaschinojvr.]; -zolder, m.: Beutelboden [m.; o en ö|. ibuis, vr.: (pijp:) Röhro [vr.J,Rohr[o.J; (vv.) Haringsbüse [vr.J, Haringsboot |o.; 00 of o], Haringsschiff [o.J. I -, o.: (kim.) Wamms [o.; a). buisliaring-, m. en vr.: Pökolharing [m.J. buisje, o.: (kim.) Wammschon [o.J; (vv.) Htiringsschiffchen [o.J. biiiNjeMdaK-. m.: Büsentag [m.1. Tag j m.J an welchem alle die zum Haringsfang bestimmten Schiffe aussegeln. buis-kool, vr.: (tnb.) Kopfkohl [m.J; 1 -man, m.: Haringsnscher [m.J;-mansha-ring, m. envr.: Pökelharing [m.J; -vormig, bv. n.: röhrenförinig;-vorniigheid,vr.: röh-renförmige Gestalt [vr.]. buit, m.: Boute | vr.]; (mar.) Priso [vr.J, (das) gokaporte Schiff; op - varen, Kaperei treiben [onr.J; - maken: (w.o.) Boute machen, (w. b.) orbouten, (mar.) kapern, weg-kaporn; den - deelen: die Boute vorthei-len [tl; I -gold, o.: (mar.) Pi'is en gold lo]. buitelaartje, o.: Purzelmannchen [o.J, Burzelmanncnen lo.J. buitelen, w. o.: burzeln, purzeln. buiteling:, vr.: Burzelbaum [m.; aj, Purzelbaum [m.; ü]. Ibuiten, w. o.: Beute machen. Ibuiten, z. n. o.: Landsitz [m.J, Land-gut [o.; üj. Ibuiten, bw.: 1) (zijnde:) aussen,draus-sen; 2) (komende of gaande:) horaus, hin-aus; 3) (fig.: zijnde:) auf dom Lande,nicht in der Stadt; naar - gaan: hinaus gehon I onr.J, (fig.) auf das Land gehon lonr.j; naar -: nach aussen; van -: von aussen (van - kennen: völlig kennen [onr.], tig.: auswendig gelernt haben; van - loeren: auswondig lemen; van - opzeggen: auswendig horsagen); te - gaan aan: sichver-greifen [onr.] an, sieh vorgehen [onr.J an; zich te - gaan togen: sieh vergehen [onr.] wider; zich te - gaan in eten of drinken: übermassig essen [onr.J oder trinken [onr.J; zich - iets houden: sieh nicht mit etwas einlassen Jour.]; ik wil er - blijven: (fig.) ich will nrchts damit zu schaffen haben; iem. of iets er - laten: (fig.) Einen oder |
BUNDEL.
BUITEN.
93
|
etwas aus dem Spiel lassen tonr.1; dat is er das ist nicht darin mitbegrriffen. Ilmiten. vz.: ausser (31, ausserhalb [2]; - en behalve dat: ausserdem, überdies; - kennis (tam.: -westen): in Ohnmaeht; - inijn weten (- mij om): ohne mein Verwissen; - den waard rekenen: (spr.) die Rechnung- ohne den Wirth jt] machen; er -kunnen: (fig-.) sich dessen enthalten kennen lonr.l. buiten-beentje, o.: (fam.) (das) un-eheliche Kind; I -blind, o. Fensterladen lm.]; -deur, vr.: aussere Thüre lvr.1, (inz.) Hausthür [vr.1 (- de deur: ausser dem Ilause, ausserhalb des Hauses); -dien, bw.: ausserdem, überdies; -dijk, m.: (der) üus-sere Deich; -dijkseh, bv. n.: ausserhalb des Deiches liegend; -gaats, bw.: ausserhalb des Seeg-ates; -gewoon, bv. n. en bw.: ausserordentlieh, ungemein; -gerechtelijk, bv. n. en bw.: aussergenchtlich; -goed, o.: Landgut [o.; üj, Landsitz [m.]; -gors, vr.: Aussendeichsland [o.J; -gracht, vr.: (der) aussere Graben fa];-hof,o.: (der) aussere Hofplatz [a |; -huid, vr.: (ontl.) Oberhaut [vr.: a], (van een schip:) Spiker-haut [vr.; a]; -gasthuis, o.: Spital [m.: ii] ausserhalb der Stadt; -kansje, o.: Profit-chen [o.l; -kant, m.: Aussenseite [vr.]; -kas, vr.: (das) aussere Gehause; -kiel, vr.: (van schepen:) Kiel [m.]; -land o.: Ausland [o.]; -lander, m.: Auslander [m.]; -landsch, bv. n.: auslandisch (minister van-landsche zaken: Minister [m.] der auswartigen An-gelegenheiten); -landsche, o.: Auslandische |o.] (als z. n. vr.: Auslanderin [vr.]); -leer-ling, m. en vr.: Stadtschüler [m.], Stadt-schülerin [vr.]; -leven, o.: Landleben [o.]; -lieden, m. mrv.: Landleute [m. mrv.]: -loods m.: (zeew.) Lootse [m.]; -lucht, vr.: freie Luft [vr.]; -lui, m. mrv.: (fam.) Landleute [m. mrv.]; -man, m.: Landmann [m.; -leute]; -mate, bw.: überaus, ungemein: -matig, bv. n.: übermassig; -moeder, vr.: nicht im Spital wohnende Vorstenerin [vr.]; -muur, m.: aussere Mauer [vr.];-plaats, vr.: Landsitz [m.], Landgut [o.; üj; -plein, o.: Zie -Uof; -post, m.: aussere Station [vr.], (mil.) Vorposten [m.]; -rand,'m.: (der) aussere Rand [aj; -reede. vr.: offene Rhede [vr.]; -schans, vr.: (dns) aussere Bollwerk; -schrijver, m.: Lohnschreiber [m.]. biiitens-deui'M. bw.: ausserhalb des Hauses, ausser dem Ilause; I -dijks, bw.: ausserhalb des Deiches; -huis, bw.: Zie -deurs. buitensingel, m.: (der) aussere Wall [a]. buitenslands, bw.: im Auslande. buiten-sluiten, w. b.: ausschliessen [onr.] ; 1 -sluiting, vr.: Ausschliessung [vr.]; -sporig, bv. n.: übertrieben, übermassig, ungeheuer, (fig.) ausschweifend; -sporig-heid, vr.: Uebertriebene [o.], Uebennassige [o.], Ungeheure [o.], (fig-.) Ausschweifungr [vr.]; -sprong, m.: Seitensprung [m.; ü], (fig.) Feiiltritt [m.]. (ook:) Ausschweifung [vr.]; -stad, vr.: (buitenwijk:) Vorstadt [vr.; a], (plattelandsstad:) Lanustadt [vr.; a], Provinzialstadt [vr.; a]. buitenste, bv. n. (o. tr.): aussere. I -, z. n. o.: Aeussere [o.]. biiitenstreeUs, bw.: abschweifend. buitenst yds (buitentijds), bw.: unzeitig. |
buiten-vader, m.: (der) nicht im Spital wohnende Vorsteher; I -verblijf, o.: Landsitz [in.], Landhaus [o.; ii], (fig.) Aufent-halt [m.] auf dem Lande; -waard, vr.: Aussendeichsland [o.]; -waarts, bw.: auswarts; -waartsch, bv. n.: nach Aussen gerichtet -wacht, vr.: Aussenwache [vr.], (fig. fam.) Gerücht [o.]; -water, o.: Meerwasser [o.]; -weg, in.: (fig.) Umweg; -wereld, vr.: Aus-senwelt [vr.]; -werk, o.: (vest. en bwk.) Aussenwerk [o.], (fig-.) zufallige Arbeit [vr.]; -woning, vr.: Wohnung [vr.] auf dem Lande; -zijde, vr.: Aussenseite [vr.]. buiter, m.: Korsar [m.]. buitje id, o.: (mar.) Prisengeld [o.]. buitje, o.: (kleine bui:) Schauerchen [o.]; (kléine buit:) kleine Beute [vr.]. bukken, w. o.: sich bücken; (fig.) sich unterwerfen [onr.] (- voor: [3]). buks, vr.: Büchse [vr.]; I -schieter, m.: Büchsenschütze [m.]; -schot, o.: Büchsen-schuss lm.: ü]. [bul, m.: Bulle [m.]. Stier [in.]; (inz.) Zuchtstier [m.]; een kop als een -: (pop.) ein blutrothes [t] Gesicht. Ibul, vr.: Bulle [vr.]; eene pauselijke -: eine pabstliche Bulle: de gouden -: (hist.) die goldene Bulle. bulderaar, m.: (der) auffahrende Mensch, Tober [m.]. bulderbast, m.: Zie bulderaar, bulderen, w. o.: (wind, zee, en iucm-schen:) toben; (donder en kanonnen:) krachen. biiUIrrig:, bv. n.: tobend, rauh; l-heid, vr.: Rauhheit [vr.]. buldog, in.: Bullenbeisser [m.]. Bulgarije, o.: (adk.) Bulgarienfo.],die Bulgarei; Bulgaar, m.: Bulgar [m.J; Bul-graarsch, bv. n.: bulgarisch; Bulgaarsche, vr.: Bulgarin [vr.]. bulken, w. o. en b.: blöken, brullen; (fig. fam.) rülpsen; hij bulkt van geld: (fig. tam.) er nat Geld wie Hen. bulle-bak, m.: (fab.) Popanz [m.],(fjg.) Brummbar [m.]; I -geld, o.: Geld [o.] fürs Bespringen einer Kuli; -man,m.: [t] Eigen-thümer [m.] eines (des) Zucntstiers; -pees, vr.: Ochsenziemer [m.]. bul-os, m.: Bullochs [m.]. bulster. o.: [t] Bettgerath [o.]; met bed en -: (tam.) mit Sack und Pack. bult, m.: (op den rug:) Buckel [m.]. Hoeker [m.]; (gebochelde:) (der. die) Bucke-lige; (buil:) Beule [vr.]; (deuk:) Vertiefung [vr.|; zich een - lachen: (fig. fam.) sich einen Buckel lachen. biiltaehti^, bv. n.: buckelicht, buckel-förmig; I -heid, vr.: Buckelförmigkeit[vr.]. bultdragend, bv. n.: buckelig. bultenaar, m.: Buckeligre [m.]. bul ten klopper, m.: (tech.) [ie] Planir-kolben [m.]; (fig., typ.) Korrektor [m.] für die erste Korrektur. bultig, bv. n.: buckelig; (fig.) uneben; I -heid, vr.: (das) Buckelige, (fig.) Uneben-heit [vr.], (das) Unebene. bultje, o.: Buckelchen fo.]; (fig.) kleine Buckeltrager (vr.: kleine Buckeltragrerin). buit-os, m.: (drk.) Bultochs [m.]. Bison [m.]; I -zak, m.: btronsack fm.; ti]. bun, vr.: Fischkasten [m.]; 1 -schuit, vr.: (vv.) Fischerboot fo.; oo of o] mit einem Fischkasten. bundel, m.: Büschel [m.], Bündel [m. |
BUURPRAATJE.
BUNDER.
94
|
en o.J, Bund [o.]; oen - pijlen: cin Bund Pfeile; een - verzen: eine Sammlung Gedichte; I -gras, o.: (pik.) Straussgras [o.]; -vormigr, bv. n.: büscheliormig'. bander, o.: Hektare [vr.1. Imngelen, w. o.: baumeln, bammeln. bundeling:, vr.: Baumeln [o.j, Bammeln [o.l. bunzing:, ni- (drk.) Iltiss [m.], Stink-ratze [vr.]; stinken als een -: (pop.) stinken [onr.1 wie ein Bock. buraltet, m.: Schreiber [m.]. burcht, m.: Zie burg;. bureau, o.: Biireau [o.]. bureaueraat, m.: Büreaukrat [m.]. bureaucratie, vr.: 1) Büreaukratie ïvr.], Federtuchserreg-iment [o.]; 2) Kanz-leigreist [m.]. bureaucratiHch, bv. n.: biireaukra-tisch, dem herrschenden Kanzleigreist ge-mass. bureel, o.: Zie bureau. Iburen, w. o.: grute Nachbarschaft halten [onr.]. iburen, m. mrv.: Nachbarn; I -gerucht, o.: Larm [m.]. burg, m.: Burg [vr.1, KastelUo.], Schloss (o.; Ö]. burgemeester, m.: Biirgermeister [m.]; - en wethouders : Biirgermeister und Assessoren; eens - blijft -: (spr.) wer ein-mal ein Amt verwaltet hat, behalt den dazu gehörigen Titel. burgemeesteren, w. o.: (fam.) (den Biirgermeister spielen. burgemeesteriyk, bv. n.: biirger-meisterlich. burgenieesterscliap, o.: Biirger-meisteramt [o.J, Bürgermeisterwürde [vr.]. burgemeestersvrouw, vr.: Biirger-meisterin [vr.]. burger, m.: Bürger [m.J. burgeraclitig, bv. n.: 1) bürgerlich, '2) dem Bürgrerstande grewogen; I -heid, vr.: 1) (das) Biirgerliche, 2) Liebe [vr.] zum Biirgerstande. burger-adel, m.: Biirgeradel [m.]; I -deugd, vr.: Bürgrertugend [vr.]; -dienst, m.: Dienst [m.] bei Bürgersleuten; -dracht, vr.: biirgerliche Kleidung [vr.]; -eed, m.: Biirgereid [m.]. burgeres, vr.: Biirgerin [vr.]. burger-gastliuis, o.: Biirgerspital [o.; fij; I -hoogmoed, m.: Biirgerstolz [m.]; -huis, o.: Biirgernaus [o.; a], (fig.) Privat-wohnung [vr.]; -jongren, m.: Junge [m.] aus dem Biirgerstande; -juffrouw, vr.: 1) Frau [vr. | (2. Madchen [o.J) aus dem Biirgerstande ; -keuken, vr.: biirgerliche Kiiche [vr.]; -kind, o.: Kind [o.] aus dem Biirgerstande ; -klasse, vr.: Biirgerklasse [vr.J; -Weeding, vr.: Zie -dracht: -kost, m.: Hausmannskost [vr.]; -krans, m.: Biirger-kranz [m.; a]; -kring, m.:(der) biirgerliche Kreis, (der) Mittelstand; -kroon, vr.: Biir-gerkrone [vr.]: -krijg, m.: (dk.) Biirgerkrieg lm.]; -lieden (fam.: -lui), in.mrv.: Biirgers-leute | m. nirv.|. bui'geriyu, bv. n.: bürgerlich; - wetboek, o.: (das) biirgerliche Gesetzbuch lü]; - recht, o.: (das) biirgerliche Recht, Civilrecht [o.]; - recntsgeding, o.: Civil-prozesssordnung [vr.1; -e dood, in.: (der) biirgerliche Tod (- dood, bv. n.: bürgerlich todt [t]); de-e stand, m.: der Civilstand (ambtenaar van den -en stand: Beamte [m.] des Civilstandes; register van den -en stand: Civilstandsregister [o.]); I -heid, vr.: Biirgerlichkeit [vr.]. |
burger-macht, vr.: Bürgergarde [vr.]; I -man,m.: Bürgersmann [m.; -leute] ^mans-kind, o.: Zie -kind;-meisje, o.: Bürgers-tochter [vr.; ö], Bürgermadchen |o.|; -mensch, m. en o.: Jcmand aus dem Biirgerstande (-menschen, mrv.; Bürgersleute); -moord, m.: Bürgermord [in.]; -oorlog,m.: Bürgerkrieg [m.];-plicht, m.: Biirgerpflicht; [vr.]; -pot, m.: (fig.) Hausmannskost [vr.]; -regeering, vr.: Biirgerregierung [vr.],(fig.) Demokratie [vr.]; -recht, o.: Bürgerrecht [o.]; -schap, 1) o., 2) vr.:Bürgerschaft [vr.]; -schapsrecnten, o. mrv.: Rechte [o. mrv. eines Bürgers; -school, vr.: Bürgerschule [vr.] (hoogere -school: Realschule);-stand, m.: Bürgerstand [m.]; -trant, m.: bürger-liche Manier [vr.]; -trots, m.: Bürgerstolz [m.]; -trouw, vr.: Bürgertreue[vr.];-vader, m.: Bürgervater [m.; aj; -volk, o.: (gem.) Biirgerpack [o.]; -vrouw, vr.: Bürgersfrau [vr.1, Frau [vr.] aus dem Bürgerstande; -wacht, vr.: Bürgerwache [vr.], Bürgergarde [vr.]. burgery, vr.: Bürgerschaft [vr.]. burger-zin, m.: Bürgersinn [m.]; I -zoon, m.: Bürgerssohn [m.; ö]. burg-graaf, m.: Burggraf [m.];-graafschap, o.: Burggrafschaft '[vr.]; -grafelijk bv. n.: burggratlich; -gravin, vr.: Burg-griifin [vr.]; -haak, m.: (tech.) Verzahnung [vr.]. liurgundië, o.: (adk.) Burgund [o.]; Burgundiër, m.: Burgunder [m.1; Burgun-discn, bv. n.: burgunder, burgundisch; Burgundische, vr.: Burgunderin [vr.1. burgwal, m.: Schlossgraben [m.; a]. burrie, vr.: Tragbahre [vr.]. Ibus, vr.: 1) Büchse [vr.]; in de - blazen: (fig.) in die Büchse blasen [onr.1; dat sluit als eene -: (spr.) das schliesst wie in einander gegossen, (ook:) das ist ganz logisch; 2) (fig.) Brietkasten [m.; al; eenen brief in de - werpen: einen Brief in den Kasten werfen [onr.]; 3) (fig.) Verein [m.J zur gegenseitige Yersicherung arztlicher Hülfe; in eene - zijn: Mitglied eines Vereins sein; 4) Zie buks. bus-dokter, m.: Arzt [m.; Ae] eines (des) Vereins; I -geld, o.: Beitrag [m.; al zur Vereinskasse; -kruit, o.: Pulver [o.l, Schiesspulver [o.] (opvliegen als -kruit: spr.: gleich Feuer fangen [onr.1, imZorne auftahren 1 onr.1; het -kruit niet uitgevonden hebben: spr.: das Pulver nicht erfun-den haben). bussel, m. : Zie bundel. busselen, w. b.: in Büschel binden [onr.]. Ibut, vr.: (zeew.) Schleifkanne [vr.], Deckelkanne [vr.]. Ibut (spreek uit: bu), o.: Absicht [vr.J. butoor, m.: (vog.) Rohrdommel [vr.J; (fig.) Tölpel [m.J, Dummkopf [m.; öj. buur, m. en vr.: Nachbar [m.J, Nach-barin [vr.J; mijn naaste -: mein nachster Nachbar; I -jongen, m.: Junge [m.J aus der Nachbarschaft; -lieden, m. mrv.: Zie buren; -man, m.: Nachbar [m.J (al te goed is -mans gek: spr.: wer sich zum Schaf e macht, den frisst der Wolf); -meisje, o.: Madchen aus derNachbarschaft;-praatje. |
BIJGEWAS.
95
|
o.: nachbarliche Unterhaltungr [vr.J (een -praatje met iemand maken: ein Gesprach init einem Nachbarn anknüpfen; een -praatje houden: nachbarlich pfaudern). buurschap, o.:(buurmansehap:) Nach-barschaft (vr.J. I vr.: 1) (de buren;) Nachbarschaft [vr.]; g-oede - houden met: ffute Nachbarschat't halten |onr,l mit; 2) (gehuchtje, buurt:) Weiier [m. en o.J. buur-vrouw, vr.: Nachbarin Lvr.l; ! -vrijer, m.: Zie -jongen; -vrijster, vr.: Zie -meisje. buurt, vr.: 1) Naehbarsehaft [vr.1 :hier in de -: hier in der Nachbarschat't; 2) Stadt-viertel |o.], [teil| Stadttheil |m.l; in cene gemeene -: in einemjgemeinen Theil [Tl der Stadt; 3) (tig:.) Geg-end [vr.1, Umgegend lvr.l; in welke - van de wereld: in welcher Gegend der Welt?; 4) (gehuchtje:)Weiier [m. en o.]. buurtbezoeU, o.: (das amtliche) Be-such bei den Bewohnern des Stadtviertels. buurten, w. b.: in der Nachbarschat't bekannt machen lassen [onr.1. buurtje, o.: 1) [T| Theilchen [o.] der Stadt; 2) (der) kleine Weiier; 3) (als toespraak:) lieber Nachbar. buurt-coiuin issaris (-heer, -meester), m.: Viertelsmeister fin.], Vicrtelshcrr |m.]; I-register, o.: Register [m.1 über die Bewohner eines Stadtviertels. bjj, vr.: (ins.) Biene lvr.l. Zie mrv. bijen. by, vz.: (meestal:) bei; (ook wel:) zu; hij kwam - mij: er kam zu mir; dat behoort er niet -: das gehort nicht dazu; ten naasten -: nahezu; - voorbeeld: zum Bei-spiel. bijaldien, vg-w.: wenn. by bedoeling, vr.: Nebenabsicht [vr.j. bybegrip, o.: Nebenbegriff [m.1. by bel, m.: Bibel [vr.]; concordans op den -: Bibelweiser [in.j; I -blad, o.: (fig.) Bibel [vr.1; -boek, o.: Bibel [vr.j; -genootschap, o.: Bibelg-esellschaft |vr.j;-kenner, rn.: Bibelkenner [m.]; -kundig, bv. n.: bi-belkundig: -leer, vr.: Bibellehre [vr.1; -lezer, m.: Bibelleser [m.]; -plaats, vr.: Bi-belstelle [vr.]. bybelsch, bv. n.: biblisch; -e geschiedenis, vr.: biblische Geschiente [vr.1; -e uitdrukking, vr.: Bibelausdruck [m.; ü]. bybel-spreuk, vr.: Bibelspruch [m.; ü]; I -taal, vr.: Bibelsprache [vr.]; -tekst, m.: Bibeltext [m.]; -uitlegkunde, vr.: Exegese [vr.]; -vast, bv. n.: bibelfest;-verklaarder, m.: Bibelerklarer [m.], Bibelausleger [ra.], Exeget [m.]; -vertaling, vr.: Ueber-setzungr [vr.] der Bibel; -woord, o.: Bi-belwort [o.]. by betalen, w. b.: zuzahlen. by betaling;, vr.: Zuzahlung [vr.]. bybeteekenis, vr.: Nebenbedeutung lvr.1^ by blad. o.: Beilage [vr.], Beiblatt [o.; a]. «yblijven, w. o.: 1) (an Einem) hangen bleiben [onr.1; 2) (Einem) erinnerlich sein. |
byblyvend, bv. n.: um nie zu ver- gressen. byboek. o.: Nebenbueh [o.: ü]. byboeken, w. b.: (koopmansboeken:) in Ordnung bringen [onr.|; (posten in de boeken:) eintragen [onr.1; alles tot op den dag -: Alles bis aut' den laufenden Tag eintragen [onr.1. by brengen, w. b.: (iets:) b'eibringen Ionr.1, anführen; (iemand:) wieder zum Bewusstsein bringen [onr.]. bybrenging, vr.: (van iets:) Beibrin-gung [vr.1, Antuhrung [vr.1; (vaniemand:) Wiederbelebung lvr.l. bydeliandseli. bv. n.: (rs.) - paard: Handpferd |o.l. bydenkbee1lt;l. o.: Nebenbegriff [m.]. by doel, o.: Nebenabsicht [vr.]. bylt;loen, w. b.: beifügen. hinzutugen, hinzuthun [onr.], hinzusetzen. bydraagster, vr.: Beitragende [vr.]. by draaien, \v. o.: (zeew.) beidrehen; (fig.) gelindere Saiten aufziehen [onr.]; dat zal wel weder -: (fig. tam.) das wirdschon beigel egt werden. bydrage, vr.: Beitrag [m.; a]. by dragen, w. b.: beitragen [onr.]. bydrager, m.: Beitragende [ra.], by een. bw.: (in een toestand van rust dus bij een w. o.:) beisammen, bei einander; (anders, of bij een w. b.:) zusammen 1); I -behooren, w. o.: zusammengehören;-be-hoorend, bv. n.: zusammengehörend, zu-sammengehörig; -komst, vr.: Zusammen-kunft [vr.; üj (plaats van -komst: Zusam-menkunftsort fm.; ö]; -kruipen, w. o.: zu-sammenkriechen [onr.]. byën, vr. mrv.: (ins.) Bienen [vr.mrv.]; I -angel, m.: Bienenstachel [m.]; -blad, o.: (pik.) Citron en melisse [vr.1; -broedsel, o.: Bienenbrut [vr.]; -celletje, o.: Bienenzelle [vr.J, Bienenhauslein [o.j; -eter, ra.: (vog.) Bienenwolf [m.; ö], Bienenfresser [m.]; -houder, m.: Bienenwarter [ra.], Zeidler [m.1; -koningin, vr.: Bienenkönigin [vr.]; -korf, vr.: Bienenkorb [m.; ö], Bienenstock [m.; ö]; -loods, vr.: Bienenhaus [o.; a]; -moeder, vr.: Bienenmutter [vr.; ü], Bienenkönigin [vr.]; -teelt, vr.: Bienenzucht[vr.J; -was, o.: Bienenwachs |o.]; -wolf, ra.: Zie -eter; -zwerm, ra. Bienenschwarm[ni.;a]. by figuur, vr.: Nebenfigur [vr.]. bygaand, bv. n.: (brf.) beigehend. bygedaelite, vr.: Nebengedanke [m.]. bygebouw, o.; Nebengebaude [o.]. by gelegen, bv. n.: angrenzend, an-liegend. ^ÜS^loof, o.: Aberglaube [ra.], bygeloovig, bv. n.: aberglaubig, aber-glaubisch; I -heid, vr.: Aberglaubigkeit [vr.]. by genaamd, bv. n.: beigenannt. by gerecht, o.: (kkk.) Zwischengericht [o.]. byteval, bw.: 1) vielleicht; 2) zufalli-gerweise. bygevolg, bw. envgw.: folglich,sorait. by ge was, o.: 1) Nebcngewachs [o.]; 2) Auswuchs [m.; ü]. |
Bij voorbeeld:
byëen liggen, w. o.: beisammen liegei by één leggen, w. b.: zusammen legen. Deze regel geldt voor alle met „bijeenquot; s ven zijn opgegeven.
BIJVALLEN.
96
BIJGIETEX.
|
byftieteu. w. b.: hinzugiessen [onr.1. 1)i|2rroeieii. \v. o.: wieder anwachsen [onr.l. byiialen, w. b.: (met naald en draad:) zusammenflieken; (van een verrekijker:) anziehen [onr.], die Gegenstande naher bringen [onr.]; (eene schrijfletter:) duren einen Strieh init der Feder verbessern; iets met de haren er (fig.)etwas bei den Haaren Iherbeiziehen [onr.J. by handsel, o.: Zusatz [m.; a]; (tigquot;.) U eb er tr ei bung [vr.]. by harken, w. b.: (tnb.) aufreenen. byiioudeii, w, o.: (zeew.)beilegen,bei-drehen; iemand -: gleichen Schntt nut Einem halten [onr.]. I gt;v. b.: (een licht, een bord, enz.:) herhalten [onr.J; de boeken -: (kph.) die Büeher [in Ordnung halten [onr.]. r , by kaart, vr.: (spl.) Beikarte [vr.]. bykaiiM, b\v.: bemahe, fast, nahezu. bijkei'k. vr.: Beikirche [vr.], Neben-kirene [vr.], Hülfskirehe [vr.]. . bykok. m.: Unterkoch [m.; o], Beikocn [m.; ö]; (zeew.) Kochsmat [m.]. by komen. w. o.: (van dingen:) aut gutem Wege sein, sich dem Riehtigen nahem, anfangen [onr.] hinzureichen oder zu genügen; (van mensehen, dieren, vogels, vissehen en planten:) wieder zu sich kommen [onr.], (fig.) wieder aufieben. by komend, bv. n.: unerwartet, unvcr-sehen, neben...; -e omstandigheden: Ise-benumstande [m. mrv.]. byi, vr.: Beil [o.], Axt [vr.; Ae]; er niet de breede - inhakken: (fig.) roll dabei zu Werke gehen [onr.]; ik heb met die - al zoo lang gehakt: (fig.) ich habe das sehon so lange gethan; op een ruwen kwast, past eene scherpe -: (spr.) auf einen gro-ben Klotz gehort ein grober Keil. . byiaan. vr.: Nebenga«g [m.; a], Sei-tenallee [vr.]. byiatfe, vr.-.Beilage [vr.]. by lander, m.: (kpv.) Binnenlander [m.] Beilander [m.]. bylandig:. bv. n.: angrenzend, anlie-gend. by lap, m.: Anhang [m.; a], iNebendmg [o.]; (fig. fam.) Handlanger [m.]. . „ r , byi-brief, m.: (kpv.) Beilbriet [in.]; I -bundel, m.r(hist.) Liktorenbündel [m.]; -drager, m.: (lust.) Liktor [m.]. . byie^en, w. o.: (zeew.) beliegen,bei-drehen. I - w. b.: (geschillen:) schlichten, beilegen; nog geld er -: noch Geld zule-gen. by legger, m.: (van geschillen :) Schlieh-ter [m.]; een - maken: (zeew.) beilegen, beidrehen. by legging, vr.: (van geschillen:) Schhchtung [vr.], Beilegung [vr.]. bylenian, ni.:(mil.) [iej Sappirer [m.] Sappeur [m.]. byi-hamer. m.: Hammerbeil [o.J. by liggen, w. o.: vorschweben [3]; het heeft mij altijd bijgelegen: es hat mir immer vorgeschwebt, ich habe immer eme Ahnung (davon) gehabt. byimes, o.: Ilackmesser [o.]. byioopen, w. o.: hinzulaufen [onr.J. bylooper, m.: Handlanger [mj. byltje, o,: Beilchen [o.]. Zie byi. bylvonnig, bv. n.: beilförmig. by maan, vr.: Jsebenmond [m.l. |
by mengen, w. b.: beimengen, bei-miscnen. by menging, vr.: Bei men gun g [vr.j, Beimischung [vr.]. by na. bw.: beinahe, fast, nahezu. by naam. m.: 1) Beinanie [m. l; 2) Spitz-name [m.], Spottname |ni.J. byomstandiglieid. vr.: Nebenum-stand [m.: a]. by oogmerk, o.: Nebenabsicht [vr.j. byoorzaak, vr.: Nebemirsache [vr.]. by paard, o.: Beipferd [o.l. by pad, o.: N eb en p fad lm.]. bypasMen, w. b.: zulegen, zuzahlen. by schaven, w. b.: abhobeln. bysehenken. w. b.: beigiessen [onr.l, hinzugiessen [onr.]. bysehilderen, w. b.: 1) (bij schilderwerk :) hinzumalen; 2) (schilderwerk:) aus-bessern. by schoffelen, w. b.: (tnb.) ausgaten. bijschrift, o.: Bei schrift [vr.1. byschryven. w.b.: beischreiben [onr.l; de boeken -: (kph.) die Büeher in Ordnung bringen [onr.]. by schuiven, w. b.: hinzuschieben 1 onr.l. I -, w. o.: hinanrüekcn. byslaap, in.: Beischlaf [ni.I. I -, m. en vr.: (fam.) Schlafkamerad [m.]; inz. Bett-genossin [vr.]. bysmaak. m.: Beigeschinack [m.], Ne-bengeschmack [m.]. byspringen. w. b.: beispringen [3] Lonr.j. w. b.: test (oder: fester) nageln. I -, w. o. (fam.): het zal wel -: es wird sich schon machen; hij zal wel -: er wird sich schon finden lassen. by spy s, vr.: Zwischengericht [m.l. bystaan, w. b.: beistehen [3| [onr.l, helfen [3] [onr.]. by stand. m.: Beistand j m.], Hülfe [vr.1. bijstander, in.: Zuscliauer [in.], by ster, bv. n. en bw.: irre; het spoor - zijn: verirrt sein.I-,bw.: sehr,ungemein, ausserordentlich. bijsternis, vr.: Verwirrung [vr.]. bysterzinnig. bv.n.: verrückt; l-heid, vr.: Verrücktheit [m.]. l»ystryken. w. b.: (niet verfkwast:) anstreichen [onr.]. byt, vr.: quot;VVuhne [vr.], (das) ins Eis ge-hauene Loch [ö]. bytachtig, bv. n.: Zie 1gt;yterig. by ten, w. b.: beissen [onr.]; in hét zand -: (hg.) vom Pferde herabgeworfen werden [onr.]; in het stof -: (fig1.) ins Gras beissen [onr.]. by tend, bv. n. en bw.: beissend; (van bijtmiddelen:) beizend. bijter, m.: Beisser [m.]. byterig, bv. n.: beissig, (fam.) bissig; I -held, vr.: Beissigkeit [vr.j, (fam.) Bissig-keit [vr.]. bift-liakker, m.: (der Mann) der Locher ins Eis hackt; I -middel, o.: Beizmit-tel [o.]. bytster, vr.: Beisserin fvr.]. bytyden, bw.: dann und wann, bis-weilen. bijtyds. bw.: zeitig. by val (NB. is geen Hollandsen), m.: Beifall [m.]. , byvallen, w. o. (iemand: Einem) bei-fallen [onr.]. |
97 CALVINIST.
BIJVEGEN.
|
byveffen, w. b.: (vuil:) wegfegen; (vloer:) fegen; (straat:) kehren. 1gt;y voegen, w. b.: beifügen, hinzufügen, hinzulegeii, hinzusetzen. byvoeg:lt;Mid, bv. n.: (tik.) Zie het bv.n. aanvoegend. by voeding:, vr.: Hinzufiigung fvr.]. byvoegiyk. bv. n. en bw.: (tlk.) bei-wörtlich; - naamwoord, o.: Bciwort [o.; ö], Eigenschaftswort [o.; ö], Adjektiv [o.]. by voegsel, o.: 1) Anhang [m.; a], Zu-satz [m.; a]; 2) Beilage [vr.]. by voet, in.: (plk.) Beituss [m.]. byvorin. ni.:^ebenforiii [vr.]. by wagen, in.: Beiwagen [in.], by weg, in.: Beiweg [in.], Nebenweg [m.], Seitenweg [m.]. bijwerk, o.: 1) Beiwerk [o.], Xeben-werk [o.]; 2) (te verrichten:) Xebenarbeit [vr.]. by werken, w. b.: 1) fertig maehen; 2) in Ordnung bringen [onr.]; 3) vollenden. by wezen, o.: Gegenwart [vr.] ; in het -van: in Gegenwart [2]; in mijn -: in meiner Gegenwart. by witten, w. b.: (eenen muur:) über-tüncnen. by wonen, w. b.: (i. a. b.) beiwohnen [3]; (fig.) Zeuge sein von. bywoner, m.: (i. a. b.) Beiwohner [m.] [2]; (fig.) Zeuge [m.] (- van: von). by woning, vr.: (i. a. b.) Beiwohnung [vr.] [2]; (fig.) Anwesenheit [vr.] (van: bei). by woonster, vr.: (fig.) Zeugin [vr.] (- van: von). eabretleder, o.: Weissleder [o.]. eabretlederen (eabretten), bv. n.: weissledern. cabriolet, vr.: Kabriolet [o.]. eacao, vr.: Kakao [m.]; I -boom, m.: Kakaobaum [m.; a]; -boon, vr.: Kakao-bohne [vr.]; -boter, vr.: (pha.) Kakaobut-ter [vr.]. cachelot, m.: Pottfisch [m.], Kachalot [m.], Amberfisch [m.]. caclienez, m.: Winterhalsbinde [vr.]. cachet, o.: Petschaft [o.], Siegel [o.]. cacheteeren, w. b.: zusiegeln, versie-geln. cachot, vr.: [s] Getangniss [o.]; (in gevangenissen:) (das) finstere Loch [ö|. cacique, m.: (hist.) Kazike [m.]. cacographie, vr.: Sammlung [vr.] unrichtig geschriebener Wörter. cacophonie, vr.: Uebelklang [m.; a], Uebellaut [m.]. cactus, m.: (pik.) Kaktus [m.], Fackel-distel [vr.]. cadaver, o.: Leiche [vr.]. cadeau, o.: Geschenk [o.]; aan iem. iets - doen of geven: Einem etwas zum :M, J tz- 111- I. 1. r.1, er-us- ■n. ir.1; ing ben en ett- Ne- 131 iter) : es : er nr.], yr.1. )00r iein, leid, ast:) ; gezand rden issen (van ssig; issig- i* Lö-zmit- , bis- I, m.: ) bei- |
by woord, o.: (tik.) Nebenwort [o.; ö]gt; ümstandswort [o.; ö], Adverbium [o.; -bienj-bywoordelyk, bv. n. en bw.: adver-bialiseh. bywyf, o.: Beiweib [o.], Beischlaferin [vr.], Kebsweib [o.]. bywylen, bw.: dann und wann, bis-weilen. bijzaak, vr.: 1) Neberisache [vr.]; 2) iNebengeschaft [o.]. Byzantiiini, o.: (adk.) Byzanz [o.]; Byzantijn, in.: Byzantiner [m.]; Byzan-tijnsch, bv.n.: byzantinisch;Byzantijnsehe, vr.: Byzantinerin [vr.]. by zetten, w. b.: (i. a. b.) beisetzen. by zetting, vr.: (van een lijk:) Beiset-zung [vr.]. byzieinl. bv. n.: kurzsichtig; I -heid, vr.: Kurzsichtigkeit [vr.]. by ziende, bv. n.: kurzsichtig. byzit, vr.: Zie bywyf. byzitter, m.: Beisitzer [m.]. by zon. vr.: Xebensonne [vr.]. by zonder, bv. n.: besonder, sonder-lich; niet veel -s zijn; (fig.) nicht viel zu bedeuten haben, (ook:) nicht viel tangen. I -, bw.: besonders, ungemein, ausseror-dentlich. byzonderbeid, vr.: 1) (das) Beson-dere; 2) (die) Besonderheit [vr.]; 3) Ein-zelheit [vr.]; in bijzonderheden treden:auf Emzelheiten eingehen [onr.]; al de bijzonderheden kennen: alle die Einzelheiten kennen [onr.]. byzyn, o.: Zie by wezen. C. (*) *) Woorden, die men niet hier vindt, zoeke men onder K. Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk. 7 Geschenke geben [onr.], Einem mit etwas ein Geschenk machen. cadence, vr.: Kadenz [vr.]. caesuur, vr.: (dk.) Casur [vr.]. Calabrië, o.: (adk.) Kalabrien [o.]; Calabrees, m.: Kalabrese [m.]; Calabrisch, bv. n.: kalabresiseh; Calabrische, vr.: Ka-labreserin [vr.]. csilamitens, bv. n.: kalamitös. calainiteit, vr.: Kalamitat [vr.]. calangeeren, w. b.: (goederen:) in Beschlag nehmen [onr.]; (personen:) pro-tokolliren [ie] gegen. calembourg, m.: quot;Wortspiel [o.]. calligraaf, m.: Kalligraph [m.], Schön-schreiber [m.]. calligraiihie, vr.: Kalligraphie [vr.], Schönscnreibekunst [vr.]. calligraphisch, bv. n.: kalligra-phisch. calquecren, w. b.: kalkiren [ie]. Calvarie-berg, m.: (bijb.) Kalvarien-berg fm.], Kreuzberg [m.]. Calvinismus, o.: Kalvinismus [m.], Kalvinism [m.]. calvinist, m.: Kalvinist [m.]. |
CELLEN WEEFSEL.
CALVINISTISCH.
98
|
calvinistisch, bv. n.: kalvinistisch. Calvinus (Calvijn), m.: Kalvin [ni.]. camec, vr.: Kamee [vr.]. campèclie-liout, o.: Kampescheholz [o.]. Canaan, o.: (bijb.) Kanaan [o.]; Cana-niet, m.: Kanaaniter [m.J; Cananitisch, bv. n.: kanaanitisch; Cananitische, vr.: Ka-naaniterin [vr.]. canaillc, o.: Pöbel [m.1, Gesindel [o.J. 1 vr.: (gem.) Schindluder [o.]. canaillcus. bv. n.: schandlich. canalisatic, vr.: Anlegrung [vr.1 von Kanalen. canaliseeren, w. b.: (eene landstreek:) mit Kanalen versehen [onr.]; (eene rivier:) zum Kanale uinwandeln. canapcc, vr.: Kanapee [o.], Sopha [m.]. €anarisclic eilanden, o. mrv.: (adk.) kanarische Insein [vr. mrv.l. Candia, o.: (adk.) Kandia fo.]; Can-dioot, m.: Kandier Lm.]; CancUsch, bv. n.: kandisch; Candische, vr.: Kandierin [vr.1. candidaat, m.: Kandidat [m.]. Candida tuur. vr.: Kandidatur [vr.1. canon, in.: (kkl.) Kanon Im.l. canoniek, bv. n.: kanoniseh. canonisatie, vr.: Kanonisation [vr.1. canoniseeren. w. b.: kanonisiren [ie]. cantate, vr.: (dk. en inuz.) Kantate [vr.]. cantille, vr.: Kantille [vr.1; I -werk, o.: Kantülenarbeit [vt.|. cant ine, vr.: Kantine [vr.]. capaciteit, vr.: (i. a. b.) Kapacitat [vr.1. capitulatie, vr.: Kapitulation [vr.1. capituleeren, w. o.: kapituliren [ie], caprice, vr.: Grille [vr.], Laune [vr.]. capricieus. bv. n.: grrillenhaft, lau-nenhaft; I -heid, vr.: Grillenhaftigkeit [vr.]. carbonisatie, vr.: Karbonisation 1 vr.1. carboniseeren, w. b. karbonisiren [iel. cardinaal, bv. n.: kardinal. cargadoor, m.: (kpv.) Schiffsmakler [m.1, Erachtmakler [m.j. carillon, o.: Glockensniel [o.l. Carinthië, o.: (adk quot;arnthen [o.l; Carinthiër, m.: Karnthner, m.]; Carinthisch, bv. n.: karnthnerisch; Carinthische, vr.: Karnthnerin [vr.1 carnaval, o.: Karnaval jo.l. Cartliago. o.: (adk. en hist.) Karthagro [o.l: Carthagrer, m.: Karthager [m.]; Car-thaagsch, bv. n.: karthagrisch; Carthaag--sche, vr.: Karthagrerin [vr.]. casco, o.: Kasko [m.1. casino, o.: Kasino [m.1. cassa, vr.: Kassa [vr.], Kasse [vr.]; I -boek, o.: Kassabuch [o.; ill;-rekening, vr.: Kassakonto [o.l. cassatie, vr.: (reht.) Kassation [vr.]; hof van -: Kassationsgericht [o. 1; zich in -voorzien: um die Aufhebung eines rich-terlichen Spruches einkommen [onr.]. casseeren, w. b.: (rcht. en mil.) kas-siren [ie]. castagnetten, vr. mrv.: Daumenklap-pern [vr. mrv.]. Castilië, o.: (adk.) Kastilien |o.]; |
Castiliaan, m.: Kastilianer [m.]; Castili-aansch, bv. n.: kastilianisch; Castiliaansche, vr.: Kastilianerin lvr.1. castraat, m.: Kastrat lm.]. castratie, vr.: Kastration [vr.1. castreeren, w. b.: kastriren [ie], casuïstiek, vr.: Kasuistik [vr.]. catalogiHeeren, w. b.: katalogiren [ie]. catalogus, m.: Katalog [m.1. Catalonië, o.: (adk.) Katalonien [o.]; Cataloniër, m.: Katalonier [m.1; Catalo-nisch, bv. n.: katalonisch; Catalonische, vr.: Katalonierin [vr.1. cataract, vr.: (hik.) Staar [m.1, (der) Sraue Staar; iem. van de - lichten: Einem en Staar stechen [onr.].raue Staar; iem. van de - lichten: Einem en Staar stechen [onr.]. catarrhaal, bv. n.: (gnk.J flussartig; catarrhale koorts, vr.: Flussfieber [o.l, Ka-tarrhalfieber | o.]. cateclieet, m.: (kkl.-hist.) Katechet [.11.1. cateclietiscli, bv. n.: katechetisch. f cateclii^ant, m.: Katecliisationsschü-ler (vr.: -schülerin). catecliisatie, vr.: Katechisation [vr.]; op - gaan: die Katechisation besuchen. catecliiseeren. w. lgt;.: Religionsun-terricht ertheilen [tl. I -, w. o.: den Reli-gionsunterricht besuchen. catecliiseer-.juftrouw, vr.: Religi-onslehrerin [vr.]; 1 -meester,m.:Religions-lehrer [m.1. catecliisinus, m.: Katechismus [m.1. C'atliolicisnius. o.: Katholicismus [m.1, Katholicism [m.]. causeuse, vr.: Kanapee [o.l für zwei Personen, Kauseuse [vr.]. cautie, vr.: Kaution [vr.], Gewiihr [vr.]; - stellen: Kaution leisten, Gewahr leisten. cavalerie, vr.: Kavallerie [vr.], Rei-terei [vr.1; lichte en zware -: leichte und schwere Reiterei; 1 -officier, m.: Kavalle-rieqffizier lm.]; -regiment, o.: Kavallerie-regiment [o.]. cavalerist, m.: Kavallerist [m.l,Reiter cavalcade, vr.: 1) Aufzug [m.; u] zu Pferde; 2) Reiterschaar [vr.]. cavatine, vr.: (muz.) Kavatine [vr.]. ea vee ren, w. o.: (pop.) streiten [onr.1, eiferu. cedeeren, w. b.: cediren [ie], abtreten [onr.]. cedel, vr.: [s] Verzeichniss [o.], Liste [vr.]. ceder, m.: (pik.) Zeder [m.]; I -boom, m.: Zedernbaum |ni.; aj. cederen, bv. n.: von Zedernholz. ceder-liout, o.: Zedernholz [o.J; I-houten, bv. n.: von Zedernholz; -olie, vr.: Ze-dernöl [o.]; -wijn, m.: Zedernwein [in.], ceel, vr.: Zie cedel. ceintuur, vr.: Gürtel [m.]. cel, vr.: Zelle [vr.]. celachtig, bv. rf.: zellenförmig. celebriteit, vr.: Celebritat [vr.J. Celestina, vr.: Cölestine [vr.]. celibaat, o.: Cölibat [m.j. celle-broeder, m.: (kkl.) Zellenbruder [m.; ü]; I -broedersklooster, o.: Zellenbrü-derkloster [o.; öj. cellen, vr. mrv.: Zeilen [vr. mrv.]; I -weefsel, o.: (ontl.) Zellengewebe [o.J. |
CELLULAIR.
CIMBEL.
99
|
cellulair, bv. n.: zellicht; -e grevangre-nis, vr.: (das) zellulare Gefangrniss [s]; -e gevang-enwagren, m.: Zellenwagen [m.]; -stelsel, o.: Zellensystem [o.]. celvormig;, bv. n.: zellenförmig:. cement, o.: (intsl. en schk.) Zenient [o.], Cement [o.]. censeeren, w. b.: zensiren [ie]; g:ecen- seerd worden.....te zijn:gehalten werden fonr.] für .... censor, m.: Zensor [m.]. census, m.: Zensus [m.j. censuur, vr.: ü. a. b.) Zensur [vr.]. cent, m.: (mtw.) Cent [m.] (derhundert-ste Theil [T] des niederlandischen Guldens, des nordamerikanischen Dollars u. s. w.); (fig.) Hundert [o.]; I per-, o.: Procent [o.]; tegen vijf per-: zu fiinf Procent. centaur, m.: (fab.) Zentaur [m.]. centenaar, o.: (kpli.) Zentner*[o.]. center, o.: Zentrum [o.; -tra], Mittel-punkt [m.]; I -boor, vr.: Zwickbohrer [m.]. centi —, in Sam. I -gram, vr.: [tjllun-derttheil [m.] einer Gramme; -liter, m.: Hunderttheil [m.] eines Litre; -meter, m.: Hunderttheil [m.] des Metre; - stere, m.: Hunderttheil [m.] des Stere. centime, m.: (mtw.) Centime [m.] (der hundertste Theil [ÏJ eines Franken), centraal, bv. n.: zentral. centralisatie, vr.:Zentralisation[vr.]. centraliseeren. w. b.: zentralisiren lie]. centrum, o.: Zentrum [o.; -tra], ceremonie, vr.: Ceremonie [vr.]. ceremonieel, o.: Ceremoniell [o.]. ceremonie-meester, m.: Ceremo-nienmeister lm.]. ceremonieus, bv. n.: ceremoniös, zu viel Umstande machend. certeparty, vr.: (kpv.) Certepartie [vr.], Frachtvertragquot; [m.; al. certificaat, o.: Certifikat [o.]; een -afgeven: ein Certifikat ausstellen. certificeeren (certifiëeren), w. b.: bescheinigen. cervelaatworst, vr.: Cervelatwurst [vr.; ü], Hirnwurst [vr.; ü]. Cesar, m.: (hist.) Casar [m.]. Cesarea, o.: (hist.-adk.) Casarea [o.]. cessie, vr.: (rcht.) Cession [vr.], Abtre-tung [vr.]. Clialdea, o.: (hist.-adk.) Chaldaa [o.]; Chaldeër, m.: Chaldaer [m.]; Chaldeeuwsch, bv. n.: chaldaiseh (als z. n. o.: Chaldaisch [o.]); Chaldeeuwsche, vr.: Chaldaerin [vr.]. chainpa^ne, m.: (wijn:) Champagner Lm.]. champignon, m.: (kkk.) Champignon [m.], (der) essbare Schwamm [al. chaos, m.: (fab.) Chaos [o. I; (fig.) Wirr-quot;vvarr [m.]. chaotisch, bv. n.: chaotisch, charade, vr.: Charade [vr.], [tlSilben-rathsel [o.l. charg:é-fi'affaires, m.: (dipl.) Ge-schaf tstrager [m.]. charivari, o.: 1) Katzenmusik [vr.]; 2) CJhrgehenk [o.]. charmant, bv. n.: allerliebst. charme, vr.: Zauber |m.]; dat is eene - van mij: 1) das liebe ich sehr, 2) das (ook: sie, of: er) ist mein Augenlust. charte-party. vr.: Zie certepartO-charter, o.: 1) Urkunde [vr.]; 2) (van schepen:) Grosse [vr.]. |
chef, m.: Haupt [o.; aj; mijn -: mein Vorgesetzter. chemicaliën, vr. mrv.: Chemikalien [o. mrv.]. chemicus, m.: Chemiker [m.]. chemie, vr.: Chemie [vr.]. cliemiscli. bv. n.: chemisch, chemist, m.: Chemiker [m.|. Cheronea, o.: (adk.) Charonea [o.]. cherte-partie, vr.: Zie certeparty. cherub (cherubijn), m.: Cherub [m.]. chilloiinière, vr.: Schubladenkasten [m.]. chignon, m.: Chignon [m.1, Ilaarwulst [m. en vr.; üj am Hinterhaupt. China. o.: (adk.) China [o.]; Chinees, m.: Chinese [m.]; Chineesch, bv. n.: chi-nesisch; Chineesche, vr.: Chinesin | vr.]. chirur^icaal, bv. n.: chirurgisch, wundarztlich. chirurgie, vr.: Chirurgie [vr.],Wund-arzeneikunst [vr. 1. chirur^yii, m.: Chirurg [m.], Wund-arzt [m.; iij. chloor, o.: (schk.) Chlor | o.]; I -kalk, vr.: Chlorkalk [m.], Chlorverbindung [vr.] mit Kalk; -zuur, o.: Chlorsaure jvr.l. chloroform, vr.: (schk.) Chloroform [o.]. chloroformiseeren, w. b.: mit Chloroform betauben. chocolaadje, o.: Schokolatentiifel-chen [o.]. chocolade, vr.: Schokolate [vr.]; I -ketel, in.: Schokolatenkessel [m.]; -koekje, o.: Schokolatentafel [vr.]. cholera, vr.: Cholera [vr.]; I -lijder, m.: (der) Cholerakranke. chrestomathie, vr.: (let.) Chrestomathie [vr.], Sammlung [vr.J von Aus-zügen. christelnk, bv. n.: christlich; I -heid, vr.: Christlicnkeit [vr.]. christen, w.: Christ [m.]. christendom, o.: [tl Christenthum [o.]. christenheid, vr.: Christenheit [vr.]. christen-leer, vr.: christliche Lehre [vr.]; I-leeraar, m.: Lehrer [m.l der christ-lichen Religion; -mensch, m.:(fam.) Christ [m.]. Christiaan, m.: Christian [m.]. christin, vr.: Christin | vr.]. Christoli'el, m.: Christoph [m.]. Christus, m.: (theo.) Christus [m.l; 1 -beeld, o.: Christusbild [o.]; -kop, m.: (schl.) Christuskopf [m.; ö l. chroniseli, bv. n.: (gnk.) chronisch, chronolojiie, vr.: Chronologie [vr.|. chronologisch, bv.n.: chronologisch, chronoloog:, m.: Chronolog [m.1. chronometer, m.: Chronometer lm.], chyi, vr.: (ontl.) Milchsaft Im.j, Chylus lm.]; I -achtig, bv. n.: wie Milchsaft;-vorming, vr.: Milchsaftbereitung [vr.]. cichorei, vr.: (pik.) Cichorie [vr.]. cider, m.: Cider lm.], Obstwcin lm.], (inz.) Aepfelwein lm.]. cilinder, m.: Cylinder [in.]; I -horloge, o.: Cylinderuhr [yr.]; -vormig, bv.n.: cylinderförinig; -vormigheid, vr.: Cylin-derform [vr.]. cimbaal (cimbel), vr.: (muz.) Cymbel [vr.]. |
COMEDIE.
CIPIER.
100
|
cipier, m.: Kerkermeister [m.!. cipres (cipresseboom), m.: (pik.) Cy-presse [vr.l; I cipressenhout, o.: Cypres-senholz Lo.|. circa, bw.; beilaufigr, ung-efahr. circulaire, vr.: Cirkularschreiben [o.l, Rundschrciben [o.]. circulatie, vr.: Cirkulation [vr.L Umlaut' Lm.]. circuleeren, w. o.: cirkuliren [ie], in Umlaut' sein. circumferentie, vr.: Cirkumferenz [vr.], Umt'angr [ra.]. circus, o.: Cirkus [in.]. cirkel, ra.: Zirkel [ra.], Kreis [ra.]; I -boog-, in.: Kreisbogren [ra.]; -lijn, vr. (-omtrek, ra.): Kreislinie [vr.]; -vlak, o.: Kreisflache [yr.]; -vormig:, bv. n.: zirkel-förraigr, kreistormig:; -vorraigheid, vr.: Zir-keltbrni [vr.]. cis, in Sam.: diesseits grelegen; I -al-pijnsch, bv. n.: cisalpinisch; -padaansch, dv. n.: diesseits des Po gelegen; -rhe-naansch, bv. n.: diesseits des Ëheins gelegen. ciseleeren, w. b.: ciseliren [ie], citaat, o.: Citat [o.]. citatie, vr.: Citation [vr.]. citadel, vr.: Citadelle [vr.]. citeereu, w. b.: citiren [ie]. citer, vr.: Cither [vr.]. Zither [vr.]; I -snaar, vr.: Cithersaite [vr.]; -spel, o.: Citherspiel [o.]; -speler, ra.: Citherspieler [ra.]. citroen, ra.: 1) Citrone [vr.]; 2) Citro-nenlikör [ra.]; aan iemand knollen voor -en verkoopen: (spr.) Einen mit einer quot;Waare betrügen [onr.], (ook:) Eineni eine Nase drehen, Einem etwas auf die Nase binden [onr.]. citroenachti^:, bv. n.: 1) citronenar-tig, 2) Citronen (oder: Citronenlikör) lie-bend. citroen-appel, ra.: Citrone [vr.]; I -bitter, o.: Citronenlikör [ra.]; -boora,ra.: Citronenbaura [in.; a]; -geel, bv. n.: citro-nengelb; -geur, ra.: Citronenduft [ra]; -hout, o.: Citronenholz [o.]; -kleur, vr.: Citronen-tarbe [vr.]; -kleurig:, bv. n.: citron en 1'ar-big; -kruid, o.: (pik.) Melissenkraut [o.]; -olie, vr.: Citronenöl [o.]; -pers, vr.: Citro-nenpresse [vr.]; -reuk, in.:Citronengeruch [ra.]; -sap, o.: Citronensaft [in.]; -schil,vr.: Citronenschale [vr.]; -schijtje, o.: Citro-nenscheibchen [o.]; -smaak, m.: Citronen-greschmack [ra.]; -snippers, vr. nirv.: (der) eingeraachte Citronenschalenschnitzel [enk.]; -water, o.: Citronen wasser 1 o.j; -zuur, o.: (schk.) Citronensaure [vr.] (als bv. n.: citronensauer); -zuur zout, o.: (schk.) Ci-tronensalz [o.]. civetkat, vr.: (drk.) Zibethkatze [vr.1. civiel, bv. n.: 1) civil; de -e lijst: die Civilliste; -e partij: (rcht.) Civilpartei [vr.] in einera Krirainalprozesse; 2) billig:; voor een zeer -en prijs: uni einen sehr billigen Preis. civilisatie, vr.: Civilisation [vr.], Bil-dung [vr.]. civiliseeren, w. b.: civilisiren [ie], claqueur, ra.: (tnl.) Beifallklatscher [m.]. classicaal, bv. n.: klassenweise; -on-derwiis: (der) klassenweise ertheilte [t] Un-terricnt; - bestuur: (kkl.)Distriktsvorstand [ra.]; classicale vergadering: Versainni-lung: [vr.] sanimtlicher Pfarrer eines Dis-trikts, Distriktsversammlung: [vr.]. |
classificatie, vr.: [ie] Klassificirungr [vr.]. classiflceereu (classifiëeren), w. b.: klassificiren [ie]. classis, vr.: (kkl.) Distrikt (d. h.: die Gesamintheit einiger Kreise). Zie ring;, clausule, vr.: Klausel [vr.]. claviatuur, vr.: (muz.)Klaviatur[vr.]. clerezy, vr.: (die) altkatholische Kir-che (pop.: jansenistische Kirche). clericaal, bv. n.: klerikal. clerus, ra.: Klems [m.], Geistlichkeit [vr.]. Cleve, o.: (adk.) Zie Kleef. cliché, o.: Abklatsch [m.]. cliënt, m.: Klient (vr.: Klientin); (fig.) Kunde [ra.]. clientèle, vr.: (fig.) Kundschaft [vr.]. climax, in.: KUmax [ra.], Steigerung [vr.]. clown, m.: Hanswurst [m.; ü], Possen-reisser [ra.]. club. vr.: Klubb [m.l. coalitie, vr.: Koalition [vr.]. coca^ne-niast, m.:Kletterstange [vr.U cochenille, vr.: Kochenille [vr.]. codicil, o.: (rcht.) Kodieill [o.]. codille, vr.: (spl.)Kodille [o.]; I-perdu: (fain.) total verloren. cognac, ra.: Kognak [m.]. clt;»g:nosslt;Mnent, o.: (kpv.) Frachtbricf [m.]. cohorte, vr.: Kohorte [vr.]; (fig.) Schwann [m.; a]. coke, vr.: Koke [ra. en vr.], abge-schwet'elte Steinkohle [vr.]. collateraal, bv. n.: kollateral- I -, o. Kollateralsteuer [vr.]. collatie, vr.: Kollation [vr.]; I het recht van die Kollatur. collation, o.: Imbiss [ra.],kleine Mahl-zeit [vr.]. collationeeren, w. b.: kollationiren [ie]. collator, ra.: Kollator [m.]. collectant, in.: Einsaniraler [ra.], (in kerken, tam.:) Klingelmann [ra.; aj. collecte, vr.: Einsaramlung [vr.], Kol-lekte [vr.]. collecteeren, w. b.: einsainiueln. collecteur, ra.: Kollektör [ra.] der Staatslotterie. collectie, vr.: Sararalung [vr.]. collectief, bv. n.: kollektiv. I -, o.: (tik.) Saramelnaino [m.l, Sammelwort [o.; ö]. collega, ra.: Kollege [m.], Aratsbruder [ra.; ü|. collisie, vr.: Kollision [vr.1, Zusain-menstoss [m.; ö]; in - komen niet: in un-angenehrae Berührung kommen [onr.1 mit. colportage, vr.: [ie] Kolportiren [o.|, [ie] Hausiren [o.]. col portee ren, w. o.: kolportiren [ie], hausiren [ie]. colporteur, ra.: Kolportör [in.], [iel Hausirer [in.]. combinatie, vr.: Kombination [vr.]. combineeren, w. b.: conibiniren [ie], comelt;lie, vr.: (tnl.) Lustspiel [o.l. Zie ook komedie. |
CONCURRENT.
COMFORT.
101
|
comfort, o.: Bequemlichkeit [vr.1. comfortabel, bv. n.: bequemlich. comitaat, o.: Komitat [o.]. comité, o.; Komité [o.]; in - g-eneraal vergraderen: eine geheime Sitzungr halten [onr.]. comiuanilitair, bv. n.: (kph.) kom-manditar;-e vennoot: (der) stifle Gesell-schafter, (der) Kommanditar. commanclitc, vr.: (kph.) Kommandite tvr.1. commensaal, m.: Kostgangrer (vr.: Kostgriingrerin). commentaar, vr.: Kommentar [m.]. commentariëeren, \v. b.: Koinmen-tare machen iiber. commies, in.: (ambtstitel aan minis-teriën:) „Kommisquot; I in. J. commissariaat, o.: Kommissariat commissaris, m.: Kommissarius [m.; -rien], Kommissar [m.1. eommissie, vr.: (i. a. b.) Kommission Ivr.]; I -geld, o.: Provision [vr.]; -groed, o;: Kommissionswaaren [vr. mrv.1, (inz.) Sorti-mentsbücher [o. mrv.]; - handel, m.:Kom-missionsgeschaft |o.]; -loon, o.: Provision [vr.]; -zaak, vr.: Zie -handel. commissionair, m.: (kph.) Kommis-sionar [m.]; (besteller, kruier:)Dienstmann [m.; a], Packtragrer [m.1. commissoriaal, bv. n.: kominisso-rialiseh; I - maken: an eine Kommission verweisen [onr.]. cominitteeren, w. b.: kommittiren [ie], beauftragen [onr.]. committent, ni.: Kommittent [m.], Auftragrgeber [m.]. commofle, vr.: Kommode [vr.], Schubladenkasten [in.]. commiiniant, m. en vr.: (kkl.) Kom-munikant [in.], Kommunikantin [vr.]. eommnnieatie, vr.: (i. a. b.) Kom-munikation [vr.]; 1 -middel, o.: Verkehrs-mittel lo.]. coinmunicecren, w.b.: mittheilen [t]. eommiinie. vr.: (kkl.) Kommunion [vr.]; zijne (hart*) - houden: zur Kommunion grehen lonr.]; de eerste die erste Kommunion. communiëereit, w. o: (kkl.) kommu-niciren [ie]. communist, m.: (stk.) Kommunist [ni-]- communistiscli, bv. n.: kommunis-tisch. comna griiie, vr.: (mil.) Kompagnie [vr.]; (ng.) Gresellschaft [vr.]. compagnieschap, vr.: (kph.) Gesell-schaft [vr.]. compagnon, m.: Kompagnon [m.]; (fig.) Kamerad [m.]. comparant, m. en vr. (der, die) Erschienene. comparatie, vr.: Vergleichung [vr.]; dat komt in geene -: das lasst gar keinen Vergrleich zu. Zie compari— comnareeren, w. o.: erseheinen [onr.], sich stellen (- voor: vor). comparitie, vr.: 1) Erscheinung [vr.]; 2) Zusammenkunft [vr.; ü]. compartiment, o.: Kompartiment [o.], [t] Abtheilung [vr.]. compendium, o.: Kompendium [o.; mrv. -dien]. |
compensatie, vr.: Kompensation [vr.], Scliadloshaltung [vr.]. competeeren, w. o: [3] zukommen [onr.]. competent, bv. n.: kompetent, befugt; (fig.) gehorig. competentie, vr.: Kompetenz [vr.]. compilatie, vr.: Kompilation [vr.]. compilator, m.: Kompilator [m.]. compileeren, w, b.: kompiliren [iej. complect, bv. n.: komplet, vollstandi^r. complement, o.: Erganzungr [vr.]. Zie completeeren, w. b.: kompletiren [ie]. complexie, vr.: Beschattenheit [vr.], Natur [vr.]; teer van -: von weieher Natur. compliceeren, w.b.: kompliziren [ie]; gecompliceerd, bv. n.: komplizirt [ie]. compliment, o.: (i. a. o.) Kompliment [o.]. Zie clt;»mplem____ complimenteeren, w. b.: komplimen-tiren [ie]. componeeren, w. b.: (muz.) kompo-niren [ie]. componist, m.: Komponist [m.], Ton-setzer [m.]. compositie, vr.: (i. a. b.) Komposition [vr.]. compost, o.: (akk.) Mengdiinger [m.], (der) zusammengesetzte Diinger. compres. o.: (hlk.) Kompresse [vr.]. I -, bv. n.: kompress. com prom itteeren. \v. b.: kompro-mittiren [ie]; gecompromitteerd, v. dw.: kompromittirt [ie]. comptabiliteit, vr.: Komptabilitat [vr.]. concaaf, bv. n.: hohlrund. concentratie, vr.:Koncentration[vr.]. concentreeren, w. b.: koncentri-ren [ie]. concept, o.: Konzept [o.]. concert, o.: (muz.) Koncert [o.]; een -geven: ein Koncert geben [onr.]; 1 -geefster, vr.: Koncertgeberin [vr.]; -gever, m.: Koncertgeber [m.]; -zaal, vr.: Koncertsaal [m.; -sale]; -zanger, m.: Koncertsanger [m.]; -zangeres, vr.: Koncertsiingerin [vr.]. concessie, vr.: Koncession [vr.]. concessionaris, m.: Koncessioniir concessioneeren. w. b.: koncessio-niren [ie]: geconcessioneerd, v. dw.: kon-cessionirt [ie]. concierjse, m.: 1) Hausverwalter [m.1 (vr.: Hausverwalterin); 2) Thiirsteher [m.], (tnl.) Thürhüter [m.]. concilie, o.: (kkl.) Konzil lo.]. concipiëeren. w. b.^ koneipiren [ie]. conclave, o.: (kkl.) Konklave [o.]. conclusie, vr.: 1) Beschluss [m.; ii], Entscheidung [vr.]; 2) Schluss [m.; ü], Fol-gerung [vr.]; 3) Schluss [m.], Ende [o.]: 4) de - van het Openbaar Ministerie: der Antrag [a] des Generalanwalts. concordaat, o.: Konkordat [o.]. concordantie, vr.: Bibelweiser [m.]. concours, o.: 1) Wettstreit |m.],'Wett-kampf [m.; a]; 2) (rcht.) Konkurs [m.]; - der schuldeischers: Konkurs der Grltiu-biger; 1 -massa, vr.: Konkursmasse [vr.]. concubinaat, o.: Konkubinat [o.]; (fam.) Kebsehe [vr.]. concurreeren, w. o.: konkurriren [ie], concurrent, m.: Konkurrent [m.]. |
CONCURRENTIE.
102
CONSUMENT.
|
concurrentie, vr.: Konkurrenz fvr.1. condeinnatie, vr.: ItJ Verurtheilung [vr.]. confleinneeren, w. b.: verurtheilen [t]. conditie, vr.; 1) (voorwaarde:) Bedin-gung [vr.], Beding [m.J; eene - stellen: eine Bedingung machen; 2) (heildronk, toost:) Toast [m.], Gesundheit [vr.]; eene - instellen: einen Toast (eine . Gesundheit) aus-bringen [onr.]; 3) (ondergeschikte betrekking:) Stelle [vr.]. Dienst [m.]; eene - zoeken: eine Stelle suehen. conditioneeren, w. b.: konditioni-ren [iel, bedingen [onr.]. I w. o.: dienen, konditioniren [ie]. condoleantie, vr.: Kondolenz [vr.], Beileidsbezeigung [vr]; I -brief, m.: Beileids-schreiben [o.|. condoleeren, w. b.: kondoliren [ie], conducteur, m.: Konduktör [m.], Sehaffner [in.]. confederatie, vr.: Konfederation [vr.]. confereeren, w. o.: konferiren [ie], conferentie, vr.: Konferenz [vr.]. confessie, vr.: (i. a. b.) Kontession [vr.]; de Augsburgsche -: (kkl.) die Augsburgische Kontession. confidentiëel, bv. n.: vertraulich. confiscatie, vr.: Konfiskation [vr.]. confiseur, m.: Konditor [m.], Zucker-backer [m.]. confisqiieeren, w. b.: konfisciren [ie]; geconfisqueerd, v. dw.: konfiscirt [ie]. confituren, vr. mrv.: eingemachte Früchte [vr. mrv.]. conflict, o.: Konflikt [m.], Streit [m.]. conform, bv. n. en bw.: konform, in Uebereinstimnmng mit: voor copie -: für gleichlautende Abschrift. confrater, m.: 1) Mitbruder [m.; ü], Kamerad [m.]; 2) Kollege [m.]. confrontatie, vr.: Konfrontation [vr.]. confronteeren, w.b.:konfrontiren [ie], confusie, vr.: 1) Verwirrung [vr.]; 2) Bestürzung [vr.]. confuus, bv. n.: 1) verwirrt; 2) be-stürzt. congestie, vr.: (gnk.) Kongestion [vr.]. congregatie, vr.: Kongregation [vr.]. congres, o.: Kongress [m.]. congreviscli, bv. n.: kongrevisch. conjectuur, vr.: [t] Muthmassung [vr.]. conjugatie, vr.: (tik.) Konjugation [vr.]. conjugeeren, w. b.: (tik.) konjugi-ren [ie]. connexie, vr.: 1) Verbindung [vr.]; 2) Bekanntschaft [vr.]. connossement, o.: (kpv.) Frachtbrief [m.]. consciëntie, vr.: Gewissen [o.]; I -stopper, in.: (iron.) Magenfüller [m.]. consciëntieus, bv. n.: gewissenhaft; 1 -heid, vr.: Gewissenhaftigkeit [vr.]. conscriptie, vr.: (mil.) Konskription [vr.]. conscrit, m.: (mil.) Rekrut [m.]. consecratie, vr.: (kkl.) Konsekration [vr.]. consent, o.: 1) Zustimnmng [vr.], Ein-willigung [vr.]; 2 Is] Erlaubniss [vr.]; I -biljet, o.: [iel Passirzettel [m.]. consenteeren, w. b.: einwilligen; wie |
zwijgt, consenteert: (spr.) Stillschweigen gilt tür Einwilligung. consequent, bv. n.: konsequent. consequentie, vr.: Konsequenz [vr.]; van -: von Bedeufung, von Gewicht. conserf, o.: Konserve [vr.]; - van pruimen: Pflaumenkonserve [vr.|. conservatie, vr.: Konservation [vr.]; I -bril, m.: Konservationsbrille [vr.]. conservatief, bv. n.: (stk.) konser-vativ. conservatoire, o.: Konservatorium [o.; -rienl. conservator, m.: Aufseher [m.|. conserveeren, w. b.: konserviren [ie];, goed geconserveerd: in gutem Zustand erhalten. considerans, vr.: Konsideranz [vr.]. consideratie, vr.: 1) Erwagung [vr.]; in - nemen, in Erwagung ziehen [onr.]; om - en advies: um Erwügungund Gutach-ten; 2) Nachsicht [vr.]; zonder -: ohne Nachsicht; - gebruiken met: Nachsicht haben mit. consignatie, vr.: (kph.) Konsignation [vr.]. consigne, o.: (mil.) Ordre [vr.]. consigneeren, w. b.: konsigniren [ie], consistent, bv. n.: konsistent. consistentie, vr.: Konsistenz [vr.]. consistorie, vr.: 1) Konsistorium [o.;. -rien], [t] Kirchenrath [m.; a]; 2) Sakristei [vr.]; I -kamer, vr.: Sakristei [vr.]. console, vr.: Spiegeltischchen [o.]. consolideeren, w. b.: konsolidiren [ie]. consonant, vr.: (tik.) Mitlauter [m.]. Constans, o.: (aak.) Konstanz [o.];net Meer van der Bodensee. Constant|jn, m.: Konstantin [m.]. constateeren, w. b.: konstatiren [ie], constellatie, vr.: Sternbild [o.]. consternatie, vr.: Bestürzung [vr.]. constipatie, vr.: Verstopfung [vr.]. constipeeren, w. b.: (gnk.) konsti-pirt [ie] machen. constitneeren, w. b.: konstituiren [ie], constitutie, vr.: (i. a. b.) Konstitution [vr.]. constitutioneel, bv. n.: konstitu-tionell. constructie, vr.: Konstruktion [vr.]; I -magazijn, o.: Zeu^haus [o.: a]. Arsenal [o.]; -werf, vr.: Schiffswerft [o.]; -winkel, m.: Walfenschmiede [vr.]. consul, m.: Konsul [m.]. consulaat, o.: Konsulat [o.]. consulair, bv.n.: konsulariseh; - agent, m.: Konsularagent [m.]. consuleeren, w. o.: (rcht.) Rath [t] ertheilen [t]. consulent, m.: (rcht.) Konsulent [m.]. consult, o.: [t] Berathschlagung [vr.], Konsultation [vr.]. consultatie, vr.: Konsultation ]vr.]. consulteeren, w. b.: zu Rathe [tl ziehen [onr.]. I -, w. o.: konsultiren [ie], [t] berathschlagen [onr.]. consumabel, o.: Speisen [vr. mrv.] und Getranke [o. mrv.]. consumeeren, w. b.: 1) konsumiren [ie], verbrauchen; 2) geniessen [onr.],neh-men [onr.], zu sich nehmen [onr.]. consument, m.: Konsument [m.], Ver-braucher [m.]. |
CONSUMTIE.
COSTI.
103
|
consminitie, vr.; Konsumtion [vr.], Ver-brauch lui.]. contact, o.: Berührung: [vr.]. conta^ieus, bv. n.: ansteckend. contant, bv. n.: Zie kontant. contenance, vr.: (fig:.) Fassung: [vr.]; zijne - verliezen: aus der Fassung- kom-iiien [onr.1; iemand zijne - doen verliezen: Einen aus der Fassung: bring:en [onr.]. content, bv. n.: kontent, zufrieden; 1 -heid, vr.: Zufriedenheit [vr.]. contenteeren, w. b.: zutriedenstellen, befriedigren. context, m.: Kontext [m.], Zusammen-hang [m.]. continent, o.: Festland [o.], Kontinent [o.]. continentaal, bv. n.: kontinental; het continentale stelsel:das Kontinentalsystem, die Kontinentalsperre. contingent, o.: Kontingrent [o.J. continuatie, vr.: 1) Fortsetzung-[vr.J; 2) Fortdauer [vr.]; - van welzijn: (als wensch:) bestandig:es quot;NVohlergehen! continueel. bv. n.: kontinuell, fort-wahrend, fortdauernd. continneeren, w. b.: tbrtsetzen; fort-t'ahi'en [onr.]. 1 w. o.: fortdauern,annalten [onr.]. clt;mt4», o.: Konto [o.J, Reehnung [vr.]. contorsie, vr.: Kontorsion [vr.J. contra, bw.: gegen; het pro en -: das Für und (regen; I -boek, o.: Kontrabuch [o.; ü]. contract, o.: Kontrakt [m.]. contractant, m.: Kontrahent [m.]. contracteeren, av. o.: einen Vertrag schliessen [onr.]. contractueel, bv. n.: kontraktmassig, kontraktuell. contralt;llctie, vr.: Widersprueh [m.; ü]. contraiieercn: Zie contracteeren. contrarie, bw.: iui Gegentheil [tj; Jantje - zijn: (fam.) andererMeinungsein, (ook:) anderes Sinnes sein. contrariëeren. w. b.: 1) entgegen-arbeiten [3J; 2) widersprechen [3] [onr.]. contraMig:neereii, w. b.: kontra-signiren [ie]. contract, o.: Kontrast [m.], Gegensatz [m.; a]. contrasteeren, w. o.: kontrastiren [ie], einen Kontrast (einen Gegensatz) bilden. contra ventie,vr.: Kontravention [vr.J, Uebertretung [vr.]. contravisite, vr: Gegenbesueh [m.]. contreband, vr.: verbotene Waare [vr.], Sehmuggelwaare [vr.l. contrebas. vr.: (muz.) Bassgeige [vr.]. contr(kclan»!i, m.: Kontretanz [m.; aj. contrei, vr.: Gegend [vr.]. contreniarscli, m.: Gegenmarsch [m.; a en a|. c ontrem ine, vr.: (mil.) Gegenmine [vr.l; in de - zijn: (kph.) auf das Fallen der Staatspapiere spekuliren [ie ij (tig. fam.) anderer Meinung oder anderes Sinnes sein. contribueeren, w. b.: beitragen [onr]. contributie, vr.: 1) Beitrag [m.; a]; 2) Steuer [vr.j. controle, vr.: Kontrolle [vr.]; - houden op: Kontrolle führen über. controleeren, w. b. kontrolliren [ie], controleur, m.: Kontrollör [m.]. |
convalescent, bv. n.: auf dem Wege der Besserung. 1 -, m. en vr.: (der, die) Genesende. conveniëeren. w. o.: konveniren [ie], convent, o.: Konvent Jm.]; niet voor het gansche -: (fig. tam.) nicht für Krethi und Plethi. conventie, vr.: Konvention [vr.l, Vertrag [m.; a]. conventioneel, bv.n.: konventionell. conversatie, vr.: Konversation [vr.]. converseeren, w. o.: konversiren[ie], conversie, vr.: Konversion [vr.l. con verteeren, w. bw.: konvertiren [iej. convex, bv. n.: rund-erhaben, konvex. convictie, vr.: Ueberzeugung [vr.]. convocatie, vr.: Zusammenberufung [vr.l; I -biljet, o.: Zusammenberufungszet-tel lm.!. convoceeren, w. b.: zusammenberu-fen [onr.]. convulsie, vr.: Konvulsion [vr.]. copieus, bv. n.: (fam.) reichlich. coquet, bv. n.: kokett, gefallsüchtig; I -heid, vr.: Koketterie [vr.], Gefallsucht [vr.]. coquette, vr.: Kokette [vr.l. coquetteeren, w. o.: kokettiren [ie], coquetterie, vr.: Koketterie [vr.], Gefallsucht [vr.|. «*ordiaal, bv. n.: kordial. Cordilleras?», vr. mrv.: (adk.) Kordil-leren [vr. nirv.1. Cornelis, m.: Kornelius [m.]. corporatie, vr.: Korporation [vr.], Körperschaft [vr.]. corpulent, bv. n.: wohlbeleibt, korpu-lent. corpulentie, vr.: AVohlbeleibtheit [vr.], Korpulenz [vr.l. correctie, vr.: Korrektion [vr.]; (typ.) Korrektur [vr.]; huis van -; Korrektions-haus [o.: aj. correctioneel, bv. n.: wegen eines Vergehens. corrector, m.: (typ.) Korrektor [m.]. correspondeeren, w. o.: (i. a. b.) korrespondiren [ie]. correspondent, m.: Korrespondent [m.]. . correspondentie, vr.: Korrespon-denz [vr.]. corridor, m.: Korridor [m.]. corrigeeren, w. b.: korrigiren [ie], corrosief, bv. n.: korrosiv. corruptie, vr.: (i. a. b.) Korruption [vr.]. corset, o.: Korsett [o,]. Mieder [o.], Schnürmieder [o.J. Corsica- o.: (adk.) Korsika [o.]; Corsi-caan, m.: Korsikaner [m.]; Corsicaansch, bv. n.: korsikanisch, korsisch; Corsicaan-sche, vr.: Korsikanerin [vr.]. corvee, vr.: (hist.) Frohne [vr.J, Frohn-dienst [m.]; (mil.) Handdienst [m.]; (fig. fam.) schwere Arbeit [vr.]. corypliee, m.: Koryphtius [m.; -phaen]. cosmopoliet, m.: quot;Weltbürger [m.], Kosmopolit [m.]. cosmopolitiscli, bv. n.: weltbürger-lich, kosmopolitisch. cosmopolitismus, o.: quot;VVeltbürger-sinn [m.], [t] Weltbürgerthum [o.]. costi (met a): a costi, (zijnde:) auf |
COULANT.
104
CZARIN.
|
Ihrem Platze, (gaande of komende:) auf Ihren Platz. coulant, bv. n.: koulant, fliessend. coulisse, vr.: Koulisse [vr.], Bühnen-wand [vr.; a]; achter de -n kijken: (fig-.) hinter die Koulissen sehen [onr.]; wat aeli-ter de -n voorvalt: (figr.) was hinter den Koulissen vorgreht. coupeeren, w. b.: (in'tkaartspel:) ab-heben [onr.1; (ng.) zuvorkommen 1 onr.]. coupeur, m.: (kim.) Zuschneider [m.], Koupeur lm.]. couplet, o.: Kouplett |o.], Strophe [vr.]. coupon, m.: Koupon [m.]. Icourant, bv. n.: (van geld:) gangbar. 1 z.n.o.: Wahrung [vr.|; in Nederlandsch in niederlandischer Wahrung. Icourant, vr.: Zeitung | vr.1; het bureau der -: die Zeitungsexpedition; I -drukker, m.: Zeitungsdrucker [m.]; -drukkerij, vr.: Zeitungsdruekerei [vr.]. couranten, vr. mrv.: Zeitungen [vr. mrv.1; I -artikel, o.: Zeitungsartikel [m.]; -bericht, o.: Zeitungsnachricht [vr.1, Zei-tungsneuigkeit [vr.]; -geld, o.: Geld lo.l für das Lesen einer Zeitung; -jongen, m.: Zeitungstrager [m.];-leesster, vr.: Zeitungs-leserin [vr.]; -lezer, m.: Zeitungsleser [m.]; -looper, m. (-man, m.): Zeitungstrager [m.]; -meid, yr. (-meisje, o.): Zeitungrstragerin [vr.]; -nieuws, o.: Zeitungsnachrichten [vr. mrv.], Zeitungsneuigrkeiten [vr. mrv.] (een -nieuws: Zie -bericht);-ombrenger,m.: Zeitungstrager [m.]; -ombrengrster, vr.: Zeitungstragerin [vr.] ;-redacteur, m.: Zei-tungsredakteur [ni.1; -redactie, vr.: Zei-tungsredaktion [vr.]; -rondbrenger, m.: Zeitungstrager [m.]; -rondbrengrster, vr.: Zeitungstragerin [vr.]; -schrijver, m.: Zei-tungsschreiber [m.1; -tijding, vr.: Zie -bericht; -venter, m.: [ie] Hausirer [m.]mit Zeitungen; -vrouw, vr. (-wijf,o.): Zeitungstragerin [vr.]; -wijk, vr.: [tj Stadttheil [m.] eincs Zeitungstragers. courantier, m.: 1) Zeitungsschreiber [m.]; 2) Zeitungsverleger | m.]. courtage, vr.: (kph.) iVIaklerlohn [m.]. cousin [Fr.], m.: Zie koezljn. couteus, bv. n.: kostspielig. couvert, o.: (van een brief:) Kouvert [o.]; (tafelgereedschap:) Besteck [o.];twee dinees met drie -s: Zwei Dinee mit drei Bestecken. cravat, vr.: Halsbinde [vr.1. crayon, o.: 1) Kreidestift [m.], Zeichen-stift [m.]; 2) Kreidezeichnung [vr.]. creatie, vr.: Schöpfung [vr.]. creatuur, o.: Kreatur [vr.]. credit, o.: (kph.) Kredit [m.1 ;-(in 't boekhouden:) het debet en -: das Soli und Haben (mrv.: das Sollen und Haben); I -zijde, vr.: Haben [o.]. crediteeren, w. b.: kreditiren [ie], crediteur, m.: Glaubiger [m.]. credunt, mrv. (in het koopmansboek-houden:) Haben. |
creëeren, w. b.: kreiren [ie], crepeeren, w. o.: (gem.) krepiren [ie]. Cresus, m.: Krösus [m.]. Creta, o.: (hist.-adk.) Kreta [o.]; pre-tenser, m.: Kretenser [m.J; Cretensisch, bv. n.: kretensisch; Cretensische, vr.: Kre-tenserin [vr.]. crimineel, bv. n.: kriminell: (in Sam.) Kriminal____ crinoline, vr.: Krinoline [vr.]. crisis, vr.: Krise [vr.]. Crispin, in.: Krispin [m.]. critiseeren, w. b.: kritisiren [ie]. Croatië, o.: (adk.) Kroatien [o.]; Cro-aat, m.: Kroate [m.]; Croatisch, bv. n.:kro-atisch; Croatische, vr.: Kroatin [vr.]. crucifix, o.: Krucifix [o.]. cubus, in.: Kubus [m.]. cultiveeren, w. b.: kultiviren [ie], cultuur, vr.: Kultur [vr.]. curateele, vr.: Kuratel [vr.]. curator, m.: (i. a. b.) Kurator [m.]. Curie, vr.: Kurie [vr.]. curieus, bv. n.: kurios. curiositeit, vr.: Kuriositat [vr.]. cursief, bv. n.: kursiv; I -letter, vr.: Kursivbuchstabe [m.]; met -letters gedrukt: in Kursivschrift gedruckt. cursus, m.: Kursus [m.J. cycloon, m.: Cyklone [vr.], Wirbel-sturm [m.; ü]. cycloop, m.: (fab.) Cyklop [m.]. cyclus, m.: Cyklus [m.; mrv.: Cyklen]. cyfer, o.: Ziffer [vr.]. cyferaar, m.: Rechner [m.]. cyferaarster, vr.: Rechnerin [vr.]. cyfer-boek, o.: Rechenbuch [o.; ü]; I -bord, o.: Rechentafel [vr.]. cnferen, w. o.: rechnen. cyfer-lcunst, vr.: Rechenkunst [vr.]; I-les, vr.: Rechenstunde [vr.]; -letter, vr.: Zahlbuchstabe [m.]; -meester, in.: Rechen-lehrer [m.];-school, vr.:Rechénschule [vr.]; -schrift, o.: Zifferschrift [vr.]. cijfertje, o.: Zifferchen [o.]. cyniek, bv. n.: cynisch. cynismus, o.: Cynismus [m.], Cynism [m.]. cijns, m.: Zins [m.]. cijnsbaar, bv. n.: zinspflichtig; 1-heid, vr.: Zinspflichtigkeit [vr.]. cijns-heifer, m.: Zinsherr [m.1; I -plich-tig, l)v. n.: zinspflichtig; -plichtigheid, vr.: Zinspflichtigkeit [vr.1: -recht, o.: Zinsrecht [o.l. Cyperscli, bv. n.: cyprisch; -e kat: Cyperkatze [vr.1, Cyper [ni.l. Cyjprioot, m. en vr.: Cyprier [m.], Cy-prierin [vr.|. Cyprus, o.: (adk.) Cypern [o.]; Cyprioot en Cypersch: Zie 3 en 5 regels hooger; Cypersche, vr.: Cyprierin [vr.]. czaar, m.: Czar [m.], (der) russische Kaiser. czarin, vr.: Czarin [vr.], (die) russische Kaiserin. |
DA. 105 DAG-DIEVERIJ.
|
Igt;a, vr.: (vrouwennaam:) Alida [vr.1. daad, vr.: That Lvr.j; met raad en -: mit Rath |tl und That; op heeter -: aut' friseher That; I -werkelijk (-zakelijk), bv. n.: thatsachlich; -zaak, vr.: Thatsache Lvr.1. lgt;aaf2 m.: David [m.1. «laag^je. o.: (fam.) Tag- [m.]; het is menig - geleden: es ist schon lange. daajps bw.: 1) jeden Tag, taglich; driemaal -: taglich dreimal; ruim drie uren -: taglich mehr als drei Stunden; 2) den Tag; - te voren: den Tag- vorher, den Tag zuvor; - daarna (- daarop): den Tag dar aut'. daagrscli, bv. n.: alltaglich. «laagster, vr.: Auffordernde [vr.]. daalder, m.: (mtw.) Thaler |m.|. daaldersplaats, vr.: (fig. tam.) (der) sehr gute Platz laj. lgt;aam, m.: Adam [m.1. IIgt;aan, m.: Daniel lm.]. Idaaii. vr. mrv.: (dk.) Thaten. daar, bw.: da, dort; hier of-:hieroder da, hier oder dort, (= ergrens:) irgendwo; hier en hier und da; - en -: da und da. I -, vgw.: da, weil, indem. daar-aan. bw.: daran; tot - aan toe: bis dahin (dat is nu tot - aan toe: spr.: •das lassen wir nur dahingestellt sein); I -achter, bw.: 1) dahinter, 2) da hinten; -beneden, bw.: 1) darunter, drunter, 2) da unten, dadrunten; -beneffens (-benevens), bw.: daneben, überdies, obendrein; -bin-nenj bw.: (zijnde:) dadrinnen. (gaande:) dahinein; -boven, bw.: da oben, dadroben, (fig.) darüber; -buiten, bw.: draussen, da-draussen (dat is - buiten: das ist nicht darin mit be griffen; ik wil - buiten blijven: ich will nichts damit zu schaften ha-ben; laat mij - buiten: mische mich nicht darein); -bij, bw.: 1) dabei, 2) dazu; -door, bw.: dadurch; -doorheen, bw.: da hindurch; -enboven, bw.: überdies, ausserdem, obendrein; -entegen, bw.: dagegen, hingegen; -grelaten, v. dw.: ungerechnet; -heen, bw.: dahin, (als tegenstelling:) dorthin;-in,bw.: (rust:) darin, drin, (beweging:) darein, drein, (ook:) hinein; -langs, bw.: da ent-lang, (fig.) vorüber; -laten, w. b.: dahin festellt lassen [onr. 1; -mede (-mee), bw.: amit; -na, bw.: danach,nachher;-naar,bw.: danach, darnach; -naartoe, bw.: dahin; -naast, bw.: daneben, nebenan; -om, bw. en vgw.: (i. a. b.) darum; -omstreeks, bw.: 1) da herum, da in der Gegend, 2) da ungefahr, ungefiihr da, 3) etwas mehr oderweniger, ungefahr so; -omtrent, bw.: darüber, da-von (Zie overigensestellt lassen [onr. 1; -mede (-mee), bw.: amit; -na, bw.: danach,nachher;-naar,bw.: danach, darnach; -naartoe, bw.: dahin; -naast, bw.: daneben, nebenan; -om, bw. en vgw.: (i. a. b.) darum; -omstreeks, bw.: 1) da herum, da in der Gegend, 2) da ungefahr, ungefiihr da, 3) etwas mehr oderweniger, ungefahr so; -omtrent, bw.: darüber, da-von (Zie overigens -omstreeks);-onder, bw.: darunter; -op. bw.: darauf; -over, bw.: 1) darüber, 2) darüben, drüben, 3) da gegen-über, 4) davon; -overheen, bw.: 1) darüber, |
2) da hinüber, 3) darüber hinaus; -stellen, w. b.: zu Stande bringen [onr.J, errichten lt;NB. Het Duitsche woord „darstellenquot; beduidt heel iets anders); -steller, m.: Er-richter [m.J; -stelling, vr.: Errichtung [vr.|; -tegen, bw.: dagegen, dawider;-tegenover, bw.: da gegenüber; -toe, bw.: dazu; -tus-schen, bw.: dazwischen; -uit, bw.: daraus; -van, bw.: davon, (fig.) daraus; -voor, bw.: 1) dafür, 2) davor, 3) dazu. daas. vr.:(ins.) Pierdefliege [vr.],Bremse [vr.]. ]gt;aatje, o.': Zie Igt;a. dadel, vr.: Dattel lvr.1; I in Sam.: Dat-tel.... (dadelijk, bw.: sogleich, augenblick-lich, gleich. Idadeiyk. bv. n.: 1) augenblicklich, unverzüglich; 2) thatlich; I -heid, vr.: (das) Augenblickliche, (lt;las) Unverzügliche, 2) Thatlichkeit [vr.]; I -heden, vr. mrv.: Thatlichkeiten [vr. mrv.|. dader, m.: Thater [m.]. daderés, vr.: Thaterin [vr.]. dading, vr.: (rcht.) Kompromiss [o. en m.1, (der) schiedsrichterliche Vergleich. Ida», vr.: Zie da^e. Idag'. m.: Tag [m.]; de - des Heeren: (kkl.) der Tag des Herin; de jongste-: (theo.) das jüngste Gericht; den godgan-schen - (4e nmv.): den lieben langen Tag, den ganzen geschlagenen Tag; - ennacht: Tag und Nacht; iaar en -: Jahr und Tag: bij - (bij den -): bei Tage; - aan - (- voor -): Tag für Tag; alle -: alle Tage; eiken -: jeden Tag; op zekeren -: eines Tages; om den anderen -: einen Tag um den an-dern; een van deze -en: (verleden:) dieser Tagen, in diesen Tagen, (toekomend:) nachster Tage; goeden - zeggen: guten Tag sagen; goede -en hebben: (fig.) gute Tage haben; een gat in den - slapen: (fam.) bis an den hellen lichten Tag schlafen [onr.]: voor - en voor dauw; (spr.) vor Thau [T] und Tag; het aanbreken (het krieken) van den -: der Tagesanbruch; bij den - leven: (fig.) von der Hand in den Mund leben; op den ouden -: (fig.) im Alter; op mijnen ouden -: in meinen alten Tagen; iets aan den - leggen: etwas an den Tag legen; iets aan den dag brengen: etwas an den Tag bringen [onr.];iets voor den - brengen: etwas zumVorscnein bringen [onr.]; voor den - komen: zum Yor-schein kommen [onr.]. Zie mrv. da^en. dagblad, o.: Zeitung [vr.]; I-artikel, o.: Zeitungsartikel [m.]; -lezer, m.: Zeitungs-leser lm.]; -pers, vr.: Tagespresse [vr.]; -schrijver, m.: Zeitungsschreiber [m.]. Journalist [m.j. dagblind. bv. n.: tagblind; I-heid, vr.: Tagblindheit [vr.]. dag-bloem, vr.: Tagblume [vr.]; 1 -boek, o.: Tagebuch [o.; ü], Journal [o.]; -cirkel, m.: (str.) Tagekreis [m.], Tagezirkel [m.j; -dief, m.: Tagedieb [m.]; -dienst, ni.:Tage-dienst [m.]; -dieven, w. o.: tagedieben; -dieverij, vr.: Tagediéberci [vr.]. |
106 DAMPKRINGSLUCHT.
DAGELIJKS.
|
daseiyks, bw.: taglich. diifïeiyUseli, bv. n.: tiiglich; (fam.) alltaglich; een - gezicht; ein Alltagsge-sicht [o.]; ons - brood: unser tagliches Brod. klagen, w. o.: tagen, dammern, granen: (fig.) dammern, erwachen. I w. b.: auffordern; (rcht.) vorladen [onr.]. Iclagen, m. mrv.: Tage; alle - hebben nog geen avond: (spr.) es ist noch nicht aller Tage Abend; acht - geleden: vor acht Tagen ; heden over acht -: hente über acht Tage; veertien -: vierzehn Tage; in onze -: in unsern Tagen; vóór de - der Richteren: vor den Tagen der Richter; zijne - slijten: seine Tage verleben; l-tal, o.: der Tage Zahl [vr.]. Zie enk. flag:. das-en-nacht-evening, vr.: Tag-umKNachtgleiche (of kortweg: Nachtglei-che) [vr.J. dager, m.: Aufforderer [m.]. dageraad, m.: [tj Morgenröthe [vr.J; de - des levens: (dk.) die Blüthezeit [t] des Lebens. dagge, vr.: 1) Dolch [ra.]; 2) (zeew.) (das) Éndchen Tan (zur Abstrafnng der Matrosen). dag-geld, o.: Tagelohn [ra.]; I -gelder, m.: Tagelöhner [ra.], Lohnarbeiter fin.]; -huur, vr.: Tagelohn [ra.]. daging, vr.: 1) Aufforderung [vr.]; 2) (das) Heranrücken. dag-lie lit, o.: Tageslicht [o.] (aan het -licht komen: ans Tageslicht kommen [onr.]; geen -licht kunnen velen:das Licht schenen müssen [onr.]); 1 -loon, o.: Tagelohn [ra.]; -looner, ra.: Tagelöhner [ra.]; -marsch, ra.: Tageraarsch [ra.; a]; -orde, vr.:Tages-ordnung [vr.]; -order, vr.: (rail.) Tagesbe-tehl [m.J, Tagesordre [vr.]; -register, o.: Tageregister [o.], Tagebuch [o.; ül; -reis, vr.: Tagereise [vr.]; -ronde, vr.: (rail.)Tag-runde [vr.]; -scholier, m. en vr.: Tagschü-ler [ra.], Tagschülerin [vr.]; -school, vr.: Tagschulc [vr.]; -schuw, bv. n.:lichtscheu; -schoone, vr.: (pik.) Tagschöne [vr.];-taak, vr.: Tagewerk [o.]; -teekenen, w. b, en o.: datiren [ie]; -teekeniug. vr.: Zie datum; -toorts, vr.: (dk.) Tagesfackel [vr.]. daguerrotype, vr.: 1) Lichtzeichen-niascnine [vr.]; 2) Daguerreotyp [o.],Licht-bild [o.]. daguerrotypeeren. w. b.: daguer-reotypiren [ie], init Hülfe einer Lichtzei-chen-raaschine abbilden. dag-uil, m.: (vog.) Tageule [vr.]; I -vaarden, w. b.: vorladen [onr.], vor Gericht laden [onr.]; -vaarding, vr.: Vorladung [vr.], Citation [vr.]; -vaart, vr.: (hist.) Versamm-lung [vr.J der Abgeordneten; -verhaal, o.: Tagebuch [o.; ü]; -vlieg, vr.:(ins.)Eintags-fliege [vr.]; -werk, o.: Tagewerk, [o.] (ik zou er wel - werk van willen hebben: ich möchte gern tagtaglich solche Arbeit ha-ben); -wijzer, ra.: Tageweiser [ra.]. dahlia, vr.: (pik.) Dahlic [vr.J, Geor-gine [vr.J. dak, o.: Dach [o.; a]; onder - zijn: un-ter Dach sein; onder - brengen: unter Dach bringen [onr.J; met iem. onder één - wonen: mit Ëinera unter Einera Dache wohnen; iemand op ziju - zitten: (spr.) Einera auf dein Dacne sitzen [onr.J, Einen plagen (placken, qualen); zeer veel op zijn - hebben: (fig.) sehr viel auf dein Halse haben; er is - op huis: (spr.) es giebt hier Ohren welche lauschen; ietsgt; van de -en verkondigen: (fig.) etwas auf den Dachern predigen; 1 -dicht. bv. n.: dachdicht; -drop (-drup), m.: Dachtraufe [vr.J; -goot, vr.: Dachrinne [vr.J. |
dakje, o.: Dachelchen [o.J, Daclüein [o.J; dat ging van een leien -: (fig.) das ging wie geschmiert. dak-pan, kvr.: Dachziegel [m.J; l-spar, vr.: Dachsparren [m.J; -stoel, ra.: Dach-stuhl [ra.; UJ; -stroo, o.: Dachstroh [o.]; -venster, o.: Dachfenster [o.J;-vorst, vr.: Dachfirst [m.J; -werk, o.: Dachwerk [o.]. dal, o.: Thai [o.; aj; over berg en -: über Berg und Thai; I -bewoner,in.: Thal-bewohner [m.J. dalen, w. o.: sinken [onr.J. dalgrond, in.: Thalgrund [in.; üj. daiing, vr.: (i. a. b.) Sinken [o.j; op -speculeeren: (kph.) auf das Sinken der Staatspapiere spekuliren [iel. dalletje, o.: Thalchen [o.|. dal-nimf, vr.: (fab.) Thalnymphe [vr.]; I -streek, vr.: Thalgegend [vr.J; -stroom, ra.: Thalfluss [ra.; üj; -waarts, bw.: thal-warts; -weg, in.: Thalweg [ra.J. dam, m.: Darara [ra.; aj; een - opwerpen tegen eenigerlei gevaar: (fig.) irgend-einer Gefahr einen Darain entgegenset-zen; het hek is van den -: (fig.) der Zaun ist vora Darara; als het hek van den - is, loopen de koeien de wei uit: (spr.) wenn die Katze fort is, so tanzen die Mause. I -, vr.: (spl.) aufgedarate Dame [vr.J: -halen: zur Dame gehen [onr.J, in die Dame kommen [onr.J; - spelen: Dame spielen. lgt;ama«ceener, bv. n.: daraascirt [ie]; I -kling, vr.: damascener Sabel jvr.J. damaseeerder, m.: [ie] Daraascirer [ra.]. damaseeeren, w. b.: daraasciren [ie], damast, o.: Damast [m.J. damasten, bv. n.: damasten. damaNt-bloem, vr.: (pik.) weisse Levkoje [vr.J; I-fabriek, vr.:Damastfabrik [vr.J; -linnen, o.: Damastleinwand [vr.J; -pruim, vr.: (pik.) Damascenerpflaurae [vr.J; -staal, o.: Damascenerstahl [o.J; -wever, m.: Damastweber (m.J;-weverij, vr.: Damastweberei [vr.J. «lamboiMl, o.: Damenbrett [o.J. dame, vr.: Darae [vr.J. dames, vr. mrv.: Damen [vr. mrv.J; I -kleedermaakster, vr.: Kleidermacherin [vr.J für Daraen. dametje, o.: Damchen fo.j. damhert, o.: (drk.) Damhirsch [m.J, Damhirschkuh [vr.; üj. dammen, w. o.: (spl.) Dame spielen. dammer, ra.: Damenspieler Ini.j. damp, in.: Darapf [ra.J, Dunst l ra.J, Ne-bel [m.1; I -bad, o.: Dampfbad [o.; aj, dampen, w. o.: dampten; (fig.) stark rauchen, paffen. damper, ra.: Paffer [ra.], (der) starke Rancher. dampig, bv. n.: nebelig; (vea.) keu-chend. Kurzathmig [tj; I -heid, vr.: nebe-lige Éeschaffenheit [vr.J, (vea.) Keuchen [o.J, [tj Kurzathraigkeit [vr.J. clamping, vr.: Dampfen [o.J. damp-kring, ra.: Dunstkreis [ra.J, Atinospnare [vr.l; I -kringslucht, vr.: at-mospharische Luft [vr.J. |
DEB AU CHEEREN.
DAM-SCHIJF
107
|
clam-schyf, vr.: (spl.) Damenstein lm.]; I -spel, o.: Damenspiel [o.]; -speler, m.; Da-menspieler [m.]. damster, vr.: Damenspielerin [vr.]. dan, bw.: 1) dann; nu en -: dann und wann; 2) nu dit. - dal; bald dies, bald das; nu eens vriendelijk, - weer bokkig: bald freundlieh, bald zurückstossend. I -, vgrw.: 1) denn; wat wilt gij -: was wollen Sie denn?; hoe heet hij wie heisst er denu?; is het - al zoo laat: ist es denn schon so spat?; 2) (doch, maar:) aber; ik zou hem kunnen ontmaskeren, -, ik zwijg-liever: ich würde ihn entlarven können, aber, ich schweigre lieber; 3) (of:) oder; ik weet niet of ik spreken, - wel zwijgen moet: ich weiss nicht ob ich sprechen oder schweigen muss; 4) (uitgenomen,behalve:) ausser; nergens - hier: nirgends ausser hier; hij wedt nooit, - wanneer hij zeker van zijne zaak is: er wettet nie, ausser wenn er seiner Sache gewiss ist; 5) (na een vergrootenden trap:) als; niemand is rijker - ik ben: Niemand ist reicher als ich; grooter - een ei: grosser als ein Ei; armer - Job: armer als Hiob. dandy, m.: Stutzer lm.]. danig;, bw.: sehr. dank, m,: Dank [m.]; stank voor -: (spr.gt; Stank für Dank; tegen wil en --.wider (meinen, seinen u. s. w.) willen; I -adres, o.: Dankadresse Ivr.J; -altaar, o.: Dankal-tar [m.]. dankbaar, bv. n.: dankbar; I -heid, vr.: Dankbarkeit Ivr.]. dankbetuiging, vr.: Dankbezeugung [vr.]. danken, w. o.: danken, dankenswaard, bv. n.: dankens-werth lt]. dank-feest, o.: Dankfest lo.]; I -gebed, o.: Dankgebet |o.|; -gevoel, o.: Dankge-fühl lo.]; -lied, o.: Danklied [o.]; -otter,o.: Dankopfer lo.|; -zegging, vr.: Danksagung [vr.]. dann, m.: Tanz [m.; al; ten - leiden: zum Tanz fiihren; aan den - komen: den Tanz anfangen [onr.], (fig.) handgemein werden [onr.l; eenen - dansen: einen Tanz tanzen; den - ontspringen: (fig.) dein Tanz (d. h. der drohenden Gefahr) ontspringen [onr.]; geen pijp, geen -: (spr.) ohne Geld nat man nichts, (of:) umsonst ist der Tod. dansen, w. o. en b.: tanzen; ik heb hoegenaamd geen trek (geen lust) om te -: mir ist gar nicht tanzerlich zu Muthe lt]; in (op) de maat -: im Takt tanzen; op de koord -: auf dein Seil tanzen; als de kalveren op het ijs -: (spr.) wenn die Katze ein Ei legt und die Ëücklinge lammen; naar eens anders pijpen -: (spr.) nach eines Andern Pfeife tanzen; toen gingen (toen kwamen) de poppen aan het -: (tam.) da ging's los. danser, m.: Tanzer [m.]. danseres, vr.: Tanzerin [vr.]. ]gt;antzis:, o.: (adk.) Danzig lo.]; Dant-ziger, m.: Danziger (als bv. n.: danziger); Dantzigsche, vr.: Danzigerin lvr.1. dapper, bv. n.: tapfer; I -heid, vr,: Tapferkeit Ivr.]. |
darm, m.: (ontl.) Darm [m.; a]; blinde -: Blinddarm lm.; al; endel - (rechte-),m.: Mastdarm lm.; a]; dikke -: Dickdarm lm.; a]; dunne -:Dünn darm lm.; ii]; 1-kronkeling, vr.: Darmfalte [vr.]; -net, o.: Darm-netz lo.l, Darmfell lo.J, Darmhaut Ivr.]y -ontsteking, vr.: Darmentzündung Ivr.J. darmpje, o.: Darmchen lo.] . darm-scheel, o.: Zie -net; -snaary vr.: (muz.) Darmsaite Ivr.]; -vet, o.:Darm-fett [o.]; -vlies, o.: Zie -net, darren, w. o.: (fam.) warten; iemand laten -: Einen warten lassen [onr.]. dartel, bv. n.: muthwillig |t|, (fig.) leichtsinnig, frivol; (van schrijftrant:) schlüpferig. dartelen, w. o.: scherzen undspieleny (fam.) dahlen. dartelheid, vr.: [t] Muthwilligkeit [vr.], (fig.) Leichtsinn lm.|, Frivolitat Ivr.J, (van schrijftrant:) Schlüpterigkeit lvr.1. Idas, vr.: Halsbinde lvr.1; eene - omdoen : eine Halsbinde umknüpfen. Idas. m.: (drk.) Dachs lm.1; wijfje van den -: Dachsin Ivr.], Dachs in [vr.]; I-hond,, m.: Dachshund [m.]. dasje, o.: 1) Halsbinde [vr.]; 2) (der) junge (oder: kleine) Dachs. dassen-drek. m.: ItJ Dachskoth lm.]; 1 -haar, o.: Dachsnaar |o.J; -hol, o.:Dachs-bau [m.J, Dachsloch [o.; öl; -huid, vr.: Dachsfell lo.J; -val, vr.: Dachsfalle [vr.], Dachseisen lo.J. Idat? (aanwijzend) vnw.: (niet dit:) das; niet dit, maar - daar: nicht dieses, son-dern das da. I -, (betrekkelijk) vnw.: dasr welches. Idat, vgw.: dass. dateeren, w. b. en o.: datiren [ie], datgene, vnw.: dasjenige. datiet*, m.: (tik.) Dativ lm.], (der) dritte Fall. «latje, o.: Etwas; een ditje of een -: irgend etwas. datum, m.: Datum [o.; -ta, -ten], dairw, m.: *) Thau [m. j; (spr.) Zie dag. dauwachtig, bv. n.: 1) thauicht,. 2) thauig; I -heid, vr.: Thauigkeit [vr.] dauw-drop, m. (-droppel, m.): Thau-tropfen [m.]; 1 -meter, m.: Thaumesser [m.J; -pier, vr.: (ins.) Regenwurm lm.; üJ: -worm (-wurm), m.: (ins.) Regenwurm [m.; ü], (hik.) Flecnte Ivr.J. dauwel, m. en vr.: (der, die) Lang-same. dauwelaar, m.: Langsame [m.]. dauwelaarster, vr.: Langsame [vr.]^ dauweiaehtig, bv. n.: langsam; l-heid, vr.: Langsamkeit Ivr.J. dan welen, w. o.: langsam sein. dauwen, w. onpers.: thauen [t]; het heeft gedauwd: es nat gethaut [t], es ist Thau [Tl getallen. «laveren, w. o.: dröhnen; (fig.) wiederhallen, wiederschallen. davering, vr.: Dröhnen lo.]; (fig.) Wiederhallen lo.], Wiederschallen [o.]. daviaan, vr.: Sicherheitslampe [vr.1 (nach dem Davy'schen System verfertigt). david. m.: (zeew.) taube Jütte [vr.]. de, lidwoord: der, die, das [enk.], die [mrv.1. debat, o.: Debatte [vr.]. debatteeren, w. b.: debattiren [ie], debauelie, vr.: Liederlichkeit [vr.]. debaueheeren, w. o.: debauchireir [ie]. *) Overal [T] of [t]. |
DEFENSIE.
DEBENT.
108
|
tlebent, (in het koopmans-boekhou-«len:) Sollen. debet, bv. n.:^ schuldig:; (in het boekhouden:) Soil; - zijn aan iets: Schuld sein an etwas; - zijn aan iemand: Einem schulden. I o.: Debet [o.]. Zie credit, debiet, o.: Debit [in.], Absatz [m.]. debitant, m. en vr.: Verkaufer (vr.: Terkauferin) im Kleinen, ilebiteeren, \v. b.: 1) (koopwaar:) ver-kaufen; (fig:, fain.) an den Mann bringen lom*.]; 2) (iemand, in het koopmansboek:) debitiren [ie]; gedebiteerd: debitirt [ie], debiteur, m.: Schuldner [m.]. debit rice, vr.: Schuldnerin [vr.]. debutant, m. en vr.: Debütant [m.], Debütantin [vr.]. debuteeren, w. o.: debütiren [ie],zum crsten Male auftreten [onr.]. debuut, o.: Debüt [m. en o.],(der)erste Auftritt. decampeeren. w. o.: dekampiren[ie], sich aus dem Staub machen. decatiseeren, w. b.: dekatiren [ie]. December, m.: December [m.J. decemvir, m.: (hist.) Decemvir [m.], Zehner [m.]. decemviraat. o.: Decemvirat [o.], Zehnerherrschaft [vrJ. decharge, vr.: Entladung- [vr.], Ent-lastung: [vr.J; (kpv.) Löschung [vr.]; (mil.) Losbrennen [o.]; I getuig-en a -: (rcht.) Entlastungszeugen [m. mrv.]. decliifïreeren, w. b.: entziffern. decideeren, w. b.: entscheiden [onr.]. I -(zich), \v. w.: sich entschliessen [onr.]. clecimaal, bv. n.: decimal. Zie bv. n. tiendeelig. decimeeren. w. b.: decimiren [ie], decisie, vr.: 1) Entscheidung [vr.]; 2) Entschluss [m.; ü]. decisief, bv. n.: 1) entschieden; 2) schliesslich. declamatie, vr.: Deklamation [vr.]. declamator, m.: Deklamator [m.]. declameeren, w. o. en b.: deklami-ren [ie]. declaratie, vr.: 1) Deklaration [vr.], Erklarung [vr.]; 2) [t] Heirathsantrag lm.; a]. declareeren, w. b.: deklariren [ie]. I - (zich), w. w.: 1) sich erklaren; 2) seinen Heirathsantrag [t] machen. declinatie, vr.: (afwijking:) Abwei-chung [vr.]; (tik., verouiging:) Beugung [vr.], Deklination [vr.]. declineeren, w. o.: abweichen [onr.]. ! -, w. b.: abweisen [onr.]; (tik.) beugen, dekliniren [ie]. 1 - (zich), w. w.: sichernie-drigen, sich blamiren [ie]. decoct, o.: Absud [m.], Dekoktum [o.]. decontenanceeren, w. b.: ausser Fassung bringen [onr.]. decorateur, m.: Bühnenmaler [m.]. decoratie, vr.: (i. a. b.) Dekoration Ivr.]. decoratief, o.: Dekoration [vr.]. decoreeren, w. b.: (i. a. b.) dekoriren He]. decorum, o.: Dekorum [o.]; het - in acht nemen: das Dekorum (den quot;VVohl--anstand) beobachten. decreet, o.: Dekret [o.]. decreteeren, w. b.: dekretiren [ie]. lgt;edalus, m.: (hist.) Dadalus [m.]. |
deductie, vr.: Deduktion [vr.]. Ideegf, o.: Teig [m.]; het - kneden: den Teig kneten; dat is een koekje van uw eigen -: (fig. fam.) das ist aus Ihrer eigenen Fabrik. Ideeg:, vr.: 1) Nutzen; 2) Vergnügen [o.]: daar kan hij - van hebben: (iron.) daran kann er Freude erleben. deegachtig, bv. n.: teigicht; I -heid, vr.: (das) Teigicnte. deegbal, m.: (om ganzen te mesten:) Nudel [vr.]. Ideel, o.: [T] Theil lm.]; ten -e: zum Theil [T]; ten - vallen: zu Theil [T] werden [onr.]. I vr.: (plank:) Diele [vr.], Diel [o.]; (vloer:) Diele [vr.J, Fussboden [m.]; (dorsenvloer:) Tenne [vr.], Dreschtenne [vr.]. deelachtig, bv. n.: 1) [t] theilhaft (iets -achtig worden: einer Sache [t] theilhaft werden [onr.]), 2) zum Theilen [T] geneigt; I -heid, vr.: 1) [T] Theilhaftigkeit [vr], 2) Geneigtheit [vr.J zum Theilen [T]. deelbaar, bv. n.: theilbar [t]; I -heid, vr. [TJ Theilbarkeit [vr.]. deeler, m.: [t] Theiler [m.]; (rek.) Divisor [m.], [t] Theiler [m.J. deel-genoot, m. en vr.: (*) Theilge-nosse [m.], Theilgenossin [vr.]; I -genootschap, o.: Theilgenossenschaft [vr.]; -hebber, m.: Antheilhaber [m.]; -hebberschap, o.: Titel [m.] eines Antheilhabers. deeling. vr.: Theilung [vr.J; (rek.) Division [vr.J, Theilung [vr.J. deel-nemen, w. o.: Antheil nehmen [onr.] (- aan, - in: an); I -nemend, bv. n.: theilnenmend; -nemer, in.: Theilnehmer [m.J; -neming, vr.: (i. a. b.) Theilnahme [vr.J. i ^ deels, bw.: theils. deelster, vr.: Theilerin [vr.J. deel-tal, o.: (rek.) Dividend [in.]; I -toeken, o.: (tik.) Theilungszeichen [o.J; -woord, o.: (tik.) Mittelwort lo.; öj, Particip jo.J. deelen, w. b.: theilen [tl;-in: (fig.) Antheil ItJ nehmen |onr.| an. deemoed, m.: (* Demuth [vr.]. deemoedig, bv. n.: denmthig; I -heid, vr.: Demüthigkeit [vr.], Demuth Ivr.J. deemoedigen, w. b. demüthigen. deemoedig!ng. vr.: Demüthigung[vr.]. deen, m.: (pop.) Zie neetoor; I Deen, Deensch en Deensche: Zie in Denemar-ken. deeriyk, bv. n.: jammerlich. deern (deerne), vr.: Dirne [vr.J,Madchen [ol. deernis, vr.: Mitleid [o.], Mitleiden [o.]; I -waardig, bv. n.: mitleidenswürdig, (fig.) erbarmlich; -waardigheid, vr.: Mitlei-denswürdigkeit [vr.1, (fig.) Erbarmlichkeit [vr.]; -wekkend, bv. n.: Mitleid erregend; -wekkendheid, vr.: (das) Mitleiderregende. deerntje, o.: Dirncnen [o.j, Madchen [o.l, Madel [o.]. deesem, m.: Sauerteig [m.J. deesemen, w. b.: sauern. Idefect, bv. n.: defekt; -e bladen, o. mrv.: (typ.) Defektbogen lm. mrv.]; j-heid, vr.: (das) Defektsein. Idefect, o.: Defekt fo.J. defensie, vr.; Itl Vertheidigung [vr.]; linie van -: Itl Vertheidigungslinie [vr.J. (*) Overal [TJ of [tj. |
DEFENSIEF.
109
|
tlefensief, bv. n.: vertheidigrend |t|; een - en offensief verbond: (stk.) ein Schutz-und Isl Trutzbündniss [o.!. deficit, o.: Deficit lo.J. defileeren, w. o.; defiliren lie], definitie, vr.: Definition Lvr.l, Erkla-rung lvr.l. clefinitief, bv. n.: deflnitiv. deformiteit, vr.: Deformitat' [vr.], Missgestalt Lvr.l. deftig:, bv. n. en bw.: vornehm; aan iemand - de waarheid zeg-gren: (fig:, lam.) Einem tüchtig: seine Meinung: sagen; 1 - heid, vr.: Vornehmheit lvr.l, (fig-.) Staat [m.l, Prunk lm.|. degel, m.: (typ.) Riegel |m.l. ilegelyk. bv. n.: solid (bw.: 1. tüchtig-; 2. wirklich); I -heid, vr.: Soliditat jvr.l. «legen, m.: Degen |m.]; iemand op den - eisehen: Einen auf den Degen her-auslbrdern; een duel op den - hebben: sich auf den Degen schlagen [onr.1; iemand aan den - rijgen: (fig.) Einen mit dem Degen «lurchbohren. degene, vnw.: derjenige, diejenige, dasjenige [enk. 1. «legenen. vnw. mrv.: diejenigen. degen-g:eve8t, o.: Degengefass [o.]; I -gordel, m.: Degengurl jm.l ; -knop, m. Degenknop!' lm.; ö.|; -koppel, m.: Degen-koppel Lvr.l, Degengehenk [o.l;-kwast, m.: Degenquast Lvr.l; -schcede, vr.: Degen-scheide Lvr.l; -steek, m.: Degenstich Lm.]; -stok, in.: Stockdegen lm.1; -stoot, m.: Degenstoss Lm.; öl; -visch, m.: Degenfisch lm.1, Schwertfisch [m.]; -vormig, bv. n.: degenförmig; -vormigheid, vr.: Degenför-migkeit Lvr.l. degradatie, vr.: Degradation [vr.]. lt;legralt;leereii, w. b.: degradiren Lie], dégoutant, bv. n.: widerlich. deinen, w. onpers.: (mistig zijn:) nebcin; (van de zee:) wogen, wallen. deining:, vr.: 1) Deinung [vr.]; er gaat veel -: das Meer ist sehr unruhig; 2)Bran-dung [vr.l, quot;VVellenbruch Lm.] gegen das Ufer. deiiiKen, w. o.: zurückweichen [onr.]. deinxing-. vr.: 1) Zurückweichen Lo.l; 2) Brandling Lvr.l des Meeres. deïsnms. o.: Deismus Lm.], Deism [m.]. deïst, m.: Deist lm.]. deïstery, vr.: Deisterei [vr.]. deïstiHCli, bv. n.: deistisch. dejennee, o.(Fr.•.déjeuner): Frülistück Lo.]; - a la fourchette: Gabelfrühstück Lo.]. dejeuneeren, w. o.: frühstücken. dek, o.: Decke [vr.]; (scheeps-:) Verdeck [o.]; I -balk, m.: Deckbalken [m.]; -bed, o.: Deckbett Lo.]; -blad, o.: Deck-blatt [o.; al; -bord, o.: (bwk.) Dachstuhl-fette Lvr]. Ideken, vr.: Decke [vr.], Bettdecke [vr.]; onder één -liggen: (spr.)unter Einer Decke liegen [onr.J, von Einem Schlage sein. Ideken. m.: Dekan [m.]; vrouw van den -: Dekanissin [vr.]; I -schap, o.: Dekanat [o.]. dekentje, o.: Deckchen [o.], Decklein [o]. dekhengst, m,: Zuchihengst [m.]. dekken, w. b.: (i. a. b.) decken. dekker, m.: Decker [m.J; (inz.) Dach-decker [m.]. |
dekking:, vr.: (i. a. b.) Deckung [vr.]. dek-kleed. o.: Decke [vr.]; I -lei, vr.r Dachschieferplatte [vr.] (-lei, o.: Dachschie-fer [m.]); -lood, o.: Deckblei [o.]; -mantel, m.: Deckmantel [m.; il] (ook fig.); -pan, vr.: Dachziegel [m.]; -plank, vr.: Deck-planke [vr.]; -riet, o.: Daehrohr [o.];-schild, o.: (ins.) Flügeldecke [vr.l, Deckschild [o.]. Ideksel, o.: Deckel [m.]; er is geen pot zoo scheef of er past een - op: (spr.) jeder Topf findet seinen Deckel; 1 -mand, vr.: Deckelkorb [m.; öl; -vormig, bv. n.: dec-kelförmig. Ideksel, tsw.: 1) (met ^watquot; er vóór:) was Teufel!, was zum Teufel!; 2) (met „tequot; er vóór:) Zie dekslt;kls. deksels, tsw.: der Henker!, der Teufel !r Donnerwetter! dekselseli, bv. n.: (pop.) verteufelt. dekseltje, o.: Deckelchen lo.]. dek-steen, m.: Deckstein [m.]; I-stroor o: Dachstroh; -stuk, o.: Deckstück [o.l; -verf, vr.: Grundfarbe lvr.]; -werk, o.: Deckwerk [o.J; -zeil, o.: 1) Decksegel [o.],. Zeltdach [o.; a], 2) Segeltuchdecke [vr.]; -zode, vr.: Deckrasen lm.|. del, vr.: Niederung [vr.]. I -, o.: Schlumpe [vr.]. Schlampe [vr.]. delabreeren, w. b.: delabrirt lie] machen. deleg:eeren. w. b.: delegiren [ie], delfster, vr.: Graberin [vr.l. delfstof, vr.: Mineral [o.; -ralien]. delfstoft'eiyk, bv. n.: mineralisch. delfstoffen, vr. mrv.: Mineralien lo, mrv.]; I -leer, vr.: Mineralogie [vr.]; -rijk, o.: Mineralreich fo.]. delgden, w. b.: tilgen. delging:, vr.: Tilgung [vr.]. deliberatie, vr.: Deliberation [vr.l, [t] Berathschlagung Lvr.], Ueberlegung I yr.). delibereeren, w. o.: deliberiren Liel, Lt] berathschlagen [onr.J, überlegen. delicaat, bv. n.: delikat. delicatesse, vr.: Delikatesse [vr.]. delice, vr.: Ergötzung [vr.l, Wonne [vr.l. delicieus, bv. n.: köstlich, vortrefflich. lt;lelinqii4knt, m. en vr.: Delinquent lm.1. Delinquentin lvr.l,üebertreterlm.],Ueber-treterm Lvr.l, (der, die) Schuldige. delireeren. w. o.: phantasiren [ie|r irre reden. delirium, o.: Delirium lo.], Wahnsinn lm.]; - tremens: Sauferwahnsinn [m.]. delling-. vr.: Zie vr. del. delta, vr.: (adk.) Delta lo.]; de - van den Nijl: das Xildelta; I -vormig, bv. n.; deltaförmig; -vorming, vr.: Deltabildung [vr.]. deluw, bv. n.: bleich, blass. delven, w. b.: graben I onr.1; het onderspit -: (spr.) unterliegen lonr.], den Kürzern zienen 1 onr.1. delver, m.: Graber [m.]. «lelving:, vr.: Graben lo.]; de-van het onderspit: (fig.) das Unterliegen. deniag:ogie, vr.: Demagogie [vr.]. demagogisch, bv. n.: demagogisch, «lemagoog, m.: Demagog [m.|. demanteleeren, w. b.: (vest.) ent-manteln. demarcatie, vr.: Demarkation [vr.l; 1 -lijn, vr.: Demarkationslinie [vr.]. |
DEMARCHE.
DERTIG.
110
|
demarche, vr.: Schritt fin.]; -s maken lt;-s doen): Schritte thun [onr.]. demasqueeren, w. b.: demaskiren [iel, entlarven: gredemasqueerd, v. d\v.: demas-kirt [ie]. dementi, o.: Dementi [o.]; iemand een - geven: Einen Lügen straten. «lemissie, vr.: Entlassung: Ivr.J. demoeraat, m.: Demokrat |m.J. democratie, vr.: Demokratie Ivr.l. democratisch, bv. n.: demokratisch. Igt;emocrituM, m.: (hist.) Deniokrit 1 m.]. demolitie, vr.: Nicderreissungr Ivr.j, Sehleifung- Ivr.]. demonstratie, vr.: Demonstration Ivr.J. demonstreeren, \v. b.: demonstri-ren Lie|, darthun Lonr.l, beweisen lonr.l. I w. o.: eine Demonstration machen. demoralisatie, vr.: Demoralisation [vr.], Entsittlichung- [vr.]. demoraiiseeren, \v. b.: demoralisi-ren [ie], entsittliehen. dempen, w. b.: (klank en al wat klank geeft:) dampten; (oproer, hartstochten:) dampten, bezwingen [onr.], unterdrüeken; (grachten, putten, enz.:) verschutten, mit Schutt (Sand, Erde u. s. w.) voll werfen [onr.]; den put - als het kalf verdronken is: (spr.) den Brunnen decken wenn das Kind hineingefallen ist. clemper, m.: (van onlusten, enz.:) Be-zwinger [m.]; (van putten enz.:) Vollwer-fer [in.]; (aan muziek-instrumenten:) Dam-pfer [m.]. lt;lempi^. bv. n.: (vea.) kurzathmig [t], keuehend; 1 -heid, vr.: Keuchen [o.J. dempiim-, vr.: 1) Bezwingung [vr.]; 2) Verschütten [o.], Volhverfen [o.J; 3) Dampten [o.J. Zie dempen. Iden, verbogen lidwoord: (3e nmv. m. en o. enk.:) dem; (3e nmv. mrv.) den; (4e nmv. m. enk.:) den. Iden. m.: (pik.) Tanne [vr.J.Ziedeniie. dendriet, m.: Baumstein [m.J, Den-drit [m.J. lgt;eneniarken, o.: (adk.) Danemark [o.J; Deen, m.: Dane [m.J; Deensch, bv. n.: danisch; Deensche, vr.: Danin [vr.J. denkbaar, bv. n.: denkbar; I -heid, vr.: Denkbarkeit [vr.J. denk-beeld, o.: 1) Begriff [m.J, Idee [vr.J, 2) Ansicht [vr.J, Meinung [vr.J; I -beeldig, bv. n.: imaginar; -beeldigheid, vr.: (das) Imaginare. denkeliik, bv. n. en bw.: wahrschein-lich. denken, w. o.: denken [onr.J; bij zich zeiven bei sich denken [onr.J, vor sich denken [onr.J. denker, m.: Denker [m.J. denk-kracht, vr. (-vermogen, o.): Denkkraft [vr.J, Denkvermogen [o.J; I-wijs (-wijze), vr.: Denkweise [vr.J, Denkart Ivr.J. denne-bast, m.: Tannenrmde [vr.J; I -boom, m.: Tanne [vr.J, Tannenbaum Lm.; a]. idennen, bv. n.: tannen, von Tannen-holz. idennen, m. mrv.: (pik.) Tannen [vr. mrv.1; I -appel, m.: Tannenapfel [m.; aj, Tannenzapfen [m.J; -bosch, o.: Tannen-wald |m.; aj; -hars, vr. en o.: Tannenharz [o.J; -hout, o.: Tannenholz [o.]; -houten, bv. n.: tannenhölzern, tannen; -rups, vr.: (ins.) Tannenraupe [vr.J; -woud, o.: Tan-nenwald [m.; al. |
tlenne-naalden, vr. mrv.: Tannen-nadeln [vr. mrv.]; I -tak, m.: Tannenzweig [m.J. ]gt;enys, m.: Dionysius. departement, o. Departement [o.J. departementaal, bv. n.: Departe-mental. depêche, vr.: Depesche [vr.]; telegrafische -• Telegramm [o.]. «leplorabel, bv. n.: bedauernswerth [t]. deployeeren, w. o.: (mil.) sich ent-falten. deponeeren, w. b.: deponiren [ie], niederlegen. deportatie, vr.: Deportation [vr.]. deporteeren. w. b.: deportiren [ie], depositaris. m.: Depositar [m.j. depositobank, vr.: (kph.) Deposito-bank [vr.; aj. depot, o.: (kph.) Xiederlage [vr.J; (fig.) Verwahrung [vr.J, Verwahr [m.J; (mil.) Depot [o.J. depreciëeren, w. b.: herabsetzen. deputatie, vr.: Deputation, [vr.]. deputeercn, w. b.: deputiren lie], der, verbogen lidwoord: 1) (vr. enk. 2e nmw. en 3e nmv.) der; 2) (mrv. 2e nmv. m., vr. en o.) der. derailleeren, w. o.: ausdenSchienen kommen [onr.J; (tig.) Unsinn schwatzen. derangeeren, w. b.: derangiit'ii [ie]; (fig.) storen. tierde, bv. n.: dritte; voor de - maal: zum dritten Male; ten -, bw.: drittens. I -, m. en vr.: (der, die) Dritte. 1 -, o.: [tl Drit-theil lo.J, Drittel jo.l; (in 't kaartspel:) Terz [vr.1. derdehalf, tw.: dritthalb. derdendaa^Nch, bv. n.: dreitagig. deren, w. b.: 1) schaden [41; 2) fenlen 131; 3) Kummer machen [31, kümmern |4J: wat een mensch niet weet. deert hem niet: (spr.) was ich nicht weiss, macht mich nicht heiss. derfster, vr.: (die) Entbehrende. ders:eiyk, vnw.: dergleich, derartig, soldi; iets -s: Dergleichen, etwas Derarti-ges; en -en: und dergleichen. derhalve, vgw.: deshalb, darum. Igt;erk, m.: (mansnaam:) Dietrich [m.J. dermate, bw.: dermassen, in dem Masse, so sehr. derrie, vr.: Mo or er de [vr.]; I -achtig, bv. n.: 1) moorig, 2) mooricht. dertien, tw.: dreizehn; zij waren met hun -en: es waren ihrer dreizehn. dertiende, bv. n.: dreizehnte. I -, o.: Dreizehntel [o.J. dertiendehalf. bv. n.: zwölf und ein halber (vr.: eine halbe; o.: ein halbes). 1 - (dertiendhalf), m.: (hist.-mtw.) (der) vierte Theil 1TI eines hollandischen Reichsthalers. dertien-jarig:, bv. n.: dreizehnjahrig; !-maal, bw.: dreizehnmal; -tal, o.: Zahl [vr.J von dreizehn. dertientje, o.: (hist.-mtw.) (der) vierte Theil [Tl eines Seelandischen Reichsthalers. dertien-vond, o.: (das) Dreizehnfache; I -voudig, bv. n.: dreizehniach. ilertig, tw.: dreissig; 1 -jarig, bv. n.: |
DEUR-WAAEDEK.
DERTIGSTE.
Ill
|
drcissigjahrigr; -maal, bw.: dreissigrmal. dertigste, bv. n.: dreissigste I -, o.: Dreissigstel [o.], (dor) dreissigste Tlieil [TJ: op zijn elfendertigsteiOam.) ausserstlang-sam. dertig-tal, o.: Zahl [vr.] von dreissigen; |-voud, o.: (das)Dreissigfache;-voudig,bv. n.: dreissigtach. derven, w. b.: entbehren, missen, derver, m.; (dor) Entbehrende. derviiig,vr.:(das)Entbehren; (figr.) Verlust [m.]. derwaarts, bw.: dahin: her- en derwaarts: hin una hor. derwijze, bw.: dorgostalt, solchergo-stalt. «les, vorbogon lidwoord: (2e nmv. enk. m. en o.:) dos. I -, verbogen vnw.: (2e nmv. enk. van m. „diequot; en van o. „ditquot;) dessen; I - te, bw. (mot een vergrootenden trap): dosto; - te beter: desto besser. desaaiigaande, bw.: desswegen,dess-halb, was das botrifff. desaliiietteiiiin. bw.: desseiiungo-achtot, niehtsdostowonigor. desaster, o.: Unglück [o.]. desa vantage, vr.: [tj ]Saclitheil lm.]. desavoneeren, w. b.; desavouiren [iej. desbevoegd, bv. n.: dazu beroch-tigt. desbewust, bv. n. en bw.: wissent-lich. descendent, m.: Xachkomnie [m.]. descriptie, vr.: Bosehreibung [vr.]; (fig.) Schirdorung [vr.]. deserteeren, w. o.: desertiren [ie], ausreissen. deserteur, m.: Deserteur [in.], Aus-reisser [in.]. desertie, vr.: Desertion [vr.], Ausreissen [o.]. desgelijks, bw.: obonfalls, gleichfalls, gleicherweiso, obenso. desinfecteeren, w. b.: :von der An-stockung befreien. desinfectie, vr.: Befreiung [vr.]*von der Ansteckung. deskundige, m.: (der) Saohverstan-dige. desniettegenstaande, bw.: Zie bw. desniettemin. «lesniettemin, bw.: dessenungeaehtet, niehtsdostowonigor. «lesnoods, kw.: nöthigonfalls [tj. ilesolaat, bv. n.: desolat. desperaat, bv. n.: desporat, vorzwci-felt; I -heid, vr.: Vorzweiflung [vr.]. despoot, m.: Despot [in.]. despotiek (despotisch), bv. n.: despotisch. despotismus, o.: Despotismus [m.]. Despotism [m.]. dessendiaan. vr.: SOypO Doppelcice-roschrift [vr.]. dessert, o.: Nachtisch [m.]. Dessert [o.]; I -bordje, o.: Dossorttellerchon [o.]: -mes, o.: Dessertinesser [o.]. destillateur, m.: Destillateur lm.], destillatie, vr.: Destination [vr.]. destilleerder, m.: [ie] Dostillirer [m.]. destilleeren, w. b.: destilliren [ie]. |
destilleer-ketel. m.: *) Dostillirkos-sol [m.]; I -kolf, vr.: Dostillirkolbon [m.1; -kunst, yr.: Dostillirkunst [vr.]; -toestel, o.: Destillirapparat [m.J. destijds, bw.: damals. desvolgens, bw.: domzufolgo, deswege, bw.: 1) dosswogen,desshalb; 2) darüber. detacheeren. w. b.: (mil.) detaschiren [ie]. detachement, o.: (mil.) Detaschomont [o.l. detail, o.: Detail [o.l, Einzelhoit [vr.]; in -s treden: auf Emzelhoiton eingohoii lonr.1; in - vorkoopon: im Kleinen vor-kaufon. detailleeren. w. b.: dotailliron [ie], deugd, vr.: Tugond [vr.]; (van koopwaar:) Güto [vr.]; (van gemaakte goodo-ron;) Dauorhaftigkoit [vr.]; van don nood oeno - maken: (spr.) aus dor Noth[t]oino Tugond machon. Ideugdlt;'li|k, bw.: sehr bestimmt. Ideugdeiyk. bv. n.: solid; I -heid, vr.: Soliditat ]vr.|. dlt;kugdKaaiu. bv. n.: tugendhaft; (van al wat aan slijting onderhevig is:) dauor-haft; 1 -heid, vr.: Tugondhattigkoit [vr.], (fig.) Güto [vr.], Dauorhaftigkoit [vr.]. «leugen, w. o.: taugen. deugniet, ni. en vr.: (dor, die) Tango nichts. deugnieterij, vr.: (fam.) Spitzbüberoi lvr.1. deuk, vr.: 1) Boalo [vr.]; 2) Stoss |m.; ö 1. «leuken, w. b.: Beulen in .... schlagen [onr.1; (fig.) beschadigen; 1 ik hoop hom good te -: (pop.) ich hotfc mir einon guton èchlaf zu gönnon; hij doukto hom lokkor: (pop.) er schlief wie oin Klotz. Uleun, in.: Lied [o.]. Uleun, bv. n.: karg; I -heid, vr.: Karg-hoit [vr.]. Ideun, bw.: 1) karg, karglich: 2) -bij: dicht bei. «leuntje, o.: Liedchon [o.]; oen - spelen: (muz.) oin Stückchen spielen. deur, vr.: Thüro [vr.], Tliür [vr.]; voor do -: aussor dom Hause; do - uit: zur Thüro hinaus; de - inkomen: zur Thüro hineinkommen |onr.1: do - uitgaan: zur Thüro hinausgohon [onr.|, (fig. kortweg:) ausgehen [onr.]; iemand de - voor zijn neus dichtsmijten: (fig.) Einom die Thüro vor dor Naso' zuschlagen [onr.]; aan iem. hot gat van do - wijzen: (fig. fam.) Einom woison [onr.] wo der Zimmermann das Loch gomacht hat; mot do - in huis vallen: (spr.) mit der Thüro in's Hausfallen [onr.1; do - openzetten voor bodrog: (fig.) dom Botruge Thür und Thor öffnon; do - sluiten (d. i. op slot doen): die Thüro vor-schliosson [onr.]; do - dichtdoen (do - toedoen): die Thüro zumachen; dat zal de -toedoen: (fig.) das wird das Mass voll machon. deur-bel, vr.: Thürglocko [vr.], Thür-scliollo [vr], Thürklingel [vr.]; I -gat, o.; Thüröffnung [vr]; -hengsel, o.: Thürangel [vr.]; -klink, vr.: Thürdrückor [m.]; -kozijn, o.: Thürgostell [o.l; -kruk, vr.: Thürgrift' [m.]; -schel, vr.: Zie -bel; -stijl, m.:Thür-pfoston [ni.[; -waarder, m.: (rcht.) Gerichts- *) Overal [ie]. |
DEUTEL.
DIEX.
112
|
bote fm.1; -waarderschap, o.: Gerichtsbo-tenamt (o.J; -was, o.: (pik.) Durchwachs Lo.1. deutol, 111.: (zeew.) Dötel [m.]. deuvekater, m.: 1)Korinthenbrod[o.; öl; 2) Teufel [iii.];te-: (tsw.) potztausend!; wat (tsw.) was der Teufel! deuvekatersch, bv. n.: verteufelt. deuvik, ui.: Zapfen [m.1. deuviken, w. b.: ohne Hahn abzapfen. deuvik-gat, o.: Zapfenloch [o.; ö|. devies, o.: Devise [vr.], Wahlsprnch [m.; ü|, Sinnspruch lm.; u|. devoot, bv. n.: devot, fromm; (fig-.) frömmelnd; I -heid, vr.: Devotion [vr.], Frömmigrkeit [vr.]. (fiff.) Frömmelei [vr.]. devotie, vr.: Andacht [vr.]. Devotion [vr.]. dewyl, vgw.: weil. deze, vnw.: 1) (enk.) dieser [m.], diese [vr.], dieses [o,]; 2) (mrv.) diese; I - en gene: dieser und jener; bij -n: (brf.) hie-mit. dezelfde, vnw.: der (die, das) nam-liche. dezelve, vnw.: derselbe, er [m.], die-selbe, sie [vr.], dasselbe, es [o.]. «lezer, (verbogen) vnw.: 1) (enk.) dieser [vr.], dieses [m. en o.J; 2) (mrv.) dieser; - dagen : (onlangs:) neulieh, kürzhch, yor Kurzem, (binnenkort:) inKurzem; I -zijds. bw.: diesseits; -zijdsen, bv. n.: diesseitig. diaeonie, vr.: Zie diakouie. diadeem, vr.: Diadem [o.]. diagnose, vr.: (gnk.) Diagnose [vr.]; I -nkenner, m.: Diagnostiker [m.]. diagonaal, bv. n.: diagonal. I -, vr.: (wsk.) Diagonale [vr.]. diaken, m.: (der) kirehliche Armen-pfleger [m.], Diakonus [m.; -konen]; I -schap, o.: Armenpfie^ersamt [o.]. diakones, vr.: Diakonissin [vr.]. diakonie? vr.: Armenpflege [vr.] der Kirchengememde; I -arme, ui. envr.: (der, die) Kirchenarme; -huis, o.: Armenhaus [o.; al der Kirchengemeinde; -kind, o.: Kind [o.] das aus der Armenkasse der Kirchengemeinde unterhalten wird; -school, vr.: Armenschule der Kirchengemeinde. dialect, o.: Dialekt [m.1,Mundart[vr.]. dialoog, vr.: Dialog [m.j. dialogiseeren, w. b.: dialogisiren [ie], diamant, 1) m., 2) o.: (min.) Diamant [m.], Demant [m.j; ( -letter, vr.: (typ.)Diamantschrift [vr.]. diamanten, bv. n.: diamanten. diamant-gruiH, o.: Diamantpulver [o.]; I -kloover,m.: Diamantschneider[m.1; -slijper, m.: Diamantschleifer [m.1 (grove -slijper, m.: iron.: Pflastertreter [m.]). diameter, m.: Diameter [m.], Durch-messer [m.]. diametraal, bv. n.: diametral, diaphragme, o.: (ontl.) Zwerchfell [o.]. diarrliee, vr.: Diarrhöe [vr.J, Durch-fall lm.; aj. Idickt, bv. n.: 1) dicht; zoo - als een pot: (spr.) verschwiegen wie ein Grab; eene -e stof: ein dichter Stoff; een -e drom: ein dichter Haufen: een -e regen: ein dichter Regen; 2) (niet open:) ge-schlossen; (van rivieren, nz.:) zugefroren; |
eene deur - maken of - doen: eine Thür zumachen 1); I -heid, vr.: Dichtheit [vr.], Dichtigkeit [vr.]. Idielit, bw.: 1) dicht; - hier langs: dicht hier vorbei; iemand - op de hielen zitten:. Einem dicht auf den Fersen sein; - bij den wind zeilen: (zeew.) dicht beim Winde se^eln; - bij land houden: (zeew.) dicht beim Lande halten lonr.]; - in de nabijheid: ganz in der Nahe; 2) nahe, nah: -bij de stad: nahe bei (nahe an) der Stadt; - bij twaalven: nahe an zwölf Uhr; - bij de zestig: nahe bei den Sechzig. Idieht, o.: (dk.) Gedicht [o.J; I -ader, vr.: Dichterader [vr.]. dichten, w. b.: 1) dichten, dichtmachen; kant -: Spitzen ausbessern; 2) (dk.) dichten. dichter, m.: Dichter [m.];prul -:Dich-terling [m.j, Poetaster |m.]; I -bron, vr.: Dichterbrunnen [m.1, Dichterquelle [vr.]. dichteres, vr.: Dichterin [vr.]. dichterlyk, bv. n.: dichterisch, poëtisch; -e aanleg: Dichteranlage [vr.1; - talent, o.: (das)poetische Talent; -e vrijheid': dichterische r rei heit [vr.]; 1 -heid, vr.: (das) Dichterische, (das) Poetische. dicht-kunde, vr.: Dichtkunst [vr.]; I -kundig:, bv. n,: poëtisch; -luim, vr.: poetische Laune [vr.]; -maat, vr.: Versmass [o.];-regreL m.: Verszeile [vr.]. Vers [o.]; -stuk, o.: Gedicht [o]; -vuur, o.: Diehter-feuer [o.]. dictaat, o.: Diktat [o.]. dictator, m.: Diktator [m.]. dictatoriaal, bv. u.: diktatorisch. dictatorschap, o.: (dictatuur, vr.); Diktatur [vr.]. ; dicteeren, w. b.: diktiren [ie], dictie, vr.: Diktion [vr.]. dictionnaire, vr.: Wörterbuch [o.; ü|. didactiek, vr.: Didaktik [vr.], Lehr-kunst [vr.]. didactisch, bv. m.: didaktisch, beleh-rend; - dichtstuk: (das) didaktische Gedicht, (das) Lehrgedicht. die, (betrekkelijk) vnw.: 1) (enk.) der, welcher [m.j, die, welche [vr.], das, welches [o.]; 2) (mrv.) die, welche. I -, (aanwijzend) vnw.: 1) (enk.) der, jener [m.], die, jene [vr.J, das, jenes [o.]; 2)(mrv.)die, jene. diëet, o.: Diat [vr.]. dief, m.: (i. a. b.) Dieb [in.] (Zie dievegge); de gelegenheid maakt den -: (spr.) Gelegenheit macht Diebe; elk is een - in zijne nering: (spr.) Jeder ist sich selbst der Nachste; I -achtigr, bv. n.: diebisch; -achtigheid, vr.: Hang [m.] zum Stehlen. «liefje, o.: Diebchen [o.]; het is - en diefjesmaat: (spr.) sie gehören Einem Ge-lichter an. diefstal, m.: Diebstahl [m.; a]; iem. van - beschuldigen: EineneinesDiebstahls beschuldigen. «liegene, vnw.: derjenige [m.], dieje-nige [vr.]. diemit, o.: Barchent [m.]. diemiten, bv. n.: barchenten. diemitwever, m.: Barehentweber [m.]. dien, (verbogen) vnw.: (3e nmv.) dem oorden zijn in het Duitsch samengesteld |
Alle met „dichtquot; samengestelde met „zuquot;.
DIENAAR.
DIEVEN.
113
|
(m. en o.l, der [vr.]; te - einde: zu dem Ende; te - opzichte: in der (in dieser) Hinsieht; I -aangaande, bw.: was das be-trifft; -oVereenkomstig-, bw.: demgremass, demnach; -tengevolge, bw.: demzufolge, desswegen, desshalb; -volgens, bw.: dem-gemüss. dienaar, m.: (i. a. b.) Diener [in.]; een - maken: (fig.) einc Verbeugung machen, sieh verbeugen. dienares, vr.: (i. a. b.) Dienerin [vr.]; eene - maken: (ng.) eine Verneigung (einen Knieks) machen. diender, m.: Polizeibeamte [m.], Po-lizeidiener [m.l; stille -: Spitzel [m.l: een doode -: (fig. pop.) ein dürres Stück Holz, ein Gramier. «lienen, w. b. en o.: 1) dienen; om n te -: zu dienen; 2) (met „tequot; en eene onbepaalde wijs:) müssen lonr.1, sollen; ik dien te weten: ieh muss wissen; gij dien-det te begrijpen: Sie sollten begreifen; hij zal dienen te betalen: er wird bezahlen müssen; (elliptisch:) het zal (het zou) wel - (d. i.: - te gebeuren): das sollte ich meinen. diens, (verbogen) vnw.: dessen. ilt;lienst. m.: Dienst (m.l; wat is ervan uwen -: was steht zu Diensten ?, was wün-schen Sie?; ik ben tot uwen -: ich stehe zu Diensten; - doen: Dienst thun [onr.1; aan iemand eenen - bewijzen: Einem einen Dienst erweisen lonr.]; - nemen: (mil.) Dienste nehmen [onr.j; - hebben: den Dienst haben; 30 jaren - hebben: dreissig Dienstjahre zahlen; iemand in iets van -zijn: Einem in etwas dienlich sein; mijn - aan u: (pop., iem. toedrinkende:) auf Ihre Gesundheit!; de eene - is den anderen waard: (spr.) eine Getalligkeit ist der andern werth |tj. dienstig:- bv. n.: dienlich (- voor: [3]; - tot: zu); I -heid, vr.: Dienlichkeit [vr.]. Idiep, bv. n. en bw.: tiet'; stille waters hebben -e gronden: (spr.) stille Wasser sind tief; het zit niet - bij hem: (fig.tam.) er hat das Pulver nicht erfunden. I z. n. o.: Tief [o.]. diepaclitigr, bv. n.: etwas tiet'; I-heid, vr.: (das) etwas Tiefe. diepdenkend, bv. n.: tiefdenkend. diepen, w. b.: tiefen, austiefen; (schl) abschatten. diepgaand, bv. n.: (zeew.) tiefgehend; I -gang, m.: (zeew.) Wassertiefe [vr.]. dieping:, vr.: (das) Austiefen; (schl.) Abschattung [vr.]. dieplood, o.: Senkblei [o.]. diepsel, o.: (schl.) [ie] Schattirung [vr.]. diepte, vr.: Tiefe [vr.]; I -meter, m.: Tiefemesser [m.]; -meting, vr.: Tiefemes-sung [vr.]. diepzinnig:, bv. n.: tiefsinnig; I -heid, vr.: Tiefsinnigkeit [vr.], Tiefsinn [m.]. Idier, (verbogen) vnw.: 1) (vr. enk. 2e en 3e nmv.) dieser ; 2) (mrv. m., vr. en o., 2e nmv.) dieser; I in -voege, bw.: derge-stalt. Idier, bv. n.: Zie dierbaar. Idier, o.: (drk.) [T] Thier [o.]; een lee-lijk -: (fig., iron.) ein hassliches Weibs-bild; een versteend -: eine [T] Thierver-steinerung [vr.]. dierachtig:, bv. n.: 1) thierahnlich *) Servaas de Eruin. Hollandsch-Duitsch. |
2) thierliebend; 1 -heid, vr.: I) Thierahn-lichkeit [vr.], 2) Liebe [vr.] zu aen Thieren. dierage, o.: (gem.:) Rabenaas [o.], Luder [o.]; (pop.) Teufelskind [o.]. dierbaar, Dv.n.: theuer [t]; lief en - : lieb uud theuer [t]; l-heid, vr.: (fam.) [TJ Theuere [vr.]; ik heh meine -heid thuis-gelaten: ieh habe meine Theuere [T] zu Hause gel assen. dieren, o. mrv.: *) Thiere [o. mrv.]; I -aanbidder, m.: Thieranbeter [m.]; -aanbidding vr.: Thieranbetung [vr.J; -bescherming, vr.: Thierschutz [m.] (maatschappij tot-bescherming: Thierschutzver-ein [in.]: -beschrijver, m.: Thierbeschrei-ber [m.]; -beschrijving, vr.: Thierbeschrei-bung [vr.]; -g-evecht, o.: Thiergefecht [o.], Thierkampf [m.; il]; -huid, vr.: Thierhaut [vr.; a]; -kenner, m.: Thierkundige [m.]; -kennis, vr.: Thierkunde [vr.]; -kweller, m.: Thierqualer [m.J; -kwelling, vr. (-mishandeling, vr.): Thierqualerei [vr.J;-offer, o.; Thieropfer [o.]; -plager, m.: Thierqualer lm.]; -plagerij vr.: Thierqualerei [vr.]; -riem, m.: (str.) Thierkreis [m.];-rijk, o.: Thierreich [o.]; -schilder, m.: Thiermaler [m.]; -schilderij, vr.: Thiergemalde [o.]; -temmer, m.: Thierbandiger [m.];-temster, vr.: Thierbandigerin [vr.j -tuin, m.: Thier-garten[m.; a]; -vel, o.: Thierfell [o.];-verstand, o. : (der) thierische Verstand, (die) thierische Vernunft; -wereld, vr.: Thier-welt [vr.]; -ziekte, vr.: Krankheit [vr.] welche nur bei Thieren vorkommt. diergaarde, vr.: [T] Thiergarten [m.; a]. diergelijk, vnw.: Zie dergelyk. dierhalve, vgw.: Zie derhalve. dierlijk, bv. n.: thierisch *); (verachtend:) thierisch, viehisch, bestialisch; he t - magnetismus: der thierische Magnetis-mus; een - leven lijden: ein viehisches Leben führen; I -heid, vr.: 1) (das) Thierische, 2) Bestialitat [vr.], (das) Viehische; tot -heid vervallen: zur Bestialitat her-absinken (als v. dw.: herabgesunken). dier-mensrh, o.: Thiermensch [m.]; I -plant, vr.: Thierpflanze [vr.]; -soort,vr.: Thiergattung [vr.]. diertje, o.: Thierchen [o.]. dies, bw.: desshalb, darum. diets, bw.: iemand iets - maken:Einem etwas weis machen. dievegge, vr.: Diebin [vr.]. Idieven, w. o. en b.: Zie briezelen. Idieven. m. mrv.: Diebe [m. mrv.]; de - mogen mij stelen, als....: (pop.) ich will des Henkers sein, wenn...; I -bende, vr.: Diebsbande [vr.]; -eilanden, o. mrv.: (adk.) Diebsinseln [vr. mrv.], Ladronen [vr. mrv.]; -gebroed (-gespuis), o.: Diebs-pack [o.], Diebsgesindel [o.]; -gezicht, o.: Galgengesicht [o.|; -herberg vr.: Diebs-herberge [vr.]; -hol, o.: Diebshöhle [vr.], Diebsloch [o.; ö]; -jacht, vr.: (das) Jagd-machen auf Diebe; -lantaarn, vr.: Diebs-laterne [vr.]; -leider, m.: (gem.) Diebsfüh-rer [m.],Polizeidiener [m.l;-nest,o.:Diebs-nest [o.]; -pak, o. (-rot,o.): Zie-gebroed: -streek, vr.: 1) Diebskniff [m.l, 2) Diebs-streich lm.]; -tronie, vr.: Galgengesicht [o.]; -taal, vr.:'Gaunersprache [vr.],Diebs-sprache [vr.]. ,f) *) Overal [t] of [T]. 2e druk. 8 |
DISCONTO.
DIEVERIJ.
114
|
dieverij, vr.: Dieborei |vr.]. differend, o.: 1) Differenz Ivr.], Un-terschied (m.1; 2) Strcit [m.l, Streitigrkeit I vr.1. different, bv. n.: verschieden, unter-schicden. dilTerentiaalrekening:, vr.: Ditfc-renzialrechnung: [vr.]. diffteiel, bv. n.: (van personen:) ha-kelig, heikeligr; (van ding-en:) schwierigr, schwer. difftenlteeren, w. o.: Sehwierigkei-ten inachen, Bedenkliehkeiten haben. diffleulteit, vr.: Schwierigkeit [vr.], BedenkÜchkcit Lvr.j. dijjeHtie, vr.: Digestion [vr.], Ver-dauungr Ivr.]. digfëel, vr.: Scherbe [vr.]. digrjjelen. w. o.; Jungfern werfen I onr.J. dignitaris, m.: Würdentrager [m.l. disressie, vr.: Digression [vr.]; (red.) Abschweifung [vr.]. dik, bv. n.: en bw.: dick: - envet:dick und fett; - van buik: dickbauchig; - van bloed: dickblütig; - van lippen: dicklip-pig; - van blad: (pik.) diekolatterig; van - hout zaagrt men planken: (spr.) tüchtigr drauf los; -ke vrienden zijn: (i'am.) dieke Freunde sein; zich - maken: (fig. tam.) sich argern böse werden [onr.]. ! o.: Dick [o.l, Dicke [o.]; door - en dun:(spr.) durch Dick und Dünn; het - van het been: (ontl.) Dickbein [o.]. dikaelitis:, bv. n.: dicklich; I -heid, vr.: Dicklichkeit [vr.]. dikbek. m.: (vog.) Dickschnabler [m.l, (fig. fam.) Dickmaul [o.; a). dikken, w. o.: dick werden [onr.J. 1 w. b.: dick machen. dikkerd, m. en vr.: (der, die) Dicke. dikkerdje, o.: (der, die) kleine Dicke. dikte, vr.: Dicke [vr.]. dikzak, m. en vr.: (der, die) Dicke. dilemma, o. (red.) Dilemma [o.]; (fig.) Dilemma [o.], Klemme [vr.]. dilettant, m. en vr.: Dilettant [m.], Dilettantin [vr.]. dilettantismuM, o.: Diiettantismus [m.l. Dilettantism [m.j. dilijrenee, vr.: Bilwagen [m.l. dilijfent, bv. n.: thatig; iemand - verklaren: Einem die fernere Behandlung■ einer Sache anheim gestellt lassen; I-verklaring, vr.: Thatigkeitserklarung [vr.]. dille, vr.: Dille [vr.]; (pik.) Dill [m. en o.]. dimensie, vr.: Dimension [vr.], Aus-dehnung [vr.]. tliininntief, o.: (tik.) Diminutiv jo.], Verkleinerungswort [o.; ö]. dinee, o.: Mahlzeit [vr.J, Mittagsessen [o.|, Mittagsmahl [o.|. dineeren, w. o.: diniren [ie], zu Mit-tagr speisen. Iding. o.: Ding [o.]; (fig.) Sache [vr.1; liet is een mooi -!: es ist etwas Schöncs!; ik gat' een lief - als ik wist....: ich wollte etwas Schöncs drum geben, zu wissen...; alle goede -en bestaan in drieën: (spr.) aller g-uten Dinge sind drei; onderzoekt alle -en cn behoudt het goede: prüfet Alles und das Grute behalte: gedane -en nemen green keer: (spr.) geschehene Dinge sind nicht zu andern. |
ding-bank, vr.: Gerichtsbank [vr.;ai, Gericht [o.l; I -dag, m.: Gerichtstag [m.]. dingspel, o.: Gerichtsbarkcit [vr.]. dingen, w. o.: dingen [onr.1, feilschen; - naar: sich bewerben [onr.] um. dinger, m.: Feilscher [in.]; - naar:Be-werber [m.] um. IMnges: (pop.) wie heisst es (er, sic) doch?; mijnheer -: Herr.....wie heisst er doch?; mevrouw (juffrouw, vrouw) -: Frau____ wie heisst sic doch?; (de ongre- huwde) juffrouw -: Fraulein____wie heisst sic doch? dingetje, o.: Dingrelchen [o.]; het is me een -: es ist etwas Schönes; I -s, o. mrv.: Dingrerchen [o. mry.]. dinging, vr.: (das) Feilschen; de - naar: die Bewerbung [vr.] um. dingje, o.: Zie dingetje. dingnter. vr.: Feilscherin [vr.];-naar: (die) sich Bewerbende um. ding-taal, vr.: (rcht.) [t] Vertheidi-gungsrede [vr.J, (fig.) triitigre lieden [vr. mrv.J, kraftige Worte [o. mrv.J; I-talen, vr. mrv.: (rcht.) (das) Pladiren [ie]. lgt;inHdag, m.: Dienstag [ni.J, Dinstag [m.]. dinsdags, bw.: Dinstag. am Dinstag. diocees (diocese), vr.: Diocese [vr.J, ItJ Bisthum jo.; ü]. di opt riek. vr.: Dioptrik [vr.]. diorama, o.: Diorama [o.l. diphthong, m.: (tik.) Diphthong [m.l, Doppellauter [m.J. diploma, o.: Diplom lo.]. diplomaat, m.: Diplomat [m.J. diplomatie, vr.: Diplomatie [vr.1. diplomatiek, bv. n.: diplomatisch; het corps diplomatique: das diplomatische Korps, sammtliche Gesandten [m. mrv.J. diplomeeren, w. b.: diplomiren [iel; gediplomeerd, v. dw.: diplomirt [iej. direct, bv. n.: 1) direkt, unmittelbar; 2) augenblicklich; -e belastingen: direkte Steuern [vr. mrv.J. I -, bw.: 1) gerades Weges; 2) g-leich, sogleich,augrenblicklich. directeur, m.: Direktor [m.J, Vorste-her [m.J. directie, vr.: 1) Direktion (vr.1. Vorstand [m.: iij; 2) Direktion jvr.J, Richtung [vr.J. Igt;lreetoire, o. (Directorium, o.): (hist.) Directorium [o.J. directrice, vr.: Vorsteherin [vr.J. dirigeeren, w. b.: (richten:) richten; (zenden:) schicken; (beheeren;) verwal-ten. Idirk, m.: (zeew.) Dirk [m.]. IDirk, m.: (mansnaam:) Dietrich [m.l. lgt;irkje, o.: (vrouwennaam:) Dietrika [vr.]. dirkjespeer, vr.: (pik.) Frühbirne [vr.1. discli, m.: Tisch (m.J; I -genoot, m. en vr.: Tischgrenosse [m.J, Tischgenossin [vr.J: -gesprek, o.: Tischgesprach [o.J. discipel, m.: SchüJer [m.J; (bijb.) Jünger [m.J. discipline, vr.: Diciplin [vr.J, Zucht [vr.J. disciplinecren. w. b.: dicipliniren jiej. disconteeren. w. b.: (kph.) diskon-tiren [iej. discMMito. o.: (kph.) Diskonto [m.J. |
DISCOURS.
DOEKJE.
115
|
o.; Unterredungr [vr.]? Ge- sprach [o.]. discreet, bv. n.: bescheiden, discretie, vr.: 1) Bescheidenheit [vr.]; 2) Geheimhaltung: [vr.1. discussie, vr.: Erörterung: ivr.], Dis-kussion [vr.]. Aiscuteeren, w. b.: erörtern, diskuti-ren fie}. disharmonie, vr.: 1) Disharmonie Ivr.], Missklang: [m.]; 2) Uneinig-keit [vr.], Misshelligrkeit Lvr.]. dispensatie, vr.: Dispensation [vr.], Entheoung [vr.]. dispenseeren, w. b.: dispensiren [ie]; -van: entheben [onr.l [2]. disponeeren, w. o.: disponiren [ie]; -over: verfügen über; gedisponeerd zijn: 1) gestimmt (gelaunt) sein, 2) geneigt sein. disponibel, bv. n.: zur Verfiigung stehend, disponibel. dispositie, vr.: Disposition [vr.l;eene ministeriëele -: eine ministerielle Verfiigung. dispr€»portie, vr.: [s] Missverhaltniss 4 o.]. disputant, m.: [ie] Disputirer [m.]. «lisputatie, vr.: Disputation [vr.], Wortstreit [m.]. diMputeercoiiegre, o.: Kollegium [o.] zur Uebung im Disputiren [ie], disputeeren. w. o.: disputiren [ie], tlispuut, o.: Streit [in.]. dissel, rn.: Deichsel [m.]; I -boom, m.: Deichsel [m.]: -bout, m.: Deichselbolzen lm.]. disselen, w. b.: deichseln. dissel-paard, o.: Deichselpferd [o.]; I -steel, m.: Deichselstiel [m.]. dissertatie, vr.: Dissertation [vr.], Probeschrift [vr.]. distantie, vr.: Distanz [vr.], Entfer-nung [vr.j. distel, vr.: (pik.) Distel [vr.]. distelijg:, bv. n.: distelig: I -heid, vr.: Disteligkeit [vr.]. distilleer____: Zie destilleer. distinctie, vr.: 1) Unterscheidung [vr.]; 2) Unterschied lm.]; 3) Ansehen [o.J; een man van -: ein vornehmer Mann. distractie, vr.: Zerstreutheit [vr.], Oeistesabwesenheit [vr.]. district, o.: Distrikt [m.], Bezirk (m.J. dit, vnw.: dieses [o.], dieser [m.], diese [vr.]; - en dat: dieses und jedes; voorden - en dat: (pop.) zum Henker!, Donner-wetter!; | -endatsch, bv. n.: (pop.) ver-teufelt; -maal, bw.: dieses Mal. dito, bw.: dito. I -, bv. n.: ahnlich, derartig. divergeeren, w. o.: divergiren [ie], abweichen [onr.]. divers, bv. n.: verschieden. diversiteit, vr.: Verschiedenheit [vr.]. divertissement, o.: Belustigung [vr.]. dividend, o.: Dividende [vr.]. divisie, vr.: (rek.) [T] Theilung [vr.]; (mil.) [t] Abtheilung [vr.j, Division [vr.]; f -generaal, ra.: Divisionsgeneral [in.]. dobbelaarster, vr.: Würfelspielerin [vr.]; (fig.) Spielerin Ivr.]. dobbelary, vr.: (fig.) Hazardspiel [o.]; (ook:) Spielsucht [vr.]. dobbelbeker, ra.: Würfelbecher [m.|. |
dobbelen, \v. o.: würteln ; tegen twaalf oogen -: (spr.) wenig oder gar keine Hoffnung raenr haben. dobbel-huis. o.: Spielhaus lo.; al; l-spel, o.: Würfelspiel 1 o.l;-steen, m.: (spl.) Würfel [ra.]; -steentje, o.: Würfel [m.] (aan -steentjes snijden: in Würfel schnei-den [onr.]); -tafel, vr.: quot;Würfeltisch [ra.]; -ziek, bv. |n.: dem Spiele ergeben; -zucht, vr.: Spielsucht [vr.j. dobber, ra.: (vv.) Flösse |yr.]. Floss [in.]; (fig.) Kampf jm.; iij; hij zal een harden - hebben: (spr.) er wird einen schweren Kampf haben. «lobberen, vv. o.: schaukeln; (fig.) schwanken. dobbering:. vr.: Schaukeln [o.]; Schwanken lol. dobberiyn, vr.: (vr.) Flossenreif [ra.1. doceeren, w. b.: dociren lie]. docent, ra.: Docent lin.1. doeli. vgw.: 1) doch; 2) aber. dochter, vr.: Tochter Ivr.; ö]; jonge -: lt] Unverheirathete [vr.], (das) ledige Frauenziraraer; eene oude jonge -: eine alte Jungfer; I -hart, o: Tochterherz lo.]; -kerk, vr.: Tochterkirche [vr.]. dochterlyk, bv. n.: töchterlich; -e liefde: Tochterliebe lvr.]. dochters-kind, o.: Tochterkind [o.]; j -man, in.: Tochtennann [m.; a]; -zoon, ra.: Tochtersohn [m.; ö]. dochtertje, o.: Töchterchen [o.], Töch-terlein [o.]. doctor, m.: 1) Doktor [m.]; - in de medicijnen: Doktor der Medizin; - in de rechten: Doktor der Jurisprudenz; - in de letteren: Doktor der Philologie; - in de godgeleerdheid: ^Doktor der Theologie; 2) Arzt [ra.; Ae]. doctoraal, bv. n.: doktoral. doctoraat, o.: Doktorat lo.]. doctorandus, m.: Doktorand [ra.], «loctoreeren, w. o.: 1) doktoriren lie], den Doktortitel erwerben [onr.]; 2) Zie w. o. dokteren. doctorschap, o.: Doktorat lo.]. «locument, o.: Dokument lo.],Urkunde lvr.]. «lodder, vr.: (pik.) Dotter [vr.]. «lodderig, bv. n.: schlafrig; I -heid, vr.: Schlafrigkeit [vr.]. «lod-ei, o.: (das) faule Ei; I -oor, m. en vr.: (iron.) Schlafmütze [vr.]. «lodnnen, w. b.: einschlafern. «loetla. in. en vr.: (der, die) Willenlose. «loedailchtis. bv. n.: willenlos; 1 -heid, vr.: Willenlosigkeit Ivr.j. «loedel, ra.: Zie «loedelzak. «loedelen, w. o. en b.: dudeln. «loedelzak. m.: Dudelsack [in.; iil, Sackpfeife [vr.]; den hemel voor een -aanzien: (spr.) einen weissen Hund für einen Backerknecht ansehen lonr.]; i -blazer (-speler), m.,Saekpfeifer[m.i, Dudelsack-pfeifer |ni.l. doedje, o.: (das) willenlose Geschöpf. «lock, 1) ra., 2) o.: Tuch lo.; üi; (fig.schl.)Geraaide [o.l;(luier:) Windel (vr.l. «loeken, w. b.: hintergehen lonr.j, anführen, betrügen [onr.l. «loekje. o.: Tüchel [o.]; er geen -som-winden: (spr.) frei von der Leber weg reden; - voor liet bloeden: (fig.) leere Aus-fiucht [vr.], (ook:) Scheinniittel |o.]. |
DOEK-SCHEERDER.
DOLLEN.
116
|
doek-scbeerder, m.: Tuchscherer lm.1; I -speld, yr.: Brustnadel lvr.1, Busen-nadel [vr.l. doel, o.: Ziel (o.l; (fig.) Ziel [o.l, Zweck lm.1, Absicht [vr.1; 1 -einde, o.: Zweck lm.]. kloelen, m.: Schützenhaus [o.; al; bedelaars Bettlerherberge lvr.1. idoelen, w. o.: 1) zielen (- op: auf); 2) sich beziehen lonr.l (- op: aufj; 3)-oü: anspielen auf, meinen; doelt gij aaarmede op mij: ist das eine Anspielung auf mich?, meinen Sie mich damit? doelloos, bv. n.: zwecklos, (fig.)unnütz; I -heid, vr.: Zwecklosigkeit [vr.], (fig.) Un-nützlichkeit Ivr.J. doelmatig, bv. n.: zweekmassig, zweck-dienlieh; i -heid, vr.: Zweckmassigkeit, lvr.1, Zweckdienlichkeit [vr.l. doeltreffend, bv. n.: Zie het bv. n. doelmatig:. doelwit, o.: Zie doel. doemen, w. b.: verdammen, verurthei-len ItJ. doem-lust. m.: Zie -zneht; I -waar-dier, bv. n.: Yerdammungswerth [tl, ver-dammungswürdig; - waardigheid, vr.: Ver-dammungswürdigkeit lvr.1; -zucht, vr.: Yerdammimgssucht (vr.l. Idoen, z. n. o.: Thun lo.l; al zijn - en laten: all sein Thun und Lassen; ergens -en laten zijn: irgendwo Alles in Allem sein, irgendwo das Faktotum sein; in goeden - zijn: sein gutes Auskommen haben; wat haat gij daar van -: was hatten Sie da zu schaffen?; dat is mijn - niet: das ist nicht meines Thuns, damit habe ich nichts zu schatten; het is alles één -: es ist Alles einerlei; daar is geen - aan: dein ist nicht abzuhelfen. idoen, w. o.: thun [onr.j; met iem. te -hebben: mit Einem zu thun haben, (tig.) Einen beklagen, Mitleid mit Einem haben; - in: (kph.) handeln mit. I -, w. b.: 1) thun lonr.l; 2) (met onbepaalae wijs achter zich:) machen; dat doet mij lachen : «las macht mich lachen; iem. iets doen doen; Einem etwas thun machen, machen dass Einer etwas thut. doenbaar, bv. n.: Zie doeniyk. doeniet, m. en vr.: Nichtsthuer [m.1, Nichtsthuerin [vr.l. doeniyk, bv. n.: thulich, ausführbar; 1 -heid, vr.: Thulichkeit tvr.l, Ausführbar-keit lvr.1. doezel, m.: (bij teekenaars:) quot;VVischer I m.]. doezelaar, m.: 1) (iron.) Schlafmütze (vr.1; '-) Zie doezel. doezelaarster, vr.: (iron.) Schlaf-haube [vr.l. doezelen, w. o.: duseln, schlafmützig sein. I w. b.: (bij teekenaars:) wischen. doezelig:, bv. n.: duselig. schlafmützig; I -heid, v.: Duselei [vr.], Schlafmützigkeit [vr.l. doezeling:, vr: (bij teekenaars:) Wischen [o.]. idof, m.: Puff [m.; ü], Stoss [m.; ö]. I -, vr.: (mod.) Puff lm.; ü]. idof. bv. n.: matt, glanzlos; (van klank:) dumpf; (van geestvermogens:) stumpf. doften, w. b.: 1) puffen, stossen lonr.]; 2) matt (od, dumpf od. stumpf) machen. Zie bv. n.: dof. |
doffer, m.: (mannetjesduif:) Tauber lm.], dofllg:, bv. n.: Zie dof. dof beid, vr.: 1) Mattheit [vr.], 3) Dumpf-heit [vr.], 3) Stumpf heit Ivr.]; - van geest: Stumpfsinn [m.]. doft, vr.: (zeew.) Ducht [vr.]; I -weger, m.: Duchtenweger [m.]. dog:, m.: (drk.) Dogge [m. en vr.]. doge, m.: (hist.) Doge; de - van Venetië: der Doge von quot;Venedig; I -schap, o.: Dogenwürde Ivr.]. dog:g:er, m.: (visch:\ Dögling [m.];(vv.) Dogger [m.]. Dogboot [o; oo en ö]; Dog-gersbank, vr.: (hist.) Doggerbank [vr.]. dog:ma, o.: Dogma [o.]. dog;niatiek, vr.: Dogmatik [vr.l. i bv. n.: dogmatisch. dog:matiseeren, w. o.: dogmatisiren [ie]. dok, o.: (zeew.) Docke [vr.]. dokken, w. b.: (schepen:) in die Docke bringen [onr.]; (geld:) herbeischaffen. I -, w. o.: blechen. Geld herbeischaff'en; moeten -: blechen müssen [onr.j. dokter, m.: Arzt [m.; Aej. dokteren, w. o.: 1) als Arzt praktizi-ren [ie], doktern, den Arzt spielen; 2) dok-tern, Arzeneien gebrauchen,unter arztlicher handlang sein. dokters-gan^, m.: Gang [m.; a] des Arztes (mijn gang is geen -gang: fam.: mein Gang ist nicht der eines Arztes); 1 -koets, vr.: Kutsche [vr.]. eines (des) Arztes; -rekening, vr.: Rechnung [vr.] eines (des) Arztes; -visite, vr.: Hesuch [m.] eines (des) Arztes, (fig.) kürze Visite [vr.]. Idol, m.: (zeew.) Dulle [vr.l, Rudernagel [m.1. idol, bv. n. en bw.: toll; - verliefd op: toll verliebt in; - verzot op: toll nach: -graag: rasend gern, für mem Leben gern ; ik ben er niet - op: (fam.) ich bin nicht versessen darauf. dol-appel, m.: Tollapfel [m.; a]; I-bes-senkruid, o.: (pik.) Tollkraut [o.l; -boord, o.: (zeew.) Dullbora [o.l. dolen. w. o.: irren. dolend, bv. n.: irrend; een -e ridder: ein irrender (ein fahrender) Ritter. Dolf. m.: (mansnaam;) Adolph [m.]. dolfijn, m.: (i. a. b.) Delphin [m.1. dolgat, o.: (zeew.) Dullloch [o.; öj. dolheid, vr.: Tollheit [vr.]: honds -: [t] Hundswuth [vr.l. dol-boofdig. bv. n.: tollköpfig; I-huis, o.: Tollhaus [o. a], Irrenhaus [o.; a]. dolik. vr.: (pik.) Lolch [m.1. dolk, m.: Dolch [m.]; ( -mes, o.:Dolch-messer [o.]; -steek, m.: Dolchstich [m.j; -stoot, m.: Dolchstoss [m.; ö]; -wesp, vr.: (ins.) Dolchwespe [vr.l. dol-klamp, vr.: (zeew.) Dullklampe 1 vr.]; I -kop, m.: Tollkopf [m.; ö]; -kruid, o.: (pik.) Tollkraut [o.l. dolle-bondsbeet, m.: Biss [m.1 eines tollen Hundes; -kervel, vr.: (pik.) Tollker-bel [in.], Taumelkerbel [m.j;-man,m.:Tollkopf [m.; ö], (der) tolle Kopf lö], Tollhaus-ler [m.] (-manspraat, m.: tolles Zeug [o.], unsinnige Reden [vr. mrv.l;-manswerk,o.: Tollheit [vr.l). dollen, w. o.: scherzen,spassen; - met: 1) seinen Spass treiben [onr.] mit, 2) dah-len mit; - over: seinen Schaker haben mit. I -, w. b.: tödten [tötenl. |
DOLLEPRAAT,
DOOD.
117
|
dollepraat. m.: Zie dollemanspraat. dolligheid, vr.: Tollheit [vr.j. dolman, m.: Dolman [m.]. dolzinnig:, bv. n.: tollsinnigr; I -heid, vr.: Tollsinn [m.]. dom, bv. n.: dumm. I ni.: Dom [m.]. domdeken, m.: (kkl.) Domdechant {m.]. domein, o.; Domane [vr.]; - der Kroon; Krongut lo.; ü]; publiek (tig.) Gemein-gut [o.]; dat benoort niet tot mijn (fig.) das liegt ausser meiner Sphare; het - der letteren: das Oebiet der Literatur; I -bestuur, o.:Domanenkammer [vr.];-goed, o.: Domanengut [o.; ü];-recht, o.: Doma-nialrecht [o.]. domestiek, m. en vr.:(der, die) Dienst-bote; de -en, mrv.: die Dienerschaft lenk.]. domheer, m.: Domherr [m.J, Kanoni-kus [m.; mrv. Kanonicij. domneerHehap, o.: Kanonikat [o.l, Domwürde lvr.1. domheid, vr.: Dummheit lvr.1. domieilie, o.: Domicil lo.]; - van onderstand: Heimrecht [o.], It] Heimathrecht jo.l; - kiezen ten kantore van: sein (ihr) Domicil in der Amtsstube des.... nehmen lonr.]. domieiliëeren. w. b.: (wissels:) do-miciliren lie]; I gedomicilieerd zijn:(mensehen:) wohnhaft sein. dominee, m.: Pastor lm.], (als aan-spraaks-titel:) Herr Pastor!; - Timiners: Pastor Timiners. Ziv dominees. domineeren, w. b.: dominiren [ie], beherrschen. I -, w. o.: dominiren [ie], vor-herrschend sein; (spl.) Domino spielen. dominees, m. mrv.: Pastoren [m. mrv.]; I -bef, vr.: Baffchen [o.l eines Pastors; -briefje, o.: Predigerliste [vr.]; -klontjes, o. mrv.: Zuckerkandklötzchen |o. mrv.]; -plaats, vr.: Pfarrstelle lvr.1; -rok, m.: si'hwarzo Rock [m.; ö] eines Pastors; -steek, m.: Dreispitz [m.] eines Pastors; -traktement, o.: (rehalt [m.] eines Pastors;-vrouw, vr.: Pastorin [vr.|. Idominieaner. m.: (kkl.) Dominikaner [m.1. Idominieaner, bv. n.: dominikaner; I -klooster, o.: Dominikanerkloster [o.; ö]; -monnik, m.: Dominikanermönch [m.j, Dominikaner lm.]; -non, vr.: Dominikaner-nonne [vr.], Dominikanerin [vr.];-orde, vr.: Dominikanerorden lm. |. domino, o.: 1) Domino [m.]; in een zwart -: in schwarzem Domino; 2) (spl.) Domino [o.]; -spelen: Domino spielen; - zijn: Domino machen; i -spel, o.: Do-minospiel (o.j; -steen, m.: Dominostein lm.]. dom-Jnffer, vr.: Kanonissin [vr.];I-kapittel, o.: Domkapitel |o.l;-kerk, vr.: Dom-kirche [vr.]. dom-kop, m.: Dummkopf [m. ö.l; I -oor, m.: Zie -kop. dommekraeht, vr.: Hebewinde [vr.]. dommel, m.: Dusel [m.1; in den -: •duselnd, im Dusel. dommelaar. m.: Dusler [m.]. domme laars ter, vr.: Duslerin [vr.1. dommelen, w. o.: duseln. dommelig* bv. n.: duselig; I-heid, vr.: Duseligkeit [vr.], Duselei [vr.J. |
dommeling. vr.: Dusel [m.1. dommerik, m.: Dummrian (m.]. dommigheid, vr.: Dummheit lvr.1. dompelaar, m.: Taucher [m.1 (ook. vog.). dompelen, w. o. en b.: tauchen;(fig.) stürzen; in rouw -: in Trauer stürzen; in rouw gedompeld zijn: in Trauer versun-ken sein. dompeling:, vr.: Tauchen [o.]; vele-en maken: wiedernolentlich tauchen. doinpen, w. b.: dampfen. domper, m.: 1) Dampfer [m.], Lösch-horn [o.; ö]; 2)(fig.) Finsterling[m.l,Ijicht-feind [m.], Obskurant [m.]; 1 -ridder, m.: Ritter [m.| des Obskurantismus (Zie ook no. 2 domper). dompertje, o.: Loschhütchen [o.l, Löschhornchen [o.]. domphoorn, m.: Dampfhorn [o.]. dompig, bv. n.: dumpf, dumpfig; I -heid, vr.: Dumpïigkeil lvr.]. lt;lompneus. m. en vr.: (der, die) Breit-nase. domproost, m.: (kkl.) Domprobst [m.; ö]. donateur, m.: Schenkgeber [m.l. donatriee, vr.: Schenkgeberin [vr.]. Idonder, m.: 1) Donner [m.1; als van den - getroffen: wie vom Donnergerührt; er is - aan de lucht: die Wolken drohen mit ein Gewitter, (fig. fam.) es droht ein Grewitter* 2) (gem.) Buckel [m.1, Haut [vr.]; op zijn - krijgen: Prügel bekom-men [onr.J, (ook:) ausgeputzt werden [onr.]. donderaar, m.: Donnerer [m.|. donderen, w. onpers.: donnern; het dondert: es donnert: dat dondert niet: (gem.) das hindert nicnt; kijken alsof men het te Keulen hoort -: (spr.) grosse Augen machen, erstaunt sein. I -, w. o.: (gem.) stürzen; naar beneden -: hinunter stürzen. I -, w. b.: (gem.) stürzen, schmeissen [onr.]; iem. -: (gem.) Einem die Suppe versalzen. donders, tsw.: (gom.) Donnerwetter! 1 -, bw.: (gem.) verdammt. donderse li, bv. n.: (gem.) verteufelt, verflucht; de -e kerel: der Teufelskerl. Idonker. bv. n.: dunkel, finster; I-heid, vr.: Dunkelheit [vr.]. Idonker, o. en m.: Dunkel [o.],[s]Fin-sterniss [vr.1; in den -: im Dunkeln, im Finstern; tusschen licht en -: in der Abend-dammerung, im Zwielicht; de kat in den -knijpen: (spr.) seint» (ihre) lose Streiche insgeheim spielen. dons. o.: Flaum [m.1, Daune [vr.]; (op vruchten:) Wollichte lo.], (aan de kin van een melkmuil:) Milchhaare [o. mrv.]; op - slapen; auf Daunen schlafen [onr.]. donsaehtig. bv. n.: flaumicht, dau-nicht, (van vruchten:) wollicht; I -heid, vr.: (das) Flaumichte, (das) Daunichte. . dons-gans. vr.: (vog.) Eidergans [vr.; al; 1 -zaclit, bv. n.: Zie donzig. donzen, bv. n.: flaumig; (ng.) flauiu-weich. donzig, bv. n.; Zie donsachtig. Idood. m.: Tod |m.]; tot in den -: bis zum Tode; ter - toe: bis zum Tode; om den - niet: in den Tod nicht; op leven en -: auf Leben und Tod; op den - zitten (ter - veroordeeld zijn): aut den Tod sit- |
DOODS-GEVAAR.
DOOD.
118
|
zen [onr.J; zijnen (haren) natuurlijken -sterven: des natürlichen Todes sterben lonr.l; duizend -en sterven: tausend Tode sterben lonr.l; op straffe des-s: bei Todes-strafe; des -s schuldig:: des lodes schuldig; een kind des -s: ein Kind des Todes; ik mag lijden dat ik hier den - aan drink (aan eet): dieser Trunk (dieser Bissen) soil mein Tod sein; de - in den pot: (fam.) eine todte [tote] Wirthschaft [tl; als de geletterde -: (fam.) todahnlich; als de - van Yperen: (fam.) wie der Tod im Basler Todtentanz [Toten .. .1; goed ziin om den -te halen: (fam.) gut sein nach dem Tod zu schicken. Zie spr. brood. Idoocl, bv. n. en bw.: 1) todt (ook fig.); zoo - als een pier: (spr.) maustodt; meer - dan levend: mehr todt als lebendig; voor -: für todt; levend of -: lebendig oder todt: burgerliik -: bürgerlich todt; de -e hand: (rent.) die todte Hand; - tij:(zeew.) Todtwasser [o.]; - water: todtes Wasser, Kielwasser [o.J; - werk: (van een schip:) todtes Werk; de -e Zee: (adk.) das Todte Meer; - op mijn gemak (op mijn -e gemak): mit der aussersten (remachiichkeit; het is een - paard aan een boom: (spr.) es hat nichts zu bedeuten. dood-advertentie, vr.:Todesanzeige [vr.1; -af, bv. n.: todmüde; -akte, vr.: Tod-tenschein [m.]; -arm, bv. n.: bettelarm, blutarm; -attest, o.: Todtenschein [in.]; -baar, vr.: Todtenbahre [vr.l,Leichenbahre Ivr.]; -bed. o.: Todbett [o.l, Sterbebett fo.j; -bericht, o.: Todesanzeige [vr.1; -bidder, m.: Leidbitter [m.j; -bloeden, w. o.: sich todt bluten * *), (fig.) het zal wel -bloeden: es wird bald Gras darüber wach-sen; -blijven, w. o.: todt bleiben [onr.] (op een cent - blijven: spr.: sich um einen Cent schinden lassen fonr.l); -boek, o.: Todtenregister [o.], Todtenbuch [o.; ü]; -branden, w. b.: (hik.) todt brennen[onr.]; -brief, m.: briefliche Todesanzeige [vr.]; -ceel, vr.: Todtenschein [m.]: -doen, w. b.: todt machen; zich - drinken, w. w.: sich todt trinken [onr.], sich zu Tode trinken [onr.]. doode, m. en vr.: (der, die) Todte [Tote]. dood-eenvoudi^r, bv. n.: höchst ein-fach (bw.: einzig una allein); I -eerlijk, bv. n.: grundehrlich; -eetster, vr.: (das) ungesellige Geschöpf. doodelUk, bv. n.: tödtlich; 1 -heid, vr.: Tödtlicnkeit [vr.]. Idooden. w. b.: tödten. Idooden, m. mrv.: Todten [m. mrv.]; uit de - opwekken: vom Tode erwecken; de slaap der -: der Todtenschlaf. der Tod-tenschlummer; I -akker, m.: Todtenacker [m. ; a]; -dans, m.: Todtentanz [m.]; -kop, m.: (senk.) Todtenkopf [m.]; -lijst, vr.: Todtenliste [vr.]; -marsch, m.: Todten-marsch [m.; a], Trauermarsch [m.; a]; -rijk, o.: Todtenreich [o.], Schattenreich [o.]. dooder, m.: Tödter [mj. |
do€gt;d-ergeren? w. b.: todt argern (zich - ergeren, w. w.: sich todt argern, sich zu Tode argern); j zich -eten, w. w.: sich todt essen [onr.j, sich zu Tode essen [onr.]; -eter, m.: (der) ungesellige Mensch; -extract, o.: Todtenschein [m.]; -gaan, w. o.: za Tode gehen [onr.], sterben lonr.l; -ge-boren, bv. n.: todtgeboren; -eoed, bv. n.: herzensgut; -gooien, w. b.: todt (zu Tode) werfen [onr.]; -eraver, m.: Todtengraber [m.1; -hemd, o.: Todtenhemd [o.]; -nonge-ren, w. o.: todt (zu Tode) hungern. dooding:, vr.: Tödtung [vr.], Tödten [o.]. dood-Jagen, w. b. onr.: todt (zu Tode) jagen [reg.]; I -kist, vr.: Sarg [m.; al (dat is een nagel aan mijne -kist: spr.: das ist ein Nagel zu meinem Sarg; den sleutel op de -kist leggen: fig.: auf eine Verlas-senschaft verzichten); -kleed, o.: Todten-kleid [o.]; -kleur, vr.: Todtenfarbe [vr.];. -klok, vr.: Todtenglocke [vr.];-kloppertje, o.: (ins.) Todtenkafer [m.]; -koud, dv. n.: todtenkalt; zich - lachen: sich zu Tode lachen : -laken, o.: Leichentuch [o.ï; -lied, o.: Todtenlied [o.]; -loopen, w. o.: (van waterstroomen:) versiegen, (van straten:) in einen Sack auslaufen [onr.], eine Sack- fasse sein (zich - loopen, w. w.: sich zu 'ode laufen [onr.]); -maal, o.:Todtenmahl [o.], [s] Begrabnissmahl [o.]; -maken, w.b.: todt machen, tödten; -mager, bv. n.: aus-serst mager; -moede, bv. n.: todtmüde; -nijpen, w. b.: todt (zu Tode) kneifen [onr.]; -onschuldig, bv. n.: sehr unschul-dig; -op, bw.: 1) bettelarm, 2) abgelebt, 3) todtmüde; -rijden, w. b.: (een paard:) zu Tode reiten [onr.] oder fahren [onr.j, (een ander dier of een mensch:) überfah-rend tödten.asse sein (zich - loopen, w. w.: sich zu 'ode laufen [onr.]); -maal, o.:Todtenmahl [o.], [s] Begrabnissmahl [o.]; -maken, w.b.: todt machen, tödten; -mager, bv. n.: aus-serst mager; -moede, bv. n.: todtmüde; -nijpen, w. b.: todt (zu Tode) kneifen [onr.]; -onschuldig, bv. n.: sehr unschul-dig; -op, bw.: 1) bettelarm, 2) abgelebt, 3) todtmüde; -rijden, w. b.: (een paard:) zu Tode reiten [onr.] oder fahren [onr.j, (een ander dier of een mensch:) überfah-rend tödten. doods, 2e nmv.: de engel des -: der Todesengel; I -angst, m.: Todesangst [vr.; a]; -bang, bv. n.: toaesbang (ik ben-bang: mir ist todesbang); -beenderen, o. mrv.: Todtenbeine [o. mrv.]; Todtengebein [o. enk.]; -benauwd, bv. n.: 1) zum Ersticken beklommen, 2) todesbang (ik ben - benauwd: Zie -bang:; ik ben [of: ik heb het] -benauwd: mir ist zum Ersticken beklommen); -benauwdheid, vr.: tödtliche Beklom-menneit [vr.]; -bleek, bv. n.: todtenblass, todblass, todbleich; -bleekheid, vr.: Lei-chenblasse [vr.], Todesblasse [vr.], Todten-blasse [vr.]. doodseh, bv. n.: todtenstill; (fig.) öde, schauerlich, schauerhaft; eene -e stilte: Grabesstille [vr.]; I -heid, vr.: Todtenstille [vr.], Grabesstille [vr.], (fig.) Oede [vr.], Schauerlichkeit [vr.]. dood-sehamen (zich), w. w.: sich todt (zu Tode) schamen; I -schieten, w.b.: todt schiessen [onr.], erschiessen (onr.j; -schoppen, w. b.: mit Fusstritten tödten (hij is het - schoppen niet waard: fig.: er ist keinen Schuss Pulver werth [t])); -schrik, m.: Todesschrecken lm.]. doodsgevaar, o.: Todesgefahr [vr.]; |
*) Verreweg de meeste in het Hollandsch met „doodquot; samengestelde werkwoorden,, hebben in het Duitsch „todtquot; [tot] of „zu Todequot; vóór zich, zoodat men die zelf in het Duitsch kan vormen, zoodra men slechts de beteekenis weet van het Hollandsche werkwoord zonder „doodquot;.
DOORBOEKEN.
DOOD-SLAAN.
119
|
I -hoofd, o.: (i. a. b.) Todtenkopt' [m.; ö]; -hoofdblok, o.: (zeew.) Doodshoofdblock [o.; -blötkel; -kleur, vr.: Zie -bleekheid. dood-slaaii, w. b.: todt schlagen [onr.l, erschlagen [onr.l, (fig1, fani., g-las of flesch wijn, enz.:) austrinken [onr.]; ! -slaap, m.: Todesschlaf [m.l, Todesschlummer lm.1; -slag-, ni.: Todtschlag: lm.1 (moord en-slag: Mord und Todtschlag); -slager, m.: Todt-schlager [m.]; -smijten, w. b.: todt (zu To-de) schmeissen [onr.l;-snik, m.: (der)letzte Athemzug lt]. doods-nood, m.: |t1 Todesnoth [vr.1. dootl-Nteek. m.: Todesstoss [m.l, ïo-desstreieh [m.l; I -steken, w. b.: todt stechen [onr.l, ersteehen [onr.l; -stil,bv.n.:todten-still, (fig:.) mausstill; -stilte, vr.: Todten-stille lvr.1, Todesstille [vr.1; -straf, vr.: Todesstrafe [vr.j; -strijd, m.: Todeskampf [m.l (in den - strijd liggen: in den letzten Zügen liegen [onr.l); -stuip, vr.: Todes-krampf [m.; ill. doodH-nur, o.: Todesstunde [vr.l,Ster-bestunde [vr.1; I-zweet o.: Todesschweiss [m.l (het -zweet brak mij uit: tig.: der Angstsehweiss braeh mir aus). dood-traiipeii. w. b.: Zie -sehop-pen: I -vallen, w. o.: sich todt tallen [onr.j (val dood: gem.: [iel krepire!); -verf, vr.: Todesblasse |vr.l, Todtenblasse [vr.1, Leichenblasse [vr.1; -verven, w. b.: bezeichnen (- als: als) (iem. - verven met iets: Einem et was zumuthen [tl); -vonnis, o.: [tl Todesurtheil [o.l; -vijand, m.: Tod-feind [ni.| (hij is mijn-vijand: er ist mir Todfeind); -wond, vr.: Todeswunde [vr.1 (het is geen -wond: spr. es hat nicht viel zu beden ten); -zeilen, w. b.: (den stroom:) todt segeln; -ziek, bv. n.: todkrank; -ziek heid, vr.: (das) Todkranksein; -ziekte, vr.: tödtliche Krankheit [vr.1; -zonde, vr.: Todsünde [vr.1; -zwak, bv. n.: sehr schwach. «loof*, bv. n.. taub; aan een oor -lauf Einem Ohre taub; aan dat oor is hij-: (fig.) dafür hat er kein Ohr; Oostindisch -zijn: (tig.) thun [onr.l (sich stellen) als ob man nicht höre; zich - houden: sich taub stellen; - zijn voor: taub sein für. Zie doove. doofaeliti^-. bv. n.: etwas taub, hart-hörig; j -heid, vr.: Harthörigkeit [vr.]. doofheid, vr.: Taubheit [vr.|. do of-pot. m.: Kohlendampfer [m.l (als in een -pot: fig.: zuni Ersticken, ook: wie begraben; iets in den -pot stoppen: fig.: etwas unter die Bank schieben [onr.l); I -stom, bv. n.: taubstumm (-stommen-instituut, o.: Taubstummenanstalt [vr.], Taubstummeninstitut [o.l); -stomheid, vr.: Taubstummheit [vr.1. doof, vr.: |T] Thaucn [o.j; I -weder (-weer), o.: [T] Thauwetter [o.]. |
dooien, w. onpers.: thauen [t];het dooit: es thaut [t]. dooier, o.: Dotter [m.l, Eidotter [m.J. dool, m.: Irren [o.], Herumirren [o.l; op den -: herumirrend • I -hof, m.: Irrgar-ten [m.; a], (fig.) Labyrinth [o.]; -weg, m.: Irrweg [m.l. doop, m.: (kkl.) Taufe [vr.1; (kkl.) Sauce [vr.]; een kind ten - houden: ein Kind über die Taufe halten [onr.l; 1 -akte, vr.: (-attest, o.): Taufschein [m.l; -baars, m.: Zie waterbaars; -bekken, o.: Taufbec-ken [o.j; -boek, o.: Taufbucn [o.; ü];-ceel, vr.: Taufschein [m.l (iemands -ceel lichten: fig.: Jemandes Sündenregister auf-schlagen [onr.], ook: Einen über die Zungc springen lassen [onr.l); -dag, m.: Tauftag [m.l; -deken, vr.: Tauttuch [o.; ül. doopeline:, m. en vr.: (der, die) Tauf-ling. doopen, w. b. en o.: taufen (ook fig.); (soppen:) eintauchen. dooper, m.: Taufer [m.l; Johannes de -: (bijb.) Johannes der Taufer. dooi»-feest, o.: Tauffeier [vr.]; I -formulier, o.: Tauftbrmel [vr.]; -gelofte, vr.: Taufgelübde [o.]; -getuige, m. en vr.:(der, die) Taufzcuge, (ook:) Gevatter [m.l, Ge-vatterin [vr.]; -goed, o.: Taufzeug [o.|; -heffer, m.: [t|Pathe [m.]; -hefster, vr.: [tj Pathin [vr.1; -hek, o.: Taufraum [m,l;-kind, o.: Taufkind [o.l; -kleed,o.:Taufkleid[o.l; Taufceremonien [vr. mrv.1); -register, o.: Taufregister [o.l. doops-greKind, bv. n.: (kkl.) mennoni-tisch; 1 -gezinde, m. en vr.: Mennonit [m.], Mennonitin [vr.1. doop-sluier. m.: Taufschleier [m.]; I -vont, vr.: 1) Taufstein [m.|, 2) Taufbec-ken [o.]; -water, o.: Taufwasser [o.l. !door, o.: Zie dooier. Idoor, vz. en bw.: 1) durch; 2) (den of het rechtstreeks werkende aanduidende:) von. *) d o o r ademen, w.o.: forttahren [onr.l zu athmen [t|. I door a «lemen, w.b.: durch-hauchen. doorbabbelen, w. o.: fortplaudern. lt;1 o o r bakken, w. o.: fortfahren [onr.l zu backen. I doorbakken, bv. n.: ausgc-backen. d o o r barsten (d oor bersten), w. o.: entzwei bersten [onr.l. doorbetten, w. o.: fortfahren [onr.l zu feuchten. I d o o r betten, w. b.: durch fort-wahrende Befeuchtung aufgehen machen. doorbladeren (doorbladeren), w. b.: durchblattern. doorboeren. w. o.: fortfahren [onr.l Landwirthschaft [t] zu treiben. I d o o r- |
Van de met „doorquot; samengestelde werkwoorden, die niet hier vermeld mochten zijn, neemt men eenvoudig de beteekenis zonder „door1', en vóór aan die beteekenis hecht men dan „fortquot; of „durchquot; vast:
„fortquot; als het eene voortduring aanduidt (of wel men zegt „fortfahren zuquot; en daarachter de onbepaalde wijs van het werkwoord zonder „doorquot;);
„durchquot; als de bedoeling is „door.... heenquot; of „doormiddenquot;, „aan stukkenquot;, „kapotquot;.
Voorbeeld:
doorloopen (== voortloopen, niet stil blijven staan): fortlaufen.
door loopen (b. v. schoenen, voeten; eene stad, een weiland): durchlaufen.
DOORBOORD.
120
DOORKOMEN.
|
boeren (uiit «erquot;), w. b.: alles er mit der Landwirthschaft [tj Alles verspielon. doorboord, bv. n.: durchbohrt. doorboren, w. o.: fortfahreii'zuboh-ren. I doorboren (doorboren), w. b.: durchbohren. door borrelen, w. o.: 1) fortwahrend sprudeln; 2) fortfahren [onr.] zu sehnapp-sen. door braak, vr.; Durchbruch Lm.; ü]: (inz.) Deichbrueh [m.; ü]. doorbreken, w. b. en o.: durchbre-chen [onr.]. doorbrengen, w. b.: (g-eld;) durch-bringen [onr.], vergreuden; (tijd:) zubrin-gen [onr.1. doorbrenger, m.: Vergreuder [ni.J, Verschwender [m.J. doorbrenging. vr.; Vergeudung- [vr.], Verschwendung- [vr.]. doorbrengster, vr.: Vergreuderin [vr.], Versehwenderin [vr.]. doorbuigen, w. b.; entzwei biegren [onr.]. I door buigen, w. o.; sich beugren. do or buiging, vr.: Vertiefung1 [vr.]. doorbijten, w. o.: fortfahren [onr.] zu beissen; (fig-, fain.) nicht nachgreben [onr.]. I doorbijten, w. b.; durchbeissen [onr.]. doordacht, bv. n.: überlegt; 1-heid, vr.; (das) üeberlegte. door dansen, w. o.: fortfahren [onr.] zu tanzen. I doordansen, w. b.: (schoenen:) durchtanzen. doordenken, w. o.: nachdenken [onr.]. I door den ken, w. b.: überlegen, erwagen [onr.]. doordien, vgw.: weil, da. doordoen, w. b.: I) ausstreichen [onr.]; 2) entzwei brechen [onr.], entzwei schneiden [onr.]. doordraaien, w. o.: in Saus und Braus leben. I zich er -: sich durchwinden [onr.], sich durchhelfen [onr.]; alles er -; Alles verschleudern. doordraaier, m.; Lockerling [m.J, (der) lockere Zeisig. door draven, w. o.: fortfahren [onr.] zu traben; (fig. fain.) fortschwatzen. I d o o r-draven, w. b.: durchtraben. doordringbaar, bv.n.; durchdring-bar, durchdringlich; I -heid, vr.: Durcn-dringbarkeit [vr.], Durchdringlichkeit [vr.]. d o o rdringen. w. o.: 1) fortfahren |onr.] zu dringen; 2) durchdringen [onr.]; 3) sich durchdrangen. I door dringen, w. b.: durchdringen [onr.]. door d r i n gend, bv. n.; durchdrin-gend; I -heid, vr.: (das) Durch dringende, door dringer, m.: Durchdringer [in.], do or droog, bv. n.: durch und durch trocken; I -heid, vr.: ungemeine Trocken-heit [vr.]. doordrukken, w. o.: I) fortfahren jonr.] zu drücken; 2) (typ.) fortfahren zu drucken; 3) dit papier drukt door: dieses Papier schlagt durch. I door drukken, w. b.: durchdrucken. d o o r dryfster, vr.: (fig. fam.) Starr-kopf [m.; öl. «loordrüven. w. o.; weiter treiben I onr.); (fig.) oeharren. I doo r drijven, w. b.: (fig.) durchtreiben [onr.1, durchtuhren, durcnsetzen. |
doordrijver, m.: (fig. fam.) Starr-kopf [m.; öl. door dry very, vr.; Starrköpfigkeit [vr.]. dooreen, bw.: durcheinander. dooreengenomen, bw.: im G-aazen. doorgaan, w. o.; weiter gehen [onr.|; (fig.) fortfahren [onr.]; (tot stand komen;) Fortgang haben; (op den loop gaan;) durchgehen [onr.J; (op hol gaan.) durch-gehen [onr.]; (van zweren;) aufgehen lonr.J; - voor; gehalten werden lonr.] für, geiten [onr.] für. doorgaande, bv. n.; durchgangig. doorgaans, bw.; durchgangig, ge-meiniglich. door gang, m.: 1) Durchgang [m.; a].; de - is versperd: der Durchgang ist ver-sperrt; 2) (ng.) Fortgang [m.]; het concert zal geen - hebben: das Koncert wird kei-nen Fortgang haben. do or gelee ril, bv. n.: grundgclehrt. doorgestoken, bv. n.; Zie kaart, doorglippen, w. o.: (fig.) durch-schlüpfen. doo rgoed, bv. n.; herzensgut; I -heid, vr.: Herzensgüte [vr.]. doorgraven, w. o.: fortfahren [onr.] zu graben. I doorgraven, w. b.: durch-graben [onr.J. door gra ving. vr.; Durchgrabung [vr.]. door g r o n den. w. b.; ergründen. door g r o n ding. vr.; Lrgriindung [vr.]. doorhakken, w. b-: durchhacken, durchhauen; den knoop -; (fig.) den Kno-ten durchhauen. doorhalen, w. o.; fortfahren [onr.J zu holen; (fig. fam.) aus allen Kraften lau-fen lonr.]. I d o o r halen, w. b.; (doorschrappen:) durchstreichen [onr.]; (de wasch:) spülen; (iemand:) abkanzeln; I er -; (iets door iets anders heen:) durchholen; (iem. door eene moeielijkheid heen ;) durchhelfen |31 [onr.1; het er -: damit fertig werden [onr.J, (van zieken:) durchkommen [onr.J. door haling, vr.: (in een geschreven of gedrukt stuk:) 1) Ausstreichung Ivr.J: 2) ausgestrichene Stelle [vr.]. door he e n (met „erquot;), bw.: er -: hin-durch. doorbeet, bv. n.; durch und durch heiss. d o o r hollen, w. o.; zügellos weiter rennen |onr.|; (fig.) durchjagen [reg.1, un-gestüm fortfahren [onr.J. doorhou^ven: Zie doorhakken, door hutselen, w. b.; schütteln. d o o r kleinzen (d o o r klenzen), w. b.; durchseihen. doorklieven, w. b.; spalten [onr.], I doorklieven, w. b.; durchschm'iden [onr.J. doorkloppen, w. b.; spalten [onr.1. doorkneed, bv. n.: erfahren, bc-wandert; I -heid, vr:: Erfahrenheit [vr.J. doorknippen, w. b.; durchschnei-den [onr.J. «loor koken, w. o.; 1) fortfahren zu kochen; 2) durchkochen; de pap goed laten -: die Milchsuppe gehorig durchkochen lassen [onr.J. d o o r komen» w. o.; (met „erquot;): durchkommen [onr.J. I -, z. n. o.: Durchkommen |
DOORSCHIETEN.
DOOKKOUD.
121
|
io.l; er is geen - aan: es ist kein Durch-kommen möfflieh; geld verteren alsof er feen - aan is: Geld yerzehren als ob es ein Ende nehmon könne.een - aan is: Geld yerzehren als ob es ein Ende nehmon könne. dooi*kond, bv.n.: darch und durch kalt. d o o r krabbelen, w. b.: durchkrat-zen. I w. o.; (iron.) weiter krabbeln. d o €»r kraken, w. b.: (noten:) aut-knacken. doorkrijgren. w. b.: (doormidden:) durchkriegen; (door de keel:) hinunter-kriegen. door kriiiMen, w. o.: torttahren fonr. 1 zu kreuzen. I doorkrui sen, w. b.: durch-kreuzen. d o lt;» r lappen. \v. o.: fortfahren lonr.1 zu flicken. I w. b. (met „erquot;): alles er Alles durchbringen lonr.1, Alles verschleu-lt;dern. doorlekken, w. o.: 1) fortfahren lonr.l zu lecken; 2) durclilecken. doorleven, w. b.: durchlebcm. doorlezen, w. o.: fortlesen Lonr.1, Avoiter lesen fonr.l. I w. b.: durchlesen lonr.1. doorlezing', vr.: Durchlesung |vr.|. d o o r liftten, w. o. en b.: sieh dureh-liegen [onr.|; zijnen rug sieh den Rii-cken durchliegen l.onr.l. doorloop, m.: Durchgang |m.; al. d o o r loopen. w. o.: fortfahren Lonr.1 zu laufen, weiter laufen Lonr.1. i door-loopen en doorloopen, w. b.: durehlau-fen [onr.j. doorloopend, bv. n.: (tig.) ununter-brochen. doorlnclitig:. bv. n.: erlaucht; (als vorstelijke titel:) durchlauehtig; Hunne -e Hoogheden: Ihre Durchlauchten; Uwe -e Hoogheid: Eure Durchlaucht; -stc vorst: (der) durehlauehtigste Fürst: I -heid, vr.: Durchlaucht 1 vr.j;Zijne -heid: Seine Durchlaucht; Hare -heid: Ihre Durchlaucht. doormengen, w. b.: durclunengen, durchmischen, vermischen (- met: mit). doonn e n »-in»;. vr.: Vermischung Lvr.1 (- met: nut). doorn, m.: (pik. en tig.) Dorn|m.; o en öl; iemand een - in het oog zijn: (tig.) Einem ein Dorn lm Auge sein. Zie mrv. doornen. d o o r naairn. w. o.: fortfahren Lonr.J zu nahen. I w. b.: (kim.) durchnahen; zij heeft hare vingers doorgenaaid: sic hat siclidie Finger durchgenaht (wunlt;l genaht.) doornaelitig:. bv. n.: 1) dornartig, dornjcht, 2) dornig, mit Dornen versehen; i -heid, vr.: 1) Dornartige jo.]. 2) Dornig-keit Lvr.1. doorn-appel, m.: Dornapfel Lm.; al, Stechapfel Lquot;»-; al. doornat, bv. n.: durchnass; I -heid, vr.: (der) durchnassc Zustand. doorn-bes, vr.: Stachelbeere Lvr.1; I -besseboom, m.: Stachelbeerstrauch j m. ;a|. Idoornen. bv. n.: dornen, dörnen; ■1 -kroon, vr.: Dornenkrone lvr.1. Idoornen, m. mrv.: Dornen, Dörner Lm. mrv.l; er zijn geene rozen zonder -: keine Rose ohne Dornen; nii^ts dan - en distelen: nichts als Dornen und Disteln. d o o r neuzen, w. b.: durchschnütfeln. doornliaag: (doornheg), vr.: Dornhecke lvr.1. |
doornig:, bv.n.: dornig, luit Dornen versehen; I -heid, vr.: Dornigkeit Lvr.1, Dornige (o.]. doorn-struik, vr.: Dornstrauch lm.; al; I -tak, m.: Dornzweig Lm.1. doorntje, o.: Dörnchen |o.l, Dörnlein Lo.1. do or pappen, w. o.: (hik.) fortfahren lonr.l Breiumschla§:e aufzulegen. I -, w. b.: (hik.) mit Bremmschlagen aufgehen machen. d o o r pennen, w. o.: (fam.) fortschrei-ben Lonr.J. door ploegen, w. o.: fortfahren Lonr.l zu pflügen. I door ploegen en tig. door-p l o e gen, w. b.: durchpnügen. d o o r poeieren, w. o.: fortfahren lonr.l zu pudern: (fig. fam.) sieh sputen. do or praten, w. o.: fortfahren Lonr.j zu plappern. doorprikken, w. b.: durchstechen lonr.1; zijne vingers -: sieh die Finger wund stechen [onr.l. cl o o r pruimen, w. o.: fortfahren lonr.l Tabak zu kauen; (tig. fam.) fort-lötteln, fortfahren Lonr.1 zu essen. d o o r ratelen, w. o.: fortfahren Lonr.] zu rasseln; (fig. fam.) Zie doorpraten. doorredderen (Zieli er),w. w.:sich durchhelfen Lonr.1 L31. lt;loor r e gen. bv. n.: (vleesch of spek :) durchwachsen; I -heid, vr.: durchwach-sene Beschaflenheit Lvr.J. d o o r resenen. w. onpers.: 1) fortfahren lonr.) zu regnen, 2) durchregnen. I doorregenen, w. b.: durchregnen. doorreis, vr.: Durchreise [vr.|. doorreizen, w. o.: die Reise fort-setzen, durchreiseh. I doorreizen, w. b.: durchreisen. d o o r roeren, w. b.: durchrühren. «loor rollen, w. o.: 1) fortfahren Lonr.J zu rollen; 2) er -: (tig.) durchrollen. i\ o o r rooken, w. o.: fortfahren Lonr.J zu rauchen. I -, w. b.: braunrauchen; doorr o o ken: durchrauchern. doorrooker, m.: 1) braun zu rau-chende Pfeife Lvr.J; 2) braun gerauchte Pfeife Lvr.1; (fig. fam.) Kupfernase 'vr.J, kupferrothe Lt| Nase Lvr.1; 4) (iron.) Zie doordraaier. d o o rrouwen, w.o.: fortfahren fonr.l in Trailer zu gehen. •I o o rruisehen. w. o.: fortfahren lonr.j zu rauschen. I doorruischen, w. b.: durchrauschen. d o o rryden, w. o.: fortfahren zu fahren (in rijtuig) oder zu reiten (te paard); wat 1) ein wenig schneller fahren lonr.1 oder reiten Lonr.1. I d o o rrijden en door-r ij den, w. b.: 1) durchfahren Lonr.J, 2) durch-rciten Lonr.J; zijn achterste doorrijden: sieh den Hintern wund reiten Lonr.J. d o o rrüp, bv. n.: iiberreif; I -heid, vr.': Ueberreife Lo. en vr.J. d o o rseliemeren. w. o.: durchschim-m er n. i\ o o rseheuren, w. o.: zerreissen Lonr.J. 1 d o o rseheuren en doors c h e uren, w. b.: zerreissen Lonr.J. lt;1 o o rsehieten. w. b.: (spl., de kaarten:) mischen. I doorschieten, w. b.: (i. a. b.) durchschiessen Lonr.J; een doorschoten exemplaar: ein durchschossenes Exemplar. |
DOORSCHOUWEN.
122
DOORWAKEN.
|
doorn e li o u wen, w.b.: durclischauen. door Heli rappen, w. b.: durchstrei-cheu lonr.1, ausstreichen [onr.j. d o o r Ki*luidden, w. b.: durclischüt-teln; (spl., de kaarten:) mischen. d o o r sfliuren, w. b.: durchscheuern; (fig.) durchreiben (onr.]. d o o r schutten, w. o.: durch eine Fangschleuse fahren [onr.]. door 8 c li y nend, bv. n.: durchsich-tig; I -heid vr.: Durchsichtigkeit [vr.]. d o o rMlaan, w. o.: 1) tbrtfahren[onr.] zu schlagen; 2) durchschlagon [onr.]; 3) (tain.) drauflos plappern. I w. b.; durchschlagen [onr.]. doorslaand, bv. n.: triftig, über-zeugend, schlagcnd; een - bewijs: ein sehlagender Beweis. doorslag, m.: (om gaten te slaan:) Dnrchsehlag [m.; a]; (gatenplateel:) Durehschlag [m.; a]; (bij het toewegen van koopwaren:) Uebergewieht [o.J; (van weegschalen en fig.:) Aussehlag [m.j; dat gaf den - aan de zaak: das gab der Sache den Aussehlag; aan iem. een - geven: Einem ein Uebergewieht geben [onr.J. doorslepen, bv. n.: schlau; I -heid, vr.: Sehlauheit [vr.]. doorslikken, w. b.: einschlueken, hinuntersehlueken. d lt;» o r slippen, w. o.: durchsehlüpfen. d o r sluipen, w. o.: durchsehleiehen [onr.]. «loorsiyten, w. o.: zerschleissen [onr.]. tl €gt; o r snede, vr.: Durehsehnitt [m.]; in im Durehsehnitt. doorsnorren, w. o.: 1) tbrtfahren [onr.J zu schnurren; 2) durchsehnurren. doorsnuffelen, w. b.: durehsehnüf-feln, durehstöbern. do orsnyden, w. o.: fortfahren [onr.] zu sehneiden; (fig. pop.) seiner Wege gehen lonr.]; snij maar door: gehe deiner Wege. I doorsnijden en fig. doorsnijden, w. b.: durchsehneiden [onr.|. door snydinj;, vr.: 1) Durehsehnei-dung [vr.]; 2) Durehsehnitt [m.|; I door-snijdingspunt, o.: Sehneidepunkt [m.]. cloor spek ken w. b.: durehspicken. doorspoelen, w. b.: durehspülen. «I o o r spoeling, vr.: Durehspülung [vr.]. doorspouwen, w. b.: durchspalten. doorspringen, w. o.: durchsprin-gen [onr.], oersten [onr.|. door staan, w. b.: 1) ausstehen [onr.l, erdulden; 2) bestehen [onr.], aushalten [onr.], die Probe bestehen [onr.]. doorstappen, w. o.: fortfahren [onr.j zu stapten; goed (stevig, enz.) -: grosse (oder: lange) Schritte machen;wat ein wenig schneller gehen [onr.]. door steken (en: door s t e ken), w. b.: durchsteehen lonr.]. d o o r stekertje, o.: Durchsteeher-ehen [o.]. door steking:, vr.: Durehstechung [vr.]. d o o r stevenen, w. o.: weiter steuern; (fig. fam.) seinen Weg verfolgen. doorstikken, w. b.: (kim.) dureh-steppen. door stoomen, w. o.: 1) fortfahren [onr.] zu dampten; 2) damptend seinen |
Weg verfolgen; 2) het Kanaal -: durch den Kanal uampfen. doorstooten (en: door s t o o ten), w. b.: durchstossen [onr.]. doorstoven, w. o.: (kkk.) gehorig schmoren; laten -: gehorig schmoren lassen [onr.]. door stralen, w. o.: durchstrahlen; (tig.) durchschimmern. I doorstralen, w. b.: durchstrahlen. door straling vr.: Durchstrahlen [o.]; (fig.) Durchschimmern [o.]; - van het bloed: 1) Blutumlauf [m.], 2) Beförderung [vr.| des Blutumlaufs. d o o r stroomen, w. o.: fortfahren [onr.j zu stromen. I door s t r o o men, w. b.: durchströmen. door studeeren, w. o.: fortstudiren fie]. I -, w. b.: durchstudiren [ie]. doorsypelen, w. o.: durchsickern. doortasten, w. q.: (fig.) durehgrei-fen [onr.], mit durchgreifenden Massregelu auftreten [onr.]. dlt;»or t a s tend, bv. n.: durchgreifend. do or teren, w. o.: 1) fortfahren [onr.j zu theeren [t]; 2) fortzehren. lt;1 o o r timmeren, w. o.: fortzimmern; (fig. fam.) drauflos plappern. I doortimmeren, w. b.: gehorig zimmern; goed doortimmerd, bv. n.: gut gezimmert. doortintelen, w. b.: (fig.) dnrch-glühen. ]gt;oortJe? o.: (vrouwennaam:)Dortchen [o.J; I doortje, o.: (der) kleine Eidotter. d o o r tocht, m.: 1) Durchgang [m.; il], Durchweg [m.J, 2) Durchzug [m.|. d o o r tokkelen, w. o.: fortfahren die Saiten zu schlagen; (fig.) Zie fig. door-tornen. doortornen, w. o.: fortfahren [onr.] aufzutrennen; (fig. fam.) immer auf einen und denselben Gegenstand dringen [onr.!. lt;loortrapt. bv. n.: durchtrieben; I -heid, vr.: Durchtriebenheit [vr.]. door trekken (en : door trek ken), w. b. en o.: durchziehen [onr.]. doortrokken, bv. n.: durchzogen ( - van: von). door vaart, vr.: Durchfahrt [vr.]. doorvlammen, w. o.: fortfahren [onr.] zu fiammen; blijven - op: (fig), fortfahren [onr.] lüstern zu sein nach. doorvlechten, w. b.: durchfiech-ten [onr.]. iloor v 1 e c h ting, vr.: Durchfleeh-tung [vr.]. doorv 1 o c h ten, v. dw.: durchfloeh-ten (- met: mit). doorv iy men, w. b.: durchsehneiden [onr.j. doorvoed, bv. n.: wohl genahrt; I -heid, vr.: (das) Wohlgenahrtsein. door voer, m.: Durchfuhr [vr.]; I -biljet, o.: [ie] Passirzettel [m.]; -handelt m.: Transitohandel [m.]; -recht, o.: Tran-sitozoll [m.]. doorvreten, w. o.: fortfahren [onr.l zu fressen. I -, w. b.: durchfressen [onr.j. door w a a d baar, bv. n.: zu dureh-waten; I -heid, vr.: zu durchwatende Seichtigkeit [vr.]. doorwaden, w. b.: durchwaten. doorwaken, w. o.: fortfahren [onr.l zu wachen. I doorwaken, w. b.: durch-wachen. |
DORPS-SCHOUT.
DOORWARM.
123
|
d o o r warm, bv. n.: «lurch und (lurch warm. doorw a nemen, w. b.: durchdunsteu. door w a h sen, bv. n.: durchwachsen. door wateren, w. b.; (tech.) durch-wiissern. I doorwateren, w. o.: tort-fahren [onr.] sieh des Wassers zu ent-ledigen. door w e e keu, w. .b.: durchweichen. doorwerken, w. o.: tortarbeiten, fortfahren lonr.] zu arbeiten. I doorwerken en doorwerken, w. b.; durch-arbeiten. doorweven, w. o.: fortfahren [onr.l zu weben, fortweben. I doorweven, w. b.: durehweben (v. dw.: doorweven met: durchwebt mit). door w o r Htelen, w. b.: sich durcli-kampfen fw. nv.1 durch; vele moeielijk-heden sieh durch viele Schwierigkeiten durchkümpfen. door w r o v li t, bv. n.: ausgearbeitet, meisterhaft; I -heid, vr.: Meisterhaftigkeit lvr.[. doorwroeten, w. b.: durchwühlen. doorzagen, w. o.: fortfahren lonr. 1 zu sagen. I -, w. o.: durchsagen. doorzetten, w. o.: (typ.) fortfahren [onr.j zu setzen. 1 w. b.: (hg.) durchset-zen. d o o r zeven, w. b.: durehsieben. doorzicht, o.: (tig.) Einsicht Ivr.J; een man die veel - heeft: ein einsichts-voller Mann; I -kunde, vr.: Strahlenbrech-kunde [vr.l, Dioptrik [vr.l; -kundig, bv. n.: dioptrisch. doorzichtig:, bv. n.: durchsichtig; 1 -heid, vr.: Durchsiehtigkeit [vr.]. doorzien, w. b.: durehsehen [onr.]. I doorzien, w. b.: durehsehen [onr.l. doorzitten, w. o.: fortfahren [onr.l zu sitzen. 1 -, w. b.: durchsitzen [onr.[. floor zo eken, w. b.: durchsuchen. d o o r zweeten, w. o.: fortfahren zu schwitzen. I do or zweeten en doorz weeten, w. b.: durchschwitzen. doorzwelgen, w. o.: fortfahren [onr.j zu sehwelgen. I -, w. b.: hinunter-schlucken. lt;1 o o r z|j^doek, m.: Seihetuch [o.; ül, [ie| Filtrirtuch [o.; ü]. d o o r zljgeii, w. o. en b.: durchseihen. d o o r z|jg:ing:, vr.: Durehseihung [vr.]. doos, vr.: 1) (in den zak te dragen:) Dose [vr.l; 2) (van hout:) Büchse [vr.l; de - van Pandora: (fig.) die Büchse der Pandora; 3) (van spaan, karton, enz.:) Schachtel [vr.l; 4) (stevige -:) Kasten; 5) (gevangenis:) [sl Gefangniss [o.], (pop.) Loch [o.], Hundeloch [o.]; hij zit in de er sitzt im Loch; hij werd in de - gestopt: er wurde ins Hundeloch gesteckt; 6) (ng.) eene zaak in de - stoppen: eine Saehe unter die Bank schieben [onr.]; iets uit de oude etwas von Anno Damals; een liedje uit de oude -: ein Liedchen aus dem alten Register; heel wat in zijne -hebben: ein gelehrter Kopf sein. doo^fe, o.: 1)Döschen [o.|;2) Büchschen l.o.]; 3) Schachtelehen [o]; 4) Kastchen [o]; in de kleinste -s is de beste zalf: (spr.) kleine Leute haben am nieisten Grütz im Kopf. |
doove, m. en vr.: (der, die) Taube; dat hebt gij aan geen - gezegd: das ha-ben Sie mir nicht umsonst gesagt (Zie dooven); I -kool, vr.: Löschkohle [vr.|y gelösehte Torfkohlc lvr.1; - netel, vr.: (pik.) taube Nessel [vr.], Taubnessel. Idooven, w. b.: !) löschen; 2) dampten. Idooven, m. en vr.: (die) Tauben; zich van de - houden: (spr.) sieh taub stellen; er zijn geen erger - dan die niet hooren willen: (spr.) die sehlimmstenTaubensind die welche nicht hören wollen; I aan eene -mansdeur kloppen: (spr.) kein geneigtes Gehör finden [onr.]. doovigheid, vr.: Taubheit [vr.]. doozen, vr. mrv.: Schachteln (u. s. w.; Zie doos); I -fabriek, vr.:Schachtelfabrik [vr.J; -fabrikant, m.: Schachtelfabrikant [m.]; -maker, in.: Schachtelmacher [m.]; -winkel, m.: Schachtelladen [m.; a]. dop, m.: Schale [vr.]; (^gt;lk.) Hülse [vr.]; (fig.) I)eckel [m.]; een halt ei is beter dan een leege -, (spr.) besser etwas als Nichts; hij komt pas uit den -: (iron.) eristkaum aus dem Èi gekrochen; I -erwt, vr.: Scho-tenerbse [vr.]. dopje, o.: 1) Schalchen [o.]; 2) Hüls-chen [o.]; 3) Deekelchen [o.j, Hütchen[o.U doppen, w. b.: enthülsen. dopper, m.: 1) Enthülser [m.J; 2) Zie doperwt; ruige -s: Reifelerbsen [vr, mrv.]. dor, bv. n.: dürr; (fig.) trocken; I -heid, vr.: Dürre [vr.]; (fig.) Trockenheit [vr.J. Doris, m.: (mansnaam:) Theodor [m.J. lgt;oriscli, bv. n.: (tik. en bwk.) do-risch. dorp, o.: Dorf [o.; ö]; het kan beter van eene stad dan van een -: (spr.) ein gespickter Beutel kann leichter etwas missen als ein magrer. dorpaclitig:, bv. n.: 1) einem Dorfe ahnlich, 2) dortmassig, 3) das Dorfleben liebend; I -heid, vr.: 1) Aehnlichkeit [vr.l mit einem Dorfe, 2) Dorfmassigkeit [vr.], 3) Hang [m.] zum Dorfleben. dornei, m.: Schwelle [vr.J, (inz.) Thür-schwefle [vr.J, Hausschwelle [vr.J; nooit weer een voet over iemands - zetten: nie wieder Eines Schwelle betreten [onr.j. dorpeling:, m. en vr.: Dorfbewohner [m.J, Dorfbewohnerin [vr.J; -en m. mrv.: Dorfleute [m. mrv.j, Dorfschaft [vr. enk.J. dorper, m.: Zie m. dorpeling:, dorpje, o.: Dörfchen jo.l, Dörnein [o.], dorps-hakker, m.: Dorfbacker [m.J; I -barbier, m.: Dorfbarbier [m.J; -bestuur, o.: Dorfvorstand [m.; al; -bewoner, m.: Dorfbewohner [m.]; -bewoonster,vr.:Dorfbewohnerin [vr.]. dorpsch, bv. n.: Zie dorpaehtig'. dorps-dominee, m.: Dorfpastor [m.J; 1 -geestelijke, m.: Dorfgeistliche [m.];-herberg, vr.: Dorfschenke [vr.J, Dorfherberge [vr.J; -huis, o.: Gemeindehaus [o.; a]; -jeugd, vr : Dorfjugend [vr.]; -kerk, vr.: Dorfkirche [vr.J; -kermis, vr.: Dorfkirmes [vr.]; -kleermaker, m.: Dorfschneider [m.J; -klok, vr.: Dorfglocke [vr.J; -leeraar, m.: Dorfpastor [m.J; -leven, o.: Dorfleben [o.]; -manier, vr.: Dorfmanier [vr.J; -pastoor, m.: Dortpfarrer [m.J, (der) katholiscne Dorfgeistliche; -pastorie, vr.: Dorfpfarrei [vr.J, Dorfpfarrhaus [o. ; a]; -predikant, m.: Zie -dominee; -schipper, m.: Dorfschiffer [m.]; -school, vr.: Dorfschule [vr.];-schoolmeester, m.: Dorfschulmeister [m.];-schout. |
DOKPSSCHÜiT.
124
DRAAISTER.
|
m.; (hist.) Dorfschultheiss [m.1, Dorfschulzo ïrn.]; -schuit, vr.: Dorfboot [o.]; -veer, o.: Dorflföhre [o.]. dorren, w. o.: dorren. dorring:, vr.: Dorren [o.]. dorsclideel, vr.: Zie dorschvloer, dorschen, w. b.: dreschen [onr.];hooi -: (iron.) leeres Stroh dreschen [onr.1, Wasser in den Brunnen tragen [onr.J. dorseher, m.: Drescher [m.]. dorsching, vr.: Dreschen [o.J. dorseh-schuur, |vr.: Zie -vloer: I -vlegel, m.: Dreschfiegel [m.]; -vloer, m.: Dresciidiele [vr.1. dorst, m.: Durst [m.]; - naar...: (fig.) Durst nach....; - hebben: Durst haben; fijnen (haren) - lesschen: den Durst lö-schen; dat verslaat geen -: (fig. tam.) das hilft nicht viel; een appeltje voor den -: ■(fig.) eine Birne für den Durst. dorsten, w. o.: dursten, dürsten; ik dorst naar ...: ich durste nach ..., mich durstet nach____es durstet mich nach. dorstig, bv. n.: durstig: I -heid, vr.: Durstigkeit [vr.]. dos, m.: Schmuck Fm.]; (fig.) Kleidung [vr.], Kleid [o.]. dosis, vr.: Dose [vr.], Gabe fvr.], Quan-titat [vr.]. dossen, w. b.: schmücken (- in: mit); (fig.) kleiden (- in: in). dot, m.: (hooi, haar, enz.:)Büschel[m.]; lt;garen, touw, enz.:) Knauel [m.]; (was, vet, enz.:) Klumpen; (watten, pluksel, enz.:) Pfropfen [m.]; (voor kleine kinderen, om er op te zuigen:) Nutschbeutel [m.];(pop., in plaats van „lievelingquot;) Herzchen [o.], -Schatzchen [o.]. dotatie, vr.: Dotation [vr.]. dotje, o.: Zie «lot. douairie, vr.: Wittwengehalt [m.|. douairière, vr.: Wittwe [vr.]. douane, vr.: Zollamt [o.]. I -, m.: Zoll-beamte [m.J. doubleeren, w. b.: (in 'tbiljartspel:) dupliren [ie]. douceur, o.: Geldgeschenk [o.]. douteus, bv. n.: zweifelhaft; I -heid, vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.]. douwen, w. b.: Zie duwen. dozyn, o.: Dutzend [o.]; bij -en (bij het -): dutzendweise; I -dichter, m.: Dut-zendpoet [m.J, Poetaster (m.]; -goed, o.: Dutzendwaare [vr.1; -schilder, m.: l)ut-zendmaler [m.], (der) schlechte Maler; -werk, o.: Hümpelarbeit [vr.]. dra, bw.: bald. idraad, m.: Faden [m.; a of a] (ook fig.); (van metaal:) Draht [m.; a]; de-van Ariadne: (fab.) der Faden der Ariadne; geen drogen - aan zijn (haar) lijf hebben : (fam.) kernen trockenen Faden am Leibe haben; aan een zijden - hangen: (fig.) an einem Faden hangen [onr.]; den - kwijt zijn: (fig.) den Faden verloren haben: den - weder opnemen: (fig.) den Faden wieder aufnehmen [onr.]; voor den - komen met: (fam.) herausrücken mit, zum Vorschein kommen [onr.] mit; tegen den - iu:gegen den Strich, widerhaarig. Idraad, bv. n.: (van draad gevlochten:) drahtern. draadachtig:, bv. n.: 1) fadenartig, 2) drahtartig. draadbank, vr.: Drahtbank [vr.; iij. |
draadje, o.: 1) Fadchen [o.]; 2) Draht-chen [o.]. draad-kogel, m.: (art.) Drahtkugel [vr.]; I -nagel, m.: Drahtnagel [m.]; -pop, vr.: Drahtpuppe [vr.]; (het)-trekken:(das) Drahtziehen; -trekker, m.: Drahtzieher [m.]; -trekkerij, vr.: Drahtzieherei [vr.1; -werk, o.: Filigran [o.], Drahtarbeit [vr.]; -werker, m.: Drahtarbeiter [m.]; -vormig, bv. n.: 1) fadenförmig, 2) drahtförmig; -worm, m.: (pik.) Drahtwurm [m.; ü], Fa-denwurm [m.; ü]; -ijzer, o.: Drahteisen [o.]. draafster, vr.: (die) Trabende. Idraagbaar, vr.: Tragbahre [vr.]. Idraasbaar. bv. n.: tragbar; I -heid, vr.: Tragbarkeit [vr.1. draag-bak, m.: T rag wan no [vr.]; I -balk, m.: (bwk.) Tragebalken [m.];-band, m.: Trageband [o.; iij; -boom, m.: Trage-baum [m.; a]; -geld, o.: Tragerlohn [m.|; -hemel, m.: Traghimmel [m.1; -juk, lt;gt;.: Tragjoch [o.], Schulterjoch [o.]; -koets, vr.: Sanfte [vr.1, Tragsessel [m.1; -kracht, vr.: Tragfahigkeit [vr.]; -loon, o.: Zie -g:eld. draasiyk, bv. n.: ertraglich, leidlich (bw. ook: ziemlich, so ziemlich); I -heid, vr.: Ertraglichkeit [vr.J, Leidlichkeit [vr.1. draag-mand. vr.: Tragkorb [m.; öl; l-plaats, vr.: Leichenbegleitersstelle [vr.J; -riem, m.: Tragriemen [m.1; -ring, m.: Zie wrong:; -steen, m.: (mtsl.) Tragstein fm.]. draagster, vr.: Tragcrin [vr.]. draag-stoel, m.: Zie -koets; I -stok, m.: Tragstock [m.; ö]; -touw, o.: Tragrseil [o.]; -vermogen, o.: Zie -kracht; -zadel, o.: Tragsattel [m.], Packsattel [m.1; -zeel, o.: Tragriemen |m,];-zetel, m.:Zie -koets. draai, m.: Wendung [vr.]; (fig.) List [vr.]; een - om de ooren: (fam.) eine Ohr-feige; aan den - zijn: (fam) im Sause und Brause leben; I -bank, vr.: (tech.) Dreh-bank [vr.; aj; -bas, vr.: (art.) Drehbasse [vr.]; -beitel, m.: Drehmeissel [m.];-boom, m.: (zeew.) Drehbaum [m.; iij, (op voetpaden:) Drehkreuz [o.|; -bord, o.: Glücks-rad [o.; al; -broer, m.: (fam.)Doppolzüng-ler [m.1; -brug, vr.: Drehbrücke | vr.1; -bus, vr.: Zie -bas. draaien, w. o. en b.: (i. a. b.) drehen; met alle winden -: (fig.) den Mantel naeh dem quot;Wind drehen (oder: hangen). draaier, m.: Dreherlm.);(kv.) Drechs-ler [in.]; (fig.) 1) Manteldreher [m.1, 2) Zie draaibroer. draaierig, bv. n.: 1) doppelzüngig; 2) schwindelig; I -heid, vr.: 1) Doppelziin-gigkeit [vr.1, 2) Schwindeligkeit [vr.J. draaiery, vr.: fi. a. b.) Dreherei [vr.]. draai-gat, e.: (in rivieren:) Drehloch [o.; ö], Wasserwirbel [m.]. draaiing, vr.: Drehung [vr.1; (duizeling:) Schwindel [in.]. draai-ka |gt;, ve.: Drehkappe [vr.!; I -kolk, m.: Mahlstrom [m.; ól, Strudel [m.1; -kunst, vr.: Drechslerkunst jvr.I; -nek, m.: (vog.) Drehhals jm.; al; -orgel, o.: Drehorgel [vr.], Leierkasten [m.j; -punt, o.: Drehpunkt [m.|; -reep, m.: (zeew.) Drehreep [o.]; -schijf, vr.: Drehscheibe [vr.]; -spier, vr.: (ontl.) Drehmuskel[ni.1; -spil, vr.: (zeew.) Drehspill [o.l, Bratspill [o.]; -spit, o.: (kkk.) Bratspiess [m.1. draaister. vr.: Dreherm [vr.1. |
DRA AI -STOEL,
DREKKERIG.
125
|
draai-stoel. m.: Drehstuhl |ni.: ii], Drehsessel [m.1; I -stok, m.: Drehstock I m.; öl; -tol, m.: Kreisel lm.]; -werk, o.: Drechslerarbeit [vr.l; -wesp, vr.: (ins.) Drehwespe [vr.l; -wind, m.: Wirbelwind Lm.]; -zaagr, vr.; Kreissage [vr.];-ziekte, vr.: (vea.) Drehkrankheit [vr.J. draak, m.: Drache lm.1; (fig.) Daum-ling lm. en vr.l, (ook: das) Missgeschopf; ik steek er den - maar mee: (fam.) ich scaerze nur; den - met iem. steken : Einen zum Besten haben; den - met iets steken: über etwas spotten. Zie draken. dra a 1st er. vr.: Zauderhafte 1 vr.l. drab, o.: Bodensatz lm.1, (das) Trübe. Zie ook dral* no. 2. drabbig-, bv. n.: trübe: ! -heid, vr.: (das) Trübe. draehme, vr.: (mtw.) Drachme [vr.l. I-, o.: (gew.) Draehme [vr.l, Quentchen [o.l. draeht, vr.: (kleeding:) Tracht [vr.]; (vracht:) Tracht Ivr.]; (zwangerschap van mensch of dier:) Tracht |vr.];(vanvrucht-boomen, akkers, enz.:) Tracht [vr.]; (van geweren: Tragweite lvr.1; (van schepen:) Lastigkeit [vr.l; (van wonden:) Eitcrung lvr.1, (ook:) Eiter lm.1; (van de oogen: das) Trieten, (ook:) Eiter lm.1, Schleim [m.1: (vea., fontanel:) Haarseil lo.l. draehtig*, bv. n.: trachtig; (van de oogen :) triefend; (van wonden :) eiternd; I -held, vr.: Trachtigke.it lvr.1; (van de oogen : das) Triefeu; (van wonden :) Ei-terung [vr.|. draden, m. mrv.: Zie draad, draderig, bv. n.; Zie «Iradig. dradig, ov. n.: fasig; (fig.)'langwei-lig; I -heid. vr.: Fasigkeit [vr.], (das) Fasi-ge, (fig.) Langweiligkeit [vr.]. draf', m.: 1) Trab lm.]; op een -: tra-bend, in vollem Trab; 2) (drab:) Traber vr. mrv.]. Trester Ivr. mrv.1; 3) (varkensspoeling:) Trank lm.], Spülwasser [o.], Spülicht lo.l. dragant, vr.: (pik.) Tragant lm.], dragen, w. b.: (i. a. b.) tragen [onr.]. 1 -, w. o.: tra gen |onr.|; (van geweer, kanon of schot:) tragen lonr.l; (van dieren:) tragen lonr.1, trachtig sein; (van wonden:)eitern; (van de oogen:) triefen |reg.enonr.1;(van een spijker, die ingedreven wordt:) tassen. I -, w. onpers.: sich tragen lonr.l; op het hoofd draagt net gemakkelijker dan in de hand: anf dem Kopfe tragt sich 's leichter als in der Hand. drager, m.: (i a. b.) Trager lm.] ;l dragersplaats, vr.: Zie draagplaats. dragoman, m.: Dragoman lm.1, (der) türkiscne Dolmetscher. dragon, vr.: (pik.) Dragun lm.], Kai-sersalat lm.]; (aan degens en sabels:) Quaste [vr.l.' dragonade, vr.: (hist.) Dragonade [vr.]; (fig.) Treibjagd [vr.]. dragonder, m.: 1) (mil.) Dragoner fm.1; 2) (iron.) Virago lvr.1, (das) derbe Weibsstück, (der) weibliche Dragoner; 1 -officier, m.: Dragonerofficier [m.]. dragondernpaard, o.: Dragonerpferd [o.l. drainage, vr.: (akk.) Entwasserung [vr.l, lie] Drainiren [o.]. draineerbuis, vr.: [ie] Drainirröhre [vr.l. Entwasserungsröhre [vr.l. |
draineeren, w. b.: (akk.) drainiren [ie], entwassern. draken, m. mrv.: Di achen; Zie draak; 1 -bloed, o.: (pik.) Drachenblut [o.]; -kopr m.: (i. a. b.) Drachenkopf [m.; ö]; -kruid, o.: (pik.) Drachenkraut [o.]; -slang, vr.: (drk.) afrikanische Hornschlange [vr.]. (wpk.) Drachenschlange [vr.]. dralen, w. o.: zaudern; zonder -, bw.: imverzüglich. draler, in.: Zauderer [m.]. draling, vr.: Zaudern [o.l. drama, o.: Drama [o.]. dramatiscli, bv. n.: dramatisch, dramatiseeren, w. b.: dramatisiren Üel. dramaturg, m.: Dramaturg lm.1. dramaturgie, vr.: Dramaturgie [vr.]. drang, m.: Drang [m.]; de - der omstandigheden: der Drang der Umstande; I -reden, vr.: Antrieb lm.], Beweggrund [in.; ü]. drank, m.: 1) Trank [m.1,Getrank[o.]; spijs en -: Speise und Trank; 2) Brannt-wein lm.], geistige Getranke lo. mrv.]; (pop.) Schnapps [m.]; aan den - zijn: dem Trunke ergeben sein; aan den - raken: sich dem Trunke ergeben [onr.]; i -fleschr vr.: Branntweinflasche lvr.],(pop.)Schnapps-fiasche [vr.]; -huis, o.: Branntweinnaus [o.; a], Schenke [vr.]. drankje, o.: (pha.) Trankchen [o.]. drankwinkel, m.: Branntweinschenke [vr.]. drapeeren, w. b.: drapiren [iel; gedrapeerd, v. dw.: drapirt lie], drapeering, vr.: lie] Drapirung lvr.1. draperie, vr.: Draperie [vr.]. Idras, vr.: Moor [m.1. Morast lm.]; I -grond, m. (-land, o.): Sumpfmoor |ni.lr Sumpfbóden lm.], Sumpfland fo.]. idras (drassig), bv. n.: sumpfig; 1 -heid,. vr.: Sumpfigkeit [vr.], Sumpfige lo.l. draven, w. o.: traben; hollen en -: (fam.) fiiegen [onr.] und traben. draver, m.: Traber lm.|. dravik, vr.: (pik.) Lolch [m.]. dreef, vr.: Trift lvr.1; (laan:) Allee [vr.]; (fig.) Gang lm.], Zug [m.]; op - komen: in den Gang kommen lonr.l; op zijn: im Gange sein, im Zuge sein. Zie dreven. dreet, vr.: (gem.) jtl Koth Im.l.Dreck lm.1; aan de - zijn: (gem.) den Durchfall haben. dreg (dregge), vr.: Dregg lm.], Dregg-haken lm.]. dreggen, w. b : dreggen. dreg-net, o.: Schleppnetz [o.]; I-touw. o.: Dreggtau [o.]. dreigbrief, in.: Drohbrief [m.1. dreigement, o.: Drohung [vr.J. dreigen, w. b. en o.: drohen. I -, z. n. o.: Drohen jo.]. dreigster, vr.: Droherin [vr.]. dreinen, w. o.: wimmern. dreiner, m.: Wimmerling [ni.|. dreinig, bv. n.: wimmernd. dreinster, vr.: Wimmerling [vr.l. drek, vr.: Dreck lm.]. It] Koth lm.]; I -hoop, ra.: Dreckhaufen [ra.]. drekkerig (drekkig), bv. n.: dreckig. kothig [t]; (flg.) schmutzig; I -held, vr.: (das) Dreckige, (das) Kothige [t]; (fig.) Schmut-zigkeit fvr.|. |
DREK-POEDEK.
DRIFT.
126
|
drek-poeder, o.: (akk.) (der) trockene Dimmer; T-put, m.: 11] Kothgrube | vr.|;-stof, vr.: Menscnenkoth |t] (-stoffen, vr. mrv.: Exkremente [o. mrv.1). drempel, m.: Zie dorpel: I -bewaarder, m.: Thürhüter [m.J; -stuk, o.: Quer-balken lm.], Schwelle lvr.1. drenk-bak. m.: Tranktrogr [m.; öl. drenkeling:* ni. en vr.: 1) (der, die) Ertrunkene; 2) (der, die) aus dfin Wasser Gerettete. drenken, w. b.: tranken. drenk-gebit, o.; Wasserzaum |m.; al; I-goot, vr.: Trankrinne [vr.]; -plaats, vr. lt;-wed, o.): Tranke [vr.]. drentel, ra : Sehlender (ni.1, Schlender-pang |m.], (fig.) (der, die) hin und her Hchlendernde. drentelaar, in.: hin und her Schlen-dernde [m.]. drentelaarster. vr.: hin und her Schlendernde | vr.1. drentelaelitiff. bv. n.: schlendernd, (fig.) das hin und Tier Schlendern liebend; I -heid, vr.: (das) Schlendernde, (fig.) Hang lm.] zuui Hinunnherschlendern. drentelen, w. o.: hin und her schlendern. drentelgrana:. »»•: Schlendergang [ra.], dresseerder. m.: lie] Üressirer L»u. I, Abrichter [m.]. dresseeren, w. b.: dressiren [ie], ab-richten. dresseering, vr.: Zie dressuur. dressuur, vr.: Dressur jvr.j, Abrich-tung (vr.]. Idreuni (dreuinel), m.: (wev.) Trumm [o. en m.; ü]. Idreuni (dreumel), vr.: (das) zu Theer-quasten [Tl und Schwabbern dienende grrobe Zeug. «Ireumes, m. (dreumesje, o.): Knirps [in.], D au ml i ng [m.]. dreun, m.: Dröhnen |o.l,Erschütterung Ivr.]; (fig.) Eintönigkeit [vr.]. dreunen, w. o.: dröhnen. dreuning:, vr-: Zie dreun. drentel, ra.: 1) Zie kentel; 2) Zie dreumes. dreutelen, w. o.: 1) zaudern, langsam sein; 2) Zie drentelen. dreutel-yaier, o.: Zie drevel, drevel, m.: Treibeisen [o.]. dreven, vr. mrv.: 1) Uegenden [vr. mrv.]; 2) (dk.) Gefilde [o. mrv.j. (dribbel, ra.: Trippeln [o.]; aan den - zijn: hin und her tnppeln. Idribbel. ra. en vr.: Trippler [m.], Tripplerin [vr.]. dribbelaar, m.: Trippler [m.j. dribbelaarster, vr.: Tripplerin [vr.]. dribbelen, w. o.: I) trippeln; 2) Zie drentelen. dribbelg:ang:, ni.: Zie dribbeltred. dribbeling:, vr.: Trippeln [o.j. dribbeltred, m.: Tnppeltritt [m.]. drie, tw.: drei; een twee -: (fam.) Eins •/wei drei, geschwind; - kaarten roemen: (spl.) ein Dreiblatt (eine Terz) ansagen; kwartier over -ën: ein Viertel auf Vier, «•in Viertel nach Drei; kwartier voor -ën: drei Viertel auf Drei; wij zijn met ons-ën: es sind unser drei, wir sind zu drei; in-ën breken: in drei Stücke brechen [onr.1; iets doen in -ën: etwas in drei Absatzen tluin |
[onr.j. I -, m r [yr.1; Schotsche -: (in 't dansen:) der seliofhmika Dreher. I als bv. n.: dritte; 's-Gravenhage - ï^bruari: Haag ara dritten Februar; Willem Wilhelm der Dritte. drie-ang:el, in.: Triangel lm.]; l-deelen, w. b.: in drei Theile (Tl theilen Itl; -dekker, in.: (zeew.) Dreidecker [m.1, (iron.) Zie no. 2 dragronder; -dik, bv. n.: in (zu) dreifacher Dicke; -draadsch, bv. n.: dreidrahtig; -eenheid (-eeni^heid), vr.: (theo.) Dreieinigkeit [vr.], Trmitat [vr.]; -eenig, bv. n.: dreieinig drieërhande (drieërlei), bw.: dreier-lei. drieg:draad. ra.: (kim.) Heftfaden [ra.; a en a]. drieg:en, w. b.: (kim.) verloren heften, drie-hoek, in.: Dreieck [o.j; I -hoeks-raeting, vr.: Trigonometrie [vr.]; -hoofdig, bv. n.: dreiköpfig; -kant, bv. n.: dreieckig (als z. n. o.: Dreieck lo.]); -kantig, bv. n.: dreieckig; -klank, ra.: (muz.) Dceiklang [ra.; a], (tik.) Dreilaut [m.j, Dreilauter [m.J: -kleur, vr.: (dk.) dreifarbige Flagge [vr.] oder Fahne [vr.]; -kleurig, bv. n.: dreifar-big; -koningen, o.: (kkl.) Dreikönigstag [ra.l, Dreikönigsfest [o.]; -koningskaars, vr.: Dreikönigskerze jyr.j; -ledig, bv. n.: dreigliederig, (fig.) dreitheilig [t], (ook:) dreifach; -ledigheid, vr.: 1) (das) Dreiglie-derige, 2) (das) Dreitheilige [tj, 3) (das) Dreifache; -lettergrepig, bv. n.: dreisilbig (een -lettergrepig woord: ein dreisilbiges Wort [o.; öj, ein Dreisilber [in.]. drieling', in. en vr.: 1) Drillingskind [o.|; 2) Drillingsgeburt [vr.1. Drilling lm.I; van een - bevallen: mit einem Drilling niederkoramen [onr.j. drie-maal. bw.: dreimal; I -niaandt'-lijksch, bv. n.: dreimonatlich: -maands. bv. n.: dreiraonatig; -man, m.: (liist.) Dreiherr [ra.], Triumvir [ra.j; -manschap, o.: (liist.) Dreiherrschaft [vr.1, Triuravirat jo.j, (iron.) Trio lo.l; -regelig, bv. n.: dreizeillg. Dries, m.: (mansnaain:) Andreas jm.j, Andres [ra.]. drie-span. o.: Dreigespann [o.]; I-splc-tig, bv. ii.: dreischlitzig; -spouwig, bv. n.: dreispaltig;-sprong,ni.: Vereinigungspunkt drcier Wege. driest, bv. n.: 1) dreist, keek; 2) frech, unverscharat. drie-stal, in.: Dreifuss jni.; ül; I-stemmig, bv. n.: dreistimmig. driestheid, vr.: I) Dreistigkeit jvr.], Keckheit [vr.], 2) Frechheit [vr.], ünver-scharatheit [vr.1. drie-strikken, w. o.: (spl.) das Mühlenspiel spielen; I -tand, ra.: Dreizack lra.1; -voud, o.: (das) Dreifache; -voudig, bv. n.: dreifach;-voudigheid, vr.: Dreifach-heit [vr.]; -vuldig, bv. n.: dreifaltig; -vuldigheid, vr.: (theo.) Dreifaltigkeit [vr.], Dreieinigkeit [vr.]; -werf, bw.: dreimal. drift, vr.: 1) (hartstocht:) Lpidenschaft [vr.]; zijne -en beteugelen: seine Ijeiden-schaften bezwingen [onr.]; 2) (liartstochte-lijkheid:) Heftigkeit jvr.], Ungestüm [m.j, Hitze jvr.]; met - antwoordde hij: mit Heftigkeit antwortete er; met - kwam hij binnen: mit Ungestüm trat er hinein; in de eerste - van zijnen ijver: in der ersten Hitze seines Eifers; 3) (verbolgenheid:) |
DROMMEL.
DRIFTIG.
127
|
Zorn; quot;in eene opwelling van in einer Aufwallungr des Zornes; 4) (mgreschapene noiffingr:) Trieb [m.l; goslachts-: Gc-schlechtstrieb lni.1, Begrattungstrieb [m.]; 5) (kudde, troep:) Trieb (m.l; eene-koeien; ein Trieb Kühe; 6) (sterk drijvende beweging:) Treiben [o.J; er is - in de wolken: die Wolken jagen; er is - in het water: es geht eine starke Strömung im Wasser. driftig;, bv. n.: 1) (boos:) aufgebracht, zornig, böse; - worden: zornig werden |onr.], böse werden; - zijn: aufgebracht sein; 2) (haastig:) hastig,hitzig,ungestüm; gij zijt te -: Sie sind zu hastig; 8) (van schepen:) trifcig, vor Anker treibend; I -heid, vr.: 1) Aufgebrachtheit h'r.1, Zorn I in.], 2) Hastigkeit 1 vr. |, Hitze I vr.1,3) (zeew.) Tnftigsein lo.l. drift-kop, m.: Hitzkopf [m.; ö]; I -recht, o.: Triftrecht |o.l, Weiderecht [o.]; -zand, o.: Treibsand [m.l, Flugsand [m.J. dril. m.: 1) (kkk.) Gallerte Ivr.], eingf-kochte Fleisclibrühe [vr.]; 2) (kv.) Drilhch [m.], Drill [m.l; 3) een - om de ooren: eine Ohrfeige; 4) op den - zijn: herumschlendern; op den - gaan: herumschlendern gehen lonr.1; I -boog, m.: Drehbogen [m.]; -boor, vr.: Drillbohrer [m.]; -kunst, vr.: Driil-kunst [vr.], Abricntungskunst [vr.1. drillen, w. o.: beben, zittern. I -, w. b.: lt;1. a. b.) drillen. driller. m.:Drillmeister [m.l,Driller [m.l. dril-mee^ter. m.: (mil.) Drillmeister fm.l; I -plaats, vr.: |iel Exercirplatz [ra. ii], Waffenplatz [ra.; a];-veld, o.: [iel Exer-cirfeld [o.l. dringen, w. o.: dringen |onr.]. I -, w. b.: drangen |reg.|, dringen lonr.j. dringend, bv. n. en bw.: dringend, dringer, m.: (der) Dringende. «Iringing. vr.: 1) Dringen jo.]; 2) Drangen [o.l. dringster, vr.: (die) Dringende. drink-1gt;ak, ra.: Tranktrog |ni.; ö.l: I -broer, m.: (fam.) Zie drinkebroer. drinke-broer. m.: Saufbruder [ra.; ül, Zecher [m.J. idrlnken. w. b. en o.: trinken lonr.]. 1 - (zich), w. w.: sich .... trinken lonr.]; zich zat -: sich voll trinken [onr.l; zich arm of dood -: sich arm oder zu Tode -trinken |onr.]. Idrlnken, z. n. o.: Trinken lo.l;hij kan het - niet laten: er kann sich des Trin-kens nicht enthalten; een goed boek is eten en - voor mij: (fig.) ein gutes Buch ist inir Essen und Trinken. drlnkens-bakje, o.: Trinknapfchen jo.J; | -glaasje, o.: Trinkglaschen [o.]; -kopje, o.: Tasse [o.l. drinker, in.: Trinker [m.J, (inz.) Zecher [m-l- drinkers-baas, ra.: (der) tüchtigc Trinker; een -: ein tüchtiger Trinker. drink-geld, o.: Zie -penning; I -huis, o.: Schenke [vr.1, Kneipe [vr.1; -kroes, in.: Trinkbecher [m.J; -lied, o.: Trinklicd lo.l; -lust. m.: Lust lvr.1 zu trinken,Trink-1 ust | vr.1 (ik heb geen lust om te drinken: es ist mir nicht trinkerlich); -nap, in.: Trinknapf [ra.: al; -partij, vr.: 1) Trink-gelag [o.], 2) Trinkgesellscnaft [vr|; -penning, ra.: Trink^eld [o.J; -plaats, vr.: (voor raenschen:) Trmkstube, vroor dieren:) Tranke jvr.l. |
drinkster, ra.: Trinkerin [vr.]. droef, bv. n.: 1) trübe, 2) traurig, be-trübt; - te moede: trüben Muthes lt|. droefenis, vr.: Traurigkeit [vr.1. droefgeestig, bv. n.: trübsinnig, ine-lancholisch; 1 -neid, vr.: Trübsinn lra.1 Melancholie [vr.]. droefheid, vr.: Traurigkeit [vr.], [s] Betrübniss [vr.]. droelen. w. b.: (iemand: Eineiu) eine ï*ase drehen. droes, m.: 1) (vea.) Druse [vr.j; de kwade -: der Rotz; 2) Zie no. 2 draf; 3) Zie drommel. droesem, ra.: Zie no. 2 draf. droesemig. bv. n.: Zie drabbig, droevig, bv. n.: traurig; 1 -heid, vr.: Traurigkeit [vr.]. droezig, bv. n.: (vea.) drusig, mit der Druse behaftet; 1 -heid, vr.: Drusigkeit [vr.]. drogbeeld, o.: Trugbild lo.l; I-bewijs, o.: Trugbeweis [m.l. droge, (verbogen) bv. n.: (der, die, das) trockene; met - opgen: mittrocknem Auge; eene - rain: eine trockne Amine, eine Kinderwarterin; een - man: ein trock-ner Mensch; een - vrijer: ein trockncr Liebhaber; eene - koude: eine trockne Kalte; het - weer: das trockne Wetter; een - hoest: ein trockner Husten; het-stof: der trockne Staub (eene - stof: ein trockner Gegenstand); - waren: trockne Waaren [vr. rarv.] (eene maat voor - waren: ein trocknes Mass); langs den - en weg: (schk.) auf trocknem Wege. Zie droog. 1 -, o.: (das) Trockne; zijne schaapjes op het - hebben : (fig.) sein Schafchen im Trocknen haben; op het-zitten: (zeew. en fig.) auf dem Trocknen sitzen. drogren. w. lgt;. en o.: 1) trocknen; iets laten -: (aan iets den tijd laten om te etwas trocknen lassen [onr.l, (iets doen-:) et was trocknen maehen; 2) (op de eest, in den oven:) dorren; gedroogde fruit: fedörrtes Obst; gedroogde groenten: ge-örrte Gemiise [o. mrv.j.edörrtes Obst; gedroogde groenten: ge-örrte Gemiise [o. mrv.j. drogery, vr: 1) Anstalt [vr.J zum Trocknen; 2) Anstalt [vr.] zum Dorren. 4lrog:er|jën. vr. nirv.: Drogueriewaa-ren [vr. mrv.], Drogereiwaaren [vr. mrv.1 Materialwaaren [vr. mrv.j. droging, vr.: (das) Trocknen. drogist, in.: Droguist [m.j; 1 -winkel, m.: Droguereihandlung [vr.]. drogman, m.: Zie dragoman, drog-reden. vr.: Trugschluss [m.; ü]; Sophisma [o.; -men]; I -redenaar, in.: Sophist [ra.]. drok, bv. n.: Zie druk. drokte, vr.; Zie drukte. drol, vo.: (das) langliehe Stiick(stront: Menschenkoth [t]); een kleine -: (fig. fam.) ein Knirps [m.l; een dikke -; (fig. fam.) ein dicker Pfropfen; ik geef er geen -ora; (gein.) Zie droniniel. drollig, bv. n.: drollig; I -heid, vr.: Drolligkeit [vr.]. drom. m.: Legion [vr.]; (fig.) Haufen [ra.]; (wev.) Eintrag [in.; a I; in dichte -men : in dienten Haufen; I -garen,o.;Einschuss-garn [o.l. dromedaris, m.: (drk.) Dromedar [in.], drommel, ra.: (fam.) Teufel |m.l. Honker [m.l; een arme -• ein armer Teufel, |
DROMMELS. 12*
DRUIPEN.
|
ein armer Schlucker; om den - niet: dureh-aus nicht, in keinem Falie; dat mag de - weten: das mag der Teufel wissen; hij weet er geen - van: er weiss den Teufel davon; Ik geef er geen - om: ichkümmre mich gar nicht darum; dat zou mij de -doen: das müsste nicht mit rechten Dingen zugehen ; wat -: was Teufel, was zum Teufel; naar den -: zum Teufel; voor den -: ins Teufels Namen. drommels, tsw.: potztausend!, Don-nerwetter!, verteufelt! drommelsch, bv. n. en bw.:verteufelt. dronk, m.: (teug:) Trunk |m.l; (beschonkenheid:) Trunk [m.1; een kwaden (pleizierigen, aandoenlijken) - hebben: (fam.) wenn besolfen handelsüchtig (sehr munter, weinerlich) sein. dronkaard, m.: Trunkenbold lm.], Saufer lm.]. dronken, bv. n.: betrunken; (fig.) trunken; - van blijdschap: trunken vor Freude, freudetrunken. dronkenschap, vr.: (het dronken zijn:) Betrunkenheit [vr.]; aan - verslaafd: dem Trunke ergeben. droog:, bv. n. en bw.: trocken (ook tig.); zoo - als kurk: wie ausgetrocknet; reeds hoog en -: (fig.) schon lange Zeit ; -brood: trockenes Brod, (fig.) ein Stück Brod; hij is nog niet - achter zijne ooren: (spr.) er ist hinter den Ohren noch nicht trocken. droomachtig:, bv. n.: etwas trocken; I -heid, vr.: (das) etwas Trockene. droog-doek, m.: Wischtuch [o.: [ü]; I -dok, o.: Zie dok. droog;heid, vr.: Trockenheit fm.]. droogje, o.: (das) Trockne; op een -zitten: nichts zu trinken haben. Zie ook natje. droogjes, bw.: trocken. droog:-kamer, vr.: Trockenstube Ivr.]; l-leggen, w. b.: (akk.) drainiren [ie], trocken legen; -legging, vr.: Drainage [vr.], Tro-ckenlégung [vr.]; -loopen, w. o.: trocken zu liegen kommen [onr.]; -lijn, vr.: Tro-ckenleine [vr.], Trockenschnur Lvr.; ü]; -maken, w. b.: trocken machen; -makerij, vr. (-making, vr.): Trockenlegung [vr.], Aus-manlung [vr.J; -malen, w. b.: ausmahlen; -maling, vr.: Ausmahlung [vr.]; -oven, m.: Darrofen [m.; öl;-plaats, vr.: Trockenplatz jm.; a]; -poetsen, w. b.: trocken putzen; -raam, o.: Trockenrahmen [m.]; -rek, o.: Trockengestell lo.]; -scheerder, m.: Tuch-maeher [m.]; -scheerderij, vr.: Tuchmache-rei [vr.]; -scheren, z, n. o.: Tuchmachen lo.]; -schuren, w. b.: trocken scheuern; -schuur, vr.: Trockenscheuer lvr.]; -staan, w. o.: (van melkkoeien:) trocken stehen [onr.], keine Milch mehr geben lonr.1; -stoof, vr.: Trockenstube lvr.]; -stoppel, m.:(iron.) (der) beschrankte Kopf lö]. droogte, vr.: 1) Trockenheit [vr.]; 2) (zeew.) Sandbank [vr.; a]. droog-touw, o.: Zie -Ujn; I -voets, bw.: trocknen Fusses; -zaal, vr.: Trocken-haus lo.; a];-zolder, m.: Trockenboden [m.; o en öj. droom, m.: Traum lm.; a]; eenen -droomen: einen Traum traumen; -en zijn bedrog: (spr.) Traume sind Schaume; iemand uit den - helpen: (fig.) Einem aus dem Traum helfen lonr.]. |
droomachtig:, bv. n.: traumerisch; I -heid, vr.: (das) traumerische Wesen. droomen, w. o. en b.: traumen; dat heeft hij stellig nooit gedroomd: (fig.) das ist ihm gewiss nicht im Traume eingefallen. droomer, m.: Traumer lm.], droomerig, bv.n.: traumerisch; I -heid ve.: (das) traumerische Wesen. droomery, vr.: Traumerei lvr.]. droompje, o.: Traumchen lo.]. droomster, vr.: Traumerin lvr.]. droom-uitleg:g:er (-verklaarder), m.: Traumdeuter lm.]; I -uitlegging (-verklaring), vr.: l) Traumdeutung lvr.],2) Traum-deuterei [vr.]. droopea, w. b.: betraufen. drooping:, vr.: Betraufen [o.]. Idrop, o.: Lakritzensaft lm.], Süssholz-saft [m.1. . Idrop, m.: 1) Traufe [vr.]; uit den regen in den - komen: (spr.) aus dem Regen in die Traufe kommen [onr. 1; 2) Tropfen [m.]; veel van den - houden: gern einen Schnapps trinken [onr.l; 1 -bad, o.: Zie druipbad. dropje, o.: Tröpfchen [o.], Tropnem [o.]; lust ge een -: (fam.) wollen Sie ein Schnappschen?; veel van een - houden: gern einen Schnapps trinken [onr.l. droppel, m.: Tropfen [m.]; bij -s: in Tropfen. tropfenweise; I -pis, vr.: (gnk.) Harnzwang [m.1, Strangurie [yr.j. droppelen, w. o. en b.: tröpfeln. droppeling, vr.: Tröpfeln [o.l. droppelings (droppelswijze), bw.: tropfenweise; ih Tropfen. .. , droppeltje, o.: Tröpfchen [o.l, fropt-lein |o.]; -s voorschrijven: (gnk.) Tropfen vorschreiben lonr.j; -s innemen: Tropfen einnehmen [onr.j. droppen, w. o.: tröpfeln. drop-steen, m.: Tropfstein [m.J; l -wa-ter, o.: Lakritzenwasser [o.], Süssholz-wasser [o.l; -wijn, m.: Traufwein. drossaard, m.: Zie drost. drostel, m.: (vog.) Drossel [vr.]. drossen, w. o.: 1) sich aus dem Staube machen; 2) ausreissen [onr.l, desertiren [ie]. . drost, m.: Drost [m.J; I -schap, o.: 1) Drostamt lo.l, Würde eines Drosten; 2) Drostei [vr.J, Gerichtsbarkeit [vr.J eines Drosten. ., . , , druïde, m.: (hist.) Druïde [m.]; I drui-dentempel, m.: Druidentempel [m.J. druif, vr.: Traube [vr.J, (eigenlijk:) Weinbeere [vr.J, Traubenbeere [vr.J; (art.) Traube [vr.J; Zie druiven; I -gezwel,o.: (hik.) Traubengeschwulst [vr.; üj; -kruid, o.: (pik.) Traubenkraut [o.J; -luis,vr.: (ms.) Traubenlaus [vr.; iil, Philoxera[vr.; -ren]; -vlies, o.: (ontl.) Traubenhaut [vr.J; -vor-mig, bv. n.: traubenförmig. druil, m.: (zeew.) Leesegel [o.J, Prall-segel [o.l. I m. en vr.: Zie -oor-druilen, w. ö.: (fig.) traumen. druiler, m.: Zie druiloor, druil-oor, m. en vr.: 1) Traumer [m.J, Traumerin [vr.], 2) der, die) Verdrossene; I -oorig, bv. n.: I) traumerisch, 2)verdros-sen; -oorigheid, vr.: 1) Traumerei [vr.], 2) Verdrossenheit [vr.J. druilster, vr.: Zie druiloor. druip, m.: Traufe Ivr.J; 1 -bad, o.: Tropf-bad lo.; aj. druipen, w. o.: trauten, trieten [reg. |
DRUIPER.
DRIJVEN.
129
|
en onr.]; bij het examen (figr.) beim Examen durchfallen [onr.], (fam.) beim Examen purzeln; door zijne kleeren (fig:, fam.) sichtbarlich abmag-ern, (ook:) mager wie ein Gerippe sein; door de ben (door de mand) (ram.) bekennen [onr.]; door iemands vingers (b. v. geld:) Einem unter den Fingern zerfliessen [onr,]; het zal hem in zijne oogen -: (fig. tam,) 1) er wird dafür büssen müssen, das wird ihm eingetrankt werden, es wird ihn reuen, er wird es bereuen, 2) bald wird er es anders erfahren. druiper, m.: (hik.) Tripper [m.1. «Iruiping, vr.: Trieten [o.]. «Irnip-nat. bv. n.: triefnass, (fam.) pu-delnass; 1 -natheid, vr.: Triefnasssein [o.|; -neus, m.: Triefnase Lvr.];-oog, o.: Trief-auge fo.1 (als z. n. m. en vr.: (der, die) Triefaugige; -oogen hebbende: trietaugig, bv. n.); -staarten, w. o.: den Seliwanz zwischen die Beine nehmen [onr.1; -staar-tend, bv. n. en bw.: mit dem Schwanze zwischen den Beinen, wie ein begossener Hund. drniNchen, w. o.: Zie aaiidriiisclieii. «Iruive-blacl. o.: Traubenblatt [o.; aj; I -boom, m.: (pik.) Traubenbaum [m.: a]. druiven, vr. mrv.: Trauben [vr. mrv.], quot;Weinbeeren [vr. mrv.1* een tros -: eine Traube; - plukken: Trauben pflücken, Trauben lesen [onr.]; de - zijn zuur: (spr.) die Trauben sind sauer; I -confituur, vr.: Traubenkonfitüre [vr.]; -gelei, vr.: Trau-bengallerte [vr.]; -god, m.: (fab. cn dk.) Traubengott [m.], öott [m.], des Weins; -moer, vr.: Trester [vr. mrv.]; -nat, o.: Traubensaft [in.]; -oogst, m.: Weinlese [vr.]; -pers, vr.: Weinpresse [vr.], Keiter [vr.]; -perser, m.: Kelterer [m.], Keltertre-ter [m.j; -pluk, m.: Weinlese [vr.]; -plukker, in.: Traubensammler [m.], Trauben-leser [m.]; -rist, vr.: 1) Traube [vr.],2) Trau-benkamm [m.; a];-trappen (-treden), z.n.o.: (das) Traubentreten; -tros, m.: Traube [vr.]; -wijn, m.: Traubenwein [m.], (der) achte Wein. druive-pit, vr.: Traubenkern [m.]; I -schilletje, o.: Traubenhautchen [o.]; -steeltje, o.: Traubenstielchen [o.]. ld ruk, bv. n. en bw.: (levendig:) lebhaft; (woelig:) rührig; (met vele bezigheden:) viel beschaftigt; het zeer-hebben; 1) sehr viel zu thun haben, 2) (fig. fam.) drauflos plaudern; - werk nebben: (fam.) viel zu schatfen haben; -ke bezoeken, o. mrv.: haufige Besuche [m. mrv.]; I -bezocht, bv. n.: starkbesucht. Idruk, m.: 1) (drukking:) Druck [m.]; een - met den vinger: ein Fingerdruck lm.]; 2) Druck [m.], [t] Noth [vr.J; onder den - van: unter dem Druck [2]; in den -zitten: im Drucke sitzen [onr.J, in der Noth [t] sitzen [onr.]; 3) (typ.) Druck; in - geven: in den Druck geben [onr.]; in -verschijnen: im Druck erscheinen [onr.]; een vel -s: ein Druckbogen lm.]; een groote, duidelijke -: ein grosser, deutlieher Druck: een oude - (d. i. een - met ouder-wetsche letter): ein alter Druck; 4) (editie:) Auflage [vr.]; een 9ude -: eine alte Auflage; de nieuwste -: die neueste Auflage; de eerste of de tweede -: die erste oder zweite Auflage. drnk-bezocht, bv. n.: starkbesucht; Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, |
I -bezochtheid, vr.: Starkbesuchtheit [vr.]; -inkt, m.: Druckfarbe [vr.], Druckerfarbe [vr.]. drukken, w. o.: drücken. I w. b.: 1) drücken; iemand de hand -: Einem die Hand drücken; de markt -: den Markt drücken; dat drukt op de maag: das drückt im Magen; iemand iets op het hart -: (tig.) Einem etwas an 'sHerz legen;iemands voetstappen -: (tig.) in Eines Fussstapfen treten [onr.]; 2) (typ. en kv.) drücken; een boek -: ein Buch drücken; katoen -: Kat-tun drücken. drukkend, bv. n.: drückend; I -heid, vr.: (das) Drückende. drukker, n.: 1) Drucker [m.], (inz.) Buchdrucker 1 m.]; katoen -: Kattundrucker [m.1; 2) (drukking teweegbrengend iemand of iets:) Drücker [m.]. drukkers-baas. m.: Druckermeister [m.1; I -knecht, m.: Druckergeselle [in.]. drukkerll, vr.: Druckerei [vr.], (inz.) Buchdruckerei [vr.]. drukking, vr.: Drückung [vr.], Druck [in.]. druk-kunst, vr.: Buchdruckerkunst [vr.]; I-loon, o.: Druckerlohn [m.]; -pers, vr.: Druckerpresse [vr.J (-persvrijheid,vr.: Pressfreiheit [vr.]). druksel, o.: Druckerarbeit [vr.]. drukte, vr.: (levendigheid:) Lebhaf-tigkeit [vr.]; (gewoel:) Gewühl [oogbeweging, bombarie:) Bewegung [vr.J; (bezigheid, werk:) Beschaftigung [vr.], Arbeit [vr.]. drukwerk, o.: 1) Druckerarbeit [vr.], Drucksachen [vr. mrv.]. drumniel, m.: (wcv.) Trumm [o. en m.; ü]. drup (druppel, druppelen, druppen, enz.): Zie drop, enz. dryade, vr.: (fab.) Dryade [vr.1, Baum-nymphe [vr.]. dryf-anker, o.: Treibanker [m.]; I-hamer, m.: Treibhammer [m.; a]; -hout, o.: Treibholz [o.], Triftholz [o.], (tech.) Triebei lm.]; -jacht, vr.: Treibjagd [vr.], Klopjagd [vr.]; -kracht, vr.: Triebkraft [vr.]; -kunst, vr.: [ie] Ciselirkunst [yr.]; -rad, o.: Zie -wiel; -riem, m.: Treibriemen [m.]; -steen, m.: Bimsstein [m.]. drijfster, vr.: Treiberin [vr.]; (fig. fam.) Starrkopf [m.; ö]. dryf-tol. m.: Kreisel [m.]; I -ton, vr.: Bakentonne [vr.]; -veer, vr.: (tech. en fig.) Triebfeder [vr.]; -werk, o.: (wkt.) Getriepe [o.], (kv.) getriebene Arbeit [vr.], [ie] Ciselir-arbeit [vr. |; -wiel, o.: Treibrad [o.; a], Trieb-rad [o.: al; -ijs, o.: Treibeis.[o.]; -ijzer, o.: Treibeisen [o.]; -zand o.: Treibsand [m.]. lt;lrnten, w. o. en b.: (gem.) scheissenj onr. |. drjjven, w. o.: (zich drijvend voortbewegen:) treiben [onr.]; (zweven:) schwe-ben; (op of in eene vloeistof liggen:) schwimmen [onr.]; voor top en takel -: (zeew.J vor To^p und Takel treiben [onr.1; in de lucht m der Luft schweben; op zijne eigene wieken -: (fig.) für sich selbst sorgen; de waarheid drijft altijd boven: (tig.) die Wahrheit behalt immer die Oberhand; de boter drijft bovenop: die Butter schwimmt obenauf; de groenten dreven in de boter: die Gemüse schwammen in Butter; de vloer dreef van bloed: der Boden schwamm in Blut; wat zijt gij nat, gij e druk. 9 |
DUINKERKEN.
DRIJVER.
130
|
drijft!: (fi^r.) was sind Sie nass, Sie tric-fen!; de rivier drijft vol ijs: der FIuss ist voll Treibeis. I w. b.: (i. a. b.) treiben [onr.]. dry ver, m.: Treiber Lm.]: (figr.) Starr-kopf |m.; öl. driving:, vr.: 1) (das) Schwimmen. duaiis, m.: (tik.) Zweizahl [vr.], Dualis [m.]. Idubbel, z. n. o.: (das) Doppelte. jdubbel, bv. n. en bw.: doppelt; met -krijt schrijven: (fig.) mit der doppelten Kreide schreiben [onr]; het-boekhouden: die doppelte Buchführung-; eene -e deur: eine Doppelthüre; een geweer met een -en loop: eine Doppelflinte; -e sterren, vr. mrv.: Doppelsterne [vr. mrv.]. dubbelaar, m.: Doppler [m.]. dubbeleeren, w. b.: (typ.) doppeliren [ie]. dubbelen, w. b.: doppelt machen,ver-doppeln; een schip -: ein Schiff doppeln (verdoppeln). dnbbelliartig:, bv. 'n.: doppelherzig; I -heid, vr.: Doppelherzigkeit [vr.]. dubbellieid, vr.: Doppelheit [vr.]. dubbelliuid, vr.: (van schepen:) Spic-kerhaut [vr.]. dubbelin^:, vr.: Verdopplung [vr.]; (van schepen:) Dopplungr [vr.]. dabbelscliaduwig:, bv. n.: doppel-schattig, zweischattig. dubbeltje, o.: (intw.)Doppeltchenfo.], (der) zehnte Theil [T] eines nollandischcn Guldens. dubbelzinnig, bv. n.: zweideutig; I -heid, vr.: Zweideutigkeit [vr.]. dubbelzout, o.: (schk.) Doppelsalz [o.J dubieus, bv. n.: zweifelhaft; I -heid, vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.]. dubloen, m.: (mtw.) Dublone [vr.]. duehten, w. b.: fürchten, befürchten. duchtig-, bv. n.: tüchtig; I -heid, vr.: Tüchtigkeit [vr.]. duel, o.: Duell [o.], Zweikampf [m.; a|. duelleeren, w. o.: duelliren [ie], sich im Zweikampf schlagen [onr.]. duellist, m.: Duellant [m.]. duenna, vr.: Duenna [vr.]. duet, o.: (muz.) Duett [o.]. duf, bv. n.: muffig; I -heid, vr.: Muffig-keit [vr.]; -steen, m.: Zie tufsteen, duffel, o.: Düffel [m.]. duffelseli, bv. n.: von DüfFel; eene -e jas: ein Düffelrock [m.; ö]. dufflff, bv. n.: Zie duf. duidelHk,, bv. n.: deutlich; I -heid, vr.: Deutfichkeit [vr.] -heidshalve, bw.: deutlichkeitshalben,der Deutlichkeit wegen. duiden, w. b.: deuten, auslegen; ten kwade -: übel nehmen [onr.]. I -, w. o.: deuten (- op: auf). duiding, vr.: Deutung [vr.], Auslegung [vr.]. duif, vr.: (vogO Taube [vr.]; Zie duiven; I -huis, o.: Taubenhaus [o.;a], Tau-benschlag [m.; a]. duifje, o.: Taubchen [o.l; een - zonder gal: (fig.) ein Taubchen ohne Galle. duifsteen, m.: Zie tufsteenduig, vr.: Daube [vr.]; in -en vallen: (fig.) vereitelt werden [onr.1, in den Brun-nen fallen [onr.]; in -en liggen: (fig.) vereitelt sein; in -en werpen of schoppen: (fig.) vereiteln; I-hout, o.: Daubenholz [o.]. |
duik-eend, vr.: (vog.)Tauchente fvr.]. Zie duiker. duikelaar, m.: Purzler [m.]; (vog.) Tauchervogel [m.; ö], Taucher [m.J. duikelaartje, o.: Purzelmannchen [o.l. duikelen, w. o.: einen Purzelbaum machen; voorover -: kopfüber stürzen; achterover -: (fig.) rückwarts stürzen. duikeling, vr.: Purzelbaum [m.; aj. duik eisprong, m.: Purzelbaum [m.; a|. duiken, w. o.: ducken, sich bücken; (in het water:) untertauchen; (spl.) klein beigeben [onr.]. duiker, m.: (i. a. b.) Taucher [m.]: I -eend, vr.: (vog.) Tauchente [vr.]; -gans, vr.: (vog.) Tauchgans [vr.; a], Taucher-gans [vr.; a]; -helm, m.: Taucherhelm lm.]; -hoen, o.: (vog.) Taucherhuhn [o.; ü]: -klok, vr.: Taucherglocke [vr. j; -koning, m.-. (vog.) Taucherkönig [m.], Eisvogel [m.; ö]; -schip, o.: Taucherschiff [o.]. duikertje, o.: Taucherlein [o.]; Car-tesiaansch (das) kartesianische Taucherlein. «luikertoestel, o.: Taucherapparat [o.J. duiking, vr.: Ducken |o.]; (in het water:) Tauchen |o.l; - van de kim: Vertie-fung [vr.] des Horizontes. duim. m.: (ontl.) Daumen [m.1; (van ijzer:) Haken [m.], Haspe [vr.]; (lengtemaat:) Zoll [m.J; bij -en: nach Zollen, zollweise; onder den -: heimlich; iemand onder den - houden: Einen unter dem Daumen halten [onr.J; iets op zijn - kennen: etwas auf den Fingern kennen; op zijn - kunnen fluiten naar zijn geld: seine Forderung als verloren betrachten kennen; iets uit zijn - zuigen: etwas aus den Fingern saugen; vinger en - naar iets likken: an den Fingern nach etwas lecken; tusschen vinger en -: zwischen Finger und Daumen; den - op het laadgat Jiouden: zusehen [onr.] dass kein Geld verschleu-dert wird ; I -bekleedsel, o.:Daumenbeklei-dung [vr.J; -breed, bv. n.: daumenbreit, zollbreit; -breedte, vr.:Daumenbreite [vr.]. duimeling, in.: (i. a. b.) Daumling [m.]. duim-gewrieht, o.: Daumengelenk [o.J; I -handschoen, m.: Fausthandschuh Im.1; -kruit, o.: (iron.) Geld [o.J; -leder (-leer), o.: Daumenleder [o.]. duimpje, o.: Daumchen [o.]; Klein o.: Daumling [m.J. duim-ring. m.: Daumenring [m.J; l-schroef, vr.: Daumenschraube [vr.J, Dau-menstock [m.; ö] (iemand de -schroeven aanleggen: fig.: Einem Daumenstöcke an-schrauben, Einem schart' zusetzen);-spier, vr.: (ontl.) Daumenmuskel [m.J; -spijker, m.: Hakennagel [m.J; -stok, m.: Zollstock [m.; ö], Zollstab [m.; a]; -ijzer, o.: Haspe [vr.J; -zweer, vr.: Daumengeschwür [o.J. duin, o.: Düne [vr.J; de -en, o. mrv.: die Dünen [vr. mrv.]; I -aardappelen, m. mrv.: Dünenkartoffeln [vr. mrv.]. duinaelitig, bv. n.: dünenartig. duin-geziclit. o.: 1) Ansicht [vr.J der Dünen, 2) Aussicht [vr.J auf den Dünen; I -gras, o.: Dünengras [o.]; I -grond, m.: Dunenboden [m.]; -helm, vr.: (pik.) Sand-gras [o.J; -hoogte, vr.: Dünenhöhe [vr.]. lgt;uinkerken, o.: (adk.) Dünkirchen |
DUINROOS.
DULDSTER.
131
|
ïo.1; Duinkerker, m.: Dünkirchner Lni.1 •{als bv. n.: dünkirchner); Duinkerksche, vr.: Dünkirchnerin [vr.1. duin-roos, vr.: (pik.) Dünenrose [vr.]; I -streek, vr.: Dünengeg-end [vr.1; -water, o.: Dünenwasser [o.] (-waterleiding', vr.: Dünenwasserleitungr [vr.1; -waterleiding-s-buis of pijp: Dünenwasserleitung-sröhre (vr.1); -wflg, in.: (pik.) Dünenweide [vr.]; -zand, o.: Dünensand [in.1. duist, o.: Mühlenstaub [m.]. duistei', bv. n. en bw.: düster, finster, dunkel. duistcrachtig:. bv. n.: etwas düster, etwas dunkel. duisterheid, vr.: Dunkelheit [vr.] lt;ook fig.). duisterling:, m : Finsterling [ni.l duiNteruis. vr.: [s] Finsterniss [vr.]. duit, m.: (hist.-mtw.) Deut [m.]; dat is ^rcen - waard: 1) das ist nichts werth [t], 2) das hat nichts zu bedeuten; -en hebben: (l)op.) Füchse haben; naar van zijne -en afkomen : (pop.) sein Geld auf jammcrliche Weise loswerden [onr.], auf jammerliche Weise seines Geldes entledigt werden (onr.]. duitendief, m.: (iron.) Pfennigfuchser Jm.]. ]gt;uitscli, bv. n.: deutsch (als z. n. o.: deutsche Sprache [vr.], Deutsch [o.]; in het - vertalen: ins Deutsche übersetzen; hoe heet dat in het - of op zijn -: wie heisst das auf Deutsch. Dluitsclier, m.: een Duitscher: ein Deutscher (de Duitscher: der Deutsche; de Duitschers: die Deutschen); eene Duit-sche: eine Deutsche. Duitsch-lcatholiek, bv. n.: (kkl.) deutsch-karholisch. Igt;uitsc1iland, o.: Deutschland [o.]. duive-bek. m.: Taubenschnabel lm.; iil (ook pik.); -krop, m.: Taubenkropf [m.; ö] (ook pik.). duivel, m. : Teufel [m.1; de - en zijn moer: (pop.) der Teufel und seine Gross-mutter; een leven van sinjeur den-: (pop.) ein Teufelslarm [m.]; de - beheert hem: lt;fam.) der Teufel reitet ihn; hij weet er g-een - van: er weiss den Teufel davon. duivelachtig:, bv. n.: teufelisch; 1 -heid, vr.: (das) Teufelische. duivelary, vr.: Teufelei [m.]. duivel-banner, m.: Teufelsbanner [m.]; I -bannerij, vr.: Teufelsbannerei [vr.]'; -bezweerder, m.: Teufelsbeschwörer [m.]; -bezwering-, vr.: Teufelsbeschwörung [vr.]. duivelen, w. o.: trandeln. I -, w. b.: 1) ausrichten; 2) überlisten; 3) (Einem) in die Quere kommen [onr.], (Einem) eincn lt;^uerstrich machen. duivelin, vr.: Teufelin [vr.]. duivel-jaagster. vr.: (fig. fam.) Teu-felskind [o.]; 1 -jagen, w. b.: (fig. fam.) ausrichten, (ook:) verdriesslich machen ■ lt;als w. o.: trandeln); -jager, m.: (fig. fam.) Teufelskerl [ra.]. duivels, 2e mnv.: Teufels; het is om des - te worden: es ist zum Rasendwer-den: toen werd hij des -: da wurde er rasend; I -beet, vr.: (pik.) Teufelsbiss fin.]; -brood, o.: PÜz |ni.], Erdschwamm [ra.]. duivelsch, bv. n.: 1) teufiisch, teufel-haft; 2) (fam.) verteufelt. duivels-drafje, o.: op een -drafje: |
(fam.) in aller Eile; 1 -drek, o.: (pha.) Teufelsdreck [ra.]; -kind o.: Teufelsldml [o.]; -kop, ra.: Teufelskopf [m.; ö] (ook pik.); -kunsten, vr. mrv.: Teufelskünste [vr. mrv.]; -kunstenaar,m.:Tausendkünst-ler [ra.]; -kunstenarij, vr.: Teufelskunst [vr.; ü]; -melk, vr.: (pik.) Teufelsmilch [vr.]; -naaigaren, o.: (pik.) Teufelszwirn [ra.]; -toejager, ra.: Beilauter [m.1. Handlanger [ra.]; -werk, o.: 1) Teufelsarbeit [vr.], schwere Arbeit [vr.], 2) Teufelswerk [o.], (ein) argerliches Ding. duiveltje, o.: Teufelchen [o.]. duiven, vr. mrv.: Tauben [vr. mr.];-houden: Tauben halten [onr.]; denk niet dat de gebraden - in uwen mond zullen vliegen: (fig. fam.) meine nicht, die Tauben werden Ihnen gebraten in's Maul fliegen; I -boon, vr.: (pik.) Taubenbohnc [vr.], Wicke [vr.]; -drek, ra.: Taubenraist [ra.]; -hok, o.: Taubenhaus [o.: a]:-melker, ra. : Taubenzüchter [m.];-mest (-mist), m.: Zie -drek; -slag, o. (-til, vr.V. Tau-benschlag [ra.; a]; -vlucht, vr.: 1) Flug [m.] einer Taube, 2) Taubenhaus [o.; a]. duive-poot, ra.: Taubenfuss [ra.; ül; i -veer, vr.: Taubenfeder [vr.]. duizelen, w. o.: schwindeln; ik duizel: ich schwindle, rair schwindelt, es schwindelt mir; mijn ho9fd duizelt er van: der Kopf schwindelt mir davon; iemand doen -: P^inen schwindeln machen. duizelig:, bv. n.: schwindelig; ik ben -: ich bin schwindelig, ich habe den Schwindel; ik word -: mir wird schwindelig, ich bekomrae den Schwindel; I -heid, vr.: Zie duizeling:. duizeling, vr.: Schwindel [vr.1; aan -en lijden: ara Schwindel leiden [onr.]; I -wekkend, bv. n. en bw.: Schwindel er-regend; -wekkend hoog: schwindelhoch; -wekkende hoogte: Schwindelhöhe [vr.]. duizend, tw.: tausend. I -, z. n. o.: Tausend [o.]; bij -en: zu Tausenden. duizendbeen, o.: (ins. en zeew.) Tau-sendbein [o.], Tauscndfuss [o.; ü). duizender-hande (-lei), bv. n.: tau-senderlei. duizend-guldenkruid, o.: (pik.) Tausendgüldenkraut [o.j; I -knoop, in.: (pik.) Tausendknoten [ra.];-poot, ra.: Zie -been; -schoon, vr.: (pik.) Tausendschön [o.]. duizendste, bv. n.: (der, die, das) tau-sendste. I -, o.: It] Tausendtheil lo.], Tau-sendtel [o.]. duizend-tal. o.: Tausend [o.], (rek.) Tausender [in.]; I -voud, o.: Tausendfachf [o.]; -voudig, bv. n.: tausendfach; - werf, bw.: tausendraal. dukaat, ra.: (ratw.) Dukaten [ra.], dukaten, ra. mrv.: Dukaten [ra. mrv.]; I -goud, o.: Dukatengold [o.J. dukaton, ra.: (hist.-mcw.) Dukatou [ra.]. dukdalf, m.: Pfahlwerk [o.]. dul, bv. n.: (pop.) Zie dol, duldbaar, bv. n.: duidbar; I -heid,vr.: Duldbarkeit [vr.]. duldeloos, bv. n.: unertraglich; l-heid, vr.: ünertraghchkeit [vr.]. dulden, w. b.: dulden. duider, ra.: Duider [m.]. lt;1ulding. vr.: Duldung [vr.]. duldster, vr.: Dulderin Ivr.]. |
DWARREL.
DTJN.
132
|
dun, bv. n.: (i. a. b.) dünn. Io.: Dünne [o.l; door dik en durch Dick undDünn. dunachtig:, bv. n.: etwas dünn; l-heid, vr.: (das) etwas Dünne. dun-been, m.: Dünnbein [in.]; I -bier, o.: Dünnbier [o.]; -doek, o.: (fig.) Flagge [vr.1 (het -doek ontplooien: die Flagge wehen lassen [onr.]); -gezaaid, bv. n.: (fig.) sparlich. dunheid, vr.: Dünnheit [vr.], Dünnig-keit Ivr.]. dunk, m.: Idee [vr.1, Meinnng [vr.], Ge-danke [m.]; (fig.) Erwartung [vr.1; geen hoogen - nebben van: keine hohe Mei-nung haben von, (fig.) keine grosse Erwartung haben von; een hoogen-van zich zeiven hebben: eine hohe Meinung (sehr hohe Gedanken) von sich selbst haben, viel Eigendünkel haben. dunken, w. o.: dünken; mij dunkt: mir dünkt, es aünkt mich, mir (oder: mich) daucht; mij dacht: es dünkte mich, es dachte mich; wat dunkt u: was meinen Sie?, was denken Sie? dunnen, w. b.: dunnen, dünner ma-chen; (fig.) lichten, auslichten (b. v.: een bosch, eenen boom), dünner schneiden [onr.1 (b. v.: hoofdhaar). 1 w. o.: dünner werden [onr.J. dunnetjes, bw.: dünn; het nog eens - overdoen: (fam.) das Ding noch einmal machen. dnnni^heid, vr.: Dünnigkeit [vr.1, Dünnheit [vr.]. dunning, vr.: 1) Dünnermachen [o.]; 2) Dunnerwerden [o.j; 3) (fig.) Auslichtung I vr.]. dunsel, o.: (tnb.) (der) junge Lattich; (kkk.) Lattichsalat [m.j. dunte, vr.: Dünnheit [vr.], Dünnigkeit [vr.]. duo, o.: (muz.) Duett To.], duodeeimo, o.: Duodez [o.]; een boek in -: ein Duodezbandchen. dupe, m. en vr.: (der, die) Dü^e; de -van de historie zijn: (ijg.) der jSarr im Spiele sein. dupeeren, w. b.: düniren [ie]. lt;luplieaat, o.: DupliKat [o.]. dupliek, vr.: (rcht.) Duplik [vr.]. duplo (met „inquot;): in -: m zwei Exemplaren, doppelt. durabel, bv. n.: 1) dauerhaft; 2) (pop., zeer onjuist:) kostspielig. duren, w. o.: dauem. durf-al, m. en vr.: (der, die) sich zu Allem erkühnende; I - niet, m. en vr.:(der, die) Feigling. durf8ter, viv: Zie durfal. during:, vr.: Dauer [vr.], Dauern [o.l. durk, in.: (in een schip:) Schiffsgrund [ra.], Sammelplatz [m.] des auszupumpen-den Wassers. durven, w. o.: 1) sich erkühnen, sich erdreisten, den Muth [tj haben, das Herz haben (- iets: zu etwas); 2) ein Wagehals sein, sich nicht abschrecken lassen [onr.1; 3) (fig.) wollen [onr.1; ik durf wedden, dat ....: ich will eine Wette eingehen, dass ... durver, m.: Zie durfal. dus, bw.: so, dergestalt, auf diese Weise. 1 -, vgw.: daher, darum, also, so. dusdanig:, bv. n.: derartig, solch. 1 -, bw.: dergestalt. |
dusverre, bw.: soweit; tot -: bisjetztr bisher. dut, m.: Schlummer [m.], Schlaf; in den - zijn: (fam.) schlafen [onr.1; iem. uit den - helpen: (fam.) Einem aus dem Traum helfen [onr.]. dutje, o.: Schlafchen [o.]; een - doen: ein Schlafchen machen. dutster, vr.: Schlaferin [vr.]. dutstoel, m.: Nickstuhl [m.: ü]. dutten, w. o.: schlummern, schlafen [onr.]. lt;1 utter, m.: Schlafer [m.]. Iduur, m.: Dauer [vr.]; van langen of korten -: von langer oder kurzer Dauer; op den -: auf die Dauer; geen rust of -hebben: weder ruhen noch rasten können [onr.]. Iduur, bv. n. en bw.: (i. a. h.) theuer *) goede raad is -: (spr.) guter Rath [tl ist theuer; hoog en - beloven: hoch und theuer geloben; een duren eed er op doen: einen theuren Eid darauf schwö-ren [onr.]; aan iemand - te staan komen: Einem theuer zu stehen kommen [onr.]; I -koop, bv. n.: theuer (goedkoop - koop : was man billig kauft ist manchmal noch zu theuer bezahlt). duurte, vr.: Theuere [vr.], Theuerung [vr.1; ik zal er de - niet in brengen: (fam.) meines Thuns wird eine Theuerung nicht sein. duurzaam, bv. n.: dauerhaft; I -heid, vr.: Dauerhaftigkeit [vr.]. dmv, m.: Stoss |m.; ö]. duwen. w. b.: 1) stossen [onr.]; 2) schie-ben [onr.]; iemand iets in ziine maag -: (fam.) Einem etwas unter die Nase reiben [onr.]. duwer, m.: Stösser [m.]. duwster, vr.: Stösserin [vr.]. dwaal, m.: Herumirren [o.]; aan den - zijn: herumirren; I -begrip, o.: Miss-begriff [m.], [tl Irrthum [m.; ü];-geest, rn.: Irrgeist [m.]; -geloof, o.: Irrglaube [m.]; -leer, vr.: Irrlehre [vr.1; -lichtje, o.: Irrwisch [m.1, Irrlicht [o.]; -spoor^ o.: Irrweg [m.] (iemand op een -spoor brengen: Einen irreführen); -weg, m.: Irrweg [m.]. ld w a a 1 ster, vr.: (die) Herumirrende, Irrlauferin [vr.1. ■dwaalster, vr.: (str.) Wandelstern [m.]. dwaas, m.: Thor [m.], Narr [m.l. 1 -, bv. n.: thöricht, narrisch, unsinnig; l-heid, vr.: Thorheit [vr.1; -heden begaan: Thor-heiten begehen [onr.], dumme Streiche machen. dwalen, w. o.: irren; (fig.) sichirren;- is menschelijk: (spr.) Irren ist menschlich. dwaler, m.: (der) Herumirrende, Irr-laufer [m.]. dwaling, vr.: [t] Irrthum [m.; ü]. dwang:, m.: Zwang [m.]; voor - bukken: (fig.^ sich dem Zwang unterwerfen [onr.]; 1 -arbeid, m.: Zwangarbeit [vr.]; -bevel, o.: Zwangbrief [m.]; -buis, o.: Zwangjacke [vr.], Zwangwamms [o.; al; -maatregel, m.: Zwangsmassregel [vr.]; -middel, o.: Zwangsmittel [o.]; -nagel, m.: (hik.) Neidnagel [vr.; a]. dwarrel, m.: Wirbel [m.]; I -stroom, *) Overal [t] of [T]. |
DWARRELEN.
EBBE
133
|
ra.: Wirbelstrom [m.; öl, Wasserwirbel lm.]; -wind, in.: Wirbelwind [m.]. dwarrelen, w. o.: wirbeln. dwarreling, vr.: Wirbeln |o.l. dwars, bv. n. en bw.: quer, überzwerch; (figr.) schief; (ook:) verkehrt; (ook:) quer-köpfig:; iemand den voet - zetten: (figr.) Einem in die Quere kommen lonr.],Einem entgegrenarbeiten; dat zat hem - in zijne maag: (fig:.) das konnte er nicht verdauen; i -balk, m.: Querbalken [m.|; -boomen, w. b.: (iemand: Einem) entgegrenarbeiten; -draad, m.: Querfaden Lm.; al; -draads, bw.: gegen den Strjch; -drijt'ster, vr.: Querkopf lm.; ö]; -drijven, vr.: w. o.: wi-derstreiten lonr.1; -drijver, m.: Querkopf [m.; ö]; -drijverij, vr.:Querköpfigkeit [vr.]; -fluit, vr.: Querflöte [vr.1. dwarsheid, vr.: (fig.) Schief heit [vr.], (ook:) Querköpfigkeit [vr.]. dwars-hooftl. o.: Querkopf [m.; ö]; I -koers, m.: (zeew.) schiefe Fahrt [vr.];-kop, m.: Zie -hoofd: -kijker, in.: (fain.) [iel Spionirer [m.]; -legger, m.: (op spoorwegen:) Querschwelle [vr.]; -seheeps, bw.: mit dem schiffe in der Quere; -straatje, o.: Quergiisschen [o.]; -streep, vr.: 1) Quer-streifen [m.], 2) Querstrich [m.]. dwarste, vr.: Quere [vr.]; in de -: in der Quere. dwarswind, m.: Seitenwind [m.]. dwaselijk, bw.: thöricht. dweepachtig, bv. n.: schwarmeriseh, (theo.) fanatisch; I -heid, vr.: Hang |ni.l zur Schwarmerei, (theo.) Fanatismus [m.]. dweepster- vr.: Schwarmerin [vr.1; (theo.) (die) von Glaubenseifer Ver-rückte. dweep-zielc, bv. n.: fanatisch; 1-zucht, vr.: Fanatismus [in.]; -zuchtig, bv. n.: fanatisch. dweil, vr.: Kehrwisch [m.], AVischlap- pen jm.1, Fegelappen fin.]; (zeew.) Schwab-ber [m.l; (fig. pop.) Schlaii wel, fig.) Trunkenbold [m.]. dweilen, w. o. en b.: mit dem Kehrwisch reinigen; (zeew.) schwabbern; langs straat -: (pop.) herumschlendern, das Pflas-ter treten [onr.]. dweilstok. ni.:(zeew.) Schwabberstock lm'.; öl. dwepen, w. o.: sehwarmen; (theo.) fanatisch eifern. dweper, m.: Schwarnier [m.]; (theo.) Fanatiker [m.]. dweperij, vr.: Schwarmerei [vr.]; (theo.) Fanatismus [m.]. dwerg, m.: Zwerg [m.l, Zwergin [vr.]. dwergachtig, bv. n.: zwergartig; ! -heid, vr.: (das) Zwergartige. dwergbooin, m.: Zwergbaum [m.; al. dwergen, m. mrv.: Zwerge [m. mrv.]; |
I -geslacht, o.: Zwergengeschlecht [o.]; -gestalte, vr.: Zwerggestalt [vr.]. dwerg-gewas, o.: Zwerggewachs[o.l; I -klein, bv. n.: zwergartig klein;-paardje, o.: Zwergpferdchen [o.]. dwingeland, m.: Tyrann [m.J. dwingelandU, vr.: Tyrannei [vr.]. dwingen, w. o.: zwingen [onr.1. I -, w. o.: greinen (- om: um). dwinger, m.: Zwinger [m.]; (dwingerig kind-) Greiner [m.]. dwingerig, bv. n.: greinend; I -heid, vr.: Greinen [o.]. dwingerjj, vr.: Zwingen [o.]; (kinder-gegrim:) Greinen [o.]. dwingster, vr.: Zwingerin [vr.]; (dwingerig kind:) Greinerin [vr.]. dü, vr.: (ontl.) Dickbein [o.]. Schenkel [m.l; I -been, o.: Schenkelbein [o.]. dyën. w. o.: quellen [onr.]; (fig.) an-schwellen [onr.]. dyk, m.: Deich lm.]; iemand den - opjagen (iemand aan den - zetten): (fig. fam.) Einen brodlos machen; dat brengt geene zoden aan den -: (fig. fam.) das hilft nicht viel; wie timmert aan den - heeft veel bekijk: (sjpr.) wer da bauet an den Strassen, muss die Leute reden lassen; I -aarde,vr.: Deicherde [vr.]. dykage, vr.: 1) Deicharbeit [vr.]; 2) Deichwesen [o.]. dyk-haas,m.: Deichmeister [m.l; I -be-stuur, o.: Deichamt [o.; a]; -bode, m.: Deichbote [m.l; -breuk, vr.: Deichbruch [m.; ü]; -collegie, o.: Zie -bestunr. dIjken, w. o.: deichen. dyker, m.: Deicher [m.l, Deicharbeiter [m.l. dyk-geld, o. Deichgeld [o.], Deich-schatz [m.|, Deichschoss |m.]; I -graaf,m.: Deichgrafe [m.]; -graafschap, o.: Deich-grafenamt [o.l. dyking, vr.: Deichen [o.]. dyk-lasten, m. mrv.: Deichgelder [o. mrv.l; 1 -opzichter, m.: Deichaufseher [m.]; -paal, m.: Deichpfahl lm.; al;-recht, o.: Deichrecht, [o.]; -schouw, vr.: Deichbesich-tigung [vr.]; -stoel, m.: Zie -bestuur; -weg, m.: Deichweg [m.]; -werk, o.: Deicharbeit [vr.]; -werker, m.:Deicharbeiter [m.]; -wezen, o.: Deichwesen [o.]. dyn. ynw.: dein, deine, dein. I -, z. n. o. Dein [o.]; het mijn en -: das Mein und Dein. dynamiet, o.: Dynamit [o.l. dynast, m.: Dynast [m.l. dynastie, vr.: Dynastie [vr.j. dynastiek, bv. n.: dvnastisch. dystuk, o.: (kkk.) Keule [vr.]; (mil.) öiimarnisch [m.]. nebelig; I -heid, vr.; Beini dyzig, bv. n.: (das) Nebelige. |
|
eau [Fr.], vr.: Wasser lo.]; eau-de-Cologne, vr.: (das) kölnische Wasser; cau-aes-Carmes: (der) Karmelitergeist. |
eb, vr.: Ebbe [vr.]; - en vloed: Ebbe und Fluth [t]. ebbe, vr.: Zie eb. |
EBBEBOOM.
EEL.
134
|
ebbeboom, m.: (pik.) Ebenbaum [m.; a|, Ebenholzbaum [m.; a]. lebben, w. o.: ebben; het ebt: es eb-bet. lebben, bv. n.: von Ebenholz; I -hout, o.: Ebenholz [o.; ö]: -houten, bv. n.: von Ebenholz. ebenist, m.: Ebenist [m.1, Ebentischler [m.]. ^ . . excentriciteit, vr.: Excentncitat |vr.l; (figr.) Sonderbarkeit [vr.]. excentriek, vr.: (op spoorwegen:) Excentrik [vr.]. I -, bv. n.: excentrisch; (Hg:.) sonderbar. echantiilon, o.: Muster [o.]. echappeeren. w. o.: eschappiren [ie], echec, o.: Niederlage [vr.]; een-lijden: eine Niederlagre erleiden lonr.]. echel, m.: (drk.) Blutegel [m.], Blutigel lm.], Blutsaugrer [m.| (ook fig.). echelonnceren, w. b.: .(quot;quot;!•) staffei-weise aufstellen. echo, vr.: Echo [o.l, Widerhall lm.], lecht, bv. n.: (i. a. b.) echt; -e lieden, ui. mrv.: Eheleute[m. mrv.]; van-en bedde: von ehelicher Geburt. lecht, m.: Ehe [vr.]; in den - treden: sich in den Ehestand begeben [onr.]; I -breekster,vr.: Ehebrecherin [vr.];-breken, NV. o.: ehebrechen; -breker, m.:Enebrocher lm.]; -breuk, vr.: Ehebruch [m.; ü]. echtelingen, m. mrv.: Eheleute [m. mrv.]. echteloos, bv. n.: ehelos; I -heid, vr.: Ehelosigkeit [vr.]. echtelijk, bv. n.: ehelich. echten, w. b.: (kinderen:) echten, ech-tigen; (eene bijzit:) ehelichen. echter, vgw.: jedoch, dennoch. echt-gareel, o.: Eheband [o.]; I -ge-noot, m.: 1) Ehemann [m.; a], 2) Gemahl [m.l, Gatte [m.]; -genoote, vr.: 1) Ehefrau | vr.], 2) Gemahlin [vr.]. Gattin [vr.]. echtheid, vr.: (i. a. b.) Echtheit [vr.J. echting, vr.: (van een kind:) Echti-gung [vr.]; (van eene bijzit:) Ehelichen [o.]. echt-koets, vr.: (dk.) Ehebett fo.]; I -scheiden, w. o.: scheiden [onr.]; -scheiding, vr.: Öcheidung [vr.], Ehescheidung [vr.J; -schender, m.: Eheschander [m.J; -schending (-schennis), vr.: Eheschandung [vr.]; -schendster, vr.: Eheschanderin [vr.]; -staat, m.: Ehestand [m.]; -verbintenis, vr.: eheliche Verbindung [vr.]; -verbond, o.: Ehebund [m.; ü]; -verklaring, vr.: Für-echtcrklarung [vr.]. eclaireur, m.: (mil.) Plankier [m.]; (mar.) [ie] Rekognocirschiflf [o.]. eclat, m.: Eklat [m.]; - maken: Aut-sehen machen, Aufsehen erregen. eclatant, bv. n.: eklatant. eclips, vr.: (str.) Eklipse [vr.], Verfin-sterung [vr.];(fig.) [s] Finsterniss [vr.]. eclipseeren, w. b.: eklipsiren [ie], verfinstern, verdunkeln. I -, \v. o.: eklipsiren [ie], verschwinden [onr.], sich davon machen. economie, vr.: Sparsamkeit [vr.]; (fig.) Ersparung [vr.]; (ook:) [s] Erspar-niss [o. en vr.]. economineeren, w. b. en o.: sparen, ersparen; - op: Ersparnisse machen an [3]. econoom, m.: 1) Oekonom [m.], [t] Landwirth [m.]; 2) Verwalter [m.]. |
edel, bv. n.: edel; I -aardig, bv. n. r edelsinnig; -aardigheid, vr.: EdeTsinn[m.j; -achtbaar, bv. n.: (als titel:) löblich;-achtbaarheid, vr.: Löblichkeit [vr.]; -denkendr bv. n.: edeldenkend, edelgesinnt; -denkendheid, vr.: Edelsinn [m.]; -geboren^ bv. n.: wohlgeboren; -gesteente, o.: Edcl-stein fm.]; -grootachtbaar, bv. n.: (als titel:) hocnwürdig (Uw — grootachtbare: Euer Hochwürden); -heid, vr.: (das) Edle 'r -knaap, m.: Edelknabe [m.]; -lieden, m.mrv.: Adeligen [m. mrv.]; -man, m.: Ëdelmann [m.], Adelige [m.]; -moedig, bv. n.: edel-mütnig [t]; -moedigheid, vr.: [t] Edelmüthig-keit [vr.], [t] Edelmuth [m.]; -mogend,bv. n.: (als titel:) edel und grossmachtig; -steen., m.: Edelstein [m.]; -vrouw, vr.: Édelfraü [vr.], adlige Dame [vr.]. JEden, o.: Eden [o.]. edict, o.: Edikt [o.]. edik, m.: Essig [m.]. editie, vr.: 1) Ausgabe [vr.]; 2) Aut-lage [vr.]; de eerste -: die erste Auflage; eene nieuwe -: (typ.) eine neue Auflage. (fig.) eine neue Generation, ein neues Geschlecht. Edinond, m.: (mansnaam:) Edmund fm.]. edoch, vgw.: aber, allein, jedoch. educatie, vr.: Erziehung; (fig.) Bil-dung. Zie opvoeding. eed, m.: Eid [m.]; onder -e: eidlich aan iemand den - afnemen: (rcht).) Eineiii den Eid abnehmen [onr.]: iemand in den - nemen: (fig. tam.) Einen betrügen, Einen prellen; eenen - afleggen: einen Eid leisten, einen Eid schwören [onr.]; iemand op oenen - vorderen: von Einem einen Eid verlangen, (rcht.) Einem den Eid antragen [onr.]; aan iemand den - opleggen : (rent.) Êinem den Eid auflegen; een valschen -doen: einen falschen Eid schwören [onr.]; er eenen - op durven doen: darauf schwören wollen. eed, in Sam. I -aflegging, vr.: Eidesleis-tung [vr.]; -afneming, vr.: Eidesabnahme [vr.]; -breker, m.: (der) Eidbrüchige; -breking, vr.: Eidesbruch [m.], Eidbruch [m.]; -formulier, o.: Eidesformel [vr.]; -genoot, m.: Eidgenoss [m.];-genootschap, o. en vr.: Eidgenossenschaft [vr.]; -genootschappelijk, bv. n.: 1) eidgenossenschaft-lich, 2) eidgenossisch; -gespan, o.: 1) Zie -genootschap, 2) eidlicli verbündete Bande [vr.1; -schender, m.: (der) Eidbrüchige; -schending, vr. (-schennis, vr.): Eidesbruch [m.], Eidbruch lm.]; -verzaker, m.: (der) Eidvergessene; -verzaking, vr.: Zie -schennis, eeds, in Sam. I Zie eed in Sam. Eefje, o.: (vrouwennaam:) Evchen [o.lr Eva lvr.]. eega, m. en vr.: 1) Gatte [m.],Ehegatte [m.]; 2) Gattin [vr.], Ehegattin [vr.]. eek, m.: 1) Zie edik; 2) Zie eik; 3) Eichenrinde [vr.J. eekel, m.: Zie eikel. eekelaar, m.: (pik.) Eiche [vr.], Eich-baum [m.; a]. eeken, bv. n.: eichen; I -hont, o.: Eichen-holz [o.]. eek-hoorn, m. (-hoorntje, o.): (drk.) Eichhorn [o.], Eichhörnchen [o.]; I -schuur,, vr.: Eichenrindenscheuer [vr.]. eel (samentrekking van „edelquot;), bv.n.: |
EENTONIGHEID.
EELT.
135
|
ausgrezeichnet; iets -s: etwas Ausgrozoich- eeit, o. (hik.) Schwiele [vr.]. eeltachtig, bv. n.: schwielicht; I -heid, vr.: (das) einer Schwiele Aehnliche. eelt-verharding:, vr.: Schwiele [vr.]; I-zweer, vr.: Schwielengeschwür fo.]. eeltig:, bv. n.: schwielig-; I -heid, vr.: Schwieligrkeit [vr.]. leeu. lidwoord: ein, eine, cin; - man,-o vrouw en - kind: ein Mann,eineFrauund cin Kind. leen, tw.: 1) (als eerste 'in de tellende volgorde:) eins; 2) (met den klemtoon, en beteekenende: niet twee of meer; ook in de beteekenis van de- of hetzelfde:) ein. cine, ein; 1) eenmaal - is-: cinmal eins ist eins; drie cn - is vier: drei und eins macht vier; 2) beter - vogel in de hand dan tien in de lucht: (spr.) besser ein Vogel [m.] in der Hand als zchn in der Luft; twee zoons en - dochter: zwei Söhne und eine Toch-ter; maar - oog hebben: nur ein Auge [o.] haben; op - na: bis auf eine(n); 3) van -vader, maar niet van - moeder: von einem Vater, aber nicht von einer Mutter; die twee winkels zijn - zaak: die zwei Laden sind ein Geschaft [o.]. leen, z. n.: 1) (getalmerk:) Eins [vr.J; 2) (als telwoordelijk z.n.:) Eins; 3) (elliptisch:) Einer, Eine, Eins; der (die, das) Eine; 1) drie eenen werpen: drei Einsen werf en [onr.]; 2) Ik en de Vader zijn -: (bijb.) Ich und der Vater sind Eins; 3) waar is een diender? Daar gaat er -: wo ist ein Polizeidiener? Dageht Einer; hebt ge eene pen voor me? Hier is er -: haben Sie eine Feder für mich? Hier ist Eine; ik zoek een nieuw boek. Hier is er -: ich suche cin neues Buch. Hier ist Eins; 4) waarzijn mijne kousen ? Hier is de -e: wo sind meine Strümpfe? Hier ist der Eine; zijn die twee zusters getrouwd? Neen, die -ernaar: sind die zwei Schwcstern verheirathet [t]? Nein, die Eine nur; neemt gij uwe kinderen mee? Het -e maar: nehmen Sic Hire Kinder mit? Das Eine nur; het blijft altijd -en hetzelfde: es bleibt immer Eins und Dasselbe. een arm. m. en vr.: (der, die) Einarmige. eend, vr.: (vog.) Ente [vr.]; eene domme -: (fig. fam.j eine dummeGans ; eene malle -: (fig. fain.) eine Narrin. eendaehtig:, bv. n.: en ten ar tig. (fig.) dumm, (ook:) narrisch; I -heid, vr.: (das) Entenartige, (fig.) Dummheit [vr.], (ook:) Xarrheit [vr.]. eendebont, m.: (kkk.) Ente [vr.]. eenden-ei, o.: Entenei [o.]; I -groen, o,: Entengrün [o.], Ententtott [o.J, Wasser-linse [vr.]; -hagel, m.: (jag.) Entenha-gel [m.], Entendunst [m.J; -jacht, vr.: Entenjagd [vr.]; -kooi, vr.: Entenhüttc [vr.]; -kroos, o.: Zie -groen; -nest, o.: Entennest |o.]; -roer, o.: Entenflinte [vr.J; -vet, o.: Entenfett [o.j, (iron.) Wasser lo.]. eender, bv. n.: einerlei. eendje, o.: Entchen [o.], Entlein [o.]. eendmossel, vr.: Entenmuschel [vr.]. eendracht, vr.: Eintracht [vr.]; - maakt macht: (spr.) Eintracht giebt Macht, eendrachtelijk, bw.: eintrachtig. eendraehtiff, bv.n.: eintrachtig; l-heid, vr.: Eintriichtigkeit [vr.]. |
eenenmale (met „tenquot;), bw.: ten ganzlich. eener-hande, (-lei), bv. n.: einerlei; I -zijds, bw.: einerseits. eengfeboren, bv.n.: (theo.)eingeboren. eenheid, vr.: Einheit[vr.]; (fig.)!Einig-keit [vr.]; (wsk.) Einheit [vr.]; (rek.) Einer [m.]; de eenheden: (rek.) die Einer, eenhoofdig, bv. n.: einköpfig; -e regeering: cinköpnge Regierung [vr.]. eenhoorn, m.: (drk. en visch:) Ein-horn [o.; ö]. leenig, bv. n.: einzig; (fig.) einsam. leenig, tw.: (ettelijk:) einig; (iets, wat:) etwas. eeniger-hande (-lei), bv. n.: irgend ein, irgend eine, irgend ein; 1 -mate, bw.: cinigermassen; -wijze, bw.: auf irgend eine Art. eeniggeboren, bv. n.: (theo.) einge-boren. eenigheid, vr.: 1) Einigkeit [vr.l;2)(fig.) Einsamkeit [vr.]. eenigiyk, bw.: einzig und allein. eenigst, bv. n.: einzig. eenigszins, bw.: cinigermassen. eenjarig, bv. n.: einjahrig. eenkennig, bv. n.: scheu, schüchtern; I -heid, vr.: Schüchternheit [vr.J. eenlettergrepig, bv. n.: einsilbig; een - woord: ein einsilbiges Wort [ö]. eenloopend, bv. n.: ledig, unverheirathet [tl; een - gezel: ein Junggeselle [m.]. eenmaal, bw.: (i. a. b.) einmal. eenoog, m. envr.: (der, die) Einaugige; meester -: (iron.: voor „sekreet1':) Tante Meier; Zie ook spr. blinde, eenparig, bv. n.: einstimmig; I -heid, vr.: Einstimmigkeit [vr.]. eenponder, m.: Einpfünder [m.]. eenre (met „terquot;), bw.: ter-: einerseits. eens, bw.: einmal; nu - dit, dan - dat: bald dieses, bald jenes; het met elkander -worden over....: mit einander einig werden [onr.] über; het met zich zeiven niet - zijn: mit sich selbst nicht einigdar-iiber sein. eenschadnwig, bv. n.: einschattig; de -e volken: die einschattigenVölker, die Einschattigen. 4*enschalig, bv. n.: (drk.) einschalig. eensdeels, bw.: 1) einestneils[t]; 2) einerseits. eensgezind, bw.: einstimmig, gleieh-gesinnt; I -heid, vr.: Einstimmigkeit [yr.]. eensklaps, bw.: auf einmal, plötzlich. eenslachtig, bv.n.: (pik.) eingeschlech-tig. eensluidend, bv. n.: gleichlautend, wortgetreu; I -heid, vr.: (der) gleiche W ortlaut. eensnarig, bv.: einsaitig. eenspans-rytuig, o.: Einspanner[m.]. eensslags, bw.: Zie eensklaps, eenstemmig, bv. n.: (muz. en fig.) einstimmig; I -heid, vr.: Einstimmigkeit [vr.]. eentje, o.: 1) (cijfermerk:) Einschen [o.]; 2) (fam., elliptisch:) hij is er -: er ist Einer!;.zij is er -: sie ist Eine; 3) in zijn -: (fam.) ganz allein. eentonig, bv. n.: eintönig, niono4on; I -heid, vr.: Eintönigkeit [vr.], (das) Monotone. |
EERZAAMHEIÖ.
EENVORMIG.
136
|
eenvormig, bv. n.: einförmig: I-heid, vr.: Einförmigkeit lvr.1. eenvoud, m.: Einfalt Lvr.]; (tik.) Zie enkelvoud. , . „ , eenvoudig, bv. n.: en bw.: eintacn; (onnoozel:) einfiiltigr; I -heid, vr.: Einfach-heit [vr.], Eintalt [vr.], (onnoozelheid:) Einfaltigrkeit [vr.]. . eenzaam, bv. n.: einsam; I -heid, vr.: Einsamkeit [vr.]. eenzelvig, bv. n.: zurückgezogren; -met: identiscn mit, einerlei mit; I -heid, vr.: Zuriickgrezogenheit [vr.]; -heid met: Einerleiheit mit, (das) Identischsein mit. eenzydig, bv. n.: (i. a. b.) einseitig; I -heid, vr.: Emseitigkeit [vr.]. leer, bw.: (v. tr.) eher; hoe - hoeliever: je eher je lieber; noe - des te beter: je eher je besser. I -, vgw.: ehe; - ik het vergeet: ehe ich es vergesse. leer, vr.: Ehre [vr.]; 's lands wijs 's lands -: (spr.) landlich sittlich; in alle - en deugd: in allen Ehren; aan iemand - bewijzen: Einem Ehre ervveisen [onr.], Einem Ehre erzeigen; aan iemand de laatste - bewijzen : Einem die letzte Ehre erweisen [onr.]; -e wien -e toekomt: Ehre wem Ehre ge-bührt; hem komt de - toe: ihm gebünrt die Ehre; dat doet hem - aan: das macht ihm Ehre, das gereieht ihm zur Ehre; -met iets inleggen: Ehre mit etwas einle- fen; eene - in iets stellen: 1) sieh eine lire aus etwas machen, 2) sieh mit etwas brüsten; iemands - ophouden: Jemands Ehre in Schutz nehmen [onr.]; iemands -te na komen (iemand in zijne - tasten): Jemands Ehre zu nahe treten lonr.], Jemands Ehre kranken, Jemands Ehre ver-Ietzen; iemand in zijne -herstellen: Einen wieder zu Ehren bringen [onr.]; zij heeft niets dan hare - en haar kleer: (spr.) sie ist arm, aber tugrendhaft; zich met -e van iets afmaken: sieh mit Ehren aus etwas zurückziehen [onr.]; een man van -: ein Mann von Ehre; op mijn woord van -: auf mein Ehrenwort; het punt van -: der Punkt der Ehre, der Ehrenpunkt; een Raad van ein Ehrengericht [o.]; het Legioen van -: die Ehrenlegion; sterven op het bed van -: auf dem Bette der Ehre (auf dem Ehrenbette) sterben [onr.]: ik heb de - te zijn: (brf.) ich habe die Ehre zu sein.en; eene - in iets stellen: 1) sieh eine lire aus etwas machen, 2) sieh mit etwas brüsten; iemands - ophouden: Jemands Ehre in Schutz nehmen [onr.]; iemands -te na komen (iemand in zijne - tasten): Jemands Ehre zu nahe treten lonr.], Jemands Ehre kranken, Jemands Ehre ver-Ietzen; iemand in zijne -herstellen: Einen wieder zu Ehren bringen [onr.]; zij heeft niets dan hare - en haar kleer: (spr.) sie ist arm, aber tugrendhaft; zich met -e van iets afmaken: sieh mit Ehren aus etwas zurückziehen [onr.]; een man van -: ein Mann von Ehre; op mijn woord van -: auf mein Ehrenwort; het punt van -: der Punkt der Ehre, der Ehrenpunkt; een Raad van ein Ehrengericht [o.]; het Legioen van -: die Ehrenlegion; sterven op het bed van -: auf dem Bette der Ehre (auf dem Ehrenbette) sterben [onr.]: ik heb de - te zijn: (brf.) ich habe die Ehre zu sein. eerbaar, bv. n.: ehrbar; I -heid, vr.: Ehrbarkeit [vr.]. eer-betoon, o. (-bewijs, o.): Ehrenbe-zeigung [vr.]. eerbietl, m.: Ehrfurcht [vr.]; (fam.) Kespekt [m.J. eerbiedenis, vr.: Empfehlung [vr.[. eerbiedig, bv. n.: ehrerbietig, ehr-furchtsvoll; I -heid, vr.: Ehrerbietigkeit [vr.], Ehrfurcht [vr.]. eerbiedigen, w. b.: ehren. eerbiedsbalve, bw.: aus Ehrfurcht. eerbied-waardig, bv. n.: ehrwürdig; I -waardigheid, vr.: Ehrwürdigkeit [vr.]; -wekkend, bv. n.: Ehrfurcht einflössend, Ehrfurcht gebietend. eerder, bw. (v.tr.): eher.Zie bw.: eer. eerdief, m.: Ehrendieb [m.]. . eere, vr.: ^hre [vr.]; met -: mii Ehren; - zij God: Ehrs sei Gott; ter - Gods: zur Ehre Gottes: u ter - (ter uwer -): Ihnenzu Ehren; in - houden: in Ehren halten [onr.]; |
I -blijk, o.; 1) Ehrenbezeigunglvr.],2) Ehren-zeichen [o.]; -boog, m.: Ehrenbogen [m.]; -dienst, vr.: (kkl.) Kultus[m.l,Gottesdienst [m.] (minister van -dienst: Kultusminister [m.]; ministerie van-dienst: Kultusministe-rium [o.]); -graf, o.; Ehrengrabmal [o.]; -lid, o.: Êhrenmitglied [o.]; -lidmaatschap, o.: Ehrenmitgliedschaft [vr.]; -lint, o.: Or-densband [o.; a]. eeren, w. b.: ehren; waar men mee verkeert, wordt men mee geëerd: (spr.) man wird geehrt, nachdem die Leute sind mit denon man verkehrt. eere-plaats, vr.: Ehrenplatz [m.; a]; I -poort, vr.: Ehrenpforte [vr.]; -post, m.: Elirenstelle [vr.], Ehrenamt [o.; a]; -prijs, m.: Ehrenpreis [m.] (als z. n. vr.; pik.: Ehrenpreis [m.]): -stoel, m.: Ehrensitz [m.]; -voorzitter, m.: Ehrenprasident [m.]. eer-gevoel,o.:Ehrgefühl [o.].(alle -gevoel uitgeschud hebben: alles Ehrgetuhl abgelegt haben); I-gierig, bv. n.: ehrgierig, ehrbe-gierig; -gierigheid, vr.: Ehrgier [vr.], Ehr-begierde [vr.]; -gisteren, bw.: vorgestern (de dag van -gisteren: der vorgestrige Tag); -krenkend, bv. n.: ehrenrührig (het -krenkende: die Ehrenrührigkeit); -krenking, vr.: Ehrenkriinkung [vr.]. eerlang, bw.: bald, in Kurzem. eerloos, bv. n.: ehrlos; I -heid, vr.: Ehrlosigkeit [vr.]. eerlijk, bv. n.: ehrlich; I -heid, vr.: Ehrlichkeit [vr.]. eer-metaal, o.: (mil.) Ehrenzeichen [o.], (kv.) Ehrenmünze [vr.], Ehren medaille lvr.]; I -naam, m.: Ehrenname [m.]; -roof, m.: Ehrenraul3 [m.l, Ehrenschandung [m.]; -roofster, vr.; Ehrenrauberin [vr.]; -roo-vend, bv. n.; ehrenschanderisch; -roover, m.: Ehrenrauber [m.], Ehrenschander [m.]. eerst, bv. n.: erst. I -, bw.: erst; nu -{= nu pas): nun erst, jetzt erst, erst jetzt; toen - (= toen pas): dann erst, da erst; het -: zuerst; in het -: zuerst, anfangs; voor het -: zum ersten Male; ten -e 1) erstens, 2) augenblicklich, unverzüglich; wie - komt, - maalt: (spr.) wer erstkommt, mahlt erst. eerst-aanwezend, bv. n.: dienst-thuend; I -beginnende m.: Anfanger [m.] (vr.: Anfangerin); -daags, bw. in Kurzem, nachster Tage. eerste, bv. n.: (der, die, das) erste; in de - plaats: erstens, für das Erste, fürs Erste. eersteling, m.: Erstling jm.]. eersteiyk, bw.: erstlich, erstens. eerstens, bw.: erstens, für das Erste, fürs Erste. eerst-geboorte, vr.: Erstgeburt [vr.] (het recht van -geboorte: das Recht der Erstgeburt, das Erstgeburtsrecht); I -geborene, m. en vr.: (der, die) Erstgeborene; -komend (-volgend), bv. n.: nachstfolgend, nachst. eer-titel, m.; Ehrentitel [m.l; I -tijds, bw.: ehemals, vormals, ehedem; -vergeten, bv. n.: ehrvergessen (alsbw.; ehrvergesse-ner Weise); -vergetenheid, vr.; Ehrver-gessenheit [vr.]; -vol, by. n.: ehrenvoll; -waarde, m. en vr.: (als titel:) Ehrwürden (uw -waarde : Euer Ehrwürden; zijn -waarde : Sein Ehrwürden); -waardig, bv. n.: ehrwürdig; -waardigheid, vr.: Ehrwürdigkeit [vr.]; -zaam, bv. n.: ehrsam; -zaamheid. |
EIDER.
EEST.
137
|
vr.: Ehrsamkeit [vr.]; -zucht, vr.: Ehrsucht j vr.l, Ehrgreiz [m.]; -zuchtig, bv. n.: ehr-süchtigr, enrgreizigr, ehrbegrierig; -zuil, vr.: Ehrensaule |vr.]. Zie ook eereeest, m.: Darre [vr.], Darrofen [m.: ö]; op den -: in der Darre. eesten, w. b.: darren. eestiugr* vr.; Darren fo.]. eetbaar, bv. n.; essbar, g-eniessbar; 1 -heid, vr.: EssbarkeitLvr.J, Geniessbarkeit IvrJ. eet-lgt;ak, m.: Esstro^r [m.; öl; I-groen, o.: Zie etgroen; -huis, o.: Speisehaus [o.; al; -kamer, vr.: Esszimmerlo.]; -lepel, m.: Esslöffel [m.1; -lust, m.: Appetit lm.1, Esslust [vr.]; -regel, m.: Diat lvr.[; -tafel, vr.: Esstisch [m.1, Esstat'el [vr.]; -waar, vr.: Esswaare [vr.1; -zaal, vr.: Speisesaal Lm.; -sale]. Zie etens. eetster, vr.: Esserin [vr.]. eeuw, vr.: Jahrhundert [o.]; (fig.) Zeitalter [o.], (ook:) Zeit [vr.]; (fig. fam.) Ewigkeit [vr.]; onze -: unser Jahrhundert, (fig.) unsere Zeit; in de 19e -: im neun-zehnten Jahrhundert; met zijne - meegaan: (fig.) Schritt halten [onr.] mit «einem Zeitalter; van - tot -: (fig.) von Geschlecht zu Oesehlecht; de - van Lode wijk XIV: das Jahrhundert Ludwigs des Vier-zehnten; de gouden -: das goldne Zeitalter^ de koperen -: das eherne Zeitalter; de ijzeren -: das eiserne Zeitalter; ik heb hem in geene - gezien: (fig. fam.)ichhabe ihn seit einer Ewigkeit nicht gesehen. eeuwen, vr. mrv.: Jahrhunderte [o. mrv.]; door alle - heen: in alle Ewigkeit, von Ewigkeit zu Ewigkeit; I -heugend (-oud), bv. n.: Jahrhunderte alt, (fig.) uralt. eeuw-feest, o. (-getijde, o.): (das) hun-dertjahrige Jubilaum. eeuwig, bv. n. en bw.: ewig (ookfig.): voor -: auf ewig; - en altijd (-en erfelijk); immer und ewig; ter -er gedachtenis: zum ewigen Gedachtniss [s 1; I -durend, bv. n. en bw.: ewig dauernd, immerwahrend; -du-rendheid, vr.: immerwahrende Dauer[vr.]. eeuwigrlieid, vr.: Ewigkeit [vr.]; I in alle_ - der eeuwigheden: von Ewigkeit zu Ewigkeit, in alle Ewigkeit; in der - niet: in Ewigkeit nicht. eeuw-spelen, o. mrv.: Sakularspiele [o. mrv.]; I -zang, m.: Sakulargedicht [o.]. elfect. o.: (uitwerksel:) Ettekt [m.]; (schuldbrief:) Effekt jm.]. Staatspapier [o.]; op - berekend: auf Ettekt berechnet; op-berekende volzinnen: Satze [m. mrv.] mit Knalleffekt; - maken: (fig.) Eindruck ma-chen, (ook:) Aufsehen erregen; - doen: Wirkung thun [onr.], Erfolg naben; - sor-teeren: (rcht. en fig.) seine Wirkung thun [onr.]. effecten, o. mrv.: Staatseftekte [m. mrv.], Staatspapiere [o. mrv.]; I -beurs, vr.: Börse [vr.], (in Londen:) Stockbörse I vr.]; -handel, m.: Staatspapierhandel [m.]; -handelaar, m.: Staatspapierhandler [m.]; -houder, m.; Staatspapierinhaber [m.]; -makelaar, m.: Effektenmakler [m.]; -sociëteit, vr.: Etfektensocietat [vr.]. effectief, bv. n.: effectiv, wirklich. I -, o.: (van een leger:) wirkliche Starke [vr.]; (kpn., van de kas:) Kassenbestand [m.]. effectneeren, w. b.: etfektuïren [ie], leffen, bv. n.: eben;- van kleur: von Einer Farbe; een - gezicht: ein unbeweg-liches Gesicht; een - getal: eine gerade Zahl; eene -e som: eine runde Summe; -is kwaad treffen: (spr.) bei allen Dingen fehlt oft das Gelingen, Zie even. |
leffen, bw.: einen Augenblick. effenen, w. b.: ebnen. effenheid, vr.: Ebenheit [vr.]; - van kleur: (das) Einfarbige. effening, vr.: (das) Ebnen. effentjes, bw.: Zie bw. effen, efllgie, vr.: [s] Bildniss [o.]; iemand in - ophangen: Einen im Bildnisse auf-hangen. eg, vr.: (akk.) Zie egge. egaal, bv. n.: egal. egaliteit, vr.: Egalitat [vr.]. egel, m.: (drk.) Igel (m.]. egelantier, m.: (pik.) Dornrose [vr.], Hundsrose [vr.], Heckenrose |vr.]; |-bezie, vr.: Hagebutte [vr.j; -bloem, vr.: Zie egelantier; -boom, m.: Dornrosenstock [m.; ö], (aan eene koets:) Gabeldeichsel [vr.], (in paardenstallen:) Stallbaum [m.; a]; -roos, vr.: Zie egelantier. egel-gras, o.: (pik.) Hahnenfuss [m.]; I -visch, in.: Igelfisch [m.]. egge, vr.: (akk.) Egge [vr.]; (aanweefsels:) Sahlleiste [vr.]. eggen, w. b. en o.: (akk.) eggen; er valt niet met hem te - of te ploegen: (fig. fam.) es ist nichts mit ihm anzufangen. egger, m.: (akk.) Egger [m.]. eggerig, bv. n.: herb, sauer; 1 -heid, vr.: Herbheit [vr.], Saure [vr.]. egge-tand, m.: (akk.) Eggenzahn [m.; a]. eggig, bv. n.: (van de tanden:) stumpf; I -heid, vr.: Stumpfheit [vr.]. egging, vr.: (akk.) E^gen [o.]. Rgina. o.: (adk.) Aegma [o.]. Kgistlius, m.: Aegisth [m.]. e^o, (Lat-): ich; mijn alter -: mein zweites Ich. egoïsmus, o.: Egoism [m.], Selbstsucht 1 vr.j. egoïst, m.: Egoist [in,]. Selbstsücht-ler [m.1. egoïstisch, bv. n.; egoistisch, selbst-süchtig. Egypte, o.: (adk.) Aegypten [o.]; Egyptenaar, m.: Aegypter [m.]; Egyptisch, bv. n.: agyptisch; Egyptische, vr.: Aegypterin [vr.]. lei, tsw.: ei!; - -: ei ei!; I -laas, tsw.: Zie helaas; -lieve, tsw.: ach!, bitte! lei, o.: Ei [o.]; voor een appel en een -: Zie appel; beter een half - dan een leege dop: (spr.) besser wenig als nichts; het - wil wijzer zijn dan het hoen: (spr.) das Ei will klüger sein als die 11 enne; er naar slaan als de blinde naar het -:(spr.) in den Tag hineln rathen [t] [onr.], auf gut Glück darnach rathen [t] [onr.]; op elkander gelijken als het eene - op het andere: (spr.) einander ahnlich sehen [onr.l wie zwei Tropfen Wasser.Zie mrv. eieren. I-leiders, m. mrv.: (ontl.:j Muttertrompeten [vr. mrv.], (die) fallopischen Trompeten [vr. mrv.]; -loof, o.: (pik.) Epheu [m.]; -rond, bv. n.: eirund, oval; -vol, bv. n.: gepfropft voll; -vormig, bv. n.: eiförmig, eirund, oval; -wit, o.: Eiweiss [o.]; -wit-stof, vr.: Eiweissstof [m.]. eiber, m.: (vog., dk.) Storch [m.; öl. eider, m.: (vog.) Eider [m.J, Eidervogel in.; ö]; I -dons, o.: Eiderdaunen [vr. mrv.]. |
EIND-KLANK.
EI-DIERTJE.
|
Eiderdunen [vr. inrv.]; -gans, vr.: Eidergans [vr.; a]. ei-diertje, o.: [t] Eithierchen [o.l. eier-dooier (-door), o.': Eierdotter [m.], Eidotter [m.1; I -dop, m.: Eierschalo [vr.]; -dopje, o.: Eiernapfchen [o.l, Eier-becherchen [o.]. eieren, o. mrv.: Eier [o. mrv.]; - leggen: Eier legen; op - loopen: (tig.) auf Eiern gehen [onr.1; - voor zijn geld kiezen: (spr.) nachgeben [onr.], sieh eines Bessern bedenken [onr.]. eier-kanaal, o.: (ontl.) Ziem.mrv.eileiders; 1-kin, vr.: (iron.) Spitzkinn [o.l; -krans, m.: Zie -stok; -pruim, vr.: (pik.) Eierpflaume [vr.]; -rekje, o.: Eiergestell [o.], Eiertrager |m.l; -saus, vr.: Eiersauce (vr.]; -schaal, vr.: Eierschale [vr.]; -stok, in.': (ontl.) Eierstock [m.; ö]; -struif, vr.: Eierkuchen [m.]. eisen, bv. n. en bw.: 1) eigen; met mijne -e hand: mit meiner eigenen Hand; - haard is goud waard|: (spr.) ei^rner Herd ist Groldes werth [t j; op zijne -e wieken drijven : (fig.) auf eigenen Füssen stehen ( onr.1; zijn - heer en meester zijn: sein eigener Herr sein; zich iets - maken: sich etwas eigen machen; dat is hem -: das ist ihm eigen; 2) namlich: den - dag: den namli-chen Tag; alle gelijk is geen -: (spr.) Aehn-lichkeit und Nainlichkeit sind zwei ver-schiedene Sachen; er is meer gelijk dan -: (spr.) es giebt mehr Narren als Einer in der Welt; 3) vertraut; zeer-met iemand zijn: sehr vertraut mit Einem sein. eigenaar, m.: [t] Eigenthümer |m.l. eigenaardig, bv. n.: eigenthümlieh [t]; I -heid, vr.: [t| EigenthümliclikeitLvr.|. eigenaarster (eigenares), vr.: [tl Eigenthümerin [vr.]. eigen-baat, vr. (-belang, o.): Eigen-nutz [m.], Selbstsucht [vr.1; 1 -belangzoekend, bv. n.: selbstsüchtig; -belangzoeker, in.: Selbstsüchtler [m.]; -belangzoekerij, vr.: Selbstsüchtelei [vr.]; -belangzoekster, vr.: Selbstsuchtige [vr.]; -dom, m. en o.: lt] Eigenthum [o.; ü] (-domsrecht, o.: [tl Eigenthumsrecht [o.]); -dommeliik, bv. n.: [t] eigenthümlieh; -dommelijkheid, vr.: [tl Eigenthümlichkeit [vr.]; -dunkelijk, bv.n.: eigenmachtig, willkürlich; -dunkelijkheid, vr.: Willkürlichkeit [vr.], Willkür [vr.1. eigenen, w. b.: 1) Eigenthümer [t] (eines Hauses, einer Sache u. s. w.) werden lonr.]; 2) sich (ein Hans, eine Sache u. s. w.) zueignen. eigen-gebakken, bv. n.: hausbac-ken; I -geërfde, m.: Zie geërfde; -gemaakt, bv. n.: mit der Hand gemacht; -handig, bv. n.: eigenhandig. eigening, vr.: Besitznahme [vr.], Be-sitzergreifung [vr.]. eigen-liefde, vr.: Eigenliebe [vr.]; I -lof, m.: Eigenlob [o.], Selbstlob [o.] (-lof stinkt: spr.: Eigenlob stinkt). eigenlijk, bv. n. en bw.: cigentlich. eigen-niaehtig, bv. n.: eigenmachtig; I -machtigheid,vr.: Willkür [vr.]; -naam, m.: Eigenname [m.]. eigenschap, vr.: Eigenschaft [vr.]; dat heeft geene -: (fig.) das hat keine Art. eigenste, bv. n. (o. tr.): (der, die, das) selbe, selbige, namliche. eigen-waan, m.: Dünkel [m.1, Eigen-dünkel [m.]; 1 -wijs, bv. n.: dünkelnaft. |
naseweis; -wijsheid, vr.: Dünkelhaftigkeit [vr.], Naseweislieit [vr.]; -zinnig, bv. n.: eigensinnig; -zinnigheid, vr.: Eigensinn lm.]. eik, m.: (pik.) Eicho [vr.], Eichbaum [m.; a]. eike-bast, m.: Eichenrinde [vr.]; 1 -blad. o.: Eichenblatt [o.; a]; -boom, m.: Zie eik; -krans, m.: Eichenkranz [m.; a]: -kroon, vr.: Eichenkrone [vr.]. eikel, in.: (pik. en ontl.) Eichcl [m.] I -bast, m.: Eicnelbast jm.l; -dop, m.: Ei-chelnapfchen |o.], Eichelscnale [vr.]; -dra-gend, bv. n.: Eicheln tragend; -schors, vr. Zie -bast; -steen, m.: Eichelstein [m.J; Seeeichelversteinerung [vr.]; -voeder, o.: Eichelmast [vr.]; -vormig, bv. n.: eichel-förmig. eikelaar, m.: (dk.) Zie eik. eikeloof, o.: Eichenlaub |o.]. eiken, bv. n.: eichen; I -bast, m.: Eichenrinde [vr.1; -bosch, o.: Eichenwald [o.; a]; -boschje, o.: Eichenwaldchen [o.]; -hout, o.: Eichenholz [o.l; -houten, bv. n.: eichen, von Eichenholz; -schors, vr.: Zit--bast; -varen, vr.: (pik.) Eichfarn [vr.]„ Eichenfarn [vr.]; -woud, o-: Zie -boseli; -zwam, vr.: Eichpilz lm.]. eiker, m.: Plattschiff [o.]. eike-stam. m.: Eichenstamm [m.; ii 1; I -tak, m.: Eichenzweig lm.]; -wortel, m.: Eichenwurzel [vr.]. Zie eiken. eilaas (eilaci), tsw.: leider! , eiland, o.: Insel [vr.]; op geen -: (lig. lam.) nicht am Ende der Welt; I -bewoner, m.: Inselbewohner [m.], Insulaner [m.] ; -bewoonster, vr.: Insulanerin [vr.]. eilanden, o. mrv.: Insein [vr. mrv.]; 1 -groep, vr.: Inselgruppe [vr.]. eilander, m.: Insulaner [m.], Inselbewohner [m.]. eilandje, o.: Inselchen [o.]. eilandzee, vr.: (adk.) Inselmeer [o.j. eilieve, tsw.: Zie ei. ei loof, o.: (pik.) Epheu [m.]. eind, o.: Ende [o.]; (stuk:) Stück [o.J. Zie einde; I -besluit, o.: Endbeschluss [m.; ü]; -consonant, vr.: (tik.) Endkonso-iiant[ni.], Schlusskonsonant [ni.];-doel, o.: Endzweck [m.]. einde, o.: Ende [o.j; van het begin tot het -: von Anfang bis zu Ende; aan het langste - blijven; (fig.) am besten dran bleiben [onr.]; op een - loopen: (tig.) zu Ende gehen [onr.]; naar het -loopen: dem Ende zu gehen lonr.]; ten - loopen: enden; ten -: 1) um, 2) damit; te dien - (tot dat -): zu dem Ende; ten - raad zijn: sich 18] nicht mehr zu rathen [t] wissen [onr.1; liet - kroont het werk (of: - goed, alles goed): (spr.) Ende gut. Alles gut. Zie eind en eindje. eindeloos, bv. n.: endlos, unendlich; I -heid, vr.: Endlosigkeit [vr.1, Unendlieh-keit [vr.]. eindeiyk, bw. en bv. n.: endlich. einden, w. o. en b.: enden. eindig, bv. n.: endlich; I -heid, vr.: Endlichkèit [vr.]. eindigen, w. o. en b.: enden, endigen. eindiging (einding), vr.: Endigung [vr.]. eindje, o.: Endchen [o.]; (lig.) Ende [o.]. lt;gt;ind-klaiik, m.: (tik.) Auslaut [m.]; |
EIROND.
ELSJE.
139
|
I -klinker, m.: (tik.) Schlussvokal [m.];-Iet-ter, vr.: Endbuchstabe [m.]; -lettergreep, vr.: Endsilbe [vr.1, Schlusssilbe [vr.]; -medeklinker, m.: Zie -consonant; -oog-merk, o.: Endabsieht [vr.], Endzweck [m.j; -oordeel, o.: [t] Endurtheil [o.]; -oorzaak, vr.: Endursache [vr.1; -paal, m.: Grenz-ptahl [m.; al, (fig.) Grenze [vr.], Ende [o.l (de -paal des levens: das Lebensende); -punt, o.: Endpunkt [m.]; -regeling, vr.: Endregelung [vr.1; -rijm, o.: Endreim [m.], Schlussreim [m.]; -schikking, vr.: Zie -re-selins; -vonnis, o.: Endspruch [m.: ü], |tl Endurtheil [o.]. eirond, bv. n.: Zie in ei. eisch, m.: Forderung [vr.]; (rcht.) Klage [vr.]; naar - (naar den -): wie es sich gebührt, (fig.) ausgezeichnet; naar -(naar den -) van zaken: den Umstanden gemass, nach Erforderniss [s] der Um-stande. eischen, w. b.: fordern; iemand op den degen -: Einen zum Zweikampt' mit dem Degen herausfordern. eischer, m.: Forderer [m.]; (rcht.) Klil-ger [m.]. eiseheres, vr.: Fordernde [vr.];(rent.) Klagerin [vr.]. eitje, o.: Eichen [o.]. eivol, enz.: Zie in ei. ekel, m.: Ekel [m.], Widerwille [m.j; een - hebben of krijgen aan: einen Wi-derwillen haben oder tassen gegen. ekster, vr.: (vog.) Elster [vr.]; klappen als eene -: (fig.) schwatzen wie einc Elster; ! -oog, o.: (hik.) Hühnerauge [o.l; -oogensnijder, m.: Leiehdornschneider [m.], Hünneraugenarzt [m.; al; -oogenzalf, vr.: Hühneraugensalbe [vr.]; -oogpleister, m.: Hühneraugenpflaster [o.]. el, vr.: Elfe [vr.l; de Nederlandsche -: der Meter; een ander afmeten naar zijne oigene -: (spr.) Andere nach sich beurthei-len [t]. Zie elle. eland, m.: (drk.) [tier] Elendthier [o.|, Elend [o.l, [t] Musthier [o.]. elands, in Sam.: Elends .... elasticiteit, vr.: Elasticitat [vr.], Spannkraft [vr.]. elastiek, bv. n.: elastisch, spann-kraftig. elastiekje, o.: 1) (das) elastische Bandchen; 2) (aan schoenen:) (das) elastische Seitenstück. elders, bw.: anderswo; naar -;anders-wohin; van -: anderswoher; ergens -: an irgend einem andern Ort. eleetriciteit, vr.: Elektricitat [vr.]. electriek (electrisch), bv. n.: elt-k-trisch. electriaeeren, w. b.: elektrisiren [ie], electriseermaeliine, vr.: [ie] Elek-trisirmaschine [vr.]. electro, in Sam.: Elektro____ elefant, m.: Zie olifant. elegance, vr.: Eleganz [vr.]. elegant, bv. n.: elegant. elegie, vr.: (dk.) Elegie [vr.]; I elegi»-ëndichter, m.: Elegiendichter [m.|. elegisch, bv. n.: (dk.) elegisch, element, o.: Element [o.]; in zijn -zijn: (fig. fam.) in seinem Element sein. elementair, bv. n.: elementarisch, elemi-liars, vr. en o.: Elemiharz [o.]. elève, m. en vr.: (der, die) Zögling. |
lelt, vr.: (fab.) Elfe [m.], Elfin [vr.]r I Elfenkoning m.: Elfenkönig [m.]. lelf, tw.: elf (als z. n. vr.: Elf [vr.1);het is half -: es ist halb elf; - is het gekken-nommer: elf ist die Xarrenzahl; op zijn -en dertigste: Zie dertigste; I -daagsch^ bv. n.: elftagig. elfde, bv. n.: (der, die, das) elfte (als n. o.: Elftel [o.], [der] elfte Theil [Tj); het - gedeelte: der elfte Theil [T]; op den -n Januari: am elften Januar; ten - (in de -plaats): elftens; lelfthalf (elfdhalf), bv. n.: elftehalb, elfthalb. elfder-hande (-lei), bv. n.: elferlei. elf-lettergrcpig, bv. n.: elfsilbig;. I -maal, bw.: elfmal; -maandelijks(ch), bw. (en bv.n.): elfmonatlich; -maandsch, bv. n.: elfmonatig; -rank, vr.: (pik.) Bittersüss [o.]. elft, m.: (visch:) Alose [vr.]. Else [vr.1. elftal, o.: Zahl [vr.] von elf. elft-net? o.: Alosennetz [o.]; I -vangst, vr.: Alosentang [m.]. elf-vond. o.: (das) Elffache; 1 -voudig., bv. n.: elffach. elger, m.: [vv.] Aalgabel [vr.]. elisie, vr.: (tik.) Elision [vr.], Ausstos-sung [vr.]. Elisinni, o.: Elisium [o.]. elixir, o.: Elixir [o.]. Klizeescli. bv. n.: elisaisch, elisischi de -e velden: die elisaisehen Gefilde. elk, vnw.: jeder, jede, jedes; - en een iegelijk: ein Jeder; aan - hetziine: Jedem das Seine; 1 -een, vnw.: ein Jeder. elkander, vnw.: einander. elle, vr.: Zie el; I -boog, m.: Elbogen [m.], Ellenbogen [m.] (stoot of duw ot* stomp niet de -bogen: Elbogenstoss [m.; o]. elleboogs, in Sam. 1 -been, o.: Elbo-genbeiïi [o.l; -lengte, vr.: Elbogen [m.j; -mouw, vr.: Elbogenarmel [m.]; -pijp, vr.: (ontl.) Elbogenronre [vr.]; -spier, vr.: El-bogenmuskel [m.]; -zenuw, vr.: Elbogen-nerve [vr.]. elle-goed. o.: Zie -waar; I -maat,, vr.: Ëllenmass [o.J. ellende, vr.: Elend [o.]; geene - voor den tijd: (spr.) keine Sorgen vor der Zeit. ellendeling, m. en vr.: (der, diegt; Nichtswürdige. ellendig, bv. n.: elend (bw.: elendig-lieh); I -heid, vr.: Elendigkeit [vr.]. ellen-lang, bv. n.: ellenlang; ! -ijker,, m.: Ellenaicher elle-waar, vr.: Ellenwaare [vr.l; I -winkel, m.: Ellenwaarenhandlung [vr.]. ellips, vr.: (tik. en wsk.) Ellipse [vr.]. elliptisch, bv. n.: elliptisch. Filmsviinr (Sint-), o.: Elmsfeuer [o.]. eloquent, bv. n.: eloquent, beredsam. eloquentie, vr.: Eloquenz [vr.], Be-redsamkeit [vr.]. elpen, bv. n.: elfenbeinern; I -been,, o.: Elfenbein [o.]. Iels, m.: (pik.) Erlenbaum [m.; ii], Erie [vr.]. Zie elzen. Iels, vr.: (bij schoenmakers:) Ahle [vr.]. elsbreedte. vr.: Breite [vr.] einer Elle. Elsje, o.: (vrouwennaam:) Elsbeth [vr.l,. Lieschen [o.l. |
ENGAGEMENT.
ELSLENGTE.
140
|
elslengte, vr.: Langre [vr.] einer Elle. eist, vr.: Zie vr. els. elven, (verbogen) tw.; elf; het loopt naar es geht nach elf; bij beinane Elf; op slag van auf dem Schlage Elf; met klokslag van Schlag Elf; kwartier voor drei Viertel auf Elf; kwartier over ein Viertel auf Zwölf; wij waren met ons wir waren elf, es waren unser elf. Elyzeesch, bv. n.: Zie Elizeesch. Elzas (de), m.: (adk.) der Elsass, das Elsass; Elzasser, m.: Elsasser [m.]; Elzas-sisch (Elzasser), bv. n-: elsassisch; Elzas-sische, vr.: Elsasserin [vr.]. elze-blad, o.: Erlenblatt [o.; a]; I -boom, m.: Erlenbaum [m.; a]. elzen, bv. n.: erlen; I -boseh, o.: Er-lenwald [m.; a]; -boschje, o.: Erlenwald-chen [o.]. £lzeneur, o.: (adk.) Helsingör [o.l. elzen-haagf (-heg:), vr.: Erlenzaun lm.; a]; I -hout, o.: Erlennolz [o.l. elzetak, m.: Erlenzweig [m.]. email, o.: Email [o.], Schmelz [m.J, Schmelzglas [o.]; (fig.) Email [o.],Schmelz-arbeit [vr.]. emailleerder, in.: Schmelzarbeiter lm.]. emailleeren, w. b.: emailliren [10], mit Schmelz überziehen [onr.l. emailleersel, o.: Schmelz [m.1, Email lo.l email-sekilder, m.: Emailmaler [m.], Schmelzmaler [m.]; het -schilderen: die Emailmalerei, die Schmelzmalerei. emancipatie, vr.: Emancipation [vr.]. eiuaneipeeren, w. b.: emancipiren Tic]; geëmancipeerd, v. dw.: emancipirt lie]. Kmanuel, m.: (mansnaam:) Immanuel lm.]. emballage, vr.: Verpackung [vr.J. emballceren, w. b.: verpacken. embargo, o.: Embargo [o.], Beschlag lm.]; - leggen op: Beschlag legen auf, mit einem Embargo belegen; onder - liggen: mit einem Embargo belegt sein. emblema, o.: Emblem [o.|. emblematisch, bv. n.: sinnbildlich. embonpoint, o.: Wohlbeleibtheit [vr.]. emboncliure, vr.: (van rivieren:) ]\fündung [vr.]; (muz.) Ansatz [m.]; niet veel - hebben: (muz.) wenig Ansatz haben. emeritaat, o.: Entlassun^: [vr.]: zijn - aanvragen: cine Bitte einreichen um in den Ruhestand versetzt zu werden. emeritus, bv. n.: in den Ruhestand versetzt; een - predikant: ein in den Ruhestand versetzter Pastor; eene - schoonheid: (iron.) eine veraltete Schönheit [vr.], eine üoerjahrige Schone. emigrant, m. en vr.: Emigrant [m.l, Emigrantin [vr.]. emigratie, vr.: Emigration [vr.], Aus-wanderung [vr.]. emigreeren, w. o.: emigriren [ie], aus-wandern. Kmilia. vr.: (vrouwennaam:) Emilie lvr.1. Emilins. m.: (mansnaam:) Emil [m.l; •lt;hist.) Aemilius [m.]. |
eminent, bv. n.: eminent, eminentie, vr.: (die) Eminenz (ook als titel). emmer, m.: Eimer [m.l; een blikken-: ein Blecheimer [m.]; een houten -: ein Holzeimer [m.]. Kmmerik, m.: (mansnaam:)Emmerich [m.]. I -, o.: (adk.) Emmerich [o.]. emolumenten, o. mrv.: Sporteln [vr. mrv.]. emotie, vr.: [tl Gemüthsbewegung [vr.]. empbase, vr.: Emphase [vr.], Nach-druck [m.]. empbatisch, bv. n.: emphatisch. empirici, m. mrv.: Empiriker [m. mrv.]. empiricus, m.: Empiriker [m.]. empirisch, bv. n.: empirisch, empirismus, o.: Empirism [m.]. emplooi, o.: (tnl. en tig.) Rolle [vr.]. emplooieeren, w. b.: gebrauchen. empyreïsch, bv. n.: empyraisch. empyrettm, o.: Empyraum [o.]. emulatie, vr.: Wetteifer [m.l. len, vgw.: und; I - sowohl.... als ...., nicht nur____sondern auch..... len, ontkenningspartikel, blijft in het Duitsch weg, b. v.: gij - hebt niet gewild: Sie haben nicht gewollt; ik - heb er geen: ich habe keine. encadreeren, w. b.: einrahmen. encanailleeren (zich), w. w.: sich mit dem Pöbel gemein machen, sichherab-würdigen; zich - met: sich gemein machen mit. encycliek, vr.: (kkl.)Umlaufschrei-ben [o.]. encyclopedie, vr.: Encyklopadie [vr.]. encyclopediek, bv. n.: encyklopa-disch. encyclopedist, m.: Encyklopadist [m.]. end, o.: Ende [o.]; in het -: am Ende. lende, (oud) vgw.: und. lende, o.: End; tot den -: bis zum Ende. endeldarm, m.: .(ontl.) Mastdarm [m.; ii]. endeloos, bv. n.: Zie eindeloos, endimancheeren (zich), w. w.: seinen (ihren) Sonntagsstaat anziehen [onr.]; geëndimancheerd, v. dw.: (fam.) geputzt wie eine Docke, geschnicgelt und gebügelt. endje, o.: Endchen [o.]. endossant, m.: (kph.) Indossant [m.j'. endosseeren, w. b.: (kph.) indossiren [ie]. endossement, o.: (kph.) Indossament [o.], Kneas, m.: (hist.) Aeneas [m.]. energie, vr.: Energie [vr.1. energiek, bv. n.: energisch. enerveeren, w. b.: w. b.: entnerven. eng, bv. n.: (nauw.) eng, enge; - van iets zijn: (fig. fam.) schaudern vor etwas. engageeren, w. b.: 1) veranlassen (- tot: zu); 2) in Dienst nehmen [onr.], annehmen [onr.]. I - (zich),^ w. w.: sich verbindlich machen. Zie geëngageerd. engagement, o.: Verbindlicnkeit [vr.]; (tnl.) Engagement, [o.l; (vrijage:) Verlobung [vr.j, Verlobtsein [o.l. |
ENGBORSTIG.
EPISCOPAAL.
141
|
engborstig:? tv. n.: engbrüstig:; 1 -heid, vr.: Engrbrüstigkeit [vr.]. engel, m.: Engrel lm.1; een - van een kind: ein Engel von einem Kinde, ein engrelhaftes Kind; de - des doods: der Todesengel; de - des verderfs: der quot;Wiirg-engel. eiigelachtiamp;r, bv. n.: engelhaft; I -heid, vr.: Engelhaftigkeit Ivr.J. Engeland, o.: (adk.) England [o.]. engelen, m. mrv.: Engel Lm. mrv.J; I -bak, m.: (tnl.) Gallerie Ivr.J; -geduld,o.: Geduld [vr.l eines Engels; -gestalte, vr.: Engelsgestalt Jvr.j; -groet, m.: (theo.) En-gels^russ Lni.1; -koor, o. Engelchor [in.|; -kopje, o.: Engelköpfchen [o.l; -rei, m.: Zie -koor; -schaar, vr.: Engelsehar [vr.]; -stem, vr.: Engelstimme [vr.]; -zang, m.: Engelgesang lm.]. engelhaai. m.: Engelfiseh [m.]. engelin, vr.: Engel lm.]. Engelina, vr.: (vrouwennaam:) Ange-lika [vr.l. engel-kruid, o.: (pik.) Engelwurz [vr.]. Engel.wurzel [m.J; I -rein, bv. n.: engelrein. engels, o.: (gew.) Engel [m.]. Kngelscli, bv. n.: englisch; -pleister, o.: (das) englisehe Pflaster; -zout: (pha.) (das) englisehe Salz; -e ziekte: (gnk.1 englisehe Krankheit [vr.]; -e taal: englisehe Spraehe. 1 -, o.: englisehe Spraehe [vr.l; spreekt gij -: spreehen Sie Engliseh ?, (iron.) haben Sie Geld? Engelsehe, vr.: Englanderin [vr.l;-n.: (m. mrv.) Englander, (vr. mrv.) Englande-rinnen. £ngelschnian, m.: Englander [m.]. engeltje, o.: 1) EngeleTien [o.], Enge-lein [o.]; 2) (als vrouwennaam:) Angelika [vr.]. engel-wortel, m.: Zie -kruid; I -zoet, o.: (pik.) Engelsüss [o.]. engen, w. b.: eng maehen. engerling, m.: (ins.) Engerling [m.]. enghartig, bv. n.: engherzig: I -heid, vr.: Engherzigkeit fvr.]. engheid, vr.: Enge [vr.j; (fig. tam.) Sehauder [m.1 (- van: vor]. engroHhandel, m.: Engroshandel [ni.l. . . engte, vr.: Enge [vr.]; iemand in de -drijven: Einen in die Enge treiben [onr.]. Ienkel, m.: (ontl.) Knöehel [ni.| am Fusse, Fussknöchel [m.]. ienkel, bv. n.: 1) (niet dubbel:)einfach; schoenen met -e zolen: Schuhe mit ein-faehen Sohlen; 2) (afzonderlijk:) einzeln; de -e deelen van een geheel: die einzel-nen Theile [T] eines Ganzen; een -e handschoen (waaraan de tweede ontbreekt): ein einzelner Handschuh; eene -e zwaluw maakt geene lente: (spr.) eine einzige Schwalbe macht keinen Somnier; 3) (met „eenquot; of „geenquot; vóór zich:) einzig; een -en keer: ein einziges Mal; geen - woord: kein einziges quot;Wort; 4) (ettelijk, eenig:) etlich, einig; -e keeren: etliche Male; -e lieden: etliche (einige) Leute; 5) (onvermengd, zuiver :) unvermischt, pur; -e koffie zonder melk: der pure Kaffee ohne Milch; in -e boter gebakken: in purer Butter ge-backen; is dat -ewohist das pure Wolle ?: 6) (van geldstukken:) ....stück; honderd -e guldens: hundert Guldenstücke. |
Ienkel, bw.: 1) nur, bloss; 2) selten-wenig. en kei-vond, o.: (tik.) Einzahl [vr.l; I -voudig, bv. n.: einfach. enk lauw, m.; (ontl.) Zie m. enkel: (vea.) Flussgalle [vr.). enorm, bv. n. en bw.: enorm, ungeheuer. enormiteit, vr.: Enormitat [vr.j. ensemble, o.: (das) Ensemble, (das) Ganze; 1 -stuk, o.: (muz.) Ensemblestüek to.]. ent, vr.: (tnb.) Pfropfreis[o.], Impfreis [o.l entameeren, w. b.: anfangen [onr.];. 2) angreifen [onr.]; 3) aufsehneiden [onr.]; 4) versuehen. enten, w. b.: (tnb.) pfropfen, impfen.. okuliren [ie]. enter, m.: (tnb.) Pfropfer [m.[, Impfer [m.]. enteren, w. b.: entern. enterhaak, m.: Enterhaken [m.]. entering, vr.: Enterung [vr.], Entern [o.]. enterü, vr.: Zie enthof. enthof, m.: Pfropfschule [vr.], Bauin-schule [vr.j. enting, vr.: (tnb.) Pfropfen [o.],Impfen [o.], [ie] Okuliren [o.J. entmes, o.: Pfropfmesser [o.], Impfmes-ser [o.]. entomologie, vr.: Entomologie [vr.]r Insektenkunde [vr.]. entomologisch, bv. n.: entomologisch. entomoloog, m.: Entomolog [m.]. In-sektenkenner [m.]. entree, vr.: Eintritt [m.]; I -biljet, o.; Eintrittsbillet [o.]; -geld, o.: Zie -prys: -kaart, vr.: Eintrittskarte [vr.]; -prijs, m.: Eintrittsgeld [o.]. entreposeur, m.: Niederlagsaufseher [m.1. entrepot, o.: Xiederlage [vr.]. ent-rüs, o.: Zie ent; I -spleet, vr.: Pfropfspalt [m.|, Impfspalt [m.1; -was, o.t Pfropfwachs [o.j, Impfwachs [o.]. enveloppe, vr.: (Jmsehlag lm.; a]. environs, m. mrv.: Umgegend[vr.enk.U enz. (= en zoo voorts): u. s. w. (= und so weiter). Eolië, o.: (adk.) Aeolien [o.]. Kolus, m.: (hist, en fab.) Aeolus [m.j. epaeta, vr. mrv.: Epakten [vr. mrv.1. epaulet, vr.: Achseltroddel jvr.]. Kphese, o.: (adk.) Ephesus [o.]; Epheser, m.: Epheser lm.]; de Ephesen, m. mrv.: die Ephesen 1 m. mrv. 1; Ephesisch, bv. n.: ephesisch;Ephesische,vr.: Epheserin [vr.]. epicurist, m.: Epikuraer [m.]; (inz.) Feinschmecker [m.]. Epicurus, m.: (hist.) Epikur [m.]. epidemie, vr.: ansteekende Krankheit [vr.l. Epidemie [vr.]. epidemiscli, bv. n. en bw.: epidemisch. Epigonen, m. mrv.: Epigonen [m. mrv.], Nachkommen [m. mrv.J. epigram, o.: (dk.) Epigramm [o.J. epiloog, vr.: Epilog [m.l. episch, bv. n.: (dk.) episch; - dichter: Epiker [m.1; - dichtstuk: Epos [o.J, Heldengedicht [o.J. episcopaal (episcopaalsch), bv. n.: (kkl.) episkopal, bischöflich. |
EPISCOPAAT.
ERGEK.
142
|
episcopaat, o.: 1) Episkopat [o.J, biscnöfliche Würdo [vr.J, Bischofswürdt-(vr.]; 2) lt] Bisthuin [o.]. episcopalen, m. mrv.: (kkl.) Epis-kopalen [m. mrv.J, Bischöflichen [m. mrv.]. episode, vr.: Episode [vr.], Zwischen-hanalung [vr.]. epistel, o.: Epistel [vr.], Sendschrei-ben [o.]; (fig.) Brief [m.]. epistolair, bv. n.: zum Briefstile gehorig; -e stijl: Briefstil [in.]. epopee, vr.: Zie epos. epoque, vr.: Epoche [vr.]; - maken: Epoche machen, Aufsehen erregen. epos, o.: Zie episcli (dichtstuk)^ eppe, vr. (eppeTkruid, o.): (pik.) Eppich Kquator, m.: Aequator [m.J. equatoriaal, bv. n.: aequatorial. equiliber, o.: Gleichgewicht [o.]. equilibrist, m.: Gleichgewichts-künstler [m.]. equinox, m.: Nachtgleiche [vr.]. equiuoxiaal, bv. n.: aqninoxial. equiuage, vr.: 1) Pferd und Wagen; H) Schiffsmannschaft [vr.]. equipement, o.: Ausrüstung [vr.]; -stukken, o. mrv.: (mil.) [ie] Montirungs-gt;tücke [o. mrv.]., Monturstücke [o. mrv.]. equivalent, o.: Aequivalent [o.]. equivoque, bv. n.: zweideutig. er, bw.: 1) da, (ook wel:) hier; nu ben ik -: jetzt bin ich da; zijt gij - ook geweest: sind Sie auch da gewesen?, waren Sie auch da?; was - veel volk: waren viele Leute da?; - aan: daran; - van: davon; -in: darin: - uit: daraus; - door: dadurch; - mede: damit; - naast: daneben, dane-benan; - tegen: dagegen, dawider; - voor: dafür, (ooki) davor; - toe: dazu; 2) (eene beweging, een komen of gaan aanduiden-•de:) hin, her (NB. Menigmaal ook blijft dit - in het Duitsch geheel weg); ik ga - naartoe: ich gehe hin, ich gene dorthin; ik kom - vandaan: ich komme dorther; schuif het - in: schiebe es hinein; trek het - uit: ziehe es heraus; - doorheen slaan: hin-durch schlagen [onr.] (zich - doorheen slaan: sich durchschlagen [onr.]); - overheen springen: hinüber springen [onr.]; - onderdoor kruipen: unten durchknechen I onr.]; 3) (met een werkwoord achter zich :) •es; - is: es ist, (ook:) es giebt; - zijn: es sind, (ook:) es giebt; - was: es war, (ook:) ■es gab; - waren: es waren, (ook:) es gab; - kwam: es kam; - kwamen: es kamen; -leefde: es lebte; - leefden: es lebten; -klonk: es klang; - klonken: es klangen; 4) (elliptisch, een meervoud aanduidende:) t'inige. welche; - zijn -: es giebt einige, es giebt welche; ik heb (krijg, zie, kocht, at, verloor, enz.) - ook: ich habe (bekomme, sehe, kaufte, ass, verlor u. s. w.) auch welche (oder: auch einige); 5) (met een telwoord achter zich:) deren; ik heb - vijf: ich habe deren fünf; ik heb - over de duizend van verkocht: ich habe deren inehr als tausend verkauft. eraehten, o.: Erachten [o.], Meinung Tvr.1quot; mijns -s: meines Erachtens, meiner Meinung nach. erbarmelijk:, bv. n.: erbarmlich, jam-merlich; I -heid vr.: Erbarmlichkeit [vr.], Jammerlichkeit [vr.]. erbarmen, z. n. o.: Erbarmen [o.j. |
erbarmen (zich),w. w.: sich erbarmen; zich over iemand -: sich über Einen erbarmen, sich Eines erbarmen. erbarming, vr.: (Erbarmung [vr.]. Erbarmen [o.]. ereis, bw.: mal, einmal. lerf, o.: Hof [m.; ö]; (fig.) Grund und Boden [m.]; een ledig -: ein ledigerRaum [a]; huis en -: Haus und Hof; op het -: im Hof; op mijn eigen -: (fig.) auf eige-nem Grund und Boden. I -, vr.: Zie nerf. erf-bezit, o.: (der) erbliche Besitz; I -bezitter, in.: erbliche Besitzer; -dienstbaarheid, vr.: (rcht.) Servitut [o.]. lerfeljik, bv. n.: erblich; I -heid, vr.: Erblichkeit [vr.]. lerfeiyk, bw.: erblich; eeuwig en (fam.) immer und ewig. erfenis, vr.: Erbschaft [vr.]. erf-genaam, m. en vr.: Erbe [m.1, Er-bin [vr.] (-genamen, mrv.: Erben; demede-genaam: der Miterbe, die Miterbin; I de mede-genamen, mrv.: die Miterben);-graf, o.: Erbgruft [vr.; ü]; -huis, o.: Versteige-rungslokal [o.], Auktionslokal [o.], (fi^r.) Versteigerung [vr.], Auktion [vr.]; -huismeester, ra.: versteigerer [m.], Auktionar [m.]j Auktionator [ra.]; -koning, m.: Erb-könig [ra.]; -koningschap, o.: (das) erbliche Königthura [t]; -laatster, vr.: Erblasserin [vr.]; -land, o.: Erbland [o.; a]; -later, in.: Erblasser [ra.]; -lating, vr.: Erblassung |vr.], [s] Verraachtniss [o.]; -leen,o.: (hist.) Erblehen [o.] (een vrij -leen: ein Allodial-gut [o.; ü]); -opvolger, ra.: Erbfolger [ra.]; -opvolging, vr.: Erbfolge [vr.]; -opvolgster, vr.: Erbfolgerin [vr.]; -pacht, vr.: 1) Erb-pacht [ra.], 2) Erbpachtgeld [o.]; -portie, vr.: [t] Erbtheil [o.]; -prins, ra.: Erbprinz [ra.]; -prinses, vr.: Erbprinzessin [vr.]; -recht, o.: Erbrecht [o.]; -rente, ra.: Erb-zins [m.]; -scheider, ra.: Zie rooimeester: -scheiding, vr.: Zierooiiyn; -schuld,vr.: Erbschuld ]vr.]; -stadhouder, ra.: Erbstatt-halter [ra.]; -stadhouderschap,o.: Erbstatt-halterschaft [vr.]. erfster, vr.: Erbin [vr.]. erf-stuk, o.: Erbstück[o.]; I-tocht.ra.; Niessbrauch [ra.],Nutzniessung[vr.]; -toch-telijk, bv. n.: niessbarlich; -volk, o.: (bijb.) Erbvolk [o.]. erfster, vr.: Erbin [vr.]. lerg, bv. n. en bw.: 1) arg; erger: ar-ger; ergst; argsr; 2) schlimm; 3) sehr; I -heid, vr.: (das) Arge, (das) Schlirarae. Iers, vr.: Arglist [vr.]; zonder-: ar^los; ik had er geen - in: ich bemerkte nichts davon; zij heeft nog geen -: (fam.) sie ist noch in der Kinderunschuld; I -denkend, bv. n.: argwöhnisch; -denkendheid, vr.: Argwohn [ra.]. ergens? bw.: 1) irgendwo: - naartoe: irgendwohm; - vandaan: irgendwoher; 2) (oneigenlijk:) etwas, irgend etwas; zich - ongerust over maken: sich über etwas (über irgend etwas) angstigen; - naar verlangen : sich nach etwas (nach irgend etwas) sehnen; iets - om zeggen of doen: etwas in irgend einer Absicht sagen oder thun [onr.]; niet veel - om geven: 1) sich nicht viel urn etwas beküraraern, sich nicht viel an etwas kehren, 2) wenig Werth [t] auf etwas legen. erger, bv. n. en bw. (v. tr.): arger, schliramer. |
ETABLISSEEREX.
ERGEREN.
143
|
ergeren, w. b.: argrern. I - (zich), w. w.: sich argern. ergerliik, bv. n.: argerlich; I -heid, af.: AegerTichkeit [vr.J. ergernis, vr.: [s] Aergerniss lo.J;-g:e-ven: Is] Aergerniss geben [onr.J. ergje, o.: (der, die) Gescheidte; (fi^r.) heimhche Absicht [vr.J; op een in ir-gend einer Absicht. ergo, vgw.: daher, folglicli. ergst, dv. n. en bw. (o. tr.): argst, schlimmst; dat is het das ist am schlimm-sten. erkennen, w. b.: 1) (besef hebben van:) erkennen [onr.]; 2) (zich dankbaar toonen voor:) anerkennen [onr.], dankbar erkennen [onr.J, mit Dank erkennen [onr.J; 3) (niet verloochenen;) anerkennen [onr.J; eene schuld eine Schuld anerkennen [onr.J; iemand als familie -: Einen als Blutsverwandter (vr.: Eine als Blutsver-wandte) anerkennen [onr.J; 4) (bekennen;) bekennen [onr.J, gestehen [onr.J; ik erken dat ik mij vergist heb: ich gcstehe dass ich mich geirrt habe. erkenning, vr.; 1) Erkennung [vr.J; 2) Anerkennung [vr.J; 3) [sj Gestandniss [o.J. erkentelijk, bv. n.; erkenntlich, dankbar; I -heid, vr.: Lrkenntlichkeit [vr.J, Dank-barkeit [vr.J. erkentenis, vr.: [sj Erkenntniss [vr.J; 2) Zie erkentelijkheid. erlangen, w. b.; erlangen, erhalten [onr.J, bekommen [onr.J. erlanging, vr.: Erlangung [vr.J. JBrnestinus (Erncstus), m.: (mansnaam;) Ernst [m.J. Ernst, m.; (mansnaam;) Ernst [m.J. 'ernst, m.; Ernst [m.]; in allen -: in allem Ernste; iets in - opnemen; etwas in Ernst nehmen [onr.J; is het u - of schertst gij: ist es Ihr Ernst oder scherzen Sie ?; neen, het is mij volkomen -; nein, es ist mein voller Ernst. ernstig, bv. n.; 1) ernst, ernsthaft; 2) ernstlich; I -heid, vr.; 1) (das) Ernste, lt;der) Ernst, (die) Ernsthaftigkeit, 2) (die) Ernstlichkeit, (das) Ernstliche. Eros, m.: (fab.) Eros [m.J (der Liebes-gott bei den alten Griechen). Erostratus, m.: (hist.) Herostrat [m.J. erotisch, bv. n.: erotisch. errata, o. mrv.; 1) Druckfehler [m. mrv.J; 2) [sj Druckfehlerverzeichniss [o. enk.]. erratum, o,: Druckfehler [m.J. erts, o.: Erz [o.J; - delven; Erz ausder Grube fördern, Erz an den Tag bringen [onr.J; I -achtig, bv. n.: erzartig, erzahn-lich; -ader, vr.: Erzader [vr.J, Erzgang [m.; aj; -delver, in.: Erzgraber [m.J; -delving, vr.: (das) Erzgraben; -gebergte, o.: (adk.) Erzgebirge [o.J; -groeve, vr.; Erz-grube [vr.J; -houdend, bv. n.; erzhaltig; -laag, vr.: Erzschicht [vr.J, (fig.) Erzlager [o.J; -soort, vr.: Erzart [vr.J. eruditie, vr.: Erudition [vr.J, Gelehr-samkeit [vr.J. eruptie, vr.; (vulkanisch;) Eruption [vr.J, Ausbruch [m.; üj; (hik.) Ausschlag [m.J. iervaren, w. b.; (i. a. b.) erfahren [onr.J. !ervaren, bv. n.: erfahren; - in: be-wandert in; I -heid, vr.: Erfahrenheit[vr.J. |
erve, o.: Hof [in.; öj; huis en -: Haus und Hof. lerven, w. b.; erben. Ier ven, m. mrv.: Erben [iu. mrv.J. erving, vr.: (das) Erben. erwt, vr.: (tnb. en kkk.) Erbse [vr.J; liet is eene - in een brouwketel; (spr.) es ist ein Wassertropfen im Meere. erwten, vr.; mrv.: Erbsen Ivr. mrv.J; I -bed, o.: (tnb.) Erbsenbeet [o.J; -blazer, m.: Blaserohr [o.; öj; -dop, m.: Erben-schote [vr.J; -land, o.; Erbsenfeld [o.J; -meel, o.: Erbsenmehl [o.J; -rijs, o.:Erbsen-reisig [o.J; -soep, vr.: Erbsensuppe [vr.J: -stroo, o.: Erbsenstroh [o.J. erwte-scliilletje, o.; Erbsenschale [vr.J, ErbsenhüJse (vr.J. erwtvormig, bv. n.: erbsenfomig. eseadron, o.: (mil.) Schwadi'on [vr.J. escamoteeren, w. b.: eskamotiren [iel. eseh, vr.; (pik.) Esche [vr.|, Eschbaum Im.j al, Eschenbaum [m.: al; I -doorn, m.; Weissdorn [m.J, Hagedorn [ui.1. Esehines, m.: (Tiist.) Aeschines [m.J. esehlook, o.: Eschlauch [ni.J. escorte, vr.: Geleit [o.J. escorteeren, w. b.; geleiten. escroqueric, vr.: Schehnerei [vr.!, GTaunerei [vr.J. esculaap, m.: (iron.) Arzt [m.; AeJ. Esculapius, m.: (hist.) Aeskulap [m.J. eskader, o.: (mar.) Geschwader [o.J. eskailron, o.: Zie eseadron. esp, vr.; (pik.) Espe [vr.J. espè-bast, m.; Espenrinde [vr.J; ! -blad, o.: Espenblatt [o.; aj; -boom, m.: Espen-baum [in.; aj.; -loof, o.: Espenlaub [o.|. espen, bv. n.: espen, von Espenholz; I -bosch, o.: Espenwald jm.; aj; -hout, o.; Espenholz [o.J; -houten, bv. n.; espen,von Espenholz; -laan, vr.: Espenallee [vr.J; -loof, o.; Espenlaub [o.J. espe-tak, m.; Espenzweig [m.J. esprit, o. (Fr.): Geist [vr.J; - de corps, o.: Zunftgeist [m.J. essaai, o.: Prüfung [vr.J,Untersuchung [vr.J; I -meester, m.: Münzwardein [ni.J. essaaieeren, w. b.: prüfen, uuter-suchen. esnaaieur, m.: Münzwardein ( m.J. essche-bast, m.: Eschenrinde [vr.J; I -blad, o.; Eschénblatt [o.; aj; -boom, in.; Eschenbaum [m.; aj, Esche [vr.J; -loof, o.; Eschenlaub [o.J. esschen, bv. n.: esclion, von Eschen-holz; I -bosch, o.; Eschenwald [m.; aj; -hout, o.: Eschenholz [o.J; -houten, bv. n.: eschen, von Eschenholz ;-laan, vr.; Eschen-allee [vr.J; -loof, o.: Eschenlaub [o-]. essche-tak, m.: Eschenzweig [ui.J. essence, vr.; Essenz [vr.]. esHentiëel, bv. n.: essenziell. estafette, vr.: Estafette [vr.J, Eilbote [m.J. estaminet, o.: Schenke [vr.J. estamyn, vr.: Etamin [in.],Beuteltuch [o.J. estimeeren, w. b.: Oschiitzen;2)achten. estrade, vr.; Estrade [vr.J, Erhöhung [vr.J. estrik, m.: Estrich [m.j. etablisseeren, w. b.; etabliren |iej. I - (zich) w. w.: sich etabliren [icj; gecta-blisseerd, v. dw.; etablirt [ie]. |
ETABLISSEMENT.
EVEN.
144
|
etablissement, o.: Etablissement [o.l. etage, vr.: Stockwerk lo.l, Stoek fm.; ö], Gescnoss lo.]; op de derde im drit-ten Stock. etagère, vr.: Gestell [o.l,Stufengestell [o.l; (inz.) Bücherbrett [o.l. etaleeren, w. b.: zur Schau ausle-gen. etape, vr.: (mil.) Etappe [vr.1. etat-major, o.: (mil.) Stab [m.; al, öeneralstab [m.; al; (mar.) Officierperso-nal [o.J. etc. (etcetera): Zie enz. eten, w. b.: essen [onr.1. I z. n. o.: Essen lo.]; iemand ten - vragen: Einen zu Tisch einladen [onr.1. etens-bak, m.: Speisebrett [o.], (zeew.) Tisch Lm.] Matrosentisch [m.]; I -kast, vr.: Speiseschrank [m.; a]; -tijd, m.: Essens-zeit [vr.], Esszeit [vr.]; -uur, o.: Essstunde Lvr.]. eter, m.: Esser [m.]. etersbaan, m.: (der) tüchtige Esser. etgroen, o.: Grummet [o.], Nachgras [o.]. ether, m.: Aether [m.]. etlierisch, bv. n.: atherisch. ethica, vr.: Ethik [vr.]. Ethiopië, o.: (adk.) Aethiopien jo.l; Ethiopiër, m.: Aethiopier jm.l; Ethiopisch, bv. n.: athiopisch; Ethiopische, vr.: Ae-thiopierin [vr.]. ethnograaf, m.: Ethnograph L»i-1. ethnographic, vr.: Etnnographie [vr.]. ethnographisch, bv. n.: ethnogra-phiseh. etiquette, vr.: (i. a. b.) Etikette [vr.]; de flesschen van -n voorzien: die Flaschen mit Etiketten versehen [onr.1; zeer op -gesteld zijn: sehr auf Etikette halten Lonr.]. etmaal, o.: (zeew.) Etmal [o.]. Etrnrië. o.: (adk.) Etrurien Lo.1; Etru-riër, m.: Etrurier [m.]; de Etrusken, m. mrv.: die Etrusken (die Etrurier) [m. mrv.]; Etruscisch, bv. n.: etruskiseh. ets, vr.: Aetzbild Lo.], Aetzzeichnung Lvr.], Aetzgravüre Lvr.]. etsen, w- b.: atzen. etser, m.: Aetzer Lm.]. etsgravnre, vr.: Zie ets. etsing, vr.: Aetzung Lvr.]. ets-kunst, vr.: Aetzkunst Lvr.]; l-naald, vr.: Aetznadel Lvr.]; -prent, vr.: Zie ets; -stift, vr.: Zie -naald; -werk, o.: Aetzarr beit Lvr.]. ettelijke, tw.: etliche, einige; - dagen geleden: vor etlichen Tagen. etter, m.: Eiter Lm.]. etterachtifi:, bv. n.: 1) eiterig,2) eiter-ahnlich; I -heidi vr.: Eiterigkeit lvr.]. etter-huil, vr.: Eiterbeule Lvr.]; I -dracht, vr.: Eiterung Lvr.]. etteren, w. o.: eitern. ettergezwel, o.: Eitergeschwulst Lvr.; ü]. etterig, bv. n.: eiterigr; 1 -heid, vr.: Eiterigkeit Lquot;vt.], (das) Eiterige. ettering, vr.: Eiterung Lvr-l; tot -overgaan : in Eiterung übergehen Lonr.], anfangen Lonr.1 zu eitern. etter-vorming, vr.: Eiterbildung Lvr.]; i-wond, vr.: Eiterwunde Lvr.]; -zak, m.:Eitergeschwulst Lvr.; ü] (-zak aan de longr Lungenabscess [m.]). |
etui, o.: Futteral [o.]. ctweide, vr.: quot;Wiese [vr.1 zur Vieh-weide. etymologie, vr.: Etymologie [vr.]. etymologisch, bv. n. etymologisch, etymoloog, m.: Etymolog [m.]. Kubca, o.: (adk.) Euböa [o.]. eucharistie, vr.: (kkl.) Abendmahl [o.], Nachtmahl Lo.]. Euclides, m.: (hist.) Euklid [m.]. Eugenia, vr.: Eugenie Lvr.j. Eugenius, m.: Eugen Lm.]. Enmeniden, vr. mrv.: (tab.) Eumeni-den Lvr. mrv.], Furiën Lv. mrv.], Raehegöt-tinnen Lvr. mrv.]. lennjer, m.: 1) Spuk Lm.], Gespenst Lo.|; 2) Scherz Lm.], Spass lm.; a]. lennjer, bv. n.: 1) teufelisch; 2) scherz-haft; I -heid, vr.: 1) (das) Teufelisehe, 2) Scherzliaftigkeit Lvr.], Spasshaftigkt-it [vr.]. eunuuk, m.: Verschnittene [m.1. euphonic, vr.: quot;VVohllaut Lm.], AVohl-klang lm.]. Euphraat, m.: (adk.) Enphrat Lm.]. Europa, o.: adk.) Europa (o.); Europeer (Europeaan), m.: Europaër [m.]; Eu-ropeaansch (Europeesch, Europisch), bv. n.: europaiscn (op zijn Europeesch: euro-paisch); Europeesche, vr.: Europaerin [vr.]. Ieuvel, o.: Uebel [o.l; aan hetzelfde - mank gaan: (fig.) an demselben Uebel leiden [onr.]. Icuvel, bv. n. en bw.:übel; aan iemand iets - duiden: Einem etwas übelnehmen [onr.]; 1 -daad, vr.: Uebelthat [vr.];-dader, m.: Uebelthater [m.]; -moed, m.: [t] Frevelmuth [m.]; -moedig, bv. n.: frevel-müthig [t]. evangelie, vr.: Evangelium [o.]; het - verkondigen aan de Heidenen: den Heiden das Evangelium verkündigen; het -van Mattheüs: das Evangelium des Mat-thaus; I -blad, o.: Evangelium [o.];-dienaar, m.: Diener Lm.] des Evangeliums; -dienst, m.: Dienst [m.] des Evangeliums; -leer, vr.: Lehre [vr.] des Evangeliums; -prediker, m.: Prediger [m.] des Evangeliums; -prediking, vr.: Verkündigung [vr.| des Evangeliums; -stof, vr.: Evangelien-text [m.]; -woord, o.: Wort [m.] aus dem Evangelium, (fig.) Evangelium Lo.]. evangelisatie, vr.: Evangelisation [vr.]. evangelisch, bv. n.: evangelisch, evangelist, m.: Evangelist [m.|. evasie, vr.: Evasion [vr.],Entweichung [vr.]. evel, bw.: (pop.) Zie evenwel, leven, bv. n.: (van getallen:) gerade; - of oneven: gerade oder ungerade. leven, bw.: 1) (in gelijke mate:) §:leich; (met „alsquot; achter zich:) eben so; zij zijn - groot: sic sind gleich gross; zij zijn -groot als ik ben: sic sind eben so gross wie ich; 2) (met een ander bw. vóór zich:) eben; zoo - (daar -): so eben; maar -(slechts -): nur eben; 3) (een oogenblik:) einen Augenblick; wacht -: warte einen Augenblick; blijf nog -: bleibe noch einen Augenblick; ik moet - gaan zitten: ich muss einen Augenblick sitzen; 4) (met |
EXOTISCH.
EVENAAR.
J 45
|
„eensquot; vóór zich:) mal; zie eens sehe mal; hoor eens horen Sie mal. evenaar, m.: (adk.) Aequator [m.]; (grew.) Zungre [vr.], Zünglein [o.l; de -moet in het huisje blijven: (ook fig-.) die Wage soil das Gleichgewicht halten. evenaarclif*:- bv. n.: gl ei char tig:; I -heid, vr.: Gleichartigkeit lvr.1. evenals, vgw.: eben so wie, g-leichwie. evenaren, w. b.: gleich kommen 1 onr.] [3]. evenaring, vr.: (das [3] Gleichkom-men. even-beeld, o.: Ebenbild fo.]; I -eens, bw.: 1) (insgelijks:) ebenso, g-leichfalls , 2) (eender, eenerlei:) gleichviel, gleich-grültig, einerlei. evenement, o.: fs] Ereigniss fo.]. evenen, w. b.: ebnen. even-geiyii, bv. n.: gleich; I -grelijk-heid, vr.: Gleichheit fvr.]; -góed, bw.: ebenso gut (-goed als: ebenso grut wie). evening:, vr.: (das) Ebnen; de - van dag en nacht: die Nachtgleiche. even-knie, vr.: (fig.) Doppelgiinger lm.]; 1-matig, bv. n.: ebenmassig-, gleich-massig; -matigheid, vr.: Ebenmass fo.]; -mensch, m.: Mitmensch (nul; -naaste, m.: Mitmensch fm.], (der) Nachste; -nachts-lijn, vr.: (adk.) Aequator fm.]; -redig:, bv. n.: fs] verhaltnissmassig, (wsk.) proportional (-redige grootheden: Proportional-grössen fvr. mrv.l; -redige getallen: Pro-portionalzahlen [vr. mrv.l); -redig:heid, vr.: fs] Verhaltniss fo.], (wsk.) Proportion fvr.l (n.aar -redigheid fvan]: nach Massg'abe t2]). eventjes, bw.: 1) obenhin, flüchtig, nur eben; 2) einen Augenblick. eventualiteit, vr.: Eventualitat[vr.]. eventueel, bv. n. en bw.: eventuell. even-veel, bw.: gleich viel; 1-veeltje, o.: (kkk.) Küchelchen (von gleichmassig: ^emischtem Teig gebacken); -wel, vgw.: jedoch, gleichviel, dennoch; -wicht, o.: Gleichgewicht [o.l (in -wicht houden: im Gleichgewicht halten [onr.]; in -wicht brengen: ins Gleichgewicht brinken fonr.]); -wichtsleer. vr.: Gleichgewichtslehre fvr.], (die) Statik; -wichtsgunt, o.: Gleichge-wichts^unkt fm.]; -wijdig, bv. n.: parallel, ffleichlaufig; -wijdigheid, vr.: Gleichlau-tigkeit fvr.]; -zeer, bw.: ebensosehr; -zoo, bw.: ebenso. ever, m.: (drk.) Eber fm.]; I -boom,m.: (der) amerikanische Lorbeerbaum [a]. Everharda, vr.: (vrouwennaam:) Ever-hardina fvr.]. Everhardus (Evert), m.: (mansnaam:) Eberhard lm.]. ever-wortel, m.: (pik.) Eberwurz [vr.], Eberwurzel fvr.]; I -zwijn,o.:Eberschwein [o.], Eber fm.]. evident, bv. n.: evident, aug-enschein-lich. evidentie, vr.: Evidenz fvr.], Augen-scheinlichkeit fvr.]. evolutie, vr.: (i. a. b.) Evolution [vr.]. ex, in Sam.: Ex-. exact, bv. n.: g:enau, pünktlich. exactitude, • vr.: (jenauigkeit [vr.], Pünktlichkeit [vr.]. examen, o.: Examen fo.J, Prüfung [vr.]. examinator, m.: Examinator [m.]. examineeren, w. b.: examiniren [ie], exarch, m.: (hist.) Exarch [m.]. Servaas de Bruin. ITollandsch-Duitsch. |
exarchaat, o.: (hist.) Exarchat [o.]. excelleeren, w. o.: excelliren [ie], sich auszeichnen. excellent, bv. n.: excellent, ausge-zeichnet. excellentie, vr.: Excellenz [vr.]. excentriciteit, vr.: Excentricitat [vr.]. excentriek, bv. n.: excentrisch. 1 -, vr.: (op spoorwegen:) Excentrik [vr.]. exceptie, vr.: Ausnahme [vr.]; (rcht.) Exception [vr.], Einrede [vr.]; er is geen regel zonder -: (spr.) keine Regel ohne Ausnahme; eene - opwerpen: (rent.) eine Einrede (eine Einwendung) vorbringen [onr.]. exceptioneel, bw.: ausnahmsweise. I -, bv. n.: ganz ausserordentlich; een -geval: ein Ausnahmetall [m.; a]. excerpeeren, w. b.: excerpiren [ie], excerpt, o.: Excerpt [o.]. exces, o.: Excess [m.]. exclamatie, vr.: Exklamation [vr.], Ausruf fm.]. excludeeren, w. b.: exkludiren [ie], ausschliessen [onr.]. exclusie, vr.: Exklusion fvr.], Aus-schliessung fvr.]. exclusief, bv. n. en bw.: exklusiv, ausschliesslich. excommunicatie, vr.: (kkl.) Exkom-munikation fvr.], Kirchenbann fm.]. excommuniceeren, w. b.: (kkl.) ex-kommuniciren fie],in den Kirchenbann thuii fonr.]. excursie, vr.: Ausfiug fm.; ü]. excusabel, bv. n.: verzeihlich, zu entschuldigen. excuseeren, w. b.: entschuldigen, excuus, o.: Entschuldigung fvr.]; een - maken: sich entschuldigen; ik vraag u wel -: 1) entschuldigen Sie, 2) bitte um Entschuldigung, 3) bitte. execrabel, bv. n.: abscheulich. executeeren, w. b.: executiren fie]. executeur, m. Exekutor fm.], Vollzie-her fm.]; - testamentair: Testamentvollzie-her fm.]. executie, vr.: Exekution fvr.]. executief, bv. n.: exekutiv. executoir, bv. n.: (rcht.) exekuto-risch; -verklaring, vr.: Vollstreckungsbe-fehl fm.]. exegeet, m.: Exeget fm.]. exegese, vr.: Exegese fvr.]. exegetisch, bv. n.: exegetisch, exempel, o.: 1) Beispiel [o.], Exempel [o.]; een - stellen: ein (abschreckenoes) Beispiel aufstellen; 2) (om na te schrijven:) Vorschrift fvr.]. exemplaar, o.: Exemplar fo.]. 1 -, bv. n.: exemplarisch. exemptie, vr.: Exemption fvr.]. exerceeren, w. o.: (mil.) exerciren [ie]. exercitie, vr.: Wattenübung [vr.], [ie] Exerciren [o.]; I -plaats, vr, (-plein, o., -veld, o.): fie] Exercirplatz fm.; a|. existeeren, w. o.: existiren fie]. existentie, vr.: Existenz [vr.]. £xodus, m.: (bijb.) Exodus [m.]. exorbitant, bv. n.: exorbitant, über-massig. exotisch, bv. n.: exotisch, fremdlan-disch. druk. 10 |
EXPANSIEF.
FABRIEKEN.
146
|
expansief, bv. n.: ausdehnend: (figr.) mittheilsam [tl. expatriëeren, w. o.: auswandern. expectoreeren, w. b.: expektoriren [ie], aushusten. expediëeren, w. b.: expediren [iel, spediren [ie]. expediet, bv. n. en bw.: geschwind. expediteur, in.: (kph.) Spediteur [m.]. expeditie, vr.: (i. a. b.) Expedition [vr.]. experiment, o.: Experiment [o.l, Ver-such [m.1. experimentaal, bv. n.: experimental, expert, m.: (der) Sachverstandigre. expiratie, vr.: (reht.) Ablaut'; (kph.) Verfallzeit [vr.]. expireeren, w. o.: (reht.) ablaufen [onr.]; (kph.) verfallen [onr.], zahlbar werden [onr.J; (fig:.) den Geist aufgreben [onr.], sterben [onr.]. explieatie, vr.: Explikation [vr.], Er-kJarung: [vr.]. explieeeren, w. b.: expliciren [iel, erklaren. exploit (exploot), o.: (reht.) gericht-liche Anzeig-e [vr.]; een - doen: eine ge-richtliehe Anzeige thun [onr.]. exploitatie, vr.: Ausbeutung [vr.]. exploiteeren, w. b.: ausbeuten. explosie, vr.: Explosion [vr.], Ausbrucli fm.; ü]. , exponeeren, w. b.: exponiren [ie], aussetzen. I - (zich), w. w.: sieh [3] ausset-zen, sieh [3] blossstellen. exponent, m.: (alg.) Exponent [m.1. export, o.: Export [vr.]. Ausfuhr [vr.]; I -artikel, o.: Ausfuhrartikel [m.]. exporteeren, w. b.: (kph.) ausführen. export-handel, m.: Ausfuhrhandel [m.1; l-waren, vr. mrv.: Ausfuhrwaaren [vr. mrv.1. exposant, m.: Aussteller [m.], [T] Theil-nehmer [m.] an der (einer) Ausstellung. exposé, o.: Darlegung [vr.]. exposeeren, w. b. en o.: ausstellen. expositie, vr.: Ausstelluug [vr.]. expres, bv. n. en bw.: express. |
i expresse, m.: Expresse [m.], Eilbote [m.]. expressie, vr.: Ausdruck [m.; ü]. expressief, bv. n.: 1) ausdrucksvoll; 2) nachdrücklich. expres-trein, m.: Expresszug [m.;ü]. exquis, bv. n.: auserlesen, fein. exspiratie, enz.: Zie expiratie, enz. extase, vr.: Extase [vr.], Entzückung [vr.]. .extempore, bv. n. en bw.: aus dem Stegreif. 1 -, o.: Improvisation [vr.], (inz.) Stegreifgedieht [o.]. extemporeeren, w. o.: extempori-ren [iel, improvisiren [ie], aus dem Stegreif reden. exterieur, o.: Aeussere [o.]. extern, bv. n.: extern, nicht einwoh-nend. externe, m. en vr.: (der) nicht einwoh-nende Schüler, (die) nicht einwohnende Schülerin. extra, bw.: extra (NB. ook in Sam.); I -ordinair, bv. n.: extraordinar, ausserge-wöhnlich. extraet, o.: Extrakt [m.1. extraheeren, w. b.: extrahiren [ie], extra'tje, o.: Extra [o.]; een -: etwas extra. extremiteit, vr.: Extremitat [vr.]. Ezeehiël. m.: (bijb.) Hesekiel [m.1. ezel, m.: (drk. en fig.) Esel [m.1; (schl.) Staffelei [vr.]. ezelaehtij;, bv. n.: (fig.) eselhaft; I -heid, vr.: Eselhaftigkeit [vr.]. ezelary, vr.: Eselei [vr.]. ezel-distel, vr.: (pik.) Eseldistel [vr.]; I -drijver, m.: Eseltreiber [m.J. ezelen, w. o.: eseln. ezelin, vr.: Eselin [vr.]; I ezelinnemelk, vr.: Eselinnenmilch [vr.]. ezelman, m.: Eselmann |m.]. ezels-lioofd, o.: (zeew.) Eselshaupt lo.; a]; I-kop, m.: (fig.) Dummkopflm.; öl; -veulen, o.: Eselfüllen [o.]. ezeltje, o.: Eselchen [o.], Eselein [o.|. ezel-wagen, m.: Eselwagen [m.]; -zadel, o. en m.: Eselssattel [m.]. |
|
fa, vr.: (muz.) Fa [o.]. faal, in Sam. I -greep, m.: Fehlgriff [m.]. faam, vr.: (fab^) Fama [vr.]; (figj Gerucht [o.]; (ook:) Ruf [m.]; (ook:) Ruhm [m.1; ter goeder naam en - staan: in gutem Ruf stehen [onr.]; I -roovend, bv. n.: ehrenrührig; -roover, m.: Ehrenrauber [m.1. Faas, m.: (mansnaam:) Servatius [m.1. fabel, vr.: Fabel [vr.]. fabelachtig:, bv. n.: fabelhaft; I -heid, vr.: Fabelhaftigkeit [vr.]. fabel-boek, o.: Fabelbuch [o.; ü]; I -dichter, m.: Fabeldichter jm.]; -eeuw. |
vr.: Fabelzeit [vr.1; -kunde, vr.: Fabellehre [vr.]. Mythologie [vr.]; -kundig, bv.n.: mythologisch;-kundige, m.: Mytholog [m.]; -leer, vr.: Zie-kunde: -schrijver, m.: Fa-belschreiber [m.]; -verzameling, vr.: Fabel-sammlung. fabrieeerder, m.: [ie] Fabricirer [m.J. fabrieeereu, w. b.: fabriciren [ie], fabriceering, vr.: |ie]Fabricirung [vr.]. fabriek, vr.: 1) Fabrik [vr.]; 2) (van kerk of stad:) Bauverwalter [m.]; I -district, o.: Faorikbezirk [m.]; -eigenaar, m.: Fabrikbesitzer lm.], Fabrikherr [m.]. fabrieken, w. b.: (iron.) fabriciren [iel, fertigkriegen. |
FABRIEK-GEBOUW.
FATIGEEREN.
|
fabriek-gebouw, o.: Fabrikgebaudc lo.J; i -jjroed o.: Fabrikwaare [vr.J;-matig:, bv. n.: tabrikmassigr; -meester, m.: Fabrik-meister [m.1. fabrieks-prtys, m.: Fabrikpreis [m.]; I-stad, vr.: Fabnkstadt [vr.; al;-werk, o.: 1) Fabrikarbeit [vr.J, 2) Fabrikwaare [vr.1. fabrikaat* o.: Fabrikat [o.]. fabrikage, vr.: 1) [ie] Fabricirung [vr.]; 2) Fabrikat [o.]; 3) (van kerk of stad:) Bauvorstand [m.]. fabrikant, m.: Fabrikant [m.1. fabrikeur, m.: Fabrikant [m.]. fabuleus, bv. n.: fabelhaft; I -heid, vr.: Fabelhaftigrkeit [vr.]. facette, vr.: Facette [vr.]. faciliteeren, w. b.: erleichtern. faciliteit, vr.: 1) Leichtig-keit [vr.]; 2) Erleichterungr [vr.]. facsimile, o.: Faksimile [o.]. facta, vr. mrv.: Fakta[o. mrv.1, That- sachen [vr. mrvj. factie, vr.: Faktion [vr.]. Partei [vr.]. factiseh, bv. n.: faktisch, thatsach-lich. factoor, m. (kph.) Faktor [m.]. factor, m.: (rek.) Faktor [m.]. factory, vr.: (kph.) Faktorei [vr.], faktotum, o.: Faktotum [o.]. factum, o.: Faktum [o.; -ta], Thatsa-che [vr.]. factureeren, w. b.: (kph.) faturiren [iel. factuur, vr.: (kph.) Faktur [vr.]; I -boek, o.: Fakturbuch [o.; ül. factuurspryn, m.: Fakturpreis [m.1. facultatief, bv. n.: fakultativ, be-liebig. faculteit, vr.: Fakultat Ivr.]. faffot, vr.: (muz.) Fagott [o.]; I -blazer, m.: Zie fajjottiwt. fagottist, m.: Fagottblaser [m.], Fa-gottist [m.]. failleeren. w. o.: (kph.) falliren [ie], Bankerott machen; gefailleerd, v. dw.: fal-lirt [iel; een gefailleerd koopman: ein Fal-lit [m.1. Ifailliet, o.: Falliment[o.],Fallissement [o.|. I -, m.: Fallit [m.]. ifailliet, bv. n.: fallirt [ie];-gaan: falliren [ie]; -e massa: (rcht.) Konkursmasse [vr.]; 1 -verklaring, vr.: Konkurserklarung [vr.|. faillissement, o.: Falliment [o.], Fallissement [o.]. fakkel, vr.: Fackel [vr.]; de - dei-tweedracht: die Fackel der Zwietracht; I -boom, m.: Fackelbaum [m.; a]; -dans, m. Fackeltanz [m.; a]: -distel, vr.: (pik.) Fackeldistel [vr.]; -drager, m.: Fackeltra-ger [m.]; -jacht, vr.: Fackeljagd [vr.]; -licht, o.: Fackellicht po.],Fackelscnein jm.] (eene serenade bij -licht: ein Standchen [o.l mit Fackellicht, ein Fackelstandchen [o.]): -loop, m.: Fackellauf [m.; a], Wett-lauf [m.; a] mit Fackeln; -looper, m.: Fac-kellaufer [m.]. fakkeltje, o.: Fackelchen [o.]. falbala, vr.: Falbel fvr.j. falen, w. o.: fehlen, fehlschlagen [onr.], misslingen [onr.]. |
falie, vr.: 1) üeberwurf 1 m.; ü], Kap-penmantel [m.; a];2) Schleier |m.];3) (pop.) Feil [o.], Haut [vr.; a|; iemand op zijne -komen: (pop.) Einem das Feil ausklopfen; I -kant, bv. n. en bw.: verkehrt (-kant uitkomen: 1. sich nicht bewahren, 2. zu Wasser werden [onr.], 8. misslingen [onr.1, fehlschlagen [ónr.]); -vouwen, w. o.:fuchs-schwanzen; -vouwer, m.: Fuchsschwanzer [m.1; -vouwster, vr.: Fuchsschwanzerin [vr.]. faling:, vr.: (das) Fehlen. falkonet, o.: (art.) Falkonett [o.]. falsaris, m.: (rcht.) Falsarius |m.; -rien], Falscher [m.1. falsificatie, vr.: Falschung [vr.]. falsi li if eren. w. b.: falschen. falsiteit, vr.: (rcht.) Falsum [o.; -sa], fameus, bv. n.: famos. famielje, vr.: Zie familie, familiaar, bv. n.: familiar, familiariseeren (zich), w. w.: sich familiarisiren [ie] (-met: mit). familiariteit, vr.: Familiaritat [vr.]. familie, vr.: Familie [vr.1; - zijn van: verwandt sein mit; I -aangelegenheid, vr.: Familienangelegenheit [vr.], Familiensache [vr.]; -betrekking, vr.: 1) Verwandtschaft [vr.], 2) Verwandte [m. en vr.1; -gebrek, o.: Familienfehler jm.], Erbfehler [m.1; -gek, bv. n.: sehr auf Familie haltend (-gek zijn: sehr auf Familie halten [onr.]);-graf, o.: Familiengruft [vr.; ül; -kwaal, vr.: 1) Familienfehler |m.], 2) Familienkrank-heit [vr.]; -lid, o.: Verwandte [m. en vr.1; -naam, m.: Familiennaine [m.1, Geschlechts-name [m.]; -raad, m.: [t] Familienrath [m.; a] (een -raad beleggen: einen Familienrath [t] zusammenberufen [onr.]) ;-ziek, bv. n.: Zie -gek: -ziekheid, vr.: (das) Hangen an Familie, Anhanglichkcit an Verwandten;-ziekte,vr.: Familienkrankheit [vr.]- -zwak, o.: 1) Zie -gebrek. 2) Zie -zickheid. famulus, m.: Famulus [m.]. fanatiek, bv. n.: fanatisch. fanatieke, m.: Fanatiker [m.]. fanatismus, o.: Fanatism [m.J, Fana-tismus [m.]. fanfare, vr.: (muz.) Trompetenge-schmetter [o.]; eene - blazen: einen Tusch blasen [onr.]. fanfaronade, vr.: Fanfaronade [vr.1. fantaseeren. w. o.: (i. a. b.) phanta-siren [iel. fantasie, vr.: (i. a. b.) Phantasie [vr.|. fantasmagorie, vr.: Phantasmago-rie [vr.J [ie]. fantast, m.: Phantast [m.]. fantasterü. vr.: Phantasterie [vr.]. fantastisch, bv. n.: phantastisch [vr.j. fantoom, o.: (i. a. b.) Phantom lo.l. farce, vr.: (kkk.) Farce [vr.], Füllsel [o.]; (tnl.) Posse [vr.]. farceeren, w. b.: (kkk.) farciren [iel. farceur, m.: Possenreisser [m.]. farizeër, m.: Pharisaer [m.l. farizeesch, bv. n.: pharisaisch. fat, m.: Stutzer [m.]. Zierbengel [m.J. fataal, bv. n.: fatal, verhangnissvoll [s]. fatalismus. o.: Fatalismus [m.1. Fatalism [m.] (1. [s] Verhangnissglaube [m.1, 2. [s] Verhangnisslehre [vr.]). fatalist, m.: Fatalist [ni.J,[sJ Verhang-nissglaubige [m.J. fataliteit, vr.: Fatalitat [vr.]. fatigant, bv. n.: ermüdend. fatigeeren. w. b.: ermüden. |
FATUM.
148
FERM.
|
fatum, o.: Fatum fo.], Schicksal [o.]. fatsen, vr. mrv.: Zie fratsen, fatsoen, o.: 1) Fa(jon [vr.], Formfvr.l; (kim.) Schnitt [m.]; 2) Anstand [m.J, feine Lebensart [vr.], Dekorum 1 o.]; 3) (figr.) Ehre [vr.]; met goed mit Ehren; op zijn -staan: auf seine Ehre halten [onr.]; iemand in zijn - tasten: Eines Ehre zu nahe treten [onr.], Einem an die Ehre greifen [onr.]. . „ fatsoeneerde!*, m.: [ie] Fagonnirer fatsoeneeren, w. b.: fa^onniren [ie], fatsoeneer-üzer, o.: Fa(joneisen [o.]. fatsoenlijk, bv. n.: anstündig:; (fig.) vornehm; (ook:) gebildet; I -held, vr.: An-standigkeit [vr.], Anstand [m.1, (fig.) Vor-nehmheit [vr.], (ook:) Bildung [vr.J. fatsoenshalve, bw.: elirenthalber, anstandshalben. fatterig: (fattig), bv. n. en bw.: stut-zerhaft, zierbengelnaft; - gekleed: (tam.) geschniegelt und gebügelt; I -heid, vr.: Stutzerei [vr.1, Zierbengelhaftigkeit [vr.1. Fauna, vr.: (fig.) [T] Thicrwelt [vr.], Fauna [vr.]. . fausset, vr.: (muz.) Fistel [vr.J, ral-sett [o.]. fauteuil, vr.: Lehnstuhl [m.; ü], Arm-stnhl [m.; üj. fautief, bv. n.: fehlerhaft; - opstel, o.: fehlerhafte Aufgabe [vr.]. faveur, o.: Gunst [vr.], Begünstigung hTr.]. favoriet, bv. n.: Lieblings.... I m.: Günstling [m.1. favoriseeren, w. b.: begünstigen. favorite, vr.: Favoritin [vr.1. favoritismus, o.: Günstlingsunfug |m.j. fazant, m.: (vog.) Fasan [m.1. ^ fazanten, m. mrv.: Fasane (of: Basa-nen); 1 -ei, o.: Fasanenei [o.]; -fokken m.: Fasanenzüchter [m.]; -fokkerij, vr.: Fasa-nenzucht [vr.], Fasanerie [vr.]; -haan, m.: Fasan halm [m.]; -hen, vr.: Fasanhenne [vr.], Fasanhuhn [o.; ü]; -hok, o.: Fasanen-haus [o.: al; -hond, m.: (jag.) Fasanen-beller [m.1; -houder, m.: Fasanenmeister [m.], [tl Fasanenwirth [m.1; -jacht, vr.: 1) Fasanenjagd [vr.], 2) Fasanenbeize [vr.1; -nest, o.: Fasanennest [o.]; -park,o. (-tuin, m.): Fasanengarten [m.; a], Fasanenhot [m.; ö], Fasanerie [vr.J; -veder (-veer),vr.: Fasanenfeder [vr.J. Februari, m.: Februar [m.1. federalist, m.: Federalist [m.J. federatie, vr.: Federation [vr.]. fee, vr.: (fab.) Fee [vr.]. feeachtig, bv. n.: feeenhaft; 1 -heid, vr.: (das) Feeenhafte. feeën, vr. mrv.: Feen [vr. mrv.]; 1 -gestalte, vr.: Feengestalt [vr.J. feeks, vr.: Drache [m.l. Wetterhexe [vr.], Zankeisen [o.J. feeksaelitig:, bv. n.: Zie feeksig. feeksigr, bv. n.: bösartig; I -heid, vr.: Bösartigkeit [vr.J. feest, o.: Fest [o.J; - vieren: festlich zusammen sein; een - vieren: ein Fest feiern, ein Fest begehen [onr.1; i -dos, m.: Festschmuck [m.J, Festgewand [o.], Fest-kleid [o.l; -dronk, m.: Trinkspruch [m.; ül, Gesundheit [vr.] (een -dronk instellen: eine Gesundheit ausbringen [onr.]). |
feesteling, m. en vr.: Festgenosse [m.J, Festgenossin [vr.]; I feestelingen, m. mrv.: Festgenossen [m. mrv.]. feesteiyk, bv. n.: festlich; de -e intocht: der festliche Einzug, der Festein-zug; - uitgedost: festlich geschmückt; iemand - onthalen: Einen festlich bewir-then [t]; I -heid, vr.: Festlichkeit [vr.]. feest-gedruiseli, o.: Festgetiimmel [o.]; I -genoot, m. en vr.: Festgenosse[m.1, Festgenossin [vr.J; -genot, o.: (der) festliche Genuss; -geschenk, o.: Festgabe [vr.J, Fcstgeschenk [o.]; -gewaad, o.: Zie -flos: -kleeding, vr.: Zie -dos; -rumoer,o.:(der) festliche Larm; -uur, o.: festliche Stundr [vr.J; -vermaak o.: festliche Freude [vr.J; -viering, vr.: Festesfeier [vr.J; -vreugde, vr.: Zie -vermaak. feil, vr.: Fehler [m.1; zonder -en: feh-lerfrei. feilbaar, bv. n.: fehlbar; I -heid, vr.: Fehlbarkeit [vr.J. feilen, w. o.: Zie falen. feit, o.: Thatsache [vr.]. feitel, vr.: Brustlatzchen [o.J. feitelijk, bv. n. en bw.: thatlich; zich - aan iemand vergrijpen: sich thatlich an Einen vergreifen [onr.1; I -heid, vr.: Thatlichkeit [vr.J; -heden, vr. mrv.: Thatlichkeiten [vr. mrv.]. fel, bv. n. en bw.: heftig; (fig.) tüchtig; - zijn op iets: erpicht sein auf etwas;-zijn om te: begierig sein um zu; I -heid, vr.: Heftigkeit [vr.1, (fig.) Tüchtigkeit [vr.J. felicitatie, vr.: Gratulation [vr.], Glückwunsch [m.J. felieiteeren, w. b.: [iej gratuliren [3], Glück wünschen [3]. feloek, vr.: Felucke [vr.J. felp, enz.: Zie fulp, enz. femel, m. en vr.: Frömmler [m.Jr Frömmlerin [vr.J; (fig.) Kleinigkeitskramer [m.], Kleinigkeitskramerin [vr.]. femelaar, m.: Zie femel, femelaarster, vr.: Zie femel, femelaelitig:, bv. n.: frömmelnd, (fig.) kleinigkeitskramerisch; 1 -heid, vr.: Zie femelary. femelarü, vr.: Frömmelei [vr.]; (fig.) Kleinigkeitskramerei [vr.1 Kleinigkeits-geist [m.1, Kleinigkeitssucht [vr.]. femelen, w. o.: frömmeln; (fig.) an Kleinigkeiten hangen [onr.1. femelig, bv. n.: Zie femelaebtig. femel-kous, vr.: Zie femel; -kouse-rij, vr.: Zie femelary; -zucht, vr.: Zie femelarn. fenegriek, o.: (pik.) Bockshorn [o.J, (das) gnechische Heu. feniks, m.: (i. a. b.) Phönix [m.]; als een - uit zijne asch verrijzen: sich wie ein Phönix aus seiner Asche emporschwingen [onr.]. feodaal, bv. n.: Zie feudaal, fep, vr.: (fam.) Pichelei [vr.], Trunk [m.J; aan de - zijn: dem Trunke ergeben sein; | -broer, m.: Zie fepper. feppen, w. o.: (fam.) picheln, trinken [onr.1. fepper, m.: Saufbruder [m.; ü], Sauf-aus [m.J; een -: ein nasser Bruder [üj. fepster, vr.: Saufschwester [vr.]. ferm, bv. n. en bw.: 1) fest; 2) standhaft; 3) tüchtig; I -heid, vr.: 1) Festigkeit |
FINLAND.
FERMAN.
149
|
Ivr.1, 2) Standhaftigrkeit [vr.], 3) Tüchtig:-keit [vr.]. ^ ferman, m.: Zie ('t minder goede) fermeteit (termiteit), vr.: Zie het z.n. fermheid. fermoor, o.: Stemmeisen [o.]; I -bei-tol, m.: Zie fermoor. Fernamlmc, o.: (adk.) Fernambuk {o.l; I -hout, o-: Fernambukholz [o.]. festival, o.: (das) grosse Fest, (die) Feier. festiviteit, vr.: Festlichkeit [vr.],Fes-tivitat [vr.]. festoen, o.: Feston [m.]. festin, o.: Festraahl [o.], Grastmahl lo.], Fest [o.]. fêteeren, w. b.: feiern; iemand -: Einen feiern, Eineiu Ehre erweisen [onr.]. feudaal, bv. n.: feudal; het feudale stelsel: das Feudalsystem, das Lehcn-system. feuilleton, o.: Feuilleton [o.], belletris-tische Zeitung-szugabe [vr.]; I -schrijver, m.: Feuilletonschreiber [m.]. feziken, w. o. en b.: flüstern, flispern. fezikster, vr.: Flüstererin [vr.]. Ilacre, vr.: Lohnkutsche [vr.], Fiaker im.], Droschke [vr.]. fiasco, o.: Fiasko [o.]; -maken: Fiasko machen, durchfallen [onr.]. fiat, o.: Fiat [o.], Gutheissen [o.]. I -. tsw.: zugestanden!. es geschehe! ttatteeren, w. b.: gut heissen [onr.]. fielie, o.: Zie flesje. fiehu. o.: Halstüchelchen [o.]. fictie, vr.: 1) Fiktion [vr.], Erdichtung-jvr.]; 2) Hirngrcspinnst [o.]. fictief, bv. n.: fingirt [ie]. fideel, bv. n. en bw.: fidel. fldeï'-comniis, o.: (reht.)Fidekominiss lo.], Fideikommiss [o.]. fidibiis, m.: Fidibus [in.]. fiducie, vr.: Vertrauen [o.]; niet veel - hebben in: 1) nicht viel Vertrauen setzen auf, 2) keine grosse Erwartungren ha-ben von, sich nicht viel versprechen [onr.] von. fielt, m.: Schurke [m.]. fieltaclitie:, bv. n.: Zie fielterig:, fielten, m. mrv.: Schurken [m. mrv.]; I -streek, 'm.: Schurkenstreich [m.]; -stuk, o.: Zie fieltery. fielterig, bv. n.: schurkenhaft; l-heid, vr.: Schurkenheftigrkeit [vr.]. fieltery, vr.: Schurkerei [vr.j. fieltig:, bv. n.: Zie fielterig, fiemelig, bv. n.: (poj).) Zie bv. n.: femelig. fier, bv. n.: hochherzig (als bw.: mit ^ cdlem Stolz); - zijn op: stolz sein auf; I -heid, vr.:Hochherzigkeit[vr.](met-heid: mit edlem Stolz). flesje, o.: Spielmarke [vr.]. fiesjesdoosje. o.: Spielmarkenkastchen lo.]. Fietje, o.: (vrouwennaam:) Sophie-chen [o.]. figurant, m. en vr.: Figurant [m.], Fig-urantin [vr.]. figuratief, bv. n.: figürlich. figureeren, w. o.: figuriren lie]. 4 figuur, vr. en o.: (i. a. b.) Figur [vr.]; een groed - maken: ein gute Figur machen. |
figuur Hik, bv. n.: figürlich; I -heid, vr.: (das) Figürliche. lik, m.: (hondennaam;) Fanny [vr.]. fikfakken, w. o.: (treuzelen:) tran-deln; (intrigeeren:) fickfacken. Ranke Schmieden. fikfakker, m.: 1) Trandler [m.] 2) Fickfacker [m.], Rankeschmied [m.]. fikfakkerig. bv. n.: 1) trandelhaftig, trandelhaft; 2) nckfackerhaft, rankevoll, rankesüchtigr; I -held, vr.: 1) Trandelhaf-tigkeit [vr.], 2) Fickfackerhaftigkeit [vr.], Rankesüchtigrkeit [vr.]. fikfakkerij, vr.: 1) Trandelei [vr.]: 2) Fickfackerei [vr.], (das) Rankeschmie-den. fiks, bw.: flink, tüchtigr. flkscli, bv. n.: flink, tüchtig; niet erg -: (fig.) nicht recht frisch, nicht granz wohl ; I -heid, vr.: Flinkheit [vr.], Tüchtigrkeit [vr.], (fig.) Wohlbefinden [o.]. fileeren, w. o.: verschwinden [onr.], sich davon machen. filet, o.: (i. a. b.) Filet [o.]. filiaal, vr.: Filial [o.]; (inz.) Filialge-sehaft [o.]; I -kerk, vr.: Filialkirche [vr.]. filigraan, o.: Filigran [o.], Filigran-arbeit [vr.]. Filips, m.: (mansnaam:) Philipp [m.]. Filistyn, enz.: Zie PliilistUn. fllomeel. vr.: Philomele [vr.], Nach-tigall [vr.]. fllozel, vr.: Floretseide [vr.], Flock-seide [vr.]. filter, o.: Seiger [m.], Seiher [m.]. filtreer, o. en vr.: Zie filter, flltreerder, m.: Filtrirer [m.]. *) flltreer-doek, m.: Filtrirtuch [o.; ü], Seihtuch [o.; ü]. flltreeren, w. b.: filtriren. filtreering, vr.: Filtriren [o.]. flltreer-kan, vr.: Filtrirkanne [vr.]; I -machine, vr.: Filtrirmaschine [vr.]; -pa-pier, o.: Filtrirpapier [o.]; -pot, m.: Zie -kan; -steen, w.: Filtrirstein [m.], Seih-stein [m.]. flltreerster, vr.: Filtrirerin [vr.]. flltreer-toestel, o.: Filtrirapparat [in.]. Fin, m.: Zie in Finland. finaal, bv. n.: endlich. I -, bw.: 1) granz und grar, g-anzlich; 2) durchaus. finale, vr. en o.: (muz.) Finale [o.]. flnanciëel, bv. n.: finanziell. I -, o. enk.: Finanzen [vr. mrv.]. fliianciën, vr. mrv.: Finanzen [vr. mrv.]; minister van-: Finanzminjster[m.]; ministerie van -: Finanzministerium [o.]. financier, m.: Finanzier lm.]; (fig.) Rechenmeister | m.]. financieren, w. o.: mit Geld umgehen [o.nr.J. financie-wezen. o.: Finanzwesen [o.l. fineerder, m.: Abtreiber [m.]. fineeren, w. b.: abtreiben [onr.]. flneer-oven. m.: Abtreibofen [m.; ö]. fingeeren, w. b.: fingriren lie], erdich-ten; een grefingeerde naam; ein fingirter |ie] Name; g-efingreerde posten: (kph.) er-dichtete (falsch eingetragene) Posten [m. mrv.]. Finland, o.: (adk.) Finnland [o.l; Fin (Finlander), m.: Finnlander [m.], Finne *) Overal [ie]. |
i
FLESCHJE.
FINT.
1Ö0
|
1 m.I; Finlandsche. vr.; Finnlanderin [vr.1, Finnin Ivr.]; Finlandsch (Finsch) bv. n.: finnlandisch, finnisch. lint, vr.: (srm.) Finte [vr.]; (fig.) Grille |vr.J, Fratze lvr.1. Hooi, vr.: Phiole [vr.]. lirma, vr.: (kph.) Firma [vr.]; I firma's, vr. mrv.: Firmen [vr. mrv.]. ftrmameiit, o.: Firmament [o.]. ftrman. m.: Firman [m.], Erlass [m.j des türkischen Sultans. lirmant, m.: (kph.) zur Zeichnung der Firma berechtigter Mitgenoss. tlHcaal, m. en bv. n.: Zie llskaal. fiscus, m.: Fiskus [m.]. Ilskaal, m.: Fiskal [in.]. I bv. n.: fis-kali sch. fistel, vr.: (hik.) Fistel [vr.], Hohlge-schwür [o. 1? Röhrgeschwür [o. 1, (das) künst-liehe Gescnwür; iemand eene - zetten: Einem eine Fistel setzen. fistelaclitiK. bv. n.:fistelartig; l-heid, vr.: (das) Fistelartige. llstel-krultl, o.: (pik.) Fistelkraut [o.]; I -mes, o.: Fistelmesser [m.]; -snede, vr.: Fistelschnitt [m.1;-zetter, m.: Fistel-schneider lm.]. fitter, m.: Zie gasfitter. fixeeren. w. b.: fixiren [ie]. Ilab (fiabbe), vr.: Kinderhaubchen [o.j. 1 o.: (pik.) Meergras lo.l. fiabberen, w. o.*. (in den wind:) bam-meln; (b. v. de wind:) de wind flabbert in de zeilen: der Wind spielt mit den Se-geln. flacon, vr.: Flaschchen [o.]. fladderen, w. o.: flattern. II adder muts, vr.: Schlotterliaube [vr.1. flageolet, vr.: (muz.) Flageolet [o.]; I -blazer, nu: Flageoletblaser lm.]; -ge-luid, o. (-toon, m.): Flageoletton [m.; ö]; -register, o.: (in orgels:)) Flageolet [o.J; -speler, m.: Flageoletspieler fm.]. Hakkeren, w. o.: flackern. flambouw, vr.: Fackel [vr.]; I -drager, m.: Fackeltrager [m.]. flamingo, m.: (vog.) Flamingo [m.1. flaneeren, w. o.: naniren [ie]. flanel, o.: Flanell [m.]. flanellen, bv. n.: flanellen, von Flanell. flaneur, m.: Pflastertreter [m.J. flank, vr.: (mil. en vest.) Flanke [vr.J; rechts in de -: rechts in die Flanke! ; eene armee in de - vallen: einem Heere in die Flanke fallen [onr.1; I -batterij, vr.: Flank-batterie [vr.]; -beweging, vr.: Flankenbe-wegung [vr.]. flankeeren, w. b.: (vest.) flankiren [ie]. flankeur. m.: l) Flügelmann [m.; a]; 2) Plankier [m.]; het escadron -s van het 2e regiment dragonders: die Plankler-schwadron des zweiten Dragonerregiments. flank-koek, m.: (vesU Flankenwinkel [m.]; I -inarsch, m.: Flankenmarsch [m.; a]; -schot, o.: Flankenschuss [m.; ü]. flansen, w. b.: 1) pfuschen; 2)werfen [onr.1, schmeissen (onr.]. flap, m.: (klap, slag:) Klatsch [m.j; (vliegenklap:) Klatsche [vr.]. 1 -, tsw.: klatsch! f lap-kan, vr.: Deckelkanne lvr.1; I -tafel, vr.: Tisch [m.1 mit beweglichen Seitenbrettern, Aufschlagetisch l m.1, Klapp-tisch [m.1; -uit, m.en vr.: (dcr,die) Schnell-schnabel [a] (als bw.: rund heraus, frei von der Leber weg). |
flard, m.: Fetzen [m.|; aan -en scheuren: in Fetzen reissen [onr.1; aan -en hangen: in Fetzen herabhangen jonr.]. flater, m.: Schnitzer lm.1; een - begaan: einen Schnitzer machen. flatteeren, w. b.: [ie] flattiren 14|, schmeicheln \S\. I - (zich), w. w.: sich schmeicheln; ik flatteer me:ichschmeiehle inir. flatteus, bv. n.: (fam.) schmeichel-haft. flauw, bv. n.: flau; (fig.) schwach; (ook:) fade, abgeschmackt; (ook:) albern; - vallen: in Ohnmacht tallen [onr.1. flauwerd, m. en vr.: (fam.) (der, die) Zaghafte; (ook:) (der, die) Alberne. flauwhartig, bv. n.: 1) kleinherzig, 2) zaghaft, kleinmüthig [t]; I -heid, vr.: 1) Kleinherzigkeit [vr.j, 2) Zaghaftigkeit [vr.1, [t] Kleinmuth [m.1. flauwlield, vr.: Flauheit lvr.1, (fig.) Schwachheit lvr.1, (ook:) Fadheit [vr.], Abgeschmacktneit [vr.1, (ook:) Albernheit [vr.J. flairwigheid, vr.: 1) (der) geistlose Witz; 2) Zie flauwheid, flauwiteit, vr.: Zie flauwigheid, flauwte, vr.: Ohnmacht; eene - krijgen: in Ohnmacht tallen lonr.1; van eene - weder bijkomen: aus der Ohnmacht wieder zu sich kommen [onr.1. flauwtjes, bw.: 1) etwas flau; 2)(fig.) kleinlaut. f leemen. w. b.; schmeicheln. fleemer, w.: Schmeichler [m.J. fleemerig, bv. n.; schraeichleriseh; I -heid, vr.: (das) Schmeichlerische. f Ie emery, vr.; Schmeichelei [vr.1. fleemkous, vr.: (fam.) Schmeichlerin [vr.], Schmeichelkatzchen [o.J. f leemster, vr.; Schmeichlerin [vr.]. f leem tong. vr.: Schmeichelzunge l vr. 1 fleer (fleere), vr.: Metze ]vr.l. flegma, o.: Phlegma [o.]. flegmatiek, bv. n.; phlegma tisch; I de -e, z. n. m.; der Phlegmatiker. flens, vr.; (der) ringvormige eiserne Rand [a]. flensje, o.; (kkk.) Platzchen [o.], Fladchen [o.], (das) dünne Pfannküchel-chen. flensstukken, o. mrv?: Speckstücke [o.; mrv.] vom Wallfisch. flenter, m.: 1) (das) dünne Schnitt-chen; 2) Zie flard. flentereu, w. b.: 1) sehr dünn schnei-den [onr.]; 2) in Fetzen reissen fonr.|. flentertje, o.: 1) Zie no. 1 flenter; 2) Zie flensje. flep, enz.; Zie fep. enz. flerecyn, o.: (gnk.) Gicht [vr.j. flesch. vr.; Flasche [vr.]; de Leidsche -; die Leidner Flasche, die elektrische Flasche; wijn op flesschen aftappen: Wein in Flaschen füllen; op de - zijn: (fig. fam.) auf dem Hunde sein; op de - raken: (fig. fam.) auf den Hund kommen [onr.]; 1-ach-tig, bv. n.; flaschenartig; -appel, m.; (pik.) Flaschenbaumapfel [ra.; -apfelj; -boom, m.: Flaschenbaum [ra.; al: -steen, m.: (min.) Flaschenstein [in.]. flesclije, o.; Flaschchen [o.]. |
FLU1TBLAZER.
FLESCIIJES.
151
|
flest* lij es, o. mrv.: Flaschchen [o. mrv.]; 1 -waterpas, o.: Wasserwage [vr.], [ie] Was-semivellirwagre [vr.]. flessclie-bakje, o.: Flaschenteller [in.], flesselieii, vr. mrv.: Flaschen [ vr. mrv.]; 1 -rek, o.: Flaschengrestell [o.J, Flaschen-tragrer [m.]; -trekker, m.; Hochstapler [m.]. flet, vr.: (tnb.) Zie violet. flets, bv. n.: matt; I -heid, vr.: Matt-heit [vr.]. fleur, iu.: Flor [m.], [t] Blüthe [vr.]; in vollen -: in vollem Flor, in voller [t] Blüthe. I -, vr.: (vv.) Legrangel [vr.]. fleuren, w. o.: (vv.) init der Legrangel fischen; (in 't schaatsenrijden:) schlangreln. fleuret, vr.: (srni.) Zie floret, fleurig, bv. n.: munter; 1 -heid, vr.: Munterkeit [vr.]. flibustier, m.: Flibustier [m.J. flikaelitif, bv. n.: pfuscherhat't. flikflooien, w. o. en bw.: fuchsschwan-zen, schmeicheln. flikflooier, m.: Fuchsschwanzer [m.J, Speiehellecker [m.]. Schmeichler [m.J. flikflooi er ig, ov. n.: schmeichlerisch; I -heid, vr.: 1) Schmeichelsucht [vr.J, 2) Sehmeichelei [vr.J. flikflooiery, vr.: Fuchsschwanzerei [vr.], Speichelleckerei [vr.J, Sehmeichelei [vr.J. flikflooister, vr.: Schmeichlerin [vr.J. flikje, o.: 1) Schokoladeplatzchen [o.J; 2) Zie kwikje. flikken, w. b.: flicken; likken en -: (fara.) feilen und glatten. flikker, m.: 1) (lapper, oplappen) Flicker [m.]; 2) Zie kuitenflikker, flikkerbuis, vr.: Blitzröhre [vr.J. flikkeren, w. o.: ;1) flackern; 2) flim-mern; 3) grlanzen, funkeln. flikker-fleseli, vr.: Blitzflasche [vr.J. flikkering, vr.: 1) (das) Flackern; 2) Flimmer [in.]; 3) (das) Funkeln. flikkerlielit, o.: Flackerschein [m.J, (das) lïackernde Licht; I -vlam, vr.: Flac-kerflamnie [vr.J; -vuur, o.: Flackerfeuer (o.J; -vuurtje, o.: Lustfeuerchen [o.J. flikker||, vr.: (lapperij:)Flickerei [vr.J, Flickarbeit [vr.J. flik werk, o.: FJickarbeit [vr.J, Flick-werk [vr.J. flink, bv. n. en bw.: flink; I -heid, vr.: Flinkheit [vr.J. flint^lan. o.: Flintglas [o.J. flip, m.: (zekere drank:) Flipp [m.J. I Flip, m.: Zie Filips. Zie ook witteflip. flits, m.: Pfeil [m.J; (fig:.) Strahl [m.J; bliksem-: Blitzstrahl [m.J; I -boog;, m.: Flitzbogen [m.J; -koker, m.: Pfeilkocher [m.J. flofl«ler, m: [tj Unflath [m.J. flodderaar. m.: Sudler [m.J. flodderaarster, vr.: SudJerin [vr.J. flodderbroek, vr. enk.: Pluderhosen [vr. mrv.]. flodderen, w. o.: sudeln. ' flodder-kous,vr.: (der) herabhangende Strumpf [ü], (fig:.) Zie -vos; I -muts, vr.: Schlotterhaube [vr.J; -mijn, vr.: (mil.) Flat-termine [vr.]; -vos, vr.: Scnmutzig:el [m.J. floers, o.: Flor [m.J; in - gehuld: in Flor gehüllt; met - omhang-en of omwonden: mit Flor umhangrt oder umwunden. floersen, bv. n.: floren. floersvlieg, vr.: (ins.) Florfliege [vr.J. |
flok, bv. n.: schwach; l-hout, o. :Kork-holz [o.J. flonkeren, w. o.: flunkern, funkeln. flonkerglans, m.: (der) funkelnde Glanz. flonkering, vr.: (das) Flunkern, (das) Funkeln. flonker-lieht, o.: (das) funkelnde Licht; I -schijn,m.: (der) funkelnde Schein; -star (-ster), vr.: (der) funkelnde Stern. Flora, vr.: (die) Flora (1. Blumengöt-tin [vr.j, 2. Blumenwelt [vr.J, 3. ook vrouwennaam). flord, vr.: (fam.) Schlumpe [vr.J;Schlam-pe [vr.J, Metze [vr.J. flordje, o.: (fam.) Beischlaferinchen [o.J. floreen, m.: (hist.-mtw.) Floren [m.J, Goldgulden ; I -ontvanger, m.: (hist.) Grund-steuereinnenmer [m.J; -plichtig, bv. n.: (hist.) Grundsteuerpflichtig; -recht, o.(-rente, vr.): Grundsteuer [vr.J; -stelsel, o.: Grund-steuersystem [o.J. floreeren, w. o.: fioriren [iej, blühen. Florence, o.: (adk.) Florenz [o.J; Flo-rencer, bv. n.: florenzer, florentiner (als z. n. m. =) Florentijn, m.: Florentiner [m.J; Florentijnsch, bv. n.: florentinisch; Floren-tijnsche, vr.: Florentinerin [vr.J. Florentinus, m.: (mansnaam:) Florenz [in.]. Florentyn, m.: 1) (mansnaam:) Florenz [m.J; 2) Zie in Florenee. Ifloret, vr.: (srm.) Florett [o.J, Fecht-degen [m.J. Ifloret, o.: (kv.)Florett [o.J; I -lint, o.: Flo-rettband [o.J. floretten, bv. n.: florettseiden. floret-zyde, vr.; FJorettseidc [vr.J, Flockseide [vr.J; I -zijden, bv. n.: florettseiden. Floris, m.: (mansnaam:) Florus [m.J. florissant, bv. n.: blühend. florijn, m.: (mtw.) Florin [m.J, Gulden [m.J; Oostenrijksche -en: österreichische Gulden. flottille, vr.: (mar.) Flottille [vr.J, kleine Flotte [vr.J, Geschwader [o.J. flous, vr.: FJause [vr.J, Ausflucht [vr.; ü]; flouzen verkoopen: (flg.) Flausen ma-chen; iemand die flouzen verkoopt: (fig.) Flausenmacher [m.J; flouzenverkooperij, vr.: (fig.) Flausenmacherei [vr.J. flousje, o.: Zie flous. flouw, ATr.: (jag.) Schnepfengarn [o.J. fluim, vr.: (pop.) QuaJster [m.J; -en opgeven: Schleim auswerfen [onr.J, (pop.) qualstern. fluimaelitig:, bv.n.: schleimartig, (pop.) qualsterig. fluisteraar, m.: Flüsterer [m.J. fluisteraarster, vr.: Flüstererin [vr.J. fluisteren, w. o. en b.: flüstern. fluistering, vr.: Flüstern Jo.J. fluit, vr.: 1) (muz.) Flöte [vr.]; de-blazen (de - spelen); die Flöte blasen [onr.J, die IJöte spielen; 2) (kpv.) Fleutschitt'[o.J, Fleute [vr.J, Flüte [vr.J. fluitaelitig:, bv. n.: 1) flötenartig, flö-tenahnlich, 2) zum Floten geneigt; 1-heid, vr.: 1) Flötenartige [o.J, 2) Hang [m.J zum Floten. fluit-aria, vr.: Arie [vr.J für die Flöte; I - blazen, o.: Flötenblasen [o.]; -blazer. |
FLUITEN.
152
|
m.: Flötenblaser [m.]; -boor, vr.: Flöten-bohrer [m.]; -brood, o.: (das) liötenförmigre Brod; -broodje, o.: (das) flötenförmige Brödchen; -eend, vr.: (vogr.)Pfeifente[vr.]. (fluiten, w. o. en b.: (op de fluit:) floten; (op een pijpje of met den mond:) pfeifen [onr.]; (van den wind, van kogrels, enz.:) pfeifen [onr.]; (figr. fam.) pissen,sein Wasser abschlagen [onr.]; het is tevergeefs gefloten als het paard niet pissen wil: (spr.) wer nicht tanzen will, dem ist vergebens gepfiffen; op eenen sleutel -: auf einen Schlüsscl pfeifen [onr.]; op zijn duim kunnen -: (tig. tam.) seine Forderung als verloren betrachten mussen [onr.]; iemand naar iets laten - (iem. naar iets op zijn duim laten -): (fig. fam.) Einemetwas pfeifen [onr.]. I fluiten, vr. mrv.: (muz.) Floten [vr. mrv.]; I -maker, m.: Flötenmacher [m.]. fluiter, m.: Pfeifer [in.], fluit-foedraal, o.: Zie -koker, fluitist, m.: Flötenspieler [m.], Flö-tist [m.]. fluitje, o.; 1) (muz.) Flötchen; 2)(das) flötenförmige Brödchen; waar hebt ge dat - gekocht: (iron.) woher pfeifen Sie doch so schön?; dat ^aat als een -: (spr.) das geht wie geschmiert. fluit-glas. o.: Champagnerglas [ö.; a.]; I -koker, m.: Flötenfutter [o.]; -mees-ter, m.: Flötenspiellehrer [m.]; -muziek, vr.: 1) Flötenmusik [vr.], 2) Musik [vr.1 für die Flöte; -register, o.: (in orgels:) Flöten-zug [m.; ü], Flötenregister [m.], Flöten-werk [o.]; -schip, o.: Zie no. 2fluit;-spel, o.: Flötenspiel [o.]; -speler, m.: Flötenspieler [m.j; -stem, vr.: pfeifende Stimme [vr.]; -werk, o.: (in orgels:) Zie het o. -register. fluks, bw.: 1) bald; 2) sogleich, augen-blicklich. fluksch, bv. n.: gewandt; I -heid, vr.: Gewandtheit [vr.]. flus (flusjes). bw.: bald, sogleich; tot -: bis sogleich. fluweel, o.: Sammet [m.], Sammt[ni.J. fluweelachtig:, bv. n.: sammetartig; I -heid, vr.: (das) Sammetartige. fluweel-bloem, vr.: (pik.) Sammet-blume [vr.]; |-boom, m.: (pik.) Sammetpap-pel [vr.], Eibisch [m.]; -borstel, m.: Sam-metbürste [vr.]; -eend, vr.: (vog.)Sammet-ente [vr.]. fluweelen, bv. n.: sammeten, samm-ten. fluweel-gras, o.: Sammetgras [o.j; I -maluw, vr.: Zie -boom: -roos, vr.: (pik.) Sammetrose [vr.]; -wever, m.: Sammetwe-ber [m.]; -weverij, vr.: Sammetweberei [vr.]; -zacht, bv. n.: sammetweich. fluwijn, o.: (drk.) Steinmarder [m.]. fniezen, w. o.: niesen. fnuiken, w. b.: brechen [onr.]. fnuiker, m.: Brecher [m.j. fnuiking, vr.: Brechung [vr.], Brechen [o.]. fnuikster, vr.: Brecherin [vr.]. foedraal, o.: Futteral [o.]. foef, vr.: (pop.) Kniff [m.j, Pfiff [m.]. foei, tsw.: ptui! i - leelijk, bv. n.: ab-scheulich hasslich. foelie, vr.: (pik.) Muskatenblume [vr.], |t] Muskatenblüthe [vr.]; (achter spiegelglas :) Folie [vr.]. |
foelieachtig, bv. n.: 1) der Muskatenblüthe [t] ahnuch, 2) folieartig. foeliën, w b.: mit Folie belegen, foeteren, w. o.: (pop.) fluchen und wettern. foetus, o.: (vlk.) Fötus [m.]. foezel, vr.: Fusel [m.]; I -brandewiin, m.: Fuselbranntwein [m.]; -olie, vr.: Fu-selöl [o.]. fok, vr*: (zeew.) Fock [vr.]; (iron.) Brille [vr.]; (aanfokking:) Zucht [vr.]. Ifok, in Sam. I -hengst, m.: Zuchthen^st [in.], Beschaler [m.]; -stier, m.: Zuchtstier [m.]; -vee, o.: Zuchtvieh [o.]. fokke-bras, vr.: Brasse [vr.] der Fock-raa; l-mars, vr.: Fockmars [m.];-mast, m.: Fockmast [m.]. fokken, w. b.: zuchten, ziehen [onr.J. I -, w. o.: (iron.) eine Brille tragen [onr.]; hij fokt goed: seine Brille steht ihm gut. fokker, m.: Züchter [m.], Viehziichter [m.]; (iron.) Brillentrager [m.j. fokke-ra, vr.: Fockraa [vr.J; 1 -rust, vr.: Fockrüste [vr.J. fokkerü, vr.: Züchtcrei [vr.J. fokke-sehoot, vr.: Fockschote [vr.]; I -stag, o.: Foekstag [m.j (-stagszeil, o.: Fockstagsegel [o.]); -steng, vr.: Fockstenge [vr.J; -want, o.: Fockwand .[vr.]; -zeil, o.: Focksegel [o.]. fokking, vr.: (das) Züchten, (das) Viehzüchteh. fokster, vr.: Züchterin [vr.J, Tieh-züchterin [vr.J; (iron.) Brillentragerin [vr.J. folen, w. o. en b.: necken. foliant, m.: Foliant [m.j. foliëeren, w. b.: foliiren [iej,paginiren [ie]. ^ . folio, o.:] 1) Seite [vr.]; - 830: Seite achthundert dreissig; 2) Folioformat [o.l; in -: (van boeken en fig.) in Folio; een gek in -: ein Narr [nu] in Folio, ein Erz-narr [m.]; hij heeft het eene poos hard te verantwoorden gehad, maar nu is hij weder in -: (fig.) er hatte eine Zeitjang nur ein dürftiges Auskommen, aber jetzt ist er wieder in guten Umstanden. folteraar, m.: Folterer [m.j. folteraarster, vr.: Foltrerin [vr.]. folterbank, vr.: Folterbank [vr.; al. folteren, w. b.: foltern. foltering, vr.: 1) Foltern [o.l; 2) Folter [vr.J, Folterqual [vr.J, Peinigrung [vr.]. folter-kamer, vr.: Folterkaimner [vr.J; | -koord, o. en vr.: Folterseil [o.l; -pijn, vr.: Folterpein [vr.J, Folterqual [vr.]; -tuig, o.: Folterzeug [o.J, [tj Foltergerath [o.l. fommelen, w. o.: tappen. I -, w. b.: knittern. fondement, o.: Fundament [o.]; (ontl.) After [m.1, (gem.) Arschloch [m.; ö]. fonds, o.:l) Fonds [m.1, [t] Geldvorrath I m.1; (fig.) Kasse [vr.J; 2) Verein [ni.j; (fig.) Vereinskasse [vr.J; 3) (in den boekhandel:) Vcrlagsartikel [m. mrv.]; I -arti-kel, o.: Vcrlagsartikel [m.]. fondsen, o. mrv.: (kph.) Staatspapiere [o. mrv.J; (fig.1 Mittel lo. mrv.1, Gelduiittel [o. mrv.]; de - staan slecht: (kph.) die Staatspapiere stehen schlecht, (fig.) es fehlen die Gelduiittel; I -beurs, vr.: Etfek-tenbörse [vr.1; -handel, m.: Effektenhandel |
FONDS-KAPITAAL.
FRAMBOZE-BOOM.
153
|
[m.]; -handelaar, m.: EfTektenhandler [m.1; -houder, m.: Staatspapierinhaber |m.l; -koers, m.: Kurs Im.J der Staatspapiere; -makelaar, m.: Effektenmakler Lni.1; -markt, vr.: Markt [m.] der Staatspapiere. fonds-kapitaal, o.: btammkapital [o.J, Grundkapital lo.J; I -lijst, vr.: (kph.) Kurszettel [m.1, (in den boekhandel:) Ver-lagskatalog lm.1, [s] Verlap:sverzeichniss |o.]; -veiling-, vr. (-verkoopingr, vr.): Ver-lagrsversteigerung: [vr.1, Verlagsauktion lvr.1. fonkelen, w. o.: funkeln. fonkeling:? vr.: Funkeln [o.l. fonkelnienw, bv. n.: funkelneu. fontanel, vr.: Fontanelle |vr.l, Fon-tanell [o.]; eene - zetten: eine Fontanelle setzen. fontein, vr.: Brunnen lm.], Spring-brunnen [m.1, Fontane [vr.1; I -ader, vr.: Brunnenader [vr.1; ibak, m.: Spnngbrun-nenbecken [o.j; -buis, vr.: Brunnenröhre [vr.]; -koek, vr.: Fontanenkuchen [m.1 (so benannt nach der Backerei „zur Fontanequot; in Schoonhoven, ein Stadtchen Südhollands); -kruid, o.: (pik.) Brunnenkraut [o.l;-mees-ter, m.: Brunnenmeister [m.]; -pijp, vr.: Zie -buis. fonteintje, o.: Springbrünnlein [o.l; (fig.) Wascnbecken [o.] unter dem mit einem Hahn versehene Wasserkastchen; (aan vogelkooien:) Trinkglaschen [o.]. fontein-water, o.: Brunnenwasser [o.]; I -werk, o.: Wasserwerk [o.l (d«; -werken laten spelen: die Wasserkünste spielen lassen [onr.j. fontenel, vr.: Zie fontanel. Ifooi, vr.: Trinkgeld lo.j. !fooi, (Fr.) vr.: Treu und Glaube; op de bonne -: aut' gut Glück, aufs Gerathe-wohl | t|. fooitje, o.: (das) kleine Trinkgeld. foppage, vr.: Fopperei [vr.1. foppen, w. b.: foppen. fopper, m.: Fopper lm.1. foppery, vr.: Fopperei [vr.1. fopster, vr.: Fopperin [vr.]. force, (Fr.) vr.: Kraft [vr.], Ge walt [vr.]; par 1) mit Gewalt, 2) mit aller Gewalt. forceeren. w. b.: forciren jie]. foreest, o.: (dk.) Wald [m.; aj. forel, vr.: (visch:) Forelle [vr.1. forellen, vr. mrv.: Forellen [vr. mrv.J; I -net, o.: Forellennetz |o.];-vangst, vr.: Forellenfang [m.1. ^ forma, vr.: Form [vr.]; pro -: zum Scheme; in optima -: 1)ingehorigerForm, 2) mit Beachtung aller Formen. formaat, o.: Format [o.]; I -hout, o.: (typ.) Format |oj; -zegel, o.: Stempelbo-gen [m.|. formalisme ren. w. b.: formalisiren [ie], formaliteit, vr.: Formalitat [vr.1, Förmlichkeit [vr.]. formatie, vr.: Formation [vr.], [ie] Formirung [vr.]. formeel, bv. n.: form^ll, förmlich. formeerder, m.: [ie] Formirer [m.]; (fig.) Schöpfer [m.]. formeeren, w. b.: ibrmiren liel; (fig.) schopten. formeering:, vr.: Zie formatie, formeerster. vr.: lie] Formirerin [vr.1; (fig.) Schöpferin lvr.1. |
formeer-yzer, o.: Fa^oneisen [o.l Formeisen [o.J. formidabel, bv. n.: furehtbar, fürch-terlich. formule, vr.: Formel [vr.1. formuleeren, w. b.: bündig fassen, in deutlicher Form bringen [onr.]. formulier, o.: 1) Formular [o.J; 2) Formel [vr.]; 1 -boek, o.: Formelbuch [o.; üj; -gebed, o.: Gebetsformel |vr.]. forneer, o.: Zie fourneer, fornuis, o.: Ofen [m.; Oe]. forscli, bv. n.: 1) kraftig; 2) derb; I -heid, vr.: Kraft [vr.]. fort, o.: (vest.) Fort [o.]. forte, bw.: (muz.) forte. I -, o.: (muz.) Forte [o.]; I -piano, vr.: Pianoforte [o.l, fortiftcatie, vr.: Fortifikation [vr.]. fortissimo, bw.: (muz.) fortissimo, fortuin, vr.: (fab.) Fortuna [vr.], Glücksgöttin [vr.]; (tig.) Glück [o.]; zijne - moeten zoeken: (ng. fam.) versuchen müssen sich herauszuhelfen. I -, o.: Vermogen [o.l; een groot -; ein grosses'Vermogen; een man van ein Mann der Geld haf, - maken: sein Glück machen. fortuin-zoeker, m.: Glücksritter [m.j, Glücksjager [m.j, Abenteurer [m.J; I -zoe-kerij, vr.: Schwindelei [vr.]; -zoekster, vr.: Abenteurerin [vr.]. forum, o.: (hist, en fig.) Forum lo.J. fossiel, bv. n.: fossil. fossiliën, o. mrv.: Fossilien lo. mrv.]. foulard, vr.: 1) Halstuch [o.; ü]; 2) Taschentuch [o; ü]. fonle (Fr.), vr.: Menge [vr.]. fourag:e, vr.: Fourage [vr.]. fourageeren, w. o.: fouragiren [iel. fourgon, m.: Fourgon [m.]; (mil.) Bagagewagen [m.J. fonrier, m.: (i. a. b.) Fourier [m.]. fourneer, o.: (teen.) Fournier jo.J, Furnier [o.]. fourneeren, w. b.: (tech.) fourniren [ie|, furniren [ie], (fig.) herbeischaffen; een loterijbriefje -: einen Lotteriezettel er-neuern. fourneer-hout, o.: Zie fourneer; I -werk, o: |ie] F(o)urnirarbeit [vr.J. fournissement, o.: Zuschuss lm.; ü.1 fournisseur, m.: Lieferant [m.J. fournituur, vr.: Lieferung [vr.1; (kim.) Zuthaten |vr. mrv.l. fout, vr.: Fehler [m.J; zonder -, bw.: bestimmt; zonder fouten: fehlerfrei. foutief, bv. n.: fehlerhaft; een - opstel: eine tehlerhafte (Uebungs-) Aufgabe zum Verbessern. foutje, o.: (fam.) Schnitzerchen [o.]. foyer, m.: (tnl.) Foyer [o.], Konversa-tionszimmer [o.l. fraai. bv. n.: schön; I -heid, vr.: Schönheit [vr.]. fraaiig:lieid, vr.: Schönheit [vr.]; eene gedwongene em Muss [o.l ;1 fraaiigheden, vr. mrv.: schone Dinger [o. mrv.]. fractie, vr.: Fraktion [vr.]. frag:nieiit, o.: Fragment [o.], Bruch-stück [o.l. frak, m.: Frack [m.; aj; (iron.) schwarze Stahlfeder [vr.J (der schwarze Hoek). framboos, vr.: (pik.) Himbeere [vr.J. fraiiiboze-booin,m.: Himbeerstrauch [m. al. |
FRAMBOZEN.
FRISCHJES.
154
|
frambozen, yr. mrv.: Himbeercn Ivr. mrv.l; I -azijn, m.: Himbeeressigr Im.J; -gelei, vr.: Himbeergallerte |vr.l; -koekje, o.: Himbeerplatzchen [o.]; -likeur, vr.: Himbeerlikör [m.1; -sap, o.: Himbeer-saft [m.]; -stroop, vr.: Himbeersyrujp [m.]; -wijn, m.: Himbeerwein [m.]; -ijs, o.: Himbeereis [o.], Himbeergefrornes. Fran^aise, vr.: Französin [vr.J. francliement, bw.: ottenherzig-. Francisca, vr.: (vrouwennaam:) Fran-ziska [vr.l. FraneiNcaan, m.: (kkl.) Franciskaner lm.]. Franciscaner, bv. n.: (kkl.) franciscaner; I -klooster, o.: Franciskanerklostcr lo.; öj; -monnik, in.: Franciskanermöncli lm.]; -non, vr.: Franciskanernonne [vr.l, Franciskanerin [vr.]; -orde, vr.: Francis-kanerorden [m.]. FranciscuM, m.: Franziskus [m.]. franciseeren, w. b.: franzisiren [ic], französiren [ie], französisch machen. franemacon, m.: Freimaurer lm.], francniaconnerie, vr.: Freimaurercl I vr.]. franco, bv. n. cn bw.: tranko, frankirt lie]. franje, vr.: Franze [vr.J, Franse [vr.l; (meestal mrv.:) Franzen. If rank, in.: (hist.) Franke Im.J; (mtw.) Franke [m.J; (mansnaam:) Frank [m.J. Ifrank, bv. n. en bw.: frank; vrij en - : frank und frei. frankeeren, w. b.: frankiren [ie]: gefrankeerd, bv. n.: frankirt [ie], frankeergreld, o.: Porto lo.J. frankeering:, vr.: |ie] Frankirung [vr.J. frankeerzegeltje. o.: Briefmarke [vr.]. Frankenland, o.: (een voormalig district van Duitschland:) Franken [o.]. Frankfort, o.: (adk.) Frankfurt [o.]; Frankforter, bv. n.: frankfurter. Frankisch, bv. n.: frankisch; de -e koningen: die frankischen Könige. franko, bv. n. en bw.: Zie franco. Frankryk, o.: (adk.) Frankreich [o.l; leven als God in -: (pop.) leben wie Gott in Frankreich. Zie Franscli. Frans, m.: (mansnaam:) Franz [m.]; een vroolijke -: (m.) ein lastiger Bruder, (vr.) eine muntere Schwester. Zie ook Fransje. Fransch, bv. n.: französisch. I -, z. n. o.: (das) Französische, (die) französische Spra-che; op zijn -: französisch, auf französisch; in het - vertalen: ins Französische über-setzen; hoe heet dat in het -: wie heisst das im Französischen ?, wie heisst das auf französisch; I eene Fransche, vr.: eine Französin; de Franschen, m. mrv.: die Franzosen [m. mrv.] (loop naar de Franschen: fig. fam.: gehe zum Teufel!); een Franschman, m.: ein Franzosc [m.]. Fransje, o.: (vrouwennaam:) Franzel [o.], Franzchen [o.]; een vroolijk -: eine muntere Schwester. fransyn, o.: Pergament [o.]. frappant, bv. n.: frappant, auffal-lend. frappeeren, w. b.: frappiren [ie], auf-fallen [onr.] [3], |
fraterniseeren, w. o.: 1) fraternisi-ren [ie], sich verbrüdern; 2) Brüderschaft machen. fratsen, vr. mrv.: 1) Possen [vr.mrv.]; 2) dummes Zeug [o. enk.]; 3) Grillen [vr. mrv.]; I -maker, m.: Possenreisser [in.]. fraude, vr.: 1) Uebertretung [vr.J; 2) Betrug [m.]; 3) Schmuggelei [vr.J. fraudeeren, w. o.: sich vergehen [onr.J. frauduleus, bv. n.: betrügerisch, be-trüglich;; - bankroet: (der) muthwillige [tl Bankerótt. Frederik, m.: (mansnaam:) Friedrich [m.]. Frederika, vr.: (vrouwennaam:) Frie-derike [vr.J. Freek, m.: (pop.) Friedel [m.J, Friedrich [m.J. fregat, o.: Fregatte [vr.]; I -schip. o.: Fregatte [vr.J; -vogel, m.:(vog.) Fregatten-vogel [m.; öJ, Fregatte [vr.J; -vormig, bv. n.: fregattenformig. frequenteeren, w. b.: frequentiren [iej. fresco, o.: Fresko [o.J; al - schilderen: al Fresko (in Fresko) malen; } -schilder, m.: Freskomaler [m.J; -schilderen, z. n. o.: Freskomalerei [vr.J, Frischma-lerei [vr.j; -schilderij, vr.: Freskogemalde [o.J. fret. o.: (drk.) Frett [o.|, Frettchen[o.]; (tim.) Frettbohrer [m.J; 1 -boor, vr.: Frett-bohrer [m.J, Frett [o.J; -jager, m.: Frett-jager [m.J. . . , fretten, w. o.: frettiren hej, mit dem Frettchen jagen Ireg.J. freule, vr.: (das) gnadige Fraulein lo.J; (als aanspraaks-titel:) gnadiges. Fraulein; zij is eene - : sie ist ein adliges Fraulein. fricandeau, o.: (kkk.) Frikando [o.|. fricassee, vr.: (kkk.) Frikassee [vr.j. frictie, vr.: Friktion [vr.J. friem, vr.: Schein [m.J; voor de-: zum Scheme. friemelaar, m.: Tapper [m.J, Grnb-bler [m.J. friemelaarster, vr.: Tapperin [vr.], Grabblerin [vr.J. friemelen, w. o.: tappen, grabbeln. friemelinjï, vr.: Tappen [o.J, Grabbeln [o.J. 1 fries, vr.: (bwk.) Fries [m.J. I -, o.:(soort van duffel:) Fries [m.J. IFries, m.: Frieslander [m.J, Friese [m.J; Friesch, bv. n.: frieslandisch, frie-sisch (het Friesch: die friesische Sprache, das Friesische); Friesland, o.: (adk.)Friesland [o.J; friezen (d. i. dutfeJsch), bv. n.: friesen; de Friezen, m. mrv.: die Frieslander [m. mrv.J, die Friesen [m. mrv.J; Friezin, vr.: Frieslanderin [vr.J, Friesin [vr.j. frikkadellen. vr. mrv.: (kkk.) aufge-rollte mit Speek getüllte Rindfleischschnitte [m. mrv.J. friko, vr.: (fam.) Mischmasch [m.J. friscli, bv. n. en bw.: frisch; - en gezond: frisch und gesund; niet-: ein wenig unpasslich, (fig. iron.) nicht sehr vergnügt; I -haard, m.: (tech.) Frischherd [m.J, 1? risch-ofen [m.; öj. frischheid, vr.: Frischheit [vr.J, Fri-sche [vr.J. frischjes, bw.: kühl. |
FRISEEKEN.
FUT.
155
|
frtaeereii, w. b.: tri siren [ie], krau-seln. friseer-tangv vr. (-ijzer, o.): Haarzan-g-elchen [o.], [ie] Frisireisen [o.],Krauselei-sen [o.]. friseui', m.: Friseur [m.], Haarkraus-ler [m.]. frisket, o.: (typ.) Rahmchen [o.]. frisolet, o. (frisoietlint, o.): Zie z.n.o. floretlint. frisncheii. w. b.: (metaal:) frischen; (laken:) teinscheren [onr.]. frisNeher, m.: (van metaal:) Frischer [m.]; (van laken:) Feinscherer [m.j, Tuchscherer [m.]. I -, bv. n.: (v. tr.) frischer. frit, o.: (bij grlasblazers:) Fritte fvr.]. Frits, m.: (mansnaam:) Fritz [m.]. Fritsje, o.: Fritzchen [o.J; (pop.) Frie-del [m.]. fritten, w. b.: fritten, zusammen-sehmelzen [onr.J. fritter, m.: Fritter [m.], Schinelzer lm.1. Friuli, o.: (adk.) Friaul [o.]. frivoliteit, vr.: Frivolitat [vr.]. frizeeren, enz.: Zie friseeren. frommel, m.: Knitter [in.], frommeleit, w. b.: 1) knittern; 2) Zie friemelen. frommeling-, vr.: Knittern [o.J. frons, vr. (fronsel, vr.): Kunzel [vr.]. fi'onselen, w. b.: Zi(^ fronwen. fronsen, w. b.: runzeln; zijn (haar) voorhoofd -: die Stirn runzeln; de wenkbrauwen die Aueenbrauen runzeln. fronsing, vr.: das Runzeln. front, o.: Fronte [vr.]; voor het - komen: vor die? Fronte kommen [onr.], her-vortreten [onr.l; - maken: Fronte machen; - slaan: (fig-, fam.) Staat machen (-met: mit); | -pijp, vr.: (van een orgel:) vordere Pfeife [vr.]. frontieren. vr. mrv.: Grenzen [vr. mrv.]. frontispies, o.: 1) Frontispiz [o.], Vor-derseite [vr.]; 2) Titelblatt [o.; a]. fronton, o.: (bwk.) Thürgriebel [m.|, Fenstergiebel [m.]. Frnctidor, m.: (hist.-tijdr.) Fruktidoi' [in.], Fruchtmonat [m.]. fruit, vr.: Obst [o.]; I -boom, m.: Obst-baum [m.; a|, Fruchtbaum [m.; aj. fruiten, w. b.: (kkk.) braten [regr. en onr.]. fruiting;, vr.: Braten [o.|. fruit-pan, vr.: (kkk.) Bratpfanne[vr.]; I -schilder, in.: Fruchtmaler |ni.l; -stuk, o.: (schl.) Fruchtstück [o.]; -verkoopster (-vrouw), vr.: Obsthandlerin [vr.];-winkel, m.: Obstladen [m.; a]. fuga, vr.: (muz.) Fuge [vr.J. fuik, vr.: (vv.) Reuse [vr.]; in de -loepen: (fig.) in das Gam gehen [onr.], in die Falie genen Lonr.]; iemand in de - laten loopen: (tig.) Einen in die Falie gehen lassen [onr.]; in de - zitten: (fig.) in der Falie sitzen [onr.]. fulmineeren, w. o.: (fig. fam.) wet-tern, fulminiren [ie]. fulp, o.: Sammet [m.], Sammt [m.]. Zie fluweel. fulpen, bv. n.: sammeten, sammten. |
fnmi^atie. vr.: (gnk.) Rauoherung [vr.]. funambule, m. en vr.: Seiltanzer [m.], Seiltanzer in [vr.]. f mie tie, vr.: (i. a. b.) Funktion [vr.]; in - treden: sein Amt antreten [onr.]; in - zijn: amtiren [ie]; in - blijven: im Amte blefben [onr.]. fundament, o.: Fundament [o.j. fundamenteel, bv. n.: fundamental ____ fundatie, vr.: Fundatiën [vr.]. fundeereu, w. b.: fundiren [ie], grimden. fundeering:, vr.:[iel Fundirung [vr.j; de -en, vr. mrv.: die Fundamente |o. mrv.]. fungeeren, w. o.: fungiren lie], tunk-tioniren lie]. furie, vr.: 1) (tab. en tig.) Furie Ivr.J; 2) Wuth [tj; (tig.) Heftigkeit [vr.]. furieus, bv. n.: wüthend [t];l-heid, vr.: [t] Wuth [vr.J. furioso, bw.: (muz.) furioso. furore, o.: Furore [o.]; - maken: Furore machen. fusie, vr.: Fusion [vr.]. fust, o.J: Fass |o.l; wijn op -: Wein im Fass; van het - aftappen: auf Flaschen Ziehen [onr.]. * fnstage, vr.: Gefass [o.|. fustein, o.: (wev.) Fustian [m.]. fut, vr.: (fam.) Kraft [vr.]; de - is er uit: die Kraft ist dahin. I -, tsw.:Lapperei Ivr.]. futen, m. mrv.: (vog.) Atlasstaucher [ni. mrv.]. Zie fuut. futselaar, m.: Trandler [m.]. futselaars ter. vr.: Trandlerin Ivr.]. futselary, vr.: 1) Trandelei [vr.J; 2) Zauderei [vr.]. futselboek, o.: Lappalienbuch [o.: ö] (het -boek zoeken: spr.: zaudern). futselen, w. o.: 1) trandeln, sich mit Lappereien abgeben [onr.]; 2) zaudern. futseling:, vr.: Zie futselary. futsel werk, o.: Trandelei [vr.]. ftiwgje, o.: Zie k we eitje. fiiiini. m.: Eitelkeit Ivr.], Wind lm.], fuut, m.: (vog.) Atlasstaucher lm.]. IFy, vr.: (pop., vrouwennaam:) Sophie [vr.]. tsw.: pfui: het is - of hei met hem: (spr.) er übertreibt Alles, er fallt von einem Aeussersten ins andere. tij mei. enz.: Zie femel, enz. flJiK bv. n.: fein; (tig.) frömmelnd; zoo - als gemalen poppenstr...: (pop.) im hochstcn Grade frömmelnd; I -baard, in.: Frömmler [m.]. Iljne, o.: (das) Feine. I -, m. en vr.: Frömmler lm.1, Betschwester [vr.]. tljnheid. vr.: Feinheit [vr.]. tl.inig:lieid, vr.: (iron.) Frömmelei [vr.J. llinproever, m.: Feinsehmecker [m.]: I -schilder m.: Maler [m.]; - stampen (- stoeten), w. b.: fein stossen [onr.l. tijnte, vr.: Feinheit Ivr.]. fijntjes, bw.: fein. fijt, vr.: (hik.) Fingerwurm lm.]. Nagel-ge sehwür [o.l. |
GAL.
156
GA.
|
ga, m. en vr.; Zie gade. gaaf, bv. n.: unverletzt, unversehrt; (tig.) gresund; I -heid, vr.: (der) unver-letzte Zustand; (fig.) (der) gesimde Zustand. gaaf. bw.: ohne Anstand, ohne Bedenken. !gaaf. vr.: Gabe |vr.]. gaai, vr.: (vogr.) Weibchen [o.l; (ook:) Mannehen lo.]; I -schieten, z. n. o.: Vogel-schiessen [o.]. gaaien, w. o. en b.: paaren. gaaiing. vr.: Paarung [yr.J. gaaike (gaaiken), o.: Zie gaai. gaaischieten. Zie in gaai. gaaitje, o.: Zie gaai. gaal, vr.: (in weefsels:) dünne Stelle [vr.]. igaan, w. o.: gehen [onr.J;* - dienen: dienen gehen, unter die Leute gehen; -slapen: schlafen gehen; aen tafel -: zu Tisehe gehen; - eten: essen gehen; over de tong -: (fig.) über die Zunge springen [onr.J; over zijne (hare) beurs -: (fig.) in die Büchse blasen [onr.1; over de kas -: (fig.) die Kasse halten [onr.1; over iets -: (fig.) etwas besorffen; over iemand-: (gnk. en hik.) Einen beJiandeln. Igaan, z. n. o.: (das) Gehen; het aanhoudende komen en -: das bestandige Gehen und Kommen. Zie gaans. gaande, bv. n.: gehend; de - en komende man: (fam.) die Gehenden und Kommenden; het - werk van een horloge: das Gangwerk einer Uhr; no^ op - beenen zijn : noch auf den Beinen sein, noch nicht bettlagerig sein. I -, bw.: 1) im Gange, 2) (gaandeweg:) jeden Augenblick, (ook:) allmahlig; iemand - maken: Einen rege machen; iemands nieuwsgierigheid, toorn, hebzucht, droefheid, enz. - maken: Eines ïs cu gier de, Zorn, Habsucht, Traurigkeit u. s. w. erregen; iets - houden: etwas im Gang erhalten [onr.]; iemand - houden: Einen beschaftigen; wat is er -: was giebt's?; er is iets es ist etwas im Gange, es ist etwas im Werke. gaandery, vr.: Gallerie [vr.]. gaans, 2e nmv.: (fig.) Weges; een uur -: eine Stunde Weges. gaapster, vr.: Gatferin [vr.j; (fig.) Gahnerin [vr.]. gaar, bv. n.: gar; (fig. fam.) pfiffig, schlau; niet -: (kkk.) nicht gar, (fig. fam.) verrückt; I -heid, vr.: Garneit [vr.], (fig. fam.) Pfiffigkeit [vr.], Schlauheit [vr.]. gaard, m. (gaarde, vr.): Garten [m.;a|. gaardenier, m.: Gartner [m.J. gaarder, m.: 1) Sammler |m.1; 2) Ein-nchmer [m.]. gaar-keuken, vr.: Garküche [vr.l, Speisehaus [o.; aj; 1 -kok, m.: Garkoch | m.; ö]; -maker, m.: (tech.) Garmacher [m.]. gaarne, bw.: gern; ik zou - weten (zien. hooren, enz.): ich möchte gern wissen (sehen, horen u. s. w.). |
gaar te, vr.: Garheit [vr.]. gaas, o.: Gaze [vr.j; I -achtig, bv. n.: gazenartig, gazen ahnlich; -doek, o.: Ga-zentueh [o.]; het -weven: das Gazeweben; -wever? m.: Gazeweber [m.], Gazemacher [m.]. Zie gazen. gaathout, o.: (tim.) Streichmodel [m.|. gaatje, o.: Löchelchen [o.], Löcher-chen [o.l; in (uit) alle hoekjes en -s: in (aus) allen Ecken und Winkeln; praatjes vullen geen -s: (spr.) leere Worte tullen den Sack nicht. gaats, bw.: Zie binnen en buiten, gaatstempel. m.: Durchschlag [m.; a.1. gabaar, vr.: (kpv.) Gabare [vr.], Lichter [m.]; (ook:) Lastschift' [o.]. gabelle, vr.: 1) Weghaspel [m.], Dreh-baum [m.; a], Drehkreuz [o.]; (op straatwegen:) Schlagbaum [m.; a]; 2) (hist.) Salzsteuer [vr.]. gade, m. en vr.: Gatte [m.], Ehegattc [m.]. Gattin [vr.l, Ehegattin [vr.l; - en kroost: Frau und Kinder. gadeloos, bv.n.: 1) ohne Gattin; 2) ohne Gatte; 3) (fig.) ohne Gleichen, ohne seines (vr.: ohne mres) Gleichen; I -heid, vr.; (fig.) Unvergleichlichkeit [vr.]. gader (met „tequot;), bw.: te-: zusammen; al te -: 1) alle zusammen, 2) insgesammt, sammt und senders. gaderen, w. b.: 1) sammeln; 2) em-sammeln. gadergeld, o.: (das) emgesammeltc Geld. gadering, vr.: 1) Sammeln [o.]; 2) Ein-sammlung [vr.]. . gadermeester, m.: Steueremnenmer ^'gadeslaan, w. b.: beobachten. gading, vr.: 1) (fam.) Guste [m.1, Ge-schmack lm.]; ieder vindt hier zijne -: ein Jeder findet hier was er wünscht; ik zie niets van mijne -: ich sehe nichts das mir ansteht; alles is van zijne -: (iron.) Alles ist ihm willkommen; 2) Kauflust [vr.l; ieder die - heeft koine ten dage en ure voorschreven: diejenigen welche Lustzum Kaufen haben werden eingeladen sich am obencrwahnten Tage und Stunde... ein-zufinden. lt;*aëliseli, bv. n.; gaelisch, gahsch. I z. n. o.: (tik.) Gaelische |o.]. gaffel, vr.: Gabel [vr.]; (zeew.) Gaffel 1 vr. |; I -anker, o.: Gabelanker [m.]; -val, vr.: (zeew.) Gaffelfall [m.; al; -vormig,by. n.: gabelförmig; -zeil, o.: (zeew.) Gaffelsegel [o.]. . , , , gagaat, vr.: (min.) Gagat [m.J; I -kool, vr.: Gagatkohle jvr.], Gagat [m.]. gage, vr.: Besoldung [vr.]. Gage [vr.l. gagel, m.: (pik.) Gagel [vr.]. gagelen (gaggelen), w. o.: gackern. gal, vr.: (ontl. en fig.) Galle[vr.]; (vea.) FlussgaUe [vr.]; (in de ziel van een kanon:) Galle [vr.l (Zie gallen); zoo bitter als bitter wie Galle; overloop van -: |
GALVAN1SEEREN.
GALACHTIG.
|
(gnk.) Ausguss [m.J der Galle; zijne - opvreten: (fig. pop.) sich heimlich zu Tode arg-ern; zijne - uitbraken: (figr.) seiner Galle Lut't machen, Gift und Galle spelen [onr.]; zijne pen in - doopen: (fig.) die Feder in Galle tauchen; een duifje zonder (fig.) ein Taubchen ohne Galle. gralaclitig:, bv. n.: gallenartig; I -heid, vr.: (das) Gallenartige. SfJila, o.: Galla[ni.l; |-avond, m.: Galla-abend [m.1; -dag, m.: Gallatag [m-L gfal-ader, vr.; (ontl.) Gallenader [vr.]; I -afdrijvend, bv. n.: Galle abführend; -afscheiding, vr.: Gallensekretion lvr.|. grala-kleeding-. vr.: Gallaanzug fm.l, Galla [vr.]. galant, bv. n.: galant. I -, m.: Galan [m.], Liebhaber [m.]. galanterie, vr.: 1) Galanterie [vr.], Artigkeit Ivr.]; 2) Liebeshandel [m.; a], Liebschaft [vr.]; 1 galanterieën, vr. mrv.: Zie -waren; -handel, m.: Galahteriehan-del [m.];-handelaar, m.: Galanteriehandler [m.]; -kraam, vr.: Galanteriewaaren [vr. mrv.]; -winkel, m.: Galanterieladen [m.; a |. gal-apiiel, m.: Zie -noot. C*alatië, o.: (adk.) Galatien [o.|; de Galaten, m. mrv.: die Galater [m. mrv.]. grala-voorstelling, vr.: Gallavorstel-lung- [vr.]. gal-bitter, bv. n.: gallenbitter; I -blaas, vr.: (ontl.) Gallenblase [vr.]; -buis, vr.: (ontl.) Gallengang [m.; a]. galeas, vr.: (zeew.) Galeasse [vr.]. galei, vr.: 1) (mar.) Galeere [vr.]; d(! -en, vr. mrv.: die Galeeren [vr. mrv.]; 2) (typ., zetplankje:) Schift' [o.]; I -bank, vr.: Kuderbank [vr.; a] einer (der) Galeere; -boef, m.: (der) zur Galeere Verurtheilte [t]; -roeier, m.: Galeerenruderer [m.]; -slaaf, m.: Galeerensklave [m.]; -straf, m.: Ga-leerenstrafe [vr.] (iemand tot -straf ver-oordeelen: Einen auf die Galeere schicken); -zeil, o.: Galeerensegel [o.|. OalemiH, m.: (hist.) Galen [m.]. galery, vr.: Gallerie [vr.]. galg, vr.: (rcht. en typ.) Galgen [m.|; (om een pantalon op te houden:) Hosen-trager [m.]; rijp voor - en rad: reif für Galgen und Rad; er uitzien als van de -gedropen: (fam.) aussehen [onr.] wie vom Galgen gefallen: het is boter aan de - gesmeerd: (spr.) ua ist Hopten und Malz verloren; loop naar de -: (pop.) gehezum Henker!. galgant, m.: (pik.) Galgant [m.], Gal-gantwurzel [vr.]. galge, in Sam. 1 -brok, m.^ Galgenbra-ten [m.1. Galgenvogel [m.; ö], Galgen-schwengel [m.J; -maal, o.: Henkermahl [o.|; -strop m.: Galgenstrick [m.], (fig.) Zie -brok; -stuk, o.: Bubenstück [o.j; -tronie, vr.: Galgengesicht [o.|; -veld, o.: Galgen-feld [o.]. Igalgen. w. o.: nach dem Galgen rie-chen [onr.]; het galgt beter dan het bur-gemeestert: (spr.) das führt eher zur Schand als zur Éhre. (ook:) es ist mehr Schaden als Vortheil [tj aavon zuerwarten. Igalgen. vr. mrv.: Galgen [m. mrv.]: (broeksbanden:) Hosentrager [m. mrv.]; I -aas, o.: Ziö galgebrok. galgliont, o.: Galgenholz [o.]. Sralgje, o.: (der) kleine Galgen; (fig.) Hosentragerchen [o.J. |
galgvormig, bv. n.: galgenförmig. iwalicië, o.: (adk.) Galiziën [o.]. galig, bv. n.: (wev.) voll dünner Stellen; I -heid, vr.: Menge [vr.] von dünnen Stellen. Oalilea, o.: (hist.-adk.) Galilaa [o.J; Galileër, m.: Galilaer [m.J; Galileesch, bv. n.: galilaisch; Galileesche, vr.: Galilaerin [vr.]. galimatliias, o.: 1) Galimathias [o.J, ünsinn [m.]; 2) Wirrwarr [m.]. galipot, o.: Galipot [o], Fichtenharz [o.J. galjarcl, yr.: (typ.) Borgis [vr.]; I -letter, vr.: Borgisschrift [vr.J, galjoen, o.: (van een schip:) Gallion [o.]. I -, vr.: (Spaansch oorlogschip:) Gal-lione [vr.]; (op schepen:) Gallione [vr.], Matrosenabtritt [m.]. galjoot, vr.: (zeew.) Galliote [vr.]. gal-kanaal, o.: Zie -buis; I -koorts, vr.: (gnk.) Gallenfieber [o.J; -leiders, m. mrv.: Gallengange [m. mrv.]. Igallen, w. b.: (tech.) gallen; (viseh, van de gal ontdoen:) ausgallen, [3] die Galle ausnehmen [onr.]. Igallen, vr. mrv.: (in geschut:) Gallen [vr. mrv.J; I -zoeker, m.: Stückprober [m.|. Crallieaanseli, bv. n.: gallikanisch. gallicismus, o.: (tik.) Gallicism [in.]. lt;wallië, o.: (hist.) Gallien [o.]; Galliër, m.: Gallier [m.J; Gallisch, bv. n.: gallisch. gallig, bv. n.: gallig; I -heid, vr.: Gal-ligkeit [vr.J. gallimatias. o.: Zie galimathias. Oalliseh, bv. n.: Zie l^allië. gallomaan, m.: Gallomane [m.],Fran-zösler [m.J. gallomanie, vr.: Gallomanie [vr.J, Frankomanie [vr.], Französelei [vr.],Fran-zosensucht [vr.J. gallon, o.: Gallone [vr.]. Gallon [o.]. galluszuur, o.: (schk.) Gallussaure [vr.J. galm, m.: Schall [m.1; I -gat, o.: Schal-loch [o; ö]. galmei, vr.: (min.) Galmei fm.]; I-bloemen, vr. mrv.: Galmeiblumen [vr. mrv.J; -steen, m.: Galmeistein [m.J. galmen, w. o.: (van geluid:) schallen, wiederhallen; (van menschen:) laut schreien [onr.J. I -, w. b.: ausschreien [onr.J. galming. vr.: I) Schallen [o.]. Wiederhallen [o.J; 2) Ausschreien [o.]. gal-noot, vr.: (pik.) Gallapfel [m.; a] (-notenzuur, o.: schk.:Gallapfelsaure jvr.]). galon, o.: Galone [vr.], Tresse [vr.J; I -wever, m.: Tressenweber [m.]. galonneeren, w. b.: galoniren [ie], mit Tressen besetzen; gegalonneerd, v. dw.: galonirt [ie]. galop, m.: Galopp [m.J; in -: im Ga-lopp; een paard in - brengen: ein Pferd in Galop setzen. galoppade, vr.: Galoppade [vr.]. galoppeeren, w. o.: galoppiren [ie], galosebe, vr.: Galosche [vr.J. gal-steen, m.: (gnk.) Gallenstein [m.], Gallenblasenstein [m.J. galsterig, bv. n.: galstrig; I -heid, vr.: GaJstrigkeit [vr.J. gal-nitstorting, vr.: Zie -vloed. galAranisch, bv. n.: galvanisch, galvaniseeren, w. b.: galvanisiren [ie]. |
GARMOND-LETTER.
GALVANISMÜS.
158
|
salvanismus, o.: Galvanism [in.], Oalvanismus Lm.1. calvano, in Sam. I -meter, m.: Galvanometer [m.]; -plastiek, vr.: Galvano-plastik [vr.] (als bv. n.: galvanoplastisch); -scoop, m.: Galvanoskop lm.1. gal-vloed, m.: Ausguss [m.; ü] der Galle; I-wesp, vr.: (ins.) Gallwespe [vr.]; -ziek, bv. n.: gallsiicntig; -ziekte, vr.:Gal-lenkrankheit [vr.]; -zuchtig, bv. n.: gall-süchtig; -zuur, o.: (schk.) Gallensaure [vr.]. gamander, m.: (pik.) Gamander [m.l. gramma, vr.: (muz.) Gamma [vr.;mrv.: Gammen]. S-ander, m.: (vog.) Ganserich [m.j. sanf, m.: Zie gannef. i^ang, m.: Gang [m.; al; zijnen (haren) - gaan: seinen (ihren) Gang grehen [onr.]; iem. zijnen - laten gaan: Emen machen lassen [onr.J; iets zijnen - laten gaan: et-was gehen lassen [onr.]; aan den - gaan: anfangen [onr.]; aan den - zijn: 1) an^-e-fangen haben, 2) in vollem Gange sein; aan den - blijven: 1) fortfahren [onr.], 2) beschaftigt bleiben [onr.]; aan den -maken: in Gang setzen; aan den - komen: einen Anfanc: machen; iemands -en nagaan : Einem auf Schritt und Tritt nach-gehcn [onr.], Jemands Thun und Lassen oeobachten; een - water halen: (fig.) eine Tracht (d. h. zwei Eimer) Wasser holen. I -, vr.: Gang [m.; a], Korridor [m.l; in de -: im Korridor, (fig.) an der Thüre. gangbaar, bv. n.: gangbar; I -hcid, vr.: Gangbarkeit [vr.]. gangboord, o.: (zeew.) Gangbord [m.]. gansje (gangetje), o.: Gangelchen |o.J, Ganglein [o.]. gangreen, o.: (hik.) Gangrane [vr.]. gang-spil, vr.: (zeew.) Gangspill [o.]. gannef, m.: Schurke [m.]; (schertsend:) f^pitzbube [m.]. ganneven, m. mrv.: 1) Schurken [m.; mrv.1; 2) Spitzbuben [m. mrv.]; I -streek, m.: Zie gannevery, gannevery, vr.: 1) Schurkenstreich lm.], Schurkerei [vr.];2) Spitzbubenstreich I m.], Spitzbüberei [vr.]. gann, vr.: (vog. en fig.) Gans [vr.; aj; mannetjes -: Ganserich Jm.]; sprookjes van Moeder de -: Ammenmarchen | o. mrv.]. Zie gan^fe. ganseh, bv. n.: ganz. ! -, bw.: ganz, ganzlich; - en al: ganz und gar; - niet: gar nicht. ganscheiyk, bw.: Zie bw. gansch. gansje, o.: (vog.) Ganschen [o.], Gans-lein; dat valt op een -: (spr.) das ist ein unerwarteter Glücksfall, das ist ein Treffer. ganteeren, w. b.: mit einer Hand-scnuh (oder: mit Handschuhen) beklei-den. Cwanymeed, ra.: (fab.)Ganymede lm.1; lt;fig.) Liebling [m.]. ganze-bek, m.: Ganseschnabel [m.; al; I -bout, m.: (kkk.) Gansebraten [m.l; -kieken (-kuiken), o.: Ganseküchlein [o.]; -lever, vr.: Ganseleber Ivr.] (-leverpastei, vr.: Ganseleberpastete Ivr.]. ganzen, vr. mrv.: (vog.) Ganse [vr. mrv.]; maak dat aan de - wijs: (spr.) das macht Andcrn weis; boer, pas op je lt;spr.) nehmen Sie sich in Acht; I -bloempje, o.: Ganseblümchen [o.], Massliebchen jo.l; |
-bord, o.: (spl.) Gansespielbrett [o.] (op het -bord spelen : das Gansespiel spielen); -drijfster, vr.: Gansehirtin [vr.]; -drijver, m.: Gansehirt lm.|; -hoeder, m. :Ganse-hüter [m.]; -hoedster, vr.: Gansehüterin [vr.]; -hok, o.: Gansestall [m.; a]; -lepel, m.: (hik.) Ganselöffel [m.j; -muur, vr.: (pik.) Feld-Ehrenpreis [m.]; -roer, o.: (jag.) Ganseflinte [vr.]. ganze-peper, vr.: (kkk.) Ganseklein [o.], Ganseschwarz [o.J, Gansepfeffer [m.l; I -poot, ra.: Gansefuss [m.; ü]. ganzerik, vr.: (pik.) Ganserich [m.l. ganze-scliaclit, vr.: Gansekiel [m.j; I -tong, vr.: Gansezunge [vr.], (pik.) Ta-schelkraut 1 o.]; -vel, o.: Gansehaut [vr.; al; -vlerk, vr. (-vleugel, m.): Gansetiügel |vr.|. gapen, w. o.: den Mund aufmachen; (geeuwen:) gahnen; (met open mond kijken:) gaffen; (fig., vaneen gespleten zijn, niet goed sluiten:) klaffen; te§:en een oven -: (spr.) schimpfen wo man nicht schaden kann, (ook:) Wasser in's Meer tragen [onr.]; - als een oven: (spr.) handgreinich unwahr sein. gapend, bv. n.: (fig.) galmend. Maffend, weit geöffnet; een -e afgrond: ein gahnender Abgrund [ü]; eene -e klove: eine gahnende Kluft [ü]; eene -e wond: eine klaffende Wunde; net -e graf: das gahnende Grab [a]. gaper, m.: Gaffer [m.j; (geeuwer:) Gahner [m.]; (fig. fam.) Grossmaul [o.; al. gaperig, bv. n.: gahnend; - zijn: gahnen; 1 -heid, vr.: Gahnen [o.l. gaping, vr.: (fig.) Lücke [vr.]. gappen, w. b.: (tara.) stibitzen, stehlen lonr.l. gapper, m.: (fam.) Stibitzer [m.j. gapping, vr.: Stibitzen [o.l, Stehlen [o.J. gaps, vr.: Handvoll [vr.]; I -vol, vr.: Zié gaps. gapster, vr.: Stibitzerin [vr.]. garandeeren, w. b.: garantiren [ie], garantie, vr.: Garantie [vr.]. gard, vr.: [t] Ruthe [vr.]. garde, vr.: (mil.) Garde [vr.]; (fig.) Gardist [m.]; I -champêtr^, m.: Feldwacn-ter [m.j; -robe, vr.: Garderobe [vr.], (fig.) Kabinett [o.J, (das) geheime Kabinett. gardiaan, m.: (kkl.) Gardian [m.j. gareel, o.: Kummet [o.J, Kummt [o.J; (fig.) Joch [o.; o en öj; in één - loopen: am gleichen Joch Ziehen [onr.]; I -boom, m.: Deichsel [vr.J; -maker, m.: Sattler [m.]. Igaren, w. b.: sammeln; (fig.) aufspa-ren. Igaren, o.: Garn [o.]; (fig.) Netz [o.]; een kluwen -: ein Knauel [m. en o.] Garn; eene streng ein Strahn [m.j Garn; voor het - zijn: (fig.) vor dem Netze sein, in Gefahr sein gefangen zu werden. Igaren, bv. n. (garenen, bv. n.): gar-nen; eene - kous: ein Leinstrumpf [m.; üj. garenklos, m.: Garnspule [vr.J: I in overige Sam.: Garn____ garf, vr.: Garbe [vr.]. Zie vr. mrv. garven. garfster, vr.: Garbenbinderin [vr.J. garmond, vr.: (typ.) Garmond [vr.j, Korpus [m.]; I -letter, vr.: Garmondschrift [vr.J. |
GARNAAL.
GATEN.
159
|
garnaal, vr.: Garnele [vr.J; een geheugen als eene (spr.J ein [sj Katzen-gredachtniss [o.]7 ein schlechtes Gedacht-niss [s]. garnaat. vr.; (pop.) Garnelen [vr. mrv.], garnalen, vr. mrv.: Garnelen [vr. mrv.1;- pellen: Garnelen schalen; I -broodje o.: Garnelenbrödchen lo.]; -greheugen, o.: (das) schwaehe Gedachthiss [s]; -verstand, o.: Schwachköpfigrkeit [vr.]; I in overige Sam.: Garnelen.... garneeren, w. b.: garniren [iej. garneersel, o.: Garnitur [vr.]. garninaire, m.: Exekutionssoldat [m.|, Presser [m.]. garnituur, vr.: Garnitur | vr. |. garnizoen, o. : Garnison [vr.J, Besat-zungr [vr.J; in - liggen: iu Garnison liegen [onr.J; groote parade en klein-:(spr.) Sammet am Kragen, Kleie im Magen. garnizoens-kerk, vr.: Garnisons-kirche [vr.]; I -plaats, vr.: Garnisonsstadt [vr.; a]; -verandering, vr.: Garnisonsweeh-sel [m.]. garst, vr.: Zie gerst. garstig, bv. n.: ranzig; I -heid, vr.: Kanzigkeit [vr.J. garve, vr.: Zie garf. Igarven, w. b.: gnrben. Igarven, vr. mrv.: Garben; aan - binden: in Garben binden [onr.J; I -binder, m.: Garbenbinder [m.J; -bindster, vr.: Gar-benbinderin [vr.J. garver, m.: Garbenbinder [m.J. garving, vr.: Garben [o.]. gas, o.: (schk.) Gas [o.]; draagbaar -: (das) tragbare Gas; I -achtig bv. n.: gas-artig; -bek, m. (-brander, m.): Sehnauze vr.J an einer Gaslampe. Gascon je, o.: (aak.) Gaskonien [o.J. f as-fltter, as-fltter, m.: Arbeiter [m.J der ,Gas-rik; I -houdend, bv. n.: §:ashaltig;-houder, m.: Gasbehalter [m.J;-illuminatie, vr.: Gasbeleuchtung [vr.J; -kraan, vr.: Halm [m.J am Gasbehalter; -kroon, vr.: Gas-leuchter [m.J; -lamp, vr.: Gaslampe [vr.J; -lantaarn, vr.: Gaslampe [vr.J, Gaslaterne [vr.J; -licht, o.: Gaslicht [o.J; -maatschappij, vr.: Gasbeleuchtungsgesellschaft [vr.J; -meter, m.: Gasmesser [m.J, Gasometer [m.J; -pijp? vr*'- Gasröhre [vr.J; -pit, vr.: Gas-flamme [vr.J. gassig, bv. n.: 1) gasartig; 2) gashal-tig: I -heid, vr.: 1) Gasartigkeit [vr.J, 2) Gashaltigkeit [vr.J. gas-soort, vr.: Gasart [vr.J; I -stoker, m.: Heizer [m.J in der (einer) Gasfa-brik. gast, m.: Gast [m.; aj; iemand te -vragen: Einen zu Tische laden [onr.J; bij iemand te - zijn: bei Einem zu Gaste sein; te - gaan aan iets: 1) sich etwas schmecken lassen [onr.J, 2) sich an etwas ergötzen; slecht te - komen: (fig.) übel anlcommen [onr.J; ongenoode -en zet men achter de deur: (spr.) ungebetene Gaste stellt man hinter die Thüre; zooals de waard is vertrouwt hij zijne -en: (spr.) man beurtheilt [tj Andere gewöhnlich nach sich selbst. gastee ren, w. o.: (tnl.) Gastrollen gelgt;en [onr.J. gastereerder, m.: Schmausbruder [m.; iij, Schmauser [m.J. |
Sas tereeren,as tereeren, w. o.: gastiren |ie| niausen. gastereerster, vr.: Schmauserin [vr.J., gasterU* vr.: Sehmauserei [vr.J. gastheer, m.: Gastherr [m.J, [tj quot;Wirth [m.J. gasthuis, o.: Krankenhaus [o.; al. Hospital [o.; aj, Spital [o.; aj; in dat -heb ik óók gelegen: (fig.) ich weiss davon mitzureden; dat is de rechte weg naar het -: (spr.) das ist gerade der Weg sich an den Bettelstab zu bringen, (ook:) das ist gerade der quot;Weg die Sache zu versclilim-mern; I -dokter m.: Spitalarzt [in.: aj; -kerk, vr.: Hospitalkirche [vr.J, Spital-kirche[vr.J; -koorts, vr.: Spitalfieber [o.I: -lieden, m. mrv.: Spitalleute [m. mrv.1; -moeder, vr.: Spitalmeisterin [vr.J, Spital-mutter [vr.; ü|; -vader, m.: Spitalmeister [m.J; -verpleegde, m. en vr.: (der, die) Hospitalverpflegte; -zieke, m. envr.:(der, die) Hospitalkranke. gastje, o.: Gastchen [o.J. gas-verliehting, vr.: Beleuchtung [vr.J mit Gas, Gasbeleuchtung [vr.J; l-vor-mig, bv. n.: gasförmig; -vorming, vr.: Verwandlung [vr.J in Gas. gast-maal, o.: Gastmahl | o.; aj; I -recht, o.: Gastrecht [o.J. gastreeren, w. o.: Zie gastereeren. gastriseh, bv. n.: (gnk.) gastrisch; -e koortsen: gastrische Fieber |o. mrv.|. gast-rol, vr.: (tnl.) Gastrolle [vr.J. gastronomie, vr.: Gastronomie Ivr.J. gastronomiseh, bv. n.: gastronomisch. gastronoom, m. en vr.: Leckermaul [o.; a). gast-vrouw, vr.: Frau [vr.J vom Hause; l-vrij, bv. n.: gastfrei, gastfreund-lich; -vrijheid, vr.: Gastfreiheit [vr.|,Gast-freundlichkeit |vr.). gat, o.: Loch [o.: öj; (zeew.) Gatt, Gat [o.|; (tig. ellendig plaatsje, stad of dorp:) Hundeloch [o.; öj; (fig. gevangenis:) Loch jo.; öj; (pop. achterste:) Hintere [m.J, After [m.J, (gem.) Arschloch [o.; öj; geen zit in zijn (haar) - hebben: (fam.) kein Sitzfleisch haben, Quecksilber im Arsch liaben; wie zijn - brandt moet op de blaren zitten: (spr.) wer es versieht muss es entgelten; die zaak ligt op haar-: (fig.) das Geschaft (of ook: die Sache) ist verunglückt; het eene - met het andere stoppen: (spr.) ein Loch aufmachen um ein anderes zu-zumachen; een - in den dag slapen: in den Tag: hineinschlafen [onr.J, bis an den hellen lichten Tag schlafen [onr.J; een -in de lucht slaan: (fam.) erstaunt sein; ik zie er geen - op: (spr.) ich sehe keine Möglichkeit dazu; door eene plank kijken waarin geen - is: (spr.) einen scharfen Bliek haben, die dunkelsten Sachen durchschauen; hebt gij een spijker, hij heeft een -: (spr.) er lasst sich nie in Ver-legenheit setzen; voor één - niet te vangen zijn: (si)r.) nicht leichtin'sGarngehen Ionr.J; het is uit mijn - en in mijn - tus-schen hen: (pop.) sie sind Ein Kuch und Ein Mus; hij is een Jan -: er ist eine Memme. Igaten, w. b.: (tech.) lochen, Löcher (of enk.: ein Loch) machen in. Igaten, o. mrv.: Löcher [o. mrv.1; iets |
GEBEKT.
ICO
GATIG.
|
of iemand in de - hebben; (pop.) etwas odcr Einen durchsehaucn: in (uit) alle hoeken en |Zie -«aatjes; I -plateel (1'am.: -petiel), o.; Zie vergiettest. gatig. bv. n.; löcherig; I -heid, vr.: Locherig-keit [Tr.1. gatje, o.: (fam. en gem.) Hintere Ini.l; (iron.) Beischlaferin Lvr.j. gat-liltlten, w. o.: (pop.) fuchsschwiin-zen, Speiehel lecken; I -likker, m.; (pop.) Fuchssehwanzer [m.1, Speichellecker lm.1; -likkerij, vr.: (pop.) Fuchsschwanzerei tvr.], Speichelleckerei (vr.l; -likster, vr.; Fuchs-sohwilnzerin [vr.], Speichellcekenn lvr.1. gauw, bv. n. enbw.-.schnell, geschwmd; (fig-.) behende; I -dief, m.; Gaudieb [m.1, Spitzbube [m.j, Gauner lm.]; -dieventaal, vr.: Gaunersprache [vr.l; -dieverij, vr.: Gaunerei [vr.], Schurkerei [vr.l. ganwerd, m. en vr.; (fig. fam.) I) Hans Sehnell [m.1. Mutter Schnell [vr.]; 2) der gewandte Spitzbube [m.], (die) gewanute Spitzbübin [vr.]. Geschwind.=_____ ,—, , „ , _ keit [vr.l, Behendigkeit [vr.]; m de -; m der Bile, im Nu; net is maar eene -: es ist nur eine Behendigkeit. gave, vr.: (en verbogen bv. n.). Zie gaaf. gaven, vr. mrv.: Gaben [vr. mrv.]; alu1 goede - Gods; alle guten Gaben Gottes. gavot, vr.; (muz. en dans;) Gavotte [vr.]. gazel (gazelle), vr.: (drk.) Gazelle [vr.]. gazen, bv. n.: von Gaze; de - sluier: der Gazeschleier, der Schleier von Gaze, gazet, vr.: Zeitung Ivr.]. gazometer, m.: Gasometer [m.1, Gas-messer [m.]. Ige, vnw.: Sie; - hebt: Sie habon; zooals - wilt: wie Sie wollen. Ige____(een voorpartikel) (*). geaard, bv. n.: (van aard:) greartet; (geaderd:) geadert; (plk^ aren hebbende:) mit Aehren versehen, (in Sam.)... ahrig I -heid, vr.: 1) Art [vr.], Charakter [m.1, Natur [vr.], Naturell [o.], 2) geaderte Be-sehaffenheit [vr.], 3) (pik.) Aehrentragen | o.], (in Sam.) ... ahrigkeit [vr.]. geabonneerd, bv. n.: abonnirt [ie], geabonneerde, m. en vr.: (der, die) Abonnirte [ie); de -en: m. mrv.: die Abon-nenten [m. mrv.]. geaccepteerd, bv. n.: aeceptirt [ie], geaccrediteerd, bv. n.: akkreditirt geacheveerd, bv. n.: 1) vollendet; 2) ausgebildet. geaderd, bv. n.: geadert; 1 -heid, vr.: geaderte Beschaffenheit [vr.].'. geadopteerd, bv. n.: adoptirt [ie], geadresseerd, bv. n.: adressirt [ie], geailresseerde, m. en vr.: (der. die) Adressirte [ie]. |
geaffecteerd, bv. n.: affektirt [ie],gi'-ziert. geagreëerd, bv. n.: als stellvertre-tender Gehülfe beigegeben. geagreëerde, m.: Stellvertreter [m.] des Steuereinnehmers. gealinienteerde, m. en vr.: (der, die) Alimentirte [ie]. gealliëerd, bv. n.: alliirt [iie] verbün-det; de -e mogrendheden: die alliirten [iie] Machte [vr. mrv.], die verbündeten Machte [vr. mrv.], die [iie] Alliirten [m. mrv.], die Verbündeten [m. mrv.]. gealtereerd, bv. n.: alterirt [ie], gearmd, bw.: Arm in Arm. geassureerd, bv. n.: assekurirt [ie], versi chert. geassureerde, m. en vr.: (der, die) Versicherte. geautoriseerd, bv. n.: autorisirt [ie], geavanceerd, bv. n.: avancirt [ie], gebaar, o.: 1) (das) Gebaren; 2) Zie mrv. gebaren. gebaard, bv. n.: bartig; I -heid, vr.: Bartigkeit [vr.]. gebabbel, o.: Geplapper [o.], Geplau-der [o.], Gescnwatz [o.]. gebaf, o.: Zie geblaf'. gebak, o.: Geback [o.]. gebakje, o.: Törtchen [o.], Küchel-chen [q.]; (fig. iron.) (das) schone Exemplar; hij (zij) is me een -: er (sie) ist mir ein schönes Exemplar. gebakken, bv. n.: gebacken; - steen, m.: Backstein [m.]. gebannene, m. en vr.: (der, die) Ver-bannte. gebaren, o. mrv.: Geberden [vr. mrv.]; - maken: Geberden machen, gestikuliren [ie]; i -kunst, vr.: Geberdenkunst [vr.l, Mimik [vr.]; -spel, o.: Geberdenspiel [o.], Mirnik [vr.], Gestikulation [vr.]. gebarsten, bv. n.: gebersten. gebas, o.: Zie geblaf. gebbetje, o.: (fam.) Spasschen [o.l; een - met iemand hebben: 1) Einen zum Narren haben, 2) sich mit Einem zanken. gebed, o.: Gebet [o.]; het - des Heeren: das Gebet des Herrn; zijn - doen: sein Gebet verrichten; een - doen: ein Gebet thun [onr.1; in den -e zijn: im Beten be-griffen sein; het is een - zonder end: (iron.) es kommt nie ein Ende daran; een kort - en eene lange metworst: (iron.) ein kurzes Gebet und eine lange Mettwurst. Zie gebeden.) gebedel, o.: Gebettel [o.], Bettelei [vr.]. gebeden- o. mrv.: Gebete [o. mrv.]; I -boek, o.: Gebetbuch [o.; ü]. gebedje, o.: Gebetchen [o.], Gebetlein [o.]. gebeente, o.: Gebein [o.]. gebeft, bv. n.: mit einem Baffchen geschmückt, ein Baffchen tragend. gebekt, bv. n.: geschnabelt; goed -zijn: (fam.) ein gutes Mundwerk haben; |
De met „gequot;' aanvangende woorden, die men niet hier mocht vinden, zijn verleden deelwoorden, of als z. n. o. gebezigde werkwoorden in de onbepaalde wijs, of evenals in het Hollandsch met „gequot; vóór den werkwoordswortel gevormde z. n. o., bij voorbeeld:
gesleept; geschleppt, v. dw. van „schleppenquot; (wortel: „schleppquot;).
gesleep: (das) Schleppen.
gesleep: (das) Gescnlepp.
GEBOORTE.
GEBEL.
161
|
ieder vogeltje zingt zooals het - is: (spr.) jeder Vogel singt, wie ihm der Schnaoel gewaehsen ist; - zijn op iets: erpieht sein auf etwas. gebel, o.: Geklingel [o.l. grebelcl, bv. n.: (tam.) zotieht, zottieht; geplukt én zerlumpt und zerfetzt; 1 -lieid, vr.: Zerlumptheit [vr.]. gebelgd, bv. n.: geargert; ! -heid, vr.: Aerger [m.]. gebenedeid. bv. n.: gesegnet. gebengel, o.: Gelaute fo.l. gebergte, o.: (adk.) Gebirge Lo-l-gjebersten. bv. n.: geborsten, igebeten, v. dw.: gebissen; van het hondje - zijn: (iron.) stolz sein. Igebeten. bv. n.: (tam.) erzürnt; op iemand - zijn: 1) erzürnt sein auf Einen, 2) einen Groll liegen gegen Einen; I-heid, vr.: 1) Zorn [m.1, 2) Groll fm.]. gebeteren, \v. o.: daiur sein; ik kan het niet -: es ist nicht meine Schuld, ich bin nicht schuld daran; ik kon liet niet ich konnte nichts dafür. gebeul, o.: schwere Arbeit !vr.]. gebeuren, w. o.: geschehen [onr.], vorfallen [onr.], sicli ereignen; aan iemand -: Einem begegnen, Einem •widertahren lonr.], (fig.) Einem zu Theil [TJ werden [onr.!. gebeurlUk* bv. n.: möglich; I -heid, vr.: Möglichkeit [vr.1. gebeurtenis, vr.: |sl Ereigniss [o.l, Begebenheit [vr.], Yorfall [m.; aj. gebied, o.: 1) Gebiet [o.l; 2) Herr-schaft [vr.]. gebiedend, bv. n.: gebieterisch; de -e wijs: (tik.) der Imperativ, die Befehls-form. gebiedenderAvys, bw.: befehlsweise, gebieterisch. gebieflenis, vr.: Empfehlung [vr.1. gebieder, m.: Gebieter |m.|. gebiedster, vr.: Gebieterin |vr.l. gebied-voerder, m.: Herrscher [m.]: 1 -voerster, vr.: Herrscherin [vr.1. gebild, bv. n.: mil____Hinterbacken; goed-: mit dicken Hinterbacken; schriel mit mageren Hinterbacken. gebind, o.: (das) Binden. gebint (gebinte), o.: Querbalken [m. mrv.], Bindebalken (m. mrv.l. gebit, o.: (i. a. b.) Gebiss [o.l; I -kettinkje, o.: (rs.) Gebisskettchen |o.|. geblaar, o.: Geblöke [o.], Blöken [o.]. geblaard, bv. n.: mit einer Blasse. geblaas, o.: Geblase |o.], Blasen [o.l; (It^ch.) Blasewerk [o.j, Geblase [o.J. geblaat, o.: Zie geblaar. gebladerd, bv. n.: geblattert, blatte-rig, blatterreicli; 1 -heid, vr.: Blatterwuchs 1 m.]. gebladerte, o.: Blatterschmuck [m.], Laub [o.l. geblaf, o.: Gebell [o.]; (fig.) Gebelfer [o.]. geblameerd, bv. n.: blamirt [ie], geblaseerd, bv. n.: blasirt [ie];!-heid, vr.: [iel Blasirtneit |vr.|. gebleet, o.: Zie geblaar. geblesseerd, bv. n.: blessirt |iel, ver-wundet; 1 -heid, vr.: [ie] Blessirtheit [vr.]. geblesseerde, m. en vr.: (der, die) Yerwundete. geblikker, o.: (das) Glimmern, (das) Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, |
Schimmern; - met de oogen; (das) Blinzeln mit den Augen. gebliksem, o.: (das) quot;Wetterleuchten; (fig. gem.) Schererei |vr.-j. gebliiKldoekt, bv. n. en bw.: mit einer Binde vor den Augen. geblindeerd, bv. n.: geblendet, mit Blendwerk gedeckt. gebloemd, bv. n.: geblümt; ! -heid, vr.: geblümte Beschaftenhcit [vr.]. gebloemte. o.enk.: Blumen Ivr.mrv.]. geblok, o.: (das) Ochsen, (das) Eseln, (das) Schanzen. geblokkeerd, bv. n.: blokirt lie], geblokt, bv. n.: (wpk.) geschindelt. gebint*, o.: Prahlerei [vr.1, Grossspre-cherei |vr.l. gebluselit. bv. n.: gelöscht; -e kalk: (der) gelöschte Kalk. gebobbel, o.: Gebrodel [o.], Gebru-del [o.], (das) Sprudeln, (das) Blasenauf-werfen. gebocheld, bv. n.: buckelig. geboehelde, m. en vr.: (der, die) Buc-kelige. gebod. o.: 1) Gebot [o.]; 2) Aufgebot [o.]; het eerste - is gegaan: sic sind zum ersten !Male aufgeboten worden. Zie mrv. geboden. Igeboden, bv. n.: geboten; de -e som: die gebotene Summe. Igeboden, o. mrv.: 1) Gebote [o. mrv.l; de tien - des Heeren: (theo.) die zehn Gebote Gottes; 2) Aufgebot [o. enk.], jtj lleirathsauf^ebot [o. enk.]; de - zijn gegaan : sie sind aufgeboten worden; onder de - staan: (als künftiges Ehepaar) aufgeboten werden [onr.]; de - stuiten: gegen die Heirath Itl Einspruch thun [onr.]. geboefte, o.: Gesindel [o.]. geboegd, bv n.: (zeew.) mit einem.... Bug |m.]; vol -: mit vollem Bug. gebom. o : (das) dumpte Tonen, gebombam. o.: Gelaute |o.]. gebombardeer, o.:(das)Bombardiren [iel. gebonden, bv. n.: gebunden; (fig.) dick; (kkk.) etwas verdickt; - aan handen en voeten: (fig.) Hande und Füsse gebunden; een - boek: ein gebundenes Buch [ü]; d(^ - stijl : die gebundene Rede, die gebundene Schreibart; eene -e saus: eine etwas ver-dickte Sauce; -e pap: etwas verdickte Milchsuppe |vr.]; -e stof: (gnk.) gehorig dicke Exkremente [o. mrv.]; | -heid vr.: Gebundenheit, |vr.], (fig. en kkk.) Dicke [vr.]. gebons, o.: Pochen [o.]; het - van het hart: das Pochen des Herzen. geboomte, o.: Gehölz [o. enk.],Baume [m. mrv.]. geboorte, vr.: Geburt; [vr.];(fig.)Ent-stehen [o.]; (ook:) Anfang [m.1; een Nederlander van -: ein geborener Nieder-lander; iem. van hooge -: Jemand von hoher Geburt; eene zaak in hare ein Geschaft in seinem Anfang; een ding in zijne -; eine Sache in ihrem Entstehen; I -aangifte vr.: Geburtsangabe [vr.];-adel, m.: Geburtsadel |m.]; -akte vr.: Geburts-schein [m.]; -da^, m.: Geburtstag lm.]; -feest, o.: Geburtsfest [o.];-grond, m.: Mut-terboden [m.]; -jaar. o.: Geburtsjahr [o.l; -land, o.: Geburtsland [o.], [t] Heimatii [vr.];-lijst, vr.: Geburtsliste [vr.]; -plaats le druk. 11 |
GEBOORTE.
GEBÜLK.
162
|
vr.: Geburtsort fm.;o]; -recht, o.: Geburts-recht lo.l; -register, o.: Geburtsregister: |o.] (extract uit het -register: ExtraKt[m.l aus dem Geburtsregrister); -stad, vr.: Ge-burtsstadt [vr.; al; -ster, vr.: Geburtsstern lm.]; -stond, m.: Zie -uur; -trots, m.: Fa-milienstolz 1 m. 1; -tijd, m.: Geburtszeit [vr.]; -uur, o.: Geburtsstunde [vr.]; -vlies, o.: (vlk.) Adernhautchen [o.l, IS'etz |o.] der Nachgeburt. geboortig, bv. n.: grebürtlgr (- uit: aus). geboren,eboren, bv. n. en bw.: geboren; een ollander: ein geborner Hollander; een - Amsterdammer: ein geborner Amster-damer; een - dichter: em geborner Dichter; ecne -e Engelsche: eine geborne Eng-landerin; mevrouw Kwik - Kwak: Frau Kwik geboren Kwak; de tijd is nog niet -: die Zeit ist noch nicht gekommen. geborg, o.: (das) Borgeu. geborgd, bv. n.: geborgt. geborgren, bv. n.: geborgen; - zijn: in Sicherheit sein, (fig.) zu leben habcn. geborneerd, bv. n.: bornirt [ie], be-schrankt; I -heid, vr.: [ie] Bornirtheit[vr.], Beschranktheit [vr.]. geborrel, o.: (opborreling:) Sprudeln [o.|; (slokjes-drinken:) Schnapsen [o.]. geborgt, bv. n.: mit einer____ Brust; breed -: mit einer breiten Brust. geborstel, o.: (das) Bürsten;(fig.fam.) Balgerei [vr.]. gebornten. bv. n.: Zie gebersten. gebouw, o.: 1) Gebaudé [o.]; het -der wereld: (fig.) das Weltgebaude; 2) (het bouwen:) Gebaue [o.], (das) Bauen. gebouwtje, o.: (das) kleine Gebaude. gebraad, o.: 1) (aas)Gebratene;2)(het braden:) (das) Braten. gebraak. o.: Gebreche [o.l, Erbre-chen [o.]. gebrabbel, o.: (wartaal:) ünsinn[m.]; (slecht schrift:) Gekritzel [o.]. gebraden, bv. n.: gebraten; -vleesch: Braten [m.]; - rundvleesch: Rindsbraten [m.]; - kalfsvleesch: Kalbsbraten [m.]; gezoden en -: (fig. fam.) IJeberfluss [m.|; den - haan uithangen: (spr.) gross thuri [onr.1, den grossen Herrn spielen. gebral, o.: Grosssprecherel [vr.]. gebrand, bv. n.: gebrannt; -e amandelen: gebrannte (geröstete) Mandein [vr. mrv.]; -o koffieboonen: gebrannte.(geröste-te) Kaffeebohnen [vr. mrv.l; -e stroop: (der) gebrannte Sirup; - zijn op: erpicht (versessen) sein auf. gebrei, o.: Stricken [o.]. gebra». o.: [iej Bankettiren [o.l, [iel Gastiren [o.]. gebrek, o.: 1) Mangel [m.; aj; - hebben aan: Mangel naben an: - lijdenhangel an Brod haben, Hunger leiden [onr.]; uit - aan: aus Mangel an; bij - aan beter: in Ermanglung eines Bessern-, bij - aan brood eet men korstjes van pasteien: (spr.) in Ermanglung des Wassers nimmt man mit Wein fürfieb; omkomen van -: vor Hunger sterben [onr.1; 2) Fehler j m.|. Mangel [m.; al; elke gek heeft zijn -: (spr.) jeder Mensch hat seine Fehler [m. mrv.]; een leelijk - hebben: einen hasslichen Fehler an sich haben: een erfelijk -: ein Erbfehler Im.J; vol fouten en -en: voll Fehler und Mangel; 3) Gebrechen [o.l; de -en van den ouden dag: die Gebrechen |o. mrv.] des Alters. |
gebreke (verbogen vorm van „gebrekquot;): bij - waarvan: widrigenfalls, in Ermanglung dessen; in - zijn:nicht erfüllt haben (was man zu erfüllen hatte), im Rückstande sein; in - blijven: nicht erfüllen (was man zu erfüllen hat), im Rückstande bleiben [onr.]; iemand in - stellen: (rcht.) Einen in mora stellen. gebrekkelijk, bv. n.: gebrechlich: I -heid, vr.: Gebrechlichkeit [vr.|. gebrekkig, bv. n. en bw.: mangelhaft, fehlerhaft; (fig.) stümperhaft; zeer -Duitsch spreken: ein sehr gebrochenes Deutsch sprechen [onr.]; I -heid, vr.: Man-gelhaftigkeit [vr.], (das) Fehlerhafte, (fig.) btttmperhaftigkeit [vr.]. gebriescli, o.: Schnauben [o.]; (fig.) Brullen [o.j, Gebrüll [o.]. gebriezel, o.: Stibitzen [o.], Stehlen [o.j. gebrild, bv. n.: mit einer Brille auf der JSase, mit einer Brille bewaffnet. gebroddel, o.: Pfuscherarbeit [vr.'J. gebroed, o.: 1) (het broeden:) Brüten [o.j; 2) (gebroedsel:) Brut [vr.1, (fig.) Ge-zücht [o.]. gebroederlingen. m. en vr. mrv.: Geschwisterkinder [o. mrv.j. gebroeders, m. mrv.: Gebrüder [m. mrv.]. gebroedsel. o.: Zie no. 2 gebroed. gebroekt, bv. n.: behoset, behost. gebroken, bv. n.: (i. a. b.) gebrochen: dubbel - zijn: einen doppelten Bruch [m.; ü] haben. I -, o. enk.: (rek.) Bruch-zahlen [vr. mrv.J, gebrochene Zanlen [vr. mrv.l; iets in het - doen: (fig. fam.) etwas unvollkommen thun [onr.]. gebrom, o.: Gebrumme [o.l, Brummen [o.l. gebrouilleerd, bv. n.: veruneinigt. entzweit; I -heid, vr.: üneinigkeit [vr.1, Misshelligkeit [vr.]. gebruik, o.: Gebrauch [m.; a]; voor eigen -: zu eigenem Gebrauche; - maken van: Gebrauch machen von; naar 's lands -: nach Gebrauch des Landes. gebruikelijk, bv. n.: gebrauchlich: I -heid, vr.: Gebrauchlichkeit [vr.]. gebruiken, w. b.: gebrauchen; (eten of drinken:) geniessen jonr.]; zult gij iets - (wilt gij niet iets -, wilt gij niets -): wollen Sie etwas trinken?, kann ich Ihnen mit etwas dienen?; ik heb niets willen -: ich habe nichts annehmen wollen. gebruiker. m.: Gebrauchmacher [m.j; (kph.) Konsument [m.j, Abnehmer I m.]. gebruikster. vr.: Gebrauchmaeherin [vr.]. ^ gebruiks-voor«elirift. o.: Ge- brauchsvorschrifr [vr.], Gebrauchszettel I m.]. gebrul, o.: Gebrüll [o.], Brüllen [o.]. gebuikt, bv. n.: bauchig, bauchig, mit einem____Bauche; zwaar -: dickbau- chig, mit einem dicken Bauch; I -heid, vr.: Bauchigkeit [vr.], bauchige BeschaflFenheit [vr.]. gebulder, o.: (van gesehut:) Donner [in.]; (van den wind:) Toben |o.j; (van iemand:) Toben [o.]. gebulk, o.: (van koeien:) Geblöke [o.j; |
GJ5DEGRADEERD.
GEBULT.
|
4van menschen, fig:.) Windoausstossen [o.l, lt;ook:) Riilpsen (o.]. gebult, bv. n.: Zie ^ebocheid. geburen, m.mrv.: gt;«achbarn [m. mrv.1. gebnur, m. envr.: Nachbar lni.1, Nach-barin [vr.]; I -schap, 1) vr., 2) o.: Nach-barsehaft [vr.]. gebUt, o.: Beissen [o.l. geciteerd, hv. n.: citirt [ic]. gecommitteerd, bv.n.: kommittirt[iel. gecommitteerde, m.: lie] Kommit-tirte [m.]. gecompliceerd, bv. n.: koniplicirt [ie], verwickelt; I -heid, vr.: verwicKelte Bc-schafFenheit lvr.1. gecompromitteerd, bv.n.: kompro-mittirt [iej. geconcentreerd, bv. n.: koncentrirt liel. geconcessioneerd, bv. n.: konce-dirt [ie], vom Staate bewilligt. gecondenseerd, bv. n.: kondensirt {iej, verdickt. geconditioneerd, bv. n.: 1) bedungren, iibereingekommen; 2)(koopwaar:) erhalten; groed grut erhalten, in grutem Zustande. geconfiskeerd, bv. n.: konfiscirt liej. geconserveerd, bv.n.: konservirr [iej. geconsolideerd, bv. n.: konsolidirt liel. geconstateerd, bv.n.: konstatirtlie], geconsterneeril. bv. n.: konsternirt [iej, bestürzt; i -heid, vr.: Bestürzungr Lvr.]. geconstipeerd, bv. n.: (grnk.) ver-«topft, hartleibig; - zijn: keine Oetfnung haben. geconstitueerd, bv.n.: konstituirt fie], geconstrueerd, bv.n.: .konstruirt [ie], geconsulteerd, bv.n.: konsultirt, zu Ilathe [t] grezogen. geconsumeerd, bv.n.: konsumirt (iej, verbraucht, verzehrt. gecontraheerd, bv. n.: kontrahirt lie], kontraktinassigr übereingekommen. gecontrariëerd, bv. n.: entgegen ge-iirbeitet. gecontrasigneerd, bv.n: kontrasig-nirt [ie]. geconverteerd, bv.n.: konvertirt [ie], gecorrigeerd, bv.n.: korrigirt |ie]. gecostumeerd, bv. n.: kostümirt lie]. gecreëerd, bv. n.: kreirt [ie], gecultiveerd, bv. n.: kultivirt [ie], gecureerd, bv. n.: kurirt [ie], gecursiveerd, bv.n.: inKursivschrift gedruekt oder geschrieben. gecyfer, o.: (das) Rechnen. gedaagde, ju. en vr.: (reht.) (der, die) Beklagte. gedaan, bv. n. en bw.: gethan, gesehe-hen; (fig.) abgemacht; (ook:) fertig; zoo gezegd, zoo -: (spr.) wie gesagt, so gethan; wat - is is was fertig ist, ist fertig; gedane ' zaken nemen geen keer: (spr.) gesehehene Dinge sind nicht zu andern; het is met hem -: es ist um ihn geschehen, es ist mit ihm zu Ende; iemand - geven: Einen entlassen [onr.J. |
gedaante, vr.: Gestalt [vr.]; in de -van: in Gestalt [21; onder welke - ook: in welcher Gestalt auch; onder beiderlei -: (theo.) unter beiderlei Gestalt: eene monsterachtige -: eine scheussliche Gestalt; I -verwisseling, vr.: 1) Gestaltsver-wandlung [vr.], Umgestaltung [vr.], 2) Metamorphose [vr.]; de -verwisselingen van Ovidius: die Metamorphosen Ovids. gedacht, bv. n.: (vermeld:) besagt. gedachte, vr.: Gedanke jm.], Gedan-ken [m.]; (fig.) [s] Gedachtniss {o.l; (ook:) Meinung [vr.j, Ansicht [vr.]; de -n zijn tolvrij; (spr.) Gedanken sind zollfrei; in -n zitten: in Gedanken sitzen [onr.]; waar zijn uwe -n : wo sitzen Ihre Gedanken ?, wo sind Sie mit Ihren Gedanken?; op eene - komen: auf einen Gedanke kommen [onr.]; die - is nooit in mij opgekomen: das ist mir nie in die Gedanken gekommen: iets in zijne -n houden: etwasimGedachtnisse behalten [onr.]; dat was geheel uit mijne -n gegaan: das war mir ganz aus dem Gedachtnisse gekommen; met iemand van -n wisselen: 1) sich mit Einembesprechen [onr.], 2) Briete mit Einem wechsetn; naar mijne -: meiner Meinung nach, nach mei-ner Ansicht; naar alle - (pop.: naar alle Fransche -n): nach aller Walirscheinlich-keit; I -loos, bv. n.: gedankenlos;-loosheid, vr.: Gedankenlosigkeit [vr.[. gedachten, vr. mrv.: Gedanken [m. mrv.1; I -beeld, o.: Gedankenbild [o.]; -gang, m. (-loop, m.): Gedankengang [m.l,Gedan-kenfolge [vr.|. gedachtenis, vr.: Andenken [o.]; ter - van: zum Andenken an; hij gaf mij eene -: er gab mir ein Andenken; mijn vader zaliger - (of kortweg: mijn vader zaliger): mein seli^er Vater; eene - van mijn vader zaliger: ein AndenKen meines seli^en Taters; Michiel de Ruyter, roemrijker -: Michael de Ruyter ruhmreichen Anden-kens; Keizer Nero gevloekter -: der Kaiser Nero verfluchten Andenkens. gedachtenisje, o.: Geschenkchen [o.] zum Andenken, (das) kleine Andenken. gedachtenstreep. in.: (tik.) Gedan-kenstrich [m.]. gedachtig, bv. n. en bw.: eingedenk (- aan: 12]); - aan mijne belofte: meines Yersprechens (meiner Versprechung) eingedenk; wees mijner -: sei meiner eingedenk, gedenke meiner, gedenke mein. gedakt. bv.n.: (orgelmakerij:) gedackt. gedamp, o.; Dampfen |o.]. gedans, o.: Tanzen [o.]. gedarmte, o.: Gedarm [o.],(die)Darme [m. mrv.]. gedartel, o.: Tandelei [vr.|. gedauwd, o.: Geschlotter [o.|. gedaver, o.: Drohnen [o.], Gedröhn [o.]. gedecideerd, bv. n.: (iets:) entschie-den, bestimmt: (iemand:) entschlossen; I -heid, vr.: Entschlossenheit [vr.]. gedecimeerd, bv.n decimirt [ie], gedecoreerd, bv. n.: dekorirt [ie], gedeelte, o.: *) Theil [m.]; bij -n: theilweise; het grootste -: der grösste Theil; voor het grootste -: grösstentheils grossen theils. gedeeltelijk, bv. n.: theilweise. I -, bw.: zum Theil, theils; - rijp. - onrijp: theils (zum Theil) reif, theils (zum Theil) unreif. gedellgureerd, bv. n.: verunstaltet. gedegen, bv. n.: gediegen; I -heid,vr.: Gediegenheit [vr.]. gedegradeerd, bv. n.: degradirt [ie], *) Overal [T] of |t]. |
GEDURIGé
|
gedelegeerd, bv. n.: delegirt lie],ab-geordnet. gedelegeerde, m.: (der) Delegrirtc |ie]. gedempt, bv. n.; verscnüttet; eene -e gracht; ein verschütteter Graben. gedenk, in Sam. I -blad, o. (-boek. o.): Gedenkblatt lo.; a], Gedenkbuch [o.; ü|, (fig.) Geschichtsbuch [.; üh -cedel (-ceel), vr.: Denkzettel [m.l (ook kkl.);-dag, m.: Jahrestag [m.]. gedenken, vr. o.: gedenken [onr.] [21; aanzien doet -: (spr.) was man sieht kanri man nicht vergessen; gedenk mijner: ge-denke meiner, gedenke mein; - te sterven : gedenke des Todes. gedenU-iiaald, vr.: Denksaule [vr.], Spitzsaule[vr.|,(das)spitzsaulige Monument; I -penning, m.: Denkmünze [vr.|; -rol, vr.: [s] Gedachtnissrolle [vr.|; -schrift, o.; Denkschrift [vr.]; -spreuk, vr.: Denkspruch [m.; ül;-steen, m.: Denkstein [m.]; -stuk, o.: Monument [o.]; -teeken, o.; Denkmal lo.]; -waardig, bv. n.: denkwürdig; -waardigheid vr.: Denkwürdigkeit [vr.]; -zuil, vr.: Denksaule [vr.]. gedeporteerde, m.: (der) Deportirte [ie]. gedeputeerde, m.: (der)Deputirte[ie] Sier) Abgeordnete; de kamer van -n: die eputirtenkammer lie]; -staten, m. nirv.: Ausschuss [m.l der Provinzialstande.ier) Abgeordnete; de kamer van -n: die eputirtenkammer lie]; -staten, m. nirv.: Ausschuss [m.l der Provinzialstande. gederangeerd, bv. n.: derangirt [ie]; (fig.) nicht bei Sinnen; eene -e maag: ein verdorbener Magen, gedesillusioneerd.bv.n.: enttauscht; gedestilleerd, o. enk.: Spirituosen [vr. mrv.]. I -, bv. n.: destillirt [ie]. gedetaelieerd, bv. n.: (mil.)detachirt [ie]; -e werken: (vest.) Aussenwerke [o. mrv.]. gedetailleerd, bv. n.: vereinzelt, stückweise; (fig.) umstandlich, ausführlich. gedetineeiMl, bv. n.: in gefanglicher Haft sich befindend. gedetineerde, m. en vr.: (der, die) Ge-fan gene. gedicht, o.: Gedicht [o.]. gedielitje, o.: Gedichtchcn [o.]. gedielitsel, o.: Erdichtung lvr.];(fig) (das) Dichten und Trachten; het - van 's menschen hart: das Dichten und Trachten des menschlichen Herzens. gedienfl, v. dw.:gedient; met iets niet - zijn: etwas nicht angenehm finden [onr.]; ik ben daar in het geheel niet mee -: das gefallt mir gar nicht. gediende, m.: Einer der gedient hat; een oud -: 1) ein gewesener Soldat, 2) ein Veteran [m.l. gedienstig, bv.n.: dienstgefallig; een -e geest: (iron.) ein Diener fin.], eine Dienerin [vr.]; I -heid, vr.: Dienstgefallig-keit [vr.]. gedierte, o. enk.: 1) [T] Thiere [o. mrv.]; 2) Thier [o. enk.]; 3) (pop.) Bestien [vr. mrv.], (ook:) Bestie [vr. enk.], geding, o.: (rcht.) Prozess [m.]. gedisciplineerd, bv. n.: disciplinirt [ie]. gedisconteerd, bv. n.: (kph.) diskon-tirt [ie]. gedisponeerd, bv. n.: disponirt [ie], gestimmt, gelaunt. gedistilleerd, bv. n. en z. n. o.: Zie gedestilleerd. |
gedistingeerd, bv. n.: 1) vornehm: 2) ausgezeiehnet. gedobbel, o.: (das) quot;Würfeln; (fig.)(das) Spielen um Geld. gedobber, o.; (fig.) Schwanken [o.]. gedoe, o.: Bewegung [vr.], Larm [ni.]. Spektakel [m.]. gedoen, o. (gedoente, o.): 1) Zie gedoe: 2) [t] Besitzthum [o.]; een goed -: ein eintragliches Besitzthum [t], (ook:) ein eintraglicnes Geschaft. gedoetje, o.: (fam.) Habseligkeit [vr.]. gedommel, o.: halb und halb Schla-fen [o.]. gedonder, o.: Gedonner [o.]; (fig. gem.) Schererei [vr.]; ] -jaag, o.: (gem.) Schererei [vr.]. gedoogen. w. b.: zulassen [onr.]. gedomiciliëerd. bv. v.: -(van menschen:) wohnhaft; (van wissels:) zahlbar gestellt. gedoteerd, bv. n.: dotirt [ie], ge douw. o.: Zie geduw. gedraaf, o.: Traben [o.]. gedraai, o.: Hin und hertrandeln[o.]: (fig.) Dreherei [vr.]. gedraal, o.: Zaudern [o.], Zögern [o.], Saumen [o.]. gedrag, o.: Betragen [o.], Benehmen [o.T, Auffunrung [vr.]. gedragen (zich), w. w.: 1) sich betragen [onr.], sich benehmen [onr.], sich aumihren: 2) zich - aan: sich beziehen [onr.] auf, Bezug nehmen [onr.] auf. gedragingen, vr. mrv.: Handlungen [vr. mrv.]. Betragen [o. enk.], Aufführung [vr. enk.]. gedragKiyn. vr.: Verhaltungsregel [vr.]. gedrang, o.: Gedrange [o.]. gedreig. o.: Drohen [o.]. gedrentel, o.: Trandeln [o.], gedresseerd, bv. n.: dressirt [ie], ab-gerichtet. gedreun, o.: Gedröhne [o.], Drölmen [o.l. gedreven, bv. n.: (kv.) ciselirt [iel; - werk, o.: [ie] Ciselirarbeit [vr.]. gedribbel, o.: Trippeln [o.]. gedrocht, o.: Ungelieuer [o.]. gedrochtelijk, bv. n.: monströs; I -heid, vr.: Monstrositat [vr.|. gedrongen, bv. n.: (opeengepakt:) gedrangt; I -heid, vr.: Gedrangtheit |vr.|. gedroom, o.: Traumerei [vr.], Trau-men [o.]. gedroppel (gedruppel), o.: Tröpfeln [o.]. gedruisrh. o.: Getose [o.]. geducht, bv. n.: furchtbar, schreck-lich, gewaltig : (verkeerdelijk voor „duchtigquot;:) tüchtig; I -heid, vr.: Furchtbarkeit [vr.], Schrecklichkeit [vr.], (fig.) Tüchtig-keit [vr.]. geduld, o.: Geduld [vr.]; - overwint alles: (spr.) Geduld überwindet Alles; -hebben: Geduld haben, sich gedulden; -hebben met: Geduld haben mit; zijn (haar) - verliezen: die Geduld verlieren [onr.]; iemands - op de proef stellen : Eines Geduld auf die Probe stellen. geduldig, bv. n.: geduldig, gedurende, vz. en vgw.: wahrend. gedurig, bv. n. en bw.: fortwahrend, anhaltend; (fig. fam.) unruhig; I -heid. |
GEDUUKZAAM.
GEESTELIJK.
165
|
vr.: Fortwahrende [o.J, Anlialtcn |o.l, (figr. lam.) Unruhe Lvr.]. ^eduui'zaam, bv.n.: dauerhafc; i -heid, vr.: Dauerhat'tigrkeit [vr.]. geclirw, o.: Stossen fo.]. Puffen lo.], Drilngen [o.]. gedwarrel, o.: Wirbel lo.]. gedwee, bv. n.: folgsam; 1 -heid, vr.: Folgrsamkeit [vr.]. geil weep, o.: Schwaruicn [o.l, Schwar-merei [vr.]; (kkl.) Fanatismus [ni.j, Fana-tism [m.]. ^ aelt;lwlt;mg:eii, bv. n.: gezwungrcn; I -heid, vr.: Gezwungrenheit [vr.]. gediïëii. w. o.: eedeihen [onr.l; niets gedijt üij liem: Xiclits gedeihet ilnn, es gedeihet ihm Xiclits; onrechtvaardig goed gedijt niet: (spr.) unrecht Gut gedeihet nicht. Sjeëcliauflfeerd. bv. n.: echauffirt [ie]; I -heid, vr.: [iel Echauffirtheit [vr.]. geef, vr.: Geben [o.l; van de - leven: (tam.) von der Mildthatigkeit leben; wie heeft de -: (spl.) wer hat zu geben?; I te - (half te -), bw.: spottwohlteil, für ein Spottgeld. {jeefseh, bv. n.: (goed-): nüldthatig; I goed -heid, vr.: Mildthatigkeit [vr.|. geefster, vr.: Geberin [vr.|. geel, bv. n.: gelb; zoo - als saffraan: so gelb wie Satran; alles werd - en groen voor mijne oogen: Alles wurde mir grün und gelb vor den Augen. I -, o.: 1) (das) Oelbe; 2) (das) Gelb, (die) gelbe Farbe; het - van een ei: das Gelbc vom Ei; Xa-pelsch -: Xeapelgelb [o.|. geelaehtig. bv. n.: gelblich; I -heid, vr.: Gelblichkeit [vr.]. geel-bes, vr.: (pik.) Gelbbeere [vr.]; I -blond, bv. n.: gelbblond; -bruin, bv. n.: gelbbraun; -gieter, m.: Gelbgiesser [m.]; -gieterij, vr.: Gelbgiesserei [vr.]. geelheid, vr.: Gelbheit [vr.]. geel-liout, o.: Gelbholz [o.l; -koper, o.: Messing [oj; -koperen, bv. n.: messingen, von Messing; -vink, m.: (vog.) Gelbfink |m.], Gelbling [m.]; -wortel, m.: (pik.) Gelbwurz |vr.|. Kurkuma [vr.1; -zucht, vr.: (gnk.) Gelbsucht [vr.]; -zuchtig, bv. v.: gefbsüchtig. geëmaneipeerd, bv. n.: emancipirt [ie]. geëmigreerde, m. en vr.: (der, die) Emigrirte [ie]. geen, vnw.: 1) (adjectievelijk, d. i. met eeii z. n. vlak achter zich:) kein, keine, kein, 2) (substantievelijk, d. i. = niet een, niet eene, niet een:) keiner, keine, keines; - man, -e vrouw, - kind werd gespaard: kein Mann, keine Frau, kein Kind wurde verschont; • - van die mannen, -e van die vrouwen, - van die kinderen bleef ongedeerd: keiner von diesen Mannern, keine von diesen Frauen, keines von diesen Kindern blieb unverletzt; I - een van allen: (m.) keiner von allen, (vr.) keine von allen, (o.) keines von allen. geëndosseerde, m.: (kph.) Indossat [m.j. geenerliande (geenerlei), bv. n.: kei-nerlei; op - wijze: auf keinerlei Weise. geëngageerd, bv. n.: versprochen, verlobt. geëngageerde, m. en vr.: (der, die) Verlobte. |
geens, bw.: kein Mal; eens is -: ein Mal ist kein Mal; I -zins, bw.: keineswegs, gar nicht, durchaus nicht. geep, vr.: (visch:) Stichling lm.]. geer, vr.: (pik.) Dreiblatt [o.J; (anders i. a. b.) Gehre [vr.1; eene - hebben: (fig. fain.) einen Schuss haben, nicht richtigim Kopte sein. geeren, w. o.: 1) schief sein; deze kamer geert: dieses Zimmer ist schiet'; 2) (zeew.) Zie gieren. geërftle, ni. en vr.: Landbesitzer [in.1, Landbesitzerin [vr.]. Geertje, o.: (vrouwennaam:) Gerhar-dine [vr.1. Oeertrnida, vr.: (vrouwennaam:) Gertrude [vr.]. geesel. m.: Geissel [vr.]; Attila de-Gods : Attila die Geissel Gottes. geeselaar, m.: Geissler [m.], Geisseler [m.|. geesel-broeder, m.: (kkl.) Geissel-bruder [m.; ü]. Flagellant [m.]; 1 -brok, m.: (fig. fam.) Galgenstrick lm.], Tauge-nichts [m.]. geeselen, w. b.: geisseln (ook fig.). I -, z. n. o.: Geisseln [z. n. o.]; het - en brandmerken: das Geisseln und Brandmarken. geeseling, vr.: Geisselung [vr.]. geesel-koord, o. en vr.:Geisselsclmur [vr.; ü]; I -monnik, m.: Zie -broeder; -paal, m.: Marterpfahl [m.; al; -riem, m.: Geisselriemen [mf; -roede, vr.: [tl Geis-selruthe [vr.]; -slag, m.: Geisselhieb [m.]; -straf, vr.: Staupe [vr*], Staupbesen [m.]. igeest, vr.: Geestland [o.]. Geest [vr.1. Igeest, m.: (i. a. h.) Geist [m.]; de Heilige -: (theo.) der heilige Geist; de booze -: der böse Geist; de - des tijds: der Zeitgeist; een - van tegenspraak: ein Geist des Widerspruchs; den - geven: den Geist aufgeben [onr.]; armoede van den-: [tl Geistesarmuth [vr.]; ontwikkeling van den -: Geistesentwickelung lvr.1; tegenwoordigheid van -: Geistesgegenwart [vr.]; ziek naar den -: geisteskrank; in zijnen -lachen: heimlich lachen, in's Faustchen lachen; aan iem. voor den - komen: Ei-nem in's Gedachtniss [s] kommen [onr.l; aan iemand voor den - zweven: Einem vorschweben. Zie geestes. geestachtig, bv. n.: 1) geisterahnlich, geisterhaft, 2) geistermassig; I -heid, vr.: Gei sterhaft igke it [vr.]. geest-beschaving, vr.: Geistesbil-dung [vr.1; I -doodehd, bv. n.: geist-tödtend [t]; -drift, vr.: Begeisterung [vr.], Enthusiasmus 1 m.1; -drift cl ijk, bv. n.: enthu-siastisch; -drijfster, vr.: Schwarmerin [vr.], lleligionsschwarmerin [vr.1; -drijver, m.: Schwarmer [m.1, Religionsschwarmer lm.]; -drijverij, vr.: Schwarmerei [vr.], Keli-gionsschwarmerei lvr.1. geesteloos, bv. n.: ^eistlos, geistleer; I -heid, vr.: Geistlosigkeit [vr.1. geesteiyk. bv. n.: 1) (tegenovergesteld aan „stoffelijkquot;:) geistig; -e behoeften : geistige Bedürfnisse [o. mrv.]; het -e leven: das geistige Leben, das Geistesle-ben;de-e wereld: die Geisterwelt; 2) (tegenovergesteld aan „wereldschquot; en „wereldlijkquot;:) geistlich; een - lied: ein geist-liches Lied; -e goederen: geistliche Güter [o. mrv.1; het - gewaad: das geistliche |
GEESTELIJKE.
GEHEIM.
166
|
Gewand; de -e stand: der geistliche Stand; een - ambt: ein ^eistliches Amt [Ae 1; eene -e oide; ein sreistlieher Orden; een -e broeder: ein Ordensbruder lm.; ü]; eene -e zuster: line Ordensschwester; 1 -heid, vr.: Geistlichkeit lvr.|. geesteUlke, m.: (der) Geistliche. geesten, m. mrv.: (i. a. b.) Geister [in. mrv.J; I -banner, m.: Geisterbanner [m.1: -bannerij, vr.: Geisterbannerei tvr.1; -bezweerder, m.: Geisterbesehwörertm.l;-bezwering, vr.: Geisterbesehwörung [vr.1; -dom, O.: Geisterwelt (vr.], Geisterreich (O.l; -leer, vr.: Geisterlehre [vr.]; -rijk, o. (-wereld, vr.): Zie -dom; -ziener, m.: Geisterseher Lm.]; -zienerij, vr.: Geister-seherei [vr,]; -zienster, vr.: Geisterseherin [vr.]. geestes, 2e nmv.: Geistes; inspanning des -: Geistesanstrengungr [vr.]; werk des -: Geisteswerk [o.]; I -gaven, vr. mrv.: Geistesgaben [vr. mrv.]; -richting, vr.: Geistesrichtung [vr.]. geestig, bv. n.: 1) geistreich, geist-voll, geistbegabt, intelligent; 2) (dikwijls lucht gevende aan spranken van vernuft:) witzig; een - gezegde (een -e zet): ein Witz; een -e snuiter: (tam.) ein Witzbold [m.]; I -heid, vr.: 1) Intelligenz [vr.],2)(als hoedanigheid:) quot;Witzigkeit [vr.], (sprank van vernuft:) Witz; -heden, vr. mrv.: Witze [ni. mrv.J; jachtmaker op -heden: Witzjager [m.]; jachtmakerij op -heden: Witzjagerei [vr.], Witzjagd [vr.]. geest-kraclit, vr.: Geisteskratt [vr.], Energie [vr.]; I-krachtig, bv. n.: energiseh; -rijk, bv. n.: geistreich, geistvoll, (van dranken:) geistig, spiritushaltig. alkohol-haltig (-rijke dranken: Spirituosen [vr. mrv.]); -vermogen, o.: Geistesgabe [vr.] (de -vermogens: die Geistesfilhigkeiten [vr. mrv.J; zwakheid van -vermogens: Geistesschwüche [vr.]; in de -vermogens gekrenkt; nicht wohl bei Sinnen); -verschijning, vr.: Geistererscheinung [vr.1; -vervoering, vr.: Zie -drift: -verwant, bv. n.: geistesverwandt (als z. n.: der, die Geistesverwandte); -verwantschap, yr.: Geistesverwandtschaft [vr.1; -verwarring, vr.: Geistesverwirrung [vr.1. geeuw, m.: Gahnen [o.J. geeuwen, w. o.: gahnen. geeuwer, m.: üanner [m.J. geeuwhonger, m.: Heisshunger [m.J, Hundshunger [m.J. geenwing, vr.: Gahnen [o.]. geenwster, vr.: Gahnerin [vr.J. geëxalteerd, bv. n.: exaltirt [ie], über-spannt; I -heid, ar.: [ie] Exaltirtheit [vr.], Ueberspanntheit [vr.). , „ . gefarceerd, bv. n.: (kkk.) farcirt [iel, getüllt. gefemel, o.: Zie reine In i'ü. gefep, o.: Schnapsen [o.J, Zeehen [o.]. gefezik, o.: Geflister [o.J, Gefiüster [oX gefladder, o.: Flattern [o.J.quot; gefleem, o.: Geschmeichel [o.l, Schmeicheln [o.J. geflikflooi, o.: Fuchsschwanzerei [vr.J- Zie ook gefleem. . geflikker, o.: Geflimmer [o.J, Flim-mern [o.J. geflonker, o.: Gefunkel [o.J, run-keln [o.], Flunkern [o.J. |
gefluister,' o.: Gefiüster [o.J. Ïefluit,efluit, o.: (op eene fluit:) Floten ; (op een pijpje of met den mond; ook van vogels; ook tig. van den wind:) Pfeifen [o.l. gefnies, o.: Xiesen [o.J. gefonkel, o.: Zie geflonker, geforceerd, bv. n.: foreirt[ieJ; l-heid, vr.: (das) Forcirte [icj. gefortuneerd, bv. n.: begütert, reieh. gegadigde, m.: Mitbewerber [m.J. gegeten, liv. n.: gegessen; voor -brood werken: (fig.) für bereits früher genossenen Lohn arbeiten. gegeven, v. dw. en bv. n.: gegeben;. (fig.) geschenkt. Zie spr. paard. gegevens, o. mrv.: Data (o. mrv.l, Angaben [vr. mrv.J. gegil, o.: [tl Sothgeschrei [o.J. gegoed, bv. n.: begütert; I-heid, vr.: ■\Vbiilhabenheit [vr.J. gegradueerd, bv. n.: graduirt [iej. gegrond, bv. n.: gegründet; (geldig,, degelijk:) triftig; I -heid, vr.: (das) (ie-gründete, (tig.) Triftigkeit [vr.J. gehaast, o.: Hasten [o.J. Igehaast, bv. n.: enig; I -heid, vr.: Eile [vr.J. geliak, o.: Hacken [o.J, Hauen lo.l; (fig.) Kritteln [o.J, Krittelei [vr.1; (kkk.) Zie gehakt. gehakkel, o.: (pop.) Stammeln lo.J, Gestammel [o.!. gehakketeer, o.: Zanken [o.J, Ge-ziink [o.J. .. , gehakt, o.: (kkk.) gehaektes Fleisch [o.l, Gulasch [m.J. gehalte, o.: Gehalt [m.J. gehard, bv. n.: (metaal:) gehartet; (tig.) abgehartet (- tegen: gegen); een -gestel: cine abgehartete Konstitution; - in de misdaad: verhartet im Verbrechen; 1 -heid, vr.: (van metaal:) Harte [vr.J, (tig.)Abgehartet sein [o.J (- tegen: gegen). geharnast, bv. n.: geharniseht, ge-panzert. 1 „ geharrewar, o.: o.: Oezank [o.J, Zanken [o.J. gehaspel, o.: Haspeln [o|; (fig.) Aie gehassebas. gehassehas, o.: Schercrei [vr.J. gehecht, bv. n.: altachiit j iej; aan iem. - zijn: Einem zugethan sein; I -heid, vr.: Auhiinglichkeit [vr.J. geheel, bv. n. en bw.: ganz; - en al: ganz und gar. I -, z. n. o.: (das) Ganze ; m (over) het -: im Ganzen; in het - niet: gar nicht; de zaak moet in haar - blijven : es muss nichts an die Sache gean-dert werden, die Sache muss unverletzt bleibcn; ik wil in mijn - blijven: ieh will mir meine Integritiit vorbehalten. Igeheim, o.: 1) IsJ Geheimniss [o.l; (geheimzinnigheid) Heimlichkeit [vr.J;een - van iets maken: ein Geheimniss [s| aus etwas maehen; een - voor iemand hebben: ein Geheimniss [sj vor Einem haben; achter een - komen: hinter ein Geheimniss [sj kommen [onr.J, ein Geheimniss [sj entdecken; 2) (met „inquot;:) Geheim [o|; in het -: inCGeheimen, insgeheim, heim- Igeheim, '.bv.' n.: geheim; (heimelijk:) heimlich; eene -e deur: eine geheime Thüre; eene -e trap: eine Geheimtreppe; |
GEHEIM-BE WA A RDEK.
GEITEN-MELKER.
JC7
|
eene -e ziekte: eine geheime Krankheit: eene -e bijeenkomst: eine geheime Zu-sammenkunft [vr.; ü]; eene -e overeenkomst: eine geheime üebereinkunft [vr.; ü]; eene -e afspraak: eine geheime Ver-abredung; de -e verstandhouding; das Geheimverstandniss [s]; het - gemak : das heimliche Gemach [aj. geheim-bewaarder, m.: Verwahrer I m. | ein.es Geheinmisses; I -bewaarster, vr.: Verwahrerin Ivr.] eines Geheinmisses. geheimeniis vr.: Geheimniss [o.], Mysterium [o.; -rien]. geheiui-houdend, bv. n.: hinterhal-tig, verschlossen; I -houdendheid, vr.: Ge-heimlialtung Ivr.]; -leer, vr.: Geheimlehre Ivr.j; -middel, o.: Geheimmittel lo.|;-raad, m.: [t] Geheimrath Lm.; a], Mitglied [o.] des geheimen Rathes [tl; -schrift, o.: Geheimschrift [vr.] (in -schrift vervat: in Geheimschrift abgefasst); -schrijfkunst, vr.: Geheimschreibekunst [vr.|: -schrijver, m.: Geheimschreiber [m.J, Sekretar [m. j; -zinnig, l»v.: geheimnissvpll [s|, mysterios, (fig.) rathselliaft [t];-zinnigheid, vr.: 1)(van iets:) Is] Geheinmissvolle [o|, Mysteriöse [o.], (tig.) Itj Rathselhafte fo.], 2) (van iemand:) geheinmissvolle [s] Manier [vr.], (fig.) rathselhafte [t] 3Ianier [vr.]. gehekel, o.: (tech. en fig.) Hecheln [o.J; (fier.) Krittelei [vr.]. Siehelnid, bv. n.: mit einem Helm. gehemelte, o.: 1) (ontl.) Gaumen [m.|; schapenvet kleeft aan het -: das Hammel-fett lilebt Einem am Gaumen; mijne tong is aan mijn - gekleefd: die Zunge klebt mir am Gaumen; 2) (van een ledikant:) Himmel [m.1; I -letter, vr.: (tik.) Gaumen-buchstabe [m.]; -spier, vr.: Gaumenmus-kel [m.1; -zenuw, vr.: Gaumennerve [vr.]. gelien^en, w. b.: zulassen [onr.]. S^Iieugen, o.: [s] Gedachtniss [o.]; iets in iemands - prenten: Einem etwas dein Gedachtnisss einpragen; iets in zijn - prenten: sich etwas ini Gedachtnisse einpragren; iets in zijn (haar) -houden:etwas ini Gedachtnisse behalten [onr.]; iets uit zijn (haar) - verliezen: etwas aus dem Gedachtnisse verlieren [onr.]; zijn (haar) -verliezen: das Gedachtniss [s] verlieren [onr.l; hier schiet mijn - te kort: hier lasst mein Gedachtniss [s] mich im Stich. «elieu^enis. vr.: Gedachtniss jo.], Erinnerung [vr.]; bij menschen -: bei Menschengedenken. geheugen-leer, vr.: [s] Gediichtniss-kunst [vr.i, Mnemonik [vr.j. geheveld, bv. n.: gesauert. gehik, o.: Schluchzen [o.l. gehinnik, o.: Wiehern Lo.1, Gewiehcr [o.l. gehoest, o.: Husten [o.]. gehoetel, o.: Hudeln |o.l, Hudelei. 1 vr.]. gehol, o.: Rennen [o.l. gehompel, o.: Humpeln [o.]. |
gehoor, o.: 1) (het zintuig:) Gehör [o.]: het zintuig des -s: der Gehörsinn; 2) (gevolggcving aan het gehoorde:) Ge-hór [o.l; - geven aan een verzoek: einer Bitte Gehör geben [onr.]; - geven aan eenen slechten raad: einem schlechten Rathe [t] Gehör geben 1 onr.l; - vinden bij iemand: ein geneigtes Gehör bei Einem linden [onr.]; geen - vinden: kein Gehör tinden [onr.]; bellen zonder - te krijgren: klingeln ohm; dass aufgemacht wird; 8) (audiëntie:) Gehör [o.l, Audienz [vr.]; om - vragen: sich eine Audienz erbitten [onr.]; een - verleenen aan iemand:Einem eine Audienz gewahren; 4) (schare toehoorders:) Zuhörerschaft [vr.]. Auditorium [o.]; onder het - van dominee X: unter der Zuhörerschaft (im Auditorium) des Pastors X. geil oor-beentje, o.: Gehörknochen [in.]; I -buis, vr. (-gang, m.): Gehörgang [in.; a|, Gehörweg [m.|; -geving, vr.: Ge-hörgeben [o.]. gelioorig, bv. n.: (van geluiden:) leicht hörbar; (van huizen, kamers, enz.:) wo Alles was nebenan geschieht oder ge-sprochen wird leicht hörbar ist; I -heid, vr.: (van geluiden:) Hörbarkeit [vr.], (van plaatsen :) Schallbrechungsmangel [in.]. gelioor-kiinde, vr. (-leer, vr.): Ge-hörkunst [vr.], Gehörlehre [vr.], Akustik [vr.]. gehoornd, bv. n.: gehörnt. gelioor-vlies, o.: (ontl.)Trommelhaut-chen [o.|. Trommel [vr.] (de -vliezen verscheuren : fig.: dem Gehöre wehethun I onr. l, das Ohr beleidigen); I -zaal, vr.: Ge-hörsaal [m.; -sale]. gekoorzaam, bv. n.: gehorsam; uw gehoorzame dienaar; Ihr gehorsamster Diener; I -heid, vr.: Gehorsam [m.]. gelioorzamen, w. o.: gehorchen [3]. gelioorzaming, vr.: Gehorchen [o.]. gelioor-zeniiw, vr.: Gehörnerve [vr.|. gehouden, bv. n.: gehalten, verpflich-tet; I -heid, vr.: Verpflichtung [vr.]. gehucht, o.: Weiier [m.|. gehunker, o.: Lungern [o.], Gelunger [o.]. gei, vr.: (zeew.) Gei [vr.]. geien. w. b.: (zeew.) geien, aufgeien. geil, bv. n.: (i. a. b.) geil; I -heid, vr.: Geilheit [vr.]. geïllustreerd, bv. n.: illustrirt [ie], geïncrimineerd, bv. n.: inkriminirt [ie]. geïiuligneerd, bv. n.: indignirt [ie], empört; I -heid, vr.: Umville [m.]. geinster, m.: Funke [m.], Funken [m.]. geïnteresseerd, bv. n.: I) [t| bethei-ligt (- bij: bei); 2) eigennützig; I -heid, vr.: Eigennützigkeit [vr.]. geïnteresseerde, m. en vr.: (der, die) Betheiligte [t]. geïsoleerd, bv. n.: isolirt [ie]; I-heid, vr.: Absonderung [vr.]. geit, vr.: (drk.) Ziege [vr.], Geiss [vr.]. geite-bok, ni.: (drk.) Geissbock [m.; ö], Ziegenbock [in.; öl; I -leder (-leer), o.: Ziegenleder jo.]; -lederen (-leeren), bv. n.: ziegenledern, von Ziegenleder; -melk, vr.: Ziegenmilch [vr.]. geiten-baard, m.: (pik.) Geissbai-t fm.j; I -blad, o.: (pik.) Geissblatt [o.]; -boter, vr.: Ziegenbutter [vr.];-fokker,m.: Ziegenzüchter [m.]; -haar, o.: Ziegennaar [o.l; -haren, bv. n.: ziegenharen;-hoeder, m.: Ziegenhirt [m.l; -hoedster, vr.:Ziegen-hirtin [vr.]; -hok, o.iZiegenstall [m.] ;-kaas, vr.: Ziegenkase [ m.j; -klaver, vr. :(plk.) Geiss-klee [m.J; -melk, vr.: Ziegenmilch [vr.]; -melker, m.: Ziegenmelker [m.], (vog.) Xachtsehwalbe [vr.], Ziegensauger [m.j, Ziegenmelker jm.], (iron.) Ziegenzüchter |
GEKÜISCHT.
GrEITE-VEL.
168
|
[m.1; -oogr, o.: Ziegenauge [m.J, (hik.) Aegilops 1111.1, Augrenwinkelgeschwür [o.|; -stal, m.: Zie -hok. geite-vel, o.; Ziegenfell [o.]; I-vleesch, o.: Ziegenfleisch lo.l. Keitje, o.: Zieglein [o.], Geisschen [o.l, Geisslein [o.], gei-touw, o.: (zeew.) Geitau [o.]. gejaag:, o.: (jag.) Jagen [o.] (- op:auf), (fig.) Jagen [o.] (-naar: nach); (gejacht:) Jagen [o.l. gejaagd, bv. n.: 1) gehetzt; als eene -e ree: wie ein gehetztes Reh; 2) gejagt; met eene -e stem: mit einer gejagten Stimme; 3) (bw.) in aller Eile. gejaagde, m. en vr.: (der, die) Ge-hetzte; als een -: (fig.) wie ein Besessener [m.1, wie eine Besessene [vr.]. gejaagdheid, vr.: Gejagtheit [vr.]. Sejaeht,ejaeht, o.: 1) Antreiben [o.]; 2) Ueber-,ng [vr.1. gejaiiimer, o.: Jammern [o.]. Gejammer [o.]. gejoel, o.: 1) Gejubel [o.l, Gejauehze [o.l; 2) Jodeln [o.]. gejok, o.: 1) Scherzen [o.l; 2) Lügen[o.J. gejouw, o.: Hohngescnrei [o.]. Geschimpt' [o.]. gejubel, o.: (gejuich, o.): Zie gejoel. Igek, m.: 1) jNarr [m.], Thor Im.|; een oude ein alter Geck; een - in folio: ein Narr in Folio; voor - spelen: den Narren maehen, dummes Zeug machen; den - met iemand steken (iemand voor den - houden): Einen zum Narren haben, Einen zum Besten haben; den - met iets steken:über etwas spotten, mit etwas spotten (spassen, scherzen); iemand voor - laten loopen: Einen einen vergeblichen Gang maehen lassen [onr.1, (ook:) Einen sich zum Ge-spött machen lassen [onr.1; 2) (krankzinnige:) Verrückte [m.1; 3) (beweegbare schoorsteenkap:) Schornsteinkappe [vr.1, Drehkappe [vr.]. Zie mrv. gekken en geks. Igek, bv. n.: (dwaas:) narrisch, thöricht; (zot:) narrisch, komisch, possierlich; (bespottelijk:) geckenhaft, geckhaft, geck; (zonderling:) narrisch, sonderbar; (verduiveld:) vertrackt, fatal; hoe ouder hoe-ker: spr.: je alter je gecker; - zijn op: erpicht sein auf, versessen sein auf, (pop.) den Narren gefressen haben an; - zijn op een meisje: toll verliebt sein in ein Maachen; - zijn van blijdschap: vor Freude ausser sich sein; - wordenquot;: toll werden [onr.]; goed om iemand - te maken: gut Einen toll zu machen. gekakel, o.: (van kippen en fig. van menschen:) Gackern [o.], Gackeln [o.];(van eenden en ganzen en fig. van menschen :) Schnattern [o.l, Geschnatter [o.]. gekainerde. vr.: Maitresse [vr.1. gekarteld, bv. n.: ausgezackt; l-heid, vr.: ausgezackte Beschaffenheit [vr.]. gekef, o.: Gebelfer [o.l. gekeperd, bv. n.: geköpert. gekerm, o.: Gejammer lo.]. gekeuvel, o.: 1) Geplauder[o.l; 2)Ge-kose [vr.]. gekheid, vr.: 1) Verrücktheit [vr.1, 2) Possierlichkeit [vr.1, (das) Narrische, 3) Geckenhaftigkeit [vr.j, 4) Sonderbarkeit [vr.], 5) (das) Fatale. 1 -, tsw.: Possen!, dummes Zeug! |
gekibbel, o.: Gehader [o.], Gezank [o.l. gekieMkauw, o.: Knaupeln [o.]. gekje, o.: Narrchen [o.l, Geckchen [o.J. gekkelnk. bv. n.: geckenhaft; l-heid, vr.: Geckenhaftigkeit [vr.]. Igekken, w. o.: gecken, scherzen, scha-kern. Igekken, m. mrv.: Narren [m. mrv.J, Thoren [m. mrv.]; (fig.) Tollhausler [m. mrv.1; de - krijgen de kaart: (spr.) je grosser der Narr, je grosser das Glück; -grijzen niet; (spr.) Narren lassen sich kei-ne granen Haare wachsen; kinderen en -zeggen de waarheid: (spr.) Kinder und Narren sagen die Wahrheit; wat de hee-ren wijzen, moeten de - prijzen: (spr.) an-statt gegen Vorgesetzten zu toben, hat man deren Thun und Lassen zu loben; I -huis, o.: Narrenhaus [o.; al, Irrenhaus |o.; ai, Tollhaus [o.; al; -praat [m.]: Nar-rengeschwatz [o.l, Unsinn [m.1, dummes Zeug [o.], (pop.) Schnickschnack [m.1;-spel, o.: Narrenspiel lo.]; -streek, m.: Narren-streich [m.1; -taal, vr.: Zie-praat;-werk, o.: Narrenwerk [o.]. gekkerny. vr.: Schakerei [vr.], Spass [m.; a] Scherz [m.]. gekkin, vr.: Narrin [vr.]. geklapper, o.: Geklapper [o.l. gekleed, bv. n.: gekleidet; een -erok: ein schwarzer Frack. geklepper, o.: Geklapper [o.j. geklets, o.: Geklatsch [o.]. geklingel, o.: Klingeln [o.]. Geklingel [o.]. geknabbel, o.: Knaupeln [o.j. geknibbel, o.: Feilschen [o.l. gek nies, o.: Gramen [o.]. geknik, o.: Nicken [o.l; - en gebuig: (das) Kratzfüsseln und Yerbeugungen-macnen. geknutsel, o.: Handarbeit [vr.] zum Zeitvertreib. gekoeter (gekoeterwaal), o.: Kauder-walschen [o.|. gekonkel, o.: Fuschelei [vr.]. gekoot, bv. n.: (vea.) mit____Fesseln; hoog of kort -: mit langen oder kurzen Fesseln. gekoperd, bv. n.: (schepen:) gekup-fert. gekoppeld, bv. n.: (jachthonden:) geKoppelt; (huwelijken:)zusammengekup-pelt. gekraak, o.: Krachen [o.]. gekriebel, o.: 1) Jucken [o.]; 2) Kit-zem [o.], Kitzel [m.1; 3) Gekritzel [o.l. gekrioel, o.: Wimmeln [o.l, Gewim-mel [o.l. geks. (verbogen bv. n. als z. n.): iets-: etwas Narrisches. gek-seheerder, m.: Scherzer [m.1, Spassmacher 1 m.1; 1 -scheerderij, vr.: Scherz [m.]; -scheerster, vr.: Scherzerin [vr.]; -scheren, w. o.: scherzen. geks-kap, vr.: Narrenkappe [vr.], Schellenkappe [vr.1, (fig.) Hansnarr [m.J. gekuip, o.: Bötticnerarbeit [vr.1: (fig.) [ie| Intriguiren [o.l, Rankeschmieden lo.l. gekuiseht, bv. n.: sprachrein, kor-rekt; een -e stijl: ein korrekter Stil; I -heid, vr.: Sprachreinhèit [vr.1, Korrekt-heit [vr.]. |
GEKUNSTELD.
GELEI.
|
gekunsteld, bv. n.: grekünstelt, go-ziert; I -heid, vr.: (das) Gekünstelte, Ge-ziertheit [vr.1. gekAvakkel, o.: (figr.) Krankeln [o.|, Krankelei [vr.1. gekAvansel, o.: Geschacher [o.l, Seha-cherei [vr.1. gekweel, o.: Zwitschern [o.]. ge kwezel, o.: Frömmolei [vr.]. gelaarsd, bv. n.: gestiefeit; de -e kat: der gestiefelte Kater; - en gespoord: ge-stiefelt und gespornt. gelaat, o.: Gesicht |o.l; 1 -kenner, m.: Physiognomist [in.], Physiognom [m.l; -kunde, vr.: Physiognomie [vr.]; -kundig, bv. n.: physiognomisch; -kundige, m.: Zie -kenner. felaats-lioek,elaats-lioek, in.:Gesichtswinkel [m.l; leur, vr.: Gesiehtsfarbe [vr.1;-plooi,vr.: Gesichtsfalte [vr.|; -trek, m.: Gesichtiszug |m.; ül, Zug [m.; ü]; -verandering, vr.: Gesichtswechscl [m.l. gelach, o.: Gelachter [o.l; een schaterend -: ein schallendes Gelachter. gelag, o.: Gelag [o.l, Zeche [vr.1; het is een hard - : (fig.) es ist einhartesLoos; zijn - betalen: seine Zeche bezahlen; het - moeten betalen (voor het - blijven zitten): (fig.) die Zeche (das Gelag) bezahlen müssen [onr.1; gelagen zetten: Wirth-schaft [tl treiben [onr.1, ein Wirthshaus [t| (eine Schenke) halten [onr.1; i -betaler, m.: (fi§:.) Sündenbüsser [m.l; -kamer, vr.: (tl Wirthszimmer [o.], Gastzimmer [o.l. Gaststube [vr.]. gelang (met „naarquot; er vóór), bw.: naar - [van]: nach Massgabe [2] ; (al) naar - de omstandigheden het noodig maken: je nachdem die Umstande es ert'ordern. gelasten, w. b.: befehlen [onr.]. gelastigde, m.: Beauftragte [m.l, Ver-treter [m.]. gelaten, bv. n.: gelassen; I -heid, vr.: Gelassenheit [vr.]. gelatine, vr.: Gallerte [vr.]. gellt;l, o.: Geld [o.l; contant -: baares Geld; - bij de visch: (spr.) baares Geld; voor - en goede woorden: für Geld und gute Worte; - verzoet den arbeid: (spr.) baar Geld lacht; dat is zoo goed als-: das ist so gut wie baares Geld; alle waar is naar zijn -: (spr.) leicht Geld, leichte Waare; - hebben als water (bulken van -): (spr.) Geld haben wie Heu, im Gelde sitzen [onr.1 bis über die Ohren; iets (alles) te -e maken; etwas (Alles) zu Geld machen; voor geen - van de wereld: (spr.) um alles Geld in der Welt nicht; - slaan: (mtw.) Geld schlagen [onr.1, Geld münzen; - snoeien: Geld beschneiden [onr.]. Geld kippen; - snaaien: (fam.) Geld veruntreuen; er is geen - onder de menschen: es ist kein Geld unter den Leuten. geld-adel. m.: Geldadel [m.]; I-afpersing, vr.: Gelderpressung [vr.1;-belegging, vr.: Kapitalanlage [vr.]. Oelderland, o.: (adk.) Geldern [o.]; Geldersch, bv. n.: aus Geldern. geld-gierig, bv. n.: geldgierig; (-gierigheid, vr.: Geldgier [m.]; -kantoor, o.: Wechselstube [vr.]; -leening, vr.: Anleihe [vr.]; -riem, m.: Geldkatze [vr.], Geldgür-tel [ra.]; -schaaltje, o.: Geldwage [vr.]; -schaarschte,vr.: Geldmangel [m.]; -schopje. |
o.: Geldschaufel [vr.]; -slaan, o.: Schlagen [o.] des Geldes, Münzen [o.| des Geldes; -snoeien, o.: Beschneiden [o.j des Geldes, Kippen [o.l des Geldes; -snoeier, m.:Geld-beschneider [m.], Geldkipper [m.]; -snoeierij, vr.: Geldbeschneidung [vr.1; -soort, vr. (-specie, vr.): Geldsorte [vr.], Münzsorte [vr.]; -stuk, o.: Geldstück [o.l, Münzstüek [o.]; -verlegenheid, vr.: Geldverlegenheit [vr.j; -winning, vr.: (ein) eintragliches Geschaft (het is geene broodwinning, maar eene -winning: es ist kein Brodverdienst, sondern eine wahre Goldgrube); -wolf, m.: (iron.) Geldwolf, [m.; ö]; -zak, ra.: G;eldsack [m.; a] (een domme -zak: iron.: ein dummer Geldmann [a]). geleden, bv. n.: erlitten; de-eschade: der erlittene Schaden. I -, bw.: acht dagen -: vor acht Tagen; het is acht dagen -:es ist acht Tage her. gelederen, o. mrv.: (rail.) Glieder [in.]; in de - van den vijand: in den Glie-dern des Feindes; I -vuur, o.: Rottenfeuer [o.l. geleding, vr.: (ontl.) Gliederung [vr.1, Knochenfügung [vr.]; eene -: ein Glied [o.]. geleed, bv. n.: gegliedert; I -heid, vr.: Zie geleding. geleerd, bv. n.: gelehrt; (van vogels en dieren:) abgerichtet: (van lessen, enz.:) gelernt, erlernt; hoe -er, hoe gekker: (spr.) je gelehrter, je verkehrter; dat is raijte-: das geht über meinen Horizont. geleerde, ra. en vr.: {der, die) Ge-lehrte; de ziekte der -n: die Gelehrten-krankheit; voor -n is het goed preeken: (spr.) den Gelehrten ist gut predigen. geleerdheid, vr.: Gelehrsanikcit [vr.]. gelegen, bv. n.: (i. a. b.) gelegen; staande en - aan het Oosterspoor: am Ostbahnhofe gelegen; goed -: gut gelegen; er is niets aan hem -: es ist nichts an ihra gelegen; er is niets aan -: es ist nichts daran gelegen; er is (mij) veel aan -: es ist (mir) viel daran gelegen; hoe is het niet die zaak -: wie steht es niit die-ser Sache?; de zaak is zoo -: es verhalt sich init dieser Sache so; als het u-komt: wenn es Ihnen gelegen ist; het komt mij vandaag niet -: es ist mir heute nicht gelegen; zich aan iemand of iets - laten liggen: sich um Einen oder etwas bekuin-mern. gelegener, (verbogen) bv. n.: ter -ure (ter - tijd): zu gelegener Zeit. gelegenheid, vr.: Gelegenheit [vr.]; bij -: bei Gelegenheit, gelegentlich; bij de eerste - de beste: bei der ersten besten Gelegenheit; bij voorkomende -: bei vor-koramender Gelegenheit; bij elke -; bei ieder Gelegenheit; bij alle gelegenheden: bei allen Gelegenheiten; als de - zich presenteert: wenn die Gelegenheit sich dar-bietet; partij trekken (gebruik maken) van de -; die Gelegenheit benutzen; de -maakt den dief: (spr.) Gelegenheit macht Diebe. gelegenheids, in Sam.: Gelegenheits. Igelei, vr.: (zjelei:) Gallerte [vr.]jachtig, bv. n.: gallertartig; -extract, o. (-stof, vr.): Gallertextrakt [m.]; -taart, vr.: mit Gallerte überzogene Torte [vr.1. Igelei. o.: (geleide:) Geleit [o.l; -biljet, o.: Geleitszettel [m.l, Geleitsschein [m.l; |
GELUIMD.
GELEID.
170
|
-brief, m.: Geleitsbriet' [m.1; -buis, vr.: Leitröhre [vr.], Leitungrsröhre [vr.J. Igeleid, v. dw.: gelcgrt. Igeleid, o.: Rinne [vr.], quot;Wasserleitung: [vr.]; I -baarheid, vr.: Leitungrsvermögen [o.]. geleide, o.: Geleit [o.]; (fig.) Beglei-tung [vr.]. geleidelijk, bv. n.: 1) allmahlig (all-malig); 2) planmassig; I -heid, vr.: 1) A1I-ma(h)lichkeit [vr.], 2) Planmassigkeit [vr.|. geleiden, w. b.: geleiten, begleiten. geleifler, m.: Geleiter ]m.l; (fig.) Be-gleiter [m.J; (van eleetriciteit, warmte, lieht, lucht, enz.:) Leiter [m.], Konduktor |m.l. 1 (verbogen) bv. n. (= gelegder): -lage (met -lage): hinterlistigerweise, meuehlings. geleiding, vr.: 1) Geleit [o.]; 2) Ge-leitung [vr.]; 3) Leitungsröhre[vr.l;4)(fig.) Begleitung [vr.]. geleid-star (-ster), vr.: Leitstern [m.J. geleidster, vr.: Geleiterin [vr.]; (fig.) Begleiterin [vr.]: 1 (samengesteld uit „geleidquot; en „sterquot;: Zie geleid-star. gelei-geest, m.: Schutzgeist [m.J; I-geld, o.: Geleitsgeld Jo.J;-schip, o.: Geleits-sehiff [o.J, Konvoischiff [o.J. gelen, w. b.: gelben, gelb machen. 1 -w. o.: gelben, gelb werden [onr.J. gelen (gelepper), o.: Schlürfen [o.]; (pop.) Schlabbern [o.J, Schlappen [o.]. geletterd, bv. n.: 1) wissent-chaftlieh geoildet; 2) literarisch gebildet; 3) (fig.) gelehrt; 4) (fig. fam.) Zie m. dood; I-heid, vr.: Gelehrsamkeit [vr.J. gelenter, o.: (das) langweilige Ge-wasch. gelid, o.: (ontl.) Gelenk [o.]; (mil.) Glied [o.];! -beentje, o.; (ontl.) Gelenkbein lo.J; -wervel, vr. :(ontI.) Gelenkwirbel [m.]; -sluiter, m.: (mil.) (der) Letzte im Glied. geliefd, bv. n.: geliebt. gelief koos, o.: (van een minnend paar:) Liebeln [o.]: (anaers:) Liebkosen [o,]. geliefkoosd, bv.n.: Lieblings.... be- li(Tbt. igelieven, m. en vr. mrv.: Liebenden [m. en vr. mrv.]. Igelieven, w. o.: belieben: UwEd. gelieve te betalen: (kpli.) Sie belieben zu bezahlen. gelik, o.: Lecken [o.]. Zie gezoen, geling, vr. :(tam. en gnk.) Gefbsucht [vr.J. gelinieerd, bv. n.: liniirt [iiej. gelint, bv. n.: bebandert;-en gestrikt: mit Bandern und Schleifen geschmückt. gelisp, o.: Zischen [o.J im Sprcchen, LaJIen [o.J. gelispel. o.: Zischeln [o.J, Flispern [o.J, Gelispel [o.]. gelled je, o.: (fam.) Geld [o.J; niet om het velletje, maar om liet -: (spr.) nicht aus Liebe, sondern um des Geldes willen, gelletje, o.: (pop.) Zie gebbetje, gelling, vr. (gellinghennep, m.): (der) unfruchtbare Hanf. geloei, o.: (van dieren:) Gebrüll lo.J; (van den wind:) Geheul [o.I, Heulen [o.l, Tosen [o.J, Toben lo.J; (van golfgeklots:) Getöse [o.J, Tosen [o.J, Toben [o.J. gelofte., vr.: (kkl.) Gelübde [o.J; (fig.) [s | Gelöbniss [o.]. geloftenis, vr.: [s] Gelöbniss [o.J; (kkl.) Gelübde [o.J. |
gelol, o.: Mauen [o.], Miauen [o.J; (fig. fam.) (der) widerliche Gesang. geloof, o.: Glaube [m.J, Glauben [m.J; - hechten (- schenken) aan: [3] Glauben beimessen [onr.]; op ^roed aut'Treuund Glauben; van welk - is zij: wessGlaubens ist sie ? zu welchem Glauben bekennt sie sich?; zij is Katholiek van haar -: sie ist ihres Glaubens cine Katholikin (eine Ka-tholische). geloofbaar, bv. n.: glaublich; I-heid, vr.: Glaublichkeit [vr.J. geloofd, v. dw.: (van „lovenquot;:) gelobt, gepriesen; (van „geloovenquot;) geglaubt. geloofelijk, bv. n.: glaublich; I -heid, vr.: Glaublichkeit [vr.J. geloofs-belifdenis, vr.: [sl Glaubens-bekenntniss [vr.l; I-bezwaar,o.:Glaubens-ski-upel [m.J;-brieven, m.mrv.: (dipl.) Be-^laubigungsbriefe [m. mrv.J;-dwang, m.: Glaubenszwang [m.J, Gewisscnszwang [m.J; -genoot, m. en vr.: Glaubensgenosse [m.|, Glaubensgenossin [vr.J (de -genooten: die Glaubensgcnossen); -geschil,o.: Glaubens-zwist [m.J; -gronden, m. mrv.: Dogmen lo. mrv.J; -haat, m.: Keligionshass [m.J;-hervormer, m.: GJaubensreiniger [m.J; -hervorming, vr.: Glaubensreinigung [vr.J; -leven, o.: (das) innere Leben; -onderricht, o.: Religionsunterricht [m.J; -onderwijzer, m.: Rehgionslehrer [ni.J; -onderzoek, o.: Untersuchung [vr.] in Glaubenssacnen; -onderzoeker, m.: (hist.) Glaubensrichter [m.J; -overtuiging, vr.: religioseUeberzeu-gung [vr.J; -vertrouwen, o.: Zuversicht [vr.J des Glaubens; -verwant, m. en vr.: (der, die) Glaubensverwandte; -verzaak-ster, vr.: (die) Abtrünnige; -verzaker, m.: (der) Abtrünnige; -verzaking, vr.: Ab-trünnigkeit [vr.J, Abfall [m.J vom Glauben. geloofwaarlt;lig, bv. n.: (persoon:) glaubwürdig, (ding:) glaubhaft; I -heid, vr.: 1) Glaubwürdigkeit [m.J, 2) Glaubhaf-tigkeit [vr.J. geloop, o.: Gelauf [o.J; - en gedraaf: (das) Laufen und Rennen. gelooven, w. b. en o.: glauben; iem. -: Einem glauben; iets -: etwas glauben; - in (- aan): glauben an; er aan moeten -: (fig. fam.) daran glauben müssen [onr.J. geloovig, bv. n.: (kkJ.) glaubig; I-heid, vr.: (kkl.) Glaubigkeit [vr.J; (fig.) Leicht-glaubigkeit. geloovige, m. en vr.: (der, die) Glau-bige; de -n, mrv.: die Glaubigen. geit, bv. n.: geit, unfruchtbar; eene -e koe: eine gelte Kuh [üj; een - schaap: ein Geltschaf [o.J; - vee, o.: Geltvieh [o.J; I -haring, m.: (der) inannliche Haring; -snoek, m.: (der) inannliche Hecht; -varken, o.: Eber [m.J, (das) unverschnittene Schwein. gelte, vr.: Gelze [vr.J, (die) versclinit-tene Sau [aj. gelten, w. b.: gelzen. gelter, nr: Gelzer [m.J. gelubde, m.: (der) Verschnittene.quot; gelui, o.: GeJaute [o.J. geluid, o.: Laut [m.J; (fig.) Klang [m.: aj; I -breker (-demper, -doover), m.: Dam-pfer [m.J; -gevend, bv. n.: einen Laut von sich gebend. geluier, o.: Faulenzerei [vr.J, geluimd, bv. n.: gelaunt. |
GEMAKKELIJK.
GELUISTER.
171
|
geluister, o.: Lauschen [o.]; I -vink, o.: Lauschen [o.]. geluk, o.: Glück lo.]; stom lauter Glück, (fam.) Sehelmcnglück lo.J; op good auf gut Glück; meer - dan wijsheid: mehr Glück als Verstand; van - mogen spreken: (fam.) von Glück sagen können Tonr.J; iemand - wenschen: Emem Glück wünschen (- niet: zu); veel-!:(tsw.) Glück auf!, Glück zu!; - op uwe schaatsen: (fam.) Glück auf den Weg!; - er mee: Glück dazu!, (tegen een kooper:) topp!; zonder - vaart niemand wel: (spr.) das Glück ist den Thoren hold. gelukje, o.: Glücksfall [m.; a], (das) kleine Glück. Zie buitenkansje, gelukken, w. o.: gelingen |onr.]. gelukkig, bv. n.: glücklich; stom -zijn: (fam.) hchelmenglück haben; onder een - gesternte geboren: uriter einem Glücksstern geboren. gelukkiger-wijs (-wijze),bw.:glück-licnerweise. geluks-liode, m. en vr.: Glücksbote [m.], Glücksbotin [vr.J; I-staat,m.:Glücks-stand [m.]; -stoot, m.: (spl.) Glücksstoss [m.], (in studententaal:) Sau [vr.; aj; -vogel, m. (-zak, m.): Glückspilz [m.J. geluk-wenseh, in.: Glückwunsch [m.; ü]; I -wenscher, m.: Glückwünscher [m.J; -wenscheres, vr.: Glückwünscherin [vr.J; -wensching, vr.: Glückwünschung (vr.J (brief van -wensching: Glückwünschungs-schreiben [o.J); -zalig, bv. n.: glückselig; -zaligheid, vr.: Glückseligkeit [vr.J; -zoeker, m.: Glücksritter [m.J, Glücksjager [m.J, Abenteurer [m.J; -zoekerij, vr.: Glücksja-gerei [vr.J; -zoekster, vr.: Glücksjagerin [vr.J, Abenteurerin [vr.J. gelul, o.: (gein.) Gewasch [o.J. gelurk, o.: Gezutsch [o.J, Gelutsch [o.J. gelusten, w. o.: gelüsten; het gelust mij: es gelüstet mich. geluw, vr.: Zie geling. Igeiyk, bv. n. en bw.: 1) gleich; een -e weg: cm glcicher Weg; een -e draad: ein glcicher Faden; op -en voet staan: auf gleichem Fusse stenen [onr.J; iem. op een -en voet behandelen: Einen auf gleichem Fusse behandeln; -en tred houden met: gleichen Schritt halten mit; - staan met iemand: Einem gleich sein; zich met iemand - stellen: sich Einem gleich stellen; zich zeiven - blijven: sich gleich bleiben [onr.J; iemand niet -e munt betalen: (fig.) Einem Gleiches mit Gleichem vergelten Jonr.J; zij zijn - van jaren (zij zijn van -e jaren): sie sind gleicnen Alters; hij is altijd - van humeur: er ist immer gleichge-launt; 2) (dergelijk:) ahnlich; een -geval: ein ahnlicher Fall; het leven is - aan een schouwtooneel: das Leben ist einer Bühne ahnlich; 3) (iuist:) een horloge dat-gaat* cine Uhr welche richtig geht; een horloge - zetten: eine Uhr richtig stellen; 4)(kiet:) quitt; 5) - op spelen: gleichauf spielen; - op deelen: gleichauf theilen [tj. Igeiyk, vgw.: wie. gleichwie. Igeiyk, o.: 1) Gleiches [o.J; iets in het - brengen: etwas in's Gleiche bringen [onr.J; in het - komen : in's Gleiche kommen [onr.J; in het - spreken: (fig.J uupar-teiisch sprechen [onr.J; Zie eigen. 2) Recht [o.J; - hebben: Recht haben; aan iemand - geven: Einem Recht geben [onr.J; -r krijgen: Recht behalten [onr.J. |
geiyk-aardig, bv. n.: gleichartig; I -beduidend, bv. n.: gleichdeutig; -bee-nig, bv. n.: (wsk.) glcichschenklig. geiyke, m. en vr.: (der, die) auf gleichem Fusse stehende; mijns -: meines Gleichen; uws -: Ihres Gleichen; zijns -: seines Gleichen; haars -: ihres Gleichen; ons -n: unseres Gleichen; huns -n (haars -n): ihres Gleichen. geljjkel|jk, bw.: gleicherweise. gelyken, w. o.: gleichen 13J; - op (- naar); [3] ahnlich sein [onr.J, aussehen [onr.J wie, Aehnlichkeit haben mit; het gelijkt er niet (niets) naar: (spr.) bei Wei-tem nicht, durchaus nicht. Zie lyken, geiykenis, vr.: 1) (overeenkomst:) Aehnlichkeit [vr.J; 2) (afbeeldsel:) [sj Gleichniss [o.J ; 3) (vergelijking:) Verglei-chung [vr.J; 4) (zinnebeeld:) [sj Gleichniss lo.J, Parabel [vr.J; de - van den Verloren Zoon: das Gleichniss [sj (die Parabel) des verlornen Sohnes; bij wijze van -: ver-gleichsweise. geiyker-hande,bv. n.: gleich; l-wijs (-wijze), bw.: gleicherweise, auf gleiche Weise. geiykgroncls, bw.: der Erde gleich, dein Boden gleich. gelijkheid, vr.: Gleichheit [vr.J. geli|k-lioekig, bv. n.: (wsk.) gleich-wmkeng; I-luidend, bv. n.: gleichlautend; -slachtig, bv. n.: homogen;-slachtigheid, vr.: Homogenitat [vr.J; -soortig, bv. n.: gleichartig; -vlooiend, bv. n.:(tik.)schwach (een -vloeiend werkwoord: ein schwaches Zeitwort); -vlqers, bw.: Zie -gronds (op de -vloersverdieping: im Erdgeschoss [o.J); -vormig, bv. n.: gleichförmig; -zijdig, bv. n.: (wsk.) gleichseitig. gemaakt, bv. n.: gemacht; (fig.) ge-künstelt,geziert, aftektirt [iej; I -heid, vr.: Gekünstelte [o.J, Geziertlieit [vr.J, Affek-tation [vr.J. Igemaal, m.: Gemahl [m.J. Igemaal, o.: 1) Mahlen [o.J; belasting op het -: Mahlsteuer [vr.J; 2) Schererei [vr.J; houd op met dat -: höre auf mit der Schererei. geuiaan, o.: Mahnen [o.J. gemaelit, o.: (ontl.) Gemacht [o.J; I -been, o.: Schambein [o.J. gemaelitigde, m. en vr.: (der, die) Bevollmachtigte. gemak, o.: 1) Bequemliclikeit[vr.J, Ge-machlichkeit [vr.J: zijn - nemen: sich's bequem machen, (fig.) sich setzen, Platz nehmen [onr.J; van zijn (uw, mijn, ons,, haar, hun) - houden: die Bequemlichkeit lieben; op mijn (uw, zijn, ons, hun, haar) -: mit aller Geniachlichkeit; zich niet op zijn - voelen: sich nicht behaglich fühlen; met -: sehr bequem, (ook:) mit Leichtig-keit, (als tsw.) sachte!; 2) Abtritt [m.1, (das) heiuiliche Gemach. gemakkelijk, bv. n.: (gemak verschaffend:) bequem, gemachhch; (op gemakkelijkheid gesteld:) bequem, gemach-lich ; (weinig of geen inspanning vorderende:) leicht (zoo - als iets: spr.: spott-leicht); (los, ongedwongen, vlug:) leicht; (licht te bevredigen;) leicht zu befriedi-gen, gutmüthig [tj; I -heid, vr.: 1)Bequemlichkeit [vr.J, Geniachlichkeit [vr.J, 2) Leich- |
GEMAKSHALVE.
GEMOET.
172
|
tigkeit [vr.1, 3) lt] Gutiuiithigkeit [vr.]. gemakslialve, bw.: der Betiueiulich-keit wegren. gemalin, vr.: Gemahlin [vr.). gemanierd, bv. n.: manierlich; I-heid, vr.: Manierlichkeit [vr.]. gemantelcl, bv. n.: in einem Mantel (mrv.: in Manteln) grehiillt. Zie ook bv. n. gebeft. gemartel, o.: 1) (het martelen:) Mar-tern [o.J, Foltern Lo.1; 2) (martelingen:) Martern [vr. mrv.J, Foltern [vr. mrv.]. gemaskeerd, bv. n.: maskirt [ie|, verdoekt ; -e batterij: (art.) verdoekte Batte rie [vr.]. gemaskerd, by. n.: maskirt [ie], ver-larvt; met -e gezichten: mit verlarvten Gesichtern; een - bal: ein Maskenball [m.; a]. gematigd, bv. n.: gemiissigt; I -heid, vr.: Massigung [vr.]. gemauw, o.: Gemaue [o.]. Manen [o.]. Igemazeld, bv. n.: (hout:) gemasert, maserig; I -heid, vr.: (das) Maserige. Igemazeld. v. dw.: - hebben: von den Maseru genesen sein; gepokt en - hebben: (fig. fam.) Alles mitgemacht haben, alle Pnffe und Kniffe kennen [onr.]. gember, vr.: Ingwer [m.]. gemberaehtig, bv. n.: 1) ingwerar-tig; 2) Ingwer liebend. gember-bier, o.: Ingwerbier [o.]; -oTie, vr.: lugweröl [o.|: -poeder, o.: Ing-werpnlver [o.J; -pot, m.: Ingwertopf [m.; ö] ; -stroop, vr.: Ingwersyrup [m.]; -wor-tel [m.]: Ingwerwurzel [vr.]. gemediatiseerd, bv. n.: mediatisirt lie]. gemeen, bv. n.: (i. a. b.) gemein. I -, o.: Pöbel [m.]. gjemeene, m. en vr.: (der, die) Ge-meine; I -best, o.: Freistaat [m.l,Republik [vr.J; -bestelijk, bv. n.: republikaniseh; -bestgezinde, m. en vr.: Republikaner[m.l, Repiiblikanerin |vr.]; -bestgezindheid, vr.: Republikanismns [m.],Republikanism [m.]. gemeengoed, o.: Gemeingnt [o.|. gemeenheid, vr.: Gemeinheit |vr.|. gemeenlandshuis. o.: [t] Rathhaus [o.; al sammtlicher Deichbehörden. gemeenlijk, bw.: gemeiniglieh, ge-wöhnlich. gemeenplaats, vr.: Gemeinplatz [m.;al. gemeenschap, vr.: Gemeinschaft [vr.]. gemeenschappelyk, bv. n.: gemem-scnaftlieh. gemeenslachtig, bv. n.: (tik.) zweierlei Geschlechts; I -heid, vr.: zweierlei Ge-schlechter [o. mrv.]. gemeensnian, in.: (hist.) Tribun [m.]. Volkstribun [m.]. gemeente, vr.: (i. a. b.) Genieinde Ivf.]; het Huis der -n: (stk., in Engeland:) das Haus der Gemeinen, das Unterhaus; I -ambtenaar, m.; (der) Gemeindebeamte; -begrooting, vr.: Gemeindebudget [o.]; -bestuur, o.: Gemeindevorstand [m.; a], Municipalitat [vr.]; -blad, o.: Amtsblatt lo.; a]; -grond, m.: Gemein^rund [m.J, Grund und Boden der Gemeinde; -huis. o.: Gemeindehaus [o.; a], [t] Rathhaus [o.; ii];-lasten, m. mrv.: Gemeindesteuern [vr. mrv.]. gemeentelijk, bv. n.: der Gemeinde; |
de -e begrooting: das Budget der Gemeinde, Gemeindebudget [o.l. geineentenaren. m. mrv.: (kkl.) Pfarrgenossen [m. mrv.]; mijne -: meine Pfarrkinder [o. mrv.]. gemeente-onderwijzer, m.: Lehrer [m.J an der Gemeindesehule; 1-ontvanger, m.: Einnehmer [m.J der Gemeindesteuern; -opcenten, vr. mrv.: Steuerauflagen [vr. mrv.J behufs der Gemeinde;-weide, vr.: Gemeindeweide [vr.J, Gemeinweide [vr.J; -wet, yr.: Municipalgesetz [o.J; -wezen,o.: Gemeindewesen [o.J. gemeenzaam, bv. n.: familiar (zich - maken met: 1. sich familiarisiren [ie] mit, 2. sich vertraut machen mit); l-heid, vr.: 1) Familiaritat [vr.J, 2) Vertrautheit [vr.J (- met: mit). gemeld, bv. n.: besagt, erwahnt. geniet ijk. bv. n.: verdriesslich; I-heid, vr.: Verdriesslichkeit [vr.J. gemengd, bv. n.: gemischt;-huwelijk: (kkl.) gemischte Ehe [vr.J. geinet, o.: (vlaktemaat:) (der) halbe Morgen. Igemeten, o. mrv.: halbe Morgen [m. mrv.J. Igemeten, v. dw.: ge messen, geinianw, o.: Zie gemanw. gemiddeld, bv. n. en bw.: durch-sclinittlich. I -, v. dw. (van „middelenquot;): arrangirt [iej. gemis, o.: Mangel [m.J; - van: Mangel an. geminen, vr. mrv.: Gemmen[vr.mrv.J, geschnittene Edelsteine [m. mrv.J. gemodderd, bv. n.: (fam.) arrangirt [iej. gemodereerd, bv. n.: gemassigt. gemoderniseerd, bv. n.: modernisirt [iel. gemoed, o.: [tj Gemüth[o.J;tegen zijn - spreken: wider seine Ueberzeugung sprechen jonr.J; iemand iets op zijn -drukken: (fig.) Einem etwas einaringlich an's Herz legen; in -e verzekeren: gewis-senhaft versichern, aut' (mein, dein, sein u. s. w^ Gewissen versichern; Nyat heeft dat meisje een -: (iron.) welch ein Busen hat das Madchen! gemoedeiyk, bv. n.: gemüthlich [tj, herzinnig; 1 -heid, vr.: [t| Gemühtlichkeit [vr.J. gemoederen, o. mrv.: [tj Gemüther [o. mrv.J. gemoeds-aandoening, vr.: *) Ge-müthsbewegung [vr.J; I -aard, m.: Gemüths-art [vr.J, Gemüthsbeschaffenheit [vr.J; -beweging, vr.: Gemüthsbewegung [vr.J; -gesteldheid, vr.: Gemüthsbeschaffenheit [vr.J; -kalmte, vr. (-rust, vr.): Gemüthsruhe [vr.J; -stemming, vr.: Gemüthsbeschaffenheit [vr.J. gemoeid, v. dw.: door geen sterveling - worden: von keiner lebendigen Seele belastigt werden [onr.J. I -, bw.:-zijn met: 1) abhangen von, 2) auf dem Spiel stehen [onr.J bei, 3) sich handeln um. gemoet (met „tequot; er vóór), bw.: ent-gegen; iemand of iets te - gaan: Einem oder einer Sache entgegen gehen [onr.J; iemand te - komen : Einem entgegen kommen [onr.J (ook fig.); iemand iets te - voeren: Einem etwas zu Gemüthe [tj führen; *) Overal [tj. |
GEMOMPEL.
GENEVE
173
|
iets te - zien; einer Sache entgegeii sehen [onr.]. gemompel, o.: 1) Geflüster Io.];2)Ge-munkel [o.]. gemor, o.: Murren [o.] gems. vr.: (drk.) Gemse [vr.]; I -bal, m.: Gemsenkugel [vr.1; -bok, in.: Gems-boek [in.; ö]; -geit, vr.: Genisgeiss [vr.]. gemunt, v. dw.: gemünzt; - zijn op : (fig.) abgesehen sein aut'. gemurmel, o.: Gemurmel [o.], Mur-meln [o.]. gemutst, bv. n.: (fig. tam.) gelaunt; niet - zijn om te....: nicht gelaunt sein zu...; goed gutgelaunt; slecht übel-gelaunt; I -heid, vr.: (fig. tam.) Laune [vr.]. gemze-kogel, m.: Zie gemskogel; I-leder (-leer), o.: Gemsleder [o.] ;-lederen (-leeren), bv. n.: gemsledern;-vel,o.:Gem-senfell [o.]. gemzen, vr. mrv.; Gemsen [vr. mrv.l; I -haar, o.: Gemsenhaar [o.]; -jaeht, vr.: Gemsenjagd [vr.]; -jager, m.; Gemsen-jager [m.J; -voet, m.: (pik.) Gemswurz [vr.J. gensi. vr.: (dk.) Zie genade. genaakbaar.bv.n.-.zuganglich; I -heid, vr.: Zugangliehkeit [vr.]. genade, vr.: Gnade [vr.l (als tsw.: groote -: Gott im Himmel!); het jaar der -: (theo.) das Gnadenjahr; liet rijk der -: (theo.) das Gnadenreich; rijk aan -: gna-denreich [bv. n.|; Wij, Willem III, door Gods - Koning, enz.: Wir, Wilhelm der Dritte, von Gottes Gnaden König u. s. w.; zich op Gods - laten drijven: (zeew.) sich der Gewalt der Wellen und des Windes überlassen; I -betoon, o.: Gnadenbezeigung [vr.]; -bewijs, o.: Gnadenbeweis [m.l; -brief, m.: Gnadenbrief [m.J; -bron, vr.: (theo.) Gnadenbrunn [m.]; -brood, o.: Gnadenbrod [o.l; -gift, vr.: Gnadengabe Ivr.],Gnadengeschenk [o.l; -keus, vr.: (theo.) Gnadenwahl lvr.1; -kruid, o.: (pik.) Gna-denkraut [o.]; -leen, o.: (hist.) Gnadenlehn [o.l; -leer, vr.: (theo.) Gnadenlehre [vr.]; -middel, o.: (theo.) Gnadenmittel [o] (de -middelen der Kerk: die Sakramente der Sterbendenquot;); -slag, m.: Gnadenstoss lni.1; -stoel, m.: (theo.) Gnadenstuhl |m.|;-stoot, m.: Zie -slag; -troon, m.: (theo.) Gnaden-thron [m.]; -verbond, o.: (theo.) Gnaden-bund [m.l: -woord, o.: (theo.) Gnademvort [o.l. genadig, bv. n.: gnadig. genageld, bv. n.: mit Xageln bewaft-ne't. I -, v. dw.: genagelt, angenagelt. genaken, w. o.: nanen [31, sich nahem [31; niet te - zijn: unnahbar sein, unzuganglich sein. gênant, m. en vr.: Namensvetter [m.], Namensbruder [m.; ü], !Namensschwester [vr.J. genaveld, bv. n.: genabelt. gendarme, m.: Gendarme [m.J. gendarmerie, vr.: Gendarmerie [vr. enk.], (die) Gendarmen [m. mrv.]. gene, vnw.: jen er, jene, jenes; deze en -: dieser und jener; aan - zijde des grafs: jenseits des Grabes. genealogie, vr.; Genealogie [vr.1. genealogiseh, bv. v.: genealogisch, genealoog, m.: Genealog [m.J. genebd. bv. n.: gesehnabelt. |
geneeren, w. b.: geniren lie], [3] hin-derlich sein. I - (zich), w. w.: 1) (uitspraak; zje...) sich geniren [ie]; geneer u niet: geniren [ie] Sic sich nicht; 2) (uitspraak: ge...) sich behelfen lonr.j; zich moeten - met; sich behelfen müssen [onr.] mit. geneesbaar, bv. n.: heilbar; I -heid, vr.: Heilbarkeit [vr.] genees-drank, m.; Heiltrank fm.;al; I-heer, m.: Arzt [m.: Aej;-kracht, vr.: Heilkraft [vr.]; -krachtig, bv. n.: heilkraf-tig; -kruid, o.: Heilkraut [o.: aj, Arznei-pnanze [vr.]; -kunde (-kunst), vr.: Heilkunst [vr.J, Arzneikunde [vr.]; -kundig, bv. n.; 1) heilkundig, medicinisch, 2) arzt-lich (-kundige hulp: arztliche Hülfe [vr.1); -kundige, m.: Arzt [m.; Aej. geneeslijk, bv. n.: heilbar; I -heid, vr.: Heilbarkeit [vr.J. genees-meester, m.: Zie-kundige; I -middel, o.; Genesungsmittel[o.l Heilmit-tel |o.], Medikament [o.| (-middelenleer, vr.: Heilmittellehre lvr.1, Pharmakologie [vi*.]); -wijs (-wijze), vr.: Heilmethode [vr.]. genegen, bv. n.: geneigt, gewogen; iemand - zijn; Einem geneigt sein, Einem gewogen sein; - ziin tot (- zijn om te): geneigt sein zu...; 1 -heid, vr.: Zuneigung [vr.], Gewogenheit [vr.]; -heid tot (-heid om te): Geneigtheit [vr.1 zu... ;-heid voor een meisje opvatten; sich in ein Madchen verlieben. genegotiëerd, bv. n.; negociirt [iie], verhandelt. geneigd, bv. n.: geneigt; I -heid, vr.; Geneigtheit [vr.J. Igeneraal. bv. n.: general, allgemein; de generale staf: (mil.) der Generalstab; de generale bas: (muz.) der Generalbass; de Staten -: die Generalstaaten fm. mrv.]; de stadhouder -: (hist.) der Generalstatt-halter. Igeneraal, m.; (mil.) General [m.J, Befehlshaber lm.]; (kkl.) General [m.J, Ordensgeneral [m.]. I -, o.: (das) Allge-meine; in het -: im Allgemeinen. glt;kneraalscliaigt;. o.: Generalswürde [vr.]. generaals-rang, m.: Generalsrang [m.J; I -vrouw, vr.: Öeneralin Ivr.J. generalisatie, vr.: Generalisation [vr.], Verallgemeinerung [vr.l. generaliseeren, w. b.: generalisiren [iel, verallgemeinern. generalissimus, m.; Generalissimus [m.J, Oberbefehlshaber [m.J. generaliteit, vr.: Generalitat [vr.l. lt;ireneraliteits-landen, o. mrv.; (hist.) Generalitatslande [o. mrv.]. generatie, vr.: Generation [vr.J. genereeren, w. b.; erzeugen. genereus, bv. n.; generös. generfd, bv. n.: (pik.) narbig. generiek, bv. n.: generisch, generositeit, vr.: Generositat [vr.]. Iwenesis, vr.: (bijb.) Genesis [vr.J. genet, o.: Zeiter [m.], (der) spanische Klepper; i -kat, vr.: Genette [vr.J, Genett-katze |vr.]. genetief, m.; (tik.) Genetiv [m.J. geneugte, vr.: Vergnügen [o.l; - vinden in: Yergnügen finden [onr.] an. Geneve, o.: Genf [o.]; het Meer van |
GEPOETST.
GEXEVER.
174
|
der Genfer See; Geneefsch, bv. n.: ff ent er; Geneefsche, vr.; Genferin lvr.1; Genever, m.: Genfer [m.]. genever, m.: Zie jenever, genezen, w. b.: heilen, kuriren [iel. I w. o.: 1) (van wonden, grebreken, enz.:) heilen; vanzelf sich von selbst heilen; 2) (van raenschen:) genesen [onr.1. genezing:, vr.: 1) Genesungr [vr.]; 2) Heilung: Ivr.], (das) Kuriren |ie]. geniaal, bv. n.; genial, grenialisch. Igenie, o.: 1) Genie |o.], Geist [in.1. Talent [o.J; een man van ein talentvoller Manh, ein genialer Kopf; 2) Ge-fallen lm.] Neigung [vr.l, Lust [vr.]; geen - hebben in: kein Gefallen finden [onr.] an, keine Neigung (keine Lust) haben zu; - krijgen in een meisje: (fig.) sich in ein Madchen verlieben. Igenie, vr.: (mil.) Ingenieurkunst [vr.]: lt;ook:) Ingenieurkorps [o.]; het wapen (het korps) der -: das Ingenieurkor^s; een officier van de -: ein Ingenieuroffioier Cm.]. genie ën, z. n. o. mrv.: Genien [o. mrv.]. Zie genie, o. g e uien. m. mrv.: Genien [m. mrv.]. Zie genins. geniep, o.: Heimlichkeit [vr.]; in het -: neimlich. geniepig, bv. n.: heimtückisch; I-heid, vr.: (das) Heimtückische. genies, o.: Niesen [o.]. genieten, w. o. en b.: geniessen [onr.]. genieter, m.: Geniesser [m.]. genieting, vr.: Genuss [m.: ü]. genietster, vr.: Geniesserin [vr.]. genitaliën, vr. mrv.: Genitalien [o. mrv.], [t] Geschlechtstheile [o. mrv.j. genitief, m.: Zie genetief. genius, m.: (fab. en dk.) Genius [m.; mrv.: Genien]. genoeg, bw.: genug; I -doening, vr.: Genugthuung [vr.]. genoegzaam, bv. n.: genugsam, ge-nügend, hinlanglich, hinreichend (als bw.: beinahe, nahezu); I -heid, vr.: Genugsam-keit [vr.l, Hinlanglichkeit [vr.]. genoegen, o.: 1) Vergnügen [o.]; dat doet mij -: das macht mir Vergnügen, das freut mich; om u - te doen: um Innen ein Vergnügen zu machen; 2) Zufriedenheit [vr.]; om u - te geven: um Sie zufrieden-zustellen, um Ihrem quot;NVunsche zu entspre-chen; tot mijn volkomen -: zu meiner yollkommenen Zufriedenheit; - nemen met iets: mit etwas zufrieden sein, sich etwas gefallen lassen [onr.];met eene voorwaarde - nemen: eine Bedingung eingehen [onr.]; 3) Genüge [vr.]; zijn - eten: zur Genüge essen [onr.]. genoegiyk, bv. n.: angenehm; I-heid, vr.: Annenmlichkeit [vr.]. genoffel, vr.: Zie anjelier, genomen, vgw.: angenommen. I -, v. dw.: genommen; dooreen-: im Ganzen^ überhaupt. genoodigde, m. en vr: (der, die) Eingeladene; (fig.) Gast [m.; a|. genootnehap, o.: Geséllschaft [vr.], Verein [m.]. genootMehappeiyk, bv. n.: gesell-schaftlich. |
^eiiootscliaps-Jaar. o.: Vereinsjahr genot, o.: Genuss [m.; ü]; I -rijk(-vol), bv. n.: genussreich, genussvoll. genst, w.: (pik.). Zie brem. igent, m.: (mannetjesgans:) Ganserich [m.|. ICirent, o.: (adk.) Gent [o.]; Gentenaar, m.: Genter [m.]; Gentsch, bv. n.: gentisch; Gentsche vr.: Genterin [vr.l. gentiaan, vr.: (pik.) Enzian [in.], Tau-sendgüldenkraut [o.]; I -wortel, m.: (der) gelbe Enzian, (der) bittere Enzian. Oenua. o.: (adk.) Genua [o.]; Genuees, m.: Genueser [m.]; Genuoesch, bv. n.: ge-nuesisch; Genueescbe, vr.: Genueserln [vr.]. genugte. vr.: Zie geneugte, geoeentriek, bv. n.: geocentrisch, geoccupeerd, bv. n.: beschaftigt. geodesie, vr.: Feldmesskunst [vr.]. geograaf, m.: Geograph [m.|. geographic, vr.: Geographic [vr.]. geograpliisch. bv. n.: geographisch. geologie, vr.: Geologie [vr.]. geologiHch, bv. n.: geologisch, geoloog, m.: Geolog [m.l. geometer, m.: Geometer lm.], geometrie, vr.: Geometrie [vr.l. geometrisch, bv. n.: geometrisch, geoogd, bv. n.: geaugt. geoord, bv. n.: geöhrt. geoorloofd, bv. n.: erlaubt, gestat-tet; I -heid, vr.: Erlaubtsein [o.]. georganiseerd, bv. n.: organisirt [iej. Oeorge (Georgius), m.: (mansnaam:) Georg [m.]. Oeorgië, o.: (adk.) Georgien [o.]; Georgiër m.: Georgiër [m.]; Georgisch, bv. n.: georgisch; Georgische, vr.: Ge-orgierin [vr.]. gepaai, o.: Hinhalten [o.]. gepaard, bv. n.: gepaart: - gaan met: verbunden sein mit, begleitet sein von. gepantserd, bv. n.: gepanzert;-schip: Panzerschiff [o.]; - dier, o.: [t] Panzerthier [o.]; -e ruiter: Panzerreiter [m.]. gepareld, bv. n.: geperlt; -e gerst: Perlgerste [vr.]. Zie gepeld. geparenteerd, bv. n.: verwandt (-aan; mit). geparfumeerd, bv. n.: parfümirt [iej. geparodieerd, bv. n.: parodirt [ie], gepasporteerd, bv. n.: verabschie-det. gepassioneerd, bv. n.: passionirt [ie], leidenschaftlich. gepaft, bv. n.: passend, [31 angemes-sen: met - geld betalen: mit abgezahltem Gelde bezahlen; dat is juist - : das ist ge-rade recht, das stimmt; I -heid, vr.: (das) Passende, Angemessenhëit [vr.l. gepatenteerd, bv. n.: patentirt [iel. . gepeesd, bv. n.: nervig, sehmg. gepeins, o.: Nachsinnen lo.]; in - verzonken: in Gedanken vertieft. gepeld, bv. n.: ausgehülset, geschalt; -c gerst: Gerstengraupen jvr. mrv.], ge-schalte Gerste [vr.]. gepeperd, bv. n.: gepfeffert (ook fig.), gepeupel, o.: Pöbel [m.]. ^epoch, o.: Gepoch [o.], Aufschneide-rei [vr.]. gepoetst, bv. n.: geputzt; (laarzen:) |
GEPOETSTE.
175
GERGEL.
|
grcwichst, aufgrcwichst; (fig-, tam.) pfiffig:, schlau; l -heid, vr.: Geputztsein [o.l, 2) Ge-wichstsein [o.|, 3) (figr. fam.) Pfitïigkeit Ivr.1, Schlauheit Ivr.l, Schlauigkeit [vr.|. gepoetste, m.: (ng:. fam.) Pfiffikus [ni.], Schlaukopf [m.; ö]. ge popel (grepoper), o.: (van het hart:) Pochen (o.l; (fig.) Sennen lo.], üngreduld Lvr.]. geporteerd, bv. n.; eingrenommen (-voor: für); I -heid, vr.: Eingenommenheit lvr.1. geportretteerd, bv. n.: portratirt [iej. geposeerd, bv. n.: gesetzt; I -heid, vr.: Gesetztheit [vr.|. gepremediteerd, bv. n.: prarnedi-tirt lie]; 1 -heid, vr.: (das) Prameditirte Tie]. gepreoccupeerd, bv. n.: praokku-pirt lie]: im Kopfe beschaftigt; I -heid, vr.: [ie] Praokkupirtsein [o.]. gepresseerd, bv. n.: pressirt [iel; I -neid, vr.: [ie] Pressirtheit [vr.j. geprofest, bv. n.: (kkl.) die Profess grethan habend. das Gelubde abgelegt ha-bend. geprojecteerd, bv. n.: projektirt [iel, entworfen. geprolongeerd, bv. n.: proion girt [ie]. gepromoveerd, bv. n.: promovirt UcJ. gepromoveerde, m. en vr.: (der,die) Promovirte [ie]; (fig. fam.) Schlaukopf lm.; ö]. geproportioneerd, bv. n.: propor-tionirt [ie], verhaltnissmassig [si; I -heid, vr.: [s] Verhaltnissmassigkeit jvr.]. geprotesteerd, bv. n.: protestirt [ie], gepruttel, o.: Gemurre [o.l, Murren to.]. gepurperd, bv. n.: mit Purpur boklei-det; (kkl.) met dem Purper bekleidet. geqnaliflceerd, bv. n.: cjualificirt [ie], geraakt, bv. n.: (fig.) pikirt [iel, em-pfindlich (- over: über); (gnk.) vom Schla-go gerührt; I -heid, vr.: Empfindliehkeit lvr.], (gnk.) Gerührtheit [vr.] vom Schlage. geraamte, o.: Gerippe [o.l (ook fig. van dingen), Skelett [o.] (ook fig. van nog levende wezens); een levend - (een wandelend -): ein lebendiges Skelett, ein wan-derndes Skelett. geraas, o.: Getöse [o.],Larm [m.]; (van wagens:) Gerassel [o.]; (van kokend water:) Zischen [o.l. geraden, bv. n.: (raadzaam:) rathlich *), rathsam, gerathen; dat is hem -: das will ich ihm gerathen haben; I -heid, vr.: Rathlichkeit [vr.], Rathsamkeit [vr.I. geraffineerd, bv.n.: [ie] raffinirt (ook fig.gt;; I -heid, vr.: [ie] Raffinirtheit [vr.] (ook fig.). ge rak, o.: Reinig:en [o.], Putzen [o.]; iemand - en gremak doen: (spr.) Einem g-ute Dienste erweisen [onr.1. geraken, w. o. [t] gerathen [onr.]. geramasseerd. bv. n.: (fam.) ramas-sirt [ie], vierschrötig; I -heid, vr.: lielRa-massirthi it [vr.], Vierschrotigkeit [vr.1. gerand, bv. n.: gerandert; de -c dukaat: .der geründerte Dukaten. |
geranium, m.: (pik.) Geranium [in.], Störchschnabel [m.; al. gerant, m.: (kph.) Geschaftsführcr [m.l; (van een dagblad:) (der) verantwort-liche Herausgreber. €rerardina, vr.: (vrouwennaam:) Ger-hardine [vr.j. €rerardusn m.: (mansnaam:) Gerhard [m.l. gerd (gerde), vr.: Gerte [vr.j. gerecht, o.: (rcht.) Gericht [o.]; (kkk.) Gericht |o.|, Schüssel [m.]. I -, bv. n.: rechtmassig, grerecht. gerechtelijk, bv. n.: §rerichtlich; iemand - vervolgen: Einen grenchtlich be-langren. gerechtigd, bv.n.: berechtigt (- tot, - öm te: zu), befugt (- tot, - om te: zu); I -heid, vr.: Berechtigung [vr], [s] Befug-niss [o.j. gerechts, in Sam.: Gerichts____ gerecommandeerd, bv.n.: rekom-mandirt [ie], (an)emptbhlen. geredder, o.: (fam.) Aufraumen [o.l. gereed, bv. n.: fertig; (fig.) bereit;-liggren: in Bereitschaft liegen [onr.1; -staan: in Bereitschaft stehen [onr.1, (fig. voor „op het punt staanquot;:) im Begriff sein; - maken: fertig machen, (figr.) in Bereitschaft setzen; - houden: in Bereitschaft halten jonr.]. gereedeiyk, bw.: ohne Weiteres. gereedheid, vr.: Bereitschaft |vr.l, (fig.) Bereitheit [vr.]; in -, in Bereitschaft. gereedscliap, o.: 1) Gerath [o.l, Gc-riithschaft [vr.]. gereedscliaps (gereedschappen) in Sam. I -kist, vr.: Gerathschaftskiste [vr.]; -mand, vr.: Gerathschaftskorb [m.; ö] ;-zak, m.: Gerathschaftssack [m.j a]. gereformeerd, bv. n.: (kkl.) refor-mirt [ie]. lt;irereformeerde, m. en vr.: (der,die) Reformirte [ie]. geregeld, bv. n.: regelmiissig; (fig.) ordentlich; -e troepen: (mil.) regulare Trappen [m. mrv.]; I -heid, vr.: Regelmas-sigkeit [vr.], (fig.) Ordnung [vr.j. gerei, o.: [t| Gerath [o.]; (fig. fam.) Zeug [o.]. gerekt, bv. n.: langwierig; (fig.) lang-weilig; I -heid, vr.: Langwierigkeit jvr.l, (fig.) Langweiligkeit [vr.1. gerenommeerd, bv. n.: renommirt [ie], berühmt; I -heid, vr.: Berühmtheit [vr.]. gereserveerd, bv. n.: reservirt [ie]; (fig.) zurückgezogen; I -heid, vr.: Zurück-gezogenheit [vr.j. geresolveerd, bv. n.: entschlossen; I -heid, vr.: Entschlossenheit [vr.]. geretireerd, bv. n.: Zie bv. n. fig. gereserveerd. gereutel, o.: Röcheln [o.l, Gerochel [o.|; (fig. fam.) Gewasch [o.], (ook:) Ge-brumme [o.]; het - des doods: das Todes-röcheln. gerf, vr.: Zie garf: I -kamer, vr.; (kkl.) Sakristei Ivr.l; -schaaf, vr.: Glatt-hobel [m.l. gergel, m.: (bij kuipers:) Gergcl [m.]; I -mes, o.: Gergelmesser |o|. *) Overal [t]. |
Overal |tl.
GESCHRIFT.
176
GERIBD.
|
geribd, bv. n.: grerippt. gerief, o.; Bequemlichkeit [vr.]. geriefelijk, bv. n.: (van dingen:) be-quem: (van menschen:) zuvorkommcnd; I -heid, vr.; 1) Bequemlichkeit [vr.], 2) Zu-vorkommenheit [vr.]. gerieven, w. b.: iemand met iets Einem mit etwas angenehm sein. gerimpeld, bv. n.: gerunzelt, runze-lig; I -heid, vr.: Runzelige [o.]. gering:, bv. n.: gering. geringd, bv. n.: geringt. geringheid, vr.: Geringheit [vr.]. gering-seliatter, m.: Schmalerer |m.]; I-schatting, vr.: Schmalerung [vr.], Geringschatzung [vr.]. geringst, bv. n. (o. tr.): geringst, mindest; in het minst of - niet: dureh-aus nicht, nicht im Mindesten oder Ge-ringsten. gerinkink, o.: Klingklang. geritsel, o.: Rascheln [o.], Geraschel [o.j, Rauschen [o.]. Óermaan, m.: Germane [m.J, Germa-nier [m.]; Germaansch, bv. n.: germanisch; Germanië, o.: Germanien [o.l; germanis-nras, o.: (tik.) Germanism [m.]. geroezemoes, o.: Wirrwarr [m.]. geronnen, bv. n.: geronnen; -bloed, o.: (das) geronnene Blut; zoo gewonnen, zoo -: (spr.) wie gewonnen so geronnen. geronzebons, o.: Gerauschmaehendc Musik [vr.]. gerookt, bv. n.: gerauchert; - spek: (das) geraucherte Speek;-vleesch: Rauch-tleisch [o.]; -e worst: geraucherte Wurst |vr.; ü]; -e ham: (der) geraucherte Schinken; -e bokking: (der) geraucherte Haring; - elft: geraucherte Alose [vr.|; -e paling, m.: (der) geraucherte Aal;-e zalm: (der) geraucherte Salm. geroutineerd, bv. n.: routinirt [ie]; I -heid, vr.: [ie] Routinirtheit [vr.!. geroutineerde, m. en vr.: (der, die) Routinirte [ie]. gierst, vr.: (pik.) Gerste [vr.]; I -akker, m.: Gerstenfeld [o.|. gerste-pap, vr.: (der) dunne Gersten-brei; i-zemelen, vr. mrv.: Gerstenkleie [vr. enk.]. grerstgrassen, o. mrv.: Gerstengraser [o. mrv.]. grerstje, o.: Gerstenkörnchen [o.]. Sjerst-soort, vr.: Gerstensorte [vr.]; I -zweider, m.: Beizkufe [vr.]. greruelit, o.: 1) Gerücht [o.]; het -gaat: das Gerücht geht; er loopen -en: es laufen (es gehen) Gerüchte; 2) Gerücht lo.], Ruf [m.j; iemand in een kwaad -brengen: Einen in ein böses Gerüchtbrin-gen lonr.], Einen in üblen Ruf bringen jonr.l; in een kwaad - staan; in üblem Rufe stehen [onr.]; wee den wolf, die in een kwaad - staat: (spr.) wehedemjenigen der einmal in üblem Rufe steht; 'ó) Larm 1 m.]. geruchtje^ o.: 1) (das) kleine Gerücht; 2) (der) kleine Larm; voor geen klein -vervaard zijn: (spr.) sich nicht leicht ein-schüehtern lassen. geruehtmakend, bv. n.: Aufsehen erregend. geruim, bv. n.: geraum; het is reeds een -e tijd geleden: es ist schon eine ge-raume Zeit her. |
geruiseli, o.: Gerausch [o.], Rauschen [o.j. geruit, bv. n.: gewürfelt. gerust, bv. n.: ruhig; (fig.) unbesorgt; niet - zijn: (fig.) keine Rune haben. I bw.: ohne Anstand. gerustelijk, bw.: ohne Anstand. gerustlieid, vr.: Ruhe [vr.]; (fig.) Ver-trauen [o.]. gerust-stellen, w. b.: beruhigen (zich - stellen, w. w.: ruhig sein); 1 -stellend, bv. n.: beruhigend;-stelling, vr.: Be-ruhigung [vr.]. gerw, vr.: (pik.) Tausendblatt [o.j. gery, o.: Fahren [o.j; (fig.) Fuhrwerk lo.j; het - en geros: das Fahren und Reiten. gesatineerd, bv. n.: satinirt [ie], geschaard, bv. n.: schartig, zackig; I -heid, vr.: Schartigkeit [vr.], Zackigkeit [vr.]. geseltapen, bv. n.: geschaften; (fig.) beschaften; hoe staat het eigenlijk met de zaak -: wie steht die Sache eigentlich beschaften V geschenk, o.: Geschenk [o.]; aan iem. iets ten -e geven: Einem etwas zum Geschenke geben [onr.j. geschicht, o.: Zie geschiedenis: I -boek, o.: Zie geschiedboek. geschiedboek, o.: Geschichtsbuch [o.; üj. geschieden, w. o.: geschehen-[onr.j, sich ereignen; Gods wil geschiede: Got-tes Wille geschehe!, dat geschiedde later: das geschah spater; als dat geschiedt: wenn das gescnieht; het is geschied: es ist geschehen. geschiedenis, vr.: (i. a. b.) Geschichte [vr.]. geschiedenisje, o.: Geschichtchen [o.j. geschied-kunde, vr.: Geschichtskun-del vr.j; I-kundig, bv.n.: 1) geschichtskun-dig, 2) historisch, geschicntlich; -kundige, m.: Historiker [m.j, (der) Geschichtskundi-ge; -rol, vr.: (dk.) Geschichtsrolle [vr.]; -schrijver, m.: Geschichtschreiber [m.j, Historiker [m.j, (door eenen vorst of een gouvernement aangesteld -schrijver:) Historiograph Lm.]. geschiet, o.: Schiessen [o.]; geschimp en -: (spr.) Schmahen und Sticlieln. geschikt, bv. n.: 1) passend (- voor: zu), tauglich (- voor: zu),geeignet (-voor: zu); 2) (oppassend:) ordentlich,schicklich; 3) (betamelijk, behoorlijk:) geziemend, gehorig; I -heid, vr.: t) Tauglichkeit [vr.], 2) Schicklichkeit, 3) (das) Geziemende. geschil, o.: 1) Streitigkeit [vr.]; 2) Streit [m.J; het - uit den weg ruimen: dem Streite ein Ende machen; I-hebbend,bv.n.:strei-tig, im Streite liegend; -punt, o.: Streit-punkt [m.], Streittrage [vr.], Streitsache [vr.]. geschimp, o.: Schimpten [o.]. Zie het z.n.o. geschiet. geschoren, bv. n.: gescholen; met iemand of met iets - zitten: (fam.) Einen oder etwas nicht vom Halse zu schaften wissen | onr.j. geschreeuw, o.: Geschrei [o.]; (fig.) Larm [m.]; veel - en weinig wol: (spr.) viel Geschrei und wenig Wolle. geschrift, o.: Schrift [vr.]; in -ebren- |
GESCHRIJF.
177
GESTELD.
|
gen: zu Papier bringen lonr.1, sehriftlich abtassen. geNchrüf, o.: l) Geschreibe [o.l; 2) (iron.) Geschreibsel lo.j; na veel - en gewrijf daarover: nachdem viel darüber hin und her geschrieben worden war. eeNeliiilHl, bv. n.: besehuppt, sehup-pig; I -heid, vr.: schuppige Êesehatfen-neit [vr.]. geschut, o.: Gesehütz [o.]; een stuk ein Stück Gesehütz [o.l; iemand met grof - aanpakken: (fig. tam.) Emen scharf vor-nehmen [onr.1; I -balk, m.: Geschützbal-ken [m.J; -boor, vr.: Geschützbohrer [m.|; -dek, o.: Kanonendeek [o.l; -gang, m.: (zeew.) Stückpforte [vr.]; -gieter, m.: Stüek-giesser [m.[;-gieterei, vr.: Stüekgiesserei [vr.]; -meester, m.: Stückmeister [m.|; -park (-perk), o.: Artilleriepark [m.]; -poort, vr.: (zeew.) Stückptbrte [vr.]; -vorm, m.: Stückform [vr.]; -wagen, m.: Stückwagen I ui.]. geseculariseerd, bv. n.: sakulari-sirt [ie]. gesignaleerd, bv. n.: signalisirt [ie], gesitueerd, bv. n.: situirt [ie],gelegen. Igeslaelit, o.: (das)gesehlachtete Vieh, (das) zu sehlachtende Vieh; belasting op het -; Schlachtsteuer [vr.]. igeslaclit. o.: Geschlecht [o.]; het schoone -: das schone Geschlecht; het menschelijk -: das Menschengeschlecht; een adellijk -: ein adeliges Geschlecht; een - van helden: ein Heldengeschlecht |o.|; een geheel -: eine ganze Generation, ein ganzes Geschlecht; het tegenwoordige -: das gegenwartige Geschlecht; het opkomend -: die heranwachsende Generation; de toekomende (de latere) -en: die zukünftige Geschlechter; een vroeger -: ein voriges Geschlecht: van - tot -: von Geschlecht zu Geschlecht; het mannelijk, vrouwelijk en onzijdig -: (tik.) das mtinn-liche, weibliche und sachliche Geschlecht. geslacht-booiu. m.: Stammbaum [m.; a|; 1 -brief, m.: Adelsbriet |m.]. gesIacliteloos,bv. n.:(plk.)gesclilecht-los; I -heid, vr.: Geschlechtlosigkeit jvr.l. geslacht-kuiide, vr.: Genealogie |vr.]; I -kundig, bv. n.: genealogisch ^kundige, m.: Genealog [m.J; -lijst, vr.: Ge-schlechtstafel [vr.], genealogische Tabelle Ivr.], (tik.) Geschlechtsregister [o.], [s] Ge-schlechtsverzeichniss .[o.j; -naam, m.: Ge-schlechtsnamc [m.], Familienname [m.j; -register, o.: Zie -lyst: -rekening, vr.: Genealogie [vr.]; -rij, vr.: Ahnenreihe[vr.]. ffeslachts-deelen.feslachts-deelen. o. mrv.: [t| Ge-ilechtstheile |m. mrv.], Zeugungsglieder [o. mrv.l, Genitaliën [o. mrv.]; 1-drift, vr.: Geschlechtstrieb [m.]; -kenmerken, o. mrv.: Geschlechtskennzeichen [o. mrv.]; -onderscheid, o.: Geschlechtsunterschied [m.]; -orgaan, o.: Geschlechtsorgan [o.l; -uitgang, m.: (tik.) Geschlechtsendung [vr.j; -verschil, o.: Geschlechtsunterschied [m.]. geslacht-tafel, vr.: Zie -lyst; -wapen, o.: (wpk.) Geschlechtswappen [o.l, Familienwappen [o.]. geslagen, bv. n.: gesehlagen ; - vijanden: erklarte Feinde [m. mrv.], geschworne Feinde [m. mrv.]. geslepen, bv. n.: geschliffen; (fig.) schlau; | -heid, vr.: (fig.) Schlauheit [vr.j. gesloten, bv. n.: geschlossen; (op slot Servaas de Bruin. Hollandseh-Duitsch. |
gedaan, en fig. voor „geheim houdendquot;:) verschlossen; zitting met -e deuren: Sit-zung [vr.] bei verschlossenen Thüren; elkander met -e beurzen betalen: die gegen-seitige Forderungen einander ausgleichen lassen [onr.]; zoo - als eene bus: (fig. fam.) schweigsam wie ein Grab, verschlossen: I -heid, vr.: (das} Geschlossensein, (op slot; en fig.) Verschlossenheit [vr.]. gesmyde, o.: Schmuck [m.], Geschmei-de [o.]. gesmüdig. bv. n.: geschmeidig; I -heid, vr.: Geschmeidigkeit [vr.]. gesnedeni^, m.: (der) Verschnittene. gesnik, o.: Schluchzen [o.]. gesorteerd, bv. n.: sortirt [ie]. gesp, m.: Schnalle [vr.]; I -beugel, m.: SchnaUenbiigel [m.]. gespan, o.: Gespann [o.]. I -,ni.: (paltsgraaf:) Pfalzgraf [m. |. gespanschap, o.: Gespannschaft[vr.], Pfalzgrafschaft |vr|. gespatieerd, bv. n.: (typ.) gesperrt. gespelen, m. mrv.: Spielgenossen [m. mrv.]. Igespen, w. b.: schnallen. Igespen, m. mrv.: Schnallen [vr.mrv.]; I -maker, m.: Schnallenmacher [m.]. gespekt, bv. n.: gespiekt; eene goed -e beurs: (fig.) ein gut gespickter Beutel. gespierd, bv. n.: muskelig, muskulös; (fig.) kraftig; I -heid, vr.: 1} muskeligeBe-schaftenheit [vr.], 2) Muskelkraft [vr.j, Mus-kelstarke [vr.1, 3) (fig.) Kraft ]vr.]. gespikkeld, bv. n.: gesprenkelt, ge-tüpfelt; 1 -heid, vr.: gesprenkelte Beschaf-fenheit [vr.]. gespoord, bv. n.: 1) (rs.) gespornt; -e laarzen : Sporenstiefel [m. mrv.]; 2)-e wegen: Eisenbahnen [vr. mrv.]. gesprek, o.: Gesprach jo.]. glt;kspuis. o.: Gesindel [o.], Lumpenge-sindel [o.], Lumpenpack [o.]. Janhagel [m.]. gest. vr.: Zie gist. gestaag, bv. n. en bw.: Zie gestadig, gestadig, bv. n. en bw.: 1) bestandig; 2) tortwahrend, anhaltend, unablassig: I -heid, vr.: 1) Bestandigkeit jvr.l, 2) Un-ablüssigkeit [vr.], (das) Fortwahrende. gestalte, vr.: Gestalt [vr.]; 2) Statui* [vr.], AVuchs [m.]; rijzig van -: von langer Statur, von hohem vVuchs. gestaiifl, bw.: beharrend: zijn woord - blijven: beharrlich bleiben [onr.] bei sei-nem Worte: zijn woord (zijne belofte) -doen: sein Wort (sein Versprechen) halten [onr.]. gestarnte, o.: Zie gesternte, gesteeld, bv. n.: (i. a. b.) gestiélt. gesteente, o.: Gestein [o.]; (fig.) Monument [o.]. gestel, o.: Konstitution [vr.], Leibes-beschaftenheit [vr.]; (fig.)Natur [vr.]. Temperament [o.]; (ook:) Nervensystem [o.]. Igesteld. vgw.: gesetzt, vorausgesetzt, an gen om men. Igesteld, bv. n. en bw.: 1) eingesetzt; de -e machten, vr. mrv.: die Machthaber [m. mrv.], die gesetzmassige Macht [vr. enk.]; 2) bewandt, beschatten; - zijn met: bewandt (beschaffen) sein mit; het is met de zaak zóó - (de zaak is zóó -): es ist mit der Sac he so bewandt (oder: so be-schaften); het is slecht met de zaak -: die Sache steht schlecht; het is slecht - met 2e druk. 12 |
GESTELDHEID.
GEUZEN.
178
|
don zieke: es steht schlecht um den Kranke; 3) - zijn op: halten [onr.J aut', (figr. tam.) erpicht (versessen) sein aut'; hij is zeer - op orde: er halt sehr viel aut' Ordnungr; ik ben er volstrekt niet op -: ich bin g-ar nicht erpicht darauf. gestelclheicl. vr. (gresteltenis, vr.):Be-scnaffenheit |vr.]. seHtemd, bv. n.: grestimmt, gelaunt; t -heid, vr.: Stiiinnung- [vr.l, Laune [vr.]. gesten, w. o.: gisten. gesternte, o.: Gestirn |o.|. Igestieht, o.: Anstalt [vr.l. Igestieht. bv. n.: (opgericht:) ffestit-tet, errichtet, gregrrundet; (grebouwd:) er-baut; (figquot;-) erbaut; daar ben ik niet door - geweest: das war mir nicht erbaulich; niet erg - zijn over: nicht sehr zut'riederi sein über; I -heid, vr.: (fig.) Zufriedenheit Ivr.J. gesticulatie, vr.: 1) Geberde |vr.|, 2) Geberdenspiel |o.|, 3) (in beide betee-kenissen:) Gestikulation [vr.]. gestieuleereii. w. o.: gestikuliren [iej, Geberden inachen. gestig. bv. n.: Zie gistig. gestiug. vr.: Zie gisting, gestipuleerd, bv. n.: stipulirt lie], bedungen. gestoelte, o.: (al de zitplaatsen:) Ge-stühl Lo.1: (fig.) Katheder lm.]; (ook:) Kanzei (vr.]. gestoffeerd, bv. n.: 1) möblirt [ie] (NB. eigenlijk slechts: mit Teppichen und Gardinen verselilt;*n, doch ohne Möbeln); -e kamers te hu lt; : möblirte [ie] Zimmer zu vermicthen | t|; 2) geschinückt, staffirt [ie], ausstaffirt |ie]. gestoininel. o.: Stossen lo], (das) dumpte Gerausch. gestotter, o.: Stammeln |.o.], Gestam-iiiêl [o.]. gestreept, bv. n.: gestreift. gestreng, bv. n.: streng; I -heid, vr.: Strenge |vr.|. gestronipel, o.: Stolpern lo.], Gestol-per [o.]. gestry, o.: (tam.) AViderstreiten lo.]; - tegen de waarheid in: Widersprechen [o.] der Wahrheit. gestnileerd, bv. n.: studirt [iel. gesukkel, o.: (das) jammerliche Ver-fahren oder Fortschreiten; (wat de gezondheid betreft:) Krankeln |o.]. ge tabberd, bv. n.: im Talar. getakt, bv. n.: astig; breed -: mit breiten Aesten. getal, o.: Zahl Lvr.]; enkelvoudig -: (tik.) Einzahl |vr.|; meervoudig -: Mehr-zahl [vr.]; in grooten -e: in grosser Zahl; ten -e van twintig: zwanzig an der Zahl; t -letter, vr.: Zahlbuchstabe [m.];-merk, o.: Zahlzeichen lo.]. geteekende. m. en vr.: (der, die) Ge-zeichnete; wacht u voor de -n: hüte dich vor den Gezeichneten. getierceerd, bv. n.: aut' ein Drittel herabgesetzt. getimmerte, o.: Zimmerwerk [o.]. getogen, v. dw.: (getrokken:) gezogen; (opgevoed;) erzogen; zij zijn ten strijde -: sie sind in den Krieg gezogen; zij is hier geboren en -: sie ist hier geboren und erzogen. |
getouw, o.: (wev.) Stuhl lm.], AVeb-stuhl tin.]; iets op het - zetten: (tig.) et-was vornehmen I onr.J, etwas anfangen [onr.1, an etwas den ersten Stoss geben [onr.J. getralied, bv.: gegittert. getroost, bv. n.: getrost; wees maar -: sei nur getrosten Muthes [t|. getroosten (zich), w. w.: sich 14] getallen lassen [onr.]; zich gaarne ulle moeite en ontbering -: sich gern alle Mühe und Entbehrung getallen lassen [onr.J. getroubleerd, bv. n.: nicht wohl bei Sinnen; I -heid, vr.: Verrücktheit [vr.]. getrouw, bv. n.: treu, getreu; I -heid, vr.: Treue [vr.]. getrouwd, bv. n.: verheirathet [tj; -e lieden: Eheleute [m. mrv.l. getrouweiyk. bw.: treu. getuige, m. en yr.: Zeuge lm.], Zeu-gin [vr.] ; God is mijn -: Gott ist mein Zeug:o; iemand tot - nemen : Einen zum Zeugen nehmen [onr.]; - zijn van iets: Zeuge (Augenzeuge) von etwas sein, bei etwas zugegen sein. igetuigen. w. b. en o.: zeugen; (fig.) bezeugen, betneuern [t], versiehern. Igetuigen, m. en vr.: 1) Zeugen [m. mrv.]; de - hooren: die Zeugen abhören; 2) (tig.) Zeugnisse [o. mrv.J; zij heeft goede - uit vroegere diensten: sie hat gute Zeugnisse aus vorigen Diensten; eene mevrouw die geene goede - wil geven: eine Gebiete-rin welche keine gute Zeugnisse abzugeben geneigt ist. getuigenis, o. en vr. :ls| Zeugniss |o.]. getuigen-verhoor, o.: Abhörung [vr.l der Zeugen. getuigschrift, o. Is] Zeugniss lo.J. ge tulband, bv. n.: einen Turban tra-gend. getwyfel, o.: Zwcitein lo.l. gety, o.: Geze!t [vr.J; het - waarnemen : (zeeNV.) das Gezeit benutzen, (fig.) die Gelegenheit wahrnehmen lonr.j; ieder vischt op zijn -: (spr.) ein .leder nimnit die Grelegenheit wahr wenn es an derZeit ist; het - laten verloopen : die Gelegenheit vorbeigehen lassen [onr.]; als het - verloopt moet men de bakens verzetten: (spr.) bei veranderten Vcrhaltnissen andert man sein Verfahren; I -boek, o.: (kkl.) Gezei-tenbuch [o.; üj. getijde, o.: Jahreszeit Ivr.J. glt;ktüdeii. o. mrv.: Jahreszeiten lvr. mrv.l; (kkl.) Stundengebete lo. mrv.]. Ge-zeiten lo. mrv.l; 1 -boek, o.: (kkl.) Gezei-tenbuch [o.; ül. getygerd, bv. n.: getigert. geul, vr.: 1) Rinne lvr.1, Ablassrinne 1 vr.l; 2) Seegat lo.]. geur, m.: Duft jm.; ü], Geruch lm.: ü], (inz.) Wohlgeruch [m.]. geurig, bv. n.: (van reuk:) duftig. wolilriecliend; (van smaak:) gewiirzhaft; 1 -heid, vr.: 1) Wohlgeruch |in. |, 2) Ge-würzhaftigkeit lvr.]. Igeus. m.: 1) (hist.) Geuse lm.] (Zie geuzen); 2) (als scheldwoord:) Ketzer 1 m.j; 3) (zeew.) Gösch Ivr.J, Gösche Ivr.J; 1 -stok. m.: (zeew.) Göschstock lm.: ö.]. Igeus, vr.: (gegoten ijzeren staaf:) Gans lvr.; ii 1. geu%lt;kn. in. mrv.: (hist.) Geusen lm. mrv.l; het zijn maar (hist.) es sind nur |
GEWAAGD.
179
|
Gcusen, es sind nur Bettler; I -bloed, o.: Geusenblut |o.|; -verbond, o.: Geusenbund [m.|. Sfeuze-stok, m.: (zeew.) Göschstock [m.; ö]. Igrevaar, o.: Gefahr tvr.]; -loopen: Ge-fahr lauten [onr.]; op - af: aut' die Gefahr hui; in - verkeereu: iu Gefahr sein; buiten - zijn: ausser Gefahr sein; daar is green - voor: das hat keine Gefahr, das hat keine Xoth Itl. Igeyaar, o.: Sehitftahrt 1 vr.j, (das) Fah-ren: (in Gelderland en Groningrerland:) Fuhrwerk |o.]. sevaai'lyk. bv. n. en bw.: gefahrlich; , -heid, vr.: Getahrliehkeit lvr.|. gevaarte, o.: Koloss Im.J; een - van een----: ein(e) riesenhaft(er, e, es)____ gevaccineerd, bv. n.: eingreimpft. gevader, m.: Gevatter [m.i; I -schap, o.: Gevatterschaft [vr.J. geval, o.: Fall, [in.; a|; (fig.) Vorfall lm.; a], Begrebenheit |vr.], [s] Ereigrniss[o.]. Igevalleu, o.: Getallen lni.1. igevallen, w. lt;gt;.: grefallen [onr.J; zich ets laten -: sich [3] etwas grefallen lassen 0 nr.). ge val lig. bv. n.: (welg-evallig-:) grefal-lig-: (toevalligr:) zufalligr: l-iieid, vr.: l)Gi!-falligrkeit (vr.J, 2) Zufalligkeit [vr.|. I [gevangen, bv. n.: grcfangren; een -man: ein Get'angvner; zich - geven: sich gefangren geben [onr.l, (fig.) sieh ergeben lonr.]; - nemen: gefangen nehnien [onr.l, (reht.) verhaften; - zetten: einkerkern; -.zitten: gefangen sitzen [onr.]; I -bewaarder, m.: [sj Gefangnisswürtcr [m.],Schlies-ser [m.]. gevangene, m. en vr.: (der, die) Ge-fan gene. gevangen-liok, o.: [si Gefangniss [o.], (pun.) Locli [o.; ö|; I -houding, vr.: Gefan-genlialtung[vr.|; -huis, o.; [s| Gefangniss [o.|. gevangenis, vr.: [sj Gefangniss [o.|; 1 -koorts, vr.: (gnk.) Kerkerfieber |o.];-kost, m.: |sj GeKingnisskost [vr.J. g(kvangen-neniing, vr.: Gefangen-nehmung [vr.J, (reht.) Verhaftung [vr.J. gevangeiiMcliap, vr.: Einkerkerung [vr.1. ge vankei yk, bv. n. en bw.: - opge-bracht worden: als Gefangener (vr.: als Gefangene; mrv. m. en vr.: als Gefange-nen) transportirt [iej werden [onr.J; - weggevoerd worden: in die Gefangenschaft abgetuhrt werden [onr.l. gevat, bv. n.: gefasst; I -heid, vr.: Ge-fasstheit [vr.J. gevecht, o.: 1) Gefeeht [o.J: (fig. fam.) Schlagerei [vr.J, Balgerei [vr.J; 2)(het vechten:) Fechten jo.j, Ilandgemeinsein [o.J. gevederd, bv. n.: gefiedert. gevederte, o.: Geneder [o.J. ge veins, o.: Geheuchel [o.J, Heucheln (o.|. geveinsd, bv. n.: verstellt, lieuchle-risch; I -heid, vr.: Verstellung [vr.J, Heu-chelei [vr.J. geveinsde, m. en vr.: Heuchler [ni.J. gevel, m.: Giebel jm.l; een goede -versiert het gansche huis: (iron, spr.) eine hervorragendc Xase ziert das ganze An-gesicht. |
geven, w. b.: geben [onr.J: zicli gewonnen -: sieli ergeben [onr.J; alles er aan -: (fig. fam.) Alles im Stieli lassen [onr.J; niets om iemand of iets -: sich nichts um Einen odcr um etwas bekümniern; een boek in het licht -: ein Buch herausgeben [onr.J, ein Buch veröffentlichen; men moet weten te - en te nemen; (spr.) man muss einen Unterschied zn machen wissen. I -, w. onpers.: bedeuten; helfen [onr.J; aus-richten. gever, m.: Geber jm.J. geverseerd, bv. n.: bewandert (-in: in), gevest, o.: Gefass [o.J, Griff [m.J. gevestigd, bv. n.: I) wolmhaft; 2) be-gründet; iJ) een -e naam: ein guter Ruf. gevierd, bv. n.: gefeiert. gevierendeeld, bv.n.: geviertheilt [tj. gevleesd, bv. n.: fieischig; -heid, vr. Fleischigkeit [vr.J. gevlekt, bv. n.: lieckig; I -heid, vr. fleckige Beschaffenheit [vr.J. gevleugeld, bv. n.: gefiügelt. gevlengelte, o.: Genügel [o.J. gevoeg, o.: 1) [tj Xothdurft [vr.J; zijn - doen: seine Nothdurft [tj verrichten; 2) Fug [m.J; dat kunt gij met - doen: das kunnen Sie mit Fug (mit gutem Fug) thun. gevoeglijk, bv. n. en bw.: tügrlich, mit Fug; I -heid, vr.: Füglichkeit [vr.J. gevoel, o.: Gefühl [u.JI; zijde is zacht op het -: die Seide fühlt sich zartan; iets up het - doen: etwas nur mit Hülfe des Fühlens thun [onr.J. Igevoelen, w. b.: fühlen. I -(zich), w. w.: sich-.... fühlen, sich .... befinden [onr.J. Igevoelen, o.: Meinung Ivr.J, Ansicht [vr.|; naar mijn -: meiner Meinung (Ansicht) nach, nach meiner Meinung (Ansicht); ik ben van -, dat.....: ich binder Meinung, dass....; van een ander - zijn: anderer Meinung sein; van - veranderd zijn: anderer Meinung geworden sein; van een ander - worden : anderer Meinung werden [onr.J, seine Meinung andern. gevoelig, bv. n.: empfindlich; I -heid, vr.: Empfindlichkeit [vr.J. gevoelloos, bv. n.: gefühllos; I -heid, vr.: Gefühllosigkeit [vr.J. gevoels-vermogen, o.: ï]nipfin-duhgsvermögen [o.|; I -zetel, m.: Sitz[m.| des Gefühls; -zin, m.: Gefühlssinn [in.j. gevoelvol, bv. n.: vuil Gefühl. gevogelte, o.: (al wat vogel is:) Ge-vogel [o.|: (alle vogels die eetbaar zijn:) Geflügel [o.J; koopman in -: Geflügel-handler [m.J; koopvrouw in -: Geflügel-handlerin [vr.J. gevolg, o.: (uitvloeisel:) Folge [vr.1; (uitwerking, uitwerksel:) Ertblg [ m.J; (verwezenlijking:) yerwirklichung [vr.J; (de. een vorstelijk uf ander aanzienlijk personage vergezellende stoet:) Gefulge [o.J. gevolg-geving, vr.: Folgeleistung I vr.1. geA'olgiyk, vgw.: folglich. gevolgtrekking, vr.: Folgerung [vr.1, Scnluss [m.; ü| (eene - maken: eine Folgerung ziehen [onr.J, einen Schluss ziehen [onr.J. gevolinaclitigd, bv. n.: bevollmach-tigt. gewaad, o.: Gewand [o.; aenaj,Kleid [o.J. gewaagd, bv. n.: wagJich, gewagt, ge-fahrlich; I -heid, vr.: Waglichkeit [vr.J, Ge-wagtheit [vr.J, Gefahrlichkeit [vr.J. |
GEWAAND.
GEWOON.
180
|
gewaand, bv. n.: eingrebildet, vor-meintlich. Zie verwaand. gewaarworden, w. b.: gewahr werden, entdecken; (fig-.) empfinden [onr.1. gewaarwording:, vr.: Empfindung: [vr.]. gewag, o.: Erwahnung- [vr.l; - maken van iets: einer Sache Erwahnungr thun [onr.]. gewagen, w. o.: Erwahmingthun [onr.]; - van iets: emer Sache erwahnen; de wereld zal er van (fig.) die ganze Welt wird davon reden. gewapend, bv. n.: bewaffnet; op iets - zijn: auf etwas vorbereitet sein. gewapenderhand, bw.: mit bewaff- neter Hand. gewas, o.: (pik.) Gewachs [o.]. gewaseli. o.: Waschen [o.l (ook schl.). gewast, bv. n.: gewichst; -leder (-leer), o.: Wichsleder |o.|. gewaterd, bA'. n.: (kv.) gewassert. gewauwel, o.: (pop.) Gesalbader [o.l. geweer, o.: Gewehr [o.], Flinte [vr.], Büchse [vr.l; in (onder) het - komen: ins Gewehr treten [onr.1; onder het - staan: im Gewehr stehen [onr.l; presenteer 't -: prasentirt [ie] 's Gewehr; schouder 't-: schultert 's Gewehr; in den arm 't -: in Arm 's Gewehr; I -koppel, m.: Gcwehr-riemen [m.]; -rek, o.: Watfengerüst [o.l, WatFengestell [o.l; -schot, o:Flintenschuss [m.; üj; -slot, o.: Flintenschloss [o., ö]. geweest, v. dw.: gewesen ; hij is er -: (figr.) er ist todt [tot]. gewei, o.: 1) (van een hert:) Geweih [o.l, Gehörn lo.|, Hirschgeweih [o.|; 2) (ingewand :) Eing-eweide [o.]; het - aan de honden greven: (jag:.) den Hunden das Jagerrecht geben [onr.]. geweld, o.: 1) Gewalt [vr.]; met alle -: mit aller Gewalt; iemand (zich zeiven) - aandoen: Einem (sich selbst) Gewalt anthun [onr.l; goedschiks of met -: in Güte oder mit Gewalt; 2) Spektakel [m.J, Larm [m.]; een - van sinjeur den duivel maken: (tam.) ein Höllenspektakel machen; I -daad, vr.: Gewaltthat [vr.l; -dadig, bv. n.: gewaltthatig, gewaltsam; -dadigheid, vr.: Gewaltthatigkeit [vr.], Gewaltsamkeit [vr.l. geweldenaar, m.: [t] Wütherich [m.], Tirann [m.]. seweldenarü, vr.: 1) Tirannei [vr.]: 2) Gewaltthat [vr.]. geweldig, bv. n.: gewaltig; (doormiddel van geweld:) gewaltsam; eenen -en dood sterven: eines gewaltsamen Todes sterben [onr.]; I-heid, vr.: Gewaltigkeit [vr.], Gewalt [vr.]. geweldiger, m.: Gewaltiger [m.]. geweld-maakster, vr.: Spektakel-macherin [vr.]; I-maker, m.: Spektakelma-cher [m.]; -makerij, vr.: Spektakelmacherei [vr.]; -plegrer, m.: Gewaltthater [m.J; -ple-gerij (-pleging), vr.: Gewaltthatigkeit [vr.]. gewelf, o.: Gewölbe [o.];onderaardsch -: (das) unterirdische Gewölbe; I -boog, m.: Gewölbbogen [m.]. ge weifel, bv. n.: g-ewölbt. gewemel, o.: Gewimmel [o.]. gewend, bv. n.: grewohnt (- aan: an); jong -, oud gedaan: (spr.) jung- gewohnt, .alt gethan. |
gewennen, w. b. en o.: gewöhnen. 1 - (zich), w. w.: sich gewöhnen. gewenseht, bv. n.: 1) erwünschtp 2) wünschenswerth [t]. gewerveld, bv. n.: mit Wirbelbeinen; -e dieren: [t] Wirbelthiere [o. mrv.]. gewest, o.: 1) Provinz [vr.]; 2)Regrion [vr.], Gegrend [vr.]; (fig:.) Gefilde [o.]; in hoogere -en: (fig.) in höheren Gefilden. gewestelijk, bv. n.: provinzial; - bestuur: Provinzialverwaltungr [vr.]. Igeweten, v. dw.: gewusst. Igeweten, o.: Gewissen lo.]; iets opzijn (haar) - hebben : etwas auf dem Ge-wissen haoen; vrijheid van -: Gewissens-freiheit [vr.]; een goed - is een zacht oorkussen (spr.) ein gutes Gewissen ist ein sanftes Runekissen. gewetenloos, bv. n.: gewissenlos; I -heid, vr.: Gewissenlosigkeit |vr.]. gewetens-knaging, vr.: Zie -wroeging; I-kwellingen, vr. mrv.: Gewissens-unruhe [vr. enk.]: -wroegingen, vr. mrv.: Gewissensbisse [m. mrv.] (door -wroeging gekweld: von Gewissensbissen geplagt); -zaak, vr.: Gewissenssache [vr.] (er eene -zaak van maken: sich ein Gewissen dar-aus machen). gewettigd, bv. n.: (kind, bijzit:) legi-timirt [ie], (handeling:) gerechtfertigt. gewezen, bv. n.: (voormalig:) yorma-lig; (uitgesproken, b. v. een vonnis:) ge-fallt; ausgesprochen. Igewicht, o.: (gew.) Gewicht [o.l; (fig.) Wichtigkeit [vr.]. Gewicht [o.l; iets bij het - verkoopen: etwas nach dem Gewicht verkaufen; - hechten aan: Gewicht legen auf; - in de schaal leggen: (fig.) von Gewicht sein. Igewieht, o.: (van herten:) Zie liet z. n. o. gewei. gewichtig, bv. n.: wichtig; I -heid, vr.: Wichtigkeit [vr.]. gewiehts-eenheid, vr.: Einheit [vr.] des Gewichts; I -verlies, o.: Gewichtsverlust [m.]. gewiekt, bv. n.: geflügelt. gewild, bv. n.: gesucht, begehrt; (fig.) wiTlkommen; I -heid, vr.: Gesuchtsein [o.]. gewillig, bv. n.: willig; I -heid, vr.: Willigkeit [vr.]. gewin, o.: Gewinn [m.]; sterven is mij -: Sterben ist mein Gewinn; het eerste -is kattengespin:(spr.)anfanglicherGewinn geht oft an nachnerigem Verlust wieder hin. gewinzaam. bv. n.: eintraglich, vor-theilhaft [t]; I -heid, vr.: Eintraglichkeit [vr.]. gewin-ziek, bv. n.: gewinnsüchtig; I -ziekheid, vr. (-zucht, vr.): Gewinnsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek. gewis, bv. n. en bw.: gewiss; I -heid, vr.: Gewissheit [vr.]. gewisse, o.: (dk.) Gewissen [o.]. gewoel, o.: Gewühl [o.]. gewond, bv. n.: verwundet, blessirt [ie]. gewonde, m. en- vr.: (der, die) Ver-wundete, (der. die) Blessirte [ie]. gewoon, bv. n.: 1) gewöhnlich, ordi-nar ; (fig.) alltaglich; 2) - zijn aan : gewohnt sein an; I -heid, vr.: 1) Gewöhnlichkeit [vr.j, (fig.) Alltaglichkeit [vr.]; 2)Gewohnt-sein [o.J (-aan: an). |
GEZICHTS-HOEK.
GEWOONLIJK.
181
|
gewoonlijk, bv. n.: grewöhnlieh, ge-meiniglich. gewoonte, vr.: Gewohnheit [vr.J; do - doet veol: (spr.) Gewohnheit vermag: viel; de - is eene tweede natuur: (spr.) Gewohnheit ist eine andere Natur;! -recht, o.: Gewohnheitsrecht lo.]. greworden, w. o.: 1) zu Handen kommen lonr.], zu Handen kommen [onr.], zu-kommen lonr.1; aan iem. iets doen -: Ei-nem etwas zukommen lassen [onr.1; 2) iem. laten -: (tam.) Einen machen lassen [onr.]; laat hem maar -: lasse iim nur machen. I v. dw.: 1) (van geworden:) zugekom-men; 2) (van worden:) geworden, (doch vlak achter een ander Duitsch v. dw. en alsdan in het Hollandsch meestal verzwegen:) worden ; hij is oud -: er ist alt geworden; hij is afgeranseld (-): er ist ab-geprügelt worden. gewormte, o.: Gewürm [o.l. gewricht, o.: (ontl.) Gelenk [o.l;(fig.) - des tijds: Zeitpunkt [m.1. gewriclits-holte. vr.: Gelenkhöhle [vr.], Gelenkpfanne [vr.]; I -klier, vr.: Ge-lenkdrüse [vr.]. gewrocht, o.: [s] Erzeugniss [o.], quot;Werk lo.]. I -, v. dw.: ausgerichtet. ge wulf, o.: Gewölbe [o.]. gewyd, bv. n.: geweiht; - aan: L3]ge-widmet. gewijsde, o.: [t] Urtheil [o.]. [t] End-urtheil Lo.], Ausspruch [m.; ü]; in staat van -: endgültig entschieden; kracht van - hebben: austunrbar sein. ^ gewijzigd, bv. n.: modificirt [ie], ge-ündert. geykt, bv. n.: geeicht; (fig.) all^emein angenommen; (ook:) giiltig; 1 -held, vr.: Gültigkeit [vr.]. gezag, o.: Autoritat [vr.]; (fig.) Macht Ivr.j: op eigen -: eigenmachtig; op rechterlijk gerichtlich; op - van: 1) dem Befehle ... [2] ... gemass, 2) gestützt auf; een toon van -: ein gebieterischer Ton ; I -hebbend, bv. n.: machthabend, (in slechten zin:) machthaberisch, (fig.) als Autoritat geltend; -hebber, m.: Machthaber [m.]: -voerder, m.: (kpv.) Kapitan [m.], Sehiffskapitan [m.J. gezameniyk, bv. n.: sammtlich. I bw.: zusammen. gezang, o.: Gesang [m.; a]; I -boek, o.: Gesangbuch [o.; ü]. gezanik, o.: 1) (das) langweilige Ge--wasch ; 2) Schererei [vr.]. gezant, m.: (der) Gesandte. Zie ook m. legaat. gezantschap, o.: Gesandtschaft [vr.]. gezantschaps-hotel, o.: Gesandt-scnaftshotel [o.]; I -secretaris, m.: Gesandt-schaftssekretar [m.]. gezants-vrouw, vr.: Gesandtin [vr.]. gezeegd, bv. n.: (van schepen:) ...bo-dig; zwaar -: breitbodig. géze^. o.: Gerede [o.]; ik heb mijn - fezeid: ich habe gesagt was ich zu sagen atte.ezeid: ich habe gesagt was ich zu sagen atte. gezegd, bv. n.: besagt, obenerwahnt. I -, v. dw.: gesagt. gezegde, o.: Ausdruck [m.; ü]; (tik.) Pradikat [o.|. gezegeld, bv. n.: gestempelt; op - igt;a-ier: auf einen Stempelbogen (geschrie-en oder gedruckt). |
gezeggen, w. o.: sagen; zich niets laten -: sich nichts sagren lassen [onr.J, nie hts vertragen [onr.]; zich alles laten sich Alles sagen lassen [onr.1, (pop.) Alles ein-stecken. gezeglijk, bv. n.: folgsam, gehorsam; I -heid, vr.: Folgsamkeit |vr|, Gehorsam [m.]. gezel- m.: Gesell [m.]. gezellig, bv. n.: gesellig; I -heid, vr.: Geselligkeit [yr.]. gezellin, vr.: Gesellin [vr.j, Gefahrtin [vr.]. gezelschap, o.: Gesellschaft [vr.]; iemand - houden: EinemGesellschaft leis-teu; een aangenaam mensch in een -:ein angenehmer G-esellschafter. gezclschapM-dame (-juffer, -juffrouw), vr.: Gesellschafterin [vr.J; 1 -eilanden, o. mrv.: (adk.) Gesellschaftsinseln [vr. mrv.]; -lied, o,: Gesellschaftslied [o.];-rekening vr.: (rek.) Gesellschaftsrechnung [vr.]; -spel, o.: Gesellschaftsspiel [o.]. gezet, bv. n.: 1) gesetzt; eene -te pagina : (typ.) eine gesetzte Seite; 2) gesetzt, testgesetzt; op -te tijden; zu gesetzten Zeiten; tegen -te prijzen: zu gesetzten Preisen; 8) gesetzt; van -ten leeftijd: von gesetztem Alter; 4) untersetzt; - van gestalte: von untersetzter Statur, von un-tersetztem Körperbau; 5) zeer - zijn op: sehr erpicht sein auf; G) (als bw.:) - eiken avond: regelmassig jeden Abend. gezeten, bv. n.: 1) sesshaft; 2) haus-sassig; een - burger: ein sesshafter Bür-ger; I -heid, vr.: Sesshaftigkeit [vr.]. gezetheid, vr.; (van gestalte:) Unter-setztheit [vr.], untersetzte Statur [vr.]; - op: Erpichtsein [o.] auf. gezicht, o.: 1) (het zintuig; ook: aangezicht, gelaat:) Gesicht [o.l; een zwak -: ein schwaches Gesicht; een alle-daagsch ein Alltagsgesicht lo.];-en trekken: Gesichter schneiden [onr.]; 2) (verschijning:) Gesicht [o.]; in den slaap allerlei -en zien: im Schlafe allerlei Gesichte sehen [onr.]; 3) (uitzicht, ook fig.) Aus-sicht [vr.j; een prachtig -: eine prachtvolle Aussicht, eine prachtvolle Rundschau; eene erfenis in het - hebben: die Aussicht auf eine Erbschaft haben; 4) (afbeelding:) Ansicht [vr.]; -en uit Zwitserland: Ansichten [vr. mrv.J aus der Schweiz; -en van Parijs: Ansichten von Paris; -en van Weenen: Ansichten Wiens; 5) (nabijheid die met het oog te bereiken is:) An-gesicht [o.]; in het - van de kust: im An-gesicht der Küste; 6) (aanschouwing; ook: aanblik, schouwspel:) Anblick [m.]; op het eerste -: auf den ersten Anblick, bei m ersten Anblick; een ontzettend -: ein entsetzlicher Anblick; 7) (bekijking, het aanzien:) Ansehen [o.]; liet - hebt ge voor niemendal: das Ansehen kostet nichts; 8) (goede blik, juist begrip:) Ein-sicht [vr.]; geen - op het biljartspel hebben: keine Einsicht in das Billiardspiel haben. gezicht-einder, m.: Gesichtskreis [m.J, Horizont lm.]; 1 -kunde, vr.: Optik [vr.j; -kundig, bv. n.: optisch; -kundige, m.: Optiker [m.]. gezichts-as, vr.: Gesichts-achse [vr.]; 1 -bedrog, o.: Gesichtsbetrug [m.j;-begoocheling, vr.: Gesichtstauschung [vr.]; -hoek, |
GILLES.
182
|
m.: Gesichtswinkel [m.|; -kring:, m.; Ge-sichtskreis lm.]; -leer, vr.: Optik [vr.J; -lijn, vr.: Gesichtslinie [vr.J; -punt, o.:Ge-Kiehtspunkt lm.]; -vermogren, o.: Gesichts-Kinn [m.], (fig:.) Sehkraft [vr.]; -verzwakking:, vr.: Abnahme Ivr.j des Gesichts; -zenuw, vr.: 1) (in het oog::) Sehenerv[m.], Sehnerv [m.l, (in het aang:ezicht:) Ge-siehtsnerv [m.j. ffezien,fezien, bv. n.: g-esehen: (fig:.) angc-jen, in Ansehen stehend, geaehtet; 1 -heid, vr.: Ansehen jo.]. gezin, o.: Familie [vr.1. érezind, bv. n.: 1) g-esinnt; 2)(willens:) g:esonnen: niet - om te: nicht gesonnen zu.i -Iieid, vr.: Gesinnung: [vr.]. gezindte (gezinte), vr.: Is] Glaubens-bekenntniss [o.l, Kont'ession [vr.1; de Lu-thersche die lutherische Konfession, das Lutherthum [turn]. gezocht, bv. n.: (i. a. b.) gesucht; ver -: (fig.) weither geholt; I -heid, vr.: Ge-suchtneit [vr.]. gezoen, o.: Küssen [o.]; - en gelik: (tam.) (das) Küssen und Lecken. gezond, bv. n.: gesund. gezondlieid. vr.: Gesundheit [vr.], (fig.) Gesundheitsbinde [vr.],flanellen Leib-binde [vr.1; (als tsw.: Gesundheit!};officier van -: Sanitatsofficier lm.], Militararzt lm.; a]. gezondliei€ls-attest,o.: Gesundheits-schein [m.]; I -gordel, m.: flanellen Leib-binde [vr.]; -leer, vr.: Gesundheitslehre [vr.1. Hygiene [vr.J. gezond-maker, m.: Gesundmacher [m.]; I -making, vr.: Gesundmachung [vr.]. gezuig, o.: Gesauge [o.], Saugen lo.l; (fig. tam.) Saugapparat [m.]. gezusters, vr. mrv.: Schwestern [vr. mrv.1. gezwagers. m. mrv.: Schwager [m. mrv.]. gezwel, o.: Geschwulst [vr.; ü]. gezwind, bv. n.: geschwind; 1 -heid, vr.: Geschwindigkeit [vr.]. gezwollen, bv. n.: geschwollen; (fi^T.) schwülstig; 1 -heid, vr.: Geschwollen-neit [vr.], (fig.) Schwülstigkeit [vr.1. gezworen, bv. in.: 1) geschworen, 2) vereidet, beeidigt; 3) (fig.) erklart; de -vijand: der erklarte Feind. gezworene, in.:(rcht.) (der) Geschwor-ne; de rechtbank van -n; das Geschwor-nengericht, das Schwurgericht. giehelen, w. o.: kichern. gids, m.: Führer [m.] (ook fig.), giegagen, w. o.: yahnen; (fig.) wie ein Esel schreien [onr.J. giegelen, w. o.: kichern. giek, vr.: 1) Giek [o.l, Sclmellsegler lm.]; 2) Giekbaum lm.; a]. gienje, vr.: (mtw.) Guinee [vr.]. gier, m.: 1) (vog.) Geier lm.]; 2) (kim.) Genre [vr.]; 3) (zeew.) Gierung [vr.], Gierschlag [m.]. 1 -, vr.: 1) (voor varkens:) Spülicht [o.], Spülwasser [o.], 2) Gauche [vr.], Jauche [vr.J; 3) (zwaai:) Schwung [m.; ü]. I -, o.: Kuheuter [o.]. gieraehtig, bv. n.: geierahnlich (als bw.: wie ein Geier). gier-arend, m.: Geieradler [m.]; I -brug, vr.: fliegende Brücke [vr.]. gier-knil, m.: Zie -put; 1 -pont, vr.: |
Fahre [vr.]; -put, in.: Jauchegrube [vr.1, Mistpfütze [vr.], [tj Kothlache [vr.]; -valkl m.: (vog.) Geierfalk lm.], Gierfalk lm.]; -wolf, m.: (tab.) AVahrwolf) lm.; ö];-zwaluw, vr.: (vog.) Geierschwalbe [vr.1, Gierschwalbe [vr.1, Mauerschwalbe [vr.J. giere, in Sam.: Geier.... Igieren, m. mrv.: (vog.) Geier lm. mrv.]; I -hals, m.: Geierhals lm.; al;-nest, Geiernest [o.]; -oog, o.: Geierauge lo.]. igieren, w. o.: schrag (schief) laufen [onr.], im Zickzack gehen [onr.]; - van den lach : (fig. tam.) in ein lautes Gelach-ter ausplatzen; - van den honger: (fig tam.) vor Hunger fast umkommen [onr.]. gierig, bv. n.: geizig; I -heid, vr.: Geiz [m.j. gierigaard, m.: Geizhals [m.; iij. gierst, vr.: (pik.) Hirse [vr.1; 1 in Sam.: hirsen...., of bij z. n. Hirsen..... gierste, in Sam.: Hirsen____ gietbad, o.: Zie stortbad, gieteling, m.: (tech.) Eisenstab lm.; a], Eisenstange [vr.]; (vog.) Amsel [vr.]. giet-emmer, m.: Giesser lm.]. gieten, w. b. en o.: (i. a. b.) giessen [onr.]; het regent dat het giet: (spr.) es regnet als wenn es mit Kübeln gösse:liet regende dat het goot: es regnete guss-weise, es goss in Stromen vpm Himmel. gieter, m.: (i. a. b.) Giesser [m.]: er uitzien als door een - gedropen: (pop.) katzenjammerlich aussehen lonr.]. gietery, vr.: (tech.) Giesserei [vr.]. gietgat, o.: (tech.) Giessloch jo.; ö]. gieting. vr.: Giessen lo.], Giessung [vr.1. giet-logen. m. en vr.: Erzlügner [m.l, Erzlügnerin [vr.]; I -loon, o.: Giesserlohri [m.]; -metaal, o.: Giesserz lo.]. gietsel, o.: Guss lm.: üj. gietster, vr.: Giesserin [vr.]. gietzand, o.: Giesssand [m.j, Formsand [m.l. gif, o.: Gift lo.l; I -appelboom, m.: (pik.) Manzanillo lm.]; -menger, m.: Gift-mischer [m.l; -mengster. vr.: Giftmischerin [vr.]. git*t, vr.: 1) (geschenk:) Geldgeschenk [o.l; (flg.) Almosen lo.]; (gnk.) Gabe [vr.1;. 2) (vergit:) Zie gif. giftig, bv. n.: gittig (ook hg.). o.: kleine Gabe Ivr.J. gifwerend, bv. n.: als Gegengift dienend; -middel: Gegengift lo.l. gigant, m.: Gigant [m.], Riese [m.]. gigantisch, bv. n.: gigantisch, riesen-haft. giggelen. w. o.: kichern. «il, m.: Schrei lm.]. gild, o.. Zie gilde. gilde, o.: Zunft [vr.; ül, Innung [vr.1, Gilde [vr.]; het - winnen: als Innungsmit-glied zugelassen werden [onr.]; 1 -bier, o.: Bier lo.] beim Gildeschmaus; -meesterschap, o.: (hist.) Zunftmeisteramt [o.l; -penning, m.: Zunftmünze [vr.J. gild-os, m.: Mastochs [m.]. gillen, w. o.: (een gil geven:) lautauf-schreien 1 onr.]; (aanhoudend:) laut schreien, ein Nothgeschrei lt] machen. I -, w. b.: schief abschneiden [onr.].' giller, m.: Schreier [m.], lt] Nothge-scnreimacher [m.l. Cwilles, m.: (mansnaam:) Aegidius[m.l. |
GLAS-GROEN.
183
GILLING.
|
gilling:, vr.: (zeew.) Gilling [vr.l; I -houten,quot; o. nirv.: Gillingrhölzor |o. nirv.], Gilling-knioe Lo. mrv.J. gilster, vr.: Schreicrin [vr.l, [tl Noth-geschreimacherin [vr.l. ginder, bw.: dort; naar dorthin; van - (- vandaan:) dorther; zijt gij reeds - vandaan: sind Sie schon nicht mchr dort ? ginds. bw.: Zio ginder. gindse li. bv. n.: dortigr;-e toren: der [T] Thurm [ül dort. gingang, o.: (kv.) Gingang: [ni.1. ginnegappen, w. o.: I) kichern; 2) albern lachen. ginnegapper. m.: Lachmaul [o.; ül. ginnegapster. vr.: Lachmaul |o.;al. ginnekon. \v. o.: wiehcrn (ook fig:.), ginoft'el. vr.: Zio genoffel. ginseng, m.: (pik.) Ginseng: [m.l, Kraftwurzol [vr.]. ginst, vr.: (pik.) Zie genst. gips, o.: Gips [m.l; I in Sam.: g-ips.... -of bij z. n. Gips____ • Igipsen. bv. n.: gipsen, g-ipsern. igipsen. w. b.: g:ipsen. gipser, m.: Gipser [m.l. gipsie. vr.: Ziffeunerin [vr.]. girafl'e. vr.: (ark.) Giraffe [vr.l. girandole, vr.: Girandole [vr.l, Gi-randel [vr.l. giro. o.: (kph.) Giro [o.j, Indossament [o.|; I -bank, vr.: Girobank [vr.; al, Dis-kontobank [vr.; a]. giroll'el, vr.: Zie genoffel. Eironde, vr.: (hist.) Gironde [vr.l. 4gt;iirondyii. in.: (hist.) Girondist |m.l. gis. vr.: [tl Muthmassung, [vr.l. It] Yer-inuthung- [vr.l; op de -: muthmasslich |t|, aufs Gerathewohl jtl; uit de - vallen: der Er war tun g- nicht entsprechen [onr.l, die Erwartungen tauschen. gisp, vr.: [t| Ruthe [vr.l, Schwippe [vr.l. gispen, w. h.: schwippen; (fig:.) tadeln. gisper. m.: Tadler [m.l. gisping, m.: Tadel [m.l. gispstêr. vr.: Tadlerin [vr.l. gissen, w. b. en o.: muthmassen (1), vermuthen; (zeew.) g:issen; (fig:.) (*)rathen ( - naar: nach); - doet missen: (spr.) Muthmassungen trügen. gisser. m.: Muthmasser [m.l, Ver-muther [m.l; (fig.) Rather [m.l (- naar: nach). gissing, vr.: Muthmassung [vr.l, Ver-muthung [vr.l, Vermuthen [o.l; (fig.) Ra-then [o.l ( - naar: nach). gisster. vr.: Muthmasser in [vr.l, Ver-mutherin [vr.l; (fig.) Ratherin [vr.] (- naar: nach). gist. vr.: Gascht [m.l, Helen [vr. mrv.j; om - en kaneelwater loopen: (spr.) nutz-lose Gange machen. gisten, w. o.: gahren (ook fig.), gisteren, bw.: gestern; de dag van -: der gestrige Tag; niet van - zijn: (fig. tam.) nicht von gestern her sein, kein Neuling in der quot;Welt sein. gistig. bv. n.: 1) hefig; 2) heficht; I -heid, vr.: 1) (das) Heflge, 2) (das) Ilefichte. gisting, vr.: Gührung [vr.l (ook fig.), git, o.: (min.) Gagat |m.l; (fig.) Gagat-koralle [vr.l; zoo zwart als -, schwarz wie Gagat, pechschwarz. |
gitaar, vr.: (muz.) Guitarre [vr.l; ! -muziek, vr.: Guitarrenmusik [vr.l; -speelster en -speler: Zie gitarist. gitarist, m. en vr.: Guitarrenspieler |m.i, Guitarrenspielerin [vr.J. gittegoni, vr.: Zie gnttegoni. gitten, bv. n.: von Gagat. gitzwart, bv. n.: Zie in git. glaasje, o.: Glaschen [o.]; onder een - zitten: (fig.) ein Glasehen trinken [onr.l; te diep in het - kijken; (fig.) zu tiet' in's Glas gucken; een - op den valreep: ein Glaschen zum Abschieo. glaeee. bv. n.: glacirt [ie], geglanzt; -handschoenen, m. mrv.: Glaceehandschuhc [m. mrv.]. glaeeeren, w. b.: glaciren [ie]. Iglad. bv. n.: (i. a. b.) glatt; - van tong zijn (eene -de tong hebben): eine gelaufige Zunge haben, (pop.) ein gutes Mundstüc.k haben; zoo - als eene aal: Zie aal; zich niet op - ijs wagen: (fig.) sich nicht aufs Glatteis wagen. Iglad. bw.: glatt; zeer - zitten: (klee-dingstukken:) sehr glatt sitzen [onr.l, sehr glatt anliegen [onr.j; - en gaaf: 1) glatt und fthik, 2) ganz und gar; - verkeerd: total verkehrt; I -af (-weg), bw.: glattweg, glatt; iets -af (-weg) weigeren : etwasglatt abschlagen [onr.]. gladaelitig. bv. n.: glattlich; I -heid, vr.: Glattlichkêit [vr.]. gladdigheid, vr.: (i. a. b.) Glattheit [vr.]. gladheid, vr.: (i. a. b.) Glattheit [vr.]. gladliont, o.: (tech.) Glattholz [o.; o.]. gladiator, m.: (hist.) Gladiator jm.]. glad-inaken. w. b.: glatt machen, glatten; I -schaaf, vr.: Glatthobel [m.l, Schlichthobcl [m.l; -schaven, w. b.: glatt hobeln; -slijpen, w. b.: glatt schleifen |onr.]; -strijken, w. b. glatt streichen [onr.]; -vijl, vr.: Glattfeile [vr.], Schlicht-t'eile [vr.]; -vijlen, w. b.: glattfeilen^ glans. m.: Glanz [m.l; 1 -borstel, m.: Glanzbürste [vr.l; -hout, o.: (tech.) Glattholz |o.; ö]; -kool, vr.: Glanzkohle [vr.l; -middel, o.: Glanzmittel [o.]; -pap, vr.: (tech.) Glanzpappe [vr.]; -punt, o.: Glanz-punkt [m.l; -rijk, bv. n.: glanzreich; -rijkheid, vr.: (das) Glanzreiche; -steen, m.: Glanzstein lm.]: -tor, vr.: (ins.)Glanzkafer [iif.j, Leuchtkafer [m.]; -vlieg, vr.: (ins.) Glanzfliege [vr.l. glanzen, w. b. en o.: glanzen, glanzer. m.: Glanzer [m.l. glanzig, bv. n.: glanzend; (mnw.) glanzig: I -heid, vr.: (das)Glanzende,(der) Glanz. glaiiKlng. vr.: Glanzung [vr.], (das) Glanzen. lt;Nlariis, o.: (adk.) Glarus [o.]; uit -: glarnisch; man uit -: Glarner [m.l; vrouw uit -: Glarnerin [vr.]. glas. o.: Glas [o.; iil. glasaelitig. bv. n.: glasartig; I -heid, vr.: Glasartigkéit [vr.l. glas-lilazen. w. o.: Glas blasen [onr.]; I -blazer, m.: Glasblaser lm.]; -blazerij, vr.: Glashiitte [vr.]; -gal, vr.: Glasgalle [vr.1; -gordijn, o. en vr.: Fenstergardine Ivr.I, Fenstervorhang [m.; al; -groen, bv. |
Overal [tl.
GLAUBERZOUT.
GLUT EX.
|
n.: grlasgrün; -helder, bv. n.: grlashell; -kooper, m.: Glashandler [m.]; -oog-, o.: lt;vea.) Glasaug-e [o.l (met -oogen: grlasau- fig); -raam, o.: Fenster [o.J; -ruit, vr.: ensterscheibe [vr.1; -schilder, in.: Glas-maler [m.]; -schilderen, w. o.: auf Glas malen (als z. n. o.: Glasmalerei I vr.1); -traan, m.: Glasthrane [vr.]; -werk, o.: Glaswerk [o.], Glaswaare I vr.1; -werker, m.: Glasarbeiter Lm.l; -winkel, m.: Glaswaarenladen [m.].ig); -raam, o.: Fenster [o.J; -ruit, vr.: ensterscheibe [vr.1; -schilder, in.: Glas-maler [m.]; -schilderen, w. o.: auf Glas malen (als z. n. o.: Glasmalerei I vr.1); -traan, m.: Glasthrane [vr.]; -werk, o.: Glaswerk [o.], Glaswaare I vr.1; -werker, m.: Glasarbeiter Lm.l; -winkel, m.: Glaswaarenladen [m.]. glauberzout, o.: Glaubersalz [o.l. Inlazen, bv. n.: glasern, von Glas; eene - deur; eine G-lasthüre; eene -kast: ein Glaskasten [m.; a en iij, ein Glas-schrank [m.; a]; eene - stolp: eine Glas-g-locke. Inlazen, o. mrv.: Glaser |o. mrv.l; zijne eigrene - ingooien: (fig.) selbst seinr Sache verderben; zijn geld door de -grooien: (fig.) sein Geld wegwerfen [onr.l; voor de - zitten: am Fenster sitzen [onr.J; I -maker, in.: Glaser [in.], (ins.) Wasser-jungrfer [vr.J; -makerij, vr.: Glaserhand-werk [o.l; -spuit, vr.: Fensterspritze [vr.|; -wasscher, m.: (persoon:) Fensterscheiben-reiniger |m.], (voorwerp:) Fensterbürste (vr.]. glaziff. bv. n.: glasig, grlasartig; 1 -Tieid, vr.: Glasigkcit [vr.J, Glasartigkeit [vr.1. glazuren, w. b.: glasuren, glasiren [iej. glazuur, o.: Glazur [vr.]. glee, vr.: (wev.) dünne Stelle [vr.]. gleis, vr.: Töpferthon [m.|. gleizen, w. b.: verglasen. I w. o.: g-lanzen. gleuf, vr.: Kehle [vr.], Hohlkehle [vr.J. glibberen, w. o.: schlüpfen, g-litschen, grleiten [onr.l. glibberig, bv. n.: schliipterigr, glit-scherig: I -heid. vr.: Schliipferigkeit [vr.|, Glitscherigkeit [vr.]. ^lid, o.: Glatte [vr.J; I -kruid, o.: (plk.) Ghedkraut [o.l. glim-liout, o.: Glimholz fo.]; I -kever, m.: Zie -tor: -lach, m.: Lacheln [o. j; -lachen, w. o.: lacheln. glimmen, w. o.: 1) (smeulen:) glimmen; 2) (blinken:) g-lanzen, blinken, fun-keln.^ glimmend, bv. n.: g-lanzend, blinkend, funkelnd; - smeer, o.: Schuli-schwarze [vr.1; -e laarzen: greputzte Stie-feln [m. mrv.]; - leder (-leer), o.: Zie g'e-wast leer. glimmer, o.; Glimmer |m.|; I -aarde, vr.: Glimmererde [vr.] ; -achtig,bv.n.: glim-merartigr; -schiefer, o.: Glimmerschiefer [m.1; -zand, o.: Glimmersand [m.]. glimp, m.: Schein [m.J, Anstrich [m.1, Sphimmer [m.J; een - greven aan: beschö-nigen; een - geven van: durchschimmern lassen [onr.J. glimpeiul, bv. n.: schimmernd. glimpig, by. n.: Schein____; -c betoog:- redenen: Scheingriinde [m. mrv.]. glimp-laelt, m.: (das) gezwungene Lacheln; -lachen, w. o.: grezwungen lacheln. glim-tor,vr.: Leuchtkafer|m.]; I -worm, m.: Glühwurm [m.; üj, Johanniswürm-chen [o.]. glinsteren, w. o.: glanzen, blinken, funkeln. |
glinsterworm, m.: Zie glimworm, glinte, vr.: (glinting, vr.): (tnb.) Spalier [o.l. glintinkje, o.: (tnb.) Spalierchen [o.J. glip, m.: Schlitz [m.J. flippen, w. b.: schlitzen. I -, w. o.: glitscnen, schlüpfen, grleiten [onr.J; iets laten -; etwas schlüpfen lassen lonr.J. glit, o.: Zie gUd. , globaal, bv. n. en bw.: global, annii-hernd, ungefahr; eene grlobale berekening:: ein Ueberschlag [m.; a], eine annahernde Berechnung; eene globale som: eine runde Summe. globe, vr.: Globus [m.; mrv.: Glo-ben]. gloed, m.: [tj Gluth [vr.J; (fig.) Glanz [m.]. g' oeien. w. o. en b.: gliihen; - in iets: (fig. fam.) sich heimlich über etwas freuon. gloeiend, bv. n.: glühend. I -, bw.: (fam.) im höchsten Grade; (ook:) granz bestimmt; - het land hebben aan iem. orgaan iets: Einem oder einer Sache imhöch-* sten Grade abgeneigt sein; iets - verdijen : (pop.) sich ganz bestimmt einer Sache weigern. gloei-hitte, vr.: Glühhitze [vr.1. gloeiing, vr.: Glühung [vr.], (das) Glühen. gloei-oven, m.: Glühofen [m.; ö]. glooi, m.: Abdachungr [vr.|, Abschuss [m.; ü]. Schrage [vr.J. glooien, w. o.: abschüssig sein,scjirag ablaufen [onr.l, sich neigen. glooiend, bv. n.: abschüssig. glooiing, vr.: Zie glooi. Igloren, w. o.: dammernj de dageraad begint te -: das Tageslicht tiingt zu dam-mern an. Igloren, o.: Dammerung [vr.J;het-van den dageraad: die Morgendammerung, der Tagesanbruch. glorie, vr.: (i. a. b.) Glorie [vr.J. glorieus, bv.n.: 1) glorreich,2) ruhm-voll. glorie-kroon, vr.: Siegeskrone [vr.J; I -rijk, bv.n.: glorreich (-rijker gedachtenis: glorreichen Andenkens); -zucht, m.: Buhmsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: ruhm-süchtig. gloriliëeren (zich), w. w.: sich rünmen (- op iets, - over iets: einer Sache). glos, vr.: Zie glosse. glossarium, o.: Glossarium [o.;-rienJ. glosse, vr.: Glosse [vr.J (ook fig.); -n maken op: Glossen machen über I -n-maakster vr.: Glossenmacherin [vr.J; -nma-ker, m.: Glossenmacher [m.J. gluipen, w. o.: 1^ schielen; 2) duck-mausern ; (ng.) schleicnen [onr.l. gluipend, bv. n.: duckmauserig. gluiper, m.: Duckmauser [m.J. gluiperig, bv. n.; duckmauserig; I -heid, vr.: Duckmauserigkeit [vr.J. gluip-oog. o.: Schielauge | o.J, (fig.) (der, die) Schielaugige. gluipseh, bv. n.; Zie gluiperig, gluipster. vr.: Duckmauserin [vr.]. gluren, w. o.: gucken; (fig.) laucrn. gluring. vr. Gucken jo.J; (fig.) Lauern [o.!. gluten, o.: Gluten [o.J. |
185
GOED.
GOED.
18«
|
fo.l; (waschgoed:) Wascho fvr.]; 5) (stof-fage:) Zfug lo.J; het - voor eene jas: das Zeag- tur emen Rock; het - voor 12 hemden : das Zeug: tur zwölf Hemden; men heeft het - niet gespaard: man hat das Zeug nicht gespart; 6) (spul:) Zeug [o.]; wat is dat voor was ist; das tur ZeugV; 7) ingemaakt - : (das) Eingemachte; 8) Gates, (das) Gute; - met kwaad vergelden ; Gutes mit Bösem vergel ten [onr.]. Zie groecleren. Iffoed, bv. n. en bw.: gut; wees zoo haben Sie die Güte; de -e Vrijdag: der stille Freitag; een - woord vindt eene -e plaats: (spr.) ein gutes Wort findet eine gute Statt; een -e naam is meer waard dan geld: (spr.) ein guter !Xame is besser als Reichthum |tj; -e wijn behoeft geen krans: (spr.) gute quot;NVaare verkauft sich selbst; een - begin is het halve werk: (spr.) recht angetangen ist halb gethan, (ook:) frisch gewagt ist halb gewonnen; te - hebben: zu fordern haben; te - houden: noch bekommen [onr.]; waar is dat - voor: wozu ist das gut?; - voor kiespijn: gut gegen Zahnschmerzen; kort en -: kurz und gut. sroedaardis:. bv. n.: gutartig; I -heid, vr.: Gutartigkeit [vr.]. goetl-af. bw.: gut daran; I -bezitter, m.: Gutbesitzer [m.J; Joris -bloed, m.: der gute Schlucker; - doen, w. o.: Gutes thun [onr.] (als z. n. o.: quot;Wohlthatigkeit [vr.l); -dunken, o.: 1) Gutdünken fo.], 2)Belieben [o.J, 3) Willkür [vr.]. goede, m. en vr.: (der, die) Gute; de -n: die Guten |m. mrv.j. I -, o.: Zie z. n. goed. goederen, o. mrv.: Güter fo. mrv.j; gemeenschap van -: Gütergemeinschaft Ivr.j; I -kantoor, o.: Speditionsbüreau [o.|, (op spoorwegstations:) Gepackbüreau [o.|; -handel, m.: Güterhandel |m.|: -makelaar, m.: Gütermakler [ra.]; -rekening, vr.: (in 't boekhouden:) Waarenrechnung [vr.]; -trein, m.: Güterzug [ra.; ü]; -wagen, ra.: Güterwagen [m.J. goedertieren, bv. n.: barraherzig, langraüthig [t], gnadig; I -heid,vr.: Barmher-zigkeit [vr.]. [t] Langmuth |vr.l,Gnade [vr.j. goed-geefsch, bv. n.: raildthatig; I -geefschheid, vr.: Mildthatigkeit [vr.]; -gunstig, bv. n.: gewogen; -gunstigheid, vr.: Gewogenheit [vr.]; -hartig, bv. n.: guther-zig: -hartigheid, vr.: Gutherzigkeit [vr.l. goedheid, vr.: Güte [vr.]. goedig, bv, n.: gutherzig; | -heid, vr.: Gutherzigkeit [vr.l. goedje, o.: Gütchen [o.l, Gütlein [o.j. goed-keuren, w. b.: gutheissen [onr.j, billigen,(bekrachtigen :) genehmigen; l-keu-ring, vr.: l)Billigung [vr.],2) Genehmigung [vr.]; -koop, bv. n.: wohlfeil,billig; -koopheid (-koopte), vr.: Wohlfeilheit [vr.j, Bil-ligkeit [vr.]; -maken, w. b.: gut raachen, wieder gut machen, (tig.) vergelten [onr.]; -making, vr.: Vergütung [vr.], Entsehadi-gung [vr.]; -schiks, bw.: gutwillig,in Güte (-schiks of kwaadschiks: gutwillig oder gezwungen, man mag wollen oder nicht). goedn-nioeds, bw. 1) arglos; 2) mit \ orsatz. goed-M]gt;reken, w. o.: £ut sagen, sich verbürgen (- voor: für); I-tijds,bw.:zeitig; -vinden, w. b.: gutfinden [onr.] (als z. n. o. |
Gutdünken [o.], Belieben [o.l); -willig, bv. n.: gutwillig; -willigheid, vr.: Gutwillig-keit [vr.]. goëlet, vr.: (zeew.) Goëlette [vr.]. goelijk, bv. n.: freundlich; l-heid, vr.: Freundhchkeit [vr.]. g4»enian, m.: Schiedsrichter [m.]. golf, vr.: 1) (adk.) Golf [ra.], Meerbusen [m.]; de - [van Arabië (van Venetië van Finland, enz.): der arabische (venetianische. finische u. s. w.) Meerbusen; 2) (in beweging zijnde hoeveelheid opgestuwd water:) Welle [vr.l, Woge[vr.l; 3) (fig.) Strom [ra.]; het bloed kwam met golven zijne keel uit: das Blut kam ihm stroraweise aus der Kehle. golfachtig, bv. n.: wellenförmig. golf-beweging, vr.: Wellenbewegung lyr.];| -breker, m: Wellenbrecher [ra.]; -breking, vr.: Wellenbruch [ra.]; -geklots, o.: Wellenschlag [ra.]; -lijn, vr.: Wellenlinie [vr.l; -slag, m.: Wellenschlag [in.]; -stillend, bv. n.: wellenstillend. golfs-wüs (-wijze), bw.: wellenartig; (tig.) stroraweise. golven? w. o.: wogen, wallen; (fig.) stromen, fliesscn [onr.]. golvend, bv. n.: 1) sich wellenförmig bewegend : 2) wellenförmig; 3) (fig.) schwel-lend; een -e boezem: ein schwellender Busen. golving, vr.: (das) Wogen, Wallung [vr.l; (fig.) wellenförmige Bewegung [vr.], Wellenbewegung [vr.j. gom, vr.: Gummi [o.]; Arabische -: (das) arabische Gummi. goniaehti^:, bv.n.: gummiartig; l-heid, vr.: gumraiartige Beschaffenheit [vr.]. gom-boom, ra.: Gummibaum [m.; al; 1 -elastiek, vr.: Federharz [o.], Kautschuck [o.]; - hars, o. en vr.: Gummiharz [o.l; -houdend, bv. n.: gummihaltig; -lak, o.: Gumuülack [ra.]. goinnien. w. b.: gurarairen [ie!, goinnier, ra.: [ie] Gummirer |m.!. goniniig. bv. n.: gummig; I -heid, vr.: Gumraigkeit [vr.]. goniming. vr.: [iel Guramirung [vr.l. gom-rijk, bv. n.: guramireich;!-steen, m.: Gummistein [m.]; -stof, vr.: Gummi-stotf [m.J; -water, o.: Gummiwasser |o.]^ gondel, vr.: Gondel [vr.j. gondelachtig, bv. n.: gondelartig. gondelier, ra.: Gondelier [ra.], Gon-deTführer [ra.]. gondel-lied, o.: Gondellied I o.l; I-vaart, vr.: Gondelfahrt [vr.l; -voerder, ra.: Gon-delführer [in.]; -vorinig, bv. n.: gondel-förmig. goniometer, m.: Goniometer [ra lr W inkelraesser | m.]. goniometrie, vr.: Goniometrie [vr.l,. Wïnkelmessung [vr.]. goniometrisch. bv.n.: goniometrisch. gons. ra.: Summen [o.J; I -tol, vr.: Summkreiscl [ra.]. gonst,vr.: (akk.) Kraft [vr.l des Düngers. gonzen, w. o.: suranien, surasen. gonzer, ra.: Sumser [ra.]. gonzing. vr.: Suranien [o.J, Surasen [o.J. goochelaar, m.: Taschenspieler [m.J, Gaukler [m.J. goochelaarster, vr.: Tasehenspiele-rin [vr.l, Gauklerin [vr.j. |
GOUDEN.
187
|
gooclielary. viv.Taschenspielorei (vr.|, Gaukclspiel fr.|. £:oockliel-ba1, m.: Gauklerbiillchon fo.l, Ballchen [o.] dev Taschenspieler; I -beker, m.; Taschenspielerbecher |m.]. ifooohelen, w. o. en b.: graukeln. eooeholinfi:, vr.: Gaukeln |o.]. ooolK'l-kunst. vr.: Taschenspieier-kunst l vr.1; I-kunstje, o.: Tasehenspieler-stückehen |o.]; -spel, o.: Taschenspielerei [vr.|; -stukje, o.: Zie -kunstje; -tasch, vr.: Gaukeltasche Jvr.1, Sack |ni.; a] der Taschenspieler; -werk, o.: Zie -spel. tfooeliein, bv. n.: gescheidt. goocliomerd, m. en vr.: Schlaukopf fm.; öl. gootlje, o.: Göttchen |o.]. gooien, w. b.: werfen lonr.]; aan iem. iets voor de voeten -: (figr.) Einem etwas vorwerfen lonr.]. gooier, m.: Werter hn.l. ffooiing:. vr.: Werfen |o.]. gooister, vr.: quot;Werferin |vr.]. goon. m. mrv.: (dk.) Götter fm. mrv.l. ffooi-. bv. n.: (melk:) sauer; (spek:) ranzig-; (akkerland:) geil; (waschffoed:) grau; (figr.) selimutzigr; gore taal: schmut-zige Heden jvr. mrv.]; een gore vent: 1) ein Schmutzigel |m.], 2) ein Zotenreisser [m.1. gooraeliti^-, bv. n.: (melk :) sauerlich; I -lieid, vr.: Sauerlichkeit lvr.1. g:ooi*lieilt;l, vr.: 1) Saure fvr.], 2) Ran-zigkeit fvr.], 3) Geilheit fvr.], 4) Grauheit fvr.], 5) Schmutzigkeit |vr.|. ^o4»rnat. o.: saure Molken fvr. mrv.]. ffoospenniii^ m.: Gottesgroschen [in.], Gottesgeld |o.]. goot, vr.: Rinne fvr.]; in de - liggen: (gem. spr.) verunglückt sein; zoo loopen de goten als het regent: (spr.) in solchen quot;Wassern tangt man solche Fische; I -gat, o.: Abzugsloeh |o.; öl. gootje, o.: Rinnchen [o.l. goot-lüst, vr.: Rinnleiste | vr.]; I -plank, vr.: Rinnenplanke fvr.]; -steen, m.: Guss-stein jm.], Rinnstein fm.]; -vormig, bv. n.: rinnenförmig; -water, o.: (fig.) Spülieht jo.]; -ijzer, o.: Rinneisen |o.]. gord (gorde), vr.: Schiffsrippe fvr.]. gordel, m.: Gürtel [m.], Gurt fm.]: I -beurs, vr.: Geldgürtel fm.1; -dier, o.; (drk.) |tl Gürtelthier |o.]; -gesp, m.: Gür-telschnalle fvr.]; -maker,m.:Gürtelmacher lm.]; -riem, m.: Gurtriemen [m.];-roos, vr.: (gnk.) Antoniusfeuer fo.l; -slang, vr.: (drk.) Gürtelschlange fvr.]; -wesp, vr.: (ins.) Gürtelwespe fvr.]. gordlt;»ii. w. b.: gürten. I - (zich), w. w.: sich gürten (ten strijde: zum Kampte). CiioiMliaaiiseli. bv. n.: gordisch; den -en kiioop doorhakken: den gordischen Knoten zerhauen. gording, vr.: (zeew.) Gording fvr.]; I -blok, o.: Gordingsblock fm.; ö]. gordijn, o. en vr.: Gardine fvr.]; (tnl.) Vorhang fm.; a]; (vest.) Mittelwall fm.; a]; achter de -en: hinter den Gardinen; het - valt: (tnl.) der Vorhang fallt; I -franje, vr.: Gardineniranse fvr.]; -koord, o. en vr.: Gardinenzug fm.; üj. Gardinenschnur |vr.; ü]; -ring, m.: Gardinenring |m.j; -roede, vr.: Gardinenstange [vr.]; -rol,vr.: Gardinenrolle [vr.]. |
goren. w. o.: sauer werden fonr.], ver-sauern. goi-gel. m.: Gurgel [vr.]; I -drank, ni-(-water, o.): Gurgehvasser |o.]. gorgelen, w. o. en b.: gurgeln, sich gurgel u. gorglt;kling. vr.: 1) Gurgeln [o.];2) Gur-geTwasser fo.j. Gorgoon, vr.: (fab.) Gorgone jvr.]; de Gorgonen, mrv.: die Gorgonen |vr. mrv.!. Gorgoonscli, bv. n.: gorgonisch, gor-gonenartig, Gorgonen..... gorig, bv. n.: ein wenig versauert: I -heiiï, vr.: Sauerlichkeit fvr.]; (fig.) Schmutzigelei fvr.l, Liederliehkeit lvr.1,. Zotenreisserei jvr.]. gorilla, m.: (drk.) Gorilla |m.|. gors. vr.: 1) (vog.) Goldammer fvr.]; 2) (das) angeschwemmte Land, Anschwem-mung lvr.|. Zie gorzen. gort, vr.: Grütze fvr.], Graupe Ivr.j; van haver tot -: (spr.) sehr genau; 1-beuling, m.: Grützwurst fvr.; ü]. gorte-bry, vr.: Grützenbrei |ni.]. Igorten, w. b.: (gort:) aushülsen. igorten. vr. mrv.: Grützen fvr. mrv.l; 1 -teller, m.: (iron.) Erbsenziihler fm.|: -tellerij, vr.: (das) Erbsenzahlen; -teister, vr.: Erbsenziililerin fvr.]. gorte-pap. vr.: Grützenschleim fm.], (der) dünne Grützenbrei. gortig, bv. n.: (vea.) finnig; (fig. fani.gt; arg; hij maakt het al te -: er treibt es viel zu arg; I -heid, vr.: (vea.) Finnen fvr. mrv.], (fig. fam.) (das) Arge. goi-tniolen. m.: Grützmühle fvr.]. gorzen, vr. mrv.: Anschwemmungen fvr. mrv.l; de binnen- en buiten- -: die eingedeiehten und uneingedeichten An-schwemmungen. goteling, in.: Zie gieteling. (liotli, in.: (hist.) ft] Gothe fm.]; de -n, m. mrv.: (hist.) die Gothen [t]. lt;iiotliard (Sint-), m.: (adk.) Sankt Gotthard fm.]. fiiotliiseli. bv. n.: gothisch jt]. goud, o.: (min.) Gold |o.]; zoo eerlijk als (spr.) so treu wié Gold; het is alles geen - wat er blinkt: (spr.) es ist nicht Alles Gold was glanzt: de morgenstond heeft - in den mond: (spr.) ÜMorgenstunde hat Gold im Munde; eigen haard is -waard: (spr.) eigner Herd ist Goldes werth |t]; die man (dat ding) is - waard: der Mann (das Ding) ist nicht mit Goldzube-zahlen; eene som gelds betalen in -: eine Summe Geldes in Gold bezahlen; zij is^ klinkklaar - (zij is stijf van het -): sie ist wie in Gold eingefasst; al ware zij met -beslagen: und wenn sie in Gold eingefasst ware; dat is als - zoo goed: das ist bes-ser als Gold; geen - is zoo goed: es geht nichts darüber. goiidalt;*litig. bv. n.: goldartig, gold-iihnlich, (tig.) goldliebend. goud-acler. vr.: (mnw. en gnk.) Gold-ader jvr.]; I-appel, in.: Goldapfel lm.; a]: -blaadje, o.; Goldblattchen |o.l, Goldflit-terchen fo.l; -blad, o.: Goldblatt fo.| (NB. blad-: Blattgold lo.j); -delver, m.: Gold-graber fm.] ; -delving, vr.: (das) Goldgra-ben; -draad, o.: Golddraht fm.] (-draadtrekker, m.: Golddrahtzieher fm.]). gouden, bv. n.: golden, von Gold; een - horloge: eine goldene XJhr; een - ring: |
GRAAX-STAPEL.
GOUD-FOREL.
188
|
ein Goldring [m.];-kwasten: Goldtroddeln |vr. mrv.]; een - rijder: (hist.-mtw.) ein lt;joldreiter [m.]; het - kalt' aanbidden: (spr.) das goldne Kalb verehren; iemand - bergen oeloven: (fig.) Einem goldne Berge versprechen [onr.l; den vijand eene - brug bouwen: dem Feinde eine goldne Brücke bauen ; de - bruiloft: die goldne Hochzeit; de - bul: (hist.) die goldne Bulle; de -eeuw: das goldne Zeitalter; in den -leeuw: (uithangbord:) zum goldnen Lö-wen; ! -regen, m.: (in vuurwerk:) Goldre-g-en [m.], (pik.) Zie resen. goud-forel, vr.: (visch:) Goldforelle [vr.], Goldfohre [vr.]; I -geel, bv. n.: gold-gelb (als z. n. o.: Goldgelb [o.]); -geld, o.: Goldgeld [o.l (^een stuk -geld: ein Gold-stück [o.l); -glid, o.: Goldglatte [vr.);-graver, m.: Zie -delver: -groeve, vr.: Gold-grube [vr.]; -gulden, m.: (hist.-mtw.)Gold-gulden [m.Jj -haantje, o.: (vog.) Goldhahn-ohen [o.], (ins.) Sonnenkafer [m.] (er uitzien als een -haantje: tarn.: geputzt sein wie eine Doeke, gebiigelt und geschnie-gelt aussehen [onr.]); -haar, o.: (pik.) Goldhaar [o.]; -houdend, bv. n.: goldlial-tig; -kast, vr.: Schaufenster [o.] eines Goldschmiedsladens; - (en zilver-) kast-houder. m.: Eigenthümer [t] eines Gold-(und Silber-)waarenladens, Bijouterieladen-besitzer [m.]; -kleur, vr.: Goldt'arbe [vr.J; -kleurig, bv. n.: goldfarben, goldfarbig; -klomp, m.: Goldklumpen lm.]; -kust, vr.: (adk.gt; Goldküste [vr.l; -lak, o.: (kph.) Goldlack [m.]. (ook:) (der) goldglanzende Siegellack, (pik.) gelbe Levkoje [vr.]; -la-ken, o.: Brokat [m.], Goldstoff [m.J;-la-kensch, bv. n.: brokaten (-lakensche fazant, m.: Goldfasan [m.]); -leder (-leer), o.: Goldleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: goldledern; -loovertje, o.: Goldflitter-chen [o.]; -lijster, m.: (vog.) Goldammer [vr.]; -maker, m.: Goldmacher lm.], Alehi-mist [m.1; -makerij, vr.: Goldmaeherei Ivr.], Alchimie [vr.]; -merel, vr.: (vog.) Goldamsel [vr.],Pfingstvogel [m.;öj; -munt, vr.: Goldmünze [vr.]; -mijn, vr.: Gold-grube [vr.]; -oog, o.: (vog.) Goldauge |o.l; -pletter, m.: Goldplatter lm.1; -pletterij, vr.: Goldplatterei [vr.]; -rijk, bv. n.: gold-reich. gouds, 2e nmv.: Goldes; eene ton -: hunderttausend Gulden; I -bloem, vr.: (pik.) Goldblume [vr.]. goud-scliaallje, o.: Goldwage ]vr.]; ! -smeden, o. (-smederij, vr.): Goldsehmieds-handwerk [o.]; -smid, m.: Goldschmied fm.j; -smids —, in Sam.: Goldschmieds... (b. v.: -smidswinkel, m.: Goldschmieds-werkstatte [vr.]); -staaf, vr.: Goldbarre |vr.]; -steen, m.: Goldstein [m.]; -stof. o.: Goldstaub [m.]; -stuk, o.: Goldstück [o.l, Goldmünze [vr.]; -tor, vr.: (ins.) Sonnenkafer [m.]; -trekker, m.: Golddrahtzieher [m.1, Goldzieher [m.]; -vink, m.: (vog.) Goldfink [m.]; -visch, m.: Goldfisch [m.J (-visschenkom, vr.: Goldfischkumme [vr.]: -visschenvijver, m.: Goldfischteich [m.]); -visscher, m.: Goldfischer [m.]; -visschen, o. (-visscherij, vr.): Goldfischerei [vr.]; -vlieg, vr.: (ins.) Goldfliege [vr.]; -was-scher, m.: Goldwascher, [m.]; -wasscherij, vr.: (het werk:) Goldwascherei [vr.], (de werkplaats:) Goldwasche [vr.l; -werk, o.: Goldarbeit [vr.]; -werker, m.:Goldarbeiter [m.1; -wolf, m.: (drk.) Goldwolf [m.; ö], (fig.) Zie geldwolf; -wortel, m.: (pik.) Goldwurzel [vr.], Goldwurz [vr.]; -zand, o.: Goldsand [m.1; -zoeker, m.:Goldsucher [m.J; -zucht, vr.: Golddurst [m.]; -zwavel, vr.: Goldschwefel [m.]. |
gonlardwater, o.: (pha.) (das) Goulard'sche Wasser. gouvernante, vr.: (bij kinderen:) Er-zieherin [vr.J; (bij een ouden heer:) Hof-meisterin [vr.]; (landvoogdes:) Statthalte-rin [vr.J. gouvernement, o.: Gouvernement [o.l, Regierung [vr.]. gouvernementaal, bv. n.: Regie-rungs ____ gouvernements-gebouwr, o. (-huis, o.): Regierungsgebaude [o.]; I -orgaan, o.: Regierungsblatt lo.; a]. gouverneur, m.: (bij kinderen:) Er-zlehcr [m.]; (stk.) Gouverneur [m.]; | -generaal, m.: General-Gouverneur [m.]. gouw (gouwe), vr.: Gau [m. en o.], Landschaft [vr.]; (pik.) Schellkraut [o.], Schwalbenwurz [vr.]. go verzeil, o.: (zeew.) Toppsegel [o.j. govle, vr.: Trichterfisch [m.]. Oozewün, m.: (mansnaam:) Goswin [m.]. graad, m.: Grad [m.]; in den hoogsten -: im höchsten Grade; I -boek, o.: (zeew.) Gradbuch [o.; ü]; -boog, m.: Gradbogen [m.]; -meter, m.: Gradmesser [m.J:-meting, vr.: Gradmessung [vr.J; -verdeeling, vr.: [ie] Graduiren [o.], [t] Abtheilung [vr.] in Grade. Igraaf, vr.: Grabscheit [o.]. Spaten [m.]; ! -wesp, vr.: (ins.) Grabwespé [vr.J; -ijzer, o.: Karst [m.J, Haue [vr.J, Hacke [vr.J. Igraaf, m.: Graf [m.J; I -schap, o.: Grafschaft [vr.]; -schappelijk, bv. n.: graf-schaftlich. graafster, vr.: Graberin [vr.J. Igraag, bw.: gern. Igraag, bv. n.: 1) essbegieri^; zeer -in het eten zijn: guten Appetit haben; eene grage maag: (der) gute Appetit, (der) gute Esslust; 2) willig; grage koo-pers: willige Kaufer [m. mrv.J; - naar: begierig nach, (fig.) erpicht auf; I -held, vr.: Zie graagte. graagte, vr.: 1) Esslust [m.], Appetit [m.J; 2) Begierde [vr.]. graal, m.: (hist.) Gral [m.]. graan, o.: Korn [o.], Getreide [o.J. Zie granen; I -bouw, m.: Kornbau [m.J; -bouwer, m.: Kornbauer [m.J; -gewas, o.: Getreide [o.J (-gewassen, o. mrv.: Getrei-dearten [vr. mrv.J); -handel, m.: Getreide-handel [m.J, Kornhandel [m.|; -handelaar, m.: Zie -kooper; -harp, vr.: Kornfege Ivr.J; -kooper, m.: Getreidehandler [m.J, Kornhandler [m.J; -kooperij, vr.: Zie -handel; -korrel, vr.: Getreidekorn [o.; öj; -korreltje, o.: Getreidekörnchen [o.l;-land, o.: Kernland [o.; a]; -markt, vr.: Getreide-markt [m.; al; -oogst, m.: Getreideernte [vr.J, Kornernte [vr.J;-opkooper, m.: Korn-aufkaufer [m.J; -paard, o.: Zie -harp; -prijzen, m. mrv.: Kornpreise [m. mrv.1, Getreidepreise [m. mrv.J: -rijk, bv. n.: kornreich, reich an Getreide; -schuur, vr.: Kornspeicher [m.J, (fig.) Kornkammer [vr.J; -stapel, m.: Kornhauten [m.]. |
GRAANTJE.
189
|
graantje, o.: Körnchen (o.]; een -pikken: (fig:, tam.) schnapsen. graan-vloot, vr.: Kornflotte [vr.]; I -worm, m.: (ins.) Kornwurm [ra.; ü];-zolder, ra.: Kornboden lm.; öl. sraat, vr.: Grate [vr.j; eene - in de keel hebben: eine Grate im Halse haben, (fig. tam.) heiser sein; van de - vallen: (figr. fara.) abmagrern; I - balk, m.: (bwk.) Gratsparren [ra.]. graafje, o.: Gratehen [o.], Gratlein [o.J; aan de kat korat een - toe: (spr.) die Katze raag: wohl ein Gratehen haben. ^raat-tang:, vr.: (hik.) Splitterzang-e [vr.]. grabbel, vr.: Grapse [vr.]; te-gooien: in die Grapse greben [onr.1, in die Rap-puse werten lonr.1, (fig.) wegwerfen [onr.]. «rabbelaar, m.: Grapser lm.], «rabbelaarster, vr.: Grapserin [vr.]. «rabbelary. vr.: Grapsen jo.]. «rabbelen, w. o.: grapsen. «rabbeling:. vr.: Grapsen [o.]. «rabbelspél. o.: Grapsen [o.]. «raeieuH, bv. n.: graziös. «rachtje, o.: 1) Grabchen [o.]; 2) GraehtcTien [o.J «rarht. vr.: 1) Graben |ra.; a]; 2) Gracht [vr.]; I -water, o.: Kanalwasser [o.]. «radatie, vr.: Gradation [vr.]. «radeeren. w. b.: gradiren [ie], «radeerlmis, o.: [ie] Gradirhaus [o.: a]. «ra€leerin«, vr.: [iel Gradirun^ [vr.]. «radeerwerk, o.: [ie] Gradirwerk [o.|. «radnaal, o.: (kkl.) Gradual lo.]. «radueel, bv. n. en bw.: graduell, stu-fenweise. «radneeren. w. b.: (i. a. b.) gradui-ren [ie]. «raf, o.: Grab |o.; al; een eigen -: ein eigenes Grab, eine Farailiengruit jü]; het heilige -: das heilige Grab; aan gene zijde des -s: jenseits des Grabes; I-delver. ra.: |tl Todtengraber (ni.1; -delving, vr.: Grabgraben |o.]; -dicht, o.:Leichengediclit [o.]; -dief, m.: Leichendieb [ra.];-doek, ra.: Leichentuch [o.; ü]. «rafelgk, bv. n.: graflich; I -heid, vr.: Graflichkeit [vr.]. «raf-«esteente, o.: I) Grabnial [o.], 2) Grabstein [ra.]; I -gewelf, o.: Grabgewöl-be |o.l; -heuvel, in.: Grabhügel [ra.]. «raltfe, o.: Grabchen [o.l, Grablein [o.|. graf-kelder, ra.: Gruft[vr.; ü]; l-kuil, ra.: Grab [o.; a]; -lied, o.: Grablied [o.]; -lucht, vr.: [tl Todtengeruch [ra.]; -naald, vr.: Grabsaule [vr.]; -plaats, vr.: Grab-statte [vr.], Grabstelle [vr.]; -schrift, o.: Grabschrift [vr.]; -spelonk, vr.: fsl Begrab-nissgruft [vr.; ü]; -stede, vr.: Grabstatte [vr.]; -steen, ra.: Grabstein [m.1, Leichen-steiri [ra.]; -stem, vr.: Grabesstimrae [vr.]; -stilte, vr.: Grabesstille [vr.];-teeken, o.: Grabnial [o.]; -torabe, vr.: Grabraal [o.l; -waarts, bw.: zu Grabe; -waartsch, bv. n.: zu Grabe gerichtet; -zerk, vr.: Grabstein [ra.], Leichenstein lra.1; -zuil, vr.: Grabsaule [vr.]. «ram, vr.: (gew.) Gramme [vr.]. i«rani, ra.: 1) Zorn [ra.1; 2)Rache [vr.]; |
zijn - halen: seine Rache sattigen, sein Müthchen [t] kühlen (- op, - bij: an). I«rani, bv. n.: zornig, erzürnt; I-schap, vr.: Zorn [ra.]; -storig, bv. n.: zornig, erzürnt; -storighcid, vr.: Zorn [ra.]. «rammatica, vr.: Graramatik [vr.]. Sprachlehre [vr.]. «ramniatieaal, bv. n.: grammatisch, grammatikalisch. «ranmiatious, ra.: Grammatiker [ra.|. «ramme, vr.: (gew.) Gramme [vr.]. «ranaat-appel, ra.: Granatapfel [ra.; a]; I -appelboom, ra.: Zie -boom; -bloesera, ra.: [t] Granatblüthe [vr.]; -boom, m.: Granatenbaum [ra.; a];-buis, vr.:(art.) Granatenzunder [ra.]; -kern, vr. (-pit,vr.): Granatkern [ra.]; -pijp, vr.: Zie -buis; -schil, vr.: (pik.) Granatapfelschale [vr.]; -steen, in.: (rain.) Granatstein [in.]. «ranaten, bv. n.: Granat...., von G ran at. «randiooN, bv. n.: grossartig. «randiositeit, vr.: Grossartigkeit [vr.]. «raniet, o.: Granit [ra.]. «raiiietaehti«, bv, n.: granitartig; I -heid, vr.: grariitartige Beschaffenheit [vr.]. «raniet-ber«, ra.: Granitberg [m.J; I -blok, o.: Gram'tblock [ra.; ö]. «ranieten, bv. n.: graniten. «raniet-klomp, ra.:Zie -blok: I -rots, vr.: Granitfelsen [ra.]; -steen, ra.: Granit [ra.j. «rap. vr.: Spass [ra.; a]; voorde-:zum Spass; uit eene -: ira Spass. «rappen, vr. inrv.: Spasse [ra. rarv.];. I -maakster, vr.: Spassmacnerin |vr.];-maker, in.: Spassraacher [ra.]; -makerij, vr.: Spassmacherei [vr.]. «rappi«, bv.n.: spasshaft; I -heid, vr.: Spasshaftigkeit [vr.]. «ran, o.: Gras [o.; al; zoo groen als (fig.) erzdumin; in het - bijten: (fig.) ins Gras beissen [onr.]; te hooi en te -:(fara.) dann und wann, von Zeit zu Zeit; het -hooren groeien: (iron.) das Gras wachsen hören; geen - over iets laten groeien: (fig.) kein Gras über et was wachsen lassen [onr.]; het - voor iemands voeten wegmaaien: (fig.) Einem den Vortheil lt]weg-schnappen; zich het - voor de voeten laten wegmaaien: (fig.) sich den Vortheil [t] wegschnappen lassen [onr.]; Zie adder. «ras-aartje, o.: Grasahrchen [o.]. «rasaeliti«, bv. n.: 1) grasartig, gras-ahnlich, 2) grasig, rait Gras bewachsen. «ras-boter, vr.: Maibutter [vr.], Gras-butter [vr.]; I -duinen, o. rarv.: rait Gras bewachsene Dünen (in -duinen gaan, of als w. o. kortweg: -duinen: sich araüsi-ren [iel, sich lustig raachen, ook:sichgüt-lich thun lonr.1); -etend, bv. n.: grasn'es-send; -gewas, o.: Gras lo.] (-gewassen, o. rarv.: Graser [o. rarv.]); -groen, bv. n.: grasgrün; -halra, ra.: Grashalm [m.1;. -halmpje, o.: Grashalmchen [o.];-haring, in.: (der) langs der Küste gefangene Haring; -hoop, ra.: Grashaufen [m.]. «rasje, o.: Graschen [o.l, Graslein [o.].. «ras-ka nip, ra.: quot;NViese [vr.]; I -kleur, vr.: Grasfarbe [vr.]; -land, o.: Grasland |o.l; -leder (-leer), o.: (pik.) Grasleder [o.l; -linnen, o.: Grasleinen [o.]; -look,o.:Gras- |
GRASMAAIER.
GRENEN.
190
|
iauch liu.J, Schnittlauch [ui.]; -maaier, ui.: Grasmaher [ni.|; -maand, vr.: Ostermonat [m.J; -mosch (-musch), vr.: (vogr.) Gras-mücke Lvr.|; -opper, m.: Grasschober [iu.1; -perk, o.: Grasplatz L'U'5 aj, Rasenplatz Lm.; al; -plant, vr.: Grasprlanze [vr.l; -plein o.: Zie -perk; -rand, m.:Grasrand lm.; a]; -rups, vr.; (ins.) Grasraupe [vr.l; -rijk, bv.n.: grasrelch; -scheutje, o.: Gras-haimchen [o.l. gi-asseu, o. mrv.: Grasarten [vr. nirv.J, Graser [o. mrv.]. gras-Hmaak, m.: Grasgreschmack [m.|; -soort, vr.: Grasart [vr.] (-soorten, vr. mrv.; Grasarten [vr. mrv.], Graser [o. mrv.]); -spier, vr.: Zie -scheutje; -veiling-, vr.: Grasauktion [vr.]; -veld, o.: Grasteld [o.l; -veilig:, bv. n.: schuldenhalber der Sub-hastation vertallen; -vlakte, vr.: Gras-ebene [vr.], Grastiur [vr.]; -vretend,bv.n.: g:rast,resseiid; -wortel, m.: Graswurzel [vr.]; -zaad, o.: Grassamen [m.]; -zode, vr.: Rasen [m.]. gratias. o.: Dankgrebet [o.]. I -, tsw.: danke. gratie, vr.: 1) Grazie [vr.]; de drie Gratiën: (fab.) die drei Grazien, die drei Huldfföttinnen; 2) Gnade; Wij Willem 111. bij de - Gods-, enz.: Wir, Wilhelm der Dritte, von Gottes Gnaden u. s. w.; - krijgen: (reht.) begnadigt werden [onr. |;-ver-leenen: begnadigen; het recht van -: das Begnadigungsrecht [o.]. gratificatie, vr.: Gnadengeschenk [o.]. gratig, bv. n.: gratig; I -heid, vr.:Gra-tigkeit [vr.l. gratis, bw. en bv. n.: gratis, unent-geltlich. grauw. bv. n.: grau. I -, o.: Grau [o.], graue Farbe [vr.]; (fig.) Pöbel [m.]. Janhagel [in.], Lumpengesindel [o.j, Lumpeii-X^ack [o.J. I -, m.: (das) barsche Wort. grauwachtig, bv. n.:graulich; I-heid, vr.: Graulichkeit [vr.]. Orauw-buiiclerlaud, o.: (adk.)Graii-bünderland [o.], Graubünden [o.l; l-buu--derlander, m.: Graubündner [in.], Grau-bünder [m.]; -bunderlandsch, bv. n.: grau-bündisch; -bunderlandsehe vr.:Graubimd-nerin [vr.], Graubünderin [vr.J. grauwen, w. o.: 1) mit barscher Stimme reden; - en snauwen: grob sein; - en snauwen tegen iemand: Einen grob anfahren [onr.J; 2) (dk.) dammern. grauwer, m.: Grobian [m.1. grau wgors. vr.:(vog.) Grauammer [vr.l. grauwheifl, vr.: Grauheit [vr.]. grauwig, bv.) n.: graulich I -heid, vr.: Oraulichkeit [vr.]. grauw-keeltje, o.: (vog.) Graukehl-ehen [o.]; I -schimmel, m.: (paard:) Grau-schimmel [m.]; -specht, m.: (vog.) Grau-specht [m.1. grauwster, vr.: Zankerin [vr.]. grauwtje, o.: [t| Grauthier[o.]; (fam.) Esel [m.]. grauw-zwart, bv. n.: grauschWarz. graveel, o.: (gnk.) Gries [m.|, Blasen-gnes [m.]; het - hebben: den Grieshaben, mit dem Gries behaftet sein. gravcelarhtig. bv. n.; 1) mit dem Gries behaftet, 2) griesicht. |
graveelig. bv. n.: mit dem Blasen-gnes behaftet; (fig. fain.) kostspielig, theuer [t]; I -heid, vr.: (gnk.) Blasengries-Leiden [o.l, (fig. fam.) Kostspieligkeit [vr.], [T| ïheuerung [vr.]. graveel-middel, o.: Griesmittel [o]; 1 -steen, m. (-zand, o.): (gnk.) Blasengries [m.]. graveeren, w. b. en o.: graviren [ie], graveer-kunst, vr.: [ie] Gravirkunst [vr.]; I -gereedschap, o.: [ie] Gravirzeug [o.J; -naald, vr.: Grabstichel [m.]. graveersel, o.: (das) Gravirte [ie], gravirte [iel Arbeit [vr.]. graveer-staal, o. (-stift, vr.): Zie -uaaid; -werk, o.: [ie] Gravirarbeit [vr.]; -ijzer, o.: Zie -uaaid. Igraven, w. b. en o.: graben [onr.]. Igraven, o. mrv. (van „graf): Graber [o. mrv.]. Igraven, in. mrv. (van „graafquot;): Graten [in. mrv.]; I -kroon, vr.: Grafenkrone 1 vr.]; -stand, m.: Grafenstand | m.1; -titel, m.: Grafentitel lm.]; 's -hage, o.: (adk.) Zie (deu) Haag. graver, m.: Graber lm.]. graveur, m.: |ie] Gravirer lm.], Graveur [m.], Kupferstecher [m.]. gravin, vr. mrv.: Grafin [vr.]. graving, vr.: (das) Graben. gravinnen, vr. mrv.: Grafinnen [vr. mrv.]; I -kroon, vr.: Grafinnenkrone [vr.]. gravitatie, vr.: Gravitation [vr.l, ScTiwerkraft [vr.]. graviteit, vr.: Gravitat [vr.]. gravure, vr.: 1) Kupferstich [m.]; 2) Ötahlstich [m.]. grazen, w. o.: grasen, weiden. grazig, bv. n.: grasig. greb. vr.: Abzugsgraben [m.; ii]. greel, o.: Zie gareel. green, m.: (pik.) Fiehte [vr.l, |t| Roth-tanne [vr.]. greep, in.: Gritiquot; lm.]. I -, vr.: 1) (hand-va'tsel:) Grift'[m.]; 2) (mestvork:) Mistgabel [vr.l. tiiregoriaanseh. bv. n.: gregona-nisch; -e kalender: (der) gregorianische Kalender; -e, stijl: (tijdr.) (der) gregorianische Stil. Cwregorius, m.: (mansnaam:) Gregor [m.]. greien. w. o.: (dk.) lamentiren lie], jamuiern, wehklagen. grein, o.: (gew.) Gran lo.]; (pha.) Kar-damom Lo.]; (zekere stof;) Kamelott Lo.]. greine-boom, m.: Zie green, greinen, bv. n.: 1) fichten, von Fiehten-holz Lo.]. greintje, o.: Körnchen Lo.J. greling. vr.: (zeew.) Greling [o]. grenaat. vr.: Zie granaat, grenadier, m.: (mil.) Grenadier lm.|. grenadiers-muts, vr.: Grenadier-mutze [vr.]; 1 -sabel, vr.: Grenadiersabel [m.]; -uniform, vr.: Grenadieruniform [vr.l. grendel, m.: Riegel lm.]: achter slot en -: hinter Schloss und Riegel; I -boom, m.: Riegelbarren [m.]. grendelen, w. b.: riegeln. grendel-gat, o.: Riegelloch [o.; ö|; 1 -slot, o.: Riegelschloss [o.; ö|. grendeltje, o.: Riegelchen Lo.]. grene-boom, m.: Fiehte [vr.l, [t] Rothtanne [vr.l. grenen, bv. n.: fichten, von Fichten-holz; I -hout, o.: Fiehtenholz lo.]. |
GROEI.
191
|
garens, vr.: Grenze [vr.J; I -beeld, o.; Grenzbild lo.J; -bepaling:, vr.: Festsetzungr |vr.] der Grenzen; -bewaker, m.: Grenz-wachter [m.]; -bewoner, in.: Grenzbewoh-ner lm.]; -g-ewest, o.: Grenzprovinz [vr.]; -g-od, m.: (tab.) Grenzgott [m.;ö]. Terminus lm.1; -kantoor, o.: Grenzzollamt [o.; al; -kommies, m.: Grenzzollbeamte [m.l; -land, o.: Grenzland [o.; a]; -rivier, vr.: Grenzfluss lm.; ü);-scheiding, vr.: 1)Grenz-sjheide tvr.], Grenze lvr.1, 2) Grenzsehei-dung [vr.J, Berichtigung [vr.] der Grenzen; -sloot, vr.: Grenzgraben [m.; a]; -vesting, vr.: Grenztestung [vr.]; -wacht, vr.: Grenz-wache [vr.]. Ij?reiizeii, w. o.: grenzen (- aan: an): - aan: (fig.) grenzen an. Isreuzen, vr. mrv.: Grenzen [vr. mrv.J; - stellen aan: [3| Grenzen setzen; iemand over de - zetten: Einen über die Grenze setzon; de - te buiten gaan: die Grenzen überscnreiten [onr.J; I -loos, bv. n.: grenzenlos ; -loosheid, vr.: Grenzenlosigkeit [vr.]. greppel, vr.: Abzugsgraben [m.; a]. gretig, bv. n.: begierig; I -beid, vr.: Begierigkeit [vr.J. grief, vr.: 1) Gram lm.]; 2)Beschwerde Ivr.J; 3) Krankung [vr.J. Oriek. m.: Grieche (m.l; Griekenland [o.J: (adk.) Griechenland [o.J. Orieküicli, bv. n.: griechisch (het -: das Grieehiscne, die griechische Sprache; I - vuur: IdasJ griechische Feuer); Griek-sche, vr. (Griekin, vr.): Griechin [vr.J. Ïrriend,rriend, vr.: quot;Weidenbruch [m.; ü|; and, o.: quot;Weidenmoor (o.J. griep, vr.: 1) (gnk) epidemische Scnnuptenkrankheit [vr.J, Influenza [vr.J; 2) (akk.) Gabel [vr.J. griepig. bv. n.: (gnk.) einen Anflug der Scnnupfenkrankheit habend; I -heid, vr.: Anflug Lin.l der Schnupfenkrankheit. gries, o.: Gries [m.J. griesje, o.: (fig. tam.) Kleinigkeit [vr.J. gries-meel, o.: Griesinehl[o.j;l-meel-brij, vr.: Griesmehlbrei [m.J,Griesbrei[m.J; -meelpap, vr.: (der) dünne Griesbrei. Oriet. vr.: (vrouwennaam:) Grete [vr.J, [tj Grethe [vr.J; (visch:) Seehahn [m.; a en iij. I -, o.: Gries [m.l, (der) kie-sige Sand. grietenij, vr.: Landgemeinde [vr.J. órietje, o.: (vrouwennaam:) Gretchen grietman, m.: Landamman [m.J. grieve, vr.: Zie grief. grieven, w. b.: kranken. grievend, bv. n.: krankend; I -heid, vr.: (das) Krankende. grieving. vr.: Krankung Ivr.J. friezelen,riezelen, w. o.: schaudern: ik grie-er van: es macht mich schaudern. griezeling, vr.: Schauder [m.J; ikheb (ik krijg) eene -: es schaudert mir. griezeltje, o.: Körnchen [o.J: een-: senr wenig; geen -: gar nichts. grif. bv. n.: 1) schuell; 2)leicht;3)(van lezen, schrijven, uit hot hoofd opzeggen, enz-:) gelaufig; I -heid, vr.: 1) Scnnellneit Ivr.J, 2) Leichtigkeit (vr.J, 3) Gelaufigkeit [vr.J. griffel, vr.: 1) Schieferstift [m.J, Griffel lm.]; 2) (tnb.) Pfropfreis fo.J. |
griffelen (griffen), w. b.: graviren [iej, eingraben (onr.J; (fig.) einpragen. griffie, vr.: 1) Zie griffe; 2) - van de rechtbank: Gerichtsschreiberei [vr.J; - van de Tweede Kamer; Büreau [o.l der Abgeordnetenkammer; iets ter - depo-neeren: etwas im Büreau zur Einsicht niederlegen, (fig. fam.) etwas auf die lange Bank^ scnieben [onr.J. griffier, m.: Aktuar [m.l; substituut-: Uülfsaktuar [m.]; I -schap, o.: Aktuariat [o.J. griffioen (griffoen), m.: (tab. vog.) Greif [m.]; I -schelp, vr.: Greifmuschel [vr.]. grifje, o.: Griftelchen (o.J, .Stückchen [o.] Schieferstift (o.j. grifmesje, o.: Pfroptmesserchen (o.J. grift, vr.: Griffel lm.1, Schieferstift lm.(. gril, m.: I Grille [vr.J; 2) Zie z. n. vr. griezeling. grillen, w. o.: Zie griezelen, grillig, bv. n.: 1) grillenhaft, grillig; 2) schauerig; 3) kaltlich, frostig; 1 -heid, vr.: 1) Grfllentangerei (vr.J, (ook: das) Grillenhafte, 2) Schauerigkeit | vr.1,3) Kiilt-lichkeit Ivr.J, Frostigkeit Ivr.J. grilling. vr.: Zie griezeling.. grilziek, bv. n.: grillenfahgerisch, grillig: I -heid, vr.: Zie no- 1 grilligheid. grim, vr.: Grimm lm.]. I -, bv.n.:grimmig, grim in. grimas, vr.: Grimasse Ivr.J. grimassen, vr. mrv.: Grimassen Ivr. mrv.J; - maken: Grimassen machen, Ge-sichter schneiden lonr.]; 1 -maakster, vr.: Grimassenmacherin [vr.J; -maker, m.:Grimassen macher lm.]; -makerij, vr. Grimas-senmacherei [vr.]. grim-bek. m. en vr.: Greiner | ru.J, Greinerin [vr.J; I-bekken, w. o.: Gesichter schneiden (onr.l; - lach, m.: grinsende Lacht' [vr.J; -lachen, w. o.: grinsend lachen. grimiiiellt;kn. w. o.: wimmeln-grimmen, w. o.: greinen. grimmer, m.: Greiner [m.]. grimmig, bv. n.: grimm; I -heid, vr.: Grimmigkeit Ivr.J, Ingrimm [m.|. griniister. vr.: Greinerin [vr.J. grinneken. w. o.: wiehern (ook tig.), grins, vr.: Zie grjjnK. grint. vr.: Gries lm.(. Kies [m.J, Kies-sand [m.J; I -meel, o.: (das) grobe (unge-beutelte) Buchweizenmehl; -kruid, o.: (pik.) Grindkraut [o.J, Grindwurz |vr.(; -pad, o.: Kiespfad [m.j; -schip, o. (-schuit, vr.): Kiessandschüte [vr.J, (das) zum Kies-sandtransport dienende Fahrzeug; -weg, m.: Kiesweg [m.J. grippe 1, m.: Zie greppel. grisette, vr.: Grisette [vr.l. grissen, w. b.: stibitzen, mausen. grisser, iu. : Stibitzer [m.J. grisster, vr.: Stibitzerin [vr.J. groef, vr.: Grube [vr.J; (in hout of metaal:) Kinne Ivr.J, Hohlrinne Ivr.J, Hohlkehle [vr.J, Riefe [vr.J; 1 -bidder, m.: Zie doodbidder; -ploeg, vr.: (rim.) Kehlhobel [m.J; -vormig, bv. n.: geriefelt; -werk, o: geriefelte Arbeit [vr.J; -ijzer, o.: Grabstichel (m.J. groei, m.: |t| Wachsthum [ui.]; nog in zijnen (haren) - zijn: noch immer wach-sen, noch nicht ausgewachsen sein; den |
GROEIEN.
GROND.
192
|
- in zijne beenen hebben: (tam.) ein vom Wachsen herrührendes quot;Wen in den Bei-nen haben, (iron.) Storchbeine bekommen lonr.]; op den - gemaakt zijn: mit Rüek-sicht auf dem Wachsen gemacht sein. groeien, w. o.: 1) wachsen [onr.1; uit zijne (hare) kleeren aus seinen (ihren) Kleidern hinauswachsen [onr.]; uit zijne (hare) kracht -: zu stark wachsen fonr.1, zu schnell auswachsen [onr.J; iemand over het hoofd -: Einem über den Kopf wachsen [onr.]; 2) sich heimlich freuen (- in: über), Schadenfreude empfinden (onr.) (- über), schadenfroh sein (- über). groeiingr, vr.: (das) Wachsen. groeikraelit, vr.: Wachsvermögren [o.J. groeisel, o.: Gewachs [o.]. groeisteen, m.: Bernstein [o.]. groeizaam, bv. n.: fruchtbar; I -heid, vr.: Fruchtbarkeit [vr.]. groen, bv. n.: grim (ook fig.); rijp en -: reit' und unreif? (fig.) Alles durcheinan-der; geel en -: Zie geel; - worden: ^riin werden [onr.]; de-e tafel: der grime Tisch; onder het -e zoodje: (fig. fam.) im Grabe (NB. liggend, rustend), ins Grab (NB. neergelaten of gebracht wordend). I -, o.: 1) Grün [o.], grüne Farbe [vr.]; 2) Grüne [o.]; in het - zitten: im Grünen sitzen [onr.]. I -, m.: Neuling [m.]; (bij studenten:) Pennal [m.; al, Fuchs fm.; ü]. groenaelitig, bv. n.: grünlich; I-h^id, vr.: Grünlichkeit [vr.]. groen-blanw, bv.n.: grünblau; I -boer, m.: 1) Küchengartner [m.], 2) Gemüsehand-ler [in.]. groene, m. en vr.: (der, die) Neuling, (der, die) Ünerfahrene. groenen, w. o.: grünen; - en bloeien: grünen und blühen. I -, w. b.: grün machen. groen-geel, bv. n.: grüngelb; I -gestreept bv. n.: grüngestreift, grünstreifig. groenlieifl, vr.: Grüne [vr.], (fig.) Grünheit [vr.]. groenig, bv. n.: grünlich; I -heid, vr.: Grünlichkeit [vr.]. groen-jan, m : Grünrock [m.; ö]; I -kelder, m.: Gemüsehandler-Gewölbe [o.]. lt;wroeiilancl, o.: (adk.) Grönland [o.J; Groenlander, m.: Grönlander [m.]; Groen-landsch, bv. n.: grönlandisch; Groenland-sche, vr.: Grönlanderin [vr.]; Groenlands-vaarder, m.: Grönlandsfahrer [m.]. groenling, m.: (vog.) Grünfink [m.]. groen-loonen, w. o.: (bij studenten:) Fuchs sein (ais z. n. o.: Fuchssein [o.l, Pennalismus [ni.|); -maakster, vr.:Ziererin [vr.] mit Laub und Blumen; -maken,w.o.: mit Laub und Blumen zieren; -maker, m.: Zierer [m.J mit Laub und Blumen; -man, m.: Gemüsehandler [m.]; -mand, vr.: Ge-müsekorb [m.; ö]; -markt, vr.: Gemüse-markt [m.; a]; -moes, o.: Küchengewachs [o.], Gemüse [o.j; -rok, m.: Grünrock Lm.; ö]. groensehap, o.: (onder studenten:) Pennalismus [m.J. groen-Mnavel, m.: (vog.) Grünschna-bel [m.; al; I -specht, m.: (vog.) Grün-specht [m.]; -steen, m.: (min.) Grünstein lm.]. groente, vr.: Gemüse [o.]; -n, vr.mrv.: Gemüse [o. mrv.]; I -boer, m.: Zie groenboer; -man, m.: Zie groenman;-soep, vr.: Krautersuppe [vr.]; -vrouw, vr.: Zie groenvrouw; -winkel, m.: Zie groen-kelder. |
groen-vink, m.: (vog.) Grünfink [m.]; I -voeder, o.: Grünfutter [m.]; -voederen (-voeren), w. b.: mit frischem Futter fut-tern; -vrouw, vr.: Gemüsehandlerin [vr.]; -winkel, m.: Zie -kelder; -zuur, o.: (schk.) Grünsaure [vr.]. groep, vr.: Gruppc [vr.]. groepeeren, w. b.: gruppiren [ie], groepeering, vr.: [iel Gruppirung [vr.]. groet, m.: Gruss [m.; ü]. groeten, w. b. en o.: grrüssen; (mil. en mar.) salutiren [ie]; nu, ik wil u -: nun, ich empfehle mich Ihneu; ik wil je (hem, haar, ze, hen) -: (iron.) schonen Dank! groetenis. vr.: Gruss [m.; ü];doe hem de - van mij: empfehlen Sie mich ihm, machen Sie ihm meine Empfehlung: daar zult ge de - van hebben:(iron.)rechnenur nicht darauf. groeve, vr.: Grube [vr.]; (fig.) Grab [o.'; a]. Zie ook groef. groeven, w. w.: riffeln. groeze, vr.: (das) erste Laub. groezelig, bv. n.: schmutzig; I -heid,, vo.: I) Schmutzigkeit [vr.],2) Schmutz [m.|. grof, bv. n. en bw.: groo; dat is te -: das ist zu grob, das ist zu arg; - geld verdienen : sehr viel Geld verdienen; - geld verteren: sehr viel Geld verzehren; - spelen: hoch spielen, um grosse Summen spielen. grofaelitig, bv. n.: gröblich; 1 -heid,. vr.: Gröblichkeit [vr.]. grof lieilt;l. vr.: Grobheit [vr.] (-heden, vr. mrv.: Grobheiten). grof-scliilder, m.: Grobmaler [m.], (fig.) Anstreicher [m.]; I -smederij, vr.: 1) Schmiede [vr.], 2) (das) Schmieden; -smid, m.: Grobschmied [in.]. grofte, vr.: grobe Beschaiienheit [vr.]. grog, m.: Grog [m.]; I -drinker, m.: Grogtrinker [m.]. grogje, o.: Glas [o.; a] Grog; drie -s: drei Glaser Grog. Igrol. m.: Spass [m.; a]. Igrollen, w. o.: schelten [onr.], keifen [onr.], zanken. Igrollen, m. mrv.: Spasse [m. mrv.]; I -maker, m.: Spassmacher [m.], Spass-vogel [m.; ö]. grom, o.: Eingeweide [o.] von Fischen ; (fig.) Schmutz [m.]. grommelen, w. o.: sich walzen. grommelig, bv. n.: schmutzig; (fip.) niedertrachtig; 1 -heid, vr.: Schmutzigkeit [vr.], (fig.) Niedertrachtigkeit [vr.]. grommeling, vr.: 1) (das) Walzen; 2) Schmutz [m.]. grommen, w. o.; brummen (- over: über); op iemand -: Einen schelten [onr.]. I -, w. b.: (visch:) ausnehmen [onr.]. grommig, bv.n.: (van mensch of dier:) brummig; (van visch:) nach dem Eingeweide schmeckend; I -heid, vr.: Brummig-keit [vr.], (van visch:) Eingeweidege-schmack lm.]. grompot, m.: Brumbar[m.], Griesgram [m.]. grond, m.: 1) Grund [m.; ü] (ook fig.); afbranden tot aan den -: bis auf den Grund abbrennen [onr.]; uit - van mijn (uw, zijnr |
GRONDBEGINSEL.
193
GROOTTE.
|
enz.) hart: aus Herzensgrund; in den -goedhartig- zijn: im Grunde gutnerzig sein; den - leggen tot: den Grund legen zu; ik zeg dat op - van vroegere ondervindingen: ieh sage das auf Grund früherer Erfahrun-gen; iemand te -e richten : Einen zu Grunde richten; een schip in den - boren: ein Schitf in den Grund bohren; stille waters hebben diepe -en: (snr.) stille Wasser gründen tier; van den Kouden -: (akk. en tnb.) in freier Luft gewachsen; een heer van den kouden (iron.) ein Herr von Habenichts; 2) Boden |m.l; op den - wer- f)en: zu Boden werfen [onr.]; op den -iggen: auf dem Boden liegen [onr.J; onder den - liggen: unter dem Boden liegen lonr.1; geen - meer voelen: (fig.) den Boden unter den Füssen versinken fühlen; op Hollandschen - staan: auf hollandi-schem Boden stehen [onr.]; een steenige -: ein steiniger Boden; een vruchtbare -: ein fruchtbarer Boden; 3) (fig.) Erde [vr.i; op den - vallen: auf die Erde tallen [onr.l; op den - liggen: auf der Erde liegen (onr.l; in den - Kruipen: sich in die Erde ver-kriechen [onr.]; met den - gelijk maken: der Erde gleich machen.)en: zu Boden werfen [onr.]; op den -iggen: auf dem Boden liegen [onr.J; onder den - liggen: unter dem Boden liegen lonr.1; geen - meer voelen: (fig.) den Boden unter den Füssen versinken fühlen; op Hollandschen - staan: auf hollandi-schem Boden stehen [onr.]; een steenige -: ein steiniger Boden; een vruchtbare -: ein fruchtbarer Boden; 3) (fig.) Erde [vr.i; op den - vallen: auf die Erde tallen [onr.l; op den - liggen: auf der Erde liegen (onr.l; in den - Kruipen: sich in die Erde ver-kriechen [onr.]; met den - gelijk maken: der Erde gleich machen. giMmtl-begrinsel, o.: 1) Grundsatz [m.'; a|, Prineip |o.; -eipienj, 2) Anfangsgrund lm.; ü]. grondel (grondeling), m.: (visch;) Grundel jvr.], Griindel [m.|,Gründling fm.j. groiitlelooN. bv.n.: grundlos (ook fig.), bodenlos; | -heid, vr.: Grundlosigkeit [vr.1 (ook fig.). gronden, w. b.: I) gründen (-op: auf); 2) (de grondverf geven aan:) gründen, grundiren jie], gronder, m.: Gründer [m.J. gronderig', bv. n.; naeh dem Grund schmeckend, grundig; I -heid, vr.: (der) grundige Geschmack. grond-gebied, o.: Gebiet fo.] (op Ne-derlandsch -gebied: auf niederlandischem Gebiet; op Haagsch -gebied: auf dem Stadt-gebiet Haags); -getal, o.: Grundzahl [vr.J. grondig, bv. n.: 1) gründlich 2) Zie fronderig;ronderig; I -heid, vr.: 1) Gründlieh-eit jvr.], 2) Zie gronderigheid. groncling, vr.: (stichting:) Gründung fvr.1; (grondvérving:) Grundirung [vr.|, Gründung |vr.|, (das) Gründen. grond-laag, vr.: (mtsl.) erste Schicht [vr.1; I -lasten, m. mrv.: Grundsteuer |vr. enk.l; -legger m.: Gründer [m.1, Stifter jm.j; -legging, vr.: Gründung l.vr.], Stif-tung |vr.|; -legster, vr.: Gründerin [vr.j Stiftorin Ivr.J; -pand, o.: ünterpfand lo.l an liegenden Gründen; -pilaar (-pijler), m.: Grundpfeiler [m.1, Grundsaule [vr.]; -regel, m.: Grundregel [m.]; -rente, vr.: Grundrente [vr.1; -scheiding, vr.: Grund-scheide [vr.1, Abgrenzung [vr.]; -slag, m.: Grundlage [vr.] (den -slag leggen tot: den Grund legen zu ; op hechte -slagen gevestigd zijn: auf sicherer Grundlage ruhen); -sop, o.: Bodensatz [m.]; -stelling, vr.: Grundsatz [m.; al; -stof, vr.: GrundstoH' [m.] (ruwe -stof: Material loj; ruwe -stoffen: Materialien); -taal, vr.: 1) Ursprache [vr.j, 2) Stammsprache [vr.i;-tal,o.: Grundzahl [vr.]; -teekenmg, vr.: Grundriss [m.1; -tekst, m.: Grundtext [m.|, Originaltext [m.]; -trek, m.: Grundzug [m,; üj; -vast, bv.n.: grundfest;-verdeeling, vr.: jt] Grund- Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitseh, |
vertheilung [vr.]; -verf, vr.: Grundfarbe [vr.] (in de -verf zetten: grundiren [iel, gründen); -vest, vr.: Grundfeste [vr.1, Grundsaule [vr.1; -vesten (-vestigen), w. b.: gründen; -vestiging (-vesting), vr.: Gründung [vr.];-vlak, o. (-vlakte, vr.): Grundflache [vr.]; -water, o.: Grundwasser [o.]; -wet, vr.: Grundgesetz [o.] (-wetsherziening, vr.: Revision [vr.] des Grundgesetzes); -wettig, bv. n.: verfassungsmassig, konstitutionell; -wettigheid, vr.: Verfassungsmassigkeit [vr.]; -woord, o.: Stammwort [o.; ö]:-wortel, m.: (tik.) Stamm [m.; al; -ijs, o.: Grund-eis [o.]; -zuil, vr.: Grundsaule Ivr.J. Ciironingen, o.: (adk.) Groningen [o.]; Groninger, m., Groninger [m.] (als bv. n.: gröninger); Groningsche, vr.: Gröningerin [vr.|. groom, o.: Zie grom. i - (spreek uit: groem), m.: Reitknecht [m.]. groot, bv. n.: gross; (de persoon) met -e oogen: (der, die) Grossauge; -e oogen hebbende: grossaugfg; een paar -e oogen opzetten: grosse Augen machen: (de persoon) met -e ooren: (der, die) Grossohr; -e ooren hebbende: grossohrig, grossöhrig: (de persoon) met een -en neus: (der, die) urossnase; eenen-en neus hebbende: gross-nasig; eene -e stad: eine grosse Stadt |a| (bewoner van eene -e stad: Grossstadter lm.]; de bewoners van groote steden: die Grossstadter [m. mrv.]): een - heer: ein grosser Herr; de -e Heer: der Grossherr, der Sultan; eene -e mogendheid: eine Grossmacht; de -e mogendheden: die Gross-machte. I -, o.: 1) (das) Grosse; in het -: im Grossen; 2) (hist.-mtw.) Groot [m.];vijf -: zwei und ein halber Stüber, Achtel [o.] eines hollandischen Guldens. groot-achtbaar, bv. n.: grossacht-bar; j -bek, m. en vr.: Grossmaul [m. en yr.; al; -boek, o.: (kph.) Hauptbueh [o.; ü] (het -boek der nationale schuld: das Staatsschuldbuch [ül; -brengen, w. b.: grossziehen jonr.l, erziehen |onr.l; -Bri-tannie, o.: (adk.) Gross-Britannien fo.|. grooteiykM, bw.: in hohem Masse, sehr. ^rootendeels, bw.: grossentheils [tl, grosstentheils |t|. groot-handel, m.: Grosshandel [m.1, Engroshandel [m.]; I-handelaar, m.: Gross-handler jm.l, Engroshandler jm.]. grootheid, vr.: Grosse [vr.1, (fig.) Grossartigkeit [vr.], (rek.) Grosse [vr.]. grootje, o.: Grossmütterchen [o.]; (fig.) Mütterchen [o.j. f / groot-moedig, bv. n.: grossmüthig [t]; -moedigheid, vr.: [t] Grossmuth [m.1; -mond, m. en vr. (-muil, m. en vr.): Grossmaul [m. en vr.; a|; -neus, m. en vr.: 'Grossnase [m. en vr.1; -oog, m. en vr.: Grossauge [m. en vr.1: -oor, m. en vr.: Grossohr [m. en vr.]; -ouders, m. mrv.: Grosseltern (Grossaltern) [m. mrv.1. grootncli, bv. n.: 1) grossartig;2) stolz (- op: auf); I -heid, vr.: I) Grossartigkeit [vr.], 2) Stolz [in.]. groot-seheepN, bw.: (fig. fam.) auf einem grossen Fusse; I-seheepsch, bv.n.: auf einem grossen Fusse eingerichtet,voi -nehm; -schrift, o.: (die) grosse Schrift; -spant, o.: grosse Schiffsrippe j vr.j;-spraak, vr.: Grosssprecherei |vr.|. grootte, vr.: Grosse |vr.|. druk. 13 |
GUICHEL-SPEL.
GKOS.
194
|
gros. o.: 1) (meorendcel:) Melirzahl [vr.l; (kern:) Kern [m.] (het - des legers: die Hauptarmee); 2) (twaalf dozijn:) Gross-dutzend [o.l, Gross [o.|. gros^je, o.: (hist.-mtw.) Groschen |m.j. grosse, vr.: Grosse [vr.], vom Notar ausgefertigte Abschrift [vr.]. grosseeren, w. b.: (akten:) inbeglau-bigter Abschrift ausfertigen; (fig.) ver-grossern, übertreiben [pnr.]. grossier, m.: [ie] Grossirer [m.l, Gros-sist [m.1, Grosshandler [m.]. grossierdery, vr.: Grosshandel [m.l. grot, vr.: Grotte [vr.]. grotesk, bv. n.: grotesk. groteske, vr.: Groteske [vr.l. grot-werk, o.: Grottenarbeit [vr.l; I -werker, m.: Grottenarbeiter [m.J. grove, (verbogen) bv. n.: grobe; - trekken: grobe Gesicntszüge [m. mrv.]; - handen : grobe Hande [vr. mrv.]; -muntspecie : grobes Geld; eene - pen: eine grobe Schreibfeder; eene - dwaling: ein grober |t] Irrthum [ül; eene - leugen: eine grobe Lüge; 1 een -diamantslijper, m.: (u'on.) ein Pnastertreter [m.j. grovelyk, bw.: gröblich. gruis, o.: Graus [m.l, Grus [m.l; tot -vergaan: in Staub zerfallen [w. o. onr. en v. dw.]; I -achtig, bv. n.: grausartig; -bak, m.: Graustopf [m.; ö]; -droog, bv. n.: staubtrocken; -hok, o.: Kohlengrauskam-mer [vr.l; -kolen, vr. mrv.: Kohlengraus [m. enk.l, Kohlenstaub [m.l; -zand, o.: Grussand [m.]. gruit, vr.: Bodensatz [m.j; de - in iets brengen: (fam.) etwas verderben |onr.|. gruizementen, o. mrv.: (pop.)Scher-ben [vr. mrv.]; aan - vallen: in Stücke tallen [onr.], grieseln. gruizig, bv. n.: 1) grussandahnlich, gnesicht; 2) griesig; I -heid, vr.: Griesig-Reit [vr.l. gruisje, o*: Staubchen [o.]. grut, vr.: (pik.) Grütze [vr.]. I -, o.: (das) kleine Zeug-; net kleine -: (de kleine kinderen:) das Krabbenzeug. grutteii, vr. mrv.: Grützen [vr. mrv.]; - en meel: Grützen und Mehl; I -brij, vr.: Grützbrei [ra.]; -meel, o.: Griesmehl [o.]; -pap, vr.: (der) dünne Grützbrei; -zemelen, vr. mrv.: Grieskleie [vr. enk.], grutter, m.: Mehlhandler [m.l. grutters-kneclit, m.: Mehlhandler-gesell [m.]; ! -waren, vr. mrv.: Mehlhtind-lerwaaren [vr. mrv.]; -winkel, m.: Mehl-handlerladen [m.; a en a]. gruttery, vr.: 1) Mehlhandlergewerbe [o.]; 2) Zie grutters winkel. gruwel, m.: Grauel [m.], Greuel [m.l; een - hebben van: einen Grauel haben vor; (aan, voor) iemand een - zijn:Einem ein Grauel sein; I -daad, vr.: Grauelthat 1 vr.]. gruwelen, w. o.: Zie gruwen, gruwelstuk, o.: Grauel lm.], gruwelijk, bv. n. en bw.: griiulich, grausenerregend; (tig.) schrecklich, fürch-terlich; I -heid, vr.: (das) Grauliche. (das) Grausenerregende, (fig.) (das) Schreck-liche. gruwen, w. o.: grauen; ik gruw er van: mir grauet davor, es grauet mir da-vor; ik gruw van zulke gruwelen: es grauet mir vor derartigen Graueln. |
gruwzaam, bv. n.: grausaiu; I -heid, vr.: Grausamkeit [vr.]. gryn, m. en vr.: Greiner lm.], Greine-rin [vr.]. grynen, w. o.: greinen. grQner, m.: Greiner [m.1. grynerig (grijnig), bv. n.: greinerisch: I -heid, vr.: (van iemand:) Hang lin.l zum Greinen, (van toon, stem, enz.:)(das) Grei-nerische. grnns, vr.: (masker:) Maske [vr.]; (valscli gezicht:) (das) grinsende Gesicht; (valsche lach:) (das) Grinsen; I -lach, m.: Grinsen | z. n. o.]; -lachen : grinsen. grjjnster, vr.: 1) Greinerin [vr.l; 2) Gnnserin [vr.]. grunzen, w. o.: grinsen; (fig.) Gesich-ter senneiden [onr.]. grynzer, m.: Grinser [in.]; (fig.) Gi-sichterschneider [m.]. grijpaehtig, bv. n.: greifig; I -heid, vr.: Greifigkeit [vr.]. grup-areud, m.: (vog.) Greif [m.J, Kondor [m.]. grijpbaar, bv. n.: greifbar; I -htïid, vr.: Greifbarkeit [vr.]. grypen, w. b. en o.: greifen [onr.]; -naar: greifen [onr.] nach. grjjper, m.: Greifer [m.]. ffryp-gier, m.: Greifgeier liu.1 (ook fiff). griping, v.: Greifen |o.]. gryp-klauw, m.: Greifklaue jvr.]; I -staart, m.: Greifschwanz [m.; a], Wic-kelschwanz [m.; a]. grypster, vr.: Greiferin [vr.]. grypvogel, m.: Greifgeier [m.] (ook fig:.). grys, bv. n.: grau; - geworden in; er-graut in; de grijze oudheid: (fig.) dasgrauo Alterthum [t]. I -, z. n. o.: (das) Graue, (das) Grau; zich in het - kleeden: sich in Grau kleiden; in het - vallen: ins Grauo tallen [onr.]. grysaard, m.: Zie gryzaard. grysarhtig, bv. n.: graulich; I -heid, vr.: Graulichkeit [vr.]. grys-baard, m.: Graubart [in.; aj; I -geel, bv. n.: graugelb; -groen, bv. n.: graugrün. grijsheid, vr.: Grauheit [vr.j; (fig.) Greisenalter |o.]. grys-kleurig, bv. n.: graufarbig; I -kop, m.: Graukopf [m.; ö]. gryzaard, m.: Greis [m.1. gryzelen, w. o.: Zie griezelen, gryzeling, vr.: Zie griezeling. gryzen, w. o.: greisen, graue Haare bekommen [onr.]. grijzig, bv. n.: graulich: I -heid, vr.: Graulichkeit [vr.]. guano, vr.: Guano lm.]; I -mest, vr.: Guanodünger [m.]. Crtielfen, m. mrv.: (hist.) Guelfen [m. mrv.], quot;Welfen [m. mrv.]; I -orde, vr.: Guelfenorden [m.]. guf, bv. n. en bw.: verschwenderisch, reichlich spendend; I -heid, vr.: (das) Verschwenderische, (das) reichliche Spen-den. gnielielen, w. o.: 1) gaukeln; 2) sich verstellen. giiiehel-heil, o.: (plk.)GauchheiI|o.l; I -spel, o.: I) Gaukelspiel [o.], 2) Verstel-lungskunst [vr.]. |
GIJZELING.
GUIG.
195
|
guig, vr.; Spott lm.]; iemand de - nasteken: (spr.) Einen verspotten. Isnil , m.; 1) (oud paard:) Gaul [in.;a]; U) (ngrO Dummkopf [in.; öl, (ook:) Memme .[vr.], Feigling [m.1. iguil, bv. n. en bw.: feig-herzig', feig:. guillotine, vr.: Guillotine [vr.], Fall-beil [o.]. ffiiillotineereii. w. b.; gruillotiniren [iel, mit dem Fallbeil hinrichten. Cruinea, o.: (adk.) Guinea [o.l; Gui-neesch, bv. n.: gruineisch; gruineesvaarder, m.: Guineafahrer Im.J. gninje, vr.: (mtw.) Zie gienje. guirlande, vr.: Guirlande [vr.]. guit, m.: Schelm [m.] Schalk [m.]. guitachtig:, bv. n.: Zie guiterig. guiten, m. inrv.: Schelme (Schelmen), iscnalke (Schalke); I -streek, m.: Schel-jnenstreich [m.1, Schalkheit [vr.1. Suite rig,uite rig, bv. n.: schelmisch, schalk-t, muthwillig [tl; I -heid, vr.: Schalk-haftig-keit [vr.], [t] Muthwillen [m.]. guitery. vr.: Zie guiterigheid. Sul,ul, vr.: (visch:) (der) kleine Ka-.au. Igul, bv. n. en bw.: 1) gastfrei, grast-freundlich; 2) freigebig; 3) otfenherzig. gulaardig, bv. n.: Zie gul; I -neid, vr. Zie gullieid. guldeling, m.: (appelsoort:) Peper-ling [m.1, Goldpeperling [m.1. Igulden, m.: (mtw.) Gulden (m.1. (gulden, bv. n.: golden, gülden;-eeuw, vr. : (das) goldene Zeitalter; - getal, o.: (die) goldene Zahl; - middelweg, vr. :(die) goldene Mittelstrasse; - roede, vr.: (pik.) it) Goldruthe lyr.]; - vlies, (das) goldene Fliess (de - vlies-orde: der Orden vom goldenen Fliesse; ridder van het - vlies: Fliessritter [m.1); I -stuk, o.: (mtw.) Gul-denstück [o.J; -water, o.: (-likeur:) Gold-wasser [o.]. gulhartig, bv. n.: Zie gul; I -heid, vr.: Zie gulheid. gulheid, vr.: 1)Gastfreundlichkeit[vr.J, 2) Freigebigkeit [vr.], 3) Offenherzigkeit [vr.]. Oulik, o.: (adk.) Jülich [o.]. gulp, vr.: 1) Schwall [m.], Strom [m.; ö], (fig.) Rülps [m.], 2) Schluck [m.; u en üj; 8) (van eene broek:) Schlitz [m.], Ho-senscnlitz [m.]. gulpen, w. o.: schwallen, stromen, (fig) rülpsen. I -, w. b.: einschlueken. gul-uit (-weg), bw.: otfenherzig, rund-heraus. gulzig, bv. n. en bw.: gieiig; I -aard, m. en vr.: Nimmersatt [m.1; -heid, vr.: Gierigkeit [vr.]. gummi, o.: Zie gom. gunnen, w. b.: gónnen; (bij veilingen:) zuweisen [onr.]. gunning, vr.: Gönnen [o.l; (bij veilingen:) Zuweisung [vr.]. gunst, vr.: Gunst [vr.1; (bij neringdoenden en werkbazen:) Kundschaft; om de - verzoeken: um die Kundschaft bitten [onr.l; verzoeke verder om de - en recommandatie: bitte um ferneren Zuspruch und anderweitige Empfehlung; 1 -bejag, o.: Gunstbewerbung [vr.1, Gunsterschlei-lt;5hung [vr.1; -betoon, o.: Gunstbezeigung .[vr.]; -bewijs, o.: Gunstbeweis [m.]. gunsteling, m. en vr.: Giinstling |m.]. |
Begünstigte [vr,|; eene - der fortuin:eine vom Glück Begünstigte. gunst-genoot, m. en vr.: Gunstge-nosse [m.], Gunstgenossin | vr.]; l-godinnen, vr. mrv.: (fab.) Huldgöttinen Ivr. mrv.J, Grazien [vr. mrv.]. gunstig, bv. n.: gunstig; I -heid, vr.: (das) Günstige. gunstvaardig. bv. n.: woiilwollend; I -neid vr.: quot;Wohlwollen lo.]. gurkje, o.: Zie agurkje. iw us. m.: Zie lt;*UMtaaf. lOust, m.: Zie instaat*. Igust. bv. n.: 1) Zie geit; 2) armselig. Ciriistaat*. m.: (mansnaam:) Gustav [m.]. guts, vr.: (tech.) Hohlmeissel [m.], Hohl-eisen [o.l. gutsen, w. o.: stromen. I -, w.b.: (tech.) mit dem Hohleisen austiefen. gutsing, vr.: Stromen [o.]. guttapertja, vr.: Guttapertja [vr.j. gutte-boom, m.: Gummibaum fm.; al, Gummiguttbaum [nu; iij; I-gom, vr.: Gummi gutt [o.]. guur. bv. n.: rauh; I -heid, vr.: Rauh-heit [vr.]. gH. vnw.: (enk.) du, Du; (mrv.) Ihr; (welTevendheidsvorm enk. en mrv.) Sie; (voorheen tegen minderen:) Er. Zie ook gijlieden. gyhelen, w. o.: kichern. gük. vr.: (zeew.) Spiere [vr.],Leesegel-spiere [vr.]. o.: Gahre [vr.j, Gahrung [vr.]; in het - staan: (van bier:) in der Gahre sein; I -bier, o.: Meisch [m.], Maisch |ui.]. gylen. w. o.: (van bier:) ganren; (van vogels:) sich schnabeln, (fig.) liebelri, sich kussen; - naar: sich sennen nach, erpicht sein auf. gylieden, vnw. mrv.:Ihr; (wellevend:) Sie. gyling, vr.: 1) Gahrung I vr.];2) Schna-beTei [vr.j, (fig.) Liebelei [vr.]; 3) - naar: (das) Sennen nach, (das) Erpichtsein auf. gy Ikuip. vr.: Meischbottich [m.], Meisch-kufe [vr.], Meischfass [o.; a]. gymnasium, o.: Gymnasium !o.; -sien.]. gymnast, m.: Gymnast [m.], Turner lm.|. gymnastiek, vr.: Gymnastik [vr.], Turnerkunst [vr.]. gymnastisch, bv. n.: gymnastisch, gyn, o.: (zeew.) Gien [vr.]; I -blok, o.: Gienblock[o.; öl; Hissblock lo.; ö];-touw, o.: Gientau [o.], Hisstau [o.]. gyp, vr.: Todesangst [vr.]; op de - liggen: in Todesangsten liegen [onr.], in den letzten Zügen liegen [onr.]. gypen. w. o.: nach Luft schnappen; liggen te -: Zie gyp (op de gijp liggen), gyzelaar, m.: Geissel [m.], Geisel[ni.l. gyzelhriet*, m.: (das) schriftliche Ver-sprechen eines Geissels; (rcht.) Gewalt-zettel [m.]. gy zelen. w. b.: (eenen schuldenaar:) in den Schuldthurm *) werfen [onr.]; (tig.) einsperren. gyzeling. vr.: 1) (het gijzelen:) Ein-sperrung [vr.] in den Schuldthurin; 2) (gij- *) Overal [turm]. |
GIJZEL-KAMER.
196
HAAR.
|
zelplaats:) Schuldthurm fm.; ü], (fig.) Haft jvr.], ffefang-liche Haft [vr.]; in de-zitten: im Scnuldthurm sitzen [onr.1, (fig:.) einge-sporrt sein. |
grüzel-kanier, vr. (-plaats, vr.):. Schuldthurm (m.; ül; -recht o.: Recht (o.ï einen nicht zahlenden Schuldner in den Schuldthurm zu werf en. |
|
ha, tsw.: ha!; - -: haha! ihaag:, vr.: Hacr [m.|, Hecke [vr.]; eene levende ein Heckenzaun lm.; al, ein lebendigrer Hag; het roer in de - steken: (spr.) ausreissen lonr.1. !Haag: (dengt;, m.: (adk.) Haag [o.l. Zie HaagNêlt on Hagenaai*. Iiaa^-api»^!, m.: Hagapfel fm.; al; I -bes, vr. (-bezie, vr.): Hagebutte [vr.]; -beuk, m.: Hagebuche (vr.|;-bosch, o.: Ge-büsch von Hagebuchen; -doorn, m.: Ha^e-dorn [m.]; -eik, ra.: Hageiche Lvr.1, Stein-eiche |vr.]; -mes, o.: Hippe [vr.], Garten-raesser [o.]. Haagscli, bv. n.: haager; eene-e:eine Haagenn; -e hofjes: haager Zuckerplatz-chen fo. mrv.] mit Kaffeearom. haagf-scliaar. vr.: Heckenschere[vr.j; I -winde, vr.: (pik.) Winde fvr.]. liaai. m.: Haifisch |m.J, Hai fm.]. haaie-bek, m.: Haienmaul [o.; a]; I -kop, ra.: Haienkopt' (ra.; ö]; -maag, vr.: Haienmagen [ra.]: -tand, m.: Haienzahn (m.; a]: -vel, o.: Haienfell |o.|. haaien, m. mrv.: Haie |m. mrv.]; voor de - zijn: (spr.) verloren sein; er zijn - op de kust: (spr.) es droht Gefahr; I -huid, vr.: Haienhaut [vr.; a]. haaiviseh, m.: Zie haai. haak, m.: Haken |m.]; niet in den (tech.) nicht winkelrecht, (spr.) nicht in der Ordnung; iemand aan den - hebben: (fig.) Einen lm Netz haben; iemand aan den - krijgen: (fig.) Einem das Netz über den Kopt' werfen [onr.]. Zie mrv. haken. haakaehtig:, bv. n.: hakenförmig. haak-hand. m.: Hakenband [m.; a]; I-beentje, o.: Zie -pennetje: -blok, o.: (zeew.) Haken block |m.; öj;-boekje, o.: Hakeloüchlein [o.|: -bout, ra.: (zeew.) Ha-kenbolzen fra.]; -bus, vr.: Hakenbüchse [vr.]. haakje, o.: Hakchen fo.], Haklein fo.]; (tik.) Parenthese [vr.], Klammer lyr.]; tusschen -s zetten: in Klammern (in Parenthesen) einschliessen (onr.], ein-klammern; tusschen -s: eingeklaramert: tusschen twee -s: (fam.) was ich sagen wollte; dit tusschen twee -s: dies nebenbei bemerkt. haak-mortier, o.: Hakenmörserfm.]; I -noot, vr.: (rauz.) gesohwanzte gt;Tote fvr.j; -pennetje, o.: Hakelnadel [vr.];-ploeg, m.: (akk.) Hakenpttug (m.; ü]. haaks. bw.: winkelrecht; I -wijs (-wijze), bw.: winkelrecht, nach dem Win-kelmass. liaakseh. bv. n.: winkelrecht. |
h aak-sleutel, ra.: Hakenschlüssel [ra.], Dietrich [ra.]; I -spijker, m.: Haken-nagel ira.]. haak.stei*, vr.: Haklerin [vr.]. haak-tang, vr.: (hik.) Hakenzange [vr.]; I -vormig, bv.n.:hakenförmig;-werk, o.: Hakelarbeit [vr.]; -werkster, vr.: Haklerin [vr.j; -worm, m.: (gnk.) Hakenwurm fm.; ü]. haal, ra.: (trek:) Zug fra.; ü]; (met eene schrijfpen:) Strich lm.], Zug fm.; ü|. Zie ophaal en neerhaal; aan den - gaan : (fig. fam.) über Hals und Kopf davon laufen fonr.]. I -, vr.: Kesselhaken lm.]. haal-hier, o.: Dünnbier fo.], Halbbier [o.]; I -boter vr.: geringe Butter [vr.];. -ketting, m.: Hakenkette [vr.], Kette [vr.] des Kesselhakens; -mes, o.: Schnitzmesser fo.]; -over, m.: (der) ungeübte Matrose (als tsw.: halloh!). haalster, vr.: Holerin [vr.]. haaltje, o.: 1) Züglein fo.];2) Strichlein [o.|, Strichelchen fo.]. haalwyn, ra.: (der) geringe Wein. haam, o.: Kummet [o.]; I -kussen, o.:. Kummetkissen fo.]. haanipje, o.: (das) kleine Kummet. haan, m.: (i. a. b.) Hahn fin.; a en a]r. een gesneden -: ein verschnittener Hahn, ein Kapaun fm.]; de kalkoensche -: der Truthahn der kalekutische Hahn, der walsche Hahn; den rooden - laten kraaien i (fig.) den rothen ft] Hahn krahen lassen lonr.], Einem den rothen ft] Hahn aufs Dach setzen; den gebraden - uithangen: (fig. fam.) den grossen Herrn spielen; de - op den toren: der quot;Wetterhahn(dieWet-tertahne) auf dera Thurm [T]; den - van een geweer spannen: den Hahn einer Flinte spannen; daar kraait geen hen of - naar: (spr.) darnach wird kein Hahn krahen zijn - moet altijd koning kraaien: er will immer Recht haben. haander, m.: Fruchtkorb fm.: ö], Obst-korb (m.; ö|. haansteen, m.: Hahnenstein [m.]. haantje, o.: Hahnchen |o.l, Hahn-lein [o.l; - de voorste: der Hahn im Korbe. Ihaar, vnw.: 1) persoonlijk: (3e nmv. enk.) ihr, (3e nmv. mrv.) ihnen; (4e nmv. enk. en mrv.) sic; 2) bezittelijk: ihr,. ihre, ihr. Ihaar, tsw.: links! Zie hot. Ihaar, z. n. ra.: (akk.) AVetzstahl fm.]r Haarhammer fm.; a|. Ihaar, z. n. o.: 1) Haar (o.l; het -: das Haar; een -: ein Haar; het scheelde geen. |
HAK.
197
|
es fehlte kauoi ein Haar; green 7 beter: nicht um ein Haar besser, 11111 kein Haar besser; er is geen - aan hem dat deugrt : es ist kein gutes Kaar an ihin; green - zal u erekrenkt worden: kein Haar soil Ihnen gekrümmt werden; §reen - breed: nicht ein aar breit; met huid en mit Haut und Haar; met de handen in het - zitten: (figekrümmt werden; §reen - breed: nicht ein aar breit; met huid en mit Haut und Haar; met de handen in het - zitten: (fig1.) sich weder zu rathen It] nochzuheiten wissen [onr.]; - op zijne (hare) tanden hebben: (spr.) Haar auf den Zalmen ha-ben; pijn in zijn - hebben: (figr.) den Kat-zenjammer haben; er is - aan dat dingr: (pon.) das ist eine schlimme (reschichte, (ook:) das ist eine schwierigre Arbeit; 2) (van het hoofdhaar sprekende, menig--maal:) Haare lo. mrv.]; zijn - laten knippen : sich die Haare schneiden lassen [onr.]; een bos - (eene dot -): ein Büschel Haare; • elkander bij het - krijgen: einander in die Haare tt] grerathen lonr.l, einander bei den Haaren tassen; iemand bij zijn - trekken: Einen bei den Haaren raufen; mijn - rijst te bergre: die Haare steigen [onr.] mir zu Berge: zijn - op de krul laten zetten: sich die Haare krauseln lassen [onr.], sich frisiren [ie] lassen [onr.]. Zie mrv. liaren. haarachtig:, bv. n.: 1) haaricht, haar-ahnlich, 2) Zie liarig;. haar-bal, m.: Haarkugel [vr.], Haar-ball [m.; a]; I -bos, m.: Haarschopt'[m.; ö], Maarzotte [vr.], Haarbüschel [m.J; -breedte, vr.: Haarbreite [vr.]. haard, in.: Herd [in.]; eigen - is goud waard: (spr.) eigner Herd ist Groldes werth [t]; 111 liet hoekje van den -: (tam.) am Kamin; de gemeene -: die [t] quot;VVirths-stube [vr.]; I -asch, vr.: Herdasche [vr.]; -geld, 0.: Herdsteuer [vr.]. haardje, 0.: Herdchen [o.], Herdlein [o.]. haard-kuil. m.: Herdgrube [vr.], Aschenloch [0.: ö]: I -plaat, vr.: Herdplatte 1 vr.]; -pook, vr.: Schüreisen [o.J, Herdeisen jo.J; -rooster, m.: Herdrost [111.]; -schop, Feuerschaufel [vr.I, Herdschaufel [vr.j: -stede, vr.: Feuerherd [m.],(fig.) [tjHeimath [vr.] (naar zijne -stede terugkeeren: in die Heimath jtl zurückkehren; -steden-geld, 0.: Herdsteuer [vr.]); -steen, m.: Herdstein [m.]; -stoffer, m.: Herdbesen [m.]; -stolp, vr.: Feuerstiilpe [vr.1;-tang, vr.: Herdzange [vr.]; -vuur, 0.: Herdfeuer [o.l; -ijzer, o.: Herdeisen |o.]. haar-ll.jn, bv. n.: haarfein; 1 -groei, m.: Haarwuchs [m.]; -hamer, m.: (akk.) Haarhammer [m.; a]; -kam, vr.: Haar-kamm [m.; iij; -klein, bv. n. en bw.: haarklein ; -klooven, w. 0.: Haare klauben; -kloover, m.: Haarklauber [m.]; -klooverij, vr.: Haarklauberei [vr.]; -knippen, o.: Haarschneiden [0.]. haartooi, bv. n.: haarlos; I -heid, vr.: Haarlosigkeit [vr.]. haar-poeder. o.: Haarpuder [m.]; I -pijn, vr.: (iron.) Katzenjammer [111.]; -ring, m.: Haarring [m.];-scheel, 0. (-scheiding, vr.): Scheitelstrich [m.], Scheitelung [vr.]; -snijden, z. n. 0.: Haarschneiden [o.];-snijder, m.: Haarschneider [m.J; -speld, vr.: Haarnadel [vr.]; -strengel, vr.:Haarflechte [vr.]; -tang, vr. (-tangje, o.): Haarzange [vr.|, Haarzangelchen [o.]; -vlecht, vr.: Haarfl echte [vr.] (de Poolsche -vlecht: hik.: die polnische Flechte, der Weichselzopf, der Wichtelzopf); -werker, m.: Haararbei-ter [m.]; -worm, m.: (hik.) Haarwurm [m.|; -wortel, m.: Haarwurzel [vr.]: -zak, m.: (ontU Haarsack [m. ;a]; -zakje, o.: (mod.) Haarbeutel [111.]; -zalf, vr.: Haarsalbe [vr.J, Pomade [vr.]; -ziekte, vr.: Haarkrankheit [vr.]; -zwavel, vr.: Haarschwefel [ni.|;-zij-de, vr.: (van dierenvellen de kant waar het haar zit:) Haarseite [vr.]. |
liaas. m.: (drk.) Hase [m.]; (van rund-vleesch:) Filet [o.]; loopen als een -: (fig.) mit Windeseile lauten [onr.]; vele honden zijn eens hazen dood: (spr.) viele Hunde sind des Hasen Tod. Zie hazen. haagje, o.: Haschen (o.], Hiislein [0.]; I -over spelen: Einem den Bock stehen [onr.]. Ihaast, vr.: Eile [vr.J; ik heb geene -: ich habe keine Eile; er is geen - bij: es hat keine Eile; maak wat -: eile dich ein wenig; in vliegende -: in grösster Eile; hoe meer - hoe minder spoed: (spr.) Eile thut kein gut, (of:) gut Ding wul Weile haben. Ihaast, bw.: 1) bald;2) beinahe,nahezu, fast. liaasteiyk, bw.: hastig. liaasten. w. b.: treiben [onr.], zur Eile antreiben [onr.]. I - (zich), w. w.: sich hasten, sich eilen; haast u langzaam: (spr.) eile mit quot;Weile. liaaMtig:, bv. n.: hastig, eilig; - gebakerd: (fig. tam.) kurz angebunden; I -heid, vr.: Hastigkeit [vr.], Eile [vr.]. liaat. m.: Hass [m.J; niet uit - of nijd: (spr.) nicht ohne zu wissen warum; I -dragend, bv. n.: nachtragend, einen Groll hegend, grollhaft; -dragendheid, vr.: 1) grollhafte [tj Gemüthsart [vr.], 2) Groll [m.]. liaatster. vr.: Hasserin [vr.]. liabitué, m.: Stammgast [m.; iij. liaehé, bv. n.: (das) mit Zwiebeln und Essig zubereitete zerschnittene Rindfleisch. liaehelyk, bv. n.: bedenklich; I -heid, vr.: Bedenklichkeit [vr.]. liaehje, 0.: 1) Tollkopf [m.; ö]; 2) het - er bij inschieten: (spr.) das Leben dabei einbüssen; 3) het - laten varen: die Beute preisgeben [onr.]. liaft. 0.: (ins.) Haft |o.], Uferaas [o.J; zoo dik als -: (spr.) im Ueberflusse. liagredis. vr.: Eidechse [vr.J. liagredoorn, m.: (pik.) Hagedorn [m.J. Iliagel. tsw.: te -: der Teufel!; wat -: was Teufel! Iliagel. m.: (i. a. b.) Hagel [m.]. liagrelaehtigr, bv n.: hagelartig. liagel-afleider, m.: Hagelableiter [m.J; I -bui, vr.: Hagelschauer [m.J, Hagrel-guss [m.; üj; -dicht, bv. n.: hageldicht. liagreleu. w. onpers.: hageln. liasolkorrel, vr.: Hagelkorn [o.: öj. liayrelseli, bv. n.: (fam.) verteufelt. liagel-seliade, vr.: Hagelschaden [m.J; I -slag, m.: Hagelschlag [m.]; -steen, 111.: Hagelstein [m.J; -tasch, vr.: (jag.) Schrotbeutel [m.J; -wit, bv. n.: hagelweiss. Haamp;renaar, m.: Haager [m.J; -s, m. mrv.: Leute [m. mrv.J in foder: aus)Haag. liak, vr.: (houweel:) Hacke [vr.J; (van schoen of laars:) Hacke [vr.J, Absatz [m.; a]. I -, m.: (hakkende slag, houw:) Hack [m.J, Hieb [m.J; (het houthakken:) |
HALF-SLAG.
HAKBAAR.
198
|
Gehau fo.], Holzhau [m.], Holzungr [vr.], (tijd van den houthak:) Zeit [vr.] des Holzhaues; van den - op den tak springen : (spr.) von einem Gegenstand (ook: von einem Berufsfach) zum andern über-springen [onr.]. hakbaar, bv. n.: hackbar; i -heid, vr.: Hackbarkeit [vr.|. hak-bank, vr.: Hackbank [vr.; al; I -blok, o.: Hackblock [m.; ö]; -bord, o.: Haekbrett [o.]; -bosch, o.: Gebüsch [o.l; -bijl, vr.: Hackbeil [o.]. haken. w. b. en o.: haken; (als vrouwenhandwerk:) hakeln; - naar: 1) sich sehnen nach, 2) trachten nach. Ihaken, m. mrv.: Haken [m. mrv.]; - en oogen: (kim.) Hackchen [o. mrv. j und Oehrchen [o. mrv.], (ook:) Heftel lo. mrv.] und Schlingen [vr. mrv.], (fig.)Neid und Streit; - en oogen krijgen: (fig.) un-einig werden [onr.1; - en oogen geven tusschen twee broeders: zwei Brüder ver-uneinigen. liak-gelfl, o.' Hackerlohn [m.];|-hout, o.: Schlagholz [o.], Hauholz [o.l. hakig:, bv. n.: hakig, hakelig; I -heid, vr.: Hakigkeit [vr.]. baking:, v.: (das) Haken; (als handwerkje: das) Hakeln; de - naar: 1) das Verlangen nach, die Sehnsucht nach, 2) das Trachten nach. hakje, o.: (aan schoentje of laarsje:) Hackchen [o.], Absatzohen [o.]. hakkebord, o.: (muz.) Haekbrett [o.]. hakkelaar, m.: Stotterer lm.], Stammler [m.]. hakkelaarster, vr.: Stottrerin [vr.], Stammlerin [vr.]. hakkelarü, vr.: Stottern [oLStammcln [o.l. hakkelen, w. o. en b.: stottern, stammeln. hakkeling:, vr. : .Zie hakkelary. hakkel-kees, m. (-tong vr.): Zie hakkelaar. hakken, w. b. en o.: hacken, hauen; een legerkorps in de pan -: ein Korps in die Pfanne hauen; eeuwig op iem. -: (fig. fam.) Einen fortwahrend riffeln. hakkenei, vr.: 1) Zeiter [m.], Pass-ganger [m.|; 2) Gaul lm.; a]. hakker, m.: 1) Hacker [m.l;2)-op: Bekrittler [2]. hakketeerder, m.: 1) Zanker [m.J; 2) Krittler [m.]; - op: Bekrittler [2|. hakketeeren, w. o.: 1) zanken; 2) kritteln; - op: bekritteln [4]. hakketeering:, vr.: 1) Zankerei [vr.]; 2) Krittelei [vr.]; - op: Bekritteln [o.l [2]. hakketcerster, vr.: 1) Zankerin jvr.]; 2) Krittlerin [vr.]; - op: Bekritt-lerin [2]. Iiak-nies, o.: Hackmesser [o.]; I-moes, o.: (das) feingehackte Gemüse. baksel, o.: Hackerling [m.], Hacksel [o.]; I -bank, vr.: Hackerlingsbank (vr.; al, Futterschneide [vr.J; -kist, vr.: Hacksellade [vr.], Futterlade [vr.];-snijder, [m.]: Hackerlingsschneider jm.]. bakster, vr.: 1) Hackerin lvr.];2)-op: Bekrittlerin [2]. hak-stroo, o.: Hackerling fm.l, Hacksel [o.l; I -stuk, o.: Hackenstück [o.],Hac-kenleder [o.l; -tijd, m.: Zeit [vr.] des Holzhaues, Hackzeit [vr.]; -vleesch, o.: (dasgt; gehackte Fleisch. |
hal, vr.: Halle [vr.]; (inz.) Fleischhalle [vr.]. I -, o.: Frost [m.J. halen, w. b.: 1) holen; adem -: Athcm [tl holen; den dokter laten -: den Arzt holen lassen [onr.]; een kind -: (vlk.) ein Kind holen; een kind uit school -: ein Kind aus der Schule holen; voor een ander de kastanjes uit het vuur -: (spr.)i für einen Andern die Kastanien aus dein Feuer holen: oude koeien uit de sloot -: (spr.) alten Dreck aufrühren, alten Brei autwarmen; weten waar Abram den mosterd haalt: (spr.) wissen [onr.] wo Barthel den Most holt, die Schliche kennen lonr.l:. waar haalt hij al die geleerdheid vandaan: wo holt er so viel Gelehrsamkeit-her?; er is niet veel van den man te halen: es ist nicht viel von dem Mann zu holen; er alles van - wat men er van -kan; Alles herauspressen was herauszu-pressen ist; allerlei muizenissen in zijn (haar) hoofd -: sich allerlei Grillen in den- Kopf setzen; zich.....op den hals sich.....zuziehen [onr.]; de drommel hale mij, als ....: der Henker hole mich, wenn .....* 2) (verschillende beteekenis- sen:) goed zijn om den dood te-:(fig.)Zie dood; de zieke zal denkelijk den avond niet -: der (die) Kranke wird es wahr-scheinlich nicht bis heut' Abend machen; hij kan de overzijde niet -: er kann das andere üfer nicht erreichen; den trein (de boot) nog kunnen -: den Zug (das Boot) noch erreichen können; alles overhoop -: 1) Alles über den Haufen werfen [onr.], 2) Alles anfangen [onr.]; geenetien gulden in de week kunnen -: keine zehn Gulden wöchentlich verdienen können; de oogst van dit jaar kan de prijzen van verleden jaar niet -: für die diesjahrige Ernte sind nicht die Preise vom vorigen Jahre zu bedingen; de meeste zakken - geen. vijftig pond: die meisten Sacke wiegen weniger als fünfzig Pfund; 3) - bij: [31 gleichkommen [onr.1; het nieuwe haalt-niet bij het oude: das Neue kommt dem Alten bei Weitem nicht gleich; zeilschepen - niet bij stoomschepen: Segelschiffe kommen bei Weitem den Dampfschiffen nicht gleich, Segelschiffe kommen bei den Damptschiffen in gar keine Vergleichung,. zwischen Segelschitfen und Dampfschiffen ist gar kein Vergleich. haler, m.: Holer [m.]. half, bv. n.: halb; - en -: halb undi halb; het is - een: es ist halb Eins; om. - twee: um halb zwei; I -bakken, bv. n.: (personen:) ein Stück von, (anders:) halb (een -bakken dokter: ein Stück von einem Arzt; -bakken werk: halbe Arbeit); -dek, o.: (zeew.) Halbverdeck [o]. halfheid, vr.: Halbheit [vr.]. halfje, o.: Halfte [vr.]; (der, die, das) halbe; een -: ein halber, eine halbe, ein halbes. halfjes, bw.: halb; maar -: nur halb. half-klinker, m.: (tik.) Halblauter [m.], Halblaut [m.]; I -rond, o.: Halbkagel [vr.] (als bv. n.: halbrund) ;-slachtig, bv.n.: (drk.) beidlebig, (fig. iron.) Zie -bakken (-slachtige dieren: beidlebige [T] Thiere [o. mrv.], Amphibien [o. mrv.]); het slaat -slag, o.: es schlagt die halbe Stun de;. |
HALLE
HAND.
199
|
-sleet (-sleten), bv. n.: (kleedingstukken:) halb abgetraffen, (fig.) schon ffetragen; -vasten, vr.: (kkl.) Halbfasten |vr. nirv.1; -verheven, bv. n.: (bhk.) halberhaben; -vleugrelig:, bv. n.: halbflilgcligr (-vleug-elige insekten: Halbflügler fm. mrv.l); -wassen, bv. n.: halbwüchsig; -weg, bw.: halbwegs halbwege; - werk, o.: halbe Arbeit [vr.| (met - werk varen: niit halber Maschinen-kraft arbeiten); - zacht, bv. n.: (gekookt ei:) wachsweicn. hallo, vr.: Zie lial. ha lie In Jali. z. n. o. en tsw.: Hallelujah fo. en tsw.]. lialin in.: Halm fm.]; I -dragentl, bv. n.: halmtragend; -knoop, in.: Halm-knoten [in.]; -stroo o.: Halmstroh [ol. lialinine. o.: Halmchen lo.|, Halmlein fo.I. hals. m.: (ontl.) Hals fm.; al; (ieder voorwerigt;sdeel dat den vorm van eenen iials heelt:) Hals j m.; a]; (fig., onbedrevene, onbekwame:) Stümper |.m.|: (fig., iemand lt;lie medelijden inboezemt:) (der, die) Un-gluckliehe, (der) arme Teufel |m.|, (vrouw of meisje:) (das) arme Ding; - over kop: (spr.) über Hals und Kopf; op - en keel: (spr.) bei Allem was Einem theuer [tl ist; den - breken, w. o.: den Hals breehen lonr.l (iemand den - breken: Einem den Hals breehen [onr.l; eene fleseh den-breken: fig. fam.: eine Flasche ausstechen |onr.|; vele woorden den - breken: fig.: viele Worte maehen); iemand om den -vallen: Einem um den Hals tallen [onr.l; om - komen: (fig.) verunglüeken; iemand om - brengen: Einen tödten ftl. lials-l»eiis:el. m.: Halseisen [o.l; I -boordje, o.: Halskragen fm.1; -brekend, bv. n.: nalsbrechend;-doek, m.: Halstueh |m.;ül, (eene das:) Halsbinde [vr.];-ge-ding, o.: Halssaehe |vr.|; -heerlijkheid, vr.: (hist.) Geriehtsbarkeit [vr.] über Le-ben und Tod. Iialsjo. o.: Halschen [o.l; (fig. tam.: der) arme Teufel, (inz.: das) arme Ding (Zie lialM,). Iials-k wal»l»e. vr.: (van dieren:) Wani-me [vr.I, Wampe [vr.]; I -recht, o.: (rcht,) [lalsreeht [o.!,(fig.)Hinriehtiing|vr.];-reeh-ter, in.: Mitglied |o.1 des Halsgerichtes, Kriminalrichter |m.], (fig.) llalsgerieht [o.|; -rechterlijk, bv. n.: kriminal_____ halsge- richtlich; -sieraad, o.; Halsschmuck [m.|, Halsgeschmeide [o.l; -snoer,o.: Halsschnur [vr.; ül; -starrig, bv. n.: halsstarrig; -star-righeid, vr.: Halsstarrigkeit [vr.]; -straf, vr.: Halsstrafe [vr.], Todesstrafe [vr. j; -stuk, o.: (i. a. b.) Halsstück [o.l. lialHtor. m.: Halfter [m.]; I -kap, vr.: Halfterkappe [vr.]; -ring, m.: Halfterring I ni.]. IialK-vrieml. m.: Busenfreund [m.1; I -vriendin, vr.: Busenfreundin [vr.]. halt. tsw.: halt! ! -, vr.: Halt [m.];-houden: Halt maehen; - laten houden: Halt maehen lassen [onr.j. halters, m. mrv.: (bij gymnastische oefeningen :) Halter [m. mrv.l. halve. (verbogen) bv. n.: halbe; ten -: halb ; -broeder, m.: Halbbruder [m. :ül; -zuster, vr.: Halbschwester jvr.]; -broeders en zusters: Halbgeschwister [m. mrv.l; -maan: (i. a. b.) Halbmond [m.]; -laarzen, vr. mrv.: Halbstiefeln [m. mrv.|;-rouw, m.: |
Halbtrauer [vr.]; -zolen, vr. mrv.: halbe Sohlen [vr. mrv.l (als w. b.: halbsohlen). I -, (als prepositionaal achtervoegsel:)... halben [2], nalber |2|. Iialveeren, w. b.: halbiren | ie], halben. lialveei'ing, vr.: [iel Halbirung [vr.]. Halben [o.]. lialveniaaii. vr.: Zie in halve, halver, verbogen vorm van half; I ter - stok vlaggen: zur halben Stange flaggen. lialverlins'. ni. en vr.: (der, die) Hal-berling, (der, die) Halbling. halverAvegen, bw.: halbwegs, halb-weg. halzen, w. o.: (zeew.) halsen. ham. vr.: Schinken [m.l. Zie hauime. Haiiihur^. o.: (adk.) Hamburg [o.]; Hamburgsch, bv. n.: hamburgiseh. hamei, vr.: Fallgatter |o.|; (fig.) Zaun [m.; al. hamel, m.: Hammei [m.; a]: I -bout, m.: Hammelkeule [vr.I; -vet, o.: Hammel-fett [o.l; -vleesch, o.: Hammelfleisch [o.]. hamer, m.: (i. a. b.) Hammer [m.; al; klok en -: (spl.) Hammer undGlocke; onder den - komen : unter den Hammer kommen lonr.l, versteigerr werden [onr.]; tus-schen den - en het aanbeeld zitten; (spr.) zwischen Thür und Angel stecken, in oer Klemme sein. hameraar, m.: Hammerer [m.]. hamerbaan, vr.: Hammerbahn [vr.]. hamerhaar. bv.n.: hammerbar; I-heid, vr.: Hammerbarkeit [vr.]. liamerhyl, vr.: Hammeraxt [vr.; a], Hammerbeil [o.]. hameren, w. b.: hammern. I -, w. o.: (fig.) hammern. hamer-haai, m.: Hammerfisch [m.|, Hammerhai [m.]; l-slag, m.: Hammerschlag I m.; a]. (het bij het hameren afgeschilferde:) Hammerschlag [m.l; -steel, m.: Hammer-stiel [m.]. hamertje, o.: Hammerehen [o.], Ham-merlein [o.l. hamer-viseh, m.: Zie -haai; I-vlak, o.: Zie -haan: -vormig, bv. n.: hammer-förmig. haninie-been. o.: Schinkenbein lo.]. liammetje. o.: Schinkchen lo.]. liaiiime-vet, o.: Schinkenfett [o.l. hamster, m.: (drk.) Hamster [m.j; ! -hol, o.: Hamsterbau [m.]. hand. vr.: Hand [vr.; a]; goederen in de doode -: (rcht.) Besitzungen in der todten |t| Hand; in de doode - overgaan: in die todte [t| Hand kommen [onr.]; aan de winnende - zijn: (spl.) am Gewinnen sein; aan iemand de behulpzame - bieden: Einem die Hand bieten [onr.], Einem hülf-reiehe Hand leisten,Einem behülflich sein; aan iemand de vrije - laten: Einem die freie Hand lassen [onr.l; aan iemand de hooge - geven: Einen an der Ehrenseite gehen lassen [onr.l; de laatste - leggen aan: die letzte Hand legen an; iemands rechter- zijn: (fig.) Jemands rechte Hand sein; met de linkerhand trouwen: eine morganatische Ehe schliessen [onr.]; aan de voor- zitten: (spl.) in (an) der Vorder-hand sitzen [onr.]; uit de eerste -; aus erster Hand; uit de tweede -: aus der zweiten Hand; van goeder -: von guter Hand; van hooger -: von höherer Hand, |
HAXD-BEHEXBIGHEIÜ.
200
HANDEN.
|
von oben hcrab; op (zijne) eigene auf (seine) eigene Hand; - aan Hand an (in) Hand; - over Hand über Hand; van -tot von Hand zu Hand; van de eene -in de andere: von einer Hand in die andere ; geen - of vinger er voor verroeren: weder Hand noch Fuss darum regen; op - en keel beloven : mit Hand und Mund geloben; zich met - en tand verzetten: sich mit Faust und Ferse wehren; van de - in den tand leven: aus der Hand in den Mund leben; iets aan de - hebben: (fig.) etwas treiben [onr.1, (ook:) etwas auf dem Halse haben, (ook:) in etwas ver-wickelt sein; iemand iets aan de - doen: Einem etwas an die Hand geben | onr.1; wat is er aan de -: was giebts ?; zoodra er iets aan de - is: so bald etwas vorfallt; achter de - liggen: (fig.) vernachlassigt werden [onr.1; achter de - zitten: (spl.) in (an) der Hinterhand sitzen [onr.1; bij de - zijn: 1) (iets:) bei der Hand sein zur Hand sein, in Bereitschaft sein, (iem.) bei der Hand sein, zu sprechen sein, 2) pfiffig (keek, gewichst) sein, (ook:) mundfer-tig sein; iets bij de - nemen (bij de - vatten): etwas unternehmen | onr.1, etwas an-fangen [onr.1; iets bij de - hebben: sich mit etwas beschaftig-en; iemand zeer in de - komen: Einem sehr behülflich sein; in de - vallen: (Eines) Erwartungen über-treften [onr.1; uit 'de - vallen: (Eines) Erwartungen nicht entsprechen [onr.1; iem. naar zijne (hare) - zetten of stellen: Einen regieren; iemand op zijne (hare) - hebben: Einen auf seine (ihre) Seite haben; geld op - geven: (Einem) Geld auf die Hand ge-ben [onr.1; onder de -: 1) mittlerweile, in-zwischen, 2) unter der Hand; over de-loopen: (fig.) zu viel zu thun geben [onr.1; aan iemand iets ter - stellen: Einem etwas zur Hand stellen, Einem etwas behandi- §en; aan iemand ter - komen: Einem zu anden kommen [onr.1; iets ter - nemen: etwas zur Hand neinnen [onr.1; aan iemand veel werk uit de - nemen: Einem sehr behülflich sein; voor de - liggen: (fig.) auf der Hand liegen [onr.1, mit Handen zu greifen sein; de - met iets lichten: (fig.) etwas in der Eile abfertigen, etwas schleu-nig zusammenflicken; de - in het spel hebben: (fig.) die Hand im Spiele haben; geen - water halen bij: (spr.) 131 bei Wei-tem nicht gleichkommen [onr.1, gar nicht zu vergleicnen sein mit. Zieen; aan iemand ter - komen: Einem zu anden kommen [onr.1; iets ter - nemen: etwas zur Hand neinnen [onr.1; aan iemand veel werk uit de - nemen: Einem sehr behülflich sein; voor de - liggen: (fig.) auf der Hand liegen [onr.1, mit Handen zu greifen sein; de - met iets lichten: (fig.) etwas in der Eile abfertigen, etwas schleu-nig zusammenflicken; de - in het spel hebben: (fig.) die Hand im Spiele haben; geen - water halen bij: (spr.) 131 bei Wei-tem nicht gleichkommen [onr.1, gar nicht zu vergleicnen sein mit. Zie kan tien. hancl-belienclig^heicl. vr.: Fingerfer-tigkeit [vr.1; I -berrie, vr.: Handbahre [vr.|; -blaker, m': Handleuchter [m.]; -boeien, vr. mrv.: Handfesseln [vr. mrv.1. Handschellen [vr. mrv.1:-boog, m.: Handbogen [m.1 (-boogschutter, m.: Bogenschütze lm.1); -boom, m.: 1) Hebei [m.1, Hebebauin [m.; al, 2) Fahrstange [vr.1, Schifferstange [vr.]; -boord, o. (-boordje, o.); Handkrause [vr.J, Manschette [vr.]; -brandspuit, vr.: tragbare Feuerspritze | vr.J; -dadig, bv.n.: gewaltthatig: -dadigheid, vr.: Gewalttha-tigkeit [vr.1; -druk, m.: Handdruck [m.1, Handedruck [m.1. handel, m.: Handel [m.l; - drijven in: Handel treiben |onr.1 mit, handeln mit; -en wandel: (spr.) Handel und Wandel, (das) Thun und Wesen, (das) Thun und Lassen (der) Lebcnswandel. handelaar, in.: Handler [m.1. |
handelaarster, vr.: Handlerin [vr.1. handelbaar, bv. n.: handlich, (fig.) lenksam; I -heid, vr.: Handlichkeit [vr.1, (fig.) Lenksamkeit [vr.]. handel-drijfster, vr.: Handlerin [vr.]; I-drijvend, bv.n.: handeltreibend; -drijver, m.: Handier [m.1. handelen, w. o.: (i. a. b.) handeln; -in: handeln mit; - over: handeln von, handeln über. handeling:, vr.: Handlang [vr.]; (van geleerde genootschappen, congressen, enz.:) Verhandlung lvr.1; de -en der Apostelen: (bijb.) die Apostelgeschichte; de - van iets hebben: (fig.) mit etwas vertraut sein; aanhoudend de - van geld hebben: (fig.) bestandig über Geld zu verfügen haben. handel-inaatsehappij. vr.: Handels-gesellschaft lvr.1, Handelsverein [m.1. handels-bedryvi^heid, vr.: Han-delsbewegung [vr.]; I -betrekking, vr.:Hau-delsverbindung [vr.|; -reiziger, m.: Han-delsreisende lm.], Geschaftsreisende [vr.1. handel-.stad, vr.: Handelsstadt [vr.: al; I -stand, m.: Handelsstand [m.]. handels-usantie, vr.: Handelsusanz [vr.]; l-verdrag, o.: Handelsvertrag |m.;a|, Handelstraktat [o.]; -verkeer, o.: Handels-verkehr lm.]; -vertier, o.: Handelsbewc-gung [vr.1, Handel [m.1; -zaak, vr.: Han-delsgeschaft [o.]. handel-wijs (-wijze), vr.: Handlungs-weise [vr.]. Ihanden, w. o.: handlich sein, bequem zu hantiren [iel sein; deze schaar handt mij niet: ich kann mit dieser Schere nicht zurechtkommen [onr.]. Ihanden. vr. mrv.: Plande jyr. mrv.1; de - uit de mouw steken: die Htinde rühren; de - aan het werk slaan: Hand ans Werk legen, die Arbeit anfangen [onr.]; met de - in het haar zitten: Zie haar; iemand de - stoppen of vullen : 1) Einem die Hand tullen, 2) Einem die Hande schmieren, Einem die Hand versil-bern, Einen schmieren, Einen bestechen I onr.1; zijne - van iets afwasschen : (tig.) seine Hande in Unschuld waschen lonr.1; de - aan zich zeiven slaan: die Hand an sich selbst legen; met zijne - schermen: (fig.) mit den Handen fechten [onr.1, ges-tikuliren [iel; in zijne (hare, hunne, enz.) - klappen: mit den Handen klatschen; zijne - thuishouden: (spr.) die Hande da-von halten [onr.1 (zeg met den mond wat fe wilt, maar - thuishouden: mit dem Mund ürfen Sic sagen was Sie wollen, aber nicht handgreiflich werden [onr.1; zijne -niet thuis kunnen houden: fig.: lange Finger machen, die Finger kleben lassen [onr.], stehlen [onr.]); - aan zijn (haar) lijf hebben: (fig.) zwei gesunde Arme haben; de - in den schoot leggen: (fig.) die Hiinde in den Schooss legen; met de - in den schoot zitten: (fig.) mit den Handen im Schooss sitzen [onr.]; iets uit zijne (hare)e wilt, maar - thuishouden: mit dem Mund ürfen Sic sagen was Sie wollen, aber nicht handgreiflich werden [onr.1; zijne -niet thuis kunnen houden: fig.: lange Finger machen, die Finger kleben lassen [onr.], stehlen [onr.]); - aan zijn (haar) lijf hebben: (fig.) zwei gesunde Arme haben; de - in den schoot leggen: (fig.) die Hiinde in den Schooss legen; met de - in den schoot zitten: (fig.) mit den Handen im Schooss sitzen [onr.]; iets uit zijne (hare) - leggen: etwas aus den Handen legen,* iemand op de - dragen: (fi§r.) Einen auf den Handen tragen [onr.1; iem. op zijne - kijken: (fig.) Einem auf die Hande (auf die Hand, auf die Finger) sehen [onr.1; om - hebben: zu thun haben; onder -hebben: unter den Handen haben; onder - nemen: (iets:) zur Hand nehmen [onr.], (iemand:) vornehmen [onr.1; onder - zijn: |
HANDENLOOS.
HANGENDE.
201
|
in dor Arbeit sein; op - zijn: nahe sein: twee - op één buik: (spr.) Ein Kueh und Ein Mus (Zie buik); onder dokters -:un-ter arztlicher Behandlunff; Onder iemands - vallen: Einem in die Hande tallen jonr.1; de - van iemand aftrekken: (fig:.) die Hand yon Einem abziehen lonr.J; koudewarme liefde: (spr.) kalte Hande, warme Liebe; I -arbeid, m.: Handearbeit lvr.1, Handar-beit [vr.1. handenloos. bv. n.: handlos; I -heid, vr.: Handlosigrkeit [vr.]. Itanileii-waschkoni, vr.: Handboeken lo ]; I -werk, o.: Handewerk [o.]. hand-euvel. o.: (hik.) Handg-icht lvr.1, Chiragra |o.l: | -grauw, bv. n.: fin-fferfertigr, leiehtfingrerigr, (fig:.) langfingreng-, diebisch; -grebaar, o.: Handbewegrungr[vr.|, Gestikulation [vr.1; -greklap, o.: Hande-klatschen [o.l; -greld, o.: (i. a. b.) Handgeld lo.|; -gremeen, bw.: handg-emein; -grewrieht, o.: Handgrelenk |o.|; -grift, vr.: Handgeld lo.], erste Einnahme [vr.]; -haven, w. b.: handhaben: -haver, m.: Handhaber |m.[; -havingr, vr.: Handhabung [vr.j; -hei, vr.: Handrainnii' [vr.], Jungfer [vr.]. Ihandijf. bv. n.: (iemand:) bellende, gewandt; (iets:) handlieh, bequein zuhan-tiren[ie|; i -heid, vr.: 1) Behendigkeit Lvr.], Gewandtheit | vr.|,(fig.) Knitf [m.], 2)Hand-liehkeit [vr.]. Ihandi^. bw.: gesehwind. handje, o.: Hilndehen [o.]; iemand een - helpen: Einem ein Wenig helfen [onr.1; er een - van hebben: (fig.) die Gewohnheit haben; hij heeft een - van plagen: es ist so seine Gewohnheit zu plagen (of schertsend: zu neeken); I -gauw, m. en vr.: (der, die) Voreilige; -klap (-plak), o.: (spl.) Handsehmisse [m. mrv.]; -vol, o.: kleine Handvoll [vr.]. liand-jieht, vr.: Zie -euvel; I-klap-pertjes. o. mrv.: Daumenklapper jvr. mrv.]; -kus, m.: Handkuss, [m.; ü|; -kijker, m.: 1) Handgucker lm.], Handwahrsager [m.], 2) Operngueker |iii.], Opernglas jo.; al: -kijkerij, vr.: Handguekerei [vr.], Itand-wahrsagerei jvr.l: -kijkster, vr.: Hand-guekerin lvr.], Handwahrsagerin lvr.]; -langer, m.: Handlanger [m,] Helfer lm.]; -langster. vr.: Handlangerin [vr.], Helferin [vr.]; -lap, m.: (bij garenspinners:) Spinn-lappen [m.j; -leiding, vr.: Anleitung [vr.], Leitfaden [m.; a en a|; -lichting, vr.: (reht.) Mündigsprechung [vr.] (-lichting verleenen aan: miindig spreehen [onr.], fiir mündig er-klaren) ; -lobbe(-lubbe),vr.:Zie -boordje: -opening, vr.: (kkl.) [sl Erlaubniss jvr.l sich einen Pfarrer zu wahlen: -oplegging, vr.: (kkl.) Handautlegung [vr.]; -schoen, m.: Handschuh lm.]; -schrift, o.: (i. a. b.) Handschrift lvr.]; -slag, m.: Handschlag lm.] (op -slag verkoopen: im Handschlag verkauten); -spaak, vr.; (zeew.) Hand-speiche [vr.]; -spies, vr: Wurfspiess [m.]; -spit, o.: (kkk.) Handspiess [m.];-stofler, m.: (der) kurzstielige Staubbesen; -taste-lijk, bv. n.: handgreiflich, tastbar: -taste-lijkheid, vr.: Handgreitlichkeit Ivr.j, Tast-barkeit |vr.]; -tasting. vr.: Versprechen [o.] auf Ehrenwort (iemand onder -tasting vrijlaten: Einen auf sein Ehrenwort frei-lassen lonr.]}; -teekenen, z. n. o.: Zeichnen lonr.] aus |freier Hand: -teekening, vr.: 1) Zeichnung [vr.] aus freier Hand, Hand-zeiehnung j vr.J, 2) Namensunterschrift i vr.1, Unterzeichnung [vr.]: -vat (-vatsel), o.: Handhabe [vr.], Griff [m.1. Stiel lm.] (elke zaak heeft twee -vatsels: spr.: jedes Ding hat zwei Seiten); -waarzegger, m.: Zie -kyker: -waarzeggerij, vr.: Zie -ky-kerü; -waarzegster, vr.: Zie-kyk^ter; -wagen, m.: Handwagen lm.]; -wagentje, o.: Handwagelchen lo.]; -werk, o.: (ambacht:) Handwerk [o.], (met de hand verricht werk:) Handarbeit lvr.] (-werksman, in.: Handwerker lm.]); -woordenboek, o.: Hiindwörterbueh [o.; ü];-wortel, m.:(ontl.) Handwurzel lvr.];-wijzer, m.: Handweiser 1 m.], Wegweiser [m.]; -zaag, vr : Handsiige lvr.]. |
handzaain. bv. n.: handlieh; I -heid, vr.: Handlichkeit [vr.]. haue-balk, m.: Hahnbalkcn [m.1, Hahnenbalken lm.1 (in of onder de -balken: in einem Dachstübchen); I -kam, vr.: (i. a. b.) Halmenkamm [m.; a];-klauw, m.: (pik.) Hahnensporn lm.]. hanen. in. mrv.: Halmen lm. nirv.1, Hahne [m. mrv.]; I -ei, o.: Hahnenei |o.]; -gekraai, o.: Hahnengeschrei [o.|; -gevecht, o.: Halmengefecht [o.l, Hahnen-kampf lm.: ii]; -mat, vr.: Kampfplatz lm.; -platze] der Hahne. hane-poot. m.: Hahnenfuss |m.; ü] (ook pik. en zeew.), (als schrift:) Krahen-fuss [m.; ü]; l-spoor, vr.: Kahnensporn [m.] (ook pik.); -tred, m.: (i. a. b.) Hahnentritt [m.]; -veder (-veer), vr.: Hahnonfeder [vr.|, (fig.j fDrache [in.], (das) böse Weib; -voet, m.: (pik.) Hahnenfuss lm.; ü]. hang:, ni.: Platz [m.; aj zumRauchern; I -bast, vr.: Quarkkase [m.1, (fig. m.) Gal-genschwongel [m.1. Galgenvogel [m.; ö], Galgenstrick [m.]; -blaker, m.: Hange-leuchter [m.]; -brug, vr.: Hangobrücke lvr.], Kettenbrücke [vr.] ;-buik, m.: llün-gebauch [m.: a], Schlotterbauch [m.; aj. haiij^en, w. o.: hangen [onr.], hangen [onr.]; aan een zijden draad -: an einem seidenen Faden hangen [onr.j, an einem Haar hangen [onr.]; het hoofd laten -: den Kopf hangen lassen [onr.]; de lip laten -: das Maul hangen lassen [onr.] (zijne lip hangt over het derde knoopsgat: spr.: er liisst gewaïliglieh das Maul hangen); zeer aan iemand of aan iets -: (fig.) sehr an Einem oder an etwas hangen [onr.]; aan iets of aan icm. blijven -: (fig.) an etwas oder an einer Person hangen blejben lonr.] (zij is aan dien mm blijven -: sie hat den Mann genommen oline es zu wollen); wie het breed heeft laat het breed -: Zie breed; aan iemand boven (of: over) het hoofd - : Einem über dem Haupte schwe-ben; hij heeft de klok hooren luien, maar hij weet niet waar de klepel hangt; (spr.) er hat lauten horen, aber weiss nient in welchem Dorfe. I -, w. b.: hangen [onr.]; tusschen - en worgen: (spr.) zwischen Thür und Angel; het is altijd - en branden: (fig.) es fehlt den Strafbestimmungen nie an Strenge. handend, bv. n.: hangend, hangend; met -eTiaren: mit hangenden Haaren, mit aufgelösten Haaren; met -e ooren: mit herabhangenden Oliren, mit Hangohren; de -e tuinen: die hangenden Giirten. handende, v. dw.: hangend,hangend; (fig.) unentschieden: de zaak is nog -: die |
HANGEK.
202
|
Sache ist noch nicht entsehieden. I vz.: wahrend; - de onderhandelingen: wahrend der Unterhandlungen. Iianser, in.: (zeew.) Hanger fm.1;-s, iH. mrv.: Ohrgehange jo. inrv.J. han^-klok, vr.: Hangeuhr [vr.], Wand-uhr [vr.]; I -lamp, vr.: Hangelampe [vr.]; -lip, 1) vr.: Hangel ippe [vr.], 2) m. en vr.: Maulhanger [in.], Maulhangerin [vr.];-mat, vr.: (zeew.)ïlangematte [vr.]; -oor, o. (en fig. m. en vr.); Hangohr |o.; ö], (flg.) Esel [m.] (eerst menschen dan -ooren: spr.: erst Menschen. dann Esel); -op, vr.: Zie -bawt: -riem, m.: Hangeriemen [m.]. handsel, o.: (zeew.) Hange [vr.]. o.: Vorlegeschloss [o.; ö]; 1 -werk, o.: Hangewerk fo.]; -ijzer, o.: (kkk.) Itenkelbock [m.; ö] (een -ijzer van een wijf: ein zankisches Weibsstück; een heet ot' hard -ijzer om aan te vatten: fig. fam.: eine gefanrliche Geschichte). hanig:, bv. n.: (pop.) geil, wollüstig; I -heid, vr.: Geilheit [vr.J, Hang [m.] zur Wollust. Hanna. vr.: (vrouwennaam:)Hanna [vr.]. hannekeniaaier. m.:Grasmaher [m.]. IIannes. in.: (mansnaam:) Hans [m.], Johann [m.]. Hannovei* (Hanover), o.: (adk.) Hannover [o.]; Hannoveraan, m.: Hanno-veraner [m.]; Hannoveraansch, bv. n.: hannoverisch, hannovrisch; Hannoversche, vr,: Hannoveranerin [vr.]. HanN, m.: (mansnaam en fig.:) Hans [m.]; een groote -: ein grosser Hans, ein grosser Herr; - komt door zijne domheid voort: (spr.) Hans kommt durch seine Dummheit fort; wat Hansje niet leert, leert - nooit: (spr.) was Hanschen nicht lernt, lernt Hans nimmermehr. Ilansa (Hanse), vr.: Zie Hanze. Hansje, o.: (jongensnaam:) Hanschen [o.], Hanslein [o.J, Hansel fo.]. Zie Hans. I -, o.: (vrouwennaam:) Hannchen [o.], Hannchen [o.]. hans-nar, m.: Hansnarr [m.]; I -sop, m.: Xachthosen [vr. mrv.];-sopje, o.:Gau-kelpuppe [vr.], Gaukelmannchen [o.J; -worst, m.: Hanswurst [m.; ü]; -worstach-tig, bv. n.: hanswurstmassig; -worsten-kleeding; vr. (-worstenpak, o.): Hans-wnrsttracht [vr.]; -worsterij, vr.: Hans-wurststreich [m.]. hanteeren, w. b.: hantiren [ie], mit... umgehen [onr.]. hanteering;. vr.: 1) [ie] Hantirung [vr.], Behandlung [vr.]; 2) Handwerk [o.]; nering en -: Handel und Gewerbe. Hanze, vr.: (hist.) Hansa [vr.], Hanse [vr.]; I -beker,in.:Hansebecher[m.];-bond, m.: Zie Hanze: -stad, vr.: Hansestadt [vr.; a]; -verbond, o.: Zie Hanze: -vlag, vr.: Hanseflagge [vr.]. Hanzeaat. m.: Hanseat [m.]. Hanzeatisch, bv. n.: hanseatisch. hap, m.: 1) Happ [m.], Schnapp [m.]; een - doen naar: einen Schnapp thun [onr.1 nach; 2) Bissen fm.l, Mundvoll [vr.|; I -schaar, m.: Fresser [m.], (iron.) Polizei-dien er [m.]. haperen, w. o.: hapern; er hapert iets aan: es hapert etwas daran; wat hapert er aan: was hapert daranV; waar hapert het aan: woran hapert es?; lezen zonder lesen [onr.] ohne hapern. |
liapereucl, bv. n.: haperig. hapering:, vr.: Hapern [o.]. hapje, o.: Bissen Im.J; dat zou een -zijn: das ware ein Glück; dat is geen -: das ist keine Kleinigheit, das lasst nicht mit sich spassen; hij is een -: (fam.) er ist ein Taugenichts; een lekker -: ein lecke-rer Bissen, (fig.) ein Taugenichts. ein Galgen strick [m.l. happa, bw.: (iets:) verschwunden; (iemand:) todt [t]. happen, w. o.: happen, schnappen (-naar: nach); (fig.) beissen [onr.]; - in: beissen [onr.] in; er diep in -: (fig. fam.) es nicht schonen. happig:, bv.n.: begierig (- naar: nach, auf; -om te: zu); I-heid, vr.: Begierigkeit [vr.]. har, vr.: Thürangel [vr.j, Haspe fvr.l; op eenc - staan : klaften; de deur staat op e»'ne -: die Thüre klafft. hard, bv. n. en bw.: (in de meeste be-teekenissen :) hart; (figuurlijke beteekenis-sen:) J) schnell: -loopen; schnell laufen [onr.]; 2) laut: - schreeuwen : laut schreien Ionr.j; 3) heftig; eene-e koorts: ein heftiges Fieber; 4) kahl, arm, geldarm, geldbedürf-tig; eene -e familie: eine kanle Familie; zoo - als een spijker (zoo - als een steen): sehr arm; 5) senr; -verlangend: sehr verlangend; - ziek: sehr krank. hardarhtitf, bv. n.: hartlieh, ein We-nig hart. harcl-tlraven, w. o.: (paard:) wett-rennen [onr.1, (mensch;) wettlaufen ionr.]; I -draver, m.: 1) Rennpferd |o.|, 2) Wett-1 auf er | in.];-draverij, vr.: 1) Wettrennen lo.J, 2) Wettlauf [m.1. hai'dehol, m.: Hartkopf [m.; ö], Starr-kopf [m.; ö.l. hardebollen, w. o.: mit den Köpfen gegen einander stossen [onr.]; - tegen: (fig.) sich strauben gegen. hardehollig:, bv. n.: hartköplig, starr-köpfig; I -heid, vr.: HartköpfigKeit [vr.), Starrköpfigkeit [vr.j. harden, w. b.: (hard of gehard maken :gt; harten: (uitstaan, verduren:) aussteheh [onr.], aushalten [onr.]; het is niet om te -: (fam.) es ist nicht auszustehen, es ist unausstehlich: het is niet om te - met hem: es ist mit ihm nicht auszuhalten. harder, m.: (visch:) Harder [m.]. hardhandig:, bv.n.: harthandig; !-heid, vr.: Harthandigkeit [vr.]. hardheid, vr.: Harte [vr.l, Hartheit [vr.], (figuurlijk:) I) Schnelligkeit (vr.J, 2) Lauttönende [o.], 3) Heftigkeit [vr.l, 4) Kahlheit [vr.], 5) (das) Ausserordent-liche. hard-hoorend (hardhoorig), bv. n.: harthörig; I -heid (-hoerigheid), vr.: Hart-hörigkeit lvr.1; hardigheid, vr.: Harte (vr.l, Hartheit [vr.J. hard-looper, ni.: Wettlauter Jm.], Schnelllaufer [m.l; I -lijvig, bv.n.: hartleibig; -lijvigheid, vr.: Hartleibigkeit [vr.l; -nek-kig, bv. n.: hartnackig; -nekkigheid, vr.: Hartnackigkeit [vr.l; -op, bw.: laut; -steen, m. en o.: Quaderstein [m.l (-steengroeve, vr.: Quadersteingrube [vr.; UT); -steenen, bv. n.: von Quaderstein; -vochtig, bv. n.: hartherzig;-vochtigheid, vr.: Hartherzig-keit [vr.j; -ijzer, o.: (pik.) Eisenhart [m.l; -zeilen, w. o.: schnellsegeln; -zeilend, bv. |
HARSEN
HARE.
203
|
n.: schntillsegrelnd; -zeilor, m.: SchncII-segrler [m.j. hare. (verbogen) vnw.: ihre: I do, do, het, de -: dor, die, das, die ihrige. liarcni, m.: Harem [m.]. haren, (verbogen) vnw.: (die) ihrigen. Iharen. z. n. o. inrv.; Haaro [o. mrv.l; met loshangende mit aufgelösten Haa-ren; mijne - rezen te berge: die Haaro stiegen mir zu Berge; het is om er grijze - bij te krijgen: (spr.) es ist um grano Haarezu bokommen, es istum Einon zur Ver-zweiflung zu bringen; ik zal er geeno grijze - van krijgon: ich werde mir keine granen Haaro daruin wachsen lassen [onr.]; het is er met do - bijgesleept: das ist bei den Haaren herbeigezogen; een vos verliest zijne - wel maar zijne onde streken niet: (spr.) der Fuchs verliert seine Haaro wohl, aber seine alten Streiehe nioht; zoo vele schulden (zooveel berouw) hebben als -op zijn hoofd: (fig.) so vielo Schulden (so viel Roue) haben, wie Haaro auf dom Kopt'; alles op - on snaren zetten: (spr.) Alles auf bieten lonr. l, Alles in Bowegung setzen, nichts unversucht lassen lonr.l. iharen. w. b.: (zeisens:) haaren, schar-fen; (boter:) enthaaron. I-,w.o.: die Haaro vorlieron (onr.]. iharen. bv. n.: haren, haaren. harent, (verbogen) vnw.: ten -: bei ihr, in ihrem Hause; om - wil, bw.: um ihret-willen; -wege, bw.: ihretwogen; -halve (bw.): ihrcthalbon. harig:, bv. n.: haarig; I -heid, vr.:Haa-rigkeit lvr.1. haring:, m.: Haring fm.l. Horing [m.1; volle -: \ollhariiig (111.]; ijle-: Hohlnaring lm.]; nieuwe -: fnsche Haringe jm. mrv.l (de eerste nieuwe .Tungforharinge [m. mrv.l); ten - varen: auf den Haringsfang ausgehen lonr.J; leelijk ten - varen: (spr.) übel anlaufen [onr.1, übel wegkommen lonr.j; als - opeengepakt zitten: wie Haringe aufeinander gepackt sitzen jonr.]; - of kuit van iets willen hebben (of: moeten hebben): (spr.) das Richtigo von etwas wissen wollen (odor: wissen müssen lonr.j). haring:-bniw. vr.: HaringsschifF |o.]: I -jager, m.: Haringsjager [m.j; -kaken,w. o.: Haringe kacken, Haringe auswoiden und einsalzon; -kakor, m.: Hariiigskacker jm.l; -kooper, m.: Haringshandler [m.1; -man, m.: Haringshöke [m.j; -net, o.: Ha-ringsnetz [o.]; -pakker, m.; Haringspackor [m.j; -pakkerij, vr.: Haringspackerei [vr.1; -salade (-sla), Ar.rHaringssalat lm.]: -schuit, vr.: Zio -huis; -vangst, vr.; Haringsfang [m.]; -visschorij, vr.: Haringsfischoroi jvr.l; -vrouw, vr.: Haringshökin [vr.]. harinkje, o.: Haringchon jo.]. hark, vr.: Rechon [m.], Harke [vr.]. harken, w. o. en b.: rechon, harken, harker, m.: Reehor [m.j, Harkor [m.j. harksel, o.: (das) Zusammengeharkto. hark ster, vr.: Recherin [vr.], Har-korin [vr.j. harlekinade, vr.: Harlekinade [vr.j, Harlekinsposso [vr.j. harlekijn, m.: (tnl.) Harlekin [vr.j, Hanswurst [m.; ü]; (fig.) Possonreisser [m.j. harlekyns-dans. m.: Harlekinstanz [m.: a]; | -pak. o.: Harlekinsjacke [vr.]; -plak, vr.: Harlekinsbritscho [vr.j. |
harleveenseh. bv. n. en bw.; Zie aarleveenseh. Harnien, m.: (mansnaam:) Hermann |m.], Arminius [m.j; mettertijd komt - in 't wammes: (spr.) Zeit bringt Rosen. harntoniea. vr.: (muz.) Harmonika [vr.]. harmonie, vr.: (i. a.b,) Harmonie [vr.1: I -concert, o.: Harmoniekoncort [o.]. harnioniëeren. w. o.: harmoniren [ie], harnioniek. vr.: Harmonielohre [vr.]. harmonie-leer, vr.: Harmonielohre [vr.]; 1 -muziek, vr.: Harmoniemusik [vr.]. harmonieus, bv. n.: harmonisch, oin-trachtig; I -heid, vr.:Harmonie [vr.j, Uober-einstimmung [vr.]. haruK^niseh, bv. n.: harmonisch, harnas, o.: (voor monschen en voor paarden:) Harnisch |m.]; een - over iets aantrekken: (fig.) über etwas in Harnisch |t] gerathen [onr.]; hot - voor iem. aangorden : Eines Partei nohmen [onr.[; iem.. in hot - jagen: (fig.) Einon in Harnisch jagen [rog.]; I -maker, m.: I) Harnisch-macher [m.j, 2) quot;NVaifonsclimied [m.]. harnassen, w. b.: harnischon; geharnast, bv. n.: geharnischt. harp. vr.: (i. a. b.) ITarfe [vr.]; -spelen (do - spelen, op de - spelen, do - slaan): harten, Harfe stielen, die Harfe spielen, auf der Harfe spielen, die Harfe schlagen [onr.]; het klinken van de -: das Harten-getön, der Harfenklang [aj; een stuk voor de -: ein Harfenstück lo.l. harpen, w. b.: (akk.) harten, harpenaar, m.: Harfnor [m.j, Harfer [m.], Harfenist jm.], Harfenspieler [m.j, Harfenschlager [m.]. harpist, vr.: 1) Harfenistin [vr.], Har-fen spiel erin [vr.], Harfonschlagorin [vr.]; 2) Hartenmadchen [o-j. I -, m.: Zie m. harpenaar. harper, m.: (akk.) Harfer [m.]. harpluis, o.: (zoew.) (das) gothoerte [t] Worg. harpoen, in.: Harpune [vr.]; den -schieten: die Harpune worfen lonr.j. harpoenen, w. b.: harpuniren [ie], harpoenier, m.: [ie] Harpunirer lm.], harp-snaar. vr.: Harfonsaito | vr.j; I-speelster, vr.: Harfenspielerin [vr.], Harfonschlagorin [vr.j; -spel, o.: Harfenspiel |o.]; -speler, m.: Harfenspieler, lm.], Harfenschlager [m.]; -toon, m.: Harfenton [m.; öj. harpiiis. o.: (zoew.) Harz lo.l, Geigen-harz [o.]. harpuizen. w. b.: (zoew.) mit Geigen-harz bestreichen [onr.j. harpy, vr.: (fab.) Harpyo [vr.j. harrewarder, m.: Zanker jm.], Streit-hammel [m.]. harrewarren, w. o.: zanken, stroiten [onr.j. harrewarrery, vr.: Zankerei [vr.j. harrewarster. vr.: Zankerin Ivr.j. hars, vr. en o.: Harz [o.j. harsaehtig:. bv. n.: harzig; I -heid, vr.: harzige Beschaffenheit [vr.j. harslt;-hooni. m.: Harzbaum |m.; a];. I -den, m.: (pik.) Harztanne[vr.j; -dragend bv. n.: harznaltïg; -eloctriciteit, vr.: Harz-elektricitat [vr.j. harsen, w. b.: (boomon :) harzen : (schepen, enz.:) mit Harz bestreichen [onr.]; |
HARS-HOUDEND.
HASPELEX.
204
|
(doek, papier, enz.:) mit Harzwasser be-streichen lonr.]. hars-Uoudend, bv. n.: harzhaltigr; I -hout, vr.: Harzholz Lo.]. harsig:, bv. n.: harzig; 1-heid, vr.: har-zige Beschaffenheit Lvr.J. liars-koeU, m.: Harzkuchen [iu.]; 1 -kool, vr.: Harzkohle [vr.J; -plant, vr.: Harzpnanze [vr.J; -vernis o.:[s]Harznrniss [in.]; -vormigr, bv. n.; harzformigr; -water, o.: Harzwasser [o.l; -winde, vr.: (pik.) Harzwinde [vr.J, Skaminonienwinde [vr.J; -zeep, vr.: Harzseife [vr.J. hart, o.: Herz [o.J; zijn - ophalen aan iets: sich etwas g:ut schmecken lassen [onr.J; zijn - ophtuen aan iemand: sein Müthchen [t] an Einen kühien; green - hebben : (fig1.) kein Herz haben; - hebben voor: Herz haben tur; het-hebben: denMuthltl haben, sich unterstehen lonr.], sich er-kühnen; iets op zijn (haar) - hebben: etwas auf dein Herzen haben; zeg*-gren wat men op het - heeft: sagen was man auf dem Herzen hat: zijn - rechtuit spreken: sprechen [onr.l wie es Einem uin's Herz ist, frei von der Leber weg sprechen lonr.J; de inspraak van zijn -volgen: der Stiinme seines Herzens fol-gen; zijn - vasthouden: (fig.) in tödtlicher [t] Angst sein; iemand een goed - toedragen : Einem hold sein; iemand een kwaad - toedragen: feindselig gegen Einen ge-sinnt sein; het niet over (of: van) zijn -kunnen verkrijgen: es nicht über's Herz bringen können lonr.]; de taal van zijn (haar) - spreken: die Sprache des Herzens reden; iets zeggen dat het - niet meent: etwas sagen das nicht aus dem Herzen kommt; het kind dat zij onder haar - heeft gredragen: (dk.) das Kind, das sie unter dem Herzen getragen; het gaat (het ging) mij aan mijn - : es gent (es ging) mir nah zu Herzen; zijn - op zijne tong hebben: (fig.) das Herz auf der Zunge haben; waar het - vol van is, daar loopt de mond van over: (spr.) wess das Herz voll ist, dess greht der Mund iiber; uit het oog, uit het -: (spr.) aus den Augen, aus dem Sinn; met - en ziel: von ganzem Herzen, mit Leib und Seele; zijn - zonk in zijne schoenen: (fig.) das Herz fiel ihm in die Schuhe. harte, vr.: (dk.) Herz lo.]; van -: von Herzen; van ganscher -: von ganzem Herzen; ter - nemen: zu Herzen nehmen lonr.J; (aan iemand) ter - gaan: (Einem) zu Herzen gehen fonr.]; ! -bloed, o.: Herzblut [o.]; -dief m. (-diefje, o.): Herzenskind [o.], Herzensjunge [m.J, Herzensmadchen [ o.J; -leed, o.: Herze-leid lo.]. harteloos, bv. n.: (fig.) herzlos; i-heid, vr.: Herzlosigkeit [vr.j. hartelust, m.: Herzenslust [vr.J; naar -: nach Herzenslust. harteiyk, bv. n.: herzlich; I -heid, vr.: Herzlichkeit [vr.J. Iharten, o. mrv.: Herzen [o. mrv.j: 's harten (2e nmv. enk.) van 's-bloed: Tom H;rzb!ut; uit 's-grond: aus Herzens-grund. Iharten. o. mrv.: (spl.) Herz [o. enk.]; I -aas, o.: Herzass [o.l, Herzdaus [o.J, Her-zenass [o.J; -boer, m.: Herzbube [in.],Her-zenbube [m.J. |
harte-net, o.: Zie hartzak, harten-heer, m.; Herzkönig [m.J, Herzenkönig [m.J; I -vrouw, vr.: Herzdame [vr.J, Herzendame [vr.J; -negen, vr.: Herz-neun [vr.J; enz. harte-vlies, o.: Zie hartzak: l-taal, vr.: Worte [o. mrv.J aus dem Herzen; -vriend, m.: Busenfreund [m.J, Herzens-freund [m.J; -wee, o.: Herzeleid [o.J; -wensch, m.: Herzenswunsch [m.; üj (naar -wensch: nach Herzenswunsch); -wond, vr.: Herzwunde [vr.J. hartgrondig;, bv. n.: herzinnig, (theo.) inbrünstig (bw.: aus Herzengrund). hartig:, bv. n.: ziemlich stark mit Salz gewiirzt; (fig.) kraftig: 1 -heid, vr.: Ge-würztheit [vr.J mit Salz. hartje, o.: Herzchen [o.J; mijn -:mein Herzchen* in het - van den nacht: mltten in der Nacht; in het - van den zomer: mitten im Sommer; in het - van het bosch: tief im Walde; het is nu in het -van het seizoen: die Saison (die Badezeit) ist jetzt im Glanzpunkt. hartjesdag:, m.: Tag Im.J zur Herz-chenjagd (16 August, au welchem Tage Tausenden mannlichen und weiblichen Geschlechts aus Amsterdam nach den Harlem'schen Dünen ziehen lonr.J urn sich dort lustig zu machen, das heisst sich an den liederlichsten Ausschweifungen zu ergötzen). hart-klopping:, vr.: Herzklopfen [o.J; I -kuil, vr.: Herzgrube [vr.J; -kwaal, vr.: Herzkrankheit [vr.J: -lap, nu: Brustlatz [m.; a], (fig. fam.) Herzenskind [o.J;-lapje, o.: (ontl.) Herzlapnehen [o.l; -oor, o.: (ontl.) Herzohr [o^Herzöhrchen [o.J;-pijn, vr.: (gnk.) Herzweh [o.J, (fig.) Herzeleid jo.]; -roerend, bv. n.: herzriinrend. Harts, m.: (adk,) Harz[m.J; I-gebergte, o.: Harzgebirge [o.J. hartsgreheini, o.: [sj Herzensgeheim-niss [oj. hartstikken, bw.:(pop.)-dood, bv. n.: (pop.) mausetodt ItJ. harts-tocht, m.: Leidenschaft [vr.J; I -tochtelijk, bv. n.: leidenschaftlich; -toch-telijkheid, vr.: Leidenschaftlichkeit [vr.j; -vanger, m.: Hirschfanger [m.J; -vriendin vr.: Herzensfreundin [vr.J, Busenfreundin [vr.J. hart-verblijdend, bv. n.: herzer-freuend; 1 -verheffend, bv.n.: herzerhebend; -verheugend, bv. n.: herzerfreuend; -verscheurend, bv.n.: herzzerreissend; -versterkend, bv. n.: herzstarkend; -versterking, vr.: Herzstiirkung [vr.J; -verterend, bv. n.: herzfressend; -vinger, m.: Herzfinger [m.J, Ringfinger [m.J, Goldfinger [m.J, (ook wel:) Mittelfinger [m.J; -vlies, o.: (ontl.) Zie -zak: -vormig, bv.n.: nerzförmig; -zak, m.(-zakje, o.): Herzbeutel [m.J, Herzsack [m.; aj; -zeer, o.: Herzeleid [o.J,Herzensqual [vr.J; -zeerig, by. n.: verdriesslich; -zeerigheid, vr.: Verdriesslichkeit [vr.J. haspel, m: (tech.) Haspel [vr.J; (fig. fam.) (der, die) Streitsüchtige; dat past als -s in een zak: (spr.) das passt sich wie die Faust aufs Auge. _ ^ haspelaar, m.: Haspeler [m.J; (hg. tam.) Streithammel [m.J. , • r i haspelaarster, vr.: Hasplerm [vr.J; (fig. fam.) Zankerin [vr.j. haspelen, w. b.: haspeln; alles door |
HASPEL-KRUK.
HECHTENIS.
205
|
elkander Alles wie Kraut und Ruben durcheinander schmeissen [onr.], (fig.) nur ein Wirrwarr von Reden hervorbringen [onr.1. I \v. o.: zanken, sieh streiten [onr.]. haspel-kruk. vr.: Haspel gr iff [m.], Haspel winde [vr.]; l-mensch, o.: (fig.) Streit-haramel fm.], Zankerin [vr.]; -raam, o.: Haspelrahmen [m.]; -werk, o.: Haspel-werk [o.j. hassebassen : Zie harrewarren, hatelijk, bv. n.: gehassig; (fig.) hass-lich; I -neid, vr.: Gehassigkeit [vr.1, (fig.) Hasslichkeit [vr.]; -heden, vr. mrv.: Anzüg-liehkeiten [vr. mrv.]. haten, w. b.: bassen. hater, m.: Hasser [m.]. haute volée, vr.: (die) grosse Welt, (die) höheren Stande fm. mrv.]. have, vr.: Habe [vr.J; - en goed: Habe und Gut; tilbare -; bewegliehe Habe [vr.], t'ahrende Güter fo. mrv.l; levende -: Vieh [o.]. haveloos, bv. n.: zerlumpt; (fig.) ver-wahrlost; ! -heid, vr.: Zerlumptneit [vr.], (fig.) Verwahrlosung [vr.]. haven, vr.: Haten lm.1; eene veilige -: ein sicherer Haten; in behouden - bin-nenloopen: glüeklich anlanden; een menseh waarmee geene - te bezeilen is: (fig.tam.) ein Menseh mit wem kein Auskommen ist; eene - aandoen: (zeew.) einen Hafen anthun [onr.]; zoo menige - zoo menige vrouw: (spr.) der Matrose hat in jedem Haten eine trau; I -anker, o.:Hafenanker [m.]; -boom, m.: Hafenbaum [m.;a];-dam, m.: Hatendamm (m.; a]. havenen, w. b.: (iron.) zuriehten; deerlijk -: übel zuriehten. haven-seltl. o.: Hafengeld [o.], Ha-fenzoll [m.; ö], Hafenabgabe [vr.]; I-hoofd, o.: Plafendamm [m.; a]. havening:. vr.: (das) üble Zuriehten. haven-ketfingr. m.: Hafenkette lm.]; I -kom, vr.: Hafenbecken [o.]; -licht, o.: Hafenleuehte [vr.]; -meester, m.: Hafenmeister [m.]; -plaats, vr.: Hafenplatz [m.; a], Hafenort lm.; ö]; -reglement, o.: Ha-fenordnung [vr.]; -stad, vr.: Hafenstadt [vr.; a]; -ton, vr.: Hafenbake Ivr.J. haver, m.: (pik.) Hafer [m.1, Haber [m.]; wilde -: (der) wilde Hafer,(der)taube Hafer; lange -: (iron.) Peitsehenhiebe [ni. mrv.], Prügel [m. enk.]; van - totgort: Zie sort; van - tot klaver: (spr.) von Alters her; de paarden, die den - verdienen, krijgen hem niet: (spr.) die Pferde, die den Hafer verdienen, oekommen ihn nicht. ha ver ach tiff. bv. n.: haferartig, (fig.) auf Hafer erpicht. haver-bloem (-blom), vr.: Kernmehl [o.] von Hafer; l-esch, m.: Eberesehe [vr.], Vogelbeerbaum [m.; a]; -gort (-degort), vr.: Hafergrütze [vr.1, Habergrütze [vr.]: -kist, vr.: Haferkiste [vr.] (er opzitten als de bok op de -kist: spr.: drauf losgehen [onr.] wie der Bock auf die Haferkiste); om een -klap, bw.: jeden Augenblick; -kneu, vr.: (vog.) (der) grime llachsfink |m.|; -land, o.: Haferland [o.; al; -pap, vr.: Hafersehleim [m.]; -zaad,o.:Hafersaat I vr. I; -zak, m.: Hafersack [m.; a] (het paard met den -zak om zijne ooren slaan: spr.: mit dem Köstlichsten verschwende-nsch sein). |
ha very, vr.: (zeew.) Haferei [vr.]. havezaat (havezate), vr.: Stammsitz |m.]; (tig.) Landsitz [m.], Landgut [o.; ü]. havik, m.: (vog.) Habicht [m.]. havikN-bek, m.: Habichtsschnabel lm.; al; l-nest, o.: Habichtsnest [o.l;-neusv m.: Habichtsnase |m.l: -steen, m.: (min.) Habichtsstein [m.]. hazard-spel, o.: Hasardspiel [o.]; I -speler, m.: Hasardspieler lm.], hazelaar, m.: Zie hazelnoteboom. haze-legrer, o.: Hasenlager [o.]. hazel-hoen, o.: Haselhuhn [o.; ill. haze-lip, vr.: Hasenscharte [vr.] (ook fig-)- hazel-niiiis, vr.: Haselmaus [vr.; al; l-noot, vr.: Haselnuss Ivr.; ü|; -noteboom, m.: Haselstaude [vr.1, Haselstrauch lm.; iil, Haselnussstrauch fm.; a], Haselbusch [m.; ü], Hasel [vr.]; -notenkraker, m.: Hasel-nussknacker lm.]; -notenolie, vr.: Hasel-nussöl [o.]; -wortel, m.: (pik.) Hazelwurz [vr.], Haselwurzel [vr.]. haze-peper, vr.: Hasenpfeffer [m.1, Hasenklein [o.], Hasenschwarz [o.l; l-poot, m.: Hasenfuss [m.; ü] (ook pik.); -spoor, o.: Hasenspur [vr.], Hasentahrte [vr.1; -sprong, m.: (i. a. b.) Hasensprung [m.; tt]; -staart, m.: Hasensehwanz lm.: a], (pik.) Sammetgras lo.]; -vel, o.: Hasen-fell [o.l, Hasenbalg [m.; ill; -voet, m.: Zie -poot. he, tsw.: he! heb, m.: Haben |z. n. o.l; hij is van Kleef, hij houdt meer van den - dan van den geef: (spr.) er ist nicht von Sehenken-bach oder von Gebenhausen, bei ihm heisst es: Nehmen ist seliger als Geben; hij is voor den -: er ist der Hen* von Habegern; het is alles louter om den -: das Alles geschieht nur aus Selbstsucht. hebachtig:, bv. n.: habgierig; I-heid,. vr.: Habgier [vr.]. heb-zueht. vr.: Habsucht[vr.]; I-zuchtig, bv. n.: habsüchtig: -zuchtigheid, vr.: Habsucht [vr.]. hebbeiyk, bv. n. en bw.: anstandig; zich - gedragen: sich anstandig benen-men [onr.]: I -heid, vr.: Gewohnheit [vr.|. hebben, hulpwerkw. en w. b.: haben [onr.]; - is -, maar krijgen is de kunst: haben ist die Hauptsache. Hebreër. m.: Hebraer [m.]. Hebreenwseh, bv. n.: hebraisch; het -: die hebraische Sprache; dat is - voor hem: (flg.) das smd ihm böhmisehe Dörfer. Hebreïsnius, o.: (tik.) Hebraismus lm.; -ismen], hecatombe, vr.: (hist.) Hekatombe [vr.]; (fig.: das) grosse Opfer. hecht, bv. n.: fest, dauerhaft, solide, hechtdraad, m.: Heftfaden [m.; a en a]. hechten, w. b.: (hik. en kim.) heften; geloof - aan: [3] Glauben schenken, [3] Glauben beimesssen [onr.]; waarde - aan: Werth |t] legen auf; zijn zegel -aan: sein Siegel drücken auf. I -, w. o.: hangen [onr.]; - aan iets: hangen an etwas, (fig.) auf etwas halten [onr.], auf etwas bestehen [onr.]. I - (zich), w. w.: hangen (- aan: an). liechtenis. vr.: Haft [vr.]. Verhaft (vr.]; in - nemen: verhaften; in - zijn: in |
HECHTHEID.
HEEREN.
206
|
Haft sein, siuh in Verhaft befinden [onr.]; I in -neming- vr.: Verhaftung [vr.J. hechtlieid, vr.: Festigkeit [vr.J, Dauer-haftigrkeit [vr.J, Soliditat [vr.J. liechting:, vr.: (das) Heften, tiecht-iiiiddel. o:: Heftmittel [o.]: I -naald, vr.: (hik.) Heftnadel [vr.]; -pleister. vr.: Heftpnaster [o.J; -rankje, o.: (pik.) •Oabelchen [o.J. liechtsel, o.: (das) Geheftete. lieetare, vr.: Hektare [vr.]. liectiscli. bv. n.: (ernk.) hektisch, : sehwindsüchtig'. hecto-grain. vr.: Hektogrramin [o.|; J-liter, m.: Hektoliter [o.]; -meter, m.:Hek-tometer [m.J. lieden. b\v.: heute; - ten dage: heut zu Tage; de dag van -: der heutige Tag. I -, z. n. o.: (das) Heute. i -, tsw.: (fam.) Herr Je! liedeiidaag:^. bw.: heut zu Tage. hedendaagseh, bv. n.: heutig, lt;fig.) modern; de -e schrijvers:die Schriftsteller der Neuzeit. hedzjra. vr.: hegrira. lie ede, vr.: (hennep of vlas:) Hede Ivr.]. lieel. bv. n.: ganz: (fig.) kalt, unfreund-lich; (ook:) wortkarg. i -, bw.: sehr; -wat: sehr viel. Iieelal, o.: Weltall [o.J. lieelbaar. bv. n.: heilbar; I -heid, vr.: Heilbarkeit [vr.J. tieelegaar (heelemaal), bw.: (pop.) ganz und gar, total, ganzlicn. heelen. w. o. en b.: heilen. Iieeler, m.: Heiier [m.J. heelheid, vr.: Ganzhelt [vr.J,(tig.) Kalte Ivr.], Unfreundlichkeit [vr.], (ook:) Wort-kargheit [vr.J. heel-hont. o.: (zeew.) Kalb [o.; iij: -1-huids, bw.: mit heiier Haut. heeling:, vr.: Heilung [vr.J. heel-ki*aeht, vr.: Heilkraft [vr.J; -krachtig, bv. n.: heilkrafcig; -kruid, o.: Heilkraut [o.]; -kunde, vr.: Wundarznei-kunde [vr.J, Chirurgie [vr.]; -kundig, bv.n.; wundarztlieh, chirurgisch: -kundige, m.: AVundarzt [m.; a]. Chirurg [ra.J;-meester, in.: Zie -kundigre. heelster, vr.: 1) Heilerin [vr.J; 2) (van gestolen goed:) Hehlerin [vr.J heelvleeseh, o.: (das) leicht heilbare Fleisch (goed - hebben; solches Fleisch haben, dass etwaige Wunden leicht geheilt werden; ik heb zeer goed -: bei mir heilen die Wunden sehr leicht). heemnje, o.: (ins.) Heimchen [o.J, Hausgrilfe [vr.J. heemraad, nu: [tj Deichrath [m.; aj. heemraadschap, o.: [tj Deichrath-sehaft [vr.J. I -, vr.: Deichaint [o.; aj. heemst, vr.: (pik.) Althec [vr.J, Eibisch [m.J; I -blad, o.: Eibischblatt [o.; al; -bloem, vr.: Eibischblume [vr.J. heem, vr.: 1) Wolmsitz [m.J, Heim [o.]; 2) Ursitz [m.J. heemst wortel, m.: Eibischwurzel I vi-.l. , i,, |
heen. bw.: 1) hin; waar -: wohin;)daar -: dorthin (daarheen: dahin); hier -: hierhin; nergens -: nirgendwo hin; ergens -: irgendwo hin; er om rund herum; om «de kantjes - praten: (fam.) Umschweife jnachen, wie die Katze um den Brei herumgehen [onr.J, (ook:) mit der Sprache nicht heraus wollen; er over darüber hin; over het water -: (zich bewegende:) über das Wasser, (liggende:) über deni Wasser hin; - en weer: hin und lier, hin und wieder, bald hierhin bald dorthin; -en terug: hin und zurück; 2) fort, weg, dahin; ik ga -: ich gehe fort. heen-graan, w. o.: fortgehen [onr.], (fig.) sterben [onr.J (ook:) verlaufen [onr.J (de zieke zal er mee -gaan: der [vr.: diej Kranke wird das Leben dabei einbüssent daar zal eene maand mee -gaan: 1. es wird ein Monat damit verlaufen [onr.J, 2. das wird einen Monat fordern); l-gang, m.: Fortgehen [o.J, (fig.) Ableben lo.j; -komen, z. n. o.: Ort [m.; OeJ wohin zu gehen, Unterkommen [o.| (een goed -komen zoeken: ein gutes Unterkommen suehen, (fig.) sich aus dem Staub machen); -reis, vr.: Hinreise [vr.J. Zie verdere Sam. met weg. Iiêep. vr.: (tnb.) Hippe [vr.J, Garten-messer [o.J. Iheer, m.: Herr [m.J; (bijb.) Herr [m.J; (in kaartspel:) Kömg [m.l; onze lieve der liebe Herrgott; de groote -: der Gross-herr, der Sultan; een groot -: ein grosser Herr; den grooten - spelen (den - uithangen): (fam.) den grossen Ilerrn spielen; zoo de -. zoo de knecht: (spr.) wie der Herr, so der Knecht; mijn (uw, zijn, enz.) oude -: mein (Ihr, sein u. s.w.) Herr Vater; de oude -: der alte Herr; de - des huizes: der Herr vom Hause; - en meester: Herr und Meister; als het den -e belieft: so Gott will. Zie mrv. heeren. Iheer, o.: 1) Heer [o.J, Kriegsheer jo.]. Arm -e [vr.]; 2) (fam. en iron.) Individuum [o.: -duenj; dat opgeblazen -: der einge-bildete ]Sarr; dat schuinsche -: der Hotte Kornett der lockere Vogel [öj; dat lollige der Spassmacher, der Spassvogel |ö|, der amusante Junge, der lustige Bru ler |ü|, der lustige Kauz [a|; dat vreemde -(dat zonderlinge -): der wunderliche Kauz liij; dat fijne -: 1) das feine Herrchen, der saubere Zeisig, 2) der Betbruder [iij. der Mucker, der scneinheilige Schlingel. heeraehtlg. bv. n.: I) herrenmassig, wie ein Herr, 2) herrenartig, eines Herrn, 3) herrisch; l -heid, vr.: 1) (das) Herren-massigc, 2) (das) Herrenartige, 3) (das) Herriscne. heer-haan. vr.: Heerstrasse [vr.J, Fahrstrasse [vr.J; I -boer, in.: Zie heere-hoer; -broer, m.: (mein, Ihr, sein u. s. w.) Bruder der Pfarrer; -bijl, vr.: Streitbeil [o.J Streitaxt [vr.; a|. Heere. m.: (der) Herrgott. I -, tsw.: Gott im Him mei! heere-boer, m.: [tl Landwirth [in.J, Oekonom [m.J; I -gud (-jee, - mijne, -mijntje), tsw.: lieber Herrgott!, Gott im Himmel! heeren, m. mrv.: Herren |m. mrv.J; het Huis der -; (stk.) das Herrenhaus das Haus der Herren, (in Engeland:) das Oberhaus, (in Hongarije:) die Magnaten-tafel; groote - hebben lange armen: (spr.) Herrenhand geht durchs ganze Land; strenge - regeeren niet lang: (spr.) strenge Herren regieren nicht lange; het zal wat wezen als het voor de - komt: (spr.) es wird nicht viel zu bedeuten haben, wenn |
HEEREN-BAXKET.
207
HEIDE.
|
•es vorgebracht wird. I 2e nmv. enk.: (des) Hcrrn; het Huis des das Hausdes Hcrrn; de dagr des -; der Ta^ des Herrn; het gebed des das Gebet des Herrn; het Nachtmaal des das heilige Abend-inahl; in 's - naam; in Gottes Namen; langrs 's - straten (langs 's - wegen): auf den Strassen, (fig.) öffentlich. he eren-banket, o.: (eine Art) Man-iielgebtick [o.]; I -boon, vr.: Zie Huikerboon; -dienst, m.:(rcht.) Frohndienst [m.J; -gunst, vr.: Herrengunst [vr.]; -huis, o.: 1) Privathaus [o.; al, 2) Herrenhaus [o.; a|; -knecht, m.: Hausdiener lm.]; -kost, m.: Hemmessen |o.]. Kost [vr.] für Herren; -leven, o.: Herrenleben jo.J (een -leven leiden: ein Herrenleben führen); -logement, o.: 1) Gasthof [m.;ö],2)Herrschafts-hotel lo.]; -plaats, vr.: Herrensitz [m.], Landsitz |m.J; -woning, vr.: Privathaus [o.; al. heere-ziele, tsw.: Zie -^ult;l. heer-gewaden, o. mrv.: Geschenke Jo. mrv.J; I -kracht, vr.: Heeresmacht [vr.; üj; -leger, o.: Heer [o.] (ook fig.). heerlnk. bv. n.: herrlich; I -heid, vr.: lt;i a. b.) Herrlichkeit Ivr.J. heer-neef. m.: (mein, Ihr, sein u. s. w.) Vetter der Pfarrer: -oom, m.: 1) (mein, Ihr, sein u. s. w.) Oheim der Pfarrer, 2) (der) Herr Pfarrer (doch als aanspraaks-titel altijd zonder lidwoord). heer^ehaehtig:, bv. n.: 1) herrisch, gebieterisch, 2) herrschsüchtig; i -heid, vr.: 1) (das) Herrische, (das) Gebieterische, 2) Herrschsucht vr. heer-sehaar. vr.: Heerschaar [vr.] {Heer der -scharen: Herr der Heerschaa-ren); I -schap, o.: Herrschaft [vr.];-schappij, vr.: Herrschaft [vr.] (-schappijvoerder, m.: Herrscher [m.]). heersehen, w. o.: herrschen. lieer.sehe ml. bv. n.: herrschend. heerscher, rn.: Herrscher [m.]. heerneheres, vr.: Herrscherin [vr.]. heersching. vr.: (das) Herrschen. heer-schouw, vr.: Heerschau [vr.l, Musterung [vr.]. heersch-zueht, vr.: Herrschsucht ïvr.]; I -zuchtig, bv. n.: Herrschsüchtig. heer-spits, vr.: Heerspitze [vr.]. heertje, o.: Herrchen lo.]. heer-tocht, m.: Heerzug [m.; üj; !-vorst, m.: Heerführer [m.]; -weg, m.:Zie -baan : -zoon, m.: (mein, Ihr, sein u. s.w.) Sohn [öl der Pfarrer. heesch, bv. n.: heiser. heeschachtig. bv. n.: etwas heiser; 1 -heid, vr.: Anflug [m.] von Heiserkeit. heeschheicl, vr.: Heiserkeit [vr.]. heester, m.: Staude [vr.], Straucli lm.; a]; I -achtig bv. n.: staudenartig; -gewas, o.: Staudengewachs 1 o.]. heet, bv. n. en bw.: heiss, (fig. gem.) geil; kokend -: siedend heiss; - van de naald: heiss von der Nadel weg; - van den rooster: brühheiss; - zijn op iets: (fam.) erpicht sein auf etwas, begierig ^ein nach etwas; - gebakerd zijn: (fig. fam.) kurz angebunden sein, hitzi^: vor der Stirn sein; op -e kolen staan of zitten: (fig.) wie auf Kolilen stehen [onr.] oder sitzen lonr.1; men moet het ijzer smeden terwijl het - is: (spr.) man muss das Eisen Schmieden weil es heiss ist. |
heeten, w. o.: (genaamd zijn:) heissen [onr.]. I -, w. b.:(heet maken:) heizen, heiss machen; (opwarmen:) aufwarmen; (noemen:) heissen [onr.]; (bevelen, gebieden:) heissen [onr.]: iemand - iets te doen: Einem (of: Einen) etwas thun heissen [onr.]; hij heette mij mijnen mond te houden: er hiess mieh das Maul zu halten, er hiess michzu schweigen; iemand welkom -: Einen willkommen heissen [onr.]. heetheid. vr.: Hitze [vr.], (fig. gem.) Geilheit [vr.]. heethoofd, o.: Hitzkopf [m.; ö.]. heethoofdig, bv. n.: hitzköpfig, leiden-schaftlieh; I -heid, vr.: Leidenschattlichkeit [vr.]. hef, vr.: Heffe [vr.]; I -boom, m.: Hebe-baum [m.; a]. Hebei [m.]. heffe, vr.: Hefe [vr.]; de - des volks: die Hefe des Volkes. heffen, w. b.: heben [onr.]; een kind ten doop -: ein Kind aus der Taufe heben [onr.]; belastingen -: Steuern heben [onr.]: de oogen ten hemel -: die Augen zuiii Himmel aufschlagen [onr.]. heffer, m.: Heber [m.]; - van belastingen: Steuererheber [m.]; - (in de papiermakerij): Aufheber [m.]. hefftng, vr.: Hebung [vr.]; - van belastingen: Steuererhebung [vr.]. lief-offer, o.: Hebopfer [o.];-spier,vr.: Hebemuskel [m.J, Heber |m.] (-spier van het oog: Hoffartsmuskel [m.]). hefster. vr.: Heberin [vr.]. heft. o.: Heft [o.]; het - in handen hebben: (fig.) das Heft in Handen haben. lief-tandje, o.: (hik.) Hebezanglein [o.]. heftig, bv. n.: heftig; 1 -heid, vr.:Hef-tigkeit [vr.]. heff, vr.: Hag [m.], Hecke [vr.]; eene levende -: ein lebendiger Hag: waar de -het laagst is, wil ieder er over: (spr.) wo etwas zu tadeln ist sind immer Tadler in grosser Menge. hejrge. vr.: Zie heg: door -n en struiken Toopen: (fig.) über Stock und Stein springen [onr.]; ! -schaar, vr.: Hecken-schere [vr.], Gartenschere [vr.]; -vuur, o.: (mil.) Heckfeuer [o.]. Hegira, vr.: Hegira [vr.], mahomeda-nische Zeitrechnung [vr.]. hei, vr.: 1) Ramme [vr.l, Rammbock [m.; ö], Rambloek [m.; ö]; (bij straatmakers:) Handramme [vr.], Jungfer fvr.], Heie [vr.]; 2) Heide [vr.]; op de -: auf der Heide; op eene - wonen: (fig.) in einer Einöde wohnen; I -, tsw.: heda!, heida!; men moet geen - roepeji vóór men er over is: (spr.) man soil nicht juchhe rufen ehe man über dem Graben ist. Zie ook fy. hei-baas. m.: Aufseher lm.] beim Ein-rammen der Pfahle; ! -bei, vr.: (das) Zank-eisen, (die) Zankerin; -beien, w. o.: zan-ken; -bezem, m.: Heidebesen lm.];-bloem, vr.: (pik.) Heideblume [vr.]; -blok, o.: Rammblock [m.; ö], Rammbock [m.: öj; -boender, m.: Heidebürste [vr.]; -brand, m.: 1) Heidebrand [m.; a], 2) Héiderauch [m.]; -damp, m.: Heiderauch [m.]. heide. vr.: Heide [vr.]; I-achtig,bv.n.: 1) einer Heide ahnlich, 2) dem Heidekraut almlich; -bloem, vr.: (pik.) Heideblume [vr.]; -bloempje, o.: Heideblümchen [o.]; -grond, m.: Heideboden [m.J, Heide [vr.]; |
HEIDEN.
208
HEINDE.
|
-kruid, o.: (pik.) Heidekraut [o.]; -land,0.: Heideland [o.; aj. heiden, in.: 1) Heide [m.]; mrv. heidenen: Heiden; 2) Zigeuner [m.j; mrv. heidens: Zigeuner. heide nd o in. o.: (i. a. b.) [t] Heidenthum [o.]. heideiisi'li. bv. n.: heidnisch; een -volk: ein Heidenvolk [o.; ö]; een -e tempel; ein Heidentempel [m.j; een - leven: (fig:, tam.) ein Heidenspektakel [o.], ein Höllenspektakel [o.]. heide-plaiit, vr.: Heidepflanze [vr.1; I -roos, vr.: (pik.) Heiderose [vr.];-veld, o.: Heide [vr.1. heidin. vr.: 1) Heidin [vr.], Gotzendie-nerin [vr.]; 2) Zigeunerin [vr.], Zigeuner-weib [o.]. heidiniietje. o.: Zigeunerin [o.]. hei-doorn, m.: (pik.) Raupenklee [m.]. heiduk, m.: Heiauek [m.]. heien. w. b. en o.: 1) rammen; 2) ein-rammen; 3) (zeew.) stampten. heier, m.: Rammer [m.]. hei-j^rond, m.: 1) (der) zum Einram-men von Pfahlen geeignete Boden, 2} Heide [vr.]. heiing*, vr.: (das) Rammen, hei-krekel, m. Heidegrille [vr.]. hei-maehine, vr.: Rammgerüste [o.], Rammmasehine [vr.1;! -mast, in. (-paal, m.): Rammpfahl [m.; al; -rook, rn.:Heideraueh [m.j;-stelling, vr.: Zie -niaehine; -streek, vr.: Heidegegend [o.]; -tuig, o.: Kamm-zeug [o.l; -werk, o.: 1) (das) Einrammen von Pfahlen, 2) Pfahhverk [o.|. heil, o.: Heil [o.j; het eeuwige das ewige Heil; veel - en zegen in het nieuw begonnen jaar: viel Glück und Segen zum neuen Jahre; - u: Heil Dir!; - ons: Heil uns! zijn - zoeken in: 1) seine Zuflueht nehmen [onr.j zu, 2) seine Hoffnung set-zen auf; ik zie er ge» ii - in: ich verspreche mir nients davon. Heiland, m.: (theo.) Heiland [m.j. heil-hede, vr.: Glüekwunsch [m.: ü]; |-begeerig, bv. n.: heilsbegierig; -bot, vr.: Heilbutt [m.j, Heilbutte [vr.j; -bron, vr. (-fontein, vr.): Quelle [vr.] des Heils, Se-gensquelle [vr.j; -dronk, m.: Gesundheit Ivr.j (eencn -dronk instellen: eineGesundheit ausbringen [onr.]). heilis:, bv. n. en bw.: heilig; de -e Geest: der heilige Geist; de -e Maagd: die heilige Jungfrau; de -e Vader: der heilige Vater; de -e Stoel: der heilige Stuhl; het -e Land: das heilige Land; het -e Graf: das heilige Grab; de -e Stad:die heilige Stadt; de -e Berg: der heilige Berg; de -e Schrift: die heilige Schrift; het - Avondmaal: (Protestant:) das heiligt* Abendmahl, (Katholiek:) das heilige Sa-krament des Altars, die heilige Kommu-nion; het - Officie: (hist.) die Inquisition; het - Verbond: (hist.) die heilige Allianz; een -e oorlog: ein heiliger Krieg; een -huisje: (iron.) ein [tl Wirthshaus [o.; iij, eine Senenke, eine Kneipe; tegen het -e huisje aanpissen: (pop.) sich die Ungnade der Vorgesetzten zuziehen [onr.j; mijn woord is mij -: mein Wort ist mir heilig; gij kunt er - staat op maken: Sie können sich heilig darauf verlassen; ik heb het hem - beloofd: ich habe es ihm heilig versprochen; iemand - spreken: (kkl.) |
Einen heilig sprechen Ionr.j; iemand -verklaren: (kkl.) Einen kanonisiren lie].. I -, bw.: heilig; (tam.) bestimmt, gewiss; hij komt - nog in de kast: er kommt bestimmt noch ins Gefangniss fs]; zoo - en zeker als ik hier sta: so heilig und gewiss als ieh hier stehe. heilik-avond, m.: Feierabend [m.I (-avond houden: Feierabend machen); 1 -been, o.: (ontl.) (das) heilige Bein ;-dagr m.: Feiertag [m.j; -dom, o.:[tj Heiligthum [o.; üj; -bitter, o.: (pha.) sehr bittere Lat-werge [vr.1. heilige, m. en vr.; (der, die) Heilige^ een wonderlijke -: (iron.) ein wunderlicher Heilige; iedere - moet zijne waskaars hebben; (spr.) jedem Heilige seine Kerze,. Ehre wem Enre gebührt; niet weten tot welken - zich te wenden: (fig.) sich nicht zu rathen | tl noch zu helfen wissen [onr.j, nicht wissen [onr.] was man anfangen soli; de - van den dag; der (die) Heilige de» Tages, (fig.) der (die) Gefeierte des Augen-blicks; dat is een - die niet meer gevierd wordt: (fig.) das ist einer der nichtsmehr gilt.. Iheiligen. w. b.: heiligen; Uw naam worde geheiligd; Dein Name werde ge-heiligt; het doel heiligt de middelen niet: der Zweck heiligt die Mittel nicht. Iheiligen, m. en vr. mrv.: Heiligen |m. en vr. mrv.]; I -beeld, o.: Heiligenbild [o.j; -dag, m.: Feiertag [m.j eines Heiligen (oder; einer Heilige). heiligend, bv. n.; heiligend. heiligen-dienNt. m.; Verehrung [vr.j der Heiligen; I -gebeente, o.: Heiligengebein [o.j; -glorie, vr.; Heiligenschein jm.l, Hei-ligenglanz [m.j; -legende, vr.; Heili^enge-schicnte [vr.|; -vereering, vr.: Heiligen-verehrung [vr.j. heiligheid, vr.: Heiligkeit [vr.j (Zijne - de Paus: Seine Heiligkeit der Pabst; Uwe -; Eure Heiligkeit). heilig-houden, w. b.: heiligen, streng beobachten; l-houding, vr.: Heiligung [vr.1, strenge Beobachtung [vr.j. heiliging:, vr.; Heiligung [vr.j. heilloos, bv. n.; heillos; I -heid, vr.: Heillosigkeit [vr.j. heil-over, m.: (vog.) Storch [m.; öj. heil-rijk (-vol), bv. n.: segensreich; I -weg, (theo.) Weg [m.j des Heils; -wensch m. Glückwunsch [m.; üj. heilzaam, bv. n.; heilsam; I -heid,vr.: Heilsamkeit [vr.j. heilig-niakend, bv. n.; heiligmachend; I-maker, m.; Heiligmacher [m.j(Zieechter ook hylikmaker); -making, vr.: Hei-ligmachung |vr.j;-schendend (-schennend), bv. n.; entheiligend; -schender (-schenner), m.: Entheiliger [m.j; -schending (-schennis), vr.; Entheiligung lvr.|;-spreking, vr.: (kkl.) Heiligsprechung |vr.j^verklaring, vr.; Kanonisation [vrj. heiin, o.: Heim [m. en o.j; I -wee, o.: Heimweh jo.j. heinielyk. bv. n.: heimlich; I -heid, vr.; Heimlichkeit [vr.j. hei nipje, o.: Heimchen [o.j, Heime [vr.j, Hausgrille [vr.j. Hein, m.: (mansnaam;) Heinrich [m.j, Hinz (m.|, Heinz [rn.j; magere-; (iron.jdcr Tod. hlt;kinde. bw.: nahe; - en verre: fern und nah, weit und breit, allenthalben. |
HEINEN.
209
|
lieinen, w. b.: einfrieden, einfriedig-en, einzaunen. heining, vr.: Zaun [m.; a]; (tnb. ook:) Spalierwand [vr.; iij. Iieiiiinkje, o.: Zaunchen [o.]. Heintje, o.: (vrouwennaam:) Jettchen [o.J. heir, o.: Heer [o.], Armee [vr.1; I -ban, m.: Heerbann Lni.1. heisa. tsw.: heisa! liek, o.: 1) Gatter [o.J, Gatterthor [o.]; (ook :) Gatterthüre [vr.J; 2) Stakettenzaun [o.; iij; 3) Gelander [o.J; het - is van den dam: (spr.) Zie clani: als Jut voor het -staan: (spr.) wie die Kuh vor dein neuen Stallthor stehen [onr.J; I -balk, m.: (zeew.) Heckbalken [m.J; -boot, vr.: Heckboot [o.; e en ö]. hekel, m.: 1) Hechel [vr.1, 2) (wanspelling- voor „ekelquot;:) Zie ekel: iemand over den - halen: (fig.) Einen durch die Hechel ziehen [onr.J. liekelaar. m.: Hechler [in.]; (fig.) Tad-ler [m.], Krittler [m.]. Iiekelaarster, vr.: Hechlerin [vr.J; (fig.) Tadlerin [vr.J, Kittlerin [vr.|. hekelaehtig:. bv. n.: tadelsüchtig; I -heid, vr.: Tadelsucht [vr.J. liekel-bank, vr.: Hechel [vr.J; I-dicht, o.: Spottgedicht [o.J; -dichter, m.: Satiren-dichter [m.]. hekelen, w. b.: hecheln; (fig.) durch-hecheln, tadeln, bekritteln; (ook:) satiri-siren [iel. Iiekelïs'- bv. n.: tadelsüchtig; I -heid, vr.: Tadelsucht [vr.J. hekeling:, vr.: (das) Hecheln; (fig.) Tadelei [vr.J, Krittelei [vr.J (- van: über). hekel-inaehine. vr.: Hechelmaschine Ivr.J; I -schrift, o.: Spottschrift [vr.[, Satire j vr.J; -taal, vr.: Krittelei [vr.J; -teef, vr.: (gem.) Krittlcrin [vr.J; -zucht, vr.: Tadelsucht [vr.J; -zuchtig bv. n.: tadelsüchtig. hekje, o.: (das) kleine Gelander; - om den haard: Feuergatter [o.l. hekken, o- mrv.: Gatter [o. mrv.]; de - zijn verhangen: (spr.) das Blatt hat sieh ge wende t; | -springer, m.: (fig. tam.) Wild-lang [m.]. hekke-vnnr, o.: (mil.) Heckenteuer [o.J. heks, vr.: (i. a. b.) Hexe [vr.1. hek-sehei, vr.: Schlagbaum [m.; aj. •heksen, w. o.: hexen. iheksen, vr. mrv.: Hexen [vr. mrv.J; I -dans, m.: Hexentanz [m.; iij; -kruid, o.: Hexenkraut [o.J; -meester, m.: Hexenmeis-ter [m.J, Tausendkünstler [m.J; -proces, o.: Hexenprocess [m.J; -werk, o.: Hexen-werk [o. |, Hexerei [vr.J. liekserü, vr.: Hexerei [vr.J. hek-sluiter, m.: (der) Letzte im Zug, (fig. tam.) Xesthökchen [o.], (das) jüngste Kind; I -werk, o.: Gelander [o.J, (zeew.) Heckwerk [o.J. Ihel, bv. n.: heli; I -donker, bv.n.: hell-dunkel (als z. n. o.: schl.: Helldunkel [o.l). Ihel, vr.: (theo., fab. en fig.; inz. ook bij letterzetters en bij kleermakers:) Holle [vr.1; zoo donker als de -: (tam.) so finster wie die Hölle; loop naar de-: (gem.) gehe zur Hölle, gche zum Teufel; iemand naar de - wenscnen: (gem.) Einen zu allen Teufeln schicken; alle duivels uit de -vloeken: (gein.) alle Teufel aus der Hölle Servaas de Bruin. Hollandgch-Duitsch, |
fluchen; iets voor de poort van de - vandaan halen: (fig.) etwas der Hölle ausdem Kachen reissen [onr.J, sich trotz allen Hindernissen einer Sache bemachtigen ; van het vagevuur in de - verzeilen: (spr.) vom Fegefeuer in die Hölle (aus dem liegen in die Traufe) kommen [onr.J; in de - komen: in die Hölle kommen [onr.J; het rijk der -: das Höllenreich; eene - op aarde hebben; (fig.) cine Hölle auf Erden ha-ben. helaas, tsw.: leider ! held. m.: Held [m.J. helden-daad. vr.: Heldenthat [vr.J; l-eeuw, vr.: Heldenalter [o.J, Heldenzeit [vr.J; -stuk, o.: Heldenthat [vr.J, (tnl.) Heldenoper [vr.J; -teelt, vr.: Heldenge-schlecht [o.l. helder, bv. n.: 1) heil; 2) klar;3)rein-lich; I -blauw, bv. n.: hellblau; -denkend, bv. n.: helldenkend. helderen, w. o.: 1) heil werden [onr.J; 2) (van de lucht:) sich aufklaren. helder-geel, bv.n.: hellgelb; I-groen, bv. n.: llellgrün; -grijs, bv. n.: hellgrau. helderheid, vr.: I) Helligkeit [vr.J, 2) Klarheit [vr.J, 3) Keinlichkeit [vr.J. heldertjes, bw.: reinlich. herderziend, bv. n.: hellsehend, hell-sichtig; I -heid, vr.: Hellsichtigkeit [vr.J. heldhaftig:, bv. n.: heldenhaft; I -heid, vr.: Heldenhattigkeit [vr.J. heldin, vr.: Heldin [vr.1. helen, w. b.: hehlen. Helena, vr.: (vrouwennaan:) Helene [vr.J; Sint -: o.: (adk.) Sankt Helena [o.J; I -vuur, o.: Helenenfeuer [o.J. heler, m.: Hehler [m.1; de-is zoo goed als de steler: (spr.) der Hehler ist so gut wie der Stehler. helft, vr.: Halfte [vr.J; de grootste (kleinste) -: die grössere (kleinere) Halfte ; de - kleiner: um die Halfte kleiner; tot op de -: bis zur Halfte. hei-gedrocht, o.: Höllenscheusal [o.J; I -goed, o.: (typ.) abgenutzte Buchstaben [m. mrv.J; -hond, m.: (fab.) Höllenhund [m.1. Helicon, m.: (fab.) Helikon [m.1. heling;, vr. (das) Hehlen, Verheimli-chung [vr.J. Heliolt;llt;»rus, m.: (mansnaam:) Helio-dor [m.J. heliotroop, m.: (pik. en min.) Helio-trop [m. en o.J. helle, vr.: Hölle [vr.J; ter - varen: zur Hölle fahren [onr.J; nedergedaald ter -: zur Hölle gefahren; Christus' nederdaling ter -: die Höllenfahrt Christi; I -baard, vr.: Hellebarde [vr.J; -baardier, m.: Hellebardier [m.J; -brand, m. (-brok, m.): Höl-lenbraten [m.1. Helleen, m.: Hellene [m.J. Helleensch, bv. n.: hellenisch. hellen, w. o.: sich neigen, abhangig sein. hellend, bv. n.: geneigt, schief; een -vlak: eine geneigte Flache, eine abhangi-ge Flache. h(kllenisniiis, o.: Hellenismus [m.; -menl, Hellenism [m.J. Hellenist, m.: Hellenist [m.J. Hellenistisch, bv. n.: hellenistisch, helle-poel, m.: Höllenpfuhl 1 in.l; l-pijn, vr.: Höllenpein [vr.J, Höllenqual [vr.J; 2e druk. 14 |
HEMEL-VAART.
HELLE-VEEG.
210
|
-veeg-, vr.: Höllendrache [m.]; -vorst, m.: Höllenfürst [in.]; -wicht, o.: Höllenkind Lo.]. . lielling;, vr.: 1) Abhang [m.; a], Neige Ivr.J, Abdachuner [vr.]; 2) Schiffs-werft [o.]. lielm, in.: Helm [m.]; (ontl. en vlk.) Schafhautchen [o.], Helm, [in.], GHücks-haube [vr.]; met een - g-eboren zijn: mit einem Helme g-eboren worden sein, (fig.) ein Gliickskind sein. I -, vr.: (pik.) Dünen-halm [m.], Sandschilt' [o. en m.J. lie lm-bloem, vr.: Helmblume [vr.]; I -bos, m.: Helmbusch [m.; ül; -dak, o.: Helmdach [o.; al; -dek, o.: Helmdecke [vr.]; -duiker, m.: (vog.) Haubentancher [m.]; -kleed, o.: Zie -lt;lek; -draad, m.: (pik.) Helmfaden [m.; a en iij; -gat, o.: Helmgitter [o.]; -maker, m.: Helmschmied [ni.j: -plant, vr.: Zie vr. Uelm: -stok, m.: (zeew.) Kolderstock [m.; ö]. Helmstock [m.; ö]; -visch, m.: Hclmfisch [m.];-vor-mig-, bvr. n.: helmtormigr; -wrong, vr.: Helmwulst [m.; ü]; -zeel, o.: Zie kruiM-zeel. helpen, w. b. en o.: 1) helfen [onr.] [3]; wat helpt het: was hilftes?; het helpt niets: es hilft nichts; wie helpt mij: wer hilft mir?; ik hielp hem: ich half ihm; hij heeft mij geholpen: er hat mir geholfen; wilt gij mij - verhuizen: wollen Sie mir ausziehen helfen?; hij heeft mij geholpen om te verhuizen: er hat mir ausziehen helfen; alle beetjes -: jede Kleinigkeit hilft; zijt gij daarmee geholpen: ist innen damit geholfen?; 2) ik kan het niet -: ich bin nicnt schuld daran; gij kondt het niet -: Sie waren nicht schuld daran; hij heeft het niet kunnen -: er ist nicht schuld daran gewesen. 1 - (zich), w. w.: sich helfen [onr.] [3]; ik help mij zeiven: ich helfe mir selbst. helper, m.: Helfer lm.]. helpster, vr.: Helferin [vr.]. helseh, bv. n. en bw.: höllisch; het -e werktuig: die Höllenmaschine; de -e steen: (hik.) der Höllenstein; een - leven (lawaai, spektakel): ein Höllenspektakel [o.]; het is een - werk: (fam.) es ist eine verdammte Geschichte; het -e vuur: das höllische Feuer; - kwaadaardig: furchtbar zornig;-onstuimig: furchtbar stürmisch; - koud: furchtbar kalt. helschheid, vr.: (das) Höllische. Helvetië, o.: (adk.) Helvetien [o.]; Helvetiër, m.: Helvetier [m.]; Helvetisch, bv. n.: helvetisch. Ihem, tsw.: hem!, hum!, hm! Ihem, (verbogen) vnw.: (3e nmv.:)ihm; (4e nmv.) ihn; als ik - zie zal ik het (aan) - zeggen: wenn ich ihn sehe, werde ich es ihm sagen. hemd, o.: Hemd [o.l; zich tot op zijn - uitkleeden: sich bis aufs Hemd ausklei-den; iemand tot op zijn - uitkleeden: (tig.) Einen bis aufs Hemd ausziehen lonr.]: tot op zijn - nat zijn: bis aufs Hemd hass sein; in zijn - staan: im Heinde stehen [onr.]; geen - aan zijn lijf hebben: kein Hemd auf dem Leibe haben; iemand het - van zijn lijf vragen: (fig.) Einen ausfra-gen [reg.]; het - is nader dan de rok: (spr.) das Hemd ist naher als der Rock. |
hemdeloos, bv. n.: oline Hemd; (fig.) ausserst arm; 1 -heid, vr.: (das) ohne Hemd Sein, (fig.) ausserste Armuth [t]. hemelen, o. mrv.: Hemden [o. mrv.]; I -linnen, o.: Hemdleinen [o.], Leinen [o.j zu Hemden. hemdrok, m.: Brustlatz [m.; a]. hemds-hoord, o. (-kraag, m.): Hemd-kragen [ m.l; -strook, vr. (Fr.: jabot): Hemd-krause [vr.]. hemel, m.: Himmel [m.] (ook fig.); een - op aarde: ein Himmel auf Erden; - en aarde bewegen: (spr.) Himmel und Erde bewegen [reg.], Himmel und Holle bewegen [reg 1; onder den blooten -: unter treiem Himmel; als de - valt zijn we allemaal dood (als de - valt hebben we allen eene blauwe slaapmuts op): (spr.) man mache sich doch keine unnütze Sorgen; de Italiaansche -: der italienische Himmel; in den - zijn: im Himmel sein; in den -komen: in den Himmel kommen; ten -varen: zum Himmel fahren [onr.]; onze Vader die in den - zijt: Vater unser dei-Du bist im Himmel; het schreit tegen (ten) -: es schreit zum Himmel; lieve -: du lieber Himmel!; de - van een ledikant: der Himmel eines Bettes. hemel-bestormer, m.: (fab.) Him-melbestürmer [m.]; I-bestorming, vr.:(fab.) (das) Himmelstürmen; -bol, m.: Himmels-körper [m.l, (globe:) Himmelskugel [vr.]; -boog, m.: ilimmelsoogen [m.], Himmels-gewölbe [o.l, Himmelszelt 1 o.l;-brood,o.: Himmelsbrod lo.]. Manna [o.], Himmels-manna [o.l; -dak, o.: Zie -hoogf. lluMiielen, w. o.: himmeln, sterben [onr.]. Ihemelen, m. mrv.: Himmel [m. mrv.]; het koninkrijk der -: das Himmel-reich. heinel-gewelf, o.: Zie -hoog:; l-globe, vr.: Himmelskugel [vr.]: -gordel, m.: Zone [vr.1, Himmelsgürtel lm.]; -heer, m.: Herr [m.] des Himmels (als z. n. o.: Himmels-heer [o.]); -hof, o.:IIimmelreich [o.] •-hoog, bv. n.: himmelhoch. heineling:, m. en vr.: Himmelbewoh-ner [in.], Himmelbewohnerin [vr.1. heinel-ladder, vr.: (bijb.) Himmels-leiter [vr.]; j-lichaam, o.: Himmelskorper [m.]; -licht, o.: Himmelslicht [o.]; -loop, m.: Himmelslauf [m.]; -poort, vr.: Him-m els p tbr te [vr.], Himmelsthor [o.l; -rond, o.: Zie -hoo^: -ruim, o.: Himmelsraum [in.]; -rijk, z. n. o.: Himmelreich |o.l. hemels, 2e nmv.: des Himmels; bruid des (kkl.) Himmelsbraut [vr.; a]; gezant des -: Himmelsbote [m.l; I -blauw, by. n.: himmelblau; -breed, bv. n. en bw.: himmelweit; -breedte, vr.: (str.) Him-melsbreite [vr.]; -brood, o.: Zie hemel-hrood. hemelseh, bv. n.: himmlisch; het-e rijk: das himmlische Reich (China); I -gezind, bv. n.: himmlisch gresinnt, gottes-fürchtig, fromm; -gezindheid, vr.: Fromm-sinn [m.]. hemel-schrelend, bv. n.: himmel-schreiend; I -stormend, bv. n.: (fab. en fig.) himmelstürmend; -stormer, m.: (fab. en fig.) Himmelstürmer [m.]; -streek, vr.: Himmelsstrich [m.l, Himmelsgegend [vr.]; -tergend, bv. n.: himmelempörend;-toorts, vr.: Himmelsfackel [vr.]; -vaart, vr.: Him-melfahrt [vr.] (Maria -vaart, vr.: Maria |
HEMEL-VADER.
211
HERDERS-.
|
Himmelfahrt [vr.]; -vaartsdagr, m.: Him-melfahrtstag [m. 1); -vader, m.: (der) himm-lische Vater; -verschijnsel, o.: Lufterschei-nung [vr.J; -waarts, bw.:himnielwarts,(dk.) himmelan gerichtet, himmelanstreoend; -zegen, m.: Hiinmelsegen Lui.]. liempje, o.: Hemdchen |o.], Hemdlein 1°.]. Uien, (verbogen) vnw.: (4e nmv. mrv. m.) sie. Ilieu. vr.: (vog.) Henne [vr.]. Zie kip. Hendrik, m.: (mansnaam:) Heinnch [m.|; de goede -: (pik.) der gute Heinrich, der wilde Günset'uss [ü]. Iffeiicli'ika, vr.: Henriette [vr.]. Henegouwen, o.: (adk. Hennegau [o.]; Henégouwseh, bv. n.: hennegauiscli. henen. b\v.: Zie keen. hendel, m.: 1) [tj Angelruthe [vr.]; 2) Zie hengsel; I -roede, vr.: [t] Angelruthe (vr.]; -snoer, o.: Angelschnur [vr.; ü]. hengelaar, m.: Angler [m.]. hengelaarster, vr.: Anglerin [vr.]. hengelen, w. o.: angeln (ook fig.), hengeling, vr.: Angeln [o.]. hengsel, o.: Henkei [m.j; (aan eene deur:) Thürangel [vr.J; I -mand, vr.: Hen-kelkorb [m.; öj. hengseltje, o.: Henkelchen jo.]. hengst, m.: Hengst [m.1. hengste-bron, vr.: (tab. en dk.) Hip-pokrene [vr.]. hengstig, bv. n.: hengstig; I -heid, vr.: Hengstigkeit [vr.]. hengstveulen, o.: Hengstfüllen [o.], Hengstföhlen [o.|. henker. m.: Henker [m.]; te -: zum Henker!; wat -: was zum Henker! henne-bexie, vr.: (pik.) Himbeere [yr.]; | -gat, o.: (zeew.) Hennegat [o.]; -kleed, o.: Leichenkleid Jo.]. hennen, vr. mrv.: Hennen [vr. mrv.], Hühner [vr. mrv.]; | -ei, o.: Hühnerei [o.]; -taster, m.: (fig. tam.) Topfgucker [m.l-hennep, m.: Hanf [m.]. hennep-aehtig. bv. n.: hanfartig; l-blouwel, m.: Hanfblauel [m.j; -braak,vr.: Hantbreehe [vr.]; -braker,m.:Hanfbrecher -broeiing, vr.: Hanfrösten [o.j; -draad, ra.: Hanffaden [ra.; a en aj; -eest, vr.: Hanidarre jvr.J. hennepen, bv. n.: hanfen, hanfen. hennep-garen, o.: Hanfgarn [o.]; -root vr.: Hanfröste [vr.]; (het)-roten: (das) Hanfrösten; -roter, ra.: Hanfröster [m. j; -zeel, o.: Zie kruiszeel. hens. vr. mrv.: (zeew.) Hande [vr. rarv.]; alle - op het dek: alle Hande (alle Matrosen) auf Deck!; I -beker, in.: Han-selbecher [ra.]. henzebeker, ra.: Hanselbecher [ra.], her, bw.: her; vanouds -: von Alters her. Heraelitus, ra.: (inansnaani:) Heraklit [ra.j. ^herademen, w. o.: wieder aufathraen heraldiek, vr.: Heraldik [vr.], Wap-penkunde [vr.1. I -, bv. n.: heraldisch, wappenkundig. |
heraut, ra.: Herold [m.]; (hist.) quot;VVap-penkönig [m.]; - van wapens: Wappen-herold [in.]. heraut-staf, in.: Heroldsstab [ra; a]. herhakken. w. b.: wiederbacken, aufs Xeue backen. (1) herbarium, o.: Herbarium [o.; -rien]. herbenoeiniiig, vr.: Wiederernen-nung [vr.]. herberg, vr.: Herberge [vr.] ; (fig.) [t] Wirthshaus jo.; ii], Schenke jvr.]; de waarheid vindt zelden -: (spr.) die AVahr-heit findet selten ein geneigtes Ohr. herbergen, w. b.: herbergen, beher-bergen. herbergier, m.: [t| Wirth [m.]. herbergierster, vr.: [t] Wirthin [vr.]. herbergje, o.: [t] quot;Wirthshauschen [o.], Kneipe [vr.]. herbergzaam. bv. n.: gastlich, (fig.) gastfreundlich; I -heid, vr.: Gastlich-keit [vr.], (fig.) Gastfreundlichkeit [vr.]. herboren, bv. n.: wiedergeboren, neugeboren. herboriseeren, w. o.: Kramer sam-meln. herbouw, ra.: Wiederaufbau [ra.], herbouwen, w. b.: wiederaufbanen, herbouwer, m.: AViederaufbauer [ra.], herbonwing, vr.: Wiederaufbau [in.], hereiiliseli, bv. n.: herkulisch. herdacht, bv. n.: (fig.) gefeiert. herdeeling. vr.: aufs Neue vorge-noraraene [T] Tneilung [vr.]. h(krdenken, w. b.: sich erinnern [2]; (fig.) feiern. herdenking, vr.: Erinnerung [vr.]; (fig.) [s] Gedaehtnissfeier [vr.]. herder, m.: Schilfer [rn.]. Schafhirt [in.]; (fig.) Hirt [m.j, Hirte Iin.], (inz.) See-lenhirt [m.1; greestelijke -: (der) geistliche Hirt; de goede -: (bijb.) der gute Hirte. herderdom, o.: [t] Hirtenthum [o.J, (die) Hirten [m. mrv.]. herderin, vr.: Schiiferin [vr.J. herderinnetje, o.: Schaferraadchen [o'J, Hirtenniadchen [o.j. herderloos, bv. n.: hirtenlos; I -heid, vr.: Hirtenlosigkeit [vr.J. herderlijk, bv. n.: hirtlich; -e brief: Hirtenbrief [ra.]; -e plichten: Hirten-pflichten [vr. mrv.]. herders-ambt, o.: (kkl.) Hirtenamt [o.J; I -dicht, o.: (dk.) Hirtengedicht [o.J, Sehafer^edicht [o.] (maker van -dichten: Hirtendichter [ra.]); -fiuit, vr.: Hirtenfiöte [vr.J; -kout, m.: Schafergesprach [o.], Hir-tengesprach [o.J; -loven, o.: Hirtenleben [o.J. Schaferleben [o.l; -loon, o.: Hirten-lohn [in.] (-loon in produkten: Hirten-schutt [ra.]); -pijp, vr.: Hirtenpfeife [vr.J, Hirtenfiöte [vr.J, Schaferpfeife Ivr.J; -staf, ra.: Schaferstab [in.; a], (fig.) Hirtenstab [in.; ii], (inz.) Bischofsstab [ra.; aj; -tasch, vr.: Schafertasche [vr.1 (ook pik.), Hirten-tasche [vr.J (ook pik.), (pik. ook:) Taschel- |
Voor ieder met „herquot; aanvangend werkwoord, dat men hier niet mocht vinden, nerae men de beteekenis, welke het woord zonder „herquot; heeft; en vóór die betcekenis zette men dan „wiederquot; of „aufs Neuequot; of „noch einmalquot; of „zurückquot; al naar gelang van de beteekenis in het Hollandsch.
HERLEIDING.
HERDOEX.
212
|
kraut 1.0.]; -tijd, m.: (hist.) Schaferzeit [vr.J, arkadische Zeit [vr.]; -uurtje, o.: Schafer-stunde [vr.] -volk, o.; Hirtenvolk [o.; öj; -zangr, m.: Hirtengesang [m.; ii], Schafer-gresang- m.; aj; -zeden, vr.: mrv.: Hirten-sitten [vr. mrv.J. lierdoen, w. b.: aufs Xeue thun [onr.]; (fig.) verbessern. I -, z. n. o.: (fig.) Verbes-sern [o.J. Jiei'doop, m.: (kkl.) quot;Wiedertaufe [vr.]. lierdoopeii, w. b.: aufs Xeue taufen; (fig. tam.) umtaufen. lierclooper, m.: (kkl.) Wiedertaufer [ni.]. Jierdooping:, vr.: (fig. tam.) Lmtaufen [o.]. lierdruk, m.: (van een boek:) neue Autlage [vr.J, neue Ausgabe [vr.J. herdrukken, w. b.: aufs Neue druc-ken; een boek -: eine neue Auflagre eines Buches veranstalten. liereend, bv. n.: wieder vereinigt. liereenen, w. b.: wieder vereinigen. liereeniftd, bv. n.: Zie liereend. Iiereenig'ing* (hereening), vr.: Wie-dervereinigung Lvr.J. heremiet, m. en vr.: Einsiedler [m.], Einsiedlerin [vr.J. heremitase, vr.: Einsiedelei [vr.]. hereinoe», o.: (pik.) Schafthalm Lm.]; (fig.) ünkraut [o.|. heresie, vr.: Haresie [vr.],Ketzerei[vr.]. herfst, m.: Jierbst [m.J; I -achtig, bv. n.: herbstlich; -aclitigheid, vr.: Herbstliehkeit [vr.J; -draden vr. mrv.: Herbstfaden [vr. mrv.]. herfsten, w. onpers.: herbsten; het herfst reeds: es herbstet schon, es fangt schon an Herbst zu werden. herfst-e veiling, vr.: Herbstnaeht-gleiche [vr.J; 1 -maand, vr.: Herbstmonat [m.J, Herbstmond [m.J; -mis, vr.: (kph., in Duitsehland:) Herbstmesse [vrj; -nachtevening, vr.: Zie -evening; -punt, o.: (str.) Herbstpunkt [m.J; -teeken, o.: Herbst-zeichen [o.J (ook str.); -tijloos, vr. (pik.) Herbstzeitlose [vr.J; -vacantie, vr. enk.: Herbstferien [vr. mrv.J. hergieten, w. b.: 1) aufs Neue gies-sen [onr.J; 2) in eine Andere Form gies-sen [onr.J. hergieting, vr.: neue Giessung [vr.J. herhaald, bv. n. en bw.: wiederholt; -e malen: zu wiederholten jNlalen. herhaaldelijk, bw.: wiederholentlich, wiederholt. herhaalster, vr.: Wiederholerin [vr.J. herhalen, w. b.: wiederholen, herhaler, m.: Wiederholer [m.J. herhaling, vr.: quot;NViederholung [vr.J; bij -: wiederholentlich, zu wiederholten Malen. herhalings-Ies, vr.: Wiederholungs-stunde [vr.J; I -school, vr.: Repetitions-schule [vr.]; -teeken, o.: Wiederholungs-zeichen [o.J, Wiederholzeichen [o.J. herik, vr.: (pik.) Zie krodde; I -moes, o.: Zie lieremoes. herinneren, w. b.: erinnern; aan iemand iets -: Einen an etwas erinnern (NB. „iern. aan iets herinnerenquot; is geen Hollandsch, maar onzin); herinner mij, dat ik nog iets moet nazien: erinnere mich daran, dass ich noch etwas nachsehen muss. 1 - (zich), w. w.: sich erinnern [2 en 4J; ik herinner mij zijnen naam niet: ich erinnere mich seines Namens nicht, ich. erinnere mich seinen Namen nicht; als ik mij goed herinner; wenn ich mich recht erinnere; ik herinner er mij niets van:, ich erinnere mich nichts davon. |
herinnering, vr.: Erinnerung [vr.J;. ter - van (NB. niet „aanquot;): zur Erinnerung an. herinneringH-kunst, vr.: [s] Ge-dachtnisskunst [vr.J, Mnemonik [vr.J; l-teeken, o.: JÈrinnerungszeichen [o.J, (fig.) Denkzeichen [o.|; -vermogren, o.: Ennnerungsvermögen [o.J. herkauwen, w. b. en o.: wieder-kauen (ook hg.), wiederkauen (ook fig.): hij herkauwt alles in het oneindige: er kaut Alles ins Unendliche wieder. herkauwend, bv. n.: wiederkauend; -e dieren: wiederkauende [ÏJ Thiere [o. mrv.J, AViederkauer [m. mrv.J. herkauwer, m.: (tig.) Wiederkauer fm.J. herkauwing, vr.: Wiederkauen [o.J. herkan wster, vr.: (fig.) Wieder-kauerin [vr.J. herkenbaar, bv. n.: erkennbar, wie-dererkennbar; I -heid, vr.: Erkennbarkeit [vr.J, Wiedererkennbarkeit [vr.J. herkennen, w. b.: erkennen [onr.J, wiedererkennen [onr.J; ik herkende u aan uwe stem: ich erkannte Sie an Hire Stimme; zij was niet te -: sie war nicht wiederzuerkennen, sie war nicht zu erkennen. herkenning, vr.: Erkennungr [vr.J. Wiedererkennung [vr.1. herkennings-teeken, o.: Erken-nungszeichen [o.J, Erkennungswort [o.; öj. herkeuren, vr.: aufs Neue unter-suchen [reg.J. herkeuring, vr.: neue Untersuchung [vr.J. herkiesbaar, bv. n.: wieder wahlbar; 1 -heid, vr.; Wieder wahlbar kelt [vr.J. herkiexen, w. b.: wieder walüen. herkiezing, vr.: 1) Wiederwahlung [vr.J; 2) neue Wahl [vr.J. herkomst, vr.: Herkommen [o.J, Her-kunft [vr.J; plaats van -: Herkunftsort [m.; öj. herkomstig, bv. n.: hergekommen (- uit: aus); (tig.) herrührend (-van: von); (afstammend:) abstammend; 1 -heid, vr.: Herkunft [vr.J. herkozen, bv. n.: wieder gewahlt. herkozene, m. en vr.: (der, die) Wie-dererwiihlte. herkrugen, w. b.: wiederbekommen [onr.J, zurückbekommen [onr.J. herkrüging, vr.: (das) Wiederbekommen, (das) Zurückbekommen. herleidbaar, bv. n.: zurückführbar; (fig.) verwandelbar; (rek.) reducirbar [ie]; (bwk. en wsk.) verjüngbar, verkleinbar;, herleidbare breuken: (rek.) aufgehendc Brüche [m. mrv.J; I -heid, vr.: Zurückführ-barkeit [vr.J, (fig.) Verwandelbarkeit [vr.J, (rek.) [iej Reducirbarkeit [vr.1, (bwk. en wsk.) Verjüngbarkeit [vr.J, Verkleinbarkeit [vr.J. herleiden, w. b.: zurückführen; (fig.) verwandein; (rek.) reduciren [iej; (bwk. en wsk.) verjüngen, verkleinern. herleiding, vr.: Zurückführung [vr.];. |
HERSTELLEN.
HERLEVEN.
213
|
:fig.) Verwandlunsr [vr.]; (rek.) [ie] Redu-run gr [vr,l, Reduktion lyr.]; (bwk. en wsk.) Verjiingrungquot; [vr.1, Verkleinerung1 [vr.]; I her-'leidmgstafel, vr.: Reduktionstabellc [vr.]. herleven, w. o.: wieder aufleben; doen -: wieder aufleben inachen. herleviiig*, vr.: Wiederauflebungr[vr.]. herlezen, w. b.: nochinals lesen [onr.]; lezen en lesen [onr.] und nochmals lesen | onr.]. herlezins:. vr.: Wiederlesung- [vr.]. Herman (Hermanus), m.: (mansnaam:) Hermann [m.]. herinaphrodiet, m.: Hermaphrodit [m.J. Iherineiyn, m.: (drk.) Hermelin [o.]. I o.: (mod. en wpk.) Hermelin [o.J. herineliin-bont, o.: Hermelinpelzwerk [o.], Hermeun [o.]. hermelijnen, bv. n.: Hermelin..... hermeiy n-mantel, m.: Hermelinman-tel [m.; a.]; I I-kruis, o.: (wpk.) Hermelin-kreuz [o.l; -staartje, o.: (wpk.) Hermelin-schwanzehen Lo.l;-vel, o.: Hermelinfell [o.]. hermetins;, vr.: neue Messung: [vr.]. hermetisch, bv. n.: hermetisch, luft-dicht. hermiet, m. en vr.: Einsiedler [m.], Einsiedlerin [vr.]. hermoes, o.: Zie heremoes. hermnntén, w. b.: ummünzen, um-pragen. hermnnting:, vr.: (das) Ummünzen, ümpragrungr [vr.]. hernemen, w, b.: 1) wiedernehmen {onr.1, zurüeknehmen [onr.]; 2) (hervatten:) wieder aufnehmen [onr.], wieder anfangren [onr.], fortsetzen; 3) (ten bescheid geven:) versetzen, erwidern. Zie hernomen, herneming, vr.: Zurücknahme [vr.]. Hernhutter, m.: (kkl.) Herrnhuter Im.|; de -s, mrv.: die Herrnhuter [m. mrv.]. II ernhuttersch, bv.n.: herrnhutiscn. Hernhuttersehe, vr.: Herrnhuterin lvr.1. hernieuwil, bv. n.: erneut. hernieuwen, w. b.: erneuen, erneuern. hernieuwing:, vr.: Erneuung- [vr.]. hernomen, bv. n.: (stad, schip :)iwie-• dergrenommen, wieder erobert. hernommèrlt;l, bv. n.: aufs Neue nu-merirt [ie]. hernommeren, w. b.: aufs Neue nu-meriren [ie], umnumeriren [ie]. hernommerins:, vr.: 1) (das) neue Numeriren lie]; (die) neue Nummerfolge. Herodotus, m.: (mansnaam:) Herodot [m.]. heroën, m. mrv.: (fab.) Heroen [m.mrv.], Halbgötter [ m. mrv.]; (fig.) Helden [m. mrv.]. heroïek, bv. n.: heroisch; [fig.) heldenhaft. heroïsmuw. o.: Heroismus [m.]; (fig.) [t] Heldenmuth [m.j. heros, m.: (fig.) Heros [in.]. Zie mrv. heroën.| hero veraar, m.: Wiedereroberer [m.]. heroveren, w. b.: wieder erobern. herovering:, vr.:Wiedereroberung [vr.]. herrezen, bv. n.: auferstanden, wiedererstanden. herroepelijli, bv. n.: widerruflich; 1 -heid,vr.: Widerruflichkeit [vr.]. herroepen, w. b.: widerrufen [onr.]. j -, v. dw.: widerrufen. |
herroe|»ing*, vr.: Widerrufungr [vr.]. herrnzen, w. o.: wieder aufstehen [onr.]; (fig.) auferstehen [onr.], wieder auferstehen [onr.]: uit de dooden -: (theo.) von den Todten [t| auferstehen [onr.]. herryzenis, vr.: (theo.) Wiederaufer-stehung [vr.]. herryzins;, vr.; (das) AViederaufste-hen; (das) Wiederaufleben; (theo.) quot;Wie-dwauferstehung [vr.]. herschapen, bv.n.: umgewandelt,me-tamorphosirt [ie]. herschatten, w. b.: nachbessernd ta-xiren [ie I, aufs Neue (vou Neuem) taxiren[ie]. herschatter, m.: (der) nachbessernde Taxiter [ie]. herschatting:, vr.: neue [ie] Taxirung [vr.], neue Taxation [vr.]. herscheppen, w. b.: umwandeln, me-tamorphosiren [ie]; (fig.) neugestalten,um-schatfen [onr.]; (theo.) wiedergebaren. herschepper, m.: Umwandler [m.], [ie] Metamorimosirer [m.]; (fig.) Umschaf-fer [m.]. Neugestalter [m.j. herschepping-, vr,:Umwandlung [vr.], Metamorphose [vr.]; (fig.) Umschattung [vr.], Umgestaltung [vr.]; (theo.) AVieder-geburt [vr.]; de -en van Ovidius: die Metamorphosen Ovids. herschonw, vr. (herschouwing, vr.): neue Inspektion [vr.]. hersen-beeld, o.: Zie -schim; 1 -bekken, o.: Hirnschale [vr.], Hirnschadel [m.]; -drukking, vr.: Druck [m.] im Gfehirn. hersenen, vr. mrv.: Zie heivsens. hersen-holte, vr.: Hirnhöhle [vr.], Hirnkammer [vr.]; I-kas, vr.:Zie -l»ekk.en; -leer, vr.: Hirnschadellehre [vr.], Phrenolo-gie [vr.]. hersenloos, bv. n.: hirnlos; I -heid, vr.: Hirnlosigkeit [vr*]. hersen-pan, vr.: Hirnpfanne [vr.]. Zie ook -bekken. hersens, vr. mrv.: Gehirn [o. enk.]; de kleine -: das kleine Gehirn; iemand de - inslaan: Einem das Gehirn einschlag-en [onr.); in zijne - gekrenkt zijn : einen Sparren ha-ben. verrückt sein, geschossen sein; iets in zijne - halen: (fig.) sich etwas in den Kopf setzen; iets uit zijne - laten: (fam.) sich et-was aus dein Kopf schlagen [onr.1; mijne - loopcn om: (fig.) ich weiss nicht wo inir der Kopf steht. hersen-schim, vr.: Hirngrespinnst |o.], Hirngespenst [o.], Hirngewebe [o.], Cmmare [vr.]; 1 -schimmig, bv. n.: hirnge-spenstisch, chimarisch; -schinimigrheid, vr.: (das) Hirngespenstische, (das) Chimarische; -schudding, vr.: llirnerschütterung [vr.]; -spleet, vr.: Hirnspalte [vr.]. hersentjes, o. mrv.: Gehirnchen [o.]. hersen-verdichtsel, o.: Hirngeburt [vr.]. Zie ook -schim: 1 -vlies, o.: Hirnhaut [vr.; a], Hirnhautchen [o.l; -vrucht, vr.: Geistesfrucht [vr.; ü]; -werk, o.: Geistos-arbeit [vr.];-ziekte, vr.: Hirnkrankheit [vr.f. herstel, o.: iVWiederhorstellung [vr.], Genesung [vr.] (- van: von); 2) Zie herstelling, herstellen, w. b.: (i. a. b.) wiederher-stellen; een onrecht -: ein Unrecht wieder gut machen; iemand in zijne eer -: Einen wieder zu Ehren bringen [onr.], (pop.) Einen wieder ehrlich machen, (rcht.) Einen rehabilitiren [ie]; iemand in ziine rechten |
HETERODOXIE.
HERSTELLER.
214
|
-: Einen in die verlorenen Rechte wieder einsetzen, (reht.) Einen rehabilitiren [iel. I w. o.: sich wieder erholen (van: von), wieder grenesen [onr.j (- van: von). I - (zich) w. w.; (van menschen:) sich wieder tassen; (anders:) sich wieder erholen (van: von). hersteller, m.: Wiederhersteller [m.]. herstelling:, vr.: 1) Wiederherstellung: [vr.]; 2) Wiedergutmachung: [vr.]; 3) - in eer en goeden naam: Ehrenerklarungr [vr.]; 4) - in verlorene rechten: Wieder-einsetzung in die verlorenen Rechte; 5)(rcht.) Rehabilitation [vr.]. Jierstellings-oorcl, o.: Heilstatte [vr.], I -teeken, o.: Wiederherstellungszeichen [o.|. herstelster, vr.: Wiederherstellerin [vr.]. herstemmen, w. o.: aufs Neue stim-men, aufs ïfeue abstimmen, aufs Neue [ie] votiren (- over: über). herstemmende, m.: [T] Theilnehmer [m.| an (Stiinmgeber [m.] bei) der noch-maligre Abstimmung. herstemming;, vr.: nochmalige Abstimmung [vr.]; in - komen: aufs fïeue in Abstimmung kommen [onr.]. herstempelen, w. b.: umstempeln. herstempelin^:, vr.: Umstempelung: [vr.]. hert, o.: (drk.) Hirsch [m.]; het wijfje van het die Hirschkuh [üj; het jong van een -: das Hirschkalb [al; het vliegende -: (ins.) der fliegende Hirsch, der Horn-schröter, der Hirschkafer; in het roode -: (uithangbord:) zum rotnen [t] Hirsch. Zie herten en herts. herte-beest, o.: Hirsch [m.]; I -buffel, m.: Hirschochs [m.]; -kop, m.: Hirschkopf [m.; öj; -leder (-leer), o.: Hirschleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: hirschledern. hertelling, vr.: neue Ztihlung [vr.]. herten, o. mrv.: Hirsche [m. mrv.]; I -jacht, vr.: Hirschjagd [vr.], Hirsch jagen [o.|; -kamp, m.: Hirschgarten [m.; ii]; -net o.: (fig.) Hirschgarn [o.]; -vleesch, o.: Hirsch-fleisch [o.]. herte-nastei, vr.: Hirschpastete [vr.]; I -vel, o.: Hirschfell [o.]; -vleescli, o.: Hirsch-fleisch [o.] (gebraden -vleesch: Hirschbra-ten [m.]). hertimmeren, w. b.: das Zimmer-werk (eines Hauses) erneuern. hertimmering:, vr.: Erneuerung: [vr.] des Zimmerwerks. hertoeht, m.: Rückzug [m.; ü]. hertog, m.: Herzog: [m.j. hertogdom, o.: [tj Herzogthum [o.;ü]. hertogeiyk, bv. n.: herzog-lich. Hertogenbosch ('s-), o.: (adk.) Zie (den) Bosch. hertogin, vr.: Herzogin [vr.]. hertogs-kroon, vr.: Herzogskrone [vr.], herzogliche Krone [vr.|. hertrouw, m.: 1) zweite (dritte, vierte u. s. w.) Ehe [vr.]; 2) [t] Wiederverheira-thung: [vr.]. hertrouwen, w. o.: sich wieder ver-heirathen [t]. herts-gewei, o.: Ilirschg-eweih [o.]; I -hoorn, o.: Hirschhorn [o.; ö| (geest van -hoorn: Hirschhorng-eist [m.]; zjelei van -hoorn: Hirschhorngallerte [vr.], Hirsch-gallerte [vr.]; -leder (-leer), o.: Hirschleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: hirschledern; -tong, vr.: (pik.) Hlrschzunge [vr.]; |
-tranen, m. mrv.: Hirschthranen [vr.mrv.], Hirschzahren [vr. mrv.]; -vanger, m.f Hirschfanger [m.], Jagdmesser fo.]; -wortel, m.: (pik.) Hirschwurz [vr.], Hirschheil [o.]. heruit, bw.: heraus, hinaus. hervatten, w. b.: wieder aufnehmen [onr.]. I -, w. o.: erwidern, versetzen, ant-worten. hervatting, vr.: Wiederaufnahme [vr.]. herveileii? w. b.: aufs Xeue (von Neuem) versteig:ern. her veiling, vr.: neue Versteig:erung: [vr.]; in - breng'en: Zie herveileu. hervormd, bv. n.: umgeandert, um-gestaltet; (fig.) verbessert; (kkl.) refor-mirt [ie]; de -e Kerk: die retormirte [ie] Kirche. Hervormde, m. en vr.: (kkl.) (der, die) Retormirte [ie]. hervormen, w, b.: umandern, um-grestalten; (fig*.) verbessern; (kkl. en fig.) reformiren [ie]. hervormer, in.: Reformator [m.]. hervorming, vr.; Umanderung: [vr.], Umgestaltung: [vr.], Reform |vr.]; (fig.) Verbesserung: [vr.]; (kkl.) Reformation [m.]. hervorm ings-dag, m.: Retorma-tionstag: [m.]; I -feest, o.:Refonnationsfest [o.]; -plan, o.: Reformplan [m.; a en ii]. herwaarts, bw.: herwarts, hierwarts, hieher. herwaartsch, bv. n.: hierhin g:erich-tet. herwinnen, w. b.: wiedergewinnen [our.], zurückg:ewinnen [onr.]; (tig*.) wie-dererobern. herwinning, vr.r: Wiedergewinnen [o.]. Zurückg:ewinnen [o.]; (fig.) Wieder-erooerung [vr.]. herwissel, m.: (kph.) Rückwechsel [m.]. herzeggen, w. b.: noch einmal sagen, wiederholen. herzegging, vr.: Wiederholung [vr.]. herzien, w. b.: aufs Neue durensehen [onr.]; (fig.) verbessern. 1 -, v. dw.: aufs Neue durchgesehen; (fig.) verbessert. herziening, vr.: neue Durchsicht [vr.]; (fig.) Revision [vr.], Verbesserung [vr.].; -van de grondwet: Revision des Grundge-setzes; - van een rechtsgeding, o.: Revision der Prozessakten; - van eene rekening : neue Durchsicht einer Rechuung. Hesiodus, m.: (mansnaam:) Hesiod [m.|. Hesje, o.: (vrouwennaam:) Esther [vr.]. hesje, o.: Kittelchen [o.]. hesp (hespe), vr.: 1) ilüftgelenk [o.]; 2) Schmkenbein [o.J. Hesperië, o.: (adk.) Hesperien [o.]. hesperieden, vr. mrv.: (fab.) Hespe-riden [vr. mrv.]. Hesperiër, m.: Hesperier [m.1. Hesperisch, bv. n.: hesperisch. Hesperus, m.: Hesper [m.J. Hessen, o.: (adk.) Hessen [o.]; I Hes, m.: Hesse [m.]; Hessisch, bv. n.: hessisch; Hessische, vr.: Hessin [vr.]. Hester, vr.: [vrouwennaam:) Esther [vr.]. het, lidwoord: das. I -, vnw.: es. heterodox, bv. n.: heterodox, heterodoxie, vr.: Heterodoxie [vr.]. |
HETEROGEEN.
HIER-OM.
215
216
HOE.
|
1) hierherum, 2) hierüber; -onder, bw.: 1) hierunter, 2) hierunten; -op, bw.: hier-auf; -over, bw.: 1) hierüber, 2) hier geg-en-über, da drüben; -tegen, bw.: hi er ge gen; -tegenover, bw.: hier gegenüber; -toe, bw.: hierzu, hiezu, (flg.) bis hieher, (ook:) bis jetzt; -tussehen, bw.: hierzwisehen; -uit, bw.: hieraus; -van, bw.: hiervon; -voor, bw.: 1) hiertur, hiefür, 2) hiervor, davor; -voren, bw.: bereits. hik. m.: Schluehzen [m.1; (tam.) Schlue-ken [m.], Hiek [m.]; den - hebben: den Schluehzen haben. hikken, w. o.: schluehzen; (fam.) schlueken, hieken. hilariteit, vr.: Hilaritat [vr.], Heiter-keit lvr.1. hillet.je (pop.: hilligje), o.: Klappe [vr.], Klappchen [o.l. hiltik, m.: Zie bikkel. hiltikken, w. o.: Zie bikkelen, hinde, vr.: (drk.) Hindin [vr.1, Hirseh-kuh [vr.; üj; I -kalf, o.: Hirschkalb [o.;a]. hinder, id.: 1) [sl Hinderniss [o.l;2) Ün-gemach [o.]; - hebben van: zu leiden ha-ben von. hinderen, w. b.: hindern; (van spijzen:) den Magen beschweren, übel bekoinmen Lonr.]; (Hg.) verdriessen [onr.], argern. hinderlaag, vr.: Hinterhalt [m.J; in -liggen: in einem Hinterhalt liegen [onr.]. hinderlijk, bv.n.: 1) hinderlieh; 2) ver-driesslich, argerlieh; 1 -heid, vr.: 1) Hin-derliehkeit [vr.1, 2) verdriessliehkeit [vr.], [s] Aergerniss [o.]. hindernis, vr.: [s] Hinderniss [o.]. hinderpaal, m.: [s| Hinderniss [o.]. hink-baan, vr.: Zie -perk. hinkel, in ham. I Zie hink-, hinkelen, w. o.: Zie hinken, hinken, w. o.: 1) hinken, humpeln, hoppeln, lahmgehen [onr.]; op één been -: auf Einem Fuss hinken; op twee bee-nen -: auf beiden Füssen hinken, (fig.) unentsehlossen sein, sieh nicht entschlies-sen können [onr.], keinen Entschluss tassen können [onr.], in der quot;NVahl zwischen zwei Wege schwanken; niemand hinkt aan eens anders zeer: (spr.) andrer Leute Leid schmerzt uns nicht; 2) hopsen, auf Einem Beine hüpfend mit dem Fuss ein Steinchen fortstossen; 3) (fig. fam.) hapern. hinkend, bv. n-: hinkend; het-e paard komt achteraan: (spr.) der hinkende Bote kommt nach. hinke-pink, m. en vr.: (der, die) Hinkende, (der, die) Lahmgehende, Humpler [m.], Humplerin [vr.]; I -pinken, w. o.: hinken, humpeln. hinker, m.: Hopser [m.]. hink-perk, o.: Hüpfbahn [vr.], Hops-bahn [vr.1: l-spel, o.: Hüpfspiel [o.], Hops-spiel [o.]. hinkster, vr.: Hopserin [vr.]. hinniken, w. o.: wiehern. hippelen (hippen), w. o.: hüpfen. hippoeras, m.: Hippokras [m.]. hippoeratiseh, bv. n.: hippokratisch, mit Todesblasse überzo^en. Hippoerene, vr.: (tab. en dk.) Hippo-krene [vr.], Musenquell [m.]. hippodroom, o.: Hippodrom [m.], Rennbahn [vr.]. hippoffrief', m.: (fab.) Hippogryph lm.], (das) geflügelte Pferd. |
hippoloog:, m.: Hippoiog [m.], Pfer-dekenner [m.]. Hippolytus, m.: (mansnaam:) Hyp-polyt [in.]. Hireanië, o.: (adk.) Hirkanien lo.]. historiens, m.: Historiker [m.]. historie, vr.: Geschichte [vr.] (ook fig. famO; I -blad, o.: (flg.) Geschichtbuch [o.; ü], Geschichte [vr.1; -boek, o.: Zid -blad. historiëel, bv.n.: historisch, g-eschicht-lich. historie-schilder, m.: (reschichts-maler [m.], Historienmaler [m]; I -schrijver, m.: Zie g-esehiedschrvver; -stuk, o.: (schl.) (das) historische Gemalde. historietje, o.: Geschichtchen [o.]; (fig.) Marchen [o.]. historisch, bv. n.: geschichtlich, historisch. hit, m.: Pferdchen [o.]. Klepper [m.]. hitje, o.: (das) kleine Pferdcnen. hitsen, w. b.: hetzen, antreiben [onr.]. hitsig;, bv. n.: 1) hiïzig, heftig, leiden-schaftlich, ungestüm; 2) geil, wolliistig; I -heid, vr.: 1) Hitzigkeit [vr.], Heftigkeit [vr.], Leidenschaftlichkeit [vr.|, Ungestüm [m.1, 2) Geilheit [vr.1, Wollust [vr.]. hitte, vr.: Hitze [vr.]. hittig:. bv. n.: helss; 1 -heid, vr.: Hitze [vr.]. ho. tsw.: ho!, halt! hobbel, m.: 1) Holper [m.], Uneben-heit [vr.]; 2) (iron.) Hoppeln [o.]; aan den - zijn: (iron.) umherhoppeln. hobbelaar, m.: Hoppler [m.]; (tim.) Hobel [m.]. hobbel-bok, m.: Zie -kees, hobbelen, w. o.: (van wagens:) hol-pern, stossen [onr.]; (van menschen:) Zie hinken: (fig. fam.) stammeln, stottern. hobbelig', bv. n.: holperig; I -heid,vr.: (das) Holperige. hobbeiing-. vr.: Holpern [o.]. hobbel-kees, m.: Stammler [m.], Stot-terer [m.]; 1 -paard, o.: Schaukelpferd [o.]. hobben. w. o.: Zie hobbelen: iem. laten - en tobben: Einen machen lassen [onr.]; veel met iemand - ïen tobben: viel mit Einem zu schatten haben; altijd met iemand - en tobben: immer mit Einem zu streiten haben; na veel - en tobben: nach vieler Unruhe und Mühe. hobo, vr.: (muz.) Hoboe [vr.]. hoboïst, in.: Hoboist [m.],Hoboeblaser [m.]. hocus-pocus, m. en tsw.: Hokus-Po-kus [m.]. hodometer, m.: quot;Wegmesser [m.J. Ihoe. bw.: wie; - dat (- zoo): wie so?; - dikwijls: wie oft; - groot ook: wie gross aueh, so gross audi; - het ook zij: wie es^ auch sei, es sei denn wie es wolle; - of wat: wie oder was; 1 -danig, bw.: wie; Zie hoe (als vnw.: m. en o.: was für ein; vr:: was für eine; mrv. m., vr. en o.: was für); -danigheid, vr.: I) Eigenschaft [vr.], Qualitat [vr.], 2) BeschattVnheit [vr.]; -genaamd, bw.: 1) wie auch genannt; 2) -genaamd niet: durchaus nicht, gar nicht; -grootheid, vr.: Grosse [vr.]; -neer, bw.: (pop.) wann ; -veel, bw.: wieviel;-veelheid, vr.: Menge [vr.], Quantitat [vr.]; -veelste, bv. n.: (der, die, das) wievielste, (der, die, das) wievielte; -ver (-verre), bw.: wie weit, wie fern (in -verre: in welchem Masse), |
HOEPEL.
HOE.
217
|
-wel, vgw.: obg-leich, wiewohl, obwohl, ob-schon; -zeer, vprw. en b\v.: wie sehr. Ihoe, vgw.: je; - langer - liever: je langer je lieber; - geleerder - verkeerder: je gelehrter je verkehrter. Ihoecl, o.: (steenkolenmaat:) Mass [o.l von beinahe zwölt'Hektolitern; (kalkmaat:) Mass [o.l von beinahe acht Hektolitern. Ilioecl, m.: (hoofdbedekking:) Hut [m.; ü]; een driekante -: (iron.) ein Dreimaster [m.]; zijnen - afnemen: den Hut abneh-men [onr.]; vele hoofden onder één - brengen: (fig.) viele Köpfe unter Einen Hut bringen [onr.1; zij zijn twee hoofden onder één (fig.) sie steeken unter Einem Hute; ik kon hem wel onder mijn - vangen: (spr.) er war lenksam im höchsten Grade. hoecl-aai». m.: (drk.) Hutaffe [m.J; l-vor-mig, bv. n.: hutförmig; -vormigheid, vr.: Hutiörmigkeit [vr.]. lioeclanis:. bw. en vnw.: Zie in bw. lioe; I -heid, vr.: Zie in bw. lioe. koede, vr.: Hut Lvr.], Obhut [vr.]: op zijne - wezen: auf seiner Hut sein, sicn in Acht nehmen [onr.] (- voor: ver). hoede-bol, ra.: Hutboden [m.; ö], Hut-kopf [ra.; öl; I -doos, vr.:Hutschachtel[vr.]; -kap, vr.: Hutfutter [o.]; -lint, o.: Hutband [o.; al. hoeden, w. b.: (vee:) hüten, weiden. I - (zich), w. w.: sich hüten, sich in Acht nehmen [onr.1. hoeden-^arneersel, o.: Hutbesatz {m.]; 1 -makerij, vr.: 1) Hutniacherhandwerk [o.|, 2) Hutfabrik [vr.]; -opmaker, m.: [ie] Hutstaffirer [ra.];-overtrek, o.:Hutüberzug |m.; ü]; -vilt, o.: Hutfilz [m.]; -winkel, ra.: Hutraacherladen fin.; a en al. lioeder, ra.: Hüter [ra.j. hoedje, o.: Hütchen [o.): met iem. onder één - spelen; (fig.) mit Einem unter dem Hütchen spielen. hoed.!es-tin, o.: (kph.) Hutzinn [o.]. hoedster, vr.: Hüterin [vr.]. Ihoef, vr.: Zie hoeve. ihoef, m.: Huf [ra.]; I -beslag, o.: Huf-beschlag [m.]; -blad, o.: (pik.) Huflattich [ra.]; -hamer, ra.: Huf hammer lm.; a]; -kruid, o.: Zie -blad: -mes,o.: Wirkmes-ser [o.], Wirkeisen [o.]; -nagel, m.: Huf-nagel [ra.]; -rasp, vr.: Hufraspel [m.]; -ruimer, ra.: Hufraumer [m.], Hufkratze [vr.];-slag, ni.:(i. a.b.) Hufsehlag [in.; a] (dat is buiten raijn -slag: fig.: das schlagt nicht in raein Fach ein, das istmein Fach nicht); -smederij, vr.; Hufschmiedswerkstatt [vr.; a]; -sraid, ra.: Hufschraied Lm.1; -stal, in.: [t] Xothstall [ra.; a]; -ijzer, o.: Hufeisen [o.]. hoes:eiiaanid. bw.: Zie in bw. hoe. hoek, m.: 1) Ecke [vr.], quot;Winkel [in.] (XB. De hoek eener straat heet altijd „Eckequot;, nooit „Winkelquot;, en „Winkelquot; sluit menigmaal het begrip van „donkerquot; of „verborgenquot; in zich; maar overigens gebruikt men de beide woorden tamelijk naar willekeur): den - (eener straat) omslaan: um die Ecke einer Strasse biegen [onr.]; uit den - komen: (spr.) zuin Vorschein kommen [onr.J, (ook) eine g-ute Figur ma-chen; 2) (vv.) Angelhaken [m.]. Angel [ra.]; aan den - bijten: anbeissen [onr.1 (ook fig.); den - in de keel hebben: (fig.) be-reits ira Xetz sein. Zie rnrv. hoeken, hoekaehtig:. bv. n.: c-ekig, winkelig; |
I -heid, vr.; (das) Eckige, (das) Winkelige. hoek-bank, vr.: (pop.) Ladentafel [vr.]: r-beslag, o.: Eckenbeschlag [ra.]; -buffet, o.: Eckschrank [ra.; ti]. I hoeken, w. b.: (fig.) fangen [onr.]. Ihoeken, ra. rarv.: Ecken [vr. rarv.], Winkel [in. inrv.l; in - en gaten: in Ecken und Winkeln; uit alle - en gaten: 1) aus allen Ecken und Winkeln, 2) von allen Ecken und Enden; zonder - of kanten: ohne Ecken oder scharfe Kanten. hoeker, ra.: (vv.) Hucker [ni.J, Huker [m.]; I -schip, o.: Zie hoeker, hoekeri;?. bv. n.: Zie hoekig, hoekig, by. n.: eckig, winkelig (Zie hoek) : 1 -heid, vr.: (das) Eckige, (das) Winkelige. hoekje, o.: Eckchen lo.], Winkelchen |o.]; een klein - daar vandaan: (fam.)eine Ecke davon; in het - van den haard: Zie haard; het - omgaan: (fam.) sterben [onr.], (gein.) abrutschen, krepiren [ie]. hoek-kast, vr.: Eckschrank [ra.; ii]; I -lijn, vr.: Diagonale [vr.]. Winkellinie [vr.]; -meter, in.; Winkelraesser [ra.]; -meting, vr.: Winkelraessung [vr.]; -puntslijn, vr.: Zie -lyii. lioekseh, bv. n. en bw.: eckig; (hist.) hukisch; de -e partij: (hist.) die hukische Partei (ii. h. die Anglerpartei). Hoeksche, m.: (hist.) Huk [in.]; de -n en Kabeljauwschen: (hist.) die Huks (d. h. die Angler) und die Kabeljauen. hoek-wteen, ra.:# Eckstein [in.], (fig.) Grundstein [in.]; I-stijl, in.:Eckpfosten[ra.]. hot'ks-wys (-wijze), bw.: eckförmig, winkelförraig. hoek-vormig:, bv. n.: eckförmig, win-förraig; I -want, o. enk.: (vv.) Angelnetze [o. rarv.]; -zak,m.:(biljart:)Eckloch [o.: ö]. hoen. o.: Huhn [o.: ül; zoo gezond als een -: (spr.) so gesund wie ein Fisch. Zie ook spr. ei. hoenderachtig:, bv.n.: 1) hühnerartig, 2) Hühner liebend. hoender-heet. vr.: (pik.) Hühnerbiss |m.l; I -darm, m.: Zie -beet: -dief, in.: Hühnerdieb [ra.], (vog.) Weihe [ra.], Hüii-nerweihe [ra.]; -drek, ra.: Hühnerraist[m.]; -hok, o.: Hühnerstall [in.; ii], Hühnerhaus [o.; ii]; -koopman, ra. Hühnerhandler [ra.]; -koopvrouw, vr.: Hühnerhandlerin [vr.]; -korf, vr.: Zie -mand: -maag, vr.: Hüh-nerniagen [in.] (eene -raaag hebben: iron.: immer essen können [onr.]); -mand, vr.: Hühnerkorb [ra.; ö]; -melk, vr.: (pik.) Hühnerrailch [vr.], Yogelinilch [vr.]; -inel-ker, ra.: (iron.) Liebhaber [in.] von Hüh-nern: -roest, vr.: Hühnersteige [vr.], Hüh-nerstange [vr.]. hoenders, o. rarv. (van „hoenquot;): Hühner |o. rarv.]; er in slaan als malle Jan onder de -: (spr.) zu Werke gehen [onr.] wie ein Tollhausler, (ook:) tolles Zeug schwatzen. hoendersoort, vr.: Hühnerart [vr.]. hoeneer, bw.: (pop.) wann. hoentje, o.: Hühnchen [o.]. hoepel, in.: Reif [in.]; niet een - spelen: den Reif schlagen [onr.], den Reif treiben [onr.]; de -s om een vat leggen: die Reife um ein Fass legen; de-s van een vat afnemen: die Reife von einem. Fasse abnehmen [onr.1. |
HOEPELAAR.
HOGGKEN
218
|
lioepelaar, m.: Reiftreiber [m.]. lioepelaarster, vr.: Reiftreiberin [vr.]. hoepelen, w. o.: den Reif schlagen [onr.], den Reif treiben jonr.]. I z. n. o.: Reifschlagen [o.], Reifspiel [o.]. hoepeltje, o.: Reifchen [o.]. hoepen, \v. b.: reilen. hoep-hout, o.: Reilholz fo.J; I -maker, in.: Reifmaeher lin.l,Reit'binder [m.|;-tangquot;, vr.: Reifzange [vr.]. hoer, vr.: Hure [vr.]; eene - als een paard: (spr.) eine Sehindmahre; - worden: Hure werden [onr.]; van een meisje eene - maken: ein Madchen zur Hure machen; de Babylonische -: (fig. bijb.) die babylo-nisehe llure. hoerachtis:, bv. n.: hurerisch, (fig. van mannen:) weibersüchtig; I -heid, vr.: (das) Hureriscne, (fig. van mannen:) Weiber-sucht [vr.J. hoereerder, m.: Hurer [m.]. hoereeren, w. o.: huren, hoereerster, vr.: Hure [vr.]. hoerekind, o.: Hurenkind [o.], Ilur-kind |o.J. i hoe ren, w. o.: huren. Ihoeren, vr. mrv.: Huren [vr. mrv.]; I -baas, m.: [tj Hurenwirth [m.]; -boel, m.: I) Hurenpaek [o.], 2) Hurennest [o.];-dom, o.: 1) Hurenhandwerk [o.], Hurenwesen [o.], 2) Hurenpaek [o.l, Hurengesindel [o.]; -dop, m.: 1) Hurenhengst [m.J, Hurenjager [m.J, 2) (schertsend:) quot;Weibernarr [m.J; -ja- Ser,er, ju.: Zie -dop; -kast, vr. (-knip, vr.): !urenwinkel [m.J; -lonkje, o.: (das) Lieb-augeln einer Hure; -looper, m.: Zie-dop; -pak, o.: Zie no. 2 -dom; -waard, m.: [tj Hurenwirth [m.1; -waardin, vr.: [tj Huren-wirthin [vr.J; -werk, o.: Hurenart [vr.J; -winkel, in.: Zie -dom en -knip'; 1 in overige Sam.: Huren.J... hoerery, vr: Hurerei [vr.]; (bijb. fig.) Abgötterei [vr.J. hoerhuis, o.: Hurenhaus [o.; a]; een - houden: eine Hurenwirthschaft [tj treiben. hoeri;;-, bv. n.: hurerisch: (fig. van mannen:) weibersüchtig; I -heid, vr.: (das) Hureriscne, (fig. van mannen:) AVeiber-sucht [vr.J. hoertje, o.: Freudenmadchen [o.]. hoes, vr.: (hoesje, o.:) üeberzug [m.; üj. hoest, m.: Husten [m.]; I -bui, vr.: An-fall [m.; ii] von Husten. hoesten, w. o.: husten. I -, w. b.: aus-husten; (fig. tam.) belachen; ik hoest hem wat: ich belache ihn. hoester, m.: (der) Hustende. hoest-koekje, o.: Hustenküchelchen [o.J; I -middel o.: Mittel [o.J gegen den Husten. hoestster, vr.: (die) Hustende. hoest-stillend, bv. n.: hustenstillend. hoetelaar, m.: 1) Hudler [m.J, Stüni-per [m.J, Pfuscher [m.J; 2) Betrüger [m.J, Gaukler [m.J. hoetelaarster, vr.: 1) Hudlerin [vr.J, Pfuscherin [vr.J; 2) Betrügerin [vr.J, GauJc-lerin jvr.J. hoetelary, vr.: Zie hoetelwerk. hoe telen, w. o.: 1) hudeln, ptuschen, stümpern; 2) gaukeln, einen betrügerischen AVirrwarr machen. |
hoetel-werk, o.: 1) Hudelei [vr.Jy Stümperei [vr.J, Pfuscherarbeit [vr.J,2)Be-trügerei [vr.J, Gaukelei [vr.]. hoeve, vr.: Hufe [vr.J, Bauerhof [m.; ö]. Meierhof [m.; ÖJ. hoeveel, enz. Zie in hoe. hoeven, w. o.: (pop.) nöthig [tj sein;, dat hoeft niet: das ist nicht nöthig [tj. hoevenaar, m.: Hüfner [m.J. hoevenaarster. vr.: Hüfnerin [vr.]. hoeverre, bw.: Zie in hoe. hoewel, bw.: Zie in hoe. hoezee, tsw.: hurrah!, juchhe! I -, o.: Jubelgeschrei [o.]. Gejubel |o.J. hoezeer, vgw.: Zie in hoe. hof, m.: Garten [m.; a]. I -, o.: 1) Hof [m.; ö|; het keizerlijke -: der kaiserliche Hof; de Europeesche hoven: die europai-schen Höfe; het - van Jan Vlegel: (iron.) ein Haus wo Alles drunter und drüber geht, (fig. ook:) ein polnischer Reichstag; - houden: Hof halten [onr.J; ten hove: am Hole, bei Hofe; ten hove gaan: zu Hofe gehen [onr.]; het is daar altijd open -: (fam.) man wird da immer gastfrei em- fangen; het - maken aan iemand: Einem en Hof maken; het - maken aan eene dame: einer Dame den Hof machen; 2) (rcht.) Hof (m.; ö]. Gerichtshof [m.; ö]; - van Justitie: Gerichtshof [m.; ÖJ; - van appel: Appellationsgerieht [o.J; - van cassatie: Kassationsgericht [o.J. hot'-bal. o.: Hof ball [m.; aj; I -danie? vr.: Hofdame [vr.J; -degen, m.: Hofdegen [m.J; -etiquette, vr.: Hofetikette [vr.J. hoffelijk, bv. n.: höfiich; I -heid, vr.: Höflichkeit [vr.J. liof-gebruik, o-: Hofgebrauch [m.; a]r Hof branch [m.J; | -houding, vr.: Hof haltung [vr.J; -intrige, vr.: Hofintrigue [vr.J; -jacht, vr.: Hofjagd [vr.l. hofje, o.: Höfehen [o.J, (der) von Wohnhauscheneingehegte Hofraum[m.;aj. hofjeskneu, vr.: (iron.) aJte Jungfer [vr.J. hof-kalmal, o.: Hofkabale [vr.J; I-kapel, vr.: (kkl. en muz.) Hofkapelle [vr.] (-kapelmeester, m.: muz.: Hofkapellmeister [m.J); -kapelaan, m.: Hofkaplan [m.j; -kerk, vr.: Hofkirche [vr.J; -laan, vr.: Gar-tenallee [vr.J; -leverancier, m.: Hoflieferant [m.J; -livrei, vr.: Hoflivree [vr.J; -maarschalk, in.: Hofmarschal [m.J; -meesterm.: Hofmeister [m.J, (op stoombooten:) Restaurateur [m.J; -meier, m.:(hist.)Majordomus; -musicus, m.: Hofmusikus [m.; -musici]; -muzikant, m.: Hofmusiker [m.J; -nar, m.: Hofnarr [m.1; -partij, vr.: 1) Hofpartei jvr.J, 2) Gesellschaft [vr.l am Hofe;-poort, vr.: Hofthor [o.J; -prediker, m.: Hofpredi-ger [m.J; -schouwburg, m.: Hoftheater [o.J: -sleep, m.: J) Schleife [vr.l eines Hofklei-des 2) Zie -stoet; -staat, m.: Hofstaat [m.J; -staatsie, vr.: Hofpracht [vr.J; -stad, yr.: Hofstadt [vr.; a], Rezidenzstadt [vr.; ilj; -stede, vr.: [t] Hofreithe [vr.J, Bauerhof [m.; öJ; -steden, vr. mrv.: l)Residenz-stadte [vr. mrv.J, 2) Bauerhöfe [m. mrv.J; -steeanker, o.: (zeew.) Hafenanker [m.1; -stoet,1 in.: Hofgefolge [o.J. Zie ook tuin. ho«j. m.: (zeew.) Schwabber [m.J, Schrub-ber [m.]. hoeden, w. b.: (zeew.) schwabbern, schrabben. |
HOMPELIG.
HOK.
219
|
lioU. o.: (voor varkens, schapen, honden, kippen:) Stall [m.; a]; (voor wilde dieren, voor konijnen, enz.:) Kafig: |m.], [s] Behaltniss [o.]; (voor duiven:) Tauben-scnlag- [m.; a], Taubenhaus [o.; a]; (voor steenkolen, turf en hout, rommel, enz.:) Ls] Behaltniss [o.l; (fig-. voor „ellendig-e woning-quot;, „g-e vangen isquot;, enz.:) Loch [o.; ö]; (fig-, tam., voor „huisquot;:) Haus lo.; a] (altijd in zijn - zitten: fig-, tam.: immer zu Hause hoeken); (fig:, voor „afgedeeld vakquot;:) Fach [o.; a]; I -duif, vr.: Sehlag-taube [vr.]; -hond, m.: Kettenhund lo.J. liokje, o.: (fig-, fam.) Löchelehen [o.], Löcherehen [o.]; (vakje:) (das) kleine Fach [al. Iiokkoling:, m. en vr.; Saug-ekalb [o.; al; (fig-, fam.) Milchbart [m.; al. liokkon, w. o.: 1) hoeken; 2) kebsen, in wilder Ehe leben. liok-koiiün. o.: Mastkaninchen [o.l; I -spel, o.: (spl.) Hockspiel [o.l; -vast, bv. n.: (fam.) zu Hause hoekend (-vast zijn: ein Hausnammel jm.l, eine Hausunke [vr.| sein). hol, bv. n.: hohl; -le oogen (-staande oog-en) hebben: hohlaug-ig- sein ; -le wan-gren hebben: hohlwangrig: sein. Zie ook holst. I -, z. n. o.: Höhle [vr.]; (van een schip:) Raum [m.; ii], Schiffsraum [m.; a]. ! -, z. n. m.: (der) züg-ellose Lauf; op -graan (op den - g-aan): durehgrehen [onr.]; mijn hoofd is op (fig-.) ieh weiss nicht wo mir der Kopt' steht; iemands hoofd op - brengen: Einem den Kopf ver-drehen. hola, tsw.: holla! holachtig:, bv. n.: 1) etwas hohl, 2) höhlig*. hol-ader, vr.: (ontl.) Hohlader [vr.]; I-beitel, m.: Hohlmeissel |m.]; -bewoner, m.: HÖhlenbewohner |m.], Trog-lodyt [m.]; -blok, o.: Zie holsblok;-boor,vr.: Hohl-bohrer [vr.]; -buik, m.: (iron.) Vielfrass [ni.|, Ximmersatt [m.]. holderdebolder, bw.: über Hals und Kopf, holterpolter. hól-fluit, vr.: (in een orgel:) Hohlflöte [vr.], Hohlpfeife [vr.]. holheid, vr.: Hohlheit [vr.]. hol-keel, vr.: 1) Zie -huik, 2) Schrei-hals [m.; a], 3) (tim.) Hohlkchle [vr.] (-keelschaaf, vr.:Hohlkehlhobel [m.], Hohl-nobel [m.]. Holland, o.: (adk.) Holland [o.]; Hollander, m.: Hollander, [m.]; Hollandsch, bv. n.: hollandisch, (als z. n. o.: hollandi-sche Sprache [vr.], das Holiandische; hoe heet dat in het Hollandsch of op zijn Hollandsch: wie heisst das auf Hollandisch?); Hollandsche, vr.: Hollanderin [vr.]. hollen, w. o.: iaufen [onr.] wie ein Besessener; aan het - gaan: (van paarden:) durchgehen [onr.]; het is - ot stilstaan met hem: er fallt von Einem Extrem ins Andere; - en draven: rennen [onr.] und traben, rennen [onr.] und Iaufen [onr.]. hollend, bv. n.: durchgegangen; in -e vaart: über Hals und Kopf. holletje, o.: Höhlchen |o.], Grübchen fo.]; een - openhouden: (fig. fam.) ein Platzchen im Magen often lassen [onr.]. holligheid, vr.: 1) Hohlheit [vr.]; 2) Höhle [vr.]. |
holrond, bv. n.: hohlrund, konkav;. 1 -heid, vr.: Hohlrundheit [vr.LKonkavitat [vr.]. holsblok, m.: Holzschuh [m.]. hol-spaath, o.: Hohlspat [m.]. holst, bv. n. (o. tr.): hohlst. 1 -, o.: Hohlste (o.]; in het - van den nacht: (fig.) in tiefer Nacht. holster, m.: Halfter lm.], Holfter[m.]; I -kap, vr.: Halftcrkapre Ivr.]. holte, vr.: 1) Hönie Ivr.]; 2) Hohlheit [vr.]. hol-v^jl. vr.: Hohlfeile [vr.]; I-wortel, m.: (pik.) Hohlwurz [vr.],Hohlwurzel[vr.]; -ijzer, o.: Hohleisen [o.]. hom. vr.: Milch [vr.]; - of kuit: Milch oder Rogen; I -baars, m.: Milchbars [m.|. hompel-poot. m.: Zie -voet; I -tred, m.: (der) hoppelnde (humpelnde,hinkende) Gang; -voet, m.: (hik.) Klumpfuss [in.; ü|, Krummfuss [m.; ü], (fig.) Humpler [m.], Hoppler [m.], Humplerin [vr.] Hopplerin [vr. j. Iiom-viseh. m.: Zie hommer, homber, enz.: (spl.) Zie omber, enz. llomeriis. m.: (mansnaam:) Homer [m.1; Homerisch, bv. n.: (dk.) homerisch, homileet, m.: Homiletiker [m.]. homiletiek, vr.: Homiletik [vr.]. homilie, vr.: Homilie [vr.]. hominel, m.: 1) (ins.) Hummel [vr.]; 2) (ins.) Drohne Ivr.], mannliche Biene [vr.]; I -bij, vr.: (ins.) Hummel [vr.]. Iiominelen, w. o.: hummeln, sumsen; (fig.) brummen. Iiomnieles, bw.: (fam.) nicht richtig; het is - daar: der Teufel ist los da; het is - tussehen die twee: die Beiden liegen [onr.] sich in den Haaren, die Beiden sind veruneinigt. homnit^lin^, vr.: Hummeln [o.]: (fig.) Gebrumm [o.]. hominelnest. o.: Hummelnest [o.l. hommer (hommerd), m.: (visch :) Milch-ner [m.1, jMilcher [m.1; (zeew.) Hummer [in.]; I -gat, o.: (zeew.) Hummergat lo.]. liomniertje. o.: (der) kleine (oder: junge) Milchner. Iionueöpaath. m.: Homöopath [m.]. hoiiKropathie. vr.:Homöopathie [vr.]. hoiiKropathii-ieli, bv. n.: homöopa-thisch. homogeen, bv. n.: homogen; I -heid, vr.: Homogenitat [vr.]. homogeniteit, vr.:Homogenitat [vr.]. honilt;»l oratie, vr.: Homologation [yr.|. homolo^eeren, w. b.: homologiren [ie]. liomoiiiem, bv. n.: homonym, gleich-lautend. I - o.: I[onioiiyni [o.l, (das)gleich-lautende Wort lö]. homp, vr.: Ranft [m.; al, Stüek [o.]. Iiompelaar, m.: Zie hompelvoet fig. liompelaarster, vr.: Hopplerin [vr.], Humplerin [vr.]. hompelen, w. o.: hoppeln, humpeln, hinken. hompelig-. bv. n.: (tred:) humplig, hoppelnd, hinkend; (weg:) ungleich, un-eben, holperig; I -heid, vr.: l)(das)Hunip-lige; (das) Hoppelnde, (das) Hinkende, 2) Ungleichheit [vr.], Unebenheit [vr.], (das) Holperige. |
HOMPELIXG.
220
HONDJE.
|
Iioiiipelins:, vr.: Humpeln [o.l, Hop-peln, [o.J, Hinken [o.l. hond, m.: (drk.) Hund |m.]; een wij ties eine Hündin; een dolle ein toller Hund; bekend als de bonte (spr.) Zie bont ; een sremeene (figr.) ein gemeiner Hund, ein Hundsfott (m.]; een bloode -wordt zelden vet: (spr.) Zie bloode; een doode - bijt niet: (spr.) todte [tl Hunde beissen nicht; een - van een vent: ein gremeiner Hund, ein Hundsfott [in.1; zoo moe als een so müde wie ein Hund; zoo ziek als een -: so krank wie ein Hund, hundskrank; ik lig- hier als een -nchliege hier wie ein Hund; samenleven als kat en -: (fig.) sich vertragen [onr.j wie Hund mnd Katze; behandeld worden als een -: behandelt werden (onr.l wie ein Hund; kruipen als een -: krieehen [onr.j wie ein Hund; een leven hebben als een -: ein Leben haben wie ein Hund, ein Hundes-leben haben; een weer, dat men geen -de deur uit zou jagen: ein Wetter wo man keinen Hund ausjagen möchte; kom ik over den -, dan kom ik ook over den staart: (spr.) komme ieh über den Hund, dann komme ieh auch über den Schwanz; daar ligt de - begraven: (spr.) da liegt der Hund begraben, da steekt der Kno-ten; als men een - wil slaan, kan men licht een stok vinden: (spr.) wenn man den Hund schlagen will, findet man leicht oinen Stock; den - in den pot vinden: (spr.) nichts melir zu essen finden [onr.l. Zie mrv. Iionden. Iiondaelitig:, bv. n.: hundartig, hund-ahnlich; I -heid, vr.: (das) Hundartigre, (das) Hundahnlicne. lionde-bak, m.: Hundetrog [in.; ö]; I -bed, o.: Hundebett jo.l (ook fig.); -beet, m.: Hundsbiss [m.]; -drek, m.: [tj Hunds-koth [m.], Hundsmist [m.1; -fok, m.: (zeew.) .Staggarnat [o.]. lion deken, o.: Hündchen [o.l. Zie ondje. fiondekenskruid, o.: (pik.) Knaben-kraut [o.l. lionde-ketting:, m.: Hundekette [vr.]; 1 -keutel, vr.: Hundekegel [m.1, Itl Hunde-koth [m.1; -kop, m.: Hundekopf [m.; ö]; -kot, o.: Hundestall |m.; al Hundehaus [o.; al. (fig.) Hundelocli [o.: ö]. lionden, o. mrv.: Hunde |m. mrv.l; bang voor - zijn: hundescheu sein; zijne bangheid voor -: seine Hundescheu; gek op - zijn: auf Hunde versessen sein, in Hunde vernarrt sein; blaffende - bijten niet: (spr.) Hunde, die viel bellen, beissen nicht; - moeten beenen kluiven: (spr.) Hunde sollen an Beinen nagen; als twee - vechten om een been, loopr de derde er mee heen: (spr.) zwei Hunde an Einem Bein kauen selten klein; wie met - naar bed gaat, zal met vlooien opstaan: (spr.) wer mit Hunde zu Bette geht, steht mit Flöhen wieder auf; bloode - worden niet vet: (spr.) Zie bloode; vele - zijn eens hazen dood: (spr.) viel Hunde sind des Hasen Tod; 1 -baantje, o.: Hundearbeit [vr.|, Hundsarbeit [vr.]; -brood, o.: Hun-debrod [o.l, Hundsbrod [o.], Grahambrod [o.]. honde-nest, o.: Hundenest [o.], (fig.) Zie-kot: l-neus, m.: Hundsnase [vr.] (een -neus hebben: fig.: einefeineNasehaben). |
honden-haar. o.: Hundshaar [o.]; l-hok, o.: Zie hondekot: -kar, vr.:Hun-dekarren [in.; -klaver, m.: (pik.) Tausend-blatt jo.]; -kooper (-koopman), m.: Hun-dehandler [m.1; -kost, m.: Hundefressen [o.]; -leder (-leer), o.: Hundsleder [o.]; -lederen (-leeren), bv. n.: hundsledern;-luis, vr.: Hundslaus [vr.; a]; -slager, m.:Hunde-schlager [m.], (in kerken:) Famulus [hl] des Küsters; -span, o.: Hundegespann |o.], (iron.) (das) sich wie Hund und Katze mit einander vertragende Ehepaar ; -speeksel, a.: Hundegeifer [m.1; -voeder (-voer), o.: Hundefutter [o.], Hundefressen [o.l; -wagen, m.: Hunde wagen [m.1; -werk, o.; Hundearbeit j vr.1; -ziekte, vr.: Hundskrank-heit [vr.]; -zweep, vr.:Hundepeitsche [vr.], Hundspeitsche [vr.]. honde-nint, o.: (zeew.) (das) spitzzu-1 auf end e Tauende, (ook:) Knienolz [o.; ö]; I -pis, vr.: Hundspisse [vr.]. honderd, tw.: hundert; ten getale van -: hundert an der Zahl; tegen vijf ten -: zu fünf Procent; - tegen een: hundert gegen eins; met - armen (beenen, bladeren, handen, hoofden, oogen, pooten, stemmen, tongen, voeten): hundertarmig (hundertbeinig, hundertblatterig, hundert-handig, hundertköpfig, hundertaugig, hundertbeinig of hundertfüssig, hundertstim-mig, hundertzüngig, hundertfüssig. NB. -armig, enz., zijn in een goed-Hollandschen schrijfstijl niet te dulden Germanismen). I z. n. o.: Hundert [o.]; vijf van het -: fünf vom Hundert; bij het - verkoopen: hundertweise (bei Hunderten, nach Hun-derten) verkaufen; in het - redeneeren: ins Blaue hinein schwatzen; alles in het -werpen: Alles durch einander werfen [onr.], Alles über den Haufen werfen [onr.l; i -deelig, bv. n.: hundertheilig [t]. honderden, o.: mrv.: Hunderte; bij (aan) - en duizenden: bei Hunderten und Tausenden. honderder-hande (-lei), bv. n.: hun-derterlei. hondt^rd-jaarliiks. bw. (en: -jaar-lijksch, bv. n.): hundertjahrlich; l-jari§r, bv. n.: hundertjahrig (het -jarige jubi-leüm: das hundertjahrige Jubilaum, die Sekularfeier); -maal, bw.: hundertmal (tot -maal herhaald, bv. n.: hundertmalig); -man, m.: (hist.) Hundertmann [m.; a], Centumvir [m.], Hundertherr [m.];-ponder, m.: (art.) Hundertpfünder [m.]; -ponds... bv. n.: hundertpfündig. honderdste, bv. n.: hundertste; het -gedeelte: der hundertste [T] Theil; ten -(in de - plaats): hundertstens. I -, z. n. o.; [t] Hunderttheil [o.l, Hundertel [o.]. honderd-tal, o.: Hundert [o.j, Zahl [vr.] von hundert, (rek.) Hunderter [m.|; l-voud, o.: (das) Hunderttache;-voudig, bv. n.: hundertfacli, hundertfaltig; -werf, bw.: Zie -maal. honde-rnjj, m.: Hunderücken [m.], (adk.) Hundsrück [m.]; I -snoet, m.: Hun-deschnauze [vr.1; -speeksel, o.: Hundegeifer [m.]; -staart, m.: Hundeschwanz [m.; al; -tong, vr.: Hundezunge [vr.], (pik.) Hundszunge [vr.]; -vel, o.: Hundefell [o.j; -vet, o.: liundefett [o.l;-wacht,vr.:(zeew.) Hundewache [vr.]. hondje, o.: Hündchen [o.]; van het -gebeten zijn: (fig. fam.) eingebildet sein, |
HOOFD-BOESTEL.
HONDS-AAP.
221
|
anmasslich sein, vom Hochmuthsteufcl LtI gebissequot;n sein; een - van een ein al-lerliebster eine allerliebste ein allerliebstes..... lionclM-aap, in.: (drk.) Hundsaffe [m.1; l-beet, m.: Hundsbiss [m.1 (ook pik.). lioiidtücli, bv. n.: hündisch;. (tig-.) un-gasttreundlich. (ook:) filzig-, karg; (hist.) cynisch; (tig.) schamlos, unttiithig [tJ, un-züciitig; de -e wijsg-eer: der cynische Phi-losoph, der Cyniker; I -heid, vr.: (das) Hündische, (fig.) Ungastfreundlichkeit (vr.l, (ook :) Filzigkeit Lvr.J, Kargheit Lvr.l,(nist.) Cynismus Im.l, Cynism lm.],(das) Cynische, (tig.) Schainlosigkeit [vr.], [tl Untiathigkeit [vr.J, Unzüchtigkeit Lvr.1. lioiulM-cla^en. 111. mrv.: Hundstage [m. mrv.l; I -distel vr.: Hundedistel [m.|, Hundsbluihe Lvr.l, Hundskamille [vr.l; -dolheid, vr.: UJ Hundswuth [vr.l; -draf,' in.: (pik.) Erdepheu [in.]; -gesternte, o.: Hundsstern [m.l, Hundstern [m.];-gras, o.: Hundsgras [o.J; -haai, m.: Hnndshai Im.l; -honger, m.: liundshunger [m.J; -kers, vr.: (pik.) Hundskirsche [vr.l; -kullekenskruid, o.: Hundshödlein [o. mrv.]; -létter, vr.; Hundsbuchstabe [m.l; -melk, vr.: (pik.) Kundsmilch [vr.l; -netel, vr.: (pik.) Taub-nessel [vr.|; -roos, vr.: Hundsrose [vr.]; -slang, vr.: Hundsschlange [vr.l; -star (-ster), vr.: Hundsstern [m.1, Hundstern [m.]; -tand, vr.: Hundszahn |m.; a], Zahn [m.; al eines Hundes, (bij den mensch:) Augenzahn [m.; a], (pik.) Hundszahn [m.]; -tong, vr.: (pik.) Hunds-zunge [vr.]; -vledermuis (-vleermuis), vr.: Hundsfledermaus [vr.; a]; -vot, m.: Hundstbtt [m.]; -votterig, bv. n.: hunds-föttisch; -votterigheid, (das) Hundstotti-sche; -votterij, vr.: Hundstötterei [vr.]; -woede, vr.: [t] Hundswuth [vr.]; -wortel, m.: (pik.) Hundsgras [o.J. Hongaryë, o.: (adk.) Ungarn [o.]; Hongaar, m.; Ungar [m.]; Hongaarsch, bv. n.: ungarisch, ungrisch; Hongaarsche, vr.: Ungar in [vr.]. ]iong:ei% m.: Hunger [m.]; - lijden: Hunger leiden [onr.J, am Hungertuche nagen; vergaan van den -: vor Hunger vergehen [onr.j; sterven van - (van den - sterven): Hungers sterben [onr.j, vor Hunger sterben [onr.]; - is een scherp zwaard: (spr.) der Hunger treibt den Wolf über Schnee und Eis; - is de beste kok (- is de beste saus): (spr.J Hunger ist der beste Koch; de - maakt rauwe boonen zoet: (spr.) dem Hungrigen schmeckt Alles gut; I -bron, vr.: Hunger-brunnen [m.], Hungerquelle [vr.]; -dood, m.: Hungertod [m.]. hongeren, w. o.: hungern; - naar: (fig.) hungern nach. liongferis:, bv. n.: hungrig; | -heid, vr.: HungrigTceit [vr.]. hong:er-kniir. vr.: (grnk.) Hungerkur [vr.]; j -lijder, m.: Hungerleider [m.]. honger8-noo(l, m.: [tl Hungersnoth [vr.]. liongerwe.sp, vr.: (ins.) Hungerwespe [vr.l. honig:, m.: Honig [m.]; inzameling van den -: Honiglese [vr.]; iemand - om den mond smeren: (fig.) Einem Honig um den Mund schmieren, Einem um das jlaul herumgehen [onr.], Einem schmeicheln; |
men vangt meer vliegen met - dan met azijn: (spr.) Zie strooi». honigaehtig', bv. n.: honigartig7 (tig.) Honig liebend. lionig-klaver, vr.: (pik.) Honigklee-[m.J, Öüssklec lm.]; 1 -pis, vr.: (gnk.) Zie Muikerpis; -pleister, in.: (vea.) Honig-umschlag [m.; a], Honigpflaster [o.];-raat, vr.: quot;Wabe [vr.], Honigwabe [vr.J, Honig-tafel [vr.]; -vogel, m.: Honigvogel [m.; ö],. Honigsauger [m.], Kolibri lm.]; -zeem, o.: Honigseim [m.J, Jungternhonig [m.J. honk, m.: behranke [vr.J; (fig.) [t| Hei-math [vr.l; - hebben: (spl.) die Schranke erreicht haben; bij - blijven: zu Hause bleiben [onr.], daheim bleiben [onr.J, (tig.) bei der Sache bleiben [onr.J; van -: (tam.) nicht zu Hause; ver van (tam.) weit weg; van - gaan: (tam.) abrei-sen. honnet, bv. n. en bw.: honnett. honneur, vr.: Ehre ivr.J; ma parole d'-: (Fr.) aut' mein Ehrenwort. I -s, vr. mrv.: Honneurs [in. mrv.J; de -s waarnemen: die (iiiste bewirthen [tl, die Honneurs maehen. honorabel, bv. n.: honorabel, ehren-voll; amende -: (Fr.) Abbitte [vr.J; amende - doen: öffentliche Abbitte thun [onr.J. honorair, bv. n.: Ehren....; - lid, o.~ Ehrenmitglied [o.J. honorarinin, o.: Honorar [o.]. honoreeren, w. b.: honoriren [ie], hoofd, o.:(ontl.) Kopt' [m. ;öj ;(tig.) Haupt [o.; tij; drie gulden per -: drei Gulden die Person; aan het - staan: an der Spitze stehen [onr.J; van het - tot de voeten: vom Scheitel bis zur Fusssohle, von Kopt' bis zu Fuss; uil het - (leeren, opzeggen, enz.): auswendig(lernen,hersagen u. s. w.); iets uit zijn (haar) - zetten: sich etwas aus dem Kopte (aus dem Sinne, aus den Gedanken) schlagen [onr.]; iets uit zijn (haar) - laten: etwas bleiben lassen [onr.J;. iets uit iemands - praten: Einem etwas ausreden; iets in zijn (haar) - halen: 1) sich etwas in den Koptquot; setzen, 2) auf den Gedanken verlallen [onr.J; allerlei muizenissen in zijn (haar) - halen: sich allerlei Grillen in den Kopt' setzen; hij heeft het in zijn - (hij is niet recht bij zijn -): er hat den quot;Verstand verloren, er ist nicht recht bei Sinnen, (fam.) er hat einen Sparren zu viel; het is mij door liet - gegaan-, ich habe es vergessen; zijn (haar) - breken met: sich kümmern um; een zwaar (een hard) - hebben over: sich [3J nicht viel versprechen [onr.] von, etwas bedenklich tinden [onr.]; zijn (haar) - stooten: den Kopt' stossen [onr.J (ook tig.); iemand voor het - stooten: (tig.) Einen vor den Kopf stossen [onr.J; het - bieden aan: [3] die Stirne bieten [onr.J; iets of iemand over het - zien: etwas oder Einen übersehen [onr.J. hoofd-aanlegger, m.: Haupturheber [m.J ; I -ader, vr.: (ontl.) Kopfader [vr.J, (tig.) Hauptader [vr.J; -balsem, in.: Kopf-balsarn [m.J; -band, m.: Kopfbinde [vr.J; -bedekking, vr.: Kopfbedeckung [vr.j; -bedrijf, o.: (beroep:) Hauptgeschaft [o.l, (tig.) Haupthandlung [vr.J; -bestuur, o.: 1) Hauptverwaltung [vr.l, 2) [t| Verwal-tungsrath [m.; al, 3) Oberbehörde [vr.J;. -bestuurder, in.: Obervorsteher [m.J; -bor- |
HOOFD-BREKEN.
HOOG-BLAUW,
222
|
stel, m.: Kopfbürste [vr.1, Haarbürste [vr.]; -breken, o.: Kopfbrechen |o.]; -brekend, bv. n.: kopfbrechend; -brekerij, vr.: Kopfbrechen [o.]; -bron, vr.: Hauptquelle [vr.]; -commies, m.: Büreauschreiber [m.] ersten Ranges; -commissaris, in.: Oberkommis-sar [m.]; -conducteur, m.: Konduktör (Schatfner) lm.] erstcr Klasse; -deksel, o.: Kopfbedeckung: [vr.1; -doek, m.: Kopt-tuch [o.; ü]; -doel, o.: 1) Hauptabsicht [vr.], 2) Hauptzweck [m.]. lioot'cle (verbogren vorm van „hoofdquot;); uit - van: in Anbetracht [2], wegren [2]; uit dien -: aus dein Grund, deshalb, deswegren, darum; uit welken -: aus wel-chem Grund, weshalb, weswegren, warum. liooflt;l-eiinle. o.; Kopfende [o.]. hoofdeloos, bv. n.: kopflos; (fig.) haupt-los; I -held, vr.: Kopttosigkeit Ivr.], (fig.) Hauptlosigkeit [vr.]. Uoofdeiyk, bv. n.: persönlich, indi-viduell; -e omslag, m.: Kopfsteuer [vr.]; -e stemming: Abstimmung [vr.] der Reihe nach; iets in -e stemming brengen: etwas in Umfrage bringen [onr.]. Iioofden, o. mrv.: Köpfe [m. mrv.]; (fig.) Haupter [o. mrv.]; men kon er over de - loopen: (fig.) die Leute standen Kopf an Kopt; gekroonde -: gekrönte Haupter; vele -, vele zinnen: (spr.) viel Köpfe, viele Sinne. liooftl-gebreU, o.: 1) Hauptmangel [m.; a], 2) Haupttehler [m.j; 1-geld, o.: Kopfsteuer [vr.1; -gerecht, o.: (kkk.) Hauptschüssel [vr.]; -getuige, m. en vr.: (der) Hauptzeuge, (die) Hauptzeugin; -gevecht, o.: Haupttreffen [o.];-gezwel, o.: Kopfgeschwulst [vr.; ü]; -haar, o.: Haupt-haar [o.], Kopfhaar [o.]. lioofdig, bv. n.: eigensinnig, halsstarrig; I -heid, vr.: Eigensinnigkeit [vr.], Halsstarrigkeit [vr.]. |
hoofd-ingreland, m.: Haupt^rundbe-sitzer lm.]; 1-jicht, vr.: (gnk.) Kopfgicht [vr.]; -kaas, vr.: Presskopf [m.]; -klier, vr.: (ontl.) Kopfdrüse [vr.], (fig;.) Haupt-drüse [vr.], bedeutendste Drüse [vr.]; -knik, m.: Kopfnicken [o.]; -knikje, o.: Nickchen [o.]; -kommies, m.: (bij de belastingen:) Steuerbeamte [in.] erster Klasse; -kraan, vr.: Haupthalm [m.; a en a]; -kussen, o.: Hauptkissen [o.|, Kopfkis-sen [o.]; -kwaal, vr.: (kwaal in of aan het hoofd:) Kopfkrankheit [vr.], (voornaamste kwaal:) Hauptübel [o.]; -kwartier, o.: (mil. en fig.) Hauptquartier [o.l; -leider, m.: 1) Hauptdirektor [m.], 2) liadelsführer [m.]; -letter, vr.: (der) grosse Buchstabe; -luis, vr.: (ins.) Kopflaus [vr.; a]; -man,m.: Vornehmste [m.], (hist.) Hauptmann [m.; -leute] (-man over honderd: Hauptmann über Hundert, Centurio [m.; -nonen]); -manschap, o.: Hauptmannschaft [vr.j; -middel, o.: (i. a. b.) Hauptmittel [o.l;-mis, vr.: (kkl.) Hochmesse [vr.1, (kph.) Haupt-messe [vr.]; -officier, m.: (mil.) Oberoffizier [m.]; -peluw (-peuluw), vr.: Hauptpfühl lm.], Kopf|)fühl [m.]; -plaats, vr.: Haupt-ort [m.; ó], (fig.) Hauptstadt [vr.; a]; -pleister, vr.: Kopfpfiaster [o.l; -pijn, vr.: Kopfschmerzen [m. mrv.], Koptweh [o. enk.j (scheel -pijn: Migrane [vr.]); -rechter, m.: Oberrichter [m.]; -schedel, m.: (ontl.) Scheitel lm.], Schadel [m.] (-scheel-plaats, vr.: Schadelstatte [vr.]); -schilfer, m.: Zie -schub; -schout, m.: Oberschult-heiss [m.]; -schub (-schubbe), vr.: Kopf-schuppe [vr.]; -schudden, o.: Kopfschüt-teln [o.]; -schuier, m.: Zie -borstel; -sieraad, o. (-siersel, o.): (i. a. b.) Haupt-schmuck [in.]; -slagader, vr,: (ontl.) Haupt-schlagader [vr.]; -sluier, m.: Kopischleier [m.]; -spil, vr.: Hauptangel [vr.]; -stad, vr.: Hauptstadt [vr.; a]; -stel, o.: Kopfge-stell [o.]; -stelling, vr.: Hauptsatz [m.; a]; -stelsel, o.: Hauptsystem [o.]; -ster-kend, bv. n.: kopfstarkend; -stuk, o.: 1) Abschnitt [m.], Kapitel [o.|, 2) Haupt-stück [o.], (das) vornehmste Stück; -tak, in.: (van boomen:) Hauptast [m.; a], (van rivieren:) Hauptarmj m.], (fig.) Hauptzweig [m.1; -tooi, m. (-tooisel, o.): Kopfschmuck [m.]; -verband, o.: (hik.) Kopfverband [m.; iil; -verbinding, vr.: Hauptverbindung [vr.]; -verdeeling, vr.: [tl Hauptein-theilung [vr.]; -versterkend, bv. n.: kopfstarkend; -vlies, o.: (vlk.) Helm [m.J; -wacht, vr.: Hauptwache [vr.]; -wassching, vr.: Kopfwaschung [vr.]; -waterzucht, vr.: Koptwassersucht [vr.]; -werk, o.: 1) Kopfarbeit [vr.],Geistesarbeit [vr.|, 2) Hauptwerk [o.l, (das) bedeutendste quot;Werk, 3) (voornaamste bezigheid:) Haupt-geschaft [o.]; -windsel, o.: Kopfbinde [vr.]; -wond, vr.: Kopfwunde [vr.1; -wrong, vr.: 1) Wulst lm.], 2) Kranz [m.; a] zum Tragen auf dem Kopfe; -ijzer, o.: (der) gol-dene Schadelbedecker (Kopfschmuck der Frauen in Friesland und in den Fischer-dörfern anderer niederlandischen Provin-zen; geringere Leute schmücken sich mit einem derartigen) silbernen Schadelbedecker; -zaak, vr.: Hauptsache Ivr.]; -zakelijk, bv. n. en bw.: nauptsachlich; -zakelijkneid, vr.: (das) Hauptsachliche; -zalf, vr.: Kopfsalbe [vr.];-zeer, o.: Grind [m.], Kopfgrmd [m.]; -zetel, m.: Hauptsitz [m.]; -zin, m.: (tik.) Hauptsatz [m.; a], -zonde, vr.: (theo.) Hauptsünde [vr.]; -zweet, o.: Kopfschweiss [m.]; -zijde, vr.: Kopf-seite [vr.] (de linker -zijde: die linke Seite des Kopfes). hoofsch, bv. n.: höfisch; I -heid, vr.: (das) Höfische. hoog:, bv. n.: hoch; (der, die, das) hohe (höher, höchst); - en droog: 1) wohl und warm, 2) lang und breit; - en duur: hoch und theuer [t]; bij - en laag zweren: sich hoch und theuer [t] vermessen [onr.]; het -e woord is er uit: das entscheidende quot;NVort ist gesprochen; het -ste woord voeren: das grosse Wort führen; niet - timmeren: (fig.) nicht viel Grütz im Kopf haben, ein be-schrankter Kopf sein; - op de beenen: hochbeini^r [bv.n.]; op -e pooten bij iemand komen: (tam.) Einen ungestüm anfahren kommen [onr.1; eene -e borst zetten: (fig.) sich in die Brust werfen [onr.]; eene -e borst hebben: hochbrüstig sein (ook fig.); tamelijk - in zijne wapens zijn: (fig. fam.) sich auf seine Herkunft brüsten; - van rug; hochrückig [bv. n.]; - van stam ^boomen:) hochstammig [bv. n.]; een -en mast voerende: hochmastig [bv. n.]. hooff-aanzieniyk, bv. n.: hochan-sehnlicTi; l-aars, vr.: Fischerbarke [vr.]; -achten, w. b.: nochachten; -achting, vr.: Hochacntung [vr.]; -altaar, o.: Hochaltar [m.], Hauptaltar [m.]; -bedaagdheid (-bejaardheid), vr.: (das) hohe Alter; -blauw. |
HOOG-BOORD.
223
HOOI.
|
bv. n.: hochblau, hellblau; -boord, o.: lt;zeew.) Hochbordschitf (- van boord: hoch-bordig-, mit hohem Bord); -bootsman, m.: (zeew.) Hochbootsmann [m.; a] (-bootsmansmaat, m.: Hoclibootsmannsmaat [m.1; -bruin, bv. n.: hellbraun; -dravend, bv. n.: hoch-trabend; -dravendheid, vr.; Hochtrabond-heit [vr.j; -dring-end, bv. n.: ausserst dringend ; -duitsch, bv. n.: hochdeutsch (als z. n. o. (das) Hochdeutsche, (die) hochdeutsche Sprache), (ord.) deutsch. hooge, m. en vr.: (der, die) Hohe; een m.: ein Holier. lioog-eerwaarcle, (als titel: met „uwquot;:) Euer Hoehwürden, (met „zijnquot;:) Sein Hochwürden; i -eerwaardig-, bv. n.: hochehrwürdigr. hoogelyk, bw.: Zie lioo^iyk. hooien, w. b.: höher inachen, erhöhen: (schl.) starker hervortreten lassen [onr.j; een bod -: ein höheres Gebot thun | onr.J; iemands bod -: Einen überbieten [onr.]. hooge-pi'iester, m.: Hohepriester [m.]; 1-priesterlijk, bv.n.: hohepriesterlich; -priestersambt, o. (-priesterschap, o.): Hohe-priesteramt lol, Hohepriesterwdrde lvr.1. liooger, bv. n. (v. tr.): höher; I -einde, o.: (aan tafel:) Elirenplatz lni.|; -hand, vr.: 1) rechte Hand Ivr.j, rechte Seite[vr.], Ehrenseite [vr.] (iem. de - hand greven: Einem die Ehrenseite lassen [onr.]), 2) (van - hand: von höher Hand; -huis, o.: (stk., in Engeland:) Oberhaus [o.]; -wal, m.: (zeew.) Lufwall [in.]. hooj^-gebergte, o.: Ilochgebirg-e [o.]; I -geboren, bv.n.: hochgeboren (uw -gebo-rene: Euer Hochgeboren; den -geboren Heere Graaf zoo en zoo: Seiner Hochgeboren dem Herrn Graten so und so); -geel, bv. n.: hochgelb, hellgelb; -geplaatst, bv. n.: hochgestellt; -geplaatstheid, vr.: hohe Stelle [vr.]; -gerechtshof, o.: Hochgericht [o.J; -groen, bv.n.: hellgrün; -grijs, bv.n.: hell-grau; -hartig, bv.n.: hochmüthig [t], stolz*, -hartigheid, vr.: [t] Hochmuth [m.], Stolz [m.1; -heemraad, m.: [t] Hochdeichrath [m.; a]; -heemraadschap, o.: 1) |t] Hochdeich-rathschaft [vr.], 2) Hochdeichamt [o.; a). lioogkeid, vr.: (hoogte:) Höhe [vr.], (fig., en als titel:) Hoheit [vr.] (Zijne keizerlijke en koninklijke -: Seine Kaiserliche und Königliehe Hoheit; Zijne - beveelt: Seine Hoheit befehlen; Uwe -: Eure Hoheit; Hunne Keizerlijke hoogheden: Ihre Kaiserlichen Hoheiten; I hoogheidsrechten, o. mrv.: Hoheitsrechte [o. mrv.l. liooging. vr.: Erhöhung [vr.]; (schl.) Erhöhung [jr.] der Lichtpartien; de - van een bod: ein höheres Gebot, das Ueber-bieten. lioog-klimmencl, bv. n.: hochklette-rend; I-land, o.: Hochland [o.]. Bergland [o.], Oberland [o.] (de Schotscne -landen: die Berggegenden [vr. mrv.] Schottlands); -lander, m.: Hochlander [m.], Oberlander [m.]; -landsch, bv. n.: hochliindisch, ober-landisch (eene -landsche: eine Hochlan-derin, eine Oberlanderin); -leeraar, m.: Professor [m.] (-leeraars-ambt, o., of: -leer-aarschap, o.: Professorat |o.], Prot'essur [yr.]): -lied, o.: (bijb.) (das) hohe Lied; -loffelijk, bv. n.: hochlöblich (-loffelijker gedachtenis: hochlöblichen Andenkens); -loopend, bv. n.: (fig.) erbitternd. hooglijk, bw.: höchlich. |
lioog-miN, vr.: (kkl.) Hochamt |o.; a], Hochmesse [vr.]; I-moed, m.: [t] Hochmuth [m.] (-moed komt voor den val: spr.: Hochmuth [t] kommt vor dem Falie; -moeds-duivel, m.; [t] Hochmuthsteufel [m.], Hof-fartsteufel [m.]; de -moedsduivel heeft hem beet: er ist vom Hoclunuthstcufel [tl besessen); -moedig, bv. n.: hochmüthig [t]; -moedigheid, vr.: (das) Hochmüthige [t]; -mogend, bv. n.: hochmögend . (Hunne [Uwe] -mogenden: ihre [Eure] Hochniö-genheiten); -rood, bv. n.: hochroth [t], hell-roth [t]; -rug, m. en vr.: (der, diej Hoch-rückige; -scliatten, w. b.: hochscnatzen; -schatting, vr.: Hochschatzung [vr.]. hoog.sel. o.: Höchsel io.];-s, o. mrv.: (schl.) Blicke [m. mrv.], (die) hellern [T] Theile [m. mrv.]. hoogst, bv. n. en bw. (o. tr.): höchst; op zijn -: 1) höchstens, 2) aufs Höchste; de nood is op zijn -: es ist die höchste Noth [t], die jSoth |t] ist aufs Höchste; in den -en graad: im höchsten Grade: I-aangeslagene, m. en vr.: (der, die) Höchstbe-steuerte; -biedende, m. en vr.: (der, die) Höchstbietende; -dezelve, m. en vr. enk.: Höchstdieselben [m. en vr. mrv.]; -deszelfs (-derzelver), bv. n.: Höchstdero. lM»og-staiiiiiiig. bv. n.: hochstammig. hoogte, vr.: Hohe [vr.]; (heuvelachtige verhevenheid van den grond:) Höhe [vr.], A.nhöhe [vr.]; op de -n van Duinkerken: anf den Anhöhen Dünkirchens; op do -(ter -) van Duinkerken: (zeew.) aut' der Höhe von Dünkirchen; op de -.van zijnen tijd en van de wetenschap zijn: auf der Höhe seiner Zeit und der Wissenschaft sein; van iets op de - zijn, eine Sache verstellen [onr.]; van jets op de - blijven: mit einer Sache auf dem Laufenden bleiben; iem. op de - brengen van iets: Einen in Betreff emer Sache gehörig unterrichten; in de - gaan: 1) in die Höhe gehen lonr.]. 2) im Preise steigen [onr.]; uit de -: (fig.) geringschatzig, anmassend; iem. in de -steken: (fig.) .Iemands Eitelkeit schmei-cheln, (ook:) Einen zum Besten haben; de - krijgen: (fam.) betrunken (berauscht) werden lonr.]; de - hebben: (tam.) einen Stich haben; de - (van de zon) schieten of nemen: (zeew.) die Höhe der Sonne nehmen [onr.], die Sonnenhöhe messen [onr.]. hoogte-cirkel, m.: (str.) Höhenzirkel [m.], Höhenkreis lm.]; I-graad,m.: Höhen-grad [m. j;-meter, m.: Höhenmesser Jm.j, -meting, vr.: Höhenmessung [vr.]. hoog-tyd, m.: (kkl.) Kommunion [vr.]; (fig.) Fest [o.]. (inz.) Hochzeit [vr.j (-tijd houden: kkl.: kommuniciren [ie]; een -tijd van iets maken: fig.: ein Fest von etwas ma-chen); I-tijdelijk, bv. n.: festlich;-verraad, o.: [tl Hochverrath [m.]; -vliegend, bv. n.: hochfliegend, hochstrebend; -vlieger, m.: (vog. en fig.) Hochflieger [m.](geen -vlieger zijn: spr.: keinPhönixsein);-waardig, bv. n.: hocliwürdig (het -waardige: kkl.: das Hochwürdige, das Hochwurdigste); -waardigheid, vr.: (titel:) Emmenz [vr.] (Zijne [Uwe] -waardigheid: Seine [Eure] Eminenz. hooi, o.: Hen [o.]; een dot -: ein Bü-schel [m.] Heu; een bos -: ein Bund [m.; ü] Heu; een voer -: ein Fuder [o.] Heu; in een voer - naar eene speld zoeken: |
HQOIEN.
|
(spr.) in einem Heuschobev eine Nadel suchen; als het - het paard naloopt wil het g-egeten zijn: (spr.) wenn das Heu dem Pierde nachlauit will es geg-essen sein; te veel - op zijne vork nemen: (spr.) sich übernehmen Lonr.]; - dorschen: (spr.) lee-res Stroh dreschen [onr.]; bij - en bij gras: Zie gi*aü$; 1 -achtig, bv. n.: heuartig, (fig.) Sern Heu essend; -akker, in.: Heuteld [o.], euwiese [vr.]; -berg, m.: Heuschober [m.], Heustock [m.; ö! (kap van eenen -berg: Heuschoberkappe Ivr.J); -boter, vr.: quot;NVinterbutter [vr.]; -bouw, m.: Heuernte [vr.] (-bouwtijd, m.: Heuzeit lm.], Zeit[vr.] der Heuernte); -dorscher, m.: (iron.) Heu-drescher [m.], (der) geschaftige Müssig-ganger.ern Heu essend; -akker, in.: Heuteld [o.], euwiese [vr.]; -berg, m.: Heuschober [m.], Heustock [m.; ö! (kap van eenen -berg: Heuschoberkappe Ivr.J); -boter, vr.: quot;NVinterbutter [vr.]; -bouw, m.: Heuernte [vr.] (-bouwtijd, m.: Heuzeit lm.], Zeit[vr.] der Heuernte); -dorscher, m.: (iron.) Heu-drescher [m.], (der) geschaftige Müssig-ganger. hooien, w. b : heuen, Heu machen; met iets -: tam.) etwas zu einem Spott-geld verschleudern. 1 -, w. onpers.: zum Heumachen dienlich sein; het nooit goed vandaag: heute ist gut heuen. liooier, m.: Heuer [m.], Heumacher [m ]. liooi-galf'el, vr.: Heugabel[vr.]; l-hark, vr.: Heurechen t[m.J; -kaas, vr.: Winter-kiise [vr.]; -kar, vr.: Heukarren [m.]; -land. o.: 1) Heuland [o.], 2) Heuwiese[vr.], Heuteld [o.l; -maand, vr.: Heumonat [vr.], Heumond |m.]; -markt, vr.: Heumarkt [m.; al; -mijt vr.: Heufehm [m.], (der) kleine Heuhaufen, (der) kleine Heuschober; -oogst, m.: Heuernte [vr.]; -opper, m. (-rook, vr.): Zie -mfit; -rijf, vr.: Heurechen lm.]; -schelf, vr.: Zie -bersr; -schip, o.: Heu-schift'lo.]; -schuur, vr.: Heuscheuer jvr.], Heuscheune [vr.] (een mond [een bek] hebben als eene -schuur: pop.: ein fürchter-liches Maul haben; een mond [een bek] opzetten als eene -schuur: pop.: fürchter-lich auffahren [onr.]. hooister, vr.: Heuerin [vr.], Heuma-cherin [vr.]. liooi-tyd, m.: Heuzeit [vr.], Zeit [vr.] der Heuernte; I-veld, o.: Zie -akker; -vork, vr.: Heugabel [vr.]; -wagen, m.: Heuwagen [m.], (ms.) Habergeiss [vr.]. Weberknecht [m.]; -zaad, o.: Heusamen [m.]; -zak, o.: Heusack [m.; a], (iron.) Dummrian [m.]; -zolder, m.: Heuspeicher [m.], Heuboden [m.; o en ö]. hoon, m.: Hohn [m.]; - voor loon: (spr.) Hohn für Lohn; I -gelach, o.: Hohngelach-ter [o.]; -lach, m.: Hohnlache [vr.]; -lachen, w. o.: hohnlachen. hoonen, w. b.: höhnen, verhöhnen. hoonend, bv.n.: höhnisch, verhöhnend. h o oner, m.: Höhner l m.], Verhöhner [m. j. hoonster, vr.: Höhnerin Ivr.]. Verhöh-nerin [vr.]. ihoop, vr.: Hoffnung [vr.]; de Kaap de Goede -: (adkj das Kap (das Vorgebirge) der guten Hoffnung; - doet leven: die Hoffnung thut leben; in de -: in der Hoffnung; op - van beter: in der Hoffnung auf Bes-serung; op - leven: der Hoffnung leben; de - voeden: die Hoffnung hegen; zich met de - vleien: sich Hoffnung machen, sich mit der Hoffnung schmeicheln; alle -hebben: guter Hoffnung sein; alle - opgeven: alle Hoffnung aufgeben [onr.], alle Hoffnung fahren lassen [onr.]; zoolang er leven is, is er -: so lange noch Leben da ist, giebt es auch noch Hoffnung; tusschen -en vrees zweven: zwischen Furcht und |
Hoffnung schweben; I -vol, bv. n.: hoff-nungsvoll. Ihoop, m.: Haufen lm.]; de groote -: (fig.) der grosse Haufen; de duivel k.kt altijd op een grooten -: (spr.) es regnet gern wo 's nass ist; over - werpen: über den Haufen werfen [onr.]; met elkander over - liggen: mit einander zanken, unei-nig sein; te - loopen: zusammen laufen [onr.]; op den - toe: noch oben darein, noch dazu. hoopen, w. b.: haufen. hoopje, o.: Haufchen [o.], Hauflein [o.]. hoopster, vr.: Hoffende Ivr.], Hoffenn [vr.]. hoops-wyze, bw.: haufenweise. hoopvol, bv. n.: hoffnungsvoll. hoorbaar, bv. n. en bw.: hörbar, ver-nehmlich: 1 -heid, vr.: Hörbarkeit [vr.], Vernehmlichkeit [vr.]. hoor-buis. vr.: (ontl.) Gehörgang [m.; a], Gehörweg Lm.], (fig.) Hörrohr [o.; o en ö], Hörtrichter [m.]. hoorder, m.: Hörer [m.], Zuhörer [m.]. ^ , .. hoorderes, vr.: Hörerin [vr.], Zuho-rerin [vr.]. Ihooren, w. b. en o.: horen: wie niet-wil moet voelen: (spr.) wer nicht horen will, muss fühlen; -, zien en zwijgen:]horen, sehen und schweigen; iets (niets) van zich laten -: etwas (nichts) von sich horen lassen lonr.]; zich in de concertzaal laten -: sich im Konzertsaal horen lassen [onr.]. Ihooren, w. o.: Zie behooren. Ihooren, z. n. o.: Horen [o.]; - en zien verging mij: Horen [o.l und Sehen [o.] verging mir; iets van - zeggen hebben: etwas vom (oder: von) Hörensagen haben. hoorenswaardig:, bv. n.: hörens-werth [t], hörenswürdig; I -heid, vr.: Hö-renswürdigkeit Ivr.]. hoorn, m. (als stofnaam o.:): Horn lo.; o]; de - des overvloeds: das Fullhorn, das Horn des Ueberfiusses; I -aanbeeld, o.: Hornamboss [o.]; -aap, m.: (drk.)Horn-affe [m.]. hoornaar, vr.: (ins.) Hornisse Ivr.J, Blattwespe [vr.]. hoornaehtigr, bv. n.: hornartig, hor-nig ; I -heid, vr.: (das) Hornartige. hoorn-beest, o.: Hornvieh [o.] (-beesten, o. rnrv.: Hornvieh lo. enk.]; een-beest: ein Stück lo.] Hornvieh); l-blad, o.: (pik.) Hornblatt lo.]; -blazer, m.: (muz.) Horn-blaser [m.], Hornist lm.]; -dier, m.: (das) gehörnte Thier [T]; -draaier, m.: Horn-dreher | m..] Horndrechsler [m.]; -drager, m.: (iron.) Hahnrei [m.], Hörnertrager [m.]; -dragerschap, o.: Hahnreischaft [vr.]; -dragerij, vr.: (das) Hörnertragen. hoornen, bv. n.: hörnern, hörnen. I -, m. mrv.: Zie horens. hoorngeld, o.: Viehsteuer [vr.]; l-geschal, o.: Hörnerklang [m.; ti], Hörner-schall lm.]; -hard, bv. n.: hornhart; -hert, o.: (drk.) Eberhirsch lm.], Hirscheber lm.]. hoornig, bv. n.: hornig, hornartig; I -heid, vr.: Hornigkeit [vr.], (das) Horn-artige. , hoorn-schaafsel, o. enk.: Hornspane |
HOORN-SCHELP.
HORTJE.
225
|
[vr. mrv.l; I -schelp, vr.: Trompotenschnecke [vr.]; -steen, m.: (min.) liornstein [m.1, Hornfelsstein [m.]. hoorntje, o.: Hörnchen [o.|. hoorn-uitwas, o.: (der) hornichte Auswuchs [ü]; I -varken, o.: (drk.) Zie -hert; -vee, o.: Hornvien [o.]; -vlies, o.: (ontl.) Hornhaut [vr.; al;-wanden,m. mrv.: (van paardenhoeven;) Hornwande [vr. mrv.], Quartiere [o. mrv.]. Trachten [vr. mrv.]; -werk, o.: (vest.) Hornwerk. hoor-plaatH, vr.: 1) Ort [m.] woman hören kann, 2) Zie -zaal. hoorster, vr.: Hörerin [vr.1, Zuhörerin [vr.]. hoor-vermogen, o.: Vermogen [o.] zu hören; I -zaal, vr.: Hörsaal lm.; -sale]. hoos, vr. 1) Hose [vr.](Windhose [vr.]. Wasserhose [vr.], Sandhose [vr.]); 2) (broek:) Hosen [vr. mrv.l; 3) (kous:) Strumpf [m.; ü], (fig-.) Zie hoesje ; I -band, m.: Strumpf-band lo.; a]; -gat, o.: Speigat [o.]. hoosje, o.: Zie hoesje. hoosvat, o.: Wasserschaufel [vr.]. hoovaardig, bv. n.: hoffartig; I -heid, vr.: Hoftart [vr.1. hoovaardy, vr.: Hoffart [vr.]. hoozen, w. b.: (water:) schopten, aus-schöpfen, wegschaften. hoozer, m.: Ausschöpfer [m.]. hoozing, vr.: (das) Ausschöpfen. Ihop, m.: (vog.) Wiedehopf [m.]. Ihop, vr.: (pik.) Hopten [m.]; - telen: Hopfen bauen; - plukken: Hopten pflüc-ken. Hopten zupfen; I -achtig, bv. n.:hop-fenartig; -bel, vr.: Hopfenhaupt |o.; a], Hopfenzapfen [m.1; -boer, m.: llopfengtirt-ner [m.], Höpfner |m.]. hope, vr.: (dk.) Hoftnung- [vr.]. hop-eest, m.: Hopfendarre [vr.1. hopeloos, bv. n.: hoffnungslos; I-heid, vr.: Hoffnungslosigkeit [vr.]. hlt;gt;pen, w. o. en b.: hotten; het is te -: es ist (es steht) zu hoffen, wir wollen es hoffen; het beste er van -: das Beste da-von hoffen; - op: hoffen aut'; - van neen (niet -): nicht hoffen. hoper, m.: Hotter [m.]. hopgrond, m.: Hopt'enboden [m.]. hopje, o.: 1) Hopfenhaupt [o.; a], Hopfenzapfen [m.]; het is een - in een brouwketel: (spr.) Zie erwt; 2) Zie Haagsch. hoplieden, m. mrv.:(hist.) Hauptleute [m. mrv.l. hopman, m. (hist.) Hauptmann [m.; -leute]. hoppe, m. en vr.: Zie hop. hoppen, w. b.: (bier:) hopfen. t hopper, m.: 1) Ëierhopfer |ni.]; 2) Hop-fengartner [m.], Höpfner [m.]. hoppercl, m.: Bier im Hopfen-kessel. hop-pluk, m.: Hopfenzupfen [o.l,Hop-fenernte [vr.]; -plukker, m.: llopfenzupfer [m.]; -teelt, vr. Hopfenbau [m.]. hora. vr.: Stunde [vr.]; - est: (Lat.) es ist die Stunde, es ist Zeit. Zie mrv. horen. Horatiiis, m.: (mansnaam:) Horatius [m.; mrv.: -tien], Horaz [m.]. hord, vr.: Hürde [vr.]. horde, vr.: 1) Horde [vr.]. Bande [vr.], Trupp [in.]; 2) Hürde [vr.]. Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch |
lliorden, w. b.: (akk.) mit der Hürde egrg:en. lliorden. vr. mrv.: 1) Horden [vr. mrv.l; 2) Hürden [vr. mrv.]; I -maker (-vlechter), m.: Hürdenmacher [m.], Hürdenflechter [m.]; -wand, m.: Hürdenwand [vr.; a]; -werk, o.: Hürdenwerk [o.l, Hiirdung* [vr.1. liordje, o.: 1) kleine Hürde [vr.]; 2) (raam -:) Fenstergitter [o.]. Ihoren, m. en o. Zie hoorn. Ilioren, vr.: (kkl.) Stundengebete [o. mrv.]; (fab.) Horen [vr. mrv.], Zeitgöttin-nen [vr. mrv.]. horens, m. mrv. (van „hoornquot;): Horner [o. mrv.l; zijne - opzetten (zijne -opsteken): (fam.) die Hörner zeigen; zijne - opzetten tegen iemand: (fam.) Einemdie Hörner bieten [onr.]; iemand - opzetten (iem. een paar - opzetten): (iron.) Einem Hörner aufsetzen, Einen zum Hahnrei mach en; - dragen: (iron.) Hörner tragen | onr.]; den stier bij de - pakken: (fig.) die Sache entschieden angreifen [onr.], dein Uebel entschieden entgegen treten [onr. |: te veel op zijne -nemen: (fig.) zu viel auf seine Hörner nehmen [onr.]; te veel op zijne -hebben: (tig.) überbürdet sein. horentje, o.: Zie hoorntje, horizon, m.: Horizont [m.1, Gesichts-kreis 1 m.]; dat gaat boven mijn -: (fig.) das geht über meinen Horizont, horizontaal, bv. n: horizontal, liorlenient, o.: (pop.) Trödel [m.]. Kram [m.]. horlepyp, vr.: 1) Kabeltanz; 2) (der) englische Hopser. horloge, o.: Uhr [vr.], Tasehenuhr [vr.], Sackuhr [vr.]; het binnenwerk van een -: das Uhrwerk; op (volgens) mijn - is het kwartier voor vijven: nach meiner Uhr ist es drei Viertel auf fünf; 1 -bandje, o.: Uhrband [o.: a]; -kas, vr.:ührgehause [o.]; -plaat, vr.: Zifferblatt [o.; a| einer Uhr. hornaar, m.: Zie hoornaar, hornpyp, vr.: (fluitje:) Hornpfeife [vr.]; (dans:) Zie horlepyp. lioroseoop, m. en o.: Horoskop [o.]; iemands - trekken: Einem das Horoskop stellen, Einem die Nativitat stellen; I-trekker, m.: Planetenleser [m.]; -trekkerij, vr.: (das) Planetenlesen; -trekster, vr.: Plane-tenleserin [vr.]. hor rel, m.: (pop.) Stoss [m.; ö]. Puft' [m.; ü]; (fig.) Misshelligkeit [vr.1; 1 -voet, m.: Klumpfuss [nu; ü]; iemand met - voeten: Klumpfuss [m. en vr.; ü]. horren, w. o.: schnurren. horretje, o.: Zie hordje. horreur, vr.: Graus [m.j. horribel, bv. n.: horribel, abscheu-lich. horrihiliteit. vr.: Horribilitiit [vr.], Abscheulichkeit [vr.]. hort. m.: Stoss [m.; ö], Holper |m.]; (let.) Hiatus [ra.; -aten]; niet -en en stoo-ten: 1) mit vielen Unterbrechungen, rait Holpern, 2) hapernd und stockend. horten, w. o.: stossen [onr.], holpern; (fig.) hapern, stocken. hortensia, vr.: (pik.) Hortensie [vr.], japanische Rose [vr.]. hortieultuur, vr.: Gartenbau [ra.], Hortikultur [vr.]. hortje, o.: 1) Stösschen [o.]; 2) Weil-chen [o.l. druk. 15 |
HORTÜLANUS.
HOUT-ZAAG.
226
|
hortulaiius, in.: Aufseher Im.1 eines (des) botanisclien Gartens. horzel, vr.: (ins.) Hornisse [vr.]; 1 -nest, o.: Hornissennest Lo.]. horzelen, w. o.: sumsen, brammen. Hosanna, tsw. en z. n. o.: Hosianna [o. en tsw.1. hospes, m.: (tl quot;Wirth [m.]. hospitaal, o.: Hospital [o.; til, Spital [o.; iij; 1 -ridder, m.: (kkl.-hist.) Hospital-ritter lm.], Hospitaliter [m.1; -schip, o.: Hospitalschiff [o.j. hospitaals, in Sam. 1 -apotheek, vr.: Hospitalapotheke [vr.]; -apotheker, m.: Hospitalapotheker [m.]; -broeder, m.: (kkl.-hist.) Hospitaliter Lm.l; -dokter, m.: Hospitalarzt [m.; arzte]; -kerk, vr.: Hos-pitalkirche [vr.]; -koorts, vr.: Hospitalfie-ber [o.l. hossebossen, w. o.: hin und her stossen [cnr.l. hossen, w. o.: tanzen wie Tollhausler, eine wilde Galoppade machen. hostie, vr.: (kkl.) Hostie jvr.]; I -kastje, o.: Hostienhiinschen [o.]. Ihot, tsw.: hott!; van - noch haar weten: (spr.) rechts und links nicht unter-scheiden können [onr.1. Ihot, vr.: geronnene Milch [vr.1. hotel, o.: Gasthof lm.; öl; I -houder, m.: It] Gastwirth [m.];-houdster, vr.: [t] Gastwirthin [vr.]. hotsen, w. o.: hin und her stossen Lonr.J. hotsing;, vr.: (das) Hinundherstossen. hotten, w. o.: (van melk:) grerinnen [onr.]. hotting. vr.: (das) Germnen. Hottentot, m.: Hottentott [m.1; (fig:.) (der) ung-ehobelte Mensch. hou, tsw.: halt! I -, bv. n.: ehrlich; -en trouw: ehrlich und treu; - en trouwheid: unerschütterliche Treue [vr.1. houbaar (houdbaar), bv. n.: haltbar; I -heid, vr.: Haltbarkeit [vr.]. hoiKlen, w. b. en o.: 1) halten [onr.]; 2) behalten [onr.1; 3) ausnalten [onr.]; -van: iieben; veel - van: sehr lieben; iem. - voor ____: Einen halten [onr.] für .... I - (zich), w. w.: 1) sich halten [onr.]; zich goed -: sich gut halten |onr.]; zich - aan : sich halten [onr.1 an, (fig.) beharren bei, bleiben [onr.1 bei; 2) sich stellen; zich -alsof: sich stellen als ob: zich arm (doof, kreupel, ziek, enz.gt; sich arm (taub, lahm, krank u. s. w.) stellen. houder, m.: Halter [m.j; (van wisselbrieven. aandeelbewijzen, effecten, enz.:) Inhaber [m.]. houding, vr.: Haltung [vr.]; dat heeft in het geheel geene -: (fig.) das schickt sich gar nicht. houdster, vr.: Halterin [vr.]. houer, m.: (fig. fam.) Stütze [vr.1; hij heeft een - aan zijn rijken oom: er hat eine Stütze an seinem reichen Oheim;dat is een - voor hem: das halt ihn aufrecht, das ist ein Glück für ihn. hou-kind, o.: Pflegekind [o.]; I-paard, o.: (fig.) Gnadenbrodesser [m.1 (een duur -paard: fig.: eine grosse Bürde). houri, vr.: (in het Paradijs der Maho-medanen:) Huri [vr.1. hout, o.: Holz [o.; o en ö]; vele soorten van -: viele Holzarten, viele Holze; |
de boomen schieten in het -: die Baume schiessen [onr.] ins Holz; geen - snijden: (fig.) nichts zu bedeuten naben; alle - is geen timmerhout: (spr.) nicht jedes Holz giebt einen Bolz: van dik - zaagt men planken : (spr.) voh grossen Blöcken haut man grosse Spane. I -, m.: Waldchen [o.] Gehölz [o.], Hain [m.; in den Haarlemmer -: im harlemer Hain, im harlemer Gehölz. houtaehti^:. bv. n.: holzartig; I-heid, vr.: Holzartigkeit [vr.1. hout-draaier, in.: Holzdreher [m.], Holzdrechsler [m.1; -druk, m.: Holzdruck Lm.]; -drukkunst, vr.: Holzdruckerkunst [vr.J. houten, bv. n.: hölzern, von Holz; een - Klaas: (fig. tam.) ein Klotz [m: ö]. houterig, bv. n.: holzicht, holziihn-lich; (fig.) s'tockig, fasericht, fasicht; (van aardvruchten:) pelzicht; (van menschen:) trocken; 1 -heid, vr.: 1) (das) Holzichte, 2) (das) Stockige, (das) Faserichte,3) (das) Pelzichte, 4) (das) Trockene, (die) Troc-kenheit. hout-eter, m.: (ins.) Holzfresser [m.1; I -gebrek, o.: Mangel [m.] an Holz, Holz-mangel [m.]: -gewas, o.: 1) Holzgewachs [o.], 2) Gehölz [o.], quot;Waldung [vr.1, 3)Holz-ertrag [m.]; -graveerkunst, vr.: Holzbild-nerei [vr.]; -graveur, in.: Holzbildner [m.]; -hak, m.: Holzschlag [in.]; -hakker, m.: 1) Holzhacker [m.1, Holzhauer [m.1,2) Holz-spalter [m.]; -hok, o.: Holzstall [m.; al. houtig, bv. n.: 1) holzig, 2) (fig.) holz-reich, 3) Zie houterig; 1-heid, vr.: 1)(das) Holzige, 2) [t] Reichthum [in.] an Holz, 3) Zie houterigheid, houting, m.: (visch:) Goldforelle [vr.1. houtje, o.: Hölzchen [o.l, Hölzlein [o.l; iets doen op mijn (uw, zijn, haar, ons, hun) eigen -: etwas auf eigene Hand thun [onr.]; van het -: (gem.) römisch-katho-lisch. hout-kloover. m.: Holzspalter [m.1; I -kooper, m.: Hölzhandler [m.]; -kooperij, v.: Holzhandel [m.j; -loods, vr.: Holz-schuppen [m.]; -lucht, vr.: Holzgeruch [in.]; -mijt, vr.: Holzstoss [m.; ö], Holz-stapel [m.], (fig.) Scheiterhaufen [m.];-mijter, m.: Holzsetzer [m.]; -rijk, bv. n. :holz-reich; -rijkdom, m.: [t] Reichthum [m.; ü] an Holz; -schuur vr.: Zie -loods, houtskool, vr.: Holzkohle [vr.]. hout-snede (-snee), vr.: Holzschnitt [m.]; -snijder, m.: Holzschnitzer [m.];-snij-kunst, vr.: Holzschnitzerei [vr.1;-snijwerk, o.: Holzschnitzwerk [o.];-specht, m.:(vog.) Specht [m.l, Holzhacker [m.]; -sprokkelaar, m.: Holzleser [m.]; -sprokkelaarster, vr.: Holzleserin [vr.]; -sprokkelen, z. n.o.: Holzlese [vr.]; -sprokkeling, vr.: (das) Holzlesen; -stapel, m.: Zie -myt;-teek, vr.: (ins.) Holzbock [m.; ö]; -teelt, vr.: Holzbau [m.]; -tuin, m.: Holzgarten lm.; a], Holzplatz [m.; a], Holzlager [o.l; -vellen, o.: (das) Holzfallen; -veller, m.: Holz-faller lm.]; -velling, vr.: (das) Holzfallen; -verkooping, vr.: Holzversteigerung [vr.]; -vester, m.: Forstmeister [m.1; -vester-schap, o.: Amt [o.] eines Forstmeisters; -vesterij, vr.: Forstamt [o.]; -vlot, o.: Holz-flösse [vr.]; -vlotten, z. n. o.: Holzflössen [o.]; -vlotter, in.: Holzflösser [m.];-werk, o.: Holz werk [o.]; -werker, m.: Holzarbei-ter [m.]; -zaag, vr.: Holzsage [vr.1 (-zaag- |
HOUTZAAGMOLEN.
HUIS.
|
molen, m.: Sagremühle |vr.l, Holzsagremühle [vr.j; -zaagmolenaar, m.: Sagremüller [m.1); -zager, m.; Holzsager |m.l (-zagersstelling, vr.: Holzbock [m; böckel); -zolder, m.: Holzboden [in.; o en ö], Holzbühne [vr.]; -zuur, o.: (schk.) Holzsaure [vr.]; -zwam, vr.: Lerchenschwamm Lm.l. liouvast. o.: Klammer [vr.], Klampe [vr.], Krampe [vr.], (tig.) Handhabe [vr.] (men heeft er geen -vast aan; man kann es nicht fest halten). liouw, m.: Hieb [m.], Schlag [ m.; a]; liout van den eersten -: Holz vom ersten Hau; ergens den vollen - vinden; (fig. fam.) irgendwo die Hülle und Fülle finden [onr.J. 1 -, vr.: (tech.) Hacke [vr.], Haue [vr.1; (vea.) Hauk [m.J. I -, bv. n.: Zie bv. n. hou. lioinv-blok, o.: Haublock [m.; ö]; I -bosch, o.: Buschholz [o.], Hauholz [o.]; -bijl, vr.: Axt [vr.; mrv. Aexte]; -degen, in.: Haudegen [in.] (ook fig.). houweel, o.: Haue [vr.], Hacke [vr.]. houwen, w. b. en o.: hanen; - en steken: hauen und stechen [onr.l, stossen [onr.] und hauen; met de sabel mit dein Sabel hauen; er op in -: tuchtig um sich hauen, drauf losliauen; steenen -: Steine hauen. houwer, m.: Hauer lm.]. houwiug-, vr.: (das) Hauen. houwitNer, m.: (art.) Haubitze [vr.]. houwmes, o.: Hackmesser |o.]. hoveling, m.: Hofmann [m.l, Höf-ling [m.]; -en, m. mrv.: Hofleute [m. mrv.]. hoven, w. o.: Hof halten [onr.]. I -, w. b.: gastlich bewirthen [t]; iemand huizen en -: Einen in Haus und Hof aufneh-inen [onr.]. hovenier, m.: Gartner [m.j. hovenieren, w. o.: gartnern; aan het - zijn: im Garten beschaftigt sein. hoveniers-almanak, m.: Garten-kalender [m.l; [ -kunst, vr.: Gartenkunst [vr.], Gartnerkunst [vr.1. hovenierster, vr.: Gartnerin [vr.]. hovenierswerk, o.: Gartenarbeit [vr.]. hozehancl, m.: Strumpfband [o.; a], linieband [o.; a]. hozen-bek, m. (-mond, m.): (visch:) Meerteufel [m.]. hu, tsw.: huh! Hubertus, m.: (mansnaam :) Hubert £m.]. huils, vr.: Fetzen [m.]. Hugenoot, m.: (kkl.-hist.) Hugenott [m.]; de leer der Hugenoten: die Huge-nottenlehre; eene vrouwelijke -; eine Hu-genottin. Mugrenoten...., bv. n.: hugenottisch. hui, vr.: Molken [vr. mrv.]. huiachti^, bv. n.: molkenartig; (fig.) die Molken hebend; | -heid, vr.: (das) Mol-kenartige, (fig.) Liebe zu den Molken. Huib, m.: Zie Hubertus. huiben, m.: (vog.) Nachteule [vr.]; (fig.) Dummkopf [m.; ö]. Huibert. m.: Zie Hubertus. huibke, o.: (vog.) Kautzchen [o.], Kautz-lein [o.]. huichelaar, in.: Heuchïer [m.]. huichelaarster, vr.:Heuchlerin [vr.]. huichelachtig:, bv. n.: heuchlerisch, |
scheinheilig; I -heid, vr.: (das) Heuchleri-sche, (die) Öcheinheiligkeit. huichelarü. vr.: Heuchelei [vr.]. huichelen, w. o. en b.: heucheln. huichelig:, bv n.: Zie huichelachtig. huicheling, vr.: (das) Heucheln. huichelspel, o.: Heuchelei [vr.]. huid. vr.: Haut Ivr.; al; met-enhaar : mit Haut und Haar; iemand op zijne -komen: Einem.die Haut vollsciilagen lonr.], Einem Prügel geben [onr.l; iemand de -volschelden: Einen mit Schimpfnamen überladen; de - verkoopen eer men den beer geschoten heeft: Zie beer: zijne -duur verkoopen: (fig.) seine Haut theuer [tl verkaufen; zijne - er aan wagen: die Haut (das Leben) dran wagen. huiden, vr. mrv.: Haute [vr. mrv.]; 1 -handel, m.: Handel [m.] in Hauten; -koopman, m.: Kaufmann [m.; -leute 1 in Hauten; -vetten, w. o.: lohen; -vetter, m.: Lohgerber [m.]; -vetterij, vr.: Lohgerberei [vr.]. huidig, bv. n.: heutig: de -e dag: der heutige Tag ; tot op den -en dag; bis auf den heutigen Tag. huid-jeuking. vr.: (das) Hautjucken; I -vaten, o. mrv.: (ontl.) Hautgefasse [o. mrv.] ;-vlak (-vlek), vr.: Muttermaal lo.J. huif, vr.: 1) Haube [vr.1; 2) Kappe [vr.]; 1 -kar, vr.: Plankarren [m.]. IHuig, m.: (mansnaam:) Hugo [mj. Ihiiig. vr.: (ontl.) Zapfcnen [o.]; ik heb de -: das Zapfchen ist mir getallen; iem. van de - lichten: Einem das Zapfchen auf-heben [onr.l, (fig.) Einen durchhecheln, (ook:) Einen überlisten, Einen betrügen [onr.]. huik. vr.: Kappenmantel [m.; a];de - naar den wind hangen: (spr.) den Mantel nach dem Winde hangen; onder de - trouwen: die vor der Heirath 111 zeugten Kinder bei der Trauung legitimiren [ie]. huiken, w. o.: kauern. I -, w. b.: (zeew,) einbinden [onr.l; de zeilen -: die Segel einbinden [onr.]. huiker, m.: Kauerer [m.]; (fig.) Tölpel [m.], Einfaltspinsel lm.]. huikster, vr.: Kauererin [vr.]; dumme Gans [vr.; a]. hui-kuur, vr.: (gnk.) Molkenkur [vr.]. huilebalk, m. en vr.: Heuler [m.l, Greiner [m.], Heulerin [vr.1, Greinerin [vr.1; (fig.) Schlapphut [m.; ü], Leichen-bittershut lm.; ü]; (eertijds bij begrafenissen:) Klagefrau [vr.], Klageweib [o.j, (der) bezahlte Leichenbegleiter [m.]. huilebalken, w. o.: heulen, greinen, huilen, w. o.: heulen; (fig.) weinen; - van blijdschap: weinen vor Freuden; men moet - met de wolven waarmee men in het bosch is: (spr.) man muss mit den quot;Wolfen heulen; als er twee ruilen moet er een -: bei jedem Tausch giebt esEiner der den Kürzern zieht. huis. o.: Haus [o.; al; te -: zu Hause (Zie thuis); van -: von (vom) Hause; in - zijn: im Hause sein; in - gaan: ins Haus gehen [onr.l; met de deur in - vallen: (fig.) mit der Thüre ins Haus tallen [onr.]; naar -: nach Hause ; dak op -: (spr.) Zie dak; elk - heeft zijn kruis: Zie kruis; ergens veel over - komen: ein Haus oft |
HUIS-ARREST.
HUIZE.
228
HÜTTENTUT.
HUIZEN.
229
|
Ihuizen, w. o. en b.: hausen; met de dooden kan men niet mit den Todten [t] ist nicht zu leben. Ilmizen, o. mrv.: Hauser [o. mrv.l; de twaalf - der zon: (bij astrologen:) die zwölf Hauser der Sonne; I -kant, m.: Stras-senseite [vr.] langs den Hausern. huizes, 2e nmv.; (des)Hauses; de heer {de vrouw) des der Herr (die Fran) vom Hause. huizing, vr.: Behausung [vr.]. hukken, w. o.: kauern. hulde, vr.: Huldigung [vr.], Verehrung £yr.]; - doen (brengen, bewijzen) aan: huldigen |3j; I - betoon, o.: Enrenbezeigung [vr.]; -blijk, o.: Zeichen |o.] der Verehrung. huldigen, wr. b.: huldigen [3]; de waarheid -: der Wahrheit huldigen; een vorst einem Fürsten huldigen; zich laten -■door: sich huldigen lassen [onr.l von. huldiging, vr.: Huldigung fvr.j. huldigiugs-eed, m.: Huldigungseid [m.]. hulk, vr.: Boot [o.; oo en ö], (fig.) Schiff [o.]; de - van staat: das Staatsschin. hullen, w. b.: hüllen (- in: in), huiler, m.: Huiler [m.j. hulling, vr.: Hüllung |vr.]. hulp (dk. hulpe), vr.j: Hülfe [vr.], Hilfe fvr.]; - verleenen aan iemand: Einem Hülfe leisten; I -behoevend, bv. n.: hülfsbedürf-tig; -behoevendheid, vr.: Hülfsbedürftig-keit [vr.]; -benden, vr. mrv.: Zie -troe- Ï»en:»en: -betoon, o. (-betooning, vr.): Ptül-eleistung [vr.], Hülfe [vr.]; -beurs, vr.: (tijdelijk beursgebouw:) [tl Nothbörse Ivr.]; -brug, vr.: [t] Nothbrücke [vr.]: -bureau van politie: Hülfsbüreau [o.] der Polizei. hulpeloos, bv. n.: hülflos; I -heid,vr.: Hülflosigkeit [m.]. hulp-geroep (-geschrei), o.: Hülferuf fm.]; 1 -inrichting, vr.: Hültsanstalt |vr.]; -kantoor, o.: 1) Filialkomptoir [o.],2Hülfs-amt [o.; a|; -kapel, vr.: (kkl.) Filialka-pelle [vr.]; -kerk, vr.: 1) Hülfskirche [vr.], 2) [t| Nothkirche [vr.]; -middel, o.: Hülfs-mittel [o.l: -middeltje, o.: Hülfsmittelchen [o.]; -onderwijzer, in.: Hülfslehrer [m.]; -onderwijzeres, vr.: Hülfslehrerin [vr.]; -prediker, m.: Hülfsprediger [m.1; -rijk, bv. n.: hülfreich; -stelling, vr.: Q-ed.) Hülf-satz [m.; a]; -troepen, m.mrv.: Hültstrup-pen [vr. mrv.]; -vaardig, bv.n.: hülffertig; -vaardigheid, vr.: Hülffertigkeit [vr.]; -werkwoord, o.: Hülfszeitwort [o.; ö];-zeel, o.: Zie kruiszeel. hulsel, o.: Hülle [vr.]. hulst, m.; (pik.) Stechpalme [vr.]; I-bes lt;-bezie), vr.: Stechpalmbeere [vr.]; -blad, o.: Stechpalmblatt [o.; iij; -boom, Stechpalme [vr.]. hulster, vr.: Hüllerin [vr.]. huize, vr.: (i. a. b.) Hülse [vr.]; I-boom, m.: Stechpalme [vr.]; -nbosch, o.: Stech-palmongehölz [o.]. hum. tsw.: hum! humaan, bv. n.: human. humaniora, o. mrv.: Humaniora [o. mrv.]. humaniseeren, w. b.: humanisiren lie]. humanismus, o.: Humanismus [m.]. humanist, m.: Humanist [m.]. humanistiseh, bv. n.: humanistisch. |
humaniteit, vr.: Humanitat [vr.]. humeur, o.: 1) [t] Gremüthsart [vr.], [t]Gemüth [o.], 2) [t] Gemüthsstimmung [vr.], Laune [vr.|; in (mijn, uw, zijn, ons, hun, haar) -: bei guter Laune, gut gelaunt; uit (mijn, uw, zijn, ons, hun, haar) -: bei übler Laune, übel gelaunt; iemand uit zijn - maken: Einen ausseinerguteLaune bringen [onr.]. hummen, w. o.: hummen. humor, nr: Humor [m.]. humorist, m.: Humorist [m.]. humoristisch, bv. n.: humoristisch, hun, vnw.: 1) (persoonlijk 3e nmv. mrv.) ihnen; 2) (bezittelijk:) ihr, ihre, ihr, (mrv.) ihre. hunebed, o.: Hünenbett [o.], Hünen-grab [o.; a], Riesengrab [o.; a]. hunkeraar, m.: (der) Lungernde. hunkeraarster, vr.: (die) Lungernde. hunkeren, w. o.: lungern (- naar: nach), sich sehnen (-naar: nach). hunkerig, bv. n.: lungernd, sich seh-nend (- naar: nach); I -heid, vr.: Sehn-sucht [vr.]. hunkering, vr.: (das) Lungern, (die) Sehnsucht. hunnebed, o.: Zie hunebed. Ihunnent, bw.: ten -: bei ihnen. Ihunnent, in Sam. I -halve, bw.: ih-rethalben, ihrenthalben; van -wege, bw.: ihretwegen, ihrentwregen; om -wil, bw.: um ihretwillen, um ihrentwillen. hunner, vnw. 2e nmv. mrv.: 1) (persoonlijk:) ihrer; ontferm u-: erbarmedich ihrer; gedenk -: ^edenke ihrer; 2) (bezittelijk :) ihrer ; de liefde - moeder: die Liebe ihrer Mutter; de uitspattingen -kinderen: die Ausschweifungen ihrer Kinder. huppel, m.: (das) Hüpfen; aan den -zijn: nerumhüpfen; I -dans, m.: Hopstanz [m.; a], Hopswalzer [m.], Hopser [m.]. huppelen, w. o.: hüpfen; (fig.) tanzen, springen [onr.l. huppeling, vr.: (das) Hüpfen. hupseh, bv. n. en bw.: hiibsch; I -heid, vr.: Hübschheit [vr:]. huren, w. b.: miethen [t]. huring, vr.: [t] Miethung [vr.], (das) Miethen [t]. hurk, m. en vr.: Zie dreumes. Ihurken, w. o.: kauern. Ihurken, vr. mrv.: op zijne (op hare) - zitten of gaan zitten: kauern. hut, vr.: Hütte [vr.] (ook zeew,); [-bewoner, m.: Hüttenbewohner [m.]; -bewoonster, vr.: Hüttenbewohnerin [vr.]; -gast. m.: (zeew.) Hüttengast [m.]. hutje, o.: Hüttchen [o], Hüttlein [o.]; het is - met mutje: (pop.) sic sind von Einem Grelichter; het neele - met mutje: (pop.) die ganze Geschichte. hutselaar, m.: Schüttler lm.], hutselaarster, vr.: Schüttlerin [vr.1. hutsel-beker, m.: Würfelbecher [m.], Doppelbecher [m.]. hutselen, w. b. en o.: schütteln. hutseling, vr.: (das) Schütteln. hutsen, w. b. en o.: schütteln. hutspot, m.: (kkk.) durch einander ge-stampfte Kartoffeln, Rüben und Zwiebeln mit Kindfleisch geschmort; (bij slachters:) Abschnitzel [o.] von Fleisch; (fig. fam.) Mischmasch [m.]. huttentut, vr.: (pik.) Dotter [m.]. |
HIJGSTER.
HUUR.
230
|
huur, vr.: 1) Miethe [vr.J; (fig.) Lohn lm.), Dienstbotenlohn |m.|; (ook:) Dienst [m.]; te - staan: zu vermietnen sein; iets in - hebben: etwas gremiethet haben; aan iemand de - opzeggen: 1) Einem die Miethe aufsagen, 2) Einem den Dienst kündigen; iemand in zijne - helpen: (fig. tam.) Einem ge ben [onr.j was er braucht. li uur-bordje, o.: Miethzettel fm.]; 1 -brief, m. (-ceel, vr,;-contract, o.): Mieth-vertrag lm.; a]. liuurder, m.: Miether lm.1, Mieths-mann (m.; -leutei. li uur-ge ld, o.: Miethe [vr.], Miethzins [m.J; 1 -huis, o.: Miethhaus [o.: a]; -koets, vr.: Miethkutsche |vr.], Lohnkutsche |vr.]; -koetsier, m.: Lolinkutscher [m.]; -lieden, m. mrv.: Miethleute [ui. mrv.]. huurling:, m.: Miethling [in.], huur-paard, o.: Miethpterd [o.]; I -penningen, m. mrv.: Miethgeld [o. enk.]; -prijs, m.: Miethpreis [m.]; -rijtuig, o.: Lohnkutsche [vr.], Miethkutsche [vr.]. huurster, vr.: Mietherin [vr.1, Mieths-frau [vr.]. huur-troepen, m. mrv.: Miethtruppen [vr. mrv.]; I-tijd, m.: Miethzeit [vr.]; -waarde vr.: [t] [t] Miethwerth [m.]. huwbaar, bv. n.: mannbar, heiraths-fahig [t] 1 -heid, vr.: Mannbarkeit [vr.]. huwelük, o.: Ehe [vr.|, *)Heirath [vr.]; het burgerliik - en het kerkelijk -: die Civilehe una die kirchliche Ehe; een - in het geheim: eine heimliche Ehe,eine Win-kelene; een wettig-: einegesetzlicheEhe; een - met de linkerhand (een morganatisch -): eine Heirath zur linken Hand, eine morganatische Ehe, eine Morganat-ehe; een - met den handschoen: eine Heirath durch Vollmacht; een - beneden iemands stand: eine Missheirath, eineune-benbürtige Ehe; een rijk - doen: eine reiche Heirath thun [onr.], eine reiche Heirath machen; een tweede - aangaan : in zweiter Ehe heirathen; een - aangaan On het - treden): sich verheirathen, in den Ehestand treten [onr.]; buiten - met elkander leven: in Unehe zusammenleben; buiten - verwekte kinderen: uneheliche Kinder [o. mrv.], ausser der Ehe erzeugte Kinder [o. mrv.]; een meisje ten - vragen: einem Madchen einen Heirathsantrag machen; reeds dikwijls ten - gevraagd zijn: schon öfters Antrage bekommen haben; het - is afgesprongen: die Heirath hat sich zerschlagen. huweljjks-aanltondiging, vr.:Hei-rathsanzeige [vr.]; I -aanvraag, vr.: Hei-rathsgesuch [o.]; -aanzoek, o.: Heirathsantrag [m.; a]; -afkondiging, vr.: Aufge-bot [o.l, Heiratsabkündigung [vr.]; -akte, vr.: 1) Heirathsurkunde [vr.], Heirathspro-tokoll [o.], 2) Heirathsschein [m.]; -band, m.; Eheband [o.]; -bed, o.: Ehebett [o.]; -bekendmaking, vr.: Heirathsanzeige*[vr.]; -belofte, vr.: Heirathsversprechen [o.J; -bootje, o.: Eheschiffchen (in het -bootje stappen: ins Eheschiffchen steigen [onr.], in die Ehe treten [onr.]); -certificaat, o.: Heirathsschein [m.]; -contract, o.: Hei-rathskontrakt [m.], Ehevertrag [m.; a]; -feest, o.: Hochzeitfest [o.]; -fuik, vr: (fam.) Heirathsschlinge [vr.] (in de -fuik loopen: in die Heirathsschlinge gerathen [t] [onr.]);, -geluk, o.: Eheglück [o.]; -gift, vr.: Hei-rathsmitgift [vr.1; -god, m.: (fab.) Ehegott [m.1, Gott [m.] der Ehe;-goed, o.: Heiraths-gut [o.; ü]; -hater, m.: Ehefeind [m.l;-jukr o.: Ehejoch [o.]; -leven, o.: (das) ehehche Leben; -liefde, vr.: eheliche Liebe [vr.]; -plicht, m.: eheliche Pflicht [vr.]; -schuitje o.: Zie -bootje; -trouw, vr.: eheliche Treue; -uitzet, m.: Heirathsmitgift [vr.]; -voorwaarden, vr. mrv.: Ehepakten [nu mrv.] (op -voorwaarden trouwen: sich ver-mahlen nach Festsetzung der Ehepakten); -zegen, m.: Ehesegen [m.]. |
huwen, w. b.: heirathen; - aan: (fig.) verbinden [onr.l mit I w. o.: sich verheirathen, sich vermahlen. huzaar, m.: Husar [m.]. huzaren, m. mrv.: Husarcn [m. mrv.]; officier bij de -: Husarenotfizier [m.]; I -buis, o.: Husarenjacke [vr.], Dolman [in.]; -leven, o.: Husarenleben [o.J; -mantel, m.; Husarenmantel [m.; an]; -officier, in.: Hu-sarenoffizier [m.1; -paard, o.: Husaren-pferd [o.]; -salade (-sla), vr.: Husarensalat [m.l, Ileisch [o.j wie Salat zugerichtet; -thee, vr.:(iron.)Husarenthee [m.|, Schnaps [m.]; -zadel, o.: Husarensattel [m.1. vnw.: 1) er; - heeft het beloofd: er hat es versprochen; 2) derjenige; - die iets belooft: derjenige der etwas verspricht;. - die: wer; - die iets belooft: wer etwas verspricht. I -, m.: Er [m.]; (van dieren en vogels:) Mannchen [o.l; is het een - of eene zij; ist es ein Er oder eine Sic ?, (van dieren en vogels:) ist es ein Mannchen oder ein Weibellen? hyaeint, m. (als stofnaam o.): (min.) Hyacinth [m.]. 1 -, vr.: (pik.) Hyacinthe [vr.]. hyacinten-bed, o.: (tub.)Hyacinthen-beet [o.]; I -bol, in.: Hyacinthenzwiebel [vr.]. Hyaden, vr. mrv.: (fab. en str.) Hya-den [vr. mrv.]. hybride, m. en vr.: 1) [t] Bastardthier [o.], Blendling [m. en vr.]; 2) Bastardpfianze [vr.]. hybridisch, bv. n.: bastardartig, hybridisch. hydra, vr.: (fab., fig., drk., str.) Hydra [vr.], Hyder [vr.]. hydraulica, vr.: Hydraulik [vr.]. hydraulisch, bv. n.: hydraulisch, hydrogeen, o.: (schk.) Hydrogen [o.], Wasserstotf [m.]. hydrograaf, m.: Hydrograph [m.]. hydrographie, vr.: Hydrographie [vr.]. hydrographisch, bv. n.: hydrogra-phisch. hydrometer, m.: Hydrometer [m.]. hydrophobic, vr.: Hydrophobic [vr.], Wasserscneu [vr.]. hydroscoop, m.: Hydroskop [m.1. hyena, vr.: (drk.) Hyane [vr.1. hijgen, w. o.: keiehen, keuchen, nach Luft schnappen; - naar: (fig.) schnauben nach, sich schnen nach, högend, bv. n.: keichend, keuchend. hüger, m.: Keicher [m.], Keucher [m.1^ hyging, vr.: (das)) Keichen, (das) Keuchen. hygstcr, vr.: Keicherin [vr.], Keuche-rin [vr.], |
Overal [tl.
IGNATIUS.
HIJLIK.
231
|
hylilc. o.: [tl Heirath [vr.]; I-maakster, vr.: 1) Ehestifterin [vr.l, 2) Kupplerin [vr.]; -niaker, m.: 1) Ehestifter [m.1, 2) Kuppler |m.] 3) [t] Heirathskuchen [m.]. hyliken, w. o,: sich verheirathen [t], sich vermahlen. Hymen, m.: (fab.) Hymen [m.], (der) Eheerott. I o.: (ontl.) Hymen [o.l, Jung-fernnautchen [o.J. hymeneën, m. mrv.: Hymenaen [m. mrv.1, Hochzeitlieder jo. mrv.1. hymne, vr.: Hymne [vr.]; hymnendichter, m.: Hymnendichter [m.]. hyperbolisch, bv. n.: hyperbolisch, hyperboliseeren, w. o.: hyperboli-siren [ie]. hyperbool, vr.: Hyperbei [vr.]; hyperbolen, vr. mrv.: Hyperbeln [vr. mrv.]. hypoeliondrie, vr.: Hypochondrie [vr.], Milzsucht [vr.j. hypoehonclriseh (fam.: hypochqn-derig), bv. n.: hypochondrisch, milzsüchtig. hyóocliondrist, m. en vr.: Hypo-chondrist [m. en vr.], (der, die) Milzsüch-tigre. hypocriet, m. en vr.: Heuchler [m.], Heucnlerin [vr.]. |
hypocrisie, vr.: Heuchelei [vr.]. hypotenuse, vr.: (wsk.) Hypotenuse [vr.j. hypothecair, bv. n.: hypothekarisch. hypotheek, vr.: Hypotnek [vr.]; register van hypotheken: Hypothekenbuch |o.; ü]; eene - op een huis nemen: ein Hans hypotheciren [ie]; I -bewaarder, m.: Hypothekenbewahrer [m.]. hypothese, vr.: Hypothese [vr.1. hypothetisch, bv. n.: hypothetisch, hys, vr.: geraucherte Rinderkeule [vr.] ohne Éein; eene - rookvleesch: eine geraucherte Rinderkeule. hysch, m.: (das) Hissen; (fig. fam.) schwere Arbeit [vr.]; dat zal een - wezen: (fig. fam.) das wird schwer halten [onr.]; gij zult er een - aan hebben: (fig. fam.) es wird Ihnen schwer tallen [onr.]; I-blok, o.: Kloben [m.], Flaschenzug [m.; ü]; -touw, o.: Hisstau [o.]. hyschen, w. b. en o.: hissen; (iron.) bechern. hysop, vr.: (pik.) Isop [m.], Hysop [m.J. hysterisch, bv. n.: (gnk.) hysterisch. |
|
i, vr.: (de letter:) i [o.]; de puntjes op de i's zetten: die Punkte auf die i setzen, (fig.) Alles haarklein bekritteln. Iberië, o.: (adk.) Iberien [o.]; Iberiër, m.: Iberier [m.]; Iberisch, bv. n.: iberisch; Iberische, vr.: Iberierin [vr.]. ibis, m.: (vog.) Ibis [m.], Nilreiher [m.]. ichneumon, m.: (drk.) Ichneumon [m.], Pharaosratte [vr.], Pharaosmaus [vr.; a]. ideaal, o.: Ideal [o.]. I -, bv. n.: ideal, idealisch. idealiseeren, w. b.: idealisiren [ie], idealismus, o.: Idealismus [m.]. Idealism [m.]. idealist, m.: Idealist [m.]. idealistisch, bv. n.: idealistisch, idealiteit, vr.: Idealitat [vr.]. idee, o. en vr.: Idee [vr.]. lidel, bv. n.: 1) unnütz, nutzlos,vergeb-lich; 2) eitel; I -heid, vr.: 1) Nutzlosigkeit, [vr.]. Vergeblichkeit [vr.], 2) Eitelkeit [vr.]. lidel, bw. 1) nutzlos, vergebens; 2) eitel; 3) lauter. idellyk, bw.: Zie 1 en 2 bw. idel. iden, vr. mrv.: Zie idus. identiek, bv. n.: identisch. identificeren, w. b.: identificiren [ie], identiteit, vr.: Identitat [vr.]. idioom, o.: Idiom [o.]. idioot, m.: Idiot [m.]. idiotismus, o.: Idiotismus [m.], Idio-tism [m.]. idool, o.: Idol [o.]. idolaat, bv. n. en bw.: abgöttisch. idolatrie, vr.: Abgötterei [vr.]. |
Idnmea, o. (adk.) Idumaa [o.]. Idus, m.: (tijdr.) Idus [m.; mrv.: Iden]. idylle, vr.: Idylle [vr.]. idyllisch, bv. n.: idyllisch. ieder, tw.: jeder, jede, jedes; I -een (een -): Jedermann, ein Jeder. iegelyk, tw.: een -: ein Jeder. iemand, vnw.: Jemand; een zeker -, ein gewisser Jemand; het is - anders: es ist Jemand anders; noch ik noch - anders: weder ich noch sonst Jemand; -vreemds: Jemand Fremdes. iep, m.: (pik.) Zie olm. iepe-boom, m.: Zie olm. iepelaar, m.: Zie olmboom. iepen, bv. n.: Zie olniliouten; I -bosch, o.: Zie olmenbosch: -hout, o.: Zie olmhout; -laan, vr.: Zie ol-menlaan: -loof, o.: Zie olmenloof. Ier, m.: Irlander [m.]; Ierland, o.: (adk.) Irland [o.]; lersch, bv. n.: irliindisch, irisch (-e mos, vr.: faas] irlandische Moos; het lersch; das Irlandische, die irlandische Sprache; eene lersche: eine Irlan-derin). liet, vnw.: etwas; - of wat: (pop.) et-was; I -wat: (pop.) etwas. liet, z. n. o.: Etwas [o.]; als Niet komt tot - kent het zich zeiven niet: (spr.) nichts Stolzeres, als ein reich gewordener Bettler. iets, vnw.: etwas; een zeker ein ge-wisses Etwas. iewers, bw.: (pop.) irgendwo. Ignatius, m.: (mansnaam:) Ignatius [m.], Ignaz [m.]. |
IGrNOR ANTISMUS.
INAUGUREEREN.
232
|
ignorantisiuiiN. o.: Ignorantismus [m.], Volksverduinmungssysteiu [o.l. isnoreeren, w. b.: ignorireu [ie], ifc, vnw.: ich; - zelf (vr.: ik zelve): ich selbst. I z. n. o.: Ich Lo.1; mijn eigen mein eigenes Ich; mijn tweede mein zweites Ich. ikheid, vr.: Ichheit [vr.L Individuali-tat [vr.]. ikker, m.: Teufel [m.]. ikkerig:, bv. n.: (tam.) selbstsüchtig; I -heid, vr.: (fam.) Selbstsucht [vr.]. ikkerü, vr.: Schwarzkunst |vr.], Ne-kromantie [vr.]. illegaal, bv. n.: illegal, ungesetzlich, rechtswidricn: I illegaliteit, vr.: Illegalitat [vr.]. illegitiem, bv. n.: illegitim. illiberaal, bv. n.: illiberal; I illibera-liteit, vr.: Illiberalitat [vr.]. illuniiiiaten, m. mrv.: llluminaten fm. mrv.], Mitglieder (o. mrv.l der 1776 in Baiern gestittete Sekte der llluminaten. illuminatie, vr.: Beleuchtung [vr.]. illumineeren, w. b.: beleucnten. I w. o.: illuminiren [ie]. illusie, vr.: Illusion [vr.]. illusoir, bv. n.: trüglich. illustratie, vr.: Illustration [vr.]. illustreeren, w. b.: illustriren [ie]. Illyrië, o.: (adk.) Ulyrien [o.]. imaginair, bv. n.: imaginar. imitatie, vr.: Imitation [vr.], Nachah-mung [vr.]. imiteeren, w. b.: imitiren [ie], nach-ahmen. imker, m.: Imker [m.], Bienenzüchter [m.], Bienenhalter [m.J, Zeidler [m.]. inline, vr.: (ins.) Imme [vr.], Biene [vr-l- immeker, m.: Zie imker. immer, bw.: (altijd:) immer, stets; (ooit:) jemals, je; I -groen, o.: (pik.) Im-mergrün [o.l; -meer, bw.: immermehr. immers, bw.: 1) ja; 2) doch. immigrant, m.: Immigrant [m.], Ein-wanderer [m.]. immigratie, vr.: Immigration [vr.], Einwanderung [vr.]. immigreeren, w. o.: immigriren [ie], einwandern. immobiliën, o. mrv.: Immobilien [o. mrv.], unbewegliche Güter [o. mrv.]. immoraliteit, vr.: Immoralitat [vr.], Unsittlichkeit [vr.]. immoreel, bv. n.: immoralisch, un-sittlich. immortelle, vr.: (pik.) Immortelle [vr.], Strohblume [vr.]; krans van -n: Im-mortellenkranz [m.; al. imperatief, bv. n.: 1) gebietend, be-fehlend; 2) iinperatorisch, gebieterisch, befehleriscn. I -, m.: (tlk.J Imperativ [m.], gebietende Art [vr.], Befenlsform [vr.]. imperator, m.: Imperator [m.]. imperiaal, bv. n. :kaiserlich? Kaiser.... I m.: (keizerlijkgezinde :) Imperialist [m.], (mtw.) Imperial [m.]. I -, o.: (spl.), Impe-rialspiel [o.], (typ.) Imperialschrift [vr.], (papiersoort:) Imperialpapier [o.]. imperiale, vr.: (op rijtuigen:) Imperiale [vr.]. imperialen, m. mrv.: (mil.) Kaiserli-chen [m. mrv.]; (stk.) Imperialisten [m. mrv.). |
impertinent, bv. n.: impertinent, un-verscnamt. impertinentie, vr.: Impertinenz [vr.], Unverschamtheit [vr.]. impiëteit, vr.: Impietat [vr.]. impolitiek, bv. n.: unpolitisch, un-klug. I -, bw.: unklugerweise. imponeereu, w. o. en b.: imponiren [ie]; iemand -: Einem imponiren [ie]. impopulair, bv. n.: unpopular ; (fig.) verhasst. impopulariteit, vr.: Unpopularitat [vr.]. import, in.: Import [m.]. Importation [vr.]. important, bv. n.: important, wichtig, betriichtlicn. importantie, vr.: Wichtigkeit [vr.]. importatie, vr.: Zie import, importeeren, w. b.: einführen. importuniteit, vr.: Ueberlastigkeit [vr.], Zudringlichkeit [vr.]. imposant, bv. n.: imponirend [ie]; (fig.) blendend. impost, m.: Impost [m.], Steuer [vr.]. impotent, bv. n.: impotent,zeugungs-unfahig. impotentie, vr.: Impotenz [vr.], Zeu-gungsunfahigkeit [vr.]. impossibiliteit, vr.: Unmöglichkeit [vr.]. impractieabel, bv. n.: 1) unausführ-bar; 2) unbrauchbar. impressie, vr.: Eindruck [m.; ü]. impressionabel, bv. n.: allen Ein-drücken zuganglich; (fig.) erregbar, reiz-bar. imprimatur, o.: Imprimatur [o.]. improductief, bv. n.: unproduktiv, unfruchtbar; (fig.) nutzlos. impromptu, o.: Impromptu [o.]; (inz.) Stegreifgedicht [o.]; (ook:) Stegreifwitz [m.]. improvisatie, ve.: 1) Improvisation [vr.] ; 2) Zie impromptu. improvisator, m.: Improvisator [m.]; (inz.) Stegreifdichter [m.|. improviseeren, w. b. eu o.: impro-visiren [ie], aus dem Stegreife sprechen [onr.]; (inz.) Verse machen aus dem Stegreife; (fi§quot;.) herzaubern; een geïmproviseerd middagmaal: ein hergezaubertes Mittagsessen; een geïmproviseerd bed: Zie kermisbed. impulsie, vr.: Antrieb [m.]. imputatie, vr.: Imputation [vr.], Bei-messung [vr.]. Zurlastlegung [vr.]. in, vz.: (zijnde; rust; toestand:) in [3]; (gaande; beweging; richting:) in [4]; I er in: (zijnde:) darin, drin, (gaande of komende:) hincin, herein; I (in Samenstelling met een werkwoord) ein .... inabordabel, bv. n.: unzuganglich, unnahbar. inachtneming, vr.: Beobachtung [vr.]. inadembaar, bv. n.: cmathmungsta-hig [t], einzuathmend [t); I -heid, vr.: [t] Einathmungsfahigkeit [vr.]. inademen, w. b.: einathmen [t]; in te ademen: Zie inadembaar. inademing, vr.: [t] Einathmung [vr.]. inauguratie, va.: Inauguration [vr.]. I -, bv. n.: Inaugurations.... inaugureeren, w. b.: inauguriren [ie]. |
IXCLIXEEREX.
IlfBAAR.
233
|
inbaar, bv. n.: fallig; - worden: fallig werden [onr.]; I -heid, vr.; (das) Falligsein. inbakeren, w. b.; (fig.) einwickeln. inlialiering, vr.: (rig.) Einwickelung [vr.]. inhakken, w. o.: einbacken tonr.]. inbakking, vr.: Einbacken [o.]. Inhalsemen, w. b.: einbalsamiren [ie], einbalsamen. . inbalseming, vr.: [iel Embalsamirung [vr.]. inbedroefd, bv.n.; sehr traurigr; I -heid, vr.: grosse Traurigrkeit [vr.]. inbeelden (ziek), w. w.: sich einbil-deu; zich te veel sich zu viel einbilden. inbeelding:, vr.: Einbildungr [vr.]; vol -; voller Einbildimg. inbegrip- o.: Inbegriff [in.]; met - van: mit Inbegriff von____,... mit einbegriffen. inbeitelen, w. b.: einmeisseln. inbeiteling:, vr.: Einmeisselung [vr.]. inbeslasrnemer, m.: Beschlagneh-mer [m.] 12], Beschlagleger [m.] (- auf). inbeslagnemingr, vr.: Beschlagnahme [vr.] [21, Beschlaglegung [vr.] (-auf). inbeurder, m.: (inner:) Eintreiber [m.]. inbeuren, w. b.: (geld:) eintreiben [onr.]; (anders:) hineinheben [onr.]. inbeuring, vr.: 1) Eintreibung [vr.]; 2) Hineinheben [o.]. inbezitneming, vr.: Besitznahme [vr.], Besitzergreifung [vr.]. inbinden, w. b.: einbinden [onr.l;(flg.) im Zaume halten [onr.]; boeken -: Bücher binden [onr.], Bücher einbinden [onr.]. I -(zich), w. w.: sich massigen, sich bezwin-gen [onr.]. inbinder, m.: Einbinder [m.]. inbinding, vr.: Einbinden [o.]. inbindsel, o.: (van een boek:) Band [m.; al. mbitter, bv. n.: gallbitter; I -heid, vr.: (das) Grallbittere. inblaasster, vr.: Einblaserin [vr.]; (fig.) Aufhetzerin [vr.]. inblanw, bv. n.: sehr blau; I -heid, vr.: grosse Blane [vr.]. inblazen, w. b.: einblasen [onr.]. inblazer, m.: Einblaser [m.]; (fig.) Aufhetzer [m.]. inblazing, vr.: Einblasung [vr.]. inbiyde (inblij), bv. n.: herzensfroh; 1 inblijheid, vr.: Herzensfreude jvr.]. inbiyven, w. o.: darinbleiben [onr.], drinbleioen [onr.]. inboedel (inboel), m.: Mobiliar [o.]. inboegen, w. b.: (zeew.) einbugsiren [ie]; een schip eene haven -: ein Schiff einen Hafen einbugsiren [ie]. inboeten, w. b.: einbüssen; zijn gan-sche vermogen of zijn leven er bij -: sein ganzes Vermogen oder sein Leben dabei einbüssen. inboezemen, \v. b.: einflössen. inboezeming, vr.: Einflössen lo.]. inbonzen, w. b.: einstossen [onr.]. inboomen, w. b.: mit der Fahrstange hineinschieben jonv.]. inboorling, m. en vr.: (der, die) Ein-geborne. inboorlingselmp, o.: Stand [m.] eines Eingebornen (vr.: einer Einge-borne). inboorlings-reelit, o.: [t] Heimaths-recht [o.]. |
inboor, bv. n.: sehr böse, sehr er-zürnt, ingrimmig; I -heid, vr.: Ingrimm Lm.]. inborst, vr.: [t] Gemüthsart [vr.], Karakter [m.]. inbraak, vr.: Einbruch [in.]. Zie m. diefstal. inbraden, w. o.: einbraten [onr.]. inbranlt;len, w. b. en o.: einbrennen [onr.]. inbranding, vr.: Einbrennun g [vr.], Einbrennen [o.i. inbreekster, vr.: Einbrecherin [vr.]. inbreien, w. o.: zu dicht stricken. I -, w. b.: 1) dichter stricken; 2) zu dicht stricken; er einstricken. inbreken, w. o.: einbrechen [onr.]. inbreker, in.: Einbrecher [m.]. inbreklt;^ry, vr.: Einbruch [m.; ül. inbreking:, vr.: Einbrechen [o.l. inbreng, m.: 1) (das) Einbringen; 2) (das) Eingebrachte. inbrengen, w. b.: einbringen [onr.]. inbrenger, m.: Einbringer [m.]. inbrenging, vr.: (das) Einbringen. inbrengster, vr.: Einbringerin [vr.]. inbreuk, vr.: Eingriff [m.]; - maken op: eingreifen [onr.] in, Eingriffe machen in, Eingriffe thun [onr.] in, (fig.) beein-trachtigen, schmalern; I -maakster, vr.: 1) Eine, die Eingriffe thut (- op: in),2)Be-emtraentigerin [vr.], Schmalererin [vr.]; -maker, m.: 1) Einer, der Eingriffe thut (- op: in), 2) Beeintrachtiger [m.]; -making, vr.: (das) Eingreifen (- op: in), (fig.) Beeintrachtigung [vr.], Schmalerung [vr.]. inbrokkelen (inbrokken), w. b.: ein-brocken. inbrokkeling (inbrokking), vr.: Ein-brocken [o.]. inbrnin. bv. n.: sehr braun; 1 -heid, vr.: grosse Braune [vr.]. inbuigen, w. b.: einbiegen [onr.], ein-beugen, einwarts biegen [onr.]. inbuiging, vr.: Einbiegung [vr.]. inburgeren, w. b.: einbürgern; (fig.) annehmen [onr.], adoptiren [ie]. I -(zich) w. w.: sich einbürgern. linbyten, w. o.: quot;Wuhnen ins Eis machen. linbiyten, w. o. en b.: einbeissen [onr.], einfressen [onr.]. inbytend, bv. n.: einbeissend, einfres-send. inbyting, vr.: Einbeissung [vr.], Ein-fressung [vr.]. ineapabel. bv. n.: inkapabel, unfahig; (fig.) ungeschickt; - tot: inkapabel zu. inca]gt;aeiteit, vr.: Unfahigkeit [vr.]. ineasseeren, w. b.: einkassiren [ie|. ineasseerinis:. vr.: [ie] Einkassirung [vr.], [ie] Einkassiren [o.]. ineident, o.: Incident [o.], Zwischen-fall [m.; a]. incidenteel, bv. n.: (rcht.) beiftillig. incisie, vr.: Incision [vr.], Einschnitt [m.]: I -mes, o.: Incisionsmesser [o.J, Bi-sturi [o.]. inclinatie, vr.: Inklination [vr.]. Nei-gung [vr.]; (fig.) Neigung [vr.], (ook;) Hang [m.1, (ook:) Zuneigung [vr.], Liebe [vr.]; een huwelijk uit -: eine Heirath [t | aus Liebe; I -hoek, m.: Neigungswinkel [m.1. inclineeren, w. o.: geneigt sein (- |
INDRUISCHEN.
INCLUSIEF.
234
|
tot: zu), Neigrungr (Lust) haben (- tot: zu). inclusief, bw.: inklusiv, mit einbe-griffen. incognito, bw.; inkognito. l-,o.:(das) Inkognito. incommodeeren, w. b.: inkommodi-ren Lie]. incompatibel, bv. n.: inkompatibel, unvereinbar. inconipabiliteit, vr.: Inkompatibili-tat [vr.1, Lnvereinbarkeit lvr.1. incompetent, bv. n.: inkompetent, unbetugt. incompetentie, vr.: Inkompetenz |vr.], ünbefugtheit Lvr.1. incompleet, bv. n.: inkomplet, un-vollstandig. inconsequent, bv. n.: inkonsequent. inconsequentie, vr.: Inkonsequenz [vr.]. inconstitutioneel, bv. n.: verfas-sungswidrig. inconvenient, bv. n.: unbequem, lastig, besehwerlieh. ungelegen. 1 o.; üebel [o.]. incorporatie, vr.:Inkorporation[vr.], Einverleibung [vr.J. incorporeeren, w. b.: inkorporiren [ie], einverleiben. incorrect, bv. n.: inkorrekt; I -heid, Inkorrektheit [vr.]. incroyabei, bv. n.: unglaublich. incrustatie, vr.: Inkrustation [vr.]. incrustceren, w.: inkrustiren [ie], inculpatie, vr.: Beschuldigung [vr.]. inculpeeren, w. b.: beschuldigen, incunabel, vr. (typ.) Inkunabel [vr.1. incurabel, bv. n.: unheilbar. indachtig, bv. n.: eingedenk; iets -zijn : einer Sache eingedenk sein; iem. -maken op: Einen erinnern an. indagen, w. b.: vorladen [onr.]. indaging:, vr.: Vorladung [vr.]. indaminen, w. b.: eindammen. in«lamming, vr.: Eindammung [vr.]. indecent, bv. n.: indecent, unanstan-dig; 1 -heid, vr.: Indecenz [vr.], Unan-standigkeit [vr.]. indeclinabel, bv. n.: (tik.) indeklina-bel, undeklinirbar [ie], unaoanderlich. indeelen, w. b.: eintheilen [t]. indeeling:, vr.: [t] Eintheilung [vr.]. indelicaat, bv. n.: indelikat, unfein; 1 -heid, vr.: Unfeinheit [vr.J. indemnisatie, vr.: Entschadigung [vr.]. indeinniseeren, w. b.: entschadi-gen. indemniteit, vr.: Indcmnitat [vr.], Entschadigung [vr.]. independent, bv. n-: unabhangig. 1 Independenten, m. mrv.: (kkl.) Jndepen-denten [m. mrv.]. inderdaad, bw.: in der That,in Wahr-heit, wirklich. I -, tsw.: wirklich! indeuken, w. b.: Beulen (oder: eine Beule) machen in. indeuking, vr.: 1) (das) Beulenma-chen; 2) Beule [vr.]. index, m.: (i. a. b.) Index [m.]. Indiaan, m. en vr.: Indianer [m.], In-dianerin [vr.]. Indiaanscli, bv. n.: indianisch. indicatie, vr.: Anzeige [vr.], Anwei-sung [vr.]. |
indicatief, m.: (tik.) Indikativ [m.], Wirklichkeitsform [vr.J. indictie, vr.: (tijdr.) Indiktion [vr.J, Römerzinszahl [vr.]. Indië, o.: (adk.) Indiën [o. mrv.]; Indiër. m.: Indiër [m.]; Indisch, bv. n.: in-discn; Indische, vr.: Indierin [vr.]. indien, vgw.: wenn, falls, im Falie dass; - niet: wofern nicht. indienen, w. b.: einreichen. indiener, m.: Einreicher [m.J. indiening, vr.: Einreichung [vr.J. indienstër, vr.: Einreicherm [vr.]. indifferent, bv. n.: indifferent, gleich-gültig. indifferentie, vr.: Indifferenz [vr.J, Grleichgültigkeit [vr.J. indigestie, vr.: Indigestion [vr.1, Un-verdauhchkeit [vr.J. indignatie, vr.: Indignation [vr.],Ent-rüstung [vr.1. indigniteit, vr.: Indignitat [vr.J, Schandïichkeit [vr.]. indigo, vr.: Indigo [m.J, Indig [m.J; I in Sam.: Indigo....., Indig..... indirect, bv. n.: indirekt, mittelbar; -e belasting: indirekte Steuer [vr.]. Indisch., bv. n.: Zie in Indië. indiscreet, bv. n.: 1) unbescheiden; 2) unverschwiegen, schwatzhaft. indiscretie, vr.: 1) Unbescheidenheit [vr.J; 2) Unverschwiegenheit [vr.J, Schwatz-haftigkeit [vr.J. individu, o.: Individuum [o.; -dnenj, Einzelwesen [o.]. individualiteit, vr.: Individualitat [vr.J. individueel, bv. n.: individuell. indolent, bv. n.: [indolent, unempfind-lich. indolentie, vr.: Indolenz [vr.J, Unem-pfindlichkeit [vr.J. indompelen, w. b.: cintauchen. indompeling, vr.: Eintauchung [vr.J; doop bij -: (kkl.) Taufe [vr.J durch Unter-tauchen. indoopen, w. b.: 1) eintauchen; depen -: die Feder eintauchen; 2) (soppen:) ein-tunken indooping, vr.: 1) Eintauchen [o.]; 2) Eintunken |o.]. indouwen, w. b.: Zie induwen, indringen, w. o.: eindringen [onr.J. 1 - (zich), w. w.: sich eindringen [onr.J. indringend, bv.n.: eindringend; (fig.) zudringlich; I -heid, vr.: Zudrmglichkeit [vr.J. indringer, m.: (der) Zudringliche. indringerig, bv. n.: Zie het bv.n. indringend. indringerlj, vr.: Zudringlichkeit [vr.J. indringster, vr.: (die) Zudringlicne. indrinken, w. b.: eintrinken [onr.J. indroevig, bv.n.: herzbetrübtt I-heid, vr.: Herzbetrübtheit Lvr;J. indrogen, w. o.: eintrocknen. indroging. vr.: (das) Eintrocknen. indroog, bv. n.: sehr trocken; I -heid, vr.: grosse Trockenheit [vr.]. indroppelen,(indroppen), w. b. en o.: eintröpfeln, eintropfen. indroppeling (indropping), vr.: Ein-tröpfelung [vr.J, Eintropfung [vr.J. indruipen, enz.: Zie indroppelen. indruisclien, w. o. (met „tegenquot;): |
INDRXJISCHING.
INGENIEUS.
235
|
(fig.) - tegren: verstossen [onr.] gegren, in Wiaerspruch sein mit, [3] zuwider laufen [onr.]. indruischin^, vr.: Verstoss [m.; oen ö] (- tegen: gegen). indruk, m.: Eindruck [m.; ü]; I -wekkend, bv. n.: Eindruckmachend; het-wekkende: das Eindruckmaehende. indrukken, w. b.: eindrücken. indrukking, vr.: Eindrücken [o.]. indruksel, o.: Eindruck [m.; ül. indruppelen (indruppen), w. b.: Zie indroppelen. indryven, w. b.: eintreiben [onr.]. indryvingr, w.: Eintreiben [o.J. inductie, vr.: Induktion [vr.J. indulgentie, vr.: Indulgenz [vr.]. industrie, vr.: Industrie [vr.J,Gewerb-fleiss [m.1. industriëel, bv. n.: industriell. I -Tm.: (der) Gewerbtreibende, Fabrikant fin.]. industrie-ridder, m.: Glücksritter [m.]; I -school, vr.: Gewerbschule [vr.]; -tentoonstelling, vr.: Gewerbeausstellung [vr.]. indutten, w. o.: einschlummern. indutting, vr.: Einschlummern [o.]. induwen, w. b.: eindrücken [o.J. induwing, vr.: Eindrücken [o.]. indyken, w. b.: eindeichen. indyking, vr.: Eindeichung [vr.]. ineen, bw.: 1) ineinander; 2) zusam-men. XB. Alle met - samengestelde werkwoorden, niet hieronder vermeld, zijn in het Duitsch met een der beide oeteeke-nissen van - samengesteld. ineengedrongen, bv. n.: gedrungen; I -heid, vr.: Gedrungenheit [vr.|. ineenslaan, w. b.: 1) ineinanderschla-en [onr.l, 2) zusammenschlagen [onr.]; e handen -: die Hande zusammenschlagen [onr.], (fig.) gemeinschaftlich handeln. inegaal, bv.n.: l)ungleich; 2)uneben; I -heid, vr.: 1) Ungleichheit [vr.], 2) Un-ebenheit Ivr.]. inenten, w. b.: (hik., tnb.) einimpfen; iemand de pokken -: Einem die Blattern einimpfen. inenter, m.: Einimpfer [m.]. inenting, vr.: Einimplung [vr.]. inetteren, w. o.: eiternd einfressen [onr.]. inettering, vr.: (das) Einfressen des Eiters. inexact, bv. n.: inexakt, ungenau. inexorabel, bv. n.: inexorabel, un-erbittlich. infaam, bv. n.: infam, schandlich. infamie, vr.: Infamie [vr.]. infamiteit, vr.: Schandlichkeit [vr.]. infant, m.: (koningszoon in Spanje en Portugal:) Infant [m.]. infante, vr.: (koningsdochterin Spanje en Portugal:) Infantin [vr.]. infanterie, vr.: (mil.) Infanterie [vr.], Fussvolk [o.]. infanterist, m.: (mil.) Infanterist [m.], Fusssoldat [m.]. infecteeren, w. b.: anstecken. infectie, vr.: Ansteckung [vr.[. inferieur, in.: (der) Untergebene, (der) Subalterne. I -, bv.n.: geringer (- aan: als), inferioriteit, vr.: Inferioritat [vr.]. infernaal, bv. n.: infernal, höllisch. infinitief, m.: (tik.) Infinitiv [m.j. |
infirmerie, vr.: Lazarett [o.I, Kran-keristube [vr.]. infiansen, w. b.: hineinflicken; gaarne Latijnsche machtspreuken -: gern mit la-teinischen Machtsprüchen urn sich werfen [onr.]. infiansing, vr.: (das) Hineinflicken. infiikken, w. b.: hineinflicken. I -(zich), w. w.: (tam.) sich einschmeicheln (- bij iemand: oei Einem). infiuenceeren, w. o.: Einfluss haben, einwirken (- op: auf). I -, w. b.: seinen (ihren) Einfluss gelten d machen auf. influenza, vr.: (gnk.) Influenza [vr.]. influisteraar, m.: Einflüsterer [m.]. influisteraarster, vr.: Einflüstrerin [vr.]. infiuisteren, w. b.: einflüstern (-iem. iets: Einem etwas). influistering, vr.: Einfiüsterung [vr.]. informatie, vr.: Erkundigung [vr.]; - nemen (- inwinnen): Erkundigungen ein-ziehen [onr.], sich erkundigen; bureau (kantoor) van -: Nachfrageamt [o.; a]. informeeren, w. b. en o.: 1) (berichten, melden:) berichten, benachrichtigen, melden (iets aan iemand: Einem etwas),. in Kenntniss [s] setzen (- Einen von etwas): 2) (inlichting inwinnen:) sich erkundigen (- naar: nach), Erkundigungen einziehen [onr.] (- über, - in Betreff, - hinsichtlich). infraai, bv.n.: wunderschön; I -heid, vr.: (das) AVunderschöue. infusie, vr.: Infusion [vr.], Aui'guss [m.; ü]; 1 -diertje, o.: [t] Infusionstnier-chen [o.]. Infusorium [o.; -rien]. ingaan, w. o.: eingehen [onr.] ; j(fig.) anfangen [onr.], antreten [onr.]; een nieuw jaar ein neues Jahr antreten [onr.];zijn twintigste jaar - (in zijn twintigste jaar gaan): sein zwanzigstes Jahr antreten [onr.]. ingaande, v. dw.: (fig.) anfangend; -den tienden dezer maand: anfang^nd mit dem zehnten dieses ^lonats. I -, bv. n.: Zie inkomend. ingang, m.: 1) Eingang [m.; a];-vinden: (fig.) Eingang finden [onr.]; 2) (fig.) Anfang [m.; al. ingebeeld, bv. n.: eingebildet; l-heidr vr.: (van menschen:) Einbildung [vr.],(van dingen:) (das) Eingebildete. ingeboren, bv. n.: angeboren. ingeborene: Zie inboorling, ingeefster, vr.: Eingeberin [vr.]. ingeërfde, m. en vr.: [t] Grundeigen-thümer [m.], [t] Grundeigenthümerin [vr.]. ingekankerd, bv. n.: (fig.) eingewur-zelt; I -heid, vr.: (das) Eingewurzelte. ingeland, m.; [t] Grundeigenthümer [m.|. ingelegd, bv. n.: eingelegt; - werk: eingelegte Arbeit [vr.]; een -e vloer: ein getafelter Fussboden [o. en ö]. ingeleid, bv. n.: 1) eingeleitet; 2) Zie ingelegd. ingenieur, ni.: Ingenieur [m.j; - van den Waterstaat: Waterstaats-Ingenieur [m.]. Ingenieur [m.] im Strassen-Brücken-und Chausseewesen; - bij het mijnwezen: Ingenieur [m.] im Bergwesen; - in de werktuigkunde: Ingenieur [m.1 imMaschi-nenwesen. ingenieus, bv. n.: künstlich ausge-dacht. |
INGENOMEN.
236
INKEPEN.
|
ingenomen, bv. n.: eingrenommen (-met iemand of met iets: für Einen oder für etwas; - teg-en: gregren); - met zieh zeiven: von sicn selbst eing-enommen; I -heid, vr.: Eingenommenheit [vr.1. insreNcliajpen, bv. n.: angeboren; de ^oednartigheid is liem die Gutherzigr-keit ist ihm ang:eboren. ingesloten, bv.n. enbw.; eingreschlos-sen; van 1 tot 100 von Eins bishundert inklusiv; - ontvangt UwEd.: eingeschlossen (angebogen) erhalten Sie. ingeNpannen, bv. n.: angespannt; (fig.) gespannt; |-neid,vr.; (fig.) Gespannt-neit [vr.]. ingetogen, bv. n.: bescheiden; I -heid, vr.: Bescheidenheit [vr.]. ingeval, bw.: falls, im Falie, ingeven, w. b.: eingeben [onr.1. ingever, in.: Eingeber [m.]. ingeving, vr.: Eingebung Ivr.]. ingevolge, vr.: [3] gemass, [31 zu-folge. ingewand, o.: Eingeweide [o.l. ingewanden, o. mrv.: Eingeweide [o. enk. en mrv.1; pijn inde-: Bauchgrimmen [o.l; in de - der aarde: (fig.) in den Ein-geweiden der Erde. ingewands-kwaal, vr.: Eingewei-denkrankheit [vr.]; I -pijn, vr.: Bauchgrimmen [o.]; -worm, m,: Eingeweidewurm [m.; ül. ingewikkeld, bv. n.: verwickelt, ver-worren; (fig.) verdoekt (bw.: auf eine verdoekte Art); I -heid, vr.: Verworrenheit [vr.l, (fig.) verdeckte Art [vr.]. ingeworteld, bv. n.: eingewurzelt; I -heid, vr.: (das) Eingewurzelte. ingezetene, in. en vr.: Einwohner [m.j, Einwohnerin [vr.1. ingierig, bvn.: erzgeizig; I -heid, vr.: Erzgeiz [m.1. ingieten, w. b.: eingiessen [onr.1. ingieting, vr.: Eingiessung Ivr.]. ingoed, bv. n.: herzgut; I -heid, vr.: Herzgüte [vr.1. . „ n . .. ingooien, w. b.: emwerfen [onr.1; bij iemand de glazen -: Einem die Fenster einwerfen [onr.]; zijne eigene glazen -: (fig.) seine eigene Sache verderben [onr.]. ingrediënt, o.: Ingredienz [o.], [t] Bestandtheil [m.]. ingreep, m.: Eingriff [m.]. ingriffelen (ingriffen), w. b.: em-grififeln. , , ., lingroen, bv. n.: sehr grün; I -heid, vr.: grosse Grime jvr.l. lingroen, o.: (pik.) Ingrün |o.]. ingrijpen, w. o.: eingreifen [onr.]. ingruping, vr.: Eingreifen [o.]. inhalen, w. b.: (i. a. b.) einholen. inhalig, bv. n.: habgierig, schabig; 1 -heid, vr.: Habgierigkeit [vr.J, Schabig-keit [vr.]. inhaling, vr.: Einholung [vr.]. inham, m.: (adk.) Bueht[vr.],Bai [vr.]; (bwk.) Vertiefung tvr.]. (inz.) Fensterver-tiefung [vr.]. inhangen, w. b.: einhiingen. I -, w. o. (met „erquot;): het zal er -: es wird Geld kosten. inhehhen. w. b.: 1) innehaben; het hok -: (fig. fam.) sich eingeschmeichelt haben; 2) enthalten [onr.1; 3) zubedeuten haben. |
inhechtenisneming, vr.: Verhaf-tung [vr.]. inheemsch, bv. n.: cinheimisch. inheet, bv. n.: brennheiss; I -heid, vr.: Brennhitze [vr.]. inheien, w. b. einrammen. inheiing, vr.: Einrammung [vr.]. inhoud, m.: Inhalt [m.1; de korte -: der kurze Inbegriff; rijk van-: inhaltreich, inhaltvoll; sterk van -: (fig.) von kraftiger Leibesbeschaffenheit; gezond van -:kern-gesund. Zie inhoudn. inhouden, w. b.: 1) (bevatten:) enthalten [onr.]; (bedwingen, onderdrukken:) unterdrücken, bezwingen [onr.], zurück-halten [onr.]; 3) (spijs, drank, geneesmiddelen, enz.:) bei sich behalten [onr.); 4) (geld, op afkorting van eene schuld:) abziehen [onr.], zurückhalten [onr.] I -(zich), w. w.: an sich halten [onr.], sich bezwingen [onr.]. inhouding, vr.: Zurückhaltung [vr.]. inhouds, in Sam. I -lichaam, o.: Ge-fass [o.]; -maat, vr.: Körpermass [o.], In-haltsmass [o.]; -opgave vr. (-register, o.): [s] Inhaltsverzeichniss [o.]; -ruimte, vr.: Raum [m.; a]. inhout, o.: (zeew.) Inholz [o.; ö], Rippe [vr.]. inhuldigen, w. h.: huldigen, inhuldiging, vr.: Huldigung [vr.]. inhuinaan, bv. n.: inhuman, inhumaniteit, vr.: Inhumanitat [vr.]. inhuren, w. b.: den Miethvertrag [t] erneuern. inhuring, vr.: Erneuerung [vr.] des Miethvertrags [t]. initiaal, vr.: Anfangsbuchstabe [m.], Initiale [vr.]. initiatief, o.: Initiative [vr.]; het -nemen: die Initiative ergreifen |onr.], den ersten Anstoss zur Handlung geben [onr.], initiëeren, w. b.: einweihen (- in* zu}; (fig.) vertraut machen (- in: mit). injectie, vr.: (hik.) Injektion [vr.], Ein-.spritzung |vr.]. in junctie, vr.: Injunktion [vr.], Ein-scharfung [vr.], (der) eingeseharfte Be-fehl. injurious, bv. n.: injuries, ehren-rührig. ink, m.: Mündung [vr.] einer (der) Fischreuse. inka. m.: (hist.) Inka [m.]. inkalken, w. b.: einkalken. inkankeren, w. o.: (van kankerzwe-ren:) um sich greifen [onr.]; (figO ein-wurzeln, fortwurzeln; (pik.) vom Kanker zerfressen werden [onr.]. inkankering. vr.: 1) (das) Umsich-greifen; 2) (das) Einwurzeln, (das) Fortwurzeln ; 3) Zertressung [vr.] vom Kanker. inkarnaat,o.:Inkarnat [o.],(t]Fleisch-roth [o.]. I bv. n.: inkarnat, fleisch-roth [t]. inkeep, vr.: Einschnitt [m.], Kerbe Ivr.]. inkeer, m.: Aenderung [vr.]; (fig.) Reue [vr.1; tot - komen: seine Gesinnung iindern, sich andern, (fig.) in sich gehen [onr.]. inkeeren. w. o.: einkehren; tot zich zeiven -: in sich gehen [onr.]. inkepen, w. b.: Einschnitte (oder: |
INLEGGER.
IXKEPING.
237
|
einen Einschnitt) machen in, einkerben. inkeping, vr.: 1) (das) Einkerben; 2) Zie inkeep. inkerven, w. b.: einkerben. I w. o.: reissen [onr.J. abreissen [onr.J. inkerving:, vr.: 1) (das) Einkerben; 2) Riss [m.]; 3) Zie inkeep. inklaren, w. b.: (kpv.) einklariren lie]. inklaring:, vr.: (das) Einklariren [ie]; kantoor van Zollamt [o.; aj. inkleeden, \v. b.: einkleiden (ook figr.). inkleeding:, vr.: Einkleidiing' [vr.] (ook fig:.). inklimmen, w. o.: hineinklettern; (fig:.) einsteig:en [onr.|. inklimming:, vr.: (das) Hineinklettern; (fig.) Einsteigung: [vr.|. inklinken, w. b.: einnieten. ink linking', vr.: Einnietung- [vr.]. inkoken, w. o.: einkochen; laten -: einkoehen lassen [onr.J. inkoking:, vr.: Einkochen [o.]. inkomeling:, m.: Einkömmling: [m.J. linkomeii. w. o.: hineinkoininon [onr.J, hereinkommen; (van gelden:) einkommen [onr.J; (brieven, tijdingen, enz.:) einlaufen [onr.J. link omen, o.: 1) Einkommen |o.J; een jaarlijkseh - van: ein jahrliches Einkommen von; 2) (intrede, binnentreding::) Hin-einkommen |o.J, Hereinkommen [o.J, (fig.) Eintritt [m.J. inkomend, bv. n.: (uitstaande galden:) einkommend; -e rechten, o. mrv.: Eingangszoll [m. enk.J, Einfuhrzoll [m.J. inkomst, vr.: Zie z. n. o. inkomen; inkomsten, vr. mrv.: Einkünfte [vr. mrv.J. inkoop, m.: Einkauf [in.; aj; 1 -boek, o.: Einkautsbuch [o.; üj. inkoopeiin w. b. : einkaufen. inkooper, m.: Einkaufer [m.J. inkooping:. vr.: (das) Einkaufen. inkoopsprÜM, m.: Einkaufspreis [m.J. inkoopster, vr.: Einkauferin [vr.J. inkorten, w. b.: verkürzen, kürzer machen; (let.) abkürzen; (fig., iets:) bc-schranken, scnmalern; (fig., iemand:) kurz halten [onr.J. inkorting^ vr.: 1) Verkürzung [vr.J; 2) Abkürzung [vr.J; 3) Beschrankung-[vr.J, Schmalerung- [vr.J; 4) (das) Kurz-halten. inkosteiyk, bv. n.: sehr köstlich; I -heid, vr.: grosse Köstlichkeit [vr.J. inkond, bv. n.: 1) bitterkalt; 2) eis-kalt; 1 -heid, vr.: 1) grosse Kalte [vr.J, 2) Eiskalte [vr.]. inkrimpen, w. o.: einschrumpfen; (fig.) sich zusammenziehen [onr.J. I -, w. b.: (fig.) einschriinken. I -(zich), w. w.: sich einschriinken. inkrimping;, vr.: Einschrumpfung-[vr.J; (fig.) Einschrankung [vr.J. inkrnipen, w. o.: einkriechen [onr.J (- in: in); (fig.) sich einschleichen [onr.J. inkruiping:, vr.: (das) Einkriechen; (fig.) Einscnleichung [vr.J. inkruipsel, o.: (der) eingeschlichene Missbraucn [m.; aj. |
inkryg^en. w. b.: (uitstaande gelden:) einkassiren |iej, erhalten [onr.J; (medicijnen, enz.:) hinunterschlucken (de zieke kan geene medicijnen-: der (die) Kranke kann keine Medicin hinunterschlucken; ik kan den zieke g'eenc medicijnen -: ich kann den Kranken [vr.: die Kranke ! keine Medicin hinunterschlucken machen); ik zal er mijn zoon wel -: ich werde meinen Solm schon hineinbringen [onr.J; den voet ergens -: sich irgendwo eindrangen, sich irgendwo einschleichen [onr.J. inkt, m.: Dinte [vr.J, Tinte [vr.J; Oost-indische -: Tusch [m.J, Tusche [vr.J. inktaelitig:, bv. n.:tintenartig;l-heid, vr.: (das) Tintenartige. inkt-bakje, o.: (das) Tintenfass-Schüs-selchen; l-bal, m.: (typ.) Druckerballen |m.J; -boom, m.: (pik.) Tintenbaum [m.; aj; -fleseh, vr.: Tintenflasche [vr. |; -fleschje, o.: Tintenflaschchen [o.J; -klodder, m.: Tintenklecks [m.J; -koker, m.: Tintenfass [o.; aj; -kruikje, o.:Tintenkrügelchen[o.J; -lapje, o.: Wischlappchen [o.| turSchreib-tedern; -poeder, o.: Tintenpulver [o.J; -pot, m.: Zie -koker; -steen, m.: (min.) Tintenstein [m.J; -tafel, vr.: (typ.) Farbe-tisch [m.J; -visch, m.: Tintenfisch [m.J; -vlak (-vlek), vr.: Tintenfleck [m.j; -wortel, m.: (pik.) (der) falsche Rhabarber. inkiiipen, w. b.: eintonnen. inkuiping:, vr.: (das) Eintonnen. inkwartieren, w. b.: einquartiren [iej. inkwartiering:, vr.: [iej Einquarti-rung [vr.J; biljet van -: [ie| Einquarti-rungsbillet [o.J. inkyk, m.: 1) GeJegenheit [vr.J hin-einzugucken; 2) Anblick [m.J; eenleelijke -: 1) ein unangenehmer Anblick, 2) eine fatale Gelegenheit hineinzugucken; op den - zitten: wie zur Schau sitzen [onr.J. inky ken, w. o.: hineingueken. I -, w. b.: durchsehen [onr.J. inlaag:, vr.: Zie inleg:. inladèn, w. b.: einladen [onr.J, laden [onr.J. inlader, m.: Lader [m.J, Einlader [m.J. inlading:, vr.: (das) Einladen, (das) Laden. inlander, m.: Eingeborne [m.J, Inlander [m.J. inlandseh, bv. n.: inlandisch, einhei-misch. inlandsche, vr.: Eingeborne [vr.J,In-landerin [vr.]. inlasselien, w. b.: einschalteno ein-schieben [onr.J. inlassehing:, vr.: Einschaltung [vr.J, Einschiebung [vr.J. inlaten, w. b.: (i. a. b.) einJassen [onr.J. I - (zich), w. w.: sich einlassen [onr.J (-met: mit). inlating, vr.: (i. a. b.) Einlassung [vr.J. inleelyk, bv. n.: sehr hasslich; I -heid, vr.: grosse Hasslichkeit [vr.J. inleg:, m.: Einlaffe [vr.J; (spl.) Einsatz [m.; aj; I -geld, o.: Einlegegekf[o.j;-hout, o.: Einlegeholz [o.J; -kapitaaJ, o.:Einlags-kapital [o.J; -werk, o.: eingelegte Arbeit [vr.J. inleggeren, w. b.: einlagern, einquartiren [iej. inlegering:, vr.: Einlagerung [vr.J, [iej Einquartirung [vr.J. inleggen, w. b.: (i. a. b.) einlegen; eer of schande met iets -: Ehre oder Schande mit etwas einlegen. inlegger, in.: Einleger [m.J. |
INLEGGING.
INP AKKER.
238
|
inlegrgring, vr.: Einlegrung: [vr.1. inlegsel, o.: (das) Eingrelegte; (kim.) Einschlagr lm.; a). inleest er, vr.: Einlegerin [vr.]. inleiden, w. b.: (i. a. b.) einleiten. inleidend, bv. n.: einleitend, Einlei-tung-s.... inleider, m.: Einleiter |m.]. inleiding, vr.: (i. a. b.) Einleitung-Ivr.J. inleidstcr, vr.: Einleiterin [vr.]. inlekken, w. o.: eintropfen, einsickern. inleveraar, m.: Einlieferer [m.]. inleveraarster, vr.: Einliefrerin [vr.]. inleveren, \v. b.: 1) einliefern; 2) Zie indienen. inlevering, vr.: Einlieferungr [vr.]. inlichten, \v. b.: unterrichten, in Kenntniss [s] setzen; iemand beter -: Einen eines Bessern belehren. inlichting:, vr.: Auskunft [vr.]; aan iem. - greven aangaande: Einem Auskunft ertheilen [t] in Betreft' [2J; -en inwinnen: Erkundigungen einziehen [onr.]. inloop, m.: 1) Einlauf lm.], (das) Ein-laufen; 2) Eingang [m.; a]. inloopen, w. o.: 1) hineinlaufen [onr.], hereinlauten [onr.); eene haven-: in einen Haten einlaufen [onr.]; alles niet kunnen -: nicht schnell genug laut'en können [onr.]; 2) (krimpen:) einlaufen [onr.|; 3) (minder plaats beslaan dan men gedacht had:) einlaufen [onr.]; 4) tegen elkander - : (van levende wezens:) auf einander zulaufen [onr.], (anders:) einander zuwider laufen [onr.]; tegen den draad -: gegen den Ötrich genen [onr.]; 5) er (fig.) in das Garn gehen [onr.]; er leelijk -: (fig.) übel wegkommen [onr.1. I w. b.: einbrechen [onr.]; eene deur -: eine Thüre einbrechen [onr.1; zijne hersens -: (fam.) sich den Kopf zersehmettern. inlosbaar. bv. n.: einlösbar; I -heid, vr.: Einlösbarkeit [vr.1. inlosHcn, w. b.: einlösen. inlosser, m.: Einlöser [m.]. inlossing:, vr.: Einlösungr [vr.]. inlosster, vr.: Einlöserin [vr.1. inlni, bv. n.: erzfaul; I -heid, vr.: Erz-faulheit [vr.]. inluiden (inluien), w. b.: einlauten. inluiding: (inluiing), vr.: Einliiutung Ivr.], (das) Einlauten. inly ven, w. b.: 1) (landen:) emver-leiben: - bij: [3] einverleiben; 2) (personen:) eintheilen [t] (- bij: bei), iniyving:, vr.: Einverleibung [vr.1. inmaak, vr.: (das) Einmachen. inmaaksel. o.: (das) Eingemachte. inmaakster, vr.: Emmacherin [vr.]. inmaken, w. b.: (kkk.) einmachen. inmaker, m.: Einmacher [in.], inmakery (inmaking), vr.: Zie vr.inmaak. inmanen, w. b.: einmahnen, eintrei-ben [onr.]. inmaner, m.: Einmahner [m.], Ein-treiber [m.]. inmaning:, vr.: (das) Einmahnen, (das) Eintreiben. inmengen, w. b.: einmengen, ein-mischen. inmenger. m.: Einmenger [m.]. inmeugery, vr.: Einmengrerei [vr.], Einmischerei [vr.]. |
inmenging:, vr.: Einmengen [o.], Ein-mischen [o.]. inmengsel, o.: Einmischung [vr.1; (fig.) Einschiebsel [o.]. inmeten, w. b.: durch zu reichliches Messen verlieren [onr.]. 1 -, w. o.: sich ein-messen [onr.], durch zu reichliches Messen weniger ausliefern. inmeting:, vr.: Verlust [m] durch zu reichliches Messen. inmetselen, w. b.: einmauern. inmetseling, vr.: Einmauern [o.]. inmiddels, bw.: mittlerweile, inzwi-schen, ui?terdessen. in moffelen, w. b.: (fam.) einhüllen, einwickeln. ininoff'eling, vr.: (fam.) Einwickelung inmonden, w. o.: einmünden. inmonding:, vr.: Einmündung [vr.]. innaaien, w. b.: einnahen; (boeken:) heften, [ie] broschiren (ingenaaid, v. dw.: geheftet, broschirt [ie]). innaaier, m.: Biicnerhefter [m.], [iel Broschirer [m-l. innaaiing, vr.: Einnahung [vr.1; (van boeken:) Heften [o.], [ie] Broschiren [o.]. in naaister, vr.: (van boeken:) Hef-terin [vr.], [ie] Broschirerin [vr.]. inneemster, vr.: (van medicijnen:) Einnehmerin [vr.]. innemen, w. b. en o.: (i. a. b.) ein-nehmen [onr.1; iemand voor zich -: Einen fiir sich einnehmen [onr.1; iem. tegen zich -: Einen gegren sich einnehmen [onr.],; goed van - zijn: (iron.) gut essen und trin-ken können [onr.]. jin nemend, bv. n.: einnehmend; 1-heid, vr.: (das) Einnehmende. li nnemend, dw.: einnehmend, zu sich nehmend. innemer, m.: (van medicijnen:) Ein-nehmer [m.]. inneming:, vr.: Einnahme [vr.]; (van medicijnen:) (das) Einnehmen. innen, w. b.: (geld:) eintreiben [onr.], einkassiren [ie]; niet te uneintreib-lich. inner, m.: (van geld:) Eintreiber [m.]. innerlyk, oy. n.: (in 't g:emoed:) in-nerlich; (werkelijk:) inner, wesentlich, wirklich. innig, bv. n. en bw.: innig:, innig:lich; I -heid, vr.: Innigkeit [vr.]. inning, vr.: (van geld:) Eintreibung [vr.), [iel Einkassirung [vr.]. innocent, bv. n.: IJ unschuldig; 2) blöd-sinnig:; I -heid, vr.: 1) Unschuld[vr.|,2) Blöd-sinnig:keit [vr.], Blödsinn [m.]. Innocentius, m.: (mansnaam:) Inno-cenz [m.]. inoculatie, vr.: Inokulation [vr.1. inoculeeren, w. b.: inokuliren [ie], inoogsten, w. b.: einernten; (fig.)ein-ernten, davontragen [onr.1. inoogsting, vr.: (das) Einernten (ook fig.). inpakken, w. b.: einpacken; geld -: (iron.) Geld einstecken, sich Geldes be-meistern; iemand -: 1) Einen verhaften, Einen einstecken, 2) Einen beschwatzen, Einen bethören, 3) Einen anführen. inpakker, m.: Einpacker [m.]; - van g:eld: Greifgeier [m.]; - van menschen: Bethörer [m.]. |
INSCHRIJVING.
INPAKKING.
239
|
inpaklving, vr.: Einpackung- lvr.l,(das) Einpacken. inpakster. vr.: Einpackerin [vr. 1; (van Seld:) Einstecfcerin [vr.|; (van menschen:) ethörerin [vr.].eld:) Einstecfcerin [vr.|; (van menschen:) ethörerin [vr.]. inpalmen, w. b.: sich [21 beiueistern, [4] an sich ziehen [onr.]; (zeew.) einholen. inpalmer. m.: (iron.) Greifgeier [m.]. inpalinerü, vr.: (van greld of goed:) Schwindelei [vr.1; (van menschen:) Be-thörung [vr.1. inpalming, vr.: (das) Ansichziehen. inpalmstér, vr.: (van geld of goed:) Einsteckerin [vr.]; (van menschen:) Be-thörerin [vr.1. inpassen, w. b.: einpassen. inpekelen, w. b.: empökein, einsalzen. inpennen, \v. b.: einzapfen. I -(zich), w. w.: (tig:, fam.) sich einschnüren. inpeperen, w. b.: (kkk.) einpfeffern; (fig.) eintranken; ik zal het hem ich werde es ihm eintranken. inpepering:, vr.: 1)Einpfefferung[vr.1; 2) Eintrankung Ivr.]. inpersen, w. b.: einpressen. InpertsiiiK'. vr.: Einpressung [vr.1. inplstnten, w. b.: einpflanzen. inplanting;, vr.: Einpflanzung* [vr.1, (das) Einpflanzen. inpompen, w. b.: einpumpen; aan iem. iets -: (fig.) Einem etwaseintrichtern. inpompin^, vr.: (das) Einpumpen; (fig.) (das) Eintrichtern. inprenten, w. b.: einpragen. inprenting:, vr.: Einpragung- [vr.1. inproppen, w. b.: einpfropfen. inpropping;, vr.; Einpfropfungr [vr.]. inquisiteur, m.: (kki.) Inquisitor [m.], Ketzerrichter [m.1. inquisitie, vr.: (kkl.) Inquisition [vr.], Glaubensgericht lo.], Ketzergericht [o.|. inquisitoriaal, bv. n.: inquisitorisch. inregenen, w. onpers.: einreg-nen. inrekenen, w. b.: (vuur:) mit Asche bedecken; (iemand:) einstecken, verhaften, (ook:) wegraffen, (ook:) beschwatzen, be-thören, (ook:) anführen; (geld of goed:) Zie inpakker en inpalmen. inrekening:, vr.: (van vuur:) (das) Bedecken mit Asche; (van iemand:) Ver-haftung [vr.], (ook:) Wegraffen [o], (ook:) Bethörung [vr.]; (van geld of g-oed:) Zie inpalming:. inriehten, w. b.: einrichten. I - (zich), w. w.: sich einrichten (- op: auf). inrieliting. vr.: 1) Einrichtung [vr.], (das) Einrichten; 2) Anstalt [vr.]. inrit, m.: 1) Einritt lm.], (das) Einrei-ten; 2) Eingang [in.; a] für Kutschen und Reiter. inroeien, w. o.: einrudern. inroeiing-, vr.: Einrudern (o.l. inroepen, w. b.: hineinrufen [onr.], hereinruten [onr.]; Gods bijstand -: Gott um Bcistand anruten [onr.]; iemands hulp -: Einen um Hülfe anrufen [onr.]. inroeping, vr.: Hineinrufen [o.], Her-einrufen [o.l; - van iemands hulp: Anru-fung [vr.1 Jemands iim Hülfe. inroesten, w. o.; (i. a. b.) einrosten. inroesting, vr.: (das) Einrosten. inrollen, w. o. en b.: 1) hineinrollen, hereinrollen; 2) (oprollen :) einrollen;3) hij kwam de kamer -: (fig.) er kam zum Zim-mer hereingepurzelt. |
inruilen, w. b.: eintauschen. inruiling, vr.: Eintausch [m.], Eintauschen [o.|. inruimen, w. b.: einraumen. inruiming, vr.: Einraumuiiff [vr.1. inrukken, w. b. en o.: einrücken; I ingerukt, tsw.: (mil.) eingerückt! inrukking, vr.: Einrücken [o.]. inrüden, w. o.: (te paard:) einreiten [onr.]; (met rijtuig:) einfahren [onr.]. inryding, vr.: 1) Einreiten [onr.j,Einritt [m.1; 2) Einfanren [onr.], Einfahrt [m.]. inrygen, w. b.: (kim.) verloren heften. 1 - (zich), w. w.: sich einschnüren. inryging, vr.: 1) (das) Verlorenheften; 2) ^Einschnürung [vr.]. inseheuken. w. b.: einschenken; I ingeschonken, v. dw.: eingeschenkt. insehenker, m.: Einschenker [m.]. insehenking, vr.: Einschenken [o.]. insehenkster, vr.: Einschenkerin [vr.]. insehepen, w. b.: einschiffen. I - (zich), w. w.: sich einschiffen. inscheping, vr.: Einschiffung [vr.], (das) Einschiffen. inseherpen. w. b.: einscharfen. inseherping, vr.: Einscharfung [vr.]. inseheuren. w. o. en b.: einreissen [onr.]; 1 ingescheurd, v. dw.: eing-erissen. inseheuring. vr.: Einreissung [vr.]. inschieten, w. b.: einschiessen [onr.]; (fig.) einbüssen, verlieren [onr.]. I w. o.: hineinschiessen [onr.]; (fig.) hineingehen [onr.1; (ook:) einfallen [onr.], plötzlich in den Sinn kommen [onr.]. inschieting. vr.: Einschiessen [o.], Einschiessung [vr.]; (fig.) Einbüssung [vr.j, Verlust [m.]. inschikkeiyk, bv. n.: nachgiebigr; I -heid, vr.: Nachgiebigkeit [vr.]. inschikken, w. o.: zusammenrücken. I -, w. b.: nachgeben [onr.]. inschikking. vr.: 1) Zusammenrücken [o.l; 2) Nachgeben [o.]. inschoon, bv. n.: wunderschön; I -heid, vr.: (das) Wunderschöne. inschoppen, w. b.: 1) mit Fusstrit-ten hineinstossen [onr.]; 2)mit Fussstössen einbrechen [onr.j. inschroeven, w. b.: einschrauben. inschroeving, vr.: Einschraubung [vr.]. inschrokken, w. b.: einschlucken, einschlingen 1 onr.1, verschlingen [onr.]. inschrokker. m.: Verscnlinger [m.]. inschrokking. vr.:Einschlucken[o.j, Verschlingung [vr.|. insch rokster, vr.: Verschlingerin [vr.]. inschry ven, w. b.: einschreiben [onr.]. I -, w. o.: [iel subskribiren (- op: auf); -voor eene zekere som: sich mit einer g:e-wissen Summe unterzeichnen, (bij aanbestedingen:) sich für eine gewisse Summe zur Uebernahme der Lieferung (oder: der Arbeit) erbieten [onr.]. inschryver, m.: 1) Einschreiber [m.]; 2) (inteekenaar:) Subskribent [m.]; 3) (bij aanbestedingen:) Submittent [m.1; de minste - (de laagste -): der Mindestfordernde Submittent. inschryving, vr.: 1) Einschreibung [vr.]; 2) (inteekening:) Suoskription [vr.1; |
INSPANNEN.
240
INSPANNING.
241
|
inspaimiiig, vr.: Einspannung [vr.J; (fig.) Anstrengung [vr.]. inspecteeren, w. b.: inspiciren [ie], in Augenschein nehmen Lonr.]. inspecteur, m.: Inspektor [m.1; - van politie: Polizei-ïnspcktor [ni.|. inspectie, vr.: Inspektion |vr.|; (mil.) Musterung [vr.J, Heerschau [vr.]. inspiratie, vr.: 1) Inspiration [vr.], Eingeonng [vr.l; 2) Begeisterung [vr.J. inspireeren, w. b.: 1) inspiriren [ie], eingeben [onr.J; 2) begeistern. insponnen, w. b.: (tim.) einfalzcn. insponnin^, vr.: (tim.) Einfalzung [vr.J. inspraak, vr.: Eingebung [vr.J; (lig.) Stimme [vr.], innere Stimme [vr.J. inspreken, w. b.: einsprechen [onr.]; aan iemand moed -: Einem Muth It] einsprechen [onr.J. inspringen, w. o.:einspringen |onr.J; voor iemand -: tur Einen emtreten [onr.J, an Eines Stelle treten [onr.J. inspringend, by. n.: einspringend; -e hoeK: (dér) einspringende Winkel, insprong:, !»•'• Einsprung [m.; üj. inspuiten, w. b.: emspritzen. inspuiting, vr.: Einspritzung [vr.J. instaan, w. o.: 1) emstehen lonr.l;-voor: einstehen |onr.J für, bürgen tur, haften für; 2) daar staat niets van in : (fam.) das wird nicht geschehen. instal. m.: Stall [m.: aj. installatie, vr.: Installation [vr.J, feierliche Einsetzung [vr.J. installeeren, w. b.: installiren [iej, feierlich einsetzen. insta 11 i^:. bv. n.: in üblem Rufe ste-hend; iemand of iets - maken: Einen oder etwas in üblen Ruf bringen [onr.J; I-heid, vr.: (der) üble Ruf. instainpen, w. b.: einstampfen. instampiiiK', vr.: Einstampfung [vr.J. instandhouder, m.: Erhalter [m.J. instandhoudins:. vr.: Erhaltung Ivr.J. instandlioiidster, vr.: Erhalterin Ivr.J. instantelyk. bv. n. en bw.: instan-dig. instantie, vr.: (rcht.) Instanz [vr.J; in de eerste -: in erster Instanz; in aJIe in-stantiën: in alJen Instanzeu. instappen, w. o.: einsteigen [onr.J. insteek-l»lad, o.: (van eene tafel:) Ausschieber Im.J. insteekje, o.: Zie insteekkamer, insteek-kamer, vr.: Halbgeschoss [o.|, Zwischenstockwerk |o.]. insteeksel, o.: Einschiebsel [o.]. insteekster, vr.: Einsteckerin [vr.|. insteek-tafel, vr.: Ausschiebetisch [m.J. insteken, w. b.: hineinstpcken ; eenen draad -: eine Nadel einfadeln. insteker, m.: Einstecker [m.|. instekins:, vr.: Einstecken [o.J. instellen, w. b.: 1) festsetzen; als regel -: als Regel festsetzen; 2)einfüliren; den regel -: den Regel einführen; het gebruik -: den Gebrauch einführen; 3) an-fangen [onr.J; eene vervolging - tegen: einen Prozess anfangen [onr.J gegen, eine Klage einleiten gegen, eine Klage anhan-gig machen gegen; 4)anordnen; een feest -: ein Fest anordnen : 5) ausbringen [onr.J; Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. |
een toost -: einen Toast ausbringen jonr.J, eine Gesundheit ausbringen [onr.J; 6) stiften; eene ridderorde -: einen Ritterordcn stiften. insteller, m.: 1) Einführer [m.J ;2) Stif-ter [m.J; 3) - van een toost: Ausbringer eines Toastes. instelling vr.: 1) Festsetzung [vr.J, Einführung [vr.J, Einieitung Ivr.J, Anord-neng [vr.J, Ausbringen [o.J, Stiftung Ivr.J, Zie instellen: 2) Stiftung [vr.J, (das) Gestiftete; 3) Verordnung [vr.J; 4) Anstalt Ivr.J; eene - voor hooger onderwijs: eine hohere Lehranstalt. iiisteninien, w. o.: einstinuuen (- met: mit), beistimmen. iiisteininer. m.: Beistünmer [nï.l (-met: [2J). instevenen, w. o.: einsegein (ook fig.), instigatie, vr.: Instigation [vr.J, An-trieb [m.J. instigeren, w. b.: antreiben [onr.J. instinet, o.: Instinkt [m.J, Naturtrieb [m.J; I -matig, bv. n.: instinktartig, instinkt-miissig. institueeren, w. b.: instituiren [iej. instituteur. m.: Lehrer [m.J; (inz.) Vorsteher [m.J einer Erziehungsanstalt. Institutriee, vr.: Lehrerin [vr.J; (inz.) Vorsteherin [vr.J einer Erziehungsanstalt. instituut, o.: IJ Erziehungsanstalt [vr.J; 2) Gesammtakademie [vr.J. instoonien, w. o.: hineindampfen. instooten. w. b.: einstossen [onr.J. instootin^:, vr.: Einstossun^: [vr.J. instoppen, w. b.: 1) einstopten; 2) ein-Jmllen einwicKeln. I - (zicli), w. w.: sich einhüllen, sich einwickeln. instornien, w. o.: 1) einstürmen; 2) hin-einstürmen in; op elkander -: auf ein-ander einstürmen. instorten, w. o.: I) einstürzen, zu-sammenstürzen; op het - staan: mit Ein-sturz bedroht werden [onr.J; 2) (van herstellende zieken:) einen Rückfall bekom-men [onr.J. I w. b.: hineinstürzen in. instorting, vr.: Einsturz [m.J; (van herstellende zieken:) Rückfall [m.J; (het storten in:) (das) Hineinstürzen in. instou^ven. w. b.: (spijs:) liineinstop-fen, hinunterwürgen; (goederen in een schip:) einstauen. instrooien, w. b.: einstreuen. insf roonien, w. o.: einströmen, in____ hineinströmen. instructeur, m.: (mil.) [ie] Exercir-meister Im.J; (fam.) Drillmeister [m.J. instructie, vr.: Vorschrift [vr.J; (rcht.) Instruktion [vr.J, Untersuchung [vr.J; rechter van -: Instruktionsrichter [m.J, Unter-suchungsrichter [m.J; aan iemand de noo-dige instructiën geven: Einem die erfor-derlichen Vorschriften ertheiJen [tj; 1-bataljon, o.: (mil.) Instruktions-Bataillon [o.|. instructief, bv. n.: lehrreich. iiistrueeren, w. b.: instruiren [iej. iiistrnnient, o.: (i. a. b.) Instrument [o.J. instrninentaal, bv. n.: instrumental; I -muziek, vr.: Instrumentalmusik [vr.J. instrunientatie, vr.: (muz.) Instrumentation [vr.J, [iej Instrumentirung [vr.J. instrunienteeren, w. b.: (muz.) in-strumentiren [iej. instrunienten, o. mrv.: (i. a. b.) In- 2e druk. 1G |
INSTRUMENT-MAKER.
INTEUGELEN.
242
|
strumcnte [o. mrv.]; I -doos, vr.: Instru-mentenbesteck [o.]. instrument-makei*, in.: Instrumon-tenmacher [in.]. inNtudeeren, w. b.: einstudiron [ie]; I ingestudeerd, v. dw.: einstudirt Liel. instuiven, w. onpers.: het stuift hier erg in: der Staub weht (oder: dringrt) senreeklieh herein hier. I -, w. o.: (figr.) hineinstürmen, hereinstürmen. instuwen, w. b.: (kpv.) einstauen. instuwing;, vr.: (kpv.) Einstauungr Ivr.]. insuikeren, w. b.: einzuckern. insulair, bv. n.: insularisch, inselhaft. insult, o.: Beleidigung: fvr.]. Insult a nt, bv. n.: beleidigend. insulteeren, w. b.: beleidig-en. insurgent, in.: Insurgent |ni.], Auf-rührer [m.]. insurreetie, vr.: Insurrektion [vr.], Aufstand [m.; a]. intanden, w. b.: zahneln, einzahnen. I -, w. o.: mit den Zalmen ineinandergrei-fen [onr.]. intanding:, v.: 1) Zahneln [o.], Einzah-nung [vr.]; 2) Ineinandergreifen [o.]. inteekenaar, m.: 1) Subskribent [m.]; 2) Abonnent [m.]. inteekenaarster, yr.: 1) Subskri-bentin [vr.]; 2) Abonnentin [vr.]. inteeken-biljet, o.: 1) Subskriptions-schein [m.], 2) Abonnementsschein lin.]. inteekenen, w.o.: 1) subskribiren [ie]; 2) sich [ie] abonniren (- op: auf); - voor zoo of zooveel: sich unterzeichnen mit so oder so viel. inteekening:, vr.: 1) Subskription [vr.]; 2) Abonnement [o.]. inteeken-iyst, vr.: 1) Subskriptions-liste [vr.]. Abonnementsliste lvr.1; I-prijs, m.: 1) Suoskriptionspreis [m.J, 2) Abonne-mentspreis [m.]. * integendeel, bw.: im Gegcntheil [t|. integraal, vr.: (wsk.) Integrale [vr.], IntegraTgrösse [vr.]; | -rekening, vr.: In-tegralreehnung [vr.]. integreerend, bv. n.: integrirend [ie]. integriteit, vr.: Integritat [vr.]. intelleetueel, bv. n.: intelligent, verstandig. intelligentie, vr.: Intelligenz [vr.]. Verstand [in.]. intendant, m.: Intendant [m.]. intendantsehap, o.: Intendantur [vr.], Intendanz [vr.], Intendantenstelle [vr.]. intensief, bv. n.: intensiv. intensiteit, vr*: Intensitat [vr.]. intentie, vr.: Absieht [vr.]. intentioneeren, w. b.: beabsichti§ren. intercedeeren, w. o.: intercediren [ie] ; voor iemand of voor iets bij iemand -: sich für Einen oder für etwas bei Einem verwenden. intercessie, vr.: Ver wen dung [vr.], Einschreiten [o ]. interdict, o.: Interdikt [o.]; onder -leggen: mit dem (mit einem) Interdikt belegen. interen, w. o. en b.: von seinem (ihrem) Vermogen einbüssen. interessant, bv. n.: interessant. Interesse erregend; (fig. oneigenlijk:) inte-ressirt [ie], eigennützig; 1 -heid, vr.: (das) |
Interessante; (fig. fam.) Eigennützigkeit [vr.]. interesseeren, w. b.: interessiren [ie], (Eines) Interesse erregen. I - (zich), w. w.: sich [ie] interessiren (- voor: für). interest, m.: Interessen [o. mrv.], Zins [m. enk.]; tegen eenen - van 5 percent: auf fünf Procent; op -: auf Interessen, auf Zinsen; - op -: Zins aus Zins, Zins von Zinsen, Zinseszinsen [mrv.]; I -rekening, vr.: Interessenrechnung [vr.|, Zinsenrech-nung [vr.]. interini, o.: Interim [o.]; ad -: ad interim, interimistisch; minister ad -: In-terimsminister [m.]. interimair, bv. n.: interimistisch. in te ring, vr.: Einbüssung [vr.] vom V ermögensbestand. interliniair, bv. n.: interliniar, zwi-schenzeilig. interlinie, vr.: (typ.)Durchschusslinie [vr.]. interlocutoir, bv. n.: (rcht.) interlo-kutornch; -vonnis, o.: Zwischenbescheid [m.], [t] Beiurtheil [o.], Interlokut [o.]. interludium, o.: Interludium [o.; -Indien], Zwischenspiel [o.]. intermediair, o.: Vermittelung fvr.]. intermezzo, o.: Intermezzo [o.l, Zwischenspiel [o.]. intern, bv. n.: intern. Zie internen, internationaal, bv. n.: international; internationale tentoonstelling; AVelt-ausstellung [vr.]; - verkeer: Völkerver-kehr [m.]; - recht, o.: Völkerrecht [o.]. internen, m. en vr. mrv.: Internen [m. en vr. mrv.], Kostschüler [m. mrv.], Kost-schülerinnen [vr. mrv.]. internuntius, m.: Internuntius [m:; -tien]. interpellant, m.: [ie] Interpellirer [m.]. interpellatie, vr.: Interpellation [vr.]. interpelleeren, w. b.: interpelliren interpolatie, vr.: [ie] Interpohrung [vr.]; (fig.) Einschaltung Ivr.]. interpoleeren, w. b.: interpoliren [ie]; (fig.) einschalten. interpretatie, vr.: Interpretation [vr.l, Auslegung [vr.]. interpreteeren, w. b.: interpretiren [ie], ausfegen. interpuncteeren, w. b.: (tik.) inter-punktiren [ie]. interpunctie, vr.: (tik.)Interpunktion [vr.]. interregnum, o.: Zwischenregierung [vr.]. interruptie, vr.: Unterbrechung [vr.]. interval, o.: (van tijd:) Zwischenzeit [vr.]; (van ruimte:) Zwischenraum [m.; a]; (muz.) Interval] [o.]. intervenieeren, w. o.: interveniren [ie], dazwischen kommen [onr.]. interveniënt, m.: Dazwischenkom-mende [m.]. interventie, vr.: Intervention [vr.], Dazwischenkunft [vr.]. intestato (met„abquot;),bw.: abintestate; erfgenaam [m. en vr.) ab -: Intestaterbe [m.J. inteugelen, w. b.: im Zaume halten [onr.], bezahmen, bezwingen [onr.!. |
INTEUGELIIfG.
243
INVliETEND.
|
intengellng:, vr.: Bezahmung- [vr.], Bezwingung [vr.1. Intiem, bv. n.: intim, vcrtraulich, vcrtraut; de -e vriend: derintimeFreund, der Busenfreund; de -e vriendin: die in-time Freundin, die Busenfreundin. intillen, w. b.: hineinheben [onr.], hereinheben [onr.]. intimidatie, vr.: Einschüchterung' (vr.]. intimideeren, w. b.: einschüchtern. intimiteit vr.; Intiinitat jvr.], Vertrau-lichkeit [vr.J, Vertrautheit [vr.]. intocht, m.: Einzu^r [m.; ü]; zijnen plechtstatigen - doen in: seinen feierli-chen Einzugr halten [onr.] in. intolerant, bv. n.: intolerant, un-duldsam. intolerantie, vr.: Intoleranz [vr.], Unduldsamkeit [vr.1. intonatie, vr.: (i. a. b.) Intonation [vr.]. intoomen, enz.: Zie inteugelen, enz. intrappen, w. b.: eintreten [onr.]. intrede, vr.: Eintritt [m.]; (tig:.) (der) feierliche Einzug: (Zie intocht). intreden, w. b. en o.: eintreten [onr.]. intree, vr.: Eintritt [in.]; I -biljet, o.: Eintrittsbillet [o.], Eintrittskarte [vr.1, Ein-trittszettel [m.]; - geld, o.: Eintrittsgeld [o.]; -kaartje, o.: Zie -biljet; -preek,vr.: Antrittspredig-t [vr.]; -prijs, in.: Eintritts-preis [m.]. intrek, m.: Eintritt [m-l; zijnen - nemen bij: sich einlogiren [ie] bei; zijnen -nemen in een logement van den tweeden rang: in einen Gasthof zweiten Ranges absteigen [onr.J; ergens voorgoed zijnen - nemen: sich irgendwo auf die Dauer einlogiren [ie]. intrekken, w. b. en o.: (i. a. b.) ein-ziehen [onr.]. intrekking vr.: Einziehung [vr.]. intrigant, m. en vr.: Intrigant [m.], Intrigantin [vr.]. intrige, vr.: Intrige [vr.]; I -stuk, o.: (tnl.) Intrigenstück |o.]. intrigeeren, w. o. en b.: intrigiren [ie], introdueeeren, w. b.: introduciren lie]. introductie, vr.: (i. a. b.) Introduk-tion [vr.1. intuïtie, vr.: Intuition [vr.]. intu^^cUen, bw.: inzwischen. intyds, bw.: zeitig. inundatie, vr.: üeberschwemmung [vr.]. inundeeren, w. b.: überschwemmen, invaart, vr.: Einfahrt [vr.]. inval, m.: (i. a. b.) Einfall [m.; a]; de zoete -: (iron.) das Schlaraffenland. invalide, bv. n.: invalid. I m.: Invalide [m.]; -nhuis, o.: Invalidenliaus [o.; a]; het Hotel der -n te Parijs: das Invali-denhaus in Paris. invallen, w. o.: (i. a. b.) einfallen |onr.]. I -, w. b.: einfallen [onr.]; zijne hersens -: sich im Falie den Schadol zer-schmettern. invallend, bv. n.: (i. a. b.) einfal-lend. inval ling, vr.: (i. a. b.) Einfallen [o.l. invaren, w. o.: einfahren [onr.], in... hineinahren [onr.J. |
invasie, vr.: Invasion [vr.]; j -oorlog, m.: Invasionskrieg [m.]. in vaten, w. b.: in ein Fass (oder: in Fasser) füllen. in vating, vr.: (das) Füllen in Fasser (oder: in ein Fass). invatMel, o.: Einfassung [vr.]. invatten, w. b.: einfassen. invatting, vr.: Einfassung [vr.J, (das) Einfassen. inventarin, m.: Inventarium [o.; -rien], Inventar [o.]; een - maken van; ein Inventarium von.....anfertigen. inventarisatie, vr.: Inventur [vr.1. inventariseeren, w. b.: inventiren [ie]; iemands boedel -: Einem inventiren [ie]. inventie, vr.: Erfindung Ivr.]. inventief, bv. n.: erfinderisch. inversie, vr.: (tik.) Inversion [vr.j, Umstellung [vr.1. investituur, vr.: Investitur [vr.J. invisibel, bv. n.; unsichtbar. invitatie, vr,: Invitation [vr.J, Einla-dung [vr.]. invite, vr.: (spl.) Invite |vr.]. inviteeren, w. b.: einladen [onr.], invitiren [ie]. invlechten, w. b.: einflechten [onr.J. invlechting, vr.: Einfleehtung [vr.J. invliegen, w. o. en b.: einfliegen [onr.]. invlieten, w. o.: einfliessen [onr.]. invloed, m.: Einfluss [m.; ü]; zijnen - doen gelden: seinen Einfluss peltend machen; I-hebbend (-rijk), bv. n.:einfluss-reich, viel Einfluss habend. invloeien, w. o.: einfliessen [onr.]; er nu en dan een Fransch woord laten -: (fig.) daim und wann ein französisches quot;Wort einfliessen lassen [onr.]. invloeting, vr.: (das) Einfliessen. invluchten, w. o.:in... . hineinflüch-ten. invocatie, vr.: Invokation [vr.], An-rufung [vr.]. invoege. vgw.: dergestalt(-dat:dass); - als volgt: tolgendermassen. invoegen, w. b.: einfügen, einsehalten, einschieben [onr.J. invoeging, vr.: Einfügung [vr.J, Ein-schaltung Ivr.], Einschiebung Ivr.]. invoegsel, o.: Einschiebsel [o.J. invoer, m.: Einfuhr [vr.J; I -artikel, o.: Einfuhrartikel [o.l, Einfuhrwaare [vr.]. invoerder, m.: Emführer [m.]. invoeren, w. b.: einführen. invoerhandel, m.: Einfuhrhandel [m.J. invoering, vr.: Einführung [vr.J, Einführen [o.J. invoerrecht, o.: Einfuhrzoll [m.; öl, Eingangszoll [m.; ö j. invoerster, vr.: Einführerin [vr.]. invorderaar, m.: Einforderer [m.J, Eintreiber [m.]. invorderbaar, bv. n.: eintreibbar; I -heid, vr.: Eintreibbarkeit [yr.]. invorderen, w. b.: einfordern, ein-treiben [onr.J. invlt;gt;rdering, vr.: Einforderung [vr.1, Eintreibung [vr.J. in vouwen, w. b.: einfalten. invreten, w. o. en b.: einfressen [onr.J. invretend, bv. n.: einfressend. |
INVRETING.
INZWART.
244
|
invreting:, vr.: Einfressen lo.|. iiiA'rylieiclstelliiig:, vr.: Loslassung [vr.]. invullen, w. b.: ansfüllen. invuliiiis;. vr.: Ausfüllung [vr.]. invulling-dag:, m.: (van schrikkeljaren:) SchaTttag: lm.]; 1 -hout, o.: Holz zum Aust uilen. inAvaaien, w. o. en b.: 1) einwehen, vom Winde einstürzen oder eingestürzt werden [onr.]; 2) in ....hineinwehen,her-einwehen. inwaarts, bw.: einwarts. inwaartsoli. bv. n.: einwarts ge-richtet. inwaeliten, w. b.: entgegensehen [onr.]. inwacliting:. vr.: Entgegensehen [o.]; onder - van: in der Hoffnung auf. in warm. bv. n.: sehr warm; 1 -heid, vr.: grosse Wanne [vr.]. inwateren, w. o.: Wasser einlassen [onr.]; het watert in hier: das quot;Wasserhat Einlass hier. inweefsel, o.: (das) Ein^-ewobene. inweeUen, w. b.: einweiehen. inweeking, vr.: Einweiehung [vr.]. inwendig, bv. n.: inwendig; de -e mensch: der inwendige Mensch; I het -e: das Inwendige. inwerken, w. o.: einwirken (- op: auf). I w. b.: 1) mit Mühe hineinbrin-gen [onr.]; 2) allmahlich einschriinken; 3) eene schuld -: Zie aanwerken, I -(zich), w. \v.: sich hineinarbeiten. inwerking, vr.: 1) Einwirkung [vr.] (- op: auf), Einfluss [m.; ü]; 2) allmahliche Einschrankung [vr.]. inwerpen, w. b.: einwerfen [onr.]. inwerping?, vr.: Einwerfung [vr.]. inweriisel, o.: 1) (das) Eingeworfene; 2) (das) Einzuwerfende. inweven, w. b.: einweben [onr.1, ein-flechten [onr.]. inweving:, vr.: Einwebung [vr.], Ein-flechtung [vr.|. inwikkelen, w. b.: einwickeln; (fig.) verwickeln. inwikkeling:, vr.:Einwickelung [vr.]; (fig.) Verwickelung [vr.]. inwilligden, w. b.: einwilligen. inwilliging:, vr.: Einwilligung [vr.]. inwinnen, w. b.: (informatiën:) ein-ziehen [onr.]; (schulden:) Zie het w. b . aanverdienen, inwinning:, vr.: (van informatiën:) Einziehung [vr.], (das) Einziehen; (van schulden:) Zie aanverdiening. in wippen, w. o.: einhüpfen. inwonen, w. o.: einwonnen. inwoner, m.: Einwohner [m.]. inwoning, vr.: Einwohnung [vr.|. inwoonster, vr.: Einwohnerin [vr.]. inwortelen, w. o.: einwurzeln. inworteling:, vr.: (das) Einwurzeln. inwrijven, w. b.: einreiben [onr.]. inwryving:, vr.: Einreibung [vr.]. inwnden, w. b.: (i. a. b.) einweihen. inwyder, m.: Einweiher [m.]. inwnding;, vr.: (i. a. b.) Einweihung [vr.]. inzaat, vr.: Zie inzet. inzag:e. vr.: Einsicht [vr.]; ter - liggen : zur Einsicht liegen [onr.], zur Ein-sichtnahme liegen [onr.]. |
inzagren, w. b.: einsagen. inzakken, w. o.; einsinken [onr.]. inzakking:, vr.: Einsinkung [vr.], Einsinken [o.]. inzamelaar, m.: Einsammler [m.]. inzamelaarster, vr.: Einsammlerin [vr.]. inzamelen, w. b.: einsammeln. inzameling, vr.: Einsammlung [vr.]. inzate, vr.: Zie inzet. inzeepen, w. b.: einseifen. inzeeper, m.: Einseifer [m.]. inzeeping, vr.: Einseifung [vr.], (das). Einseifen. inzeepster, vr.: Einseiferin [vr.]. inzegenaar, m.: Einsegner [in.], inzegenen, w. b.: einsegnen. inzegening, vr.: Einsegnung [vr.]. inzeilen, w. o.: einsegein (ook fig.). inzeiling, vr.: (das) Einsegeln. inzenden, w. b.: einsenden [onr.]. inzender, m.: Einsender [in.], inzending, vr.: Einsendung [vr.]. inzendster, vr.: Einsenderm [vr.]. inzet, m.: (bij veilingen:) Anbot [o.]. (das) erste Gebot; (spl.) Einsatz [m.; aj, Einlage |vr.]. inzetsel. o.: 1) (das) Eingesetzte; 2) (das) Einzusetzende. inzetster, vr.: Einsetzerin [vr.]; (bij, veilingen:) Erstbietende [vr.]. inzetNtuk, o.: Einsatz [m.; a|. inzetten, w. b.: (bij veilingen:) das erste Gebot thun [onr.] auf; (anders i. a. b.) einsetzen. inzetter, m.: Einsetzer (in.]; (bij veilingen:) Erstbietende [m.]. inzetting, vr.: (i. a. b.) Einsetzung [vr.]. inzielit, o.: 1) Einsicht [vr.]; 2) (oogmerk:) Absieht [vr.]. inzien, w. b.: einsehen [onr.]; (fig.) begreifen [onr.]; (flg. ook:) sich (Gutes oder Böses) versprechen [onr.] ven, (viel oder wenig) Hoffnung haben; het nog eens - met iemand of met iets: noch ein wenig Geduld mit Einem oder mit etwas haben. inzitten, w. o.: (fam.) er erg mee -: sehr verlegen darum sein. inzoet, bv. n.: zuckersüss; I -heid,vr.: (das) Zuckersüsse. inzonderheid, bw.: besonders, in-sonderheit, insbesondere. inzout, bv. n.: sehr salzig; I -heid, vr.: grosse Salzigkeit [vr.]. Inzouten, w. b.: einsalzen. inzout er. m.: Einsalzer [m.]. inzouting, vr.: Einsalzun^ [vr.]. inzoutHter, vr.: Einsalzerin [vr.]. inzuigen, w. b.: einsaugen. inzuiger, m.: Einsauger |m.l. inzuiging, vr.: Einsaugung [vr.], (das) Einsaugen. inzuigster, vr.: Einsaugerin [vr.]. in zult en, w. b.: sulzen. inzulting, vr.: Sulzung [vr.j, (das) Sulzen. inzwaehtelen, w. b.: 1) mit einer Binde umwickeln; 2) (bakeren:) einwindeln. inzwaeliteling, vr.: 1) Umwickelung [vr.] mit einer Binde; 2) (het bakeren:) Umwindelung [vr.], (das) Umwindeln. inzwart, bv. n.: kohlschwarz; I -heid,, vr.: kohlschwarze Beschafienheit [vr.]. |
IXZWELGEN.
JAAK-VERS.
245
|
inzwelgren, w. b.: hinuntorschlucken, hineinschlingren [onr.]; (fig:.) verschlingren [onr.]. inzwelamp;rer, m.: Hinunterschlucker lm.]; (fig:.) verschling-er [m.J. inzwelding:, vr.: (das) Hinunterschluc-ken; (fig.) (das) Verschlin^en. inzwelsster, vr.: llinunterschlucke-rin [vr.]; (fig-.) Versehlingerin [vr.]. inzweren, w. o.: (hik.) einwarts schwa-ren [onr.]. lonië, o.: (adk.) lonien [o.J; Ionisch, bv. n.: joniseh. ipecacuanha, vr.: (pik.) Ipekakuanha [vr.], brasilisehe Ruhrwurzel [vr.]. Iperen, o.: (adk.) Ypern [o.]. iriaw. vr.: (pik.) Schwertlilie [vr.]. iris, vr.: (i. a. b^ Iris [vr.] 1) Regenbogen [m.], 2) (ontl.) Regenbogenhaut [vr.], 3) (t'ab.) Göttin [vr.] des Regenbogens, 4) (pik.) Schwertlilie [vr.]. Irmenzuil, vr.: (hist.) Irmensaule[vr.]. ironie, vr.: Ironie [vr.]. ironiek, bv. n.: ironisch, irrationeel, bv. n.: irrationell, ver-nunftwidrig. irrejrnlier, bv. n.: irregular, unregel-massig. irreligieus, bv. v.: irreligiös, reli-gionswidrig. irritabel. bv. n.: irritabel, reizbar. irritabiliteit, vr.: Irritabilitat [vr.], Reizbarkeit [vr.]. irritatie, vr.: Irritation [vr.], Reizung [vr.], Erbitterung [vr.]. irriteeren, w. b.: irritiren [ie], reizen, erbittern. |
isabel-kleur, vr.: Isabellfarbe |vr.]; I -kleurig, bv. n.: isabellfarbig. Islam, m.: (kkl.) Islam [m.J. Islainismus, o.: (kkl.) Islamismus[m.], Islamism [m.]. isoleeren. w. b.: isoliren [ie]; geïsoleerd, v. dw.: isolirt [ie]. Israeliet, m.: Israelit [m.]. Israëlitisch, bv. n.: israelitisch. isthniisch. bv. n.: (hist.) isthmisch. isthmus, m.: Isthmus [m.; mrv.: Isth-men], Landenge [vr.]. Italiaan, m.: Italiener [m.]; Italiaanseh, bv. n.: italienisch (het Italiaanseh: das Italienische, die italienisehe Sprache): Ita-liaansche, vr.: Italienerin [vr.]; italiani-seeren, w. b.: italienisiren [ie]; Italië, o.: Italien [o.]. item, bw.: item, ebenso, desgleiehen; dat is telkens - zooveel: das kostet jedes-mal Geld. I -, o.: Item [o.]. ivoor, o.: Elfenbein [o.]; I -achtig, bv. ii.: elfenbeinartig; -draaier, m.: Elfenoein-drechsler [m.], Elfenbeindreher [m.]; -zwart, o.: Elfenbeinschwarz [o.]. ivoren, bv. n.: elfenbeinern. Izaak, m.: (mansnaam:) Isaak [m.J. ize^rim, m.: Isegrimm [m.]. izesrimmis* bv.n.: isegrimmig, sauer-töpfisch; I -heid, vr.: Isegrimmigkeit [vr.], Sauertöpfigkeit [vr.]. izi^, bv. n.: (fain.) Widerwillen erre-^end, liasslich; (ook:) mit Widerwillen er-tüllt; ik ben er - van: mir ekelt davor; I -heid, vr.: 1) Hasslichkeit [vr.], 2) quot;Wider-wille [m.], Ekel [m.J. |
|
ja, bw.: ja; 1 -broer, m.: Jabruder [m. : ül; -woord, o.: Jawort |o.]. jaagbaar, bv. n.: jagdbar; I -heid, vr.: Jagdbarkeit [vr.]. jaas-da^, m.: (jag.) Jagdtag [m.]; I-geld, o. (-loon, o.): Schiffzieherlohn [m.J;-lijn, vr.: Schiffzieherleine [vr.]; -paard, o.: Schiffzieherpferd [o.J; -pad, o.: Leinpfad [m.J, Leinstrasse [vr.]; -schuit, vr. :l)Zieh-schiff [o.l, 2) Treekschüte [vr.|. jaagster, vr.: Zie jachtster. Jaap, m.: Schnitt [m.], Hieb Im.J. ItFaap, m.: (mansnaam, pop.) Jakob [m.J •Iaapje, o.: (mansnaam:) Jaköbchen [o.J; (vrouwennaam:) Jakobinehen [o.J. jaar, o.: Jahr [o.]; ieder - is er één: (fam.) jedes Jahr zahlt; - in - uit (- aan -): Jahr aus Jahr ein, Jahr für Jahr; van het eene - op het andere (van - tot -): von einem Jahre zum andern; het eene -door het andere: ein Jahr ins andere ge-rechnet; - en dag: (rcht.) Jahr und Tag; een - geleden: vor einem Jahre; (in het) verleden -: im vorigen Jahre; toekomende im nachsten Jahre; binnen een - (binnen het -): innerhalbJahresfrist; overeen über's Jahr; over het -: über ein Jahr; van het - nul: (iron.) bedeutungslos, ge-haltlos, werthlos [t]. Zie jaartje en mrv. jaren. |
jaar-boek, o.: Jahrbuch [o.] (-boeken: Jahrbücher); I -boekje, o.: Jahrbüchlein) [o.J;-cirkel, m.: Jahrescykel [m.J; -dag, m.: Jahrestag [m.J; -dicht, o.: Jahrzahlvers [in.]; -feest, o.: Jahresfeier [vr.J, Jahres-fest [o.J; -gang, m.: Jahrgang [m.; aj; -geld, o.: Jahrgehalt [m.], Jahrgeld [o.J; -getal, o.: Zie -tal: -getij (-getijde), o.: Jahreszeit [vr.] (de vier-getijden: die vier Jahreszeiten); -kring, m.: Jahrescykel [m.J, (fig.) Jahr, (aan boomen:) Jahrring [m.J, Janrschuss [m.: üj, Jahrwuchs [m.; üj (eenen nieuwen -kringintreden: einneues Jahr antreten [onr.]. jaarling:, m.: Jahrling [m.J, (das) ein-jalirige Thier |T]. jaariyks, bw.: jahrlich. jaar-markt, vr.: Jahrmarkt [m.; a], Messe [vr.J. I -ring, m.: (aan boomen:) Jahrring [m.J, Jahrschuss |in.: ü], Jahrwuchs [m.; ül; -tal, o.: Jahrzahl [vr.J; -telling, vr.: Zeitrechnung [vr.J, Chronologie [vr.J. jaartje, o.: Jahrchen [o.], Jahrlein[o.J. jaar-vers, o.: Zie -dicht; I -wedde, vr.: Jahrgehalt lm.], Jahrgeld [o.]. |
JABOT. 246
JAMMEREN.
|
Jabot, m. (spreek uit: zja-boo): Brust-krause (vr.], Bruststreif [m.]. Jacht, o.: Jacht [vr.], Jachtschiff fo.]. Jacht, vr.: (haast, spoed:) Eile [vr.], Hast [vr.]; - achter hit werk zetten (er -achter zetten): (tam.) sich hasten, sich spu-ten; meer - achter het werk zetten: (fam.) die Arbeit beschleunigen. Jacht, vr.: (jag:.) Jagrd [vr.]; op de -zijn: auf der Jag-d sein; op de - gaan; auf die Jagrd gehen lonr.l; - maken op: Jagd machen auf; de - is geopend: die Jagd ist eröffnet; de - is gesloten: die Jagdzeit ist geschlossen; eigen - en vis-scherij: Privatjagd [vr.] und Fischerei [vr.]. jacht-akte, vr.: Jagdmandat [o.]: I -be-drijf, o.: Jagerei [vr.]; -broek, vr.: Jagd-hosen [vr. mrv.]; -buis, o.: Jagdrock [m.; ö], Jagdwamms Jo.; a]; -club, vr.: Jacht-klubb [m.1; -duivel, m.: (fig.) Antreiber [m.], (jag.) (der) leidenschaftliche Jager. jachten, w. b.: antreiben [onr.]. | -, w. o.: sich hasten, sich sputen; - naar iets: 1) jagen nach etwas, 2) sich sehnen nach etwas. jachter, m.: 1) Antreiber [m.]: 2) (der) Eufertige. jacht-g:lt;kl)ied, o.: Jagdbezirk [m.], Jagdflur [vr.], Jagdgehage [o.], Jagdrevier [o.]; I -geschreeuw, o.: Jagdgeschrei [o.], (fig.) Jagdruf [m.]; -gevolg, o.: Jagdge-tolge [o.]; -grond, m.: Zie -gebied. jachtig bv. n.: hastig,eilfertig; I-heid, vr.: Hastigkeit [vr.], Eilfertigkeit [vr.]. jaclit-kleediiig:, vr. (-kostuum, o.): Jagdanzug [m.; ü], Jagdkleidung [vr.j; I -maakster, vr.: Jagerin lvr.](-op: nach); -maker, m.; Jager [m.] (- op: nach); -makerij, vr.: (das) Jagen (- op: nach); -opzichter (-opziener), m.: Jagdaufseher [m.J; ■partij, vr.: Jagapartie [vr.]; -roer, o.: Jagdflinte [vr.]; -schip, o.: Jachtschiff [o.], Jacht [o.]; -slot, o.: Jagdschloss [o.; ö], Jagdsitz [m.] ; -sneeuw, vr.: (der) feine Scnnee; -spies, vr. -spriet, m.): Jagdspiess [m.1, Jagdeisen [o.]. jachtster, vr.: 1) Antreiberin [vr.]; 2) (die) Eilfertige. jacht-stoet, m.: Jagdgesellschaft [vr.]; I -stuk, o.: (schl.) Jagdstück [o.]; -stukje, o.: (muz.) Jagdstückchen; [o.];-term, m.: Jagerausdruck [m.; ü]: -tijd, m.: Jagdzeit [vr.]; -vermaak, o.: Jagdlustbarkeit [vr.], Jagdlust [vr.]; -wet,vr.: Jagdordnung [vr.]; -wezen, o.: Jagdwesen [o.]; -wild,o.: Jagd-wild [o.]. Jacob, m.: (mansnaam:) Jakob [m.]; dat is de ware -; (spr.) das ist der wahre Jakob, (fig.) das ist die achte Waare^ook:) das ist die Hauptsache. Jacoba, vr.: (vrouwennaam:) Jakoba [vr.]; I-kannetje,o.: Jakobakannchcn [o.]. jacobinisceren, w. b.: jakobinisiren [ie]. jacobinismus. o.: Jakobinism [m.]. Jacobiet, m.: (hist.) Jakobit [m.]. Jacobs-laclcler, vr.: (bijb.) Jakobs-leiter [vr.]; I -staf, m.: (i. a. b.) Jakobsstab [m.; a]. Jacobns, m.: (mansnaam:) Jakobus [m.], Jakob [m.]. Jacobün, m.: (kkl.) Jakobinermönch [m.], Jakobiner [m.]; (hist.) Jakobiner [m.]; club der -en: Jakobinerklubb [m.]. |
Jacobyner, bv. n.: jakobiner; -mon-nik, m.: Jakobinermönch [m.]; -non, vr. r Jakobinernonne [vr.]. •facobynsch. bv. n.: jakobinisch; -e muts, vr,: (hist.) Jakobinermütze [vr.],. rothe [t] Mütze [vr.], phrvgische Mütze [vr.]. jaconnat, o.: (mod.) Jakonnet [m.]. jadcler, o.: (pop.) Euter [o.]. jagen, w. b. en o.: (i. a. b.) jagen [re^.]; (fig. ook:) antreiben [w. b.; onr.], sich hasten, sich sputen, Eile machen; iem. in het harnas -: Einen in Harnisch jagen; iem. op kosten -: Einen in Kosten setzen; alles door het keelgat -: Alles durch den Gurgel jagen; iemand den degen door het lijf -: Einem den Degen durch den Leib-jagen; zich een kogel door den kop -: sich eine Kugel durch den Kopf jagen: iemand op de vlucht-: Einen indieFIucht jagen; iemand -: (fig.) Einen antreiben [onr.]; uit - gaan: jagen gehen [onr.]. Jager, m.: (jag. en mil.) Jager [m.]; (fiif/.) Zie jachter; (van schuiten:) Lein-reiter [m.j, (ook:) Leinlaufer [m.]; de wilde -r der wilde Jager; de -s te voet: (mil.) die Jager zu Fuss; de -s te paard: die Jager zu Pferde; I -korps, o.: Jagerkorps [o.]; -regiment, o.: Jagerregiment [s.]. Jageres, vr.: Jagerin [vr,]. jagers-buis, o.: Zie jachtbuis; I -fluitje, o.: Jagdpfeifchen [o.]; -haring, vr.: Zie jaagrharing; -hoed, m.: Jagerhut [m.; ü]; -jongen, m.: Jagerjunge [m.]; -knecht, m.: Jagerknecht [m.1; -taal, vr.: Jagersprache [vr.]; enz. Jagerü, vr.: (jag.) Jagerei [vr.]: (fig.) Antreiberei [vr.]; (ook:)Uebereilung [vr.]; (bij het schuitenvervoer:) Leinreiten [o.]^ (ook:) Leinlaufen [o.]. jak, o.: Jacke [vr.]; iemand het - uitvegen : (fam.) Einen durchhecheln; aan iemand op zijn - geven: Einem etwas auf die Jacke geben [onr.]. jakhals, m.: (drk.) Schakal [m.]; (fig. iron.) Schlucker [m.]; een kale -: ein armer Schlucker. Jakhalzen, w. o.: auf einer Schind-mahre reiten jonr.]. jakje, o.: Jackchen [o.]. jakkeren, w. o.: (pop.) grob sein. I w. b.: (iemand: Einen) ^rob anfahren [onr.]; (een paard: ein Pterd) antreiben [onr.], übermassig an strengen. jalapne, vr.: (pik.) Jalappe [vr.]; I -wortel, m.: Jalappenwurzel [vr.]. Jaloersch, bv. n.: eifersüchtig; I -heid, vr.: Eifersucht [vr.]. jaloezie, vr.: 1) Eifersucht [vr.]. Jalousie [vr.]; 2) Jalousieladen [m.; a], Fen-sterjalousie [vr.], Jalousie [vr.] (mrv.: Ja-lousien). Jambe, m.: (dk.) Jambe [m.]. Jambisch, bv, n.: jambisch; -ever-zen: jambische Verse [m. mrv.]. jambus, m.: Zie jambe. jammer, o.: 1) Jammer [m.], Trübsal |vr. en o.]; de -en van den oorlog: die Trübsale [mrv.1 des Krieges, der Jammer [enk.] des Krieges; 2) Schade [m.]; het is -: es ist Schade; het is eeuwig -: es ist ewig Schade; het is - van hem: es ist Schade um ihn ; hoe -: ach Schade!; I -daad, vr.: Jammerthat [vr.]; -dag, m.: Jammer-tag [in.]; -dal, o.: Jammerthal [o.]. jammeren, w. o.: jammern; het jammert mij: es jammert mich. |
JAMMER-jrESCHREI.
247
JENEVER.
|
Jammer-geNclirei, o.: Jammergro-schrei lo.l; I -hartig:, bv. n.; jammerlich; -hartigrheid, vr.: Jammerlichkeit |vr.]; -klacht, vr.: Jammerklage [vr.];-koekjes, o. mrv.: (iron.) -koekjes worden hier niet gebakken : Jammerlieder werden nicht hier gesungen; -kreet, m.: Jaminerruf [m/j; -lied, o.: Jammerlied [o.]. Jammoriyk, bv. n.: en bw.: 1) jiiin-merlich; 2) erbarmlich; 1 -heid, vr.: 1) Jammerlichkeit (vr.], 2) Erbarmlichkeit [vr.]. J a mm er-nacht, m.: Jammernacht [vr.]. jammerniH. vr.: Jammer [in.]. Jammer-poél, m.: Jammerpfuhl [m.; u en ü]; I -toon, m.: Jammerton [m.; ö]; -vol, bv. n.: jammervoll;-wereld, vr.: Jam-merwelt [vr.]; -zang, m.: Jammergesang lm.; a]. Jan, m.: (mansnaam:) Johann [m.]; (koffiehuisknecht:) Kellner [m.1; (pocher, snoever:) Bramarbas jm.], Grossthuer [m.]; (doordraaier:) Bruder Liederlich [m.1, (der) lockere Zeisig; Sint -: (kkl.) Johan-nistag [m.]. Johannisfest lo.l; een - van een appel: (lam.) ein tüchtiger Apfel [Ae]; een - van eene peer: (tam.) eine tüchtige Birne; boven - zijn: (spl. en fig.) über dem Berge sein; onder - blijven: (spl. en fig.) lm Rückstande bleiben (onr.1; - en alleman : Krethi und Plethi; - Rap en zijn maat: allerhand Gesindel; het is - Peeres en - Pis: sie sind von Einem Gelichter; -de Wasscher (- Trijntjes): Zie - grat; I -gat (-hen), m.: Topfgucker [m.]; -hagel, o.: Pöbel lm.}. Janhagel [in.] (als z. n. vr.: Fladen [m.], Plattkuchen [m.1); -Klaassen m. (- Potage, m.): Hanswurst [m.; ü]; -maat, in.: Matrose [m.], (fig.) See-mann [m.]; -oom, m.: Pfandleiher [m.1 (bij -oom: im Leihhaus); -rechtuit m.: Hans Geradeheraus [m.]; -salie, m.: Schlendria-ner [m.1 (-salieachtig, bv. n.: schlendria-ni^-; -salieachtigheid, vr.: Schlendrianig-keit [vr.]: -saliegeest, m.: Schlendrianer-g«*ist [m.]); -sul, m.: Eintaltspinsel [m.], Tropf [m.; ö|; -dorie (-stramme), tsw.: zum Henker!. Donnerwetter!, verteutelt! Zie •Tantje. Jsmitsaar, m.: Janitschar [m.]. janitsaren. m. mrv.: Janitscharen[m. mrv.]; I -muziek, vr.: Janitscharenmusik [vr.1, larmende Musik [vr.]. janken, w. o.: greinen, winseln; (van dieren:) heulen. Janker, m.: Greiner [m.1, Winseler |m.]; (van dieren:) Heuler. Jankerig:, bv. n.: greinend, winselnd; (van dieren:) heulend; I -heid, vr.: Greinende |o.], Winselnde [o.], (van dieren:) Heulende [o.]. Janknter, vr.: Greinerin [vr.], Win-slerin [vr.]; (van dieren:) Houlerin [vr.]. •Fannetje (Jannigje), o.: (vrouwennaam:) Johannchen [o.J. •fansenisinns, o.: (kkl.) Jansenismus [m.], Jansenism [m.]. JaiiNenist. m.: (kkl.) Jansenist [m.]. JanseniMtiseli, bv. n.: jansenistisch. Jantje, o.: (jongens- en meisjesnaam:) Johannchen [o.]; - contantje: (tam.) (z. n.) Zahler [m.1 auf der Stelle, (bw.) gegen Baarzahlung; -rechtuit: Zie Jan. Jannari. m.: Januar |m.], Janner [m.]. |
JanuH, m.: 1) (de god des vredes:) Janus [in.j; 2) (mansnaam:) Adrian |m.]. Japan, o.: (adk.) Japan [o.]: Japa-neos (Japanner), m.: Japaner (m.1, Japanese [m.1; Japaneesch (Japansch), bv. n.: japanisch (het Japaneesch: das Japani-scne, die japanische Sprache); eeneJapanee-sche (Japansche), vr.: eine Japanesin [vr.], Japanenn [vr.1. Japen, w. b.: (fam.) schneiden lonr.l. Japik, m.: (mansnaam:) Jakob jm.]. Japon, vr.: Kleid [o.l. Robe ivr.1; het lijf en de rok van eene -: der Leib und der Rock eines Kleides. japonnen, vr. mrv.: Kleider [o. mrv.], Roben [vr. mrv.]; I -goed o.: Zeug [o.l zu Roben. Japonnetje, o.: Kleidchen [o.]. Jarig;, bv. n.: 1) jahrig, einjahrig; 2) -zijn: (van menschen:) seinen (ihren) Ge-burtstag feiern, (van gebeurtenissen, enz.:) die Jahresfeier [2] sein. ja», vr.: (kim.) Rock [m.; öj. I -, m.: (spl.) Truinpfbube [m.1. JaNkaart,vr.: Jasskarte [vr.]; I -zak,m.: Rocktasche [vr.1. jaKinün. vr.: (pik.) Jasmin [m.]; I-ach-tig, bv. n.: jasminartig; -blad, o.: Jasmin-blatt lo.; a]; -bloesem, m.: jtl Jasmin-blüthe [vr.]; -olie, vr.: Jasminöl [o.]. ja^peeren. w. b.: jaspiren [ie]. JaNper, m.: (mansnaam:) Kasper [m.]. jaspis, m.: (min.) Jaspis [m.]; I -ach-tig, bv. n.: jaspisartig; -agaat, m.: Jaspis-achat [in.]; I -kleurig, bv. n.: jaspisfarbig. jassen, w. o.: (spl.j jassen. I -, w. b.: aardappelen -: (pop.) Kartoffeln schalen. jawser, m.: (spl.) Jasser [m.], Jassspie-ler [in.]; I Kartoftelschaler [m.]. jasspel, o.: Jassspiel [o.]. Jasster, vr.: (spl.) Jasserin [vr.1, Jass-spielerin [vr.]; I Kartoffelschalerin [vr.1. jaszak, m.: Rocktasche [vr.]. Java, o.: (adk.) Java [o.]; Javaan, m.: (dergt; Javane; Javaansch, bv. n.: java-nisch (het Javaansch: das Javanische, die javanische Sprache); Javaansche, vr.: Ja-vanin [vr.], (die) Javanische. javelyn. vr.: AVurfspiess [o.]. Je, vnw.: (Ie nmv.) du; - droomt: du traumst; (2e nmv.) dein; hier is - paraplu: hier ist dein Regenschirm; (3e nmv.) uir; ik heb het - immers gezegd: ichhabe es dir ja gesagt; (4e nmv.) dich; ik zal - wel vinden: ich werde dich schon finden. jee, tsw.: jemine! jeetje, tsw.: Zie jee. jegens, vz.: gegen. jegenswoorclig, bw.: (pop.) Zie bw. tegrèn woord iff. Jehovah, m.: (theo.) Jehovah [m.]. Jelui, vnw. mrv.: (Ie en 4e nmv.) Ihr, Sie; (2e nmv.) Ihr; (3e nmv.) Ihnen. jemenie (jemie, jeminie), tsw.: Zie jee. jenever, m.: Wachholderbranntwein [m.1; (fam.) Schnaps [m.]; (fig). Schiedam [m.]; 1 -achtig, bv. n.: wachholder-branntweinartig; -beroerte, vr.: (der) vom Saufen herrührende Schlag; -bes (-bezie), vr.: Wachholderbeere Ivr.]; -boom, m.: quot;Wachholderbaum [m.; al; -brander, m.: Wachholderbranntweinbrennerlm.] ^branderij, vr.: Wachholderbranntweinbrennerei |
JOHANNITER.
JENGELAAR.
248
|
[vr.]; -buik, m.: Schnapsbruder |m.;ül; -drinker, m.: Schnapstrinker [m.1;-drinkster, vr.: Schnapsschwester [vr.]; -flesch, vr.: Schnapsflasche [vr.]; -g-laasje, o.: Schnapsgliischen [o.]; -grlas, o.: Schnaps-grlas [o.; a]; -kuur, vr.: (grnk.) Waehhol-derbranntweinkur [vr.j; -lucht, vr.: Schnapsgeruch [in.]; -maat, vr.: Schnaps-mass lo.l; -moed, m.: vom Schnaps erregte Beherztheit [vr.]; -neus, m.: (iron.) Kupfernase [vr.] (ook fig.), Schnapsnase [vr.]; -olie, vr.: Wachholderöl [o.l; -pakhuis, o.: Schnapslager, [o.]; -paleis o.: (iron.) [t] Wirtlishaus [o.; a], Schenke [vr.]; -reuk, m.: Zie -lucht: -smaak, m.: Schnapsgeschmack [o.l; -stoker, m.: Zie -brander; -stokerij, vr.: Zie -brancle ry ; -ton, vr.: Wachholderbranntwein-tonne [vr.]; -vat, o.: Wachholderbrannt-weinfass [o.; al; -waanzin, m.: Saufer-wahnsinn [m.]; -ziekte, vr.: 1) vom Schnapstrinken herrührende Krankheit [vr.], 2) (der) unwiderstehliche Hang zum Schnapstrinken; -zuiper, m.: Saut-bruder [m.; ü]; -zuipster, vr.: Saufsehwes-ter 1 vr.]. jenselaar. m.: 1) Zie janUer; 2)(fig. tam.) Schnatterer [m.]. jengelaarster, vr.: 1) Ziejankster: 2) (fig. tam.) Schnattrerin [vr.1. jengelen, w. o.: 1) Zie janken; 2) (fig. tam.) schnattern. jenoffel, m.: (pik.) Gewürznelke [vr.]. jent, bv. n.: (pop.) nett; I -heid, vr.: Nettheit [vr.], Nettigkeit [vr.]. jeremiade, vr.: Jeremiade [vr.]. Jeroen (Jéronimus), m.: (mansnaam:) Hieronymus lm.]. Jet, vr. (Jetje, o.): (vrouwennaam:) Jettchen [o.], Jette [vr.]. jeugd, vr.: (i. a. b.) Jugend |vr.]; -heeft geen deugd: (spr.) Jugend hat keine Tugend. jeugdeiyk (jeugdig), bv. n.: jugcnd-lich; I -heid, vr.: Jugendlichkeit [vr.]. ^euk, m.: Jucken [o.]; ik heb - op mijn rug : es juckt mich aut'dem Rücken ; ik kan niet stil zitten van den -: ichkann nicht still sitzen vor Jucken. ^ _ jeuken, w. o. en onpers.: jucken; waar jeukt het u: wo juckt es dien (ook fig.)?; mijn arm jeukt: der Arm juckt mich, es juckt mich am Arme ; het jeukt mij om weg te komen: es juckt mich um fort zn gehen. jeukerig, bv. n.: Jucken empfindend; (fig.) lüstern (- naar: nach); I -heid, vr.: Jucken [o.], (fig.) Liisternheit [vr.]. jeuking, vr. (jeukte, vr.): Zie jeuk. jezuïet, m.: Jesuit [m.]. jezuïeten, m. mrv.: Jesuiten [m. mrv.1; I -college, o.: Jesuitenkollegium [o.;-gienl; -klooster, o.: Jesuitenkloster [o.; ö];-orde, vr.: Jesuitenorden [m.]; -school, vr.: Je-suitenschule [vr.]. jezuïtes, vr.: (iron.) Jesuitin [vr.]. jezuïtiseh, bv. n.: jesuitisch. jezuïtiNmus, o.: Jesuitismus [m.], Jesuitism [m.]. Jezus, m.: (theo.) Jesus [m.]; het genootschap van -: (kkl.) die Gesellschaft Jesu. jicht, vr.: Gicht [vr.]; de vliegende -: die fliegende Gicht, die laufende Gicht; een aanval van -: ein Gichtanfall [m.]; -in mijne (zijne, hare, enz.) armen en bee-nen: Gicht in den Armen und Beinen. |
jichtachtig, bv. n.: 1) gichtartig, 2) gichtig; ! -heid, vr.: 1) Gichtartigkeit [vr.], 2) Gichtigkeit [vr.]. jicht-baai, vr.: (-flanel, o.): Gesund-heitsflanell [m.]; I -gordel, m.: Leibbinde [vr.] von Gesundheitsflanell. jichtig, bv. n.: gichtig; I -heid, vr.: Gichtigkeit [vr.]. jicht-knobbel (-knubbel), m.: Gieht-knoten [m.]; I -koorts, vr.: Gichtfieber[o.]; -koliek, o.: Gichtkolik [vr.]; -lijder, m.: (der) Gichtkranke; -lijderes, yr.: (die) Gichtkranke; -middel, o.: Gichtmittel [o.l; -pillen, vr. mrv.: Gichtpillen [vr. mrv.1; -pijnen, vr. mrv. (-scheuten, m. mrv.): Gichtschmerzen [m. mrv.]; -zinking, vr.: Gichttluss [m.; ü]. •lilies, m.: (mansnaam:) Aegidius [m.]. Joannes, m.: Zie Johannes. Job, m.: (mansnaam en bijb.) Hiob [m.]; zoo arm als -: so arm wie Hiob. Jobs-bode, m.: Hiobsbote [m.1, ün- flücksbote [m.]; I -geduld, o.: Hiobsge-uld [vr.]; -tranen, m. mrv.: (pik.) Hious-thranen |vr. mrv.]; -tijding, vr.: Hiobspost [vr.], Unglücksnachricht [vr.|.lücksbote [m.]; I -geduld, o.: Hiobsge-uld [vr.]; -tranen, m. mrv.: (pik.) Hious-thranen |vr. mrv.]; -tijding, vr.: Hiobspost [vr.], Unglücksnachricht [vr.|. Jochein, m.: (mansnaam:) Joachim [m.1. jockey, m.: Joekei [m.1; 1 -club, vr.: Jockeiklubb [m.]; -pet, vr.: Joekeikappe [vr.]. Joden, m. mrv.: Juden [m. mrv.]; I -bescherming, vr.: Judenschutz [m.1;-buurt, vr.: Judenquartier [o.]. jodendom, o.: 1) [tl Judenthum [o.], 2) Judenschaft [vr.]. joden-fooi, vr.: (das) knickerige (knau-serige) Trinkgeld; 1 -geld, o.: Judensteuer Ivr.]; -genoot, m. en vr.: Judengenoss [m.], Judengenossin Ivr.] (-genooten, m. mrv.: Judengenossen [m. mrv.]); -hoek, m.: Judenquartier [o.l; -kerk, vr.: Judenkirche [vr.], Judentempel [m.J, Synagoge [vr.]; -kerkhof, o. Judenkirchnof [m.; öl; -kers, vr.: (pik.) Judenkirsche [vr.]; -kriek, vr.: (pik.) Judenkirsche [vr.]; -kwartier, o.: Zie -buurt^ -vervolging, vr.: Judenhetze [vr.1; -winst, vr.: (iron.) Judenwucher[m.]; -wijk, vr.: Judenviertel [o.l, Judenquartier [o.l. Jodin, vr.: Jüdin [vr.]. Jodinnetje, o.: Jüdinehen [o.], (inz.) Judenmadchen [o.]. joelen, w. o.: jodeln, jolen, larmen. joeler, m.: Jodler [m.J, Joler [m.],Lar-mer [m.]. joffer, vr.: 1) Fraulein [o.], 2) Frau [vr.]. Johan, m.: Zie Johannes. Johanna, vr.: (vrouwennaam:) Johanna [vr.]. Johannes, m.: (mansnaam:) Johannes [m.1, (fam.) Johann [m.]; - de Dooper: (bijb.) Johannes der Tauter. Johannis, 2e nmv. (van Johannes), in Sam. I -bloed, o.: Johannisblut [o.j, deut-sche Kochenille [vr.]; -bloem, vr.: (pik.) Johannisblume [vr.1; -brood, o.: (pik.) Jo-hannisbrod [o.] (-broodboom, ni.:Johannis-brodbaum [m.; a]); -ridder, in.: Zie Jc»-hanniter: -wormpje, o.: (ins.) Johannis-würmchen lo.]. Johan ui ter, in Sam. i -orde, vr.: |
JORIS.
JOK.
249
|
(hist.) Johanniterordon lm.1; -ridder, m.: Johanniterritter l m.], Johanniter [m.l. jok, m.: Soherz [m.]. Spass [m-; a]. I -, o. (en in Sam.) Zie Juk. joken, w. o.: Zie Jeuken. Jokeris, bv. n.: Zie Jeukerig. Jokke-brok. m. en vr.; Lügncr Lm.1, Lügnerin [vr.]. Jokken, w. o.; 1) scherzen, spassen, kurzweilen; 2) lügren. Jokkeiiaar, m.: Lügner [m.|. Jokkenaarster, vr.: Lügnerin [vr.]. Jokker, m.: 1) Liigner Lm.]; 2) Spass-macher [m.]. Jokkernü, vr.: Zie Jok m. Jokster, vr.: 1) Lügnerin Lvr.J; 2)Spass-macherin Lvr.l. Jol, vr.: (zeew.) Jollc [vr.1. jolen, w. o.: jolen, sich lustig- rnachen. jolig. bv. n.: lustig-; een -e snuiter: (fam.) ein lustigrer Bruder | ül, ein Bruder lm.; ü] Lustig; I -heid,vr.: LustigkeitLvr.J. •fonas. m.: (mansnaam:) Jonas [m.];-in den walvlsch: (zeker spel:) Prelle [vr.]. IJong, o.: (das) Junge; een -: ein jun-ges; met -: (van dieren:) trachtig, (gem., van mensehen:) schwanger. Ijong, bv. n.: jung; - gewend, oud go-daan: (spr.) jung gewohnt, alt gethan; een - borstje: (iron.) ein Gelbschnabel Im.j; in mijn -en tijd: in meiner Jugend. jongeclochter, vr.: Jungfer fvr.]. Jongeheer (jongenheer), m.: (der) junge Herr. JongejnfTrouw, vr.: Jungrfer [vr.], junge Dame [vr.]; eene oude -: eine alte Jungfer; I jongejuffrouwenkostsehool, vr.: Madchenanstalt [vr.], Kostschule |vr.J für Madehen; jongejuffrouwensehool, vr.: Madchenschule |vr.]. Jongeling, m.: Jüngling [m.l. Jongeling.selian, vr.: Jünglingrsehaft [vr.]. 1 -, o.: Jüngfingsehat't [vr.], Jüng-lingsein [o.]. Jongelings-clroom, m.: Jünglings-traum [m.; iij; I -jaren, o. mrv.: Jünglings-jahre [o. mrv.], Jünglingsalter [o. enk.j; -vereeniging, vr.: Jünglin^-sverein [m.]. IJongen, w. o.: (van dieren*^ jungen. IJongen, m.: Junge [m.], Knabe lm.]; (als toespraak:) beste - (lieve -): lieber Junge!; -lief: lieber Junge!; ik was toen nog een kleine ieh war damals noch ein kleiner Knabe. I -, -!: (tsw.) Du lieber Himmel! Du lieber Grott!; - neen, tsw.: o nein!; - ja, tsw.: o ja! Jongens, m. mrv.: Knaben [m. mrv.]. I -, tsw.: mein Himmel!; -, -!: Zie 4 reg. • hooger. Jongensaelitig. bv. n.: jung-enhaft, jungenmassjg, knabenhaft; I -heid, vr.: Knabenhaftigkeit [vr.]. Jongens-Jaren, o. mrv.: Knabenjahre | o. mrv.], Knabenalter [o. enk.]; I-kostuum, o. (-pak, o.): Knabenanzug [m.; ü]; -school, vr.: Knabenschule [vr.]; -stem, vr.: Kna-benstimme [vr.]; -streek, in.: 1) Kna-benstreich [m.], 2) Bubenstreicn [m.]; -werk, o.: Jungenarbeit [vr.], (fig.) Zie -streek. IJonger, bv. n. (v. tr.): jünger. IJonger, m.: (discipel:) Jünger [m.]. jongetje (jongje), o.: Knabchen [o.], Knablêin [o.]; (als toespraak:) Mann-chen! |
Jong-geborene, m. en vr.: (der, die) Neugeoorne ; I -getrouwden, m. en vr. mrv.: Neuvermahlten [m. en vr. mrv.]; -gezel, m.: Junggesell [m.]. Jongheid, m. Zie Jonkheid. Jong-maatJe, o.: Bürschchen [o.j; het - mensch; der junge Mensch, der junge Mann (een - mensen: ein jünger Mensch, ein junger Mann). Jongs, o.: Junges [o.]; het -: das Junge; wat heeft zij -: was hat sie für Jon-ges? I van - afaan: von Jugend auf. Jongske (jongsken),o.: Zie jongetje. Jongst, bv. n. (o. tr.): (der, die, das) jüngste; de -e dag: (theo.) der jüngste Tag; het -e oordeel: (Iheo.) das jüngste Gericht; 1 -leden, bv. n.: letztvergangen, letztverflossen, vorig: -leden Zondag: am letztvergangenen Sonntag; in Maart -le-den: im letztvergangenen Marz; den 20en -leden : 1) am Zwanzig-sten dieses Monats, 2) am Zwanzigsten vorigen Monats. I Jonk, vr.: (zeker vaartuig:) Junke [vr.]. IJonk. bv. n.: jung. Jonker, m.: Junker [m.]; I -achtig, bv. n.: junkerhaft; -partij, vr.: (stk.) Junkerpartei [vr.]. Jonkeren, w. o.: junkern, junkeriren [ie]. Jonkheer, m.: (titel:) Junker [m.],(uit overmaat van beleefdheid:) Baron [m.l. Jonkheid, vr.: Jungheit [vr.], (fig.) Jugend [vr.]. Jonk-man, m.: Junggesell [m.]; I-vrouw, vr.: (das) adelige Fraulein, (als titel:) Friiulein, (fig. en dk.) Jungfrau [vr.]; -vrouwelijk, bv. n.: (dk.) jungfraulich; -vrouwelijkheid, vr.: (dk.) Jungfraulichkeit [vr.1. Jonquille, vr.: (pik.) Jonquille [vr.], gelbe .Narcisse [vr.1. •food, m.: Jude [m.l; de wandelende -(N.B. Een door vertalers-onkunde in zwang gebrachte on-Hollandsche uitdrukking voor ons geijkte „Joodsche Wandelaarquot;): Zie «loodseh; een echte -: (iron.) ein rechter Jude. Joodseh. bv. n.: jüdisch (het -, z. n. o.: das Jüdische. die Judensprache; op zijn - praten: Jüdisch sprechen [onr.], ju-deln, jüdeln; op zijn - leven: nach Juden-art leben); een - land: ein Judenland [o.; a]; het -e land: (bijb.-hist.) das jüdische Land; het -e geloof: der jüdische Glaube; het -e volk: das jüdische Volk; een -meisje: ein jüdisches Madchen, ein Juden-nuidchen; eene -e vrouw: eine jüdische Frau, eine Judenfrau; de -e Wandelaar: (fab.) der ewige Jude. Joodsehap. o.: Judenschaft [vr.]; (iron.) Judelei [vr.], Jüdelei [vr.]. Jool, m.: Einfaltspinsel [m.], Tölpel [m.], Dumrian [in.]. I -, vr.: 1) Lustbarkeit jvr.], (inz.) Studentenlustbarkeit [vr.]; 2) Spass, [in.; al; uit eene - (voor de -): aus èpass, zum Spasse. Joop. vr.: (pik.) Hagebutte [vr.]. •loost, m.: 1) (mansnaam:) Joseph lm.], (fam.) Seppel [m.]; 2) (iron.) der Teufel. Jopenbier, o.: Sprossenbier [o.]. Jopenbier [o.]. •Tordaan, m.: (adk.) Jordan [m-l. Joris, Di.: (mansnaam:) Georg [m.l. Zie goedbloed. . |
JirWEELEN.
JOTA.
250
|
Jota, vr.: Jota [o.]; geen tittel of nicht ein Jota, nicht das Mindesto. jou, (pop.) vnw.: 1) (bezittelijk:) dein, deine, dein; 2) (persoonlijk:) 3e nmv.: dir; 4e nmv.: dich. Jouen. w. b.: Zie jyen. journaal, o.: Journal [o.l (1. Tage-buch; 2. Zeitungr; 3. Zeitschrift); in het -boeken: (kph.) in das Journal eintragen |onr.]. journalist, m.: Journalist [m.1, Zei-tungsredakteur [m.]. journalistiek, vr.: Journalistik [vr.]; (fig.) Tagespresse [vr.]. jouw, m.: (der) schmahende Schrei, jouwen, w. o.: schmahend schreien lonr.]. joviaal, bv. n.: jovial, jovialisch. jovialiteit, vr.: Jovialitat lvr.1. •fozef, m.: (mansnaam:) Joseph [m.]. jubel, m.: Jubel [m.]. jubelen, w. o.: jubeln, jauchzen. jubelend, bv. n.: jubelnd, jauchzend. jubel-feest, o.: Jubeltest |o.|; l-jaar, o.: Jubeljahr [o.|; -kreet, m.: Jubelruf (m.1; -toon, m.: Jubelton lm.; ö]. jubilaris, m.: Jubilarius lm.]; de grijze -: der Jubelgreis; de dokter -: der Jubeldoktor; de priester -: der Jubelpriester; de koperen (zilveren, gouden, enz.) -: (m.) der Jubelbrautigam, (vr.) die Jubel-braut la]; de -sen, mrv. (het jubelfeest-vierende echtpaar): das Jubelpaar lenk.]. jubilee, o.: Jubilaum [o.; -laenj. jubileeren, w.o.: jubiliren [ie], jubeln. jubileiim, o.: Zie jubilee. juelit o. (juchtleder, o.): Juchten |o.l. Juchtleder [o.J. juebten (juchtlederen, juchtleeren), bv. n.: juchten, juchtledern. Judaïsmus, o.: Judaismus lm.], Judaism fm.]. Judas, m.: (mansnaam en fig.) Judas [m.]; I -boom, m.: (pik.) Judasbaum [m.; a]; -groet, m.: Judasgruss [in.; ü]; -haar, o.: Judashaar [o.], (das) rothe [t] Haar; -kus, m.: Judaskuss [m.; üj; -lach, m.: (das) falsche Lacheln; -oor, o.: (pik.) Judasohr [m.], Judasschwamm [m.; aj. judassen, w. b.: (pop.) auf verdeckte Art kujoniren [ie], judas-streek, m.: Judasstreich [m.]. Judea, o.: (bijb.-adk.) Judaa lo.]. judieiëel, bv. n.: 1) gerichtlich; 2) richterlich. judiciëus, bv. n.: verstandig, vernünf-tig, gescheidt. juf, vr.: (fam.) 1) Jungfer [vr.]; 2) (als toespraak:) Fraulein! juffer, vr.: (i a- b.) Jungfer [vr.]. Jufferachtig bv.n.: jüngferlich; l-heid, vr.: Jüngferlichkeit [vr.]. jufferschap, vr.: Jungferschaft [vr.]. ! -, o.: Jungferschaft [vr.]; (fig.) Jungfer [vr.]. Juffers-hondje, e.: Schoosshündchen [o.]; beven als een -hondje: (fam.) am ganzen Körper zittern. juffertje, o.: Fraulein [o.]; (ins.) Jungfer [vr.]; - in 't groen, o.: (pik.) Scliwarz-kümmel [m.]. juffrouw, vr.: (ongehuwde:) Fraulein [o.]; (gehuwde:) Frau [vr.], Madame |vr.]. juffrouwtje, o.: Fraulein [o.J: (gehuwd:) Madamenen [o.]. |
Juf je, o.: (fam.) Jüngferchen [o.]. Juichen, w. o.: jauchzen, jubeln. juicher, m.: Jauchzer [m.]. juichster, vr.: Jauchzerin [vr.]. Juich-toon, m.: Jubelton [m.; ö]; (fam.) Jauchzer [m.]. Juilen, w. o.: 1) winseln, greinen; 2) larmen. Juin, vr.: (pik.) Zwiebel [vr.]; (ook:) Zwiebeln [vr. mrv.J. Juist, bv. n.-: richti^; zeer -: ganz rientig; I -heid, vr.: Richtigkeit [vr.]. Juist, bw.: just, gerade, eben. jujube, vr.: (pik.) Jujuba [vr.]. juk, o.: (i. a. b.) Joch [o.]; iem. onder het - brengen: Einen unterjochen; de overwonnenen onder het - laten doorgaan: (hist.) die Ueberwundene durch das Joch schicken; I -been, o.: (ontl.) Jochbein [o.]; -drager, m.: Jochtrager [m.];-gespan, o.: (ein, das) Joch Ochsen; -naad, m.: (ontl.) Jochnaht [vr.; a]; -os, m.: Jochochs |m.]; -stier, m.: Jochstier [m.]. •luli, m.: Juli [m.], Julius [m.1. Julia, vr.: (vrouwennaam:) Julia Ivr.J, Julie [vr.]. Juliaansch, bv. n.: julianisch. Julianus, m.: (mansnaam:) Julian [m.1. Juni, m.: Juni [m.], Junius [vr.]. junior, bv. n: der Jüngere. Juridiek (juridisch), bv.n.: juridisch, jurisdictie, vr.: Jurisdiktion [vr.!. jurisprudentie, vr.: Jurisprudenz [vr.]. jurist, m.: Jurist lm.]. jurk, vr.: Ueberwurf [m.; ü]. jurkje, o.: Röckchen [o.]. Jurriaan, m.: (mansnaam:) Georg [ m.]. jury, m.: (rcht.) Jury [vr.], Geschwor-nengericht [o.]; I -lid, m.: Mitglied [o.l des Geschwornengerichts. Jus, vr.: (Fr.) Zie sap en zjen. Ijus, o.: (Lat.) Zie z. n. o.: recht. Justina, vr.: (vrouwennaam:) Justine [vr.]. Justinianus, m.: (mansnaam:) Justinian lm.]. Justinus, m.: (mansnaam:) Justin lm.]. Justitie, vr.: Justiz [vr.]. jut, vr.: Jüttenbirne [vr.]; dooye (zeew.) taube Jiitte [vr.]. I -, m. : 1) Tölpel lm.]; als - voor het hek staan: (spr.) Zie hek; 2) Zie in Jutland. Jute, vr.: (der) bengalische Hanf. Jutland, o.: (adk.) Jütland [o.]; Jut-lander (Jut), m.: Jüte [m.1, Jütlander • [m.]. Jutte, in Sam.: I Sint -mis, vr.: Nim-mermehrstag [m.], Sankt-Nimmerstag [in.] (met Sint -mis als de kalveren op het ijs dansen: auf Martini wenn die Störche kommen, auf Sankt-Nimmerstag); -peer, vr.: Jüttenbirne [vr.]. Juiiltje, o.: Jülchen [o.]. Juvenalis, m.: Juvenal [m.1. Juweel, o.: Juwel [o. en m.1, Juwele [vr.]. Juweelen, bv. n.: juwelen, Diamant....; een - ring: ein Diamantring lm.]; eene - speld: eine Diamantnadel. Juweelen, o. mrv.: Juwelen [m. mrv]; I -diefstal, m.: Juwelendiebstahl [m.; a]; |
JUWEELTJE.
251
KAARS.
|
-doosje, o. (-kistje, o.): Juwelenkastchen fo.]; -handel, m.: Juwelenhandel; -handelaar, m.: Juwelenhandler fm.]. Juweeltje, o.: Juwelchen [o.]. juwelier, m.: Juwelier [m.]. luweliers-kniiHt, vr.: Juwelierkunst |
[vr.1; I-vak, o.: Juwelierfach [o.; a]; -werk, o.: Juwelierarbeit [vr.]. JU. vnw.: Du; (ook wel:) Sie. jyën. w. b. en o.: ;duzen, (Einen) mit Du anreden; iemand - en jouen: Einen duzen. |
|
Ika. vr.: (kade:) Kai [vr.1; I -dijk, m.: Kaideich [m.]. Zie kaai. IKa. vr.: (vrouwennaam:) Kathe [vr.], Trine [vr.]. kaag, vr.: (een vaartuig:) Kaag [o.]; I -schipper, m.: Kaagschilfer [m.]. kaai. vr.: Kai [m.]; I -looper, m.: Last-trager [m.]; -man, m.: (drk.) Kaiman [m.]. Alligator [m.]. (das) amerikanische Kroko-dill; -meester, m.: Kaimeister [m.];-muur, m.: Kaimauer [vr.1. Ikaak, vr.: 1) (ontl.) Kinnbacken [m.1, Kinnlade [vr.1; (van menschen en dieren, en inz. van visch:) Kiefer [m.]; (fig.) quot;VVange [vr.] : boven-, vr.: Oberkiefer [m.], Ober-kinnbacken [m.]; onder-, vr.: Ünterkiefer m.; I -been, o.: Backenbein [o.], Backen-knochen [m.]; -kramp, vr.: (hik.) Kinn-backenzwang [m.J, Kinnbackenkrampf [m.], Mundklemme [vr.J, Maulsperre [vr.]; -mes, o.: Messer [o.] zum Haringkaken: -slag, m.: Backenscmag [m.; ii], Backenstreich [m.]. Ikaak, vr.: Pranger [m.1, Schandpfahl [m.]; iemand aan de - stellen: Einen an den Pranger stellen (ook fig.). kaakje, o.: Küchelchen [o.]. kaal, bv. n. en bw.: kahl (ook fig.);een kale rot: (iron.) ein armer Schlucker; zoo - als eene luis: (pop.) so kahl wie ein Kattenschwanz; - en knap; kahl und niedlich; hoe kaler, hoe royaler: je kahler, je liberaler; hoe kaler jonker, hoe groot er pronker: je kahler der Junker, je iirger der Prunker; - van iets afkomen: kahl davon kommen [onr.], kahl dabei wegkommen [onr.]; het er - afbrengen: es kahl bestehen |onr.]. kaalachtig:, bv. n.:etwas kahl; I -heid, vr.: (das) etwas Kahle. kaalheid, vr.: Kahlheit [vr.], (flg.) Kahl-köpfigkeit [vr.]. kaal-kop, m.: Kahlkopf [m.; ö-]; I -plukken, w. b.: (vogels, of fig. menschen:) kanlrupfen. kaam, vr.: Kahm [m.]. kaamaehtig:, bv. n.: kahmig; I -heid, vr.: Kahmigkeit [vr.]. kaamsel, o.: Kahm [m.]. kaan, vr.: 1) (vaartuig:) Kahn m.; a]; 2) (van uitgesmolten vet:) Griebe [vr.]; I -koek, m.: Zie kanenbrood. kaap, vr.: 1) (adk.) Kap [o.], Vorgebirge [o.]; de -: (inz.) das Kap (das Vorgebirge) der guten Hoffnung; 2) (zeew.) Kaperei [vr.]; ter - varen: auf Kaperei ausgehen |onr.], Kaperei treiben lonr.]; I -land, o.: (adk.) Kapland [o.]. |
Kaapse li. bv. n.: kapliindisch; de -e Boeren: die Bauern des Kaplandes; de -e ezel: (drk.) das Zebra; -e wijn: Kapwein [m.1; eene -e: eine Kaplanderm. kaap-se hip. o.: Kaperschiff [o.], Baubscliiff [o.l; I -stad, vr.: (adk.) Kap-stadt [vr.1; -stander, m.: (zeew.) Gangspill [o.]. kaapster, vr.: (fam.) Stibitzerin [vr.]. kaap-Taardei% m.: 1) Kapfahrer fmj, (das) nach dem Kaplande fahrende Schiff, 2) Kaperschiff [o.l, Raubschiff[o.]; I-vaart, vr.: 1) Kapfahrt [vr.], Fahrt [vr.] nach dem Kaplande, 2) Kaperei [vr.], Freibeu-terei [vr.J zur Sec. Kaapverdiseh, bv. n.: kapverdisch; -e eilanden: Insein [vr. mrv.l des grünen Vorgebirge s. kaapwolken, vr. mrv.: Kapwolken [vr. mrv.]. kaar, vr.: Fischkasten [m.; a en a], Kahr [m.]. kaard-distel, 'vr.: Kardendistel [vr.1; 1 -wol, vr.: Kratzwolle [vr.], Krampelwolle [vr.]. kaaiMle, vr.: (pik.) Karde [vr.1, Kardendistel [vr.]; (wkt.) Karde [vr.], Kardatsche [vr.]; i -bol, m.: (pik.) Kardendistel [vr.]. ikaarden, w. b.: karden, kardatschen, kratzen, krampeln; gekaarde wol:Kamm-wolle [vr.]. Ikaarden, vr. mrv.: Karden [vr. mrv.]; I -distel, vr.: Kardendistel [vr.]; -maker, m.: Kardatschenmacher [m.j. kaarder, m.: Kardatscher [m.]. Krampier [m.]. kaarderü. vr.: 1) (das) Karden, (das) Kardatschen, (das) Krampeln; 2) Woll-kramplerswerkstatt [vr.]. kaardsel, o.: (afval:) Kammlingswolle [vr.], Kammling [m.]. kaardster, vr.: Kardatscherin [vr.], Kramplerin [vr.]. kaars, vr.: Kerze [vr.]. Licht [o.]; een eindje - ; een Stümpfchen Licht, ein Licht-stümpfchen [o.]; zoo recht als eene (spr.) kerzengerade, so gerade wie eine Kerze ; de - snuiten: das Licht putzen; de - loopt af: das Licht lauft, die Kerzelauft ab; er is een dief aan de esisteinDieb (ein Rauber, ein Wolf) an der Kerze (oder: am Licht); de - brandt in de pijp: die Kerze (das Licht) brennt in der Dille; zijne - brandt in de pijp: (fig.) sein Lebens-licht ist beinahe erloschen; bij de - werken: bei Licht arbeiten, bei Kerzenlicht arbeiten; dat riokt naar de -: (fig.) das riecht nach der Lampe ; aanhoudend om de |
KAARSDRAGER.
KABELJAUW.
252
|
- heen vliegren: unaufhörlich um die Kerze heruinflattern (ook figr.); alles is in de -grevlogren: (fig:, fam.1 Alles ist verschlung-en. kaars-drager, m.: (kkl.) Kerzentra-ger [m.]. kaarsen, \r. mrv.: Kerzen |vr. rarv.1, Lichter [o. mrv.l; I -bak, m.: Kerzenlade Ivr.], Lichterkasten [m.j; -handel, m.: Ker-zenhandel fin.]; -katoen, o.: Doehtgarn [o.l, Kerzenkattun [m.1; -kist, vr.: Kerzen-kiste [vr.], Lichterkiste Lvr.[; -kooper, m.: Kerzenhandler [m.], Lichternandler lm.]; -koopster, vr.: KerzVnhandlerin [vr.], Lieh-terhandlerin [vr.1; -maken, z. n. o.: (das) Lichtziehcn, (das) Kerzenzienen, (van was-:) (das) Kerzengiessen; -maker, m.: Licht-zieher [m.]. Kerzenzieher |m.], Kerzenma-cher lm.], (van waskaarsen:) Lichtgiesser [m.J, Kerzengriesser lm.]; -makerij, vr.: 1) (das) Kerzenmachen, (das) Lichtziehen, (van waskaarsen:) (das) Kerzengiessen, 2) Kerzenfabrik [vr.1; -snuiter, m.: (persoon:) Liehtputzer lm.], (ding;) Lichtputze [vr.], Lichtschere Ivr.]. Lichtschnauze [vr.]; -vorm, m.: Lichtform [vr.]; -winkel, m.: Kerzenladen [m.; a en a]. kaarse-pit. vr.: Docht [m.]. kaarsje, o.: Kerzchen [o.I,Kerzlein [o.]. kaars-lemmet, o.: Docht [m.]; I -licht, o.: Kerzenlicht lo.], Kerzenschein |m.] (Zie spr. aarsliclit); -ongel, vr. (-smeer, o.): Zie -vet; -snuitsel, o.: Lichtschnuppen [vr. mrv.l; -vet,o.: Unschlitt[o.],Talg[m.]. kaart, vr.: (i. a. b.) Karte [vr.]; eene doorgestokene -: (fig.) cine angelegte Karte, ein abgekartetes Spiel; de geheele 7 doorzien: (fig.) die Karten durchschauen; iemand in zijne - kijken (ook fig.): Einem in die Karten sehen lonr.] (schaden, guc-ken): een kunstje met de ein Karten-stückchen (kunstjes met de - maken :Kar-tenstückchen machen); de - van de Nederlanden: die Karte von den Niederlanden. Zie mrv. kaarten. kaarte-blacl, o.: (spl.) Kartenblatt [o.; ti], Karte lvr.|. Ikaarten, w. o.: karten, Karten spielen. Ikaarten, vr. mrv.: (i. a. b.) Karten [vr. mrv.]; een spel -: ein Spiel Karten: I -fabriek, vr.: Kartenfabrik Jvr.1; -fabrikant, m.: Kartenfabrikant [m.]; -geld, o.; Kartengeld [o.l; -graveur, m.; Kartenste-cher lm.]; -huis, o.: Kartenhaus [o.: a); -maker, m.: Kartenmacher [m.1; -makerij, vr.: Kartenmacherei[vr.1; -papier,o.: Kar-tenpapier [o.l;-teekenaar, m.: Kartenzeich-ner Lm.]; -verzameling, vr.: Kartensamm-lung [vr.]; -winkel, m.: Kartenladen [in.; xi en iij. kaartje, o.: Kartchen [o.]; (naam -:) Karte [vr.1; een - maken: ein Spielchen karten; zijn - afgeven: seine Karte abge-ben [onr.]. kaart-leggen, w. o.: die Karten schla-gren [onr.1; als z. n. o.: (das) Kartenschlagen; I -legger, in.: Kartenschlager [m.]; -leg-ster, vr.: Kartenschlagerin [vr.]; -speelster, vr.: Kartenspielerin Ivr.]; -spel, o.: Karten-spiel [o.]; het -spelen: das Kartenspielen; -speler, m.: Kartenspieler [m.j. kaas, vr.: Kase [vr.]; Jantje -: Hans Kase (ein Schimpfname für Hollander); de |
- snijden: (fig. tam.) den grossen Herrn spielen; de - niet van zijn brood laten afeten: (spr.) sich nicht die Butter vom Brod nehmen lassen [onr.1; - aan iets of aan iemand hebben: (spr.) mit etwas oder Einem nichts zu schaffen haben wollen; I -achtig, bv. n.: kaseartig, kasig; -boer, m.: 1) Kaser [m.], Kasemachcr |m.l, 2)Ka-sehiindler [m.1; -horde, vr.: Kasehürde [vr.j, Kasehorde [vr.l; -jager, m.: (fam.) Madchenjager [m.1, quot;Weibergeck [m.], Bru-der [m.; ü] Liederlich, (der) lockere Vogel [ö], (der) lockere Zeisig. kaasje, o.: Kaschen [o.]. kaasjes, o. mrv.: Kaschen lo. mrv.]; I -kruid, o.: (pik.) Kasepappel [vr.]. kaas-kooper. m.: Kasehandler lm.]; I -kooperij, vr.: Kasehandel lm.]; -kop, m.: Kaseform lvr.1, (fig.) Dummkopf[m.; ö]; -leb, vr.: Kaselab lo.]; -lucht, vr.: Ka-segerueh lm.]; -makerij, vr.: 1) Kasema-cherei Ivr.], (das) Kasemachen, 2) Kaserei [vr.]; -stelling, vr.: Kasegestell [o.l; -stof, vr.: (schk.) Kasestoff lm.]; -stolp, vr.: Ka-seglocke [vr.]; -wei, vr.: Kasewasser lo.], Molken [m. mrv.]; -winkel, m.: Kaseladen [m.: a en al; -wrongel, vr.: Quark lm.], Kasequark 1 m.1,(fig. fam.) Kasebutter Ivr.]; -zuur, o.: (schk.) Kasesaure [vr.j (als bv. n.: kasesauer). Kaat, vr.: (vrouwennaam:) Kathe lvr.1. Trine [vr.]: -Mossel: (hist.) Trine Muschel. Kaatje, o.:Katlichen [o.l, Trinchen [o.]; nu is het gedaan met -: (pop. spr.) jetzt ist es aus damit, jetzt ist nichts mehr daran zu andern. kaats, vr.: Katze; I -baan, vr.: Katz-bahn Ivr.], (hist.) Ballhaus lo.] (de eed in de -baan: der Schwur im Ballhaus); -bal, m.: Katzball lm.; al. kaatsen, w. o.: katzen, Katzball spielen; wie - wil, moet ook bal verwachten: (spr.) wer ausgiebt, muss auch wieder ein-nehmen. kaatser, m.: Katzballspieler [m.]. kaatsing:, vr.: (das) Katzen. kaats-nët, o.: Ballnetz [o.], Rackett [o.l. Racket [o.], Schlagnetz [o.]; 1-plankje, o.: Schlagbrettchen [o.]; -spel, o.: Katz-ballspiel lo.]. : kaatsster, vr.: Katzballspielerin lvr.1. kaatszeef, m.: Zie kaatsnet. kabaai, vr.: Schlafrock lm.; ö]. kabas, vr.: Handkörbchen lo.l. kabassen, w. b.: stibitzen, mausen. kabbel,injSam. 1 -zee.vr.: Kabbelsee j vr.]. kabbelen, w. o.: (van beken, enz.:) murmeln, rieseln; (van de zee:) kabbeln. kabbeling, vr.: 1) Murmeln lo.l, Rieseln [o.l; 2) Kabbeln [o.]. kabbelzee, vr.: Kabbelsee [vr.]. kabel, m.: (zeew.) Kabel [o.]; er is een kink in den -: (spr.) es ist ein Kink im Kabel; dat is een - op zolder: (fig.) das ist ein weitherzuholendes Mittel; er is nog - op zolder: (fig.) es ist noch Vorrath [tj genug da. kabelaring, vr.: (zeew.) Kabelaring [vr.]. Kabelaar [vr.]. kabel-bekleeding:, vr.: Kabelkleid [o.]; I -garen, o.: KabeTgarn [o.]; -gast, m.: (zeew.) Kabelgast [m.; a]; -gat, o.; Kabelgat [o.]. kabeljauw, m.:(visch:) Kabeljau[in.]; een snoekje uitwerpen om een - te vangen: (spr.) die Wurst nach dem Schinken werfen [onr.], eine Wurst nach derSpeck-seite werfen [onr.]. |
KABELJAUWS-KOP.
253
KAKKERIG.
|
kabeljauws-kop, m.: Kabeljaukopf [m.; ö]; l-oogén, o. mrv.; (fig.) Glotzaugren [o. mrv.J; -net,o.: Kabeljaunetz [o.]; -staart, m.: Kabeljauschwanz [m.; a]. kabeljauwtje, o.: Kabeljauchen [o.]. kabeljauw-vangst, vr.: Kabeljau-fang lm.]; I -visscher, m.: Kabeljaufischer [m.J; -visscherij, vr.: Kabeljaufiscnerei [vr.1. kabel-ketting:, m.: Kabelkette [vr.]; I-knoop, m.: Kink [m.J im Kabel;-slag,m.: Kabelschlag m.; a]. kabels-lengte, vr.: Kabellange [vr.J. kabel-touw? o.: Kabeltau [o.]. I -voering, vr.: Kabeltütterung [vr.]. kabinet, o.: (i. a. b.) Kabinett [o.]. kabinets, in Sam. I Kabinetts.... kabinet-werk, o.: Tischlerarbeit [vr.J, Schreinerarbeit [vr.]; I -werker, m.: Tischler [m.J, Schreiner [m.J. kabouter, m.: (tab.) KoboJd [m.J; I -mannetje, o.: (fab.) Kobold [m.J, (fig.) Zwerg [m.J, Knirps [m.J, Pygmae [m.J. kabret. Zie cabret. kabuis, vr.: Sehittsküche [vr.J; l-kool, vr.: (kkk.) Weisskohl [m.J, Weisskraut [o.], (der) weisse Kopfkohl. Kabylen, m. mrv.: Kabylen [m. mrv.J. kachel, vr.: Ofen [m.: OeJ,Stubenolen [m.; öj, Kachelolen [m.; öj; I -bak, m.: Aschenherd [m.J eines (des)Ofens; -damp, m.: Ofendampt'ïm.i, Ofenqualm [m.J;-deur, vr.: Ofenthüre [vr.|; -fabriek, vr.: Oefen-fabrik [vr.J; -fabrikant, m.: Oefenfabrikant [m.J; -gruis, o.: Kohlenklein [o.J; -hout, o.: Ofenholz [o.J; -kolen, vr. mrv.: Stein-kohlen |vr. mrv.J für Oefen; -pook, vr.: Schüreisen [o.J, Schürhaken [m.]; -pijp, pr.: Ofenröhre [vr.J; -rooster,m.: Ofenrost [m.; öj; -smid, m.: Grobschmied [m.|. kacheltje, o.: Oefchen [o.J. kachel-turf, m.: Ofentorf [m.J; 1 -vuur, o.: Ofenfeuer [o.]. kadaster, o.: Kataster [o.J. kadastraal, bv. n.: katastral: kadastrale legger: Hauptbuch [o.; ü| des Ka-tasters. kade. vr.: Kai [m.J; I -geld, o.: Kai-geld [o.J. kader, o.: (mil. en fig.) Kadre [o.J. kadet, m.: (mil. en mar.) Kadett [m.J. Zie. kadetten. kadetje, o.: Weissbrödchen [o.J, Sem-mel [m. en vr.J. kadetten. m. mrv.: Kadetten [m. mrv.J; 1 -korps, o.: Kadettenkorps [o.J; -school, vr.: Kadettenschule [vr.J. kadraai, vr.; Marketenderboot [o.; oo en öj. kadraaien, w. o.: (zeew.) mitLebens-mitteln u. s. w. langs den Sehiffen mar-ketendern. kadraaier, m.: Marketender [m.J mit Esswaaren u. s. w. kadul, bw.: (fam.) sonderbar, wunder-lich; zijne oogen staan -: er siehtdoppelt; zijne tong slaat seine Zunge stolpert. kadyk, m.: Zie in ka. kaf, o.: Spreu [vr.]; het - uit het koorn ziften: die Spreu vomGetreideabsondern; er is geen koorn zonder -: es gibt kein Korn ohne Spreu ; - dorsehen: (fig.) leeres Stroh dresehen; verstuiven als - voor den wind: wie Spreu im quot;Winde verwehen. Kaffer, in.: Kaffer !m.]; I -land, o.: Kaffernland [o.l, Kafferei [vr.J. |
Kaftan, m.: Kaftan [m.J, (der) türki-sche Ueberrock [öj. katzak, m.: Spreusaek [m.; aj. ka ja poet-boom. m.: Kajeputbaum Lm.; a[; I -olie, vr.: Kajeputol [o.J. kajuit, vr.: Kajüte [vr.J. kajuitK-jongen. m.: Kajütenjunge [m.J; I -passagier, m.: Kajütenpassagier [m.J; -wachter, m.: Zie -jongen. kak, m.: Kacke [vr.J, [t] Menschenkoth [m.J; (gem.) Scheissdreck [m.J; (fig.) Wind [m.); ergen - hebben: (gem.) grosse Xoth [tj haben; - hebben aan iets: (pop.) sich nicht um etwas kümmern, (ook :) sich für etwas bedanken; veel - op zijn lijf hebben: (pop.) viel Wind machen; veel - van iets maken: (pop.) viel Aufhebens von etwas machen; - met iemand zoeken: (fig. pop.) Streit mit Einem anfangen [onr.J; er is - aan den knikker: (fig. pop.) es stinkt in der Fechtschule, es ist nicht ganz richtig; in den - zitten: (fig. pop.) in der Patsche stecken, in der Briihe sein; iem. uit den - helpen: (fig. pop.) Einem aus der Noth [t] helfen [onr.J; een groote - in een klein potje: (spr.) viel Larmen um nichts. kakebeen, o.: Backenbein [o.J, Bac-kenknochen [m.J. kakebeenen, bv. n.: (pop.) zusam-mengerafft; een - huishouden: (pop.) ein zusammengerafftes Allerlei, ein seltsamer Mischmasch, eine kunterbunte Samm-lung. kakel. m. en vr.: (pop.) Plappermaul [o. aj, Schwatzmaul [o.; aj. kakeiaar, m.: Gackerer [m.J (ook fig.), (fig.) Schwatzer [m.J. kakelaarster, vr.: Gackrerin [vr.] (ook fig.), (fig.) Schwatzerin [vr.J. kakelary, vr.: (fig.) Schwatzerei [vr.J. kakelbont, bv. n.: buntscheckig,(fig.) kunterbunt. kakelen, w. b.: gackern (ook fig.); (fig.) schwatzen; kippen die veel - leggen niet vele eieren: (spr.) Hühner, welche viel gackern, legen wenig Eier. Ikaken, w. b.: kaken; haring-: Haring kaken. ikaken, vr. mrv.: Backen [m. mrv.J; (fig.) Rachen lm. enk.J; met ingevallene- : mit eingefallenen Backen; de - opsperren: den Rachen aufsperren; de - der hel: der Rachen der Holle. kaker, m.: Kaker [m.J, Haringkaker [m.J. kak-hiel, m.: Frostbeule [vr.J an der Ferse (-hielen, mrv.: Frostbeulen an den Fersen); i -huis, o.: (pop.) Kackhaus Lo.; a] (Zie sekreet). kakke-bed, o.: (gem.) Bettscheisser [m.J Bettscheisserin [vr.J; van pissebed in -bed vervallen: (gem. spr.): noch schlimmer dabei wegkommen [onr.J, aus dem Regen in die Traufe kommen [onr.J; I -broek, vr.: (gem.) Hosenscheisser [m.J, (fig. fam.) Hasenfuss [m.; üj, Feigling [m.J. kakken, w. o.: (pop.) kacken;- in: in [4J kacken, (fig.) sich nicht kümmern um. kakker, m.: Kacker [m.]; (fig.) Zie kakkebroek. kakkerig, bv. n. en bw.: l)kleinlich; 2) feigherzig; I -heid, vr.: 1) Kleinliehkeit [vr.J, 2) Feigherzigkeit [vr.J. |
KALKOENE-BOUT.
KAKKERLAK
|
kakkerlak, m.: (ins. en fig.) Kackcr-lack [m.], Kakerlak [in.J. kakkery, vr. : (pop.) Kackerei [vr.1; aan de - zijn: den Bauclinuss haben. kakketoe, vr.: (vogr.) Kakadu [in.]; de snijder (iron.) der Schneider Kakadu. kak-maker, m.: 0 Windmaeher [in.], Windbeutel [iu,J, 2) Zanker [m.j, Streit-hammel [m.; aj; I -makerij, vr.: 1) Wind-macherei [vr.J, Windbeutelei [vr.], 2) Zan-kerei Lvr.]; -pot, m.: (grein.) Kacktopf [in.; ö]; -school, vr. (-schooltje, o.): Kleinkin-derschule [vr.]. kakster, vr.: Kackerin [vr.]; (figr.) Feigrherzige [vr.]. kakstoel, in.: Kackstuhl [m.; ü]. kalamiuk, o.: Zie kalmink, kalaminken, bv. n.: Zie het bv. n. kalminken. ka la mun, o.: (min.) Gallmei [m.]; 1-steen, m.: Gallmeistein [m.]. kalander, vr.: Glanzpresse [vr.];(figr.) Glanz [m.]. I m.: (ins.) Kornwurm Lm.; ü]. kalancleraar, m.: Glatter [m.]. ka lande raars ter, vr.: Glattrerin [vr.J. kalanderen, w. b.: mit der Glattma-schine grlatten. kalander-geld, o.: Glatterlohn [m.]; I -leeuwerik, m.: (vog.) Galander [in.J, Haubenlerche [vr.1; -molen, m.: Gliitt-mühle [vr.]. kalandizie, enz.: Zie klandizie, enz. kalelmn, vr.: (pik.) Kürbiss [m.]; van Jan -: (iron.) lacherlich; 1 -boom, m.: Kürbissbaum [m.; a]; -flesch vr.; Kür-bissflasche [vr.]; -peer, vr.: Kürbissbirn [vr.1; -pit, vr.: Kürbisskern [m.]; -vormig, bv. n.: kürbisstormig. kalefaat, enz.: Zie kalfaat, enz. kalender, in.: (tijdr.) Kalender [m.]. kalen, vr.: Kalesche [vr.]. kalf? o.: (drk.) Kalb [o.; al; een - krijgen : em Kalb bekommen [onr.]; een -maken: (iron.) sich erbrechen [onr.]; een - van een man: ein gutmüthiger [t] Mamr een - van een jongen: ein gutmüthiger [t] Junge; een nuchter -: ein neugebornes Kalb, (fig.) ein Gelbschnabel [m.], (ook:) ein Einfaltspinsel [m.]; den put dempen als het - verdronken is: (spr.) den Brun-nen zudecken wenn das Kind ertrunken ist; met eens anders - ploegen: (fig.) mit fremdem Kalbe pflügen;het gouden-aanbidden : (fig.) das goldene Kalb verehren, den Mammon in Ëhren halten [onr.]; het vette - slachten: (fig.) eine Gasterei an-stellen; I -achtig, bv. n.: kalberhaft; -koe, vr.: 1) trachtige Kuh [vr.; ü], 2) Kuh [vr.; ü] welche gekalbt hat. kalfaat-bakje, o.: Kalfatbiickchen [o.J; I -bankje, o.: Kalfatbankchen [o.]; -dok:, o.: Kalfatdocke [vr.]; -hamer, m.: Kalfathammer [m.; a]; -helling, vr.: Kal-fatwerft [o.]; -werk, o.: Katfatwerg [o.J; -ijzer, o.: Kalfateisen [o.]. kalfaten, w. b.: (zeew. en fig.) kalfa-tern. kalfater, m. (kalfateraar, m.): (zeew. en tig.) Iamp;iltaterer [m.J. kalfateren, w. b.: Zie kalfaten. kalfaterin^ (kaltating), vr.: (zeew. |
en fig.) Kalfaterung [vr.J, (das) Kalfatern. kalfje, o.: Kalbchen [o.]; over koetjes en -s praten: (spr.) von gleichgültigen Dingen reden. kalfs-balletjes (in soep), o. mrv.: (kkk.) Kalbsklösschen lo. mrv.J; 1 -borst, vr.: Kalbsbrust [vr.J; -bout, m.: Kalbs-keule [vr.J, Kalbsschlagel [m.J; -cotelet, vr.: Kalbskotelett [o.J; -dril, vr.: Gallerte [vr.J von Kalbtleisch; -fricandeau, m.: Kalbsfrikandeau [m.J; -gehak o.: Kalbs-gulasch lm.1; -gelei, vr.: Zie -dril; -karbonade, vr.: Kalbskarbonade [vr.J; -kop, m.: (kkk.) Kalbskopf [m.; öj, (fig. iron.) S chats kopt' [m.; öj; -lapjes, o. mrv.:Kalbs-schnitten [vr. mrv.l; -leb, o.: Kalbslab [o.l; -leder (-leer), o.: Kalbsleder [o.J; -lederen (-leeren), bv. n.: kalbsledern; -lever, vr.: Kalbsleber [vr.]; -long, vr.: Kalbslunge [vr.J; -maag, vr.: Kalbsmagen [m.J; -nat, o.: Kalbsbrühe [vr.l; -nier,vr.:Kalbsniere [vr.J (-nierstuk, o.: Kalbsnierenbraten [m.|); -omloop, m.: Kalbsgekröse [o. enk.l, Kalbs-kaldaunen [vr. mrv.J; -oog, o.: Kalbsauge [o.l (-oogen, o. mrv.: Kalbsaugen [o. mrv.J, Augen [o. mrv.J eines Kalbes, (fig.) Glotz-augen [o. mrv.J, Spiegeleier [o. mrv.J, Setzeier [o. mrv.l); -poelet, o.: Kalbsrip-penfleisch [o.J; -poot, m.:Kalbsptote [vr.]; -rib, vr.: Kalbsrippe [vr.J; -ribbetje (-ribje), o.: Zie -eotelet; -rollade (-rollende),vr.: Zie -scliyf; -schenkel (-schinkel), m.: Kalbsschenkel [m.J; -schijf, vr.: Kalbs-rolle [vr.J; -snuit, m.: (pik.) Kalbsnase [vr.J; -soep, vr.: Kalbssuppe [vr.1; -tand, m.: Kalberzahn [m.; al (ook bwk.j; -tong, vr.: Kalbszunge [vr.J; -vel, o.: Kalbsfell jo.J (ook lig.; het -vel volgen: dem Kalbs-felle folgen. Soldat werden [onr.J); -vleesch, o-: Kalbfieisch [o.J (gebraden -vleesch: Jvalbsbraten lm.1); -voet, m-: 1) (bij slacli-ters:) Kalbsviertel [o.J, 2) (pik.) Kalbsfuss [m.; ü!, ó) Zie -poot; -worst, vr.: Kalbs-wurst [vr.; ül; -zwezerik, vr.: Kalbsbrö.-gt;-chen [o.J, Kalbsdrüse [vr.], Kalbsmilch [vr.]. kali, vr.: (schk.) Kali [o.J. kaliber, o.: Kaliber [m. en o.J. kalif, m.: Kalife [m.J. kalifaat, o.: Kalifat [o.J (1. Kalifcn-würde [vr.J, 2. Kalifenregierung [vr.1, 3. Reich [o.l der Kalifen). kalis, m.: 1) Landstreicher [m.]; 2) (der) arme Schlucker [m.1. kalk, vr.: Kalk [m.J; ongebluschte -: (der) uugelöschte Kalk; - blusschen: Kalk löschen; - aan de tanden: Weinstein [m.J an den Zahnen; i -aarde, vr.: Kalkerde [vr.J. kalkachtig, bv. n.: kalkartig; I-heid, vr.: Kalkartigkeit [vr.], (das) Kalkartige. kalk-bak, m.: (mtsl.) Kalkkübel [m.J; het -branden: das Kalkbrennen. kalken, w. b.: kalken. kalk-groeve, vr.: Kalkbruch [m.; ül; I -houdend, bv. n.: kalkhaltig; -houw, vr. (-kloet, m.): Kalkkrücke [vr.J;-kuip, vr.: Lohkübel [m.J. kalkoen, m.: 1) (het mannetje:) Truthahn [m.; a en a|, Puthahn [in.; ii en aj. Putter [m.|; 2) (het wijtje:) Truthenne [vr.J, Puthuhn [o.; ü], Pute [vr.J; 3) aan paardenhoefijzers:) Stollen [m.J. kalkoene-bout, m.: Puter [m.1, Pute [vr.1 (gebraden -bout: Puterbraten [m.l. |
KALKOEXEN-DREK.
255
KAMER-MEISJE.
|
Putenbraten [m.]); I -drek, m.: Putermist [m.]; -vleesch, o.: Putenfleisch [o.]. kalkoenen-drek. m.: Putermist [m.1; | -ei, o.: Putenei [o.]; -hoeder, in.: Putenjunge |m.]; -hoedster, vr.: Puten-hirtin [vr.], Putenmadchen [o.]; -melker, m.: 1) Putenzüchter [m.1, 2) Putenhandler [m.1; -nest, o.: Putennest [o.J; -pokken, vr.: mrv.: Putenpoeken [vr. mrv.]. kalkoensch, bv. n.: -e haan:Zie no. 1 kalkoen; zoo rood worden als een -e haan: (spr.) feuerroth [tl werden [onr.1; -e hen: Zie no. 2 kalkoen. kalkoentje, o.: (vog.) Putchen [oj; (figr.) Drittel [o.l einer Flasehe Wein. kalk-put, m.: Kalkgrrube [vr.1; I-room, m.: Kalkrahm [m.1; -stok, m.: Kalkkrüeke [vr.1; -trogr, m.: Kalkkübel [m.1. kalle-moer, vr.: Plauderliese [vr.1, Plaudertasehe [vr.1, Plappermaul [o.; auj, Schwatzerin [vr.1. kallen, w. o.: plaudern, plappern, schwatzun. kaller, in.: Zie kallevaar. kallevaar, m.: Plauderhans [m.|, Plappermaul [o.; aul, Schwatzer [m.|. kalm, bv. n.: ruhig-, still; (fig:.) gelassen. kalmeeren, w. b.: beruhigen, besanf-tigen, (gnk.) kalmiren [ie]. I -, w. o.:ruhig werden [onr.]; (fig.) naehlasswn [onr.1. kalmink, o.: (zekere stof:) Kalmank [mj. kalminken, bv. n.: kalmanken, von Kalmank. kalmpjes, bw.: ganz ruhig. kalmte, vr.: Ruhe [vr.1. Stille [vr.1; (fig.) Gelassenheit [vr.] ; (zeew.) Kalm [m.1. Windstille [vr.]. kalmiik, m.: Kalmüke [m.]. I -, o.: (zekere stof:) Kalmiik [m.1. Kalmukseh. bv. n.: kalmükiseh; het -: das Kalmükiseh; eene -e: eine Kal-mükisehe. kalmus, m.: (pik.) Kalmus [m.1; I -wor-tel, m.: Kalmuswurzel [vr.1. kalot, vr.: Kalotte [vr.]. kaloze, o.: Kalötehen [o.l, Kappellen [o.l, Scheitelkappchen [o.]. kalotyn, m.: (gem., seheldwoord:) Kalottin [in.]. kalven, w. o.: kalben; (fig. fam.: kotsen:) kalbern, vomiren [ie]. kalverachtig, bv. n.: kalberhaft; I -heid; vr.: 1)Kalberhaftigkeit [vr.1,2) Kal-berei [vr.1. kalveren, o. mrv.: Kalber [o. mrv.1. Zie jnttemis. kal ver-knieën, vr.: steife Kniee |o. mrv.J; | -liefde, vr.: (die) erste Liebe. Kalvyn, m.: (kkk.-hist.) Kalvin [m.1, Kalvinus [m.]. I -, vr.: (appelsoort:) Zie rammelappel. kam, in.: (i. a. b.) Kamm [m.; a] (uit- Sezonderd: de - eener viool: der Steg emer eige); een wijde -: ein weiter Kamm; een fijne -: ein enger Kamm; de - van een rad: (wkt.) der Kamm eines Rades; de - van eenen haan: der Kamm eines Hahns; een haan met een dubbelen -: (iron.) eine Wetterhexe, ein zankisches Weib; allen en alles over één - scheren: (spr.) alle und Alles über Einen Kamm scheren [onr.].ezonderd: de - eener viool: der Steg emer eige); een wijde -: ein weiter Kamm; een fijne -: ein enger Kamm; de - van een rad: (wkt.) der Kamm eines Rades; de - van eenen haan: der Kamm eines Hahns; een haan met een dubbelen -: (iron.) eine Wetterhexe, ein zankisches Weib; allen en alles over één - scheren: (spr.) alle und Alles über Einen Kamm scheren [onr.]. |
kam-duiker, m.: (vog.) Haubenente [vr.]. Ikameel, o.: (wkt.) Kameel [o.]. Ikameel, m.: (drk.) Kameel [o.j; I -drijver, m.: Kameeltreiber [in.], Kameelführer [m.|, Kameelwarter [m.1; -geit, vr.: Ka-meelziege [vr.]; -hengst, m.:Kameelhengst lm.]; -hooi, o.: (pik.) Kameelheu [o.l; -koe (-merrie), vr.: Kameelstute |vr.], Kameel-kuh [vr.; ü]; -pardel, m.: (drk.) Kameel-parder [in.]. kameels-haar. o.: Kameelhaar [o.]; I -hals, m.: Kameelhals [m.; ü]; -haren, bv. n.: kameelharen; -maag, vr.: Kameelmagen [m.1; -rug, m.: Kameelrücken [m.]. Zie kemels. kameleon, o.: Chamaleon [o.]; (fig.) Wetterhahn [m.; a en a]. kamelot, o.: Kamelott [m.]. kamelotten, bv. n.: kamelotten. kamen, w. o.: kahmig werden [onr.1, kahmen. kamenier, vr.: Kammerjungfer [vr.], Kaininermadchen [o.l; (tnl. en iron.) Kammerkatzchen [o.l. kamenieren, w. o.: als Kammerjungfer dienen. kamer, vr.: Zimmer [o.l, Stube [vr.]; (stk., adm., rcht., art., mtw., ontl. en fig.) Kammer [vr.1; zijne (hare) - moeten houden: das Zimmer hüten müssen [onr.]; de - van koophandel: die Handelskam-mer [vr.]; de - van afgevaardigden: die Kammer der Abgeordneten, die Stande-kammer; de Eerste -: die Erste Kammer: de Tweede-: die Zweite Kammer; zijn boel aan de - geven: Zie boel: gemeubileerde -s te huur; inöblirte [ie] Zimmer zu ver-miethen [tl. kameraad, m.: Kamerad [m.]. kameraadschap, z. n. (1. o.; 2. vr.): Kameradschaft [vr.]; I -schappelijk, bv. n.: kameradschaftlich. kameraar, m.: Unterhalter [m.] (van eene bijzit: einer Maitresse). kamer-arrest, o.: Stuoenarrest [m.]; I -behanger, m.: fie] Tapezirer [m.]; -bel, vr.: Zimmerklingel [m.]; -bewaarder, m.: ïhürhüter [m.]; -bezem, m.: Stubenbesen [m.1; -deur, vr.: Zimmerthüre [vr.1, Stuben-thüre [vr.1; -dienaar, m.: Kammerdiener [m.]; -doek, o.: Kammertuch [o.], Kambrik [m.1; -doeksch, bv. n.: kammertuchen, von Kammertuch. kameren, w. b.: ft] ausmiethen (-een meisje: ein Madchen); een meisje geka-merd hebben: sich eine Maitresse halten [onr.1, ein Frauenzimmer unterhalten [onr.j; gekamerd zijn door: die Maitresse sein von. kamer-geleerde, m.: Stubengelehrte [m.|; I-geleerdheid, vr.: Stubengelehrsam-keit | vr. |; -heer m.: Kammerherr [m.] (-heer van dienst: der dienstthuende Kammerherr) ; -heerschap, o.: Kammerherrenwürde jvr.l; -huur, vr.: [tl Zimmermiethe [vr.], [t] Stubenmiethe |vr.]; -japon, vr.: (voor vrouwen:) Hauskleid [o.i (voor mannen:) Schlafrock [m.; ö]; -juffer, vr.: Zie kamenier; -leven, o.: Stubenleben [o.]. kamerling, m.: Kammerling [m.j. kamer-lucht, vr.: Stubengeruch [o.l. Mangel [m.] an frische Luft; I-mat, vr.: Stubenmatte [vr.]; -meid, vr.: Stubenmagd [vr.; al; -meisje, o.: Stubenmadchen [o.l; |
KAMERTJE.
KANEN.
256
|
-muziek, vr.: Salonmusik [vr.];-plafond, o.: Zimmerdecke [vr.l; -]?ot, m.: Nachttopf [m.; ö 1; -raam, o.: Stubemenster [o.l; -schel, vr.: Zie -bel; -sleutel, m.: Zimmerschlüs-sel [m.l, Stubenschlüssel |m.J; -spel, o.: Zimmerspiel [o.]; -spin, vr.: Zimmerspinne [vr.]; -stilletje, o. (-stoel, m.): Nachtstuhl fm.; ül; -stuk, o.:(schl.) Salongemalde [o.|, (muz.) Salonstück [o.], (art.) Kammerstück [o.]. kamertje, o.: Zimmerchen [o.j, Stüb-chen [o.|. kamer-toon, m.: (muz.) Kammerton [m.J; I -venster, o.: Stubenfenster [o.l; -vloer, m.: Stubenboden [m.; ö]; -vogel, m.: Zimmervogel [m.; ö j. Kameryk, o.: (adk.) Kambray [vr.|. kamerzan^er, m.: Kammersanger [m.]; I -zangeres, vr.: Kammersanger in [vr.|. kamfer, vr.: Kampher [m.]; I -achtig, bv. n.: kampherartig; -boom, m.: (pik.) Kampherbaum [m.; aj; -houdend, bv. n.: kampherhaltig; -lucht, vr.: Kampherge-ruch [m.]; -olie, vr.: Kampherol [o.J; -spiritus, m.: Kampherspiritus [m.l; -zuur, o.: (schk.J Kamphersaure [vr.l (als bv. n.: kampnersauer). kamferen, w. b.: mit Kampher schwiin-gern. kam-liout. o.: (zei w.) Kamm [m.; iil; I -huisje, o.: Kammfutteral [o.]. kamig;, bv. n.: kahmig; I -heid, vr.: Kahmigkeit [vr.]. kamille, vr.: (pik.) Kamille [vr.l; een aftreksel van -n: ein Kamillenthee fm.]; -n drinken: Kamillenthee trinken [onr.J; I kamillenpot, m.: Kamillenkanne [vr.l. kamizool, o.: Kamisol [o.; o en ö|. kammeling:, vr.: Kammling [m.l, Kammlingswolle [vr.]. kammen, w. b.: kammen. kamnier, m.: Kammer (m.l. kammetje, o.: Kammchen |o.]. kamoes-leder (-leer), o.: Gemsenleder [o.]; I-lederen (-leeren), bv. n.: gemsen-ledern. Ikamp, bw.: quitt, wett. Ikanip. o.: (nul.) Lager [o.]. Ikamp. in.: 1) Stück [o.] Land, (fig.) Gehage [o.]; 2) Kampf [m.; a]; geen - ge-ven: nicht nachgeben [onr.], sich nicht ergeben [onr.J. kampanje, vr.: (zeew.) Kampanje [vr.J; (mil. en fig.) Feldzug fm.; üj. kampeeren. w. b.: kampiren fie], la-gern. I -, w. o.: gelagert sein. I - (zich), w. w.: sich lagern. kampement, o.: 1) Lager [o.l, Feld-lager [o.]; 2) (das) Kampiren |ie], (das) Gelagertsein; 3) (das) Kampiren [ie], (das) Lagern. kampen, w. o.: kampfen; (fig.) wett-eifern; te - hebben met: zu kampfen ha-ben mit. Kampenaar, m.: Kampner jm.]. Kampenaarster, vr. (Kampensche, vr.): Kampnerin [vr.]. kamper, m.: Kampfer fm.l I -, bv. n.: kampner, aus (der Stadt) Kampen. kamperfoelie, vr.: (pik.) Geissblatt [o.l. kampernoelje, vr.: (der) essbare Erdschwamm [aj. |
kampersteur, m.: Eiersalat [m.J. kamp-^eveclit, o.: Kampf [m.; ül; I -plaats, vr.: Kampfplatz [m.; al;-rechter, m.: Kampfrichter [m.l; -spel, o.: Kampf-spiel [o.]; -strijd, m.: Kampf [m.; al, (fig.) Wettkampf [m.; a], Wettstreit [m.J^vechter, m.: Kampfer [m.l, Streiter [m.l, (fig.) Wettkampfer [m.J, (ook:) Vertheidiger [tl [m.l. kampioen, m.: Kampe [m.J, Kampfer lin.J, Streiter [m.]; -desgeloofs: Ver-fechter [m.] des Glaubens. kam-Helielp. vr.: Kammmuschel [vr.]. kaniNel, o.: Kammling [m.]. kani-sla^or, m.: Kammsetzer [m.l, Kardatschenmacner [m.J. kaniHter, vr.: Kammerin [vr.J. kamniss, bv. n.: (van den neus:) stumpf, platt; (menschen en dieren:) stumpfnasig, Ïdattnasig. I -, m. en vr.: Stumpfnase[vr.], ^attnase [vr.].dattnasig. I -, m. en vr.: Stumpfnase[vr.], ^attnase [vr.]. kaniuis-lelt;ler (-leer), o.: en: I -lederen (-leeren), bv. n.: Zie kamoes. kam vonnis, bv. n.: kammförmig. Ikan. m.: (das) Können; waar een wil is, is ook een -: (spr.) was Einer will, das kann er auch. Ikan, vr.: Kanne [vr.J; de Nederland-sche -: das Litre, das Liter; wie het onderste uit de - wil hebben, krijgt het lid op zijn neus: (spr.) wer Alles haben will, bekomt eine Nase; als de wijn is in den man, zit de wijsheid in de -: (spr.) wenn der \Vein ist in dem Manne, ist die quot;VVeis-heit in der Kanne. kanaal, o.: Kanal [m.; a] (ook fig.);ik heb dat uit een goed -: ich liabe es aus zuverlassiger Quelle. kanalje, vr.: (gem.) Schindluder [o.]. I -, o.: (der) niedrigste Pöbel. kanaljens, bv. n.: schandlich. kanarie, vr.: Kanarienvogel [m.; öl, Kanarienzeischen |o.]; i -boom m.: Ka-narienbaum [m.; al; -gras, o.: Kanarien-gras [o.|; -kooi, vr.: Zie -vlucht; -kooitje, o.: Kiifig fm.] für einen Kanarienvogel; -sekt m.: Kanarienwein [m.l; -suiker, vr.: Kanarienzucker [m.]; -vlucht, vr.: Kiifig [m.] für Kanarienvogel;-vo-gel, in.: Zie kanarie; -wijn, m.: Zie -sekt, (fig. iron.) Ganzewein fm.], Pum-penheimer fm.]; -zaad, o.: Kanariensamen [m.J. kanaster, m.: Kanaster [m.J. kandeel, vr.: Gewürzwein fm.l; l-maal, o. (-partij, vr.): Taufessen [o.], Tauf-schmaus [m.]; -wijn, m.: Gewürzwein fm.l. kandelaar, m.: Leuchtor fm.l. kandelaartje, o.: Leuchterchen f o.]. kandy. vr. (kandij-suiker, vr.): Kan-delzucker [m.l, Kandiszucker [m.],Zucker-kand [m.]. kaneel, vr. en o.: Zimmt [m.], Zimmet [m.l; een pijpje -: ein Zimmetstangelchen fo.J, ein Zimmtröhrchen fo.J; gebroken -: Zimmtbruch fm.J; I -kleurig, bv. n.:zimmt-farben, zimmtfarbig; -wafeltje, o.: Zimmt-waffelchen [o.J; -water, o.: Zimmtwasser fo.J (Zie spr. gist); -wijn, m.: Zie kandeel. kanefas, o.: Kanevas [m.J; I -wever, m.: Kanevasweber [m.]. kanen, vr. mrv.: Grieben [vr. mrv.} (Zie kaan); I -brood, o.: Hundebrod [o.], Griebenbrod [o.]. |
KANGOEROE.
257
KANTEN.
|
kangoeroe, vr.: (drk.) Kanguruh [o]. kanis, vr.: Angler-Tragkorb [m.; ö]; (fig-, fam.) quot;Wanst [m.; a]; zijne - volstoppen: seinen quot;Wanst vollstopfen. kanker, m.: Krebs |m.], Kanker [m.]; iemand van den - opereeren: Einem den Krebs ausschneiden lonr.1; een - voor de maatschappij : ein Kanker der bürgerlichen Gesellschatt. kankerachtig;, bv. n.: krebsartig:; I -heid, vr.: Krebsartigrkeit [vr.]. kankerbloem, vr.: (pik.) Krebs-blume Lvr.]. kankeren, w. o.: um sich tressen [onr.]. kankergezwel, o.: Krebggreschwulst [vr.; ü]; I -kruid, o.: (pik.) Krebskraut [o.]; -Inder, m. (-lijderes, vr.): der (die) yom Krebs Angefressene; -zweer, vr.: Krebsgeschwür [o.]. kanne-lierg, vr.: (pik.) Affenbeere [vr.], Sumpfbeere [vr.], Moosbeere [vr.]; I-geluk, o.: 1) Neige [vr.], (das) Restchen; 2) (der) erste Schluck lu en ü|. kanneken. o.: Kannchen [o.]; I kan-nekenskruid, o.: (pik.) Kannenkraut [o.]. kanne-lid, o.: Kannendeckel [m.j. kannen, vr. mrv.: Kannen [vr. mrv.]; I -gieter, m.: (een germanismus:) Zie tinnegieter. kannetje, o.: Kannchen [o.]. kanne-wasscher, m.: 1) (een ger-manismus:) Zie fig. rattestaart, 2) (pik.) Kannenkraut [o.]. kannibaal, in.: Kannibale [in.], Men-schenfresser [m.]. kannibalen-woede, vr.: [t] Kanniba-lenwuth [vr.], kannibalische [t] Wuth [vr.] kano, vr.: Kalm [m.], Nachen [m.]. kanon, o.: (art.) Kanone [vr.]; een -vernagelen: eine Kanone vernageln; binnen het bereik van het -: innerhalb Kanonenschussweite. kanonade, vr.: Kanonade [vr.]. kanon-gebulcler, o.: Kanonendonner [m.]; I-gieter, m.: Stückgiesser[m.l;-gieterij, vr.: Stückgiesserei [vr.]. kanoniek, bv. n.: Zie canoniek, kanon-metaal, o.: Stückmetall [o.], Kanonenmetall. [o.]. kanonneer-boot, vr.: Kanonierboot [o.; oo en ö]. kanonneeren. w. b.: kanoniren [ie], kanonneer-sloep, vr.: Kanonier-schaluppe [vr.]. kanonnen, o. mrv.: Kanonen jvr. mrv]; ! -koorts, vr.: (iron.) Kanonenfieber [o.]. kanonnier, m.: Kanonier [m.]. kanon-He hot, o.: Kanonenschuss [m.; ü] (-schotsafstand, m.: Kanonenschussweite [vr.]. kanons-kogel, m.; Kanonenkugel [vr.]. kanon-vleescli, o.: (iron.) Kanonen-tutter [o.]; I -vuur, o.: Kanonenfeuer [m.] (tegen -vuur bestand: kanonentest). Zie canon. kans, vr.: 1) Glück |o.1; 2) Glücks-wechsel lm.]; 3) Gélegrenheit [vr.], gün-stige Gelegenheit jvr.]; 4) AVahrschein-licnkeit [vr.], Aussicht [vr.[; 5) Möglich-keit lvr.]; G) Gefahr [vr.]; eene - wagen: sein Glück (sein Heil) versuchen; de - wagen: es riskiren [ie]; de -en van het toeval: die Glückswechsel des Zufalls; zijne |
- schoon zien: eine günstige Gelegenheit haben; zijne - waarnemen: die Gelegenheit wahrnehmen [onr.]; zijne - voorbij laten gaan: die günstige Gelegenheit un-benutzt lassen [onr.]; nu is de-verkeken: jetzt ist die günstige Gelegenheit vorbei; daar is weinig - op: die Wahrscheinlich-keit dazu ist nur gering, das ist nicht sehr wahrscheinlich; hij heeft weinig - om te slagen: er hat wenig Aussicht auf Erfolg geene - zien om te ....: keine Möglicn-keit zu .... sehen [onr.]; ik zie er geene - op: ich sehe keineMöglichkeitdazu• alle kansen vooruit berekenen: alle Möglich-keiten im Voraus berechnen; op alle kwade kansen gewapend zijn: auf alle Widerwartigkeiten (auf alle Unglücks-falle) vorbereitet sein; zich aan de kwade - blootstellen: sich der Gefahr aussetzen; I -berekening, vr.: Berechnung [vr.] aller Möglichkeiten; -biljet, o.: (der) auszulo-sende Staatsschuldschein. kansel, m.: Kanzei [m.]. kanselary. vr.: Kanzlei [vr.]; I -stijl, in.: KanzleistiT [m.]. kanselier, m.: Kanzier [m.]. kansel-rede, vr.: Kanzelrede [vr.]; I -redenaar, m.: Kanzelredner [m.]; -stijl, m.: Kanzelstil [m.]; -taal, vr.: Kanzel-sprache [vr. |; -toon, m.: ^ Kanzelton [m.]; -welsprekendheid, vr.: Kanzelberedtsam-keit [vr.]. kans-rekening, vr.: quot;VVahrscheinlich-keitsrechnung [vr.]; I-spel,o.:Hasardspiel [o.]. Ikant, m.: Kante [vr.]: (fig-.) Seite [vr.]; (de) witte - (van een bedrukt of beschreven blad papier:) Rand [m.; a]; - noch wal raken: (spr.) weder gehauen noch ge-stochen sein; aan - maken: (fig-.) in Ord-nung bringen [onr.]; van - maken: um-bringen [onr.1, tödten [t], des Lebens be-rauben; op den - staan: an der Kante stehen [onr.], (in een boek:) am Rande stehen [onr.]; op zijn - staan: kippend stehen [onr.]; iets op zijn - zetten: etwas auf die Kante stellen; niets over zijn -laten gaan: (fig.) nichts passiren [ie] lassen [onr.]; ik van mijnen -: ich meiner-seits; gij van uwen -: Sie Ihrerseits; hij van zijnen -: er seinerseits; van alle -en: von allen Seiten; aan dezen -: an dieser Seite [2], diesseits [2]: van dezen-: von dieser Seite, dieserseits. Ikant, bv. n. en bw.: 1) kantig; - houwen: kantig hauen, vierkant oehauen, kanten; - zagen: kantig sag:en; 2) deze wijn smaakt -: dieser Wein schmeckt nach dem Fasse; 3) - en klaar: ganz fertig. kant-beitel, m.: Brechmeissel [m.]; I -doos, vr.: Spitzenschachtel [vr.]. kanteloep, vr.: (pik.) Kantalupe [vr.], quot;Warzonmelone [vr.]. kanteel, o.: Zinne [vr.]. kanteelen, w. b.: mit Zinnen ver-sehen [onr.]. kanteeling, vr.: Zinne [vr.]. kantelen, w. o.: kippen. 1 -, w. b.: kanteln. kanteling, vr.: (das) Kanteln, (das) Kippen; (fig.)Ünistürzung [vr.|,Umsturz [m.]. Ikanten, bv. n.: Spitzen____; -doek, m.: 1) Spitzenhalstuch [o.; ü], 2) Spitzen-tuch [o.; ü]; -doos, vr.: Zie kantdoos; |
Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, 2de druk.
KAP-KAMER.
KANTEN.
|
-kraag:, m.: Spitzenkragren [m.]; -mouwtje. o.: Spitzenarmel [m.]; -muts, vr.: Spitzenhaube Lvr.]. Ikanten, w. b.: kanten, kantig machen, kantig hauen. vierkant behauen. I - (zich), w. w.; sich widersetzen (- tegen: [3]). kauter-kaan, vr.: Kümmelkase [m.1; I -stok, m.: (zeew.) Helmstock [m.; öl, Steuorstange [vr.]. kantliout, o.; Kantholz [o.];-houwen, w. b.: Zie in bw. kant. kantielje, vr.: Kantille [vr.]. kantig:, bv. b.: kantig; (van wijn:) nach dem Fasse schmeckend; I -heid, vr.: (das) Kantige; (van wijn:) Geschmack [m.] nach dem lasse. kantje, o.: 1) Spitzenbesatz fm.; a]; 2) Randchen lo.]; daar is wel een - van aan: (fam.) das ist nicht zu laugnen; daar zal wel een - van aan zijn: (fam.) es wird wohl etwas quot;VVahres daran sein; om de -s heen praten: (spr.) um die Sache herum-gehen Lonr.] wie die Katze um den heis-sen Brei. kantjes, bw.: (fam.) nett, proper, kant-klopper, m.: Spitzenklöppler [m.]; I -klopster,vr.: Spitzenklöpplerin lvr.]; -kussen, o.: Klöppelkissen Lo.]; -negotie, vr.: Spitzenhandel [m.]. kanton, o.: Kanton [m.]; in -s indee-len: in Kantone abtheilen[tl; I -gerecht, o.: Kantonalgericht [o.], (voorheen:) Friedens-gericht [o.]. kantonnaal, bv. n.: kantonal. kantonneeren, w. o. en b.: kanto-niren [ie]; gekantonneerd liggen: kanto-nirt [iel sein. kantonnenient, o.: 1) [ie] Kantoni-rung [vr.]; 2) Kantonnenient [o.]. kanton-rechter, m.: Kantonalrichter [m.1, (voorheen:) Friedensrichter [m.1. kantoor, o.: 1) (kph.) Komptoir [o.]; 2) Büreau [o.]; 3) (in Sam. ook:) ... amt [o.; a], b. v.: post-: Postamt [o.; a]; 4) ... .geschaft [o.|, b. v.: bankiers-: Bank-geschaft [o.]; 1 -bediende, m.: Komptorist lm.], Kommis [m.]; -behoeften, vr. mrv.: Komptoirbedürfnisse [o. mrv.]; -bel, vr.: Komptoirklingel [vr.I; -boek, o.: Geschafts-buch [o.; ü]; -gebruik, o.: Komptoirge-brauch [m.1; -hand, vr.: Kaufmannshand [vr.], gelaunge Handschrift [vr.]; -inkt, m.: Komptoirdinte [vr.]; -klerk, m.: Zie-toe-diende; -knecht, m.: Komptoirdiener lm.]; -looper. m.: Auslaufer [m.1 eines Komptoirs; -lessenaar, m.: Komptoirpult [o.]; -pen, vr.: Schreibfeder [vr.] zum Komptoirgebrauch; -schel vr.: Zie -bel; -schrijver, m.: Zie -bediende. kantoortje, o.: Seitenzimmerchen [o.], Nebenzimmerchen [o.]. kantoor-werk, o.: Komptoirarbeit (vr.]; I -werkzaamheden, vr. mrv.: Komp-toirarbeiten [vr. mrv.]. kant-patroon, o.: Spitzenmuster lo.]. Spitzenmodel [m.1; I -rechten, w. b.: Zie -bouwen; -steek, m.: Spitzenstich [m.]. kants-baak, m.: Kenterhaken [m.]. kant-steen, m.: Eckstein lm.];l-tee-kening, vr.: Randglosse [vr.];-visscherij, vr.: Strandfischerei [vr.]; -werk, o.: Spit-zenarbeit [vr.]; -werker, m.: Spitzenwir-ker [m.], Spitzenklöppler [m.]; -werkster, vr.: Spitzenwirkerin [vr.], Spitzenklöpplerin |
[vr.]; -winkel, m.: Spitzenladen [m.; a en a|. kanunnik, m.: (kkl.) Domherr [m.1, Stiftsherr [m.], Chorherr [m.]. kanunniken, m. mrv.: Domherren [m. mrv.]; 1 -stoel, m.: Chorstuhl m.; ü], kanunniksebap, o.:Domherrenstelle [vr.], Domwürde [vr.J. , kap, vr.: Kappe [vr.]; (van een huis:) Dachstuhl lm.: ü]; (van een rijtuig:) Decke [vr.]; I -doos,vr.: Toilettenschachtel [vr.], Toilettenkastchen [o.], Putzkastchen ^kapel- vr.: (ins.) Schmetterling [m.]; (anders i. a. b.:) Kapelle [vr.I; waar onze Lieve Heer eene kerk heeft, heeft de duivel eene -: (spr.) in der Nalie der Kirchen sind immer Wirthshauser [t]. kapelaan, m.: (kkl.) Kaplan [m.], Ka-pellan [m.J; I -schap, o.: Kaplanstelle [vr.]. kapelletje, o.: (ins.) (der) kleine Schmetterling; (anders:) Kapellchen [o.I; iiron.) Schnapsbude [vr.]; -s vangen: Schmetterlinge fangen [onr.], (iron.) m Schnapsbuden einkehren. kapelmeester, m.: (muz.) Kapellmeister [m.1. i c \ kapen, w. b.: (mar.) kapern (ook hg.); (fig. tam.) stibitzen, mausen. Hupenaar, m.: Kapliinder [m.]. Ikaper, vr.: Kappe [vr.]. jkaper, m.: Kaper [m.1; (ng.) Kaper-schiff [o.]; er zijn -s op de kust (ook Hg.): die Küste ist unsicher; I -brief, m.: Kaperbrief [m.]; -kapitein, m.: Kaperkapitan [m.]; -schip, o.: Kaperschiff [o.]. kap-gebint, o.: (bwk.) Bindebalken [m.] ties Dachstuhls; I -gewelf, o.: Kappen-gewölbe [o.]. ^ , tt Ikapitaal, bv. n.: Kapital....; Haupt....; eene kapitale letter: ein Hauptbuchstabe [m.1, ein Kapitalbuchstabe [m.J. . Ikapitaal, o.: Kapital [o.J; kapitalen, o. mrv.: Kapitalien [o. mrv.]; een dood -: ein todtes [t] Kapital; een man van -: em Mann von Kapitalien; klein-: (typ.) Kapi-talchen [o.];l -rekening, vr.: Kapitalrech-nung [vr.], Kapitalkonto [o.]. kapitaaltje, o.: Kapitalchen [o.]. kapitaliseeren, w. b.: 1) kapitali-siren [iel; 2) zum Kapital schlagen [onr.]. kapitalist, m.: Kapitalist [m.1. kapiteel, o.: Kapital [o.]. kapiteeltje, o.: Kapitalchen [o.]. kapitein, m.: (mil.) Hauptmann [m.; -leute 1, Kapitiin [m.1; (mar. en kpv.) Kapi-tan [m.1; -generaal, m.: Generalkapitan [m.]; -kwartiermeester, m.: Regnnents-auartiermeister [m.1; -luitenant, m.: Kapi-tan-Lieutenant [m.]. kapiteinscbap, o.: Hauptmannschatt [vr.], Kapitanschaft [vr.]. . ^ kapiteins, in Sam.: Kapitans.... kapitoiynseb, bv. n.: kapitoliniscn. kapitool, o.: Kapitol [o*], Kapitohum kapittel, o.: (i. a. b.) Kapitel [o.]; j -dag, m.: Kapiteltag [m.].. kapittelen, w. b.: (Einen) kapitein, (Einem) das Kapitel lesen [onr.J. kapittel-beer, m.: Kapitelherr Lm.], Kapitular [m.]; 1 -stok, m.: Stabchen [o.]. kapje, o.: Kappchen [o.]. . kap-kamer, vr.: Putzgemach [o; a], Putzzimmer [o.J; I -laars, stiefel [m.1, Stulpenstiefel [m.^, Stulpstiefel |
KAP-LAKEN.
259
KARKIET.
|
tm.]; -laken, o.: (kpv.) Prirageld [o.], Kapp-laken [o.]; -luifel, vr.: Schirmdach [o.: al; -mantel, m.: Kappenmantel [m.; al; -mes, o.: Hackmesser[o.l,(bij de walvischvangst:) Kappmesser [o.]. kapoen, m.: Kapaun [m.|, Kapphahn {m.; a en al. kapoenen, w. b.: kapaunen, kappen, kapoentje, o.: Kapaunchen [o.], Ka-paunchen [o.]; (fig. fam.) Viertel [o.] einer Flasche Wein. kapoets, vr. (kapoetsmuts, vr.): Ka-putze [vr.]. Ikapot, bv. n. en bw.: kaput; (spl.) matsen. Ikajiot, vr. (kapotjas, vr.): Kaputroek .{in.; ö], üeberrock [m.; ö]. kappelen, w. o.: gerinnen [onr.1. kappeling:^ vr.: (das) Gerinnen. Ikappen, vr. mrv.: Kappen [vr. mrv.l; gelijke monniken, gelijke -: (spr.) gleiche Brüder, gleiche Kappen; 1 -maker, m.: Kappenmaeher [m.]. Ikappen, w. b.: (afhakken:) kappen; (iemands haar opmaken :) [3] das naar maehen; zich laten -: sich das Haar ma-chen lassen [onr.1. Ikapper, m.: 1) Friseur [m.], Haar-krausler [m.l, Haarkünstler [m.]; 2) Hacker [m.1. ikapper, vr.: (pik.) Kaper [vr.J; | -boom, m.: Kapernbaum [m.; iij, Kapernstrauch [m.; a], Kapernstaude [vr.] ;-kool (-tjeskool), vr.: (tnb.) Karmis [m.], Kappiskraut [o.|, (der) weisse Kopfkohl; -saus, vr.: (kkk.) Kapernbrühe [vr.]; -struik, m.: Zie -boom. kappertje, o.: (vog.) Kappentaube Ivr.1, Haubentaube [vr.], Nonnentaube [vr.], Schleiertaube [vr.]; I -kappertjeskool, vr.: (tnb.) Zie in vr.: kapper. kap-raaf (-rave), vr.: (bwk.) Dack-sparren [m.]. kaproen, vr.: 1) Haube [vr.1; het zijn twee noofden onder één -: (spr.) sie spie-len unter Einem Hut, sie stecken (sie liegen [onr.]) unter Einer Decke; 2) (rs.) Kappzaum [m.; au]. kapruin, vr.: Zie kaproen. kap-Neizen, w. b.: (zeew.) umstürzen. kapsel, o.: Haarputz [m.], Kopfputz [m.]. kap-sjees, vr.: Halbkutsche [vr.]; I-spant, o.: (bwk.)Dachstuhl [m.; ü]; -spiegel, m.: Toilettenspiegel [m.]. kapster, vr.: Haarkünstlerin [vr.]. kap-stok, m.: Kleiderrechen [m.l (aan den -stok hangen, w. b.: fig. fam.: fahren lassen [onr.]); -tafel, vr.: Putztisch [m.]. kapneyn, m.: Zie kapneüner. kapuenner, m.: (kkl.) Kapuziner[m.]; (tnb. en Kkk.) Kichererbse [vr.], graue Erbsejvr.]; I-klooster, o.: Kapuzinerkloster [o.; ö|; -monnik, m.: Kapuzinermönch [m.]; -non,vr.: Kapuzinernonne [vr.];-orde vr.: Kapuzinerorden [m.]. kapuits, vr.: Zie kapoets, kap-vormig, bv. n.: kappenförmig; !-wagen,'m. (-wagentje, o.): (der) überdeckte Wagen |a]. Zie mrv. kappen. kar, vr.: Karren [m.]: het onderstel eener -: das Karrengestell; de - omsmijten: (pop.) unzeitig niederkommen [onr.]. karaak, vr.: Karake [vr.]. karaat, o.: Karat [o.]: I -gewicht, o.: Karatgewicht [o.]. |
karaats, bv.n.: karatig, karatig, vierentwintig - goud: (das) vierundzwanzig karatige Gold. karabinier, m.: Karabinier [m.]. karab^n, vr.: Karabiner [m.]: I-haak, m.: Karabmerhaken jm.]; -schoen m.: Ka-rabinerschuh [m.]; -schot, o.: Karabiner-schuss [m.; ü]. karaf, vr.: Karaffe [vr.]. karakter, o.: Charakter [m.]. karakteriseeren, w. b.: charakte-risiren [ie], kennzeichnen. karakteristiek, bv. n.: charaktori-stisch. I -, vr.: Charakteristik [vr.]. karakterloos, bv. n.: charakterlos; I -heid, vr.: Charakterlosigkeit [vr.]. karakter-seliildering, vr.: Charak-terschilderung [vr.]; I -stuk, o.: (tnl.) Cha-rakterstück |o.]; -trek, m.: Charakterzug [m.: ü]. karavaan, vr.: Karavane [vr.]; I-thee, vr.: Karavanenthee [vr.]. karbats, eaz.: Zie karwats, enz. karbeel, m.: (bwk.) Kragstein [m.]. karbonade, vr.: (kkk.) Karbonade [vr.]. karbonkel, m.: (m.) Karbunkel [m.], Karfunkel [m.J; I-neus,m.: Karbunkelnase [vr.] Kupfernase [vr.]; -steen, m.: Karbun-kelstein [m.], Karfunkelstein [m.l. karbouw, m.: (drk.) Büffelochs [m.], Buffel [m.]. kardeel, o.: (zeew.) Kardeele [vr.]; I -blok, o.: Kardeelblock [m.; ö]. kardemom, vr.: (pik.) Kardamome [vr.]; I -zaad, o.: Kardamomsamen [m.1. kardinaal, m.: (i. a. b.) Kardinal [m.; a]. Zie eardinaal. kardinaalsehap, o.: Kardinalswürde [vr.]. kardinaals-lioed. m.: Kardinalshut [m.; ü]; -mantel, m.: Kardinalsmantel [m.; a]; -muts, vr.: (pik.) Pfaffenholz lo.l. kardoes, vr.: (art.) Karduse [vr.]. I -, o.: (papiersoort:) Karduspapier |o.]. I -, m.: (drk.) Pudelhund [m.1, Pudel [m.]. kardoes-garen, o.: Kardusgarn [o.]; I -hond, m.: Zie m. kardoes; -kist, vr.: Karduskiste [vr.], Kardusenkiste [vr.1 ^koker, m.: Kardusköcher [m.1; -naald, m.: Kardusennadel [vr.]; -papier, o.: Karduspapier [o.]. kareel, m. (kareelsteen, m.): Backstein [m.], Mauerstein [m.], Ziegelstein [m.]; I -steenbakkerij, vr.: Backsteinbrennerei [vr.]. Karei, m.: (mansnaam:) Karl [m.]; -de Groote: (hist.) Karl der Grosse. I -, m.: Kerl [m.]. Kareltle, o.: 1) Karlchen [o.]; 2) Kerl-chen [o.]. karet-schildpad, vr.: (drk.) Karet-schüdkrötc [vr.]. karig, bv. n.: karg; I -heid, vr.: Karg-heit [vr.]. karikaturiseeren, w. b.: karikiren [ie], lacherlich maehen, ins Fratzenhafte spielen. karikatuur, vr.: Karikatur [vr.], Zerr-bild [o.]. karkant, m.: Halskette [vr.] von Edel-steinen. karkas, vr.: (i. a. b.) Karkasse [vr.]; 1-draad, m.: Karkasse [vr.]. karkiet, m.: (vog.) Rohrdrossel [vr.]. |
KARMELIET.
KAS.
260
|
karmeliet, m.: (kkl.) Karmeliter [m.]; karmelietenklooster, o.: Karmeliterkloster [o.; ö]. karmelieter-monnik, m.: Karme-litermönch [m.], Karmeliter [m.]; I -non, vr.; Karmeliternonne [vr.J, Karmeliterin [vr.]. karmozyn, bv. n.: karmesin (als z. n. o.: Karmesin [o.]); I -kleur, vr.: Karmesin-farbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: karmesinfar-big:, karmesinfarben; -rood, bv. n.: Lt] kar-mesinroth (als z. n. o.: [t] Karmesinroth [o.]. Itarmjln, o.: Karmin Lm.J; I -rood, o.: [t] Karminroth [o.] (als bv. n.: Lt] karmin-roth, karminfarbig). karn, vr.: Butterfass [o.; a]. karnemelk, vr.: Zie karn-melk. karnen, w. o. en b.: buttern. Butter machen. karner, m.: Buttermacher [m.]. karn-liuis. o.: Haus lo.; a]( oder: Lo-kal Lo.]) zur Butterbereitung; I -melk,vr.: Buttermilch [vr.] (-melkspap,vr.: [derdünne] Brei von Buttermilch mit Grützen oder Mehl oder lleiss); -molen, m.: Mühle [vr.1 zur Butterbereitung; -pols, vr. (-stok, m.): Butterstössel [m.|. karnster, vr.: Butterm^cherin [vr.]. karn-ton, vr.: Butterfass [o.; a.]; I-tril, vr.: Zie -pols; -vat, o.: Zie -ton. karneool, m.: (min.) Karneol [m.]. Karniola^ o.: (adk.) Zie Krain. karnolt'elen (karnutfelen), w. b.: Zie knuft'elen. karonje, vr.: (gem.) Schindluder [o.]. karoot, vr.: Zie kroot. karos, vr.: Karosse [vr.], Kutsche [vr.]. karot, vr.: Karotte [vr.]. karotten-tabak, vr.: Karottentabak [m.J; I -trekker, in.: Karottenzug [in.; ü]; -trekkerij, vr.: Karottenfabrik Ivr.]. karper, m.: (visch:) Karpfen [m.]; l-ge-hak, o.: Karpfensulze [vr.J; -soep, vr.: Karpfensuppe [vr.J; -sprong, m.: (rs.) Karp-fensprung [m.; ü]. karpet, o.: ïeppich [m.], Fussteppieh [m.J. karpoets, vr. (karpoetsmuts, vr.): Pu-delmütze [vr.J, Pudelkappe [vr.]. karre-bak, m. : Karrenkasten [m.] (ook typ.); I -boom^ m. (-dissel, m.): Karren-baum [in.; a], Karrendeichsel [m.j. Karrengabel [vr.]; -drijfster, vr.: Karrenführerin [vr.]; -drijver, m.: Karrentuhrer [m.J, Karr-ner [m.]; -kleed, o.: Karrendeeke [vr.J, Karrentuch [o.j ü]; -knecht, m.: Karrenknecht [m.]; -lichter, m.: Deichselriemen [m.J; -lieden, m. mrv.: l)Karrner [m. mrv.], (op sommige plaatsen:) Kehrichtleute lm, mrv.]; -loods, vr.: Karrenschoppen [m.|; -man, m.: 1) Zie -dry ver, 2) op sommige plaatsen:) Kehrichtmann Lm.; -leuteJ. ikarren, vr. mrv.: Karren [vr. mrv.]; I -maker, m.: Karrenmacher [m.J; -weg, m.: Fahrweg |m.] für Karren. Ikarren, w. o. en b.: karren, karre-paard, o.: Karrenpferd [o.], Karrengaul [m.; a]; I -schuur, vr.: Zie -loods; -spoor, o.: Karrengeleise [o.]. karretje, o. : Karrchen [o.]; zijn - rijdt op een zandweg: (spr.) es geht ihm Alles nach Wunsch. karre-tuig, o.: Geschirr [o.] eines Karrenpferdes; 1 -vracht, vr.: Karrentracht lvr.1. |
karsaai, o.: Kirsei [m.], Kirschei [m.].. karsaaien, bv. n.: von Kirsei. kar saai-we ver, m.: Kirseiweber [in.], karsteling;, m.: (kkk.) Auflaufer [m.]. kartel, o.: Kartell [o.], Ausforde-rungsbrief [m.|. kartel, m.: Einschnitt [m.1, Kerbe [vr.J; I -darm, m.: (ontl.) Krummdarm [m.; a]. kartelen, w. b.: gekerbt machen. I -, w. o.: (van melk:) gerinnen [onr.]; gekartelde melk: geronnene Milch [vr.J. kartelig:, bv. n.: gekerbt; (van melk:) geronnen; T -heid, vr.: Gekerbtheit [vr.J, (van melk: Geronnenheit [vr.]. karteling:, vr.: Kcrbung [vr.], Ge-kerbtmachung [vr.J; (van melk:) Gerinnen Lo.]. kartel-rand, m.: (der) gekerbte Rand [a], (mtw.) Ranftchen [o.]. kartets, vr.: (art.) Kartatsche [vr.J; I -kogel, m.: Kartiitschenkugel [vr.]; -schot, o.: Kartatschenschuss lm.; ü]; -vuur, o.: Kartiitschenfeuer [o.]. kartliuizer, bv. n.: Zie kartuizer, karton, o.: Karton [m.],Pappendeckel [m.1, Pappe [vr.]; I-fabriek, vr.: Kartonfa-brik [vr.J; -fabrikant, in.: Kartonfabrikant Lm.]; -maker, m.: Pappendeckelmacher [m.J, Pappenmacher [m.J. kartonneeren, w. b.: kartoniren[ie]; gekartonneerd, v. dw.: kartonirt [ie]. kartonnen, bv. n.: pappen, von Karton (von Pappendeckel, von Pappe) ge-macht; de - van een boek: der Pappband [al eines Buches; eene - doos:eine Papp-schachtel. karton-werk, o.: Papparbeit [vr.J; I -werker, m.: Papparbeiter [m.J. kartouw, vr.: (hist.-art.) Karthaune [vr.1: zoo dronken als een -: (spr.) blind-voll, toll und voll, total betrunlcen. kartuizer, bv.n.: *) Karthauser .... (als z. n. m.: Karthauser Lm.J; I -klooster, o.: Karthauserkloster [o.; öl; Karthause, vr.: -monnik, m.: Karthausermönch Lm.J; -non, vr.: Karthausernonne Lvr.]. karveel, vr.: (zeew.) Karavelle Lvr.]. karviel, o. (karvielblok, o.): (zeew.) Hisse Lvr.J an der Marsstange. karwats, vr.: 1) Krabatsche Lvr.J ^ 2) Reitpeitsche Lvr.]. karwatsen, w. b.: durchpeitschen. karwei, vr.: I) (das) Stück Arbeit; op - zijn: anderswo an der Arbeit sein; het zal eene heele - zijn: es wird (Einemr mir, Ihnen, ihm, uns u. s. w.) viel zu schatten machen; 2) (van dieren:) Einge-weide Lo.]. karweitje, o.: (das) StückchenArbeit, karwü, vr.: Feldkümmel Lm.J. kas, vr.: 1) Zie kast; 1) (invatsel:) Kasten Lm.; a en a]; 3) (geldvoorraad, ontvang- en betaalkantoor, enz.:) Kasse Lvr.J; de - houden: die Kasse halten Lonr. 1, die Kasse führen; de - opmaken: den Kas-senbestand aufnehmen Lonr.]; goed of slecht of niet bij - zijn: gut oder schlecht oder nicht bei Kasse (bei Gelde) sein; besteler van de -: Kassendieb lm.];besteling van de -: Kassendiebstahl lm.]; I -boek, o.: Kassabuch Lo.; ü]; -geld, o.: Kassen-geld Lo.]; -houder, m.: 1) (kph.) Kassen- *) Overal [t]. |
KASKIEN.
261
KATJE.
|
führer lm.1, [iel Kassirer [m.], Kassier tm.1, 2) groud- en zilver-kashouder, m.: Zie kantlioiidei1. kaskien (kaskijn), m.: Festjaeke [vr.], Festkleid [o.l. kas-papier. o.: Zie kastpapier; I -rekening:, vr.: Kassakonto [o.l, Kassa-rechnung: [vr.]. kassei, m.: Pflasterstein [m.]; I -wegr, m.: Chaussee [vr.], Kunststrasse [vr.], Fahr-weg [m.]. kasseien, w. b.: pflastern. kassen, w. b.: einfassen; een diamant in goud -: einen Diamant in Gold einfassen. kassie, vr.: (pik.) Kassie [vr.]; I -boom, m.: Kassienbaum [in.; aj. kassier, m.: (kph.) Geldwechsler [m.]; lt;op een kantoor;) Zie kashouder. kassieren, w. o.: 1)(kph.) Geldwechsler sein. ein Wechselgrescliaft (ein Bank-greschaft) treiben [onr.]; 2) (op een kantoor:) die Kasse fiihren. kassiers-boek, o.: Kassabuch[o.;ü]; I -briefje, o.: Kassenschein [m.]; -kantoor, o.: Bank [vr.; a]; -knecht, m.: Geldwechs-lerknecht [m.]; -rekening, vr.: Kassakonto [o.]; -vak, o.: Bankgeschaft [o.J, quot;Wechsel-geschaft [o.l. kassie, bv. n.: (van papier:) beschadigt, kast, vr.: 1) Schrank [m.; al; het ligt in de -: es liegt im Schrank; leg het in de -: lege es in den Schrank; 2) (onder studenten;) Wohnung [vr.], Stube [vr.], Zimmer [o.]; op mijne -: (zijnde:) in mei-ner Wohnung, bei mir, (komende:) in meine Wohnung; 3) (fam., gevangenis:) Loch [o.], [s] Gefangniss [o.]; iemand in de - stoppen: Einen ins Loch stecken;hij zit in de -: er sitzt im Loch; 4) (gem.) Hurenhaus [o.; al; zij zit in eene -: sie sitzt in ein Bordell. kastanje, vr.: (pik.) Kastanie [vr.]; voor een ander de -s uit het vuur halen; (fig.) für einen Andern die Kastanien aus dem Feuer holen; I -bolster, m.: Kasta-nienschale [vr.]; -boom, m.: Kastanien-baum [m.; al; -bosch, o.: Kastanienwald [m.; a]; -bruin, bv. n. : kastanienbraun; -hout, o.: Kastanienholz |o.];-kleur, vr.: Kastanienfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: kastanienfarbig. kast-deur. vr.: Schrankthüre Ivr.]. kaste, vr.; Kaste [vr.]. kasteel, o.: (vest. en zeew.) Kastell jo.]; (fig.) Schloss [o.; ö]; de tuin van het -: der Schlossgarten; het plein van het -: der Schlosshof [ö]; -en m de lucht bouwen: (spr.) Schlösser in die Luft bauen. kasteeltje, o.: Schlösschen [o.]. kastelein, in.: 1) *) Wirth [m.], Gast-wirth [m.|; 2)(hist.) Kastellan [m.], Schloss-vogt [m.; ö]. kasteleinen, w. o.: Gastwirthschaft treiben [onr.]. kasteleines, vr.: quot;Wirthin [vr.], Gast-wirthin [vr.]. kasteleinschap, o.: 1) Gastwirthschaft [vr.]; 2) (hist.) Kastellanei [vr.J, Schlossvogtei [vr.1. kasteleinsrekening:, vr.: Wirths--rechnung [vr.]. kasteleintje, o.: Wirthlein [o.]. |
kasteleny, vr.:(hist.)Kastellanei [vr.]. kasten, vr. mrv.; Scliranke [m. inrv.]; 1 -maker, vr.: Tischler [m.1, Schreiner [m.]; -makerij, vr.: 1) Tischlerhandwerk [o.], 2) Tischlerwerkstatt [vr.]. kastoor, m.: Kastor [m.]; (fig.) Kastorhut [m.; ü]. kastoren, bv. n.: kastoren; een - hoed: ein Kastorhut [in.]. kast-papier, o.; 1) (das) beschadigte Papier, 2) (das) Papier zum Belegen der Bretter in Schranken; l-plank,vr.: Schrank-brett [o.l. kastrol, vr.; (kkk.) Kasserole [vr.], Schmorpfanne [vr.]. kastijden, w. b.: kastelen. kast||der, m.: Kasteier [m.]. kastyding, vr.: Kasteiung [vr.]. kastydster, vr.: Kasteierin Ivr.]. kasnaris, m.: (vog.) Kasuar [m.j. kat, vr.: (i. a. b.) Katze [vr.]; de gelaarsde -: (fab.) der gestiefelte Kater; de - de bel aanbinden: (fig.1 der Katze die Schelle an hangen; - in den zak koopen: (spr.) die Katze im Sacke kaufen; dat geef ik aan de - (dat is voor de -): (spr.) das ist für die Katze; de - in den kelder metselen: (fig.) eine Krankheit nur obenhin heilen, (ook:) einem üebel nur obenhin abhelfen [onr.]; de - in den donker knijpen: (spr.) der verbotene Liebe fröhnen, (fam.) im Finstern mausen; eene goede -laat het muizen niet; (spr.) die Katze lasst das Mausen nicht; de kaas aan de - aanbevelen: (spr.) den Bock zum Gartner ma-chen; de - in iets steken: (spr.) etwasauf-geben [onr.J, etwas fahren lassen [onr.]; het anker achter de - werpen: (fig.) der Schiffahrt Lebewohl sagen. kat-aal, vr.: Aale [vr. mrv.] für die Katze, sehr dünne, kleine Aale [vr. mrv.]; I -aas, o.: Hexe [vr.], Zankerin [vr.], (das) böse Weibsbild. katachtig:, bv. n.: 1) katzenartig,(fig.) zankisch, 2) die Katzen liebend; I -neid, vr.: 1) Katzenartigkeit [vr.], (fig.) Zank-geist [m.1, Zanksucht [vr.], 2) Liebe [vr.] zu den Katzen. katafalk, vr.: Katafalk [m.]. kat-anker, o.: (zeew.) Katzanker [m.], Kattanker [m.1; I -blok, o.: (zeew.) Katz-block [m.; ö], Katzrolle [vr.]. kateel, o.: fahrende Habe [vr.]; (inz.) [t] Hausgerath [o.]. kater, m.: 1) (drk.) Kater [m.], Mur-ner [m.1; 2) Kleinbauer [m.]; I -plaats, vr.; (der) kleine Bauerhof [ö], (das) kleine Bauergut [ü]. katern, vr. en o.; (das) ungenahte Heft. katerntje, o.: (das) ungenahte Heft-chen. kat-haak, m.: (zeew.) Katzhaken [m.]; i -halzen, w.o.: sich abarbeiten,sichabmü-hen, (ook:) Wasser ins Meer tragen [onr.]. Katharina, vr.; (vrouwennaam:) Katharine [vr.]. katheder, m.: Katheder [m.]. kathedraal, vr.; Kathedralkirche [vr.], Kathedrale Ivr.]. katheter, in.; (hik.] Katheter [m.]. katholiek, bv. n.: katholisch. I -, m. en vr.: Katholik [m.], Katholikin [vr.], Katholisclie [vr.]. katje, o.: (i. a. b.) Katzchen [o.]; zij is |
Overal [t].
KAZUARIS.
KATJES.
|
geen - om zonder handschoenen aan te pakken: (figr.) sie lasst nicht mit sich spassen; het - uit den boom kijken: (spr.) das Ding absehen [onr.]. katjes, o. mrv.: Katzchen [o. mrv.1; I -spel, o.: (fig:.) Katzbalgerei [vr.]. Uat-looper, m.: (zeew.) Katzlaufer lm.]. katoen, o.: pik.) Baumwolle [vr.], (weefsel daarvan:) Kattun [m.]; (van lamp of kaars:) Docht [m.]; I -baal, vr.: (der) Ballen Baumwolle; -boom, m.: Baumwollenbaum [m.: a); -draad, m.: (der) baumwollene Faden [a en al. katoenen, bv. n.: baumwollen; het - hemd: das Kattunhemd; de - japon: das baumwollenkleid, das Kleid von Baum-wollenzeug:. katoen-flnweel, o.: Baumwollsammt [m.1, Manchestersammet [m.l, Manchester lm.]; l-graren, o.: Baumwollengrarn [o.]; -gras, o.: Baumwollengras [o.]; -handel, m.: Baumwollenhandel [m.|; -handelaar, Baumwollenhandler [m.l; -markt, vr.: Baumwollenmarkt [m.1; -oogst, m.: Baumwollenernte [vr.]; -plant, vr.: Baumwollenpflanze [vr.], Baumwollen-staude [vr.], Baumwollenstrauch [m.; a]; -plantage, vr.: Baumwollenplantage [vr.]; -planter, m.: Baumwollenpflanzer [m.l; -spinmachine, vr.: Baumwollspinnma-scnine [vr.]; -spinner, m.: Baumwollen-spinner [m.]; -spinnerij, vr.: Baumwol-lenspinnerei [vr.]; -spinster, vr.: Baum-wolïenspinnerin [vr.]; -struik, m.: Zie -plant. katoentje, o.: Baumwollenzeug [o.l. kat-oog, o.: (i. a. b.) Katzenauge [o.]; I -schip, o.: Katzschiff [o.]. katrol, vr.: Kloben [m.], Flasche [vr.], Rolle [vr.J; (zeew.) Blockrolle [vr.]. Block fm.; ö]; I -blok, o.: Flaschenzug [m.; ü]. katrolletje, o.: Klöbchen [o.]. katroltouw, o.: Klobenseil [o.]. katte-bak, m.: Katzenkasten [m.; a en all; l-blok, o.: (zeew.) Katzblock [m.; ö], Katzrolle [vr.]; -gat. o.: Katzenloch [o.;ö], (adk.) Kattegat [o.J; -gekrol (-gelol), q.: Katzengeschrei [o.], (fig.) Katzenmusik [vr.]; -gemauw (-gemiauw), o.: (das) Mi-auen einer (der) Katze; -kwaad, o.: Eulen-spiegelei [vr.], Bubenstreiche [m. mrv.; -pootjes, o. mrv.: Katzenpfötchen [o. mrv.] (pok pik.) (aan iemand -pootjes geven: fi^.: Einem Sammetpfötchen machen, Einem den Katzenschwanz streichen [onr.]; -rug, m.: Katzenbuckel [m.], (zeew.) Katzenrücken [m.]; -s^oor, o.: (zeew.) Kat-zensparren [m.l; -zwijm, vr.: Ohnmacht [vr.] (in -zwijm vallen: in Ohnmacht fallen [onr.]; in -zwijm liggen: in Ohnmacht liegen [onr.], (zeew.) im Schwiemschlag liegen [onr.]). . Ikatten, w. o. en b.: 1) (jonge katjes ter wereld brengen:) katzeln; 2) (zeew.) katten, verkatzen; het anker -: den Anker verkatzen (d. h. verstarken); 3) im Stich lassen [onr.], fahren lassen [onr.]; het werk -: die Arbeit im Stich lassen [onr.]; 4) sich____[2]----entziehen [onr.], nicht eingehen [onr.] [4]; (ook wel:) rück- fangig machen (b. v. een reeds geslotenangig machen (b. v. een reeds gesloten oop). Ikatten, vr. mrv.: Katzen [vr. mrv.]; |
in den nacht zijn alle - grauw: (spr.) bei Nacht sind alle Katzen grau; als de-muizen mauwen zij niet: (si)r.) wenn die Katzen mausen miauen sie nicht, wer isst soil nicht schwatzen; al wat van - komt muist graag: (spr.) Art lasst nicht von Art; I -gekrol (-gelol), o.: Zie katte; -gemauw (-gemiauw), o.: Zie katte;-oog, o.: Zie katoog:; -oortje, o.: (pik.) Kat-zenöhrlein [o.]. . , katterig (kattig), bv. n.: (fig.) bissigr zankisch; I -neid, vr.: Bissigkeit [vr.J, Zankgeist [m.]. v ,, _ katting, vr.: 1) (das) Katzeln; 2) (das) Katten, (das) Verkatzen; 3)(das)Im-Stich-lassen; 4) (das) Sich ... 12] ... entziehen, (ook wel:) Rückgiingigmachung [vr.]. Zie w. o. en b katten. kat-nil, m.: (vog.) Katzeneule [vr.j, Nachteule [vr.]; l-visch, m. en vr.: 1) Fi-sche [m. mrv.] für die Katze, sehr kleine, junge Fische [m. mrv.), 2) (zekere visch:) Katzenfisch [m.]. katyTig. bv. n.: 1) elend; 2) empfind-lich für Kalte; I -heid, vr.: 1) Elend [o ],. 2) Empfindlichkeit [vr.] für Kalte. katzwum, vr.: Zie kattezwjim. kauri, m.: Kauri [m.], als Scheidemün-ze dienende Muschel [vr ]. kan«jer, bv. n.: (kkl. en fig. fam.) kau-scher, koscher. kauw, vr.: (vog.) Dohle [vr.]. kauw-artseny, vr.: Kaumittel [o.]; I -bit o.: Kaugebiss [o.]. kauwen, w. b. en o.: kauen. kauwer, m.: Kauer [m.]. kauw-gebit, o : Zie -bit. kauwing, vr.: Kauung [vr.], (das) Kauen. kanwoerd-appel, m : Koloqumten-apfel [m.; a]. kauwoercle, vr.: (pik.) Bittergurke [vr ], Koloquinte [vr.] kauwsel, o.: (das) Gekante, kauw-spier, vr.: Kaumuskel [m.], kauwster, vr.: Kan erin [vr.]. kauw-tand, m.: Kauzahn [m.; a]y Mahlzahn [m.; a]. kauwtje, o.: (vog.) Döhlchen [o.]r kleine Dohle [vr.]. kavalje, vr. en o.: 1) (oud paard:) Schindmahre [vr.], Schindkracke [vr.]; 2) (oude hut, oud huis:) (fig.) Schutthaufen [m.]. kavel, m.: Kabelung [vr.]. kavelen, w. o. en b.: kabeln. kaveling, vr.: Zie kavel. kaviaar, vr.: Kaviar [m.l. kawaan, vr.: (drk.) Schildkröte [vr.] von mittlerer Grosse. kazemat, vr.: Kasematte [vr.]; in de-- zitten: (fig. fam.) krank sein. kazematten, w. b.: mit Kasematten versehen [onr.]. kazen, w. o.: kasen, sich kasen. kazerne, vr.: Kaserne [vr.]. kazerneeren, w. b. en o.: kaserni-ren [ie]; I gekazerneerd, v. dw.: kasernirt [ie]. kazerneering, vr.: (das) Kasermren [iel. kazimier, o.: Kasimir [m.]. kazimieren, bv. n.: kasimiren. kaznaris, m.: (vog. en fig.) Kasuar [m.]. |
263
KEES
|
kazuifel, vr.: (kkl.) Messgewand [o.], Kasel [vr.]. kaztjn, o.: Zie kozijn. Kee, vr.: Kornelia [vr.]. Ikeel, o.: (wpk.) [t] Roth [o.], rothe [t] Farbe [vr.]; op een veld van in einem rothen [t] Felde. Ikeel, vr.: (ontl. en fier. voor „nauwe ^6^8:quot; en ook voor „stem'1:) Kehle [vr.]. Gurc-el [vr.], (fig-J Hals [m.; a]; (bwk.) Hohlkehle [vr.J, Kiefe [vr.], Rinne [vr.], Auskehlung- [vr.j; de verkeerde -: die un-reehte Kehle, die Luftröhre; eene goede - hebben: eine gute Kehle haben, eine starke Stimme haben; eene harde - opzetten: laut aufschreien [onr.], laut zu schreien anfangen [onr.]; alles door de -jagen (alles door de - lappen): Zie keelgat; zijne - smeren: (fig.) sich die Kehle (sich die Gurgel) schmieren; zijne - toebinden: sich die Kehle (sich die Gurgel) zuschnüren, (fig.) Hunger leiden; de woorden bleven mij in mijne - steken: die Worte blieben mir in der Kehle stecken, die quot;Worte stockten mir im Halse; het bijt mij de - af: Zie byten: aan iemand het mes op de - zetten: (fig.) Einem das Mes-ser an die Kehle setzen; iemand de - afsnijden: Einem den Hals (einem die Kehle, Einem die Gurgel) abschneiden |onr.l; een graat in zijne (hare) - hebben: eine Griite im Halse haben; pijn in zijne (hare) -hebben: Halsweh haben; het hangt mij mijne - uit: (fig. fam.) ich habe esbiszum Ekel satt. Zie kelen. keel-ader. vr.: Kehlader [vr.], Gur-gelader [vr.]. Halsader [vr.]; I-amandelen, vr. mrv.: Kehldrüsen [vr. mrv.L Hals-amandeln [vr. mrv.]; -bandje, o.: Hauben-bandchen [o.]; -gat, o.: (fam.) Schlund [m.; ü], (fi^r. fam ) Gurgel [vr.] (alles door het -gat jagen: Alles durch die Gurgel jagen [reg.]); -geluid, o.: Kehllaut [m.]; -gezwel, o.: Kehlgeschwulst [vr ; ü]; -klank, m.: Kehllaut [m.]; -klep, vr.: Kehl-deckel [m.], Zapfchen [o.]; -klier, vr.: Kehldrüse jm.j, Halsdrüse [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Halskraut [o.], Fingerhut [ra.]; -lel, vr. (-lelletje, o.): Zapfchen [o ], Kehl-zapflein [o.]; -letter, vr.: (tik.) Guttural-buchstabe [m.], Kehlbuchstabe [m.]; -lijst, vr.: (bwk.) Hohlleiste [vr.], Kehlleiste [vr ]; -ontsteking, vr.: Halsentzündung [vr.], Halsbraune [vr.]; -operatie, vr.: (hik) Zie -snede; -pijn, vr.: Halsweh [o.]; -snede, vr.: (hik.) Gurgelschnitt [m.]; -stem, vr.: Kehlstimme [vr.], (muz.) Kopfstimme [vr.]; -tering, vr.: Halsschwindsucnt [vr.]. keeltje, o.: Kehlchen [o ]; (fig.) Stimm-chen [o.f; -s, o. mrv.: Zie lipjes. keel-toon, m.: Kehlton [m.; ö]; I -vernauwing, vr : Braune [vr.|, Halsbraune [vr.]; -vinnigen, m. mrv.: Kehlfiosser [m mrv.]; -wortel, vr.: (pik.) Halswurz [vr.], Halskraut [o ]; -ziekte, vr.: Halskrankheit [vr.]. keen. vr.: 1) (kloof:) Spalte [vr ],Ritze [vr.], Ritz [m ]; 2) (kiem:) Keim [m ]. keep, vr.: Kerbe [vr.], Einschnitt [m.1 |
Ikeer, m.: 1) Wendung [vr.]; de ziekte heeft een gunstigen - genomen: die Krank-heit hat eine günstige quot;NVendung genoin-men; gedane zaken nemen geen -: (spr.) was geschehen ist, ist geschehen; 2) Mal [o ]; een enkelen -: ein einziges Mal, (fig.) bisweilen; verscheidene keeren: zu verschiedenen Malen ; menigen -: manch-mal; in een -: auf einmal; de eerste-:das erste Mal; den volgenden -: ein anderes Mal, das folgende Mal; voor den laatsten -: zum letzten Male; voor den hoeveel-sten -: zum wievielsten Mal; om den anderen -: je ein Mal um das andere; - op -: einmal über das andere, wiederholent-lich, zu wiederholten Malen. Ikeer (met „tequot;), bw.: te - gaan? 1) w. b.: (iets:) bestreiten [onr.], bekampfen; iemand te - gaan: Einem widerstehen [onr.]; iemand te - gaan in iets: Einen an etwas verhindern; 2) w. o.: larmen, toben, rasen. keer-blad. o.: (in 't kaartspel:) Um-schlag [m.; al, Trumpfkarte [vr.]; 1 -dam, m.: Wehrdamm [m.; a]; -dicht, o.: (dk.) Ringelgedicht [o.]; -druk, m.: (typ.) Ab-druck [m.; ü] der zweiten Form. keeren. w. b.: 1) kehren, wenden [reg. en onr.]; eenen wagen (een schip, eene jas, enz.) -: einen quot;Wagen (ein Schiff, einen Koek u. s. w.) kehren (oder: wenden); nauwelijks had hij zijnen rug gekeerd: kaum hatte er den Rücken ge-kehrt; alles ten onderste boven -: Alles unterst zu oberst kehren; 2) abwenden [reg. en onr.]; 3 verhindern, verhüten. I -, w. o.: 1) kehren, wenden [reg. en onr.]; 2) umkehren; naar huis -: nach Hause kehren, heimkehren; beter ten halve gekeerd, dan ten heele gedwaald: (spr.) bes-ser halbwegs umgekehrt als fehlgegan-gen; 3) sich wenden [reg. en onr.]; de wind keert: der Wind wendet sich; de kans kan -: (fig.) das Blattchen kann sich wenden; rechtsom keert: (mil.) rechtsum kehrt; rechtsom-keer maken: (fam.) sich davon machen. I - (zich), w.w.: sich kehren, sich wenden [reg. en onr.]; zich niet weten te - of te wenden: nicht wissen [onr.] was anzufangen; zich ten goede -: eine günstige Wendung nehmen [onr.]. keering, vr.: 1) (das) Kehren; 2) (das) Abwenden; 3) (das) Verhüten. keer-koppeling:, vr.: (op spoorwegen:) quot;Weicnenwechsel [m.]; I -kring, m.: (str.) Wendekreis [m.] (tusschen de -kringen gelegen: zwischen den Wendekrei-sen gelegen, tropisch). keerkring;» ... in Sam.: bv. n.: tro- Sisch, een -^ewas: ein tropisches Gewachs; e -hitte: die tropische llitze; een -land: ein tropisches Land [ii], ein Tropenland jo.; al; eene -plant: eine tropische Pflan-ze, eine Tropenpfianze; een -product: ein tropisches Erzeugniss [s]; een -vogel:ein tropischer Vogel; eene -warmte: eine tropische Hitze; de -zon: die tropische Sonne).isch, een -^ewas: ein tropisches Gewachs; e -hitte: die tropische llitze; een -land: ein tropisches Land [ii], ein Tropenland jo.; al; eene -plant: eine tropische Pflan-ze, eine Tropenpfianze; een -product: ein tropisches Erzeugniss [s]; een -vogel:ein tropischer Vogel; eene -warmte: eine tropische Hitze; de -zon: die tropische Sonne). keer-plaats, vr.: (zeew.) quot;Wendeplatz [m.; al; I -punt,o.: quot;Wendepunkt [m.l; -rijm, o.: (dk.) Kehrreim [o.]. Refrain [m.l; -sluis, vr.: Scnutzwehr [o.]; -touw, o.: Kehrtau [o.]; -vers, o.: 1) Zie -dielit. 2) Zie-rijm; -weer, m.: Sackgassc [vr.] (-weerlaan, vr.: Sackallee [vr.]. Allee [vr.1 ohne Ausgang; -weerweg, m.: Weg |m.| ohne Ausgang); -zijde, vr.: Kehrseite [vr.]. IHLees, m.: (mansnaam:) Kornelius [m.]. Ikees, m.: (drk.) Spitzhund lm.]; (hist.) |
KEESJES.
KENNEN.
264
|
Patriot [m.], Anti-Orangist [m.], 1 -hond, m.: Spitzhund [m.]. keesye», in Sam.: Zie kaasjes, keest, m.: Mark [o.]; (fig:.) Quintessenz [vr.]. keet, vr.: Hütte [vr.]; (inz.) Bauhütte [vr.); iemand de - uitjagen: (fig. pop.) Einen fortjagen [reg.]. Keetje, o.: (vrouwennaam:) Kornelia [vr.]- keffen, w. o.: bellen (ook fig.), belfern, klaffen. keffer, m.: Klaffer [m.] (ook fig.), Bel-ferer [m.]. Beller fm.]. keffertje, o.: Klafferehen [o.]. kef hond, m.: Zie keffer. kefster, vr.: Klafferin [vr.] (ook fig.), Bellerin [vr.]. keg:lt; vr.: Keil [m.]. kegel, m.: (i. a. b.) Kegel [m.]. kegelaar, m.: Kegler [m.], Kegelspie-Ier [m.], Kegelschieber [m.]. kegelaarster, vr.: Keglerin [vr.]. kegel-baan, vr.: Kegelbahn [vr.], Kegelplatz [m.; a]; I -bal, m.: Kegelkugel [vr.]; -bekken, m. mrv.: (vog.)Kegelschna-bler [m. mrv.J; -bekkig, bv. n.: mit kegel-förmigem Sehnabel; -dragend, bv. n.: (pik.) zapfentragend. kegelen, w. o.: kegeln. kegel-jongen (-opzetter), m.: Kegel-junge [m.]; I -plaats, vr.: Zie -baan; -snavels, m. mrv.: Zie -bekken; -snede, vr.: (wsk.) Kegelschnitt [m.]; -spel, o.: Keeelspiel [o.], Kegelschub [m.]; -vlak, o.: (wsk.) Kegelflache [vr.]; -vorm, m.: Kegel-form [vr.]; -vormig, bv. n.: kegelförmig; -vrucht, vr.: Zapten [m.]. kegge, vr.: Zie keg. keggen, w. b.: keilen. kef, m.: Pflasterstein [m.], (der) granit-artige graue Stein; met -en bestraat: mit granitartigen granen Steinen gepflastert; I -aarde, vr.: Kieselerde [vr.]; -achtig, bv. n.: kieselartig; -grond, m.: Kieselgrund [m.; ü]; -hard, bv. n.: kieselhart. keilen, w. b.: 1) (pop.) werfen [onr.], schmeissen [onr.]; 2) Zie diggelen. kei-steen, in.: 1) Kiesélstein [m.], 2) Zie kei; 1-steentje, o.: Kieselchen [o.], Kieselsteinchen [o.J (vol -steentjes: voller Kiesel). keitje, o.: Kieselsteinchen [o.], Kieselchen [o.]. kei-we^:, m.: (der) mit granitartigen granen Sternen gepflasterte Weg; I -zand, o.: Kieselsand [m.]. keizer, m.: 1) Kaiser [m.]; waar niet is, verliest de - zijn recht: (spr.) woNichts ist, da hat der Kaiser sein Recht verloren; om des -s baard spelen: (spr.) um des Kaisers Bart spielen; 2) (looper, om sloten open te steken:) Dietricli [m.], Hakenschlüssel [m.l. keizeren. w. o.: den Kaiser spielen. keizerin, vr.: Kaiserin [vr.]; de -weduwe: die verwittwete Kaiserin. keizerljijk, bv. n.: kaiserlich; Zijne -e Majesteit: Seine Kaiserliche Majestat [vr.j; I de -en: m. mrv.: die Kaiserlichen [m. mrv.]. keizer-ryk, o.: Kaiserreich [o.], Kai-serstaat [m.l; l-snede, vr.: Zie keizers....; -thee, vr.: Kaiserthee [m.]. keizers, in Sam. 1 -hof, o.: Kaiserhof |
[m.; 51; -kroon, vr.: Kaiserkrone [vr.] (ook pik.); -snede, vr.: (vlk.) Kaiserschnitt fm.]. keizertje, o.: Kaiserchen [o.]. keker, vr.: (tnb.) Kichererbse [vr.], Kicher [vr.]. kekeren, w. o. en b.: stottern. kelder, in.: Keller [m.]; naar den -gaan: in den Keller gehen [onr.],(fig. iron.) zu Grunde gehen [onr.]. kelderen, w. b.: einkellern. kelder-flesch, vr.: viereckige Flasche [vr.]; I -hals, m.: (pik.) Keilerhals [m.]. keldering, vr.: (das) Einkellern. kelder-kamer, 1) Keilerstube [vr.], 2) Stube [vr.] über dem Kellergeschoss; I -keuken, vr.: Kellerküche [vr.j, Küche [vr.j im Kellergeschoss; -verdieping, vr.: Kellergeschoss [o.]; -vloer, m.: Keilerboden [m.; o en ö]; -windas, o.: Keiler-winde [vr.]; -ziekte, vr.: Kellerkrankheit [vr.]. ikelen, w. b.: abkehlen; een varken oin Schwein abstechen [onr.], einem Schweine die Kehle abstechen [onr.]. Ikelen, bv. n.: (wpk.) von rother [tl Farbe. Ikelen, vr. mrv.: 1) Kehlen [vr. mrv.], Gurgeln [vr. mrv.]; 2) Zie raapstelen. kelk, m.: (i. a. b.) Kelch [m.]; I -ach-tig, bv. n.: kelchartig; -deksel, o.: (kkl.) Zie -selioteltje; -doekje, o.: Kelchtüch-lein [o.l, Kelchschleier lm.]. kelkje, o.: Kelchchen [o.], Kelchlein [o.]. kelk-se lioteltje, o.: (kkl.) Kelch-schüsselchen [o.], Kelchtellerchen [o.], Kelchdeckel [m.j; I -standig, bv. n.: (pik.) kelchstandig; -vormig, bv. n.: kelchförmig; -wijding, vr.: (kkl.) Kelch-weihe [vr.]; -wijn, m.: (kkl.) Kelchwein [m.]. kelp, vr.: Kelp [ni.|. Keltisch, bv. n.: keltisch (als z. n. o.: keltische Sprache [vr.]). kemel, m.: (drk.) Kameel [o.j; I -drijver, m.: Kameeltreiber [in.], Kameelführer [m.j, Kameelwarter [m.]. kemels-garen, o.: Kameelgarn [o.]; I -haar, o.: Kameelhaar [o.]; -haren, bv. n.: kameelharen. kemphaan, m.: (i. a. b.) Kampt halm [m.; ah en ah]. kenbaar, bv. n.: kennbar, kennthch; I -heid, vr.: Kennbarkeit [vr.], Kenntlich-keit [vr.]. keneyfer, o.: (alg.) Exponent [m.]; (wsk.) Kennziffer [vr.]. kenen, w. b.: spalten; (fig.) keimen; (ook:) sich zeigen. kenletter, vr.: (tik.) Kennbuchstabe kenmerk, o.: Kennzeichen [o.]. Merkmal [o.]. . kenmerken; w. b.: kennzeichnen, charakterisiren [ie]. kenmerkend, bv. n.: kennzeichnend, charakteristiseh; -e trek, in.: Kennzug [m.; ü]. . , . , , kenneiyk, bv. n.: kenntlich, sichtbar; I -heid, vr.: Kenntlichkeit [vr.j, Sichtbar-keit [vr.]. kennen, w. b.: kennen [onr.]; leeren -: (bekend worden met:) kennen lemen, (bekend maken met:) kennen lehren; zich |
KERKE-KAS.
KENNEP.
265
|
rzelven niet meer - van woede: sich nicht mehr kennen [onr.1 vor Wuth tt]; God noch grebod -: weder Gott noch Gebot kennen [onr.]; iemand - in iets: 1) Einen bei etwas zu Rathe lt| ziehen [onr.], sich bei Einem Raths [t] erholen, 2) Einen von etwas in Kenntniss [s| setzen; in iets gre-kend willen worden: anerkannt werden wollen; iets aan iemand te - g-even: 1) Einem etwas kenntlich machen, 2) Einem etwas zu erkennen (zu verstehen) geben [onr.]; zi«h niet aan iets laten -: sich wegen einer Sache nicht dem Verdacht der Knauserei (oder: der Unehrlichkeit) aussetzen; men kent den vogel aan zijne veeren: (spr.) den Vogel kennt man an den Federn. kennep, vr.: Zie hennep. kenner, m.: Kenner [in.]; de blik van een -: ein Kennerblick [m.J ; het oog van een -: ein Kennerauge [o.]; het gezicht van een -: eine Kennermiene; de lioeda-nigheid van -: die Kennerschaft; een zoogenaamde ein Kennerling [ni.|; het zoogenaamde -schap: die Kennerei. kennis, vr.: 1) (kunde:) (1) Kenntniss [vr.]; veel - hebben van: eine grosse Kenntniss haben von; rijk aan kennt-nissreich, kenntnissvoll; arm aan-:kennt-nissarm; zonder eenige -: ganz kenntniss-los; eene bron van-:eineiCenntnissquelle; 2) (een onzer kennissen, m. en vr.): (der, die) Bekannte ; rijk (arm) aan-sen zijn: viele (nur wenige) Bekannten haben; 3) (bekendheid met iemand:) Bekannt-schaft [vr.1; - met iemand maken: Jemands Bekanntschaft machen, Bekanntschaft mit Einem machen; met iemand in - zijn: mit Einem bekannt sein; 4) (wetenschap, bekendheid :) Kenntniss [vr.]; iemand in -stellen van: Einen in Kenntniss setzen von; - bekomen (- krijgen) van: Kenntniss erhalten [onr.] von; - nemen van: Kenntniss nehiuen [onr.1 von; 5) (mede-deeling, bericht:) Anzeige [vr.], [t] Mit-theilung [vr.); aan iemand - geven van iets: Einem etwas anzeigen (mittheilen [t], berichten, melden); 6) (bewustzijn:) Be-wusstsein (o.]; buiten - liggen: ohne Be-wusstsein liegen [onr.], bewusstlos sein; weer bij zijne (hare) - komen: wieder zum Bewusstsein kommen [onr.), wieder zu sich selbst kommen [onr.]; I -geving, vr.: Anzeige [vr.]; -making, vr.: (das) Bekannt-schaftmachen, (fig.) Bekanntschaft [vr.]; -neming, vr.: [s] Kenntnissnahme [vr.]. kenschetsen, w. b.: kennzeichnen, charakterisiren [ie]. kensehetning:, vr.: Kennzeichnung (vr.], [ie] Charakterisirung [vr.]. kenspreuk, vr.: Wahlspruch [in.; ü]. kenster, vr.: Kennerin [vr.]. kenteeken, o.: Kennzeichen [o.], Merkmal [o.], (das) Charakteristische. kenteekenen: Zie kenschetsen, kentelbeeren, vr. mrv.: blaue Wald-beeren [vr. mrv.]. kenteren, w. o. en b.: kentern. kenter-haak, m.: (zeew.) Kenterha-ken [m.]. kentering, vr.: (das) Kentern. ken verin ögren, o.: (s] Erkenntniss-vermögen [o.). |
kenzaad, o.: (pik.) Keim [m.]. keper, vr.: Koper [m.]; iets op de -bekijken: (fig.) etwas beim Lichte besehen [onr.], etwas ganz genau betrachten; alles op de - beschouwd: (spr.) Alles wohl erwogren. keperen, w. b.: köpern; ! gekeperd, v. dw.: geköpert. kerel- m.: Kerl [m.]; een - die het hem nadoet: (spr.) ein tüchtiger Kerl wer es ihm nachthut! 1 tsw.: ei der Tausend!, potz Tausend! kereltje, o.: Kerlchen [o.]. keren, w. o. en b.: kehren, fegen;laat ieder voor zijne eigene deur -: (fig.)jeder fege vor seiner eigenen Thüre. kerf, vr.: Kerbe [vr.], Kerbschnitt[m.], Einschnitt [m.]; I -bank, vr.: Schneidema-schine [vr.]; -mes, o.: Kerbmesser [o.|, (hik.) Schröpfeisen [o.]. kerfster, vr.: Kerberin [vr.]. kerfstok, m.: Kerbholz [o.], Kerbstock [m.J (op den - halen: aufs Kerbholz holen, auf Borg holen; veel op zijn - hebben: viel auf dem Kerbholz haoen, (fig.:) viel zu verantworten haben; de - is vol: flg.: das Mass ist voll; dat loopt over den - heen: (flg.) das ist zü arg. kerk, vr.: Kirche [vr.]; te - gaan: zur Kirche gehen [onr.]; naar de - gaan: in die Kirche gehen [onr.]; in de - zijn: in der Kirche sein; uit de - komen: aus der Kirche kommen [onr.]; de - gaat aan: die Kirche fangt an : de - is aan: die Kirche hat angefangen; de - gaat uit: die Kirche feht aus; de - is uit: die Kirche ist aus; e Joodsche -: 1) der Judentempel, die Judenschule, die Synagoge, 2) die jüdische Religion; de Grieksche (de Roomsch-ka-tholieke, de Protestantsche, de Evangelische, de Gereformeerde, de Remonstrant-sche, de Jansenisten, de Anglikaansche, de Schotsche) -: die griechische (die rö-misch-katholische, die protestantische, die evangelische, die reformirte lie),die armi-nianische, die jansenistische, die anglika-nische, die schottische) Kirche; de strijdende -: die streitende Kirche.eht aus; de - is uit: die Kirche ist aus; e Joodsche -: 1) der Judentempel, die Judenschule, die Synagoge, 2) die jüdische Religion; de Grieksche (de Roomsch-ka-tholieke, de Protestantsche, de Evangelische, de Gereformeerde, de Remonstrant-sche, de Jansenisten, de Anglikaansche, de Schotsche) -: die griechische (die rö-misch-katholische, die protestantische, die evangelische, die reformirte lie),die armi-nianische, die jansenistische, die anglika-nische, die schottische) Kirche; de strijdende -: die streitende Kirche. kerkachtie? bv. n.: (iets:) kirchenar-tig, kirchenahnlich, (iemand:) den Kirchen-besuch liebend (niet - zijn: kein Freund vom Kirchenbesuch sein). kerk-ban, m.: Kirchenbann [m.1; I -bank, vr.: Kirchenbank [vr.; a]; -be-stuur, o.: [t] Kirchenrath [m.; a]; -be-waarder, m.: Kirchner [m.], Küster [m.]: Sakristan [m.] (-bewaardersvrouw, vr., Kirchnerin [vr.], Küsterin [vr.]); -boek, o.: (protestantsch:) Bibel [vr.], (katholiek:) Gebetbuch [o.; ü]; -boekje, o.: 1) Bibel-chen [o.j, 2) Gebetbüchelchen [o.], Gebet-büchlein [o.]; -bordje, o.: Zifferbrett [o.], Anzeiger [m.] der zusingenden Gesange oder Psalmen; -briefje, o.: Kirchenzettel [m.]; -bus, vr. : Kircnenbüchse |vr.], Kir-chenstock [m.; öl; -bijbel, m.: Kirchenbi-bel [vr.]; -centen, m. mrv.: Pfennige [m. mrv.) für den Klingelbeutel; -dag, m.: Kirchtag [m.]; -deur, vr.: Kirchthüre [vr.]; -dorp, o.: Kirchdorf [o.; ö]. kerke-dienaar, m.: 1) Geistliche [m.], 2) Kirchendiener [m.]; I -dienst, m.: Kir-chendienst [m.]; -kamer, vr.: Zie consistoriekamer ; -knecht, m.: Kirchenknecht [m.]; -kas, vr.: Kirchenkasse [vr.]. |
Overal [s].
KERNACHTIG.
266
KERKELIJK.
|
kerkeiyk, bv. n. en bw.: kirchlich; - trouwen; sich kirchlich trauen lassen [onr.]; het - huwelijk: die kirchliche Ehe; de -e inzegening:: die kirchliche Einseg-nung; eene -e begrafenis: ein kirchliches Begrabniss [s]; dc -e geschiedenis (de -e historie): die Kirchengeschichte; de -e courant: die Kirchenzeitung; de bij het koninkrijk Italië ingrelijfde -e Staat: der dem Königreiche Italien einverleibte Kir-chenstaat; -e twisten: kirchliche Streitig-keiten [vr. mrv.]; -e goederen: kirchliche Güter [o. mrv.]; de -e gemeente: die Kir-chengemeinde; de -e gemeenschap: die Kircnengemeinschaft; de kleine -e ban: das Interdikt; de groote -e ban: die Ex-kommunikation. Ikerken, w. o.: zur Kirche gehen [onr.]. [kerken, vr. mrv.: Kirchen [vr. mrv.l; - op iemand bouwen: (flg.) sein ganzes Vertrauen auf Einen setzen, sich fest aut' Einen verlassen [onr.]; I -orde, vr.: Zie kerkorde. kerker, m.: Kerker [m.]; 1 -deur, vr.: Kerkerthüre [vr.]; -hol, o.: (das) finstere Loch [ö]; -meester, m.: Kerkermeister [m.]; -straf, vr.: Kerkerstrafe [vr.]; -toren, m.: [t] Kerkerthurm [m.; ü]. kerkeren, w. b.: kerkern, einkerkern. kerkering, vr.: Einkerkerung [vr.]. kerke-raad, m.: [t] Kirchenrath [m.; a]; I -raads...., bv. n.: kirchenrathlich [t]; -zakje, o.: Klingelbeutel [m.]. kerk-fabriek, vr.: Kirchenverwalter [m.]; I -gang-, m.: Kirchgang [m.; a] (haren -gang doen: ihren Kirchgang halten [onr.]); -ganger, m.: Kirchganger [m-l; -gangster, vr.: Kirchgangerin [vr.]; 'gebruik, o.: 1) Kirchengebrauch [m.: a], Kirchenbrauch [m.; a], 2) Gebrauch [m.] in der Kirche; -genootschap, o.: Kirche [vr.], Lehre [vr.]; -glazen, o. mrv.: Kir-chenfenster [o. mrv.]; -hervormer, m.: Reformator lm.]; -hervorming,vr.: Reformation [vr.]; -nof, o.: Kirchhof [m.; ö], Friedhof [m.; ö], Gottesacker [m.; a] (de man ligt op het -hof: fig. fam.: der Schuldige ist nicht ausfindig zu machen); -hofsbloemen, vr. mrv.: Friedhofsblumen [vr. mrv.], (iron.) weisse Backenbarte [m. mrv.]; -kauw, vr.: (vog.) (T) Thurmkrahe [vr.], Dohle [vr.]; -ladder, vr.: Kirchenleiter [vr.]; -leer, vr.: 1) Kirchenlehre [vr.], 2) Zie -ladder; -leeraar, m.: Kirchenlehrer [m.]; -meester, in.: Kirchenvorsteher [m.1, Kirchenvogt [m.; ö]; -mis, vr: (kkl.) Kirchmesse [vr.], Kirchweihfest [o.]; -orde, vr.: 1) Kirchen-ordnung[vr.], 2) Ritual [o.]; -patroon, m.: Kirchenpatron [m.], (der) Schutzheilige einer Kirche; -patrones, vr.: Kirchenpa-tronin [vr.], (die) Schutzheilige einer Kirche; -plechtigheid, vr.: kirchliche Feier-lichkeit [vr.]; -portaal, o.: Kirchenportal [o.]; -raam, o.: Kirchenfenster [o.]; -rechtelijk, bv. n.: kirchenrechtlich; -regel, m.: Ritual [o.]; -regeling-, vr.: Kirchenordnung: [vr.]. . kerksch, bv. n.: gern zur Kirche gehend, eifrig im Kirchengehen; 1 -gezind, bv. n.: der Kirche zugethan: -gezindheid, vr.: Anhanglichkeit [vr.] an die Kirche; -heid, vr.: Eifer [m.] im Kirchen-gehen. |
kerk-selienring-, vr.: Kirchenspal-tung [vr.]; 1 -sieraad, o.: Kirchenschmuck [m.]; -sleutel, m.: Schlüssel [m.] einer (der) Kirche; -stoot, vr.: Kieke [vr.] zum Gebrauch in der Kirche; -toren, m.: [T] Kirch-thurm [m.; ü]; -tijd, m.: Kirchenzeit [vr.] (onder -tijd: wahrend der Kirche); -volk, o. enk.: Kirchenleute [m. mrv.]; -voogd, in.: 1) Zie -meester, 2) Zie -vorst; -vorst, m.: Kirchenfürst [m.]; -weg, m.: Kirchweg [m.]; -wettelijk, bv. n.: kirchen-gesetzlicn, kirchengesetzmiissig; -wettelijkheid, vr.: Kirchengesetzmassigkeit [vr.] ; -wezen, o.: Kirchenwesen [o.]^ -wijding, vr.: Kirchweihe [vr.]; -zakje, o.: Klingelbeutel [m.1; -zwaluw, vr.: (vog.) Kirchen-schwalbe [vr.], Mauerschwalbe [vr.], Stein-schwalbe [vr.]. kermen, w. o.: achzen, stöhnen, jam-mern, lamentiren [ie]. kermer, m.: Aechzer [m.], Stöhner [m.], [ie] Lamentirer [in.]. kermes, vr.: (ins. en verfstof:) Kermes [m.]; minerale -: (pha.) (der) minera-lische Kermes; I -bes (-bezie), vr.: Ker-mesbeere [vr.]; -boom, m.: Kermesbaum [m.; a], Kermeseiche [vr.]; -konserf, o.: (pha.) Kermesbeersaft [m.], Kermeslat-werge [vr.]; -luis, vr.: Kermesschildlaus [vr.; a], Kermeswurm [m.; ü]. kermis, vr.: (i. a. b.) Kirmes [vr.]; -houden: Kirmes halten [onr.]; het is alle dag geen -: (spr.) es ist nicht alle Tage Kirmes; als het regent en de zon schijnt, is het - in de hel: (spr.) wenn es regnet bei Sonnenschein, bleicht der Teufel seine Grossmutter; de meid krijgt een rijksdaalder -: die. Magd bekommt einen Reichs-thaler zum Kirmesgeschenk; hier wordt geene - gegeven: es werden hier keine Trinkgelder zum Kirmesgeschenk gege-ben; hij heeft aan zijne beminde een mooi geschenk voor hare - gegeven: er hat seiner Geliebte ein prachtiges Kirmesgeschenk verehrt. kermisachtig, bv. n.: 1) kirmesar-tig, 2) die Kirmes liebend (ik ben niet -: ich bin kein Freund von der Kirmes). kennis-bed, o.: (das) improvisirte [ie] Bett; 1 -deun, m.: Kirmesleier [vr.]; -dril, m.: (der) letzte Kirmestag; -fooi, vr.: Kirmes [vr.], Trinkgeld (o.] zum Kirmesgeschenk} -gaan, o.: Zie bilslag: -ganger, m.: Kirmesganger [m.]; -gangster, vr.: Kirmesgangerin [vr.]; -gast, m.: 1) Kir-mesbesucher [in.] (vr.: Kirmesbesucnerin), 2) -gasten, m. mrv.: Kirmesleute [m. mrv.]; -gave, vr. (-geschenk, o): Kirmesgeschenk [o.]; -goed, o.: Kirmeswaare [vr.];-houder, m.: Kirmesganger [m.]; -houdster vr.: Kirmesgangerin [vr.]; -jongen, in.: Galan [m.] um Kirmes zu halten; -klant, m.: Kirmesganger [m.] (-klanten, m. mrv.:fig.: Kirmesgesindel [o. enk.]); -kraam, vr.: Kirmesbude [vr.]; -pop, vr.: Kirmespuppe [vr.j, (fig.) Zierdocke [vr.];-spel, o.: Schau-bude [vr.]; -spul, o.: Kirmeszeug [o.]; -stuk, o.: (tnl.) Spektakelstück [o.]; -tent, vr.: 1) Zie -kraam, 2) Zie -spel; -vermakelijkheid, vr.:Kirmesbelustigung [vr.]; -volk, o.: 1) Kirmesgeshidel [o.], 2) Kirmesleute [m. mrv.]; -vrljër, m. : Zie -jongen; -vrijster, vr.: Kirmesmadchen [o.]; -werk, o.: (fig.) Pfuscherarbeit [vr.]. kern, vr.: Kern [m.]. kernachtig, bv. n.: kernhaft; I -heid, vr.: Kernhaftigkeit [vr.]. |
KERNEN.
267
KEUKEN.
|
kernen, w. b. en o.: Zie karnen. kern-hout,'o.: Kernholz [o.]; l-spreuk, vr.: Kernspruch lm.; ü]; -troepen, m. mrv.: Kerntruppen [vr. mrv.]. kers, vr.: (aardvrucht:) Kresse (vr.1; (boomvrucht:) Kirsche [vr.]; met groote neeren is het slecht kersen-eten, want zij g-ooien u met de pitten: (spr.) mitgrossen Herren ist nicht grut Kirschen essen, denn die werfen Einem die Steine ins Gesicht, mit grossen Herren anzubinden ist ge-fahrlich. kerse-bloesem, m.: [tl Kirschblüthe [vr.]; 1 -boom, m.: Kirschbaum [m.; a], Kirschenbaum ;[m.; a] (-boomhout, o.: Kirschbaumholz [o.]); -pit, vr.: 1) Kirsch-kern [m.1, 2) Zie -steen; -steel, m.: Kir-schenstiel [m.l; -steen, m.: Kirschstein [m.], Kirschenstein [m.]. kersen, vr. mrv.: Kirschen (Zie kers); gestoofde -: (kkk.) geschmorte Kirschen; I -boomgaard (-boogerd), m.: Kirschen-garten [m.; al; -brandewijn, m.: Kirsch-branntwein [m.]; -bruin, bv. n.: kirsch-braun (als z. n. o.: Kirschbraun [o.]); -bijter, m.: (vog.) Kirschbeisser [m.1; -hout, o.: Kirschbaumholz [o.]; -houten, bv. n.: kirschbaumhölzern; -kleur, vr.: Kirsch-farbe [vr.]; -rood, bv. n.: kirschroth [t] (als z. n. o.: [t] Kirschroth [o.]); -taart, vr.: Kirschtorte [vr.]. kers-laurier, m.: Kirschlorbeer |m.]. kerspel, o.: 1) Kirchspiel [o.], Pfarr-gemeinde [vr.]; 2) Kirchsprengel [m.]. Diocese [vr.]; | -kerk, vr.: Pfarrkirche Lvr.1. kers-pruim, vr.: Kirschpflaume [vr.]. kerst-feest, o.: Weihnachtsfest [o.], Weihnachten [vr. mrv.]; -geschenk, o.: AV eihnachtsgabe [vr.], Weihnachtsgeschenk [o.] ; -nacht, m.: Chnstnacht [vr.; a]; -va-cantie, vr. enk.: AVeihnachtsferien [vr. mrv.]; -Week, vr.: Weinachtswoche [vr.], Christwoche [vr.]. kersten, . m.: Zie ehristen; I -brief, m.: Taufschein [m.]. kerstenen, w. b.: (kkl.) taufen. kerstmis, vr.: (kkl.) Weihnachten [vr. mrv.]; met -: an Weihnachten. kersverseh, bv. n.: ganz frisch, (fig.) nagelneu (als bw.: so eben, eben jetzt, schnurgerade u. s. w.). kervel, vr.: (pik.) KerbeUm.] ; | -koek, m.: Kerbelkuchen [m.]; -kruid, o.: Kerbel-kraut [o.]; -melk, vr.: Kerbelmilch [vr.]; -soep, vr.: Kerbelsuppe [vr.]; -taart, vr.: Kerbeltorte [vr.]; -zaad, o. Kerbelsamen [m.]. kerven, w. b.: kerben; tabak -: Tabak schneiden [onr.]. i -, w. o.: Risse bekom-men [onr.], reissen [onr.j. kerver, m.: 1) Kerber [m.]; 2) Zie m.: tabsikskerver. kerving, vr.: 1) Kerben [o.]; 2) Reissen [o.]. kesp, vr.:(tim.) Querbalken [m.]; (zeew.) Bauchstück [o.]. ketel, m.: (i. a. b.) Kessel [m.1; de pot verwijt den - dat hij zwart is: (spr.) ein Esel nennt den andern Langohr, (ot:) es schimpft Einer den Andern einen Sack-trager; I -achtig, bv. n.: kesselartig; -boeter, m.: Kesselflicker [m.]; -dal, o.: (adk.) Kesselthal [o.; a]. ketelen, w. b.: Zie kittelen. |
ketel-haak, m.: Kesselhaken [m.]; I-koek, m.: (kkk.) Kesselkuchen [m.]; -lap- Ser, m.: Kesselflicker [in.]; -maker, m.: esselmacher [m,], Kesselschmied [m.]; -muziek, vr.: Katzenmusik [vr.], Charivari lo.].er, m.: Kesselflicker [in.]; -maker, m.: esselmacher [m,], Kesselschmied [m.]; -muziek, vr.: Katzenmusik [vr.], Charivari lo.]. keteltje, o.: Kesselchen [o.]. ketel-trom, vr.: (muz.) Kesselpauke [vr.] (-tromslager, m.: Paukenschlager [m.]). Iketen, w. b.: (zout:) sieden [onr.]. Iketen, vr.: (i. a. b.) Kette [vr.]. Zie mrv. ketenen. Iketenen, w. b.: ketten, fesseln. Iketenen, vr. mrv.: Ketten [vr. mrv.]y Fesseln [vr. mrv.]; in - klinken: in Ketten legen, in Fesseln schlagen [onr.]; zijne - verbreken: seine Ketten brechen [onr.]r seine Fesseln sprengen. keten-serammel, o.: Kettengerassel [o.], Kettengeklirr [o.]. ketening, vr.: (das) Fesseln. ketentje, o.: Kettchen [o.l,Kettel [vr.]. ketsen, w. b.: abweisen [onr.]. 1 -, w. o.: (van geweren:) versagen. ketter, m.: Ketzer |m.]; vloeken alamp; een -: (spr.) fluchen wie ein Landsknecht. ketteraehtig, bv.n.: ketzerhaft; l-heid, vr.; Ketzerhaftigkeit [vr.]. ketter-heul, m.: Ketzerrichter [m.]; I -maker, m.: Ketzermacher [m.]; -makerij, vr.: Ketzermacherei [vr.]; -meester, m.: Ketzermeister [m.1; -verbranding, vr.: Ket-zerverbrennung [vr.]; -vervolging, vr.: Ketzerverfolgung [vr.]. ketterseh, bv. n.: ketzerisch. ketterü, vr.: Ketzerei [vr.]. ketting, m.: (i. a. b.) Kette [vr.]; op den - rijden, (fig. fam.) toben und rasen; I -achtig, bv. n.: kettenartig; -bloem, vr.: (pik.) Kettenblume !vr.]; -boom, m.: (wev.gt; Kettenbaum [m.; a]; -breuk, vr.: (rek.) Kettenbrueh [m.; ül; -brug, vr.: Ketten-brücke [vr.]; -draad, m.; (wev.) Kettenfa-den [m.; a en a]; -garen, o.: (wev.)Ketten-garn [o.]; -hond, m.: Kettenhund [m.]; -kogel, m.: Kettenkugel [vr.]; -pomp, vr.: Kettenpumpe [vr.]; -regel, m.: (rek.) Ket-tenregel [vr.]; -rekening, vr.: Kettenrech-nung [vr.]; -spil, vr.: (in horloges:) Schnecke [vr.]; -steek, m.: Kettenstich [m.]; -straf, vr.: Kettenstrafe [vr.]; -triller, m.: (muz.) Kettentriller [m.]; -werk, o.; Kettenwerk [o.]; -zijde, o.: Kettenseide [vr.], Organsinseide [vr.j. kettinkje, o.: Kettchen [o.]. keu, vr.: 1) Queue [vr.j, Billardstock [m.; ö]; 2) (drk.) Schwein [o.], (inz.) Fer-kel [o.]. keuken, vr.: Küche [vr.1 (ook fi§:.); eene koude -: kalte Speisen [vr. mrv.], eme kalte Küche; eene schrale -: (fig.) magere Kost [vr.1; eene vette -: (fig.) eine gute Tafel; I -beschuit, vr.: (der) ordinare Zwieback; -book, o.: Kochbuch [o.: ü]; -hen, vr.: Zie -piet; -kamer, vr.: Nebenzimmer [o.l der Küche, Zimmer [o.J für die Diener-schaft; -klauwer, m.: Zie -piet; -kruid, o.: (pik.) Küchenschelle [vr.j; -latijn, o.: Kramerlatein [o.]; -lijst,vr.: Küchenzettel [m.1; -meester, m.: Küchenmeister [m.1 (Schraalhans is -: spr.: Schmalhans ist Küchenmeister); -meid, vr.: Küchenmagd [vr.; al, Köchin [vr.]; -piet, m.: Topfgucker [m.l; -prinses, vr.: (iron.) Zie -meid; -schelle, vr.: Zie -kruid. |
KIEL-WATER.
KEUKENTJE.
268
|
keukentje, o.: Küchelchen [o.]. keukenzout, o.: Kochsalz [o.].^ keule, vr.: (pik.) Gartensaturei [vr.], Bohnenkraut lo.]. Keulen, o.: (adk.) Köln [o.]; Keulenaar, m.: 1) Kölner fni.l, 2) (das) kölnische Fracntschiff; Keulsch, bv. n.: kölnisch (-aardewerk, o.: kölnjsche Töpferwaare [vr.]); Keulsche, yr.: Kölnerin lyr.l (eene - van geboorte: eine geborne Kölnerin). keune, vr.: Zie keule. keur, vr.: 1) quot;Wahl [vr.]; (reht.) Kor [vr.]; gij hebt net in uwe -: es steht in Ihrer Wahl, es ist Ihrer Wahl überlassen; 2) Auswahl [vr.]; daar is eene groote -van spijzen: da ist eine grosse Auswahl von opeisen; men vindt daar vogels te kust en te -: man findet da eine grosse Auswahl von Vögeln; 3) Blume [vr.], Kern fm.], (das) Beste, (das) Feinste, (das) Auser-lesenste; de - der ridderschar): die Blume der Ritterschaft; de - der burgerij: der Kern des Bürgerstandes, die Blume der Bürgerschaft; 4) (waarborgstempel op goud- en zilverwerk:)[ie] Probirzeicfien [o.], [ie] Probirstempel [m.]; de groote -: der grosse Stempel (zilver van de groote -: teinprobiges bilber); de kleine-: dier kleine Stempel; goud zonder -: ungeprobtes Gold; 5) obrigkeitliche Verordnung [vr.]; I -bende, vr.: Elitekorps [o.] (-benden, vr. mrv.: Kerntruppen [vr. mrv.]). keurder, in.: 1) Schauherr [m.], (in Sam.) ... schauer [m.] (b. v.: brood-: Brod-schauer; vleesch-: Fleischschauer; enz.); 2) (van goud- en zilverwerk:) (ie] Probirer [m.J, Prober [m.]; 3) (mil., van rekruten, paarden enz.:) Musterer [m.j. keuren, w. b.: l)schauen; 2)probiren [ie], proben, untersuchen; 3) als probehal-, tig stempeln; 4) mustern; 5) (fam.) finden [onr.]; hoe keurt gij dat: wie finden Sie das?, was ist Ihre Meinung davon? Keur-Hessen, [o.: (adk.) Kurhessen Xo.]. keuris, bv. n. en bw.: 1) ausgezeich-net, 2) Zie kieskeurig; I -heid, vr.: 1) (das) Ausgezeichnete, 2) Zie z. n. vr. kieskeurigheid. keuring, vr.: 1) Schau [vr.] (b. v.: brood-: Brodschau; enz.); 2) Probe [vr.], lt;das) Probiren [ie]; 3) Stempelung [vr.] als probehaltig; 4) Musterung [vr.]. keur-kamer, vr.: (voor goud- en zilverwerk:) Probekammer [vr.]; 1 -meester in.: Schauherr [m.], (voor goud- en zilverwerk:) Prober [m.]. [ie] Probirer [m.]; -meesterschap, o.: 1) Schauherrenamt fo.[, 2) [ie] Probireramt [o.]; -merk, o.: [ie] Pro-birzeichen [o.], [ie] Probirstempel [m.]; -regiment, o.: (mil.) Leibregiment [o.l, Gardenregiment [o.]; -soldaat, m.: Leibgar-dist [m.]. keurs, vr. (keurslijf, o.): Mieder [o.l, Schnürmieder [o.], Schnürbrust [vr.; ö], Schnürleib [o.], keursje, o.: Miederchen [o.], Leibchen |o.], Schnürleibchen [o.]. keur-stempel, m.: (-teeken, o.): Zie -merk; I -tecKenen, w. b.: als probehaltig stempeln; -tin, o.: Probezinn [o.]; -vorst, m.: (hist?) Kurfürst [m.]; -vorstelijk, bv. n. kurfürstlich; -vorstendom, o.: [t] Kurfür-stenthum [o.; -thümer]; -vorstin, vr.: Kur-fürstin [vr.]. |
keus, vr.: Wahl [vr.]; eene - doen: eine Wahl treffen [onr.]; tot eene - overgaan: zur Wahl schreiten [onr.]; ik hebgeene-: ich habe keine Wahl. keutel, m.: [t] Köthel jm.], [t] Koth-kegel [m.j; 2) Zie dreumes. keutelaeliti^, bv. n.: 1) trandelhaft, 2) kleinlich; I -heid, vr.: 1) Trandelhaftig-keit [vr.], 2) Kleinlichkeit | vr.l. keutelaar, m.: 1) Trandler [m.];2) Klei-nigkeitskramer [m.]. keutelaarster, vr.: 1) Trandlerin [vr.]; 2) Kleinigkeitskramerin [vr.]. keutelary, vr.: 1) Trandelei [vr.]; 2) Kleinigkeitskramerei [vr.]. keutelen, w. o.: trandeln. keutelig, bv. n.: Zie keutelaehtig. keutelwerk, o.: Zietreuzelwerk. keuteren, w. b.: Zie koteren, keutje, o.: Ferkelchen lo.]. keutjes, o. mrv.: Ferkelchen (o. mrv.]; I -feest, o.: Fest [o.[ des Hausschlachtens. Ikeuvel, vr.: Haube [vr.], Kappe [vr.]. Ikeuvel, m. en vr.: Plauderer [m.]. Plaudrerin [vr.]. keuvelaar, m.: Plauderer [m.]. keuvelaarster, vr.: Plaudrerin [vr.]. keuvelary, vr.: Plauderei [vr.]. keuvelen, w. o.: plaudern, plappern. keuvelkous, vr.: (fam.) Plappermaul [o.; ti], Plappertasche [vr.]. keuze, vr.: Zie keus. keuzelaar, enz.: Zie keuvelaar, enz. kevel, m.: (ontl.) Kiefer [m.1. kevelen, w. o.: mummeln. kevel-kin, vr.: (das) lange, platte Kinn. kever, m.: (ins.) Kater [m.|; I -bek, m.: Wulstlippe [vr.]; -luis, vr.: Kaferlaus [vr.; a];-slak (-slek),' vr.: Kaferschnecke [vr.]. kevie, vr.: 1) Kafig fm.]; 2) Fliegen-schrank [m.; a]. kevis, vr.: Kebsweib [o.]. kibbelaar, m.: Zanker [m.]. kibbelaarster, vr.: Zankerin [vr.]. kibbelaehtig, bv.n.: Zie kibbelig. kibbelary, vr.: Zankerei [vr.]. kibbelen, w. o.: zanken, sich zanken. kibbelig, bv. n.: zankisch, zanksüch-tig; 1 -heid, vr.: Zanksucht [vr.]. kibbeling, vr.: 1) Zankerei [vr.], Ge-zank [o.]; 2) Kabel j au wangen [vr. mrv.]. kibbel-ziek, bv. n.: Zie kibbelig; I -zucht, vr.: Zanksucht [vr.]. kid (kidde), vr.: Zie liit. kiek, vr.; (pik.) Zie herik, kiekeboe, tsw.: bu-kiek!; - spelen: Guckerle spielen. kieken, o.: Küchlein [o.]; I -dief, m.: (vog.) Hühnergeier [m.], Hühnerdieb [m.]; -pastei, vr.: (kkk.) Hühnerpastete [vr.]. kiekiek, tsw.: Zie kiekeboe. Ikiel, m.: Kittel [m.]. (Fr.) Blouse [vr.]. de blauwe kielen: (fig.) die Blousenmanner; Ikiel, vr.: (van een schip:) Kiel [m.]; eene losse -: ein loser Kiel, ein falscher Kiel; I -balk, m.: Kielbalken [m.]; -blok, o.: Kielblock [m.; öl; -gang, m.: Kielgang [m.j; -halen, w. b.: (eene strafoefening op schepen:) kielholen; -haling, yr.: Kielho-lung [vr.]: -lichter, m.: Kiellichter [m.]; -recht, o.: Kielrecht [o.]. kieltje, o.: Kittelchen [o.]. kiel-water, o. (-zog, o.): Kielwasser [o.]. |
269
KIND.
|
kiem, vr.: (pik. en fig:.) Keirn lm.1. kiemen, w. o.: keimen. kiemliulsel, o.: Keimhülle [vr.]. kieming, vr.: Keimung- [vr.], (das) Kei men. kiempje, o.: Keimchen [o.]. kiem-vermogen, o.: Keimvermögen [o.];^ I-vorming-, vr.: Keimbildung [vr.]. kien, o. en tsw.: Lotto [o.]. kienen, w. o.: Lotto spielen. kiener, m.: Lottospieler [m.]. kienspel, o.: Lottospiel [o.]. kienster, vr.: Lottospielerin [vr.1. kiep, vr.: (der) altmodische Hut [ü]. kiepekorf, m.: Kober [in.]. kier, m.: Spalte [vr.]; de deur staat op een die Thüre ist angelehnt, die Thüre klafft. kiereboe, m.: Bummehvagren [m.]. kies, o.: (min.) Kies [m.]. I vr.: (ontl.) Baekenzahn [m.; a], Mahlzahn lm.; a]. kiesbaar, bv. n.: wahlbar: l-heid, vr.: quot;Wahlbarkeit [vr.j. kies-bevoe{tlt;l. bv. n.: stimmfahig-, stimmbereehtigt; l-bevoegdheid, vr.: Stimm-fahigkeit [vr.]; -biljet (-briefje), o.: Stimmzettel lm.], Wahlzettel [m.]. kieseli, bv. n.: delikat; I-heid, vr.: Dehkatesse [vr.]. kies-eolleg:e. o.: quot;Wahlverein [m.]; I -gereehtigrd, bv. n.: Zie -bevoegd ^kauwen, w. o.: knaupeln; -kauwer, m.: Knau-pler Tm.]; -kauwerij, vr.: Knaupeln lo.]; -kauwster, vr.: Knauplerin [vr.];-keurig-, :. wahleriseh; -keurigheid, vr.: (das) Wahlerische; -manoeuvre, vr.: AVahlmanö-ver [o.| (-manoeuvres, mrv.: Wahlumtriebe [m. mrv.]); -pijn, vr.: Zahnweh |o.j, Zahn-schmerz lm.] (-pijn hebben: Zahnschmer-zen haben); -recht, o.: Wahlrecht [o.], Stimmrecht fo.]; -stelsel, o.: quot;VVahlsystem lo.l; -vereeniging, vr.: Wahlverein [m.1; -vergadering, vr.: Wahlversammlung [vr.1; -wet, vr.: W ahlgesetz [o.]. kiet, bw.: quitt; - zijn: quitt sein; I -spel, o.: (das) unentsehiedene Spiel. kieuw, vr.: Kieme [vr.1, Fisehohr [o.]; I -deksel, o.: Kiemendeekel [m.]. kievit, m.: (vog.) Kibitz fm.|. kievits-bloem. vr.: (pik.) Kibitzblume lJ.1quot;-] 5 I -ej, o.: Kibitzei (-eieren, o. mrv,: Kibitzeier [o. mrv ]). kiezel, o.: Kiesel [m.]; 1 in Sam.: Kie-sel ... Ikiezen, w. b.: wahlen; zee - (het ruïme sop -): 1) in See stechen [onr.], 2) m die offene See gehen [onr.]; het hazenpad -: (fig.) das Hasenpanier ergreifen [onr.]; iemands partij - (partij voor iemand -): Eines Partei nehmen [onr.]. Ikiezen, vr. mrv.: Backenzahne [m. mrv.]; (fig.) Zahne [m.; mrv.]; hij (zij)heeft het voor zijne (hare) -: (pop.) er (sie) ist übel angelaufen; drank achter zijne - la-teP, loopen: (pop.) Schnaps hinunter-schlucken; I -trekker, m.: Zahnzange [vr.], (iron.) Zahnarzt [m.: ar]. kiezer, m.: Watiler [m.]. kiezers, m. mrv.: AVahler j m. mrv.]; vergadering van -: Wahlversammlung [vr.]. kif, o.: gebrauchte Gerberlohe [vr.|. |
m-* 1) (der) kleine Schrei; 2) Mucks [m.]. Muck [m ]; een - geven: emen kiemen Schrei thun [onr.]; geen -geven (- noch mik geven): keinen Mucks thun [onr.], nicht mucksen; I -halzen, w-o.: nicht mehr können [onr.]; eten tot (eten dat) men kikhalst: essen [onr.] bis man nicht mehr kann. kikken, w. o.: sich horen lassen [onr.]; niet - of mikken: nicht den kleinsten Laut horen lassen [onr.], keinen Mucks thun [onr]; niet - van iets: mit keiner Silbe von etwas reden, von etwas nicht mucksen. kikker, m.: (drk.) Frosch [m.; ö] I -rit. o.: Froschlaich [m.]; -vischje, o.i Froschwurm [in.; ü]. kikvorseh, m.: (drk.) Frosch [m.; ö]; I -eieren, o. mrv.: Froschcier [o. mrv.],. Froschlaich [m. enk.); -gezwel, o.: (hik.) Froschgeschwulst [vr.; ü]. kikvorsehe-beet, vr.: (pik.) Frosch-biss [m.]; I -billetje, o.: Froschkeule [vr.], Froschschenkel lm.]. kikvorsehen, m. mrv.: Frösche [m. mrv.]; - vangen, w. o.: fröschen; I -gekwaak, o.: Froschgequake [o.], Froschge-quak [o.]; -land, o.: (iron.) Land [o.; al der Frösche. Froschland [o.; a]; -net, o.: Froschnetz [o.]; -^poel, m.: Froschlache [vr.]; -schot, o.: Froschlaich [m.];-slootr vr.: Froschgraben [m.; ii]. Ikil, vr.: Kille [vr.j. Priele [vr.]. Ikil, bv. n.: frostig, fröstelnd, kalt; in den -len schoot der aarde: im kalten Schooss der Erde; I -heid, vr.: Frösteln [o.], Kalte [vr.] (de -heid des grafs: die Grabeskalte); -koud, bv. n.: fröstelnd, frostig kalt. killen, w. o.: frösteln; (zeew.) killen, killig, bv. n.: fröstelnd; | -heid, vr.: (das) Frösteln. killing:, vr.: (das) Frösteln; (zeew.) Killen [o.J. kilo, o.: Kilogramm [o.]. Kilo [o.]; I -gram, o.: Zie kilo; -liter, m.: Kiloliter [o.|; -meter, m.: Kilometer |o.];-stere, vr.: Kilostere [o.]. kim, vr.: 1) Horizont [m.], Gesichts-kreis [m.]; (zeew.) Kimm [m.]; 2) (rand:) Kimme [vr.]; 3) (kaam:) Kahm (m.];!-duiking, vr.: Sinken [o.] des Horizonts; -gangr m.: (zeew.) Kimmgang [m. ;a]. kimme, vr.: Zie no. 1 kim; aan de -n: am Horizonte. kimniellt;»os. bv. n.: randlos; (fig.) grenzenlos, unbegrenzt; I -heid, vr.: Kandlosigkeit [vr.]; (fig.) Grenzenlosigkeit [vr.]. kim weger, m.: (zeew.) Kimmweger [m.]. kin, vr.: (ontl.) Kinn [o.]. kina. vr.: (pik. en pha.) Chinarinde [vr.], China [vr.1; 1 -achtig, bv. n.:ehinaar-tig;-bast, m.: Zie kina. kind, o.: Kind [o.]; van - afaan: von Kind auf; een echt of onecht -: ein eheli-ches oder uneheliches Kind; een na 's vaders dood geboren -: ein nachgeborenes Kind; een pas geboren -: ein neugebor-nes Kind; een onvoldragen -: ein noch nicht ausgetragenes Kind; een aangenomen -: ein Adoptivkind; een jongen (een meisje)als-aannemen: einen Knaben (ein Madchen) an Kindes Statt annehmen [onr.]; de aanneming als -: die Annahme an Kindes Statt; - noch kraai hebben: (spr.) weder Kinder noch Verwandten haben; een |
KINDACHTIG.
KINK.
270
|
- des doods zijn: (fig.) ein Kind des Todes sein; het - van de rekening zijn: es aus-baden müssen [onr.], es auszubaden ha-ben ; een goed - dat naar zijn vader aardt: (spr.) ein gutes Kind artet dem Vater nach; het - bij zijn rechten naam noemen: (spr.) das Ding bei seinem rechten Namen nennen lonr.]; met - zijn: mit einem Kinde gehen lonr.]. Zie mrv. kinderen. kinclaclitigr, bv. n.: kindlich; 1 -heid, vr.: Kindlichkeit Lvr.J. kindeken, o.: Kindlein [o.l, Kindchen kinderaclitis:, bv. n.: 1) kinderhaft, kindisch, 2) Kinder liebend; I -heid, vr.: 1) (als hoedanigheid:) Kinderhaftig-keit [vr.], (das) kindische Wesen, 2) (als handeling of gedraging:) Kinderei [yr.], 3) Liebe [vr.] zu Kindern, (ook:) Verlangen [o.] nach Kindern. kinlt;ler-afg:ans:, m.: [t] Kinderkoth lm.] (de eerste -afgang: das Kinderpech, das Kindspech); l-armpje, o.: Kindsarm-chen [o.]; -oal, o.: Kinder ball [m.];-baring, vr.: (das) Gebaren von Kindern; -bed, o.: ^kraambed:) Kindbett [o.J; -bedje, o.:Kin-derbettchen [o.]; -bederfster, vr.: Kinder-verzieherin [vr.]; -bederver, m.: Kinder-verzieher [m.]; -bel, vr.: Kinderrassel [vr.]; -beul, m.: Kinderplacker [m.], (pop.) Arsch-pauker [m.1; -dagen, in. mrv.: Kindesalter [o. enk.], Kindheit [vr. enk ]; -dokter, m.: Arzt [m.; Ae] für Kinder; -doop, m-:(kkl.) Kindertaufe [vr.]; -dotje, o.: Kinderdutte [vr.]; -dracht, vr.: (niod.) Kindertracht [vr.], (vlk.) Schwangerschatt [vr.]. [kinderen, w. o.: kindein, kindern, kinden, Kinder gebaren. Ikinderen, o. mrv.: Kinder [o. mrv.]; -krijgen: Kinder bekommen [onr.1, (van eene vrouw sprekende:) Kinder gebaren; de - Israëls: die Kinder Israels; de opvoeding (het grootbrengen) van -: die Kin-dererziehung. kinder-flnitje. o.: Kinderpfeifchen [o.]; I-gek, m.: Kindernarr [m.] (als bv. n.: vernarrt in Kindern); -gekkin, vr.: Kin-dernarrin [vr.]; -goed, o.: 1) Kinderzeug [o.l, Kinderkleider fo. mrv.], 2) Kinder-derspielzeug [o.], Kinderspielwerk [o.], Kinderspielwaaren [vr. mrv.]; -gril, vr.: Grille [vr.] eines Kindes (-grillen, vr. mrv.: Kindergrillen [vr. mrv.]); -hand, vr.: Kin-deshand [vr.; a]. Hand Ivr.; a] eines Kindes (eene -hand is licht gevuld: spr.: Kin-deshand ist bald gefüllt); -hart, o.: Kin-desherz lo.]; -hoofd, o.: Kindskopf [m.; öl; -huis, o.;. l) Waisenhaus [m. a], 2) Findel-haus [o.; al; -jaren, o. mrv.: Kinderjahre [o. mrv.], Kindesalter [o. enk.];-juffrouw, vr.: Kindermadchen [o.], (Fr.) Bonne [vr.|; -jurkje, o.: Kinderkleiacnen lo.]; -kamer, vr.: Kinderstube [vr.]. kinderkens: Zie kindertjes, kinder-koning, m.: (iron.) Kinder-könig [m.], Schulmonarch [m.]; 1-kost, m.: Essen [o.] für Kinder, (fig. fam.^Kinder-gewasch [o.]; -kuur, vr.: Zie -gril; -lee-ring, vr.: (kkl.) Kinderlehre [vr.]; -leven, o.: Kinderleben [o.]; -liefde, vr.: 1) Liebe [vr.] eines Kindes, Kindesliebe [vr.], kind-liche Liebe [vr.], 2) Kinderliebe [vr.J, Liebe [vr.] zu den Kindern; -lievend, bv. n.: Kinder liebend. |
kinderloos, bv. n.: kinderlos; l-heid, vr.: Kinderlosigkeit [vr.]. . kinder-luier, vr.: Windel [vr.]; I-luim, vr.: Kinderlaune [vr.]; -luren, vr. mrv.: quot;Windein [vr. mrv.]; -luur, vr.: Zie kinderlik, bv. n.: kindlich; 1 -heid, vr.: Kindlichkeit [vr.]. kinder-lykje, o.: Leiche [vr.] eines Kindes; I -maag, vr.: Magen [in.] eines Kindes; -mand, vr.: quot;Warmkorb [m.; o]; -meid, vr.: Kindermagd [vr.; a];-meisje, o.: Kindermadchen lo.];-moord, m.: l)Kin-dermord [m.] (de -moord van Bethlehem: der bethlehemitische Kindermord),2) Kinds-mord [m.], Ermordung [vr.] eines Kindes; -moordenaar, m.: Kindermörder [m.]; -moordenares, vr.: 1) (die kinderen van anderen vermoordt:) Kindermörderm[vr.], 2) (die haar eigen kind vermoordt:)Kinds-mörderin [vr.]: -nuk, vr.: Zie -gril;-pak, o.: 1) (kim.) Kinderanzug [m.; ü], 2) (zwerm kinderen:) Kinderbrut Ivr.], Kmderge-schmeiss lo.]; -pek, o.: Kindspech lo.]. Zie -afgang; -plicht, m.: Kindespnicht Ivr.]; -pokken, vr. mrv.: Blattern [vr. mrv.], Kinderpocken Ivr. mrv.]; -pop, vr. Puppe Ivr.], Docke [vr.]; -praat, m.: Gewasch lo.l eines Kindes, (das) eitle Gewasch; -schoen, m.: Kinder-schuh lm.1 (de -schoenen uittrekken: fig.: die Kinderschuhe austreten lonr.]); -school, vr.: Kinderschule [vr.]; -schooltje, o.: Kleinkinderschule [vr.]; -schrift, o.: Kinderschrift [vr.], Schrift [vr.] eines Kindes (-schriften, o. mrv.: Kinderschriften [vr. mrv.]); -speelgoed, o.: Zie no. 2 -goed; -tal, o.: Anzahl [vr.]Kinder. kindertjes, o. mrv.: Kinderchen [o. mrv.], Kinderlein [o. mrv.], kleine Kinder [o. mrv.]. kinder-vermaak, o.: Kinderbelusti-gung [vr.]; I-vraag, vr.: kindische Frage [vr.]; -wagentje, o.; Kinderwagelchen [o.]; -werk, o.: 1) Kinderarbeit [vr.], 2) Kinderwerk lo.]; -werkje, o.: Kinderwerkchen [o.] ; -zegen, m.: Kindersegen [m.]; (eene) -ziekte: (eine) Kinderkrankheit, (de) -ziekte (vr. en enk.): (die) Blattern [vr. mrv.], (die) Kinderpocken [vr. mrv.]. a . r kiiKlje, o.: Kindchen [o.],Kindlein lo.], (das) kleine Kind. kinds, in Sam. I van -been af: von Kindesbeinen an (oder: auf), von Kindheit an (oder: auf); -deel, o. (-gedeelte, o.): [t] Kindtheil lo.]. It] Kindestheil [o.], [t] Pfiichttheil [o. en m.]. kindseli, bv. n.: 1) der Kindheit an-gehörend; in mijne -e jaren: in den Jahren meiner Kindheit, in meinen Kinderjahren; 2) kindisch, geistesschwach; -worden: kindisch werden [onr.]; een -e grijsaard: ein kindischer Greis; I -heid, vr.: Geistes-schwache jvr.], (das) Kindischsein. kindschap, o.: Kindschaft Ivr.]. kindsheid, vr.: Kindesalter [o.]. kinds-kind, o.: Kindeskind lm.]. Enkel [ra.], Enkelin [vr.]; -kinderen, o. mrv.: Kindeskinder [o. mrv.]. , ^ ^ kink, vr.: (zeew.) Kink [m.]; (fig.) Ge-fahr [vr.]; uit de - blijven: die Gefahr vermeiden [onr.], der Gefahr ausweichen [onr.]; uit de - zijn: ausser Gefahr sein. Zie ook spr. kahel; I -hoest, m.: Keich-husten [m.], Keuchhusten [m.]; -hoorn |
KINKEL.
271
KLAAR.
|
(-horen), m.: (i. a. b.) Kinkhorn fo.; ö]. Itiiiltel? 111.: Grobian lm.], Lümmel [m.1, Flegel [m.]; het kinkelendom: (minachtend:) der Bauernstand. kinkelaelitig:. bv. n.: flegrelhaft, lt;fig.) bauerisch; i -heid, vr.: Fleffelhaftig-keit [vr.1, (fig-.) (das) bauerische Wesen. kin-ketting:, m.: Kinnkette [vr.1. kinnebak, vr.: (ontl.) Kinnbacken [m.J, Kinnlade [vr.]. kinnebaks-blok. o.: (zeew.) Kinn-backsblock [m.; ö], (der) einscheibigre Block |ö]; I -ham, vr. (-hammetie, o.): (der) geraucherte Schweinskinnbacken; -slagr, m.: Backenschlag- Lm.; a], Backenstreich [m.]. kinnetje, o.: (ontl.) Kinnchen [o.]; (als maat:) Viertelfass [o.; a], Vierteltonne [vr.]. kiosk, vr.: Kiosk [m.1. nerbraten Lm.|. Ikip, tsw.: klapps!; I - ik heb je; er-tappt!, erhascht!; (als bw.:) flugs, mit Blitzesschnelle. kip-ei, o.: Hühnerei [o.l. kipje, o.: Hühnchen |o.l. kipinolen, m.: Hanfmühle [vr.1. kippe-borst, vr.: (fig.) Hühnerbrust [vr.; ül; | -boutje, o.: Stückchen [o.l Hühnerbraten; -drafje, o.: (der) kurze Trab (op een -drafje: in aller Eile); -kuren, vr. mrv.: Grillen [vr. mrv.1; -kuur, yr.: Grille [vr.] (inz.: Anfall [m.; iij von Verliebtheit.) Ikippen, w. b.: 1) (zeew.) kippen; het anker -: den Anker kippen; 2) Zie uitkippen; 3) tangen [onr.]; 3) (eieren:) autmaehen. Ikinpen, vr. mrv.: Hühner [o. mrv.]; met de - op stok gaan: (fam.) mit den rfuhnern zu Bette gehen [onr.1; I -dief, m.: Huhnerdieb [m.1, (vog.) Hülineraar {m.1, Hühnergeier [m.1, Hühnerweihe [m.1; -ei, o.: Hühnerei [o.]; -fokker, m.: Zie no. 2 -melker; -hok, o.: Hühnerhaus [o; al, Hühnerstall [m.; al; -kooi, vr.: (fam.) Hülmerkorb [m.; ö|; -koopman, m.: Hühnerhandler |m.]; -ladder, vr.: Hühner-steige [vr.], Hühnerleiter [vr.];-loop, m.: (der) vergittorte Hühnergang [al, (iron.) (der» lange und schmale Korridor, (ook:) (das) lange und schmale Zimmer; -markt, yr.: Hühnermarkt [m.; a]; -melker, m.: 1) Hühnerhandler [m.], 2) Hühnerzüchter [m.]; -negotie, vr.: Hühnerhandel [m.]; -roest, m.: Hühnerstangre [vr.1; -vel, o.: Gansehaut [vr.] (-vel krijgen: fam.: eine Gansehaut^ kriegen). „kippetjes, o. mrv.: Hennchen[o.mrv.1, Hühnchen [o. mrv.1; I -grutten, vr. mrv.: Buchweizengrütze [vr. enk.]; -kost, m.: Jtiuhneressen [o.]. . bv. n.: kurzsichtig, blödsichtig; I -heid, vr.: Kurzsichtigkeit [vr.], Blödsich-tigkeit [vr.]. kipsel, o.: Hühnerbrut [vr.]. kiptakel, m.: (zeew.) Kipftakel [o.]. kirren, w. o.: girren, kirren, gurren, ruchsen; (fig.) klagen, seufzen. kirsch, o. (kirschwater, o.): Kirsch-wasser [o.], Kirschbranntwein [m.j. kiskassen, w. o.: Zie diggelen. |
kissen, w. o.: zischen. I -, w. b.: het-zen, aufhetzen. kist, vr.: 1) Kiste [vr.]; den sleutel op de - leggen: (fig.) sich für zahlungsunfahig erklaren, (ook:) auf eine Erbscnaft Verzicht leisten; 2) (doodkist:) Sarg [m.; a]; Pierlala lag in de -: der Pickelharing lag im Sarg; I -dam, m.: Steinkasten [m.; a en a]; -deksel, o.: 1) Kistendeckel [m.1, 2) Sargdeckel [m.]. ikisten, w. b.: (een lijk:) einsargen, in den Sarg legen; (eenen dijk:) mit Steinkasten versenen [our.]. Ikisten, vr. mrv.: 1) Kisten [vr. mrv.], 2) Sarge [m. mrv.1; I -maker, m.: 1) Kis-tenmacher [m.], Kistner [m.1, 2) Siirge-macher [m.]; -makerij, vr.: 1) Kistenmacher-handwerk [o.], (pok:) Kistenmacherwerk-statt [vr.1, 2) Sargemacher [o.], (ook:) Sargemacherwerkstatt [vr.]. kister, m.: Einsarger [m.]. kisting, vr.: 1) (das) Einsargen; de -van een lijk: das Einsargen einer Leiche: 2) (das) Anbringen von Steinkasten; dé -en in eene rivier: die Steinkasten in einem Flusse. kistje, o.: 1) Kistchen [o.]. Kastellen [o.]; 2) Sarglein [o.l. kistpancl, o.: Faustpfand [o.; al. kit, vr,: (kruik:) Krug [m.; ül; (bordeel :) Bordell [o.l; in -ten en kroegen loopen : ein liederliches Leben führen. kits, vr.: (zeker vaartuig:) Kitz [vr.]. kitsen, w. o.: 1) Feuer scnlagen [onr.]; 2) durch die Zahne spucken; 3) Zie «lig-gelen. kitte-broer, m.: (pop.) (der) Bruder Liederlich. kittelaar, m.: (i. a. b.) Kitzler [m.]. kittelaarster, vr.: Kitzlerin [vr.1. kittelacliti^, bv. n.: kitzlig; ! -heid, vr.: Kitzligkeit [vr.1. kittelen, w. b. en onpers.: kitzeln. kittelig:, bv. n.: kitzlig; I -heid, vr.: Kitzligkeit [vr.]. kitteling:, vr.: Kitzeln. kitteloorigr* bv. n.: hitzköpfig; I -heid, vr.: Hitzköpfigkeit [vr.1. kittelsteen, m.: Kieselstein [m.]. kittig, bv. n.: lebhaft, munter; 1 -heid, vr.: Lebnaftigkeit [vr.], Munterkeit [vr.]. klaag:aehtig:, bv. n.: 1) zum Klagen geneigt, 2) weinerlich; I -heid, vr.: 1) Hang [m.] zum Klagen, 2) Weinerlichkeit [vr.]. klaag-liuis, o.: Klagehaus [o.; iiu]; I -lied, o.: Klagelied f[o.l (de - liederen van Jeremias: bijb.: die Klagelieder Jere-mia). klaaglyk, bv. n.: klaglich; I -heid, vr.: Klaglichkeit [vr.]. klaag-psalm, m.: Busspsalm [m.]; I -rede, vr-: Klagerede [vr.], Leichenrede [vr.]; -schrift, o.: Klageschrift [vr.J;-stem, vr.: Klagestimme [vr.1. klaagster, vr.: (i. a. b.) Klagerin[vr.]. klaag-toon, m.: Klageton [m.; ö], Klagelaut [m.]; l-vrouw, vr.: (hist.J Klage-frau [vr.], Klagemutter [vr.; ül, Leidfrau [vr.]; -zang, m.: Klagegesang [m.; a]. IKlaar, vr.: Zie Klara, Iklaar, bv. n. en bw.: (helder; zuiver; duidelijk:) klar; (gereed:) fertig;- maken: fertig machen; - zijn : fertig sein; - houden, leggen, liggen: in Bereitschaft halten Kitzel [m.], (das) |
KLAP-BEENTJES.
KL AARTJE.
272
|
|onr.], legen, liegen [onr.j; kant en fix und fertig; van zessen (paarden:) fehlerfrei, (personen:) in allen Satteln gerecht ; 1 -blijkelijk, bv. n.: offenbar, augen-scheinlich; -blijkelijkheid, vr.: Evidenz [vr.]; -heid, vr.: Klarheit [vr.]; op -lichten dag: am hellen Tage. KJaartje, o.: (vrouwennaam:) Klar-chen [o.]. Klaas, m.: (mansnaam:) Klaus [m.], Nikolaus [m.1; een houten -: (tam.) ein Klotz [m.; ö]; Jan -sen: (naam:) Hans Kikolaussohn, (fig.) Narr [m.], Hanswurst [m.1. Klaasje, o.: (vrouwennaam:) Nikola [vr.]. klacht, vr.: Klage [vr.]; eene - inleveren: eine Klage einreichen. klaclitig:, bv. n.: klagend; iemand -vallen over iets: sich bei Einem über etwas beklagen. klad. vr.: 1) Klecks (ook fig.); eene -op een boek maken: einen Klecks auf ein Buch machen; aan iemand eene - opleggen : Einem einen Klecks anhangen; 2) de - in iets brengen: eine Sache verderben [onr.1; 3) Kladde [vr.]; eenen brief eerst in -brengen: von einem Briefe erst eine Kladde machen;quot; 4) (kph.) Kladde (vr.], Kladdenbuch [o.; ü]. Memorial [o.l, (fig.) Notizbuch [o.; üj, [ie] Notirbuch [o.; ü]; I -boek, o.: Zie no. 4 klad. kladde-boter, vr.: verfalschte Butter [vr.]; (fig.) Schlumpe [vr.]. kladden, w. o. en b.: klecksen, klec-ken; - met: verschleudern, unter dem Werthe [tj verkaufen. kladder, m.: Kleckser [in.]; - met: Verschleuderer [2]. kladdert^, bv. n.: bekleckt, bekleckst; (fig.) schmutzig; I -heid, vr.: Beklecktheit [vr.], (fig.) Schmutzigkeit [vr.]. kladdery, vr.: Kleckserei [vr.], Sude-lei [vr.]. kladdig:, vv. n.: Zie kladderi^. klad-druk, m.: (typ.) Schmutzdruek [m.;ücke]; 1 -papier, o.: zie vloeipapier; -schilder, in.: Grobmaler [m.], Farben-kleckser [m.j, Kleckser lm.], Sudler [m.1; -schilderen, w. o.: klecksen, sudeln;-schilderij, vr.: (das) schlechte Gemalde;-schrijfster, vr.: Tintenkleckserin [vr.];-schrijver, m.: Tintenkleckser [m.]; -schuld, [vr.: Kleckschuld [vr.], Klitterschuld [vr.]. Lap-perschuld [vr.]. kladster. vr.: Kleckserin [vr.]. kladwerk, o.: Kleckserei [vr.], Sudelei [vr.]. klagen, w. o. en b.: klagen; aan iem. zijnen nood -: Einem seine JSoth [t] klagen. klager, m.: Klager (m.1; -s hebben geen nood, en pochers geen brood: (spr.) lager haben keine Noth [t] und Gross-thuer kein Brod.een nood, en pochers geen brood: (spr.) lager haben keine Noth [t] und Gross-thuer kein Brod. klak, vr.: (vlek:) Klecks [m.]; (overschoen:) Ueberschuh [m.]; (galahoed:) Galahut [m.; ü]; I -hoed. m.: Galahut [m.; ü]. klakke-bus, vr.: Klatschbüchse [vr.], Knallbüchse [vr.]. klakkeloos, bv. n. en bw.: 1) uner-wartet, unermüthet [t], unversehens, 2) harmlos, arglos; I -heid, vr.: 1) (das) Unerwartete, (das) Unvermuthete [t], 2) Harmlosigkeit [vr.], Arglosigkeit [vr.]. |
klakken, w. o. en b.: 1)klecksen; be-klecksen; 2) klatschen, mit den Handen klatschen. klam, bv. n.: klamm; het -me zweet: der kalte Schweiss; I -aehtig, bv.n.: etwas klamm; -achtigheid (-heid), vr.: Klamm-heit [vr.]. klamaai-ljzer, o.: Klameieisen [o.]. klamaaien, w. o. en b.: (zeew.) kla-meien. klamaelitig, bv. n.: etwas klamm; I -heid, vr.: Klammheit [vr.]. klamheid, vr.: Klammheit [vr.]. klam]», m.: Klampe [vr.]. klampen, w. b.: Klammern. I w. o.: sich hangen [reg. en onr.] (-aan: an). klamp-pin, vr.: Klamppinne [vr.]; I-spijker, m.: Klampnagel [m.|. klandizie, vr.: Kundschaft [vr.]. klank, m.: Klang [m.; a], Schall [m.; a]; ! -bodem, m.: (muz.) Resonanzboden [m.; o en ö]:-bord, o.: Kanzelhimmei [m.j; -leer, vr.: Schalllenre [vr.]; -maat, vr.: (muz.) Zeitmass [o.|. Takt [m.], (tik.) Sil-oenmass [o.];-meter, m.: Klangmesser [m.], Phonometer [m.]; -nabootsend, bv.n.: klang-nachahmend, tonnachahmend (-nabootsend woord: Schallwort [o.; ö]); -nabootsing, vr.: Klangnachahmung [vr.], Ton-nachahmung [vr.J; -teeken, o.: (tik.) Ton-zeichen [o.]; -verdoover, m.: (muz.) Ton-dainpfer [m.1, Sordine [vr.]; -verplaatsing, vr.: (tik.) Lautversetzung [vr.]; -verschuiving, vr.: (tik.) Lautverschiebung [vr.]. klant, m. en vr.: 1) Kunde [m. en vr.], Kundin [vr.]; 2) Zie snaak. klantje, o.: 1) Kunde [m. en vr.]; 2) Zie snaakje. Iklap, m.: 1) Schlag [m.; a]; (fig.) Schlappe [vr.]; een-krijgen: einen Schlag bekom men [onr.], (fig.) eine Schlappe be-kommen [onr.], einen Verlust erleiden [onr.]; een - met de zweep: ein Peitsch-hieb | m.]; een - om de ooren: eine Ohr-feige; een - in het aangezicht: ein Schlag ins Gesicht, eine Maulschelle; twee vliegen in één - slaan: (spr.) zwei Fliegen mit Einer Klappe schlagen [onr.]; Zie klappen: 2) Gewasch lo.], Geplapper [o.], Ge-plauder [o.]. Iklap, vr.: Klapper [in.]; op de - loo-pen: (spr.) sehen [onr.] wo aie Küche raucht, schmarotzen. klapachtig, bv. n.: plapperhaft, plau-derhatt, geschwatzig; I -heid, vr.: Plapper-haftigkeit (vr.], Plauderhaftigkeit [vr.J,Ge-schwatzigkeit (vrj. klap-lieentjes, o. rnrv.: Daumenklap-pern [vr. mrv.j, Kastagnetten [vr. mrvj; I -bes, vr.: Stachelbeere [vr.J; -besseboom. m.: Stachelbeerstrauch lm.; a]; -brug, vr.: Zugbrücke [vr.], Klappbrücke [vr.J; -bus, vr.: Zie klakkebns; -ekster, vr.: (vog.) Dornelster [vr.]; -geld, o.: Nachtwachter-geld [o.], Taxe [vr.] (Steuer [vr.]) für die Nachtwachter; -hoed, m.: (voor kinderen:) Fallhut [m.; ü]; -hout, o.: Daubenholz [o.] (-hout verkoopen: fig. lam.: schwatzen, klatschen, plaudern); -houtjes, o. mrv.: Zie -quot;beentjes; -looper,m.: Schmarotzer [m.], Tellerlecker [m.]; -looperij, vr.: Schmarot-zerei Ivr.]; -loopster, vr.: Schmarotzerin [vr.], Tellerleckerin [vr.]; -muts, vr.: Nacht-haube [vr.], Kinderhaube [vr], Kindermütze [vr.]; -oor, m.: (hik.) Leistenbeule [vr.j. |
KLAZINA.
KLAPPEI.
|
klappei, vr.: 1) Klatscherin [vr.],Plau-dertasche [vr.], Plapperliese [vr,]; 2) Ver-laumderin Lvr.J. klappeien, w. o.: 1) klatschen, sehwat-zen- 2) verlaumden. klappeier, m.: 1) Klatscher [m.],Plap-permaul [o;; iij; 2) Verlaumder lm.], klappeister, vr.: Zie klappei. [klappen, w. o.: 1) klappen; 2) klatschen; in de handen in die Hande klatschen; met de zweep mit der Peitsche klatschen; zijne ooren kunnen schudden, dat ze (spr.) Jedermann unter die Augren sehen können [onr.]. I w. b. en o.: aus-plaudern, ausplappern; uit de school -; (spr.) aus der Schule schwatzen. 'klappen, z. n.o. enk.: (das) Klatschen; net - van de zweep: das Klatschen mit der Peitsche. | -, z. n. o. rnrv.: Schlag-e [m. mïvV' quot; krijgen: Prüg-el bekommcn Lonr.j. klapper, m.: (in een molen:) Klapper lm.]; (voetzoeker:) Schwarmer[m.]; (nacnt-wacht:) Nachtwachter [m.l; (pi*ater:)Plau-derer |m.|, Plapperer [m:|; (klikker, open-baarder:) Ausplauderer 1 m.]; (alphabetisch register:) (das) alphabetische Register; (typ.) Blatïhüter lm.]; i -boom, m.: (pik.) Klapperbaum [m.; al; -eend, vr.: (vog.) Quakente Ivr.]. ' klapperen, w. o.: klappern; mijne tanden -: die Zahne klappern mir. klappering:, vr.: Klappern lo.]. klapper-krnid, o.: (pik.)Dragun [m.]; I-man, m.; Klappermann [m.; a], Nachtwachter [m.] (-manstabak, m.: Stinktabak Lm.]);.-noot, vr.: (pik.) Klappernuss [vr.; u], Pimpernuss [vr.; ü|; -noteboom, m.: Klappernussbaum (m.; jij. klapperny, vr.: Gewasch [o.], Klat-scherei [vr.]. klapper-olie, vr.: Mohnöl [o.]; I -steen, m.: Klapperstein [m.], Adlerstein [m.l; -tanden, w. o.: mit den Zalmen klappern (als z. n. o.: Zahnklappern [o.J, Zahnklap-pen [o.]). klappertje, o.: Klapperchen [o.]. klappertjes, o. mrv.: Daumenklap-pern [vr. mrv.], Kastagnetten |vr. mrv.J; I -boom, m.: Stachelbeerstrauch [m.; a]. klap-roos, vr.: (pik.) Klatschrose [vr.], Klapperrose [vr.]; I-spaan, vr.: 1)Mühlen-klapper [vr.], 2) Zie klikspaan. „N^aP?ter, vr.: 1) Plaudrerin [vr.]; J) Ausplaudrerin [vr.]. klap-stoel, m.: Klappstuhl [m.; ü], Feldstuhl [m.; ü]; | -tafel, vr.: Klapptisch Iquot;1*]; -vlies, o.: Klappe [vr.]; -waker, m.: Klappermann [m.; a], Nachtwachter [m.]; -wieken, w. o.: mit den Flügeln klappen, mit den Flügeln schlagen [onr.]. Klara, vr.: (vrouwennaam:) Klara [vr.]. / ^v- n-: Zie klaar. I -, z. n. vr.: (der) klare Schnaps. klaren, w. b.: (tech.) klaren, abklaren; (zeew.) klaren; (fig.) in Ordnung bringen lonr.], (fam.) fertig kriegen. klarikheid, vr.: Zubereitung [vr.], Anordnuhg jvr.j, Anstalten [vr. mrv.]. klarinet, vr.: (muz.) Klarinett [o.]; I -blazer (-speler), m.: Zie klarinettist. klarinettist, m.: Klarinettblaser [m.], Klarmettspieler [m.]. Klarinettist [m.]. klaring, vr.: (tech.) Klarung [vr.l,Ab-klarung [vr.]. |
klaroen, vr.:(muz.) Klarin[o.], Zinke[vr.l klaryn, m.: (muz.)Resonanzboden[m.: o. en ö]. klasje, vr.: Klasse [vr.]. klassen, vr. mrv.: Klassen [vr. mrv.]; in - indeelen: in Klassen eintheilen [tj; I -belasting, vr.: Klassensteuer [vr.]. klassiek, bv. n.: klassisch; -schrijver, m.: Klassiker [m.]. I klassieken, z. n. m. mrv.: Klassiker [m. mrv.]. klassikaal, bv. n. en bw.: Klass....; een - lot; ein Klassenloos [o.]; - onderwijs, o.: Klassenunterrlcht [m.J. klateren, w. o.: rasseln; (fig.) donnern, krachen;de donder klatert: der Donner kracht. klater-g:oud, o.: Flittergold [o.], Flit-tergold [o.], Flitterkram [m.J. klatering, vr.: Gerassel [o.J. klats, tsw.: Klatsch! klanteraar, m.: Kletterer [m.]. klauteraarster, vr.: Klettrerin [vr.l. klauteren, w. o.: klettern. klautering:, vr.: (das) Klettern. klauter-paal, m.: Kletterstange [vr.], Klettermast [m,]. klauw, m.: (i. a. b.) Klaue [vr.]. klau w-liamer, m.: Hammer [m.; a] mit gespaltenem Kopf. klauwing:, vr.: (das) Kratzen. klauwster, vr.: Kratzerin [vr.]. klauw-vorinig:, bv. n.: klauenförmig; (fig.) gespalten; I-ijzer, o.: (in molens:) Treibstab [m.; a]; -zeer, o.: (vea.) Fuss-faule [vr.]. klauwen, w. b.: (fam.) kratzen. klauwer, m.: Kratzer [m.]. klavaats-hainer, m.: Kalfathammer [m.; a|; I -ijzer, o.: Kalfateisen [o.j. k la veei ui (klavecimbaal, klavecimbel), vr.: Klavicymbel [o.J, (das) altmodi-sche Klavier; I-spel, o.: Klavierspiel [o.]; -speler, m.: Klavierspieler [m.l. klaver, vr.: (pik.) Klee [m.J; I -akker, m.: Kleeacker [m.;al, Kleefeld [o.J;-blaadje o.: Kleeblattchen [o.J; -blad, o.: (pik., spl. en fig.) Kleeblatt [o.; iij; -doek, o.: Kane-fass Lm.]. [klaveren, w. o.: (fam.) im Vollauf leben, wie der Hase im Klee leben, (fig. fam.) klettern. Iklaveren, vr. mrv.: (spl.) Kreuz [o. enk.1, Klee [m. enk.], Eichel [vr. enk.]. Treff [m. enk.1; I -aas, o.: Kreuzass [o.J, Gleeass [o.J, Treffass [o.], Kreuz- (Klee-, Treff-) daus lo.]; -heer, m.: Kreuz- (Klee-, Treff-) könig [m.l; -vrouw, vr.: Kreuz-(Klee-, Treff-) dame [vr.];-boer,m.: Kreuz-(Klee-, Treff-) bube [m.J; -tien, vr.: Kreuz-(Klee-, Treff-) zehn [vr.] u. s. w. klaver-ge was, o.: Kleegewachs [o.]; |-honig,m.: Kleehonig [m.l; -hooi.o.:Klee-heu lo.|. klaveriff, bv. n.: 1) mit Klee bewach-sen; 2) viel Klee enthaltend; ] -heid, vr.: Ueberfluss [m.] an Klee. klaver-jassen, w. o.: Klaberjass spie-len; I -rijk, bv. n.: kleereich; -teelt, vr.: Kleebau lm.]; -voeder (-voer), o.: Kleefut-ter [o.]; -zaad, o.: Kleesamen [m.]; -zuur, o.: (schk.) Kleesaure [vr.]. klavier, o.: Klavier [o.l; I in Sam.: Klavier... . Klazina, vr.: (vrouwennaam:) Nikola [vr.]. |
?. druk. 18
Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch
KLEED.
KLEM.
274
|
kleed, o.: 1) Kleid [o.l; 2) Decke [vr.j; 3) Teppich [m.l; 4) Ueberzugr [m.; ü]. Zie mrv. kleeden en inrv. kleederen. kleed-kamer,vr.: Ankleidezimiuer [o.J. Ikleeden, o. mrv.: Decken [vr. mrv.]; (inz.) Teppiche [m. mrv.]. Ikleeden, w. b.: 1) kleiden, mit Klei-dern versehen [onr.]; 2) ankleiden. (sehl., bhk. en zeew.) bekleiden; 3) kleiden [4], (grut oder schlecht) stehen Lonr.] [3]. I -(zich), w. w.: sich kleiden. kleederdraelit, vr.: Tracht [vr.], Kleidertracht [vr.]. Zie overig-ens kleer. kleederen, o. mrv.: Kleider [o. mrv.]. Zie overigrens kleeren. kleeding:, vr.: Kleidung- [vr.]; magazijn van -: (mil.) [ie] Montirungrskaininer [vr.]; 1 -fonds, o.: (mil.) Kleidung-skasse Ivr.1; -stuk, o.: Kleidunesstiick | o.]. kleedje, o.: 1) Kleiachen [o.J;2)Deck-chen [o.j; 3) Fussteppich [m.]; 4) (der) kleine Ueberzugr. kleedster, vr.: Ankleiderin [vr.]. kleedy, vr.: Kleidung [vr.]. IKleef, o.: (adk.) Kleve [o.]; hij is van -: er ist aus Kleve, (figr. iron.) was er hat behalt er, er klebt am Gelde (Zie ook lieb); Kleetsch, bv. n.: klevisch; Kleef-sche, vr.: Kleverin [vr.], Klevische [vr.]; Klevenaar, m.: Klever [m.]; Klevenaar-ster, vr.: Zie Kleefsche. kleefachtig:, bv. n.: klebrig; | -heid, vr.: Klebrigkeit [vr.]. kleef-deeg, o.: Kitt [m.]; 1 -garen, o.: Klebograrn [o.], Klebenetz [o.l;-gras, o.: Stachelgras [o.]; -kruid, o.: Kleberich [o.], Klebekraut [o.]; -middel, o.: Klebemit-tel [o.]; -pleister, vr.: Klebepflaster [o.l; -stof, vr.: Klebestoff [m.]. kleen, bv. n.: (dk.) Zie klein. kleer. Zie vr. eer. kleer-bak, m.: Waschtrage [vr.], Waschbrett [o.l; l-borstel, m.: Kleiderbür-ste [vr.]. kleeren, o. mrv.: Kleider [o. mrv.]; een nieuw pak - (een nieuw stel -): ein neuer Anzug; de - maken den man:(sjpr.) Kleider machen Leute; het raakt mijne koude - niet: (fig.) es macht mir weder warm noch kalt, es ist mir vollkommen gleichgültig; - kloppen: Kleider ausklop-fen; aan iem. gela uit zijne - kloppen: (fig. fam.) Einem Geld aus den Handen spielen; I -magazijn, o.: Kleidermagazin [o.|; -winkel, m.: Kleiderladen [m.; a en a]. kleer-kast, vr.: Kleiderschrank [m.; a]; I -kist, vr.: Kleiderkiste [vr.]; -klopper, m.: Kleiderausklopfer [m.];-koop, m.: Trödelmann [m.: -leute]; -koopman, m.: Kleiderhandler [m.]; -maakster, vr.: Klei-dermacherin [vr.]; het -maken: das Schnei-derhandwerk; -maker, m.: Schneider [m.] (meester -maker: Schneidermeister [m.]. kleermakers, in Sam. I -ambacht, o.: Schneiderhandwerk [o.]; -baas, m.: Schneidermeister [m.]; -gilde, o.: Schnei-derzunft [vr.]; -knecht, m.: Schneiderge-selle [m.]; -tafel, vr.: Schneidertisch [m.l ; -vak, o.: Schneiderhandwerk [o.], Schnei-derei Ivr.]; -werk, o.: Schneiderarbeit [vr.]; -winkel, m.: Schneiderwerkstatt (vr.]. kleer-mand, vr.: Waschkorb [m.;öl; I -schuier, m.: Zie -borstel; -stok, m.: Trockenstange [vr.]. |
kleertjes, o. mrv.: Kleiderchen [o. mrv.]. kleerzolder, m.: Trockenboden [m.; o. en ö]. klei, vr.: Klei [m.|; Lehm [m.l; Thon Lm.]; de - rijden: (spr.) übel wegkommen [onr.]; I -aardappel, m.: Kleilandkartoffel [vr.]; -aarde, vr.: kleierde [vr.1; -achtig, bv. n.: thonartig, Kleiartig; -akker, m.: Kleiacker [m.; a]; -groeve, vr.: Thongrube 1 vr.]; -grond, m.: Kleiboden [m.; o en ö]; -laag, vr.: Kleischicht [vr.]; -land, o.: Kleiland [o].; -mergel, Lehmmergel [m.], Thonmergel [m.]; -trapper, m.: Thontreter [m.]; -weg, m.; Thonweg [m.] (den -weg rijden: spr.: übel wegkommen [onr.]). klein, bv. n.: klein; - maar rein:(si)r.) klein aber rein; kort en kurz undklein; I -achten, w. b.: geringschatzen; -achting, vr.: Geringschatzung [vr.]; -Azië, o.: (adk.) Kleinasien [o.]; -dochter, vr.: Enkelin [vr.]. kleine, m. en vr.: (der, die) Kleine; de -n, m. mrv.: die Kleinen. I -, o.: (das) Kleine; (fig.J (das) Wenige; wie het - versmaadt is net groote niet waard: (spr.) wer das Wenige geringschatzt, ist das , Viele nicht wertn [t]. klein-^eestig, bv. n.: kleingeiste-risch, kleinsinnig; I -geestigheid, vr.: Kleingeisterei [vr.|, Kleinsinn [m.]; - geld, o.: (das) kleine Geld; -geloovig, bv. n.: kleinglaubig; -geloovigheid, vr.: Klein-gliiubigkeit [vr.]; -goed, o.: Zuckerküchel-chen [o. mrv.]; -handel, m.: Kleinhandel [m.]; -hartig, bv. n.: kleinherzig; -hartigheid, vr.: Kleinherzigkeit [vr.]. kleinheid, vr.: Kleinheit [vr.]. kleinigheid, vr.: Kleinigkeit [vr.]. klein-kiml. o.: Enkel [m.], Enkelin [vr.]; I -kinderschooltje, o.: Kleinkinder-schule [vr.]; -moedig, bv. n.: kleinmüthig [t]; -moedigheid, vr.: [t] Kleinmüthigkeit [vr.], [tl Kleinmuth [m.]. kleinood, o.: Kleinod [o.l; I kleinoo-diën, vr. mrv.: Kleinodiën [o. mrv.]. kleins, vr.: Seiher [m.]; I -doek, m.: Seihetuch [o.; ü]. klein-sehilder, m.: Kleinmaler [m.l, Miniaturmaler [m.]; I - schrift, o.: (die) kleine Schrift; het -schrijven: das Schrei-ben keiner Schrift; -smid, m.: Klein-schmied [m.]; -steedsch, bv. n.: kleinstad-tisch. kleinte, vr.: Kleinheit [vr.]. kleintje, o.: (der, die, das) Kleine; een -: ein kleiner, eine kleine, ein kleines; (fig.) Kindchen [o.l; de -s: die Kleinen [m. mrv.], die Kinderchen [o. mrv.]; op de -s passen: die Kleinen hüten, (fig. fam.) sich vor den kleinsten Verlüsten hüten; vele -s maken een groote: (spr.) kleine Bache machen grosse Flüsse. kleinzeerig, bv. n.: pimpelig; I-heid, vr.: Pimpelei [vr.]. kleinzen, w. b.: seihen, durchseihen. kleinzing:, vr.: (das) Seihen, (das) Durchseihen. kleinzoon, m.: Enkel [m.]. klem, vr.: 1) Klemme [vr.1; in de -zitten: in der Klemme sitzen [onr.], (fig.) in Noth [t] (in Verlegenheit) sitzen lonr.]; hier liggen voetangels en -men: hier lie- fen Fussangeln und Klemmen; de - in en mond: (hik.) die Maulklemme, dieen Fussangeln und Klemmen; de - in en mond: (hik.) die Maulklemme, die |
KLEMMEN.
KLIEKEN.
275
|
Maulsperre; 2) Nachdruck lm.1; - legrgen op: Nachdruck legren auf; met -: mit Nach-druck, nachdrücklich; met - van redenen: mit triftigren Oründen; I -grond, m.: 1) (der) g-ute Ankergrund, 2) (der) triftige Beweis-;ffrund [ü]; -haak, m.: Klemmhaken [m.], •(iron.) Polizeidiener fm.1. klemmen, \v. b. en o.: klemmen, klemmer-blad, o. (-kruid, o.): (pik.) Epheu lm.1. klemming, vr.: Klemmung- [vr.], (das) Klemmen. klem-rede, vr.: Beweisgrund [m.; üj; I-spreuk, vr.: Kemspruch lm,; ü]; -toon, nr: Ton tm.1, Betonungr lvr.1 (-toonteeken, o.: Tonzeichen lo.]); -vogel, m.: Raubvo-grel fm.; ö). kiens, vr.: Seiher lm.1; 1 -doek, m.: Seihetuch lo.; ül. klenzen. w. b.: seihen, durchseihen. klep, vr.: Klappe lvr.1; de - van eene broek: die Hosenklappe, der Hosenlatz; de - van eene pet: das Mützenblech. klepel, m.: Klöppel lm.|, Klöptel lm.1; hij heeft de klok hooren luien, maar weet niet waar de - hangt: (spr.) er hat lauten horen, weiss aber nicht in welchem Dorfe. klep-lioorn, m.: (muz.) Klappenhorn |o.; öl; l-houtjes, o. mrv.: Zie klaphoutjes. kleppel, m.: Mühlklapper lm.1. kleppen, w. o.: (van ooievaars:) klap-pern, (van klokken:) die Gloeke ansehla-gen (onr.1; de klok klept: die Gloeke wird angeschlagen, die Grlocke tönt. I -, z. n. o.: 1) (das) Klappern (des Storehes); 2) (der) Klingkling (der Gloeke), (das) Geklingel. klepper, m.: 1) Zie klepel. 2) Zie kleppel; 3) (dk.) Klepper lm.1, Reit-pferd lo.l. Ross lo.]; 4) (of: -man): Klap-permann lm.; -leute], Nachtwachter lm.], klepperen, w. o.: klappern. kleppertje, o.: (ins.) It] Todtenuhr fvr.], Wandschmied Lm.1. I -s, o. mrv.: Daumenklappern [vr. mrv.], Kastagnetten [vr. mrv.]. klerk, m.: (kph.) Kommis |m.]; (anders:) Schreiber lm.]. klerkschap, o.: Schreiberamt [o.], Schreiberstelle Ivr.]. kies, enz.: Zie klets, enz. klets. tsw.: klatsch! I -, vr.: (klap, slag:) Klatsch (m. j; (onbeduidende praat:) Unsinn lm.], dummes Zeug, (ook:) Altwei-bergewasch lo.]. I -, m. en vr.: Gackelhans lm.], Plappermaul lo.], Gackelliese Ivr.], Plaudertasche Ivr.]. kletsen, w. o.: 1) klatschen; 2) plau-■dern, plappern, dummes Zeug reden. I -, w. b.: schmeissen lonr.], werfen [onr.]. kletser, m.: Gackelhans lm.], kletserü, vr.: Altweibergewasch lo.]. klets-kop, m.: Grindkopf lm.; ö]; I-lullen, w. o.: (gem.) dummes Zeug reden ; -luller, m.: (gem.) Gackelhans |m.];-lul-lerij, vr.: (gem.) Zie -praat; -luister, vr.: (gem.) Gackelliese [vr.]; -nat, bv.n.: tropf-nass, pudelnass; -praat, m.: Altweibergewasch lo.]. kletsster, vr.: Gackelliese Ivr.]. kletteren, w. o.: (van wapenen:)klir-ren: (van regen:) klatschen; (van hagel:) rasseln. |
kleumen, w. o.: erstarren (- van koude: vor Kiilte). kleumer, m.: Frostier lm.], Fröstling [m.]. kleuiiiMeh. bv. n.: für Kalte empfind-lich; 1 -heid, vr.: Empfindlichkeit [vr.] für Kalte. kleun. vr.: Zie kluun. kleur, vr.: Farbe [vr.]; eene - krijgen: erröthen It]; - bekennen: (spl.) Farbe bekennen lonr.]; - verzaken: (spl.) Farbe verlaugnen; 1 -bad, o.: Farbebad lo.; a]. kleurder, m.: lie] Illuminirer lm.], Ausmaler lm.]. kleurdoos. vr.: Zie verfdoos. Ikleuren. w. b.: farben (ook fig.); prenten -: Bilder illuminiren lie], Bilder ausmalen. I -, w. o.: erröthen [t]: (spl.) das Farbenspiel spielen (um drei Karten von einerlei Farbe zu bekommen). Ikleuren, vr. mrv.: Farben |vr. mrv.]; I -beeld, o.: Farbenbild lo.]; -blind, bv. n.: farbenblind; -blindheid, vr.: Farben-blindheit lvr.1; -menging, vr.: Farbenmi-schung Ivr.]; -pracht, vr.: Farbenpracht Ivr.]; -spel, o.: Farbenspiel lo.]; -tooi, m.: Farbenschmuck lm.]. kleurhoudend, bv. n.: nicht ver-schiessend. kleurig:, bv. n.: frischfarbig; I -heid, vr.: Frischfarbigkeit Ivr.]. kleuring, vr.: (kleurgeving aan:) Far-bung Ivr.]; (blozing, kleurkrijging:} (das) Erröthen [tl; - van prenten: das Illuminiren lie], (das Ausmalen) von Bil-dern. kleurling', m. en vr.: (der, die) Farbige. kleurloos, bv. n.: farbelos, farbenlos, (fig.) blass, bleich; I -heid, vr.: Farbenlo-sigkeit Ivr.], (fig.) Bliisse Ivr.], Bleiche [vr.]. kleur-middel, o.: Farbemittel lo.] 1-schakeering, vr.: Farbenspiel lo.]. kleursel, o.: Farbemittel jo.], Farbe lvr.1. kleurster, vr.: lie] Illuminirerin [vr.], Ausmalerin Ivr.]. kleurstof, vr.: Farbenstofï lm.], Far-bestoif lm.]. kleurtje, o.: Farbe [vr.]; een - hebben als een bellefleurtje, o.: (fig. fam.)die Rosen der Gesundheit auf den Wangen tragen [onr.]. kleur-verandering: (-verwisseling), vr.: Farbenwechsel lm.]. kleuter, m.: (das) kleine Ding; I -gat, o.: Zie kleuter; -geld, o.: (das) kleine Zeug. kleven, w. o. en b.: kleben. kleverig: (klevig), bv. n.: klebrig; I -heid, vr.: Klebrigkeit Ivr.]. kleving:, vr.: (das) Kleben. klihber. o.: Gummi lo.]. klibherig:, bv. n.: gummiartig; I-heid, vr.: (das) Gummiartige. klief, vr.: Spalte [vr.]. klief baar, üv. n.: kliebig; I-heid, vr.: Kliebigkeit Ivr.]. klief beitel, m. (-ijzer, o.): Kliebeisen [o.l. .. , kliek, vr.: 1) Klicke [vr.]; 2) Zie kliekje. klieken, w. o.: 1) Essen übrig lassen [onr.]; 2) unanstandig essen Lonr.l,Ueber- |
KLIPPER.
KLIEKER.
276
|
reste auf dem Teller liegen lassen [onr.], unsauber mit dem Essen umgrehen [onr.]; 3) qualstern. kiieker, m.: 1) (der) unanstiindige Esser; 2) Qualsterer Lm.]. kliekje, o.: Ueberrestehen lo.] (einer Mahlzeit). kliekjes, o. mrv.: Ueberrestehen [o. mrv.J; 1 -dag, m.: Restchentag [m.], Tag [m.l an welchem die Restchen des gestrigen Mittagtisches gegessen werden. kliek-pot, m.: Spucknapt' lm.], I -schuld, vr.: Lapperschuld [m.l. kliekster, vr.: 1) unanstandige Esse-rin Ivr.]; 2) Qualstrerin [vr.]. klier, vr.: (ontl.) Drüse [vr.1; -en hebben: (fam.) Drüsen haben, an den Drüsen leiden Lonr.], an Skropheln leiden [onr.]. klierachtig:, bv. n.; 1) an den Drüsen leidend, mit Skropheln behaftet, 2) Drüsen ahnlich; 1 -heid, vr.: 1) (das) Leiden an den Drüsen, 2) Aehnlichkeit [vr.J mit Drüsen. klier-gezwel, o.: Drüsengeschwulst Ivr.; ül; 1 -ontsteking, vr.: Drüsenentzün-dung [vr.]; -tering, vr.: Drüsensohwind-sucht [vr.J. kliertje, o.: kleine Drüse [vr.J. klier-verhard!ng, vr.: Drüsenver-hartung Ivr.j; I -vormig, bv. n.: drüsen-förmig; -ziekte, vr.: Drüsenkrankheit Ivr.]. klieven, w. b.: klieben, spalten; de baren -: (dk.) die quot;Wellen durcnschneiden [onr.J, die Meere pfiügen, die See fur-chen; de lucht -: (dk.) die Luft durch-schneiden [onr.J. klif, o.: 1) (der) Absturz LüJ, schroffe Küste [vr.|; 2) KJippe [vr.J. klift, vr.: (pik.) Kleberich [o.], KJebe-kraut [o.]. klik, m.: 1) Stütze [vr.J; 2) (fig. fam.) Tölpel [m.J, Klotz [m.; öj; 2) Vorschlag [m.; aj; het is - voor twaalven: es ist auf den Sehlag zwölf Uhr, es wirdg-leich zwölf Uhr schlagen. klikke-bil, vr.: (vog.) Bachstelze Ivr.J, (fig. fam.) Tandler [m.J, (der) emsige Müssigganger, (ook:) Spröde [vr.], (das) schnippische Ding; I -billen, w. o.: 1) klein-lich handeln, 2) tandein, 3) Zie klikspil-len; -billerij, vr.: Tiindelei [vr.1; -billetje, o.: (fam.) Bagatelle [vr.], Kleinigkeit [vr.1. klikken, w. b.: anbringen [onr.], aus-plaudern. klikker, m.: Anbringer [ni.J.Zutrager [m.]. klik-klakken, w. o.: klirren; I -spaan, m.: Mühlklapper [m.l, (fig.) Anbringer lm.]; -spillen, w. o.: 1) das Pflaster treten [onr.], 2) immer in Bewegung sein und Nichts thun [onr.]. klikster, vr.: Anbringerin [vr.], Klat-sche [vr.]. klim, o.: Zie klimop. I -, m.: 1) Stei-gen [o.]; 2) Klettern [o.l; een heele -: (fam.) ein tüchtiges Stück Steigens (oder: Kletterns). klimaat, o.: Klima [o.]. klimatologie, vr.: Klimatologie [vr.]. klim-boon, o.: Stengelbohne [vr.]; I -erwt, vr.: Stengelerbse [vr.J. |
klimmen, w. o.: 1) steigen [onr.] (ook fig.); 2) (klauteren:) klettern, klimmen lonr.]. 1 -, z. n. o.: 1) Steigen [o.]; (fig.) Zunehmen [o.J; bij net - van de jaren: beim Zunehmen der Jahre; 2) Klettern [o.]. Iklimmer, m.: 1) Steiger [m.];2)Klet-terer [m.]. Iklimmer, vr.: (pik.) Kleberich [o.lr Klebekraut [o.]; I -blacl, o. (-kruid, o.): (pik.) Epheu [m.]. klimming;, vr.: Zie z. n. o. klimmen. klim-op. o.: (pik.) Epheu [m.], Eppich [m.l; 1 -stag, o.: (zeew.) Leittau [o.J; -vogel, m.: Klettervogel [m.; ö]; -ijzer, o.: öteigeisen [o.J. kling:, vr.: Klinge [vr.]; over de - jagen: über die Klinge springen lassen [onr.J; iemand op de -eischen: Einenzum Zweikampf mit dem Degen heraus fordern. Einen vor die Klinge tordern; I -maker, m.: Schwertfeger [m.J;-slag, m.: Klingen-hieb [m.]. klingelen, w. o.: klingeln. klingeling', tsw.: klinglingling. klink, vr.: (eener deur:) Klinke [vr.]., Drücker [m.J, Schnalle [vr.1; (eener kous:) Zwickel [m.J; (eener koe:) Greburtsglied [o.|; (van een omgeklonken spijker, enz.:) Klinke [vr.]; I -bout, m.: Bolzen [m.l; -dicht, o.: Sonette [o.], Klinggedicht [o.J; -dichter, in.: Sonettendiehter [m.l. klinken, w. o.: 1) klingen [onr.]; 7als eene klok: (fig. fam.) Zie klok;dat klinkt als eene wollen kous: (iron.) das klingt wie ein wollener Strumpf; met de glazen - eer men drinkt: die Glaser klingen lassen [onr.J (mit den Glasern klingen [onr.Jgt; bevor man trinkt; 2) anstossen [onr.]; wij zullen eerst eens wir wollen erst mal anstossen. I -, w. b.: 1) (tech.) nieten, um-nieten, (zeew.) klinken [onr.J; in kluisters -; (dk.) in Fesseln schlagen [onr.J; aan ...► -: (fig.) an .... fesseln, an .... Schmieden; 2) abmachen; die zaak is geklonken: die Sache ist abgemacht, das ist eine abge-machte Sache klinkend, bv n : klingend; -e munt (-e specie), vr ; klingende Münze [vr.]. klinker, m.: Backstein [m.J; (tik.) Selbstlauter [m.J, Vokal [m ]; 1 -pad, o. (-weg, m.V: (der) mit Backstein en gepfias-terte Pfad (Weg); -werk, 0.: (zeew.) Klin-kerwerk [o.]. klinket, 0.: Einlass [m.J, (die) kleine Thüre oder Pforte in einer grosseren. klink-haak, m.: Klinkhaken [m.J; 1 -hamer, m.: Niethammer [m.; aj; -klaargt; bv. n.; klar, rein, lauter; -klank, m.: 1) Bombast [m.J, 2) (der) falsche Glanz; -letter, vr.: Selbstlauter [m.J, Vokal [m.J; -nagel, m.: iNietnagel [m.]; -ring, m.: Kiet-ring [m.J; -werk, o.: genietete Arbeit [vr.J; -ijzer, 0.: Nieteisen [o.J. klip, vr.: (adk.) Klippe [vr.J; eene blinde -: eine blinde Klippe; op eene -verongelukken: an eine Klippe schei-tern (ook fig.); 1 -achtig, bv. n.; 1) klip-penartig, 2) (vol klippen:) klippigr, klip-penvoll; -geit, vr.: (drk.) Steinziege [vr.J. klipper, m. (klipperschip, 0.): Klip-perschiff [o.]. Klipper [m.J; I -tanden,w.0.: mit den Zahnen klappern. |
KLOMP-ZAK.
KLIPPIG.
|
klinpig, bv. n.: klimiig-, klippenvoll; i -heia, vr.: Menge [vr.] Klippen, klip-vlsch, m.: Klippfiscli |m.]. klis, vr.: (pik. en ng.) Klette [vr.]; in de - zitten (b. v. g-aren): verwirrt sein; I -kruid, o.: (pik.) Klette [vr.];-wortel, vr.: Klettenwurz [vr.]. klissen, w. o.: kletten; (figr.) verwirrt •sein. klinteer. vr.: Klystier [o.]. klisteerder, m.: Klystierer [m.]. klisteeren, w. b.: (iemand: Einen) Klystieren; (iemand: Einem) ein Klystier :setzen. klisteeriiiff. vr.: (das) Klystieren. klisteerspuit, vr.: Klystierspritze I vr.]. klisteerster, vr.: Klystiererin [vr.]. klit, vr.: 1) (pik.) Klette [vr.] 2) (fiff.) quot;Wirre [vr.]; (ook:) Wirrknauel [ni.];in de - zitten: einen Wirrknauel bilden; 3) (figr. fam.) Schuld [vr.]. Geldschuld [vr.]: iemand eene - aanzetten: Einen um ■eine Summe anschmieren; I -gras, o.: Klette [vr.]. klits, vr.: Zie teef. klitte, vr.: (pik.) Zie klit. klodder, vr.: Klecks [m.1. klodderen, w o.: Kleckse machen. Ikloek, vr.: Zie klokhen. Ikloek, bv. n.: 1) herzhaft, mannhaft; 2) tüehtigr, flink; 3) gross, tüchtig ausg-e-wachsen. kloekhartig, bv. n. Zie no. 1 kloek; 1 -heid, vr.: Zie no. 1 kloekheid. kloekheid, vr.: 1) Herzhaftigrkeit [vr.l, Mannhaftigkeit [vr.], 2) Tüchtigkeit [vr.], Flinkheit [vr.], 3) Grosse [vr.]. kloekmoedig: (en -heid). Zie kloek-liartig;. kloen, vr.: Zie kluun. I -, o.: Zie kluwen. kloet. m.: 1) Krücke [vr.], (inz.) Kalk-krücke [vr.]; 2) Schifferstange [vr.]; er is klei aan den -: (spr.) es hapert etwas; 1 -stok, m.: Schifferstange [vr.]. kloeten, w. b.: mit der Schifferstange fortschieben [onr.1. kloeter, m.: Fortschieber [m.] mit der Schifferstange. kloet-stok, m.: Schifferstange [vr.]. Iklok, m.: (slok:) Zug lm.; ü], Schluck [m.; u en ü]. 1 -, vr.: 1) Zie klokhen; •2) (uurwerk:) Uhr [vr ]; 3) (om te luiden:) Glocke [vr.]; 4) (ieder klokvormig voorwerp:) Glocke [vr.]; eene slaande -: eine Schfaguhr; eene staande -: eine Standuhr; - en hamer: (zeker spel:) Hammer und Glocke; op de - kijken: auf dieUhrsehen tonr.1; de - luiden: die Glocke lauten (Zie spr. klepel); klinken als eene -: (spr.) unbezahlbar sein; alles aan de groote -hangen: (fiff.) Alles an die grosse Glocke hangen. Alles weltkundig machen; een man van de - zijn: (fig.) ein Mann nach der Uhr sein. Zie klokklok. klok-bloein. vr.: (pik.) Glockenblume [vr.]. kloker, m.: Pfeifenraumer [m.]. klokeren. w. o. en b.: Früchte von den Baumen stehlen [onr.]; (fig.) plündern; appelen (peren, enz.) -: Aeptel (Birne u. s. w.) aus den Baumgarten stehlen [onr.]. klok-gebrom, o.: (das) dumpfe Gloc-kengetön; 1 -gelui o.: Glockengelaut [o.]; |
-gieter, in.: Glocken^iesser [m.]; -gieterij, vr.: Glockengiesserei [vr.];-hen, vr.: (vo^r.) Gluckhenne [vr.], Bruthenne [vr.] \ -huis, o.: (van vruchten:) Griebs [m.], (m eene tabakspijp:) Restcnen [o.], (in eenen toren :) Zie klokkestoel (wie met appelen vrijt, worde met -huizen geloond: spr.: wer mit Hunden zu Bette geht, steht mit Flöhen auf). klokje, o.: 1) Glöckchen [o.l (ook pik.); 2) kleine Uhr [vr.l. klokjes, o. mrv.: Glöckchen [o. mrv.]; 1 -bloem, vr.: Glockenblume [vr.]. klokke-balk, m.: Glockenbalken lm.]; I -luider (-luier), m.: Glockenlauter [m.], Glöckner [in.]. Ik lok ken, w. o.: (van eene kip met kuikens:) glucken, glucksen, Gluck machen; (van vloeistoffen uit den hals eener flesch:) Gluckgluck machen. Iklokken, vr. mrv.: 1) Glocken [vr. mrv.]; 2) Uhren [vr. mrv.]; Zie enk. klok; I -maker, m.: Uhrmacher [m.1; -makerij, vr.: Uhrmacherhandwerk io.]; -spel, o.: Glockenspiel [o.]; -speler, m.: Glocken-spieler [m.], Glockenist [m.]; -winder, m.: Uhrensteller [m.]. klokkenist, m.: Glockenist [m.], Gloc-kenspieler [m.]. klokke-stoel, m.: Glockenstuhl [m. ül, Glockengehause [o.]; I -toren, m.: [t] Glockenthurm [m.; ü]; -touw, o.: Gloc-kenseil [o.], Glockenstrang [m.; a], Gloc-kentau lo.]. k lok-klepel. m.: Glockenklöppel [m.], Glockenschwengel [m.J. klokklok, o.: Gluckgluck [o.]. klok-maker. m.: Zie klokkenmaker; I-slag, m.: Glockenschlag [m.;a] (met -slag van twaalven: Schlag zwölf, mit dem Glockenschlag zwölf); -spijs, vr.: Glocken-speise [vr.], Glockengut lo.], Glockenme-tall [o.l (dat gaat naar binnen als -spijs: fam.: das gent hinunter wie eine Delika-tessej; -vormig, bv. n.: glockenförmig; -winde, vr.: (pik.) Glockenwinde lvr.1. klommer, m.: Vorwand[m.; a];(fam.) Flause [vr.]. klomp, m.: Klumpen [m.]; (holsblok:) Holzschuli [m.]. klompaehtig:. bv.n.: klumpenahnlich. klompen, m. mrv.: 1) Klumpen [m. mrv.]; 2) Holzschuhe [m. mrv.]; op -: in Holzschuhen; op - ten ijs komen: (fig.) sich unvorsichtig wagen, sich der Gefahr aus-setzen; I -dans, m.: Tanz [m.; til auf Holzschuhen ; -dragonder, m.: (iron.) Holzschuh-trager [m.]; -magazijn, o.: Holzschuhla-ger [m.]; -maker, m.: Holzschuhmacher [m.1 (op zijn -makers: wie die Holzschuhmacher, mit dem Rücken dem Tageslichte zugewendet); -makerij, vr.: 1) Holzschuh-macherhandwerk [o.], 2) Holzschuhmacher-werkstatt [vr.]; -winkel, m.: Holzschuhla-den [m.; a en a]. klompisr, bv. n.: klumpicht; I -heid, vr.: (das) Klumpichte. klompje, o.: 1) Klümpchen [o]; 2) Holzschühchen [o.]; 3) (pop.) Zie klontje. klomp-maker, m.: Zie klompenmaker; I -neus, m.: plumpe Nase [vr.]; -visch, m.: Klumpfisch [m.]; -voet, m.; Klumpfuss [m.; ü]; -vormig, bv. n.: klump-förmig; -zak, m.: (spl.) Klumpsack [m.;a] |
KLOS-SPEL.
KLONGEL.
278
|
(aan iemand -zak greven: fam.: Einen prü-greln). klougel, enz.: Zie klungrel, enz. klont, vr.: Klump [m.: u en üj, Klum-pen [m.]; vol -en: klümperigr, voller Klüm-pen. klonter, m.: Klumpen [m.]; (in de borst eener vrouw:) Milchverhartung[vr.], Milchknoten [m.1; (aarswol van schapen:) Klunker Ivr.], It] Kothklümpchen [o.]; vol -s: voll Klunkern. klonterachtig, bv. n.: 1) klumpicht, 2) klunkerig. klonteren, w. o.: klünipern, sich klüm-pern, klümprig: werden lonr.]: geklonterde melk: KlunKermilch [vr.). klonteriff, bv.n.; 1) klümprig; 2) klun-kerig; I -heid, vr.: 1) Klümprigkeit Lvr.], 2) Klunkerigkeit lvr.1. klonterwol, vr.: Klunkerwolle [vr.]. klontig;, bv. n.: klumpig; I -heid, vr.: Klumpigkeit [vr.]. klontje, o.: Klümpchen [o.]; (inz.) Stückchen [o.] Kandelzucker; dat is een - uit zijne pap: (fig. fam.) das ist ihm ein Strieh durch die Rechnung. kloof, vr.: Spalte [vr.]. Kluft [vr.; ü]; (in handen, lippen, enz.:) Schrund [in.; ü], Schrunde [vr.J; (fig.) Schlund [m.; ü], Ab-grund [m.; ü]. kloof baar, bv. n.: kliebig; I -heid, vr.: Kliebigkeit [vr.]. kloof-beitel, m.: 1) Spaltmeissel [m.], 2) Spaltkeil [m.]. Kliebeisen [o.]; 1 -bijl, vr.: Kliebbeil [o.|, Holzspalter [m.]; -hamer, m.: Treibhammer [m.; a] Holz zu spalten mit dem Spaltkeil; -hout. o.: 1) Spaltholz [o.], Kliebholz [o.],2) Splittnolz [o.], Schleiss-holz [o.]; -mes, o.: Spaltmesser [o.];-ijzer, o.: Kliebeisen [o.], (akk.) Sech [o.], Pliug-eisen [o.]. klootje, o.: 1) Spaltchen [o.], Klüft-chen [o.l; 2) Schründchen [o.|. kloofster, vr.: Spalterin [vr.], Klie-berin [vr.]. klooster, in.: Kloster [o.; ö]; in een - gaan: ins Kloster gehen [onr.]. kloosterachtig:, bv. n.: 1) klosterar- tig, 2) das Klosterleben liebend; I -heid, vr.: IJ (das) Klosterartige, 2) Liebe [vr.] zum Klosterleben. kloosteren, w. b.: in ein Kloster stecken (oder: einsperren). kloostering, vr.: Einsperrung [vr.] in ein Kloster. kloosterjaar, o.: Probejahr [o.J im Kloster. kloosterling, m.: Klosterbewohner [in.], Mönch [in.]. I -, vr.: Klosterbewohne-rin [vr.], Nonne [vr.]. kloosterlijk, bv. n.: klösterlich. klooster-orcle, vr.: 1) Mönchsorden lm.], 2) Frauenorden [m.]; I -regel, m.: Klosterordnung [vr.1, Klosterregel [vr.]; -tucht, vr.: Klosterzucht [vr.]; -wet, vr.: Zie -regel; -wezen,o.: Klosterwesen [o.]. kloot, m.: Kugel [vr.]; (ontl.) Hode [vr.]; een - van een vent: (gem.) ein Müc-kenseiger [in.], ein Erbsenzahler [m.], (ook:) eine Memine. klootachtig, bv. n.: (gem.) knickerig; knauserig; I -heid, vr.: (gem.) Knickerei [vr.], Knauserei [vr.]. klooten, m. mrv.: Kugeln [vr. mrv.]; (ontl.) Hoden [vr. mrv.]; 1 -draaier, m.: |
Sem.) (der) dumme Kerl, (ein) dummer erl, (ook:) (der) wunderliche Kauz la]em.) (der) dumme Kerl, (ein) dummer erl, (ook:) (der) wunderliche Kauz la]r (ein) wunderlicher Kauz ja]; -draaierij^ vr.; dummes Zeug [o.j, (das) dumme Zeug. klooterig, bv. n.: (pop.) 1) knickerig, knauserig, 2) armlich; i -heid, vr.: l)Knic-kerigkeit [vr.], Knauserei [vr.], 2) Aerm-lichkeit [vr.]. klootje, o.: Kügelchen [o.]. klootjes-buurt, vr.: (pop.) (das) lum-pige Stadtviertel; I -geld, o.: (pop.) Bet-telgeld lo.], Lumpengeld lo.]; -praat, m.: (pop.) Altweibergewasch [o.J; -volk, o.: (pop.jLumpenpack [o.],Lumpengesindel [o].. kloot-rond, bv. n.: kugelrund. klootscli, bv. n.: kugelförmig, kugelrund, spharisch; -e driehoeksmeting: spha-rische Trigonometrie [vr.J, spnarische Dreiecklehre [vr.]. kloot-spel, o.: Ballspiel [o.]; -vegen, w. o.: (gem.) fuchsschwanzen, Speichel lecken (als w. b.: iemand -vegen: Einem fuchsschwanzen, Eines Speichel lecken); -veger, m.: (gem.) Fuchsschwanzer [m.],. Speichellecker [m.J; -vegerij, vr.: (gem.) Fuchsschwanzerei [vr.J, Speichelleckerei [vr.J; -vormig, bv.n.: kugelförmig;-vor-migheid, vr: kugelförmigkeit [vr.J; -zak, in.: (ontl.) Hodensack [m.; a]. klooven, w. b.: spalten. I -, w. o.: sich spalten lassen [onr.]. kloover, m.: Spalter [m.], Klieber [m.]-klooving, vr.: 1 das) Spalten. kioi», m.: Klopten [o.j. Pochen [o.]; (fig.) Prügel [m.J; - krijgen: (fig.) Prügel-suppe essen [onr.]; I -geest m.: Klopf-geist [in.]: -geesterij, vr.: Klopfgeisterei [vr.J; -hamer, m.: (der) hölzerne Hammer [aj; -hengst, m.: Klopfhengst [m.J; -hout,, o.: Schlagel lm.]; -jacht, vr.: (jag.) Klopf-jagd Lvr.J. klopje, o.: (kkl.) Begine [vr.]; (iron.) Betschwester [vr.], klop-party, vr.: Schlagerei [vr.J, Balgerei [vr.l, kloppen, w. o. en b.: klopten, klopper, m.: (i. a. b.) Klopfer [m.J. kloppertje, o.: Klopferchen [o.J; (ins.) Zie kloptor. klopping, vr.: Klopten [o.J. klop-scheen. vr.: 1) Krummbein [o.];. 2) Zie likhout (-scheenhebben: krumme Beine haben); -steen, m.: Klopfstein |m.J^ klopster, vr.: Klopferin [vr.J. klop-tor, vr.: (ins.) [tj Todtenuhr [vr.J. Wandschmied [m.l; I -zee, vr.: Klopfsee [vr.J. . klos. m.: 1) (om garen op te winden:) Spule [vr.1, Rolle [vr.J; het garen van de - laten loopen: (spr.) Ausschweifungen begehen [onr.]; 2) (bij de kantvervaardiging:) Klöppel 1 m.l; 3) (wig:) Keil [m.J;. 4) (bij het Klosspel:) Kugel [vr.J; 5) (een stuK hout:) Klotz [m.; öj; 1 -baan, vr.; (spl.) Mailbahn [vr.J, Kugelbahn [vr.J; -beitel, m.: Schiebstange [vr.], Kolbe [vr.J, Kolben [m.J; -beugeJ, m. (spl.) Kugelring [m.l, Passé [vr.J, Pförtchen [o.J im Mailspiel. klosje, o.: 1) Röllchen [o.J; 2) Keil-chen [o.J. klos-poort, vr.: Zie -beugel, klossen, w. h.: (kant:) klöppeln; (garen :J spuien. 1 -, w. o.: (spl.) kugeln, die Mailkugel schieben [onr.]. klos-spel, o.: Mailspiel [o.J. |
KNAGEND.
KLOTSEN.
279
|
klotsen, \v. o.: schlagen [onr.ltegen: sich brechen [onr.l an. klotsing, vr.: Wellensehlag fm.; al. klouwen, w. b.: kratzen; (tnb.) harken; (zeew.) kalfatern. kloven, vr. mrv.: Zie kloof, klovenier, m.: Scharfschtttz [m.1. kloveniers-bnrgwal, m.: Schützen-hausgraben [m.; a]; I -doelen, m.: Schüt-zenhaus Lo.; a]. klucht, vr.: Spass [m.; a], Posse [vr.]. kluchten, vr. mrv.: Possen [vr.mrv.]; I -maker, m.: Possenreisser [m.1. kluchtig, bv. n.: spasshaft, possier-lich; 1 -heid, vr.: Spasshaftigkeit[vr.],Pos-sierlichkeit [vr.]. klucht-spel, o.: (tnl.) Posse [vr.], Schwank [m.; a]. kluft, vr.: Kluft [vr.; ü]; (fig.) Spalte [vr.]. kluften, w. b,: verscherben. kluif, vr.: (kkk.) (der) mit Fleisch um-wachsene Knochen (inz.: vom Schwein); (fig.) Knochen lm.] zum Abnagen; (fig. tam.) Klaue [vr.] Zie mrv. kluiven. I -, m.: Klauben [o.]; daar is eon heele - aan: daran ist viel zu klauben, (fig.) das ist ein tüehtiges Stück Arbeit; I -fok, vr.: (zeew.) Klüverfock [o.]; -hout, o.: Klüverbaum [m.; al. kluifje, o.: 1) (das) mit Fleisch um-wachsene Knöchelchen (inz.: vom Schwein) een lekker -: (fig. tam.) ein leckerer Bissen; een lastig -: (fig. fam.) eine schwierige Arbeit. kluifster, vr.: Klauberin [vr.]. kluis, vr.: 1) Klause [vr.], Einsiedelei [vr.1, Einsiedlerwohnung [vr.]; 2)Wölbung [vr.]; 3) (zeew.) Klüse [vr.]. kluis-band, in.: Klüsband [o.; a]; I -gat, o.: Klüsgat [o.], Klüsloch [o.; öl, Klüse [vr.1; -hout, o.: Klüsholz [o.; ö]; -kussen, o.: Klüskissen [o.]; -prop, vr.: Klüspfropfen [m.]. kluister, vr.: Fessel [vr.]; iemand in -s klinken: Einen in Fesseln schlagen [onr.l; zijne -s verbreken: seine Fesseln sprengen. kluisteren, w. b.: fesseln (ook fig.), kluistering, vr.: Fesselung [vr.j, Fesseln [o.]. kluiszak, m.: Klüssack [m.; a]. kluit, vr.: 1) Kloss [m.; ö], Scholle [vr.], Klumpen [in.]; eene - boter: ein Klumpen Butter ; eene - aarde: eine Erd-scholle, ein Erdkloss; 2) Broeken [m.], (das) abgebrochene Stück; een - turf: ein Broeken Torf; 3) Schatz fm.; al; een - geld: ein Schatz von Geld; een heele -: eine grosse Summe; de (fig. fam.) die Füchse [m. mrv.], das Geld; I -achtig, bv. n.: Zie kluitig, kluiten, vr. mrv.: Klösse [m. mrv.], Klumpen [m. mrv.1; goed uit de - groeien: (fam.) tüchtig heranwachsen [onr.l; goed uit de - gegroeid: (fam.) ziemlich heran-gewachsen; op de - komen: (fam.) zu flo-riren [iel anfangen [onr.l; weder op de -komen: (fam.) sich wieder erholen; I -bre-ker, m.: (akk.) Schollenbrecher [m.J. kluitig, bv. n.: klossig, schollig, klum-pig; I -heid, vr.: Klossigkeit [vr.], Schol-ligkeit [vr.], Klumpigkeit [vr.]. kluitje, o.: Klösschen [o.], Schöllchen [o.], Klümpchen [o.]; iemand met een - in |
het riet sturen: (spr.) Einen mit glatten Worten abspeisen. kluitvogel, m.: Verkehrtschnabel [m.; a]. Ikluiven, vr. mrv.: (fig. fam.) Klauen [vr. mrv.]; wat hij in zijne - heeft: was er in seinen Klauen hat; als ik hem in mijne - krijg: wenn ich inn in meine Hande kriege, wenn ich ihn in die Kluppe kriege. Ikluiven. w. o. en b.: klauben; een been -: an einem Bein nagen; aan iem. een been te - geven: (fig.) Einem zu schaffen machen; daar is heel wat aan te -: daran ist viel zu klauben, (fig.) das ist ein tüehtiges Stück Arbeit. kluiver, m.: Klauber [m.]; (zeew.) Klüver [m.1; I -boom, m.: (zeew.) Klüverbaum [m.; a]; -ring, m.: (zeew.) Klüver-bügel [m.]. kluivery, vr.: Zie m. kluif, kluiving, vr.: Klauben [o.l. kluixen, w. o.: 1) wie ein Klausner leben : 2) (zeew.) klüsen. kluizenaar, m.: Klausner [m.J, Ein-siedler [m.]. kluizenaars-achtig. bv. n.:einsied-lerisch; I -hut, vr.: Klause [vr.]; -leven, o.: Klausnerleben [o.],Einsiedlerleben[o.]; -woning, vr.: Klausnerwohnung [vr.], Einsiedelei [vr.1. kluizenaarster, vr.:Klausnerin [vr.], Einsiedlerin Ivr.]. klungel, vr.: (das) schlotterige Weibs-bild; 1 -werk, o.: Pfuscherarbeit [vr.]. klungelaar, m.: Pfuscher |m.l. klungelaarster, vr.: Pfuscherin [vr.]. klungelen, w. o.: pfuschen. kluppel, enz.: Zie knuppel, enz. kluts. vr.: 1) (fam.) Fertigkeit [vr.], Geschick [o.], Gewandtheit [vr.1; de - er van beetkrijgen: anfangen [onr.] sichdar-auf zu verstehen ; 2) (fam.) Fassung [vr.]; de - kwijtraken: aus der Fassung kommen [onr.]; I -ei, o,: Rührei [o.]. klutsen, w. b.: zu Schaum schlagen [onr.]; (fig.) durcheinander wirren. kluun, yr.: Baggertorf [m.]. I -, o.: gröninger Bier [o.]. kluwen, o.: Knauel [m.1. kluwenen. w. b.: knaueln. kiyf, o.: (pik.) Epheu [m.]. knaagdier, o.: (drk.) It] Nagethier [o.]. knaagster, vr.: Nagerin [vr.]: knaap. m.: 1) Knabe [m.]; 2) Zie schildknaap; 3) Kerl [m.], (ook:) Herr [m.]. Zie mrv. knapen. knaapje, o.: Knabchen [o.l, Knablein [o.l. knaapjes-kruid, o.: (pik.) Knaben-kraut [o.], Knabenwurz [vr.1. knabbelaar. m.: Knaupler [m.]. knabbelaarster, vr.: Knauplerin [vr.]. knabbelen, w. o.: knaupeln, knus-pern, gnabbern, (van muizen ook:) knis-tern. knabbeling, vr.: Knaupeln [o.], Knus-pern [o.], Gnabbern [o.], (van muizen ook:) Knistern [o.]. knagen, w. o. en b.: nagen (ook fig.), knagend, bv. n.: nagend; een - geweten : ein nagendes Gewissen. |
KNERSEN.
KNAGER.
280
|
knager, m.: Na^er [m.1. knaging, vr.: Nagen (o.]; de -en van het geweten: die Gewissensbisse [m. mrv.1. Iknak, tsw.: krach!, knack! Iknak, m.: Knack [m.l, Knacks fm.l; (fig.) Stoss (m.; ö |. Iknak, bv. n.; argerlich; op iemand -zijn over iets: argerlich über etwas aut' Einen sein; I -heid, vr.: Aergrerlichkeit Ivr.]. knakje, o.: (der) kleine Stoss [o.l; een - geld: eine kleine Summe. knakken, w. o. en b.: 1) knicken; (fig.) zerknicken; (ook:) zerrütten; zijne gezondheid is geknakt: seine Gesundheit ist zerrüttet; 2) knacken, einen Knack hören lassen [onr.]; zijne vingers laten -: mit den Fingern knacken. knakking, vr.: (das) Knicken, (das) Zerknicken; (ng.) Zerrüttung [vr.]. knal, m.: Knall lm.]; I -effect, o.: Knalleffekt [m.1. knallen, w. o.: knallen. knal-gaM, o.: Knallgas [o.l; I -goud, o.: Knallgold [o.|; -kwik, o,: Knallqueck-silber [o.]; -lood. o.: Knallblei [o.]; -poeder, o.: Knallpulver [o.]; -zilver, o.:Knall-silber [o.]; -zuur, o.: Knallsaure [vr.|. knap, tsw.: knack!, krach! | -, m.: Knack lm.], Knick (m.]. I -, vr.: 1) Flachs-breche Ivr.]; 2) Essen [o.]; veel van de -houden: ein Liebhaber von Essen sein, gerne etwas Gutes essen [onr.l. I -, bv.n.: 1) hübsch, nett; 2) flink, tuchtig; 3) ge-schickt, gewandt, tüchtig. knapen, m. mrv.: Knaben [m. mrv.1; groote -: grosse Herren; slechte of ge-meene -: schlechte oder gemeine Leute. knaphandig, bv. n.: 1) behend, gewandt, 2) geschwind; I -heid, vr.: 1) Be-hendigkeit [vr.], Gewandtheit Ivr.], 2) Ge-schwindigkeit [vr.]. knapheid, vr.: 1) Hübschheit [vr.], Nettheit [vr.], 2) Flinkheit [vr.], Tüchtig-keit [vr.l, 3) Geschicklichkeit [vr.], Gewandtheit [vr.l, Tüchtigkeit [vr.l. knapjes, bw.: hübsch. knap-kers, vr.: (pik.) Knorpelkirsche [vr.l, Herzkirsche [vr.]; I-koek, m.: Knack-kucnen [m.1. knappen, w. o.: 1) Zie knakken: 2) essen, (fig.) schmausen I -, w. b.: (fam.) fertig spielen, beendigen; een broodje met een paar eieren -: ein Brödchen mit zwei Eiern einnehmen [onr.]; eene flesch wijn -: eine Flasche Wein ausstechen lonr.], eine Flasche Wein leeren; een uiltje -: ein Schlafchen machen. knapperd, m. en vr.: 1) (der, die) Kolossale; een (-e) stevige -: eine kraf-tige Konstitution; een (-e) oude -: (m.) ein alter Kamerad, (vr.) eine alte Matrone: 2) (iron.) (der, die) Gescheidte; 3) (das) Köllchen von fünfzig Cents; een - dubbeltjes: ein Röllchen Zweistüberstücke. knapperen, w. o.: knappern, knistern. knappering, vr.: (das) Knappern, (das) Knistern. knap-zak, m.: Knappsack lm.; a], Tornister [m.], (fig.) Ranzen [m.1, Ranze] [o. en m.] (een kale - zak: ein armer Schlucker; een gemeene -zak: ein gemei-ner Hund). knars-been, o.: Knorpel [m.]; I -been-•derig, bv. n.: knorpelig. |
knarse-been, o.: Knorpel [m.]. knarsen, w. o.: knarren; met (op) de tanden -: mit den Zahnen knirschen. knarsetanden, w. o.: die Zahne knirschen, mit den Zahnen knirschen (als ■ z. n. o.: Knirschen [o.| mit den Zahnen). knarsing, vr.: Knarren [o.]; - der tanden: (das) Knirschen mit den Zahnen. knaster, m.: (tabak:) Knaster [m.]; (mandje:) Körbchen [o.]. knauw, m.: Biss [m.]; (fig.) Knuff [m.; ü]. Puft' [m.; ü]; (ook:) Stoss [m.; ö]. knauwen, w. b.: 1) knuffen, puffen; (fig. fam.) [4] knacken, einen Stoss geben [onr.]; 2) nagen. knauwer, in.: 1) Knuffer [m.]. Puffer [m.]; 1) Nag er [m.]. knauwing, vr.: 1) Knuffen [o.], Puffen Lo.]; (fig. fam.) Knacken [o.];2)Nagen [o.]. knauwsel, o.: (das) Abgenagte. knauwster, vr.: 1) Knufferin [vr.l, Futferin [vr.]; 2) Nagerin (vr.l. knecht, m.: (i. a. b.) Knecht | m.1; (in de beteekenis van „dienstknechtquot; gemeenlijk:) Diener [m.1; (in de beteekenis van „werkmanquot; meestal:) Geselle ]m.]; stomme -: (der) stumme Knecht; vele meiden en -s houden: eine zahlreiche Die-nerschaft halten [onr.]. kneehtelijk, bv. n.: knechtlich; (fig.) knechtisch, sklavisch; I -heid, vr.: (fig.) (das) Knechtische, (das) Sklavische. knechtje, o.: Knechtchen lo.]; (fig. fam.) Knabchen [o.], Knablein [o.l. knechtschap, o.: Knechtschaft [vr.]. knechts-dienst, m.: Stelle [vr.] als Knecht; I -dracht,m.: Dienerkleidung lvr.1, Dienertracht [vr.l ; -loon, o.: Dienstlohn lm.], (voor ambachtslieden, enz.:) Arbeits-lohn [m.]; -werk, o.: Knechtsarbeit [vr.]; -wezen, o.: Knechtsstand [m.];-wijze,bw.: knechtisch, sklavisch. kneden, w. b.: kneten. kneder, m.: Kneter lm.]. kneding, vr.: (das) Kneten. kneedster, vr.: Kneterin [vr.]. kneed-trog, in.: Knettro^: [m.; ö]. kneep, m.: (i. a. b.) Kmff [m.1 (ook fig.); vat ge den -: (fam.) verstehst Du das Feine?; daar zit de -: (spr.) da liegt der Hase im Pfeffer. kneepje, o.: Kniffchen [o.]. knekel, m.: (ontl.) Knöchel [m.1; I -huis, o.: Beinhaus [o.; a]. knekerig, enz.: Zie knikkerig, enz. knel, vr.: Klemme [vr.], Kluppe Ivr.]; in de - zitten: in der Klemme sitzen [onr.]. knellen, w. b. en o.: klemmen; (fig.) drücken. knelling, vr.: (das) Klemmen; (fig.) Druck [in.]. kneppel, m.: Knüppel [m.]. kneppelen, w. b.: kniippeln. knerp-aars, m. en vr.: Gramier [m.], Gramlerm [vr.]. knerpen, w. o.: sich gramen (- over: über); - en kniezen: sicii gramen und kümmern. knerper, m.: Gramier [m.]. knerpery. vr.: Gramelei [vr.]. knerpster, vr.: Gramlerin [vr.]. knersen, enz.: Zie knarsen, enz. |
KNETTEREN.
281
KNIP.
|
knetteren, w. o.: knistern, knittern, knastern. knettering:, vr.: Knistern [o.], Knittern |o.], Knastern [o.l. knetter-slag, in.: Zie ratelslag, kneu, vr.: (vog.) Hanfling- Lm.l, Flachsfink lm.]; eene oude (iron.) eine alte Jungrfer; I -penning:, m.: Sparpfennig: lm.], Spargeld lo.]. kneukel, m.: Knöchel [m.]; I -koud, bv. n.: angreifend kalt; -olie, vr. (-sop, o.): (iron.) Prügelsuppe Ivr.]; -vast, bv. n.: handfest. kneuH-molen, in.: Quetschmühle Ivr.]. kneuter, vr.: Zie kreukel: (vog.) Zie kneu. kneuteraar, in.: 1) Stammler lm.]; 2) Plauderer [m.]. kueuteraJirster, vr.: 1) Stammlerin Ivr.]; 2) Plaudrerin Ivr.]. kneuteren, w. o. en b.: 1) (van vogels:) zwitsehern; (fig.) Zie neuriën; 2) stammeln; 3) plaudern, plappern. kneuterig, bv. n.: 1) behaglich; 2) vertraulich; I -heid, vr.: 1) Behaglich-keit [vr.], 2) Vertraulichkeit Ivr.]. kneutering, vr.: 1) (das) Zwitsehern; (fig.) Zie z. n. o. neuriën; 2) Stammeln [o.]; 3) Plaudern lo.], Plappern lo.]. kneutje, o.: (vog.) Zie kneu; (fig.) Mütterehen [o.J; oude -s, o. mrv.: alte Mütterehen | o. mrv.]. kneuzen, w. b.: quetsehen. kneuzing, vr.: Quetsehung Ivr.]. knevel, m.: Knebel [m.]; een sterke -: ein handfester Kerl. knevelaar, m.: Gelderpresser lm.], knevelarij, vr.: Gelderpressung Ivr.]. knevel-baard, m.: Knebelbart lm.; a], Schnurrbart lm.; a]; I -band, m.: Kne-belband lm.: a]. knevelen, w. b.: 1) knebeln, mit Stricken binden lonr.]; 2) dureh Erpres-sungen mitnehmen lonr.]; iem. -: 1) Einen knebeln, 2) Einem Geld erpressen. kneveling, vr.: 1) Knebeln lo.]; 2) Erpressung Ivr.]. knevel-touw. o.: Knebelstrick lm.l; -was, o.: Knebelwaehs lo.]. knibbelaar, m.: Feilscher lm.], knibbelaarster. vr.: Feilscherin Ivr.]. knibbelaehtig. bv. n.: 1) zum Ab-dingen geneigt, 2) knickerig; I -heid, vr.: 1) Hang lm.] zum Abdingen, 2) Knickerig-keit Ivr.]. knibbelary, vr.: Abdingen lo.], Feil-sehen lo.]. knibbelen, w. o.: abdingen lonr.], feilschen. knibbelig, bv. n.: Zie knibbelaehtig. knibbeling, vr.: Zie knibbelarij. knibbel-sehot (-schut), o.: (das) kleine Zeug; I -ziek, bv. n.: zum Abdingen (zum Feilschen) geneigt; -zucht, vr.:Hang lm.] zum Feilschen. knie, vr.: (i. a. b.) Knie lo.]; I -band, m.: Knieband lo.; a]; -boog, m.: Knie-beuge Ivr.]; -buiging, vr.: Kniebeugung [vr.]; -dicht, o.: Stegreifgedicht [o.];-diep, bv. n. en bw.: knietief; -gesp, m.: Knie-schnalle Ivr.]; -gewricht, o.: Kniegelenk lo.]; -gezwel, o.: Kniegeschwulst [vr.; ü]; -hoog, bv. n. en bw.: kniehoch; -houten, |
o. mrv.: (zeew.) Kniehölzer lo. mrv.]; -jicht, vr.: (gnk.) Kniegicht Ivr.]. knielbankje, o.: Kniescheinel lm.], knie-leder (-leer), o.: Knieleder lo.]. knielen, w. o.: knien, knieen (- voor: vor). knieier, m.: (der) Kniende. knieling, vr.: (das) Knien, (das) Knieen. knielkus.sen, o.: Kniepolster lo.]. Kniekissen lo.]. knielster, vr.: (die) Kniende. knie-pees, vr.: Kniesehne Ivr.]; I-pijn, vr.: Knieschmerz lm.], Schmerz lm.] im Kniegelenk. knier, m.: (pop.) Scharnier fo.]. knie-riem, in.: (i. a. b.) Knieriemen lm.]; I -schijf, vr.: (ontl.) Kniescheibe Ivr.]. knies-oor, m. en vr.: Gramier | m.], Gramlerin Ivr.], Griesgram [m.], Isegrimm lm.]; I-oorig bv. n.: gramlich, gramisch, griesgramisch, isegrimmig; -oori^heid,vr.: gramliche (gramische, griesgrannsche, ise-griinmige) Natur Ivr.]. knie-stuk, o.: (i a. b.) Kniestück lo.]. knietje, o.: Kniechen lo.L Knielein lo.]. knie-val, m.: Zie voetval; 1 -vormig, bv. n.: knieförmig. kniezen, w. o.: grameln, sich gramen, griesgramen. kniezer, m.: Zie kniesoor, kniezerig, bv. n.: Zie kniesoorig. kniezing, vr.: (das) Grameln, (das) Griesgramen. knik, m.: 1) (hoofdknik:) Nick lm.]; 2) Knick [m.]; Zie knak; I -knieën, vr. mrv.: einknickende Kniee lo. mrv.]. knikje, o.: (das) fast unmerkbare Nicken. knikke-been, m. en vr.: (fig.) Taum-ler [m.], Taumlerin [vr.]; I-beenen, w. o.: mit den Beinen einknicken; -bollen, w. o.: mit dem Kopte wackeln, nicken. knikken, w. o.: (van de beenen:) einknicken, (ook:) Knick thun [onr.],knicken: (met het hoofd:) nicken; tegen iemand -: Einem zunicken; van ja -: bejahend (zu-stimmend) nicken; van neen-: verneinend den Kopf schütteln; - en buigen: Zie buigen. knikker, m.: (voorwerp:) Schusser lm.l, Schnellkugel lvr.|, Schnellkaulchen [o.]; (persoon:) Nicker lm.]; (fig.) Kopf lm.; öj; een kale -: ein kahler Kopf 1b], ein haarloser Kopf lö]; I -buurt, vr.: (der) lumpige Stadttheil Iteil], (das) lumpige Stadtviertel. knikkeren, w. o.: (met knikkers spelen:) schussern; iemand van de baan -: Einen ausstechen lonr.], Einen aus dem Sattel heben lonr.]. knikkerig, bv. n.: knickerig, knau-serig; 1 -heid, vr.: Knickerei Ivr.]. knikker-spel. o.: (das) Schussern, (das) Spielen mit Schnellkaulchen; 1 -tijd, m.: Zeit lvr.1 zum Schussern. knikking, vr.: (das) Knicken; - met het hoofd: (das) Nicken mit dem Kopfe. knik ster, vr.: Nickerin Ivr.]. Iknip, vr.: 1) (met eene schaar:) Schnitt 'Lm.], Einschnitt [m.]; 2) (om vogels te vangen:) Vo^elschlag [m.; a]; (fig.) Falie Ivr.]; hij zit in de-: er sitzt in der Falie, er ist erschnappt;8) Zie kit; |
KNOKKELVORMIG.
KNIP.
282
|
eene stille ein quot;NVinkelbordell Lo.]; 4) (op deuren, enz.:) Vorschieber lm.], Vorschieberiegel lm.1; is de - op de deur: ist der Vorschieber auf der Thüre?; 5) Springfeder Lvr.1, Sclmappfeder Ivr.]. Ik. nip, m.: 1) (knippend geluid:) Schnapp lm.]; 2) (met vinger en duim:) Knipp Lui.J, Knipps [m.1, Schneller [m.]; een - voor den neus: einNasenstüber; aan iemand een - voor zijn neus geven: Einem einen Nasenstüber geben Lonr.J, Einen nasenstübern; geen - voor den neus waard zijn: (spr.) keinen Schuss Pulver werth [tl sein. I -, tsw.: schnapp! knip-beugel, m.: Knippbügel Lni.l; I -beursje, o.: Knippbörschen Lo.], Knipp-tiischchen lo.]; -houtje, o.: Stellhölzchen [o.]. knipje, o.: 1) Zie knipbeursje; 2) (knippend geluid:) Schnappchen Lo.]; (met vinger en duim:) Knippchen lo.I, Schnellerchen lo.]; 3) (met eene schaar:) Schnittchen lo.); 4) (op deuren, deksels, enz.:) Schieberiegelchen lo.]. knip-luis, vr.: (gem.) Schneider Kaka-du [m.|; 1 -mes, o.: Einlegemesser lo.], Schnappmesser [o.]; -muts, vr.: Zie neepjesmuts; -oog, m. en vr.: Blinzler [m.], Blinzlerin [vr.J; -oogen, w. o.; blinzeln (tegen iemand-oogen:Einem einen Augen-wink geben [onr.], Einem zuwinken; -oogje, o.: 1) Augenwink [m.1. Wink lm.] mit den Augen, (der) verstohlene Bliek, 2) Liebesblick lm.] (aan elkander -oogjes geven: 1. einander verstohlene Blicke zuwerfen lonr.] 2. liebaugeln). knippen, w. o.: 1) schnappen; het slot knipt: das Schloss schnappt; 2) (met vinger en duim:) knippen. I -, w. b.: 1) (met eene schaar:) schneiden [onr.]; zijn haar laten -: sich die Haare schneiden lassen [onr.]; zijne nagels -: sich die Nagel beschneiden lonr.]; eene japon -: ein Kleid zuschneiden [onr.1; figuren Figuren ausschneiden lonr.]; 2) (vangen :) tangen [onr.], erschnappen, er-haschen; 3) (doodmaken met den nagel van den duim:) knicken. knip-scliaar, vr.: Knippschere Ivr.]. knipsel, o.: (afknipsel:) Schnitzel [in.]; (uitknipsel:) Schnitzerei [vr.]; (gedaante of vorm van het geknipte:) Schnitt [m.], Zuschnitt [m.]. knip-slag:, in.: Zie m. knip; l-slot. o.: Vorlegeschloss [o.; öj, Vorhangeschloss lo.; ö]. knit teren, w. b.: 1) knetteren; 2) Zie kreukelen. knobbel, m.: Knoten [m.]. Knollen [m.]; (in hout):) Knorren [m.J; (aan de vingers:) Knöchel [in.]; (fig.) Auswuchs [m.; ü]. Hoeker [m.1. knobbelaelitig:, bv. n.: 1) knotig, knollig, 2) knorrig, 3) (fig.) voller Aus-wüchse; I -heid, vr.: 1) Knotigkeit [vr.], 2) Knorrigkeit [vr.]. knobbelig ^ Zie knobbelachtig. knobbel-jielit, vr.: (gnk.) Knollsucht [vr.]; I -uitwas, o.: (der) knotige (knollige) Auswuchs [ü]; -ziekte, vr.: englische Krankheit [vr.]. knodde (knod), vr.: Zie knobbel; I -stok, m.: Knotenstock [m.; ö]. knoedel, m.: (kkk.) Nudel [vr.], Knö-del [m.], Kloss [m.; ö]; (fig.) Knoten [m.]; |
-s in de keel: Knoten in der Kehle; I -majoor, m.: Speisestampte [vr.]; -pap, vr.: Nudelpappe [vr.]; -soep, vr.: Nudel-suppe Ivr.]. knoei, vr. en m.: Verwickelung Ivr.]; in de - zitten: (fam.) in Verwickelurigen sitzen lonr.]; 1 -boel, in.: 1)Pfuscherarbeit Ivr.], 2) Sudelei Ivr.), 3) Fuschelei Ivr.], Verkettung Ivr.] von Lug und Trug, 4) Wirrwarr lm.]. knoeien, w. o.: 1) pfuschen; 2)sudeln; 3) intrigiren lie]; 4) sich in Yerwickelun-gen stecken; 5) den Preis verderben lonr.]. knoeier, in.: 1) Ptuscher lm.]; 2) Sud-ler [m.]; 3) Intrigant [m.]; 4) Preisverder-ber lm.]. knoeierig, bv. n.: pfuscherhaft; I -heid, vr.: Pt'uschernaftigkeit [vr.]. knoeierü, vr.: 1) Pl'uscherei [vr.]; 2) Sudelei [vr.]; 3) Kunstgriffe [m. rnrv.], listige Streiche [m. mrv.], Schliche [m. mrv.], Schleichwege [m. mrv.], Intrigen [vr. mrv.l. knoeister, vr.: 1) Pfuscherin [vr.]; 2) Sudlerin [vr.]; 3) Intrigantin lvr.|. knoei-werk, o.: Zie no. 1 -boel; I-winkel, m.: Zie no. 3 -boel. knoest, m.: Knorren [m.]; een harde - heeft eene scherpe bijl noodig: (spr.) auf einen groben Klotz gehort ein grober Keil. knoestaclitig?, bv. v.: 1) knorricht, 2) knorrig. knoesterig: (knoestig), bv. n.: knorrig; I -heid, vr.: knorrige Beschaffenheit Ivr.]. knoest-gezwel, o.: Knotengeschwulst [vr.; ü]. knoet, m.: 1) Grobian [m.], Flegel [m.]; 2) (Russisch straftuig:) Knute Ivr.]; met den - krijgen: die Knute bekommen lonr.]; aan iemand met den - geven: Einem die Knute geben lonr.]; I -achtig, bv. n.: 1) grob, flegelhaft, 2) die Knute liebend. knoetig, bv. n.: flegelhaft; l-heid, vr.: Flegelhaftigkeit Ivr.]. knoet-slag, m.: Knutenhieb lm.]; I -straf, vr.: Knutenstrafe Ivr.], Knute [vr.]. knoifelen, w. b.: Zie knuffelen. knoflook, o.: Knoblauch [m.]; aan iemand - geven: (fig. fam) Einem eine Prügelsuppe einbrocken; 1 -achtig, bv. n.: 1) knoblauchartig, 2) den Knoblauch liebend; -kruid, o.: Knoblauchkraut [o.]; -reuk, m.: Knoblauchgeruch [m.]; -sausr vr.: Knoblauchbrühe [vr]; -soep, vr.: Knoblauchsuppe [vr.]. knok, m.: Knochen [m.]. Zie mrv. knoken. knoken, m. mrv.: Knochen [m. mrv sterk van -: stark von Knochen; dat is goed voor mijne oude (fam.) das halt meine alten Knochen zusanimen. knokkel, m.: (ontl.) Knöchel [in.]; (fig.) Grobian [m.], (der) ungeschliffene Mensch; iem. op zijne -s tikken: Einem auf die Finger klopten. knokkelachtig, bv. n.: knöchelar-tig, (fig.) grob, ungeschliffen; 1 -heid, vr.: (das) Knöchelartige, (flg.) Grobheit [vr.],. Ungeschliffenheit [vr.]. knokkelvormig, bv. n.: knöchelför-mig. |
KNORREN.
KNOL.
283
KSOEEIG.
284
KOE.
|
(van varkens:) grunzen; op iemand Einen schelten [onr.], Einen auszanken. knorrie, bv. n.: 1) misslaunisch, übellaunig-: 2) missvergnügt, böse; - op iemand zijn over _ iets : böse (argerhch) über etwas auf Einen sein; I -held, vr.: 1) üble Laune (vr.1, 2) Missvergnügen Pknorvleescli, o.: (das) knorpelige Fleisch. knot, vr.: Knocke lvr.1,(das)zusammen-gedrehte Bund. knotje, o.; Knöckcben [o.J. knots, m.: Keule [vr.]. knotsachtie, bv. n.: keularti^; I -heid, vr.: keulartige Beschaffenheit jvr.1. knots-boom, m.; (pik.) Teufelsbaum Tm.; al; I -drager, m.: Keulentrager [m.|; -hoornig, bv. n.: keulenhornig; -slag, m.: Keulenschlag [m.; al; -vormig,bv. n.:keu-lenförmig. quot;knotten, w. b.: abstumpten; (fig.) bre-chen [onr.1, schvvacben; vlas -: Flachs in Knocken drehen. . knotting, vr.: (das) Abstumpfen; lt;fig.) Brechung [vr.], Sclnvachung [vr.]. knotwilg, m.: gekappte (geköpfte) Weide [vr.1. knabbel, enz.; Zie knobbel, enz. knuffelaar, m.: 1) Hatsehler Lm.], Liebkoser [m.]; 2) Knuffer [m.]. knuffelaarster, vr.: Hatschlerin |vr.], Liebkoserin [vr.]. knuffelen, w. b.: 1) herzen, liebher-zen, liebkosen, hatscheln; 2) knuffen, puffen, stossen [onr.]; 3) (frommelen:) knit-tern; ineen -: zusammenknittern. knuffelig. bv. n.; liebkosend, lieb-herzend; I -heid, vr.: 1) liebkosende Art [mj, 2) liebkosende Stimmung [vr.1. linufTelins, vr.: Liebkosung [vr.], (das) Herzen, (das) Liebherzen. knuist, vr.: Faust [vr.; a]: (gem.) Pfote fvr.], Klaue [vr.]; groote-en hebben: grosse Fauste haben; goede -en aan zijn (haar) lijf hebben: (fig. fam.) tüchtige Arme am Leibe haben. knuiürti^ bv. n.: stark von Fausten. knul. in.: 1) Einfaltspinsel [m.1, Tropf (m.; ö]; 2) Kauz [m.; a]; 3) Schluc-ker [m.]; een onnoozele -: ein einfal-tiger Tropf; een rijke (wonderlijke, plei-zierige) -: ein reicher (wunderlicher, lustiger) Kanz; een arme -: ein armer Schlucker. knuppel,, m.: Knüppel [m.], Knüttel lm.]. knuppelaar. in.: Knüppler [m.], Knüttler [in.], Prügler |m.]. knuppelen, w. b.: knüppeln, knütteln, prügeln; eene kat -: eine in einer Tonne eingeschlossene Katze mit Knüppelstöcken draus prügeln. knuppel-hout, o.: 1) Knüppelholz fo.1, 2) Knüppelstock [m.; ö]; I -rijm, o.: Zie kreunelrftm; -spel, o.: Spiel [o.] mit Knütteln; -stok, m.: Knüppelstock (m.; öl; -vers, o.: Zie kreupelvers, knuren, w. o. faulenzen. knurf (knurft), in.: Knorpel [m.]; I -been, o.: Knorpel [m.l. knurft is, bv. n.: knorpelig; I -heid, vr.: knorpelige Beschaffenheit [vr.]. |
knut. in.: (pop.) muntere Stimmung [m.]; in zijn - zijn: (pop.) recht vergnügt sein. knutsel, m,: Arbeit [vr.] zum Zeit-vertreib; aan den - zijn: sich mit Arbeit zum Zeitvertreib beschaftigen. knutselaar, m.: Tausendkünstler [m.]. knutselaarster, vr.: Tausendkünst-lerin [vr.]. knutselary, vr.: Zie knutselwerk, knutselen, w. o.: tausendkünsteln; - aan: (fam.) künsteln an. I -, w. b.: ma-chen. knutselwerk, o.: 1} Arbeit [vr.] zum Zeitvertreib, Liebhabereiarbeit [vr.1. 2) Ge-duldarbeit [vr.]. knuttel, vr.: Tauende lo.|. knntteltje, o.: Endchen [o.] Tau. knutterigr (knuttig), bv. n.: 1) ange-nehm; 2) ergötzlich; I -heid, vr.: 1) An-nehmlichkeit |vr.], 2) Ergötzlichkeit [vr.]. knüf, o.: Kneif lm.], Messer [o.]. ltn8P9 vr.: 1) Kneipe [vr.], Klemme [vr.], [t] Noth [vr.]; in de - zitten : (fam.) in der Kneipe (Klemme, Noth [t], Verle-genheit) sitzen [onr.1; 2) (kroeg:) Kneipe [vr.]; in de - zitten: in aer Kneipe sitzen [onr.1; I -bril, m.: Nasenbrille lvr.], (iron.) Nasenklemmer [m.l; -dokter, m.: (iron.) Körperkneter [m.]; -tang, vr.: Kneipzange [vr.]. knüpen, w. b.: kneifen [onr.]. knnper, m.: Kneifer [m.]. knhpertje, o.: Nasenklemmer [m.1, Nasenbrille [vr.]. Brille [vr.] ohne Stan-ÉTen. knypins* vr.: (das) Kneifen. knupstér, vr.: Kneiferin [vr.|. knuptans. vr.: Kneipzange [vr.]. knnzen. enz.: Zie kniezen, enz. Koba, vr.: (vrouwennaam:) Jacobine [vr.]. kobalt o.: (min.) Kobalt [m.]; I -blauw, o.: Kobaltblau lo.]; -erts, o.: Kobalterz [o.]; -glas, o.: Kobaltglas [o.]; -mijn, vr.: Kobaltbergwerk [o.l, Kobaltmine [vr.]; -oxyde, vr.: Kobaltoxyd [o.]; -zuur, o-: Kobaltsaure [vr.]. KLolms, m.: (mansnaam:) Jakob [m.]. kodde, vr.: (knots:) Keule [vr.] ;(grap :) Spass [m.; al; 1 -beier, m.: Waldschütz [m.] Flurschütz [m.], Feldhüter [m.], Feld-wachter [m.]. koddenaar, m.: (vog.) Zie kneu. koddery, vr.: Spass [in.; a]. koddisr, bv. n.: spasshaft, drollig, komisch, lacherlich; I -heid, vr.: (das)Spass-hafte, Drolligkeit [vr.1, (das) Komische, (das) Lacherliche. koe, vr.: (drk. en fig.) Kuh [vr.; ü]; zoo dom als eene -: ein dummes Thier T, ein Erzrindvieh [o.]; wat weet eene -van saffraan: (spr.) was nutzt der Kuh Muskate?; hij is zoo vlug als een vogeltje dat - heet: (.spr.) er fahrt mit der Schneckenpost; men noemt geene - bont of er is een vlekje aan: (spr.) Zie bont; men kan nooit weten hoe eene - een haas vangt: (spr.) wer weiss wie der Hase lautt sagte Jener und legte das Garn auf dem Dach aus, (ook:) man kann nicht wissen wie das Grlücksrad drehen wird; de - bij de horens vatten : (spr.) Zie horens; wien de - toekomt, die pakt |
1
KOE-BEEST.
KOET.
|
haar bij de horens: (spr.) wem die Kuh behört, der fasst sie beim Sehwanz. koe-beest, o.: Kuh [vr.; ü]; I -brugr, vr.: (zeew.) Ueberlauf [nr], Kuhbrücke [vr.l; -drijver, in.: Kuhhirt lm.] (-drijverslied, o.: Kuhreigen |m.], Kuhreihen [m.]: -herder, m.: Zie -dry ver. koeie-kop, m.: Kuhkopf [m.; ö]. koeien, vr. mrv.: Kiihe [.vr. mrv.J; veel koeien -, veel moeien: (spr.) Geld nnd Gut sorgen thut; oude - uit de sloot halen : (spr.) den Dreck wieder aufrühren; aan iem. - met gouden horens beloven: (spr.) Einem goldene Berge versprechen lonr.); als het hek van den dam is, loo-pen de - de wei uit: (spr.) wenndieKatze fort ist, so tanzen die Mause; i -drek, m.: Kuhdreck lm.1; -drijfster, vr.: Kuh-treiberin [vr.]; -drijver, m.: Kuhtreiber [m.|; -hoeder, m.: Kuhhirt [m.]; -hoedster, vr.: Kuhhirtin [vr.]; -kaas, vr.: Kuhkase [m.J; -kooper, m.: Viehhandler [m.]: -koo-perij, vr.: Vielihandel [m.]; -mest (-mist), m.: Kuhmist [m.]; -oog, o.: (pik.) Kuhauge [o.J; -stal, m.: Kuhstall Lm; al; -stront, m.: Zie -drek. koeie-spéen, vr.: Kuhzitz [m.], Kuh-zitze [vr.]; i -staart, m.: Kuhschwanz [m.; aj; -tong, vr.: Kuhzunge [vr.]: -vleesch, o.: Rindlieisch [o.]. koek, m.: Kuchen [m.]; - in den zak: Pudding [m.]; zoete -: Honigkuchen [m.]; alles voor zoeten - opeten: (spr.) sieh Alles getallen lassen lonr.]; zij zijn - en ei: (spr.) sie sind Ein Kuch und Ein Mus; dat is gesneden -: (spr.) das isteine leichte Aufgabe. koe-kamp, m.: Kuhweide [vr.]. koekeloeren, w. o.: (tam.) die Zeit in trauriger Einsamkeit zubringen [onr.]. koeken-bakker, m.: Kuchenbacker [m.J; I -pan, vr.: Bratpfanne [vr.]. koek.ie, o.: Küchelchen [o.], Küch-lein [o.]; bak me een - als ik dood ben: (spr.) Versprechungen kosten kein Geld. koekoek, m.: 1) (vog.) Kuckuck [m.]; het is altijd -éénzang: es ist immer dic-selbe Leier: 2) (bwk.) Kappfenster [o.J, (ook:) Schragfenster [o.J; ii) (zeker eenvoudig huisklokje:) Kuckucksuhr [vr.l; 4) (als tsw.) wat -: was der Kuckuck; om den - niet: in aller quot;Welt nicht; het mocht de -: gar nicht! koekoeks-bloem, vr. (-brood, o.; -look, o.; -plant, vr.): (pik.) Kuckucks-blume [vr.J; j -ei, o.: Kuckucksei [o.J; -speeksel, o.: Kuckucksspeichel [m.J;-veer, vr.: Kuckucksfeder [vr.J; -zang, m.: Kuc-kucksgesang [m.J. koel, bv. n.: kühl; (fig.) ziemlich kalt; in -en bloede: mit kaltem Blute; I -bak, in. : Ktthlfass [o.; a]: -bloedig, bv. n.:kalt-blütig; -bloedigheid, vr.: Kaltblütigkeit Ivr.J; -drank, m.: Kühltrank [m.; aj; -emmer, m.: Kühleimer [m.J. koelen, w o.: sich abkühlen. I -. w. b.: kühlen; zijn gemoed aan iemand -: (tig.) sein Müthchen [tj an Einem kühlen. koelkeid, vr.: Kühle [vr.[. koelie, m.: Plantagenarbeiter [m.J. koeling:, vr.: 1) Kühlung [v.J; 2) Ab-kühlung [vr.J. koel-kelder. m.: Kühlkeller [m.J; I -ketel, m.: Kühlkessel [m.J; -kuip, vr.: |
Kühlbottich [m.J; -middel, o.: Kühlmittel [o.J; -oven, m.: Kühlofen [m.; öj. koelte, vr.: Kühle [vr.J; (zeew.) Kühle [vr.l, Kühlte [vr.J; eene frissche -: eine steile Kühle. koeltje, o.: (zeew.) kleine Kühlung [vr.]. koeltjes, bw.: kühlig; (fig.) ziemlich kalt. koel-vat, o.: Kühlfass [o.;aJ; I-zinnig, bv. n.: kaltsinnig; -zinnigheid, vr.: Kalt-sinn [m.J. koe-melker, m.: Kuhmelker [m.J. IJK.oen, m.: (mansnaam:) Konrad [m.1, Kunz [m.J. Ikoen, bv. n.: kühn; I -heid,vr.: Kühn-heit [vr.J. K-oenraad. m.: (mansnaam:) Konrad [m.|. koepel, m.: (welfdak:) Kuppel [vr.J; (tuinhuis:) Gartenhaus |o.; al; I -dak, o.: Kuppeldaeh [o.; a]; -kerk, vr.: Kuppel-kirche [vr.J; -raam, o.: Kuppeltenster [o.J; -vormig, bv. n.: kuppeltormig. koe-pens, vr.: Kuhkaldaunen [vr. mrv.J; I -pok, vr.: Kuhpocke [vr.J, Kuh-blatter [vr.l (-pokinenting, vr.: Kuh-pockenimptung [vr.l, Einimpfung [vr.Jder Öchutzblattern; -pokstof, vr.: Impstoff [m.J, Kuhpockengift [o.J). koeren, w. o.: Zie kirren. koer-Imis, o-: (op badplaatsen:) Kur-haus [o.; a], Konversationshaus [o.; aj; I -zaal, vr.: Kursaal [m.; -sale]. koerier, m.: 1) Kourier [m.1, Eilbote [m.J; 2) Diener [m.J auf der Reise. Koerland, o.: (adk.) Kurland [o.J; Koerlander, m.: Kurlander [m.]; Koer-landsch, bv. n.: kurlandisch; Ko^rlandsche, vr.: Kurlanderin [vr.J. koers, m.: (i. a. b.) Kurs [m.J, Kours m.J; - zetten naar: (zeew.) die Fahrtrichten nach; van den - raken: den Kurs verlieren [onr.J; wettigen - hebben: ge-setzlich Kurs haben; gedwongen : hebben: gezwungen Kurs haben; buiten -stellen: ausser Kurs setzen; den - notee-ren: den Kurs notiren [iej; om den - van: ungefahr, etwa; I -blad, o.: Kursblatt [o.; aj. koersen, w. b.: 1) abpassen; 2) be-rechnen: 3) (fam.) fertig kriegen. koershoudend, bv. n.: kourant, ku-rant, gangbar. koersin;;. vr.: 1) Abpasseu [o.l:2)Be-rechnung [vr.J. koers-lyNt, vr.: Kursliste [vr.J; I -no-teering, vr.: [iej Kursnotirung [vr.J; -verschil, o.: Kursunterschied [ni.j. koeskoes, m.: Mischmasch [m.J. koest, tsw.: ruhig!, still!. 1 -, bv. n.: ruhig, still; zich - houden: sich still halten [onr.J. koesteraar, in.: Pfleger [m.J,Verzart-ler [m.J. koesteraarster, vr.: Pflegerin [vr.J, Verzartlerin [vr.J. koesteren, w. b.: pflegen, verzarteln; (fig.) hegen; de hoop -: die Hoffnung he-gen; het plan -: die Absicht haben. I -(zich), w. w.: sich pflegen, seines (ihres) Leibes pflegen; (flg.) sien sonnen. koestering, vr.: Pflegung [vr.J, Ver-zartelung [vr.J. koet, vr.: (vog.) Wasserhuhn [o.; üj; |
KOETERAAR.
KOKER.
286
|
iüg.) Tropf [m.: ö]; (ook;) Memme [vr.], Hasenfuss [m.; ü]. koeteraar, in. :Zie m. koeterwaal, koet er aar ster. Zie vr. koeterwaal. koeteren, w. o.: Zie koeterwalen. koeter-taal, vr.: Kauderwalsch [o.|; 1 -waal, m. en vr.: Kauderer [m.], Kauder-walscher [m.1, Kaudrerin [vr.j, Kauderwal-scherin [vr.J; -waalsch, o.: Kauderwalsch i.o.]; -walen, w. o.: kauderwalschen, kau-dern. koetje, o.: Kühchen [o.], Kühlein [o.]; het vreemde - likt het vreemde kalfje: (spr.) selbst ist der Mann, auf Andern sich verlassen Wer klug- ist wird es liassen; over -s en kalfjes praten: (spr.) Zie kalfje; zijne -s op het drogre nebben: (spr.) Zie scUaapje. koets, vr.: Kutsche [vr.1; (fi^r. fam.) Bett [o.]; naar de - gaan: (fig. fam.) zu Bette genen lonr.1 - en paarden houden: sich Kutsche und Pferde halten [onr.1; I -bak, m.: Kutschkasten [m.J; -bok, m.: Kutschbock [m.; ö], Kutschersitz tm.1. [koetsen, vr. mrv.: Kutschen [vr. mrv.1; 1 -maker, m-: Kutschenmacher fm.1. koetsier, m.: Kutscher lm.1. koetsje, o.: Kutschchen [o.], Kutsch-lein [o.l. koets-paard, o.: Kutschenpferd [o.]; I -poort, vr.: Kutschenthor [o.]; -portier, o.: Kutschenschlag [m.; al; -trede, vr.: Kutschentritt [m.1. koe-nier, m.: Kuheuter jo.l; 1-vleesch, o.: Rindfleisch [o.l; -vlieg, vr.: (ins.) Bremse Lyr.]; -voet, m.: (breekijzer:) Kuh-fuss [m.; ü]. koetsen, w. o.: (fam.) kutschiren [ie], in einer Kutsche fahren [onr.1. I -, w. b.: (bij papiermakers:) aus den Formen auf die Filze drücken. koetser, m.: Auftrager [m.1 der ge-schöpften Papierbogen auf die Filze. koezjjn, m.: Vetter [m.1. kof, vr.: (zeew.) Kuif [vr.]; [ -schip, o.: KutFschilf [o.]. koffer, m.: Koffer [m.]; I -deksel, o.: Kofferdeckel [m.]. kofferen, w. b.: koffern einkoffern. koffer-maker, m.: Koffermacher [m.1; l-sleutel, m.: Kofferschlüssel [m.]; -slot, o.: Kofferschloss [o.; ö]. koffertje, o.: Kofferchen [o.l, Koffer-lein (o.l. koffertorie, o.: Umschlag [m.; a]. kofferviscli, m.: Koffertisch [m.]. koffie, vr.: Kaffee [m.1; Poolsche -: polnischer Kaffee (d. h. Milch mit Kaffee, Zimmt und Zucker gekocht), wiener Melange [vr.]; -zetten: Kaffee machen; dat is geen klare (spr.) es steekt etwas da-hinter; I -achtig bv. n.: 1) kaffeeartig, 2) den Kaffee liebend (ik ben niets -ach-tig; ich bin gar kein Liebhaber des Kaf-fees); -bakje, o.: Kafteeladchen [o.l (in der Kaffeemühle); -blad, o.: 1) (van den koffieboon!:) Kaffeeblatt [o.; al, 2) (voor het koffiegoed:) Kaffeebrett [o.]; -brander,m.: (persoon:) Kaffeebrenner [m.],Kaffeeröster lm.], (gereedschap:) Kaffeetrommel [vr.l, Kaffeeschütter [m.], Kaffeepauke [vr.]; -buik, m. en vr.: Kaffeebruder [m.; ü]. |
Kaffeeschwester [vr.], Kaffeebase [vr.]; -dik, o.: Kaffeesatz [m.1; -filtreer, vr.:Kaf-feemaschine [vr.]; -goed, o.: Kaffeege-schirr [o.l. Kaffeezeug [o.], [t] Kaffeege-rathe [o.l. kofttelinis, o.: Kaffeehaus [o. al;l-be-diende, m.: Zie -kneelit; -bezoeker, m.: Kaffeehausbesucher [m.]; -klant, m. 1) Kaf-feehauskunde [m.], 2) Kaffeehausbesucher [m.1; -houder, m.: [t] Kaffeewirth [m.1; -houdster, vr.: [t] Kaffeewirthin |vr.l; -jongen, in.: Kaffeehausjunge [m.1; -knecht, m.: Kellner [ni.1 in einem Kaffeehause; -praatje, o.: 1) Klatschgeschichte [vr.1 aus dein kaffeehause, 2) Gresprach [o.l im Kaffeehause. koffte-kamer, vr.: Buffetlokal [q.1, Gesellschaftssaal [m.; -sale]; I -kommetje, o. (-kopje, o.): Kaffeetasse [vr.1; -konkel, vr.: Kaffeebase Ivr.], Kaffeeklatsche [vr.1; -laadje, o.: Zie -balkje; -lurker,m.:(pop.) Kaffeebruder [m.; ü]; -lurkster, vr.: Zie vr. -buik; -papier o.: Kaffeetüte [vr.]; -prijzen, m. mrv.: Kaffeepreise [m. mrv.], Marktpreise [m. mrv.1 des Kaffees;-schenkster, vr.: [tl Wirthin [vr.1 am Kaffeetisch -schoteltje, o.: Unterschalchen [o.] (einer Kaffeetasse); -servies, o.: Kaffeeservice [o.], [t] Kaffeegerath [o.l; -stroop, vr.: (der) gebrannte Sirup; -tafel, vr.: Kaffeetisch [in.]; -trommel, vr.: (i. a. b.) Kaffeetrommel [vr.]; -trommeltje, o.: Kaffeebüchse [vr.1; -tulker, m.: (pop.) Zie -Inrker: -tulkster, vr.: Zie -Inrkster: -water, o,: (das) siedende quot;Wasser zum Kaffeemachen; -zak, m.: 1) Kaffeesack [m.; al, Kaffeebal-len [m.1, 2) Kaffeeseihe [vr.], Kaffeeseiher [m.1; -zakje, o.: Zie -papier; -zeef, vr.: Zie -zak no. 2. kog, vr. (kogge, vr., kogschip o.): (kpv.) Schiff [o.] mit rundlichem Vorder-und Hintertheil (t], Koggschiff [o.l. kogel, m.: Kugel [vr.]; gloeiende -: glühende Kugel [vr.]; matte -: matte Kugel;-s aan de beenen der gevangenen: Schleifkugeln; tot den - veroordeeld: ver-urtheilt [t] erschossen zu werden; den -krijgen: erschossen werden [onr.1; aan iemand den - geven: Einen erschiessen [onr.1; de - is door de kerk: (spr.) die Sache (der Schritt) ist geschehen, es ist nichts mehr daran zu andern; I -aanzetter, m.: (art.) Setzkolben [m.]. kogelen, w. o.: 1) kugeln; 2) rollen, kogel-mal, Kugelmass [o.]. kogge, vr.: Zie kog. kohier, o.: (adm.) Hauptbuch [o.; ü]. kok, m.: Koch [m.; öh vele -s bederven de brij: (spr.) viel Köche verderben den Brei; het zijn allen geene -s, die lange messen aragen: (spr.) nicht Alle sind Köche, die lange Messer tragen; honger is de beste -: (spr.) Hunger ist der beste Koch. kokarde, vr.: Kokarde [vr.]. koken, w. o. en b.: kochen, sieden [onr.1; (kkk.) Speisen zubereiten. koker, m.: 1) (persoon:) Kocher [m.j, Sieder |m.l; 2) (voorwerp:) Köcher [m.], (fig.) Futteral [o.], (ook) Büchse [vr.1, (zeew.) Koker [m.]: de - van een sekreet: der Trichter im Aotritt^ dat komt niet uit zijn eigen -; (iron.) das kommt nicht aus seinem Him; I -muilen, w. o.: 1) schmun-zeln; 2) kichern. |
KOKEREN.
287
KOLVEN.
|
kokeren, w. b.: 1) in einen Köchèr (ein Futteral, eine Büchse u. s. w.) thun [onr.]; 2) (fig-, fam.) am Narrenseile (bei der Nase) herunifünren; ik laat'mij niet ich lasse mir niohts auf die Nase binden, ich lasse mir keine Nase drehen. kok er muilen, w. o.: 1) schmunzeln; 2) kichern. kokertje, o.: 1) Köcherchen [o.l, Büchschen [o.], (das) kleine Futteral. kokery, vr.; Kocherei [vr.1. koket, vr.: grefallsüchtig, kokett. kokette, vr.: Gefallsüchtigre [vr.]. Kokette [vr.1. koketterie, vr.: Gefallsucht |vr.1,Koketterie [vr.1. koklialzen, w. o.: Zie kiklialzen. kok in»:, vr.: Kochung- [vr.], (das) Ko-chen; (fig-.^) Zubereitung jvr.l. kokinje. vr.: Karamel [m.], (der) braun-gebrannte Zucker; grerekt als -: (spr.) weitschweifigr, langrweiligr. kokkelaar, m.: (der) krahende Halm [al. kokkelen, w. o.: krahen; (van kippen:) ;?lucken, glucksen; (van kinderen:) liebkosen. kokker (kokkerd), m.: (fam.) (der, die) ungeheuer Grosse; (iron.) ungeheuer grosse Nase [vr.]. kokkerellen, w. o.: (fam.) kochen, Speisen zubereiten. kokkin, vr.: 1) Garköchin [vr.]: 2) Kochfrau [vr.]. kok-meeuw, vr.: (vog.) Sturmmewe [vr.]. kokos-lgt;ooni, m.: Kokosbaum [ni.;a]. Kokos [m.]; 1 -melk, m.: Kokosmilch [vr.1; -noot, vr.: Kokosnuss [vr.; ü] (-notenolie, vr.: Kokosnussöl [o.]; -notenzeep, vr.: Ko-kosnussölseife [vr.]); -olie, vr.; Kokosol [o.]; -palm, m.: (pik.) Kokospalme [vr.1, Kokosbaum [m.; aj; -zeep, vr.: Kokosseife [vr.]. koks, m. mrv.: Köche (Zie kok); I -jongen, m.: Kochsjunge [m.1, Küchen-junge [m.1; -leven, o.: Leben [o.j eines Kochs; -maat, m.: Küchengehülfe lm.], (zeew.) Kochsmaat [m.1; -werk, o.: Arbeit [vr.] eines Kochs. Ikoi, vr.: 1) (der) weisse Stirnfleck, Blasse [vr.|; 2) Zaubrerin [vr.], Hexe [vr.]. I -, m.: 1) Blasse [m.], Pferd [o.] mit einer Blasse; 2) Schlag [m.; a] mit der Fleiseher-axt. kol-aelitig:, bv. n.: hexenartig. kolbak, m.: (mil.) Kolback [m.l,Baren-miitze [vr.]. kol-byi, vr.: Fleischeraxt [vr.; a]. kolder, m.: (vea. en fig.) Koller [m.]; (als wapenrusting:) Koller [o.]; den - in aen kop hebben: den Koller haben, kollern. kolderen, w. o.: kollern, den Koller haben. kolder-gat, o.: (zeew.) Koldergat [o.]. kolderiff. bv. n.: (vea. en fig.) kollerig; het paard (de vent) is -: das Pferd (der Kerl) hat den Koller. kolder-sprong, m.: (rs.) Seitensprung [m.; ü]; I -stok, m.: (zeew.) Kolderstock [m.; ö]. |
Ikolen, w. o.: zu Kohle werden [onr.]. Ikolen, vr. mrv.: Kohlen [vr. mrv.]; -branden; Kohlen brennen [onr.1; op heete - staan (zitten): (fig.) wie auf Kohlen ste-hen [onr.] (sitzen [onr.]); I -aak, vr.:Koh-lenschift' [o.l; -bak, m.: Kohleneimer [m.1, Kohlenbecken [o.],Kohlenpfanne [vr.]; -bed, o. (-bedding, vr.): Kohlenbett [o.], Steinkoh-lenschicht [vr.] ;-emmer,m.:Zie-bak; -gas, o.: Steinkohlengas |o.]; -gruis, o.:Kohlenge-stübe [o.], Kohlengraus [m.], Kohlenstaub [m.1; -kooper, m.: Kohlenhandler [m.1; -loods, vr.: Kohlenschoppen [m.1; -mijn, vr.: Kolilengrube [vr.], Steinkohlenberg-werk [o.]; -schop, vr.: Kohlenschaufel [vr.1. kolf, vr.: (i. a. b.) Kolbe [vr.1; met de - van het geweer: mit demFlintenkolben; I -baan, vr.: Kolbbahn [vr*]; -bal, m.: Ball [m.; a] im Kolbenspiel; -hout, o.: Kolben [m.]. kolfde, o.: Kölbchen [o.], Kölblein jo.]; dat is juist een - naar mijne hand: das ist gerade etwas für mich. kolf-party, vr.: Partie [vr.1 Kolbenspiel; I -slag. m.: Kolbenschlag [m.; al; -spel, o.: Kolbenspiel [o.l; -vormig, bv.n.: kolbenförmig. kol-hamer, m.: Schlagel [m.1 kolibrie, vr. (kolibrietje, o.); (vog.) Kolibri [m.]. koliek, vr:: (gnk.) Kolik [vr.1. kolk, vr.: 1) Strudel [m.|.; 2) Tiefe [vr.]; 3) Höhle [vr.]. kolken, w. o.: strudeln. kolle-bloein, vr.: Klatschrose [vr.]. kollen, w. b.: todt [t] schlagen [onr.]. kolokwint, o.: Koloquinte [vr.]; I-ap-pel, m.: Koloquintenapfel [m.; a]. kolom, vr.: (bwk.) Saule [vr.]; (typ.) Spalte [vr.1, Kolumne [vr.]; in drie -men gedrukt: dreispaltig gedruckt; voor personaliteiten zal onze krant hare -men niet openen: Personalitaten wird unsere Zei-tung- nie often stehen (onr.1. Koloinbine, vr.: Kolombine [vr.]; Harlekijn en -; Harlekin und Kolombine. kolombyntje. o.: (zeker luchtig gebakje:) Kolombinclien [o.]. kolom-lioofdje, o.: (typ.) Ueber-schrift [vr.] der (einer) Spalte; 1 -kachel, vr.: Kanonenofen [in.; ö]; -titel, m.: Spal-tentitel [m.]. kolonel, in.: (mil.) Oberst [m.], Obrist [m.]. Ikoloniaal, m.: Kolonialsoldat lm.]. I -, bv. n.: kolonial. Ikoloniale, (verbogen) bv. n.: Kolonial ....; het - stelsel: das Kolonialsystem; de - troepen: die Kolonialtruppen [vr. mrv.]; -waren, vr. mrv.: Kolomalwaaren [vr. mrv.]. kolonie, vr.: Kolonie [vr.], Niederlas-sung [vr.1. kolonisatie, vr.: Kolonisation [vr.]. koloniseeren, w. b.: kolonisiren [ie], kolonist, m.: Kolonist [m.1. koloriet, o.: (schl.) Kolorit [o.]. kolos, m.: Koloss [m.l. kolossaal, bv. n.: kolossal. kol-ryden, w. o.: 1) die Hexenfahrt machen, 2) Hexerei treiben [onr.1 l;-rijder, m.: Zauberer [m.]; -rijdster, vr.:Zaubrerin [vr.J, Hexe [vr.1. kolsem, m.: (zeew.) Kolschwein [o.], Kolschwinn [o.]. kol-vaart, vr.: (vv.) Kabeljaufang [m.]. kolven, w. o.: kolben. das Kolbenspiel spielen; dat noem ik - (dat heet eerst -)• |
KOL VENIER.
288
|
(spr.) das nenne ich (das heisst nun) die wahre Manier. kolvenier, m.: Zie klovenier. kolver, m.: Kolbenspieler [m.]. kom, vr.: Kumme [vr.1; (waaruit men drinkt:) Tasse Lvr.]; (adk.) Kessel [m.1; (van eene haven:) Bécken [o.l; de - der gemeente: der beoaute Theil [Tl der Ge-meinde, das eigrentliehe Dorf; eene glazen - voor goudvisschen: Zie goudvis-NClienkom. komaf, vr.: (pop.) Abkunft [vr.1; van geene hooge -: nicht von hoher Abkunft, nicht von vornehmer Geburt. kombaars, vr.: (zeew.) Matrosen-bettdecke [vr.] ; in eene-genaaid: (fig.) den Haien übergeben, todt [t] und begra-ben. kombof, vr.: Küchenherd (m.1 unter einem Wetterdache; (fig.) kleine Küche [vr.]. kombuis, vr.: (zeew.) Kombüse [vr.], Schiftsküche [vr.]. komediant, m.: Komödiant [m.], Sehauspieler [m.]. 1 -, vr.: Komödiantin [vr.], Schauspielerin [vr.]. komedie, vr.: (schouwburg:) Theater [o.l, Komödienhaus [o.; a], Schauspielhaus [o.; a]; I -gebouw, o.: Theatergebaude [o.]; -spel, o.: (fig.) Komödie [vr.];-stuk, o.: Bühnenstück [o.]. Zie ook eomedie. komeet, vr.: Komet [m.], Schweifstern [m.], Haarstern [m.]. komen, w. o.: kommen [onr.]; - van iets of van iemand: aus etwas oder aus Einem werden [onr.]; wat moet daarvan -: was wird daraus werden? komende, t. dw. en bv. n.: kom-inend; de gaande en - man: die zutal-ligen Kunden. komeny. vr.: Kleinhandel [m.1 in Spezerei- und Esswaaren; I -man, m.: Kleinhiindler [m.1 in Spezerei- und Esswaaren. komenys-waren, vr. mrv.: Spezerei-und Esswaaren [vr. mrv.], (in sommige streken van Duitschland:) Materiahvaa-ren [vr. mrv.]; I -winkel, m.: Spezerei-laden [m.: a en a], (in sommige streken:) Materialhandlung [vr.]. komfoor, o.: Feuerbecken [o.], Feuerpfanne [vr.]. komfoortje, o.: Feuerpfannchen [o.]. Ikomiek, bv. n.: komisch; I -heid, vr.: (das) Komische. Ikomiek, m,: (tnl.) Komiker [m.]. komkommer, m.: Gurke [vr.];l-bed, o.: (tnb.) Gurkenbeet [o.]; -buurt, vr.: Zie knikkerbnnrt; -pit, vr.: Gur-kenkorn [o.: ö]; -plant, vr.: Gurkenpfianze lvr.]; -salade (-sla), vr.: Gurkensalat (m.|; -tijd, m.: Gurkenzeit [vr.], (flg.) stille Zeit [vr.], geschaftlose Zeit [vr.]; -zaad, o.: Gurkensamen [m.]. komma, vr.: Komma |o.l; 1 -punt, vr.: Semikolon [o.], Strichpunkt lm.]. komalie-behoeften, vr. mrv.: (vv.) Alltagsbedürfnisse [o. mrv.]; I -want, o.: (w.) (das) gewöhnliche Tauwerk. kommandant, m.: Kommandant [m.]. kommandeeren, w. b.: 1) komman-diren [ie], befehligen; 3) bestellen. kommandement, o.: Kommandement [o.]. konimanderie,vr.: [t] Komthurei [vr.]. |
kommandeur, m.: Kommandeur [m.], [t] Komthur [m.]. kommando, o.: Kommando [o.]; I -staf, m.: Kommandostab [m.; a], Feld-herrnstab [m.; aj. kommensaal, m. en vr.: Kostganger [m.], Kostgangerin [vr.]. kommer, m.: Kummer [m.j; - en ellende: Kummer und Elend. kommerloos, bv. n. en bw.:kummer-los; I -heid, vr.: Kummerlosigkeit [vr.]. koinmer-ryp, bv. n.: (van ooft, enz.:) nothreif [t], kaumreif; | -vol, bv. n.: kum-mervoll, kümmerlich. kommeriyk, bv. n.: kümmerlich; I -heid, vr.: Kümmerlichkeit lvr.]. konimernis, vr.: [s| Kümmerniss [vr.], Kummer [m.]. kommetje, o.: Tasschen [o.l. kommies, in.: Steuerbeamte [m.]; I -brood, o.: Soldatenbrod [o.]. konimiezen, m. mrv.: Steuerbeamten [:u. mrv.]; I -huisje, o.: Wachhauschen [o.] der Steuerbeamten. Zie ook commies. kommissariaat, enz.: Zie de woorden eomiuissariaat, enz. kompas, o.: (zeew.) Kompass [m.]; zijn - is verdraaid: (iron.) er nat einen Sparren zuviel, er ist toll, (ook:) er ist übler Laune; | -beugel, m.: Kompassring [in.]; -doos, vr.: Kompasskasten [m.]; -huisje, o.: Kompasshauschen [o.]; -lamp, vr.: Kompasslampe [vr.]; -naald, vr: Kompassnadel [vr.]; -roos, vr.: Kompass-rose [vrl, Kompassscheibe [vr.]; -streek, vr.: Kompassstnch [m.]. komplot, o.: Komplot [o.]. komplotteeren, w. o.: komplottiren [ie]. kompres, o.: (hik.) Kompresse [vr.]. I -, bv. n.: kompress. komst, yr.: Ankunft [vr.]; de - tot den troon: die Thronbesteigung. komvormig?, bv.: n.: beckenförmig. konlt;l, bw.: kund; aan iemand iets - doen: Einem etwas kund thun [onr.]; aan een iegelijk zij -: kund und zu wissen sei hiemit jedermann. kondschap, vr.: Kundschaft [vr.]; I -schappen, w. o.: kundschaften (als w.b.: melden, berichten); -schapper m.: Kund-schatter [m.]. kondor, m.: (vog.) Kondor [m.], Greif-geier [m.|. konfttuur, o. (konfituren, vr. mrv.): Konfekt [o. enk.]. koniljt, o.: Konfekt [o.]. kofljten, w. b.: in Zucker einmachen; [ gekonfijt zijn in: (fam.) zu Hause sein in, bewandert sein in. konger-aal, m.: Meeraal [m.]. koning, m.: (i. a. b.) König [m.]; voor den - van Pruisen werken: (spr.) für um-sonst arbeiten; Zie ook spr. blinde. koningen, m. mrv.: Könige [m. mrv.]; Drie -: (kkl.) Dreikönigstag [m.], Drei-königsfest [o.]; de Boeken der -: (bijb.) die Büeher [o. mrv.] der Könige. koningin, vr.: (i. a. b.) Königin [vr.]; I -achtig, bv. n.: emer Königin ahnlich (als bw.: wie eine Königin). koninginnen, vr. mrv.: Königinnen [vr. mrv.]; I -houding, vr.: Haltung [vr.] einer Königin; -kroon, vr.: Königinnen- |
KOOL.
289
|
krone Lvr.]; -mantel, m.: Königmnenman-tel [m.; al; -trots, m.: Stolz [m.] einer Königin. Koningsbergen, o.: (adk.) Königs-bergr [o.]. koningsclia]), o.: [t] Königthum [o.]. konings-dag:, m.: Geburtsfest [o.| des Königs; I -gezind, bv. n.: königrlich gesinnt, royalistisch (-gezinden, m. mrv.: Royalisten [m. mrv.], Konigrliehgresinnten [m.mrv.]); -gezindheid, vr.: Königlichgesinntheit [vr.l, Royalism [m. |; -hagedis, vr.: Königseidechse [vr.|, Basilisk lm.]; -kruid, o.: (pik.) Kö-nigskraut [o.J, Basilikum [o.J; -slang, vr.: Königssehlange [vr.], Riesenschlange [vr.l, Abgottsschlange [vr.l; -spel, o.: Königsspiel [o.], (fig.) Schaehspiel [o.J; -zalf, vr.: (pna.) Königssalbe [vr.], Basilikum [o.|; -zeer, o.: Skropheln [vr. mrv.]; -zetel, m.: Königssitz [m.l, Residenz [vr.]. koninkje, o.: Königlein [o.]. koninklyk, bv. n.: königlieh. koninkryk, o.: Königreich [o.]. konkel, vr.: 1) Spinnroeken [m.]; 2) Riinkeschmiederin |vr.], Fiekfackerin [vr.], Intrigantin [vr.]; 3) Sehaehrerin [vr.]; 4) Zie mrv. konkelN. konkelaeliti^. bv. n.: 1) rankesüeh-tig; 2) Schaeherei liebend ; I -heid. vr.: 1) Rankesucht [vr.], 2) Hang zum Schaehern. konkelaar, m.: I) Rankeschmied [m.J, Intrigant [m.], 2) Scnacherer [m.l. konkelaarnter, vr.: Zie no. 2 en no. '6 konkel. konkel-adel, m.: Kunkeladel [m.], Adel [m.] von mütterlieher Seite. konkelarij, vr.: 1) Rankemacherei [vr.l; 2) Schachern [o.]. konkel-boel. m.: Wirrwarr [m.] von Intriguen, (das) heimliehe Treiben. konkelen, w. o.: 1) Ranke Schmieden, intriguiren [ie]; 2) schachern. konkel-litiis, o.: Haus [o.; a] wo in-triguirt [ie] und geschachert wird; I -leen, o.: (hist.) Kunkellehen |o.|, Weiberlehen [o.]; -pot, m.: (iron.) Kaffeekessel [m.]. konkel», vr. mrv.: 1) Zie het enk.; 2) (tam.) Patsche |vr. en enk.]; in de -zitten: in der Patsche stecken. konserf, o.: Zie eonserf. konst, enz.: Zie kunst, enz. konstabel, m.: (mar.) Kon stabler [m.]. Kanonier [m.]; (in Engeland:) Konstabel lm.|, Polizeidiener [m.J; I -majoor, m.: Geschützmeister [m.]. koiiMtabels-kanier. vr.: Konstabels-kammer [vr.]; I -maat, m.: Unterkonstabler [m.]. . kont, vr.: (gem.) Hinterbacke [vr.]. kontant, bv. n.: kontant, bar; -e betaling: Barzahlung [vr.]; zaken a -: Kon-tantgeschafte |o. mrv.]. kontanten, m. mrv.: Barschaft [vr. enk.], konterfeiten, w. b.: konterfeien. konterfeitsel, o.: Konterfei [o.]. kontrei, vr.: Gegend|vr.l, Land [o.; ii]. konvooi, o.: 1) (kpv., mar. en mil.) Konvoi [vr.], Geleit [o.], Schutzgeleit [o.], Bedeckung jvr.]. Transport [m.]; 2) (op spoorwegen:) Zug [m.; üj; 3) (adm.) Zoll [m; ö]; -en en licenten: Aus- und Ein-gangszölle [m. mrv.]; I -biljet, o.: Geleit-schein lm.]; -looper, m.: (kpv.), jie] SchifFsklarirer |m.|, Schiifsmakler [m.l; -schip, o.: Konvoischift' [o.]. Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, |
konün, o.: Kaninchen [o.]; er uitzien als een gevild -: aussehen [onr.] wie ein abgestreiftes Kaninchen; wijfjes -: (das) weibliche Kaninchen; jong -: (das) junge Kaninchen; tam-: (das) zahme Kaninchen; gebraden -: (kkk.) Kaninchenbraten [m.]. konyne-leger, o.: Kaninehenlager [o.]; I -vel, o.: Kaninchenfell [o.]. konynen, o. mrv.: Kaninchen [o. mrv.]; I -berg, m.: Kaninchenberg (m.|, Kanin-chengarten [m.; iij, Kaninchengehage [o.]; -haar, o.: Kaninchenhaare [o. mrv.], Ka-ninchenwolle [vr. enk.]; -hok, o.: Kanin-chenhaus [o.; a]; -hol, o.: Kaninchenhöhle [vr.], Kaninchenbau [m.J; -jacht, vr.: Kaninchen jagd [vr.J; -jager, m.: (persoon:) Kaninchenjüger [m.J, (dier:) Kaninchen-wiesel [o.]; -kruid, o.: (pik.) Gansedistel [vr.l, Hasenkohl [m.j; -pastei, vr.: Kanin-chenpastete [vr.l; -peper, vr.: (kkk.) Ka-ninchenschwarz [o.J, Kaninchenpfeffer [m.J; -perk, o.: Zie-berg; -val, vr.: Kanincnen-falle [vr.J; -vangst, vr.: Kaninchenfang [m.J; -veld, o. (-warande, vr.): Zie -berg:. konijiishaar, o.: Kanincnenwolle [vr.J, Kaninchenhaare [o. mrv.J. konzenielje, vr.: Zie cochenille, kooi, vr.: (voor vogels:) Kafi^r lm.], Kilficht [m.J, Bauer [o.J; (typ.) Keil [m.J; (zeew.) Koje [vr.J, Schlafstelle [vr.J; naar kooi gaan, (fig.) zu Bette gehen[onr.]. Zie ook eenden-, kippen-, sctiaaps-, enz. kooi-eend, vr.: Lockente [vr.T. kooien, w. b.: (eenden:) in die Enten-hütte fangen [onr.J; (in eene kooi opsluiten :) in einen Kafig setzen; (typ.) verkei-len. I -, w. o.: (pop.) Zie hokken. kooi-hoiider, m.: Zie -man; I -hout, o. (-houtje, o.): (typ.) Keil [m.J. kooiker, m.: Entenfanger [m.], Enten-hüttenbesitzer [m.J. kooiman, m.: Zie kooiker. kook, vr.: Koehen [o.J; aan de - maken: kochen machen; aan de - zijn: 1) kochen, 2) anfangen [onr.J zu koehen; van de - maken : zu kochen aufhoren machen, (fig.) aus der Fassung bringen [onr.j; van de - raken: zu kochen auf horen, (fig.) aus der Fassung kommen [onr.l, die Fassung verlieren [onr.J, (ook:) den Karren in den Koth [tj fahren [onr.l, übel wegkommen [onr.J; van de - zijn: nicht rnenr kochen, (fig.) die Fassung verloren haben, (ook:) übel weggekommen sein,(ook:) sich übel befinden [onr.J. kook-gelegenheid, vr.: Gelegenheit [vr.l zum Kochen: I -hitte, vr.: Siedehitze [vr.J; -hok, o.: Zie kombof;-huis, o.: 1) Garküche [vr.J, 2) Zie kombof;-plaats, vr.: Kochstelle [vr.J; -punt, o.: Siedepunkt [m.J, Siedegrad [m.J. kooksel, o.: (das) Gekochte; (iron.) Kocherei [vr.l; (pna.) Dekokt [o.l, Absud [m.; üj. kookster, vr.: Zie kook vrouw, kook-toestel, o.: Koehapparat [m.J; I-vrouw, vr.: 1) Kochfrau [vr.J, Köchin [vr.], 2) Garköchin [vr.J. Ikool, vr.: (pik.) Kohl [m.]; (min.) Kohle [vr.J: (uitgebrande turf:) Kohle [vr.]; (fig.) betrug [m.J, Betrügerei [vr.J, (fig. fam.) Hokuspokus [o.J; de wereld is vol -: (spr.) die Welt ist voller Lug und Trug, (fig. fam.) die Welt ist voll von Hokuspokus ; - verkoopen: Kohl verkaufen, ! druk. 19 |
KOOL-AARDE.
KOOKJT.
|
(fig. fam.) scherzen; aan iemand een - stoven: (figr.) Einem einen Streich spielen; het sop is de - niet waard:(spr.)die Sache ist der Rede nicht worth UI; gezien als eene rotte - bij een groenvrouw: (spr.) in Ahnsehen wie die bau iin Judennaus; -is -, en warmoes is eten: (spr.) wer Kohl isst, nur Wind geniesst; aangeteekend met eene zwarte -: (fig.) schlecht ange-schrieben; eene doove -: Zie doove-kool; eene gloeiende eine glühen-de Kohle. Zie mrv. kolen en mrv. kooien, kool-aarde, vr.: steinkohlenhaltige Erde [vr.]; I -aehtig, bv. n.: 1) kohlartig, 2) kohlenartig; -akker, m.: Kohlacker, m : (visch:) Kaulbars [in], Kaulbarsch [ml; -bakken, w. o.: (tam ) scherzen; -bakker, m: (fam) Scherzmacner [m], Spassma-cher [m ]; -bakkerij, vr :Scherz | m J; -bed, 0 : (tnb ) Kohlbeet [o 1 kooien, vr.: mrv : (pik) Kohle [m-mrv ], Kohlpflanzen [vr. inrv-l, Kohlköpfe [vr mrv 1 kool-mees, vr.: (vog) Kohlmeise [vr.] ieen rare -mees: iron : ein wunderlicher Cauz; zich verblijden met eene doode -mees: spr.: sich an leeren Hoffnungen weiden): I -stof, vr : (schk ) Kohlenstoff 1 m J (-stofhoudend, bv. n.: kohlenstoffhaltig); -teer, o : [t] Steinkohlentheer [m.]een rare -mees: iron : ein wunderlicher Cauz; zich verblijden met eene doode -mees: spr.: sich an leeren Hoffnungen weiden): I -stof, vr : (schk ) Kohlenstoff 1 m J (-stofhoudend, bv. n.: kohlenstoffhaltig); -teer, o : [t] Steinkohlentheer [m.] kooltje, o *. 1) Köhlchen |o], kleine Kohle [vr ]; 2) (pik.) (der) kleine Kohl; 1 -vuur, o : (pik) Adonisblume [vr ], Feu-erröschen [o |. kool-verkooper, m : Kohlverkaufer [m.], (iron ) Zie -bakker; I -verkooperij, vr.: (das) Kohlverkaufen, (iron.) Scherz [m.]; -verkoopster, vr : Kohlverkauferin [vr ], Scherzerin [vr.]; -zuur, o.: (schk ) Kohlensaure [vr ] (als bv. n : kohlensauer; -zuur zout, kohlensaures Salz); -zwart, bv. n : kohlschwarz koon, vr.: (pop.) Wan ge [yr ], Backe [vr.]; met bolle -en: bausbackig; I -muts, vr : Haube [vr ] mit Wangendeckeln; -slag, m.: Backenstreich [m.] koontje, o : Backchen [o]; met blozende -s: rosenwangig koop, m : Kaut [m.]; - en verkoop: Kauf und Verkauf; akte van -: Kaufver-trag [m.; a]; te -: zu Kauf, zu verkau-fen; te - bij: zu haben bei; dit huis is te -: dieses Iiaus ist zu verkaufen; dat is voor geen ^eld te -: (fig.) das ist nicht zum Verkauf feil; met iets te - loopen: mit etwas hausiren [ie], (fig.) etwas zur Schau tragen [onr.]; op den - toegeven: in den Kauf geben [onr.J; op dien -: 1) auf diese Gefahr hin, 2) unter dieser Bedingung; op den - werken: auf den Kauf arbeiten; op den - gemaakt: auf den Kauf gemacht, (fig.) nicht solide gemacht. koop-akte, vr. (-brief, m.; -contract, o.): Kaufvertrag [m.; a], Kauf brief [m.1, Kaufkontrakt [m,J; I -dag, m.: Kauftag lm.]. koopen, w. b.: (i. a. b.) kaufen; kat in den zak -: (spr.) Zie kat. kooper, m.: Kaufer [m.]. Zie ook kijker. koop-goed, o.: auf den Kauf gemachte Waare |vr.]; I -graag, bv. n.: kaufbegierig, kauflustig; -handel, in.: Handel [m.], Kauf-handel [m.J (kamer van -handel: Handels-kammer [vr.]; rechtbank van -handel: Handelsgericht [o.]). |
koopje, o.: (der) wohlfeile Kauf; dat is een -: das ist spottwohlfeil. koop-Heden, m. mrv. (fam.: -lui, m. mrv.): Kaufleute [m. mrv.] (groote -lieden: Handelsherren [m. mrv.]); I-lust, m.: Kauf-lust, [vr.]; -lustig, bv. n.: kauflustig;-man, m.: Kaufmann [m.; -leute], Handelsmann |m.; -leute] (een groot -man: ein Handels-herr [m.]); -manschap,vr.':Kaufmannschaft [vr.]; -penningen, m. mrv.: Kaufgeld [o. enk.], Kaufsumme [vr. enk.]; -prijs, m.: Kaufpreis [m.]; -som, vr.: Kaufsumme [vr.]; -stad, vr.: Kaufstadt [vr.; a]. koopster, vr.: Kauferin [vr.]. koop-vaarder, m.: (i. a. b.) Kauf-fahrer |m.] (d. i. 1. Kauffahrteischiff [o.], 2. Kauffahrteikapitan [m.]); -vaardij. vr.: Kauffahrtei [vr.] (-vaardijkajpitein, m.: Zie no. 2 -vaarder; -vaardijschip o.: Zie no. 1 -vaarder; -vaardijvloot, vr.: Han-delsflotte [vr.]); -vaart, vr.: Kauffahrtei |vr.]: -vrouw, vr.: 1) Handelsfrau [vr.], Kauffrau [vr.], 2) Verkauferin [vr.],3)(ook wel:) Kauferin (Zie koopster); -waar, vr.: 1) Kaufmannswaare [vr.],2) Zie-s^oed: -ziek. bv. n.: kaufsüchtig; -ziekheid, yr. (-zucnt, vr.): Kaufsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek. koor, o.: (i. a. b.) Chor [m.; ö; voor „kerkkoorquot; ook: Gitterchen, en dan o.]; | -boek, o.: Chorbuch [o.; ü]. koord, o. en vr.: 1) Schnur [vr.; ü]; 2) Seil; (fig.) Strang [m.; a], Strick lm.]; op de slappe - dansen: auf dem schlaffen Seil tanzen; op de stijve -: auf dem ge-spannten Seil; op de - zijn: (fig. fam.) auf don Boinen sein; iets op de - brengen: (fig. fam.) etwas aufs Tapet bringen [onr.], etwas auf die Bahn bringen [onr.]; tot do straf met de - veroordeeld worden: zum Strange verurtheilt [t] woeden |onr.]. koorde-dansen, w. o.: auf dem Seile tanzen (als z. n. o.: Seiltanzon [o.]); I -danser, m.: Seiltanzer [m.]; -danseres, vr.: Seiltanzerin [vr.]. koorden, vr. mrv.: Borten [vr. mrv.]. Tressen [vr. mrv.]. koorder, m.: (der) Neigung zum Er-brechen Empfindende. koor-gestoelte, o.: Chorstuhl [m.; üj; I -gewaad, o.: Chorgowand [o.; a en al; -gezang, o.: Chorgosang [m.; al; -heer, m.: Chorherr [m.], Kanonikus [m.; -nici]; -hemd, o.: Chorhemd |o.l; -kleed, o.: Chor-kleid [o.], Chorrock [m.; ö];-knaap, m.: Chorknabe [m.], Chorschülor lm.];-lessenaar, m.: Chorpult [o.]; -mantel, m.: Zie koorn. o.: Kom [o.], Getreide [o.]; het kaf van hot - scheiden: die Spreu vom Korn scheiden [onr.]; brand in het -: Kornbrand [m.]. Brand [m.] im Korne;dat is - op zijn molen: (spr.) das ist Wasser auf seine Mühle; 1 -aar, vr.: Kornahre |vr.] (-aarverband, o.: hik.: Kornahren-binde jvr.]): -akker, m.: Kornacker |m.; a], Kornfeld [o.]; -baard, m.: Aehrenbart [m.; al; -beurs, vr.: Getroidemarkt [m.; a]; -blauw, bv. n.: kornblau (als z. n. o.:Korn-blau [o.]); -bout. m.: (ins.) Libelle [vr.]; -bouw, m.: Kornbau [m,], (fig.) Kornernto Ivr.]; -bouwer, m.: Kornbauer [m.]; -brander, m.: Branntweinbrenner [m.]; -bran- |
KOOR-ROK.
KOPEREN.
291
|
derij, vr.: Branntweinbrennerei [vr.1; -brandewijn, ra.: Kornbranntwein lra.1; -distel, vr.: (pik.) Ackerdistel [vr.]; -garf ^-garve), vr.: Korngrarbe [vr.1; -grewas, o.: 1) Kornernte [vr.], 2) Getreideart [vr.1; -hal, vr.: Kornhalle [vr.1, Getreidomarkt [m.; al; -harp, vr. :Kornfege [vr.];-heul, vr.: Klatschrose [vr.]; -hulzen, vr. rarv.: Spreu [vr. enk.]; -kooper, ra.: Kornhan-dler [m ], Getreidehandler [ra.]:-korrel vr.: Getreidekorn [o.; ö];-raoleriaar, ra.: Müller [ra.]; -raolenaarster, vr.: Müllerin {vr.]; -opkooper, ra.: Kornwucherer (ra.]; -roos, vr.: (pik.) Feldraohn [in.], Kornrose [vr.], Klatsenrose [vr.1; -schaal, vr.: Korn-wage [vr.]; -schelf, vr.: Getreideschober [ra.]; -schieter, in.: Kornuraschaufler [ra.]; -schoof, vr.: Zie -garf; -schop, vr.: Korn-schaufel [vr.]; -schuit, vr.: Kornschiff jo.]; -schuur, vr.: Kornspeicher [ra.], (fig*.) Korn-kaïumer [vr.]; -tang, vr.: (hik.) Beinzange [vr.1; -uitvoer, in.: Kornausfuhr [vr.] (verbod op den - uitvoer: Kornsperre [vr.1); -verscnieter, ra.: Zie -schieter; -wan, vr.: Kornwanne [vr.], Kornschwinge [vr.]; (het) -wannen: (das) quot;Wannen, (das) Schwingen, (das) quot;Worfeln; -wanner, ra.: Kornscnwir.ger [in.], quot;Worfler [ra.]; -zolder, ra.: Kornboden [ra.; o en ö],Kornspeicher [ra.1. koor-rok, ra.: Zie -kleed, koorster, vr.: (die) Neigung zura Er-brechen Erapfindende. koor-stoel, in.: Chorstuhl [ra.; ü]. koorts, vr.: (gnk. en fig^) Fieber [o.]; een aanval van -: ein Fieberan-fall [m.; al; eene vermaning van -: ein Anstrich [ra.] von Fieber: alledaagsche (das) tagliche Fieber; anderendaag-sche - (derdendaagsche -): (das) drei-tagige Fieber (de verbeelding is erger dan de derdendaagsche -: (spr.) Einbil-dung ist schliraraer als dreitagiges Fieber); de gele -: (das) gelbe Fieber; de - hebben: das Fieber haben; de - krijgen: das Fieber bekoniraen [onr.]; aan iemand de - op zijn lijf jagen: Einen in Schrecken setzen, Einein Furcht ein-jagen [reg.], Eineni Angst inachen. koortsachtig:, bv. n.: 1) fieberartig, 2) Zie koortsig; | -heid, vr.: 1) (das) Fieberartige, 2) Zie koortsigheid. koorts-drank, in.: Trank [ra.; a] egen das Fieber; I -huivering, vr.: Fie-erfrost [in.], Fieberschauer [ra.], Fieber-schauder [in.]. koortsig:, bv. n.: fieberhaft; 1 -heid, vr.: Fieberhaftigkeit [vr.]. koorts-kruiden, o. rarv.: das Fieber vertreibende Krauter [o. rarv.]; I -lijder, ra.: (der) Fieberkranke; -lijderes, vr.:(die) Fieberkranke; -rilling, vr.: Zie -huivering:; -verdrijvend, bv. n.: das Fieber vertreibend; -verwekkend, bv. n.: das Fieber verursachend; -vrij, bv. n.: fieber-frei; -werend, bv. n.: das Fieber vertreibend; -ijling, vr.: (das) Irrereden ira Fieber. koor-zang, in.: Ohorgesang [in.; al; I -zanger, ra.: Chorsanger 1 ra.1, Chorist |m.]; -zangeres vr.: Chorsangerin [vr.], Óioristin [vr.]. Zie rarv. koren. Koos, ra.: (mansnaam:) Jakobus [ra.1, Jakob [ra.]. K-oosje. o.: 1) JakiSbchen [o.]; 2) Ja-kobinchen [o.]. |
koot, vr.: (bij paarden:) [t] Köthe [vr.], Fesselgelenk [o.]; (kinderspeeltuig:) Bein-chen [o.], Knöchelchen |o.l; (hg. fara.) Fuss [ra.; ü]; over -: (vea.) verrenkt;vast op de -en staan: (fig. fara.) fest auf seinen Füssen stehen [onr.]; I -been, o.: |tl Köthenbein [o.]; -beentje, o.: Knöchelchen [o.]. kooten, w. o.: Zie bikkelen, koot-gezwel, o.: Geschwulst [vr.; ü] ara Fesselgelenk; I -lam, bv. n.: steif in den Fesselgelenken, (fig. fara.) steif in den Beinen; -spel, o.: Zie hikkelsoel. koozen. w. o.: kosen, liebein. I 1 -, z. n. o.: Liebelei [vr.], (das) Liebeln. koozeriy. vr.: Zie z. n. o. koozen. kop, ra-: 1) (van alle levende wezens, en fig.:) Kopf [ra.; ö]; een - hebben: 1) (koppig zijn:) auf seineni Kopfe bestehen [onr.], 2) (verstand hebben, geleerd zijn:) Koptquot; haben; bij den - pakken : beira Kopfe nehmen Jour.]; iets op den - tikken: etwas stibitzen; don spijker op den - slaan: (spr.) den Jsa?el auf den Kopf treffen [onr.]; zoo of zoo veel op den gerade so oder so viel; zich over den -werken: zu viel unternehnien [onr.]; over den - gaan (over den - duikelen): (fig.) Bankerott inachen, falliren [ie]; hals over -: (spr.) über Hals und Kopf; het heeft -noen staart: (fig.) es hat weder Kopf noch Schwanz; eene zaak den - inknijpen: (fig. fara.) Zie doofpot; raen ziet iemand wel voor den -, maar niet in den krop: (spr.) raan sieht wohl den aussern Menschen, nicht aber den innern; op zijn - krijgen: Prügel bekoraraen [onr.], (ook:) durchge-hecnelt werden [onr.]: Zie overigens hoofd en koppen; 2) (ora er koffie, thee, chocolade, enz., uit te drinken:) Tasse [vr.1; - en schotel: Tasse und Un-tertasse; 3) (als raaat:) Litre [o.]; een -niet een - er op: ein aufgehauftes Litre; 4) (pik.) Schröptkopf [ra.; ö], (of kortweg:) Kopf [m.; ö]. kopliout, ra.: Kopfbolzen [m.1. koper, o.: Kupfer [o.l; rood-: [t] Roth-kupfer [o.]; geel-: Gelbkupfer [o.j, Messing [o.l; I -achtig, bv. n.: kupferartig; -aluin, vr.: (das) alaunsaure Kupfer; -arsenicum, o.: (das) arseniksaure Kupfer; -berg, m.: Kupferbergwerk [o.l; -gela, o.: Kupfergeld [o.] (een stuk -geld: eine Ku-pfermünze; spr.: Zie koperen);-gieter, in.: Gelbgiesser [in.]; -gieterij, vr.: Gelb-giesserei jvr.]; -goed, o.: 1) Kupferwaare [vr.], 2) Messjngwaare [vr.], 3) (das)ku-pferne Geschirr;-graveur ra.: Kupferste-cher [m.]; -gravure, vr.: Kupferstich [ra.]; -groen, o.: Kupfergrün [o.], Spangrün [o.], Grünspan [ra.]; -houdend, bv. n.: kupfer-haltig; -huid, vr.: (van schepen:) (der) kupferne Beschlag; -kleurig, bv. n.: ku-pferfarbig; -raijn, vr.: Kupferbergwerk [o.J; -pletter, ra.: Kupferplatter lra.1; -pletterij, vr.: Kupferhammerwerk [o.]; -slager, m.: Kupferschraied [ra.] (-slagerswinkel, ra.: Kupferschmiede [vr.]); -slagerij,vr.: 1)Ku-pferschraiede [vr.],2) Kupferschraiedshand-werk [o.l; -werk, o.: Kupfergeschirr [o.l, [t] Kupfergerath lo.], Kupferzeug [o.l; -winkel, in.: Kupferschraiedsladen [in.; a en a]. 1 koperen, bv. n.: kupfern; -geld, -zielmissen: (spr.) wie der Lohn so die Ar- |
KORDELIERS-KLOO STER
KOPEREN.
292
|
beit, ohne Geld hat man nichts; de -bruiloft: die kupferne Hochzeit. Ikoperen, w. b.: kupfern, mit Kupfer beschlagen [onr.]; 1 gekoperd, bv. n.: ge-kupfert, kupferfest. kop-^las, o.: (hik.) Schröpfglas [o.;al, Schrbpikopf [m.; ö]. kopie, vr.: 1) Kopie [vr.1, Abschrift [vr.|; 2) Kopie lvr.1, Nachbildung [vr.]; 3) Zie kopjj ; I -boek, o.: (kph.) [iel Ko-pirbuch [o.; ü], [ie] Briefkopirbuch [o.; ü]; -geld, o. (-loon, o): Abscnreibgebühr [vr.], Schreibgeld [o.], Kopialien (vr. mrv.J. kopiëer-inkt, m.; [ie] Kopirdinte [vr.]; I -loon, o.: Zie kopieloon ; -machine, vr.: [ie] Kopirmaschine [vr.]; -werk, o.: [ie] Kopirarbeit [vr.]. kopiëeren, w. b.: 1) kopiren [ie], ab-schreiben [onr.j; 2) kopiren [ie], nach-bilden. kopie-werk, o.: [ie] Kopirarbeit [vr.]. kopiist (kopist), m.: Kopist [m.], Ab-schreiber [m.]. kopje, o.: Köpfchen [o.]; (drinkens-:) Tasscnen [o.]; I -duikelen, w. o.:einen Pur-zelbaum (Burzelbaum) machen. kop-mes, o.: (hik.) Schröpfschnapper [m.], Schröpfeisen [o.]. kop-sehroef, vr.: (aan eene fluit:) Koptschraube [vr.]; I-seizen, w. b. :(zeew.) umkehren, (als w. o. fig. fam.:) burzeln, einen Burzelbaum machen, koptuber lallen [onr.]; -spijker, m.: Kopfnagel [vr.], Nagel [vr.] mit einem Kopte; -stuk, o.: (mtw.) Kopfstück [o.], (fig. fam.) ïrotz-kopf [m.; ö], Starrkopf [m.; ö]; -wilg, m.: (pik.) Zie knotwilg:. koppel, o.: Paar [o.]. I -, m.: (i. a. b.) Koppel [vr.]; (fig.) Haufen [m.], Trupp [m.], Menge [vr.]. koppelaar, m.: Kuppler [m.]. koppelaarster, vr.: Kupplerin [vr.]. klt;»ppelarü, vr.: Kuppelei [vr.]. koppel-balk, m.: (bwk.) Koppelbal-ken [m.], Oberschwelle [vr.]; I -band, m.: (jag.) Koppelriemen ]m.], Koppelseil [o.]; -boogje, o.: (muz. en tik.) Bindezeichen [o.]; -bord, o.: (zeew.) Stundenbrett [o.]; -dicht, o.: Distichon [o.], Doppelvers [m.J. koppelen, w. b.: 1) koppeln; (fig.) verbinden [onr.]; 2) kuppeln; een gekoppeld huwelijk: eine gekuppelte Hei-rath [t]. koppel-haak, m.: (mil.) Koppelha-ken [m.J. koppeling, vr.: 1) Koppelung [vr.], (das) Koppeln; (fig.) (das) Verbinden; 2) (aas) Kuppeln. koppel-koers, m.: (zeew.) Koppel-kurs [m.]; I -riem, m. (-snoer, o.): Zie -band; -teeken, o.: (tik.) Bindstrich [m.], (muz.) Zie -boogje; -touw, o.: Zie -band; -vers, o.: Zie -dicht; -woord, o.: (tik.) Kopula [v.], (ook wel:) Bindewort [o.; ö], Konjuktion [vr.]. Ikoppen, w. b.: (hik.) schröpfen. Ikoppen, m. mrv.: 1) Köpfe[m.; mrv.]; - snellen: Köpfe abschneiden [onr.]; spijkers met - slaan: (spr.) ohne Umschweif sagen was man zu sagen hat, keine Um-scnweife machen, die Sache zum Schluss-punkte bringen [onr.]; een schip bemand met dertig -: ein mit dreissig Köpfen be-jnanntes Schiff; 2) Tassen [vr. mrv.]; drie - thee en twee - koffie: drei Tassen Thee und zwei Tassen Kaffee; 3) (hik.) Schröpf-köpfe [m. mrv.]; I -snéller, m.: Kopfab-schneider [m.]; -zetten: (hik.) Schröpf-köpfe setzen, schröpfen; -zetter, m.:(hlK:.) Scnröpfer [m.]. |
kopper, m.: (koppenzetter:) Schröpfer [m.]. Kopper (fam.: Koppertjes) -maandag, m.: Festmontag [m.] der Bucndruckerge-sellen, Typographenmontag [m.], (der) zweite Montag im Jahre. koppig:, bv. n.: starrköpfig, halsstarrig, eigensinnig; (van dranken:) berau-schend zu Kopte steigend; I -heid, vr.: Starrköpfigkeit [vr.], Halsstarrigkeit [vr.],. Eigensinn [m.], (van dranken: (das) Berau-schende. kopping, vr.: (hik.) Schröpfen [o.]. vr.: (typ.) Manuskript [o.]; I -geld, o. (-loon, o.) Schriftsteller-Hono-rar [o.]; -recht, o.: Verlagsrecht [o.]. kor, vr.: Kratzgarn [o.], Kratzhamen [m.], Schleppnetz [o.] zum Austerfang. koraal, m.: Chorknabe [m.], Chor-schüler [m.], Chorist [m.]. 1 -. o.: (min.) Koralle [vr.] (zwart-: Korallenschwarz [o.]); (muz.) Choral [o.: a], i -, vr.: 1) Koralle [vr.], 2) Glasperle [vr.]. Zie ook kraal. koraal-aehtig, bv. n.: ko rallen ar tig^ . (muz.) choralartig; 1 -agaat, m.: Korallen-achat [m.]; -boek, o.: (kkl.) Choralbuch (o.; ü]; -boom, m.: Korallenbaum [m.; a]; -dier, o.: [t] Korallenthier [o.l; -diertje, o.: [t] Korallenthierchen [o.]; -draaier,m.: Korallendrechsler [m.]; -gewas, o.: Koral-lengewachs [o.]; -gezang, o.: Choralge-sang; [m.]; -kleurig, bv. n.: korallenfarbig:. -kruid, o.: (pik.) Korallenkraut [o.];-meester, m.: Chorführer [m.]; -mos, o.: Koral-lenmoos [o.]; -muziek, vr.: Choralmusik [vr.J; -net, o.: Korallengarn [o.], Koral-lennetz [o.]; -poliej), m.: Korallenpolyp [m.]; -rif, o.: KoraUenriff [o.]; -rood, bv. n.: korallenroth [t| (-roode lippen, vr. mrv.: (dk.) Korallenlippen [vr. mrv.]); -tak, m.: Korallenzweig [m.], Korallen-zinke [vr.]; -vereeniging, vr.: (muz.) Cho-ralverein [m.]; -versteening, vr.: Koral-lenstein [m.]; -visscher, m.: m.: Korallen-fiseher [m.] (-visschersboot, vr.: Korallen-fischerkahn [in.; a]); -visscherij, vr.: Ko-rallenfischerei [vr.J, Korallenfang [m.]^ -vormig, bv. n.: korallenförmig; -vor~ ming, vr.: Korallenbildung [vr.J; -wortel,, m.: Korallenwurz [vr.]; -zaad, o.: Koral-lensamen [m.J; -zanger, m.: Choralsanger [m.]; -zangeres, vr.: Choralsangerin [vr.J ^ -zee, vr.: Korallensee [vr.J; -zout, o.: (schk.) Korallensalz [o.J; -zwam, vr.: Ko-rallenschwamm [m.J. koralen, bv. n.: korallen. I -, vr. mrv.l 1) Korallen [vr. mrv.J, 2) Glasperlen [viv mrv.J; een snoer van echte -: eine achte Korallenschnur [üj; een snoer van nagemaakte -: eine Glasperlenschnur [vr.J. koraliet, o.: Korallenstein [m.J. koralen, o.: Korallenmoos [o.J. Koran, m.: Koran [m.J. korbeel, m.: (bwk.) Zie karbeel. Kordelier, m.: (kkl.) Franziskaner [m.J, Franziskanermönch [m.J. Kordeliers-klooster, o.: Franzis-kanerkloster [o.; öj. |
k
KORT-ADEMIG.
KORDER.
293
|
korder, m.: Austerfanger [m.1, Auster-tischer [m.1. kordewagren, m.: Schubkarren [m.], .Schiebkarren lm.]. kordon, o.: (i. a. b.) Kordon lm.1; door de -s loopen: Spiessruthen [t] laufen lonr.]. Ikoren, o.: Zie koorn. I o. mrv.: 1 Chöre Lm. mrv.]; in de - zingen: in den Chören singen [onr.]. Ikoren, w. o.: Xeigung zum Erbrechen empfinden [onr.]; ik koor er tegen: mir ckdt davor. korf, vr.: Korb [m.; ö]; (voor bijen:) Bienenkorb [m.; ö], Bienenstock [m.; ö]; uit de - zonder zorg eten: (spr.) keine Nahrungssorgen kennen [onr.]; I -draagster, vr.: Korbtragerin [vr.], (lust.) Kane-phore [vr.]; -flesch, vr.: Korbflasche [vr.]. korfje, o.: Körbchen [o.], Körblein [o.]. korftabak, m.: Blattertabak [m.]. kor-liaan, m.:(vog.) Birkhahn [m. ;a]; i -hoen, o.: (vog.) Birkhuhn [o.; ü], Birk-henne [vr.]; -hoenders, o. mrv.: Birkhüh-ner [o. mrv.]. koriander., in.: (pik.) Koriander [m.]; 1 -zaad, o.: Koriandersame [m.]. kor int, vr.: Zie krent. korinkniid. o.: (pik.) Koriskraut [o.], Erdkiefer [vr.], Feldcypresse [vr.]. korist, m. en vr.: Chorsanger [m,]. Chorsangerin [vr.]. kornak, m.: Kornak [m.],Elephanten-führer [m.]. kornaiyn, m. (kornalijnsteen, m.): Karneol [m.]. kornel, m.: Zie kolonel. I -, vr.: (zemelmeel:) Kleienmehl [o.]; (kornoelje:) Kornelle [vr.], Kornelkirsche [vr.]. Ikornet, m.: (mil.) Kornett [m.], Stand-artentrager [m.]. Ikornet, vr.: 1) Standarte [vr.]; 2) Hör-trichter [m.]; 3) - (of: -muts), vr.: Zie neepjesmuts. Ikor-net, o.: Zie kor. kornets-plaats, vr.: Kornettsstelle [vr.]. kornis, vr.: (bwk.) Karniess [o.]; (bij schrijnwerkers:) Hohlleiste [vr.],Kehlleiste [vr]; I -schaaf, vr.: Karniesshobel fm.]. kornoelje, vr.: (pik.) Kornelkirsche [vr.], Kornelle | vr.]; I -boom, m.: Kornel-baum [m.; a], Kornelkirschbaum [m.; a], kornoeljen (kornoeljenhouten), bv. n.: kornellen. kornuit, m. en vr.: 1) (der) lockere Zeisig, (der) lustige Vogel [o], 2) Kamerad [m.], Greselle [m.]; zeg dat tegen uwe -en: sage das den Leuten Ihres Gelichters. kor-oester, vr.: grosse (mit dem Kratz-garn gefangene) Auster [vr.]. korporaal, m.: (mil.) Korporal [m. a]. korporaalsehap, o.: Korporalschaft [vr.]. korporaals-strepen, vr. mrv.: Kor-poralsborten [vr. mrv.J. korps, o.: (mil.) Korps [o.]; I -wijze, bw.: korpsweise. korre, vr.: Zie kor. korrel, vr.: Korn[o.; ö]; (alsgewicht:) Decigramm [o.]. korrelaelitiff. bv. n.: 1) körnicht, körnerartig, 2) körnig; I -heid, vr.; l)(das) Körnerartige, 2) körnige Beschaft'enheit [vr.]. korrelen, w. b.: körnen, körneln. I -, w. o.: körnen, sich körnen. |
korrelgips, o.: (der) körnige Gips. korrelig, bv. n.: 1) körnig; 2) Zie korzelig: I -heid, vr.: 1) körnige Be-schaffenheit [vr.], 2) Zie korzeligheid. korrel-klieren, vr. mrv.: körnige (vielkörnige) Drüsen [vr. mrv.]; I -steen, m.: Körnerstein [m.]. korreltje, o.: Körnchen [o.], Körn-lein [o.]. korrel-vorinig, bv. n.: kornförmig, körnicht; 1 -ijzer, o.: Kerneisen [o.l;-zeef, vr.: Kornsieb [o.J. korren, w. o.: 1) mit dem Kratzgarn nach Austern fischen; 2) Zie kirren, kors, vr.: (pik.) Kresse [vr.]. korset, o.: Korsett [o.], Schnürbrust [vr.; ü]. Mieder |o.], Schnürmieder [o.]; I -veter, m.: Schnürband [m.; a]. korsetten-maakster, vr.: Korsetten-maeherin [vr.], Schnürbrustmacherin [vr.]; I -maker, m.: Korsettenmacher [m.], Schnür-brustmacher [m.]. korst, vr.: Kraste [vr.]; eene - brood, eine Brodkruste; eene-ijs: eine Eiskruste. korstaehtig, bv. n.: krustenartig; I -heid, vr.: (das) Krustenartige. korsten, w. o.: eine Krustebekommen [onr.], sich bekrusten. korstig, bv. n.: krustig; I -heid, vr.: krustige Beschaffenheit [vr.]. korst-koraal, o.: Krustenkoralle [vr.]; I -mossen, o. mrv.: (pik.) Krustenflechten [vr. mrv.]. kort, bv. n.: 1) kurz; binnen - (pop.: in het -): in Kurzem; sedert -: seit Kur-zem, seit kurzer Zeit; - geleden: vor Kurzem; pas - geleden: noch niet lange her, erst vor Kurzem; - te voren: kurze Zeit vorher; - daarna: kurze Zeit nachher; -na zijn vertrek: kurz nach seiner Abreise; hier - bij: ganz in der Xahe;-bij kas zijn: schlecht bei Kasse sein; om - te gaan: kurz; - en goed: kurz und gut; - en bondig: kurz und bündig; - en klein: kurz und klein; - en dik: kurz und dick; - van stof (- aangebonden); kurz angebunden; -e metten met iemand maken: wenigUm-stande mit Einem machen; iemand - houden: (fig.) Einen kurz halten; - zicht: Qcph.) (die) kurze Sicht (papier op - zicht: rapier aui kurze Sicht, kurzsiehtiges Papier, kurzes Papier); -voer (-voeder): (das) kurze Futter; de -e galop: (rs.) der kurze Galopp: maak het -: tasse dich kurz, mache es kurz; ik zal het - maken: ich werde es kurz machen; 2) te -: zu kurz, (fig.) zu wenig; te - komen: zu kurz kommen [onr.]. te - schieten: zu kurz fallen [onr.], nicht ausreichen; te - doen aan: verkürzen; iemand te - doen: Einem zu kurz thun [onr.], Einen benaehtheiligen [t] ; zich zeiven te - doen: sich selbst benaehtheiligen [t], (fig.) Hsinil an sich selbst legen, sich um's Leben bringen [onr.]; 8) - van adem: kurzathmig [t]; - van armen: kurzarmig; - van beenen: kurzbeinig; - van haar: kurzhaarig; - van hals: kurzhalsig; - van hoornen: kurzhornig; - van neus: kurzna-sig;- van ooren: kurzohrig, kurzöhrig; -van pooten: kurzbeinig;1-van staart: kurz- fesenwanzt; - van steel (- van stengel): urzgestielt; - van vlerken (- van vleugels): kurzflügelig; - van vinders; kurzgefingert;esenwanzt; - van steel (- van stengel): urzgestielt; - van vlerken (- van vleugels): kurzflügelig; - van vinders; kurzgefingert; - van voeten: kurzfüssig. kort-ademig, bv. n.: kurzathmig [t]; |
KOUD-SLACHTEK.
KORTHEID.
294
|
-ademigheid, vr.: [t] Kurzathmigkeit Ivr.]; -af, bw.; kurz. kortheid, vr.: Kürze [vr.J. kortheidshalve, bw.: um es kurz zu machen, um kurz zu sein. kort-hoornkoe, vr.: kurzhornige Kuh [vr.; ül; I -jan, o.: (pop.) das Messer;-om: bw.: kurz; -oor, m.: Stutzohr [o.]; -ooren, w. b.: 13] die Ohren stutzen; -staart, m.: Stumpfschwanz lm.; a]; -staarten, w. b.: stumpfschwanzen; -stondig, bv. n.: kurz; -stondigheid vr.: kurze Dauer [vr.]; -weg, bw.: kurz; -wieken, w. b.: [3] die Flügel beschneiden [onr.l (ook fig.). kor-tUd, vr.: Zeit [vr.] zum Austertang mit dem Kratzgarn. kort-zieht, o.: (kph.) Zie in kort; I -zichtig, bv. n.: kurzsichtig; -ziehtigheid. vr.: Kurzsiehtigkeit [vr.]. kortave, vr.: (kph.) Zie courtage, kortegaard. vr.: Wachstube [vr.]; (mil.) Hauptwacne [vr.]; (fig.) Polizeiamt [o.; iij; (ook:) [T] Thurm [m.; ü]; iemand in de - brengen: Einen in den Thurm [T] stecken. kortelas, vr.: Hirsehtanger [m.], Weid-messer [o.]. kortelings, m.: (bwk.) Rüstholz [o.;ö]. kortelings, bw.: kürzlich, vor Kur-zem, unlangst, neulich. kortelyk, bw.: kurz. korten, w. b.: 1) kürzen, kürzer machen; het anker -: (zeew.) den Anker ein-kürzen; 2) kürzen, abziehen[onr.l. I-, w.o.: kürzer werden [onr. |; (fig.) abnehmen [onr.]. korter, bv. n. (v. tr.): kürzer. I - m.: Kürzer [m.l (1. Kürzermacher [m.]; 2. Ab-zieher [m.)). korting, vr.: 1) Kürzung [vr.]; 2) Ab-zug [m.; ü]. kortst, bv. n. (o. tr.): kürzest. korven, w. b.: einkörben. korvet, vr.: (zeew.) Korvette [vr.J. kor-visscher, m.: Zie korder. korzel. bv. n.: 1) argerlieh, zumZorne geneigt; 2) unwillig; I -heid, vr.: 1) Aer-gerlichkeit [vr.iGeneigtheit [vr.J zumZorne: 2) ünwille [vr.]. korzelhooflt;l, o.: Hitzkopf [m.; ö]. korzelig, bv. n.: Zie korzel; - worden (zich - maken): sich iirgern, sich erei-fern, zornig werden [onr.], zürnen; iem. - maken: Einen argern, Einen erzürnen; I -heid, vr.: Zie korzelheid. kossem, m.:Wamme [vr.J, Wampe [vr.]. kost, m.: Kost [vr.]; in den - zijn: l)in der Kost sein, 2) in Pension sein; in den - gaan: l) in die Kost gehen [onr.], 2) in Pension gehen [onr.]; den - verdienen: das Brod verdienen; - en loon: Kost und Lohn; - en inwoning: Kost und Logis; zijne oogen den - geven: (fig. tam.) gut zusehen [onr.]. kostbaar, bv. n.: 1) kostbar, kostspie-lig, theuer [t), 2) kostbar, werthvoll [t]; 1 -heid, vr.: (i. a. b.) Kostbarkeit [vr.] (1. Kostspieligkeit [vr.], 2. [der] hohe Werth [t]). ' kostbaas, m.: Kosthalter [m.], Kost-herr [m ]. koste, (verbogen vorm): ten - van: 1) auf Kosten f21, 2) zum Nachtheile [t] (zum Schaden) [2]. kosteloos, bv. n.: 1) unentgeltlich; |
2) kostenfrei; 1 -.heid, vr.: 1) Unentgelt-lichkeit [vr.], 2) (das) Nichtskosten^ kosteiyk. bv. n.: köstlich; I -heid, vr.: Köstlichkeit [vr.]. Ikosten, w. o.: kosten; het koste wat het wil: es koste was es wolle. Ikosten, vr. mrv.: Kosten [vr. mrv.]; (kph.) Spesen [vr. mrv.]; vrij van -: kostenfrei, (kph.) spesenfrei; met groote -: mit grossem Kostenaufwand; iemand op - jagen: Einen in Kosten setzen. koster, m. :Küster [m.], Kirchner [m.], Messner lm.1, Sakristan [m.]. kosters-ambt, o. (-plaats vr.): Zie kosterschap, kostersehap, o. Küsterstelle [vr.j, Kirchnerstelle [vr.], Messnerstelle [vr.]. koster in, vr.: Küsterin [vr.], Kirch-nerin [vr.]. kosterij, vr.: 1) Küsterwohnung [vr.], Küsterei [vr.], 2) Küsterstelle [vr.]. kostganger, m.: Kostganger [m.|; I -gangster, vr.; Kostgangerin |vr.]; I-geld, o.: Kostgeld [o.]; -huis, o.: Kosthaus [o.; a]. kostje, o.: 1) (fig.) Stückehen [o.lBrod; 2) (fig.) etwas Delikates; mijn liefste -: mein Lieblingsessen. kost-kind, o.: Kostschüler [m.], Kost-sehülerin [vr.]; I-leerling, m. en vr.: Zie -kind; -school, vr.: Pensionat [o,]. Pension [vr.],Erziehungsanstalt [vr.], Kost-schule [vr.] (een kind op eene -school doen: ein Kind in eine Pension thun [onr.l; -schoolhouder, m.: Vorsteher [m.l einer (der) Erziehungsanstalt; -schoolhou-deres, vr.: Vorsteherm [vr.] einer (der) Erziehungsanstalt; -vrouw, vr.: Kostfrau [vr.]; -winner, m.: Brodverdiener | m.j; -winning, vr.: Broderwerb lm.], (fig.) Handwerk [o.|. (ook:) Geschaft Lo.]. kot, o.: Koben [m.j, Hundeloch [o.; ö]. koteren, w. o. en b.: stochern; aus-stochern. Zie peuteren, uitpeuteren. kotsen, w. o.: (pop.) kotzen, sich erbrechen [onr.]. kotser. in.: (pop.) Kotzer [m.]. kotsing, vr.: (pop.) Kotzen [ol. kotter, m.: (zeew.) Kutter [m.]. kon, vr.: Kalte [vr.]; wat doet gij in de -: (iron.) was wagst Du dich aufs Glatteis? ! -beitel, m.: Kaltmeissel [m.]. Kaltbeutel [m.]. koud, bv. n.: kalt (ook fig.); van den -en grond: Zie grond; -e bakker: Brod-verkaufer [in.], Brodverschleisser [m.l; -e bakkerij, vr.: Brodladen [m.; a en a]; -e keuken: kalte Küche [vr.], kalte Speisen [vr. mrv.]; -e koorts: (das) kalte Fieber; -e pis: (gnk.) Harnstrenge [vr.]; het -e zweet: der kalte Schweiss; er gaat eene -e rilling over mijn heele lijf (of: ik word er - van) als ik er slechts om denk: ein kalter Schauer überlauft mich (oder : es überlauft mich kalt) wenn ich nur daran denke; het raakt mijne -e kleeren niet: (fam.) Zie kleeren. koud-aehtig, bv. n.: kaltlich, etwas kalt; I -bloedig, bv. n.: kaltblütig; -breu-kig, bv. n.: kaltbrüchig. koude, vr.: Kalte [vr.]; bibberen van -: beben (zittern) vor Kalte; eene - vatten: sich erkalten. Zie ook kon. koudheid, vr.: Kalte [vr.]. koudjes, bw.: ziemlich kalt. koud-sehaal, vr.: Kaltschale lyr]; I -slachter (-slager), m.: Kaltschlach- |
KRAAM-HEER.
KOU-KLEUM.
295
|
ter [m.], Abdecker [m.|, Schinder [m.]; I -vocht, o.: (ontl.) Schleimblut [o.]; -vuur, o.: (hik.) (der) kalte Brand; -waterkuur, vr.: (gnk.) Kaltwasserkur [vr.J. koa-kleum (-kliem), m. en vr.: Fröstling Lü»'I5 Frostier Lni.1, Fröstlerin [vr.]. kou», vr.: Strumpf [m.; ü]; (zeew.) Kausche [vr.]; met de - op den kop terug:-komen: (spr.) vom Felilschlagren zur Rückkehr ^ezwung-en zurückkommen [onr.], unvernchteter Sache zurückkommen [onr.J kouseband. m.: Strumpfband [o.; a], Knieband [o.; al; de orde van den -: der Hosenbandorden; ridder van den -: Hitter [m.J vom Hosenbande. kousen, vr. mrv.: Strümpte [in. mrv.j; I -breier, m.: Strumpfstricker [m.1; -breister, vr.: Strumpfstrickerin [vr.];-fabriek, vr.: Strumpfmanufaktur [vr.], Strumptla-brik [vr.]; -fabrikant, m.: Strumptfabrikant [m.]; -handel, m.: Strumpf handel [m.!; -kooper, m.: Strumpfhandler [in.], Struiupf-waarennandler [m.]; -stopper, m.: Strunipf-flieker [m.J;-stopster, vr.: Strumpfflickerin [vr.]; -vorm, m.; Strumpftbrm [vr.];-weet]-getouw, o.: Strumpfstunl [m.; ü|, Strumpf-wirkerstuhl [m.; ü]; -wever, m.: Strumpf-weber [m.1, Strumpfwirker [m.]; -weverij^ vr.: Strumpfweberei [vr.],Strumpfwirkerei [vr.]; -winkel, nu: Strumpfwaarenladen jm.; a en ii] (Zie spr. wanten). kousje, o.: Strümpfchen [o.], Strümpf-lein [o.]; (van eene lamp:) Docht [m.]. koiiMVormij*, bv. n.: strumpttonnig'. kout, m.: Geplauder [o.|, Plauderei [vr.]. kouten, w. o.: plaudern. kouter, m.: (keuvelaar:) Plauderer [m.]. I o.: (akk.) Kolter [o.|, Pflugeisen lo.]. kontnter, vr.: Plaudrerm [vr.]. kouw, vr.: Kiifig: [m.|, Bauer [o.]. kouwelijk, bv. n.: für Frost empfind-lich; I -heid, vr.: Empfindlichkeit [vr.] für Frost. kozak, m.: Kosak [m.]; betman der -ken: Kosakenhetman [m.]. koxyn, o.: 1) Thürg-estell |o.l; 2) Fen-stergestell [o.]; 3) (fig.) Fensterbank [vr.; a|, Fensterlehne [vr.|. kraa^**, m.: Kragen [m.1; staande -: Stehkragen [m.]; Spaansche (der) spa-nische Kragen (ook hik.); iemand bij zijn - pakken (vatten, nemen, grijpen): Éinen beim Kragen tassen (neiimen [onr.]); een stuk in zijn - drinken: sich einen Rausch trinken [onr.]; een stuk in zijn - hebben: einen Rausch haben; een - aan iem. of aan iets hebben : (pop.) einen quot;Widerwillen gegen Einen oder gegen etwas haben; I -eend, vr.: (vog.) Kragenente [vr.J; -jas, vr.: Rock [m.; ö| mit (einem oder mehre-ren) Kragen. kraagje, o.: Krageichen [o.|, Kriiglein [o.]. kraa^-niau, m.: Kragenmann [m.; ii], (hist.-mtw.) Dukaten [ni.]; I -mantel, m.: Mantel [m.; a] mit Kragen; -steen, m.: (bwk.) Kragstein [m.j; -trap, vr.: (vog.) (die) gehaubte Trappe. |
kraai, vr.: (vog?) Krahe [vr.]; (iron.) Leichenbitter [m.1, Leidbitter [m.], Lei-chenbesorger [m.j; kind noch - hebben: (spr.) Zie kind; de ecne - pikt den anderen zijne oogen niet uit: (spr.) es hackt keine Krahe der anderen die Augen aus, ein Wolf frisst den andern nicht; I -ach-tig, bv. n.: krahenartig, (iron.) leidbitter-annlich; -bes, vr.: (pik.) Krahenbeere [vr.]. kraaie-1gt;ek, m.: Krahenschnabel [m.; a]. kraaien, w. o. en b.: krahen; (drie spr.) Zie haan. kraaien-niarNeli, m.: (iron.) Abzugs-marsch [m.; aj (den -marsch blazen: pop.: krepiren [ie], abmarschiren [ie], sterben [onr.]); I -nest, o.: Krahennest [o.]; -oog, o.: Krahenauge [o.] (ook pha.). kraaie-poot, in.: Krahenfuss [m.; ü], (pik.) Krahenklaue [vr.]. kraaier, m.: 1) Kraher [m.]; 2) Zie verklikker ; 3) Aufwiegler [m.]. kraaie-veder (-veer), vr.: Kriihenfeder [vr.]; I -voet, m.: (pik.) Krahenfuss [m.; ü]. kraai-look, o.: (pik.) Weinlauch [m.]. kraaister. vr.: 2) Kraherin [vr.]; 2) Zie A*erklikster; 3) Aufwieglerin [vr.]. kraak, m.: Krach [m.]. 1 -, vr.: (vaartuig:) Karacke [vr.]. kraak-amandel, vr.: Knackmandel [vr.]; I -been, o.: Knorpel [m.J (-beenachtig, bv. n.: knorpelartig; -beendier, o.: [t] Knorpelthier [o.|; -beenhuid, vr.: Knor- Selhaut [vr.]; -beenvisschen, m. mrv.: norpelfische [m. mrv.]); -beenig, bv. n.: knorpelig; -bes (-bezie), vr.: Krackbeere [vr.], wilde Maulbeere [vr.]; -net, bv. n.: (fam.) wie aus einem Ei geschalt; -porselein, o.: (fig.) leicht zerbrechliche Waare [vr.]; -schip, o.: Karacke [vr.J; -steen, m.: (van fruit*) Kern [m.J, Stein [m.] (-steen-ooft, vr.: Steinobst [o.|): - zindelijk, bv.n.: überreinlich; -zindelijkheid, vr.: lleber-reinlichkeit [vr.].elhaut [vr.]; -beenvisschen, m. mrv.: norpelfische [m. mrv.]); -beenig, bv. n.: knorpelig; -bes (-bezie), vr.: Krackbeere [vr.], wilde Maulbeere [vr.]; -net, bv. n.: (fam.) wie aus einem Ei geschalt; -porselein, o.: (fig.) leicht zerbrechliche Waare [vr.]; -schip, o.: Karacke [vr.J; -steen, m.: (van fruit*) Kern [m.J, Stein [m.] (-steen-ooft, vr.: Steinobst [o.|): - zindelijk, bv.n.: überreinlich; -zindelijkheid, vr.: lleber-reinlichkeit [vr.]. kraal, vr.: 1) Koralle [vr.J, (fig.) Glas-perle [vr.J; 2) (das) hottentottische Dort* [öj; I -boom, m.: (pik.) Vogelbeerbaum [m.; a]; -schaaf, vr.: Stabhobel [m.]. kraam, vr.: I) Bude [vr.J, (fig.) Kram [m.] ; de geheele -: der ganze Kram; als het hem iu zijne - te pas komt: wenn er's zu seinem Zwecke dienlich findet; 2) AVo-chenbett |o.J, Kindbett [o.], (ook:) isieder-kunft [vr.]; in de - moeten: schwanger sein (- bij: von); in de - komen van: nie-derkommen [onr.] mit, in die Wochen kommen [onr.1 mit; in de - liggen: in Wochen liegen [onr.J, im Kindbett sein; hare - uitleggen: die Sechswochen halten 1 onr.1; dat heeft zij uit hare laatste - gehouden: das ist ihr von ihrer letzten J^ie-derkunft geblieben; zij is pas acht dagren oud -s: sic ist nur seit acht Tagen eine Wöchnerin; eene kwade -: eine unzeitige Niederkunft; eene zware -: eine schmerz-liche Entbindung. kraam-anijs. m.: Anislikör [m.] wel-cher den Besueherinnen im Wochen-zimmer prasentirt [ie] wird; I -bed, o.: Wochenbett [o.], Kindbett [o.]; -bewaarster, vr.: Kindbettwarterin; uit -bewaren gaan: sich als Kindbettwarterin verdingen [onr.]; - bezoek, o.: Wochen-besuch [m.J; -bier, o.: Wöchnerinnenbier [o.l; -goed, o.: Windelzeug [o.];-heer, m.: |
KRAAMPJE.
296
KRATTIG.
|
Mann [in.; a] der(einer) Wöchnerin;-kamer, vr.: quot;VVochenzimmer |o.l., Woenenstube [vr.l; -kind, o.: Woehenkind [o.],(figr. fam.) Einfaltspinsel [m.]; -maal, o.: Kindbett-schmaus [m.]; -stoel, m.: Gebarstuhl [m.; ül; -vrouw, vr.: Wöchnerin [vr.l, Kindbet-terin [vr.] (-vrouwenkoorts, vr.: Kindbett-fieber [o.]; -vrouwensoep, vr.: Kraftsuppe [vr.]); -zuivering:, vr.: (vlk.) Kindbettreini-gung: [vr.]. kraampje, o.: kleine Bude [vr.]. kraan, vr.: (aan vaten, enz.:J Halm [m.: a]. Zapten [in.]; (wkt.) Krahn [m.J; (vog.) Kranich [m.]; I -balk, m.: Krahn-balken [m.]; -bek, m.: (pik. enhlk.) Storch-schnabel [m.; a]; -boom, m.: Krahnbaum [m.; a]; -geld, o.: Krahngeld [o.]; -kind, o.: Krahnarbeiter [m.]; -ladder, vr.: Krahnleiter [vr.]; -meester, m.: Krahn-meister [m.]; -oog, o.: (pha.) Krahenauge [o.]; -oogen, w. o.: (fam.) einen Hasen-schlaf schlaten [onr.]; -rad, o.: Krahnrad [o.; a]; -recht, o.:Krahnrecht[o.];-sleutel, m.; Zwicker [m.]; -vogel, m.: Kranich [m. 1; -zaag, vr.; Krahnsage [vr.l. krab? m.: Ritz [m.], Schramme [vr.]. I vr.: Zie krabbe. krabbe, vr.: (visch:) Krabbe [vr.]; l-kat, vr.: Kratzkatze [vr.]. krabbel, vr.: Ritz [m.], Schramme [vr.]. krabbelaar, m.: (fam.) Schwachling I m.]. krabbelaarster, vr.: (tam.) Schwachling [vr.]. krabbelen, w. o.: (slecht of zeer klein schrijven:) kritzeln; naar boven -: mit Mühe hinauf klettern. krabbel-neUrift, vr.: Kritzclei [vr.]; I-vuisten, w. o.: sich balgen. krabben, w. b.: kratzen. krabber, in.: Kratzer [m.]. krabbel, o.: Schabsel [o.]. kracht, vr.: Kraft [vr.]; met - en macht (met - en geweld): mit aller Ge walt; in de - des levens: in den besten Jahren; uit zijne - groeien: zu stark wachsen [onr.]. kraelitdadig:, bv. n.: kraftig; I -heid, vr.: Kraft [vr.l. krachteloos, bv. n.: kraftlos; I -heid, vr.: Kraftlosigkeit [vr.]. krachtig:, bv. n.: kraftig. kracht-meter, m.: Kraftmesser [m.]. Dynamometer [m.]; I -vol, bv. n.: kraft-voll; -wortel, m.: Kraftwurz [vr.], Kraft-wurzel [vr.]. Krain, o.: (adk.) das Herzogthum [t] Krain, (die) Karniola.j krak, tsw.: krach! I -, m.: Krach [m.]. krakeel, o.: Zank [m.J; I -achtig, bv.n.: zanksüchtig. krakeelen, w. o.: zanken. krakeelig:, bv. n.: zanksüchtig. krakeel-ziek, bv. n.: zanksüchtig; I -zucht, vr.: Zanksucht [vr.]. krakeling, m.: Bretzel [vr.]. krakelinkje, o.: Bretzelchen [o.]. kraken, w. o.: krachen. I -, w. b.: knacken. krakend, bv. n.: (fig.) krankelnd, wankend; -e wagens loopen het langst: (spr.) krankelnde Leute leben am lang-sten. kraker, m.: Knacker [m.]. |
kraking, vr.: 1) Krachen [o.]; 2)Knacken [o.]. Ikralen, vr. mrv.: Korallen [vr. mrv.]; (fig.) Glasperlen [vr. mrv.]. Ikralen, w. o.: perlen. krallenboom, m.: Vogelbeerbaum [m.; a]. kram, vr.: Kramme [vr.], Krampe [vr.]. kramen, w. o.: niederkommen [onr.], in die Wochen (ins AVochenbett, ins Kind-bett) kommen |onr.]. kramer, m.: Kleinhandler [m.J. kramery, vr.: Kramerei [vr.] krammen, w. b.: krampen, krammer, m.: Kramper [m.J. kramme t-boom, m.: Wachholder-baum [m.; a]; I -vogel, m.: Krammetsvo-gel lm.; ö]. krammins:, vr.: Krampen [o.]. kramp, vr.: Krampf [m.; a). krampachtig:, bv. n : 1) krampf haft, 2) krampfig, krampfig; I -heid, vr.: 1) Krampf haitigkeit [vr.], 2) Krampfigkeit [vr.], Krampfigkeit [vr.]. krampig:, bv. n.: krampfig, krampfig; I -heid, vr.: Krampfigkeit |vr.l, Krampfigkeit [vr.]. kramp-lach, m.: krampf haftes Lachen [o.]; I -pijn, vr.: Krampfschmerz [m.]; -stillend ov. n.: krampfstillend; -werend, bv. n.: krampfwehrend. krank, bv. n.: krank; I -achtig, bv. n.: kranklich; -bed, o.: Krankenlager [o.l. kranken, in Sam. I Zie zieken in Sam. krankheid, vr.: Krankheit [vr.]. krankhoofd, o.: (der, die) Verrückte; I -zinnig, bv. n.: geisteskrank, ver-rückt; -zinnige, m. en vr.: (der, die) Geisteskranke (-zinnigengesticht, Irren-heilanstalt [vr.]; -zinnigenhuis, o.: Irren-haus [o.; a|, pop.: Tollhaus [o.; a]); -zinnigheid, vr.: Verrücktheit [vr.J. krans, m.: (i. a. b.) Kranz [m.; al; goede wijn behoeft geen -: (spr.) gute Waare verkauft sich selbst. kransje, o.: (i. a. b.) Kranzchen [o.]; (iron.) Klatschgesellschaft [vr.]. krans-krnid, o.: (pik.) Majoran [m.]; I -lijst, vr.: (bwk.) Krarzleiste [vr.l; -vor-mig, bv. n.: kranzförmij.. krant, vr.: Zeitun*. [vr.]. Zie con-rant. krap, bw.: knapp. I -, vr.: Zie meekrap. Ikras, bv. n.: 1) rüstig, kraftig; 2) arg, stark. Ikras, vr.: Kratz [m.], Ritz [m.], Schramme [vr.]. kras-borstel, in.: Kratzbürste [vr.]. krasheid, vr.: 1) Rüstigkeit [vr.l, Kraftigkeit [vr.], 2) Strenge [vr.l. krassen, w. b. cn o.: kratzen. krasser, m.: (persoon:) Kratzer [m.]; (voorwerp:) Kratzer [m.j. krassing:, vr.: (das) Kratzen. kras-ljzer, o.: Kratzeisen [o.], Kratzer [m.]. krat, o.: Schlosskelle [vr.l; I -wagen, m.: Wagen [m.] mit einer Schlosskelle. krater, m.: Krater [m.]. krat tig:, bv. n.: herb; I -heid, vr.: Herbe [vr.J. |
KRIEBELIG.
KRAUW
297
|
krauw, vr.: Kratz [m.1, Ritz [m.], Schramme [vr.]. krauwel, m.: Kralle [vr.J. krauwen, w. b.: krauen. krediet, o.: Kredit [m.!; op auf Kredit; I -brief, m.: Kreditbrief [m.];-stel-scl, o.: Kreditsystem [o.]; -vcrcenigringr, vr.: Kreditverein [m.]; -wet, vr.: Kredit-gresetz [o.]. kreeft, m.: Krebs [m.]; I -achtig:, bv. n.: krebsartig; -boter, vr.: Krebsbutter Ivr.]. kreeften, m. mrv.: Krebse fm. mrv.J; 1 -gang, m.: Krebsgang [m.] (den -gang-gaan: m.: den Krebsgang gehen [onr.]); -nat, o.: Krebsbrühe [vr.]; -soep, vr.: Krebs-suppe [vr.]. kreefts-bloem, vr.: (pik.) Krebsblu-mo [vr.]; 1 -keerkring, m.: (str.) Wende-kreis [m.] des Krebses; -oog, o.: Krebs-auge [o.]. kreeft-slak, vr.: Krebskrabbe [vr.]; 1-spin, vr.: Krebsspinne [vr.]; -vormig, bv. n.: krebsförmig. kreek, vr. : (adk.) kleine Bucht [vr.]. kreel, vr.: 1) Borte [vr.], Tresse [vr.]; 2) Butte [vr.], Tragkorb [in.; ö]. kreelen, w. b.: galloniren [ie], kreen, bv. n.: krittlich; I -heid, vr.: Krittlichkeit [vr.]. kreet, m.: Schrei [m.|. kreeuwen, w. o.: zanken. kreeuwer, m.: Zanker [m.]. kreeuwerig, bv. n.: 1) zankiseh; 2) zanksüchtig; I -heid, 1) (das) Zanki-sche. 2) Zanksucht [vr.], Zanksüchtigkeit [vr.]. kreeuwer ij, vr.: Zankerei [vr.], Zank (m.1. kreeuwster, vr.: Zankerin [vr.]. kregel, bv. n.: Zie korzelig: I-kop, m.: Gnesgram [m.]. krek, bw.: pracis. krekel, m.: Grille [vr.]. krekelen, \v. o.: grillen, krekelzang, m.: Grillen sang [m.; a]. Krelis, m.: (mansnaam:) Kornelius [m.]. kreng, o.: Aas [o.]; (fig.) Luder [o.]. krongelaar, m.: Feilscner |m.]. krengelaarster, vr.: Feilseherin Ivr.]. krengelen, w. o.: feilschen. krengen, w. o.: 1) (zeew.) kriingen; 2) füilschen. krenging, vr.: (das) Krangen. krenken, w. b.: kranken. krenk er, m.: Kranker [m.]. krenking, vr.: Krankung [vr.]. krenkster, vr.: Krankerin [vr.]. krent, vr.: Korinthe [vr.]. krente-boom, m.: Korinthenbeer-straucli [m.; a]. krentelen. w. b.: (koorn:) wannen, schwingen |onr.]. krenten, vr.: mrv.: Korinthen [vr. mrv.]; i -baard, in.: (das) mit Ausschlag besetzte Kinn; -brood, o.: Korinthenbrod [o.]. krentje, o.: Korintehen |o.1. krent en-kak kei', m.: I) Knausor lm.], Filz [m.], 2) Feigling |m.], Memme [vr.]; |-kakkerig, bv.n.: 1) knauscrig, filzig, 2) feig, memmenhaft; -koek, ra.: Korin-thenkuehen [m.]. |
krep, o.: Krepp [m.]; 1-ijzer, o.:Kraus-eisen [o.j. krepel, bv. n.: (pop.) Zie kreupel, kreppen, w. b.: kransen. krep-yzer, o.: Krauseisen [o.]. krets, vr.: (gnk.) Kratze [vr.]; (vea.) Raude [vr.], Raude [vr.]; I -borstel, m.: Kratzbürste [vr.]. kreuk, vr.: Knitter [m.]; (fig.) Verlet-zung [vr.]. kreukel, m.: Krümpel [m.]. Knitter [m.]. kreukelen, w. b.: krümpeln, knit-tern. 1 -, w. o.: knittern, sieh knit-tern. kreukelig, bv. n.: krümpelig, knit-terig; I -heid, vr.: Krümpeligkeit [vr.], Knitterigkeit [vr.]. kreuken, w. o. en b.: Zie kreukelen; (fig.) verletzen. kreuker, m.: Knitterer [m.]. krenking, vr.: (das) Knittern; (fig.) Verletzung [vr.]. krenkster, vr.: Knittrerin [vr.]. kreun, m.: (der) stöhnende (ach-zende) Laut; een - geven: Zie kreunen. kreunen, w. o.: stöhnen, achzen. I - (zich), w. w.: sich kümmern (- aan: um). kreuning. vr.: Stöhnen [o.], Aechzen [o.]. kreupel, bv. n.: hinkend; - loopen, w. o.: hinken, lahm gehen [onr.]; -e verzen : (dk.) Knüttelverse 1 m. mrv.], (fig.) hinkende Verse [m. mrv.]; den -en waard slaan: (fig. fam.) Alles kurz und klein schlagen jonr.J. krenpelaelitig, bv. n.: etwas hinkend; I -heid, vr.: (der) etwas hinkende Gang. kreupel-bosch, o.: Gebüsch [o.]; I -dicht, o.: (dk.) Knüttelreim |o.l. kreupelheid, vr.: (das) Hinken, kreupel-hout, o.: Unterholz [o.], Schlagholz [o.]; 1 -rijm, o.: Zie -dicht. kreus, vr.: (tech.) Gergel [m.J, Girgel [m.1; I -mes, o.: Gergelkamm [o.; al. krevel, vr.: Zie kriebel, krevelen, w. o.: Zie kriebelen.-krib, vr.: Krippe Ivr.]; (mil.) Britsche [vr.]; (langs rivier-oevers:) AVeidenflecht-werk [o.]. kribbe, vr.: Zie krib; I -bijten, w. o.: (van paarden:) koppen, (fig. fam.) sauertöpfisch sein (als z. n. o.: Krippen-bcissen [o.], fig. fam.: Sauertöpngkeit [vr.]); -bijter, m.: (paard:) Krippenbejs-ser lm.], (mensch:) Sauertopf [m.; ö]; -bijterig, bv. n.: 1) krippenbeissig, 2) sauertöpfisch; -kat, vr.: (fig. fam.) Zie krabbekat. kribben, w o.: 1) kritteln; 2) zanken. 1 -, w b.: (rivier-oevers:) mit Weiden-flechtwerk versehen [onr.]. kribbig, bv. n.: 1) sauertöpfisch 2) übellaunig; I -heid, vr.: 1) Sauertöpfig-keit [vr.], (das) sauertöpfische Wesen, 2) Uebellaunigkeit [vr.]. kribje, o.: Krippchen [o.]. kriebel, vr.: Jucken [o.j, Kribbeln [o.], Kitzel [m.]. kriebelen, w. o en b.: 1) jucken; 2) kitzeln; 3) kritzeln. kriebelig, bv.n.: 1) juckend; 2) kitz- |
KROEG-HOUDER.
KRIEBELIXG.
298
|
liamp;; 3) gekritzelt, kritzlig; I -heid, vr : 1) (das) Juckende, 2) Kitzligkeit [vr.], 3) Kritzligkeit [vr.]. kriebeling, vr.; Jucken [o.l, Kribbeln [o.J, Kitzeln [o.J. kriebel-krablgt;el, o.: Gekritzel |o.l; l-kruid, o.; (das)Jucken erregende Kraut; -schrift, o.: Kritzelei [vr.]. kriegel (kriegelig), bv. n : Zie kre-gel. kriek, vr.: (pik.) Vogelkirsche [vr.]; (krekeltje:) Grille [vr.],(inz.huiskrekeltje:) Zirpe [vr.]. 1 -, tsw.; bums!; dan is het -: 1) ua sitzt man in der Tinte, 2) da ist der Teufel los; toen was het -: da war der Teufel los. krieke-boom, m.: Zie kriekelaar. kriekelaar, m.: Vogelkirschbaum [m.; a]. Ikrieken, w. o.: zirpen. ikrieken. o.: Dammerung [vr.]; het - van den dag: der Tagcsanbrueh, die Morgendammerung, das Morgcngrauen. Ikrieken, vr. mrv.: Vogelkirschen [vr. mrv.]; -over zee: Judenkirschen [vr. mrv.]; | -taart, vr.: Vogelkirschentorte [vr.]. Ikriel, vr.: Zie kreel. Ikriel, bv. n.: (pop.) wollüstlg; (ook:) ausgelassen. Ikriel, o.: (das) kleine Zeug; 1 -aardappelen, m. mrv.: unausgewachsene Kar-toneln [vr. mrv.]. krielen, w. o.: wimmeln; het krielt daar van muizen: es wimmelt da von Mausen. krielltaan, m.: Zwerghiilinchen lo.]. kriellieid, vr.: 1) quot;Wollust [vr.], 2) Aus-gelassenheit [vr.j. kriel-hen (-kip), vr.: Zwerghenne [vr.]; I -hoenders, o. mrv. (-kippen, vr.: mrv.): Zwerghühner [o. mrv.]. kriemelaar, m.: Zauderer [m.], Zö-gerer [m.]. kriemelaarster, vr.: Zaudrerin [vr.], Zögrerin [vr.]. kriemelen, w. o.: zaudern, zögern, unschlüssig sein. kriemelig, bv.n.: unschlüssig; I -heid, vr.: Unschlüssigkeit [vr.]. krieuwel, enz. Zi(^ kriebel, enz. kriezel, vr. (kriezeltje, o): Krümchen [o.], Körnchen [o.]; geen -: gar nichts. krikke-mik, vr.: Hebebaum [m.; a], Hebebock [m.; ö]. krik-krakken, w. o.: krachen; l-man, m.: (pop.) Branntwein [m.]. Ikrinip, bv.n.: (vanvisch:) ganzfrisch, unterm Zerschneiden noch lebendig. Ikrinip. vr.: (das) Einschrumpfen, Zu-sammenziehung [vr.j; (van laken, enz.:) Krimpe [vr.|; (fig.) Mangel jm.]; geen -hebben: (fam.) ziemlich bei Mitteln sein; geen - hebben van: kein Mangel haben an; er is nog geen -: es ist noch kein Mangel; I -darm, m. en vr.: (iron.) llun-gerleider [m.|, Hungerleiderin [vr;|, (ook:) (der) arme Schlucker, (ook wel:) Fröstling [m.]. Frostier [m.J, Fröstlerin [vr.]. krimpen, w. o.: einschrumpfenj sich zusammenziehen [onr.]; de wind krimpt: der Wind zieht sich ein: het schip krimpt tegen den wind: das Schiff segelt beun Winde; ik lag te - van de pijn: ich lag achzend und stöhnend vor Scninerzen. I -, w. b.: (tech.) krimpen [onr.], einlaufen machen. |
krimper (krimperd), m.: Frostier [m.], Fröstling: [m.]. krimpig, bv. n.: für Frost empfind-lich; I -heid, vr,: Empfindlichkeit [vr ] für Frost. krimp-kabeljauw, m.: (der) ganz frische Kabeliau; I -kous, vr.: (der) sich zusammenzienende Strumpf [üj, (fig. iron.) Fröstlerin [vr.1; -schelviscn, m.: (der) ganz frische Schellfisch; -schol, vr.: (die) ganz frische Scholle. krimpHt.er, vr.: Fröstlerin [vr.]. krimp-tong, vr.: (die) ganz frische Zunge; I -visch, m.: (der) ganz frische Fisch; -vrij, bv. n.: krimpfrei (het -vrije laken : das krimpfreie Tuch); -zalm, (der) ganz frische Lachs. kring:, in.: Kreis [m.1; (in hout:) Ring lm.|; (rondom deoogen:) Ring [m.1; I-ach-tig, bv.n.: 1) kreisartig, 2) ringartig;-loop, m.: Kreislauf lm.]. krings-wyN (-wijze), bw.: 1) kreis-weise; 2) ringweise. kringvormig, bv. n.: kreisförmig. krinkel, enz.: Zie kronkel, enz. krioelen, w.: wimmeln (- van: von). krip, o.: Krepp [m.|; I -floers, o.: Kreppflor [m.|. krippen, bv. n.: von Krepp. I -, w. b.: kreppen. kriN, vr.: Dolch [m.1; I bij - en kras: hoch und theuer [t]. Kris, in.: (mansnaam:) Christian |m.]. Krisje, o.: (vrouwennaam:) Christine [vr.]. kriskrassen, w. o.: knarren, knir-schen. Krispün, m.: (mansnaam:) Krispin [m.J. krissen, w. o.: knistern, knittern. kristal, o.: Krystall; I -achtig, bv. n.: krystallartig; -graveur, m.: Krystallschnei-der [m.]; -helder, bv. n.: krystallhell. kristallen, bv. n.: krystallen. kristallisatie, vr.: Krystallisation [vr.], [ie] Krystallisirungr [vr.]. kristalliseeren, w. o. en b.: kry-stallisiren [iel. kristalliseering, vr.: Zie het z. n. kristallisatie. kristallen, o.: Krystall [o.]. kristallenen, bv. n.: krystallen. kristaliyn-voeht, o-: (van het oog;) Krystallsaft [vr.]. kristal-schieting, vr.: Krystallisation [vr.|; I -snijder, m.: Zie -graveur; -vorming, vr.: Zie -scliieting; -water, o.: 1) krystall wasser [o.], 2) Krystall isa-tionswasser [o.]. kritiek, bv. n.: bedenklich, misslich; | -heid, vr.: (das) Bedenkliche, (das) Miss-liche. Zie ook z. n. vr.: critiek. kroclit, vr.: Krypte [vr.1, Höhlc [vr.], (das) unterirdische Gewölbe. krodcle, vr.: (pik.) Rauchhafer [m.]. kroeg, vr.: Kneipe [vr.],Kneipschenke [vr.j; in -en loopen: kneipen; naar de-gaan; in die Kneipe gehen [onr.J; in de -zitten: in der Kneipe sitzen [onr.]. kroegen, w. o.: kneipen. kroeg-houder, m.: [t] Schenkwirth [in.]; I - houdster,vr.; [tl Schenkwirthin [vr.j; -looper, m.: Kneiper [m.J; -muzikant, m.: |
KROEG-LOOPER.
KROPPIG.
290
|
Bierfiedler [m.]; -vlieg, vr.: Zie -loo-per. kroelen, w. o.: sich an einander schmie-gen. kroep, vr.: (gnk.) hautige Braune [vr.], Luftröhrenentzündung [vr.]. Ikroes, m.: (drink-:) Beeher [m.1; (smelt-:) Tiegel [m.1, Schmelztiegel [m.l. Ikroes, bv. n.: kraus; l-haar, o.: (das) krause Haar; -harig, bv. n.: kraushaarig, krausköpfig, krauslockig; -kop, m.: Kraus-kopf [m.; oj. kroezen, w. o.: kraus werden [onr.], krauseln, sich krauseln. kroezig, bv. n.: Zie kroenharig:: I -heid. vr.: Kraushaarigkeit [vr.J, Kraus-köpfigkeit [vr.], Krauslockigkeit [vr.]. kroft, vr.: Zie kroelit. krokodil, in.: (drk.) Krokodill [o.]; 1 -achtig, bv. n.: krokodillartig. krododillen, m. mrv.: Krokodille [o. mrv.l; I -dooder, m.: [t] Krokodillentödter [m.l; -tranen, m. mrv.: Krokodillthranen [vr. mrv.]. krokodils-ei, o.: Krokodillenei [o.l. krokus, m.: (pik.) Krokus [m.]. krol, o.: Zie krot. I -, vr.: (bwk.) Kragtjtein lm.]. krollen, w. o.: (van katten:) rammeln. krollig, bv. n.: Z'w krottig:. krolse li, bv. n.: rammelig, brunftig; - zijn; rammeln, brunften; I -heid, vr.: Brunft [vr.]. krol-steen, m.; (bwk.) Kragstein [m.]; I -ziek, bv. n.: Zie krolseh. krom, bv. n.: krumm; - liggen: (fig.) krumm liegen lonr.I, Noth [t] leiden [onr.], sich kümmerlich benelfen [onr.]; het geld, dat stom is, maakt recht wat - is: (spr.) Geld regiert die Welt; - van beenen: krummbeinig; met -me hoornen; krumm-hornig, krummgehörnt; met een -men neus: krummnasig; - van stengel: krummstangelig, krummstielig; -me vingers hebben: (spr.) die Finger kleben lassen [onr.]; I -acntig, bv.n.: etwaskrumm; -been, m. en vr.: Krummbein [m. en vr.]; -bek, in.: (vog.) Krummschnabel [m.l. Krummschnabler [m.], (pik.) Sabelböhne [vr.]; -darm, m.: (ontl.) Krummdarm [m.; a.]. kromlieid, vr.: Krümme [vr.], Krumm-heit jvr.]. krom-hout, o.: Krummholz [o.; ö]; I -lijnig. bv. n.: krummlinig. krommen, w. b.: krümmen. I - (zich), w. w.: sich krümmen. kromming:, vr.: Krümmung [vr.]. krom-neus, m.: Krummnase [vr.], Habichtsnase [vr.]; I -praatster, vr.: Spraeh-verstümmlerin [vr.]: -praten, w. o.: lallen; -prater, m.: Sprachverstümmler [m.]; -snavel, m.: Zie vog. -bek; -talen, w.o.: kau-derwalschen. kromte, vr.: Krümme [vr.]. krom-ton$£, vr.: Zie -praatster en -prater; I -voet, m.: Krummfuss [m.; -lüsse]. Ikronen, w. b.: kronen; het einde kroont het werk: (spr.) das Ende setzt dem Werke die Krone auf. ikronen, vr. mrv.: (i. a. b.) Kronen [vr. mrv.]; 1 -goud, o.; Kronengold [o.]. |
kroniek, vr.; Chronik [vr.j; de Boeken der -en: (bijb.) die Bücher der Chro-niken; I -achtig, bv.n.: ehronikartig; -schrijver, m.: Chronikenschreiber [m.]. kroning:, vr.: Krönung jvr.]. kronings-dag:, m.: Krönungstag [m.j^ I -eed, m.: Krönungseid [m.]; -feest o.: Krönungsfest [o.]; -plechtigheid, vr.: Kro-nungsfeierlichkeit [vr. |, Krönungsfeier [vr. I. kronkel, m.: 1) Krümmung [vr.];. 2) quot;Windung [vr.]; I -achtig, bv.n.: schlan-gelnd; -darm, m.: (ontl.) Grimmdarm [m.; a]. kronkelen, w. o.: (zich -, w. w.): sich schlangeln. kronkelig;, bv. n.: schlangelnd, ge-schlangejt; l-heid, vr.: (das) Geschlangelte^ kronkeling:, vr.: Krümmung [vr.J^ Schlangenwindung [vr.1. kronkel-pad, o.: Schlangenpfad Im.]^ (fig.) Schleichweg [m.]; I-weg, m.; Sehlan-genweg jm.], (fig.) Schleichweg [m.], (der) krumme Weg. kroon, vr.: (i. a. b.) Krone [vr.]; erfgenaam van de -: Kronerbe [m.], Kron-erbin [vr.j; de - spannen: 1) Alles über-treffen [onr.], 2) alle Andere übertreffen. [onr.]; de - zetten op: [S\ die Krone aut-setzen; iemand naar de - steken: (fig.) mit Einem wetteifern; aan iem. de - van ziju hoofd halen: (fig.) Einem die Ehre rauben. kroonaelitig, bv.n.: kronartig, kro-nenartig, (fig.) Liebe zur Krone hegend;, I -heid, vr.: (aas) Kronenartige,(fig.)Liebe [vr.J zur Krone, kroon-ader, vr.: (ontl.) Kranzader [vr.|; I -daalder, m.: (mtw.) Kronenthaler [m.]; -gewei, o.: (vanherten:) Krongehörn [o.]; -kandelaar, m.: Kronleuchter [m.l -lijst, vr.: (bwk.) Krongesims [o.]; -prinselijk, bv. n.: kronprinzlich. kroontje, o.: Krönchen [o.]. kroontjes-kruid, o.: wildePetersilie [vr.]. gt;, kroonvormig'. bv. n.: kronenformigr^ kroos, o.: Entengrün jo.l. kroosje, o.: kleine Pflaume [vr.]; om -s gaan: (fig. fam.) abmarschiren [ie], den grossen Sprung machen, sterben [onr.]. kroost, o.: Kinder [o. mrv.]; (fig.) Nachkommen [m. mrv.]; Nachkoinmen-schaft [vr. enk.]; een talrijk -: eine zahl-reiche Familie. kroot, vr.: rothe [t] Rübe [vr.], Run-kelrübe [vr.]. Zie mrv. kroten. krop, m.: Kroptquot; [m,; ö]; den - vooruit steken: (spr.) sich in die Brust werfen [onr.l, (ook:) die Xase hoch tragen [onr.];. dat steekt hem in zijn -: (spr.) das sitzt ihrn unverdaut im Magen: zijnen - vullen: (pop.) sich den Magen voll stopfen; Zie ook spr. kop. krop-ader. vr.: Kropfader 1 vr.]; I -brood, o. (- uit den zak): (dasj ungebeu-telte Brod; -duif, vr.: (vog.) Kropitaube [vr.], Kröpfer [m.l; -dunsel, o.: (der)junge Lattich; -gans, vr.: Kropfgans [vr.; aj; -gezwel, o.: Kropfgeschwulst [vr.; ü]. kroppen, w. o.: (van kool, enz.:) köpfen; (van vogels en fig. van men-schen:) sich den Magen voll stopfen. I w. b.: 1) (volproppen met eten:) kröpfen; 2) Zie bolwerken. kropper (kropperd), m.: 1) Kropftaube [vr.j, Krópfer fm.j; 2) Kopfsalat [m.l. kroppig, bv. n.: 1) Tuit einem Kropte^ 2) im Atnmen [t] hinderlich. |
KRUIMEL ARIJ.
krop-sala.de.
|
krop-salade, vr.: Kopfsalat [m.]; 3 -vogel, m.: 1) (der) mit Nudeln gremas-tete Vogel [ö], 2) Kropfvogel (m.; ö]; -ziek. bv. n.: krank von Magenüberladung; -ziekheid, vr.: Krankheit [vr.1 von Magenüberladung. krot, o.: Koben [m.1, Loch [o.; ö]; lt;fig.) Bordell [o.]-reen - van een huis: ein enges, schlechtgebautes Haus [al. kroten, vr. mrv.: rothe [tl Rüben [vr. mrv.l, Runkelrüben [vr. mrv.l; 1 -sop, o.: Runkelrübensaft [m.]; -stroop, vr.: Run-kelrübensyrup [m.1; -suiker, vr.: Runkel-rübenzucker [m.]. (krotten, o. mrv.: enge, schlechtge-baute Hauser [o. mrv.l; (fig.) Bordelle [o. mrv.l. Ikrotten, w. o.: bei einem heiraths-fahigen [tl Madchen einen Abendbesuch abstatten. krotters, m. mrv.: junge Leute, wel-«he bei heirathsfahigen [tl Madchen einen Abendbesuch abstatten. krotterig (krottig), bv. n.:unbewohn-'bar; I -heid, vr.: ünbewohnbarkeit [vr.1. krozen, w. b.: gergeln. kruclien, w. o.: achzen, stöhnen. knie her, m.: Aechzer [m.1. krui-as, vr.: Mühlenwinde [vr.]. kruiwagen, m.: Schiebkarren [m.], Schubkarren [m.] (een goeden -wagen hebben: fig.: machtige Grönner haben; tot den -wagen veroordeelen: zum Fes-tungsbau verurtheilen [t|); -zeel, o.: Zie kruiszeel. kruid, o.: (pik.) Kraut [o.; al; er is geen - voor gewassen: (spr.) es ist unver-meidlich; er is geen - voor hem gewassen: (spr.) es ist kein Kraut für ihn ge-wachsen (d. h. seine Krankheit ist un-heilbar); I -achtig, bv. n.: krautartig;-boek, o.: Krauterbuch [o.; ü], Pflanzenbuch [o.; ü]. Ikruiden, w. b.: würzen. Ikruiden, o. mrv.: Krauter [o. mrv.1,; er zijn geen - voor gewassen: (spr.)Zie in kruid: I -aftreksel, o.: Krauterabsud lm.]; -azijn, m.: (der) gewürzte Essig; -doos, yr.: Krauterkastchen [o.]. kruidenier, m.: Gewürzkramer [m.], Gewürzhiindler [m.] Spezereihandler [m.], Spezereikriimer [m.j; (in sommige streken van Duitschland:) Materialist [m.]. kruideniers-affaire, vr. (-vak, o.): Gewürzhandel [m.l, Spezereihandel [in.], lt;in sommige streken:) Materialgeschat't [o.], Materialwaarengeschaft [o.l. kruidenier.Hter, vr.: Gewürzhandle-rin [vr.], Gewürzkramerin [vr.], Spezerei-handlerin [vr.], Spezereikramerin [vr.], lt;in sommige streken:) Materialistin [vr.j. kruideniers-vak, o.: Zie -affaire, kruideniers-waren, vr. mrv.; Ge-wurzwaaren [vr. mrv.], Gewürze |o. mrv.], Spezereiwaaren [vr. mrv.], Spezereien [vr. mrv.l, (in sommige streken:) Materialwaa-ren [vr. mrv.]; I-winkel m.: Spezereiladen [m.; a en a], Spezereihandlung [vr.], (in sommige streken:) Materialwaarenhand-lung [vr.], Materialladen |m.; a en a]. kruiden-kaas, vr.: Krauterkase [vr.]; ! -kenner, m.: Zie kruidkundige; -lezen, z. n. o.: Krautersammeln [o.|; -lezer, m.: Krautersammler [m.]: -wijn, m.: Kriiu-terwein [m.], Gewürzwein lm.]; -zoeker, |
m.: Zie -lezer; -zoekster, vr.: Kriiuter-sammlerin [vr.]. kruider, in Sam. I -azijn, -kaas,-wijn, enz.: Zie in mrv. kruiden. kruiderUën, vr. mrv.: Zie vr. mrv. kruidenierswaren. kruid-liof, m.: Zie -tuin. kruidig, bv. n.: würzig, würzhaft, ge-würzt, aromatisch; (fig.) Zie kruiig; I -heid, vr.: (das) Würzige, (das)Gewürzte, (das) Aromatische. kruidje, o.: Krautchen [o.]; I - roer-me-niet, o.: (pik.) Sinnpflanze [vr.], Scham-pflanze [vr.], Mimose [vr.j; (pop. en ook fig.) Krautehen [o.j Rühr-niich-mcht-an. kruid-kenner, m.: Zie -kundige; I -kennis, vr.: Zie -kunde; -koek, m.: Krauterkuchen [m.]; -kunde, vr.: Kran-terkunde |vr.], Pfianzenkunde [vr.], Bota-nik [m.1; -kundig, bv. n.: botanisch;-kundige, m.: Krauterkenner [m.], Botaniker [m.J; -nagel, m.: (pik.) Gewürznelke [vr.], Nagelein [o.] (-nagelboom, m.: Nagelein-baum [m.; a). Gewürznelkenbaum lm.;a]; -nagelolie, vr.: ^elkenöl [o.l);-noot, vr.: Muskatnuss [vr.; ü]; -tuin, m.: (der) botanische Garten [a]. Ikruien, o. mrv.: Zie mrv. kruiden. Ikruiën, w. b.: Zie kruiden. I -, w. o. en b.: karren, mit dem Schiebkarren fahren [onr.]; (van rivieren:) Eistreiben [onr.1, mit Treibeis gehen [onr.I; iem. in eenen post -: (fig. fam.) Einem zu einem Amte verhellen [onr.]. kruier, m.: 1) Karrenschieber [m.], Schubkiirrner [m.]; 2) Gepacktrager [m.J, Dienstmann [m.; a]. kruiers-gild, o.: Karrenschieberzunft [yr.], Schubkarrnerinnungr [vr.]; -loon, o.: Zie kruiloon: -taal, vr.: Pöbelsprache [vr.]; -werk, o.: Karrnerarbeit [vr.j, (fig.) anstrengende Arbeit [vr.]. krui-haspel. m.: Zie -as. kruiig, bv. n.: Zie kruidig; (fig.) nett, hübsch, (ook:) munter, lebhaft; I -heid, vr.: Zie kruidigheid, (fig.) Xettheit [vr.], Hübschheit [vr.1, (ook:) Munterkeit [vr.|, Lebhat'tigkeit [vr.]. kruiing, vr.: (das) Karren; (van rivieren:) (das) Eistreiben. kruik, vr.: Krug [m.; ü]. Zie kruikje, kruiken, w. b.: in Krüge füllen. kruikje, o.: Krüglein [o.],Krügelchen [o.j: het - gaat zoolang te water, tot het eindelijk breekt: (spr.) der Krug geht so lange zu Wasser (zum Brunnen), bis er bricht. kruit, vr.: Jux [m.1; om de -:ausjux, zum Spass. kruilen, w. o.: Zie kirren, krui-loon, o.: Karrenschieberlohn [m.]. kruim, o.: Krume [vr.]; (fig.) Geist [m.l, (ook:) Einbildung [vr.], Zie ook kruiigheid. kruimaelitig, bv. n.: krumig, wie Krume; I -heid, vr.: Krumig-keit [vr.j. kruimel, m.: Krümel [o.]. kruimelaar, m.: Krümler [m.]; (fig.) Kleinigkeitskriimer [m.J, (ook:) Knauser [m.], Knicker [m.]. kruimelaarster, vr.: Krümlerin [vr.]; (fig.) Kleinigkeitskramerin [vr.1, (ook:) Knauserin [vr.|, Knickerin |vr.]. kruimelarü, vr.: (das) Krümmeln; |
KRUIZEMUNT.
KRUIMELEN.
301
|
(figr.) Kleinigkeitsgreist [m.], (ook:) Knau-serei [vr.[, Knickerei [vr.]. kruimelen, w. b.: zerkrümeln. 1 w. o.: krüineln. zerkrümeln; (fig-.) kleinlich handeln, (ook:) knausern, kniekern. kruimelis:, bv. n.: krümeligr, krü-melnd, bröcldich; (fig.) kleinlich, (ook:) knauserig-, knickerig:; I -heid, vr.: Krü-meligkeit [vr.1, (fig:.) Kleinigkeitsgreist [m.], (ook:) Knauserei [vr.], Knickerei [vr.]. kruimeling, vr.: Zie kruimelary. kruimeltje, o.: Krümelchen [o.], Krümchen [o.J, Krümlein lo.l. kruimen, \v. o. en b.: krumen, krü-meln, zerkrümeln.. kruimig:, bv. n.: krumig:; (van aardappelen:) mehligr; I -heid, vr.: (das) Krumige, (van aardappelen: das) Meh-ligre. kruimkant, m.: (van brood:)Klebe-ranft [m.; a]. kruimpje, o.: Zie kruimeltje, kruin, vr.: (ontl.) Scheitel jm.j, Wir-bel [m.); (fig.) Scheitel [m.l, Spitze [vr.], Gipfel [m.]; (ook:) Hirnschadel [m.], Koptquot; [m.; ü], (tam.) Oberstübehen [o.J; het scheelt (het schort) hem in zijne -: (tam.) es ist bei ihm im Oberstübehen nicht rich-tig:; I -punt, o.: Scheitelpunkt |m.l, Zenith [m.l; -schering, vr.: (kkl.) Tonsur [vr.|. kruintje, o.: Scheitelchen lo.|, kruipelin^H, bw.: kriechend; (fig-.) schleichend. kruipen, w. o.: kriechen [onr.]; in zijne schulp -: (spr.) die Hörner einziehen Ionr.]; iemand in zijn gat -: (figr. grein.) Eines Speichel lecken, Einem den Fuchs streichen [onr.], Einem fuchsschwanzen; het bloed kruipt, enz.: Zie bloed. kruipend, bv. n.: kriechend; I -heid, vr.: (das) kriechende quot;Wesen. kruiper, m.: Kriecher [m.|. kruiperig:, bv. n.: kriechend; I -heid, vr.: (das) kriechende Wesen. kruip-erwt, vr.: (pik.) Krieeherbse [vr.]. kruiperij, vr.: Kriecherei [vr.], Spei-chelleckerei [vr.], Fuchsschwanzerei [vr.]. kruip-haantje, o. (-hen, vr.): Zie in kriel. kruip-hol, o. (-in, o.): Kriechloch lo.; ö]. kruipster, vr.: Kriecherin [vr.]. kruip-uit, o.: Zie -kol. kruis, o.: 1) (i. a. b.) Kreuz [o.l; ieder huis heeft zijn (spr.) Jedermann hat sein Kreuz; dat is mij een -: das ist mir ein Kreuz; de afneming van het (theo. en schl.) die Kreuzabnahme; een - maken: (kkl.) ein Kreuz machen, sich bekreuzen ; 2) het - van eene broek: die Gabel eines Pantalons; mijne broek is iets te nauw in hot -: meine Hosen sind in der Gabel etwas zu eng; 3) - of munt: (spl.) Münz oder Flach; geen - of munt in zijnen zak hebben: keinen rothen [t] Pfennig in der Tasche haben. kruis-bek, m.: (vog.) Kreuzschnabel lm.; a]; I -bekkig, bv. n.: kreuschnabelig; -berg, m.: (theo., kkl. en fig.) Kreuzberg lm.], Kalvarienberg [in.]; -bes, vr.: Sta-chelbeere ]vr.] (-besseboom, m.: Stachel-beerstrauch [m.; a]); -bezie, vr.: Zie-bes; -boog, m.: (schiettuig:) Armbrust [m.; ü], (bwk.) Kreuzbogen [m.; o en ö]; -boot. |
vr.: (mar.) Kreuzer [mj; -dood, m.: Kreu-zestod |m.]; -doorn, m.: (pik.) Kreuzdom [m.], Wegedorn [m.]; -dragend, bv. n.: kreuztragend; -drager, m.: (kkl. en fig.) Kreuztrager [in.]. kruiselin^, m.: Gekreuzigte [m.]. I -y bw.: übers Kreuz, kreuzweise. kruiselings, bw.: Zie kruiselings. Ikruisen, o. mrv.: Kreuze [o. mrv.J. Zie kruizen. Ikruisen, w. b.: 1) (i. a. b.) kreuzen; 2) Zie kruisigen. I-, w. o.: (mar.) kreuzen. I - (zich), w. w.: (kkl.) sich kreuzen,. sich bekreuzen. kruiser, m.: (mar.) Kreuzer [in.], kruis-getuige, m.: Martyrer [m.];. I-gezant, m.: 1) Apostel [m.], 2) Missionar [m.]; -heuvel, m.: Zie -berg:; -hout, o.: Kreuzholz [o.; ö], (fig.) Kreuz [o.]. kruisigen, w. b.: kreuzigen. kruisiging, vr.: Kreuzigung [vr.]. kruising, vr.: (i. a. b.) Kreuzungr [vr.]. kruidje, o.: Kreuzchen [o.], Kreuzlein [o.l. kruis-klamp, m. (zeew.) Kreuzbeting-[vr]; I -kool, vr.: Holzkohle [vr. |: -kozijn^ o.: Fensterkreuz |o.|, Kreuzstock [m.; o]; -kring, m.: (str.) AVendekreis [m.l; -laan, vr.: Kreuzgang [m.; a], Kreuzallee [vr.]: -lint^ o.: Kreuzband [o.; aj; -net. o.: (vv.) Senk-garn [o.]; -offer, o.: (theo.) Optertod |m.] am Kreuze; -paal, m.: Drehkreuz [o.J y -post, vr.: (mar.) Kreuzposten [m.]; -punt, o.: Durchschnittspunkt | m.]; -pijn^ vr.: Kreuzschmerzen [m. mrv.], Schmer-zen [m. mrv.] im Kreuz ; -raam, o.: (das) kreuzförmig getheilte [t] Fenster [o.]; -schip, o.: (mar.) Kreuzer [m.]; -sprong, m.: Kreuzsprung [m.; ü], (fig.) Kreuzwegr [m.], Scheideweg [m.]; -straf, vr.: Kreuzigung [vr.]. kruister, vr.: Karrnerin [vr.], Karren-schieberin [vr.]. kruis-toeht, m.: Kreuzzug [m.; ü]; l-vaan, vr.: Kreuzfahne [vr.];-vaarder, m.: Kreuzfahrer |m.ï; -vaart, vr.: Kreuzfahrt [vr.]; -verheffing, vr.: (kkl.) Kreuzerhöh-ung [vr.]; -vinding, vr.: (kkl.) Kreuzer-findung [vr.]; -vormig, bv. n.: kreuzförmig; -woord, o.: quot;Wort [o.) des Heilands am Kreuze; -wijs (-wijze), bw.: kreuzweise, übers Kreuz; -zeel, o.: Trageband [o]. kruit, o.: Pulver Lo.], Schiesspulver [o.l; met los - schieten: mit blossem Pulver schiessen [onr.]; al zijn - verschieten: all sein Pulver verschiessen [onr.]; bang zijn voor den reuk van het -: (iron.) kein Pulver riechen können [onr-]. Zie ook spr. buskruit. kruit-achtig. bv. n.: pulverartig:, I -fabriek, vr.: Pulvermühle [vr.1; -kist; vr.: Pulverkasten [m.; a]; -koker, m. :Pul-verbüchse [vr.]; -lepel, m.: Krautlöffel [m.], Pulverscnaufel [vr.], Ladeschaufel [vr.1; -lucht, vr.: Pulvergeruch [m.j; -molen, m.: Pulvermühle [vr.]; -pan, vr.: Zünd-pfanne [vr.|; -wagen, m.: Pulverkarren [m.]. Pulverwagen [m.l; -zak, m.: Pul-versack [m.; a]; -zeef, vr.: Pulverfege [vr.]. kruizemunt,' vr.: (pik.) Krausemünze [vr.]; I -olie, vr.: Krauzemünzöl [o.]; -water, o.: Krausemünzwasser [o.]. |
KRIJTACHTIG.
302
KRUIZEN.
|
kruizen, o. rarv.: Zie de betere spelling kruisen; huizen zijn werHauser besitzt, ist nie vor Uebeln greschützt; -en mollen: (muz.) Kreuze und Zeichen. kruk, vr.: Krücke [vr.l; (aan eene deur:) Griff [m.]; (sukkelaar:) Stümper [m.1, Pfuscher [m.l; I -boor, vr.: Zwick-bohrer |ra.l. krukje, o.: 1) Krückchen fo.l;2) Griff-chen [o.l, (wkt.) Kurbelchen [o.]; 3) Sesselchen [o.], Stühlchen [o.] ohno Lehne. Ikrukken, w. o.: (fam.) kriinkeln. Ikrukken. vr. mrv.: Krücken [vr. mrv.]; op - loopen: an Krücken genen ionr.]. krukkend, bv. n.: kriinkelnd. krnkkeninajoor, m.: (iron.) Krüc-kengrangrer [m.]. krukkig:, bv. n.: stümperhaft; I -heid, vr.: Stümpernaftigkeit [vr.|. kruk-stang:, vr.: (wkt.) Kurbelstange Ivr.]; i -stoel, m.: Stuhl [m.; ül ohne Lehne. krul, vr.: (van hoofdhaar:) Locke [vr.]; (van atgeschaafd hout:) Hobelspan fm.; al; (versiering::) Schnorkel [m.l; (gril, kuur:) Grille [vr.]; zijn haar op de - zetten: seine Haare aufkrauseln; een -meer dan een varkensstaart: (iron.) ein Extra-Zusatz [m.; al; I -andijvie, vr.: Krausendivie [vr.]; -haar, o.: Kraushaar fo.]; -hondj m.: Pudelhund [m.], Pudel fm.]; -houtje, o.: Krausholz [o.; ö]; -kool, vr.: Krauskohl [m.l; -kop, m.: Krauskopf [m.;quot;öl. krulle-bol, m.: 1) Krauskopf fm.; ö] (ook fig.), (fig.) (der) hübsche Junge; 2) Perrückenkopf [m.; öl; I-mie, vr.: (pop.) Mariechen [o.] mit den Ringellocken, (fig.) (das) hübsche Madchen. ikrullen, w. b.: krauseln, frisiren [ie]. ! -, w. o.: sich krauseln; gekrulde haren, gekrulde zinnen: (spr.) Krauskopf, Braus-kopf. Ikrullen, vr. mrv.: 1) Locken [vr. mrv.]; lange - :englischeLocken [vr. mrv.] ; 2) Hobelspane [m. mrv.]; 3) Schnorkel [m. mrv.]; 4) Grillen [vr. mrv.]; allerlei - in het hoofd hebben: (fig. fam.) allerlei Grillen im Kopfe haben; I -jongen, m.: 1) Zimmermannsjunge [m.l, 2) Tischler-junge [m.]. krul-letter, vr.: (der) geschnörkelte Buchstabe, (fig.) (der) grosse Buchstabe. krullig, bv. n.: 1) lockig, gelockt; (fig.) gekrauselt; 2) kraus; 3) grillenhaft; I -heid, vr.: 1) (das) Lockige; 2) Krause Ivr.]; 3) Grillenhaftigkeit [vr.]. krulling:, vr.: 1) Krause [vr.]; 2) (das) Krauseln. krul-lyn, vr.: Spirallinie [vr.],Schnec-kenlinie [vr.]; I -priem,Zie-nzer;-pruik, vr.: Krausperrücke [vr.J;-salade, vr.: Kraus-salat [m.]; -tabak, m.: (der) sehr fein ge-schnittene Tabak; -tang, vr.: Krauselzange [vr.], [ie] Frisirzange [vr.J;-werk, o.:schnör-kelhafte Verzierung [vr.]; -ijzer, o.: Krau-seleisen [o.j, [ie] Frisireisen [o.J. ikryg:, m.: (dk.) Krieg [m.]; - voeren: Krieg führen; I -voerend bv. n.: Krieg führend; -zuchtig, bv. n.: Zie kryg?». Ikrijg:, vr.: (pop.) (das) Kriegen; zjj leeft van de -: sie lebt vom was sie ge-schenkt bekommt; meer van de - aan van den geef houden: Zie g:eef en heb. |
krijgen, w. b.: (fam.) kriegen I -, w. o.: (dk.) Krieg führen. krygrer, m.: (dk.) Krieger [m.], Kriegs-mann [m.; -leute] kryg:ertje, o.: (spl.) Haschen [o.], Haschspiel [o.l; -spelen: das Haschspiel spielen, Haschemann spielen. krygs-aanvoerder. m.: Heerführer fm.]; I -banier, vr.: Standarte [vr.], Kriegs-fahne [vr.]; -bedrijf,o.:Kriegsthat [vr.]; -be-leid, o.: Kriegstalent [o.]; -bende, vr.: Kriegs-haufen [m.]; -bouwkundige, m.: Kriegsbau-meister [m.]; -deug!?, vr.: kriegerische Tugend [vr.l;-geluk, b.: Kriegsglück [o.l, quot;NVaifenglUck [o.]:-gevangen, bv. n.: kriegs-gefangen; -gevangene, m.: (der) Kriegs-gefangene; -gezel, m.: Kriegsgefahrte [m.]; -gezind, bv. n.: kriegerisch; -god, m.: (fab.) Kriegsgott [m.l (Mars); -^rodin, vr.: Kriegsgöttin [vr.] (Bellona); -hattig, bv. n.: kriegerhaft, tapfer; -haftigheid, vr.: Tap-ferkeit [vr.l; -noofd, o.: Heerführer [m.l; -kans, vr.: Kriegsglück [o.], quot;Waffenglück [o.]; -klaroen, vr.: (dk.) Kriegstrompete [vr.]; -knecht, m.: Soldat [m.l; -kunde, vr.: Kriegskunde [vr.]; -kundig, bv. n.:kriegs-kundig; -kundige, m.: (der) Kriegskun-dige; -leger, o.: Kriegsheer [o.]; -leus,yr.: Kriegslosung [vr.]; -lot, o.: Kriegsgeschick [o.]; -macht vr: Kriegsmacht [vr.l, Hee-resmacht Ivr.]; -makker, m.: Waffenbru-der [m.; ü], Kriegsgefahrte [m.l; -man, m.: Kriegsmann [m.; -leute], Krieger [m.l; -muziek, vr.: Kriegsmusik [vr.],Militarmu-sik [vr.]; -operatie, vr.: Kriegsoperation [vr.]; -plichtig, bv. n.; militarpflichtig; -plicntigheid. vr.: Militarpflichtigkeit [vr.]; -raad, m.: 1) [t] Kriegsrath [m.; al (lid van den -raad: Kriegsrichter [m.], [t] Kriegsrath [m.; a]), 2) Kriegsrecht [o.l, Kriegsgericht lo.] (-raad over iemand houden: Kriegsrecht über einen halten Ionr.], Kriegsrecht über Einen ergehen lassen [onr.]; voor den -raad terecht staan: sich vor Kriegsgericht stellen); -rechterlijk, bv. n.; kriegsrichterlich; -toerusting, vr.: Kriegsrüstung [vr.]; -tocht, m.: Kriegszug^m.; ül;-tooneel, o.: Kriegs-schauplatz [m.; a], Kriegsbühne [vr.], Kriegstheater [o.l; -verrichting, vr.: l)Zic -operatie, 2) Zie -belt;lryf; -wezen, o.: Knegswesen [o.]; -zaak, vr.: Kriegs-sache [vr.]; -zang, m.: Kriegsgesang [m.; a]. _ . . kriisch, m.; (der) kreischende Schrei. krysehen, w. o.; kreischen, schreien [onr.]. krysehend, bv. n.: kreischend. kryselling, vr.: Kreischen |o.]. kryt, o.: Kreide [vr.l; zwart -:schwar-ze Kreide [vr.]; rood -: rothe It] Kreide [vr.]; met dubbel - schrijven: (fig.) mit doppelter Kreide anschreiben [onr.]; bij iemand in het - staan: bei Einem in der Kreide stehen [onr.], bei Einem in Schulden stecken; diep in het - staan: tief in Schulden stecken. kryt-aarde, vr.: Kreiderde [vr.]. krytachtigT' bv. n.: 1) kreideartig, 2) weinerlich, wimmernd; I -heid, vr.; |
KRIJTEN.
KUL.
303
|
1) (das) Kreideartigre, 2) (das) TVeinerirehe, (das) Wimmernde. krijten, w. o.: weinen, wimmern. krytencl. bv. n.: weinerlich, wim-merna. ki-yter, m.: quot;Weiner [m.L Wimmerer lm.1. krijtje, o.: Stückchcn [o.) Kreide. Zie ook boerenkrijt.|e. krytster, vr.: Weinerin [vr.], Wiinm-rerin Tvr.]. krijtwit, bv. n.: kreideweiss, weiss wie Kreide (als z. n. o.: Kreidenweiss [o.l)... kryzelen. w. o.: knirschen. kryzel-tanden, w. o.: mit den Ziihnen knirschen. kubiek, bv. n.: kubisch, würfelicht; -getal: Kubikzahl [vr.], Würfelzahl [vr.I; -e maat: Kubikmass [o.l; -e voet: Kubik-fuss [m.]; | -wortel, m.: Kubikwurzel [vr.I. kueh, vr.: (der) trockne Husten. kuehen, w. o.: hüsteln. kueher, m.: Hüstler [m.1. kuchster, vr.: Hüstlerin |vr.]. kudde, vr.: Herde [vr.]; I -boter, vr.: Sehweinefett [o.]; -hoeder, m.: Hirt [m.]; -hoedster, vr.: Hirtin [vr.]. kuildeken, o.: Herde [vr.]; het - des Heeren: die Herde Christi. kudde-voerder, m.: Leithammel [m.|. kuds (kudse), vr.: Zie knots. kuier, m.: Spazierg-ang- [m.; a]; een heele -: ein tüchtigrer Spaziergangr. kuieraar. m.: Spazierganger [ra.]. kuieraarHter, vr.: Spaziorgangerin [vr.]. _ kuieren, w. o. en b.: spazieren, kuiertje, o.: (der) kleine Spaziergang [a]. kuierwegf, m.: Spazierweg [m.]. kuif, vr.: ( van vogels:) Haube [vr.]; (anders:) Schoof {ra.; ö]; ae - opsteken: die Haube autstrauben, (fig.1 den Kamni stellen, zornig werden lonr.J; I -aap, m.: (drk.) Meerkatze [vr.[; -hen, vr.: Hauben-huhn [o.; ü]. kuifje, o.: Haubchen [o.]. kuiken, o.: (vog.) Küchlein [o.], Hühnchen [o.]; (fig.) Einfaltspinsel; een - in den dop: (iron.) ein Gelbsehnabel [m.]; I -dief, ra.: (vog.) \Veihe [vr.J,Hühner-weihe [vr.]; -pastei, vr.: Hühnerpastete [vr.]. kuil, ra.: Grube [vr.]; wie een - voor anderen graaft, valt gemeenlijk zelf er in: (spr.) wer Andern eine Grube grabt, fallt endlich selbst hinem; I -achtig, bv. n.: grubenartig. kuilen, w. b.: eingraben |onr.]. k uitga lig er. ra.: Suhundfeger [ra.], kuilis?, bv. n.: grubig; I -heid, vr.: grubige Beschaffenheit [vr.]. kuiltje, o.: Grübehen [o.]; in het -knikkeren: (spl.) Schnellkügelchen ins Grübehen kugeln. kuip, vr.: 1) Kufe [vr.J, Bottich [ra.]; 2) (bij ververs:) Küpe [vr.J; ik weet welk vleesch ik in de - heb: (fig.) ich kenne meine Leute; 1 -blauw, o.: Küpenblau [o.]. |
kuipen, w. o.: (kuiperswerk raaken:) Böttcherarbeit raacncn. küfern; (intrigeeren:) intriguiren [ie]. Ranke Schmieden. I -. w. b.: 1) binden [onr.l, rait Reifen um-geben [onr.j; 2) in Kufen einmachen. kuiper, ra.: 1) Fassbinder |m.], Bötti-cher [ra.1, Böttcher [in.J, Küfer [ra.]; (voor kleinwcrk:) Kübler [ra.1; 2) Intrigant [ra.]. k ui pers-ambacht, o.: Küferhand-werk [o.] (voor kleinwerk: Küblerhand-werk [o.]), Bötticherhandwerk [o.]; I-gereedschap, o.: [t] Küfer- (Bötticher-, Fassbinder -) gerath [o.j; -gilde, o.: Kü-fer- (Bötticher-, Fassbinder-) zunft [vr.; ü]; -hoeptang, vr.: Reifzieher [m.]; -werk, o.: Küferarbeit [vr.] (voor kleinwerk: Kü-blcrarbeit [vr.]), Bötticherarbeit [vr.], Fassbinderarbeit [vr.1. kuipery, vr.: 1) (het ambacht en de werkplaats:) Küferei [vr.], Bötticherei [vr.], Fassbinderei [vr.]; 2) (das) Intriguiren [ie], (das) Rankeschmieden. kuip-liout, o.: Daubenholz [o.]; I -loon, o.: Küferlohn [m.] (voor klein werk: Kü-blerlohn [m.J), Bötticherlohn jiu.l, Fassbin-derlohn [ra.]; -werk, o.: Küferarbeit [vr.] (voor klein werk: Küblerarbeit [vr.]), Bötticherarbeit [vr.], Fassbinderarbeit [vr.]. kuis, vr.: 1) junge Kuh [vr.; ü]; 2) Zie knots. kuiseh, bv. n.: keusch; I -boora, ra.: (pik.) Keuschbaura [ra.; a]. kuischheid, vr.: Keuschheit [vr.1. kuismolen, ra.: Walkraühle [vr.]. kuisehelyk, bw.: keusch. kuiselien, w. b.: (fig.) vcredeln; 1 een gekuischte stijl: ein gewahlter Stil. kuisen, w. b.: rait dein Schlagel tödten [t]. kuit, vr.: (ontl.) Wade [vr.]; (van visch:) Rogen [ra.1, (als de - bevrucht is:) Laich [m.1; -schieten: laichen; haring of -:(spr.) Zie haring; I -ader, vr.: Wadenader [vr.1; -baars, ra.: Rogenbarsch | ra.; a]; -been, o.: (ontl.) Wadenbein [o.]; -bot, vr.: Rogenbutt [ra.]. kuiten, vr. rarv.: (ontl.) Waden [vr. rarv.J; ferrae -: tüchtigo Waden; opgevulde -: gefütterte Waden; zijne - zitten hem niet in den weg: (iron.) seine Waden sind ihra nicht hinderlich (d. h. er hat keine); hij zou te water kunnen gaan zonder zijne - nat te maken: (iron.) er könnte zu Wasser gehen ohne seine Waden nass zu raachenXd. h. er hat gar keine Waden, er hat Spillenbeine, erhatStorch-beine): I -dekker, ra.: Wadendecker [ra.], (der) lange üeberrock [ö]; -flikker, ra.: Kreuzsprung [m.; ü], Kreuzkapriole [vr.] (-flikkers slaan: Kreuzsprünge machen). kuiter, ra.: (visch:) Rogner [ra.1. kuit-flikker, in.: Zie kuitenflikker; I -haring, ra.: Rogenharing [ra.], (ook:) Vollharing jm.]; -karper, ra.: Ro-genkarpfen [m.1; -kramp, vr.: (gnk.) Wa-denkrampf [ra.; a]; -spier, vr. :(ontl.) Wa-denrauskel [ra.]; -steen, ra.: (min.) Rogen-stein [ra.]; -visch, ra.: Rogner [ra.], kuivig, bv. n.: gehauot. kuizen, w. b.: Zie kuisen, kukhalzen. w. o.: Zie kiklialzen. kul, vr.: (gein.) Einfaltspinsel [ra.]; een goede -: ein gutherziger Mann; I -baars, ra.: Kaulbarsch [m.; a];-broer, m.: (fam.) Fopper [ra.1, Schrauber [in.]; |
KÜSSING.
KULLEN.
304
|
-koek, m.: Fopperei [vr.] (-koek verkoo-pen: Zie kullen). kullen, w. b.: (gem.) foppen, schrau-ben, anführen, zum arren haben. kuiler, m.: Zie kulbroer. kuister, vr.: Fopperin [vr.], Schrau-berin [vr.]. kunde, vr. enk.: Kenntnisse [vr. mrv.1. I ----kunde, in Sam.: ... .kunde [vr.], ... .kunst [vr.]. kundis, bv. n.: gelehrt; - in: bewan-dert in; der zake -: der Sache kundig; I -heden, vr. mrv.: Kenntnisse [vr. mrv.1. Kunegonda, vr.: (vrouwennaam:) Kunigunde [vr.]. kunne, vr.: Geschlecht [o.]; van beiderlei -: beiderlei Geschlechts. kunnen, w. o.: können [onr.]. kunst, vr.: Kunst [vr.; ü|; I -arm: 1) (bv. n.) arm an Kunst, kunstarm, 2) (z. n. m.) (der) künstliehe Arm, (der) mechanische Arm: -azijn, m.: Kunstessigr [m.]; -been, o.: (das) künstliehe Bein, (das) meehanische Bein; -beoefenaar, m.: 1) Künstler [m.j, 2) Dilettant [m.];-beoefenaarster, vr.: 1) Künstlerin [vr.], 2) Dilet-tantin [vr.]; -besehouwing;, vr.: Kunstbe-trachtung [vr.]; -bewerking, vr.: (hik.) Operation [vr.]; -bewoordingen, vr. mrv.: Kunstausdrücke [m. mrv.]; -broeder, m.: Zie m. -genoot; -draaier, m.: Kunst-drechsler [m.1. kunsteloos, bv. n.: kunstlos; | -heid, vr.: Kunstlosigkeit [vr.]. kunsten, vr. mrv.: 1) Künste; de vrijë -: die ireien Künste; 2) Zie fratsen; I -boek, o.: Zauberbuch [o.; ü]; -maker? m.: Gaukler [m.]; -makerij, vr.: Gaukelei [vr.]. „ kunstenaar, m.: Künstler [m.1. kunstenaars-leven, o.: Künstler-leben [o.]; I -vereeniging, vr.: Künstler-verein [m.]; -wereld, vr.: Künstlerwelt [vr.]. kunstenares, vr.: Künstlerin [vr.]. kunMtenary, vr.: Kunstgriff [m.]. kunst-gebit, o.: (das) künstliehe Ge-biss; I -geheim, o.: [s] Geneimniss [o.l dei-Kunst, Kunstgeheimniss [s] [o.]; -genoot, m. en vr.: Kunstgenosse |m.l, Kunstge-nossin [vr.]; -gewrocht, o.: Kunstwerk [o.]; -greep, m.: Kunstgriff [m.]. kunstig, bv. n.: künstlieh; I -heid, vr.: KünstHchkeit Ivr.]. kunstje, o.: Künstchen [o.], Kunst-stückchen [o.]; -s 'met de kaart: Kartcn-künstehen [o. mrv.]. |
kunst-kenner, m.: Kunstkenner [m.], (der) Kunstverstandige ,• I -kennis, vr.: [s] Kunstkenntniss [vr.]: -keurig, bv. n.: in Saehen der Kunst wanlerisch ; -keurigheid, vr.: (der) strenge Kunstsinn; -knie, vr.: (das) künstliehe Knie, (das) mechanische Knie; -koffie, vr.: KunstkafFee [m.|,Kaffee-Surrogat [o.l; -kooper, m.: Kunsthandier |m.]; -lievendheid, vr.: Liebe [vr.] zur Kunst, Kunstliebe [vr.]: -marmer, o.: (der) nachgemaehte Marmor; -matig, bv. n.: kunstmassig, kunstgemass, künstlieh; -matigheid, vr.: Kunstmassigkeit [vr.], (das) Künstliehe; -minnaar, m.: Kunst-Ireund [m.j; -oog, o.: (das) künstliehe Auge; -oor, o.: (das) künstliehe Ohr; -pok, vr.: (hik.) Sehutzpoeke [vr.]; -prent, vr.: Kupferstien [m.1, Stahlstich [m.];-rijk, bv. n.: kunstreich; -schilder, m.: Maler [m.j; het -schilderen: die Malerkunst; -tand, m.: (der) künstliehe Zahn [a];-term, m.: Kunstausdruck [m.; ü]; -vaardig, bv. n.: kunstfertig, kunsterfahren; «vaardigheid, vr.: Kunstfertigkeit [vr.], Kunster-fahrenheit [vr.], Kunsterfahrung [vr.]; -verzamelaar, m.: Kunstsammler [m.j; -verzameling vr.: Kunstsammlung [vr.]; -vlijt, vr.: Kunstfleiss [m.j; -voortbrengsel, o.: [sj Kunsterzeugniss [o.j, Kunstprodukt [o.j; -vorm, m.: Kunstform [vr.]; -vuur, o.: Kunsttneb [m.j, Begeisterung [vr.] des Künstlers; -waarde, vr.: [t] Werth [m.] als Kunstprodukt; -werk, o.: Kunstwerk [o.l; -woord, o.: Kunstwort [o.; ö]; -woordenboek, o.: Kunstwörterbuch [o.; ü], (fig.) Fremdwörterbuch [o.; üj; -iis, o.: (das) künstlieh bereitete Eis; -zaal, vr.: vr.: Kunstsaal [m.; -sale]; -zin, m.: Kunstsinn [m.]; -zweer, vr.: Fontanell [o.j. kuras, o.: Kürass [m.j. kurassier, m.: Kürassier [m.]. kurassiers-kazerne, vr.: Küras-sierkazerne [vr.]; I -paard, o.: Kürassier-pferd [o.]; -regiment, o.: Kürassierregi-ment [o.j. kuren, vr. mrv. (van „kuurquot;): 1) Grillen [vr. mrv.]; 2) Possen [vr. mrv.]; I -maker, m.: Possenreisser [m.j. kurk, o.: Kork [m.j; snijwerk uit -: Korkbildwerk [o.l; vervaardiging van snijwerk uit Korkbildnerei [vr.j; vervaardiger van snijwerk uit -: Korkbild-ner [ni.|, Korkkünstler [m.]; vervaardi^-ster van snijwerk uit -: Korkbildnenn [vr.], Korkkünstlerin [vr.]. I -, vr.: Kork [m.], Korkstöpfel [ra.]; (vv.) Flosse [vr.]. kurk-aehtig. bv. n.: korkartig; I -boom, m.: Korkbaura [m.: a]. kurke-geld, o.: Stöpfelgeld [o.]. kurk-eik, m.: Korcheiche [vr.j. Ikurken, bv. n.: korken, Kork----; - zolen: Korksohlen [vr. mrv.]. Ikurken, vr. mrv.: Korke [m. mrv.!, Stöpfel [m. mrv.]; I -mandje, o.: Stöpfel-körbchen jo.]; -snijden, z. n. o.: (das) Korkschneiden; -snijder, m.: Korkscnnei-der (in.j. Ikurken, w. b.: korken. kurke-trekker, m.: Korkzieher [m. U kurk-mes, o.: Korkraesser [o.]. kurkuma, vr.: Kurkuma [vr.j; (-poeder, o.: Kurkumapulver [o.l. kurkzuur, o.: (schk.) Korksiiure [vr.]. kus, m.: Kuss [m.; üj; I -handje, o.: Kusshandchen [o.]. kusje, o.: Küssehen [o.]; (fig. fam.gt; Maul enen [o.j. Ikussen, w. o. en b.: küssen. Ikussen, o.: 1) Kissen [o.]; 2) Küssen [o.]; een veeren -: em Federkissen [o-j; een lederen -: ein Lederkissen [o.j; zachte -s: weiche Kissen lo. mrv.i, (fig.) weiche Polster [o. mrv.1; stoel met een -: Polsterstuhl [ra.; üj, Polstersessel [ra.], Polstersitz lm.]; op het -komen: Mitglied der Kegierung werden [onr.l; I -bank, vr.: gepolsterte Bank [vr.; a]; -sloop, vr.: Kissenüberzuff [ra.; üj. kussentje, o.: 1) Kisschen [o.l, (dasgt; kleine Kissen; 2) (das) süsse Platzchen. kussenvormig, bv. n.: Kissenförmig-kusser, m.: Küsser [ra.]. kussing, vr.: (das) Küssen. |
KWAKKEN.
KUSSTEE.
305
|
kusnter, vr.: Küsserin [vr.]. IkuNt, vr.; Gusto lm.|, Geschmack lm.]; te - en te keur: Zie keur. Ikust, vr.: Küste [vr.]; er zijn kapers op de -: (fig:.) Zie kaper; I -bewaKer, m.: Küstenwachter [m.]. kuNting:, vr.: Hypothek [vr.]: I -brief, m.: Pfandbrief [m.], Pfandverscnreibungr [vr.]. knnt-lielit, o.': ft] Leuehtthurni [m.: ü]; I -meer, o.: (adk.) Meerlagrune [vr.]; -rivier, vr.: Küstenfluss [m.; ü]; -streek, vr.: Küstengregend [vr.J; -strook, vr.: Küsten-strich [m. |, Streifen [m.] Landes langs der Küste. kuun, vr.: (pik.) Bohnenkraut [o.]. kuur, vr.: (greneeswijze:) Kur [vr.]; (gril:) Grille [vr.1. kwa, in Sam. I -jongen, m.: Bube |m.l, Gassenjunge [m.]. Schlingel [m.]; -jongens-streek, m.: Bubenstreien [m.]; -jongenswerk, o.: Sehlingelei [vr.]. Ikwaad, bv.n.: böse, sehlimm, schlecht, übel; - worden: böse werden [onr.]; zich - maken: sich böse machen; iemand - maken: Einen böse machen; - op iemand zijn over iets: Einem über etwas böse sein, böse über etwas aut' Einen sein; -bloed zetten: Zie bloed: het met iemand te - krijgen over iets: Streit über etwas mit Einem anfan^en [onr.]; het met iem. te - hebben over iets: sich über etwas mit Einem streiten [onr.]; bij iemand in een -blaadje staan: schlecht bei Einem ange-schrieben sein; in een kwaden reuk staan: in üblcm Rufe stellen [onr.I; iemand in eenen kwaden naam (in eenen kwaden reuk) brengen: Einen in üblen Hut' brin-gen [onr.]; er niet - uitzien: nicht übel aussehen [onr.]; eene kwade bui hebben: in übler Laune sein; een - gezicht zetten: ein böses Gesicht machen; een - geweten hebben: ein böses Gewissenhaben; hij heeft het - te verantwoorden: (fig.) es steht schlecht um ihn, er ist übel daran; niet - zijn: (van iemand:) kein böser Mensch sein, (van ietsO nicht übel sein; ter kwader ure: zur Unzeit; van - tot erger komen: immer schlimmer werden [onr.]. Ikwaad, o.: 1) (das) Böse; 2) Uebel [o.]; geen - met - vergelden: nicht Böses mit Bösem vergelten [onr.]; van twee kwaden het beste kiezen: (spr.) von zwei Uebeln das kleinste wiihlen. kwaadaardig, bv.n.: bösartig; l-heid, vr.: Bösartigkeit Ivr.j. kwaaddenkend, bv.n.: argwöhnisch, misstrauisch; I -heid, vr.: Argwohn [m.], Misstrauen [o.]. kwaad-doen. w. o.: Böses thun [onr.] (aan iem. geen - doen: 1. Einem nichts zu Leide thun [onr.I, 2. Einem nicht schaden); I -doener, m. (-doenster, vr.): Taugenichts [m. en vr.]. kwaadgunstig.. bv. n.: missgünstig ; I -heid, vr.: Missgunst [vr.]. kwaadheid, vr.: Zorn [m.], Aerger [m.]. kwaad-krügs, bw.: (pop.) schwer zu bekommen. kwaadnapnig:, bv.n.: voll böser Safte; 1 - heid, vr.: scnlechte Beschaffenheit [vr.] der Safte. kwaad-sehiks, bw.: gezwungen, mit Gewalt (goedschiks of -schiks: gutwillig oder nicht); f-spreekster,vr.: Lasterzunge Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. |
[vr.], Verleumderin [vr.]; -spreken, w. o.: lastern (- spreken van iem.: Einen ver-leumden); -spreker, m.: Lasterzunge [vr.]. Verleumder [m.]; -sprekerij, vr.: Lastc-rung [vr.1, Verleumdung [vr.]. kwaadwillig:, bv. n.: widerspenstig; I -heid, vr.: Widerspenstigkeit [vr.]. kwaad-zeer, o.: (hik.) (der) böse Grind. kwaak-eend, vr.: (vog.) Quakente [vr.]. kwaakster, vr.: (iron.) Plappermaul [o.; a], Piaudertasche [vr.]. kwaal, vr.: Uebel [o.], Krankheit [vr.]; I -verplaatsend, bv. n.: den Krankheits-stotf ableitend; -verplaatsing, vr.: Ablei-tung [vr.] des Krankneitsstons. kwab. vr.: Quabbe [vr.]; I -aal, vr.: (visch:) Quappe [vr.1, Aalraupe [vr.], Aal-quappe [vr.1. kwabbe, vr.: Zie kwab. kwabbig:, bv. n.: quabbelig. kwabNch, bv.n.: quabbelig; kwipsch en -: wunderlich. kwade, o.: (das) Böse. I -, m.: (der) böse Gcist, (der) Böse, (der) Teufel. I -, verbogen bv. n. en z. n.: Zie kwaad. kwa-joiig:en, m.: Zie kwa. kwak, tsw.: plumps!, plump! I -, m.: 1) (pop.) Fall [m.; al; eenen - doen: einen Fall thun [onr.]; 2) (der) dumpfe Schall; het gaf eenen -: es machte einen dumpten Schall. kwaken, w. o.: quaken. kwaker, m.: (kkl.) Quaker [m.], Quaker [m.], Quakerin [vr.1; (godsdienstige) bijeenkomst der -s: Quakerversammlung [vr.]. kwakerarhtig:, bv. n.: quakerisch, q^uakermassig; I -neid, vr.: (das) Quiike-nsche. kwaker-draolit, vr.: Kleidertracht [vr.] der Quaker; I -geloof, o.: Quaker-glauben [m.]; -gemeente, vr.: Quakerge-meinde [vr.]; -genootschap, o.: Quakerge-sellschaft [vr.]; -kerk, vr.: Quakerkirche [vr.]. kwakertlom, o.: (tl Quakerthum (o.]. kwakern. vr.: (kkl.) Quiikerei [vr.]. kwakkel, m.: (vog.) Wachtel [vr.] (Zie kwartel); (fig. fain.) Krankelei [vr.], Krankeln [o.]; aan den - zijn: krankeln. kwakkelaar, enz.: Zie sukkelaar, enz. kwakkel-beentje, o.: Zie -fluitje; I -drafje, o.: (der) Uundstrab (op een -drafje: im Hundstrab). kwakkelen, w. o.: krankeln. kwakkel-fluitje, o.; Wachtelpfeif-chen [o.]; I -geld, o.: (das) kleine Geld, (das) kleine Zeug; -jacht, vr.: Wachtel-jagd [vaI, Wachtelfang [m.]; -koning, m.: Wachtelkönig [m.]; -kooi, vr.: Wachtel-kafig; -net, o.: AVachtelgarn [o.], Wachtel-netz [o.]; -slag, m.: Wachtelschlag [m.; a], Wachtelruf lm.]; -valk, m.: Wachtel-falk [m.j; -vorstje, o.: (der) hin und wieder durch Thauwetter [Tl unterbrochene Frost; -winter, m.: (der) unbestiindige Winter; -ziekte, vr.: aDwechselnde Krankheit [vr.]; -zomer, m.: (der) unbestandige Somnier. kwakken, w. b.: schmeissen [onr.]. 1 -, w. o.: stürzen. I -, w. onpers.: einen dumpfen Schall hören lassen [onr.]. 2e druk. 20 |
KWAKZALFSTER.
KWEEREE.
306
|
kwakzalfster, vr.: Quacksalberin [vr.]. kwakzalven, w. o.: quacksalbern. kwakzalver, m.: Ouacksalber lm.]; I -achtig-, bv. n.: quacksalberisch. kwakzalverei!, w. o.: quacksalbern. kwakzalverij, bv. n.: quacksalberisch. kwakzalverij, vr.: Quacksalberei [vr.1. kwal. vr.: (drk.) Qualle [vr.]. kwalie, vr.: Plaudertasche [vr.], Plap-permaul [o.; a], Grackelliese [vr.], Klatscli-büchse [vr.]; I -achtigr, bv.n.: schwatzhaft; -moer, vr.; Zie kwalie. kwaliën, w. o.: schwatzen, plappern. kwalie, vr.: Zie kwal. kwalm, m.: Qualm Lm.]. kwalmen, w. o.: qualmen. kwalmibv. n.: qualmig:. kwalster, m.: IJ Qualster |m.]; 2) Qualsterbaum Lm.; iij, Vogelbeerbaum [m.; al. kwalsteraar, m.: Qualsterer [m.]. k walst eraarster. vr.: Qualstrerin lvr.1. kwalsterboom, m.: Zie kwalster no. 2. kwalsteren, w. o.: qualstern. kwalsterliout, o.: Qualsterholz [o.]. kwalsteriff, bv.n.: qualsternd; I-heid, vr.: (das) Qualstern. kwalnk, bv. n.: (fam.) unpasslich, (inz.) ekelhaft, ekelig-, ekel; zich - gevoelen : sich unwohl fünlen, (inz.) sich erbre-chen wollen. I -, bw.: 1) kaum; 2) übel, schlecht, schlimm. nicht grut; aan iemand iets - nemen: Einem etwas übel nehmen lonr.1; - varen bij iets: übel bei etwas fahren [onr.], schlecht bei etwas wegkommen Lonr.j. kwansel, m.: Kaupelei [vr.], Schacher [m.]. kwanselaar, m.: Kaupler [m.], Scha-cherer [m.]. kwanselaarster, vr.: Kauplerin [vr.1. Schachrerin [vr.]. kwanselary. vr.: Kaupelei [vr.], Sehacherei [vr.], Geschacher Lo.]. kwanselaehtig:. bv. n.: zur Kaupelei (zum Kaupeln zum Schachern) gre-neigrt; I -heid, vr. Hang [m.] zur Kaupelei (zum Kaupeln, zum Schachern), Schacher-sucht [vr.]. kwanselen, w. o,: kaupeln, schachern. kwanseling:, vr: Haupeln lo.], Schachern [o.]. kwansel-zueltt, vr.: Zie -aclitie:-heid. kwansuis, bw.: vorgeblich,gleichsam, scheinbar, zum Schein; - doen alsof: sich stellen als ob: zij doet - alsof zij lacht: sie stellt sich als lache sie; ik sliep -: ich steilte mich als schliefeich; hij doet (zegt) dat maar -: er stellt sich nur so. kwant, m.: (fam.) Menschenkind [o.]. kwantsel. enz.: Zié kwansel, enz. kwapsch, bv. n.: Zie kwabseli. kwarrel, m.: 1) (der) verbuttete Baum [a]; 2) Knorz [m.]. kwarrelaelitigr, bv. n.: 1) verbuttet, 2) knorzig; | -heid vr.: 1) (das) Verbuttet-scin, 2) knorzige Beschaffenheit [vr.]. kwarrelig: Zie kwarrelaehti j. kwart, o.: Quart [o.]. Zie kwartier. |
kwartaal, o.: Quartal [o.J, Viertel-jahr [o.]. kwartaals...., in Sam.: Vierteljahr....., vierteljahrlich. kwart-anker. o.: (wijn:) Viertelanker [m.]. I -noot, vr.: (muz.) Viertelnote [vr.]; -rust, vr.: (muz.) Viertelpause [vr.]. kwarteel, o.: Viertel [o.]; (inz.) Vier-teloxhoft [o.]. Pipe [vr.]. kwartel, m.: (vog.) Wachtel [vr.]; zoo doof als een -: (spr.) stocktaub. kwartier, o.: 1) Viertel [o.]; (inz.) Viertelstunde [vr.]; net is - over éene: es ist ein Viertel auf Zwei; het is - voor ééne: es ist drei Viertel auf Eins; het eerste en laatste - (van de maan): das erste und letzte Viertel (des Mondes); 2) Quartier [o.], Stadtviertel [o.]; 3) Quar-tier [o.], Logis lo.], Wohnung [vr.]; in -liggen: (mil.) im Quartier liegen Lonr.], einquartirt Lie] sein; 4) Quartier lo.], IT| Theil [m.] des Landes, Gegend [vr.]; 5) (wpk.) Quartier [o.]; 6) Quartier [o.]. Pardon [m.], Lcbensschonung [vr.], Gnade [vr.]; - geven: Quartier geben [onr.]. kwartier-maker, m,: (mil.) Quar-tiermacher [m.]; I -meester, m.: Quartier-meister [m.]. kwartiertje, o.: Viertelstündchen fo.]; (als aardappeunaat:) Vierteltönnchen jo.]. kwartierziek, bv. n.: unpasslich-keitshalber das Zimmer zu hütengezwun-gen. kwartje, o.: (mtw.) Quartgulden [m.]. Viertelgulden [m.J. kwarts, o.: (min.) Quarz [m.]; I -ach-tig, bv. n.: quarzartig; -zand, o.: Quarz-sand [m.I. kwartyn, m.: Quartant lm.]. Quart-band [m.; a], Buch |o.; ü] in Quart. kwassie, vr.: (pik.) Quassie [vr.], Bit-terholz [o.]; 1 -boom, m.: Bitterholzbaum Lm.; ii]; -hout, o.: Zie kwassie. kwast, m.: 1) (voor verf, teer, witkalk, enz.:) Quast lm.]; 2) (troedel:) Quast lm.], Quaste [vr.], Troddel [m.]; 3) (in hout:) Knast [m.], Knagge [m. en vr.]; vol -en: voll von Knasten; op een harden - past eene scherpe bijl: (spr.) Zie knoest; 4) Xarr lm.], Geck [m.]; een - in folio: ein Erznarr. kwastelomm, m.: (iron.) Narr [m.I der barren. kwasterig?, bv. n.: narrisch, eitel; I -heid, vr.: Narrheit [vr.], Eitelkeit [vr.]. kwastery. vr.: Narrheit [vr.j. kwastig, bv. n.: (hout:) knastig;(fig.) Zie kwasterig:; I -heid, vr.: (vanhout:) knastige Beschaffenheit [vr.1, (fig.) Narr-heit [vr.]. kwastje, o.: (smeerpenseel:) Quast-chen lo.]; (troedeltje:) Quastchen [o.], Troddelchen lo.]; (in hout:) Knastchen |o.l; (gekje:) Narrchen [o.J. kwee, vr.: (pik.) Quitte [vr.]; (pop.) Zie kween ; I -doorn, m.: Berberitze Ivr.]. kweek, vr.: (pik.) Queckengras [o.], Quecke [vr.]; I -boom, m.: (der) junge Baum [a]. . kweekeling, m. en vr.: Zögling [m. en vr.). kweeken, w. b.: ziehen lonr.], erzeu-gen (ook fig.). kweeker, m.: Züchter [m.]; (fig.) Er-zeuger [m.J. |
KWEEKERIJ.
307
KWIJL.
|
kweekerlj, vr.: 1) Baumschulo [vr.]; 2) Pflanzgarten [m.; a]; 3) Blumongrartne-rei [vr.]. Uweek-gfras, o.: Zie vr. kweek; I -hof, m.: Baumschule [vr.]; -houder, m.: Baumg:artner [m.], Baumzüchter [m.]. kweeking;. vr.: Zucht [vr.]. kweek-plaats, vr.: Pflanzstatte [vr.]; I -school, vr.: Pflanzschule [vr.] (-school voor onderwijzers: Lehrerseminar [o.]; -school voor de zeevaart: Bildungsanstalt fvr.1 für den Seedienst). kweeksel, o.: Zucht [vr.]. kweekster, vr.: Züchterin [vr.]:(fig:.) Erzeugerin [vr.]. ^ kweek-tnin, m.: Pflanzgarten [m.; a]; I -visch, vr.: Fischbrut [vr.]; -vijver, m.: Fischteich [m.]. kweelen, w. o.: (van vogrels:) singen [onr.], zwitschern. kweeltje, o.: (fam.) Fleckchen [o.]; er is geen - aan te bekennen: es ist kein Fleckchen daran zu spüren. kwee-moes, o.: Quittenmus [o.], Quittenlatwerge [vr.I. Quittensaft lm.], Quittenbrod [o.]. kween, vr.: gelte Kuh [vr.; uj; (iron, pop.) Hermaphrodit [m.]. kwee-pit, vr.: Quittenkern [m.]. kweern, vr.: Handmühle [vr.]. kweernen, w. b.: aut' der Handmühle mahlen. kweesten, w. o.: Zie krotten, kweester. m.: (der) Verliebte. kweestery, vr.: Verliebtheitsbesuche [m. mrv.]. kweken (kwekken), w. o.:Ziehet w.o. kwaken. kwel, vr.: Quelle [vr.]. kwelaeUtig:, bv. n.: 1) plagend, 2) neckhaft; I -heid, vr.: 1)(das)Plagende, 2) Neckhaft!g-keit |vr.]. kwel-bast, m.: (pop.) Plagegeist [m.]; I -dam, m.: [t] Nothdeicn [m.]. kwelder, vr.: (das) angeschwemmte Land. I -, in.: Plager [m.]. kwel-cluivel, m. (-geest), m.: Qiiiil-teufel [m.], Qualgeist [m.]. kwellen, w. b.: 1) qualen; 2) plagen. J - (zich), w. w.: sich qualen. kweller, m.: Plager |m.i. kwelling, vr.: Qualerei lvr.1.' kwelster, vr.: Plagrerin [vr.]. kwel-water, o.: Quellwasser [o.]; 1 -ziek, bv. n.: zum Plagen geneigt:-zucht, vr.: Lust [vr.] zu plagen. kwendel, vr.: (pik.) Quendel [m.]; I -olie, vr.: Quendelöl [o.]. kwestie, vr.: 1) Streit [m.]; 2) Frage [vr.]; - krijgen: in Streit [t] gerathen [onr.]; het punt in -: die vorliegende Frage, die in Kede stellende Sache, der fragliche Fall: dat is buiten -: das ist ausser Zweifel; dat is buiten de -: das gehort nicht zur Sache. kwets, vr.: (pik.) Zwetsche [vr.], Da-maszenerpflaume [vr.]. kwetsbaar, bv. n.: verwundbar; (fig.) verletzlich; I -heid, vr.: Verwundbarkeit [vr.], (fig.) Verletzlichkeit fvr.l. kwetsen, w. b.: verwunden; (fig.) verletzen. kwetsing:, vr.: Verwundung [vr.]; lt;fig.) Verletzung [vr.]. kwetsuur, vr.: Wunde [vr.]. |
kwetteraar, m.: Plapperer [m.]. kwetteraarster, vr.: Plappermaul [o.; a]. kwetteren, w. o.: plappern; (van vogels:) zwitschern. I -, w. b.: quetschen. kwezel, m. en vr.: 1) Betbruder [m.; ü], Frömmler [m.], Betschwester [vr.], Frömmlerin [vr.]: 2) Kleinigkeitskramer [m.], Kleinigkeitskramerin [vr.]. kwezelaar, m.: Zie kwezel m. kwezelaarster, vr.: Zij kwezel vr. kwezelachtig:, bv. n.: 1) frömmelnd, 2) Zie benzelaclitis:: I -heid, vr.: 1) Frömmelei [vr.], 2) Zie beuzelaeli-tigheid. kwezelary, vr.: 1) Frömmelei [vr.]; 2) Zie beuzelarij. kwezelen, w. o.: 1) frömmeln; 2) Zie beuzelen. kwibus, m.: Narr [m.], Geck [nu], kwidani, m.: Quidam [m.]. kwik, o.: (min. en schk.) Quecksilber I o.]: (fig. fam.) Larifari [o.], Schnickschnack [m.]; dat is altemaal -: (fig- fam.) das ist Alles Larifari; | -achtig, bv. n.: quecksil-berartig, (fig.) quecksilbern, quecksilberig, sehr beweglich; -bad, o.: (gnk.) Merkurial-bad [o.; al; -bak, m.: Quecksilberschüssel [vr.]; -haag, vr.: (der) lebendige Zaun [aj, (die) lebendige Hecke. je kwik ie, o.: Bandchen [o.]; -senstrik-allerhand Flitterkram [m. enk.]. kwikkebil. vr.: (fig.)Bachstelze[vr.]; (pop.) Wipparsch |m.]. kwikkebillen, w. o.: umherschwan-zen. kwik-kuur. vr.: Merkurialkur jvr.] I -middel, o.: Merkurialmittel [o.]; -pillen, vr. mrv.: Merkurialpillen [vr. mrv.];-pleister, vr-: Merkurialpfiaster [o.];-staart,m.: (vog.) Baehstelze [vr.]; -staarten, w. o.: mit dem Steiss wippen, (pop.) wippar-schen; -zalf, vr.: Merkurialsalbe ]vr.|. kwinketeerder, m.: Sanger [m.j. kwinkeleeren, w. o. en b.: singen [onr.]. kwinkeleerster, vr.: Sangerin [vr.]. kwinkslag, m.: Witz [m.], Witzwort [o.], Schnurre [vr.]. kwint, vr.: (gril:) Grille [vr.]; (muz.) Zie «iiiint; 1 -appel, m.: (pik.) Koloquinte [vr.], Bitterapfel [m.; a]. kwipseli. bv. n.: Zie kwabseh. kwispedoor, o.: Spucknapf [m.]. kwispél, m.: Wedel [m.], Zottel |vr.]. kwispelen, w. o.: wedeln: (van honden:) schwanzeln. I -, w. b.: durchprügeln, mit Ruthen [t] züchtigen. kwispeling, vr.: (iron.) Züchtigung: [vr.1 mit Ruthen [t]. kwispelstaarten, w. o.: mit dem Schwanze wedeln, (iron.) fuchsschwanzen. kwisten, w. b.: verschwenden. kwister. m.: Verschwender [m.]. kwistgoed. m. en vr.: Zie kwist-penning. kwistig, bv. n.: verschwenderisch; met -e hand: mit milder Hand; I -heid, vr.: Verschwendung |vr.|. k wist penning, m. en vr.: Yerschwen-der lm.], Verschwenderin lvr.]. kwitantie, vr.: Quittung [vr.j. kwiteeren, w. b.: quittiren lie], kwyl, vr.: Geifer lm ]; I -achtig, bv. |
KWIJLEN.
LAADJE.
308
|
n.: geiferig; -baard, m.: Geifcrbart [m.; iij, Geifermaul lo.; al; -doek, m.: Geifer-tuch [o.; ü], Geitertüchlein |o.l, Geifer-lappchen [o.J, Geiferlatzchen [o.]. kwUlen, w. o.: geifern. kwöler, m.: Geiferer [m.]. kwüliner, vr.; (das) Geifern. kwfll-klier, vr.: (ontl.) Speicheldrüse [vr.]; I-slabbetje, o.: Zie -doek. kwy Ister, vr.: Geifermaul [o.; a]. kwfllwortel, m.: (pik.) Speichelwurz [vr.]. kwUnen, w. o.: krankeln, dahinsie-chen, dahinschwinden [onr.1; (van handel en nijverheid:) flau sein, flau gehen [onr.], darniederliegen jonr.]. kwunend, bv. n.: krankelnd; (fig.) flau. kAvyningr. vr.: Krankeln [o.], Dahin-siechen [o.]; (fig.) Flauheit |vr.]. kwyt, bw.: 1) los, quitt; zijn geld -zijn: seines Geldes los (oder: quitt) sein; een lintwurm -raken: einen Bandwurm loswerden [onr.], eines Bandwurmes los-werden [onr.]; 2) verlustig; iets - zijn: eines Dinges verlustig sein, etwas verloren haben ; iets - raken: eines Dinges verlustig genen [onr.], etwas verlieren [onr.]; ik oen het -: (spl.) ich verliere es, ich habe es verloren. kwHtbrief, m.: Quittung [vr.]. kwy ten, w. b.: (eene schuld:) abtragen [onr.1, entrichten, bezahlen. I - (zich), w. w.: sich benehmen [onr.], sich halten [onr.]; zich - van: erfüllen [4L sich [2] ent-ledigen ; zich van zijnen plicht -: seine Pflicht erfüllen; zich van eene belofte -: ein Versprechen erfüllen, sich eines Ver-sprechens entledigen. kwijting, vr.: 1) (van eene schuld:) Bezahlung |vr.], Entrichtung [vr.]; (van eene vernlichting:) Erfüllung Lvr.];2)(qui-tantie:) Quittung [vr.]. kwyt-raken. w. b.: 1) verlieren [onr.], 2) Zie in bw. kwijt; -schelden, w. b.: schenken, erlassen [onr.] (Zie spr. lgt;or-gen); -schelding, vr.: Erlassung [vr.] (-scheiding van straf: Straferlassung [vr.]; -scheiding- van eene schuld: Schulderlas-sung [vr.], Schulderlass [m.]; -schelding van zonden: Sündenerlass [m.], Sünden-erlassung [vr.]); -schrift, o.: Quittung [vr.]. kUf, vr.: Zank [m.]2 Streit [m.]; buiten -: unstreitig. unbestreitbar. knfaektigTf lgt;v. n.: zanksüchtig; I -heid, vr.: Zanksucht [vr.]. kyfparty, vr.: Zankerei [vr.]. ki|fster, vr.: Zankerin [vr.], (iron.) Zankeisen [o.]. |
kUf-ziek, bv. n.: zanksüchtig; l-zuchfT. vr.: Zanksucht [vr.]. kyk, tsw.: siehe!; - eens: sieh 'mal!; - toch eens: sieh doch!. I -, m.: Schau [vr.]; te -: 1) zur Schau, 2) zu sehen: te - staan: schaustehen [onr.], zur Schau1 ausgestellt sein; te - zitten: zur Schau sitzen [onr.]; te - liggen: zur Schau ausgestellt liegen [onr.]; te - leggen (te -zetten): schaustellen, zur Schau ausstel-len; te - loopen met iets: 1) etwas zur Schau tragen [onr.], 2) etwas zur Schau-herumführen; wat is daar te -: was ist da zu sehen? kUkdag, m.: Besichtigungstag [m.1. kyken, w. o. en b.: 1) gucken; door het sleutelgat -: durchs Schlüsselloch gucken; te diep in het glaasje -: (fig.) zu tief ins Glas gucken; raar op zijnen neus -: (fig.) mit langer Nase abziehen lonr.]; 2) sehen [onr.]; iemand in zijne kaart -: Einem in die Karten sehen [onr.] (ook fi§:.); kijk naar u zeiven: (spr.) zuppe dich bei deiner Isase, fege vor deiner eigenen Thüre; 3) aussehen jonr.], eine Miene machen; zuur of vriendelijk -: sauer oder freundlich aussehen [onr.], eine saure oder freundliche Miene machen; 4) (fig.) er komt wat -, als men vijf kinderen heeft: die Sorgen sind viele wenn man fünf Kinder hat; laat naar u - eer het erger wordt: lasse dich kuri-ren [ie] bevor es noch schlimmer bei dir wird; iemand de brokken uit den mond -: Zie mond; het katje uit den boom -: Zie katje. kyker, m.: (persoon:) Gucker [m.]r (fig.) Zuschauer lm.]; (voorwerp:) Opern-gucker [m.], (fig. voor „oogquot;:) Auge [o.]; twee groote -s: zwei grosse Augen. kyk-gat. o.: Guckloch [o.; ö]; I - in den pot, in.: Topfgucker [m.]. kykje, o.: Besichtigung [vr.]; een -nemen van iets: etwas in Augenschein nehmen [onr.], etwas 'mal ansehen [onr.], (fig.) etwas besuchen. kyk-kast, vr.: Guckkasten [m.]; I -raampje, o.: Guckfensterchen [o.];. -spleet, vr.: (wkt.) Diopter [o.]. kUkster, vr.: Guckerin [vr.]; (fig.) Zuscnauerin [vr.]. kyktoren, m.: [t] quot;NVartthurni [m.; üj. kyven. w. o.: zanken, sich zanken. kyver, m.: Zanker [m.], Zankvogel [m.; ó]. kyvery, vr.: Zankerei [vr.], Gezank: [o.]. |
Ij.
|
la, vr.: (lade:) Lade [vr.], Schieblade [vr.], Schublade [vr.]; (muzieknoot:) La |o.]. I -, tsw.: la, so; - -: la la, so so, so zieiulich! |
laad-gat, o.: Mündung [vr.] des Flin-tenlaufes oder der Kanone, (fig.) Zündloch [o.; ö]. laadje, o.: Ladchen [o.], Schieblad^ |
LAATSTLEDEN.
LAAD-KRUID.
309
|
«hen [o.l; aan het - zitten: (fig. tam.) die Finanzen verwalten. laad-kruid, o.: Schiesspulver [o.l; \ -lepel, m.: Ladelöffel [m.], Ladeschaufel /[vr.]; -pan, vr.: Zündpfanne [vr.]; -poort, vr.: (ki)v.) Ladeptbrte [vr.]; -priem, m.: Ladepfriem [m.], Kauninadel [vr.]. laadster, vr.: Laderin [vr.]. laadstok, m.: Ladestock [m.; ö], (art.) Setzkolben [m.]. laafdrank, m.: Labetrank [m.; aj. Haag:, vr.: Schicht [vr.]; (figr.) Fallstrick lt;lm.] (Zie mrv. lagen); (mar.) (die) Reihe Kanonen; de volle - geven: (mar.) [3] die volle Lage geben [onr.]; aan iemand de volle - geven: (fig.) Einen durchhecheln, Einen ausputzen. Haag, bv.: 1) niedrig (ook fig.); 2) nie-der; 3) (fig:.) niedertracntig; 4) (fig.) ver-achtlich, geringschiitzig; 5) (tonen, muzieknoten:) tiet'; 6) gering; lage kaarten: geringe Karten; bij - water: bei niedrigem Wasserstand; zich - bij den weg houden: lt;fig. fam.) sich anspruchslos verhalten [onr.]; een - nommer: eine niedrige Nummer; van lage afkomst: von niedriger Oeburt; de lage geestelijkheid: die nie-dere Greistlichkeit; bij hoog en - zweren: (pop.) bei Gott und allen Heiligen schwö-ren; zich - aanstellen: sich niedertrachtig benehmen [onr.]; iemand - behandelen: Einen niedertrachtig behandeln; - op iemand neerzien: verachtlich(geringschat-rig) auf Einen herabsehen [onr.]; eenen lagen dunk van iemand hebben: eine ge-ringschatzige Meinung von Einem haben. Zie lager. laaghartig, bv. n.: niedertrachtig; J -heid, vr.: Niedertrachtigkeit [vr.]. laagheid, vr.: 1) (das) Niedrige, 2) (van speelkaarten:) Geringheit [vr.], 3) (van tonen en muzieknoten:) Tiefe .[vr.]. 4) (verachtelijkheid, schandelijkheid:) Niedertrachtigkeit [vr.], 5) (vernedering:) Erniedrigung [vr.], [t] Demüthigung •[vr.]. laagje, o.: Schiclitchen [o.|. laagjes, bw.: 1) etwas niedrig; 2) sehr niedertrachtig; 3) ziemlich geringschat-zig; 4) ganz anspruchlos; enz. Zie bv. n. laag. laag-loopers, m. mrv.: (spl.) falsche quot;Würfel [m. mrv.]; I-stam, m.: Haum[m.;a] von niedrigem Stamm; -stammig, bv. n.: kurzstammig. laags-wijs (-wijze), bw.: schichten-weise, in Scnichten. laagte, vr.: Tiefe [vr.]; (adk.) Niede-rung [vr.]; naar de - gaan: in die Tiefe gehen [onr.], sinken [onr.], (van den prijs der effecten:) fallen [onr.]. laag-vorniig. bv. n.: schichtenformig; ,1 -wolk, vi*.: Schicntwolke [vr.]. laai. bv. n.: Zie lichterlaai. 1 -, vr.: (pop.) Zie lade. laakbaar, bv. n.: tadelhaft, tadelns-werth[t], tadelijswürdig; 1 -heid, vr.: Tadel-haftigkeit [vr.1, Tadelnswürdigkeit [vr.]. laakster, vr.: Tadlerin [vr.]. laakziek (laakzuchtig), bv. n.: tadel-süchtig. laakzneht, vr.: Tadelsucht [vr.], Ta-delsüchtigkeit [vr.]. laan, vr.: Allee [vr.], Baumgang :[m.; a]; de - uit: (pop. spr.) fort davon. |
laar, vr.: quot;Wüste [vr.]; 2) (in een bosch:) (der) lichte Fleck. laars, vr.: Stiefel [m.j; (zeew.) Dolch [m.]; eene - aan hebben: (pop.) einen Spitz haben. Zie mrv. laarzen. laarsje, o.: Stiefelchen [o.]; (voor dames:) Bottinchen [o.]. laarze-been, o.: 1) Stiefelbrett [o.| 2) Stiefelholz [o.; ö], Stiefelblock [m.; ö], i -kap, vr.: Stiefelkappe, [vr.], Stiefelstulpe [vr.];-leest, vr.: Stietelleisten [m.j. laarzen, vr. mrv.: Stiefel [m. mrv.], Stiefeln [m. mrv.]; 1 -aantrekker, m.: (voorwerp:) Stiefelhaken [m.], Stiefelan-zieher [m.j; -knecht, m.: (voorwerp:) Stie-felknecht [m.], Stiefelzieher [m.], (persoon, in logementen:) Hausknecht [m.]; -leder (-leer), o.: Stiefelleder [o.]; -maker, m.: Stiefelmacher [in.]; -poetser, m.: Stiefel-wichser [m.]; -smeer, o.: Stiefelwichse [vr.], Stiefelschwarze [vr.]; -stof, vr.: Stie-felzeug [o.], Bottinenzeug [o.]; -straf, vr.: (zeew.) Prügelstrafe [vr.] mit einem Tauende; -trekker, m.: Zie -kneeht; -winkel, m.: Schuhmacherladen [m; a en a]. laarze-schaeht (-schaft), vr.: Stiefel-schaft [vr.; a en a]. laas, tsw.: leider! laat, bv. n.: spat; vroeg en -: früh und spat; vroeg of -: früh oder spat, früher oder spiiter, über kurz oder lang; beter - dan nooit: besser spat als gar nicht; van den vroegen morgen tot den laten avond: vom frühen Morgen bis in die spate Nacht; hoe - is het: wie spiit ist esV, wie viel Uhr ist es? hoe - gaan wij: wie spiit gehen wir?, um wie viel Uhr fenen wir?; dat is te -: das ist zu spat. ieenen wir?; dat is te -: das ist zu spat. ie later en laatst. laat-band, m.: Aderlassbinde [vr.]; I -bekken o.: Aderlassbecken [o.]; -bloeiend, bv. n.: spatblühend; -dunkend, bv. n.: dünkelhaft; -dunkendheid, vr.: 1) Dünkel-haftigkeit [vr.], 2) Dünkel [m.], Eigendün-kel [m.]; -kop, ra.: (hik.) Schröpfschniip-per [m.], Schropffliete [vr.], (ook wel:) Schröpfkopf [m.; ö], Schröpfglas [o.; a] ; -mes, o. (-vlijm, vr.; -ijzer, o.): (hik.) Lan-zette [vr.]. laatst, bv. n. en bw. (o. tr.): (wat het tijdstip betreft:) spütest; (in de volgorde:) letzt; het -e nageslacht: die spatesten Nachkommen [ra. mrv.]; op zijn -: am spatesten;' op zijn aller -: ara allerspates-ten; op het -: zuletzt; op het - loopen: zu Ende gehen [onr.]; op zijne -e beenen loopen: (schertsend:) anfangen [onr.j alt zu werden; het -e woord: das letzte quot;Wort; de -e eer: die letzte Ehre; het -e oliesel: (kkl.) die letzte Oelung; wie van de zeven ? de -e: wer von den sieben ? der Letzte; wie van die twee? de -e: wer die-ser zwei? der Letztere; de eersten zullen de -en zijn: die Ersten werden die Letzten sein; I -bedoelde, ra. en vr.: 1) (vantwee:) (der, die) Letztere, 2) (van meer dan twee:) (der, die) Letzte; -geborene, m. en vr.: (der, die) Letztgcborene; -gemeld, bv. n.: letzterwahnt; -genoemde, m. en vr.: (der, die) Letztgenannte, (van twee:) Letzterer [m.], Letztere [vr.]; -leden, bv. n.: letzt, vorig, vergangen (den 31 sten -leden: ara einunddreissigsten desvorigen Monats; -leden eersten: ara ersten dieses |
LAATSTELIJK.
310
LAKEI.
|
Monats; Maandag: -leden, of: -leden Maandag: letzten [am letzten, vorigen, am vo-rigen, vergangenen, am vergangenenj Montag; -maal, bw.: letzt, letzthin, letzt-lich, unlangst, vor Kurzem. laatstelijk, bw.: letzlich. Iaat-zwachtel, m.: Zie -Imncl. labaar, vr.: Halstuch [o.; ü]. labbei, vr.: Zie klappei. labbeien, w. o.: Zie klappeien. labbekak, m.: Memme fvr.]. I -. m. en vr.: Klatscher [m.], Klatschliese lvr.1. labbekakken, w. o.: klatschen. labbekakkerig, bv. n.: feigherzig; I -heid, vr.: Feigherzigkeit [vr.]. labbekakkery, vr.: I) Klatscherei [vr.J, Klatscherei [vr.]: 2) Memmerei Lvr.]. labberdaan, vr.: Laberdan [m.J. labberen, w. o.: klatschen; (zeew.) flattern. labber-koelte, vr.: (zeew.) labbere Kühlte [vr.]; I -lot, vr.: (mar.) zweite Schaluppe [vr.]; -lottig, bv. n.: unbe-haglich; -lottigheid, vr.: Unbehaglichkeit lvr.]. laboratorium, o.: Laboratorium [o.; -rien]. laboreeren, w. o.: laboriren [ie], leiden (- aan: an). labyrint, o.: Labyrinth [o.l. Laeecleinon (Lacedemonië), o.: (adk.) Lacedamon [o.], Lacedamonien [o.]; Lacedemoniër, m.: Lacedamonier lm.]; Lacedemonisch, bv. n.: lacedamonisch; Lacedemonische, vr.: Lacedamonierin [vr.J. lacet, o.: Zie veter. laeli, m.: Lache [vr.]; in den - schieten: eine Lache aufschlagen [onr.]; het uitproesten van den -: vor Lachen bersten wollen: zijnen (haren) - niet kunnen houden: sich vor Lachen nicht zu halten wissen [onr.]; een Maartsche - is nooit te vertrouwen: (spr.) schönes Wetter im Monat Marz, bringt gewöhnlich schlechtes Wetter im Monat April; I -duif, vr.:(vog.) Lachtaube [vr.]. laehe, in Sam. I -bek, m. en vr.:Lach-maul [o.; a]; -dingen, o. mrv.: Kleinig-keiten [vr. mrv.|. lachen, w. o.: lachen (- om, - over: über); iemand doen -: Epien lachen machen; hardop -: überlaut lachen; luidkeels - (schaterend -): aus vollem Halse lachen; zich dood -: (lig.) sich zu Tode lachen; - dat de tranen over de wangen loopen: lachen dass (Einem) die Augen übergehen [onr.]; in zijn (in haar) vuistie -: ins Faustchen lachen; ik moet -als ik er om denk: ich muss lachen (mir ist lacherlich zu Muthe [t]) wenn ich daran denke; wie het laatst lacht, lacht het best: (spr.) wer zuletzt lacht, lacht am besten. I -, z. n. o.: Lachen [o.]; het huilen staat mij nader dan het -: das Weinen ist mir naher als das Lachen; ik kon mijn - wel houden: ich konnte das Lachen scnon halten, ich hatte gar keine Lust zum Lachen. lachenA, bv. n.: lachend; met een -gezicht: mit lachendem Gesicht; -e dreven: lachende (anmuthige [tl) Gefilde [o. mrv.]. |
lacher, m.: Lacher |m.]. lachje, o.: Lacheln [o.]. lach-kranin, vr.: Lachkrampf [vr.]^ I-lust, m.: Lachlust [vr.]; -lustig, bv. n.: lachlustig; -spier, vr.: Lachmuskel [m.1 (het op zijne of hare -spieren krijgen of hebben: von der Lachlust ergriffen werden [onr.] oder sein; de -spieren in beweging brengen: die Lachmuskeln reizen). lachster, vr.: Lacherin [vr.]. lach-trek, in.: 1) Lachlust [vr.], 2) lachende Miene [vr.|; I -vermogen, o.: Lachvermögen, [o.]; -vogel, m.: (vog) Lachkuckuck [m.], (fig.) Lachmaul [o.; ül; -wekkend, bv. n. Lachen erregend; -ziek, bv. n.: lachlustig. liaconië, o.: (adk.) Lakonien (o.]; laconisch, bv. n.: lakonisch; laconismus, o.: Lakonismus [m.]. Zie lakoniek. ladder, vr.: Leiter [m.J; I -been, o. (-boom, in.): Leiterbaum [m.; a], Leiter-stange lvr.]; -sport, vr.: Leitersprosse [vr.]; -wagen, m.: Leiterwagen [m.j. lade, vr.: Lade [vr.], Schieblade [vr.], Schublatle [vr.]. laden, w. b.: laden [onr.]. lader, m.: Lader [m.]. lading:, vr.: (i. a. b.) Ladung [vr.]; in - liggen naar ----: in Ladung liegen [onr.l nach____ ladiiiKs-brief, m.: Ladungsschein [m.]; I -kosten, m. mrv.: Ladungskosten [m. mrv.]; -plaats, vr.: Ladungsplatz [m.; aj. ladinkje, o.: kleine Ladung [vr.]. lat', bv. n.: (zouteloos:) fade (ook fig.); (kinderachtig:) albern; (lafhartig:) feig, feigherzig; I -aard, m.: Feigling [m.|, Uasenfuss [m.: ü]; -bek, m.: Laffe [m.J, (pop.) Rotzlöffel Im.J. lafenis, vr.: Labsal [o.]. lafhartig, bv. n.: feigherzig; I -heid, vr.: Feigherzigkeit [vr.J. lafheid, vr.: 1) Fadheit [vr.|, (der) fade Geschmack, 2) Albern heit [vr.], 3) Feigheit [vr.J, Feigherzigkeit [vr.]. lagen. vr. mrv.: 1) Schichten [vr. mrv.i; aan -: schichtweise; 2) Fallstricke [m.mrvj; aan iemand - leggen: Einem Fallstricke legen; allerlei listen en -: allerlei Win-kelzüge; | -legger, m.: Nachsteller [m.]. lager, bv. n. en bw. (v. tr.); 1) niedri-ger; 2) niedertrachtiger; 3) geringschatzi-ger; 4) tiefer. Zie bv. n. laag;/-einde, o.: (das) untere Ende; -hand, vr.: Linke [vr.] (aan de -hand: zur Linke); -huis, o.: (stk. in Engeland:) Unterhaus [o.l; -wal, m.: (zeew.) Legerwall [m.] (aan -wal verzeilen : zeew.: an der Küste scheitern, auf den Strand laufen [onr.]; aan -wal geraken: fig.: auf den Hund kommen [onr.l; aan -wal zijn: fig.: auf dem Hunde sein, pop.: abgebrannt sein). lagune, vr.: (adk.) Lagune [vr.]. lak, o.: 1) Lack [m.J, Gummilack lm.]; 2) [sj Lackfirniss [m.J; 3) (voor brieven. fleck [m.J; aan iemand een - oplegden: Einem einen Schandfleck anhangen, Emen anschwarzen, Einen blamiren [ie]; I -ach-tig, bv. n.: lackarti^. lakei, m.: Lakai [m.]. |
LAKEN.
311
LAND.
|
Haken, w. b.: tadeln, blamiren [iel, missbilligren. x ^ , Haken, o.: 1) (de kleedmgstot:) Tuch fo.; ü]; aan iemand van - geven: (pop.) 1) Einen durchprügeln, Einen durchbliiuen, 2) Einen durenhecheln; van hetzelfde -een pak: (pop. als antwoord op eenen wensch:) grleiehfalls; van hetzelfde - een pak krijgen: (iron.) ebenso traktirt [ie] werden lonr.]; 2) (van linnen of katoen, inz. bedde-:) Laken [o.]; onder het -brengen: (iron.) beschwangern, schwan-gern; zijne voeten niet verder uitsteken dan het - lang is: (spr.) sich naeh der Deeke strecken; 3) (zeew.) Laken |o.|, Se-gel [o.]; het gaat vlak voor het -: wir segeln mit vollem Winde; | -aehtig, bv.n.: (stof:) tuehartig, (persoon:) gern Tuch tragend; -kooper, m.: Tuehhandler [m.]; -kooperij, v.: ruehhandel [m.l;-raam, o.: Tuchrahmen lm.]; -veldseh, bv. n.: schee-kig, bunt; -volder (-voller), in.: Tuch-walker (m.|, Walkmüller [m.]; -winkel, m.: Tuehladen [m.; a en a]. laker, m.: Tadler [m.J. lak in if, vr.: Tadel [m.], (das) Tadeln. lakken, w. b.: laekiren [iej; (brieven, enz.:) siegeln, petschiren [ie]. lak-kleuriff, bv. n.: laektarbig; I -moes, o.: Laekmus [o.]. lakoniek, bv. n.: lakoniseh. lakooi, vr. (lakooibloem, vr.): Levkoje [vr.]. lakooien, vr. mrv.: Levkojen [vr. mrv.]; I -bed, o.: (tnb.) Levkojenbeet [o.J; -zaad, o.: Levkojensamen [m.l. laksel, o.: [s] Lackflrniss [o.]. lak-verkooper, m.; Lackverkaufer [m.l, (iron.) Spassmaeher [m.], (ook:) Be-trüger [m.l; I -verkooperij, vr.; (iron.) Bc-trügerei [vr.]; -werk, o.: lackirte [ie] Waare [vr.]. lala. bw : Zie la. Ham, o.: (drk. en fig.) Lamm [o.; a]; het - Gods: (theo.) das Lamm Gottes; zoo zacht als een -: lammfromm, lammherzig. i Ia in. bv. n.: lahm (ook fig.), lam-poot, m. en vr.: Hum pier [m.j, Humplerin [vr.]; I-zak, m. en vr.Zielani-mellng:; -zalig, bv. n.: (pop.) erbiirmlich; -zaligheid, vr.: (pop. Erbarmlichkeit |vr.]. lama, vr.: (drk.) Lama |o.l. 1 -, o. :(kv.) Lama [o.l. I^ambert, m.: (mansnaam:) Lambert [m.l. Lamprecht |m.|. lambertN-noot, vr.: Lambertsnuss [vr.; ü]; I -noteboom, m.: Lambertsstaude [vr.|. fjambertiis, m.: Zie lianibert. lambrizeeren, w. b.: tüfeln, über-tilfeln. lambrizeei'ing:, vr.: Tafehverk fo.]. lambrizeer-werk. o.: Tafehverk [o.l. lamentabel, bv. n.: lamentabel, lamenteeren, w. o.: lamentiren [ie], jammern, wehklagen. lamt'rr, m.: Trauerflorstreifen [m.l. lamgat, m. en vr : (pop.) Lahmarsch [m. en vr.]. lamheid, vr.: Lahmheit [vr.] (ook fig:.). lam-lenden, m. en vr.: (fig.) (das) lahme Mensch; l-lendig, bv. n.: (fig.) lahm; -lendigheid, vr.: (fig.) Lahmheit [vr.|. |
lamme, m. en vr.: (der, die) Lahme; de -n: die Lahmen lm, mrv.]. lamineken, o.: Lümmchen lo.J. lamnielin^, m. en vr.: (der) lahme Kerl, (das) lahme Geschoptquot;. lammeren, w. o.: lammen, lammern. lammer-^ang:, m.: Zeltgang [m.l, Zelt [m.l; I -gier, m.: (vog.) Lammergeier [m.|; -markt, vr.: Lammermarkt [m.; a]; -noot, vr.: Zie lainbert!snolt;»t. lam niertjes-baai, vr.; (der) feinste Flanell; I -pap, vr.: (der) dünne Milchbrei voni feinsten Weizenmehl. lamnietje. o.: Lammchen [o.Ij Lammlein [o.l, Lammerchen [o.]. lammi^lieid, vr.: 1) Lahmheit [vr.] (ook fig.); 2) (fig.) Gleichgültigkeit [vr.1. lamoen, o.:Gabeldeichsel [vr.]; l-paard, o.: Gabelpferd [o.l, Deichselpferd [o.|, Stangenpferd [o.]; -stok, m.: Deichselarm [m-l 1 1 sim-oor, m. en vr.: Zie -zak. lamp, vr.: Lampe [vr.]; aan de - likken (tegen de - loopen): (iron.) übel an-laufen lonr.], schlecht wegkommen [onr.J; is er nog olie in de -: ist noch Oei in der Lampe?, (iron.) ist noch etwas in der Flascher: dit werk riekt naar de -: (fig.) diese Arbeit riecht nach der Lampe. lainpe-ballon. m.: Lampenkuppel [vr.1; I -glas, o.: Lampenglas [o.; al;-kap, vr.: Lampenschirm [m.l; -kleedje, o.: LampenteUerchen [o.]; -kousje, o.: Lam-penaocht [vr.] lampen, vr. mrv.: Lampen [vr. mrv.1; I -katoen, o.: Dochtgarn [o.J. lanipe-pit, vr.: Zie -kousje, lanipe-püp, vr.: Lampenröhrc [vr.1; I -schotel, in.: Lampenschüssel [vr.]. lampet, o.: Waschbecken [o.J; I -kan, vr.: Wasserkanne [vr.]; -kom, vr.: Waschbecken [o J. lanipe-tnit, vr.: Lampenschnauze [vr.|; 1 -zwart, o.: Lampenruss [m.J, Lam-penschwarz [o.]. lampion, vr.-.Lampion [o.l, Illumina-tionslampchen [o ]. lampist, m.: Lampenmann [m.; a], Lainpenanzünder [m.l, Lampenputzer [m.J. lampje, o.: Lampchen [o.J. lamp-lieht, o.: Lampenlicht [o.]; I -olie, vr.: Lampenöl [o.J. lamprei, vr.: (visch:) Lamprete [vr.J; (konijntje:) (das) junge Kanincnen. lains-beeldje, o.: (kkl.) Agnus Dei [o.J; I -bout, m.: Lammskeule [vr.J; -coteletten, vr. mrv.: Lammsrippchen [o. mrv.J;-kop, m.: Lammskopf [m.; ö]; -ooren, o. mrv.: Lanunerohren [o. mrv.J (ook pik.); -poot, m.: Lammsfuss [m.; ü]; -tong,vr : Lamms-zunge [vr.], (pik.) Wegerich [m.l; -vacht, vr. (-vel, o.): Lammfell [o.l; -vet, o.: Lanimsfett lo.J; -vleesch, o.: Lammfleisch [o.] (gebraden -vleesch: Lammsbraten [m.l); -wol, vr.: Lammswolle [vr.],Lammer-wolle [vr.J. laneet, o.: Lanzette [vr.J; I -koker, m.: Lanzettfutteral [o.J; -drager, m. (-viscli, m ): Lanzenfisch [m.l, Lanzenschwanz [m ; aj; -vormig, bv. n.: lanzettförmig, lanzet-tenförmig. Hand, o.: 1) (i. a. b ) Land [o.; aj; het vaste - [als 2 woorden |: das feste Land (vaste - [als één woord I: Festland [o.]. |
L AND-A AN WINXINGr.
LAND-TONG.
312
|
Kontinent [o.]); het platte [als 2 woorden]: das platte Land (platte - [als één woord]: Land [o.]; op het platte - [te plattenlande] wonen: auf dem Lande woh-nen); te - en te water: zu Land und zu Wasser; over - reizen: über Land reisen; de meeste -en van Europa bereisd hebben: die meisten Lander Europa's durchreist haben; een - van melk enuonigr: ein Land von Milch und Honig:; het - van Belofte: das Land der Verheissungr; het Beloofde -: das gelobte Land; het Heiligre -: das heilige Land; hier te -e: hier zu Lande; bij ons te -e: bei uns zu Lande, in unserm Lande; het - dienen: dem Lande dienen; het - bestelen: die öffentljchenGelder ver-untreuen; 's -s kas: die Landeskasse; 's -s wijs, 's -s eer: (spr.) lündlich sittlich. Hand, (in oneig-enlijke beteekenissen): 1) het - hebben: verdriesslich (verstimmt, übelgelaunt) sein; het - aan iemand hebben: Einen nicht leiden können; het-aan iets hebben: einen Widerwillen gegen et-was haben, einer Sache überdrüssig sein; aan iemand het - opjagen: Einen ver-stimmen; 2) - beginnen te voelen (- voor den bak voelen): (pop.) sich sattgegessen (gefressen) haben; 3) ergens te - komen: irgendwo hinkommen [onr.]; niet weten waar men te - zal komen: nicht wissen was aus uns werden wird; waar is hij te - gekomen: wo ist er geblieben?. wo ist er hingekommen ?, was ist aus inm geworden? 4) er is geen - met hem te bezeilen: (spr.), es ist kein Auskommen mit ihm, es ist nicht mit ihm auszukommen. land-aanwinning;, vr.: Landgewin-nung [vr.], Landanwachs [m.]; I -aanwinst, vr.: Ltinderzuwachs [m.], Gebietservveite-rung [vr.]; -aard, m.: Landesart [vr.]; -adel, in.: Landadel [m.]; -beschrijver, m.: Lan-des- (Lander-) beschreiber [m.]; -beschrijving vr.: Landes- (Lander-)beschreibung [m.]; -bezit, o.: Besitz [m.] an Landereien; -bouw, m.: Ackerbau [m.] (-bouwkunde, vr.: Ackerbauwissenschaft [vr.j, Oekonomie [vr.]; -bouwkundig, bv. n.: ökonomisch; -bouwkundige, m.: Oekonom [m.]); -bouwend. bv. n.: Ackerbau treibend; -bouwer, m.: Aekersmann [m.; -leute]; -dag, m.: (stk.) Landtag [m.], Stiindeversammlung [vr.] (een poolsche - dag: iron.: ein pol-nischer Reichstag, eine Versammlung wo die grösste Unordnung herrscht). landelijk, bv.n.: landlich; I -heid, vr.: Landlichkeit [vr.]. landen, w. o.: landen; geschikt om er te -: landbar. I -, w. b.: landen, an's Land setzen. land-eng:te, vr.: (adk.) Landenge[vr.], Erdenge [vr.]. land-genoot, m. en vr.: Landesge-nosse [m.], Landsmann [in.; -leute], Landes-genossin [vr.], Landsmiinnin [vr.] (-genoo-ten, m. mrv.: Landsleute [m. mrv.j; I-gezicht, o.: 1) landliche Ansicht [vr.],2)Aus-sicht [vr.] auf dem Lande; -heer, rn.: Landherr [in.|; -hoeve, vr.: 1) Bauernhof [m.; ö], 2) Pachthof [in.; ö|, Pacht^ut [o.; ü]; -hoevenaar, m.: Bauer [m.]; -huishoudkunde, vr.: [t] Jjandwirthschaft I vr.], Land-ökonomie [vr.]; -huishoudkundig, bv. n.: landwirthschaftlich [t] • -huishoudkundige, m.: Oekonom [m.]. It] Landwirth [m.]; -huur, vr.: Landpacht [vr.],Pachtzins [m.l; |
-huurder, m.: Pachter [m.]; -huurster, Pachterin [vr.]. landing, vr.: Landung [vr.]. landing», in Sain.: Landungs____ land- (en volken-) kunde, vr.: Lander- (und Völker-)kunde [vr.]; l-looper, m.: Landstreicher [in.]; -looperij, vr.: Land-streicherei [vr.]; -loopster vr.: Landstrei-cherin [vr.]; -man, m.: Landmann [m.; -leute] (-manachtig, bv. n.: landnuinnisch); -meer, o.: (adk.) Landsee [vr.]; -meetkunst: vr.: Feldmesskunst [vr.]; -meten, z. n. o.: (das) Feldmessen; -meter, m.: Feldmesser [in.] (-metersketting, m.: Messkette [vr.]); -meting, vr.: Feldmessung [vr.j;-ontdekking, vr.: Landerentdeckung [vr.j, (zeew.) Landentdeckung [vr.]; -ontginning, vr.: Urbarmachung [vr.]. landouw, vr.: Gegend [vr.]. land-paal, vr.: Landmark [vr.], (fig.) Grenze [vr.]; I -pacht, vr.: Pachtzins [m.j: -pachter, m.: Pachter [m. j; -pachtstcr, vr.; Pachterin [vr.1; -punt, o.: (adk.) Land-spitze [vr.]; -raad, m.: [t] Landrath [m.;aj. lands, m. en vr.: Zie m. en vr. lann; I -ambtenaar, m.: Staatsbeamte [in.] Staats-diener [m.l; -archief, o.: Staatsarchiv [o.|. landselian, o.: Landschaft [in.]; I -schilder. m.: Landschaftsmaler [m.]; het-schilderen: die Landschaftmalerei. landsehaps....., bv. n.: landschaft- lich. lanilscheiding, vr.: Landscheide [vr.]. lands-dief, m.: Bestehlcr [m.] der Staatskasse, Verüntreuer [m.] der öffent-lichen Gelder; I - dracht, vr.: Landestracht [vr.]; -heer, m.: Landesherr [m.];-heerlijk, bv. n.: landesherrlich; -kas, vr.: Landeskasse [vr.), Staatskasse [vr.j; -kerk, vr.: Landeskirche [vr.]; -kind, o.: Landeskind [o.]; -knecht, m.: Fusssoldat [m.l; -man, m.: Landsmann [m.; -leute]; -taal, vr.: Landessprache [vr.]. land-stonn, m.: 1) Landsturm [m.; ü], 2) Zie -weer; I -streek, vr.: Land-strich [m.j, Gegend [vr.]. lands-vorst, m.: Landesfürst [m.]; 1-vorstin, vr.: Landesfürstin [vr.];-zaak, vr.: Landsache [vr.]. land-tong, vr.: (adk.) Landzunge [vr.], Landspitze [vr.]; I -verhuister, vr.: Aus-wandrerin [vr.]; -verhuizer, m.: Aus wanderer [m.]; -verhuizing, vr.: Auswande-rung [vr.]; -verkenning, (zeew.) Untersu-chung [vr.] der Küste; -vermaak, o.: Be-lustigung [vr.] auf dem Lande; -verraad, o.: [tl Landesverrath [m.]; -verrader, m.: |t] Landes verrather [m.]; -vest. vr.: (bwk.) Doppelanker [m.] zur Verbindung zweier Mauern; -vluchtig, bv. n.: landesflüchtig landflüchtig; -vluchtigheid, vr.: Landflüeh-tigkeit [vr.|; -voogd, m.: Landvogt [m. ;ö], Statthalter fm.]; -voogdes, vr.: Statthalterin [vr.]; -voogdij, vr.: Landvogtei [vr. j; -vrouw, vr.: Gutsherrin [vr.]; -waares, bw.: land-warts; -waartsch, bv. n.i landwarts gerich-tet; -weer, vr.: Landwehr [vr.j, Landsturm [m.j (soldaat van de -weer: Landwehr-mann [m.; a]); -werk, o.: Feldarbeit [vr.j; -winning, vr.: Zie -aanwinning: -zaat, m. en vr.: Landsass [m.j, Landeseinwoh-ner [m.], Landeseinwohnerin [vr.] ; -ziek, bv. n.: an Heimweh leidend; -ziekheid, vr.: Heimweh [o.]; -ziekig, bv. n.: (iets:) langweilig, (iemand:) verdriesslich; -zie- |
LAPPENquot;.
LANG.
31a
|
kilheid, vr.: 1) (das) Langweilige, 2) Ver-dnosslichkeit [vr.]; -ziekto, vr.; Landes-krankheit [vr.], im Lande einheimische Krankheit [vr.]; -zicht, o. Zie no. 2 -ge-zicht. lang, bv. n.: lang (als bw.: lange); even 1) gleich lang, 2) gleieh lange; zoo - als hij was: seiner ganzen Lange nach, lang wie er war; hoe - is dat reeds geleden : wie lange ist das schon ?; nog niet - geleden: noch nicht lange her; bij -e na niet (in - niet): lange nicht, bei Weitem nicht; - van armen, baard, be enen, hals, haar, neus, ooren, tong: langarmig, lang-bartig, langbeinig, langhalsig, langhaarig, langnasig, langohrig, langzüngig (tig.; ge-schwatzig); - van blad: langblatterig; -van hoornen: langhörnig, langgehörnt; -van staart: langschwanzig, langgeschwanzt; - van vinnen: langflossig. Zie langer en langst. lahg-been, m. en vr.: Langbein [m. en vr.J, (ins.) Weberknecht [m.j; ! -bek, m.: (vog.) Langschnabel [m.; al; -dradig, bv. n.: langweilig, weitschweifig; -dradig-heid, vr.: Langweiligkeit [vr. 1, quot;Weitschwei-flgkeit fvr.l; -durig, bv. n.: langwierig, lange wahrend, von langer Dauer; -durig-heia, vr.: Langwierigkeit [vr.], lange Dauer [vr.]. langer, bv. n. en bw. (v. tr.): langer; - dan....: langer als...; hoe - hoe liever: 'e langer je lieber; hoe - hoe mooier: je anger je schoner. langheid, vr.: Lange [vr.J. lang-lenden, m. en vr.: (iron.) Hop-ienstange [vr.1; 1-levend, bv. n.: langlebig, lange lebend; -poot, m. en vr.: Langbein [m. en vr.]. langM, vz. en bw.: 1) langs, entlang; - het water: langs dem Wasser, liings des Wassers, dem Wasser entlang, das Wasser entlang; 2) waar -: welchen Weg?; - straat: auf der Strasse; hij zal er van - krijgen: er wird tuchtig das Seinige be-kommen [onr.J. lang-salingen, vr. mrv.: (zeew.) Lang-sahlingen [vr. mrv.]; 1 -schaduwig, bv. n.: (adk.) langschattig; -scheeps, bw.: der Lange des Schitfes nach; -sprieten, m. mrv.: (ins.) Langfühler [m. mrv.J. langMt. bv.' n. en bw. (o. tr.): langst: op zijn -: ara langsten; de dagen zijn nu op zijn -: die Tage sind jetzt ara langsten; eerlijk duurt het -: (spr.) ehrlich wahrt am langsten; I -levend, bv. n.: ara langsten lebend; (de) -levende, m. envr.: (dor, die) Ueberlebende. lang-tand. ra. en vr.: Langzahn [m. en vr.; a], (fig.) (der, die) Wahlerische im Essen; I -tong, m. en vr.: Schwatzmaul [o.; al; -werpig, bv. n.: langlich; -werpigheid, vr.: langliche Form (vr.J; -wijlig, bv. n.: langweilig; -wijligheid, vr.: Langweiligkeit [vr.J. langKaain, bv. n. en bw.: langsam; - gaat zeker: (spr.) langsam geht sicher; I -heid, vr.: Langsamkeit [vr.J. langzamerliand, bwr.: allmahlich, nach und nach. laning, vr.: (zeew.) Ueberlauf |ra.; aj. lank.ov. n.: lang; ! -moedig, bv. n.: langmüthig [tj; -moedigheid, vr.: [tj Lang-muth [vr.J, jtj Langmüthigkeit [vr.J. Ilan^, ra. en vr.: (pop.) Landsinann[ra.; |
-leutej, Landsraannin [vr.J; (fig. pop.) Ka-merad [ra. en vr.J. llanH, vr.: Lanze [vr.]; eene - breken met: (fig.) eine Lanze brechen [onr.J rait; eene - breken voor: (fig.) eine Lanze brechen [onr.J für; I -breker, m.: (der) ritter-liche Kampfer. lansier, ra.: Lancier [m.J, Lanzenrei-ter [m.J. lans-knecht, ra.: Lanzknecht [ra.], (der) rait einer Lanze bewaffnete Fusssol-dat; I -pesaat, m.: (hist.) Gefreite [m.J; -ruiter, m.: Lanzenreiter [m.J; -schacht, vr.: Lanzenschaft [in.]; -slang, vr.: (drk.) Lan-zenschlange [vr.J; -steek, m.: Lanzenstich [m.J; -viscn, ra.: Lanzenfisch [ra.J. lantaarn, vr.: 1) Laterne [vr.J;2) Schriig-fenster [o.J;! -aansteker, ra.: Zie -opsteker; -geld, o.: Laternengeld [o.J, Later-nensteuer [vr.J; -licht, o.: 1) Laternenlicht [o.J, 2) SchragfensterJicht [o j; -opsteker, in.: Laternenmann [ra.;-leute]; -paal, ra.: Laternenpfahl [ra.; aj. lantaarntje, o.: Laternchen [o.J. lantaren, vr.: Zie lantaarn, lanterfanten, w. o.: faulenzen, das Pilaster treten [onr.J. lanterfanter, ra.: Faulenzer [ra.J, Pflastertreter [m.J. lanterfanterü, vr.: Faulenzerei [vr.J, Pflastertreterei [vr.J. lanterlii, o.: (spl.) Lanterlü [o.J. lanterlnien, w. o.: (spl.) Lanterlü spielen. lantier-booin, in. (-paal, ra.): Stall-baum [m.; ii]. Tiaodieea. o.: (adk.) Laodicaa [o.J; Laodiceër, ra.: Laodicaer [ra.J; Laodi-ceesch by. n.: laodicaisch; Laodiceesche, vr.: Laodicaerin [vr.J. lap, ra.: 1) Lappen [m.J: 2)Flicklappen [ra.J; 3) dronken -: Saufer fin.], Trunken-bold [ra.J; 4) Zie in Lapland; I -geld, o.: Flickerlohn [ra.J. lapje, o.: 1) Lappchen [o.]; 2) Flick-lappchen [o.J; 3) de wind is vlak voor het -: (zeew.) der Wind blast voll in die Se-gel; alles gaat hem voor het -: (tig. tam.) es geht ihra Alles nacli Wunscn; 4) ieravoor het - houden: Einen zura Besten haben. lap-kaas, vr.: Quarkkase [ra.J. Lapland, o.: (adk.) Lappland [o.J; Laplander (Lap), ra.: Lapplander [ra.J, Lappe [ra.J; Laplandsch, bv. n.: lapplan-disch; Laplandsche (Lappin), vr.: Lapp-landerin [vr.J, Lappin [vr.J. lap-loon, o.: Zie -geld ; I -naald, vr.: Flicknadel [vr.J. Happen, w. {b.: 1) (verstellen:) flicken, lappen; 2) (klaar spelen:) fertig kriegen; hij zal het wel -: er wird es schon fertig kriegen; 3) wie heeft raij dat gelapt: wer hat rair diesen Streich gespielt; dat lapt gij mij geen tweeden keer: das raachst Du rair nicht zura zweiten Male: 4) alles er door -: Alles verschleudern; alles door het keelgat -: Alles durch die Gurgel jagen [reg.j. Happen, vr. rarv.: 1) Lappen [m. nirv.J; 2) Flicklappen [ra. mrv.J; 3) dronken -: Saufbrüder [m. mrv.J, Saufer [m. mrv.J; 4) op de - komen: (pop.) zura Vorschein kommen [onr.J; I -dag, ra.: Lappentag [m.|; -deken, vr.: Zie bedelaarsdeken; |
LAPPER.
314
LATS.
|
-dief, m.: Lappendieb lm.1; -kist, vr.: Lappenkiste [vr.]: -mand, m.: Lappenkorb [m.; öj; -markt, vr.: Trödeimarkt [m.; a]. lapper, m.: Flicker [m.]. Lapper [m.]. lapperü, vr.: Flickerei [vr.1, Lapperei [vr.J. lap-snyder, m.: Altlapper [m.], Alt-flicker Lni.j. lapster, vr.: Flickerin [vr.1, Lapperin [vr.|. lap-werk, o.: Flickwerk [o.]; I -zalf, vr.: Schmiere [vr.J; -zalven, w. o.: quack-salbern (als \v. b.: zeew.: labsalben, thee-ren); -zalver, m.: Quacksalber [m.]; -zal-venj, vr.: Quacksalberei lvr.|. lardeerder, m.: Spieker [m.]. lardeeren, w. b.: spieken, lardiren [ie |; 1 gelardeerd rundvleesch: Spickbraten jm.l; -e haas: Spickhase [m.j, (der) gespiekte Hase. lardeeringr, vr.: (das) Spieken, lardeer-pin, vr. (-priem, m.): Spick-nadel [vr.J. larcleersel^ o.: Spickspeck [m.J. lardeer-spek, o.: Spickspeck [m.]. Speek [m.J zum Spieken. lardeerster, vr.: Spickerin [vr.]. larie, vr.: AVind [m.J, Flausenmaehe-rei [vr.1, Verstellung [vr.J. I -, tsw.: AVind! larie-boodNchap, vr.: Scheinbot-schaft [vr.J; I -larie, vr.: Larifari [o.J; -moer, vr.: Plaudertasche [vr.J. lariën, w. o.: 1) lappisch reden;2)lap-pisch handeln. larikM, m.: (pik.) Larehe [vr.J;I-boom, m.: Larehenbaum [m.; aj; -hout, o.: Lar-chenholz [o.]. larve, vr.: Larve [vr.J. laneh, m.: Lasche [vr.J; (zeew.) Lasch [m.J; I -ijzer, o.: Lascheisen [o.J. laHHehen, \v. b.: Jaschen. laHHehiiiff, vr.: I) Laschung[vr.J,(das) Laschen; 2) Lasche [vr.[. last, m.: 1) Last [vr.J, Bürde [vr.J; de -der jaren en der zorgen: die Last der Jahre und der Sorgen; zich zeiven en anderen tot - zijn: sich selbst und Andern zur Last sein; geen - hebben van: keine Last haben von; zich eenen - op den hals halen: sich eine Last auf den Hals laden [onr.J; aan iem. - aandoen : Einen zur Last tallen [onr.J. Einen belastigen; aan iemand iets ten -e leggen: Einem etwas zur Last legen ; het einde zal den - dragen: (spr.) das Ende tragt die Last; 2) (kpv.) Last [vr.!, Ladung [vr.1; - breken: die Ladung brechen [onr.J; 3) [tj Noth [vr.J, Gefahr [vr.J; dat lijdt geen -: das hat keine Noth [tj; dan is Leiden in -: (spr.) daim istgu-ter Rath [t] theuer [tj; 4) Auftrag [m.;aj; ik heb mijnen broeder - gegeven om het voor mij te koopen: icJi Jiabe meinem Bru-der den Auftrag gegeben (ich habe mei-nen Bruder damit beauftragt) es für mich zu kaufen; in - hebben om te...: beauftragt sein zu ...; ik heb in -: ich bin beauftragt; 5) Befehl [m.J; - geven omte...: den Befehl geben [onr.J zu ____ i -, o.: (als maat:) «Last [vr.J; het halve -: die halbe Last. I mrv.: Zie lasten. last age, vr.: Lastadie [vr.|. lastbrief, m.: 1) Auftrag [m.; a], 2) Befehl [m.J. Hasten, w. o.: befehlen [onr.J; (Wij) |
- en bevelen: (Wir) verordnen und befehlen. Hasten, m. mrv.: 1) Lasten [vr. mrv.J; op zware - zitten: von schweren Lasten gedrückt werden [onr.J; wie de lusten wil, moet ook de - voor lief nemen: (spr.) wer das Angenehme will, muss audi mit den damit verbundenen 3lühen fürlieb nehmen [onr.J; 2) Abgaben [vr. mrv.J, Steuern [vr. mrv.J; de plaatselijke -: die Gemeinde-steuern. lasteraar, m.: Verleumder [m.J. lasteraarster, vr.: Verleumderin [vr.J. laster, m.: Verleumdung [vr.J. lasterachtig, bv. n.: (woord of schrift:) verleumderisch, lasterlich. (persoon:) verleumdunprssüchtig; I -heid, vr.: 1) (das) Verleumderische,(das) Lasterliche, 2) Verleumdungssucht [vr.J, Lastersucht [vr.J. lasterboel, m.: I) Gcwebe [o.j von Verleumdungen, 2) Verleumdergesellschaft [vr.J. lasteren, w. b.: verleuniden; God -: Gott lastern, blasphemiren [iej. laster-gesehiedenis, vr.: Zie -sprookje. lastering:, vr.: Verleumdung [vr.J. lasterlyk, bv. n.: verleumderisch, lasterlich; I -heid, vr.: (das) Vcrleumderi-sche, (das) Lasterliche. laster-inuil, m.: (gem.) Lastermaul [o.; aj; I -pen, vr.: verleumdenscheFeder[vr.1; -rede, vr.: Lasterrede [vr.J, verleumdcri-sche Rede [vr.J;-schrift, o.: Lasterschrift [vr.1; -sprookje, o.: Lastergeschichte [vr.J; -taal, vr.: Verleumdung [vr.J;-tong, vr.: Lasterzunge [vr.J; -woord, o.: Lasterwort lo.j; -ziek, bv. n.: verleumdungssüchtig; -zucht, vr.: Verleumdungssueht [m.J. last-ezel, m.: Packesel Im.J; 1 -geverr m.: Auftraggeber [m.J; -hebber, m.: (der) Beauftragte. lastig, bv. n.: 1) lastig; iem. - vallen: Einem lastig fallen [onr.J, Einen belastigen; 2) beschwerlich; een - werk: eine beschwerliche Arbeit; ! -heid, vr.: 1) Las-tigkeit ivr.J, 2) Beschwerlichkeit [vr.J. last-post, m.: Lastposten [m.J, (flg.l Bürde [vr.J; I -schip, o.: Lastschift'[o.!r Transportschiff [o.J. lat, vr.: Latte [vr.J. latafel, vr.: Kommode [vr.J. laten, w. b.: 1) lassen [onr.|; 2) verlassen [onr.J; 3) Ader lassen [onr.J, zur Ader lassen [onr.!. later, bv. n. en bw. (v. tr.): spater. I -. m.: (hik.) Aderlasser [m.). lateraal, bv. n.: lateral; laterale erfgenamen, m. en vr. mrv.: Lateralerben [m. en v. mrv.J. Ijateraan, o.: Lateran Im.J. Lateraanseli, bv. n.: lateranisch. latier-boom, m. (-paal, m.): Zie het woord lantier.... lating, vr.: (hik.) Aderlass [m.; al. latiniseeren, w. b.: latinisiren [iej. Ijatinismns, o.: Latinismus [m.; -menj, Latinism [m.J. latinist, m. en vr.: Lateiner [m.J, Latei nerin [vr.|. latiniteit, vr.: Latinitat [vr.J. latoen, o.: Messing [o.l, Gelbkupfer jo.J. lats, vr.: Latz [m.; ilj, Hosenlatz [m.; aj, Hosenklappe [vr.J. |
LAT-SP1JKER.
LEDER-GELD.
315
|
lat-spyker, m.: Lattennagel [m.]. latten, w. b.: latten, belatten. latuw, vr.: (pik.) Lattieh Ira.]; 1 -ach-tig-, bv. n.: lattichartig; -salade, vr.: Lat-tiensalat |m.]; -sap, o.: (schk.) Lattichsaft [m.]; -zaad, o.: Lattichsamen [ra.]. lat-werk, o.: Lattenwerk [o.]. Latjjn, o.: Latein [o.], (das) Lateini-sche ; in net - geschreven: in lateinischer Sprache (in der lateinisehen Spraehe) ge-schrieben; in het - vertalen: in die latei-nische Sprache übersetzen. Ijatyner, ra.: (hist.) Lateiner [ra.1; -s (Latijnen), m. mrv.: Lateiner [ra. rarv.J. Ijatynseli, bv. n.: lateinisch; de -e taal: die lateinische Sprache; de-e school: die lateinische Schule; de -e Kerk: die lateinische Kirche. LatjjiiMelie, vr.: Lateinerin [vr.]. latyn-zeil, o.: (das) lateinische Segel. laudaiiiiin. o.: (pha.) Laudanum [o.J. laureaat, in.: Laureat [ra.j, (der) ge-krönte Dichter. Laurens (Laurentius, m.):(mansnaam) Laurentius [ra.], Lorenz [m.]. laurier, ra.: (pik.) Lorbeer [m.];l-ach-tig, bv. n.: lorbeerartig; -bes (-bezie), vr.: Lorbeere [vr.J. laurieren, w. b.: Zie lauweren, laurier-kers, ra.:Lorbeerkirschbaum [ra.; til (als z. n. vr.:Lorbeerkirsche [vr.]); I -roos, vr.: Lorbeerrose [vr.]. Oleander [ra.]. lauw, bv. n.: lau (ook fig.), lauwaelitig:, bv. n.: laulich; 1 -heid, vr.: Laulichkeit [vr.]. lauwen, w. o.: lauen. lauwer, ra.: Lorbeer [ra.]; met -en gekroond: init Lorbeern gekrönt; -en oogsten: (fig.) Lorbeeren ernten; op zijne -en rusten: (fig.) auf seinen Lorbeern rullen; I -krans, in.: Lorbeerkranz [ra.; a]; -kroon, vr.: Lorbeerkrone [vr.J; -tak, m.: Lorbeerzweig [ra.]. lauweril, ra. en vr.: (tam.)Lauling[m. en vr.]. lauweren, w. b.: mit Lorbeern kronen. lauwheid, vr.: Lauheit [vr.] (ook fig.), Lauigkeit [vr.J (ook fig.). lauwig:liei€l, vr.: Zie lauwheid, lauwte, vr.: Zie lauwheid. lava. vr.: Lava [vr.J. lavas, vr.: (pik.) Liebstöckel [o.|. lava-stroom, ra.: Lavastrom [ra.; ö]. 1 aveeren, w. o.: (zeew. en fig.) lavi-ren [iej. lavei, vr.: Urlaub [ra.]; -steken, w. o.: die Arbeit einstellen (den Meister verlassen [onr.]) ura so einen höheren Lohn abzuzwingen. lavement, o.: Klystier [o.J; aan iein. een - zetten: Einera ein Klystier geben [onr.]; I -spuit, vr.: Klystierspritze [vr.1; -zetster, vr.: Klystiererin [vr.1; -zetter, m.: Klystierer [ra.]. laven, w. o.: laben. lavendel, vr.: (pik.) Lavendel [m.J; in Sara.: Lavendel____ la ver, m.: Laber [ra.]. |
la voor, o.: Waschbecken [o.l. lawaai, o.: Larra [ra.J, Spektakel [m.J; (fig.) We sen lo.], Aufheben [o.J, Bewegung [vr.]; - maken (- schoppen): Spektakel raachen; veel - van iets maken: viel Wesens (viel Aufhebens) vort etwas raachen; I -maakster, vr.: Spekta-kelraacherin [vr.J; -maker (-schopper), ra.-Spektakelraacher [ra.]; -makerij, viv.Spek-takelmacherei [vr.J, (fig.) Marktschreierei [vr.J. lawine, vr.: Lawine [vr.J, Schneesturz [ra.; üj, Schneefall [ra.; iij. laxans, o.: Laxanz [vr.J. laxeerdrank, ra.: [iej Laxirtrank [m.; iij. laxeeren, w. o. en b.: laxiren [iej. laxeermiddel, o.: [iej Laxirmittel [o.J. lazaret, o.. Lazarett [o.J. Ilazarus, bv. n.: wie aussatzig. 1 bw.: (gem.) -dronken, blindvoll. !lazarus, ra.: (gnk.) (der) Aussatzige; (mansnaam:) Lazarus [ra.J; I -huis, o.: Spital [o.; al tur Aussatzige;-klap (-klep), vr.: Lazarusklapper [vr.J (hare tong Ihaar mondl gaat als eene - klap: ihre Kaftel [ihre ZungeJ geht wie eine Mühlklapper) 'r -zeer, o.: Aussatz [m.J, Aussiitzigkeit [vr.J. iazary, vr.: Aussatz [in.l, Aussiitzigkeit [vr.J. lazuren, bv. n.: lasurfarbig, lasur-blau. lazuur, o.: Lasur [ra.J (als z. n. ra.i Lazurstein [ra.J); I -blauw, bv. n.: lasur-blau (als z n. o.: Lasurblau [o.J); -kleur,, vr.: Lasurfarbe [vr.J; -kleurig, bv. n.: lasurfarbig; -steen, ra.: Lasurstein [ra.J. leb, vr.: Lab [o.|. Zie kaasleb; i-aal, vr.: (der) spitzköpfige Aal; -raaag, vr.: Labniagen [ra.J. lebbe, vr.: Zie leb. lebberig: (lebbig), bv. n.: labig, nach Lab schraeckend; (ng.) labberig; I -heid, vr.: Labigkeit [vr.J,(der)labige Geschraack, (fig.) Labberigkeit [vr.J. lebmaa^:, vr.: Labniagen [m.J. lector, ui.: Lektor [ni.J. lectoraat, o.: Lektorat [o.J. lectuur, vr.: Lektüre [vr.|. lede-braak, vr.: Zerbrechen [o.J der Glieder, (fig.) harte Arbeit [vr.J; I-braken,, w. b.: Zie leebraken; -brakig (-brekend), bv. n.: halsbrechend (ook fig.); -breuK, vr.,: Bruch [ra.; üj eines Glieds. ledekant, o.: Zie ledikant, ledematen, ra. en vr.: Glieder [o-rarv.J; I -man, ra.: Gliedermann [m.: aj. leden, o. mrv.: (i. a. b.) Glieder [o. rarv.J; pijn in de-: Gliederschmerz lm.]r Gliederweh jo.J; hij (zij) heeft eene ziekte onder zijne (hare) -: er (sic) hat eine Krankheit in den Gliedern, es ist bei ihra (bei ihr) eine Krankheit auf dein quot;NVe^e; het lag mij op mijne -: ich hatte eine Ahnung davon. lede-pop, vr.: 1) Gliederpuppe lvr.Jr 2) Drahtpuppe [vr.J, Marionette [vr.J, 3) Zie -man. leder, o.: Leder [o.J; Engelsch -: (dasgt; englische Leder, (der) Lederkatun; afval van -: Lederabfall [ra.J; van eens anders - is het goed rieniensnijden: (spr.) aus freradera Leder ist gut Kiemen schnei-den. lederachtig. bv n.: lederartig; 1 -heid, vr.: (das) Lederartige. lederen, bv. n.: ledern. leder-geld, o.: Ledermünze [vr.J, [tl |
LEDE-WATER.
LEENING.
|
^Nothmünze [vr.l von Leder; I -groed, o.: Lederzeug: [o.]; -kooper, m.: Lederhandler lm.]; -waren, vr. mrv.: Lederwaaren [vr. mrv.]; -werk, o.: Lederwerk |o.]. lede-water, o.: Zie leewater, ledig:, bv. n.: leer; met -e handen: mit leeren Handen; -e tijd: leere (freie, müssig-e) Zeit [vr.]; -e uren : leere (freie, müssigre) Stunden [vr. mrv.]; -loopen: (vaten:) leer laufen [onr.], (werklieden:) ohne Arbeit sein, (figr.) müssig: grehen [onr.], faulenzen; -staan, w. o.: (stoelen, kerken, enz.:) leer stenen [onr.], (huizen:) unbewohnt sein, (mensehen:) müssig: stehen [onr.]; -zitten, w. o.: müssig: sitzen. ledigen, w. b.: leeren, leer machen. ledig-gang:, m.: Müssigg-ang- [m.1; ■\ -gang-er (-looper), m.: Müssig-gang-er [m.]; -g:angster, vr.: Müssigrgangen n [vr.]. ledigkeid, vr.: Leere [vr.], Leerheit [vr.l, (fig:.) Unthatig:keit [vr.], Müssigg:anff {m.] (- is aes duivels oorkussen: spr.: Müs-sigrg-ang: ist aller Laster Anfang:). ledig-looper m.: Zie -grangrer; I -looper ij, vr.: Müssig-gang [m.]; -maken, w. b.: leer machen, leeren. ledikant, o.: Bettstelle [vr.l, (fig:.) Bett [o.]; I - (en kamer-)behang:er, m.: lie] Tapezirer |m.]; -behang:sel, o. enk.: Bettvorfiang:e [m. mrv.]; -gordijn, o.:Bett-vorhang [m.; a], Bettgardine [vr.]. lee-lgt;raken, w. b.: [31 die Glieder zerbrechen [onr.]; I -man, m.: Zie ledeman; -water, o.: (ontl.) GHiedwasser [o.l (-waterzucht, vr.: gnk.: Gliedwassersucht Xvr.]). Ileed7 bw.: leid; het doet mij -: es thut mir leid; het doet mij - voor u: es thut mir leid um Sie (für Sic); het doet hem dat----: es thut (es ist) ihm leid, dass.... I bv. n.: schmerzhaft; ^ene -e gewaarwording:: ein schmerz-haftes Getühl; met -e oogen: (fig:.) mit missgiinstigen Augen, mit neidischen Augen. ileed, o.: Leid [o.l; lief en -: Lieb und Leid, Freude und Leid; er zal u geen -geschieden: es soil dir kein Leid ge-schehen; iemand - aandoen: Einem Leid zufügen, Einem etwas zu Leide thun; zijn eigen - niet kunnen zwijgen: (fig.) seinen eigenen Schaden nicht versehweigen können [onr.]; I -wezen o.: Leidwesen to.1; tot mijn -wezen: zu meinem Leidwesen. leef-regel, in.: Lebensregel [vr.],(fig.) Diat [vr.]; I -tocht, m.: |t] Mundvorrath [m.J, Proviant [m.]: -tijd, m.: l)Lebenszeit Ivr.] (mijn gansche -tijd: meine ganze Lebenszeit), 2) Alter [o.] (iemand van mijnen -tijd: .Iemand in meinem Alter; van gelijken -tijd: gleichen Alters; van zekeren -tijd: von gewissem Alter; op gevorderden -tijd: in yorgerücktem Alter; op mijn -tijd: in meinem Alter; op lateren -tijd: in spaterem Alter; op 30-jarigen -tijd: in dreissigjahrigem Alter; voor een kind van zoo longen -tijd: für ein Kind in so zartem Alter; zijn hooge -tijd: sein hohes Alter; voor zijnen hoogen -tijd is hij no^- vrij levenslustig: für sein hohes Alter ist er noch ziemlich lebenslustig); -wijs (-wijze), vr.: Lebensart [vr.], Lebens-weise [vr.]. leeg, bv. n.: leer; I -hands, bw.: mit |
leeren Handen; -hoofd, o.: Schafskopf [m.; ö]; -kuip, vr:: (bij papiermakers:) Leerfass [o.; a]. Zie overigens ledis. leegte, vr.: Leere [vr.]; (fig.) Lücke [vr.]. leek, m *. (kkl.) Laie [m.]; (fig.) Unein-geweihte [m.]. leeke-broeder, m.: Laienbruder [m.; ü]; I -zuster, vr.: Laienschwester [vr.]. Ileel|jk, bv. n.: hasslich; I -heid, vr.: Hasslichkeit [vr.]. Ileelijk, bw.: übel, schlimm, schlecht. leelukerd, m. en vr.: IJ (der) hass-liche Mensch, 2) (das) hasslicne Geschöpf, 3) (das) hassliche Ding, 4) (i. a. b.) Scheusal [o.]. leem, o.: Lehm [m.]; I -achtig, bv. n.: lehmartig. leernen, bv. n.: lehmen. I -, w. b.: lehmen. leemig, bv. n.: lehmartig; I -heid, vr.: (das) Lehmartige. leem-kuil, m.: Lehmgrube [vr.]; I -mergel, vr.: Thonmergel [m.]; -put, m.: Zie -kuil. leemte, vr.: Lücke [vr.]. leem tig, bv. n.: ge me in, niedertrach-tig, veracntlich; het - schuim: der ver-achtliche Pöbel. leemwerk, o.: Lehmwerk [o.]. Iljeen, m.: (mansnaam:) Zie lieen-dert. I -, vr.: (vrouwennaam:) Lene [vr.]. Heen, o.: (hist.) Lehen [o.], Lehn [o.] ; een open -: ein offenes (ein erledigtes) Lehen: in - hebben: als Lehen besitzen [onr.], zu Lehen tragen [onr.]; in - geven: zu Lehen geben [onr.]; een - ontvangen: ein Lehen empfangen [onr.]. I -, vr.: iets aan iemand te (ter) - geven: Einem etwas leihen [onr.]; iets van iemand te (ter) - krijgen: etwas von Einem ge-liehen bekommen [onr.]. leenbaar, bv. n.: (hist.) lehnbar; 1 -heid, vr.: (hist.) Lehnbarkeit [vr.]. leen-bezit, o.: Lehenbesitz (m.];l-bezitster, vr.: Lehenbesitzerin [vr.], Belehnte [vr.j; -bezitter, m.: Lehenbesitzer [m.], Belehnte [m.]; -Doek, o.: Lehenbuch [o.; ü], Lehnsbuch [o.; ü]; -brief, m.: Lehenbrief [m.], Lehnsbrief [m.1. Ijeendert, m.: (mansnaam:) Leonhard lm.]. leen-dienst, m.: Lehendienst [m.]; I -eed, m.: Lehnseid [m.]. leenen, w. b.: (te leen geven:) leihen [onr.]; (te leen nemen:) lehnen, borgen, (ook wel:) leihen [onr.]; het oor - aan; [3] das Ohr leihen [onr.]; de hand - tot: behülflich sein zu; zijnen naam - aan: [3] seinen Namen leihen [onr-]. I - (zich), w. w. (met „totquot;): 1) sich... [41... getallen lassen [onr.], 2) Theil [T] nehmen [onr.] an, 3) sich schicken in. leener, m.: 1) Leiher [m.]; 2) Borger [m.]. leen-goed, o.: Lehengut [o.; ü];l-heer, m.: Lehenherr [m.], Lehnsherr [m.]:-heer-schap, o.: Lehenherrschaft [vr.], Lehns-herrlichkeit [vr.]. leening. vr.: Anleihe [vr.]; J de bank van -: das Leihhaus [a], die Leihbank[a]. |
LEESBIBLIOTHEEK.
LEEN-MAN.
317
|
leen-man, m.: Lehenmann [m.;-leutel, Lehnsmann [ni.; -leute]; I -manschap, o.: (en ook als vr.J: Lehnsmannschaft Lvr.]; -plicht, m.: Lennspflicht [vr.|; -plichtig, bv. n.: lehnspflichtigr; -plichtige, m.: Lehns -mann [in.; -leute]. Vassal [m.]; -plichtig-heid, vr.: Lehnspnichtigkeit [vr.]; -recht, o.: Lehnrecht [oj; -rechtelijk, bv. n.-.lehn-rechtlich; -roerig, bv. n.: lehenrührig, lehenbar; -roerigheid, vr.: Lehenrührig-keit [vr.], Lehenbarkeit [vr.]; -spreuk, vr.: (red.) Metapher [vr.], Bild [o.]; -spreukig, bv. n.: metaphorisch, bildlich; -stelsel, o.: Lehnsystem [o.], Feudalsystem [o.]. Ie ens ter, vr.: 1) Leiherin [vr.]; 2) Bor-gerin [vr.]. lieentje, o.: (vrouwennaam:) Lenchen [o.]; 1 -buur, vr.: (die) Xachbarin Lenchen; (als woordspeling:) -buur spelen: von den Nachbarn oorgen. leen-vrouw, vr.: Lehenfrau [vr.], Lehnsfrau [vr.]; I -wezen, o.: Lehenwesen [o.], Lehnwesen [o.]. Heep, bv. n.: schlau, pfiffig; (van de oogen:) triefend. Ileep, vr.: (pop.) van de - krijgen: 1) einen Putzer bekommen [onr.], aus-geputzt (durchgehechelt) werden [onr.], 2) Prügel bekommen [onr.], durchge-wichst werden [onr.]; aan iem. van de - geven: 1) Einen durchhecheln, 2) Einem das Leder gerben. leejperd, m. en vr.: Schlaukopf [m.; öj. leepheid, vr.: 1) Schlauheit [vr.], Pfiftigkeit [vr.], 2) Triefaugigkeit [vr.]. leepigheicl, vr.: Zie leeplieid. leep-oog, o.: Triefauge [o.j; 1 -oogig, bv. n.: triefaugig; -oogigheid, vr.: Triefaugigkeit [vr.]. leer, vr.: 1) Lehre [vr.]; de zuivere -: die reine Lehre; de - der zielsverhuizing: die Lehre von der Seelenwanderung; laat dit u eene - zijn: das sei dir eine Lehre; bij eenen baas in de - zijn: bei einem' Meister in der Lehre sein; eenen jongen in de - nemen (geven): einen Knaben in die Lehre nehmen [onr|(geben [onr.]); 2) Zie ladder. I -, o.: Zie leder; - om -: Wurst wider Wurst; van - trekken: vom Leder ziehen [onr.], den Degen (das Messer) ziehen [onr.]. leeraar, m.: Lehrer [m.]; (kkl.) Pastor [m.], Geistliche [m.]. leeraars-ambt, o.: Lehramt [o.], (kkl.) Predigeramt [o.]. leerachtig, bv. n.: 1) lernbegierig, 2) lederartig, 3) leiterahnlich; 1 -heid, vr.: Lernbegierde [vr.]. leeraren, w. o.: Lehrer sein, dociren [ie], ünterricht ertheilen [t]; (kkl.) das Êvangelium predigen. leer-begrip, o.: Lehrbegriff [m.]: I -bereiding, vr.: Lederbereitung [vr.J; -dicht, o.: Lehrgedicht [o.], (das) didakti-sche Gedicht; -dichter, m.: Lehrdichter [m.], (der) didaktische Dichter. lleeren, bv. n.: ledern. lleeren, w. b.: I) (onderwijzen, onderrichten, doen aanleeren:) lehren; nood leert bidden: (spr.) Noth lt] lehrtbeten:de ondervinding leert ons: die Erfahrung lehrt uns; ik zal hem wel mores -: ich werde ihn schon Sitten lehren; 2) (aanleeren, zich eigen maken:) lemen; van buiten -: auswendig lemen; al doende leert men: (spr.) Uebung macht den Meis-ter. |
leer-gast, m.: Lehrjunge [m.], Lehr-ling [m.l; I -geld, o.: Lehrgeld [o.] (-geld geven: flg.: Lehrgeld geben [onr.], Lehrgeld bezahlen); -gezel, m.: Zie -gast; -gierig, bv. n.: lernbegierig; -graag, bv.. n.: lernlustig, lernbegierig; -graagte, vr.: Lernbegierde [vr.], Lernlust [vr.]. leering, vr.: 1) Lehre [vr.]; -en wekken, maar voorbeelden trekken; (spr.gt; Beispiel predigt besser als Lehre. Zie leer; 2) (kkl.) Katechisation [vr.]. leer-jaar, o.: Lehrjahr |o.]; I -jongen, m.: Lehrjunge [m.], Lehrbursche [m.]; -kamer, vr.: 1) Lehrzimmer [o.], 2) Lern-zimmer [o.]; -kind, o.: Lehrkind [o.] (Schiller [m.], Schülerin [vr.]); -knaap,m.: Lehrknabe [m.]; -kooper, m.: Zie in leder; -kunst, vr.; Lehrkunst [vr.], Didak-tik [vr.]. leerling, m. en vr.: 1) Schüler [m.]y Schülerin [vr.]; 2) (bij eenen baas, op een ambacht, enz.): Lehrling [m.l. leerlingschap, o.: Lehrlingschaft [vr.]. leer-looier, enz.: Zie looier, enz.; i -lust, m.: Lust [vr.] zum Lemen; -meester, m.: Lehrer [m.], Lehrmeister [m.]; -meesteres, vr.: Lehrerin [vr.], Lehrmeis-terin [vr.]; -meesterschap, o.: Lehrmeis-terschaft [vr.]; -meisje, o.: Schülerin [vr.]; -methode, vr.: Lehrmethode [vr.]; -middel,, o.: Lehrmittel [o.]; -plan, o.: Lehrplan [m.; a en a]; -rede, vr.: Predigt [vr.|r Kanzelrede [vr.]; -rijk, bv. n.: lenrreich; -school, vr.: Lehrschule [vr.|; -spreuk, vr.: Lehrspruch [m.; ü]; -stellig, bv. n.: dogmatisch; -stelligheid, vr.: (das) Dogmatische; -stelling vr.: Lehrsatz [m.; a], (theo.) Dogma [o.]; -stelsel, o.: Lehrge-baude [o.J, Lehrsystem [o.]; -stoel, m.: Lehrstuhl [m.; ü); -stof, vr.: Lehrstoff [m.]; -stuk, o.: Lenrpunkt [m.], Glaubens-satz [m.; a]. Dogma |o.l; -stijl, m.: Lehr-stil [m.]; -toon, m.: Lehrton [m.]; -touwer, m.: Giirber [m.], Gerber [m.]; -touwerij, vr.: Garberei | vr.], Gerberei [vr.]; -tran t, m.: Lehrart [vr.], Lehrweise [vr.], Lehrmethode [vr.J; -tijd, m : Lehrzeit [vr.]; -uur, o.: Lehrstunde [vr], Unterrichtsstunde [vr.]; -vertrek, o.: Zie -kamer; -vormgt; m.: Lehrform [vr.]; -wijs (-wijze), vr.: Zie -trant; -ijver, m.: Lerneifer [m.]. leerzaam, bv. n.: 1) lehrreich, be-lehrend, 2) lernbegierig, lerneifrig; 1 -heid, vr.: 1) (das) Lehrreiche, 2) Lerneiier [m.]. leerzucht, vr.: Lernbegierde [vr.l. leesbaar, bv. n.: lesbar, leserlich; I -heid, vr.: Lesbarkeit [vr.], Leserlichkeit [vr.]. leesbeurt, vr.: (vr.) Vortrag [m.; a| (wie heeft de - van avond: an wem ist die Keihe heut Abend einen Vortrag zu halten?; ik heb geene - op mij kunnen nemen: ich habe mich nicht zu einem Vor-trage anheischig machen können [onr.]; eene - voor een ander vervullen: für Einen als Redner eintreten [onr.], an Eines Andern Statt einen Vortrag halten [onr.]). lees-bibliotheek, vr.: Leihbibliothek [vr.]; I -bord, o.: (in scholen:) Lesetafel [vr.]; -inrichting, vr.: Lesebibliothek [vr.} |
LEGrITIMISTISCH.
LEESSTER
318
|
verschicdencr Zeitschriften (nur für Abon-nenten); -lust, m.; Leselust [vr.], Lust [vr.1 zum Lesen; -lustigr, bv. n.: leselustig. leesster, vr.: Leserin [vr.]. leest, vr.: (bij schoenmakers:) Leisten [m.]; (figr.) Gestalt [vr.]; hare bekoorlijke -: (fig:.) ihre reizende Gestalt; schoenen op de - zetten; Schuhe über den Leisten schlagren [onr.]; zij ziin op ééne - geschoeid: (fig-.) sie sind über Einen Leisten greschlag'en, (iron, van personen:) sie sind Eines Gelichters; schoenmaker, houd ubij uwe (spr.) Schuster, bleib bei deinem Leisten. lees-tafel, vr.: Büchertisch [m.]. (in scholen:) Zie -bord; I -teeken, o.: (tik.) Lesezeicnen [o.], Interpunktionszeichen lo]. leesten, vr. mrv.: Leisten [in. mrv.1; 1 -maker, m : Leistenschneider [m.]. leeuw, m.: (drk., str. en fig.) Löwe jm.] de orde van den Nederlandschen -: der niederlandische Löwenorden; het hotel de Gouden der Gasthof zum gold-nen Löwen; wij logeeren in den Gouden -: wir logiren [ie] im groldnen Löwen; de hotelhouder (de kastelein) uit den Gouden -: der Löwenwirth [t], der AVirth [tl zum groldnen Löwen; I -aap, in.: (drk.) Löwen-affe [in]; -achtig, bv. n.: löwenartig. leeuwen, m. mrv.: Löwen [m. mrv.1; zij vochten als -: sie tochten wie Löwen; I -deel, o.: [t] Löwenantheil [m.]; -hart, o.: Löwenherz [o.] (Richard -hart: hist.: Richard Löwenherz); -hok, o.:Löwenkafig [m.J; -kuil, m.: Löwengrube [vr.1; -manen, vr. mrv.: Löwenmahne [vr. enk.];-orde, vr.: Löwenorden [m.]; -ridder, m.:Löwen-ritter [m.]; -welp, o.: Löwenwelf [o.]. leeuwerik, m.: Lerche [vr.]. leeuweriken, m. mrv.: Lerchen [vr. mrv.1; I -net, o.: Lerchennetz [o.l, Lerchengarn [o.]; -tijd, m.: Lerchenzeit [vr.]; -vangst, vr.: Lerchenfang jm.]. leeuweriks-kooi. vr.: Lerchenkafig [m.1; I -nest, o.: Lerenennest [o.]; -zang, m.: Lerchengesang [m.], Lerchenwirbel lm.]. leeuwers, ra. mrv.: Zie leuvers. leeuwkonflje, o.: Lowenhündchen to.]. leeuwin, vr.: Löwin [vr.1. leeuwtje, o.: (der) kleine Löwe; lt;leeuwhondje:) Löwenhündchen [o.]. leewater, o.: Gliedwasser [o.J; I -waterzucht, vr.: (gnk.) Gliedwassersucht £vr.]. leg, m.: (das) Legen, (das) Eier legen, legaal, bv. n.: legal. legaat, o.: Legat [o.], [s] Vermacht-niss [o.l. I -, m.: Legat [m.1. legalisatie, vr.: Legalisation [vr.1. legaliseeren, w. b.: legalisiren [iel. legaliteit, vr.: Legalitat [vr.]. legataris, m.: Legatar [m.]. legateeren, w. b.: legatiren [ie], legirên [iel. legaten, o. mrv.: Legate [o. mrv.]; I -maakster, vr.: Zie legatriee; -maker, ra.: Zie legator). I -, ra. mrv.: Legaten [ra. mrv.1). legatie, vr.: (dipl.) Legation [vr.]; I -raad, ra.: [t] Le^ationsrath [ra.; a]; -secretaris, ra.: Legationssekretiir [m.]. legator, ra.: Legatenraacher [ra.]. |
legatriee, vr.: Legatenraacherin [vr.]. le^eeren, w. b.: (edel metaal:) legl-ren [ie]. legeering, vr.: [ie] Legirung [vr.]. legende, vr.: (i a. b.) Legende [vr.]. legenden, vr. mrv.: Legenden [vr. mrv.]; I -boek, o.: Legendenbuch [o.; ü]; -dichter, ra.: Legendendichter [m.], (iron.) Legendenschraied [ra.]. leger, o.: 1) (armee): Heer [o.], Kriegs-heer [o.]. Armee Ivr.l; het Nederlandsene -: das niederlandische Heer, die niederlandische Armee; 2) (plaats om zich ter ruste neer te leggen:) Lager [o.]; het -van een haas: das Lager eines Hasen; het - van eenen zieke: das Lager eines Kranken. leger-afdeeling, vr.: [t] Heeresab-theilung [vr.]. legerbaar, bv. n.: zum Lagern geeig-net. leger-bed, o.: Feldbett lo.]; I -bende, vr.: Heerhaufen [ra.]; -bericht, o.: Heeres-bericht [ra.]. legeren, w. o. en b.: lagern. I -(zich), w. w.: sich lagern. leger-boofd. o.: Heerführer [ra.]; 1 - hut, vr.: Feldhütte [vr.]. legering, vr.: Lagerung [vr.], (das) Lagern. leger-kanin, o.: Feldlager [o.]; | -koorts, vr.: Lagerfieber [o.l; -korps, o.: Arraeekorps [o.]; -macht, vr.: Heeresmacht [vr.], Kriegsheer |o.l; -plaats, vr.: Lager- Blatz [ra.; al, Feldlager [o.l; -schaar, vr.: eerschaar [vr.]; -stede, vr.: Lager [o.], Bett [o]; -tent, vr.: Lagerzelt [o.l, Kriegs-zelt [o.].latz [ra.; al, Feldlager [o.l; -schaar, vr.: eerschaar [vr.]; -stede, vr.: Lager [o.], Bett [o]; -tent, vr.: Lagerzelt [o.l, Kriegs-zelt [o.]. legertje, o.: 1) (das) kleine Heer; 2) Bettchen [o.l. leger-toeht, ra.: Heerzug [in.; ül; I -treiu, in.: Train [in.]; -tros, ra.: Heeres-tross |in.l; -tucht, vr.: Kriegszucht [vr.]; -tuig, o.: |t| Kriegsgerath [o.J; -vaan, vr.: Heerfahne [vr.1; -wacht, vr.: Lagerwache (vr.]; -wagen, ra.: Heerwagen [ra.]; -ziekte, vr.: Lagerseuche [vr.]. leges, vr. rarv.: Sporteln [vr. rarv.], Aratsgebühren [vr. rarv.]. leggen, w. b.: legen; (van kippen:) legen, Eier legen; kaart -; die Karte legen, die Karten schlagen [onr.], een kind te vondeling -: ein Kind aussetzen; het hoofd in den schoot -: (spr.) Zie ra. schoot. legger, ra.: (persoon:) Leger [in.]; (boek:) Hauptbuch [o.; ü]. legging, vr.: (das) Legen. leg-lien, vr.: Leghenne [vr.]. legio, o.: Legio [vr.], XJnzahl [vr.]. legioen, o.: Legion [vr.1; het - van eer: die Ehrenlegion; ridder van het -van eer: Ehrenlegionar [ra.], Ritter [ra.] der Ehrenlegion. legislatief, bv. n.: gesetzgebend, legislativ. legislatuur, vr.: gesetzgebende Macht [vr.], Legislatur [vr.]. legitiem, bv. n.: legitim. legitimatie, vr.: [ie] Legitimirung [vr.]. Legitimation [vr.]. legitimeeren, w. b.: legitimiren [ie], legitimist, ra.: (stk.) Legitimist [m.]. legitimistiscli, bv. n.: (stk.) legiti-raistisch. |
LEamp;ITIMITEIT.
319
LELIE.
|
legitimiteit, vr.: Lcgitimitat [vr.]. teg-kaart^T.: Zusammenftigrunsskarte Ivr.l; I-kip, vr.: Zie -lien; -pennieg, m.: Kechcnpfennij? i ni. |. legsel, o.: Lege [vrj, (das) Gelegte, (die) gelegte Quantitiit. legster, vr.: Legrerin [vr.]. m.; (van kippen en vogels;) Legrezeit [vr.]. leguaan, ni.:(drk.) Lcgruan [m.], Kaïnm-eidechse [vr.1; (zeew.) Wulst [m. en vr.; ü]. lei, o.: (min.) Schieter [m.1, I vr.: (om er op te schrijven:) Schiefertafel [vr.], Rechentafel [vr.]; eene schoone - hebben: (fig.) nichts schuldig sein; eene schoone -maken: (flg.) seine Schuld abtragen lonr.]; zoo blauw als een -: (spr.) schieferblau, leichenblass. Ici-aelitig. bv.n.: schieferartig; l-band-m.: Gangelband [o.; a] (aan den -band loopen: fig.: am Grangelbande laufen [onr.]); -boom, m.: (tnb.) Spalierbaum [m.; aj; -dekken, z. n. o.: (das) Schieterdecken; -dekker, m.: Schieferdecker [m.]; -draad, m.: Zie leiddraad. leid-draad, m.: Leitfaden [m.; aena]. Heiden, w. b.: 1) leiten; 2) führen, zich laten -; sich leiten lassen [onr.]; leid ons niet in verzoeking (in bekoring): führe uns nicht in Verführung; iemand om den tuin -: Einen hinter's Licht führen; iemand bij den neus -: Einen bei der Nase (Einen am Narrenseil) herumführen; een.... leven -: ein .... Leben führen. Iloeiden, o.: (adk.) Leyden [o.]; Leide-naar, m.: Leydner [m.]; Leidenaarster (Leidsche), vr.: Leydnerin [vr.]; Leidsch, bv. n.: leydner (Leidsche flesch: leydner Flaschc [vr.]). leider, m.: 1) Leiter [m.]; 2) Führer lm.]. leidins:, vr.: Leitung [vr.]. IjeidMelt, bv. n.: Zie in Ijeiden. leidsel, o.: (rs.) Leitriemen [m.1, Leit-zaum [m.; a], leidsman, m.: Führer [m.]. leid-star, vr.: Leitstern [m-]. Ileidster, vr.: Führerin [vr.]. Ileid-ster, vr.: Zie -star. leien, bv. n.: Schiefer....; een - dak: cin Schieferdach [o.; a]; dat gaat van een - dakje: (spr.) das geht wie geschmiert. lei-sraii\v,bv.n.: schiefergrau; l-groeve yr.: Schiefergrube [vr ], Schieferbruch [m.; ü];-jonker, m.: Brauttuhrer [m.];-kleur, vr.: Schieferfarbe [vr.]; -kleurig, bv, n.; schieferfarbig; -kloover, m.: Schiefer-schneider [m.]; -nagel, m.: Schiefernagel [m.; a]; -reep, in. (-riem, m.): Leitriemen [m.]._ leisel, o.: Zie leidsel. lei-stang, vr.: Leitstange [vr.1; I -steen, o. en m.: Schieferstein [m.J; -zeel. o.: Leit-seil |o.]. lek. o.: Leek [m.]; een - krijgen: einen Leek bekommen [onr.j. I -, bv. n : een -schip: ein leckes Schift'; - worden: leek werden [onr.], einen Leek bekommen [onr.j; - zijn: leek sein, einen Leek haben. lek-bak, in.: Troptkübel [m.1; I -bier, o.: Leckbier [o.], Tropfbier [o.]; -doek, m.: Seihetuch [o.; ü]. leken, w. o.: triefew [reg. en onr.]; zijne oogen -: seine Augen triefen; dé tranen - uit zijne oogen: die Thranen triefeln ihm aus den Augen. |
lek-gat, o.: Leek [m.]; |-honig, m.: Jungfernhonig [m.1. leking. vr.: (das) Triefen, (das) Triefeln. lekkage, vr.: 1) Leek (mj; 2) (kpv.) Leckage (Leckasche; Leckasie) [vr.J. lekken, w. o. en onpers.: lecken; het lekt op zolder: es leekt auf dem Dach-boden; het schip (de ton) lekt: das Schiff (das Fass) leekt. I -, w. b.; (likken:) lecken. lekker, bv. n. en bw.: lecker; - kunnen koken: lecker kochen können [onr.j; - smaken: lecker schmecken; - zijn: (van eten en drinken:) lecker sein, (van men-schen en dieren:) lecker sein, ein Lecker-maul (ein Leckerzahn) sein, (fig. fam.) sich behaglich fühlen, (iron.) voll sein; niet -zijn: nicht lecker sein, (van menschen:) kein Kostverachter sein, (fig. fam.) sich unwohl fühlen, (iron.) einen tücntigen Rausch haben; - eten, w. o.: lecker essen [onr.] (als z. n. o.: Leckeressen [o.j); een - gerecht (een -e schotel): ein Leekerge-richt |o.], eine Leckerspeise; een - beetje; ein Leckerbissen [m.]; een - hapje: ein Leckerbisschen [o.],(iron.) ein lieber Junge (vr.: eine Ausgezeichnete); I -bek. m. en vr.: Leckermaul [o.; a], Leckerzahn [m.: aj; -bekken, w. o.: schlecken, schleckern; -bekkerij, vr.: Schleckerei [vr.]. Begierde |vr.] nach leckern Speisen; -bekkig, bv. n.: leckerhaft; -bekkigheid, vr.: Lecker-haftigkeit [vr.]. lekkerheid, vr.: 1) (van iets:) Lec-kerheit [vr.J, (van mensch ot' dier:) Lec-kerhaftigkeit [vr.1. lekker-mond, m. en vr.: Zie -bek, quot; lekkernij, vr.: Leckerei [vr.], Delika-tesse [vr.j; een winkel van -ën: eine De-likatessenhandlung. lekkers, o. enk.: Leckereien [vr. mrv.], Delikatessen [vr. mrv.j; het is wat-: (iron.) es ist etwas Schönes. lekker-tanden, w. o.: Zie -bekken (als z. n. o.: Zie -bekkern.) lekkertje, o.: (fam.) llerzchcn |o.], Liebchen [o.]; een -: (iron.) Zie „lekker hapjequot; in lekker. lekkertjes, bw.: lecker; (fig.) tüchtig. lek-steen, m.: [ie] Filtrirstein [m.] (z. n. o.: min.: Tropfstein [m.]); I -water, o.: Leckwasser [o.] (d. h. i. dnrch einen Leek ins Schiff dringende Wasser, 2. Flusswasser aus der Leek); -wijn, m.: Leckwein [m.J, Tropfwein [m.j; -zak, m.: [ie] Flltrirsack lm.; aj. lel, vr.: (van liet oor:) Ohrlappen [m.], Ohrlappchen [o.], (van hanen, hoenders, vogels:) Bartlappchen; (in de keel:) Zapf-chen [o.l; (als scheldwoord:) Schlampe Ivr.J, Schlumpe [vr.J. lelie, vr.: Lilie [vr.1; - der dalen, vr.: Maililie [vr.], Maiblümchen [o.j, Maiglöck-chen [o.]; I -achtig, bv. n.: lilienartig,(fig.) Lilien liebend (niet -achtig zijn: die Li-lien nicht lieben); -bed, o.: (tnb.) Lilien-beet lo.J; -blank. bv.n.: liiienweiss (-blanke boezem, hals, nek, hand, arm: Lilienbusen [m.J, Lilienhals [m.; aj, Liliennacken [m.j, Lilienhand [vr.; aj, Lilienarm [m.j; -blank van armen: lilienarmig; -blank vel, voorhoofd: Lilienhaut [vr.j, Lilienstirn [vr.]); |
LEPROZEN.
320
LELIETJE.
|
-blankheid, vr.: Lilienweisse lvr.1; -bol, m.: Lilienzwiebel [vr.]; -wit, bv.n.: lilienweiss. lelietje, o.: Zie lelie. lellebel, vr.: (gem.) Schlampe [vr.J, Schlumpe [vr.]. (po i E: schwatzen. leller, m.: Schwatzmaul [o.; a]. lelletje, o.: Zie lel. lelligr, bv. n.: lappigr. leister, vr.: Schwatzmaul [o.; k]. lemma, o.: (red.) Hülfssatz [m.; al, Lehnsatz [m.; aj. . Hemmen, w. o. en b.: schmeichcln. Ilemmen, m.: (drk.) Lemming [m.]. lapplandische Wandermaus [vr.; a|. lemmer, o.: (van messen, degens,[dolken, zagen, enz.:) Klinge [vr.], Blatt [o.; a]; aan iemand het - bieden: Einen vor die Klinge tordern, Einen zum Zweikampt herausfordern. lemmet, o.: I) Docht [m.l. Lampen-docht [m.1; 2) Zie lemmer. lemming, vr.: (das) Schmeichcln. 1 m.: (drk.) Zie m. lemmen. lemoen, o.: Zie lamoen. Lena, vr.: (vrouwennaam:) Lene [vr.]. lende, vr.: (ontl.) Lende [vr.]; (van slachtvlecsch:) Lendenstück [o.]; I -breuk, vr.: Lendenbruch [m.; üj; -kussen, o.: Lendenkissen [o.]; -stuk, o.: (van slacht-vleesch:) Lendenstück |o.l (het gebraden -stuk: der Lendenbraten). lenden, vr. mrv.: Lenden [vr. mrv.1; iemands - smeren: (iron.) Einem den Buc-kel schmieren; aan iemand de - aan stukken slaan: (pop.) Einem die Lenden bre-chen [onr.]; 1 -ader, vr.: Lendenblutader [vr.J. lendenen, vr. mrv.: Lenden [vr.mrv.]; de - omgorden: die Lenden gürten. lenden-pijn, vr.: Lendenschmerz [m.], Lendenweh [o.]; I -smeer, o.: (iron.) Prü-gel [m.]; -spier, vr.: Lendenmuskel [m.l; -streek, vr.: Lendengegend [vr.]; -wervel, m.: Lendenwirbel [m.l; -zenuwen, vr. mrv.: Lendennerven [m. mrv.]. lenen, w. o.: Zie lennen. 5 leng. vr.: Langfisch [m.j, Langhng[m.]. Lange [vr.]. 1 -, o.: (zeew.) Lange [vr.]. lengen, w. o-: langer werden [onr.], langen. -, w. b.: 1) langer machen, ver-langern; 2) (zeew., vieren:) langen: 3) (kkk., aanlengen:) langen, dünner machen. lenging, vr.: 1) (das) Langen; 2) Ver-langerung [vr.]. lengsel, o.: Verlangerung [vr.]. lengte, vr.: Lan^e [vr.]; I -cirkel, m.: Langenkreis [m.l, Mittagskreis [m.]. Meridian [m.]; -graad, m.: Langengrad [m.l; -maat, vr.: Langenmass [o.]; -meting, vr.: Langenmessung [vr]. lenig, bv. n.: geschmeidig; I -heid, vr.: Geschmeidigkeit [vr.]. lenigen, w. b.: lindern, mildern. leniger, m.: Linderer [m.], Milderer [m.]. leniging, vr.: Linderung [vr.], Milde-rung [vr.]# _ . lenigst er, vr.: Lindrerin [vr.], Mil-drerin [vr.]. lening, vr.: Zie lenning. Hens, vr.: 1) (van het oog:) Linse[vr.]; (lensvormig glas:) Linse [vr.]; 2)Zielnns; lellen, w. o.: (pop.) schwatzen: iem. aan zijne ooren Einem die Ohren voll- |
vens: Zie 14 reg. vroeger); -vorst, vr.: Frühlingsfrost [m.l; -zang, m.: 1) Früh-lingsgesang [m.; a], Lenzgesang [m.; a], 2) Frühlingslied [o.]. lenzen, w. b.: leeren, leer machen. I-, w. o.: (zeew.) lensen; voortopen takel -: vor Topp und Takel lensen. Zie ook lensen. v / lenzing, vr.: 1) (das) Leeren; 2) (zeew.: das) Lensen. I^eonard, m.: (mansnaam:) Leonhard [m.]. , lep, m.: (pop.) Fusstritt [m.]. I -, vr.: (zeelt:) Schleine [vr.]. lepdrank, m.: Schlürftrank [m.; a| (het heete bronwater is een -drank; das neisse Brunnenwasser ist ein Schlüif-trank). , lepel, m.: (i. a. b.) Loffel [m.l; de-s (d. i. de ooren) van een haas: (jag.) die Löft'el (d. h. die Ohren) eines Hasen. lepelaar, m.: (vog.) Löfflcr [m.]; (mz.) Storch [m.; ö]. lepel-blad. o.: (pik.) Löffelkraut [o.]; I -doosje, o.: Löffelkastchen (o.]., 1 titelen, w. o. en b.: (fam.) löffem. (pik.) jjOtieiKraut lo.j, -/i Mangel [m.l an Nahrung. Iep-lam, o.; (das) abgesetzte (ent-•wöhnte) Lamm [al. leppen, w. o. en b.: senlurien, nip-pen; den bal -: (spl.) den Ball mit dem Fuss fortwerfen [onr.]. lepper, m.: Schlürfer [m.], hipper lepperen, w. o. en b.: schlürfen, nippen, mit kleinen Zügen trinken [onr.]. Ileproos, bv. n.: (nik.) aussatzig; I -heid, vr.: Aussatz [m.[. / ^ v 4 Ileproos, m. en vr.: (der, die) Aussat-zige. . .... leprozen, m. en vr. mrv.: Aussatzige 3) (pik.) Zie lins; 4) (harpoen:) Harpune [vr.J. Ilens, bv. n. en bw.: leer; de flesch -maken: die Flasche leer machen, die Flasche leeren; de flesch is -: die Flasche ist leer; de pomp is -: die Pumpe giebt kein Wasser menr; het ruim van net schip - pompen: den Schiffsraum lens pumpen ; ik ben -: (iron.) mein Beutel ist leer; 1 -heid, vr.: Leere [vr.J. lensen, w. b.: harpuniren [ie]. Zie lenzen. lens-glas, o.: Linsenglas [o.; al; l-vor-mig, bv. n.: linsenförmig; -vormigheid, vr.: Linsentorm [vr.]. , lente, vr.: Frühling [m.l, Lenz [m.]; in t%J. de - des levens: (fig.) in der [tj Blüthe- gens,[dol- zeit (im Frühling, im Lenz) des Lebens» Blatt [o.; im Lenzalter, in den Frühlingsjahren; het -------- bagint - te worden: es tangt zu lenzen an ; het wordt lente: es lenzet: één zwaluw maakt geen -: (spr.) Eine Schwalbe macht keinen Sommer; I -achtig, bv.n.: lenzlich, -dos, m.: Frühlingskleid [o.l, Irühlings-schmuck [m.];-dreven,vr.mrv.:Lenzgenlde [o. mrv.], Lenzfluren Ivr. mrv.]; -feest, o.: Frühlingsfest [o.], Frühlingsfeier [vr.J; |
LETTER-T ü ILT JE.
LEPSTER.
321
|
lm. en vr. mrv.1; | -huis, o.: (das) Hospital [al für Aussatzige. lepnter, vr.: Schlürferin [vr.|, Nippe-rin [vr.]. les. vr.: 1) Lektion [vr.1, Aufgabe [vr.1; 2) Lektion [vr.l, Stunde lvr.|, Lehrstunde [vr.l, (der) stundenweise gegebene Unter-rieht; (fig.) Vorlesung [vr.l, Vortrag (m.; a]; 3) (tereehtwijzmg:) Lektion [vr.]; 4) (leering:) Lehre [vr.]; - nemen: Stun-den nehmen [onr.]; - geven: Stunden ge-ben [onr.]; - in het Fransch: Unterricht lm.] lm Französisehen; - in het dansen geven: Tanzstunden geben [onr.]; aan iemand de - lezen: (fig.) Einem den Levi-ten (den Text, das Kapitel) lesen [onr.]. Zie mrv. lessen. lesboek, o.: Aufgabenbuch [o.; ü]. lesch-lmk, m.: Löschfass [o.; a], Löschkübel [m.], Löschtrog [m.; ö|; I -drank, m.: (gnk.) Kiihltrank [m.; al; -water, o.: Löschwasser [o.]. les-geefster, vr.: Stundengeberin [vr.l, Privatlehrerin jvr.]; I het - geven: das Stunden geben, der Privatuntorricht; -gever, m.: Stundengeber [m.], Stunden-lehrer [m.], Privatlehrer [m.];-neemster, vr.: Privatstunden-nehmerin jvr.]; het -nemen: das Privatstundennehmen; -nemer, m.: Privatstundennehmer [in.J. lessehen, w. b. : losehen; den dorst den Durst lösehen. lesscliiiiff. vr.: (das) Lösehen. lessen, vr. mrv.: I) Lektionen [vr. mrv.]; 2) Privatstunden [vr. mrv.]; 8)Leh-ren [vr. mrv.]; drie - in de week nemen: wöehentlieh drei Privatstunden nehmen [onr.]; aan iemand goede - inprenten: Einem gute Lehren einpragen. lessenaar, m.: Puit [m.]. lest, bv. n. en bw.: Zie laatst, lethargie, vr.: Lethargie [vr.j. letliargiseli, bv. n.: lethargiseh. lietlie, vr.; (fab.) Lethe [m.|, Strom [m.] (Fluss [m.]) der Vergessenheit. letje, o.: 1) Weilehen fo.], Augenblick [m.]; 2) (Letje, als vrouwennaam:) Adel-heid [vr.]. letsel, o.: 1) Verletzung [vr.]; 2) Aut-enthalt [m.]. letten, w. b.: I) (beletten, weerhouden :) hindern, abhalten lonr.J; wat let mij of ik sla alles kort en klein: was hindert mieh dass ich nicht Alles kurz und klein sehlage; 2) verletzen, schaden. I -, w. o.: 1) (met „opquot;) Acht geben [onr.] (niit „aulquot;quot;); ik zal er op -: ichwerde Acht darauf geben ; 2) warten; let even: warte ein Augenblick. letter, vr.: Buchstabe [m.]; naar (volgens) de -: nach dem Buchstaben. Zie mrv. letteren en letters. letter-arbeid. m.: literarische Arbeit [vr.], Arbeit [vr.! für die Presse; l-baas, m.: (iron.: der) grosse Gelehrte; -bakje, o.: (typ.) Schriftkastchen |o.], Schriftfach [o.; a); -banket, o.: Backwerk [o.] in Buchstabenform; -bode, m.: Literaturblatt [o.l (kunst- en letter-: Kunst- und Litera-turzeitung [vr.]); -bord, o.: (in scholen:) [ie] Bucfistabirtafel jvr.]; -dief, m.: (der) literarische Dieb; -dieverij, vr.: Plagiat [o.], (der) literarische Diebstahl;-druk, m.: Buchstabendruck [m.], Druckschrift [vr.l. lletteren, w. b.: stempeln; als do Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. |
eletterde dood: (spr.) blass wie eine eiche. lletteren, vr. mrv.: 1) (brf.) Zeilen [vr. mrv.], Worte [o. mrv.1, Zuscnrift [vr. enk.], Schreiben [o. enk.]; uwe geëerde Ihre werthe [t] Zuschrift, Ihr werthes [t] Schreiben; gelieve mij met een paar - te melden: mit ein Paar Worten beheben Sic mir zu melden; 2) Wissenschaften [vr. mrv.]; de fraaie -: die schonen quot;Wissenschaften; in de - studeeren: Humaniora studiren [ie]; student of doctor in de -: Student oder Doktor der Philosophic; de faculteit der -: die philosophische Fa-kultat. letter-gieten, z. n. o.: (das) Schrift-giessen; I -gieter, m. : Schriftgiesser jm.l; -gieterij, vr.: Schriftgiesserei [vr.];-greep, vr.: Silbe [vr.l (-grepenraadsel o.: It] Sil-benrathsel [o.]); -grootheid, vr.: (wsk.) Buchstabengrössc |vr.|; -haak, m.: (typ.) Setzhaken [m.]; -held, m.: Zie -baas; -hout, o.: (pik.) Letternholz [o.] (-houtboom, nu: Letternholzbaum lm.; a]);-kas, vr.: (typ.) Schriftkasten [m.], Setzkasten [m.l; -kast, vr.: Lesekasten [m.]; -keer, in.: (die) rückwarts gelesene Buchstaben (-keerdicht, o.: Anagramm |o.|); -kennis, vr.: Gelehrtheit [vr.]; -klank, m.: Buch-stabenlaut [m.]; -knecht, m.: Buchstabler [in.]; -knechterij, vr.: (das) Buchstabeln; -kunde, vr.: Literatur [vr.]; -kundig, bv. n. : literarisch;-kundige, m.:Literator[m.]; -lievend, bv. n.: die Wissenschaften lie-bend (-lievend maandschrift, o.: gelehrte Monatschrift [vr.]). letterlijk, bv. en bw.: buchstablich. letter-lyst, vr.: Buchstabentafel[vr.]. Alphabet [o.]; I-minnend, bv. n.: Zie -lie-veml; -nieuws, o.: neue Erscheinungen [vr. mrv.] auf dem Gebiete der Literatur; -oefening, vr.: I) (das)literarische Studium [-dien], 2) wissensehaftliehe Arbeit [vr.]; -plaat, vr.: Stereotype [vr.]. teste Druck-platte [vr.|; -raadsel, o.: [t| Buehstaben-rathsel [o.], Logogryph [o.]; -rekening, vr.: Buchstabenrechnung [vr.]. Algebra [vr.]; -rijm, o.: (der) identische Reim. letters, vr.: Buchstaben [m. mrv.]; (fig.) Backwerk lo. enk.] in Buchstabenform; - gegeten hebben: (tig. fam.) gelehrt sein. letter-selirift, o.: Buchstabenschrift [vr.]; I -snijder, m.: Schriftschneider [m.], Stempelsehneider [m.] für Schriftgiesser; -soort, vr.: (typ.) Typensorte [vr.!,Schrift-sorte [vr.]. Lettersorte [vr.l; -specie (-spijs), vr. : Schriftgiessererz [o.l, Schriftgiesser-metall [o.]; -teeken, o.: Buchstabe [m.]. lettertje, o.: Buchstabchen | o.l; ik zal hem een - schrijven; (fig.) ich werde ihm ein Paar Worte schreiben [onr.]. letter-tuiltje, o.: Blumenlese [vr.l, Anthologie [vr.l; l-verplaatsing vr.: Bueh-stabenyersetzung [vr.l; -vers, o.: (dk.) Akrostichon [o.|; -vorm, m.: 1) Schriftform [vr.], 2) Schriftmutier [vr.; ü]; -vreter, m.: (iron.) Bücherverschlinger [m.l; -wisseling, vr.: Buchstabenweehsel [m.];-wijs, bv. n.: gelehrt, (fig.) erfahren, bewandert; het -zetten: (typ.) das Setzen, das Schriftset-zen; -zetter, m.: (typ.) Setzer [m.], Schrift-setzer [ni.| (-zettershaak, m.: Setzhaken lm.]); -zetterij, vr.: 1) Schriftsetzerhand-werk [o.], 2) Schriftsetzerwerkstatt [vr.]; Ie druk. 21 |
LEVENS-LICHT.
LETTONIË.
322
|
het -ziften: das Silbenstechen, das quot;Wort-klauben; -zifter, m.: Silbenstecher [m.]; Wortklauber lm.1; -zifterij, vr.: Silben-stecherei [vr.], Wortklauberei [vr.]. Ijettonië, o.: (adk.) Lettland [o.J; Lettoniër, m.: Lettliinder [m.], Lette lm.]; Lettonisen, bv. n.: lettlandisch, lettlander, lettisch; Lettonisehe. vr.: Lettlanderin [vr.], Lettin [vr.]. lengren, vr.: Lüge [vr.]. leugenaar, m.: Lügncr [m.]. leugenaarster, vr.: Lügrnorin [vr.]. leugenaelitig, bv. n.: lügenhaft; 1 -heid, vr.: Lügrenhaftigrkeit [vr.]. leugen-bank, vr.: Lasterschule [vr.]; I -profeet, m.: Lügenprophet [m.];-schrift, o.: Lüg-enschrift [vr.]; -smid, m.: Lügen-schmied lm.1; -taal, vr.: Lüg-cn [vr. mrv.]. leugentje, o.: kleine Lügre [vr.]. leugenzak, m.: Lüg-enbalg- [m.; a), Lügenmaul [o.; a]. leuk. bv. n.: lau; (figr.) phlegrmatisch; I -heid, vr.: Lauheit [vr.1; (figr.) Phlegrma lo.]. leukerd, m.: (fam.) Phlegmatiker [m.]. leun, m : Stütze [vr.]; 1 -bank, vr.: Lehnbank [vr.; a]. leunen, w. o.: lehnen (- tegren: an), sich stützen (- op : auf). leuning, vr.: (van stoelen,enz.:)Lehne [vr.]: (van trappen, bruggen, enz.:) Gelander [o.]; I -stoel, m.: Lehnstuhl [m.; ül, Armstuhl [m.; ü]. leuninkje, o.: 1) kleine Lehne [vr.]; 2) (das) kleine Gelander. leun-kussen, o. -.Polster [o.]; I -plankje, o.: Lehnbrettehen [o.]; -stoel, m.: Lehnstuhl [m.; ü], Armstuhl [m.; ül; -stok, m.: Stütze [vr.], (sehl.) Malstock lm.; ö|. leur, vr.: 1) (slechte wijn:) Lauer [m.], Tresterwein [m.]; 2) (misleiding:) Tiiu-sehung Ivr.]; iemand aan de - houden: Einen hinhalten lonr.], Einen bei der Jïase herumführen; iem. te - stellen (iemands verwachting te - stellen): Einen in seiner Erwartung tauschen; teleurstelling, vr.: getausehte Hoffnung Ivr.], getausehte Erwartung [vr.]. leuraehtig, bv. n.: 1) hinhaltend, 2) zauderhaft; I -heid, vr.: 1) (das) Hinhalten, 2) Zauderhaftigkeit [vr.]. leurder, m.: (paaier met beloften:) Vielversprecher [m.]; (talmer:) Zauderer [m.]; (marskramer, ronaventer:) [ie] Hau-sirer [m.]. leuren, w. b.: (met beloften paaien:) hinhalten [onr.], bei der Nase herumführen. I -, w. o.: (talmen:) zaudern; (op den boer loopen als marskramer:) hausiren [ie]. leuring, vr.: 1) Hinhaltung Ivr.]; 2) (das) Zaudern; 3) (das) Hausiren [ie]. leurster, vr.: 1) Vielverspreeherin [vr.]; 2) Zaudrerin [vr.]; 3) [ie] Hausirerin [vr.]. leus, vr.: 1) Wahlsprueh [m; ü];2)Lo-sung [vr.]; geld is de -: Geld ist die Lo-sung; 3) voor de -: zum Schein. leuteraar, m.: Zie leuter vaar. leuteraarster, vr.: Zie leuterkous. leuter-bol, m.: (fam.) Narr [m.]; I -bijl, vr.: (das) im Hette waekelnde Messer. leuteren, w. o.: 1) Zie talmen; |
2) langweilig sein; (iron.) dummes Zeug reden. leuterig, bv. n.: 1) zauderhaft; 2) langweilig; I -heid, vr.: 1) Zauderhaftigkeit [vr.], 2) Langweiligkeit [vr.]. leuter-kost, m.: (iron.: das) dumme Zeug; l-kous, vr.:(iron.) 1)Zaudrerin [vr.], Facklerin [vr.], 2) langweilige Plauderta-sche; -vaar, m.: 1) Zauderer [m.], 2) (der) langweilige Schwatzer; -werk, o.: (iron.: das) dumme Zeug. leuven, o.: (adk.) Löwen |o.]; Leuvenaar, m.: Löwener [m.1; Leuvensch, bv. n.: löwener; Leuvensehe, vr.: Löwe-nerin [vr.]. 1 en vers, m. mrv.: (hik.) Hühneraugen (o. mrv.]; (zeew.) Boleintaue [o. mrv.]. leuze, vr.: Zie leus. Ijevant, vr.: (adk.) Levante [vr.]; ! -handel, m.: Handel [m.] in die Levante. Tjevantseli (Levantijnseh), bv. n.: le-vantisch. lieven, o.: 1) Leben fo.]; (figr.) Leben |o.], Lebensbeschreibung [vr.], Biographic [vr.]; het aardsehe en het eeuwige -: das irdische Leben und das ewige; het - hiernamaals: das künftige Leben, das Leben jenscits; mijn lust en mijn die Wonne meines Lebens; nooit van mijn -: nie in meinem Leben; bij mijn (zijn, haar, enz.) bei meinem (seinem, ihrem u. s. w.) Leben, bei Lebzeiten; naar het - sehilde-ren: (sehl. en lig.) naeh dem Leben schil-dern; naar het - geteekend: naeh dem Leben gezeichnet; 2) (het gezonde vleesch): (das) Leben, (das) gresunde (lebendi^e) Fleiseh; het - raken (m het - snijden): ms g(5sundé Fleiseh schneiden [onr.]; 3) (geraas:) Larm [m.], Spektakel [o.]; - maken : larmen. Spektakel machen. lieven, w. o. en b.: leben; kunnen -: (fig.) sein Auskommen haben; weten te -: (fig.) zu leben wissen [onr.]; men moet - en laten -: (spr.) man muss leben und leben lassen; wie dan leeft dan zorgt: (spr.) dafür wollen wir seiner Zeit sor-gen. levend, bv. n.: lebendig; -e jongen ter wereld brengen: lebendig gebaren [onr.]. levendig, bv. n.: lebhaft; I -heid, vr : Lebhaftigkeit [vr.]. levenloos, bv. n.: leblos; I -heid, vr.: Leblosigkeit [vr.]. leven-maker, m.: Spektakelmacher [m.]; I -makerij, vr.: Spektakelmaeherei [vr.]. levens-adem, m.: [t] Lebensathem [m.1, Lebensodem [m.], Lebenshauch [m.]; I -beginsel, m.: Lebensprinzip [o.]; -behoud, o.: Erhaltung [vr.] des Lebens; -beker, in.: (dk.) Lebenskelch [m.]; -bericht, o.: kurze Leoensbeschreibung [vr.], bio-graphische Notiz [vr.]; -beschrijver, in.: Lebensbeschreiber [m.j, Biograph [m.]; -bron, vr.: Lebensquelle [vr.]; -doel, o.: Lebenszweck [m.]; -gedrag, o.: Lebens-wandel [m.]; -gezel, m.: Lebens^efahrte [m.]; -gezellin, vr.: Lebensgefahrtin [vr.]; -groot, bv. n.: lebensgross; -grootte, vr.: Lebensgrösse [vr.J: -lang, bv. n.: lebenslang, lebenslanglich (voor -lang: auf Le-benszeit): -licht, o.: Lebenslicht |o.] (het -licht aanschouwen: das Licht der Welt |
LEVENS-LUSTIG.
323
LICHT.
|
erblicken, greboren werden [onr.]); -lustig, bv. n.: lebenslustigr, lebensfroh; -omstan-digheidj vr.: Lebensumstand [m.; al; -quaestie, vr.: Lebensfragre [vr.1; -regrel, m. rLebensregrel [vr.1; -schets, vr.: Lebens-skizze [vr.1, Lebensabriss [m.1; -toorts, vr.: Lebensfackel [vr.1; -vatbaarheid, vr.: Le-bensfahi§:keit [vr.1; -verzekering:, vr.: Le-bensversicherungr [vr.], Lebensassekuranz (vr.1 (-verzekeringrinaatsehappij, vr.: Le-bensyersicherungrsgesellsehaft (vr.1); -voorwaarde, vr.: Lebensbeding-ung [vr.1;-vraag, vr.: Lebensfrage [vr.1; -wandel, m.: Le-benswandel [m.1; -zat, bv. n.: lebenssatt, des Lebens überdriissig; -zatheid, vr.: Le-bensüberdruss [m.l; -zee, vr.: Ozean [m.1 des Lebens. leventje, o.: (fam.) Leben [o.]; dat is mij een -: das ist mir ein schönes Leben; een lui en lekker - leiden: ein Schla-raffenleben führen, in Hülle und Fülle leben. levenwekkend, bv. n.: belebend. lever. vr.: (ontl.) Leber [vr.1; de -doen schudden: (fig.) vor Lachen bersten wollen; van de - eten: (fig.) Schulden machen, sich in Schulden stecken; long en - verteren: (fig.) Habe und Gut ver-zehren: eene droge - hebben: (fig.) eine trockne Leber haben, sich gern die Kehle •schmieren, ein nasser Bruder sein; [-aandoening, vr.: Leberaffektion [vr.1. leveraar, m.: Lieferer [m.]. leveraarster, vr.: Liefrerm [vr.1. leveraclitig, bv. n.: 1) leberartig, 2) (fig.) gern Leber essend; I -heid, vr.: 1) (das) Leberartige, 2) Vorliebe [vr.1 für (Erpichtheit [vr.] auf) Leber, leverancier, m.: Lieferant [m.1. leverancierster, vr.: Lieferantin [vr.1. leverantie, vr.: Lieferung [vr.1. lever-beuling, m.: Leberwurst [vr.; ül; -breuk, vr.: Leberbruch [m.; ül; -bruin, bv. n.: leberbraun. leveren, w. b.: liefern; slag -: eine Schlacht liefern. levering, vr.: Lieferung [vr.1. lever-klenrig, bv. n.: leberfarbig; l-kwaal, vr.: Leberkrankheit [vr.1; -tering, vr.: (gnk.) Leberschwindsucht [vr.1,Leber-sucht [vr.j. levertje, o.: Leberchen [o.], Leberlein [o.l. lever-traan, vr.: Leberthran [m.1; I -uitzetting, vr.: Lebervergrösserung [vr.]; -verharding, vr.: Leberverhartung [vr.1; -verstopping, vr.: Leberverstopfung [vr.1; -zucht, vr.: Lebersucht [vr.1; -zuchtig, bv. n.: lebersüchtig. leviet, m.: (kkl.-hist.) Levit [m.1; aan iemand de -en lezen: Einem den Leviten (den Text) lesen [onr.1. levitiscli, bv. n.: levitisch. lexicograaf, m.: Lexikograph [m.1. lexicogra|gt;hie, vr.: Lexikographie [vr.]. lexicographisch, bv. n.: lexikogra-phisch. lexicon, o.: Lexikon [o.; -ka], quot;Wor-terbuch [o.; ü]. lezen, w. o. en b.: (i. a. b.) lesen [onr.1. .1 -, z. n. o.: (das) Lesen. lezenaar, m.: Lesepult [m.]. lezend, bv. n.: lesend; het - publiek: die Lesewelt. |
lezens-waard, bv. n.: lesenswerth [tl; l-waardig, bv. n.: lesenswürdig. lezer, m.: Leser (m.1; de goedgunstige - (de welwillende -): der geneigte Leser. lezeres, vr.: Leserin [vr.]. lezing, vr.: 1) Lesung [vr.], (das) Lesen; 2) Leseart [vr.], Lesart [vr.1; •3) (fig.) Erzahlung [vr.]; er zijn verschillende -en: es giebt verschiedene Lesar-ten (fig.) die öache wird verschieden erzahlt. liane, vr.: (pik.) Liane [vr.]. lias, vr.: Sclmur [vr.; ü]. libel, o.: Libell (o.l, Schmahschrift Ivr.1; 1 libellenschrijver, m.: Libellist [ni.1. liberaal, bv. n.: liberal. I m.: (der) Liberal; de liberalen: die Liberalen. liberalismiiiiM, o.: Liberalismus [m.1, Liberalism lm.]. liberaliteit, vr.: Liberalitat [vr.]. liberteit, vr.: vr.: Freiheit [vr.1. libitum (met «adquot;). Lat. bw.: ad nach Belieben. libretto, o.: Libretto |o.l. licent, o.: Licent [m. en vr.1, Accise [vr.j. Zie convooi. licentiaat, m.: Licentiat [m.]; - in de godgeleerdheid: Licentiat der Theologie [vr.]. licentie, vr.: Licenz [vr.]. licentiëeren, w. b.: licenziren [iel. licliaam, o.: (i. a. b.) Körper lm.];het wetgevend -: der gesetzgebende Körper; - en ziel: Leib und Seele; het - des Hee-ren: (theo.) der Leib des Herrn. lichaainpje, o.: Körperchen [o.]. licliaanis-band, m.: (ontl.) Band |o.; al; I -behoeften, vr. mrv.: Leibesbedürf-nisse [o. mrv.l; -beweging, vr.: Leibesbe-wegung [vr.| (meer -beweging moeten nemen: sich niehr Bewegung machen müssen); -bouw, m.: Körperbau [m.1; -deel, o.: [t] Körpertheil [m.]; -gebrek, o.: Lei-besgebrechen [o.], (das) körperliche Ge-brechen; -gestalte, vr.: Leibesgestalt [vr.], Körpergestalt [vr.]; -gestel, o.: Leibes-bescnaftenheit [yr.j, Konstitution [vr.1; -houding, vr.: Leibesstellung [vr.1, Haltung [vr.]; -kastijding, vr.: Kasteiung (vr.]; -kracht vr.: Körperkraft [vr.; al, Kör-perstarke lvr.1, Leibeskraft [vr.; a], -kwaal, vr.: (das) körperliche Uebel; -oefening, vr.: Leibesübung [vr.], körperliche Uebung [vr.1; -pijn, vr.: Körper-schmerz [m.]; -straf, vr.: Leibesstrafe lvr.1. licliameloos. bv. n.: körperlos; I -heid, vr.: Körperlosigkeit (vr.l. Ilicht, o.: 1) Licht [o.l; tusschen - en donker: in der Dammerung, zwischen Licht und Dunkel; aan het-brengen: ans Licht (ans Tageslicht, an den Tag) bringen [onr.1; aan het - komen: ans Licht (an den Tag) kommen [onr.]; in het - komen: (boeken, enz.:) herauskommen [onr.], erscheinen [onr.]; (boeken enz.:) in het - geven: (Bücher u. s. w.) heraus-geben [onr.1; iemand in den - staan: Einem im Lichte stehen [onr.1; uit den -gaan: aus dem Lichte gehen [onr.1; iemands - betimmeren: Einem das Licht verbanen; aan iemand het - uitblazen: (fig.) Einem das Licht ausblasen [onr.1, |
LICHT.
324
|
Einen lt] todtschiessen [onr.]; daar gaat mij ineens een - op: (fig.) es greht mir da plötzlich ein Licht auf; iets tegren het -houden: etwas ans Licht halten [onr.]; een - der Kerk: (fig.) ein Licht [o.l der Kirche; een - der wereld: (fig.) ein Licht der Welt; een groot -: (fig.) ein grosses Licht; aan iemand het - in zijne oogen niet gunnen: Einem das Licht der Augen nicht gönnen ; 2) (das) Lichte, (das) Tages-licht; eene opening van 14 voet in het -: eine Oeffnung yon vierzehn Fuss im Lichten (im Tageslicht). Ilicht, ov. n.: 1) (niet donker:) licht, heil, (flg.) hellfarbig; het is -e maan: es ist Mondschein; bij -e maan: bei Mondschein; eene -e kamer: ein helles Zimmer; eene -e kleur: eine helle Farbe ; eene -e japon: ein helles (hellfarbiges) Kleid; -e oogen: helle Augen; 2) (niet zwaar:) leicht; (gemakkelijk:) leicht; - in het hoofd: schwindelig; - van haar: blond-haarig. I -, bw.: (gemakkelijk:)leient;(niet donker:) licht, heil, (ook:) blass. lichtaclitig:. bv. n.: 1) etwas leicht, 2) dammerig; I -heid, vr.: 1) Leichtigkeit [vr.1, 2) (das) Dammerige. liclit-anker, o.: (zeew.) Lichtanker |m.l; I -beeld, o.: Lichtbild [o.]; -blauw, bv. n.: 1) lichtblau, hellblau, 2) blassblau; -blond, bv. n.: hellblond, weissgelblich(met -blond haar: mit hellblonden fweissgelb-lichen] Haaren); -bol, m.: Lichtkugel [vr.); -brekend, bv. n.: lichtbrechend-^breking, vr.: Lichtbrechung (vr.l, Strahlen-brechung fvr.]; -bruin. bv. n.: 1) licht-braun, hellbraun, 2) blassbraun; -bundel, m.: Lichtbündel [m.j. Strahlenbündel [m.j; -donker, o.: Hellduhkel lo.]; -drager, m.: Lichttrager [m.|. lichte-kooi, vr.: Metze jvr.], Hure [vr.]; I -laaie, bw.: lichterloh (als bv. n.: lodernd; in -laaie vlam: in lodernden Flammen). lichten, w. onpers.: 1) licht werden (onr.]. Tag werden [onr.1, tagen, grauen, dammern; 2) wetterleuchten, blitzen. 1 -, w. o.: leuchten; iemand-: Einemleuchten; licht mij even: leuchte mir einen Augen-blick. I -, w. b.: (minder zwaar maken, in de hoogte tillen:) lichten; zijne hielen-: (fig.) sich entfernen. Zie alle verdere uitdrukkingen op het daarin voorkomende z.n. lichtend, bv. n.: 1) leuchtend; 2) wet-terleuchtend. lichtenift, vr.: Erleichterung [vr.]. lichter, m.: (kpv.) Lichter [m.]; (fig.) Hülfe [vr.], Helfer [m.]; (lichtblaker; en ook persoon die anderen bijlicht of met licht vergezelt:) Leuchte.r [m.j; I -geld, o.: (kpv.) Lichtergeld [o.l; -laaie, bw. en bv. n.: Zie lichtelaaie;-loon,o.:Zie-gelei; -man, m.: (kpv.) Lichtermann [m.; -leute]; -schip, o.: Lichterschiff [o.]. licht-flesch, vr.: Nachtkugel [vr.]; I-gas, o.: Leuchtgas[o.l; -geel, o.: 1) licht-gelb, hellgelb, 2) blassgelb; -geloovig, bv. n.: leichtglaubig; -geloovigheid, vr.: Leicht-glaubigkeit [vr.1; -geraakt, bv. n.: em-pfindlich, reizbar; -geraaktheid, vr.: Em-pfindlichkeit [vr.], Keizbarkeit [vr.]; -gestalte, vr.: Lichtgestalt [vr.]; -gevend, bv. n.: leuchtend; -gewapend, bv. n.: leicht-bewaffnet; -glas, o.: Nachtkugel [vr.]; -grauw, bv. n.: blassgrau; -groen, bv. n.: |
1) lichtgrün, hellgrün, 2) blassgrün; -grijs,, bv. n.: lichtgrau, heligrau, 2) blassgrau; -haatster, vr.: Lichtscneue [vr.], Femdin [vr.] des Lichts, (fig.) Obskurantin [vr.], weibliche Finsterling [vr.]; -hart, m. en vr.: (der, die) Ohnesorge; -hater,m.:Licht-scheue [m.], Feind [m.] des Lichts, (fig.) Obskurant [m.], Finsterling [m.], Feind [m.] der Aufklarung. lichtheid, vr.: 1) (das) Lichthelle., 2) Leichtigkeit [vr.], 3) - van kleur: helle iarbe [vr.], 4) - in het hoofd: Schwindel [m.]. licht-hoofd, m. envr.: (der, die) Leicht-sinnige; l-hout, o.: Glimmholz [o.]. licht ikheid, vr.: Leichtigkeit [vr.]. lichting:, vr.: (van schepen:) Lichten [o.]; (van krijgsvolk:) Ausnebung Ivr.], [ie] Rekrutirung [vr.1; de - van 1890: die ausgehobene Mannschaft vom Jahre acht-zehnhundert neunzig. lichtje, o.: Lichtchen [o.l, Lichtlein [o.]. lichtjes, bw.: leichtlich, leichthin, obenhin. licht-kegjel, nr.: Lichtkegel | m.1; l-krans. in.; Lichtkranz [m.; a]; -kroon, vr.: 1) Kronleuchter [m.], 2) Lichtkreis lm.lv -leer, vr.: Liehtlehre [vr.]; -meter, m.: Lichtmesser lm.]; -mis, m.: Wüstling[m.1 (als z. n. vr.: kkl.: Lichtmesse [vr.]);-mis-sen, w. o.: ein liederliches Leben führen -misserij, vr.: Liederlichkeit [vr.], (das) ausschweifende Leben; -mot, vr.: (ins.V Lichtmotte [vr.]; -omdeine, vr.: (fam.gt; Allerweltsliebchen [o.l; -punt, o.: Licht-punkt [m.] (ook fig.); -rood, bv.n.: l)licht-roth [t], hellroth [t], 2) blassrotn (t]:. -scherm, o.: Lichtschirm [m.]; -schuw, bv. n.: lichtscheu, (fig.) der Aufklarung feind ^ -schuwer, m.: (der) Lichtscheue, (fig.) Feind [m.1 der Aufklarung, Obskurant lm.], Finsterling [m.]; -schuwheid, vr. (-schuwing, vr.): Lichtscheue [vr.], (fig.) Obskurantis-mus [m.]; -stander, m.: Lichtknecht |m.l; -stof, vr.: Lichtstott' 1 m.1; -straal, m.: Licht-strahl [m.1; -streep, vr.: Lichtstreif [m.], Lichtstreifen lm.]; -stroom, m.: Lichtstrom [m.; öl; -vaardig, bv.n.: leichtfertig;-vaardigheid, vr.: Leichtfertigkeit [vr.J; -vink-m.: Wüstling [m.]; -vinkerij, vr.: Zie -mis-serü; -zee, vr.: (dk.) Lichtmeer [o.]; -zinnig, bv. n.: leichtsinnig; -zinnigheid,, vr.: Leichtsinnigkeit [vr.], Leichtsinn [m.]; -zijde, vr.: Lichtseite [vr.J (ook fig.), lictor, m.; (hist.) Liktor [m.]. lid, o.: (ontl. en fig.) Glied [o.l; (van genootschappen, enz.:) Glied [o.l, Mitglied [o.]; (van drinkkannen, enz,:) Deckel [m.1 (krijgt het - op zijn neus: spr.: Zie kan). Zie ook mrv. leden. lid-gras, o.: (pik,) Quecke [vr.]; I-maat, o.: (lichaamsdeel:) Glied [o.l, (als z. n. m. en vr.:) Glied [o.], Mitglied [o.]; -maatschap, o.: Mitgliedsehaft [vr.J; -teeken, o.: (tik.) Komma [o.], (van wonden of zweren :gt; Zie litteeken: -water, o.: Zie leewater; -woord, ö.: (tik.) Geschlechtswort [o.; ö]. liebaard, m.: (dk.) Leu [m.],Leue[m.],. Löwe [m.]. lied, o.: Lied |o.l; een - zonder woor-dee: ein Lied ohne Worte; het hoogste -uitzingen : aus vollem Halse singen [onr.]-liede-boek, o.: Liederbuch [o.; ü]. |
325
LIES.
|
lieden, m. mrv.: Leute fm. mrv.1. Heder-boek, o.: Liederbuch [o.; ü]. liederen, o: mrv.: Lieder (o. mrv.]; (1 -boek, o.: Liederbuch [o.; ül. liederlijk, bv. n.: liederlich; I -heid, vr.: Liederlichkeit [vr.J. liedertafel, vr.: Liedertafel [vr.], Ge-san gr verein [m.[. liedje, o.: Liedchen [o.l; het-van verlengen: der Aufschub, die Verzögrerung ^het - van verlengen zingen: mit der aus-sersten Langsamkeit zu Werke gehen ^tonr.1, gar keine Eile machen); het oude —: (fig.) die alte Leier: ik weet daar ook • een - van te zingen: (ng.) ich weiss aueh ■ ein Liedchen davon zu singen, ich kann auch davon initreden. liedjes, o. mrv.: Liedchen [o. mrv.]; 1 -dichter, m.: Liederdichter [m.], (inz.) Bankelsanger lm.]; -zanger, m.: Gassen-. sanger [m.J; -zangster, vr.: Gassensange-rin [vr.]. lief, bv. n. en bw.: lieb; Zie lieve; (fig.) hübsch, nett; een - meisje: ein liebes Madchen; een - japonnetje: ein nettes Kleidchen; dat hoedje staat u zeer -: das Hütchen steht Ihnen recht hübsch; dat is .zeer - van u: das ist recht hübsch von Ihnen; het is mij -: es ist mir lieb, es ist mir angenehm, es freut mich; als uw leven u - is: so lieb Dir dein Leben ist; iets ■(dit weinige) voor - nemen: mitetwas(mit dem Wenigen) für lieb nehmen lonr.]. I -, o.: 1) Lieb [o.l; - en leed met iemand dee-len: Lieb und Leid mit Einem theilen [t]; in - en leed: in Lieb und Leid, in Glück und Unglück; 2) Liebchen (o j, Schatz-chen [o.l; er is geen mooi gevangenhuis en leelijk (spr.) Verliebte finden ihren Gegenstand immer schön. lief-dadi£, bv. n.: wohlthatig, mild *lt;een -dadig doel: ein wohlthatiger Zweck; eene -dadige instelling: eine milde Stif-tung; l-dadigheid,vr.: Wohlthatigkeit [vr.]. liefde, vr.: Liebe [vr.]; uit - voor (ter - van): f31 zu Liebe; de Christelijke -: die christliche Liebe; de - is blind: (spr.) die Liebe ist blind; oude - roest niet: (spr.) alte Liebe rostet nicht; zij was mijne eerste en eenigste -: sie war meine erste und einzigc Liebe; I -betrekking, vr.: fs] Liebesverhaltniss [o.l; -blijk, o.: Lie-besbeweis jm.];-brand, m.: Liebesbrunst [vr.]; -drift, vr.: Liebestrieb [m.]; -gift, vr.: Liebesgabe [vr.], Almosen [o.l; -koorden. o. mrv.: Liebesbande [o. mrv.]. liefdeloos, bv. n.: lieblos, liebeleer; I -heid, vr.: Lieblosigkeit [vr.]. liefdei*||k, bv. n.: liebreich; I -heid, vr.: (das) Liebreiche. liefde-strik, m.: (wpk.) Liebesknoten [m.]; ! -vol, bv. n.: liebevoll; -waardig, bv. n.: liebenswürdig; -waardigheid, vr.: Liebenswürdigkeit [vr.]. liefdes-bekentenis, vr.: [s] Liebes- festandniss [o.J; I -halve, bw.: Liebe haler, aus Liebe.estandniss [o.J; I -halve, bw.: Liebe haler, aus Liebe. liefeiyk, bv. n.: lieblich, (fig.) reizend; I -heid, vr.: Lieblichkeit [vr.], (fig.: das) Reizende. liefhebben, w. b.: lieben; -hebbend, bv. n.: liebend (uw -hebbende broeder: brf.: dein dich liebender Bruder); -hebber, m.: (i. a. b.) Liebhaber [m.], (voor rkunst-beoefenaarquot; ook:) Dilettant [m.]; -hebberen, w. o.: sich als Liebhaber (sich als Dilettant) beschaftigen (- in: mit). |
liefhebberij, vr.: 1) Liebhaberei [vr.]; eene dure -; eine kostbare Liebhaberei; 2) Lust [vr.]; het is - haar Duitsch te hoo-ren babbelen: es ist eine Lust sie Deutsch sprechon zu horen; I -concert, o.: Liebha-berkoncert [o.], Dilettantenkoncert [o.l; -komedie, vr.: Liebhabertheater [o.]. Dilettantentheater [o.l;-studie, vr.: Studium [o.] aus Liebhaberei; -tooneel. o.: Zie -komedie; -werk, o.: Beschattigung [vr.] aus Liebhaberei. liefhebster, vr.: (i. a. b.) Liebhaberin [vr.], (voor „kunstbeoefenaresquot; ook:) Di-lettantin [vr.]. liedje, o.: Liebchen [o.]. liefjes, bw.: gemüthlich [t]. lief-koosster, vr.: Liebkoserin [vr.]; I -koozen, w. b.: liebkosen (w. o.: fig.: lie-beln); -koozer, m.: Liebkoser [m.]; -koo-zerij, vr. (-koozing, vr.): Liebkosung [vr.], (fig.) Liebelei [vr.]; -lokken, w. b.: 1) liebkosen, 2) schmeicheln; -oogen, w. o.: lieb-augeln. liefst, bv. n. (o. tr.): liebst. I -, bw.: am liebsten. lieftalig:, bv. n.: lieblich sprechend, schmeichlensch; I -heid, vr.: lieblich spre-chende Zunge [vr.1, Schmeichelzunge [vr.]. lieftallig;, bv.n.: liebenswürdig; l-heid, vr.: Liebenswürdigkeit [vr.]. liegren, w. o. en b.: lügen[onr.l: neen, iaat ik niet -: nein, dass ich nicht lüge; - alsof het gedrukt is: (spr.) lügen wie gedruckt; hij liegt, dat hij zwart wordt: (spr.) er lügt, dass sich die Balken biegen; in zijnen zak -: (spr.) in seinen Beutel lügen: uit zijnen zak -: (spr.) aus seinem Beutel lügen; aan iem. iets hceten Einem Lügen straten. I -. z. n. o.: (das) Lügen; van - en bedriegen aaneenhangen: sich das Lügen und Betrügen (sich Lug und Trug) zur andern Natur gemacht haben. lieger, m.: Lügner [m.]. liegrster, vr. Lügnerin [vr.]. liientje, o.: (vrouwennaam:) Karoline [vr.1. lier, vr.: (i. a. b.) Leier [vr.]; de - aan de wilgen hangen: (spr.) die Leier nieder-legen, zu dienten aufhoren; met de -loopen: mit der Leier herumziehen lonr.]; de lamp brandt als eene -: !(fam.) die Lampe orennt ganz yortrefflich; I -dicht, o.: (das) Ivrische Gedicht; -dichter, m.: (der) lyrische Dichter; -draaier, m.: Leierer lm.]. liere-inan, m.: Leiermann [m.], Leierer [m.1; I -mansdeun, m.: Leier [vr.]. lier-lauw. bv. n.: laulich, etwas lau; I -staart, m.: (vog.) Leierschwanz [m.; a]; -vogel, m.: Zie -staart; -vormig, bv. n.: leierförmig; -zang, m.: (das) lyrische Gedicht. lies, vr.: 1) (ontl.) Leiste [vr.]; 2) (pik.) Liesch [o.]; 3) Zie reuzel; I -breuk, vr.: Leistenbruch [m.; ü]; -buil, vr. (-gezwel, o.): Leistenbeule [vr.]; -gras, o.: Liesch-gras [o.]; -klieren, vr. mrv.: Leistendrüsen [vr. mrv.]; -ontsteking, vr.: Leistenent-zündun^ [vr.]; -ontvelling, vr. (-schrijning, vr.): Aufscnarfung [vr.] der Leiste(n); -smel- |
LINDEN.
326
LIEVE
|
ting, vr.: Schweinefettschmelzungr Ivr.]; -wortel, m.: Lieschwurzel [vr.]. lieve, m., vr. en o.: (aer, die, das) Liebe. I -, (verbogen) bv. n.: lieber, liebe, liebes; Onze - Heer: (theo.) unser lieber Herrgott; Onze - Vrouw: (theo.) unsere liebe Fran, die Mutter Gottes; onzen -nheershaantje, o.: (ins.) Sonnenkafer [m.], Marienkafer [m.]; Onzer -vrouwekerke, vr.: die Kirche zu unserer lieben Frau, die Marienkirche ; onzer -vrouwebedstroo, o.: (pik.) Unserer-lieben-Frauen-Bettstroh [o.], Marienbettstroh [o.]; mijn - kind: mein liebes Kind; het - kind: das liebe Kind; miin (een) - zoon: mein (ein) lieber Sohn; de - zoon: der liebe Sonn; aan on ze - zonen: unseren lieben Söhnen. lieveling:, m. en vr.: (der, die) Lieb-ling. lieveling», in Sam.: Lieblings.... lieven, w. b.: lieben. lievenlieers____Zie in lieve. liever, bw. en bv. n.: lieber. lieverd, m. en vr.: Zie lieverdje, lieverdje, o.: (als toespraak:) Lieb-chen, liebes Kind; (anders iron.:) (der) liebe Jungre, (das) feine Exemplar; hij is me een -: er ist mir ein lieber Junge ; zij is me een -: sie ist mir ein feines Exemplar. lieverkoekjes, o. mrv.: - worden hier niet gebakken: (spr.) es wird Dir (Ihnen) keine Wahl gelassen. lieve vrouwe____Zie in lieve. liflal*. bv. n.: (tam.) unbefriedigend; (ook:) albern, dumm. I o.: 1) etwas Un-befriedigendes; 2) dumines Zeug. liflaffen, w. o.: (tam.) dummes Zeug reden. li tl a fiery, vr.: Zie z. n. o.: lillaf. liflatje, o.: Leekerei [vr.]. li^-dagen, m. mrv.: (kpv.) Liegetage fm. mrv.1, Liegezeit [vr. enk.j; -geld, o.: Liegegeld [o.j. lig:sr^,,9 w. o.: liegen [onr.]; gaan -: sich legen [reg.l; school -: im Pensionat sein; het zal geheel aan u -: es wird ganzlieh an Ihnen liegen [onr.]; het geval ligt er nu toe: die Sache ist nun einmal so. liggend, bv. n.: liegend. . us eer, m.: (op spoorwegen:) Schwelle [vr.j, Querschwelle [vr.1; (onderste molensteen:) Bodenstein [m.]. ligging, vr.: 1) Lage [vr.1; 2) Lager [o.l, (fig.) Bett [o.]. lig-plaats, vr.: Liegeplatz [m; a]; I -tijd, m.: Zie -dagen. Ijigurië, o.: (adk.) Ligurien [o.l. liguHter, m.: (pik.) Liguster [m.]; I -bes, vr.: Ligusterbeere [vr.; -haag (-heg), vr.: Ligusterheeke [vr.j; -hout, o.: Ligus-terholz [o.]. lik, m.: (gem.) Kuss [m.; ü]; een - om de ooren: (pop.) eine Ohrfeige; I-artsenij, vr.: Latwerge [vr.1; (schoenmakers-) -been, o.: Glattbein [o.]. likdoorn, m.: (hik.) Hühnerauge |o.]. likdoorn-mes, o.: Hühneraugenmes-ser [o.]; -middel, o.: Hühneraugenmittel [o.l; -pleister, vr.: Hühneraugenpflaster jo.]; -snijder, m.: Hühneraugenoperateur lm.1; -zalf, vr.: Hühneraugensalbe [vr.j. likeur, vr.: Likör [m.1, Liqueur [m.]. likenraelitig. bv. n.: hqueurartig, (fig.) Likör liebend (ik ben niet -: ich trinke nicht gern Likör); I -heid, vr.: (dasgt; Liqueurartige. |
likeur-keldertje, o.: Liqueurkast-chen [o.l; 1 -stoker, in.: Liqueurbrenner [m.]; -stoKerij, vr.: Liqueurbrennerei [vr.]; -winkel, m.: Spirituosenhandlung [vr.1. likhout (der schoenmakers), o.: Glatt-holz lo.; ö]. likje, o.: 1) (fig. fam.) Küsschen [o.l;, 2) (fig. fam.) Nusssehale [vr.], kleine Quan-titat [vr.]. likke-baard. m.: 1) Feinschmecker [m.], 2) Tellerlecker [m.1, Schmarotzer [m.j; I -baarden, w. o.: 1) gastiren [ie] 2) schmarotzen, 3) -baarden naar: lüs-tern nach; -broer, m.: (der) nasse Bru-der [ü]. likken, w. b. en o.: lecken; (tech.V glatten; - en flikken: (fum.) feilen una nicken; zoenen en -: (fam.) küssen und lecken; aan de pan -: (fig. fam.) übel (schlecht) anlaufen [onr.], schlecht wegkommen [onr.]; vinger en duim - naar: lüstern nach, leckern nach. likke-pot, m. (-potje, o.): (pha.) Latwerge [vr.j. likker, m.: Lecker [m.]; (tech.) Glat-ter [m.1, [ie] Polirer [m.]. likking, vr.: (das) Lecken; (tech.: das) Glatten, ((las) Poliren lie]. lik-steen. in.: Glattstein |m.], [iel Polirstein [m.j. likster. vr.: Leckerin [vr.]; (tech.) Glatterin [vr.]. lil, o.: Gallerte [vr.]. lilaehtig. bv. n.: gallertartig; I -heid, vr.: (das) Gallertartige. lille-beenen, w. o.: nicht still sitzen können [onr.]. lillen, w. o.: zucken; - en beven: zucken und zittern. liller. m.: Zucker [m.], Zitterer [m.1. lil Ier ig. bv. n.: zitternd; 1 -heid, vr.: (das) Zitternde. Uilig, bv. n.: gallertartig; 1 -heid, vr.: (das) Gallertartige. lilling. vr.: 1) Zuckung [vr.]; 2) (das) Zittern. liilliput, o.: (fab.J Lilliput [o.], Lilli-puterland [o.], Zwergchenland [o.l. liillipiitter, m.: (fab.) Lilliputer [m.],. Zwergchen [o.]. limiet, vr.: Grenzpfahl [m.; a], Grenze [vr.1. limiteeren, w. b.: limitiren [ie], limoen, m.: (pik.) Limone [vr.1, Citro-ne [vr.]; 1 -drank, m.: Limonade [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Wintergrün [o.]; 1 in overige Sam.: Limonen.....(of: Citronen.....) limonade, vr.: Limonade [vr.]; 1-huis, o.: Limonadeschenke [vr.]; -verkooper,m.: Limonadeschenk [m.]. linde, vr.: (pik.) Linde [vr.1; I -achtig, bv. n.: lindenartig; -bast, in.: Lindenbast [m.1; -bloesem, m.: [t] Lindenblüthe [vr.] (aftreksel van -bloesem: l tl Lindenblüthen-thee [m.1); -boom, m.: Lindenbaum [m.; a]. Linde [vr.]. linden, vr. mrv.: (pik.) Linden [vr. mrv.]; onder de -: unter den Linden; 1 -hout, o.: Lindenholz [o.]; -houten, bv. n.: linden; -laan, vr.: Lindenallee [vr.], Lindengang [m.; al; -schors, vr.: Linden-bast [m.1. Zie ook linde. |
LI P-KLIER.
LINE.
827
|
liino, vr.: (vrouwennaam:) Line [vr.], Karoline [vr.]. lineair, bv. n.: linear. lineamenten, o. mrv.: Lineamente to. mrv.], Linien Ivr. mrv.1. linguist, in.: Linguist [m.l, (der) Spraengelehrte, Sprachlorscher [in.]. lineuistiek, vr.: Lingruistik [vr.|, Spraenen kunde [vr.), Spraehtbrsehung [vr.]. I bv. n.: linguïstisch, die Spraehtbrsehung betreffend. liniaal, vr.: Lineal [o.]. linie, vr.: (i. a. b.) Linie [vr.]; de - fasseeren: (zeew.) die Linie passiren |ie]; -schip, o.: Liniensehiff [o.]; -troepen, m. mrv.: Linientruppen [vr. mrv.]. asseeren: (zeew.) die Linie passiren |ie]; -schip, o.: Liniensehiff [o.]; -troepen, m. mrv.: Linientruppen [vr. mrv.]. liniëerder, m.: [ie] Linirer [m.]. liniëeren, w. b.: liniren [ie]; I gelini-ëerd papier: (das) linirte [ie] Papier. liniëer-fabriek, vr.: [ie] Linirtabrik [vr.]. liniëerins:, vr.: (das) Liniren [ie]. liniëer-inaeliine, vr.: (ie] Linir-maschine [vr.]; I -pen, vr.: [ie] Linirfeder [vr.], Linienzicher [m.J. liniëerHter, vr.: [ie] Linirerin [vr.]. liniëer-stok, m.: [ie] Linirstock [m.; ö], Rastral [o.j; I -werk, o.: [ie] Linirar-beit [vr.]. link, vr.: Strieme [vr.]. linker, vr.: (dk.) Linke [vr.], (die) linke Hand [a|. linker, bv. n.: in Sam. I -achterpoot, in.: (die) linke llinterpfqte, (fig.,der) linke Hintert'uss lü|, (das) ijnke Hinterbein; -been, o.: (das) linke Bein (iiij [zij] is met zijn [haar] -been uit het bed gestapt: er (sie| ist mit dein linken Fusse zuerst aus dem Bett gestiegen, (d. h. er [sie] ist heute nicht bei guter Laune); -poot, m.: (die) linke Ptbte, (fig.) (der) linke Fuss [ü], (das) linke Bein, (gem. ook:) Linke [vr.], (die) linke Jland; -schouder, m.: (der) linke Schulter (iemand over den-schouder aanzien: fig.: Einen über die Schulter an-sehen |onr.|); -slaap van het hoofd: (der) linke Schlaf [al; -tepel, in.: (die) linke Brustwarze; -tiet, vr.: (pop.) linke Zitze [vr.J, (fig.) linke Brust jvr.; ü];-vleugel, m.: (vog., bwk. en fig., (der) linke Flügel; -voet, m.: (der) linke Fuss 1 m.J;-voorpoot, m.: (die) linke Vorderptbte, (fig.) (der) linke Vorderfuss [ü|, (das) linke Vorder-bein; -wang, vr.: (die) linke Wan ge; -wenkbrauw, vr.: (die) linke Augenbraue; -wreef, vr.: (die) linke Fussbiege, (der) linke Spann; -zak, m.: (der) linke Sack [a], (die) linke Tasche; -zijde, vr.: (die) linke Seite, (die) Linke (tot de uiterste -zijde behooren : stk.: der aussersten Linken angehören). links, bw.: links: - en rechts: links und rechts; - eten: links essen [onr.l, mit der linken Hand essen [onr.l; iem. - laten liggen: (fig.) nichts mehr mit Einein zu schaffen haben wollen; I -af, bw.: linksab. linkseli, bv. n.: link, an der linken Seite befindlieh; (fig.) linkisch, unbe-holfen, tölpelhaft (Zie ook slinkseh); - zijn (d. i. de linkerhand in plaats van de rechter gebruiken): links sein; I -heid, vr.: i) (das) Linkssein, 2) (das) Linkische, Unbeholfenheit [vr.], lölpelhattigkeit [vr.]. linksom, bw.: linksum. |
Ilinnen, bv. n.: leinen; een - hemd: ein leinenes Hemd. Ilinnen, o.: 1) Leinwand [vr.], Leinen [o.|, Linnen [o*]; 2) Wasche [vr.], Leinzeug |o.|, Leinenzeug [o.], Weisszeug [o.]; schoon -: reines Weisszeug. linnen-bleek, vr. (-bleekerij, vr.): Lejnwandbleiche [vr.]; I -bleeker, m.: Leinwandbleicher lm.]; -garen, o.: Lein-garn [o.]; -goed, o.: Zie no. 2 z. n. o. linnen; -handel, m.: Leinwandhandel [m.], Leinwaarenhandel [m.l; -kamer, vr.: Weisszeugkammer [v.1; -kast, vr. (-kastje, o.): Schrank [m.; ii] (Schrankchen [o.)) fürs Leinenzeug; -kist, vr.: Kiste [vr.] turs Leinenzeug; -kooper, m.: Leinwandhand-ler jm.l, Leinwaarenhandler [m.l; -meid, vr.: Stubenmadehen lo.] mit der Sorgetur das Leinenzeug beauftragt; -moeder, vr.: Aufseherin [vr.] über das Leinzeug; het - naaien: das Weisszeugnahen (op het -naaien gaan: in die Nahschule gehen); -naaister, vr.: Weisszeugnahterin [vr.J; -reeder, m.: Zie -wever; -spinnerij, vr.: Leingarnspinnerei [vr.]; -ververij, vr.: Leinwandfarberei [vr.J; -waar, vr.: Lein-waare [yr. j, Leinenzeug [o.];-waschster, vr.: Weisszeugwascherin [vr.]; -wasscher, m.: Leinzeugwascher [m.]; -wasscherij, vr.: Leinzeugwascherei [vr. |;-wever, m.: Leinweber [m.]; -weverij, vr.: Leinwebe-rei [vr.J; -winkel, m.: Leinwandladen [in.; tl en a]. lins. vr.; (pik.) Linse [vr.]; (lens:) Glas-linse [vr.J; 1 -glas, o.: Glaslinse [vr.], Lin-senglas [o.; a]. linsje, ó.: Linschen [o.J. lins vonnis, bv. n.: linsenförmig. lint, o.: Band [o.; ilj; (fig.) Ordens-band jo.J; linten en strikken: Bander und Schleiten. linten, o. mrv.: Bander [o. mrv.]; 1 -doos, vr.: Bandschachtel [vr.J. lint-^etonw, o.: Webstuhl [m.; üj des Bandwebers; l-gras, o.: (pik.) Bandgras [o.]. lintje, o.: Bandehen [o.l. lint-molen, m.: Bandmühle [vr.J; |-visch, m.: Bandfisch [m.J; -vonnig, bv. n.: bandförmig; -werker, m. (-wever, m.): Bandwirker [m.], Bandweber [m.|; -we-verij. vr.: Bandweberei [vr.J: -winkel, m.: Bandladen [m.: a en tij; -worm (-wurm), m.: Bandwurm [m.; üj. linze, vr.: (pik.) Linse [vr.J; 1 -boom, m.: Linsenbaum [m.; ti]. linzen, vr. mrv.: (pik.) Linsen [vr. mrv.]; I -akker, m.: Linsenaeker [m.; tij, Linsenfeld [o.J; -gerecht, o.: Zie -schotel; -meel, o.: Linsenmehl lo.]; -schotel, ra.: Linsengericht lo.]; -soep, vr.: Linsen-suppe [vr.J. linze-steen, m.: Linsenstein [m.1. lip, vr.: (ontl. en fig.) Lippe [vr.J, Lefze [vr.J; de - laten hangen: die Lippe hangen lassen [onr.J; zijne - hing over het derde knoopsgat: Zie knoopsgat; -bloera, vr.: (pik.) Lippenblume [vr.J. lipje, o.: Lippchen [o.J, Lipplein [o.J; -s en keeJtjes: Kopf und Bruststücke vom Laberdan. lip-klier, vr.: (ontl.) Lippendrüse [vr.J; 1 -klootje, o.: Lippenspültchen |o.J; -lap, m. en vr.: (der, die) Lipplapp; -let- |
LIPPEN.
LOF.
328
|
ter, vr.: (tik.) Lippenbuchstabe [m.], Lip-penlauter [m.]. Hippen, w. b.: (tech.) einlassen [onr.1. Ilippen, vr. mrv.: Lippen [vr. inrv.]; een gebed enkel met de ein Lippengebet lo.]; I -beer, m.: (drk.) Lippenbar [m.]; -pommade, vr.: Lippenpomade [vr.1; -vroomheid, vr.: Lippenandacht [vr.1; -wijsheid, vr.: Lippenweisheit [vr.J; -zalf, vr. : Zie -pommade. lip-spier, vr.: Lippenmuskel lm.1; I -tang, vr.: (hik.) Lippenzange fvr.], Lip-penhalter [m.]; -visch, m.: Lippfisch [m.J; -vormig, bv. n.: lippenformig. liqueur, vr.: Zie likeur. liquidatie, vr.: Liquidation [vr.j. liquide, bv. n.: liquid. I z. n. o.: Flüssigkeit [vr.1. liquideeren, w. b. en o.: liquidiren lie]. lis, vr.: Zie lus; I -koord, o.: Litze [vr.]. liseli. o.: (pik.) Liesch [o.l; I -achtig, bv. n.: liesehartig: -bloem, vn: Wasser-lilie [vr.], Schwertlilie [vr.j; -bol, m.: Iris-zwiebel [vr.], Iriswurzel [vr.J; -dodde, vr.: Knospe [vr.] der Schwertlilie; -gras, o.: Liesengras [o.]; -knop, m.: Zie -dodde; -wortel, m.: Zie -bol. lis-koord, o.: Litze [vr.1. lispelaar, m.: Flüsterer [m.J. lispelaarster, vr.: Flüstrerin [vr.]. lispelen, w. o. en b.: flüstern. lispeling:, vr.: (das) Flüstern. lispen, w. o.: lispeln, mit der Zunge anstossen [onr.J. I -, w. b.: unvollkommen aussprechen [onr.]. lisper, m.: Lispler [m.]. lisping, vr.: (das) Lispeln. lispster, vr.: Lisplerin [vr.]. lisp-ton^, vr.: Lispelzungc [vr.J. lissen, w. b.: mit Litzen besetzen. mit Litzen schmücken. list, vr.: List [vr.]; armoede (liefde) zoekt -: (spr.) Zie armoede en liefde; met allerlei -en en lagen: Zie lagren. listig, bv. n.: listig, schlau; I -heid, vr.: Listigkeit [vr.], Schlauhcit [vr.]. litanie, vr.: (kkl. en fig.) Litanie [vr.J. liter, m.: Liter [o.l; I -wijn, m.: Liter-wein [m.J, Tischwein [m.]. gt;«liitliauen, o.: (adk.) Litthauen [o.]; Lithauer, m.: Litthauer [m.J (als bv. n.: litthauisch); Lithausch, bv. n.: litthauisch (als z. n. o.: Litthauisch [o.J, litthauische Sprache [vr.]); Lithausche, vr.: Litthauerin [vr.]. litliograaf, m.: Lithograph lm.], litlio^raplieeren, w. b.: lithogra-phiren [ie]. lithojsrapliie, vr.: Lithographic [vr.]. litliograpliiseli, bv. n.: lithogra-phisch. litliotomie. vr.: (hik.) Lithotomie [vr.1, Steinschnitt [m.J, Steinoperation [vr.]. litteeken, o.: Narbe [vr.], Schmarrc [vr.], Wundenmal [vr.]. litterair, bv. n.: literarisch, litterator, m.: Literator [m.J. litteratuur, vr.: Literatur [vr.J. littoraal, o.: Küstenland [o.; a], Lit-torale [o.]. liturgie, vr.: (kkl.) Liturgie [vr.]. liturgiscli, bv. n.: liturgisch. |
livrei, vr.: Livree [vr.J; in in Li-vree ; I -bediende (-knecht), m.: (der) Li-vreebediente. livret, o.: 1) Arbeitsbuch [o.; ü]; 2) Dienstbuch lo.; üj. liloyd, m.: Lloyd [m.]. lob, vr.: (ontl.) Lappen [m.]; (pik.) Sa-menlappen [m.l; (mod.) Halskrause [vr.J, (ook:) Handkrause [vr.J, Manschette [vr.]. lobbe, vr.: Zie lob. I -, m.: Zie lobbes. lobbes, m.: (der) dumme Jakob, (der) mit Allem zufriedenc Mensch. lobbetje, o.: kleine (Hals- oder Hand-) krause [vr.]; in zijne -s zijn: (spr.) Zie knollentuin. lobbig, bv. n.: (pik.) lappig. lob-man, m.; (hist.-mtw.: der) alte spanische Dukaton; 1 -ooren, o. mrv.: Schlappohren [o. mrv.]. loeaal, bv. n.: lokal. I o.: Lokal [o.J. loealiteit, vr.: Lokalitat [vr.J. loeomotief, vr.: Lokomotive [vr.], Dampfwagen [m.J. lodder, bv. n.: verliebt, schmach-tend. lodderen, w. o.: 1) liebaugeln;2) (fig.) schlafrig sein, traumen. lodderig:, bv. n.: 1) Zie lodder; 2) (fig.) schlafrig, traumerisch; l-heid, vr.: I) (das) Schmacntende; 2) (fig.) Schlafrig-keit [vr.1, Traumerei [vv.1. lodder-oogen, w. o.: liebaugeln. Ijodewük, m.: (mansnaam:) Ludwig [m.J. loeder, o.: (gem.) Luder [o.]. loef, vr.: (zeew.) Luv [vr.], Luf [vr.], Loff [vr.J; -houden: Luv halten [onr.]; de - afsteken: (zeew.) [3J die Luv abgewin-nen [onr.J, 131 die Luv abstechen [onr.]; iemand de - afsteken: (fig.) Einen über-tretfen [onr.], es Einem zyvorthun [onr.]; 1 -balk, m.: Maststiitze (vr.]; -gierig, bv. n.: luvgierig; -gierigheid, vr.: Luvgierig-keit [vr.J; -waarts, bw.: luvwiirts; -waartsch, bv. n.: luvwarts gerichtet. loeien, w. o.: (van rundvee:) blöken, briillen; (van den wind:) brullen, heulen, loenscli, bv. n.: seniel, schielaugig; - kijken: schielen; iemand - aankijken: Einen (vr.: Eine) verliebt ansehen 1 onr.J, (fig.) Einen (vr.: Eine) über die Schulter ansehen |onr.J; I -heid, vr.: Schielaugig-kcit [vr.] (fig.) Verliebtheit [vr.J. Hoer, m.: Tölpel [m.J, Gimpel [m.J. Hoer, vr.: 1) Lauer [vr.J; op de - staan of liggen: auf der Lauer stehen [onr.J oder liegen 1 onr.J; op de - gaan liggen: sich auf die Lauer legen; 2) Streich [m.J; aan iemand eene - draaien: Einem einen Streich spielen. loerder, m.: Lauerer [m.]. loeren, w. o.: lauern (- op: auf). loeres, m. en vr.: (der, die) kleine Schelm. loer-gat, o.: Guckloch [o.; o] zum Lauern; 1-hoek, m.: Spahewinkel lm.1; -oogen, w. o.: lauern. loerster, vr: Lauererin [vr.J. lokvogel, m.: Lockvogel [m.; ó],(fig.) Lauerer [m.|. loeven, w. o.: (zeew.) anluven. loever, m.: Luv [vr.]; te -: luvwarts. Hof, o.: (kkl.) Vesper [vr.]; (pik.) Krau-terich [o.l; (bwk.) Laub [o.l- |
LOMMERD.
LOF.
329
|
Hof, m.: Lob [o.]; eigen - stinkt: (spr.) Eigenlob stinkt; naar - hunkeren: nach Lob angeln; aan iemand - toezwaaien: Einem Lob ertheilen [tl, (uit baatzucht:) Einen lobhudeln; aan iem. den - nageven (aan iem. tot zijnen - nageven): Einem zum Lobe nachsagen. lof-galm, m.: Lobpreisung [vr.]; 1-gie-rig-, bv. n.: lob^ierig, lobbegierig; -gierigheid, vr.: Lobgier [vr.]. Lobbegierde [vr. 1; -klank, m.: Lobpreisung [vr.1; -spraak, vr.: Lobpreisung [vr.], (fig.) (das) Lobhudeln; -tuiten, w. o.: lobpreisen [onr.], (fig.) lobhudeln; -tuiting, vr.: Lobpreisung Ivr.], (fig.) (das) Lobhudeln; -waardig, bv. n.: lobenswerth [tj. lobenswürdig; «waardigheid, vr.: Lobenswürdigkeit [vr.1; -werk, o.: (bwk.) Laubwerk [o.j; -zang-, m.: Lobgesang [m.; al. Hymne [vr.]; -zingen, w. o.: lobsingen lonr.1 [3]. loffelijk, bv. n.: löblich. lobenswürdig; 1 -heid, vr.: Löbliehkeit [vr.], Lobenswürdigkeit [vr.]. Hos:, bv. n.: schwerfallig; 1 -heid, vr.: Schwertalligkeit [vr.]. Hog, vr.: (zeew.) Log [o. en m.1; de - uitwerpen : das Log auswerfen [onr.]. logaritlimen, vr. mrv.: Logarithmen [vr. mrv.); I -tafel, vr.: Logarithmentafel [vr.1. lograritlimlHCli. bv. n.: logarith-misch; -e tafels: logarithmische Tabellen [vr. mrv.], Logarithmentafeln [vr. mrv.]. log-boek, o.: Logbueh [o.; ü]. loge, vr.: (i. a b.) Loge [vr.]; I -sluiting, vr.: (das) Sehliessen der (Freimau-rer-)Loge; -sluitster, vr.: (tnl.) Loge-Aufschliesserin [vr.]. logé, m.: (fam.) [ie] Logirgast [m.; a]. logeabel, bv. n : wohnlich, wohnbar, bewonnbar. logée, vr.: (fam.) [ie] Logirgast [vr.; iij. logeeren, w. o. en b.: (fam.) logiren [ie]. logeer-gast, m. en vr.: (fam.) [ie] Logirgast fm. en vr.; a]; 1 -kamer, vr.: Schlafzimmer [o.] für einen Gast. logeetje, o.: [ie] (der, die) kleine (oder: junge) Logirgast [al. logement, o.: Gasthof [m ; ö]; een -doen: Gastwirthsehaft |t| treiben [onr.]; I -houder, m.: [t] Gastwirth [m.1, Besitzer [m.] eines Gasthofs ; -houderij, vr.: Geschaft [o.] eines Gastwirthes [t]; -houdster, vr.: [t] Gastwirthin [vr.], Besitzerin [vr.] eines Gasthofs. logen, vr.: Lüge [vr.]; |-straffen, w. b.: Lügen strafen (iemand: Einen); zich zeiven-straffen, w. w.: sich widersprechen [onr.]. log-gat, o.: Loggat [o.]. loggen, w. o.: (zeew.) loggen. Hogger, m.: (zeew.: persoon en schip:) Logger [m.]. Hogger, bv. n. (v. tr.): schwerfalliger. Zie bv.h. log. log-glas, o.: Loggias [o.; a]. loglea, vr.: Logik [vr.]; leeraar in de-(ook: beoefenaar van de -): Logiker [m.1. logies, o.: Logis [o.]. logisch, bv. n.: logisch; iemand die -redeneert: ein Logiker [m.]. log-iyn, vr.: Logleine [vr.], Loglinie [vr.]. |
logogrief, vr.: [t] Buchstabenrathsel [o.l, Logogryph [m.]. log-plankje, o.: Logbrett [o.l; I -rol, vr.: Logrolle [vr.]; -tafel, vr.: Logtafel [vr.]. lok, vr.: Locke jvr.], Haarlocke [vr.]. Zie mrv. lokken. lokaal, z. n. o. en bv. n.: Zie locaal. lok-aas, o.: Lockspeise [vr.], Köder [m.]; I-azen, w. b.: ködern; -brood, o.: Zie -aas. loket, o.: Fach [o.; a); I -kast, vr.: Fachkasten [m.; as en as], Fachschrank [m.; an]. lok-geld, o (-gift, vr.): (fig.) Lockung [vr.|. lokje, o.: Löckchen [o.]. lokke-brood, o.: Zie lokaas. Hokken, w. b.: locken; iem. tot zich -: Einen an sich locken. Hokken, vr. mrv. (van „lokquot;): Locken [vr. mrv.]. lókken-machine, vr.: (in woliabrie-ken:) Lockmaschine [vr.]. lokker, m.: Locker [m.], Anlocker [m.]. lokkerig, bv. n.: anloekcnd, ver-führerisch; 1 -heid, vr.: (das) Verführe-rische. lokkig, bv. n.: lockig, gelockt; I-heid, vr.: (das) Lockige. lokking, vr.: Lockung [vr.], Anloc-* kung [vr.]. loksel, o.: Zie lokaas en lokking. lokster, vr.: Lockerin [vr.], Anloc-kerin [vr.]. lol, vr.: Spass [m.; a]; eene -: ein Jux [m.]. lollen, w. o. en b.: (pop.) schreihalsen, überlastig singen [onr.]. lolle-not, m.: 1) »Feuerstübchen [o.], 2) Kaffeekesselchen [o.l; I -potten, w. o.: 1) mit dem Feuerstübcnen unter sich sit-zen 2) (iron.) Trost aus dem Kaffeekessel schopten. loller, m.: Schreihals [m.; a], (der) übcrlastige Sanger. lolletje, o.: Spasschen [o.], (der) kleine Jux. lollig. bv. n.: 1) lustig, amüsant; een -e vent; ein lustiger Bruder, ein Spassmacher; eene -e geschiedenis: eine amüsante Geschichte; 2) spasshaft, pos-sierlich; eene -e vertooning, ein spass-hafter (possierlicher) Anblick; I -heid, vr.: Spasshaftigkeit [vr.], Possierlichkeit [vr.]. lolster, vr.: übcrlastige Sangenn [vr.]. lombard, m.: Leihhaus [o.: al, Pfand-haus [o.; al. Zie lommerd. 1 Lombard, m.: Zie in Jjombardiië. Ijombardnë, o.: (adk.) die Lombar-dei; Lombardisch, bv. n.: lombardisch; Lombardische, vr.: Lombardin [vr.]; Lombardijër (Lombard), m.: Lombarde [m.] lommer, o.: Schatten [m.] lommerachtig. bv. n.: schattig; I -heid, vr.: (das) Schattige. lommerryk, bv. n.: schattig, dicht-belaubt. lommerd, m.: Zie lombard; 1- hou- |
LOMMERDEN.
|
den: ein Pfandhaus halten [onr.]; in den - brengen; ins Leihhaus bringren [onr.], im Leihhaus verpfanden; uit den - halen: im Leihhaus wieder einlösen; I -briefje, o.: Pfandschein [in.J. loinmerclen. w. o.: 1) Geld aut' Pfand leihen [onr.]; 2) oft ins Leihhaus laufen [onr.]. lommercl-erfhuii*, o.: Yersteiererung-[vr.| der im Leihhaus unverzinst geoliebe-nen Pfander; I -houder, m.: 1) Vorsteher I m.] ein es öffentlichen Leihhauses, 2) Pfand-leiher jm.]; -houdster, vr.: 1) Vorsteherin eines öffentlichen Leihhauses, 2) Pfandlei-herin [vr.1; -loopers, m. (-loopsters, vr.) mrv.: bestandige Kunden des Leihhauses. louimeren, w. o.: im Baumschatten sitzen (onr.]. lommerig:, bv. n.: schattig; I -heid, vr.: schattige Beschatt'enheit [vr.|. Homp, bv. n.: (i. a. b.) plump; (fig.) flegelhaft; I -heid, vr.: Plumpheit [vr.], (fig.) Flegelhaftigkeit [vr.]. Homp, vr.: Lumpen [m.]; I -suiker, vr.: Lumpzucker [m.]. Zie mrv. lompen. lompen, vr. mrv.: Lumpen [m. mrv.]; papier van -: Lumpenpapier [o.]; I -bak, m.: (bij papiermakers:) Stampftrog [m.; o]; -gaarder, m.: Lumpensammler [m.]; -kooper, m.: Lumpenhandler lm.];-kuip, vr.: Faulbütte [vr.|; -negotie, vr.: Lum-penhandel [m.]; -zoeker, m.: Lumpensammler [m.]. lomperd, m. en vr.: Plumpsack (m.; a]; (fig.) Flegel [m.], Grobian [m.|. lompigheid, vr.: 1) Flegelhaftigkeit [vr.]; 2) Grobheit [vr.]. Londen, o.: (adk.) London [o.l: Lon-denaar, m.: Londoner lm.]; Londenaar-ster (Londensche), vr.: Londonerin [vr.]; Londensch, bv. n.: londoner. long:, vr.: (ontl.) Lunge [vr.]; - en lever uitspuwen: (fig.) sich das Herz aus dein Leibe brechen [onr.]. Zie mrv. Iong:en. lon^-aandoening:, vr.: Lungenaffek-tion [vr.]. long:en, vr. mrv.: Lungen [vr. mrv.]; oede - hebben: eine gute Lunge eine raftige Stimme) haben. lon^-kwaal, vr.: Lungenkrankheit [vr.]; I -lijder, m.: (-lijderes, vr.): Lungen-süchtige jm. en vr.]. ljong:olgt;ard, m.: (hist.) Longobarde [m.|; Longobardisch, bv. n.: longobar-disch. lon^-püp, vr.: (ontl.) Luftröhrc [vr.]; I -tering, vr.: Longenscnwindsucht lvr.1, Lun§rensucht [vr.], Schwindsucht [vr.] (-teringachtig, bv. n.: schwindsüchtig; -teringachtigheid, vr.: Schwindsüchtigkeit [vr.]); -vaten, o. mrv.: (ontl.) Lungengc;-fasse [o. mrv.]; -ziekte vr.: Lungenkrankheit [vr.]; -zuchtig, bv. n.: schwindsüchtig; -zweer, vr.: Lungengeschwür [o.l. lonk, m.: Augenwink [m.]; (inz.) Liebesblick [m.], (der) verstohlene Bliek. lonken, w. o.: liebaugeln; - tegen: [3] Liebesblicke (einen Liebesblick) zu-werfen [onr.]. lonker, m.: Liebaugler [m.]. lonkje, o.: Liebesblickchen [o.l. |
lonkster, vr.: Liebauglerin [vr.]. lont, vr.: Lunte [vr.]; brandende -r brennende Lunte [vr.1; - ruiken: (fig.V Lunte riechen [onr.]; ! -gat, o.: (art.) Zündloch [o.; ö]; -stok, m.: (art.) Lun-tenstock [m.; ö], [t] Zündruthe [vr.]. looehenaar, m.: Leugner [m.]. looehenaarster, vr.: Leugnerin [vr.]. loochenen, w. b.: leugnen. loochening;, vr.: Leugnung[vr.],(dasgt; Leugnen. loodvo.: Blei [o.]; (gew., zeew., mil. en jag.) *) Loth |o.|; (aan schuiframen, hangklokken, enz.:) Gewicht [o.] (bwk. en fig.) Blei [o.], Richtblei [o.l, Loth [o.], Bleilotn [o.]; - in blokken: Blei in Blöcken; gesmolten -: (das) geschmolzene Blei; het oude halve pond had 16 -: das alte halbe Pfund hatte sechzehn Loth; van vrienden in nood gaan er honderd in een -: (spr.) Freunde in der Xoth [t] gehen hundert aut' ein Loth; het - uitwerpen: (zeew.) das Loth auswerfen [onr.]; kruit en Kraut und Loth, Pulver und Blei; - om oud ijzer: (spr.) eenerlei; glasruiten in het -zetten: Fensterscheiben in Blei einfassen; een muur in het - brengen: eine Mauer lothrecht machen; in het - staan: loth-recht sein; uit het - gezakt: aus dem Loth gewichen, (fig.) schiefgewachsen. lood-aars. m. en vr.: (pop.) der Lieb-haber (die Liebhaberin) vom Sitzen (geen -aars zijn: iron.: kein Sitzfleisch haben); I -achtig, bv. n.: bleiartig; -blauw, bv. n.: bleiartig blau. Ilooden, bv. n.: bleiern; met - schoenen: (fig.) mit Blei an den Füssen; eene -zwaarte: (fig.) eine Centnerschwere. Ilooden, w. b.: (adm.) plombiren [ie], (zeew.) mit dem Bleiloth [t] ergründen gt; glasruiten -: Fensterscheiben in Blei tassen. looder, m.: [ie] Plombirer [m.]. loodig:, bv. n.: ein Loth [t] wiegend. loodin^:, vr.: [ie] Plombirung [vr.]; (das) Plombiren lie|. loodje, o.: (gew.) [t] Löthchen [o.]; (fig.) Billet [o.], Einlasskarte [vr.l; het - leggen: (spr.) schlecht wegkommen [onr.]; de laatste -s wegen het zwaarst: (spr.) das Schwierigste kommt zuletzt, das Ende hat die Last. lood-klenrig, bv.n.: bleifarbig; I -lepel, m.: Bleigiesserslöffel [m.j ;-lijn, vr.: (zeew.) [t] Lothleine [vr.1, (bwk.) [tj Bleiloth [o.|r (wsk.)Perpendikel jo.]; -metaal, o.:[t] Löthe [vr.]; -mijn, vr.: Bleigrube [vr.]; -recht, bv. n.: senkrecht. Hoods, vr.: 1) Wetterdach [o.; al; 2) Hütte [vr.]. Hoods m.: (zeew.) Lootse jm.]; I -boot, vr.: Lootsbarke [vr.], Lootsenbarke [vr.]. loodsen, w. b.: lootsen. loods-g:eld, o.: Lootsgeld [o.l, Loot-sengeld [o.l, Lootsengebühr [vr.]. lood-slakken, vr. mrv.: Bleischlac-ken [vr. mrv.]. loods-man, m.: Lootse [m.] (-mansboot, vr.: Zie -boot; -manswater, o.: Lootsenwasser [o.]); -mannetje, o.:(visch;) *) Overal jt]. |
LOOD-VERVIG.
LOOPERIG.
331
|
Lootse lm.], Lootsmann [m.; a]; -wezen, o.: Lootsenwesen fo.]. lood-vervis, bv. n.: bleifarben, blei-farbig; I -wit, o.:Bleiweiss [o.l;-zwaar, bv. n.: schwer wie Blei, (fig-.) centnerschwer; -zwaarte, vr.: (figr.) Centnerschwere [vr.l. Hoof, bv. n.: müde: I -heid, vr.: Müdigr-keit [vr.]. Hoof, o.: (van boomen, en bwk.) Laub [o.J; (van wortelen, kool, knollen, enz.:) Krauterich [o.l; I -achtig:, bv.n.: laubartigr, laubieht; -dak, o.: Laubdach [o.; a], Blat-terdach [o. ; a], (fiff.) Laube [vr.]; -hut, vr.: (kkl.) Laubhütte [vr.], Lauberhütte [vr.) (-huttenteest, o.: Lauberhüttenfest [o.]); -mos, o.: Laubmoos [o.]; -plant, vr.: Laubpflanze [vr.]; -rijk, bv.n.: laubreich, laubig; -werk, o.: Laubwerk [o.1. loog:, vr.: Lauge [vr.]; in de - zetten; in dit* Lauge legen; I -achtig, bv. n.: lau-genartig; -asch, vr.: Laugenasche [vr.]; -bad, o.: Laugenbad [o.; al, Laugenwas-serbad [o.; a]. looien, w. b.: langen. looger, m.: Langer [m.]. looking:, vr.: (das) Langen, loo^-küip, vr.: Laugenbütte [vr.], Langenfass [o.; a]; I -mand, vr.: Langen-korb [m.; ö] ; -water, o.: Laugenwasser [o.]; -zout, o.: Laugensalz [o.]; -zoutachtig, bv. n.: laugensalzicht; -zoutig, bv.n.: laugensalzig. looi, vr.: Lohe [vr.], Gerberlohe [vr.]. looien, w. b.: gerben (garben). looier, m.: Gerber (Garber) [m.], Loh-gerber [m.].; looierü, vr.: Lohgerberei [vr.]. looi-^aar, bv. n.: lohgar; I -kuip, vr.: Lohgrube [vr.]; -stof, vr.: (schk.) Geibe-stoff [rn.]. look, o.: (pik.) Lauch [o.]; I -achtig, bv. n.: lauchartig; -bed, o.: Lauchbeet [o.l; -smaak, m.: Lauchgeschmack [m.j. loom. bv. n.: schwer, matt; l-heid,vr.: Schwere [vr.l, Mattheit [vr.], Mattigkeit [vr.J. loon* o.: Lohn [m.]; voor - werken: für Lohn arbeiten; onder het - werken: unter dem Lohne arbeiten; - naar werken krijgen: (fig.) Lohn nach Verdienst bekommen [onr.J; zijn verdiende - krijgen : (fig.) seinen verdienten Lohn bekommen jonr.]; de arbeider is zijn - waard: (spr.) der Arbeiter ist seines Lohnes werth [t]; ondank is 's werelds -: (spr.) ündank ist der Welt Lohn. loon-betlerver, m.: Lohnverderber [m.]. loonen, w. b.: lohnen; het loont de moeite niet: es lohnt die Mühe nicht, es lohnt der Mühe nicht. looner, m.: Lohner |m.], Vergelter [m.], Belohner [m.|. looniug:, vr.: (das) Lohnen. loonHtër, vr.: Lohnerin [vr.], Vergel-terin [vr.]. Belohnerin [vr.]. loontje, o.: Löhnchen [o.]- Zie spr. boontje. loon-trekkend, bv. n.: Lohn erhal-tend, besoldet (de -trekkende dienaar: der Löhner); I-trekker, m.: Löhner [m.];-wacht, vr. (iron.: -wachtje, o.): Lohnwache [vr.]. |
loop, m.: 1) Lauf lm.]; op den - zijn: ausgegangen sein, nicht zu Hause sein, (ook:) durchgebrannt sein, sich aus dem-Staube gemacht haben; op den - gaan: die Fluent ergreifen [onr]; iets in den -laten: (fig.) etwas im Stich lasseh [onr.] ~ aan eene zaak (aan zijne gedachten) den vrijen - laten: einer Sache (seinen Ge-danken) freien Lauf lassen 1 onr.]; de -eener rivier: der Lauf eines Flusses; de - der planeten: der Lauf der Planeten; de - der jaren: der Lauf der Jahre; in den - dezer maand: im Laufe dieses Mo-nats; de - des levens: der Lauf des Le-bens; in den - van het gesprek: im Laufe des Gesprachs; 2) waar heeft hij nu zijnen -: welchen Ort besucht er jetzt gewöhn-lich?; 3) (toeloop:) Zulauf [m.]; die predi-kanr heeft den -: dieser Prediger hat den Zulauf; die winkel heeft den - niet meer: dieser Laden hat den Zulauf nicht mehr; eene plaats die den - heeft: ein stark beslichter Ort: 4) de - van een geweer: der Lauf [ti] einer Flinte; een getrokken -: ein gezogener Lauf; een geweer met dubbelen -: eine Flinte mit einem Doppellauf;. 5) (diarrhee:) Durchfall [in.]; de roode -: (gnk.) die rothe [t] Ruhr. loop-aelitig:. bv. n.: 1) genie auf der Strasse, 2) gerne laufend; I -baan, vr.: Lauf-bahn [vr.), Balm [vr.] (zijne -baan intreden: seine Laufbahn antreten [onr.]; aan het einde van zijne -baan: amEnde seiner Balin): -bode, m.: Fussbote [m.]; -brug,, vr.: Laufbrücke [vr.]; -deern, vr.: Lauf-madchen [o.J. loopen, w. o. en b.: laufen [onr.J; gaan -: laufen gehen [onr.]; er overheen 1) zu arg sein, 2) ü b e rlaufen [onr.],. 3) übergehen [onr.J, 4) geschwiud abma-cnen; in de papieren (Tam.) zu viel Geld kosten; te met -: zu nichte gehen [onr.];. in de war -: in Verwirrung jt] gerathen [onr.l; te hoog -: (twist:) zu weit gehen [onr.], (de prijs van iets:) zu sehr ins Geld laufen [onr.l; gevaar Gefahr laufen [onr.]; er loopt een streep door bij hem: (spr.) er hat einen Sparren zu viel; de molen loopt door de vang bij hem: (spr.) es rappelt ihm im Kopte; het loopt er nog op, dat...: es wird noch so weit kommen, dass...; deze weg loopt naar den Haag: dieser Weg führt (oder: geht)nach Haag; iemand of iets ten onderste boven -: Einen oder etwas ttber den Haufen laufen [onr.l; storm-: Sturm laufen [onr.]; er loopt vrij] wat van Sint Anna onder r. (spr.) es lautt ziemlich viel Zweideutiges mitunter; laat hem maar -, hij weet wel wat hij doet: (fam.) lasse ihn nurmachen,. er weiss schon was er thut. loopend, bv. n.: laufend (ook fig.); -c rekening: laufende Rechnung; van de -e maand: laufenden Monats; -(scheeps-) want, o.: (das) laufendeTauwerk;-schrift,, o.: Kurrentschrift [vr.l; als een - vuurtje: wie ein Lauffeuer [o.]; -eoogen: triefende Augen [o. mrv.1, Trietaugen [o. mrv.]; in het oog -: bv. n.: auffallend. looper, m.: (om sloten open te steken:) Dietrich [m.J; (passe-partout:) Haupt-schlüssel [m.]; (smal vloerkleed in gangen en op trappen:) 1. Gangteppich [m.J, 2. Trep-penteppicn lm.], Stiegenteppich fm.]; (van viervoetig jachtwild:) Laut [m.; al, Lauft [m.; a]; I (overigens i. a. b.:) Laufer [m.]. looperig, bv. n.: 1) Zie no. 1 loop- |
LOOPERIJ.
LOS.
332
|
Achtigr; 2) (van de oogren:) triefend; gt;1 -heid, vr:: 1) Verlangen [o.] aut der Strasse sein, 2) (van de oogren: das) quot;Triefen. looperü, vr.: (das) Laufen. loop-graaf, vr.: (mil. en mar.) Lauf-.graben lm.: al. loopje, o.: l)(der) kleine Spaziergrang: lal; 2) (om beter te kunnen springren:) •(der) kleine Anlauf; een - nemen: einen Icleinen Anlauf nehmen [onr.1; 3) een -met iemand nemen; (fig.) Einen zum Besten haben, Einen zum darren halten [onr.1; 4) Kunstgriff [in.], Pfilf (m.l, (das) schlaue Mittelchen; ik zal er wel een - op vinden: ich werde schon ein Mittelchen dazu aus-zufinden wissen. loop-Jongen, m.: Laufjunge [m.l,Lauf-bursche [m.l; I -knecht,m.: Auslauter[m.]; -meid, vr.: Laufmagd [vr.; al; .-meisje, o.: Laufmadchen [o. j; -plaats, vr.: (mil.) Sam-melplatz [m.; al; -plank, vr.: Lautplanke lvr.1;-prijs, m.: Kampfpreis beim Wett-lauf. loopscli, bv. n.: (van honden:) laufig, laufiscn; (van menschen, vooral van dienstmeiden: uitlooperig:) laufisch; I -heid, vr.: 1) (van honden:) Brunft [vr.l, (das) Laufigsein; (van menschen:) Zie no. 1 looperigheid; 2) (van honden:) Lauf-zeit [vr.l, Zeit [vr.l (Dauer [vr.l) der Brunft. loop-seliuit, vr.: (iron.) irassenlaufe-rin [vr.]. loopster, vr.: Lauferin [vr.l. loop-stoel, m.: Grangolwagen [m.l, Laufwagen [m.l, Laufstuhl [m.; ül; 1 -tijd, m.: (van eenen wissel:) Zahlungsfrist [vr.l, Zahlungstermin [m.]; -wagen, m.: Zie -stoel; -werk, o.: Laufen [o.j (veel -werk hebben: viel zu laufen haben). loor (met „tequot;), bw.: Zie teloor. loos. bv. n.: 1) (sluw, geslepen:) schlau; een looze vos: (fig.) ein Schlaukopf [m.; •ö]; 2) (oolijk:) lose; een looze schalk: ein loser Schelm, ein loser Vogel [ö]; 3) (ledig, hol, ijdel, ijl:) leer, hohl; looze noten: taube Nüsse [vr. mrv.]; 4) (valsch, onwaar:) falsch; een - alarm: em blinder Larm; ■eene looze deur: eine blinde Thüre;5) j^schijn-baar:) scheinbar, Schein....; I -heid, vr.: 1) Schlauheit [vr.l, 2) Losigkeit [vr.l, 3) (das) Leere, 4) (das) Falsche, 5) (das) Scnein-bare. loot, vr.: (pik.) Sprössling [m.] (ook fig.), Spross [m.] (ook fig.), Schössling [m.l. lootje, o.: 1) (das) kleine Loos; 2)(pik.) Sprösschen [o.]; 3) Zie loodje. loover, o.: 1) Flitter [m.]; zoo dun als •oen dünn wie Flittergold; 2) Laub [o.], lt;fig.) Blatt [o.; al; sidderen als een -: lt;spr.) zittern wie Espenlaub, zittern wie •ein Espenblatt. loovertje, o.: Flitterchen [o.]. loozen, w. b.: [2 en 4] los werden tonr.l; iemand of iets trachten te-: Einen oder etwas loszuwerden suchen, Jemandes -oder einer Sache loszuwerden suchen; ik heb hem (of het) geloosd: ich binihn (oder •es) los, ich bin seines (oder dessen) los; water (uit eenen polder, enz.:) quot;Wasser abführen; zijn water -: (zijne pis -): sein Wasser abschlagen [onr.1; gelegenheid om vuil water te -: Gelegenheit [vr.] des schmutzigen Wassers loszuwerden; een wind -: Linen fahren lassen [onr.], einen |
Wind fahren lassen [onr.]; eenen zucht -: einen Seufzer holen. loozing, vr.: (das) Loswerden [2]. lor, vr.: Lumpen [m.], Fetzen [m.];(fig.) Lumperei [vr.]; een - van een vent: ein miserabier Kerl; een - van een wijf: ein miserables Weibsbild; een - van een ding: ein Lumpending [o.], ein miserables Ding; dat is geen - waard: das ist keinen Pfiffer-ling werth [t]; ik geef er geen - bm: ich kümmere mich nichts darum; hij weet er geen - van: er weiss nichts davon. lord, m : Lord [m.l; het Huis der -s: (stk.) das Haus der Lords, (das) (englische) Oberhaus. lording, vr.: (zeew.) Lording [vr.]. lorgneeren, w. b.: lorgniren |ie]. lorgnet, vr.: Lorgnette [vr.]. lorgnon, o.: Lorgnon [m.l. lork, vr.: (pik.) Larche Ivr.J. lorke-boom, m.: Larchenbaum [in.; a], Larchentanne [vr.]. Larche [vr.l; 1-zwam, vr.: Larchenschwamin [m.l. lorre, vr.: (vog.) Papagei [m.l; (als toespraak:) Papchen [o.]. lorren, o. mrv.: Lumpen [m. mrv.]; opkooper van -: Lumpenhandler [m.l, opkoopster van -: Lumpenhandlerin [vr.]; I -boel, m.: (fam.) fumpige Ge-schichte [vr.]; -draaien, w. o.: 1) schmug-geln, 2) betrügen; -draaier, m.: 1) (persoon en schip:) Schmuggler [m.], 2) Be-trüger [m.]; -draaierij, vr.: 1)Schmuggelei [vr.]; 2) Betrügerei [vr.l; -draaister, vr.: (fam.) Betrügerin [vr.l; -goed, o.: Lumpen-zeug [o.]; -kist, vr.: Lumpenkiste [vr.]; -koopman, m.: Lumpenhandler [m.];-man, m.: Lumpensammler [m.l, Lumpenmann |m.; a]; -mand, vr.: Lumpenkorb [in.; ö]; -vrouw, vr.: Lumpensammlerin [vr.], Lum-penfrau [vr.]; -werk, o.: Lumpenwerk |o.l, Pfuscherarbeit [vr.lj -zoeker, m. : Zie -man; -zoekster, vr.: Zie -vrouw. lorrery, vr.: (fam.) lumpige Ge-schichte [vr.]. lorretje, o.: Fetzchen [o.]; (papegaai:) Papchen lo.]. lorrig, bv. n.: 1) lumpig; een - boek: ein Lumpenbuch [o. ; ü]; een - dichter : ein Lumpcndichter [m.]; een - ding: ein Lumpending |o.l; een - middel; ein Lum-penmittel [o.]; -e waar: Lumpenwaare lvr.1; een - beetje geld: ein Lumpengeld 2) pfuscherhaft; I -heid, vr.: 1) Lumpig-keit [vr.], 2) Pfuscherhaftigkeit [vr.]. ilos, m.: (drk.) Luchs [m.l; het wijfje van den -: die Luchsin. Ilos. bv. n. en bw.: 1) (niet vast:) los; (niet stevig:) locker; (niet degelijk:) leicht, oberflachlich; (van het weer:) un-bestandig, veranderlich; (ongedwongen:) ungezwungen, frei, ungenirt [ie]; (niet ingetogen:) locker; (onkiesch:) zotenhaft; de duivel is -: der Teufel ist los; een -se tand: ein lockerer Zahn [al: met -se steken aaneennaaien: mit leichten Stichen aneinander nahen; eine -se houding: eine ungezwungene Haltung; een -se snaak: ein lockerer Bruder [ül; erg -in den mond: sehr zotenhaft; 2) (nog eenige andere uitdrukkingen:) al wat - en vast is: alles Möglichc, (ook:) was die Augen sehen; -e bladen: fliegende Blatter; in -se bladen: ungebunden, roh; -se gedachten: Gedankenspane [m. mrv.]; -se |
333
LUB.
|
feruchten: blosse Gerüchte [o. mrv.1, un-estimmte Gerüchte [o. mrv.; met - kruit laden: blind laden [onr.J; met - kruit schieten: mit losem Pulver schiessen [onr.J; -se trekken : einzelne Züge (m. mrv.J;-over iets denken: (fam.) etwas auf die leichte Schulter nehmen lonr.1; - over iets spreken: gleichgültig (leichtfertig) von etwas reden; - over iets heen loopen: (fig.) etwas nur flüchtig (nur obenhin) be-rühren, (ook:) etwas auf die leichte Schulter nehmen [onr.]; er op - gaan (slaan, schrijven, schieten, enz.): drauf los gehen [onr.] (schlagen [onr.], schreiben [onr.l, schiessen [onr.l u. s. w.).eruchten: blosse Gerüchte [o. mrv.1, un-estimmte Gerüchte [o. mrv.; met - kruit laden: blind laden [onr.J; met - kruit schieten: mit losem Pulver schiessen [onr.J; -se trekken : einzelne Züge (m. mrv.J;-over iets denken: (fam.) etwas auf die leichte Schulter nehmen lonr.1; - over iets spreken: gleichgültig (leichtfertig) von etwas reden; - over iets heen loopen: (fig.) etwas nur flüchtig (nur obenhin) be-rühren, (ook:) etwas auf die leichte Schulter nehmen [onr.]; er op - gaan (slaan, schrijven, schieten, enz.): drauf los gehen [onr.] (schlagen [onr.], schreiben [onr.l, schiessen [onr.l u. s. w.). losbaar, bv. n.: einzulösen (-bare panden: einzulösende Pfander [o. mrv.1). losbandig-, bv. n.: ungebunden; I -heid, vr.: Ungebundenheit [vr.|. los-barsting-, vr.: Ausbruch [m.; ü]; I -bol, m.: (der) lockere Bruder [ül; -bol-lerij, vr.: Ungebundenheit [vr.]; -branden, w. o.: losbrennen lonr.]; -branding, vr.: (das) Losbrennen; -dag, m.: (kpv-) Lösch-tag !m.l Ausladungstag fm.1, (van pand-goed:) Einlösungstag [o.]; -doen, w. b.: los machen; -geld, o.: (rantsoen:) Löse-geld [o.], (kpv.) Löschgeld [o.]. losheid, vr.: 4) (das) Lossein; 2) Loc-kerheit [vr.j; 3) Leichtigkeit [vr.]; 4) Ver-anderlichkeit [vr.]; 5) Ungezwungenheit [vr.]; 6) Lockerheit [vr.]; 7) Zotenhaftig-keit [vr.]; enz. Zie los. los-hoofd, o.: Leichtsinn [m.]. losjes, bw.: obenhin. los-loopen, w. o.: frei herumlaufen [onr.] (het zal wel -loopen, w. onpers.: es wird sich schon geben [onr.]); 1 -lijvig, bv. n.: zu starke LeibesÖftnung habend; -lijvigheid, vr.: zu starke Leibesöffnung[vr.]; -plaats, vr.: (kpv.) Löschplatz [m.; a], Ausladungsplatz [m.; a]; -raken, w. o.: loswerden /onr.l, loskommen /onr.], (van aan den grond gevarene schepen:) wieder flott werden [onr.l. lossen, w. o. en b.: (kpv.)löschen, aus-laden [onr.]; - en laden: aus- und einla-den [onr.]; een schot -: einen Schussthun [onr.l. losser, m.: (kpv.) Auslader [m.]; (van pandgoed:) Einlöser [m.]. lossigrheid, vr.: Zie losheid, lossing:, vr.: (kpv.) Ausladung [vr.]; (van pandgoed:) Einlösung [vr.]; (vaneen schot:) Abfeuerung (vr.]. los-tornen, w. b. en o.: auftrennen, autreissen (onr.]; | -tijd, m.: (kpv.) Ausla-dungszeit [vr.j; -weg, bw.: leichtweg; -zinnig, bv. n.: leichtsinnig; -zinnigheid, vr.: Leichtsinnigkeit (vr.j, Leichtsinn [m.]; -zitten, w. o.: locker sitzen [onr.]. lot, o : (i. a. b.) Loos [o.]; (noodlot, lotgeval:) Schicksal [o.]; iemand of iets aan zijn - overlaten: Einen oder etwas seinera Schicksale überlassen [onr.];schot en -: (spr.) Steuern und Abgaben (vr. mrv.]; een gelukkig - (fig.: een - uit de loterij): em glückliches Loos. loteling, m.: (der) Konskribirte [ie]. Hot en, o. mrv.: Loose [o. mrv.]. |
Iloten, w. o. en b.: loosen, das Loos ziehen [onr.]. loter, m.: Looser [m.]. loterij, vr.: Lotterie [vr.]; in de -spelen: m die Lotterie setzen; uit de -trekken: in der Lotterie gewinnen [onr.l; den hoogsten prijs uit de - trekken: das; grosse Loos gewinnen (onr.]; de - trekt vandaag niet: es ist heute. keine Ziehung der Lotterie; I -boek, o.: Lotteriebuch [o.; ü]; -briefje, o.: Loos [o.], Lotterieloos [o.],, Lotteriebillet [o.]; -splitter, ra.: (der ob-rigkeitlich autorisirte [ie]) Verkaufer von Theilen [ï] von Loosen: -trekking, vr.; Ziehung [vr.] der Lotterie^ lot-gemeen,bv. n.: schieksalsverwandt; I -genoot, ra. en vr.: Schicksalsgefahrte [ni.1, Schieksalsgefahrtin [vr.]; -geval, o.: Schicksal [o.]. IiOtharing;en, o.: (adk.) Lothringen (o.]; Lotharinger, ra.: Lothringer [ra.];. Lotharingsch, bv. n.: lothringisch; Lotha-ringsche, vr.: Lothringerin [vr.]. loting, vr.: Loosung [vr.];bij -: durchs Loos; in de - vallen :ein militarpflichtiges. Loos ziehen [onr.]. lotje, o.: Loos [o.l; het is me een -l es ist rair ein Loos. I Lotje, o.: (vrouwennaam:) Lottchen [o.]; van - getikt zijn: (spr.) einen Sparren zuviel haben. lots-bedeeling, vr. (-bestel [o.], -bestemming, vr.): Scnicksal [o.]; 1 -verwisseling (-wisseling), vr.: Schicksalswechsel [ra.]. lotto, o.: Lotto [o.]; I -dopje, o.: Lot-tosteinchen [o.]; -kaart, vr.: Lottokarte [vz.]; -spel, o.: Lottospiel [o.]. Zie kien» lotus, ra.: (pik.) Lotus [ra.]; I -boom,, ra.: Lotusbaura [m.; aj. louisd'or, in.: (nitw.) Louisd'or [ra.], loup. vr.: Lupe [vr.j, Linsenglas [o.; a], Vergrösserungsglas [o.; iij; iets met de - bekijken: etwas unter die Lupcbrin-gen [onr.]. louter, bv. n.: lanter, rein. I -, bw.r lanter, nur, bloss, nichts als. louteraar, in.: Lauterer (m.J. louteraarster, vr.: Lautrerin [vr.]. louteren, w. b.: lautern. loutering, vr.: Lauterung [vr.j. louter-oven. ra.: Lauterofen (ra.J; I -stal, ra.: (vea.) lautere Stall [vr.j. Houw, vr.: (zeelt:) Schleihe [vr.]. IliOuw, m.: (mansnaam:) Lorenz (m.J-loiiwinaaud. vr.: (der) erste Monat des Jahres. loven. w. b. en o.: 1) loben, rühnien^ preisen [onr.]; het werk zal zijnen meester -: das Werk wird den Meister loben; God zij geloofd: Gott sei Lob!; 2) - en bieden: bieten (onr.J und wieder bieten [onr.], feilschen. lover, ra.: Lober [m.J, Rühmer (ra.J, Preiser [ra.J. loving, vr.: (das) Loben. loyaal, bv. n.: loyal; I -heid, vr.: Loyal itat (vr.j. loyaliteit, vr.: Zie loyaalheid. lub, vr.: Handkrause [vr.], Mansdiette [vr.]. |
LÜBBE.
LUID.
334
|
lubbe, vr.: Zie lub. labben, w. b.: geiten, verschneiden ïonr.l, kastriren [ie]; (van paarden:) wal-lachen; (van zeugen:) gefzen; (van hanen:) kapaunen. lubber, m.: Gelter [m.l,[ie] Kastrirer ;[m.]; - van zeugen: Gelzenschneider [m.], Oelzer [m.]. lubberd, m.: Memme [vr.1;-je bloedworst, o.: (pop.) Memme [vr.1. lubberig, bv. n.: tölpelhaft. tölpisch; I -heid, vr.: Tölpelei [vr.], Memmerei [vr.]. lubbing:, vr.: Kastration [vr.], Ver-.«chneidung [vr.]. liubeck, o.: (adk.) Lübeck [o.]. lubmes, o.: [ie] Kastrirmesser [o.|, Messer [o.] zum Verschneiden. liueern, o.: (adk.) Luzern [o.]. Ilucht, bv. n.: luftig; (ftg.) Zie lueh-tig. Ilucht, vr.: Luft [vr.]; (reuk:) Grerueh lm.1; versche -: frische Luft; in de open -: in freier Luft; - scheppen: Luft schóp-fen; - maken: Luft machen; - geven aan : [3] Luft geben [onr.j; aan zijn hart (aan zijn gemoed) - geven: seinern Herzen Luft machen; in de - springen of vliegen:(fig.) in die Luft fahren [onr.l oder fliegen [onr.]; in de - laten springen of vliegen: (fig.) in die Luft sprengen; een gat in de - slaan; (spr.) sich vor Verwundering auf den Kopf stellen; de - krijgen van:Wind bekommen [onr.] von, [4] wittern; op de-afgaan: dein Geruche nachgehen [onr.]. lucht-bal, m.: Zie -bol; I -beeld, o.: Luftbild [o.j, Luftgebilde [o.J; -blaas, vr.: Luftblase [vr.], (van eenvisch:) Schwimm-blase [vr.1; -bol, m.: Luftball [m.], Luft-ballon Im.]; -breuk, vr.: quot;Windbruch [m.; üj; -dicht, bv. n.: luftdicht (-dicht gesloten: hermetisch geschlossen); -droog, bv. n.: windtrocken; -drukking, vr.: Luftdruck [m.]. luchten, w. b.: 1) lüften; laten -:aus-luften lassen [onr.]; 2) riechen [onr.], (van jachthonden:) wittern; iemand niet kunnen (niet mogen) - of zien: (fig. fam.) Einen nicht ausstehen können [onr.]. luchter, m.: Lüfter [m.]; (kandelaar:) Leuchter [m.]. lucht-ifang, vr.: (ontl.) Luftweg [m.]; .1 -gesteldheid, vr.: 1) Klima [o.], 2) Tem-peratur [vr.] der Luft: -gezicht, o.: Luft-erscheinung [vr.]; -golving, vr.: wellen-lormige Bewegung [vr.] der Luft; -gordijn, o. en vr.: (dk.) Wolkenschleier [m.]; -hart, o.: Herr (vr.: Frau) Ohnesorg;-hartig, bv. n.: leichtherzig, sorglos;-hartigheid, vr.: Leichtherzigkeit [vr.], Sorglosig-keit [vr.]. luchtig:, bv. n. en bw.: luftig; lt;fig.J leicht; (ook:) leichtsinnig; (ook:) nücntig, oberflachlich; eene -e kamer: ein luftiges Zimmer; eene -e kleeding: eine leichte (eine dünne) Kleidung; - brood: lockeres Brod; een - gebak: ein lockeres Geback; -e kost: leichte (leicht zu ver-dauehde) Speise; Zie ook bv. n.: lucht; I -heid, vr.: 1) Luftigkeit [vr.1, 2) Leichtig-keit [vr.], 3) Leichtsinni^keit [vr.], Leicht-«inn lm.], 4) Flüchtigkeit [vr.], Oberflach-lichkeit |vr.|, 5) Lockerheit [vr.J. luchtigjes, bw.: 1) obenhin,oberflachlich ; 2) leichtsinnig. |
luchting:, vr.: (das) Lüften, (das) Aus-lüften. luchtje, o.: Lüftchen [o.]; (fig.: der) üble Geruch; er is een - aan: es riecht übel, es ist einen üblen Geruch daran, (fig. fam.) es ist nicht kauscher; er is een - aan hem: (fig. fam.) er steht nicht im allerbesten Ruf. lucht-kamer, vr.: Windkessel [m.]; I -kasteel, o.: Luftschloss [o.; ö] (-kasteelen bouwen: Schlösser in die Luft bauen); -ketel, m.: Windkessel [m.1; -klep, vr.: Luft-klappe [vr.]; -laag, vr.: Luftscnicht [vr.1; -ledig, bv. n.: luftleer (als z. n. o.: Luft-leere [vr.]); -leider, m.: Ventilator [m.1; -leiding, vr.: Ventilation [vr.];-meetkundig, bv. n.: aërometrisch; -meter, m.: Luftmesser [m.1. Aerometer lm.]; -reis, vr.: Luftreise [vr.], Luftfahrt [vr.|, Luft-schifFahrt [vr.]; -reiziger, m.: Luftschitter [ra.j, Luftfahrer [m.]. Aëronaut [m.|; -schuw, bv. n.: luftscheu; -schuwheid^ vr.: Luftscheue [vr.]. luchts-gesteldheid, vr.: Zielucht-gesteldheid. lucht-sigt;ieg:eling:, vr.: Luftspiege-lung[vr.]; 1-spoorweg, m.: atmospharische Eisenbahn [vr.]; -sprong, m.: Luftsprung [m.; ü], (rs.) Kapnole [vr.1, Bockssprung [m.; üj; -streek, vr.: Himmelsgegend [m.], Himmelsstricli [m.], (adk.) Zone [vr.1, (fig.) Klima [o.l; -vaart, vr.: Luftschifftahrt [vr.]; -vang, vr.: Luftfang lm.; a]; -ver-dichter, m.: Luftverdichter [m.1. Konden-sater [m.l; -verheveling, vr.: Luftspiege-lung [vr.]; -verschijnsel, o.: Lufterschei-nung [vr.]. Meteor [o.J, Phanomen [o.l(leer der -verschijnselen: Lufterscheinungslehre [vr.]); -verversching, vr.: Ventilation [vr.]; -vormig, bv. n.: luftförmig; -vormigheid, vr.: luftformige Beschaffenheit [vr.1; -weegkunde, vr.: Luftwagekunst [vr.], Aërostatik [vr.1; -weger, m.: Luftwage [vr.], Barometer [o.]; -zee, vr.: (dk.) Luft-meer [o.l: -zinnigheid, vr.: Leichtsinnig-keit [vr.1, Leichtsinn [m,]; -zuiverend, bv. n.: frische Luft zubringend; -zuivering, vr.: Ventilation [o.l; -zwaartemeter, m.: Luftschweremesser [m.1. lucifer, m.: 1) (theo. en str.) Lucifer [m.1; 2) (kph.) Streichhölzchen [o.], Zünd-hölzchen [o.]. lucifers-doosje, o.: Streichholz-döschen [o.], Streicnholzschachtelchen lo.]; I -fabriek, vr.: Zündholzfabrik [vr.];-vent-ster, vr.: Streichhölzchenverkauferin [vr.]. lucifertje, o.: Zie lucifer no. 2. lucratief, bv. n.: eintraglich; I -heid, vr.: Eintraglichkeit [vr.1. Hui, in. mrv.: (pop.) Leute fm. mrv.]; groote -: vornehme Leute, Leute von Stand; geringe en gemeene -: geringeund gemeine Leute. Hui, bv. n.: faul, trage; een - leven leiden: sich auf die fame Haut (auf die faule Seite) legen, ein Faulenzerleben führen; - eri lekker: faul und lecker; aan den -en kant zijn: etwas trager Art sein; I -aard, m.: Faulenzer [m.], (drk.) [t] Faul-thier [o.]; -bak, m.: (pop.) Faulenzer lm.]; -bakken, w. o.: (pop.) faulenzen; -buis, m.: (pop.) Faulpelz [m.]; -buizen, w. o.: (pop.) faulenzen. Huid, bv. n. en bw.: laut; met-er stem: rait lauter Stimme. |
LUIT-SPELER.
LUID.
335
|
Huid, bv. n. en b\v.: laut; met-er stem: mit lauter Stimme. Huid, o.: (das) Lauten; naar - van: Zie luiclens. luide, bv. n. en bw.: Zie bv. n.: luid. Huiden, m. mrv.: Leute [m. mrv.]. Huiden, w. o.: lauten; artikel vijf luidt als volgt: Artikel tunf lautet wiefolgrt;de berichten - treurig: die Jsachrichten lauten traurig. I w. b. en o.: lauten; de klok -: die Glocke lauten; de klok luidt: die Glocke lautet; hij luidt de klok: er lautet die Glocke; hij heeft de klok hoo-ren -, enz.: (spr.) Zie klepel. luiden^, vz.: laut [2 en 3j. luider, in.: Lauter (m.l. I -, bv. n. lt;v. tr.):_ lauter. luidinja:, vr.: (das) Lauten. luidjes, o. mrv.: Leutchen [o. mrv.]. luidkeels, bw.: aus vollem Halse. luidruchtig, bv. n.: laruiend, Larm machend.; I -heid, vr.: Larmmacherei [vr.], (das)^ Larmende. luien, w. o. en b.: Zie w. o. en b. luiden. luier, m.: Zie m. luider. I -, vr.: lt;luur:) Windel [vr.] (-mand, vr.:Zie luur-mand). I -, bv. n. (v. tr.): fauler, trager. _ luieren, w. o.: 1) faulenzen; 2) tran-deln. luierik, m.: 1) Faulenzer [m.]; 3) Trandler [m.j, Trandlerin [vr.]. luierikken, w. o.: 1) faulenzen; 2) trandeln. luifel, vr.: Wetterdach [o.; a], Schirm-dach [o.; a], Vordach [o.; iij; (fig.) Schutz [m.]; 1 -schrift, o.: Inschrift [vr.] auf einem Vordache (oder: auf Vorda-chern). luiheid, vr.: Faulheit [vr.], Tragheit (de - is een duivels-oorkussen: spr.: Müs-siggang ist aller Laster Anfang). luiigheid, vr.: Zie luiheid. luiing:, vr.: (das) Lauten. Huik, o.: Luke [vr.], Fallthüre [vr.]; (voor een raam:) Laden |m.l, Fensterla-den j m.]; de -en (der ramen) sluiten : die Laden schliessen [onr.]; I -deksel, o.: Lu-kendeckel [m.], Lukenklappe [vr.]; -gat, o.: Lukenöffnung [vr.]. iliuik, o.: (adk.) Lüttich [o.]; Luikenaar, m.: Lütticher [m.j; Luikerwaal, m.: (der) lütticher quot;Wallone; -waalsch, bv. n.: lütticher wallonisch (als z. n. o.: lütticher wal-lonische Mundart [vr.]); Luikerwaalsche, vr.: lütticher quot;Wallonin [vr.]; Luiksch, bv. n.: lütticher; Luiksche,vr.:Lütticherin [vr. j. lui-lak, m.: Faulpelzentag [m.l (als m. en vr.: Faulpelz [m.];-lak worden: es verschlafen; -lak zijn : es verschlafen ha-ben); I-lakken, w. o.: faulenzen;-lap, m.: Faulenzer [in.]; -lappen, w. o.: faulenzen; -lapperij, vr.: Faulenzerei [vr.]; -lekker-land, o.: Schlaralfenland [o.] (een leven als in -lekkerland: ein Schlaraffenleben [0.]).^ luim, vr.: 1) (gemoedsstemming:) Laune [vr]; eene goede - hebben (in eene goede - zijn): bei guter Laune sein, gut gelaunt sein; 2) (nuk, gril, kuur:) Laune [vr.l, grillenhafte Laune [vr.]; vol -en: voller Launen; 3) (Iet.) Humor [m.j (zonder mrv.); 4) luimen, vr. mrv. (zonder enk.): Lauer [vr. enk.]; op zijne luimen liggen: auf die Lauer liegen lonr.]. |
luimig:, bv. n.: 1) scherzhaft; 2) humoristisch; 1 -heid, vr.: 1) Scherzhaftigkeit Ivr.], (das) Scherzhafte; 2) Humor [m.], (das) Humoristische. luip, m.: Lauer [vr.]. luipaard, o.: (drk.) Leopard [m.j. luipen, w. o.: 1) lauern; 2) duckmau-sern._ luiperd. m.: 1) Lauerer lm.]; 2) Duck-mauser [m.]. luiperdachtig^ bv. n.: 1) lauernd, 2) duckmauserisch; I -heid, vr.: 1) (das) Lauernde, 2) (das) Duckmauserische. luip-moord, m.: Meuchelmord !m.]: I -moordenaar, m.: Meuchelmörder [m.]. luin, vr.: Laus [vr.; al; ik maal er geen - om: (gein.) das kümmert mich gar nicht, ich_ kümmre mich gar nicht darum; Zie luizen: | -bos (-hond,-kop, -nek, -zak), in.: (gem.) Schuft [m.j, (ook:) Flegel (m.; -kruid, o.: (pik.) Lausekraut [o.] ; -ziekte, vr.: Lausekrankheit [vr.], Lausesucht [vr.]. luister, m.: Glanz [m.]. Pracht [vr.l; I -rijk (-vol), bv. n.: glanzend, glanzreich, prachtig, prachtvol]. luisteraar, m.: Horcher [m.l, Lau-scher [m.j. luisteraar.ster, vr.: Horcherin [vr.], Lauscherin [vr.l. luisteren, w. o.: horchen, lauschen; aan de deur -: an der Thüre horchen, an der Thüre lauschen, an der Thüre lauern; naar het zingen -: dem Singen lauschen; naar goeden raad -: gutem Rathe jt] ^e-hör geben [onr.J, gutem Rathe [tl fol-gen. luister-hoek, m.: Zie -plaats, luistering, vr.: (das) Horchen, (das) Lauschen; - naar goeden raad: (das) gutem Rathe [t] Folgen. luister-plaats, vr.: Horchwinkel [m.], Lauschplatz [m.; iij, Lauschplatzchen [o.]; i -scherp (-vast), bv. n.: scharfhörend; -vink, m. en vr.: Horcher [m.l, Lauscher [m.l, Horcherin [vr.], Lauscherin [vr.]; -vinken, w. o.: horchen, lauschen; -vinke-rig, bv. n.: lauschig; -vinkerigheid, vr. (-vinkerij, vr.): Sucht (vr.] (Hang | m.l) zum Lauschen; -zuster, vr.: (in kloosters:) Horchschwester [vr.l. luit, vr.: (muz.) Laute [vr.]; op de -spelen (de - tokkelen): die Laute scnlagen [onr.1, die Laute spielen. luitenant, m.: (mil.) Lieutenant [m.]; eerste -: Oberlieutenant [m.l; tweede -: Unterlieutenant [m.]; - ter zee, m.: Marine-lieutenant [m.l, Schiffslieutenant [m.]; Lord -: (in Engeland:) Lord-Lieutenant [m.l; -admiraal, m.: Unteradmiral [m.; al; -generaal, m.: Generallieutenant [m.]; -kolonel, m.: Oberstlieutenant [m.]; -kwartiermeester, m.: Lieutenantquartier-meister [m.]. luitenantschap, o.:Lieutenantsstelle [vr.]. luitenants-plaats, vr.: Lieutenantsstelle [vr.]; i -traktement, o.: Lieutenants-gehalt jm.]. luit-maker, m.: Lautenmacher [m.l; I -spel, o.: Lautenspiel [o.];-speler, m.: Lautenspieler [m.l, Lautenschlager [m.l. |
LUI-WAGES.
IJIJDEN.
336
|
Ini-wageii, m.: langgestielte Scheuer-bürste [vr.], (zei-w.) Leuwagen [m.] (-wa-gensteel, m.; Seheuerbürstenstiel [in.]); I-wammes, m.: (pop.) Faulpelz lm.|; -wam-mezen, w. o.; (pop.) faulenzen sich aut die faule Haut legen, auf der Barenha.ut liegen [onr.]; -wijvengoed, o.: (iron.) [ie] PoTirpulver [o.]. „ Huizen, w. b.: lausen; elkander onder één deken (spr.) mit einander einver-standen sein, unti l- Einem Hute steckon. Huizen, vr. mrv.: Lause [vr. mrv.j; -knippen: Lause knicken; I -eter, m.: (drk.) Lausefresser [m.l; -markt, vr.; Lau-semarkt |m.; al, Grempelmarkt [m.; al. luizig:, bv. n.: lausig; (fig:.) miserabel; I -heid vr.: Lausigkeit [vr.], (ügr.) Misera-bilitat [vr.]. . ,, v t luizing, vr.: Lauserei [vr.], (das) .Lausen. _ , luk, o.: Glück [o.|; - of raak: aufs Gerathewohl [t]; het is - of raak: es fehlte nur wenig; I -godin, vr.: (fab.) Glüe^sgot-tin [vr.]. lukken, w. o.: gelingen, glucken. luk-spel, o.: Glüeksspiel [o.]. lulle-man, m.: (iron.) Spntzenmann [m.; a]. , lullen, w. o.: schwatzen, plappern. lulle-praat, m. (-pijperij, vr.): (pop.) Geschwatz [o.], TJnsinn [m.], (das) dumme Zeug, Sehnicksehnack [m.]. lulliflcatie, vr.: Zie lulleigt;uigt;d*U-lumieren, w. o.: dammern. tagen, frauen. 1 -, z. n. o.: het - van den dag: ie Morgendammerung [vr.], der Tages-anbruch [m.]. . , rauen. 1 -, z. n. o.: het - van den dag: ie Morgendammerung [vr.], der Tages-anbruch [m.]. . , /c x lumineus, bv. n.: glanzend; (quot;amp;•) prachtig; een - idee: eine prachtige. Idee. lummel, m.: Lümmel [m.l, Klotz [m.; ö], Tölpel [m.l; (spl.) Strohmann [m.; a]. lummelachtig, bv. n.: lümmelhaft, tölpelhaft, tölpisch; I -heid, vr.: Lüm-melhaftigkeit [vr.1, Tölpelhaftigkeit [vr.]. lummer-liarst, m.: (van rundvleesch:) Lendenstück [o.]; 1 -stuk, o.: Hinterstück [o.l. luns, vr.: Lunse [vr.]. lunzen, w. b.: mit einer Lünse betes-tigen. luren, vr. mrv. (van „luurquot;): Win dein [vr. mrv.]; iemand in de - leggen: (fam.) Einen betrügen, Einen anführen, (fig. fam.) Einem einen Baren (Einem etwas) aut-binden [onr.J, Einem eine Nase drenen. lurf, vr.: 1) (das) mit einem Ein-schnitte versehene Stück (oder: Stück-chen) Holz; 2) Rockschooss [m.]. Zie mrv. lurven. lurken, w. o. en b.: 1) schlürfen; 2) (aan eene zuigfleseh of op een dotje:) lutschen. lurk er, m.: 1) Schlürfer [m.]; 2) Lut-scher [m.]. lurking, vr.: 1) (das) Schlürfen; 2) (das) Lutschen. lurkster, vr.: 1) Schlürferin [vr.1; 2) Lutscherin [vr.]. lurven, vr. mrv.: Rockschösse [m. mrv.]; iemand bij zijne - vatten: Einen beim Kragen packen. lus, vr.: Schlinge [vr.]. Eaisitanië, o.: (adk.) Lusitanien [o.]. |
lust, m.: Lust [vr.; ü]; - hebben in: seine (ihre) Lust haben an; aan iemand den - tot iets benemen: Einem die Lust zu etwas benehmen [onr.]; de - daartoe is mij vergaan: die Lust dazu ist mir vergangen. lusteloos, bv. n: unlustig; I -heid, vr.: Unlust [vr.]. lusten, w. b.: 1) lieben; graag -: gern essen [onr.], gern trinken 1 onr.]; hij lust geen turf: (iron.) er isst nicht gern Tort (d. h.: er liebt Alles was gut schmeckt); wat lust gij het liefst: was essea (oder: was trinken) Sie am liebsten?; 2) er van -: sein (ihr) Theil [T] davon bekommen [onr.]; erg van de taart -: sehr übel wegkommen [onr.]. I -, w. onpers.: 1) genisten; het lust mij niet in bijzonderheden te treden: es gelüstet mich nicht (ich habe keine Lust) in Einzelheiten einzugehen. luster, m.: Kronleuchter [m.l. 1 -, vr.: (mod.) Lustre [m.]. I -, o.: Zie het woord lustrum. lust-hof, m.: Lustgarten [m.; a], (tig.) Paradies [o.]. , , , ., T lustig, bv. n.: lustig; I -heid, vr.: Lus-tigkeit [vr.]. , r -i r*- lust-oord, o.: Lustgegend [vr.]. Zie ook -hof; I -prieel, o.: Gartenlaube [vr.1. lustrum, o.: Lustrum [o.], Jahrtüntt lust-slot, o.: Lustschloss [o.; ö], Lust-sitz jni.]; 1 -warande, vr.: Lustwaldchen [o.l, Zie ook -hof. , x t ^ l^utheraan. m. en vr.: (kkl.) Lutne-raner [m.], Lutheranerin [vr.]. lutherseh, bv. n.: lutherisch. laithersehe, z. n.: Zie liUtheraan» lutje, o.: (fam.) Bisschen [o.]. . luttel, bv. n.: 1) wenig; 2) klein; 3) gering, unbedeutend; eene -e kleinigheid (een - bagatel): eine unbedeutende Kleinigkeit; een - bagatel guldens : einige wenigen Gulden; een - beetje: sehr wenig. I (als z. n. o.) het -e: das Wenige. luur, vr.: Zie luier, en mrv. luren; I -mand, vr.: 1) Warmkorb [m.; o], 2)(ng.gt; Kindszeug [o.l. , . luw, bv. n. en bw.: vor dem Winde ge-schützt, dem Winde nicht ausgesetzt. luwen, w. o en onpers.: (van den wind:) abnehmen [om.], nacnlassen [onr.l, sich legen; (fig.) nachlassen [onr.l, ver-mindern, besser gehen [onr.]. luwte, vr.: (der) dem W inde nicht ausgesetzte Ort; in de -: Zie luw. luxe, vr.: Luxus [m.]. luxurieus, bv. n.: luxurios. luzerne, vr.: (pik.) Lucerne [vr.1, Schneckenklee [m.l. . ... lij, vr.: (zeew.) Lee [vr.]; iemand in de -brengen: (fig.) Einen in die Klemme bringen [onr.]. liybië, o.: (adk.) Lybien |0.1. lü-hoeiyn, vr.: (zeew.) Leebuline [vr.1; I -boord, o.: Leebord [m.l;-brassen, m. mrv.: Leebrassen [vr. mrv.]. lyceum, o.: Lyceum [o.; mrv.: Ly- ceen]; leerling aan een -: Lyceist Ipi. I. lydeiyk. bv. n. en bw.: (gedweo^.) passiv, leidend; (draaglijk:) leidlicn, I -heid, vr.: 1) Passivitat [vr.], 2) Leidlich-keit [vr.]. Iiyden, w. b.: 1) leiden [onr.], aus- |
LIJK-BEGRAVING.
LIJDEN.
337
|
stehen lonr.], crdulden, ertragrcn [onr.l; gebrek (hongor, dorst, koude, pijn, onrecht, verliezen) - : Mangel (Hunger, Durst, Kalte, Schmerzen, Unrecht, Verluste) leiden lonr.1; - van: leiden von {31;-aan: leiden an |3]; 2) iemand mogen -: Einen lelden mö^en [onr.]; ik mag hem niet -: ich kann ihn nicht leiden [onr.l; ik weet dat hij u - mag: ich weiss dass Sie bei ihm wohl gelitten sind; 3) iets mogen etwas gerne sehen [onr.l, etwas wünschen oder hofFen; ik mag wel - dat het vandaag niet regene: ich hoffe nur dass es heute nicht regne; ik mag - dat gij den nek breekt: icn mag leiden dass Du den Hals brichest, mcinetwegen brichst Du den Hals, es ware mir lieb wenn Du den Hals bracnest; ik mocht wel - dat gij wat vriendelijker waart: ich würde gerne sehen, dass Sie ein wenig freundlicher waren, es ware mir lieb wenn Sie ein wenig freundlicher sein wollten. I -, w. onpers.: 1) dauern; het zal lang eer ik...: es wird lange dauern, bevor ich . hoe lang zal het nog -, eer gij ....: wie lange wird es noch dauern, bevor Sie....; 2) (als v. dw.) geleden zijn: her sein; hoe lang is het reeds geleden: wie lange (wie viel Zeit) ist es schon her ?: het is reeds eene maand geleden, dat ik bij u geweest ben: es ist schon ein Monat her, seit ich bei Ihnen war; nog geen uur geleden: es ist noch keine Stunde her; een uur geleden zat ik ....: vor einer Stunde sass ich ----; acht dagen geleden kwam hij: vor acht Tagen kam er; lang geleden: vor langer Zeit; kort geleden: vor Kurzem, neulich, unlangst. Iiyden, z. n. o.: Leiden [o.l; na een langdurig -: nach langwierigem Leiden; hij is uit zijn -: er ist von semem Leiden erlöst; na - komt verblijden: (spr.) auf Regen folgt Sonnensehein. lydend, by. n.: leidend; de -e mensch-heid: die leidende Menschheit; een -werkwoord: (tik. ein leidendes Zeitwort |öl; de -e vorm : die leidende Form; er zeer - uitzien: sehr leidend aussehen [onr.l. lydons-geseliiodeiiiM, vr.: Leidens-geschichte [vr.]; I -week, vr.: (kkl.) Char-woche [vr.], Passionswoche [vr.], Leidens-woche [vr.]. lyder, m.: (der) Leidende; (gnk.) Patient [m.l. lyderes, vr.: (die) Leidende; (gnk.) Patientin [vr.]. lydzaam. bv. n.: gelassen; I -heid, vr.: Gelassenheit; zijne ziel in -heid bezitten : gelassen bleiben [onr.], Alles mit Gelassenheit ertragen |onr.]. / l«f, o.: (i. a. b.) L eib [m.]; gezond (gaaf, recht) van - en leden: gesimd und wohlgestaltet; - en leven wagen: Leib und Leben wagen; - en ziel bij elkander houden: Leib und Seele zusammenhalten [onr.]; zijn - te goed doen : seines Leibes pflegen; zijn - te kort doen: (fi^r.) sich 's am Lèibe abdarben; alles aan zijn (haar) - hangen: (fam.) Alles auf den Leib hangen [onr.l, all sein (ihr) Geld auf Schmuck-sachen verwenden: geen hemd aan zijn (haar) - hebben: Zie hemd: aan den lijve gestraft worden: am Leibe gestraft werden (onr.l; iem. bij het - hebben: (fig. |
Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, fam.) Einen anführen; bij levenden lijve: bei lebendigem Leibe, bei Leibesleben; mijn hart in mijn - draait er van om: (fig. fam.) das Herz im Leibe dreht mir dabei um; geen hart in zijn - hebben : (fig.) kein Herz im Leibe haben; den duivel in zijn - hebben: den Teufel im Leibe haben ; den duivel in zijn - krijgen: des Teufels werden [onr.]; dat heeft niets om het -: (fig.) das hat nichts zu bedeuten; iem. onverwachts op zijn - vallen: (fig.) Einen über-fallen |onr.l; iem. ruw op zijn - vallen: (fig.) Einen roh anfahren [onr.]; iemand den dood op zijn - jagen : (fig.) Einem Angst und Schrecken einjagen [reg.]; iemand te - willen: Einem zu Leibe genen wollen; iemand te - gaan: Einen anfallen [onr.|: iemand van zijn - afhouden: sich Einen vom Leibe halten lonr.1; blijf van mijn - af: bleib mir vom Leibe; pijn in het - hebben : Leibschmerzen haben, Bauch-weh haben ; open - houden: offenen Leib halten [onr.]; mijn - gaat uit: der Leib geht mir aus (d. h. der Mastdarm tritt heraus); het - van eene japon: (kim.) der Leib eines Kleides. liyf-baiid. m.: Leibbinde [vr.]; I -eigene, m.: (hist.) (der) Leibeigene;-eigenschap, Leibeigenschaft [vr.]; -gevecht, o.: Zwei-kampf |m.; a]; -goed, o. enk.: Kleider |o. mrv.J; -kleur, vr.: Fleischfarbe [vr.]; -knecht, m. l)Leibknecht [m.1,2) Lakei [m.];-linnen, o.: Leibwasche [vr.]; -moeder, vr.: (ontl.) Barmutter |vr.; ü]; -rente, vr.: Leibrente [vr.], Leibzucht [vr.j (zijn geld op -rente zetten : sich eine Leibrente kaufen ; genieter van eene -rente: Leibrentner [m.], Leibzüehter [m.]; genietster van eene -rente : Leibrentnerin [vr.], Leibzüchterin [vr.]); -straf, vr.:Leibesstrafe [vr.]; -straffe-lijk, bv. n.: kriminal (-straffelijke rechtspleging: Kriminalgerichtsgang [m.]); -tocht, m.: Leibgedinge [o.]; -tochten, w. b.: verleibdingen;-tochtenaar, m. :(der) Verleibdingte; -tochtenaarsche (tochtena-res), vr.: (die) Verleibdingte;-zaak vr.: Kriminalsache |vr.]. lyfeiyk. bv. n.: leiblich. lüf.|e, o.: (i. a. b.) Leibchen [o.]. I^yfland. o.: (adk.) Liefland [o.], Liv-land [o.]; Lijflander, m.: Lieflander |m.l; Lijfiandisch. bv. n.: lieflandisch; Lijfiand-sche, vr.: Lieflanderin jvr.J. 1 Iffs-beli oorten (-benoodigdheden), vr. mrv.: Leibesbedürfnisse |o. mrv.]; J-dwang, m.: (rcht.) Personalarrest lm.]; -erven, m. mrv.: Leioeserben [m. mrv.]; -gestalte, vr.: Leibesgestalt [vr.]; -gevaar, o.: Leibesge-fahr [vr.], Lebensgefahr [vr.]; -vrucht, vr.: (vlk.) Leibesfrucht [vr.]. ly-^ordiiiff. vr.: (zeew.) Leegording [vr.T. lyk? o.: 1) Leiche [vr.]; heden rijk, morgen een (spr.) heute roth [t], morgen todt [t]; 2) (iron.) ausgetrunkene Wein-flasche [vr.]; 3) (zeew.) Leik [o.]; geheel uit de -en geslagen: (fig.) ganz ausser Fassung gebracht, ganz aus dem Felde geschlagen. lykaehtis:, bv. n.: leichenartig, lei-ch 'nhaft; - bleek: leichenblass; -e bleekheid, vr.: Leichenblasse [vr.]). lyk-aflenstlt;kr, vr.: Leichenfrau [vr.]; I-baar, vr.: [t]Todtenbahre [vr.];-begraving, vr.: [s] Leichenbegangniss [o.], Leichenbe- ' druk. 22 |
LIJSTER.
LIJKEN.
338
|
stattungr [vr.]; -bezorgrcr, m.: Leichonbesor-ger [m.|, Leichenbesteller [m.1; -bus, vr.: Aschonkrugr [m.; ü]. Iiyken, o. mrv.: Leichen [vr. inrv.l; een niet - bezaaid veld: ein Leichen ft-, ld |o.]; | -dief, m.: Leichendieb lm.]. Ilyken, w. o.: 1) (schijnen:) scheinen [onr.J; dat lijkt wel zoo: das scheint so; hij lijkt mij een rare: er scheint mir ein wunderlicher Kauz; 2) (aanstaan:) grefal-len [onr.J; dat lijkt mij niet: das gefallt mir nicht; 8) (gelijken:) [31 almlich sein; hij lijkt niet op zijn vader: er hat die Zügre seines Vaters nicht; het lijkt er niet naar: bei Weitem nicht. lyk-ganger, m.: Leichenbegleiter [m.1; 1 -garen, o.: (zeew.) Lcikgarn [o.]; -kleed, o.: Leichentuch [o.; ül; -kleurig, bv. n.: leichenfarbig; -koets, vr.: Leichen-wagen [m.1; -kosten, m. mrv.: [sj Begrab-nisskosten [vr. mrvj, Leichenkosten [vr. mrv.1; -krans, m.: [tl Todtenkranz [m.; al; -laken, o.: Zie -Uleecl; -lied, o.: Zie -zang;; -lucht, vr.: Leichengeruch [m.1; -naald, vr.: (zeew.) Leiknadel [vr.]; -offer, o.: [tl Todtenopfer [o.]; -plechtigheid vr.: Leichenfeier [vr.1, [t| Todtenfeier [vr.]; -plechtigheden, vr. mrv.: Feierlichkeiten [vr. mrv.J bei einer (bei der) Leichenbe-stattung, Leichenfeier [vr. enk.]; -schouwer, m.: Leichenschauer [m.], Leichenbe-schauer [m.1; -schouwing, vr.: Leichen-schau [vr.]; -schulden, vr. mrv.: [s] Be-grabnissschulden [vr. mrv.]; -staatsie, vr.: 1) Leichengeprange [o.l, 2) Zie -stoet; stoet, m.: Leichenzug [m.; ü]; -tros, m.: (zeew.) Leiklien [vr.]; -wade,vr.:-kleed; -wagen, in.: Leichen wagen jm.J; -zang, m.: 1) Leichengesang [m.; ii], Trauergesang jm.; a], 2) LiMchengedicht [o.]. lym. vr.: Leim [in.]. lymaelitig-. bv. n.: leimartig; I -heid, vr.: leimartige Beschaffenheit [vr.]. lymen, w. b.: (i. a. b.) leimen; verzen -: (iron.) Verse leimen. Verse zusammen-stoppeln: zijne woorden -: (iron.) die \Vorte dehnen, die Worte schleppen. I -, w. o.: (fig.) schleppend sprechen [onr.1, die quot;Worte dehnen. lymer, m.: Leimer [m.]; (iron.) Wort-schlepper [m.]. lynieri^. bv. n.: Zie lymig:. lymerij, vr.: Leimerei [vr.]; (iron.: das) Dehnen der Worte, (das) Schleppen der quot;Worte. lym-Uoutje. o.: jtl Leimruthe [vr.]. lymig:, bv. n.: (vol lijm:) leimig; (lijmachtig:) leimicht, leimartig; (iron, van den toon waarop iemand spreekt:) gedehnt, schleppend; I -heid, vr.: 1) (das) Leimige, 2) (das) Leimartige, 3) (das) Gedehnte, (das) Schleppende. lyming, vr.: Leimung [vr.], (das) Leimen. lym-koker^., yr.: Leimsiederei [.vr.1; I -kwast, m.: Leimpinsel [vr.]. lympliathiseh, bv. n.: lymphatisch. lymplie. vr.: (ontl.) Lymphe [vr.]. lymsel, o.: (das) Geleimte. lymster, vr.: Leimerin [vr.]. lym-stok, m.: Leimstange [vr.]; 1 -zie-derij, vr.: Zie -kokery. |
lyn, vr.: 1) (een dun touw:) Leine [vr.]; aan de - loopen: (als schuitenjager:) an der Zugleine laufen [onr.], Schiffe ziehen [onr.]; ' iemand aan de - hebben: (fig.) Einen an der Leine haben; één - trekken: (spr.) mit einander einverstanden sein; 2) (linie: rij, volgrij; Irap, rang, graad; kleinste lengtemaat:) Linie [vr.]; -en trekken: Linien ziehen [onr.j; op eene-staan: in einer Linie stehen [onr.], nach der Keihe stehen [onr.]; op één - staan: (fig.) auf Einer Linie stehen [onr.], auf Einer Stufe stehen [onr.J; drie lijnen breed: drei Linien breit. lynbaan, vr.: Seilerbahn [vr.], Seiler-platz [m.; al. lynch, vr. (lynchgerecht, o.): Lynchge-gericht [o.], (das) vom Volke usurpirte [ie] Kriminalgericht; I -recht, o.: Lynchrecht [o.], (das) vom Volke usurpirte [ie] Kri-minalrecht. lynelien, w. b.: lynchen, in toller Volkswuth [t] am Leben straten. lyn-clotter, vr.: (pik.) Leindotter [m.1, Flachsdotter [m.J: l-draaien, w. o.: das Sei-lerhandwerk treiben [onr.]: -draaier, nu: Seüdreher [m.], Seiler [m.1 (-draaiersslede, vr.: Seilerschin [o.l). lynen, w. b.: liniren lie]. lyner, m.: [iel Linirer [in.]. lyning:, vr.: (das) Liniren [ie]. iyn-koek, m.: Leinkuchen [m.]; i-loo-per, m.: Leinzieher [m.]; -meel, o.: Lein-mehl [o.]; -pen, vr.: Linienzieher [m.1; -recht, bv. n. en bw.: schnurgerade; -slager, m.: Zie -draaier; -slagerij, vr.: 1) Seilerbahn [vr.], 2) Seilernandwerk [o.]. lynster, vr.: hel Lmirerin [vr.]. lyntje, o.: 1) Leinchen [o.l; iemand aan het - hebben: (iron.) Einen an der Leine haben: iemand aan het - houden : (iron.) Einen ninhalten [onr.J, Einen durch leere Versprechungen aufnalten [onr.1, Einen bei der Kase herumführen; zachtjes aan, dan breekt het - niet: (spr.) eilo mit AVeile; 2) kleine Linie [vr.]. iy ii waad. o.: Leinwand [vr.J, Leinen [o.], Leinenzeug [o.]. lynx, m.: (ark.) Luchs [m.l; wijfje van den -: Luchsin [vr.]; 1 -achtig, bv. n.: luchsartig; -oogen, o. mrv.: Luchsaugen [o. mrv.] (ook fig.). lynzaad, o.: Leinsamen jm.]. Lyon. o.: (adk.) Lyon [o.]; Lyonees, m.: Lyoner [m.]; Lyoneesch; bv. n.: lyo-ner; Lyoneesche, vr. : Lyonerm [vr.]. lyriek, bv.n.: lyrisch. I -, vr.: Lynk [vr.]. I^ys. vr.: (vrouwennaam:) Lisbeth [vr.]: (fig. iron.) Memme [vr.], (ook:) Klotz in.; ö|; hij is een - van een vent: 1) er ist ein rechter Memme, 2) er ist ein wah-rer Klotz; I -bet, vr.: (vrouwennaam:) Lisbeth [vr.]; -pond, o.: (kph.) Lispfund [o.l. lyst, vr.: 1) (naamrol; opsomming:) Liste [vr.J; zijnen naam op eene - zetten: seinen Namen auf eine Liste einschrei-ben (onr.1; eene lange -:eine lange Reihe; 2) (omvatsel:) Rahmen [m.]; in eene - zetten: einrahmen; 3) (bwk.) Leiste [vr.]. ilysten, w. b.: einramen. Ilysten, vr. mrv.: 1) Listen [vr. mrv.1; 2) Rahmen lm. mrv.]; I -maker, m.: Rahmen macher [m.]. lyster, vr.: (vog.) Drossel [vr.]; zingen als eene -: (spr.) meisterhaft singen [onr.]; |
LIJSTWERK.
339
MAAKSEL.
|
grouden Kirschdrossel |vr.], Kirschvogel lm.; ö]; grauwe Wachholderdrossel fvr.l; zwarte Amsel Lvr.]; I -bes, vr.: Vogelbeere [vr.]; -bessenboom, m.: Vogrel-beerbaum lm.; a). Instwerk. o.: Leistenwerk [o.l, Sims-werk [o.], Oesims [o.l. lyve, m.: (verbogen vorm): Zie 1U^-iQvig, bv. n.: diek; I -heid, vr.: Dicke [vr.J. |
lywaartH, bw.: leewarts. liljzebet. vr.: (vrouwennaam:) Lisbeth [vr.]: laat ons elkander geen - noemen: (spr.) lasst uns einander nicht hinters Licht führen. lüzis:, bv. n.: 1) schlotterig; 2) unaus-stehlich; I -heid, vr.: 1) Schiotterigrkeit [vr.], 2) Unausstehlichkeit [vr.]. iy-zeil. o.: Leesegel fo.]; I -zijde, vr.: Leeseite [vr.]. |
|
niii. vr.: Mama [vr.]. Iinaa^. m. en vr.: (der, die) Verwandte; vriend noch - hebben: weder Freunde noch Verwandten haben. Imaa^. vr.: (ontl.) Magen [m.|; zijne (hare) - overladen: den Magen überladen, sich überladen; eene - die van streek is: ein verdorbener Magen; iets dat iemand dwars in de - zit: (fig.) etwas das Einem im Magen steekt; aan iem. iets in zijne -stoppen (fig.): 1) Einem etwas anschmie-ren, 2) Einem etwas unter die Nase rei-ben [onr.]. iiiaas:1»(Mlerven(l. bv. n.: den Magen verderbend. maaffcl. vr.: Jungfrau [vr.] (ook str.); de Heilige - (de - Maria): (theo.) die heilige Jungfrau, die Jungfrau Maria; de -van Orleans: (hist.) die Jungfrau von Orleans, maagdeken (maagdeke), o.: Jung-fraulein [o.j; (flg.) Madchen [o.]. inaagrdeiyk. bv. n.: jungfraulich I -heid, vr. Jungfraulichkeit [vr.]. inaasdeiyn, o.: Zie maagdeken, maagdje, o.: Zie maagdeken, maagdom, m.: 1) Jungtrausehaft [vr.J, Jungfersehaft [vr.];2) Junggesellenschaft [vr.]. maagdom nietje, o.: Zie maagdom, in aardse li a p. o.: Jungfraulichkeit [vr.1, (das) Jungtrausein. maagden, vr. mrv.: Jungfrauen [vr. mrv.1; de elf duizend -: (hist.) die eilf tausend Jungfrauen; I -berg, m.: (ontl.) Venusberg [in.], Venushügel [m.]; -blos, m.: 1) (das) jungfrauliche Erröthen [t] der quot;Wangen, 2) jungfrauliche Frischheit [vr.] der Wangen. maagdenburg:, o.: (adk.) Magdeburg lo.]. maagden-goud, o.: Jungfergold |o.]; 1 -hart, o.: (das) jungfrauliche Herz, (das) jungfrauliche Oemütn [t]; 1 -honig, m.: Jungferhonig [m.]; -klooster, o.: Jung-frauenkloster [o.; ö], (iron.) Jungfernzwin-ger [m.J; -krans, m.: Jungfernkranz [m.; a]; -kroon, vr.: Jungfernkrone [vr.1;-kruid, o.: (pik.) Jungfernkraut [o.]; .-kwik, o.: JungterquecksiTber lo.]; -lood, o.: Jung-ferblei [o.]; -melk, vr.: Jungfernmilch [vr.] (ook schk.); -olie, vr.: Jungferöl [o-]; -palm, vr.: (pik.) Wintergrün [o.], Sinn-grün [o.]; -peer, vr.: Jungferbirne [vr.], saftige Winterbirne [vr.]; -perkament, o.: Jungferpergament [o.]; -rei, m.: Jungfern-schaar [vr.], Jungfernchor [m.; ö];-roof, m.: Jungfernraub [m.]; -roover, m.: Jung-fernrauber [m.]; -schender (-schenner), m.: Jungfernschander [m.]; -schennis, vr.: Jungfernschandung 1 vr.],(das) Entjungfern; -stoet, m.: Zie -rei: -vlies, o.: (ontl.) Jungfernhautchen lo.]. Hymen [o.];-was, o.: Jungferwachs [o.]; -zwier, m.: jungfrauliche Grazie [vr.]. |
maag-liolte, vr.: Herzgrube lvr.], Herzgrubchen [o.]: I -kuil, m.: Zie-liolte; -kwaal, vr.: Mageiikrankheit [vr.J. iiiaagsehai». vr. enk.: Verwandten [m. mrv.]. inaagMeheiding:. vr.! [t] Erbschafts-vertheilung [vr.]. inaag-Mterkend, bv. n.: magenstar-kend; I -streek, vr.: Magengegend Lvr.]. inaagtaal, vr. :[s] Namensverzeichniss [o.] der Erben. maag-trekkingen, vr. mrv.:Magen-zuckungen lvr. mrv.]; ! -versterkend, bv. n.: magenstarkend; -versterking, vr.: Ma-genstarkung [vr.]; -vlies, o.: Magenhaut [vr.], Magenhautchen [o.];-water, o.: Herz-wasscr [o.]; -zuiverend, bv. n.: magenrei-nigend: -zuivering, vr.: Magenreinigung [vr.]; [vr.]; -zuur, o.: Magensaure lvr.]; -zweer, vr.: Magengeschwür [o.]. maai, vr.: (pop.) Zie made. maaien, w. b.: mahen. maaier, m.: Maher [m.]. maai-geld. o.: Mahegeld lo.j, Mahe-lohn [m.1, Maherlohn [m.]; l-gras, o.: Mahe-gras fo.]. maaiing. vr.: (das) Mahen; het - met de beenen: (fi^:. fam.) das Auseinander-sperren der Beme. maai-land. o.: Heuland [o.], Mahfeld [o.l; I -loon, o.: Zie -geld: -tijd, m.: Mahezeit [vr.]; -voeten, m. mrv.: ausein-andergesperrte Beine [o. mrv.] (als w. o.: mit auseinandergesperrten Beinen gehen [onr.]). maak. vr.: Mache [vr.1; in de - zijn: in der Mache sein. maakbaar, bv. n.: maehbar; I -heid, vr.: (das) Machbarsein. maakloon, o.: Macherlohn [m.], Ar-beitslohn [m.]. maaksel, o.: 1)Arbeit [vr.];2) Werk [o.]. |
MAAKSTER.
MAARTJE.
340
|
maakster, vr.: Verfertigerin [vr.]; (in Sam.:)____macherin [vr.]. |maal, o.: (spijsnuttigringr en spijs:) Mahlzeit [vr.1, Mahl [o.; a en a]; een - eten: ein Essen To.]; een - aardappelen: ein Essen Kartoffeln. Imaal, vr. en o.: Mal [o.]; de eerste -: das erste Mal: voor de laatste -: für das letzte Mal, zum letzten Male; een ander -: ein anderes Mal; voor dit -: für dies Mal. Imaal, vr.: (brievenpost:) Briefpost [vr.1. maal-selcl, o. (-loon, o.): Mahlgeld |o.l, Müflerlohn [m.]; 1 -stede, vr.: (hist.) Malstatt fvr.J, Malstatte [vr.1, Richtplatz [m.; al; -steen, m.: Mühlstein [m.1. maalster, vr.: Mahlerin [vr.1; (fte- fam.) Grüblerin lvr.1, (ook:) Grillenfangerin lvr.1, (ook:) lastige Person [vr.1. maal-strooni, m.: Mahlstrom [m.; 51, Strudel [m-l; I -tand, nï.: (ontl.) Mahlzahn [m.; al. Backenzalm [m.; a]; -tijd, m.: Mahlzeit [vr.1 (dat is mosterd na den -tijd: fig. fam.: das ist Mostrich nach der Mahlzeit. das kommt zu spat); -tijden, w. o.: speisen, essen [onr.1. maan, vr.: (satelliet der aarde:) Mond fm.1: (wachter eener planeet:) Satellit Lm.], Mond [m.1; nieuwe -: (der) neue Mond ; volle -: (der) volle Mond; het is volle -: es ist Vollmond [m.]; het is lichte es ist. Mondschein [m.]; het is donkere -: der Mond scheint nicht, es ist kein Mondschein |m.l; een kring om de -: ein Hof [m.; ö] um den Mond; de halve -: Zie halve; tegen de - blaffen : (spr.) Zie blaffen; naar de - gaan: (fig. fam.) verschwinden lonr.J; naar de - loopen: (fig. fam.) zum Teufel gehen [onr.1; naar de - zijn: (fig. fam.) verschwunden sein. maan-berg:, m.: Berg [m.1 auf dem. Mond; I -beschrijvend, bv. n.: selenoigrra-phisch; -beschrijver, ni.: Mondbeschreiber |m.l, Selenograph [m.];-beschrijving, vr.: Mondbeschreibung Ivr.], Selenographie [vr.]: -bewoner, m.: Mondbewohner [m.1, Mondbürger [m.]; -blind, bv. n.: mond-blind. mondaugig; -blindheid, vr.: Mond-blindneit [vr.1, Mondauge [o.]; -brief, m.: Mahnbrief [m.l; -cirkel, m.: (tijdr.) Mond-zirkel lm.]. maand, 'vr.: Monat lm.1; eene - geleden: vor einem Monate; sedert eene -: seit einem Monate ; over eene nach Verlauf eines Monats; in eene - tijds: in einem Monate; binnen eene-: innerhalb eines Monats; elke -: jeden Monat; tweemaal per : zweimal jeden'Monat; de hoeveelste van de - is het: der wievielste des Monats ist heute?; den hoeveelsten van de - hebben wij: den wievielsten des Monats haben wir?; op den twaalfden dezer -: am zwölften dieses Monats. llaanclag:, m.: Montag lm.]; des -s: montags; op -: am Montage; op eenen -: an einem Montage; eiken -: alle Montage; schoenmakers- (kleermakers-, lui-lappen-, dronkenmans-) -: (der) blaue Montag; -houden, w. o.: blauen Montag raachen; een blauwe -: nur kurz, nur eben; I -houder, m.: Montagfeierer lm.]. maandagsch, bv. n.: montagig, mon-taglich. |
maand-beriebt, o.: Monatsbericht [m.]; I -blad, o.: Monatsblatt [o.; a] r -bloeiers, m. mrv.: (pik.) Monatserdbeeren [vr. mrv.]; -boekje, o.: Monatsbüchlein [o.]; -brief, m.: Monatszettel [m.]; -cirkel, m.: Monatszirkel [m.]. maandelnkM, bw.: monatlich. maandelykseh, bv. n.: monatlich. maand-geld, o.: Monatsgeld [o.l; I -goed, o. enk.: Monatssachen [vr. mrv.]; -lijst, vr.: Monatsliste [vr.]; -roos, vr.:Mo-natsrose [vr.]; -schrift, o.: Monatsschrift [vr.]; -staat, m.: Monatsliste Ivr.];-stonden, m. mrv.: (gnk.) Menstruation [vr. enk.U -werk, o.: Monatsschrift [vr.1; -wijzer, mgt;. Monatszeigcr [m.]; -zuivering, vr.: (gnk.)-Menstruation [vr.]. niaan-eelips, vr.: Is] Mondfinsterniss^ [vr.]; I -gestalten, vr. mrv.: Mondsgestalten Ivr. mrv.], ,'Mondsphasen [vr. mrv.]; -glas,, o.: Mondglas [o.l; -godin, vr.: (fab.)Mond-göttin [vr.] (Diana, Selene); -jaar, o.: Mondjahr lo.l, Mondenjahr [o.]; -kaart, vr.: Mondkarte [vr.1; -kalf, o.: (vlk.) Mond-kalb [o.; a], (fig.) Missgeburt [vr.];-kap, vr.: (voor paarden;.) Kopfdecke Ivr.]; -keering, vr.: Mondswandlung [vr.1, Mond-wechsel [m.]; -kop, m.: (pik.) Mohn [m.lr Papaver [m.]; -kring. m.: (tijdr.) Mondzir-kel [ra.]; -kruid, o.: (pik.) Mondkraut lo.]; Mondfarn Ira.]; -licht, o.: Mondlicht |o.], -loop, m.: Mondenlaut [m.], Mondlauf [m.1; - maand, vr.: Mondenmonat [m.]; -schijfv vr.: Mondscheibe [vr.]. maan»-verduistering:, vr.: Zie maan-eelips. niaan-vlek, vr.: Mondflecken [m.1; I-vormig, bv. n.: mondförmig : -ziek, bv.n.: Mondsüchtig; -zieke, m. en vr.: (der, die)-mondsüchtige; -ziekheid, vr.: Mondsüch-tigkeit |vr.l, Mondsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: mondsüchtig; -zuchtigheid, vr.: Zie niaanziekheid. Imaar, vgw.: aber; (als er ontkenningen tegenstelling voorafgaat:) sondern; ik ben wel oud, maar toch nog sterk: ich bin zwar alt, aber doch noch kraftig; ik ben niet te oud, maar te zwak; ich bin nicht zu alt, sondern zu schwach; niet mijn wil, maar de uwe geschiede : nicht mein Willen, s o nde rn der Dei-nige geschehe. Imaar, z. n. o.: Aber [o.]; er is evenwel een - bij: die Sache hat jedoch ein Aber; hij heeft altijd een iep of een -i er hat immer ein quot;VVenn oder ein Aber met allerlei iepen en maren: mit allerlei Bedenklichkeiten. imaar, z. n. vr.: Zie mare. Imaar, vgw.: (slechts:) nur, bloss; het is - eene kleinigheid: es ist nur eine Kleinigkeit; ik zeg -, dat ....: ich sage nur, dass .... maarschalk, m.: Marschall [m.; al. maarschalksehap, o.: Marschallamt [o.; a]. maarschalks-staf, m.: Marschallsstab lm.; a]; I -vrouw. vr.: Marschallin [vr.] ^ -waardigheid, vr.: Marschallswürde [vr.l. blaart, m.: Marz lm.]; in -: im Marz. im Monat Marz; - roert zijn staart: (spr.) der Marz ist rauh. Hlaarten, m.: (mansnaam:) Martin lm.1, Marten [m.1. blaartje, o.: (vrouwennaam:) Martha [vr.]. |
MAARTSCH.
341
MACHT-HEBBEND.
MAINTmEEREK
342
|
im Stande; 1 -heid, vr.: Machtlosigkeit [vr.]. uiaelit-hebbencl, bv. n.: machtha-bend; 1 -hebbende, m. en vr.; Machthaber [m.], Machthaberin [vr.1 (spreken als -hebbende: machthaberisch sprechen [onr.J, spreehen lonr.) als Einer der zu befehlen hat);-hebber, m.: Machthaber [m.]; -heb-ster, vr.: Machthaberin [vr.]. maclitig:* • bv. n.: 1) machtig; de -e arm: der machtige Arm; 2) machtig [2], (fig.) habhaft [21; eene vreemde taal - zijn: einer fremden Sprache machtig sein; het Duitsch - hopen te worden: desDeutschen (der deutschen Sprache) machtig zu werden hoffen; geen duit - kunnen worden: (fig.) keines Hellers habhaft werden kön-nen [onr.l, sich keines Hellers ermachtigen können [onr.l; 3)(krachtig:) machtig; een - middel: ein machtiges Mittel; 4) (duur:) theuer [t]; dat worde mij te -: das wird mir zu theuer [tl; 5) (van spijzen:) fett; eene gebradene gans is mij te -: ein Ganse-braten ist mir zu fett. I -, bw.: machtig, ausserordentlich; - veel (rijk, groot, enz.): machtig viel (reich, gross u. s. w.), ausserordentlich viel (reich, gross u. s. w.). w. b.: ermachtigen, be- vollmachtigen. maelitiger, m.: Bevollmachtiger [m.]. niaclitiffin^, vr.: Ermachtigung [vr.]. maclitigMter, vr.: Vollmachtgeberin [vr.!. iiiaclits-aanduider (-aanwijzer), m.: (wsk.) Exponent |m.]; I -betoon, o.: Macht-entwicklung [vr.]; -oefening, vr.: Ausü-bung [vr.| der Gewalt; -ontwikkeling, vr.: Zie -betoon; -overschrijding, vr.: Üeber-schreitung [vr.1 seiner Macht. maelit-^preuk, vr.: Machtspruch [m.; ül, Machtwort [o.]. iiiaohtH-verlieffiiifi;. vr.: Ausdehnung [vr.j seiner Macht, (wsk.) Erhebungr lvr.1 auf eine Potenz; -vertoon, o. (-vertooning, vr.) Zie -betoon. machtwoord, o.: Machtwort [o.]. macon. m.: Freimaurer [m.]. maronnerie, vr.: Freimaurerei [vr.1. nia(;oiinie1c, bv. n : freimaurerisch, (of kortweg:) maurerisch. madame, vr.: (met den naam er achter:) Frau |vr l;(als aanspraakstitel, zonder naam:) Madame [vr ] made, vr.: (ins.) Made [vr.]. Zie mrv. maden. madeliefje, o : (pik.) Massliebchen [o.]. mademoiselle, vr.: (met of zonder naam er achter, ook als aanspraakstitel:) Fraulein [o.], (fam.) Mamsell [vr.]. maden, vr. mrv.: (ins.) Maden [vr. mrv.1; I -eter, m.: (vog.) Madentresser [m.]. madera, m.: Maderawein [m.|. madig:, bv. n.: madig; I -heid, vr.: ma-dige Besdiaffenheit [vr. |. Madonna, vr.: (kkl. en schl.) Madonna [vr.]. madrigaal, o.: (dk.) Madrigal {o.|. llaeander, m.: (adk.) Maander [m.]; (fig.) Irrgang [m ; al, Irrgarten [m ; a], Schlangengang [m.; a]. maeandriseh. bv. n.: maandrisch, schlangicht, geschlangelt. Maecenas, m.: (mansnaam:) Macen [m.]; (fig.) Gönner [in.]. maf, bv.n.: schwül; I -heid, vr.: Schwüle [vr.]. |
mafje, o.: Narrin [vr.]; iemand voor het - houden: (fam) Einen zum Narren halten [onr.J, Einen zum Besten haben. magazyn, o.: (i. a. b.) Magazin [o.]; - van kleeding: Zie kleeding:; I -boek, o.: Magazinbuch jo.; ü], Lagerbuch [o.; ö]; -meester, m.: Magazinverwalter [m.]. llagdalena, vr.: (vrouwennaam:) Magdalene [vr.J. magen, vr. mrv. (van maag i. a. b.). mager, bv n : mager (ook fig.); zoo - als een brandhout: (spr.) kla^perdürr, ein wahres Gerippe; eene -e schikking is beter dan een vet proces: (spr.) ein ma-gerer Vergleich ist oesser als ein fetter Prozess; I -heid, vr.: Magerkeit [vr.]. inageren, w. o.: mager werden [onr.], magern. magerte, vr.: Magerkeit [vr.]. magertjes, bw.: mager, karglich, arm-lich. magie, vr.: Magie [vr.], Zauberkunst [vr.]. magisch, bv. n : magisch, zauberhaft. magister, m.: Magister [m.|. magistraal, o.: Magistral [o ]. I -, bv. n.: magistral. magistraat, m.: Magistrat [m ]. magistraats-ambt, o.: Magistrats-amt [o.; a]; 1-persoon, m.: Magistratsper-son [vr.]; -waardigheid, vr.: Magistrats-würde [vr ]. magistratunr, vr.: Magistratur [vr 1. magnaat, m.: (stk.) Magnat lm.], magnaten, m. mrv. (stk.) Magnaten [m. mrv.]; I -tafel, vr.: (stk.) Magnaten-tafel [vr.]. magneet, vr : Magnet [m.]; I -berg, m : (tab.) Magnetberg [m j; -naald, vr.; Magnetnadel [vr.1; -steen,m.: !Magnetstein [m.J; -ijzer, o.; Magneteisen [o.|. magnesia, vr : Magnesia [vr.], Bitter-erde [vr.]. magnetisch, bv n.: magnetisch; de -e slaap: der magnetische Schlaf. magnetiseerder, m.: Magnetiseur lm.], magnetiseeren, w. b.: magnetisiren [ie]. magnetiseur, m.: Magnetiseur [m.]. magnetismiis, o.: Magnetismus [m.]. Magnetism [m.J; het dierlijk -: der thieri-sche [t] Magnetismus. magniftek, bv. n.: magnifik. magnolia, vr.: (pik ) Magnolie [vr.]. Ifagteld, vr.: (vrouwennaam:) Ma-thilde [vr.]. 3Iagyaar, m.; Magyar [m.]; Magy-aarsch, bv. n.: magyarisch. mahagonie, o : Zie mahonie. Mahomedaan. m.: (kkl.) Mahomeda-ner [m.]; Mahomedaansch, bv. n : maho-medanisch; Mahomedaansche, vr.: Maho-medanerin [vr.]. mahonie, o.; Mahagoniholz [o.l, Ma-hagoni [o.]; I -boom, m.: Mahagonibaum [m ; a]; -hout, o.: Zie mahonie; -houten, bv. n.: von Mahagoniholz. mail, vr.: Mail [vr.]. Briefpost [vr.]; de overland -: die Ueberlandmail; l-boot, vr.: Mailboot [o.[, Postschiff [o.|. maintinee, vr.: Maitresse jvr.l, Buh^ lerin [vr.], Beischlaferin [vr.]. Kebsdirne [vr.], Kebsweib lo.]. ma in tineeren, w. b.: unterhalten [onr.]. |
MALERIJ.
MAINTZ.
343
MALHEID.
MAN.
344
MANACHTIG.
345
MANK.
|
(spr.) Kleider machen Leutu; dan ligt de - op het kerkhof: (fig. fain) da will Niemand sich zu der That bekennen, da ist der Mann nicht herauszufinden; 2) Mann {m.; a]; - en vrouw: Mann und Frau; een getrouwd ein verheiratheter [t] Mann; een meisje aan eenen - helpen: einem Madehen zu einem Manne verhelfen [onr.1; eenen - krijgen: einen Mann bekommen [onr.]; zij zal wel aan den - komen: sie wird schon unter die Haube kommen [onr.], sie wird sehon einen Mann bekommen [onr.1 Zie ook 22 regr. vroeger; hij heeft nog drie dochters aan den - te brengen: er hat noch drei Töchter unter die Haube zu bringen; 3) Mann [m.; zonder inrv.; dichterlijk somwijlen mrv. Mannen]; een korporaal en zes -: ein Korporal und sechs Mann; een leger van honderd duizend -: ein Heer von hundert tausend Mann; drie paarden hadden hunnen - uit den zadel geworpen: drei Pferde hatten ihren Mann aus dem Sattel geworfen. Zie mrv. immneii. manaehtis;, bv. n.: mannerhaft, (fig.) Manner liebend, (ook wel:) ihren Mann liebend; l-heid, vr.: Mannerhaftigkeit | vr.|, lt;fig.) Liebe [vr.] zu den Mannern, (ook wel:) Liebe [vr.] zu ihrem Gatten. manbaar, bv. n.: mannbar, heiraths-fahig [t]; I -heid, vr.: Mannbarkeit [vr.|, Heirathsfahigkeit [t] [vr.]. maiichette, vr.: Handkrause [vr.], Manschette [vr.J. maiicl, vr.: Korb lm.: ö]; door de-vallen: (fig.) zum Gestandniss [s] kommen [onr.]. Zie mrv. mailden. mandaat, o.: Mandat [o.]. mandaryn, m.: Mandarin [m.]. mandataris, m.: Mandatar [m.|, (der) Beauftragte. mande, vr.: Korb [m.; ö]; I -flesch, vr.: Korbflasche [vr.J; -hengel, o.: Korb-henkel [in.]. mandel, m.: 1) Kornhaufen lm.]; 2) Mandel [vr.], Zahl [vr.| von fünfzehn; 3) Zie amandel; I -steen, m.: (min.) Mandelstein [m.j. mande ment. o.: (der) bischöfiiche Hirtenbrief. manden, vr. mrv.: Körbe [m. mrv.]; I -maken, o.: Korbmacherhandwerk |o.]; -maker, m.: Korbmacher [m.], Korbtlech-ter jm.] (-makerswerk, o.: Korbmacher-arbeit [vr.]); -makerij, vr.: Korbmacherei [vr.]; -winkel, in.; Korbmacherladen [m.; a en a]. manderkruid. o.: (pik.) Gamander [m.l, Bathengel [m.I. mande-wag;en, m.; Korbwagen [in.]; I -werk, o.: Korbmacherarbeit [vr.], Korb-werk [o.l. manclje, o.: Korbchen [o.l, Körbchen [o.], Körblein [o.]. maiKljes, o. mrv.: Körbchen lo. mrv.J; ! -koop, m. en vr.: Korbverkaufer [m.l, Korbverkauferin [vr.1. mandoline (mandolijn), vr.: (muz.) Mandoline [vr.J. mandragora, vr.: (fab. en pik.) Al-raun [m.l, Mandragore [vr.J. mandril, m.: (ark.) Mandrill [m.J. manege, vr.: Reitschule [vr.1; I -paard, o.: Schulpferd [o.J. I manen, vr. mrv.: (van paard of leeuw:) |
Mahnen [vr. mrv.], Mahne [vr. enk.]; (str.) Monde [m. mrv.1, Satelliten [m. mrv.1, Tra-banten [m. mrv.]. I -, m. mrv.: (fab.) Manen lm. mrv.J, Schatten fm. mrv.]; de -van afgestorvene helden: die Schattenab-geschiedener Helden. Imanen, w. b.: mahnen; iemand om eene schuld -: Einen wegen einer Schuld mahnen; zich te dikwijls laten -: sich zu haufig mahnen lassen [onr.]. maner, m.: Maimer lm.], mane-sehnf, vr.: Mondscheibe lvr.]; I -schijn, m.: Mondschein [in.], Monden-licht [o.J. mangaan, o.: (schk.) Mangan lo.]; 1 -aluin, vr.: Manganalaun [m.J; -erts, o.; Manganerz lo.l; -ijzer, o.: Manganeisen [o.l; -zuur, o.: Mangansaure [vr.]. man-gat, o.: Loch [o.; öj einen Mann durchzulassen. Imangel, o.: 1) (een germanismus:) Mangel [m.; a], Zie gebrek; 2) (pop.) Zie amandel. !mangel, m.: (rolpers:) Mango [vr.J, Mangel [vr.J; even onder den - leggen: duren die Rolle gehen lassen lonr.J. mange laar, m.: Manger [m.J, Mangier [m.J. mangelaarster, vr.: Mangerin [vr.], Manglerin [vr.J. mangel-bord, o.: Mangebrett [o.J, Mangelbrett [o.J. mangelen, w. b. en o.: inangen, mangein, (die Wasche) durch die Rolle gehen lassen [onr.]. I -, w. o.: (een germanismus :) mangein, fehlen; het mangelt mij aan niets: es mangelt mir an Nicnts, rnir mangelt Nichts. ■nangel-goed. o.: zu mangende (zu mangelnde) Wasche [vr.]: I -hout, o.: Zie -rol; -kamer, vr.: Mangelkammer [vr.J; -rol, vr.: Mangelholz lo.; öl; -steenen, m. mrv.: Steine Lm- mrv.J auf dem Mangebrett; -vrouw, vr.: Mangelfrau [vr.J, Manglerin [vr.J. manhaftig, bv. n.: mannhaft; I -heid, vr.: Mannhaftigkeit [vr.1. ]!ïaiiicUeëi% m.: (kkl.-hist.) Manichaer [m.l. Manielieesch, bv. n.: manichaisch. manie, vr.: Manie [vr.]. mantelje, vr.: (spl.) Manille [vr.J. manier, vr.: Manier [vr.J, Wei se [vr.J; bij - van spreken: so zu sagen; op de -van: in [3| Manier; op alle -en: 1) in allen Manieren, 2) jedenfalls. manierliik, bv.n.: manierlich; l-heid, vr.: Manierlichkeit lvr.]. manifest, o.: Manifest lo.l. manifestatie, vr.: Manifestation [yr.l. manifesteerder, m.: [ie] Manifestirer [m.l. manifesteeren, w. o. en b.: mam-festiren [ie]. manilla, vr. (manilla-sigaar, vr.): Ma-nillacigarre [vr.J, Manilla [vr.J. manille, vr.: (spl.) Zie manielje. maning, vr.: (das) Mahnen. maniok, m.: Maniok [m.]; I -meel, o.: Maniokmehl lo.J. manipel, m.: (hist, en kkl.) Manipel Lvr.J. manipulatie, vr.: Manipulation [vr.J. nianipuleeren, w. o.: manipuliren [ie], mank, bv. n.: hinkend, lahm; -gaan |
MARCHANDEEREN.
MAXKEEREN.
346
|
(-loopen): hinken (ook figr.), lahm gehen [onr.]; - gaan aan: oehaftet sein mit. mankeeren, w. o.: 1) (ontbreken; schelen, deren:) fehlen; wat mankeert u: was tehlt Ihnen; mij mankeert (pop. ik mankeer) niets: mir tehlt Nichts; er mankeert een g-ulden aan: es fehlt ein Gulden ; 2) (in g-ebreke blijven, nalaten:) ver-fehlen, ermangeln; ik zal niet - het te doen: ich werde nicht verfehlen es zu thun. iiiankenient, o.: Gebrechen [o-.], Feh-ler [m.]. mankheid, vr.: Lahmheit [vr.|, (das) Hinken, (fig.: das) Hinkende. man-kop, m.: Zie maankop, maiik-poot, m.: Hinkebein jo.l, Lahm-fuss [m.; ü]; I -zaad, o.: Mangkorn [o.|, Mangtutter jó.]. iiian-lieclen, m.mrv.: Zie -lui; l-lief, m.: (der) liebe Mann, (der) liebe Herr Ge-mahl, (als toespraak:) mein lieber Mann; -lui, m. mrv.: (pop.) Mannsleute [m. mrv.l; -rnensch, o.: (pop.) Mannsbild |o.[ ; -moedig, bv. n.: unverzagt; -moedigheid, vr.: Unverzagtheit [vr.]. manna, o.: Manna lo.]; I -boom, m.: Mannabaum [m.; a]; -gras, o.: Mannagras lo.]; -koekje,o.:Mannaküchlein Lo.]; -peer, vr.: Mannabirne [vr.j;-suiker,vr.: Manna-zucker [m.]. manne-g^at, o.: Loch [o.; öl einen Mann durchzulassen. manneke (manneken), o.: Mannchen lo.], Mannlein [o.]. mannekün. o.: 1) Gliedermann |m.; al; 2) (fig.) Drahtpuppe [vr.], Scheinding [o. |. mannelyk, bv. n.: (i. a b.) mannlich; I -heid, vr.: Mannlichkeit [vr.]. mannen, m. mrv.: Manner [m. mrv.]; (van eenen leenheer:) Mannen [m. mrv.l; I -hart, o.: Mannsherz [o.]; -huis, o.: Pfle-gehaus [o.; al für Manner; -klooster, o.: Mannskloster [o.; ö], Mönchskloster [o.]; -koor. o.: (muz.) Mannerchor [m.; ö|; -kracht, vr.: Manneskraft [vr.; a], Mannen-kraft [vr.], Mannenstarke [vr.]; -moed, m.: [t] Mannesmuth [m.]; -moord, m.: Mannes-mord lm.]; -moordenares, vr.: Mannes-mörderin [vr.1; -schuw, bv. n.: manner-scheu; -schuwheid, vr.: Mannerscheu [vr. 1; -stem, vr.: Mannsstimme [vr.]; -taal, vr.: Sprache [vr.] eines Mannes, manhafte Sprache [vr.];-trouw, vr.: Mannestreue Ivr.]; -waarde, vr.: Manneswürde [vr.1. mannetje, o.: Mannchen [o.j (ook van dieren, vogels, visschen, boomen, planten, bloemen, enz.); het is eenvoudig - naar -: 1) es ist blossc Nachbildung. 2) es ist blosse Abschreiberei; -s maken : (ng. fam.) Mannchen machen, Mannerchen machen; gauw wat! maak maar geene -s: geschwind! mache nur keine Mannchen. inannetjes-baars. m.: (der) mann-liche Barsch; I -hennep, m.: (der) mann-liche Kanf; een - kerel (een - vent): (tam.) ein baumstarker Kerl, ein Mannskerl [m.]. mannin (manninne), vr.: (bijb.) Mannin [vr.]. manoenvre, vr.: Manövre [o.]. nianoeiivreeren, w. o.: manövriren lie]. manometer, ra.: Manometer [m.]. |
■nan*, bv. n.: Manns; - genoeg: Manns genug; heel wat -: 1) ziemlich gross, 2) ziemlich stark; niet veel -: 1) nicht sehr gross, 2) nicht sehr stark. iiianN-lieeld, o.: [sl Bildniss lo.] eines Mannes. manHeliap, o.: (das) Mannsein, (das) Ehemannsein. I -, vr.: Mannschaft [vr.], (van schepen ook:) Bemannung [vr.]; -schappen, mrv.: Leute [ra. mrv.l. mans-jsroed, o. enk.: Mannskleider [o. rarv.]; I -hand, vr.: Mannshand [vr.; a] (-hand boven: spr.: der Mann bleibt immer Herr und Meister);-hoofd, o.: Kopf j m.; ö] eines Mannes, (fig. fam.) Mann [ m ; a], Gatte [m.J (mijn -hoofd is niet thuis: mein Mann ist nicht zu Hause); -hoog, bv. n.: mannshoch, mannhoch; -jas, vr.: Manns-rock [ra.; öj. man-Hla^:, ra.: [tl Todtschlag [ra.|. ■nans-Ieen, o.: (hist.) Mannlehen [o.], Mannslehen [o.], Schwertlehen [o.]; 1 -moeder, vr.: Schwiegermutter [vr.; ü]; -muts, vr.: Nachthaube [vr.] eines Mannes; -oir, o. enk.: mannliche Nachkomraen [m.mrv.l; -oor, o.: I) Mannsohr [o.| (ook pik.), 2) Zie -oir; -plicht, m.: 1) Mannespflicht [vr.], 2) Mannerpflicht [vr.]; -rok, ra.: Frack [m.; a]; -vader, ra.: Schwiegervater [ra.; a]; -zuster, vr.: Schwagerin [vr.]. mantel, m.: Mantel [ra.;a]; iets met den - der liefde bedekken: (fig.) etwas rait dem Mantel der Liebe bedecken; iemand den - uitvegen: (fig.) Einera den Rock ausklopfen; den - naar den wind hangen: (spr.) den Mantel naeh dem Winde hangen. ■nantelen, w. b.: Zie beinantelen. I -, w. o.: einen Mantel tragen [onr.J; hij mantelt niet leelijk: sein Mantel steht ihm nicht übel. mantel-jas. vr.: Mantelrock [ra.; öl; I -koord, o.: Mantelschnur [vr.]; -kraai, vr.: Mantelkrahe [vr.], Nebelkriihe [vr.]. manteltje, o.: Mantelchen [o.l. inantel-verhuiirder, ra.: [t] Ver-raiether [m.] von Trauermanteln; I -zak, ra.: Mantelsack [m.; al, Felleisen [o.]. mantielje (mantille), vr.: (mod.) Man-tille [vr.]. inanuaal, o.: (i. a. b.) Manual [o.]. niaiiiifaetnren, vr. mrv.: Manufak-turwaaren [vr. mrv.]; zaak in -: Manufak-turwaarengeschaft [o.|. maiiufacturier, m.: .Manutaktnr-waarenhandler [ra.]. niaiinfaetniir-waren, vr. mrv.:Ma-nufakturwaaren [vr. rarv.]; I -winkel, m.: Manufakturwaarenhandlung [vr.]. llamiH, m.: Zie Hermanns, maiinseript, o.: Manuskript [o.]. Handschrift [vr.]. man-volk, o. enk.: Mannsyolk [o. enk.1, Mannsleute lm. mrv.]; I -wijf, o.: (nat.) Mannweib [o.], Hermaphrodit [m.|, (fig.) Mannweib [o.l, Dragoner [m.], Husar jm.]. manzenillenbooni, m.: Manschi-nellenbaurn [m.; a|. manziek, bv. n.: raannsüchtig, mann-toll; I -heid, vr.: Mannsucht [vr.j, Mann-tollheit [vr.]. maraskyn, m.: Maraskino [ra.],Kirsch-kernbranntwein [m.]. marcliandeeren, w. o.: markten, feilschen. |
MARCHEEREN.
MAROT.
347
MAST-WEIIK.
MARKEN.
348
|
marren, w. b.: (zeew.) befestifiren. I w. o.: Zie talmen. mar», vr.: 1) (zeew.) Mars [o.], Mast-korb [in.; öj; 2) (draagrmand:) |iej Hausi-rerkorb [m.; öj; (fig. tam.) Hirnschadel [m.], Kopt' [m.; öj; met de - loopen: nausiren [ie] gehen [onr.J: hij heeft heel wat in zijne (fam.) er hat einen gruten Kopt', er besitzt viele Kenntnisse; wij zullen eens zien wat hij in zijne - heeft: (fam.) wir wollen 'mal sehen was er zu leisten im Stande ist, wir wollen 'mal sehen was er weiss. I Mars, m.: 1) (fab.) Mars (der Kriegsgott); de zonen van (dk.) die Marssöhne [m. mrv.J, die Krieger [m. mrv.J; 2) (str.) Mars [m.|. Imarsch, tsw.: fort!; (mil.) marsch! Imarsch, m.: (mih en muz.) Marsch [m.; a|; geforceerde Eilmarsch [m.; a], (der) forcirte [iej Marsch [a|; op - gaan; sich in Marsch setzen, aufbrechen [onr.J, den Marsch antreten [onr.J, sich auf den Marsch begeben [onr.J; op - zijn: auf dem Marsche sein; een - spelen: (muz.) einen Marsch spielen; I -colonne, vr.: Marschsaule [vr.J; -orde, vr.: Marschordnung[vr.j; -order, vr.: Marschbefehl [m.J; -route, vr.: Marschroute [vr.J; -vaardig, bv. n.: marsch-fertig. mars-draagster, vr.: Korbtriigerin [vr.J; 1 -drager, m.: Korbtrager [m.J. marsepijn, o.: Marzipan [m.J; I-deeg, o.: Marzipanteig [m.J. marH-kramer, m.: [iej Hausirer [m.J; I -kramerij, vr.: 1) [ie] Hausirhandel [m.J, (das) Hausiren [ie], 2) [ie] Hausirerwaare martelaar, in.: (gemartelde:) Mar-tyrer [m.|, Marterer [m.1; (iemand die martelt): Marterer [m.J. martelaars, m. mrv.: Martyrer lm. mrv.J, Marterer [m. mrv.J; het Boek der -: das Marterbuch; de geschiedenis der -: die Martyrergeschichte; I -boek, o.: Marterbuch [o.; üj. martelaarschap, o.: [tj Marterthum [o.J, [t] Marterthum [o.|. martelaars-gfescli iedenis, vr.: Martyrergeschichte [vr.J; I -kroon, vr.: Mar-tyrerkrone [vr.J; -leven, o.: 1) Marter-leben [o.J, 2) Martyrerleben [o.l. martelaarster (martelares), vr.: Mar-tyrerin [vr.J. martelaren, m. mrv.: Zie m. mrv. martelaars. martelary, vr.: (das) Martern. martelen, w. b.: martern. marteling:, vr.: Marter [vr.J. martel-kroon, vr.: Martyrerkrone [vr.|; I in overige Sam.: Marter.... marter, m.: (drk.) Marder [m.J; I-bont, o.: Marderpelzwerk [o.J (eene mof van -bont: ein Mardermuff [m.J); -net, o.: Mar-dergarn [o.J; -val, vr.: Marderfallc [vr.J; -vel, o.: Marderfell lo.J, Marderpelz [m.]. Martlia, vr.: (vrouwennaam:) Martha [vr.J. martiaal, bv. n.: martialisch, kriege-risch. Martinus (Martijn), m.: (mansnaam:) Martin [m.J, Marten [m.J. ]91arytje, o.: Zie Har iet je. maske, o.: Maske [vr.J. maskeerder, m.: [ie] Maskirer [m.J. |
maskeeren, w. b.: maskiren [iej I -(zich), w. w.: sich maskiren [ie]. maskeering, vr.: (das) Maskiren [iej. maskeerster, vr.: [iej Maskirerin [vr.J. masker, o.: Maske [vr.J; de man met het ijzeren -: der Mann mit der eisernen Maske; een - dragen: cine Maske tragen [onr.J; aan iem. het - afrukken: Einem die Maske abziehen [onr.J; onder het -van oprechtheid: unter der Maske der Aufrichtigkeit. maskerade, vr.: Maskerade [vr.], Maskenfest. [o.j. inaskerbloem, vr. (pik.) Masken-blumc [vr.J. maskeren, w. b.: masken, maskiren [iej. masker-papegaai, m.: (vog.) Mas-konpapagai [m.1; l-vlieg, vr.: (ins.) Masken-fliege [vr.J. massa, vr.: Masse [vr.J; de failliete -: (rcht.) die Grantmassa; eene - men-schen: Meine asse von Menschen, eine Menscheiunasse. massacreeren, w. b.: massakriren massief, bv. n.: massiv. mast, m.: (scheepsmast en Hg.) Mast [m.J; de groote -: der grosse Mast; I -band, m.: Mastband [m.; a|, Masten-bügel [m.]; -beugel, m.: Zie -band; -bloem, vr.: (pik.) JSachtviole [vr.], Mut-terviole [vr.J, Maternalblume [vr.J; -blok, o.: (zeew.) Mastblock lm.; ö]; - bok, in.: (zeew.) Mastbock [m.; öj; -boom, m.: Mastbaum lm.; a]; -bosch, o.: (pik.) Tannenwald [m.; ii], (fig.) Waid [m.; iij von Masten, grosse Menge [vr.J Schitfe; -darm, m.: (ontl.) Mastdarm [in.; aj. masteloos. bv. n-: mastlos, ohne Mast; - gemaaKt: entmastet. masteliiin, o.: Mischkorn [o.J, Mang-korn [o.J; I -brood, o.: Brod [o.l von Mischkorn. Imasten, w. b.: masten, bemasten. Imasten, m. mrv.: Masten [m. mrv.J; I -maker, m.: Mastenmacher [m.1; -makerij, vr.: 1) Mastenmacherhandwerk [o.], 2) Mastenmacherwerfte [vr.J. mast-gat, o.: (zeew.) Fischung [vr.J; I -hout, o.: Tannenholz lo.J. mastik, m.: Mastix [m.J; 1 -boom, m.: Mastixbaum [m.; aj; -hout, o.: Mastixholz [o.J; -vernis, o.: [sj Mastixfir-niss [m.J. mastje, o.: (der) kleine Mast, (ein) kleiner Mast. mast-ke^, vr.: (zeew.) Mastenkeil [m.J, Mastkeil [m.J; I -klamp, vr.: Masten-klampe [vr.]; het - klimmen: das Mast-klettern, das Klettern in den Kokagnemast; -klimmer, m.: (zeew. en fig.) Mastklimmer [m.J; -koker, m.: (zeew.) Mastenkoker [m.1; -korf, vr.: (zeew.) Mastkorb [m.; öj; -lichter, m.: (zeew.: der) bemastete Lichter; -schaal, vr.: (zeew.) Mastenschale [vr.J, Mastenwange [vr.J; -spoor, vr.: (zeew.) Mastenspur [vr.J; -stut, m.: Mas-tenstütze [vr.J; -visch, m.: (walvisch met hoog-opstaande vinnen:) Mastfisch [m.1; -wachter, m.: (zeew.) Mast wachter [m.1. Mastklimmer [m.J; -werk, o.: Mastwerk [o.J. |
MAUSOLEUM.
MAT.
349
|
Imat, vr.: 1) (vloermat, dekmat, enz.:) Matte Ivr.]; iemand op de - laten staan: Einen an der Thüre stehen lassen [Onr.J; door de - vallen: (spr.) zum Gestandniss Is] kommen fonr.l; 2) (hang-mat:) Matte Fvr.l, Hangmatte [vr.1; in zijne - kruipen: (fig. fam.) sich zu Bett begeben fonr.]; in de - zijn: (fig. tam.) krank sein, das Bett hüten müssen |onr.], (ook wel:) im Pech sitzen lonr.l; 3) (mtw.) Matte Ivr.]; Spaan-sche -: spanisene Matte [vr.1. Zie mrv. matten. Imat. bv. n. en bw.: (i. a. b.) matt; (in 't schaakspel:) matt, schachmatt; - glas: mattes Glas, matt geschliffenes Glas; -goud: mattes Gold, Mattgold [o.l; -te kleur: matte Farbe [vr.1; een -te kogel: eine matte Kugel; - in al deleden: matt in allen Gliedern;-te stem: matte Stimme [vr.1. matador, m.: (spl. en fig.) Matador fm.l. mate, vr.: Mass [o.l; met massig, gemassigt; boven - (buiten -): über die Massen, ausserordentlieh; zonder -: ohne Mass, unmassig; eeniger -: einiger Massen; naar - ^van: nach Massgabe (2|; naar- (als één woord): Zie naarmate. matelooN, bv. n. en bw.: masslos; I -heid, vr.: Masslosigkeit [vr.1. maten, vr. mrv.: Masse |o. mrv.1; - en gewichten: Masse und Gewichte. mater, vr.: (Lat.) Mutter [vr.; ü]. materiaal, o.: Material |o.; -alien), materialen, o. mrv.: Materialien [o. mrv.1. materialisnuiN, o.: Materialismus [m.1. Materialism lm.]. materialist, m.: Materialist lm.], materialistisch, bv. n.: materialistisch. materie, vr.: (stof:) Materie Ivr.L Stofï' |m.|; (etter:) Materie [vr.1, Eiter lm.]. materiëel, bv. n.: materiell. I -, o.: Material [o.]. matheid, vr.: Mattheit [vr.], Mattigkeit [vr.]. mathematiens. m.: Mathematiker [m.]. mathematisch, bv. n.: mathematisch. mathesis, vr.: Mathesis vr.: Mathe-matik [vr.]. Hatheiis, m.: (mansnaam:) Mathaus [m.1. Hathias, m.: (mansnaam:) Mathias lm.]. Mathilda, vr.: (vrouwennaam:) Math ilde [vr.]. mat-hoen. o.: (vog.) Regenvogel [m.; öl, Regenpfeifer [m.] (-hoenders, m. mrv.: Regenvögel [m. mrv.1, Regenpfeifer [m. mrv ]. matig:* bv. n. en bw.: massig:; (fig.) gemassigt; 1 -heid, vr.: Massigkeit [vr.]; -heidsgenootschap, o.: Massigkeitsverein [m.]; -heidsman, m.: (iron.) Massigkeiter I m.]. matififen. w. b.: massigen. I - (zieh), w. w.: sich massigen. matiging:, vr.: Massigung [vr.]. matijflyk, bw.: massig. mit Massen. |
matje, o.: Mattchen |o.]. I Matje, o.: (vrouwennaam:) Martha [vr.]. matras, vr.: Matratze [vr.]. matrasje, o.: kleine Matratze [vr.]; (hik.) Krautersackchen [o.]. matrassen, vr. mrv.: Matratzen [vr. mrv.]; I -maker m.: Matratzenmacher [m.]. matres. vr.: 1) Schulhalterin [vr.1; 2) Zie maitresse. matrimonium, o.: Matrimonium [o.]. matrone, vr.: Matrone [vr.]. matroos, m.: Matrose [m.]; licht -: Leichtmatrose [m.1; vol -: Vollmatrose I in.]; voor - gaan varen: Matrose werden [onr.1; als - varen: Matrose sein. matrozen, m. mrv.: Matrosen [m. mrv.]; I -baatje, o.: Matrosenjacke [vr.]; -huur vr.: Matrosenlohn [m.], Matro-sensold [m.]; -pak, o.: Matrosenanzug |m.; ü]; -plunje, vr. enk.: Matrosenklei-der lo. mrv.]; -werk, o.: Matrosenarbeit Ivr.]. matrys, vr.: Matritze [vr.]. mats, vr.: 1) Schlag [m.; a]; 2) (gem.) Metze [vr.], Petze [vr.1. inat-sehiiddiii^, vr.: (van graan:) Abfall lm.], Ausschuss jm.]. matsen, w. b.: |t] todtschlagen |onr.], mit einem Schlagel tödten [t]. matser, m.: |t] Tödter [m.] mit einem Schlagel. mats-hamer, m.: Schlagel |m.], Streit-hammer lm.; a]. matst er, vr.: Stuhlfiechterin [vr.]. mats-vot, m.; (gem.) Matzfotz [m.; ö), Matztasche [vr.]. matteeren, w. b.: mattiren [ie], matt (glanzlos) machen. Imatten. w. b.: 1) mit Matten belegen; stoelen -: Stühle mit einem Boden versehen lonr.], in Stühlen einen Boden einsetzen; 2) Zie afmatten. Imatten. vr. mrv.: Matten [vr. mrv.]; zijne - rollen: (fig. fam.) sich durchhel-fen lonr.l, sich durchschlagen [onr.], (ook:) sich aus dem Staube machen; zijne eigene - kunnen rollen: (spr.) Nie-mandes llülfe bedürfen [onr.1, seinen Unterhalt verdienen; I -bies, vr.: (pik.) Mattenbinse [vr.]; -klopper, m.: Matten-klopfer [m.]; -kooper, m.: Mattenhand-ler [m.1; -koopvrouw, vr.: Mattenhand-lerin [vr.]; -lisch, o.: Zie -hies; -maak-ster, vr.: Mattenmacherin Ivr.], Matten-flechterin [vr.]; het - maken: das Mat-tenfl(^cht(;n; -maker, m.: Mattenmacher [m.], Mattenflechter [m.]; -makerij, vr.: Mattenmacherei [vr.]; -man, m.: Mat-tenverkaufer [m.]; -vlas, o.: Matten-flachs [m.]; -vrouw, vr.: Mattenverkau-ferin |vr.]. matter, m.: Stuhlfiechter [m.], Stuhl-flicker [m.]. 1 -, bv. n.: (vergrootende trap van mat): matter. llatthys, m.: Zie llathias. niattig;]ieid. vr.: Mattigkeit [vr.], Mattheit |vr.]. matnriteit, vr.: Maturitat [vr.]. ^lanrits, m.: (mansnaam:) Moritz [m.]. ^lanritanië, o.: (adk.) Mauritanien [o.]. Zie lloorseh. maiisolenm. o.:Mausoleum [o.;-leenl. |
MEDESLEEPEN.
MAUW.
350
|
mauw, tsw.: miau. mauwen, w. o.: miauen, mauen. mauwer, m.: Miauer [m.]. mauwing:, vr.: (das) Miauen, (das) Mauen. mauwster, vr.: Miauerin [vr.l. Max, in.: (mansnaam:) Max [m.], Maximilian [m.J. maxime, vr.: Maxime [vr.], Grund-satz [in.; al. Maximiliaan (Maximilianus), m.: Zie Max. Maxiininianus, m.: (mansnaam:) Maximinian [m.]. maximum, o.: Maximum [o.]. Imazelen, vr. mrv.: Masern [vr.mrv.1, {tl Rötheln [vr. mrv.]; de - onder de leden hebben: die Masern in den Gliedern ha-ben; de - krijg-en: die Masern bekommen Jonr.1; aan de - liggen: die Masern haben. Imazelen, w. o.: die Masern haben; gepokt en gemazeld hebben: die Blattern und die Masern gehabt haben, (fig. fam.) alle Ucbel (alle Widerwiirtigkeiten, alle «chlimme Èrfahrungen) durchgemacht haben. Imazen, w. b.: (kim.) anstossen [onr.], fein stopten. imazen, vr. mrv. (van „maasquot;): Ma-schen [vr. mrv.]; door de - kruipen: (fig. fam.) durch die Maschen sehlüpfen. mazer, m.: Feinstopfer [m.]. mazerin, vr.: Feinstopferin [vr.] mazzel, vr.: (iron.) Geschaft [o.l. mazzelen, w. o.: (iron.) handeln, Geschafte machen. me, vnw.: (3e nrnv.) mir; (4e nmv.) mich; geef me de hand: gieb mir (geben Sie mir) die Hand; hij vervolgt me: er verfolgt mich., Meander, m.: Zie Maeander. Mecenas, m.: Zie Maeelt;knas. meelianiea, vr.: Mechanik [vr.]. meelianieuH, m.: Mechaniker [m.]. mechaniek, vr.: Mechanik |vr.]. ij bv. n.: mechanisch. nieclianiscli, bv. n.: mechanisch. meclianiNinus, o.: Mechanismus [m.l, Mechanism [m.j. Meclielen, o.: (adk.) Mecheln [o.]; Mechelaar, m.: Mechler [m.1; Mecheler (Mechelsch), bv. n.: mechler ; Mechelsche, vr.: Mechlerin [vr.]. medaille, vr.: Medaille [vr.]. medailleur, m.: Medailleur [m.1. medaillon, o.: Medaillon [o.]. Imede. vr.: (meekrap:) Krapp [m.]; (zekere drank:) [t] Meth [m.]. Imede, vz.: mit. I -, b\v.: mit, auch. mede-aanwezig, bv. n.: mitanwesend ; I -heid, vr.: Mitanwesenheit [vr.]. (1) mede-aanzitten, w. o.: an der Mahl-zeit [t] theilnehmen lonr.]; (fam.) mit-essen [onr.]. mede-aanzittende, m. en vr.: fam.) Mitesser [m.1, Mitesserin [vr.]. medebrengen, w. b.: mitbringen lonr.l; (fig.) mit sich bringen [onr.]. |
mededingen, w. o.: sich mitbewer-ben [onr.] (- naar: um). mededinger, m.: 3) Mitbewerber lm.]; 2) Nebenbuhler [m.J. mededinging:, vr.: 1) Mitbewerbung [vr.|; 2) Nebenbimlerschaft [vr.]. mededingster, vr.: 1) Mitbewerberin [vr.]; 2) Kebenbuhlerin [vr.]. mededoogen, o.: 1) Mitleid |o.], Mit-leiden [o.]; 2) Erbarmen lo.l, Erbarmung [vr.]; - hebben met: 1) Mitleid (Mitleiden) haben mit, 2) sich erbarmen über. mededoogend. bv. n.: mitleidig; I -heid, vr.: Mitleidigkeit [vr.]. meciecloogenlooM, bv. n.: 1) mitleids-los; 2) erbarmungslos, unbarmherzig; I -heid, vr.: 1) Mitleidslosigkeit [vr.l, 2) Erbarmungslosigkeit [vr.], Unbarmher-zigkeit [vr.l. mededurven, w. o.: es wagen (den Muth [tl haben) mitzugehen. mede^aand, bv. n.: 1) willfahrig, nachgiebig; 2) theilnehmend [t], mitleidig; 1 -heid, vr.: 1) SVillfahrigkeit [vr.], Nach-giebigkeit [vr.l, 2) Mitleidigkeit [vr.l. medegeven, w. b.: mitgeben [onr.]. I w. o.: nachgeben [onr.]. medegezworene, m.: (der) Mitge-schworne, Mitglied [o.] des Geschwornen-gerichts. medeklinker, m.: (tik.) Mitlauter [m.l, Konsonant [m.1. medeloopen, w. o.: mitlaufen [onr.]; (fig.) gelingen [onr.]. niodeiyden. w. b. en o.: (i. a. b.) mitleiden [onr.]. I -, z. n. o.: I) Mitleiden lonr.], 2) Erbarmen [o.], Erbarmung [vr.l. Zie mededoogen. medemakker, m.: Kamerad [m.]. niedemakkerschap, o.: Kamerad-schaft [vr.]. niedeminnaar, m.: Nebenbuhler lm.]. medeminnares, vr.: Kebenbuhlerin [vr.J. inedenemen. w. b.: mitnehmen [onr.]; (fig.) Zie lieetnemen. niedeplielitig, bv. n.: mitschuldig; I -heid, vr.: Mitschuld [vr.]. medepraatster, vr.: (fig. fam.) Bei-stimmerin [vr.]. medepraten, w. o.: mitsprechen lonr.], mitreden; met iemand -: (fig. fam.) Einem beistimmen, sich stellen als stimme man Einem bei; kunnen - van iets (weten mede te praten van iets): (fi^:. fam.) auch ein Liedenen von etwas zu sinten wissen lonr.]. I -, z. n. o.: (das) Mitsprechen, (das) Mitreden; (fig. fam.) Beistnnmung [vr.J. , . medeprater, in.: (fig. fam.) Beistim-mer [m.]. inederekenen, w. b.: mitrechnen; niet medegerekend: nicht mitgerechnet; niet medegerekend, dat ....: ungerechnet, dass ____ I -, w. o.: mitgerechnet werden [onr.], mitzahlen. medesleepen, w. b.: mitschleppen, |
Alle met „medequot; aanvangende woorden, onverschillig tot welk rededeel ze be-hooren, die men niet hier vermeld vindt, vangen in het Duitsch aan met „mitquot; (substantieven natuurlijk met groote M: „Mitquot;); en daarachter zet men dan de Duit-sche beteekenis van het Hollandsche woord zonder „medequot;.
MEDESTANDER.
351
MEEREXDEEL.
|
mitschleifen [regr.1; (figr.) mitrcisscn [onr.J. medoHtanfler, m.: Mitffenoss |iu.|, Mithelfer Lm.]; (fig:.) Mitkampfer [m.]. iiiedeHtaiideres, vr.: Mitgenossin Ivr.1, Mithelferin [vr.l; (fig-.) Mitkampferin lvr.1. medetroiien, w. o.: thronen mit (Emcm). gt;v. b.: mitschleppcn; (hgr. tam.) bereden, beschwatzen. medevallen, w. o.: mitfallen [onr.]; (ngr.) die Erwartung- übertreffen [onr.]. oesser ausfallen [onr.] als man erwartetei MiedeA-aUer. m : 1) Glücksfall lm.]; 2) (das) unerwartete Glüek. hertje, o.: (das) kleine Glüek; (tig-.) UebeiTaschung lvr.1. Miedewerken, w. o-: mitarbeiten; (hg.) mitwirken, mithelfen [onr.], beitragen [onr.]. medewerker, m.: Mitarbeiter [m.1. medewerking. vr.;(fig.) Mithüife [vr.]. medewerkster, vr.; Mitarbeiterin Ivr.]. iiKMliaan. o.! Medianpapier |o.l,Median 'aI ' 9:: Mediantoho [o.l;-formaat, o.: Mediangrosse [vr.]; -letter, vr.: (typ.) Cicerosehrilt [vr.]. Cicero [vr.]; -octaaf, o.: Medianoktav [o.l; -papier, o.: Medianpapier [o.]. ^ mediatiseereii, w. b.: mediatisiren jiej; | gemediatiseerd, v. dw.: mediatisirt lie]. medieament, o.: Medikament [o.], Arzenei_ [vr.]. ' mediei, m. mrv.: Medici [m. mrv.], Aerzte [in. mrv.]. medieinaal, bv. n.: medicinal I - ge-wicht, o.: Medicinalgewicht | o.]. medieiiieeren. w. o.: medlciniren [ie], medicus, m.: Medikus [in.; mrv: Medici 1, Arzt [m.; Ac]. ^dieUi, vr.: Medicin [vr.], Arzenei medicyneii, vr. mrv.: Arzeneien [vr. mrv.]; (fig.) Mcdicin [vr. enk.]; in de - studeeren: Medicm studiren [ie|. Miedicyu-flesch. vr.: Medicinflaschc ivr.j; 1 -kist, vr.: Mcdieinkistc [vr.]:-mees-'^VmV.Arzt fm-; Ac I, Doktor [m.j: Medie, o.: (adk.) Medicn [o.]; Mcdiër, i Medisch, bv. n.:mcdiscii; Medische, vr.: Medierin [vr.]. niedip, bw.: medio, in der Mitte;-Februari; medio Februar; tesren - Februari: tfegen die Halfte (g-egen die Mitte) des rebruars. medisch, by. n.; medisch; de -e fa-cultcit: ^dic medische Fakultiit. meditatie, vr.: Meditation [vr.]. mediteeren, w. b. en o.: meditiren lie]. medium, o.: (i a. b.) Medium [o.]. i i wa\rVlquot;: a- Medusa [vr.]; l-hootd, o.: Medusahaupt [o.; iij, Gorgonen-haupt [o.; a]. |mee, z. n. vr., vz. en bw.: Zie mede. , 111 Sam. ! -akker, in.: Krappfeld Jo.], Krapppflanzung [vr.l. meekrap, vr.: (pik.) Krapp [m.1; |
(tech.) Krappfarbe [vr.], [t] Farbcrröthe '•XM? quot;^htig, bv. n.: krappartig, krapp-ahnhch; -akker, m.: Krappfeld [o.l;-ta-bnek, vr.: Krappfabrik [vr.l; -geel, bv. n.: krappgclb. meel, o.: Mehl [o.]; bloem (fam.: blom) van -: Kernmehl [o.], (das) Feinste vom Mehl; I -achtig, bv. n.: mehlartig; -bloem (fam.: -blom), vr.: Kernmehl [o.], (pik.) Mehlblumc [vr.]; -draad, in.: (pik.) Staubfaden [m.; a en aj; -kooper, m.: Mehlhandler [m.j; -kost, m.: Mehlspeise ly-K. Löffelspcisc [vr.]; -mijt, vr.: (ins.) Mehlmilbe [vr.]. mee-loopen, w. o.: mitlaufen [onr.], (hg.) gelingen [onr.]; I -looper, m.: Mit-lauter |m.|, (tig.) Treffer [m.], Glücksfall |m.]. meel-ua]). vr: Mehlsuppe [vr.l, (der) dünnc Mehlbrei; I -stof, o.: Mchlstaub [m.]; -tor, vr.: (ins.) Mehlkafer [m.]; -trog, in.: Mehl trog [m.; o.] meenen, w. o. en b.: meinen. meenins. vr.: Meinung lvr.1; ik ben van -: 1) ich bin der Meinung, 2) ichhabe die Absicht. meent (meente), vr.: Gcmcinwiese [vr.]; I -grond, m : Gemcingrund [m.; ü.];-recht, o.: Gemcindcrecht |o.]; -weide, vr.: Gcmcinwiese [vr.], Gemcindewcidc [vr.]. meepscli, bv. n.: kranklich; I -heid, vr.: Kranklichkcit [vr.]. Imeer, o. en vr.: Sec [m.1; het - van Constans: der Bodensee; het - van Geneve: der Genfersee; de Haarlemmer -: derhar-lemcr See. imeer, bv. n. en bw.: mehr; hoe langer hoe - (- en meer): je langer je mehr, mehr und mehr, je mehr una mehr; hoe - hoe liever: je mehr je lieber; wat - is: was noch mehr ist; - dan...: mehr als...; dat smaakt naar -: (fam.) das schmeckt nach mehr. meer-aal, m.: Secaal jm.]; I -baars, m.: Scebarsch [in.; al; -bladeren, o. mrv.: Sccblumen [vr. mrv.]; -boei, vr.: (zeew.) Boje [vr,]. meerder, bv. n. (v. tr.): grosser, ineer(ler-jarig, bv. n.: volljahrig, grossjahrig, mündig; I-jarige, m. en vr.: (der, die) Yolljahrige, (der, die) Mündige; -jarigheid, vr.: Volljahrigkcit [vr.], Gross-jiihrigkeit [vr.], Mündigkeit [vr.]; -jarig-verklaring, vr.: (rcht.) Mündigsprechung [vr.l, Mündigmachung[vr.l;-man. m.: (faml) (der) Höherc (waar -man komt, moet min-derman wijken: spr.: wenn der Sack kommt, wirft man den Beutel hincin. meerderaar, m.: Mchrer lm.]; - des rijks: (hist.) allezeit Mchrer des Reichs. meerdere, m.: 1) Vorgesetzte [m.]; 2) Höherc [m.j. meerderheid, vr.: Mehrheit [vr.], Mehrzahl [vr.]; - van stemmen: Stimmen-niehrheit [vr.l. meerdering:, vr.: 1) Vermehrung [vr.]; 2) Vergrosscrung [vr.]. meer-distel, vr.: (pik.) Meerdistel [vr.]; I-eend, vr.: (vog.) Seeente [vr.]. meerendeel. o.: Mehrzahl Ivr.], (der) grössere Theil [Tl. |
MEERENDEELS.
MEET-SNOER.
352
|
meerendeels, bw.: mehrcntheilK [t], grösstentheils lt], meistentheils [t]. meer-gemeld (-genoemd, -gezegd), bv. n.: obbemeldet, besagt; I -kat, vr.: Meer-katze Ivr.]; -ketting, m.: (zeew.) Meer-kette [vr.]; -koet, vr.: (voer.) quot;Wasserhuhn lo.; üj; -kol, m.: (vog.) Donle [vr.], Haher lm.]. meerle, vr.: (vog.) Zie merel. meer-maalH (-malen), bw.: mehrmals, mehrmalen, öfters; I -man, m.: Meermann [m.; al; -min, vr.: Meerweib lo.],Meert'rau |vr.], Mehrfraulein |o.]; -nimf, vr.: (tab.) Seenymnhe [vr.]. Najade [vr.|; -paal, m.: Meerpfanl [m.; aj; -plant, vr.: Seepflanze [vr.] *, -radijs, vr.: Meerrettig [m.]; -ring, m.: Meerring lm.]; -salamander, m.: See-salamander [m.1, Seemolch [m.]. meersch, vr.: Marsch [vr.];Marschland [o.]. in eer-se li ui in, o.: Meerschaum [m.]; -schuimen, bv. n.: meerschaumen, Meerschaum....., von Meerschaum ; l-slachtig, bv. n.: (tik.) von mehr als Einem Geschlechte; -slachtigheid, vr.: (tik.) Verschiedenheit [vr.] des Geschlechts je nach der Bedeu-tung; -slak, vr.: Meerschnecke [vr.]; -spin, vr.: (ins.) Seespinne [vr.]; -touw.o.: Meer-tau [o.]; -voua, o.: (tik.) Mehrzahl [vr.], Mehrheit [vr. l. Plural [o.|; -voudig, bv. n.: mehrfach, menrfaltig (-voudig getal: tik.: Zie -vond); -water, o.: Seewasser lo.]; -wortel, m.: (pik.) Ganserich [m.]; -zwijn, o.: Meerschwein [o.],Meerschweinchen [o.]. mees, vr.: (vog.) Meise fvr.]; zich verblijden met eene doode-: (spr.) Zie koolmees. meesmuilen, w. o.: (heimelijk glimlachen:) schmunzeln; (mompelen:) mur-meln, fur sich hin murmoln. méesmuiler, m.: 1) Schmunzler [m.]; 2) Murmler lm.]. meesmuiling:. vr.: 1) (das) Schmunzeln; 2) (das) tur sich hin Murmeln. meesmuilster, vr.: 1) Schmunzlerin [vr.]; 3) Murmlerin [vr.]. Imeest, bv. n.: meist; het -e: der, die, das meiste; in de -e gevallen: in denmeisten Fallen. I -, bw.: meist; het -: am meisten. meestal, bw.: meist, am meisten, in den meisten Fallen. mee-stamper, m.: Krappstampfe [vr.], Krappmühle [vr.]. meest-biedende, m. en vr.: (der, die) Meistbietcnde. meesten-deels, bw.: meistentheils [t]; I -tijds, bw.: am meisten, in den meisten Fallen. meester, m.: 1) Meister [m.]; iets -worden: einer Sache Meister werden [onr.]; zich - maken van iets: sich einer Sache bemeistern, sich einer Sache bemachtigen; den - spelen : den Meister spielen; een -zijn in: ein Meister in [3] sein; een - zijn op: ein Meister auf 131 sein; er is altijd -boven -: (sï)r.) Keiner ist so stark, er fin-det doch seinen Meister; nu heeft hij zijnen - gevonden: (fig.) jetzt hat er seinen Meister gefunden ; heer en - zijn: Herr und Meister sein; gij zijt heer en - om te doen wat gij verkiest: es steht Jhnen frei zu thun was Sie wollen; zich .zeiven geen -zijn: seiner selbst nicht Meister sein; niemand wordt - geboren: (spr.) eswirdkein |
Meister geboren, es fallt kein Meister vom Himmel; een - in de kunst: ein Meister in der Kunst; - timmerman: Meister Zim-mermann |m.], Zimmermeister |m.]: - metselaar: Meister Maurer |m.l, Maurermeister [m.j; - vrijmetselaar: Meister Freimaurer [m.j; achtbare -: Meister [m.] vom Stuhl; het oog van den - maakt het paard vet: (spr.) des Herrn Auge macht das Vieh fett; wie de kunst verstaat beschaamt zijnen-niet: (spr.) wer die Kunst versteht, verrath [t] den Meister nicht; 2) Wundartzt [m.: al; dokter en -: Arzt [m.; Ae] und Wundarzt [m.; aj; 3) Geburtshelfer[m.]; vroedvrouw en (vroed)-: Geburtshelferin |vr.l und Ge-burtshelfer lm.]; 4) - in de rechten: Doktor [m.] der Rechte: 5) Meister lm.],Schul-meister lm.], Lehrer [m.]. meesteraehtig, bv. n. en bw.: gebie-terisch (oj) een-en toon: in gebieterischem Ton); |-heid, vr.; (das) gebieterische We-sen (van iemand), (das) Gebieterische (van toon of taal of blik). meesteren, w. b.: meistern. I -, w. o.: 1) den Meister spielen; 2) den Wundarzt machen : 3) mediciniren [ie]; jaar in jaar uit dokteren en -: Jahr aus Jahr ein Arzt und Wundarzt bedürfen [onr.]. meesteres, vr.: 1) Gebieterin [vr.]r Ilerrin [vr.], Meisterin |vr.]; de - des huizes: die Frau vom Hause; 2) Lehrerin [vr.]. meester-8:raad, m.: Meistergrad [m.];, I -hand,vr: Meisterhand [vr.]; -knecht,m.: Werkmeister lm.]. meesterlijk, bv. n.: meisterhaft; I -heid, vr.: Meisterhaftigkeit [vr.]. meester-reeht, o.: Meisterrecht [o.]. nieesterseliau, o.: Meisterschaft [vr.], Herrschaft [vr.] (net - in de rechten: die Würde eines Doktors der Rechte), meesterse, vr.: Meisterin [vr.]. meester-stuk, o.: Meisterstück [o.], Meisterwerk lo.]; I -wortel, m.: (pik.) Mei-sterwurz Ivr.], Meisterwurzel [vr.]; -zanger, m.: Meistersanger [m.], Meistersinger [m.j. meest-niog:eiyk, bv. n.: möglichst (met den -mogelijken spoed: mit möglich-ster Eile). mee-stoof. vr.: Krappdarre [vr.]. meet, vr.: Schranke [vr.]; van - afaan beginnen: (fig.) von vom anfangen lonr.]!; weer van - afaan beginnen: (fig.) wieder von vom anfangen lonr.]. meetbaar, bv. n.: messbar; I -heid, vr.: Messbarkeit [vr.]. meet-brief, m.: Messbrief [m.];l-geld o.: Messgeld [o.]. meeting: (Engelsch woord: spreek uit: miet-ing), vr.: Versammlung [vr.]. meetje, o.: Grossmütterchen lo.]. meet-kan, vr.: Messkanne [vr.j;l-ketting, m.: Messkette [vr.]; -kunde, vr.: 1) Messkunde [vr.], Geometrie [vr.], 2) Ma-thematik [vr.]. Mathesis [vr.], Grössenlehre |vr.]; -kundig, bv. n.: mathematisch;-kundige, m.: Matnematiker lm.]; -kunst, vr.: Zie -kunde; -kunstenaar,m.: Zie -kundige; -kunstig, bv. n.: mathematisch (-kunstig zeker: mathematisch gewiss). meet-lood, o.: Zie schietlood; I -loon, o.: Messlohn [m.]; -lijn, vr.: Mess-schnur [vr.; ü];-roede, vr.: [t] Messruthe [vr.]; -schijf, vr.: Messscheibe Ivr.];-snoer. |
MELK-BUIZEN.
MEEUW.
353
|
o.: Zie -Ijjn: -stok, m.: Mcssstock fm.; öl; -tafeltje, o.: Messtischchen fo.1. meeuw, vr.: (vog:.) Möwe [vr.|. Mewe [vr.1; zoo dronken alseene-: (pop.)blind-voll, total besoffen. meeuwen, vr. mrv.: (vogr.)Möwen [vr. mrv.|, Mewen [vr. mrv.l; l-ei, o.: Möwenei [o.l; -nest, o.: Möwennest [v.]; -veder (-veer), vr.: Möwenfeder [vr.]. meeuwtje, o.: (vog-.) Möwchen [o.]. meeuwvogel, m.: Zie meeuw, mee-veld, o.: Zie -akker, meewarig, bv. n.: mitleidig; I -heid, vr.: Mitleidigkeit [vr.1. meezeu, vr. mrv. (van ^mees'1): (vog-.) Meisen [vr. mrv.l; 1 -knip, vr.; Meisen-schlag- [m.; a]. Megera, vr.: (fab. en fig:.) Megrare [vr.1. Mei. m.: 1) Mai fin.]; de maand -: der Monat Mai, der Maimonat; 2) Maie |vr.j, Mai |m.|, Birkenzweig: [m.1; I -achtig-, bv. n.; maiartigr, (fig-.) den Mai liebend; -bloem, vr.: Maiblume [vr.J, Maienblnrae [vr.1; -bloempje, o.: Maiblümehen [o.]. meid, vr.: I) Magd [vr.; al, Dienst-magrd [vr.; a], Dienstmadehen lo.]; eene - huren: eine Magd dingen [onr.]; als meid-alleen dienen: als Magd für Alles (als Hausmag-d) dienen; als tweede - dienen: als Stubenmag-d (Stubcnmadohen) dienen; 2) Madchen |o.], (tam.) Madel |o.l; lieve I: liebes Madchen, (tam.) liebes Ma-del; 3) (gvm., en tam. voor dienstmeid;) Dime [vr.1; eene gemeene-; eine gemeine Dime. meiden, vr. mrv.: 1) Magde |vr. mrv.l, Dienstmadehen [o. mrv.l; 2) Madchen [o. mrv.l, (fam.) Madel lo. mrv.l; 3) (gem.) Dirnen [vr. mrv.l; I -bed, o.; Bett [o.l für Dienstbotenj -dag, m.; Ausgangstag [m.1 der Dienstmadehen (oder: der Dienstinagd); -dienst, m.:Magd-dienst [m.l; -dracht, vr.; Kleidertracht [vr.1 der (oder: für) Dienstmadehen; -geld, o.; Dienstbotenstener lvr.1; -kamer, vr.; Kamnier [vr.1 für die Dienstmadehen;-kamertje, o.: Kammerehen für die Dienst-magd; -kleeding, vr.: Kleidung [vr | der (oder: für) Dienstmadehen; -loon, o.; Magdlohn [m.1; -plaag, vr.: Qualerin (m.; Qualer) der Dienstmadehen ; -praat, m.: Dienstmadchengesclrwatz |o.l;-praatje, o.; Klatschgeschichte Ivr.j von Dienstmadehen; -werk, o.; Arbeit lvr.1 für Dienstmadehen (oder: für eine Dier.stmagd). mei-doorn, m.: (pik.) Weissdorn [m.1. meier, m.: 1) Meier [m.j, Amtmann lm.: -leute]; 2) Zinsbauer [m.l. Pachter [m.l; 3) Birkenmeier [m.1; I -bloem, vr.: (pik.) Meierblume [vr.], Peehnelke [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Meierkraut [o.l,Labkraut [o.l. meiery, vr.: Meierei [vr.1, Amtmann-schaft [vr.J; de - van den Bosch: die Meierei (die Amtmannschaft) von Herzogen-busch. mei-lueht, vr.: Mailuft lvr.1, Maien-luft [vr.1; I -maan, vr.: Maimond [m.l, Maienmond [in.i; -maand, vr.: Maimonat lm. 1;-nacht, m.: Xacht [vr.; a] lm Maimonat. meineed, m.; Meineid jm.l. meineedisr, bv. n.: meineidig; I-heid, vr.: Meineidigkeit |vr.l. meineedige, m. en vr.: (der, die) Meineidige. Servaas de Bruin, Hoüandseh-Duitsch, 2 |
meir, o. en vr.: (adk.) See [m.]. meisje, o.: 1) Madehen [o.]; (fam.) Madel |o.]; 2) Madchen (o 1, Geliebte [vr.|. meiNje», o. mrv.: Madchen [o. mrv.]. meisjesaelitig, bv. n.: madchenhaft, (fig.) auf Madchen versessen; ! -heid, vr.: Madchenhaftigkeit [vr.1, (fig.) Versessen-heit [vr.] auf Madehen. meisjes-gek, m.; (der) verliebte Geck ; 1 -kostschool, vr. (-pensionaat, o.): Miid-chenanstalt [vr.]; -school, vr.: Madchen-schule [vr.], Töchterschule [vr.1. mei-tak, m.: Zie ]fffei no. 2; I -vuur, o.; Freudenfeuer lo.l zur Feier des zu-rückkehrenden Maimonats, Maienfeuer [o.l; -zoentje, o.; (pik.) Massliebehen |o.l; -zon, vr.: Maisonne [vr.], Maiensonne [vr.]; -Zondag, m.; Sonntag lm.] im Mai. uie.jlifter (mejuffrouw), vr.: (als aan-spraaks-titel voor ongehuwden:) Frau-lein |o.l; (dito voor gehuwden:) Madam Ivr.J, (doch met den naam er achter;) Frau [vr.1. mei, vr.: (pik.) Zie melde, melaat.seh. bv. n.: aussatzig; I -heid, vr.: Aussatz fm.], Lepra lvr.1. melaatselie, m. en vr.; (der, die) Aussatzige. melancholie, vr.: Melancholie [vr.], |tl Schwermuth [vr.]. nielauelioliek. bv. n.: melancholisch, sehwermüthig |t]; I -heid, vr.; Zie nielaneliolie. melasse, vr.: Melasse [vr.]. melde, vr.; (pik.) Melde [vr.]; stinkende -; stinkende Melde [vr.]. melden, w. b.; melden, meldens-waard (-waardig), bv. n.; meldenswerth |tl. melder, m.: Melder [m.1. melding, vr.: Meldung |vr.l; - maken van iets; einer Sache Meldung thun [onr.l, von einer Sache Meldung thun [onr.]. melig. bv. n.; mehlig; I-heid, vr.; (das) Mehlige. meliloot, vr.; (pik.) Melilote [vr.1, Melote [vr.|. meliloten-klaver, vr.: Melotenklee [m.], Steinklee [m.]; I-pleister, vr.: Melilo-tenpfiaster |o.l. melis, vr.; Melis |m.]; I -brood, o.; Zuckerhut [m.; ü]. melisse, vr.; (pik.) Melisse [vr.]; 1 -kruid, o.: Melisse [vr.]; -thee, vr.: Me-lissenthee [m.]; -water, o.: Melissenwasser [o.]. melis-suiker, vr.: Meliszucker [m.1; I -vorm. m.: Melisform [vr.]. iiK^lizoen, o.; (gnk.) rothe [t] Ruhr [vr.]. m(klk, vr.: (i. a. b.) Milch [vr.1; als - en bloed: (spr.) wie Milch und Blut; niet veel in de - te brokken hebben: (spr.) nicht viel einzubrocken haben. melkaelitig. bv. n.: milehartig, (tig.) Milch liebend (niet - zijn; fig.: kein Lieb-haber [vr.: keine Liebnaberin] von Milch sein; I -heid, vr.: (das) Milchartige. melk-liak. m.; Milchgefass |o.l; I -boer, m.: Milchverkaufer [m.1; -boerin, vr.: Milchverkauferin lyr.1; -buik, m.; (iron.) Milchesser [m.1, Milchesserin [vr.1; -buizen, vr. mrv.: (ontl.) Milchgetasse [o. e druk. 23 |
MELK-CENTEN.
354
|
mrv.1; -centen, m. mrv.: Milchgeld [o. enk.], Geld [o. enk.1 für die Milch; -distel, vr.: (pik.) Sumpfdistel [vr.], Saudistel [vr.]; -duiten, m. mrv.: (fam.) Zie -centen, melken, w. b.: melken | onr. | (ook fig:.), meikei*, m.: Melker [m.1. nielkerü, vr.: Melkerei [vr.]. nielk-geit, vr.: Melkziegre [vr.]; I -gevend, bv. n.: melk, milchen, Milch g-ebend (eene -gevende koe; eine melke Kuh [üj, eine milchene Kuh |ü], eine Milchkuh [ü]; -gezuurd, bv. n.: (schk.) milchgesauert; -huis, o.: 1) (waar melk verkocht wordt:) Milchhaus [o.; a], 2) (melkerij:) Melkerei Ivr.]. nielkij£, bv. n.: milchartig; I -heid, vr.: (das) Milchartige. melk-Juk, o.: Joch [o; o en ö] zum Tragen der Milcheimer; I -karn (-kern), vr.: Butterfass [o.; iij; -kleurig, bv. n.: milchfarbig; -koe, vr.; Milchkuh [vr.; ü], milchene Kuh [vr.; ü]; -koetje, o.: (fig. fam.) Milchkuh [vr.; üj; -kom, vr.: Milch-schale [vr.]; -kost, m.: Milchkost [vr.j, Milchspeise [vr.j; -leiders, m. mrv.: (ontl.) Milchgange [m. mrv.]; -meid, vr.: 1) Milch-magd [vr.; a], Melkerin [vr.], 2) Michver-kauferin [vr.]; -meisje, o.: Milcnmadchen jo.l; -muil, m.: (iron.) Gelbschnabel [m.; a]; -negotie, vr.: Milchhandel [m.1; -netel, vr.: (pik.) Zie -distel: -pap, vr.: Milch-suppe lvr.1, (der) dünne Mflchbrei; -plaats, vr.: Melkplatz [m.; a); -runsel, o.: Lab [o.]; -saus, vr.: Milchbrühe [vr.1, Milch-sauce [vr.j; -schuit,'.vr.: Milchboot [o.]; -spijs, vr.: Zie -kont; -staar (-staander), m.: Milchstander [m.]. melkster, vr.: 1) Melkerin [vr.j, 2) Milchmagd [vr.; al. melk-stoeltfe, o.: Melkschamcl [m.J; I -teems, vr.: Milchsieb [o.J; -test, vr.: Milchpfanne [vr.], Kühlpfanne [vr.j für die Milch; -vaten, o. mrv.: Milchfasser [o. mrv.], (ontl.) Milchgefasse |o. mrv.1; -vocht, o.: Milchsaft [m.1; -weg, m.: (str.) Milchstrasse [vr.|, (fig. fam.) Weg [m.J den die Melker gehen. Melkweg [m.J; -weger, m.: Milchwage [vr.j, Milchmesser [m.J; -wit, bv. n.: milchweiss;-wortel, m.: Milch-wurz [vr.1, Milchwurzel [vr.1; -zak, m. en vr.: Milchmaul [o.]. melodie, vr.: (muz.) Melodie [vr.j. melodieus, bv. n. melodisch; I -heid, vr.: (das) Melodische. melodrama, o.: Melodram [o.J. melodramatiscli, bv. n.: melodramatisch. meloen, vr.: (pik.) Melone [vr.j; I -ach-tig, bv. n.: melonenartig, (fig.) Melonen liebend; -bak, m: Treibkasten [m : a en al für Melonen, Mistbeet [oj für Melonen; -bed, o.: (tnb.) Melonenbeet [o.]; -schijfje, o.: Melonenschnitte [vr.j, Melonenschnitz [m.1; -stolp, vr.: tnb.) Melonenglocke [vr.1, Glasglocke [vr.] zur Deckung einer Melone. melomaan, m. en vr.: Musiknarr [m.], Musiknarrin [vr.j. melomanie, vr.: Melomanie [vr.1. meloot, vr.: (pik.) Zie nieliloot. meloten, in Sam. I Zie meliloten. melthak, m.: Malzbottich fm.l. meiter, m.: Malzer [m.], Malzer [m.]. meltery, vr.: Zie moutery. meluw, bv. n.: 1) milbig; 2) überreif. |
mem, vr.: 1) Memme Ivr.]; 2) (pop.) Mamme [vr.j. Mutter [vr.; ü]. memacliti^, bv. n.: memmenhaft; I -heid, vr.: Memmenhaftigkeit [vr.j. membraan, o.: Membran [o.]. memel, m.: (ins.) Mehlmilbe [vr.]. memelig:, bv. n.: milbig; I -heid, vr.: milbige Beschaffenheit [vr.]. memmekenskruid, o.: (pik.) Geiss-blatt [o.]. memme rig:, bv. n.: memmenhaft: I -heid, vr.: Memmenhaftigkeit | vr.]. memniery. vr.: Memmerei [vr.1. memorandum, o.: Memorandum [o; -dal. memoriaal, o.: Memorial [o.J, Tage-buch [o.; üj. memorie, vr.: (geheugen:) [s ] Ge-dachtniss [o.]; (schriftelijke uiteenzetting:) Memoir [o.J; - van toelichting: (das) er-lauternde Memoir; I -boekje, o.: Notiz-büchlein [o.J; -werk, o.: [sj Gedachtniss-werk [o.J. memoriseeren, w. b.: memoriren [iej, auswendig lemen. men, vnw.: man; - zegt: man sagt. menage, vr.: 1) Haushaltung [vr.1; 2) Kost [vr ], Essen [o.J; in de - zijn: in der Kost sein; voor de - zorgen: (mil.) für das Essen sorgen; I -brood, o.: (mil.) Kommisbrod [o.l. menai^eeren, w. b.: menagiren [ie]. I -(zich), w. w.: sich menagiren [iej. menage-ketel, m.: (mil.) Speisekes-sel [m.J; I -meester, m.: Einkaufer [ra.1 von Lebensmitteln. menagerie, vr.: Menagerie [vr.]. meng^baar, bv n.: mischbar; I -heid, vr.: Mischbarkeit [vr.j. mengel, o.: (oude vochtmaat:) Mengel [o.]; I -dichten, o. mrv.: vermischte Gedichte [o. mrv.J. mengelen, w. b.: Zie mengen, mengeling, vr.: 1) Mischung [vr.]; (das) Mischen; 2) Allerlei [o.l. I mengelingen, vr. mrv.: (let.) Miscellaneen |vr. mrv.J, Miscellen [vr. mrv.1, vermischte Schriften [vr. mrv.1. mengel-klomp, m.: Mischklump [m.]; I -moes o.: Mischmasch [o.l, Mengelmus jo.l; -schriften o. mrv.: vermischte Schriften [vr. mrv.]; -werk, o.: (let.) Miscellaneen [vr. mrv.). Miscellen [vr. mrv.J. mengen, w. b.: mischen. I -(zich), w. w.: sich mischen (in: in). menger, m.: Miscner [m.]. Menger [m.J. menging, vr.: Mischung [vr.1, (das) Mischen, Mengung [vr.]. meng-koorn. o.: Mischkorn [o.], Mang-korn [o.J, Mcngelkorn [o.J. mengsel, o.: Mischung [vr.]. Mengsel [o.J. mengster, vr.: Mischerin [vr.], Men-gerin [vr.]. menie, vr.: Mennig [m.]. meniën, w. b.: mit Mennig farben. menig. vnw.: manch (mancher, manche, manches); I -een, vnw.: mancher. meniger-liande (-lei), bv. n.: man-cherlei. menigmaal, bw.: manchmal, öfters. menigte, vr.: Menge [vr.]. menig-voudig, bv. n.: mannigfach; I -vuldig, bv. n.: mannigfaltig; -vuldig- |
MENIST. 355
MERG-PIJP.
|
heid, vr.: Mannigfaltigkeit [vr.]; -werf, bw.: Zie -maal. menist, m. en vr.: (kkl.) Mennonit lm.]. Wiedertaufer lm.], Mennonitin [vr.]. Menisten, m. en vr. mrv.: Menno-niten Lm. mrv.l, Mennonitinnen [vr. mrv-.J; I -bruiloft, vr.: Ausleerungr [vr.[ des Abtritts; -kerk, vr.: Mennoniten-kirehe [vr.]; -streek, m.: Mennoniten-streich [m.]; -waarheid, vr.: (iron.) Mennonitenwahrheit [vr.], Verschweigrungr [vr.1 der Wahrheit ohne eine Unwahr-heit zu sagen, theilweise [t] Wahrheit [vr.]; -zusje, o.: (fam.) Mennonitin [vr.] (-zusjes, o. mrv.: pik.: Jelangerjelieber [o. enk.j). menixoen, o.: (grnk.) rothe [t] Ruhr [vr.1. mennen, w. b.: lenken, führen; (flg.) fiihren, leiten. menner, m.: (Pferde-)lenker [m.], (Wagen-)lenker [m.1; (fig.) Volksfunrer Im.1, Demagog [m.]. mennin^. vr.: (das) Lenken; (fig.: das) Führen. menseli, m.: Mensch [m.; mrv.: Men-schen]; geen -: kein Mensch; geen - ter wereld: kein Mensch in der Welt. kein Mensch auf Erden, keine lebendige Seele; de oude -: (theo.) der alte Mensch; de inwendige -: (theo. en ook iron.) der in-nere Mensch (den inwendigen - versterken: fig. fam.: etwas essen [onr.]); wat is hij voor een -: was ist er für em Mensch?: wat kan eenen - al niet overkomen: was kann Einem (was kann einem Men-schen) doch nicht oegegnen! I -, o.: (met minachting:) Mensch [o.;mrv.minachtend: Menscher [o. mrv.]; het oude -isdoof: die alte Frau ist taub; ik kan het vuile - niet uitstaan: ich kann das schmutzige Mensch nicht ausstehen. # mensehaehtis, bv. n.: menschen-ahnlich; 1 -held, vr.: Menschenahnlichkeit [vr.]. mensclidom, o.: (das) menschliche Oeschlecht. menseheiyk, bv. n.: menschlich; dwalen is -: (spi*.) Irren ist menschlich; I -heid, vr.: Menschlichkeit [vr.]. mensclieiyker-wus (-wijze), bw.: menschlicher Weise. menschen. m. mrv.: Menschen (m. mrv.]; (fig.) Leute [m. mrv.]; ik ken mijne -: ich kenne meine Leute; laat de - maar praten: lasse die Leute nur reden; een wonderlijk slag van -: ein wunderlicher Menschenschlag; I -aard, in.: menschliche Ifatur [vr.]; -doodend, bv. n.: menschen-tödtend [t]; -drom, m.: Menschenmenge [vr.]; -eter m.: Menschenfresser lm.]; -ge-heugen, o. (- geheugenis, vr.): Menschen-gedenken [o.l (bij - geheugenis: bei Men-schengedenken); -haat, vr.: 1) Menschen-hass, Misanthropic [vr.], 2) Hass [m.I von lt;.oder:^ier) Menschen; -hand, vr.: Men-schenhand [vr.; a| (door of met -handen gemaakt: von Menschenhand vertertigt); -hatend, bv. n.: menschenhassend, misan-thropisch; -hater, vr.: Menschenhasser [m.], Menschenfeind [m.], Misanthrop [m.]; -ha-terij vr.: Misanthropic [vr.]; -hoofd, o.: Menschenkopf [m.: ö.]; -kind, o.: Men-schenkind [o.] (wel, -kinderen!: Gott im Himmel!, of: ei, der Tausend!);-liefde, vr.: 1) Menschenliebe [vr.1, Nachstenliebe [vr.], Liebe [vr.1 zur Menschheit, 2) Liebe [vr.] von Menschen; -lof, m.: Menschenlob [o.]; -min, vr.: Zie no. 1 -liefde; -rnin-naar, m.: Menschenfreund [m.I, Freund [m.1 der Menschheit [vr.]; -vleesch, o.: Menschenfleisch [o.] (handelaar in -vleesch: 1. Seelenverkaufer [m.], 2. Kup-pler [m.]). |
menscliheid, vr.: (i. a. b.) Menschheit [vr.] (de - aannemen: flg.: Mensch werden [onr.]). mensclije, o.: Menschellen [o.l, Menschlein lo.J. menscli-kunde, vr.: Menschenkunde [vr.]; 1 -kundig, bv. n.: menschenkundigr; -lievend, bv. n.: menschenfreundlich, phi-lanthropisch; -lievendheid, vr.: Menscnen-freundhchkeit [vr.], Menschenliebe [vr.]. Philanthropic [vr.]; -paard, o.: (fab.) Centaur [m.]; -stier, in.: (fab.) Minotaur [m.I; -vormig, bv. n.: menschenförmig:-vormig-heid, vr.: Menschenform l[vr.l; -wording, vr.: Menschwerdung [vr.1, (das) Mensen-werden. menster, vr.: (Wagen-)lenkerin [vr.1, (Pferde-)lenkerin [vr.]. menstruatie, vr.: (gnk.) Menstruation [vr.], Monatsfiuss [m.1. menstruum, o.: (schk.) Menstruum [o.: -struen]. in ensurabel. bv. n.: mensurabel, messbar. mensurabiliteit, vr.: Mensurabilitat [vr.|, Messbarkeit [vr.1. ment. vr.: (pik.) Miinze [vr.1. ment ie, vr.: Erwahnung [vr.]; - maken van iets: einer Sache Erwahnung thun [onr.], eine Sache erwahnen. mentor, m.: Mentor [m.|. menuet, vr.: (dans en muz.) Menuett [m.; ook wel vr. of o.]. llentz. o.: (adk.) Zie llaintz. mep, m.: Schlag [m.; a], Ohrfeige [vr.]. mephitiseh, bv. n.: mephitisch. meppen, w. b.: schlagen [onr.J, ohr-feigen; (fig. fam.) sich gütlieh thun [onr.l. mercantiel, bv. n.: merkantilisch. Handels.... mereuriaal-midilel, o.: (pha) Mer-kunalmittel (o.l, QuecksilDcrmittel [o.]. llereurius, m.: (fab., str. en schk.) Merkur [m.]. merel, vr.: (vog.) Amsel [vr.]. merelaar. m.: (vog.) Zie merel. Imeren, w. b.: (een schip:) mit Tauen befestigen. Imeren, o. en vr. mrv. (van „meerquot;): Seen [m. mrv.]. mers. o.: Mark lo.]; door - en been: durch Mark und Bein; 1 -achtig, bv. n.: 1) markig, kraftig, 2) markahnlich; -been, o.: Zie -pUlgt;-mergel, vr.: Mergel [m.1. mergel-gfroeve, vr.: Mergelgrube [vr.]; I-kalk, vr.: Kalkmergel [m.];-klei, vr.: Thonmergel [m.]; -steen, m.: Stein-mergcl [m.], Mergelstein lm.]; I in overige Sam.: Mergel.... mergelen, w. b.: (akk.) mergeln, mit Mergel düngen. mergelig. bv. n.: mergerlig. merg-lepel, m.: Markföffel (in.), Mark-zieher [m.]; 1 -pijp, vr.: Markbein Lo.J, Mark- |
METALLIEK.
MERIDIAAN.
356
|
knochen [m.J, Markröhre [vr.]; -vlies, o.: Markhaut [vr.; a]. meridiaan, m.: (adk.) Meridian fm.], Mittagskreis lm.]; I -cirkel, m.: Meri-diankreis lm.]; -kijker, m.: Mittagsrohr lo.l. iiierilt;liaans-hoogte, vr.: Meridians-höhe [vr.], Mittagshöhe [vr.]. nierinoH. o.; (Spaansch schaap:) Merino lm.]; (kv.) Merinotuch [o.; ü]; I -wol, vr.: Merinowolle [vr.]. merk, o.: Merkzeichen [o.l. Zeiehen |o.], Marke [vr.]; (figr.) Stempel [m.]. merkbaar, bv. n.: merkbar, merklich, wahrnehmbar; I -heid, vr. Merkbarkeit |vr.], Merklichkeit [vr.), Wahrnehmbarkeit [vr.). merk-cyfer, o.: Merkziffer [vr.]; I -doek, m.: Zeichentiuh [o.; üj. merkelHk. bv. n.: merklich; I -heid, vr.: Merklichkeit [vr.]. merken, w. b.: 1) (merkteekenen:) stempeln, mit einer Marke versehen lonr.1; linnengoed -: Leinenzcug zeich-nen; 2) (bespeuren:) merken, verspüren; niets laten nichts merken lassen lonr.]. merker, m.: Stempler [m.]. merk-inkt, m.: Zeichendinte [vr.]; I-katoen,o.: Zeichenkattun [m.]; -lap, m.: Zie -lt;loek; -letter, vr.: Zeichenbuchstabe [m.];-naald, vr.: Zeichennadel |vr.l; -paal, m.: Grenzpfahl [m.; ii]; -steen, m.: Grenz-stein [m.|. merkster, vr.: (van linnengoed, enz.:) Zeichncrin [vr.]. merk-te eken, o.: Merkmal fo.l,Kenn-zeichen [o.]; I -teekenen, w. b.: 1) merken, mit einer Marke versehen [onr.1, 2) kenn-zeichnen; -waardig, bv. n.: merkwürdig, bemerkenswerth [t|; -waardigheid, vr.: Merkwürdigkeit [vr.], (das) Bemerkens-werthe [tj; -wol, vr.: Zeichenwolle lvr.1; -ijzer, o.: Merkeisen lo.l. Brenn-eisen [o.]; -zijde, vr.: Zeichenseide [vr.]. meriyn, m.: (vog.) Merling [m.1. Merle [vr.]. merrie, vr.: Stute [vr.l; I -paard, o.: Stute [vr.]; -veulen, o.:Stutfüllen [o.l, Stu-tenfohlen |o.l. merveille, vr.: Wunder [o.]. merveilleus, bv. n.: wunderbar. mes, o.: Messer [o.l; een tweesnijdend -: ein zweisehneidiges Messer; zijn - snijdt van twee kanten: (fig.) von zwei Seiten macht er seinen Schnitt, von zwei Seiten verdient er Geld; aan iemand het - op de keel zetten: (fig.) Einem das Messer an die Kehle setzen: met het - in den buik zitten: (spr.) sich nicht zu rathen [t] noch zu helfen wissen [onr.]; onder het - zitten: (fig.) rasirt [ie] werden [onr.]; veel voor het - hebben: (fig.) viel zu thun haben. mésalliance, vr.: [t] Missheirath [vr.]. mesje, o.: Messerchen |o.]. me smerismns, o.: Mesmerismus [m.J, Mesmerism [m.], Lehre [vr.] vom thieri-schen [tl Magnetismus. llesopotamië, o.: (adk.) Mesopota-mien [o.]. nies-selieelt;le. vr.: Messerscheide [vr.|. |
messe-foeclraal, o. (-koker, m.): Messerbesteck [o.l, Messerfutteral [o.]. messen, o. mrv.: Messer |m. mrv.]: de - trekken: die Messer Ziehen [onr.]; I -bakje, o.: Messerlade [vr.]; -maker, m.: Messer-schmied [m.], Messerer [m.1; -makerij, vr.: 1) Messerschmiede [vr.l, 2) Messerschmied-handwerk lo.j, (das) Messersmieden;-win-kel, m.: Messerschmiedwaarenladen lm.; a en a]. Messenië, o.: (adk.) Messenien [o.l. messe-seheecle, vr.: Messerscheide [vr.]. Messiacle, vr.: (dk.) Messiade [vr.j. llessias, m.: (theo.) Messias fm.]. messing, o.: Messing [o.]; van-: messingen. mes-snavels, m. mrv.: (vog.) Messer-schnabler [m. mrv.1; I -steek, m.: Messer-srich [m.]; -vormig, bv. n.: messerförmig. mest, m.: Dünger lm.]; (inz.) Mist lm.]; -aarde, vr.: Düngererde [vr.l; -bed, o.: (tnb.) Zie broeibak; -beest, o.(-dier,o.): Maststück [o.]. niesten, w. o.: misten, fich des Koths [t] entledigen. I -, w. b.: I) misten, aus-misten; eenen stal einen Stall ausmis-ten; 2) (bemesten:) düngen; eenen akker -: einen Acker düngen; 3) (vetmesten :gt; masten, fett machen; een varken -: ein Schwein masten; ganzen -: Giinse masten. I - (zich), w. w. sich masten. mest-gaft'el, vr.: Mistgabel [vr.l;. I - gans, vr.: Mastgans [vr.; a]; -hoop,m.: Misthaufen [m.|. mesties, m. en vr.: (der, die) Mestize. mesting:, vr.: (van grond:) Düngung [vr.], (das) Düngen; (van vee, en fig.:gt; Mastung [vr.J. mest-kalf', o.: Mastkalb lo.; a]; I -karr vr.: Mlstkarren [m.l, Mistkarre Ivr.];-koe„ vr.: Mastkuh [vr.; ü]; -kuil, m. (-put, m.): Mistgrube [vr.]; -soort, vr.: Dünger-sorte [vr.]; -specie, vr.: Zie mest; -tor, vr.: (ins.) Mistkafer lm.]; -vaalt, vr.: Misthaufen lm.]; -varken, o.: Mastschwein [o.]: -vee, o.: Mastvieh[o.];-voeder(-voer)r o.: Mastfutter |o.]; -vogel, m.: Mastvogel [m.; ö]; -vork, vr.: Dunggabel [vr.l, Mistgabel [vr.l; -wagen, m.: Mistwagen [m.]. niet, vz.: mit [31; tot en -: bis.... inklusive, bis einschliesslich.... I -, bw.: in demselben Augenblick, zugleich. Imet. o.: Mett [o.], Fleisch [o.1 zu Mettwurst. metaal, o.: Metall [o.l; edel -: (das) edle Metall; I -achtig, bv. n.: metallartig; -ader, vr.: (mnw.) Metallader [vr.]; -asch, vr.: Metallasche [vr.]; -gieter, m.: Metall-giesser lm.1; -gieterij, vr.: Metallgiesserei Ivr.]; -glans, m.: Metallglanz lm.]; -glas,, o.: Metallglas |o.]; -houdend, bv. n.: me-tallhaltig; -kalk vr.: Metallkalt [m.|; -kunde, vr.: Metallkunde [vr.]; -kundig, bv. n.: metallkundig;-kundige, m.: Metall-kundige [m.|; -mengsel, o.: Metallgemisch [o.l: -scheider, m.: Metalllauterer [m.l; -schuim, o.: Metallschaum [m.1;-slakken,, vr, mrv.: Metallschlacken [vr.]. metalen, bv. n.: metallen, von Metall. metalepsis, vr.: (red.) Metalepse [vr.]. metalliek, bv. n.: metallisch. |
METALLIEKEN.
MEVROUW
357
|
metallieken, vr. mrv.: (kph.) öster-reichische Staatspapicre lo. mrv.1. metallurg:, m.: Metallurgr [m.], Me-tallurgist [m.]'. metallurgie, vr.: Metallurgie [vr.]. metallurgiMcli, bv n.: metallurgisch, metamorphose, vr.: Metamorphose Ivr.]. metamorphoseereu, w. b.: meta-morphosiren [ie]. metaphoor, vr.: (red.) Metapher [m.]. metapliorineli, bv. n.: metax)horisch. inetapliysiek, vr.: Metaphysik Ivr.]. \ bv. n.: metaphysisch. met-een, bw.: 1) zu gleicher Zeit, zugleich, in demselben Augenblick, 2) gleich, bald, augenblicklich. metempsychose, vr. Metempsychose ivr.], Seelenwanderung [vr.]. meten, w. b. en o.: messen [onr.1; met dezelfde maat, waarmede gij meet, zal u gemeten worden: (fig.) mit eben dem Mass, womit Ihr messet, wird man euch wieder messen. I - (zich), w. w.: sich messen [onr.] lt;- met: mit). meteoor, m.: Meteor [o.]; I -achtig, bv. ii.: meteorartig; -steen, m.: Meteor-stein [m.]. meteoroliet, m.: Meteorstein [m.]. meteorologie, vr.: Meteorologie Ivr.]. meteorologisch, bv. n-: meteorologisch. meteoroloog?, m.: Meteorolog [m.]. Iineter, m.: (persoon, die meet, of werktuig om te meten:) Messer [m.|; (eenheid der lengtemaat:) Metre [in.]. I nieter, vr.: [t] Pathin [vr.J, [t] Pathe Ivr.]. meterschap. o.: [tl Pathenschaft Ivr.]. met-gezel, m.: Gefahrte [m.J, Mitge-fahrte [m.j, Kamerad lm.]; I -gezellin, vr.: •Gefahrtin [vr.], Mitgefahrtin [vr.]. methode, vr.: Methode [vr.]; - van onderwijs: Lehrmethode [vr.]. methodiek, vr.: Methodik [vr.]. I bv. n.: methodisch. methodist, m.: (kkl.) Methodist [in.], methodistisch, bv. n.': methodistisch, métier, o. (Fr.: spreek uit: mee tjee): Oewerbe [o.]. Handwerk [o.]. meting:, vr.: Messung [vr.], (das) Messen. metriek, vr.: (dk.) Metrik [vr.|. I -, bv. n.: (dk.) Metrisch; (van maten en gewichten:) decimal; het -e stelsel: das ecimalsystem.ewichten:) decimal; het -e stelsel: das ecimalsystem. metropoliet, m.: (kkl.) Metropolit [m.], Metropolitan [m.], Erzbischof [m.; o]. metropolis, vr.: 1) Metropole [vr.]; 2) (der) erzbischöfliche Sitz. metropolitaan : Zie metropoliet, metropolitaansch, bv. n.: metro-politaniscn. metropool, vr.: Zie metropolis, metrum, o.: Metrum [o.], Versmass [o.], Silbenmass [o.]. metselaar, in.: Maurer [m.]; (tigOFrei-maurer [m.]. metselaars, in Sam.: Maurer____ metselary. vr.: (fig.) Freimaurerei [vr.]. metselen, w. b.: mauern. |
■netsel-hamer, m.: Maurerhammer, [m.; a]; I -kalk, vr.: Mauerkalk [vr.|, Mauermörtel [m.I; -specie, vr.: Mortel [m.]; -steen, m.: Mauerstein [m.], Mauer-ziegel [m.]; -werk, o.: 1) Mauerwerk [o.] 2) Maurerarbeit [vr.]. niette, vr.: (drk.) Ziege [vr.], Geis [vr.]; (kk[.) Mette [vr.], Frühmesse [vr.]; aan iemand de -n lezen: (fig. tam.) Einem die Leviten lesen [onr.1; korte -n met iemand maken: (spr.) wenig Umstande mit Einem machen, kurzen Prozess mit Einem machen; I mettenboek, o.: Gebet-buch [o.; ü]; -tijd, m.: Mettenzeit [vr.], Zeit [vr.] der Frühmesse. metter, in Sam. I -daad, bw.: mit der That; -tijd, bw.: mit der Zeit; -woon gevestigd: wohnhaft; zich -woon vestigen: sich nauslich niederlassen [onr.]. metworst, vr.: Mettwurst [vr.; üj. meubel, o.: Möbel [o.] (ook fig.); (fig.) Kreatur [vr.]. Person [vr.]; een lastig -: eine lastige Person; een onnut-: ein unnützes Möbel, (fig.) eine unnütze Kreatur. meubelen, w. b.: möbliren [ie], meubel-gordijn, o.: Prunkgardine [vr.], Prunkvorhang [m.; a]. meubeling. vr.: 1) (das) Möbliren [ie]; 2) (die) Möbel [o. mrv.]. ineubel-inagazyn. o.: Möbelmagazin [o.]; 1 -maker, m.: Kunsttischler lm.], Kunstschreiner [m.]; -makerij, vr.: 1) Tisch-ler- (oder: Schreiner-) handwerk [o.], 2) Tischler- (oder: Schreiner-) \yerkstatt [vr.]; -papier, o.: Tapetenpapier [o.]; -sits, o.: Prunkzitz [m.j; -stuk, o.: Zie meubel. meubileeren, w. b.: möbliren [ie]. meubileering. vr.: (das) Möbliren [iel. meug. vr.: Geschmack [m.j; elk zijne -, zei ae boer, en hij zoende het kalf: (spr.) Jeder nach seinem Geschmack, sagte der Bauer und er kiisste das Kalb. Zie ook heug. meuk, vr.: 1) Weiche [vr.]; in de -zetten: in die Weiche legen; in de -liggen: in der Weiche liegen [onr.], (fi^-.) noch nicht zur völligen Reife gelangt sein; er is iets in de -: (fig. fam.) es stent etwas bevor, es ist etwas im Bruten; 2) (kkk.) (das) Schmoren, (das) Protzeln; het vleesch nog een half uur in de -laten liggen: das Fleisch noch eine halbe Stunde schmoren (oder: protzeln) lassen [onr.]. . meuken, w. o.: weich werden [onr.]; (fig,) reif werden [onr.], (ook:) im Bruten sein; (kkk.) schmoren, protzeln (laten -: schmoren lassen [onr.1, protzeln lassen [onr.]); (pop. en gem.) kauern (mannen, vrouwen en kinderen, dat meukt alles bij elkander: Manner, Weiber und Kinder, das kauert Alles beisammen). mevrouw, vr.: 1) Frau [vr.]; - uwe moeder: Ihre Frau Mutter; - de weduwe X.: Frau Wittwe X.; mijnheer en - X.: Herr und Frau X.; mijnheer en - zijn uitgegaan, zegt de meid: die Herrschaf-ten sind ausgegangen, sagt die Magd; 2) (als aanspraaks-titel:) gnadige Frau, (of met den naam er achter, of met eenen titel, enkel:) Frau, b.v.: - Schweinitz: |
MIK-PAAL.
[358
MEXICO.
|
Frau Schweinitz; - de generaalsvrouw: Frau Generalin. Mexico, o.: (adk.) Mexiko [o.]; Mexicaan, m.: Mexikaner [m.]: Mexicaansch, bv. n.: mexikanisch; Mexicaansche, yf. : Mexikanerin [vr.]. miasma, o.: Miasma [o.; -men]. miaHinatisch, bv. n.: miasmatisch. mianw, tsw.: miau!, mau! miauwen, w. o.: miauen, mauen. Micliael (Michel),m.: (mansnaam:) Zie 31iehiel. u Michiel, m.: (mansnaam:) Michael [m.]; (tam.) 3Iichel [m.J; Sint (kkl.) Sankt Michael,* (ook:) Sankt Michaelstag [m.]. microscoop, o.: Mikroskop [o ]. in i c rose op ■ sell, bv. n.: mikrosko-pisch. Midas, m.: (fab.) Midas [m.]; (figr. fam.) Eselskopf [m.; ö], Midasohr [o.]; I -ooren, o. mrv.: (fig. fam. Midasohr en Lo. mrv.], Eselsohren [o. mrv.j. midday, in.: Mittagr [m.]; (fig1.) Nach-mittagr [m.]; van -: heut Mittag, (fig.) heut Nachmittag; gisteren -: am gestrigen Mittag, (fig.) gestern Nachmittag; morgen -: morgen Mittag, (fig.) morgen Nachmittag; tegen den -: gegen die Mittagsstunde; na den -: nachmittags; elken -: jeden Mittag, (fig.) jeden Nachmittag; des -s: des Mit-tags, zur Mittagsstunde, (fig.) nachmittags; I -beurt, vr.: (om te preeken:) Mittags-predigt [vr.]; -cirkel, m.: Mittagszirkel lm.], Mittagskreis [m.]. Meridian [m.]; -dienst, m.: Mittagspredigt [vr.]; -helder (-klaar), bv. n.: mittaghell, sonnenklar; -malen, w. o.: zu Mittag essen lonr.]. middays. Zie in middag:. middel, o.: Mittel [o.l; door - van; mittelst [2]. Zie mrv.: middelen. I -, o. en vr.: Mitte [vr.], Leibesmitte [vr.]; (kim.) Taille [vr.]; hij sloeg zijnen arm om haar er schlug den Arm um ihre Taille. middelaar, m.: Vermittler [m.] (ook theo.). middelaarschap, o.: Mittlerschaft [vr.]. middelaarster (middelares), vr.: Vermittlerin [vr.]. middel-ader, vr.: (ontl.) Mittelader [vr.]. middel-haar, bv. n.: mittler (-bare frrootte: mittlere Grosse [vr.]; de -bare eeftijd: das mittlere Alter; -bare tijd: mittlere Zeit [vr.]; -baar onderwijs: Kealunterricht [m.];-bare scholen, vr.mrv.: Realschulen [vr. mrv.]).rrootte: mittlere Grosse [vr.]; de -bare eeftijd: das mittlere Alter; -bare tijd: mittlere Zeit [vr.]; -baar onderwijs: Kealunterricht [m.];-bare scholen, vr.mrv.: Realschulen [vr. mrv.]). middel-eeuwen, vr. mrv.: Mittelalter [o. enk.1; I -eeuwsch, bv. n.: mittelalter-lich. Imiddelen, w. b.: arrangiren lie]. Imiddelen, o.: mrv.: (i. a. b.) Mittel [vr. mrv.]; een man van ein bemit-telter Mann; het doel heiligt de-niet: der Zweck heiligt die Mittel nicht. middelerwyi, bw.: mittlerweile, un-terdessen, inzwiscnen. middelevenredig:, bv. n.: mittler; de -e term: die mittlere Proportionale. middeling, vr.: (das) Arrangiren [ie], middellandsch, bv.n.: mittellandisch; de -e Zee, (adk.) das mittellandische Meer. middellijf, o.: Mitte [vr.] des Leibes. |
middeliyk, bv. n. en bw.: mittelbar, indirekt. middelmatig:, bv. n.: mittelmassig;. I -heid, vr.: Mittelmassigkeit [vr.1. middelmoot, vr.: Mittelstück [o.]. middelpunt, o.: Mittelpunkt [rn.l; I -vliedend, bv. n.: centrifugal; -vliedende kracht, vr.: Centrifugalkraft [vr.]; -zoe-kend, bv. n.: centripetal; -zoekende kracht, vr.: Centripetalkraft [vr.1). middelpuntig:, bv.n.: central; -punts..., bv. n.: Central....; -rif, o.: (ontl.) Zwerch-fell [o.], (adk.) Mittelriff [o.]; -scheeps, bw.: in der Mitte des Schiffs; het -schip, o.: die Mitte des Schiffs; -schot, o.: 1) Mittelwand [vr.; al, 2) Verschlag [m.; al, Bretterverschlag [m.; al; -slag, o.: Mittelschlag, [m.j; -spits, vr.: Central-spitze [vr.1. middeltje, o.: 1)Mittelchen [o.l; allerlei -s: allerlei Mittelchen; 2) Taille [vr.1; een dun -: eine dünne Taille. middel-vlies, o.: Scheidewand [vr.; a]; I -we^, m.: Mittelstrasse [vr.1 (de gulden, -weg: die goldne Mittelstrasse); -zak, m.: (op biljarttafels:) Mittelloch [o.; ö]. midden, o.: Mitte [vr.]; het - houden tusschen: die Mitte halten [onr.] zwischen; te - van: inmitten [21. I -, bw.: mitten; -door: mittenhindurch; - in: mitten in; -op: mitten auf; - over: in der Mitte über. midder-nacht, m.: Mitternacht [vr.]; tegen -: um Mitternacht; te -: zu Mitternacht. midder-nachteiyk, bv. n.: mitter-nachtlich; I -nachts..., in Sam.: Mitter-nachts.... Hie, vr.: (vrouwennaam 0 Marie [yr.]. mier, vr.: (ins.) Ameise'tvr.l; (fig. fam.) Ekel [m.1, Widerwille [m.]. (ook:) Groll [m.J; een - (de -) aan iets nebben: einen Ekel an (ein Widerwille gegen) etwas haben; eene - (de -) aan iemand nebben: 1) Einen nicht leiden mogen [onr.], Einen nicht leiden können [onr.], 2) einen Groll gegen Einen hegen; I -achtig, bv.n.: ameisenartig. mieren, vr. mrv.: (ins.) Ameisen [vr. mrv.1; witte -: weisse Ameisen; I in Sam.: Ameisen.... mierig, bv. n.: (vea.) Blut harnend: (fig.) zornig, erzürnt, böse; I -heid: (vea.: das) Blutharnen, (fig.) Zorn [m.]. mierik, m.: (pik.) Meerrettig [m.1; I mierikswortel, in.: Meerrettig [m.|. miertje, o.: kleine Ameise [vr.J. Mietje, o.: (vrouwennaam:) Mariechen [o.]; (gemeen scheldwoord voor mannen:) Knabenschander [m.]. mik, m.: 1) (das) Micken, (das) Richten; zijnen - niet goed nemen: nicht gut micken; 2) (verroering:) Bewegung [vr.]; geen kik noch - geven: (fam.) sich weder rühren noch einen Laut von sich geben [onr.1. I -, vr.: 1) (das) ungebeutelte Rog-genbrod; 2) Micke [vr.]. mikgat, o.: Zündloch [o.; ö). mikken, w. o.: zielen, micken; kikken noch -: sich weder rühren, noch einen Laut von sich geben [onr.]. mikker, m.: Zieler [m.], Micker [m.]. mik-knop, m.: Kom [o.l, Mickknopf [m.; ö]; I -mak, m.: Mangel [m.; a], Fen-ler [m.1, Gebrechen [o.]; -paal, m.: (hist.) Rennpfahl [m.; a], Wurfpfanl [ra.; a],(ook:) |
MINISTER.
MILAAN.
[359
|
Zielstange [vr.1, (fig.) Zielscheibe [vr.]; -punt, o.: Zielpunkt [m.], (figr.) Zielscheibe |vr.]; -ijzer, o.: Zie -knop. Milaan, o.: (adk.) Mailand |o.l; Mila-nees, m.: Mailander [m.I; Milaneesch, bv. n.: mailandisch; Milaneesche, vr.: Mailan-derin [vr.1. mild, bv. n.; (i. a. b.) mild; I -dadie-, bv. n.: mildthatig; -dadigheid, vr.: Milcl-thatigkeit [vr.J. mildlieid, vr.: Milde Ivr.L Mildigkeit Ivr.]. Milete, o.; (adk.) Milet [o.]. militair, m.: Militar [m.]. Soldat [m.I. I -, o.: (das) Militar, (der) Soldatenstand. I -, bv. n.: militar; (fig.) militarisch; de -e macht: das Militar; de -e academie: die Militarakademie, die Militarschule; -e muziek, vr.: Militarmusik [vr.]; de -e stand: der Militarstand. militie, vr.: (die) stehendeïicrmacht. (das) stehende Heer; de nationale -: die nationale Heermacht; loting voor de nationale -: Konskription [vr.|; I -commissaris, m.: Konskriptionskommissar [ml; -raad, m.: jt] Konskriptionsratii [m.; a|. militien (Fr ; spreek uit: miel-iessi-èn). m.: Rekrut (m.I, (der) Militarpflichtige. mille, o.: Tausend [o.]; per per Tausend. milliard, o.: Milliarde [vr.]. milli (der tausendste Theil |T]), in Sam. I -^ram, o.: Milligramm [o.]; -liter, m.: Millilitre [o.]; -meter, m.: Millimetre [m.j. niilli4»en, o.: Million [vr.1; twee -: zwei Millionen; bij -en: millionenweise. millioennte, bv. n.: (der, die, das) millionste; -gedeelte, o.: (der) millionste Theil [T], (das) Milliontel. millionair, m.: Millionar [m.]; (fig.) (der) ungeheuer reiche Mann. milt, vr.: (ontl.J Milz [vr.]; (gnk.) Milz-stechen [o.]; de - nebben: dasMilzstechen haben; ik heb de -: ich habe das Milzstechen, die Milz sticht mich; iemands -kittelen: (fig.) Einem die Weichen kitzeln, Einen zum Lachen bringen [onr.]; I -pijn, vr.: Milzweh [o.J, (fig.) Milzstechen [o.J; -uitzetting, vr.: Milzvergrösserung [vr.]; -vormig, bv. n.: milzförmig; -vuur, o.: (vea.) Milzbrand [m.I; -zucht, vr.: Milz-sucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: milzsüchtig. mime, m.: (i. a. b.) Mime [m.|. mimiek, vr.: Mimik [vr.]. 1 -, bv. n.: Zie mimi^cli. mimisch, bv. n.: mimisch. Imin, bv. n.: klein, schwach, winzig, gering, wenig; (fig.) kleinlich, erbarmlich, engherzig, philisternaft; (als v. tr.:) weni- ger; tien gulden - een dubbeltje; 1) ein 'oppeltchen weniger als zehn Gulden, 2). es fehlt ein Doppeltchen an den zehn Gulden; op eenen - aangenamen voet: auf einem weniger angenehmen Fuss; meer of - (- of meer): mchr oder weniger.er; tien gulden - een dubbeltje; 1) ein 'oppeltchen weniger als zehn Gulden, 2). es fehlt ein Doppeltchen an den zehn Gulden; op eenen - aangenamen voet: auf einem weniger angenehmen Fuss; meer of - (- of meer): mchr oder weniger. Imin, vr.: I) (dk.) Minne [vr.], Liebe [vr.]; 2) (zoogster:) Amme [vr.], Saugamme [vr.]; eene droge -: eine Kinderwarterin; een kind bij de - besteden: ein Kind zur Amme thun [onr.], ein Kind einer Amine übergeben [onr.]. Mina, vr.: Zie YTilhelmina. min-achten, w. b.: geringschatzen; I -achting, vr.: Geringschatzung [vr.]. |
minder, bv. n. (v. tr.): weniger*, (fig.) geringer; - dan; 1) weniger als, 2) gerin- fer als; I -broeder, m.: (kkl.) Minderbru-er [m.; ü], Minorit [m.]; -broedersklooster, o.: Minoritenkloster jo.; o]; -deel, o.: Minderzahl [vr.], (der) kleinere Theil [Tj.er als; I -broeder, m.: (kkl.) Minderbru-er [m.; ü], Minorit [m.]; -broedersklooster, o.: Minoritenkloster jo.; o]; -deel, o.: Minderzahl [vr.], (der) kleinere Theil [Tj. mindere, m.: (der) Geringere; (mil.: der) Gemeine. minderen, w. o. en b.: mindern, ab-nehmen [onr.l; (bij het kousenbreien:) mindern; beginnen te -: zu mindern an-fangen [onr.]; zeil -: (zeew.) die Segel mindern. minderheid, vr.: (i. a. b.) Minder-quot;heit [vr.]. minderins:, vr.: Minderung [vr.],(das) Mindern ; in - betalen: abschlaglichbezah-len, auf Abschlag bezahlen. minderjarig:, bv. n.: minderjahrig, unmündig, minorenn; I -jarige, m. en vr.: (der, die) Minderjahrige, (der,die) ünmün-dige, (der, die) Minorenne; -jarigheid, vr.: Minderjahrigkeit [vr.], Unmündigkeit [vr.], Minorennitat [vr.]; -man, m. enk.: geringe Leute* [m. mrv.], (das) geringe Volk (Zie spr. nieerderman). mine, vr.: Miene [vr.]. mineeren, w. o.: miniren [ie]. mineraaU o.: Mineral [o.; -ien]; kabinet van mineralen: Mineralienkabinet [o.j, Mineraliensammlung [vr.]. I -, bv. n.: mineralisch; I -rijk, o.: Mineralreich [o.l (als bv. n.: reich an Mineralien); -water, o.: Mineralwasser [o.]. mineralogie, vr.: Mineralogie l.vr.1, Minerallehre [vr.], Mineralkunde [vr.], Mi-nerlehre [vr.], Minerkunde [vr.]. iiiineraloK'iNeh, bv.n.: mineralogisch. mineraloog, m.: Mineralog [m.], (der) Minerkundige. mineiir, m.: [ie] Minirer [m.]. Mineur [m.]. Minerva, vr.: (tab.) Minerva [vr.].. minerval, o.: Schulgeld [o.]. mineur, m.: (mil.) Minengraber [m.I, [ie] Minirer [m.]. mingel, o.: Zie mengel, mingenot, o.: Liebesgenuss [in.]. Mingrelië, o.: (adk.) Mingrelien fo.]. m in i at uur, o.: Miniatur [vr.]; in -: in Miniatur; I -portretje, o.: Miniaturpor-trat |o.l; -schilder, m.: Miniaturmaler [m.]; het -schilderen: die Miniaturmalerei; -schilderij, vr.: Miniaturgemalde [o.]. miniem, bv. n.: 1) wenig; 2) klein; 3) gering. Miniemen, m. mrv.: (kkl.) Minimen [m. mrv.]. minimiini, o.: Minimum [o.]. minister, m.: Minister [m.]; - zonder portefeuille: Minister ohne Portefeuille; - van Binnenlandsche Zaken: Minister des Innern; - van Buitenlandsche Zaken: Minister der ausseren (auswartigen) Ange-legenheiten; - van Financiën: Finanzmi-nister [m.j; - van Oorlog: Kriegsminister [m.I; - van Marine: Marineminister [m.]; - van Koloniën: Minister der Koloniën; -van Justitie: Justizminister [m.]; - van Politie: Polizeiminister [m.1; - van Eere-dienst: Kultusminister [m.]; - van Koophandel: Handelsminister [m.]; - van Handel en Nijverheid: Minister der Handels-und Industrie-Angelegenheiten; - van Waterstaat: Waterstaatsminister [m.]; - van |
MINISTERIE.
360
MISBAAR.
|
Openbare Werken: Minister der öffent-lichen Bauten; - van Openbaar Onderwijs: Minister des öffentlicnen Unterriehts; -van Staat: Staatsminister Lm.l; raad lm.] van -s: Zie -raad; 1 -raad, m.: [tl Minis-terrath [m.1; -president, m.: Ministerpra-sident [m.]; -resident, m.: (dipl.) Minister-Resident [m.]. ministerie, o.: 1) Ministerium [o.; -rien); - van.... Zie iiiinister van.... en zet overal „Ministeriumquot; in plaats van „Ministerquot;; verandering: van Minister-wechsel lm.]; 2) Ministerium lo.], Amts-hülfe [vr.]; door het - van eenen notaris: durch das Ministerium eines Not ars; 3) het Openbaar -: (rcht.) der öffentliche Anklager. ministerieel, bv. n.: ministeriell; (in Sam.:) Ministerial....; een - besluit: ein Ministerialbesehluss lm.; üj; eene -e be-schikking: eine ministerielle Verfiigrungr; de -e portefeuille: die Ministerportefeuille; de -e verantwoordelijkheid: die Minister-verantwortlichkeit; de - crisis: die ministerielle Krise. . minium, o.: Meiinig [m.j. minnaar, m.: Liebhaber lm.], minnares, vr.: 1) Geliebte [vr.]; 2) Liebhaberin [vr.]. minnary, vr.: Liebschaft [vr.], Lie-beshandel Lm.]. minne, vr.: 1) Liebe [vr.]; 2) Güte [vr.]; 3) Amine [vr.], Saugramme [vr.]; drogre -: Kinderwarterin [vr.]; in der -: gütlich, in der Güte; om der - Gods : um Gottes Willen; 1 -brief, m.: Liebesbrief [m.]; -broeder, m.: (kkl.) en -broedersklooster, o.: Zie miiulerbroeder; -dicht, o.: Liebeslied [o.], (das) erotische Gedicht; -dichter, m.: (der) erotische Dichter; -g'od, m.: (fab.) Liebesgrott [m.]; -groodje, o.: (der) kleine Kupido; -kind, o.: Pflegrekind |o.| einer Amme;-koozen, w. o.: liebeln (als z. n. o.: Liebelei [vr.]); -koozerij, yr.: Liebelei [vr.j; -koozingr, vr.: (das) Liebeln; -lonkje, o.:Liebesblick [m,]. minnelijk, bv. n. en bw.: grütlich, in der Güte; bij -e schikking-: auf dein \Veg:e gütlichen Verg-leichs. minne-mallen, w. o.: liebeln; I-moeder (-moer), vr.: Amine [vr.l, Saugramme [vr.]. minnen, w. b.: 1) (zooien:) saugren; 2) uit - gaan: sich als Saugramme ver-miethen [tj; 3) (beminnen:) lieben. minnend, bv. n.: liebend; een - paar: ein Liebespaar [o.]: het -e paar: das Lie-bespaar. niinne-nUd, m.: Eifersucht [vr.]; | -nijdig-, bv. n.: eitersüchtig; -schuw, bv. n.: liebescheu; -stuip, vr.: Anfall [m.; aj von Liebeswuth [t]; -vlaag, vr.: Anfall [m.; al von Verliebtheit; -zang, m.: Liebeslied [o.]; -zanger, m.: (hist.) Minnesanger [m ]. Minnesinger [m.]; -zucht, vr.: Liebessehn-sucht [vr.] (als z. n. m.: Liebesseufzer [m.1). Minoriet, m.: (kkl.) Minorit [m.1; Minorietenklooster, o.: Minoritenkloster lo.; ö]. minoriteit, vr.: Minoritat [vr.]. Ulinotaurus, m.: (fab.) Minotaur [m.]. minst, bv. n. en bw. (o. tr.): mindest, |
wenigst, geringst; ik kreeg het -: ich be-kam am mindesten, ich bekam am wenig-sten; in het - niet: nicht im Mindesten, nicht im Geringsten; op zijn -: mindes-tens, wenigsteas; ten -e: wenigstens: I -genomen, bw.: Zie minstens. minstens, bw.: mindestens, wenigstens. minstreel, m.: Minstrel [m.1. minus, bw.: minus; plus -: mehr oder weniger, ungefahr; I -teeken, o.: Minus-zeichen [o.]. minuteeren, w. b.: konzipiren [ie], minuten, vr. mrv.: (tijdr.] Minuten [vr. mrv.1; (in ambtsstijl:) Konzepte [o. mrv.]; I -wijzer, m.: Minutenzeiger lm.], minutieus, bv. n.: minutiös. minuut, vr.: (tijdr.) Minute [vr.]; (in ambtsstijl:) Konzept [o.]; I -glas, o.: Mi-nutenglas [o.; a]; -schoten, o. mrv.: Mi-nutenschüsse [m. mrv.]; -wijzer, m.: Minutenzeiger lm.l. min-vermogrend, bv. n. (flg.) dürf-tig, arm (de -vermogenden: die Dürf-tigen, die Armen); 1 -ijverig, bv. n.: eiter-süchtig. minzaam, bv. n.: freundlich, leutselig; I -heid, vr.: Freundlichkeit lvr.J,Leutselig-keit [vr.]. minziek, bv. n.: liebekrank, liebes-krank; i -heid, vr.: Liebeskrankheit [vr.]. mirabelle. vr. (mirabellepruim, vr.): Mirabelle [vr.]; I -boom, m.: Mirabellen-baum [m.; al. miraculeus, bv. n.: mirakulös, wun-derbar. mirakel, o.: Mirakel lo.]. mirre, vr.: (pik.) Mirrhe lvr.1, Myrrhe [vr.]; tinctuur van -: Mirrentinktur lvr.1; I in Sam.: Mirrhen____ mirt, m.: (pik.) Mirte lyr.l, Myrte[vr.]; I -achtig, bv. n.: mirtenartig. mirte, in Sam.: Mirten— mirten, m. mrv.: (pik.) Mirtenbaume lm. mrv.], Mirtenstraucner [m. mrv.], Mirten [vr. mrv.]; I -bosch, o.: Mirtenwald [m.; a]ï -boschje, o.: Mirtenwaldchen [o.], Mirtenhain lm.]; -geur, m.: Mirtenduft lm.; ü]; -wijn, m.: Mirtenwein [m.1. mis, vr.: 1) (kkl.) Messe [vr.l; stille -: stille Messe [vr.]; de - doen (de - lezen): die Messe lesen [onr.]; geene twee-sen doen voor één geld: (tig.) nicht zweimal das Namliche sagen; 2) (muz.) Messe [vr.l; eene - componeeren: eine Messe kompo-niren [ie]; 3) (kph.) Messe [vr.l, Jahrmarkt [m.; a]; de Leipziger -: die leipziger Messe; de -sen bezoeken: die Messen beziehen [onr.1; 4) (niet raak zijnde schot, slag, stoot, enz.:) Fehlschuss [m.; ül, Fehl-schlag lm.; a], Fehlstoss lm.; ö] u. s. w.; 5) (vergissing, abuis:) Fehler lm.l, [t] Irr-tnum lm.; ü]. I bw.: nicht richtig; het - hebben (fam.: de plank - zijn): sich ir-ren. misantliroop, m.: Misanthrop lm.], Menschenhasser [m.], Mensehenfeind [m.]. misantliropie, vr.: Misanthropic [vr.l, Menschenhass [m.1, Menschenfeind-liehkeit [vr.], Menschenfeindschaft [vr.l. misanthropiselL, bv. n.: misanthro-pisch, menschenfeindlich. lm is baar. bv. n.: entbehrlich; I -heid, vr.: Entbehrlichkeit [vr.]. |
MISLEZEN.
MISBAAR.
361
|
Imi^baar, o.: Spektakel Im.J; een groot - maken: einen grossen Spektakel machen. mis-bak. o.: (das) fehlgeschlagene (oder: misslungene) Geback, (fig. tam.) Missgestalt Ivr.], Unding lo.]; 1 -bakken, bv. n.: sehlecht gebacken, (fig:.) verunstal-tet; -baksel, o.: Zie -bak; -billijken, w. b.: missbilligen; -billijker, m.: Missbilli-ger | m.]; -billijking, vr.: Missbilligung [vr.]; -billijkster, vr.: Missbilligerin [vr.1; -boek, o.: (kkl. en kph.) Messbueh [o.;üi;-brood, o.: (kkl.) Hostie [vr.]; -bruik, o.: Miss-brauch [m.; iij (-bruik maken van: Miss-brauch machen von); -bruiken. w. b.: missbrauehen; -bruiker, m.: Missoraucher [m.1; -bruiking, vr.: (das) Missbrauehen; -bruikster, vr.: Missbraueherin [vr.]; -catalogus, in.: Messkatalog [m.]. miwcellaneën, vr.: mrv.: Miscella-neen [vr. mrv.]. Zie men^elingeii. mis-daad. vr.: Verbrechen lo.J, Mis-sethat [vr.]; |-dadigj bv. n.: verbrecherisch; -dadigheid, vr.: (das) Verbreeherische; -dadige, vr.: 1) Verbreeherin [vr.], Misse-thaterin [vr.], 2) Sehuldige [vr.]; -dadiger, m.: Verbreeher [m.], Missethater [m.|; -dadigster, vr.: Zie no. 1-cladige;-deeld, v. dw.: sehlecht versehen (- aan: mit), ent-blösst (- aan: von) (hij is niet -deeldaan: er ist nicht entblösst von, es fehlt ihm nicht an); -deelde, m. en vr.: (der, die) stiefmütterlich Behandelte; -deeldheid, vr,: (das) Entblösstsein (- aan: von); -diender, m.: (kkl.) Chorknabe [ni.];-die-ner, m.: (kkl.) Messdiener [m.],Priesterge-hülte [m.J, Akoluth [m.1; -dienst, m.:(kkl.) Messamt [o.J. mi m doen, w. b.: verkehrt thun (1). mis doen, w. o.: sich verschulden, sich vergehen [onr. |; - jegens iemand: sich an Einem verschulden [oder: vergehen], sich wider Einen verschulden [oder: vergehen]; iets -: etwas yerüben; wat heb ik misdaan: was habe ich verübt?, was habe ich versehuldet?). mis-doopen, w. b.: [3] einen verkehr-ten Namen geben [onr.]; I -draaien, w. o.: fehlschlagen [onr.], misslingen [onr.]; -dracht, vr.: (vea.) Fehlgeburt [vr.]; -drachtig, bv. n.: (vea.) unzeitig ablegend. miss-gebarend; zich -dragen, w. w.: sich übel aufführen, sich sehlecht betragen [onr.j; -dragingren, vr. mrv.: (das) slechte Betragen [enk.], (die) üble Aufführung [enk.]; -druk, o.: Fehldruck [in.], Missdruck [m.], (lig.) Makulatur [vr.]; -drijf, o.: Vergehen jo.]; -drijven, w. b.: verüben ; -duiden, w. b.: missdeuten; -duiding, vr.: Missdeutung Ivr.]. mine, vr.: (spl.) Einlage [vr.], Einsatz |m.; a|. miserabel, bv. n.: miserabel, miserabiliteit, vr.:Miserabilitat [vr.]. misère, vr.: Elend [o.]; (in 't bostonspel:) Misère [vr.]. miserere, o.: (kkl. en muz.) Miserere lo.]. miserie, vr.: 1) Elend [o.]; 2) Misera-bilitat [vr.]. |
mis-seboorte, vr.: Fehlgeburt [vr.], (fig.) Missgeburt [vr.]; | -gelden, w. b.: entgelten [onr.]. misgiven, w. b.: verkehrt geben [onr.j, talsch geben [onr]. mis geven; zich iets w. w.: Zie ontgeven. mis-gewaad, o.: (kkl.) Messgewand io.;aj; l-gewas, o.: Misswachs [m.], (fig.) Missgewachs [o.], (ook:) Missgestalt [vr.], Unding [o.]; zich -gissen, w. w.: sich ir-ren; -gissing, vr.: [t] Irrthum [m.; ü], (zeew.) Missgissung [vr.]; -goed, o.: (kph.) Messgut [o.; üj; -greep, m.: Missgriff [m.], Fehlgritf [m.] (eenen -greep doen: muz.: einen falschen Gritf thun [onr.j, fig.: sieh irren). in is grypen, w. o.: missgreifen [onr.], fehlgreifen [onr.j. misgrupen (zich), w. w.: sich ver-greifen [onr.j; zich aan iemand of iets -: sich an Einem oder etwas vergreifen [onr.]. mis-gimnen. w. b.: (aan iemand iets -: Einem etwas) misgönnen; I -gunstig, bv. n.: missgünstig: -gunstigheid, vr.: Missgunst [vr.j; -hagen, w. b.: missbeha-gen [3] (als z. n. o.: [dasj Missbehagen), misstallen [onr.]; -hagend, bv. n.: missbe-hagend, missbenaglich, missfallig; -handelaar, m.: Misshandler [m.J;-handelaarster, vr.: Mishandlerin jvr.j; -handelen, w. b.: misshandeln; -handeling:, vr.: Miss-handlung: [vr.j; -handen, w. b.: Zie ont-lianden; -hebben (met „hetquot;), w. b.: sich irren (gij hebt het -: Sie irren sich); -hemd, o.: (kkl.) Messhemd [o.j; -hooren, w. b. en o.: misshören, (fig.) missverstehen [onr.j (als twee woorden: kkl.: Messe horen). misje, o.: 1) (kkl. fam.) Messchen [o.], Messlein [o.]; 2) (mislukking:) misslun-gene Geschichte [vr.j, fehlgeschlagene Geschichte |vr.], (fig:.) getauschte Hott-nung [vr ]; 3) (vlk. fam.) unzeitige Geburt [vr.]. mis-kannetje, o.: (kkl.) Messkanne Ivr.]; I -kelk, vr.: (kkl.) Messkelch [m.] (-kelkschoteltje of dekseltje : Kelchdeckel [m.1, Kelchteller [m.]); -kennen, w. b.: verkennen [onr.]; -kenning, vr.: Verken-nung [vr.j; -kleed, o.: (kkl.) Messkleid [o.j; -kleurig-, bv. n.: missfarbig:, missfarben; -klok, vr.: (kkl.) Messglocke [vr.j; -kocht, v. dw. (zich -kocht hebben aan iets, of: -kocht zijn aan iets: sich an etwas ver-kauft haben, einen Misskauf [Fehlkauf, schlechten Kaufj an etwas gemacht ha-ben); zich -koopen, w. w.: einen Misskauf [Fehlkauf, schlechten Kaufj machen (zich -koopen aan iets: sich an etwas verkaufen); -kraam, vr.: (vlk.) Fehlgeburt Ivr.]; -kijk, m.: Versehen [o.J; -kijken, w. o.: sich versehen [onr.]; -leiden, w. b.: irreführen, hintergehen [onr.j, betrügen: -leider, m.: Betrüger [m.1); -leiding, vr.: Betrug: [in.]; -leidster vr.: Betrügerin [vr.j. m i s lezen, w. b.: verkehrt lesen [onr.j (als twee woorden, w. o.: kkl.: die Messe |
Bij vele met „misquot; aanvangende werkwoorden met den klemtoon op de voorste lettergreep is de beteekenis anders, dan wanneer de tweede lettergreep den klemtoon heeft; zoo b. v. m is handelen en mishandelen; en eenige andere.
MIS L E ZEN.
MISWAS.
362
|
lesen Lonr.J en dit als z. n. o.: Messlesen [o.]. mislezen (zich), w. w.: sieh verlesen [onr.]. mis-loopen. w. o.: irre gehen [onr.J, den rechten. Weg verfehlen. (fig.) schiet j^ehen [onr!], (ook:) misshngen [onr.l, lehlschlagen [onr.J (als w. b.: 1. entgehen [onr. [SJ; een gevaar -loopen: einer Ge-fahr entgehen [onr.J; 2. sich entgehen lassen [onr.J; zulk eene schoone gelegenheid wil ik niet -loopen: eine so schone Gelegenheit will ich mir nicht entgehen lassen; 3. verfehlen; laat ons oppassen dat we elkander niet -loopen: lasst uns dafür sorgen dass wir einander nicht verfehlen); 1 -lukken, w. o.: misslingen [onr.J, fehlschlagen [onr.J; -lukking, vr.: Misslingen [q.J, Fehlschlagen [o.J; -maakt, bv. n : 1) missgestaltet, missgestaltig, 2) ver-unstaltet; -maaktheid, vr.: Missgestaltheit lvr.1, Ungestaltheit [vr.J; -maken, w. b.: verunstalten, (fig.) entstellen; -making, vr.: Verunstaltung [vr.J, (fig.J Entstellung [vr.J; -moedig, bv. n.: missmüthig |tj; -moedigheid, vr.: [tj Missmuth [m. j; -noegd, bv. n.: missvergnügt; -noegen, o.: Missvergnügen [o.J; -offer, o.: (kkl.) Messopfer [o.J; -oordeelen, w. o.: falsch urtheilen [tj, missurtheilen [tj; -pas, m.: Fehltritt [m.) (ook fig.). mispel, vr.: (pik.) Mispel [vr.J; I-bloesem, in.: [tj Mispelblüthe [vr.J; -boom, m.: Mispelbaum [m.; aj; -bruin. bv. n.: mis-pelbraun. miM-plaatsen, w. b.: au den un- rechten Ort stellen, (fig.) übel anbringen [onr.J; -plaatst, bv. n.: 1) übel ange-bracht, 2) unpassend; -plaatstheid, vr.: 1) (das) (Jebelangebrachte, 2) (das) Un-passende; -priester, m.: (kkl.) Messpriester [m.J; -prijselijk, bv. n.: tadelns-werth [tj, tadelnswürdig;-prijselijkheid,vr.: Tadelnswürdigkeit [vr.J; -prijster, vr.: Tadlerin (vr.j; -prijzen, w. b.: tadeln; -prijzer, m.: Taaier [m.J; -prijzing, vr: Tadel [m.J, (das) Tadeln; -punt,o.: 1) (spl.) Fehlstoss [m.; öj. Kicks [m.J (een -punt geven: einen Kicks machen), 2) (iron.) IJnding [o.J, Xullitat [vr.J; -rekenen, w. o.: missrechnen (zich -rekenen, w. w.: sich verrechnen); -rekening, vr.: Missrech-nung [vr.J, Rechnungsfehler [m.J, (fig.) Strich [m.J durch die Rechnung, getauschte Hoffnung [vr.J, fehlgeschlagene Erwartung [vr.J. Hiss, vr.: (das engJische) Fraulein. missaal, o.: 1) (kkl.) Missale [o.J, Messbuch [o.; üj; 2) (typ.) Missal [vr.J. misschien, bw.: vielleicnt. misschieten, w. o.: fehlschiessen [onr.J (-geschoten, tsw.: fehJgeschossen!). mi^selyk, bv. n.: 1) (van menschen:) Neigung zum Erbrc^chen fühlend; ik ben -: es ist mir übel, es ist mir brecherlich (oder: brecherisch); 2) (van dingen:) ekel-haft, Ekel erregend, widerlich; een - gezicht: ein Ekel erregender Anblick, (oolc:) em widerliches Gesicht; 3) (fig. fam.) miss-lich; eene -e historie: eine missliche Ge-schichte; een - parket: eine missliche Lage; I -heid, vr.: 1) Uebelkeit [vr.J, Nei- fung [vr.J zum Erbrechen, 2) Ekelhaftig-eit Ivr.J, Widerlichkeit [vr.J, 3) Misslich-keit [vr.J.ung [vr.J zum Erbrechen, 2) Ekelhaftig-eit Ivr.J, Widerlichkeit [vr.J, 3) Misslich-keit [vr.J. |
missen, w. o.: fehlen; dat mist nooit: das fehlt nie; dat kan niet -: das kann nicht fehlen; gissen doet -: (spr.) Zie fissen. I -. w. b.: 1) (derven:) entbenren, missen; 2) (nergens kunnen vinden:) vermissen; 3) (misloopen, misslaan, misstoo-ten, enz.:) verfehlen; 4) niet veel te -hebben (niet veel kunnen -): nicht vielzu spenden haben. missie, vr.: (kkl ) Mission [vr.J; inwendige -: innere Mission [vr.J. missionaris, m.: (kkl.) Missionar [m.J, Glaubensbote [m.J. missive, vr.: Schreiben [o.J, Brief |m.J. mis-slaan, w. o. en b.: fehlschlagen [onr.J (den bal -slaan: fig. fam.: fehlschiessen [onr.J, sich irren); i-slag, m.: (fig.) Fehler [m.J, [tj Irrthum [m.; üj, (ook:) Fehltritt [m.J (eenen -slag begaan: 1. einen Fehler begehen [onr.J, 2. sich irren, 3. einen Fehltritt thun [onr.l); -springen, w. o.: fehlspringen [onr.J; -sprong, m.: Fehlsprung [m.; üj; -staan, w. o.: übel stehen [onr.J, übel kleiden, verunzieren; -stand, m.: Missstand [m.J, Uebelstand [m.J; -stap, m.: FehJtritt [m.| (ook fig.); -stappen, w. o.: fehltreten [onr.J, einen Fehltritt tliun [onr.J; -steken, w. o.: fehlstechen [onr.J; -stoot, m.: Fehlstoss [in.; öj, (in biljartspel:) Kicks [m.J; -stooten, w. o.: fehlstossen [onr.J; -sturen, w. o. en b.: (zeew.) fehlsteuern. mist, m.: (nevel:) Nebel [m.J; (mest:) Mist [m.J. mistaclitisr, bv. n.: nebelig; 1 -heid, vr.: nebelige Seschatfenheit [vr.J. mis-tasten, w. o.: fehlgreifen [onr.|r (fig.) einen Fehlgritt'thun [onr.J; I-tasting, vr.: (das) Fehlgreifen, (fig.) Fehlgritt [m.J. mistel, ra.: (pik.) Mistel [vr.J. mis-teilen, w. o.: falsch zahlen (zich -tellen, w. w.: sich verzahlen); I-telling, vr.: Verzahlung [vr.J, Fehler [m.J im Zahlen. misten, w. onpers.: nebeln; het mist: es nebelt. misthoop, m.: Misthaufen [m.J. mis-tred,m.: Fehltritt [m.J; l-troostelijk (-troostig), bv. n. en bw.: muthlos [tj, un-trostlich; -troostigheid, vr.: [tj Muthlosig-keit [vr.J, Untrostlichkeit [vr.J; -trouwen, z. n. o.: Misstrauen [o.j (als w. b.: miss-trauen; iemand of iets -: Einem oder einer Sache misstrauen; I zicli -trouwen, w. w.: missheirathen [tj, eine Misshei-rath [tj thun [onr.J); -trouwig, bv.n.:miss-trauisch, argwöhnisch; -trouwigheid, vr.: (das) misstrauischeWesen, Argwöhnigkeit [vr.J. mist-wagen, m.: Mistwagen [m.J. mis-vatting, v.: [sj Missverstiindniss [o.J, [tj Irrthum lm.; üj; 1-verstaan, w. b.: missverstehen [onr.J; -verstand, o.: Missverstand [m.J, [sj Missverstandniss [o.J; -vervig, bv. n.: Zie -kleurig; -vormd, bv. n.: 1) missgestaltet, 2) verunstaltet; -vormdheid, vr.: Missgestaltheit [vr.J, Un-gestaJtheit [vr.J; -vormen, w. b.: verunstalten, (.fig.) entstellen;-vormig, bv. n.: missförmig; -vormigheid, vr.: Missform [vr.J; -vorming, vr.: Verunstaltung [vr.|, (fig.) Entstellung [vr.J; -vouw, vr.: unge-hörige Falte [vr.J; -was, o.: Misswachs |
MIS-WEGEN.
MOEDE.
363
|
[m.], Missernte [vr.J, Missgeschopt' [o.], Missgeburt |vr.]. Undingr [o.];-wegren, w. w.: verkehrt wagen [onr.j; -werpen, w. b.: fehlwerfen [onr.J; - wijzen, w. b.: verkehrt zeigen, falsch zeigen, (zeew.) missweisen Lonr.]; -wijzer, m.: (zeew.) Missweiser [in.], (der) missweisende Kompass; -zeggen, w. b.: (fig.) zu viel sagen (ik geloot niet dat ik er iets aan -zeg, als ik beweer, dat ...: ich glaube nicht et-was zu viel zu sagen, wenn ich behaupte, dass ....); -zeilen, w. o.: verkehrt segeln, (fig.) ausweichen [onr.] |3] (eene gevaarlijke klip -zeilen: einer gefanrlichen Klippe ausweichen [onr.1); -zien, w. b.: tehlsehen [onr.]. mitrailleeren, w. b.: mitrailliren [ie]. mitraillense, vr.: Mitrailleuse [vr.]; (iron.) Kugelspritze [vr.]. Imits, z. n. o.: Bedingung [vr.l; er is een - bij: es ist eine Bedingung dabei, es ist ein Aber dabei. I -, vz.: mit; - dezen, (brf.) mit diesem Briefe. Iniits. vgw.: unter der Bedingung, dass ..., mit dem Beding, dass ..., wotern, wenn nur; I -dien, bw.: mithin, folglich, demnach; -gaders, bw.: so wie auch, nebst, sammt. mixtuur, vr.: Mixtur |vr.]. mneinonick (mnemotechniek), vr.: Mnemonik [vr.], (s] Gedachtenisskunst [vr.]; leeraar in de -: Mnemoniker [m.]. mobiel, bv. n.: mobil; - maken (- verklaren): mobil machen, mobilisiren [ie] I -verklaring, vr.: [ie] JVIobilisirung [vr.], (das) Mobilmachen. mobilair, o.: 1) Mobiliar [o.j; 2) Mo-biliarsteuer [vr.]; belasting op het Mo-biliarsteuer (vr.). mobilisatie, vr.: [ie] Mobilisirung [vr.]. mobiliseeren, w. b.: mobilisiren [ie]. mobili8eerin$r, vr.: [ie] Mobilisirung [vr.]. molt;lde, vr.: Schlampe [vr.], Schlumpe [vr.]. moeiden, w. o.: im Schlamm wühlen. I -, w. b. mit Schlamm beschmutzen; aardappelen -: aut' einem umgewühlten Kartof-felacker die noch liegen gebliebenen Kar-toffeln zusammen suchen. modder, vr.: Schlamm [m], [t] Koth [m.], (inz.) ft] Gassenkoth [m.J; in de -trappen: in den Koth [t] treten [onr.]; in de - stikken: im Schlamm ersticken. modderen, w. b.: arrangiren [ie], in Ordnung bringen [onr.]; oneenigheden-: Uneinigkeiten schlichten (beilegen, aus dem Wege raumen). i -, w. o.: (zeew.) muddern. modderig, bv. n.: schlammig; I -heid, vr.: schlammige Beschaffenheit [vr.]. modderinj?, vr.: [ie] Arrangirung [vr.]. modder-krabber, m.: 1) Schlamm-krücke [vr.], 2) Zie -man; I -laarzen, vr. mrv.: Wasserstiefel fm. mrv.], (fig. fam.) schmutzige Stiefel [m. mrv.]; -man, m.: schlammraumer [m.]; -molen, m.: Schlamm-mühle [vr.], Baggermaschine [vr.J; -schuit, vr.: Schlammprahm [m.] (als eene vlag op eene -schuit: spr.: Zie vlas); -sloot, vr.: Schlammgraben [m.|. |
modderaar, m.: [ie] Arrangirer [m.]. modderaarster, vr.: [ie] Arrangire-rin [vr.]. modderachtig, bv. n.: Schlammar-tig; I -heid, schlammartige Beschaffenheit [vr.1. mode, vr.: Mode [vr.]; in de -: (zijnde:) in der Mode, (komende:) in die Mode; uit de - zijn of geraken: aus der Mode sein oder kommen lonr.]; naar de -: nach der Mode; I -blad (-journaal), o.: 1) Modezeitung fvr.], 2) Modezeit-schrift [vr.]; -gek, m.: Modenarr [m.], Mo-delaffe [m.j. model, o.: (i. a. b.) Modell [o.]. modelleeren, w. b.: modelliren jie]. modelleur, m.: [ie] Modellirer [m.]. mofle-maakster, vr.: 1) Putzma-cherin [vr.], Modistin [vr.], 2) Modehan-dlerinfvr.l; I-plaat,vr.: Modenkupfer [o.], Modenbild [o.]; -pop, vr.: Zierpuppe [vr.]. Modedame [vr.]. moderateur, m.: (wkt.) Regulator [m.], Moderateur [m.]; I -lamp, vr.: Mode-rateurlampe [vr.]. moderatie, vr.: Moderation [vr.], Massigung [vr.]. modereeren, w. b. moderiren [ie], modern, bv. n.: modern; de -e talen: die neuern Sprachen; de -e godgeleerdheid: die moderne Theologie. moderniseeren, w. b.: modernisiren [ie], modern machen. ■noderniseering, vr.: [ie] Modernisi-rung [vr.]. modest, bv. n.: modest. modestie, vr.: Modestie [vr.]/ mode-waren, vr. mrv.: Modewaaren [vr. mrv.]; I-werkster, vr.: Putzmacherin [vr.] -winkel, m.: Modehandlung [vr.ly Putzhandlung [vr.]; -ziek, bv. n.: mode-süchtig, putzsüchtig; -zot, m.: Zie -gek; -zucht, vr.: Modesucht [vr.], Putzsucht [vr.]. niodiflëeren, w. b.: modificiren [ie] .... modi so h. bv. n.: .... modisch ; nieuw -: neumodisch. modiste, vr.: Modistin [vr.]. modulatie, vr.: (muz.) Modulation [vr.]. moduleeren, w. b. en o.: (muz.) mo-duliren [ie]. modus, m.: (Lat.) Modus [m.]; - vi-vendi: (Lat.) Modus vivendi [m.]. Inioe (= moeder), vr.: Mama [vr.]. Mutter [vr.; ü]. Imoe (= moede), bv. n.: müde: iets • zijn of worden: einer Sache überurüssig sein oder werden [onr.]; het leven - zijn: des Libens überdrüssig (des Lebens müde, des Lebens satt) sein. I - (van „gemoedquot;) met „tequot;: Zie moede 3e nmv. moed. m.: (*) Muth [m.]; - vatten: Muth fassen; den - verliezen: den Muth verlieren [onr.]; aan iemand - geven: Einem Muth machen; aan iemand den - benemen: Einem den Muth benehmen [onr.]. Imoede, bv. n.: müde. Zie bv. n. moe. Imoede, 3e nmv. (van „moed' = „gemoedquot;) met „tequot;: blij te -: frohen Muthes; droef te -: in trauriger Gemüthsstimmung [t]; wel te -: Wohlgemuth [tl. (*) Overal [tl. |
MOER-KONIJN.
MOEDELOOS.
364
|
moedeloos, bv.n.: muthlos [tJ; I -heid, vr.: [tj Muthlosigkeit [vr.J. moeder, vr.: Mutter |vr.; ü]; (in een g-asthuis, weeshuis, enz.:) Vorsteherin [vr.]; - worden: Mutter werden [onr.]; de -Gods: (theo.) die Mutter Grottes; de - der broden: (fab.) die Mutter der Götter; J -aard, m.: Mutternatur (vr.J; -breuk,vr.: Vortall [ui.] der Gebarumtter; -Godsbeeld, o.: Muttergrottesbild [o.J; -kwaal, vr.: (gnk.) Mutterbeschwerde [vr.], Mutterweh fo.], Mutterplage [vr.]; -liet, tsw.: liebe Mutter (daar helpt green - lief aan: dem ist nicht abzuhelten); -liefde, vr.: Mutterliebe Ivr.j. moederloos, bv. n.: mutterlos; 1 -heid, vr.: Mutterlosigkeit [vr.]. moederlijk, bv. n. :iiiütterlich; i-heid, vr.: Mütterlichkeit [vr.]. moeder-maagrd, vr.: (theo.) (die) heilige Jungfrau, (die) Mutter Gottes; l-naakt, bv. n.: mutternaekend, mutternaekt; -pil, vr.: (hik.) Mutterzapfchen [o.], Mutter-kranz [m.; a), Mutterring [m.]. moeders, vr. mrv.: Mütter [vr. mrv.]. i -, in Sam. I -bewiis, o.: (reht.) [tj Mutter-theil [in,], [tl Antneil [m.J aus der Ver-lassensehaft der Mutter; -broeder, in.: Bruder [m.; ü] (meiner, deiner, seiner, ihrer, unserer, Ihrer, ihrer) Mutter, moederschaap, o.: Mutterschaf [o.|. moederschap, o.: Mutterschaft [vr.]. moederschoot, m.: Muttersehooss [m.]; op den - zitten: im Muttersehooss sitzen [o.].1 moeders-soed. o: Muttergut [o.; ü]; I -kindje, o.: Mutterkindehen[o.j;-moeder, vr.: die Mutter [vr.; ü] meiner Mutter (uwe -moeder: die Mutter deiner Mutter; enz. Zie -broeder), Grossmutter [vr.; ü] von mütterlicher Seite; -pappot, m.: Zie pappot. moeder-staat, m.: (stk.) Mutterstaat lm.],(staat van moeder:) Mutterstand[m.], Mutterschaft [vr.]. moeders-vader, m.: Grossvater [m.; a] von mütterlicher Seite. moeder-vlek, vr. (-vlekje, o.): Mut-terflecken [m.], Muttermaal [o.]; I -vlies, o.: (ontl.) Jungfernhautchen |o.];-zetsel, o.: Zie -pil; -ziel, vr.: Mutterseele [vr.] lt;-ziel alleen: mutterseelenallein). moedig, bv. n.: muthig (*); 1 -heid, vr.: Muthigkeit [vr.J, Muth [ni.]. moeds. in Sam. I Zie goedsmoeds, moedwil, m.: MuthwiUen [m.]; met -(uit -): 1) muthwillig, 2) vorsatzlich; zonder -: ohne Absicht. moedwillig, bv. n.: 1) muthwillig; 2) vorsatzlich; 1 -heid, vr.: Muthwilligkeit [vr.]. moeheid, vr.: Müdigkeit [vr.]. moei, vr.: Muhme [vr.]. Tante [vr.]. moeieiyk, bv. n.: 1) mühselig, schwierig, scnwer; (fig.) beschwerlich; 2) böse, zornig; alle beginselen zijn -: lt;spr.) aller Anfang ist schwer; ik wil mij niet - daarover maken: ich will mien nicht darüber ereifern; zich - maken :sich böse machen; het zich zeiven - maken: es sich sauer machen; 1 -heid, vr.: Mühse-ligkeit [vr.], Schwierigkeit [vr.], (fig.) Be-schwerde [vr.]; -heden, vr. mrv.: |
1) Schwierigkeiten [vr. mrv.], 2) Ungele-genheiten [vr. mrv.]. moeien, w. b.: belastig-en. moeite, vr.: 1) Mühe [vr.]; aan iem. - veroorzaken (aan iem. - geveh): Einem Mühe machen; - doen (zich - geven): sich Mühe geben [onr.], sich Mühe machen, sich bemühen; greene - ontzien: keine Mühe scheuen; kosten noch - sparen: weder Kosten noch Mühe sparen; net zal mij veel - kosten: es wird mir (oder: mich) viel Mühe kosten; vergreefsche -(- voor niet): verg-ebliche Mühe, Mühe umsonst; ik zal u de - sparen: ich will Sie der Mühe überheben; ik zal mij de -getroosten: ich werde mich der Mühe ge-trösten; het loont de - niet: es lohnt (es verlohnt) die Mühe (oder: der Mühe) nicht, het is de - niet waard: es ist der Mühe nicht werth [t]; het is eene geringe -: -es ist eine greringe Mühe; zonder -: ohne Mühe; zonder - heeft men niets : (spr.) was nicht sauert, das süsst nicht; 2) Mandel [m. mrv.], Zwist [m.l, Mader [m.], Streit [m.]; met iedereen - nebben: Handel mit aller Welt haben; i -maker, m.: Handelmacher [m.]. moei, ra.: (gem.) Maul [o.; al: hij moet zijn - houden: er muss das Maul halten; hij hield zijn -: er hielt das Maul; iemands - stoppen: Einem das Maul stopfen; iemand op zijn - komen: (pop.) Einem aut das Maul schlagren [onr.] moelje, vr.: Hatendamm [m.; a). moelwerk, o.: (gem.) Maulwerk [o.], Mundwerk [o.]. moer, vr.: 1) (grem.) Mutter [vr.; ü]; de duivel en zijne -: (gein.) der Teufel und seine Grossmutter; 2) (gnk.) Mutterbeschwerde [vr.1, Mutterweh [o.]. Mutter-plage [vr.]; de - in de keel hebben: einen Antall von der Mutterplagre haben; veel met de - geplaagd zijn : viel an Mutter-beschwerden leiden [onr.]; 3) (van eene schroef:) Mutter [vr.; ü], Schraubenmutter [vr.; ü]; 4) (van wijn, enz.:) Mutter |vr.], b. v.: wijn -: Weinmutter [vr.], azijn -: Essigmutter [vr.]. I -, o.: Moor |o. en in.], Marsch [vr.], Sumpf [m.]. Morast [m.]. moer-aal, in.: Meeraal [m.J, Kongeraal [m.]. moeras, o.: Morast [m.;a],Sumpf [m.]. moerasachtig, bv. n.: morastig, sum-pfig; I -heid, vr.: morastige(sumpfige) Be-schaffenheit [vr.]. moerassig, bv. n.: morastig, sumpfig; I -heid, vr.: morastige (sumpfigre) Be-schaftenheit [vr.]. moer-balk, bv. n.: Mutterbalken [m.]. moerbei, vr.: (plk.J Maulbeere [vr.]; i -achtig bv. n.: mauloeerenartig;-blad, o.: Maulbeerblatt [o.; al; -boom, m.: Maul-beerbaum [ra.; al; -grelei, vr.: Zie -zjelei; -hout, o.: Maulbeerholz [o.]; -sap, o.: Maulbeersaft [m.]; -vijg, vr.: Maulbeer-feige [vr.]; -vijgeboom m.: Maulbeerfeigen-baum [in.; al; -zjelei, vr.: Maulbeerdick-saft [m.]). moerbezie, vr.: Zie moerbei, enz. moeren, w. b.: (troebel maken:) trü-ben; een schip -: ein Schiff meeren. moerhaas, m. en o.: Mutterhase [m.|. moerig, bv. n.: Zie moerassig, inoer-kony n, o.: Mutterkaninchen |
Overal [tl.
MOERLAND.
MOLEN.
365
|
fo.1; I -land, o.: Marschland [o.]; -nagel, m.: (pik.) Miitternelke [vr.]; -ploeg, m.: (tim.) [tl Nuthhobel fni.]; -schroef, vr.: Mutterschraube [vr.]; -spel, o.: (gnk.) Zie moederkwaal. moertje, o.: Mütterchen fo.]; mal -mal kindje: (spr.) verzartelnd Mütterchen, verzarteltes Kmdlein. moer-touw, o.: (zeew.) Tau fo.] zum Verteuon; I -visch, m.: Sumpffisch [ni.]; -■wesp, vr.: quot;(ins.) Mutterwespe [vr.]; -zee, vr.: (zeew.) Muhrsee jvr ]. moess, o.: (kkk.) Mus [o.l; (fig.) Brei lm.]; I -groente, vr.: Gemüse [o.];-hof, m.: Gemüsegarten [m.; a] ; -janken, w. o.: sich narrisch verlicht anstellen; -jan-kcr, m.: (der) narrisch Verlichte, (der) verlichte Geck. moesje, o.: 1) (op aangezicht, enz.:) Musche [vr.], Schönflecken [o.], Schönpflas-terchcn [o.]; (op weefsels:) Tüpfelchen |o.]; blauw met witte -s: blou mitweissen Tüpfelchen, weissgetüpfelt blau; 2) (kin-derwoord voor „moedertjequot;:) Mamachen I o.]. iir.oes-kopiieii. w. o.: marodiren [ie]; I -kopper, m.: Marodeur [m.]; -kruid, o.: Gemüse |o.l, Grünzeug [o.J; -lepel, m.: Gemüselöffel |m.|; -tuin, m,: Gemüsegarten [m.; a]. moesseeren, w. o.: mussiren [ie], schaumen. inoesNeline, vr.: Musselin [m.l, Xes-seltuch [o.]. iiioetüseliiieii, bv. n.: Musselin...., von Musselin. moesson, m.: 1) Passatwind [m.l, Strichwind [m.]; 2) Zeit [vr.1 da der (gute oder schlechte) Passatwind weht. moet, vr.: Flecken fm.]; vol -en: flec-kig. I m.: Muss [o.l; het is een -: es ist ein Muss, es muss geschehen; een - is een hard gelag: (spr.) Muss ist cine harte Nu ss. moeten, w. o.: müssen [onr.]. Imoezel, m.: Dudelsack |m.; a]. Sack-pfeife [vr.]. Ilfoezel, vr.: (adk.) Mosel [vr.];l -wijn, m.: Moschvein |m.|. !mot*. vr.: (mod.) Muff lm.: u en ül. IMof, m.: (scheldwoord:) Moff [m.]; zwijgen als een -: (spr.) das Maul halten [onr.l, nicht mucken: de Hollanders schelden eiken Duitscher, en de Duitschers schelden eiken Hollander, voor -: die Hollander schelten jeden Deutscher ^loff und die Deutschen schelten so jeden Hollander. Zie moff'en. moffVdoos. vr.: Muffenschachtel [vr.1. nilt;»fT'el. m.: Müffel [m.]. I -, vr.: Muff [m.|. moflTelen, w. o. en b.: stecken, prak-tiziren lie]. Imoff'en, vr. mrv.: Muffe [m. mrv.]. Muffe [m. mrv.]. illoft'eii, m. mrv.: Moffe [m. mrv.]; I -kost, in.: ^[offenkost [vr.]; -land o.: Moffenland [o.l, Moffrika | o.l; -pijp, vr.: deutsche Pfeifc jvr.], deutsche Tabaks-pfeife [vr.]; -taal, vr.: (gem.) deutsche bprache [vr.1; -toer, vr.: (fig. fam.) Hunde-arbeit |vr.]. lloflin. vr.: (scheldwoord:) Motfin [vr.1. Moffrika. o.: (iron.) Deutschland [o.l. |
mofje, o.: Müffchcn [o.]; I Mofje, o.: (iron.: der) junge Deutsche. Imogeliik, bv. n.: möglich; I -heidr vr.: Möglicnkeit [vr.]. Imogeiyk, bw.: 1) möglich; zoo - (indien -): möglichenfalls, wo möglich; zoo spoedig -: so bald wie möglich, möglichst bald; zoo goedkoop -: so billig wie möglich, möglichst billig; 2) vielleicht; misschien zal ik tehuis zijn, - ook niet: vielleicht werde ich zu Hause sein, vielleicht auch nicht. mo^elyke. o.: (das) Mögliclie; al het -: alles Mogliche; ik heb al het - gedaan: ich habe alles Mogliche gethan, ich habe mein Möglichstes gethan. mo^eiyker-wljs (-wijze), bw.: mog-licherweise. mo^en. w. o.: 1) mogen [onr.], (figr.) könneh [onr.]; 2) (verdunning hebben, de vrijheid hebben:) dürten [onr.]. I - w. b.: mogen [onr.l; ik mag hem niet erg: ich mag ihn nicht besonders; iem. graag-lijden: Einen gern leiden mogen [onr.]; ik mag lijden dat hij bankroet gaat: meinetwegen macht er Bankerott; ik mag het lijden: ich habe nichts dagegen; ik mag verzinken als het niet waar is: ich mag versinken wcnn es nicht wahr ist. mos:enf11iei(1. vr.: Macht [vr.; a]; de Europeesche mogendheden: die europai-schen Machte; de westersche mogendheden: die Westmachte; de groote mogendheden: die Grossmachte. mogol, m.: Mogol [m.]; de groote -: der Grossmogol. lloliamedaan. Zie llaliomedaan. moiré, o.: Mohr [m.]. I -, bv. n.: ge-mohrt, wie Mohr gewassert. mok. vr.: (vea.) Mauke [vr.]. Imoker, m.: Schlagel jm.], Schmiede-hammer [m.; a|; (zeew.) Moker [m.]. Ill oker. bv. n.: Zie 3Iooeker. niokeren, w. b.: hammern. llokka. o.: (adk.) Mocha [o.l. Mokka [o.]; ! -koffie, vr.: Mochakaffee [m.l, Mokkakaffee [m.]; -steen, m.: (min.) Mocha-stein lm.]. mokkel, m. en vr.: (iron.) (der, die) dicke Fettklumpen. mokkelen, w. b.: (fam.) herzen, liob-kosen. mokkeltje, o.: (iron.) (das) dicke Fettklümpchen. mokken, w. o.: schmollen. mokker. m.: Schmoller [m.]. inokkei y. vr.: (das) Schmollen. nilt;»kNter. vr.: Sehmollerin [vr.]. Imol. vr.: I) (muz.) Moll [vr.], weiche Tonart [vr.|; 2) (zeker wit bier:) Mollbier [o.l. Molle [vr.|; 3) Zie inolni. I-, o.: (zekere gewevene stof:) Molton [m.]. imol. m.: (drk.) Maulwurf [m.; ü]. molaelitis:. bv. n.: maulwurfahnlich; I -heid, vr.: (das) Maulwurfahnliche. molbier. o.: Zie no. 2 mol. lloldavië, o.: (adk.) Moldau [vr.]; Moldaviër, m.: Moldauer [m.]; Moldaafsch, bv. n.: moldauer, moldauisch; Moldaafsehe vr.: Moldauerin Ivr.]. molen, m.: Mühle [vr.1; zijn - moet altijd malen: (fig.) seine Mühle muss immer mahlen, er muss immer etwas zwi-schen den Zahnen haben; hij heeft een slag van den - beet (de - loopt door de |
MOLENAAR.
MOND.
366
|
vang; bij hem): (spr.) er hat einen Sparren zu viel; dat is koorn op zijn (spr.) das ist Wasser auf seine Mühle; green koorn van zijn - zenden: (spr.) keine Bestellun-gren (keine Auftragre) abweisen fonr.]. molenaar, m.: (persoon:) Muller [m.]; (insekt:) Maikafer fm.]. molenaars-ezel. in.: Mülleresel [m.]; I-kar, vr.: Müllerkarren [in.]; -knecht, m.: Müllerknecht fin.1; -loon, o.: Miillerlohn lm.]; -pak, o.: Mülleranzu? [m.; ü]. molenaarster, vr.: Müllerin [vr.]. molenaars-vrouw, vr.: Müllerin [vr.]. molen-as, vr.: Miihlstander |m.],Müh-lenachse [vr.]; I -beek, vr.: Mühlbach lm.; al; -berg, m.: Mühlberg [m.], Anhöhe [vr.J worauf eine (die) Mühle steht: -buil, m.: Mühlbeutel [m.]; -goot,vr.: Mühltrich-ter [m.J; -kar, vr.: Müllerkarren [m.]; -klapper (-klepper), m.: Mühlklapper [m.]; -ligrgcr, m.: Bodenstein | m.], (der) untere Mühlstein; -maker, m.: Mühlenbauer [m.], (iron.) Miihlarzt [m.; tij; -meester, m.: Mühlmeister [m,]; -paard, o.: Mühlpferd [o.], Mühlenross (o.l, (fig.fam.)(das) plumpe Weibsstück; -pad, o.: Pfad [m.1 zur (of:, zu einer) Müme; -rad, o.: Mühlrad lo.;aj; -roede, vr.: Mühlenflügelstange [vr.]; -steen, m.: Mühlstein [m.] (de draaiende -steen: der obere Mühlstein; -steengroeve, vr.: Mühlsteinbrueh [m.; ü]; -steenvisch, m.: Mühlsteinfisch [m.|, Klumpfisch [m.]); -stof, o.: Mühlstaub [m.1. molentje, o.: 1) Mühlchen [o.l (ook als kinderspeeltuig); met -s loopen: (fig. fam.) sich kindisch anstellen; 2) (op brug- fen, wegen, enz.:) Drehkreuz [o.l, Dreh-aum [m.; aj, Weghaspel [m.i. en, wegen, enz.:) Drehkreuz [o.l, Dreh-aum [m.; aj, Weghaspel [m.i. molen-trecliter, m. (-tremel, m.): Mühltrichter [m.|; I-vang, vr.: Mühlpresse [vr.]; -water, o.: Mühlwasser [o.], Mühl-graben [m.; a]; -werf, vr.: Zie -ber{r; -werk, o.: Mühlwerk [o.]; -wiek, vr.: Müh-lenflügel [m.]. molest, o.: Belastigung [vr.]; aan iem. - aandoen: Einen belastigen. molestatie, vr.: [iel Molestirung[vr.]. molesteeren, w. b.: molestiren [ie], molferd, m.: 1) Grossmaul [o.; a.]; 2) Grobian [m.]. molik, m.: Vogelseheuche [vr.], Po-panz [m.1. Imollen, w. b.: (fam.) 1) herzen, lieb-kosen; 2) tödten [t]. Imollen, vr. mrv.: (muz.) Mollzeichen [o. mrv.]. Imollen, m. mrv.: (drk.) Maulwürfe [m. mrv.]; I -kruid, o.: (pik.) Mollenkraut [o.]; -val, o.: Maulwurfsfalle [vr.J; -vanger, m.: Maulwurfsfanger [m.]; -vangst, vr.: Maul-wurfsfang [m.J. molle-poot, m.: Maulwurfspfote [vr.]; I -pootje, o.: (ng. fam.) Sammetpfötchen [o.|; -vel, o.: Maulwurfsfell [o.]. mollig:, bv. n.: dick und fett; (pop.) mollig; | -neid, vr.: (pop.) Molligkeit [vr.]. molluske, vr.: [tj Weichthier [o.], Molluske [vr.]. molm, m. en o.: Mulm[m.]; - van turf: Torfstaub [m.]; de - is in dit hout: dieses Holz ist muimig. molmaehtig:, bv. n.: mulmartig, muimig; I -heid, vr.: mulmige Beschaffenheit [vr.J. |
molmgat, o.: Wurmstich [m.]. molmen, w. o.: mulmen. molmiff, bv. n.: muimig; I -heid, vr.: mulmige Beschaffenheit [vr.]. mol-ploeg:. m.: (akk.) Untergrund-pflug [m.; ü]; I -salade, vr.: Zie -sla. molshoop, m.: Maulwurfshügel [m.] (van een - een berg maken: spr.: aus einer Mücke einen Elephanten machen). molsein, m.: Zie molm. molsemen, w. o.: mulmen. mol-sla, vr.: Löwenzahnwurzeln [vr. mrv.] als Salat; I -sleutel, m.: (muz.) Moll-tonart [vr.]; -ieeken, o.: (muz.) Mollzeichen [o.]. molton, o.: Molton [m.1. Multon [m.]. moltonnen, bv. n.: von Molton, von Multon. moltoon, m.: (muz.) Mollton [m.; ö]. IK o lukken, vr. mrv. (Moluksche eilanden, o. mrv.): Zie Hpeeeru-eilanden. Imom, vr.: (biersoort:) Mum me [vr.]. jmom, o.: Maske [vr.], Mumme [vr.]; onder het - van: unter der Maske [2]: onder het - van vroomheid: unter der Maske der Frömmigkeit; i -aangezicht, o-(-bakkes, o.): Maske [vr.J. momber, m.: Zie momboir; I -kind, o.: Waise [m. en vr.J. momberdy, vr.: Vormundschaft [vr.]. mombersche, vr.: Vormünderin [vr.|. inomboir. m.: Vormund [m.; ü];l-kamer, vr.: Vormundschaftskammer [vr.]. inomboirscliap, o.: Vormundschaft [vr.J. inoment, o.: Moment [m.J, Augenblick [m.J. momentaneel (momenteel), bv. n.: augenblicklich. moingewaad, o.: Maskenkleid [o.l. moinme-kans, vr.: Risiko [o ], Is] Wagniss [o.J, (fig.) Wagespiel [o.J,Hasard-spiel lo.]; 1 -kansen, w. o.; riskiren [ie], wagen; -kleed, o.: Maskenkleid [o.J. moinmelaar, m.: Mummler [m.]. moinmelaarster. vr.: Mummlerin [vr.]. mommelen, w. o. en b.: mummeln. mommen, w. o.: eine Maske tragen [onr.J; 1 -dans, m.: Maskentanz jm.; a|. moinmer. m.: (der) Maskirte [ie]; (fig.) Heuchler [ m.1. mommery, vr.: Mummenspiel [o.J; (fig.) Heuchelei [vr.J. momme-spel, o.: Mummenspiel [o.], Mummenschanz [m.J, (fig.) Maskenfest [o.J. mompelaar, m.: (der) ünzufriedene, (der) Missvergnügte. mompelen, w. o.: 1) brummeln, mur-ren (- over: über); 2) munkeln. I -, w. b.: in den Bart brummen. ^lompel^aard, o.: (adk.)Mömpelgard [o.J. mompelin^. vr.: 1) (das) Brummeln, (das) Murren (- over: über); 2) Gemunkel [o.J, Munkeln [o.J. mompen, w. o. en b.: 1) betrügen; 2) Zie mompelen. momper, m.: 1) Betrüger [m.]; 2) Zie mompelaar. monarch, m.: Monarch [m.J. monarchaal, bv. n.: monarchisch. monarchale, m.: Monarchist [m.J. monarchie, vr.: Monarchie. mond, m.: (i. a. b.) Mund [vr.; ü]; met |
MONDBEHOEFTEN.
MONUMENTAAL.
367
|
een open mit offneni Munde; iemand den - openhouden: (figr.) Einem Brod verschaffen ; iemands - opendoen: (figr.) Einem seine Noth [tl klagen; geen - opendoen: den Mund nicht aufthun [onr.], keinWort sprechen [onr.]; zijnen - houden: das Maul halten [onr.], schweigen lonr.]; iem. het woord uit den - nemen: Einem das Wort aus dem Munde nehmen [onr.]; aan iem. de woorden in den - geven: Einem die Worte in den Mund legen; iemand woorden in den - leggen, die hij niet gesproken heeft: Einem Worte beimessen [onr.] welche er nicht gesprochen; iem. in den - loopen: (fig.) auf Einen stossen lonr.), Einem nicht ausweichen können [onr.]; het gevaar in den - loopen: (fig.) die Gefahr suchen; iem. den - snoeren: Einen schweigen machen, Einen zum Schweigen bringen Lonr.]; iemand den -stoppen: Einem den Mund stopten; iem. het brood uit den - nemen: Einem das Brod vor dem Munde wegnehmen [onr.]; iem. honig om den - smeren: (fig.) Einem Honig um den Mund schmieren; iem. naar den - praten: Einem nach dem Munde reden; waar het hart vol van is, daar loopt de - van over; (spr.) wess das Herz voll ist, dess lauft der Mund über; de morgenstond heeft goud in den -: (spr.) Morgenstunde hat Gold im Munde. mondbehoeften, vr. mrv.: Lebens-mittel [o. mrv.]. monde (verbogen vorm): bij - van: durch den Mund [2]. moiKleling (mondelijk), bv. n. en bw.: mündlich. monden, w. o.: 1) (vanrivieren:)mün-den; 2) (smaken; bevallen, naar den zin zijn:) munden; dat mondt mij niet erg: das mundet mir nicht sehr. mond-gesprek, o.: Unterredung [vr.]; I -harmonica, vr.: Maultrommel [vr.]; -hoekje, o.: Mundwinkel [m.]. mondig;, bv. n.: (rcht.) mündig, voll-jahrig, majorenn; - worden; mündig werden lonr.j; iemand - verklaren: Einen mündig sprechen [onr.], Einen mündigen, Einen für mündig erklaren; I -heid, vr.: Mündigkeit [vr.], Volljahrigkeit [vr.], Ma-jorennitat [vr.]. mondig-verklaring, vr.: Mündig-sprechung [vr.]. monding, vr.: Mündung [vr.]. mondje, o.: Mündchen [o.]. mondjes-maat, vr.: knapp abgemes-sene Quantitat [vr.]. mond-klem, vr.: (hik.) Mundklemme (vr.], Maulsperre [vr.]; I -spoeling vr.: Gurgelwasser [o.]; -stuk, o.: 1) Mund-stück [o.], 2) (pop). Mundwerk [o.]; -vol, vr.; Mundvoll [o.]. Mongolië, o.: (adk.) Mongolei [vr.j; Mongool, m.: Mongole [m.]; Mongoolsch, bv. n.: mongolisch; Mongoolsche, vr.: Mongol in [vr.]. monken, w. o.: (pop.) maulen: in den donker is het goed -, maar slecht vlooien-vangen: (spr.) im Dunkeln ist gut maulen, aber scnlecht flöhen. monnik, m.: (kkl.) Mönch [m.]; de kap maakt den - niet: (spr.) die Kappe macht nicht den Mönch; I -achtig, bv. n.: mönchartig, mönchisch. monniken, m. mrv.: Mönche [m. |
mrv.]; gelijke -, gelijke kappen: (spr.) gleiche Brüder, gleiche Kappen: het zijn niet alle -, die zwarte kappen dragen: (spr.) das Kleid macht den Mann nicht; I -geleerdheid, vr.: Mönchsgelehrsamkeit [vr.l; -klooster, o.: Mönchskloster [o.; ö|; -latijn, o.: Mönchslatein fo.], Klosterlatein [o.]; -leven, o.: Mönchsleben [o.j, Kloster-leben [o.]; -orde, vr.: Mönchsorden [m.]; -schrift [o.]: Mönchsschrift [vr.];-werk, o.: Zie munnikenwerk. monnikern, vr.: (iron.) Möncherei Ivr.]. monnikH, in Sam.: Mönchs.... monnikschap, o.: [t] Mönchsthum [o.]. monnikwezen, o.: Mönchswesen [o.]; geschiedenis van het -: Mönchsgeschichte [vr.]. nionograin, o.: Monogramm [m.]. monographie, vr. Monographic [vr.]. monologiseeren, w. b.: monologi-siren [ie]. monoloog, m.: Monolog lm.], Atlein-gesprach [o.]. monopolie, o.: Monopol [o.]. monopoliseeren, w. b.: monopoli-siren [ie]. iiionopolint, m.: Monopolist [m.]. monotonie, vr.: Monotonie [vr.], Eintönigkeit [vr.]; (fig.) Einförmigkeit Ivr.]. monotoon, bv. n.: monoton, monoto-nisch, eintönig; (fig.) einförmig. inonsoen, m.: Zie moesson, monster, o.: Monstrum (o.; mrv.: Monstra], Ungeheuer [o.], [t] Ungethüm jo.], Scheusal |o.]; (kph.) Muster [o.]. Probe [vr.]; volgens nach Probe; gekocht op -: gekauft nach der Probe. monsterachtig, bv. n.: monstros, scheusslich; 1 -heid, vr.: Monstrositat [vr.], Scheusslichkeit [vr.l. monster-hoek, o.: (das) ungeheuer kolossale Buch [o.; ü], (kph.) Musterbuch [o.; ü], Probenbuch [o.: üj; I -dier,o.:Ungeheuer [o.]. monsteren, w. b.: mustern. monsterheer, m.: Musterherr [m.]. monstering, vr.: Musterung jvr. monster-kaart. vr.: ungeheuer grosse Karte | vr.], (kph.) Musterkarte [vr.]; l-rol, vr.: (mil., mar. en kpv.) Musterrolle [vr.]; -vergadering, vr.: grosse Volksversamm-lung [vr.]. monstrans, m.: (kkl.) Monstranz [m.]. monstreus. bv. n.: monstros. monstruositeit, vr.: Monstruositat [vr.]. montant, o.: Montant [o.]. Betrag [to.; a]. monteeren, w. b.: montiren [ie|. monteering. vr.: (i. a. b.) [ie] Monti-rung [vr.l. Montenegro, o. : (adk.) Montenegro [o.]; Montenegrin, m; Montenegriner |m.] ; Montenegrijnsch bv. n.: montene-grinisch; Montenegrijnsche, vr.: Montene-grinerin [vr.]. ■nontoer. vr.: (pop.) Montur [vr.l, Hülle [vr.]; aardappelen met de -; Kar-toffeln in der Schale. monument, o.: Monument |o.]. Denkmal [o.]. monumentaal, bv. n.: monumental. |
MORGEN-GEWAAD.
MOOCK.
|
IHoock, o.: (adk.) Moock [o.]; de Moockerheide, vr.: die moocker Heide; op de Moockerhei: (iron.) auf dem Blocks-berg:, (ook:) wo der Pfeffer wachst. mooi. bv. n.: hübsch; (fig.) sehön: op eenen -en dag: eines schonen Tages; het is - weer: es ist schönes Wetter;-weer spelen van andermans geld: den grossen Herrn spielen mit anderer Leute Geld: een -e man: ein schoner Mann; hij is gaarne bij iedereen de -e man: (fig.) er ist ein wahrer Allerweltsfreund. mooiigheid, vr.: Schönlu it [vr.1. mooi-praatster, vr.: Schmeichlerin [vr.j, Fuchsschwiinzerin [vr.]; -praten, w. o.: schmeicheln, fuchsschwünzen; -prater, m.: Schmeichler [m.1, Fuchsschwanzer fm.]; -praterij, vr.: Schmeiehelei [vr.], Fucnsschwanzerei [vr.]. moois, o. enk.: schone Sachen (yr. mrv.]; van wien is al dat-: wem gehö-ren alle diese schonen Sachen?; dat is wat -: das ist etwas Schönes. llook, o.: (adk.) Zie ]|Ioock; I -hamer, m.: Zie moker. IMoor, m.: Mohr [m.]; het kind van den - ziet óók zwart: (spr.) Art lasst nicht von Art; de blanke -: der weisse Mohr. der weisse Neger; I -kop, m.: (i a. b.) Mohrenkopf [m.; ö]; -man, m.: Zie m. Moor. lm oor, o. : Mohr [o.], (der) gewasserte Seidenzeug. moord, m.: Mord [m.]; oenen - begaan: einen Mord begehen [onr.l; den-steken: (gem.) krepiren [ie]; - roepen (-schreeuwen): Mord schreien [onr.]: - en brand schreeuwen: (fam.) Zeter und Mor-dio schreien | onr.l, einen Mordspektakel machen; poging tot -: Mordversuch [m.]; het isquot;een tsw.: es ist zuargl; -aanslag, m.: Mordversuch lm.], Mordanschlag [m.; al; -dadig, bv. n.: mörderisch;-dadigheid, vr.: (das) Mörderische. moortlen, w. o. en b.: morden, moordenaar, m.: Mörder ,rm |. moordenaarster (moordenares), vr.: Mörderin [vr.]. moordend, bv. n. mordend, mörderisch. moorder, m. Mörder [m.1. moorderes, vr.: Mörderin [vr.]. moordery. vr.: Mörderei [vr.]. moord-hol. o.: Mordgrube [vr.], Mör-dergrube [vr.], Mörderhönle [vr.1; I -jaar, o.: Stufenjahr [o.]; -kuil, m.: Zie-hol; -priem, m.: Dolch [m.]; -schavot, o.: Blut-gerüst [o.], Blutbühne [vr.]; -verhaal, o.: Mordgeschichte [vr,]; -werk, o.: (fig. fam.) Hundearbeit [vr.]; -ziek, bv. n. : mord-süchtig; -zucht, vr.: Mordsucht |yr.]. Mooren, m. mrv.: Mohren [m. mrv.]; (hist.) Mauren jm. mrv.]; I -dans, ni.:Moh-rentanz [m.; a]; -gezicht, o.: Mohrenge-sicht [o.]; -hoofd, o.: Mohrenkopf |m.; ö]; -land, o.: (adk.) Mohrenland [o.], Maurita-nien [o.], Aethiopien [o.]. Ho orin. vr.: Mohrin [vr.]. II oor sell, bv. n.: mohrisch; (hist.) maurisch, mauritanisch. moot. vr.: (van visch:) Stück [o.], Schnitt [m.]. mootje, o.: Stückchen [o.], Schnittchen [o.l. Imop, m.: (hond:) Zie mops. |
[mop, vr.: 1) Backstein Jm.], Ziegel-stein fm.]; 2) Haufen [m.], (fig. b.v. van inkt:) Klecks [m.], Flecken [m.]; eene-geld: ein Haufen Geld; eene - inkt: ein Dintenklecks; 3) Witzelei [vr.]; 4) (das würfelförmige oder pfeffernussartige) Kü-chelchen. Zie mrv. moppen: l-muts,vr.: altmodische Weiberhauoe [vr.]; -neus, m.: Mopsnase [vr.] (ook fig.). mopje, o.: 1) Backstein chen fo.] 2) Haufcnen [o.l, (fig.) Kleekschen [o.] een - geld: ein Haufchen Geld, ein Bis-' chen Geld; een - inkt: ein Dintenklecks-chen jo.]; 3) kleine Witzelei [vr.]; 4) Kü-chelchen [o.l; 5) Zie mopsje. Imoppen, w. o.: Zie mopperen. Imoppen, vr. mrv.: (iron.) Füchse [m. mrv.]; hij heeft -: er hat Füchse, er hat Geld ; hij heeft haar gehuwd om de -: er hat sie geheirathet [t] um ihres Geldes willen. mopper (mopperaar), m.: Schmoller [m.], Sauertopf |m.; ö]. mopperen, w. o.: schmollen. mopperig-, bv. n.: schmollig, sauer-töpfisch; 1 -heid, vr.: (das) sen mollige (sauertöpfische) Wesen-mops, m.: (hond:) Mops [m.; ö]. mopsje, o.: Möpschen [o.]. mora, vr.: (rent.) Yerzug [m.]; in -zijn: im Rückstande sein; in - stellen: rückstandig erklaren. moraal, vr.: Moral [vr.]. moraliseeren, w. o.: moralisiren [ie]. moraliteit, vr.: Moralitat [vr.]. Moravie, o.: (adk.) Mahren jo.l; Mo-raviër, m.: Mahrer [m.1; Moravisch, bv. n.: mahrisch (Moravische Broeders, m. mrv.: kkl.: mahrische Brüder [m. mrv.]); Moravische, vr.: Mahrerin [vr.]. morder, m.: Murrkopf [m.; ö j. moreel, bv. n. en bw.: moralisch; ik ben - overtuigd: ich bin innig überzeugt, ich habe die innige Ueberzeugung. morel, vr.: (pik.) Morelle [vr.1, Weich-selkirsche [vr.]. morelle-booni. m.: (pik.) Morellen-baum [m.; a], Weichselkirschenbaum [m.: a]. morellen, vr. mrv.: (pik.) Morellen [vr. mrv.], Weichselkirschen [vr. mrv.1; I -brandewijn, m.: Morcllenbranntwein [m.l, Weichselkirschenbranntwein [m.]. mores, m. mrv.: Mores [m. mrv.], gute-Sitten (vr. mrv.]; aan iem. - leeren:Einen Mores lehren. morganatiseli, bv. n.: morganatisch; - huwelijk, o.: morganatische Ehe [vr.]. morgen, m.: Morgen [m.1; goeden -: guten Morgen (ook iron.); van heute Morgen; gisteren -: gestern Morgen; eiken -: alle Morgen; des -s: des Morgens; in den vroegen -: am frühen Morgen. I -, o.: (landmaat:) Morgen [m.]; zes - lands: sechs Morgen Landes. I -, bw.: morgen; - oehtend (- vroeg): morgen früh; - avond: morgen Abend; vandaag of -: h.eute oder morgen; de dag van -: der morgende Tag; - aan dien dag: am morgen den Tage; ja wel, - brengen!: (pop.) ja wohl, prosit Mahlzeit! morgen-benrt, vr.: (kkl.) Morgen-predigt [vr.]; I -dienst, m.: (kkl.) Morgen-predigt (vr.1; -gewaad, o.: Zie -klee- |
MOTTERIG.
MORGUE.
369
|
dins; -japon, vr.: (voor vrouwen:) Mor-grenkleicl [o.], (voor mannon:) Schlafrook |m.; ö]; -jas, vr.: Hausrock [m.; 51; -klee-dingr, vr.: Morgenkleidung- fvr.], Morgren-anzug- [m.; ü]; -klok, vr.: Morgcngrlocke [vr.]; -maal, o.: Morgonimbiss lm.1, Fi-iih-stück [o.]; -muziek, vr.: 1) Morgenmusik jvr.], 2) Morgenstandchen [o.]; -praatje, o.: Morgengesprach |o.l (-praatjes, o. mrv.: fig.fam.: ümstande[m. mrv.1);-spraak, vr.: (fig.) Einwendungen Ivr. mrv.] (veel -spraak maken: viele Einwendungen machen; niet veel -spraak met iemand maken: nieht viel Umstande mit Einem maehen)--stond, m.: Morgenstunde fvr.] (heeft goud in den mond: spr.: Zie moml; in den -stond: des morgens früh, am frühon Morgen); -tal, o.: Morgenzahl fvr.], An-zabl [vr.] Morgen Landes;-wekker, m.: Morgenwecker [m.], (of kortweg:) Woeker (m.]. Iforgue, vr.: (in Parijs:) Morgue [vr.], Ort [m.] wo Todtgefundene [t] zur Sehau hingelegt werden. lloriaan, m. en vr.: Mohr [m.],Mohrin Ivr.]; een - blank wasschen: (spr.) einen Mohren weiss waschen fonr.]; net is den - gesehuurd: (spr.) da ist Hopten und Malz verloren. morille, vr.: (pik.) Morehel [vr.]. moriiieltlieis o.: [t] Murmelthier jo.] (ook fig.). If orpliens. m.: (fab.) Morpheus; in de armen van - liggen: (fig.) in den Armen des Morpheus liegen |onr.], im Schlaf liegen [onr.]. morphine, vr.: (sehk.) Morphium [o.]. morrelen, w. o.: I) herumtappen; 2) trandeln ; wat morrelt gij toch: was maehst Du doch? morren, w. o.: murren (- over: über; - tegen: gegen [4]). morris;, bv. n.: mürrisch; 1 -heid, vr.: (das) mürrische AVesen. mors-beer, m.: Schmutzhammel |m.; al, Schmutzigel [m.]; I -dood, bv. n.: morsehtodt [tl. morse-bel, vr.: Schlampe [vr.] Sudel-mensch [o.]. morden, w. o.: sudeln. morser. m.: Sudler fm.]. morserü, vr.: Sudelei [vr.], Schmu-delei [vr.]. morbis, bv. n.: schmutzig; I -heid, vr.: Schmutzigkeit [vr.], (fig.) Schmutz [m.]. mors-jnrk, vr.: Schmutzkittel fm.]; I -mouw, vr.: Schmutzarmel fm.]; -pot, m. en vr.: Schmutzbartel fm.], Schmutzfink lm.], Schlampe |vr.]; -potterig, bv. n.: su-delhaft, schmudelig; -potterij, vr.: Sudelei [vr.], Sehmudelei [vr.]. morsster, vr.: Sudlerin fvr.]. mortaliteit, vr.: Mortalitat [vr.], Sterblichkeit [vr.]. mortel, vr.: (mtsl.) Mortel fm.]; I-bak, m.: 1) Mörteltrage [vr.], Mörtelmulde [vr.], 2) Mörtelkübel [m.]. mortelen, w. b.: zermalmen. mortelmolen, m.: Mörtelmühle [vr.]. mortier, o.: (i. a. b.) Morser [in.]; | -stamper (-stok, -stooter), m.: Stóssel fm.]. Ser\Taas de Bruin. Hollandsch-Duitseh. |
morzel, m.: Stück [o.]; te - slaan: zermalmen. morzelen, w. b.: zermalmen. morzelins^ vr.: Zermalmung [vr.]. morzeltje. o.: Stüekchen [o.]. mos, o.: (pik.) Moos [o.]; met - begroeid: mit Moos bewachsen, moosig, bemoset; lerseh -: (das) jrlandische Moos; Uslandsch (das) islandisehe Moos, (das) Islandmoos: 1 -achtig, bv. n.: 1) moosartig, 2) moosig; -krabber m.: (tnb.) Mooskratze [vr.], Mooskratzer [m.]. moseli, m.: (vog.) Zie miiseh, moskee, vr.: Mosehee fvr.]. Ifoskou. o.: (adk.) Moskau [o.]. Hoskovië, o.: (adk.) Moskowien [o.]; Moskoviet, m.: Moskqwiter fm.|; Moskovi-tische, vr.: Moskowiterin fvr.]; Moskovisch, bv. n.: moskowitisch (Moskovisch gebak: [das] moskowitische Backwerk). moslem, m.: Moslem fm.]: de -s: die Moslem. mosselien, m. mrv.: (vog.) Zie m.mrv. mnssclien. mossel, vr.: Muschel [vr.]. mossisr, bv. n.: moosig; I -heid, vr.: moosige Beschaffenheit [vr.]. most, in.: Most [m.]. mostaard (mosterd), m.: (pik. en kkk.) Senf |m.]; dat is - na den maaltijd: (spr.) das ist Senf naeh der Mahlzeit, das kommt zu spat; - aan iets eten: (fig. fam.) etwas mit Verlust verkaufen: naar den - rieken: 1) viel Geld kosten, (fam.) gesalzen und gepfeffert sein, 2) (pop.) Zie mutsaard; weten waar Abraham den - haalt: (spr.) wissen fonr.] wo Barthel Most holt; I -fabriek, vr.: Senffabrik fvr.]; -jongen, m-; Beilaufer fm.], (iron.) Hausknecht fm.]; -korrel, m.: Senfkorn fo; öl; -pap (-pleis-ter), vr.: (hik.) Senfumschlag fm.: a], Senfpfiaster fo.]; -partij, vr.: (iron.) Handel fm.] der nur Verlust bringt. Imot, o.: Torfmulm fm.], Torfstaub [m.]. Imot. vr.: (ins.) Motte fvr.); (fijne regen:) Staubregen fm.]; (fig. pop.) Aermel fm 1; opgegeten door de -: mottenfrassig, von den Plotten zerfressen; de razende -: (iron.) der Mottenfrass; iemand of iets in de - hebben: (fig. pop.) Einen oder etwas durchsehauen; I -regen, m.: Staubrogen |m.]; -regenen, w. onpers.: staubregnen, staubern. motie, vr.: Antrag fm.; a]; eene -voorstellen: einen Antrag stellen; eene -van orde: ein Antrag fm.] auf Uebergang zur Tagesordnung. motief, o.: Motiv fo.], Beweggrund [m.; ü]; (muz.) Thema fo.|. motiveeren, w. b.: motiviren [ie]; (fig.) veranlassen. niots^ m.: Mutzohr [o.], Hund [m.1 (oder: Pferd |ol) mit gestutzten Ohren. motsen, w. b.: mutzen, stutzen, ab-stutzen. motte, vr.: (gem.) Sau [vr.; aj; zij is eene echte -: sic ist eine wahre Sau. motte-jjaatje, o.: Mottenloch [o-; ö]; vol -s: von den Motten zerfressen. motten (motteren), w. onpers.: staubregnen, staubern. motterig:, bv. n.: staubernd, nebelig; 2e druk. 24 |
MUIT-MAKER.
370
MOTTIG.
|
I -heid, vr.: nebeligre Beschaffenheit Ivr.]. . . mottig:, bv. n.: pockeugrrübigr, pocken-narbig; 1 -heid, vr.: (das) pockengrubige (pockennarbig:e) Gesicht. motto, o.: Motto [o.], Denkspruch [m.; ü]. mousseline, vr.: Zie moesHelme. mout, o.: Malz [o.]. mouten, w. o.: malzen. mouter. iu.: Malzer [m.l, Malzer lm.], moutery, vr.: 1) Malzbereitungr [vr.J, (das) Malzuiachen; 2) Malzdarre. mouw, vr.: (kim.) Acrmel lm.]; losse -en: Halbarmel lm. mrv.J, Vqrarmel m. mrv.1; de -en opstroo^en: die Aermel autstreifen; aan iemand iets op de - spelden: (tig:.) Einem etwas aufbinden Lonr.j; iets uit zijne - schudden: (fiy:.) etwas aus dem Aermel schütteln; zulke lieden wel uit zijne - kunnen schudden: (fig:.) solchen Leuten weit überleg-en sein; de handen uit de - steken: (tig:.) frisch daraut los-ffehen [onr.]; ze in de - hebben: (nff.) cin Duckmauser sein (vr.: eine Duckmauserin sein), den Schalk im Nacken haben: de aap komt altijd uit de -: (figquot;.) die wahre Absicht verrath It] sich immer; eene -(of: mouwen) aan iets passen: (ng.) mit einer Sache schon fertig: werden lonr.j; I -opslag:, m.: Aermelaufschlag lm.; a]. mouwtje, o.: Aermelchen lo.]. mouwvest, o.: Aermelweste Ivr.J. mozaïk, o.: Mosaik Lvr.1; I -vioer, m.: Mosaikfussboden [m.; o. en ö]; -werk, o.: Mosaikarbeit [vr.]. . Mozaïsch, bv. n.: (bijb.) mosaisch; de -e wet: das mosaische Gesetz. llozes, m.: (bijb.-hist. en mansnaam:) Moses [m.J. inult;l. o. en vr.: Malter lo en in.]; .Ne-derlandsch -: Hektolitre [o.J, Mass [o.l von hundert Litres; bij de -: (tigquot;, tam.) haufenweise, in grosser Menge. miulcle, vr.: Zie mud. mudzaU. in.: Maltersack lm.; a]. muf, bv. n.: muffig, müffig; I -achtig, bv. n.: Zie muf. muffeldier, o.: Lt] Muffelthier [o.], (das) wilde Schaf. mutfen, w. o.: muffen, muffen; (pop.) lechsen, dürsten, verlangen; gij kunt er op (pop.) Du kannst danach lechzen. muffig, bv. n.: Zie muf. muf he id. vr.: (das) Muffige, (der) muffige Geruch. , mus? vr.: Mücke [vr.], Schnake [vr.]. muffge-beet, m.: Miickenstich lm.], Schnakenstich [m.l. t mussen, vr. mrv.: Mücken [vr. mry.l, Schnaken [vr. mrv.1; 1 -gegons, o.: Müc-kengesumse [o.l; -scherm, o,: Muckennor [m.]; -vet, o.: (iron.) Mückenfett [o.l, Muc-kenschmalz [o.] (iem. uitzenden om -vet: iron. Einen nach Mückenfett [Mdcken-schmalz] schicken); het - zien: (gnk.) das Mückensehen; -zitten, w. o.: (fig.) Mücken seigen und Kameele verschlucken; -zitter, m.: (fig.) Miickenseiger lm.]; -zifterij, vr.: (das) Mückenseigen. muffge-poot, m.: Mückentuss [m.; u]: I -steek m.: Zie -heet. mugje, o.: (ins.) Mückchen [o.j. IIuhIhausen. o.: (adk.) Mühlhausen [o.l: Muhlhausenaar, m.: Mühlhauser [m.]; |
Muhlhauser, bv. n.: mühlhauser. mühl-hausisch. muide, vr.: Mündung [vr.]. muidhond, m.: (visch:) Schleihe [vr.]. muik, bv. n.: zart, weich. muil, vr.: Schlarfe [vr.] Schlarfschuh [m.l; (gem.) Latsche [vr.]; (fig.) Pantoffel [m.], Zie mrv. muilen. 1 -, m.: 1) (drk.) Maul [o.: al, Maulesel [m.], [t] Maulthier |o.]; 2) (bek:) Maul [o.; al; (gem.) Schlappe [vr.l; (snoet:) Schnauze [vr.]. muilhand, m.: Maulband [o.; a]; 1 -banden, w. b.: [3] einen Maulband an-legen; -dier, o.: [t] Maulthier lo.], Maulesel [in.]; I -dierdrijver, m.: [t] Maulthier-treiber [m.]. imuilen, m. mrv.: (i. a. b.) Mauler [o. mrv.1. Imuilen. vr. mrv.: Schlarfen |vr. mrv.] Schlarfschune [vr. mrv.], (gem.) Latschen [vr. mrv.l, (fig.) Pantoffeln [m. mrv.]; 1 -koop, m.: [iel llausirer [m.] mit Pantoffeln, (pop.) [ie] llausirer [m.] mit Latschschuhen; -ma-ker, m.: Pantoffelmacher [m.l, (fig. iron.) Gesichterschneider [m.l, Fratzenmacher lm.]; -winkel m.: Schlarfschuhmacherladen [m.; a en a], (of kortweg:) Schusterladen [m.; a en ai* muil-ezel, in.: Zie -dier; I -ezeldrijver, m : Zie -dierdrijver; -ezelin, vr.: Mauleselin [vr.]; -korf, in.: Maulkorb [m.; ö], Beisskorb lm.; o]; -korven, w. b.: [3] einen Maulkorb anlegen; -paard, o.: Maul-pferd [o.]: -peer, vr.: (fam.) Maulschelle [vr.], Ohrfeige [vr.]; -pranger, m. (-ijzer, o.): (rs.) Kappzaum [m.; a]. muiltje, o.: Pantöffelchen [o.l; het glazen -: das glaserne Pantöffelchen. muis, vr.: (i. a. b.) Maus [vr.; ii]; zoo stil als eene -: mausestill, mauschenstill; met man en -: Zie man; de berg heeft eene - gebaard: (spr.) der kreissende Berg hat eine Maus geboren; de - is in de val: (fig. fam.) der Vogel ist ge tangen; de -der hand: (ontl.) die Maus [a] der Hand; de - van het stag: (zeew.) die Stagmaus [aJ; -grauw, bv. n.: mausegrau; -hond, m.: Mausefanger [m.]. muisje, o.: (drk.) Mauschen [o.l; dat - zal een staartje hebben: (fig.) das Ding ist noch nicht zu Ende; ik heb er een -van hooren piepen: (spr.) ich habe davqn munkeln horen; een - rookvleesch: ein Kückenstück Rauclifleisch. I -s, o. mrv.: Aniszuckerkörnchen [o. mrv.1. muis-kat, vr.:Mausekatze [vr.]; 1-klcur, vr.: Mausfarbe [vr.l; -vaal, bv. n.: maus-fahl. muit, vr.: Mause [vr.]; in de - zitten: (fig. fam.) hinterm Ofen sitzen [onr.]. muitaehtig, bv. n.: meuterisch, re-bellisch; I -heid, vr.: (das) Meuterische. muite, vr.: Mause [vr.l, Vogelkafig [m.]. muiteling, m.: Meuterer [m.], Rebell [m.]. Imuiten, w. o.: meuten, rebelliren [ie], j -, z. n. o.: (das) Meuten; aan het-slaan rebelliren [ie]. Imuiten, w. o.: (van vogels:) mausen, sich mausen. muiter, m.: Zie muiteling, mnitery, vr.: Meuterei [vr.]. Rebel lion [vr.l. muit-maker, m.: Meuterer [m.]. Re |
MUSKAAT.
MUIZE.
371
|
bell [m.]; I -meester,in.: Radelsführer [m.] einer Meuterei, Rebellenhaupt [o.; al; -ziek, bv. n.: meiiteriscli,rebellisch;-zucht, vr.: (das) meuterische Wesen. muize. in Sam.: Miixise.... Iniuizen, w. o.: 1) inaiLsen, Miiuse fan-gen Lonr.]; (figr.) essen IIonr.l; zij - om het hardst: (fam.) sie essen wie um die Wette; het muist al wat van katten komt: (spr.j die Katze lasst das Mausen nicht, (ook:) Art liisst nicht von Art; de katjes, die -, mauwen niet: (spr.) nutn kann nicht essen und sprechenzugrleich; 2)(peinzen:) nach-grübeln (- over: über). Imuizen, vr. mrv.: Miiuse [vr. mrv.]; met spekt vangt men - : Cspr.) mit Speek t'iingt man Miiuse; de - ligrgren er dood voor de kast: (flg.) die Clause verhungern da im Speiseschrank (cl. ix. es herrscht da der grösste Mangel); de- en kikvorschen-oorlog: (let.) der Froscli-und Mausekrieg; ,1 -dood, m.: Mausegift [o.l; -geknabbel, o.: Mausefrass [vr.]; -liol, o.: (fig.) Mause-loch [o.; ö.L, Mausenest [o.]. muizenissen, vr. mrv.: (fam.) Mau-senester [o. mrv.]; allerlei - in zijn hoofd hebben: allerlei Mausen ester im Kopfe haben. muizen-maal, o. (-maaltijd, m.): (fig.) trockne Mahlzeit [vr.L (das) Essen ohne Getrank; I -nest, o.: 3Lausenest [o.] (-nesten^. mrv.: Mauseneöter; fig. fam.: Zie muisenissen); -tarwe, vr.: (das) wei-zenkornförmige Mausegrift ;-valk,m. :(vog.) Mausefalk |m.l, Mausfa-lk [iu.|. muizercl, m.: (vog.) Mausefalk [m.], Mausfalk [m.1. Imul, o.:Stauberde[vr.l ;(fig.) Staub[m.]. Imul, bv. n.: staubartig; I -heid, vr.: lt;das) Staubartige. IVIulat, m.: Mulatte lm.]. jflulattin. vr.: Mulattin Lvr.]. mulder, m.: Muller liri.j. muilen, w. o.: muilen, inüllen, zerbröc-keln. I -, w. b.:(fam.) maclien, treiben [onr.l. mullt^, bv. n.: zerbröckelnd; I -heid, vr.: zerbröckelde Bescliaffenheit lvr.]. multi]gt;lieatie,vr.: Multiplikation [vr.]. multiplieator, m, : Mnltiplikator jm.j. multipliceeren. \\'. o. en b.: multi-i pUciren [ie]. muniinelaar, m.: (der) Mummelnde. mummelaarster- vr.: (die) Mummelnde. mummelen, w. o. en b.: nmnimeln. mummie, vr.: Ma mie [vr.] (ook fig.); ( I -achtig, bv. n.: mumi «nartig. Munclien, o.: (adk.) Miinchen [o.]; Munchenaar. m.: Münchner [ni.l; Munche-naarster, vr.: Münchneria [vr.]; Munchener (Munchensch), bv. n.: luiinchner. municipaliteit,vr.:Municipalitat [vr.]. munnik, m.: Zin monnik:, munniken, m. mrv.: ^lönche [m. mrv.]; i -werk, o.: Mönchsarquot;beit [vr.], (fig.) nur langsam fortschreitende Arbeit [vr.Uiron.) unnütze Arbeit [vr.]; -werk doen: (iron.) sich mit vergeblicher Arbeit beschaftigen. Wasser ins Meer trag-en [onr.], Stroh dreschen [onr.]. |
Munster, o.: (adk-) Munster [o.]. munt, vr.: (i. a. b-)Münze [vr.]; kruis of -: Zie kruis; in de - werken; in der Münze arbeiten; pas uit de -: (van geldstukken:) funkelneu aas der Münze; -slaan: Münze schlagen [onr.], Münze prii-gen; koperen Kupfermünze [vr.]; klinkende -: klingende Münze [vr.]; iem. met gelijke - betalen: (fig.) Einen mit gleicher Münze bezahlen, Einem Grleiches mit Glei-chem vergelten [onr.]; iets voor goede -aannemen; (tig.) etwas für bare Münze nehmen [onr.l; - is de naam van verscheidene geurige planten; Münze ist der Name mehrerer würzigen Pflanzen. niunt-beeldenaar, m.: Zie beeldenaar;! -beschrijving,Vr.: Münzenbeschrei-bung [vr.j; -biljet, o.: Münzzettel [m.| (-biljet van tien gulden: Zehnguldenschein [m.j). munten, w. b.: (geld slaan:) münzen. I -, w. o.: (doelen:) münzen; zij hadden het op mij gemunt: sie hatten esaufmich gemünzt. munter, in.: Münzer [m.j; valsche -: Falschmünzer [m.j. munting:, vr.: (das) Münzen. miint-kuude, vr.: Münzkunde [vr.], Münzenkunde [vr.], Numismatik Lvr.]; I -kundig, bv. n.: münzkundig, numisma-tisch; -kundige, m.: (der) Münzkundige, Numismatolog [m.]; -meester, m.; Münz-meister [m.] (-meesterschap, o.: Münzmeis-teramt [o.]); -merk, o.: Münzzeichen [o.]; -plaatje, o.: Münzschiene 1 vr.], Münzsehröt-ling |m.|-, -recht, o.: 1) Munzrecht [o.], 2) Münzlohn [m.]; -schaal, vr.: Münzwage [vr.]; -verzameling, vr.: Münzensaminlung [vr.]. Imuren, vr. mrv.: Mauern [vr. mrv.]; de - hebben ooren: (spr.) die Wanden ha-ben Ohren (d. h.: man wird belauscht). Imuren, w. b.: mit Mauern versehen [onr.]. murf, vr.: (gem.) Mauhverk [o.]. Maul [o.; al; aan iemand iets in zijne - stoppen: (fig.) Einem etwas unter die Nase reiben [onr.]. murs:, o.: (pop.) Zie mere. murik. vr.: (pik.) Hühnerdarm ]m.l. niurmelen, w. o.: murmeln, rieseln. murmelln^, vr.: (das) Murmeln, (das) Rieseln. murmureerder, m.: 1) Murrer [in.], Murrkopf m.; [öj;2) [t] Schwermüthige[m.]. niurmureeren, w. o.: 1) murren; 2) sich den Kopt' zerbrechen [onr.] (- over : mit). mur ni ureerster, vr.: 1) Murrerin [vr.|; 2) [tj Schwermüthige [vr.]. murw, bv. n.: mürbe; 1 -heid, vr.: Mür-bigkeit [vr.], Mürbe [vr.]. mur wen, w. o.: mürbe werden [onr.]. musclt, vr.: (vog.) Sperling [m.]; mannetjes -: Sperlingsmannchen [o.]; wijfjes -: Sperlingsweibchen [o.]; zich met eene dooae - verblijden: (spr.) Zie koolmees. museum, o.: Museum [o.; mrv. Museen]. musiceeren, w. o.: musiciren [ie], Musik machen. musici, m. mrv. (van „musicusquot;): Musici [m. mrv.], Musiker |m. mrv.], Ton-künstler [m. mrv.]. musicienne, vr.: (Fr.) Tonkünstlerin [vr.|. musicus, m.: Musikus [m.; mrv.: Musici], Musiker [m.], Tonkünstler [m.j. muskaat, vr.: (pik.) Muskate [vr.], Muskatnuss [vr.; ü]. I -, m.: Muskatwein |
MUSKADEL.
MIJL.
S72
|
[m.l? Muskatellerwein Tm.], Muskateller fm.]; I -bloesem, m.: [t] Muskatblüthe [vr.]; -boom, m.: Muskatenbaum [m.; a]; -noot, vr.: Muskatnuss [m.; ü], Muskatennuss [m.; ül; -olie, vr.: Muskatenöl [o.l; -peer, vr.: Muskatenbirne [vr.]; -roos, vr.: Mus-katenrose [vr.1; -wijn, m.: Muskatwein [m.j, Muskatellerwein [m.], Muskateller lm.]. muskadel, vr.: Muskatellertraube [vr.1, Muskateller [m.], Muskattraube [vr.1; I -druif, vr.: Zie mnskadel; -peer, vr.; Zie muHkaatpeer; -wijn, m.: Zie mus-kaatwyn. miiHkeljaat, o.: Moschus [m.], Bisam [m.]. musket, o.: Muskette fvr.]; I in Sam-: Musketten.... musketier, m.: Musketier [m.]. muskiet, vr.: (ins.) Muskito [m.]. muskieten, vr. mrv.: (ins.) Muskitos [m. mrv.]; I -net, o.: Muskitonetz [o ]; -steek, m.: Muskitostich [m.]. muskus, m.: Bisam fm.], Moschus [m.]; dat ruikt naar -: das rieent nach Bisam, das hat einen Bisamg-eruch, (fig:, fam.) das ist eepfeffert, das ist sehr theuer [t]; 1 -acntig:, bv. n.: bisamartig-, mosehusartigr; -bloem, vr.: (pik.) Moschusolume [vr.]; -dier, o.: (drk.) [t] Bisamthier [o.J, (t].Mosehus-thier [o.], It] Muskthier [o.]; -peer,vr.: Bi-sambirne [vr.1; -plant, vr.: Moschuspflanze [vr.]; -rat, vr.: Bisamratte|vr.],Bisamratze [vr.]; -reuk, m.: Bisamgeruch [m.], Moschus-geruch [m.]; -roos, vr.: Moschusrose [vr.], Bisamrose [vr.]; -rot, vr.: Zie -rat;-zaad, o. enk.: Bisamsamen [m. enk.], Bisamkör-ner (o. mrv.]. mussclieu, vr. mrv.: (vog.) Sporlinge [m. mrv.], Spatzen (Spazen) [m. mrv.1; I -ei, o.: Sperlingsei |o.], Spatzenei [o.l; -hagel, m.: Sperlingsschrot [m.]. Vogel-dunst [m.]; -kruid, o.: (pik.) Sperlings-kraut [o.]; -nest, o.: Sperlingsnest [o.], Spatzennest [o.]; -net, o. :(-jag.) Sperlings-netz fo.1; -pot, m.: Spatzentopf [m.; ö] zum bisten. mussche-staart. m.: Sperlings-schwanz [m.; aj; l-veder (-veer), vr.: Sper-lingsfeder [vr.]. milt, vr.: Haufen [m.], Men^e [vr.]; bij de -: (pop.) haufenweise, in grosser Menge. mutatie, vr.: Weehsel [m.], Verande-rung [vr.|. mutileeren. w. b.: verstümmeln. mutje, o.: Haufen [m.!, Menge [vr.]; het is hutje met -: (pop.) es sind Leute von demselben Schlage, sie sind Ein Kuch und Ein Mus; het gansche hutje met -: (pop.) die ganze Geschichte. muts, vr.: Haube [vr.]; (pet:) Mütze [vr.1; het is juist zooals zijne - staat: (fig.) es hangt ganzlich von seiner Laune ab; zijne - staat verkeerd: (fig.) er ist nicht bei guter Laune. mutsaard, m.: Scheiterhaufen [m.j; naar den - rieken: (spr.) nach einem Ketzer riechen [onr.j, nach Ketzerei riechen [onr.]. mutse-bol, m.: Haubenkopf [m.; ö], Haubenstock [m.; ö]. mutsen, vr. mrv.: Hauben [vr. mrv.]. mutserd, m.: Zie mutsaard. , mutsje, o.: Haubchen [o.l; (oude. |
vochtmaat:) Masschen [o.]; 26 a 27 zulke -s stonden gelijk met eén Nederlandsche kan: etwa sechs- oder siebenundzwanzig solche Masschen waren Ein Litre gleich. muur, vr.: (pik.) Gauchheil [o.]. I -, m.: Mauer [vr.]; blmde -: blinde Mauer [vr.], (fig.) Brandmauer [vr.]; looze-: Schein-mauer [vr.]; de Chineesche -: (hist.) die chinesische Mauer; eenen - optrekken: eine Mauer aufführen; zoo vast als een-: fest wie eine Mauer; met zijn hoofd door den - loopen: (fig.) etwas LTnmögliches thun [onr.]. Zie mrv. muren. muur-kruiper (-specht), m.: (vog.)-Mauerlaufer [m.], Mauerspecht [m.]: l-uit-slag, o.: Mauerbesehlag [m.], Mauer-schweiss [m.]; -vast, bv. n.: mauerfest; -werk, o.: Gemauer [o.], Gesammtheit [vr.1 der Mauer; -zweet, o.: Zie -uitslag:, muurtje, o.: Mauerchen [o.]. muze. vr.: (fab.) Muse [vr.]. 3Iuzelman, m.: Muselmann [m.; -manner] ; Muzelmansch, bv. n.: muselmannisch; Muzelmansche, vr.: Muselmannin [vr.1. muzen, vr.: (fab.) Musen [vr mry.|; de negen -: die neun Musen; lieveling der -: Musengünstling' [m.1; woonplaats of zetel der -: Musensitz [m.]; 1 -zoon, m.: Musensohn [m.: ö] (d. h. 1. Diehter [m.], 2. Student [m.]). muziek, vr.: (i. a. b.) Musik [vr.1; onderwijs in de -: Musikunterricht [m.]; I -beoefenaar, m.: (der) Musikbeflissene; -beoefenaarster, vr.: (die) Musikbeflissene; -blad, o: 1) Musikzeitung [vr.], 2) Noten-blatt [o.; a]; -boek, o.: Musikbuch [o.; ü),. Notenbuch [o.; ül; -directeur, m.: 1) Mu-sikdirektor [m.], 2) Kapellmeister [m.1; -gezelschap, o.: 1) Musikverein |o.l, 2)Mu-sikbande [vr.]; -handel, m.: Musikalien-handel fm.]; -handelaar, m.: Musikalien-handler [m.1; -instrument, o.: Tonwerk-zeug [o.], (das) musikalische Instrument; -juffrouw, vr.: Musiklehrerin [vr.];-kopieerder, m.: Notenschreiber [m.1; -korps, p.r (mil.) Musikbande [vr.]; -les, vr.: Musik-stunde [vr.1 (-les nemen: Musikstunden nehmen [onr.]); -lessenaar, m.: Musikpult [o.]. Notenpuit [o.]; -lijnen, vr. mrv.:No-tenlinien [vr. mrv.]; -meester, m.: Musik-meister [m.] Musiklehrer [m.j; -noot, vr.: Note [vr.] (-noten, vr. mrv.: Noten [vr.. mrv.]); -papier, o.: Notenpapier [o.]; -repetitie, vr.: Musikprobe [vr.]; -school,, vr.: 1) Musikschule [vr.], 2) Musikakademie [vr.]; -sleutel, m.: Notensehlüssel [m.j;. -stuk, o.: Musikstück [o.], Tonstück [o.l; -uitvoering, vr.: Konzert [o.]. muzikaal, bv. n.: musikalisch; eene muzikale soiree: eine musikalische Abend-unterhaltung. muzikant, m.: Musikant [m.1; een troep -en: eine Musikbande. my, vnw.: (3e nmv.:) mir; (4e nmv.:) mich; zeg -: sagen Sie mir; geet -: geben Sie mir; wat - betreft: was mich anbe-langt, was mich betrifft; hij ging van - af: er ging von mir ab, er verliess mich; dat boek is van -: 1) das Buch gehort mir, 2) das Buch ist von mir, ich bin der Ver-fasser dieses Buches. niyden, w. b.: meiden [onr.]. i - (zich), w. w.: sich in Acht nehmen [onr.]. mysen. w. o.: harrien. myi, vr.: Meile [vr.]; dat is - op zeven:. |
MYTHOLOOG.
MIJMERAAR.
373
|
(spr.) das ist ein Umweg:, (ook:) das heisst die Pferde hinter den Wagren spannen, (ook:) das heisst vom Pferde auf den Esel kommen; I -paal, m.: Meilenzeiger fm.1; -schaal, vr.: Meilenmass [o.], Mass-stab [m.; a]; -steen, m.: Meilenstein [m.]. mijmeraar, m : Traumer [m.], Grüb-ler [m.]. mnmeraarster, vr.: Traumerin [vr.], Grüblerin [vr.]. mümerbui, vr.: Anfall [m.; a] von Traumerei, Anfall [m.; a] von Grübelei. my meren, w. o.: traumen, grrübeln (- over: über). mijmerig:, bv. n.: traumerisch; I -heid? vr.: Flang- [m.) zur Traumerei. mijmeriiig, vr.: (das) Traumen, (das) Grübeln. inUinervlaag:, vr.: Zie uiymerbui. my uier vr.: Traumerei [vr.], Grübelei [vr.]. Imyn, vr.: Bergwerk [o.], Mine [vi.]; (mil., vest. en Hg-.) Mine [vr.]; eene - ont-ginnen: ein Bergwerk auszubeuten anfan-g-en [onr.l; eene - graven: eine Mine gra-ben [onr.l; eene - laten springen: eine INÏine springen lassen [onr.J; de - is verkeerd gesprongen: (fig.) die Mine ist ver-kehrt g-esprungen; de - is ontdekt: (fig.) die Mine ist entdeckt. Imyii, bezitt. vnw.: mein, meine, mein; dit alles is -: dies Alles ist mein; in -tijd: zu meiner Zeit. I -, z. n. o.: Mein Jo.]; het - en dijn: das Mein und Dein. niyn-aaiidecl, o. (-actie, vr.): Bergr-■werksaktie [vr.]; I-ader, vr.: Bergader [vr.], Erzader [vr.]; -arbeid, m.: Bergarbeit [vr.], Grubenarbeit [vr.]: -delver, m.: Bergarbeiter [m.], Grubeharbeiter [m.], Bergknappe [in.], Bergmann [m.; -leute]; -district, o.: Bergdistrikt [m.], Bergbezirk lm.]. myne, verbogen vnw.: (der, die, das) meinige; de -n, mrv.: die Meinen, die Meinieren. myiieii. w. o.: 1) Bergarbeit verrichten, in einer Mine arbeiten; 2) bei einer Auktion im Abstreich duren Mein-rufen sich als Kaufer melden. myneiit, verbogen vorm van „mijnequot; met „tenquot;: ten -: 1) wo ich wohne, 2) in meinem Hause, 3) zu mir; 1 -halve, bw.: meinethalben; -wege, bw.: meinetwegen; om -wil, bw.: meinetwillen, mir zu Liebe. lmyner. 2e nmv.: meiner; gedenk -: gedenket meiner. Imyner, m.: Mein-rufer [m.] (bei einer Auktion im Abstreich.). myn-galery, vr. (-gang, m.): Minen-gang [m.; a], Berggebaude [o.]; I -gas, o.: Grubenwetter lo.], Minengas [o.];-graver, m.: Zie del ver; -haard, m. :Minenherd lm.]. mynlieer. m.: (iem. toesprekende :) mein Herr!; (anders kortweg:) Herr [m.]; waar woont - Jakobs: wo wohnt Herr Jacobs?; waar woont - de notaris: wo wohnt der Herr Notar?; is - uw vader tehuis: ist Ihr Herr Vater zu Hause ? ! NB. „Mijn heerquot;, als twee woorden, be-teekent altijd: mein Herr; neen -, mijn heer is niet tehuis: nein, mein Herr!mein Herr ist nicht zu Hause. |
myiilieeren, m. mrv.: Herren [m. mrv.]; dat zijn groote -: das sind grosse Herren. I NB. Twee of meer heeren toesprekende, zijn het twee woorden: (mijne heeren): meine Herren! myning?, vr.: (das) Mein-rufen (bei einer Auktion im Abstreich). myn-kamer, vr.: Minenkammer [vr.]; I -lamp, vr.: Grubenlampe [vr.], Gruben-licht [o.], Sicherheitslampe [vr.]; -put, m.: Erzgrube [vr.]. myns, 2e nmv.: meines; - bedunkens (- erachtens, - inziens): meines Erach-tens, meiner Ansicht nach. myn-8Cliaelit, vr.: Schacht [m.; a en al; I -trechter, m.: Minentrichter [m.]; -werk, o.: Zie -arbeid; -werker, m.: Zie -delver. myopie, vr.: Myopie [vr.], Kurzsich-tigkeit [vr.]. myriade, vr.: Myriade [vr.]. myrrhe. vr.: Zie mirre. Myrtillus, m.: (mansnaam:) Myrtill [m.]. mysterie, vr.: Mysterium [o.; -rien], [sl Geheimniss [o.], Verborgenheit [vr.]. mysterieus, bv. n.: mysteriös; l-heid, vr.: (das) Mysteriöse. mystieismuw, o.: Mysticismus [m.]. Mysticism [m.]. mystiek, vr.: Mystik [vr.]. I -, bv. n.: mystisch. mystiiieatie, vr.: Mystifikation [vr.]. [ie] Mystificirung [vr.|, Anführerei [vr.]. mystifteeereii, w. b.: mystificiren [iel, anführen. myt, vr.: (stapel:) (der) auf^eschich-tete Haufen; (ins!) Milbe [vr.]; hist.-mtw.) Heller [m.]; (fig. fam.) Pfifferling [m.]; dat is mij geene - waard: das ist mir kernen Pfifferling werth [tl; ik maal er geene -om: ich mache mir keinen Pfifferling daraus. my ten. w. b.: schichten, aufschichten. my ter. m.: Bischofsmütze [vr.], Bi-schotshut [m.; ü], Infel [vr.], Inful [vr.]; I -berg, m.: Zie muzenberg:; -dragend, bv.: n.: infulirt [ie]; -drager, m.: Infeltrager [m.]. my teren. w. b.: infuliren [ie]; ! gemijterd, bv. n.: infulirt [ie]. niyter-g:odiu. vr.: (tab.) Zie muze. myterig:, bv. n.: milbig, von den Mil-ben zerfressen; I -heid, vr.: milbige Be-schaftenheit [vr.]. my ter-stad. vr.: Bischofsstadt [vr.; a], Bischofssitz [m.l; I -vormig, bv. n.: in-fulförmig. mythe, vr.: Mythe Ivr.]; (fig.) Fabel [vr. 1. mytliiseh. bv. n.: mythisch, mythologie, vr.: Mythologie [vr.l, Fabellehre [vr.]. mytholog:isch, bv. n.: mythologisch, mytholoog:, m.: Mytholog [m.], Fa-bellehrer [m.]. |
NA. 374 NAAM.
|
Ina, vz.; nach [3]: voor en vor wie nach, nach wie vor; - den eten: nach dein Essen ; - dezen : nachher ; - gedanen arbeid is het goed rusten ; nach gethaner Arbeit ist gut ruhen. (1) Ina, bw.: 1) nahc, nah; het is zeer - in de familie; es ist sehr nahe in der Familie ; zij bestaan elkander zeer -: sie sind sehr nahe Verwandten; iemand te -komen: (fig.) Einem zu nah treten [onr.l; zonder iemands eer quot;te - te komen: ohne .Iemands Ehre zu nah zu treten; 2) op.... na: bis auf; op drie gulden -: bis auf drei Gulden; op een haar -: bis auf ein Haar, es fehlt (oder : es fehlte) nur ein Haar; op slechts drie - zijn ze er allen: bis auf drei nur sind Alle da, nur drei ausgenommen sind Alle da; 3) op verre -niet (op geen voeten of vamen -): bei Wei tem nicht. naaapHter, vr.: Nachafferin [vr.]. naad, m.: (kim., ontl. en hik.) Naht I vr.; al; (fig. voor „litteekenquot;:) Schmarre [vr.], Fur ene [vr.1. naadje, o.: Nahtchen lo.], kleine Naht [vr.; al; zijn - naaien: (spr.) seine Pfei-ten schneiden [onr.l, seines eignen Vor-theils [tl pflegen [onr.], (ook:) seinen eignen Gang genen lonr.1; gaarne het - van de kous weten: (spr.) gerne haarklein wissen [onr.l wie üie Sache sich verhalt. naaf, vr.: Nabe [vr.]; I -band, m.: Na-benband [o.; al; -boor, vr.: Nabenbohrer lm.1; -bus, vr.: Nabenbüchse [vr.]; -gat,o.: Nabenloch [o.; o]; -ring, m.: Nabenring [m.]. naai-bank, vr.: (bij boekbinders). Heftlade [vr.]; I -doos, vr.: Nahkastchen f0 naaien, w. o. en b.: nahen. naaier. m.; (bij boekbinders:) Naher [m.]. naai-^aren, o.: Nahgarn [o.], Nah-zwirn [m.]; I -geld, o.: Nanschulgeld [o.]; -gereedschap, o.; Nahzeug [o.]; -goed, o.: ij Naharbeit [vr.], 2) Zie-gereedschap ; -katoen, o.: Nahkattun [m.]; -kind, o.: Nahschulkind [o.]; -kistje, o.: Zie -doos; -les, vr.; Nahstunde [vr.]; -mandje, o.: Nahkörbchen [o.] (uit het -mandjepraten; Zoten reissen [onr.]); -meisje, o. (minachtend: -mug, vr.): Nahschulmadchen fo.j; -plank, vr.: Nahbrett [o.]; -raam, o.: Nah-rahmen [m.]. naaister, vr.; Naherin Ivr.], Nahterin [vr.|; I naaisterswerk, o.; Naherinnenar-beit [vr.]. |
naai-vrouw, vr.: Nahschulmeisteriiï [vr.]; I -winkel, m.; Nahschule [vr.]; -zak, m.; Nahbeutel lm.]. naakt, bv. n.; nackt, nackend; - en bloot: nackt und bloss, (fig. fain.) arm wie eine Kirchenmaus, abgebrannt; - loopen: nackt gehen [onr.]; de -e waarheid: die nackte quot;Wahrheit; I -heid, vr.: Nacktheit [vr.], Blösse Ivr.]. naaktloopers, m. mrv.; (kkl.-hist.) Adamiten [m. mrv.], Nacktgehenden [m. mrv.]. naald, vr.: Nadel [vr.]; het oog eener -: das Oehr einer Nadel, das Nadelöhr; de punt eener -: die Nadelspitze; knap met de - zijn: sich auf die Nadel verstellen fonr.]; met - en draad: mit Nadel und Faden; een draad in eene - steken; eine Nadel einfadeln; heet van de (spr.) heiss von der Nadel weg; I -achtig, bv. n.; nadelartig; -boom, m.: Nadelbaum [m.; a]. naalden, vr. mrv.: Nadeln [vr. mrv.]; I -koker, m.: Nadelbüchse [vr.1; -maker, m.; Nadler [ra.]; -werk, o.: Nadelarbeit [vr.]; -winkel, ra.: Nadelladen lm.; a en a]. naald-geweer, o.: Zündnadelgewehr [o.]; I -hout, o.: Nadelholz [o.]; -visch, m.: Nadelfisch [m.]; -vormig, bv. n.: nadelför- naam, m.; 1) Name [m.]; hoe is uw -: wie ist Ihr Name?; iemand bij zijnen - noemen; Einen bei seinem Namen nen-nen Ionr.l; het kind (het ding) bij zijnen - noemen: (spr.) das Ding bei seinem wah-ren Namen nennen [onr.]; iem. of iets slechts bij - kennen: Einen oder etwas nur dem Namen nach kennen; een vriend in -: ein Freund dem Namen nach; een koning in -: ein König dem Namen nach; in - des Konings: im Namen des Königs; in Gods -: in Gottes Namen; zeg hem uit mijnen -: sage ihm in meinem Namen; onder den - van: unter den Namen 12]; dat mag geen - hebben: (fig.) das ist nicht nennenswerth lt]; 2) (fig.) Name [m.] Namen lm.], Ruf [in.]; een goede - is meer waard dan geld: (spr.) ^uter Name ist mehr werth [t] als Goln; iemands goeden - bezwalken: Eines guten Namen befiec-ken; aan iem. een slechten - geven: Einen in üblen Ruf bringen [onr.]; in eenen goeden of slechten - staan: in gutemoder schlechtem Rufe stehen [onr.]; wie den -heeft van vroeg opstaan, komt nooit te laat: (spr.) wer einmal im Rufe steht früh aufzustehen, wird nie zu spat kom- |
De samenstellingen met „naquot; vindt men op hare alphabetische plaats. Mocht men een woord tevergeefs zoeken, dan neme men eenvoudig de beteeKcnis, die dat woord zonder „naquot; heeft, en vóór die beteekenis hechte men het vz. „nachquot; daaraan vast, bv.:
„namakenquot; zal men op blz. 377 tevergeefs zoeken;
nu zoekt men „makenquot; op blz. 343, en daar vindt men „machenquot;;
hecht men als voorste lettergreep „nachquot; daaraan vast, dan krijgt men „nachma-chenquot; als beteekenis van „namakenquot;.
NAAM-BORD.
NABURIG.
375
|
men; - maken: sich einen Namenmachen. naaiii-borcl, o. : (van een schip :)Nam-brett [o.]; I -bordje, o-: (aan eene deur:) Schildchen [o.l; -buigring:, vr.: (tik.) Wort-btiugung- Ivr.], Deklination [vr.]; -christen, m. : Namenchrist lm.], Christ |m.]dem Namen nach; -cijfer, o.: Namcnszug [m. ;ü|; -dag, m.: Namenstagr [m.1; -dicht, o.: Na-mcngedicht lo.]; -feest, o. :Namenfest |o.l; -geefster, yr.: Namengeberin [vr.l;-gek, bv. n.: viel auf seinen (ihren) Namen haltend, eine Vorliebe für den Trag-er (oder: für die Tragrerin) seines (ihres) Namens habend; -genoot, m. en vr.: Na-mensgenoss [m.|, Namensvetter |m.], Na-mensgenossin [vr.]; -gever, m.: Namenge-ber lm.]; -geving, vr : Namengebung fvr.j; -letter, vr.: Anfangsbuchstabe [m.i des Namens. naamloos, bv. n.: namenlos, anonym, anonymisch; I -heid, vr.: Namenlosigkeit [vr.], Anonymitat |vr.]. naain-lyst, vr.: Namenliste jvr.]. naampje, o.: Name lm.]. Namen jm.]. iiaain-re^iNter. o.: Namensregister [o.], [s] Namensverzeichniss lo.l; -rol, vr.: Namenrolle Ivr.]; -roof, m.: Ehrenranb [m.]; -roofster, vr.: Ehrenrauberin jvr.]; -roover. m.: Ehrenrauber Im. j;-stempel, m.: Namenstempel [m.1. naanis-veramleringf (-verwisseling), vr.: Namenwechsel lm.], Namentausch I m.]. naani-tockening:, vr.: ünterschrift Ivr.], Unterzeichnung |vr.]; | -trek, m.; Namenszug lm.; üj; -val, m.; (tik.) Fall |m.: al, Nennfall lm.; a], Biegefall lni.;a], Kasus [in.]; -woord, o.: (tik.) Nennwort |o.; ö] (zelfstandig -woord: Hauptwort[o.; ö], Suostantiv [o.]; eigen-woord: Eigen-name lm]; bijvoeglijk -woord: Eigen-schaftswort jo.; ö], Adjektiv |o.]); -ziek, bv. n.: Zie -g:eU: -ziekheid, vr.: Vorliebe [yr.] für den Trager (oder: für die Trage-rin) seines (ihres) Namens. naapen. w. b.: nachaffen [3]. naapor. m.: Nachaffer lm.], naaperig:. bv. n.: nachaffend; I -heid, vr.: Sucht Ivr.] (Hang [m.]) zur Nach-afferei. naaperü, vr- Nachafferei lvr.|. naapin». vr.: Nachaftung [vr.]. Inaar. vz.: 1) nach; van 's-Gravenhage - 's-Hertogenbosch: von Haag nach Her-zogenbuscn; - huis: nach Hause; - gelang van: nach Massgabe f2]; - mijn gevoelen: meiner Ansicht nach; 2) zu; -bed gaan: zu Bette gehen [onr.J; - de stad komen; zur Stadt kommen |onr.] ;-de maan loopen : (fig.) zum Henker (zum Teufel) gehen lonr.l. Inaar, vgw.: wie; - men zegt (gelooft, hoopt, enz.): wie man sagt (glauot, hottt u. s. w.); I -dien, vgw.: nachdem, da,weil; -mate, vgw.: in dem Masse wie, nachdem (al -mate: je nachdem). Inaar, bv. n. en bw.: 1) traurig, elend; (fig) schlecht, schlimm; übel; 2) wider-wartig, Ekel erregend: (fig.) abgeschmackt; het is om er - van te worden: es istwirk-lich Ekel erregend; 3) öde, schauerlich; I -geestig, bv. n.: melancholisch; -geestigheid, vr.: Melancholie Ivr.]. naarheid, vr.: Elend [o.] (het is-zonder einde: es ist Elend ohne Ende). |
naarstig, bv. n.: arbeitsam; I -heid, vr.: Arbeitsamkeit Ivr.]. Inaasf. vz. 1) neben; hier -: hier ne-benan: daar -: daneben; - elkander: neben einander; ik zat - hem; ich sass neben ihm; ik ging - hem zitten: ich setzte mich neben ihn; 2) niichst; - God heb ik aan mijne ouders het leven te danken: niichst Gott habe ich meinen Eltern das Leben zu danken. Inaast, bv. n. en bw. (o. tr.): nachst; ieder is zich zeiven het -: (spr.) Jeder ist sich selbst der nachste; ae -e stad: die nachste Stadt, die nachstgelegene Stadt3 de -e weg: der nachste Weg; de -e prijs: der nachste Preis; de -e bloedverwanten: die nachsten Verwandten; mijn -e buurman: mein nachster Nach-bar; het - bij: am nachsten bei; ten naastenbij: beinahe, nahe an; ik geloof voor het -: ich glaube ohne Bedenken; I -bestaande, ra. en vr.: (der, die) nachste Ver-wandte; -bijgelegen, bv. n.: nachst. naaste, ra. en vr.: (der, die) Nachste, Mitmensch [m.]; de liefde tot den -: die Niichstenliebe. naasten, w. b.: kraft des Naherrechts an sich ziehen fonr.]; een kind -: ein Kind adoptiren [ie]. naast-gelegen, bv. n.: nachst; I -gerechtigd, bv. n,: zunachst berechtigt. naasting, vr.: Naherkauf lm.]; het recht van -: das Naherrecht; de - van een kind: die Adoption eines Kindes. naast-komend (-volgend), bv. n.: nachstfolgend, nachst Xaatje. o.: (vrouwennaam:) Hanne Ivr.], Ilannchen lo.l, Hannchen fo.]. nabanket, o.: Nachtisch [m.]. naberieht. o.: (let.) Nachrede |vr.l. Epilog lm.]; (brf.) Nachschrift [vr.], Post-skript fo.|. naberouw, o.: Nachreue [vr.]. naliestaande, m. en vr.: (der, die) Verwan dte. iiabetraeliting. vr.: (kkl.) Betrach-tung [vr.]. nabladerc^ii. w. b.: durchblattern. nabloei«'r, m.: spatblühende Pflanzc [vr. j. nabo1gt;. m.: Nabob [m.]. nabootsen, w. b.: 1) nachahmen (iemand: Einem); 2) nachmachen (iets: etwas), nachbilden (iets: etwas); 3) (iron.) aften (iemand: Einen), nachaffen (iem.: Einem). nabootser, m.: 1) Nachahmer [ra.]; 2) Nachraacher lm.], Nachbildner lm.]; 3) (iron.) Aeffer [m.1, Nachaffer lm.], nabootsery. vr.: 1) Nachahmerei lvr.1; 2) Nachmacherei | vr.], Nachbildnerei jvr.]; 3) (iron.) Aefferei Ivr.], Nachafferei jvr.]. nabootsing, vr.: 1) Nachahmung lvr.1; 2) Nachmachung [vr.], Nachbildung lvr.1; 3) (iron.) (das) Aeffen, Nachaftung Ivr.]. nabootsster. vr.: 1) Naehahmerin Ivr.]; 2) Nachmacherin lvr.],Nachbildnerin lvr.1; 3) (iron.) Aefterin [vr.], Nachafferin Ivr.]. nabnrig. bv. n.: benachbart, nach-barlich, Nachbar...; eene -e stad: eine benachbarte Stadt la], eine Nachbarstadt lal; -e landen: benachbarte Lander lo. |
NADEZEN.
376
NABUUR.
|
mrv.], Nachbarlander [o. mrv.J; -e volken: benachbarte Völker [o. mrv.J, Nachbar-völker lo. mrv.]; i -heid, vr.: Nachbar-schaft, Lvr.J. nabuur, m.: Nachbar [m.1. nabuurseliap. vr.: Nachbarschaft [vr.]. naby, bw.: nahe; meer van naher; 1 -gelegren, bv. n.: benachbart. naby heid, vr.: Nahe lyr.I (in de -: in der Niihe; in de onmiddellijke cranz in der Niihe, in der unmittelbaren Nahe). naby-koiueud, bv. n.: sich [31 nahernd. nacht, in.: Nacht [vr.; iij; van -: heute Nacht; gisteren -: gestern Nacht, in der gestrigen Nacht; den ganschen die ganze Nacht über; eens op^ eenen - (op zekeren -): eines Nachts; eéns op eenen -: einmal wahrend der Nacht; in den -: in der Naeht; bij -: bei Nacht; bij - en ontijden: zur Unzeit; des -s: des Nachts; in het holst van den mitten in der Nacht; zoo donker als de -: dunkel wie die Nacht; zoo leelijk als de -: hasslich wie die Nacht; van den - een dag maken: die Nacht zum Tag machcn; tot laat in den -: bis spiit in die Nacht; des -s zijn alle katten grauw: (spr.) bei Nacht sind alle Katzen grau; de - van onkunde en bijgeloof: (fig.) die Nacht der Unwissen-heit und des Aberglaubens; de sluier van den der Schleier der Nacht; aan iemand goeden - wenschen: Einem fute Nacht wünschen; goeden -: gute 'acht!ute Nacht wünschen; goeden -: gute 'acht! nacht-bel, vr.: Nachiglocke [vr.], Nachtkiingel [vr.]; I-blindheid, vr.: Nacht-blindheit [vr.]; -braken, w. o.: die Nacht zum Tag machen (als z. n. o.: 1. [in goeden zin:| Nachtsitzen |o.], 2. [in slechten zin:] Nachtschwarmen (o.], Nachtschwiir-merei [vr.]); -braker, m.: 1) Nachtsitzer lm.], 2) Zie -kroeger; -duivel, in.: Alp [m.]. nachtegaal, m.: (vogj Nachtigall [vr.], Sprossvogel [m.; ö], Sprosser [m.]. naeht egaals, in Sam.: Nachtigal-len.... nachteiyk, bv. n.: nachtlich. nacht-eveiling, vr.: (str.) Nacht-gleiche [vr.], Aequinoktium [o.];-evenings-punt. o.: Aequinoktialpunkt |m.J;-floers, o.: (dk.) Schleier [m.1 der Nacht; -gedrocht, o.: Nachtgespenst lo.]; -gerucht, o.: Nachtlarm [m.], Larm [m.] in der Nacht; -gespuis, o.: Nachtgesindel [o.l; -gezicht, o.: Nachtgesicht [o.], Nachter-scheinung [vr.], (schl.) Nachtstück [o.l; -glas, o.: Stundenglas [o.; a|, Sanduhr [vr.]; -godin, vr.: (dk.) Göttin [vr.] der Nacht, Luna [vr.]: -japon, vr.: Nachtkleid [o.]; -jurk, vr.: Nachtkittel [m.j; -kaars, vr.: Nachtkerze [vr.] (ookpik.), Nachtlicht [o.]; -kapel, vr.: (ins.) Nacht fait er jm.], Nachtschmetterling [m.]; -koets, vr.: (dk.) Buhebett [o.]; -koningin, vr.: (dk.) Königin |vr.] der Nacht, Luna [vr.]; -kroeger, m.: Nachtschwarmer [m.], Nachtlaufer [m.]. Nachtvogel [m.; ö]; -leger, o.: Nachtlager [o.l; -logies, o.: Nachtherberge [vr.], Nachtlogis jo.]; -looper, m.: Zie -kroeger; -looperij, vr.: Nachtschwarmer ei Ivr.]. |
nachtmaal, o.: (kkl.) Nachtmahl [o.]; het heilige das heilige Nachtmahl; I -ganger, m.: NachtmahTganger lm.]; -gangster, vr.: Nachtmahlgangerin [vr.]. nachtmaalN-beker, m.: Nachtmahls-kelch lm.]; 1 -brood, o.: Nachtmahlsbrod [o.]; -tafel, vr.: Nachtinahlstisch [m.1; -viering, vr.: Nachtmahlsfeier [vr.]; -wijn, m.: Nachtmahlswein [m.]). nacht-merrie, vr.: Alpdrücken [o.]; I -muts, vr.: (voor vrouwen:) Nachthaube [vr.], (voor mannen: Nachtmütze [vr.]; -pitje, o.: Nachtlicbtchen [o.]; -post, vr.: Nachtpost [vr.] (als z. n. m.: mil.: Nacht-posten lm.1); -raaf, m.: (vog.) Nachtrabe Lm.], (fig.) Nachtsitzer |m.], (ook:) Nachtschwarmer [in.], (iron.) Nachtraumer [in.] ; -ratel, m.: (van nachtwachts:) Nachtrassel [vr.], (vog.) Nachtschwalbe [vr.], Ziegen-melker [m.i; -raven, w. o.: Zie -braken; -rumoer, o.: Zie -gerucht; -schade, vr.: (pik.) Naehtschatten [m.]; -schaduwen, vr. mrv.: (dk.) Schatten [m. mrv.J der Nacht; -schoone, vr.: (pik.) Wunderblume lvr.1; -schuit, vr.: Nachtschitf [o.l (met de -schuit komen: iron.: mit dein Nachtrab kommen [onr.J); -sein, o. (-signaal, o.): Nachtsignal [o.l; -slot, o.: Kiegelschloss |o.; ö] (eene deur op het -slot doen: eine Thüre doppelt verschliessen [onr.]) ^-spiegel, in.: (iron.) Nachtbecken lo.j, Nacht-topf [m.; ö], Nachtgeschirr lo.];-spook, o.: Nachtgespenst [o.l; -stilletje, o. (-stoel m.): Nachtstuhl [m.; ü]; -uil, m.: (vog.) Nachteule [m.J, (ins.) Nachteulchen lo.], Nachtfalter [ni.|, (fig. iron.) Nachtsitzer [m.1, Einer der in der Nacht studirt [ie] oder arbeitet; -verblijf, o.: Nachtherberge lvr.1; -vlinder, m.: Nachtfalter lm.], Nachtschmetterling [in.]; -vorst, vr.: Nachtfrost lm.1; -vrouwtje, o.: (fab. en gnk.) Nacht-weibchen [o.]; -wacht, vr.: 1) Nachtwache [vr.J, 2) Nachtwachter [m.1; -wandelaar, enz.: Zie slaapwandelaar, enz.;-werk, o.: Nachtarbeit Ivr.], nachtliche Arbeit Ivr.J, (inz.) (das) Abtritte-Iiaumen; -werker, m.: Abtrittfeger lm.], Sekretfeger lm.]; -witje, o.: (ins.) Zie -vlinder; -zwaluw, vr.: (vog.) Nachtschwalbe lvr.1, Ziegenmelker lm.]. nacyferen, w. b.: nachrechnen. nadagen, m. mrv. (die) letzten Tage [m. mrv.J; mijn hoed is in zijne -: mein Hut ist in seinen letzten Tagren, mein Hut hat seine besten Tage erlebt; die man is nu in zijne -: 1) der Mann ist jetzt alt, 2) der Mann ist jetzt herunter-ge kommen» nadat, vgw.: 1) nachdem; 2) als. nadeel, o.: [t] Nachtheil [m.l; dat is in mijn -: das gereicht mir zum Nachtheil [tj. nadeelig, bv. n.: nachtheihg [tl; I -heid, vr.: [tl Nachtheiligkeit [vr.]. nadeniaal, vgw.: weil, da, sintemal. nader, bv. n. en bw. (v. tr.): naher; het hemd is - dan de rok: (spr.) das Hemd ist mir naher als der Koek; I -bij, bw.: niiher. n ade re, o.: (das) Nahere.-naderen, w. o.: nahen, herannahen; iemand -: sich Einem nahem, naderhand, bw.: nachher, spater. nadering, vr.: (das) Herannahen. nadezen, bw.: nachher. |
NADIR.
377
|
nadir, o.: (str.) Nadir [m.1. nadorst, m.: Nachdurst [in.], nadruk, in.: Nachdruck [m.] (ook figr.); - legmen op: Nachdruck legen auf. nadrukkelijk, bv. n. en bw.: nach-drücklich; I -heid, vr.: Nachdriieklichkeit lvr.1. nafta, vr.: Zie naphtlia. nagaan, w. o.: (van uurwerken:) nachgehen [onr.J; (fig.) denken Lonr.1, sich vorstellen; ik kan - hoe verwonderd gij waart: ich kann mir denken (ich kann mir vorstellen) wie erstaunt Sie waren; ga zelf maar eens na: denken Sie sich nur selbst. I w. b.: (achterna gaan:) nachgehen [onr.1 [3]; (fig.) über-sehen [onr.], überwachen; (ook:) ent-deeken, [t] errathen Lonr.], ausfindig ma-chen. nagralm, m.: Nachhall Lm.]; (tig.) Echo [o.|. nagalmen, w. o.: nachhallen. ! w. b.: (fig. tam.) nachschreien lonr.]. nageboorte, vr.: (vlk.) Nachgeburt [vr.], Mutterkuchen [m.]. nagedachte, vr.: Nachdenken [o.]. nagedachtenis, vr.: Andenken [o.]; ter - van: zum Andenken an; iemands -in eere houden: Eines Andenken inEhren halten [onr.]. nagel, m.: 1) (ontl.) Nagel |m.; aj; zijne -s knippen: sicn die Nagel beschnei-den lonr.]; hij heeft geene -s om zijn achterste te krabben: (spr.) er hat keine Nagel sich den Hintern zu kratzen (d. h. er ist so arm wie eine Kirchenmaus); 2) (spijker:) Nagel lm.; mrv.: Nagel]; een houten -: ein hölzener Nagel; dat is een - aan mijne doodkist: (spr.) das ist ein Nagel zu mcinem Sarg (d. h. darüber grame ich mich zu Tode); 3) (pik.) Nelke [vr.], Gar-tennelke [vr.], (ook:) Nagelein [o.J, Ge-würznelke [vr.]. nagel-bed, o.: (tnb.) Nelkenbeet [o.]; I -bloem. vr.: Nelke [vr.], Gartennelke [vr.]; -boom, m.: (pik.) Nagelcinbaum |m.; a]. nagelen, w. b.: nageln. nagel-hout, o.: Nageleinholz [o.]; I -maag, m. en vr.: (der, die) Verwandte im siebenten Grade; -nieuwheid, vr.:(das) Nagelneue; -olie, vr.: Gewürznelkenöl [o.]; -vast, bv. n.: niet- und nagelfest. nagemaakt, bv. n.: nachgemacht; (fig.) falsch. nagenoeg, bw.: ungefahr, beinahe, nahezu. nagerecht, o.: Nachtisch [m.]. nageslacht, o.: Nachkom men schaft lvr.1 (die) Nacnkommen [m. mrv.]; (fig.) Nachwelt |vr.]. nageven, w. b.: (fig.) nachreden, nachrühmen; die eer moet ik hem -: das muss ich ihm nachrühmen; dat (goed of kwaad) zal ik hem altijd -: das (Gutes oder Böses) werde ich ihm immer nachreden. nagezang, o.: Schlussgesang [m.; a]; nagras, o.: Nachgras [o.]. Grummet (o.]; op het - komen: (fig.) zu spat kommen lonr.], nur die Ueberrestchen finden [onr.]. naheid, vr.: Niihe [vr.]; de - in de familie: die nahe Verwandtschaft. |
naherfst, m.: Spatherbst [m j. naïef, bv. n.: naiv. naïveteit, vr.: Naivetat [vr.]. najaagster, vr.: (fig.) Erstreberin Ivr.J (- van: [2]), (die) Trachtende (-van: nach); - van veroveringen: Eroberungssüchtige [vr.]. najaar, o.: Spatjahr [o.], Herbst [m.]. najaars, in Sam.: Herbst..... najade, vr.: (fab.) Najade [vr.], Fluss-göttin [vr.], quot;Wassernymphe [vr.]. najagen, w. b.: nachjagen [3] Ireg.] (ook fig.): (fig.) trachten nach, streben nach, erstreben. najager, m.: (fig.) Erstreber lm.] (-van: 12]), (der) Trachtende (- van: nach); - van nerseuschimmen: Chimarenjager lm.]. najaging, vr.: (das) Jagen (Streben, Trachten) (- van: nach). najouwen, w. b.: nachschreien lonr.] [31. naken, w. o.: Zie naderen. nakend, v. dw.: herannahend. I -, bv. n.: Zie naakt. naklucht. vr.: Nachspiel [o.j: Posse [vr.] als Nachspiel, Schwank [in.; a] als Nachspiel. nakomeling, m.: Nachkomme lm.], nakomelingschap, vr.: Nachkom-menschaft [vr.]. nakomen, w. o.. nachkommen lonr.]. I -, w. b.: (i. a. b.) nachkommen [onr.] [3]. nakoming, vr.: (van beloften, plichten, enz.:) Erfüllung [vr.]; (van voorschriften, bevelen, enz.:) Befolgung [vr.]. nakroost, o.: Nachkommenschaft Ivr.]. nalaten, w. b.: (bij overlijden:) nach-lassen lonr.], hinterlassen [onr.]; (ongedaan laten, niet doen:) nacnlassen | onr.], unterlassen [onr.]. I -, w. o.: (in gebreke blijven:) unterlassen [onr. |, ermangeln, ver-fehlen. nalatenschap, vr.: Verlassenschaft [vr.], Hinterlassenschaft [vr.], Nachlassen-schaft [vr.], Nachlass [m.; a]. nalatig, bv. n.: nachlassig; I -heid, vr.: Nachlassigkeit [vr.]. nalating, vr.: (ongedaan-lating:) Un-terlassung Ivr.]; (fig.) Vernachlassigung [vr.]. nalente, vr.: (die) letzten Tage [m. mrv.] des Frühlings. naleven, w. b.: naehleben |3J. naleving, vr.: Nachlebung [vr.], Befolgung [vr.]. nalezing, vr.: Nachlesung Ivr.], (das) Nachlesen; (fig.,opzoeking:) Nachlese Ivr.]. naloop, m.: Nachlauf lm.]; (fig.) Sorg-falt [vr.]; veel - hebben: viel Zulauf ha-ben: veel - vereischen: viel Sorgfalt er-heischen. naloopen, w. o. en b.: nachlaufen [onr.] [3]; (fig.) folgen 131, (ook:) nachset-zen [3], vertolgen |4], (ook:) Sorge tragen [onr.] für; veel na te loopenhebben; (tig.) für Vieles Sorge zu tragen haben. nalooper, m.: Nachlaufer (- van de meisjes: der Madchen). namaak, vr.: 1) (das) Nachmachen; 2) (das) Nachgemachte. name, m.: Name [m.J, Namen [m.]; met -: namlich. nameloos, bv. n.: namenlos; I -heid, vr.: Namenlosïgkeit [vr.]. |
NATIONALITEIT.
NAMELIJK.
378
|
namelyk. bw.: namlich. namens, bw.: im Namen (21; - mij: in meinem Namen: - mijnen broeder: im Namen meines Bruders; - mijne zuster: im Namen meiner Sehwester. nanacht, in.: (die) letzten Stunden [vr. mrv.1 der Nacht. naneef, m.: (fig.) Nachkommensehaft [vr.]; de late -: die spatesten Nachkom-men [m. mrv.1. naneuzen, w. b.: (fam.) nachgueken [31, naehsehen [onr.1. nanking:, o.: (zekere stof:) Nanking [m.1. ! bv. n.: Nanking...., von Nanking, nanoen, m.: Naehmittag [m.]. nanut. o.: festliche Fortsetzung [vr.l einer gewöhnlichen Versammlung des Vereins zum allgemeinen Nutzen. naoojfen. w. o.: (fam.)nachgucken [3|, mit den Augen folgen f3]. naoo^Nt, m.: Naehcrnte [vr.]. nap, m.: Napf fm.; al. XapelN, o.: (adk.) Neapel [o.l; Napo-politaan, m.: Neapolitaner [m.1; Napoli-taansch (Napelsch), bv. n.: neapolitanisch; Napelsche (Napolitaansehe), vr.: Neapoli-tanerin [vr.]. naphtha, vr.: Naphtha [o. en vr.]. Inapje, o.: Napfchen [o.]. IXapje, o.: (tam.) Freund Napoleon [m.1. napleiten, w. o.: eine schon entsehie-dene Sache noehmals auseinandersetzen; (fig. fam.) wiederkauen. napleiter, m.: (der)nach derEntsehei-dung Wiederkauende. naplei ting:, vr.: noehmalige Ausein-andersetznng [vr.l einer schon entschie-denen Sache. napluizen, w. b.: genau untersuchen. naplnizer, m.: Untersucher [m.]. napluizing:, vr.: genaue Untersuchung [vr.]. napokken, vr. mrv.: nachkommende Blattern [vr. mrv.]. nar, m.: Narr [m.], Hanswurst [m.; ü]. I vr.: Zie ar. narcis, vr.: (pik.) Narzisse [vr.l; I -lelie, vr.: Narzissenlilie [vr.l. narcisse-bol. m.: Narzissenzwiebel [vr.]. narcissen, vr. mrv.: Narzissen [vr. mrv.]; I -bed, o.: (tnb.) Narzissenbeet [o.]. narcisse-steel, m. (-stengel, m.): Narzissenstiel [m.], Narzissen sten gel [m.1. Narcissus, m.: (fab.) Narzissus [m.j, Narziss [m.], narcotisch, bv. n.: narkotisch. narcotiseeren, w. b.: narkotisiren [ie]. IXardns, m.: Zie Bernarclns. Inardus, vr.: (pik.) Narde [vr.],Narden [m.]; I in Sam.: Narden____ narede, vr.: Schlussrede [vr.], Epilog [m.1. nareizen, w. b.: nachreisen [31. narigheid, vr.: Elend lo.]. (narren, w. o.: Zie arren. Inhrren. m. mrv.: Narren [m. mrv.]; I-bel, vr.: Narrenschelle [vr.l; -kap, vr.: Narrenkappo [vr.]; -pots, vr.: Narrenposse [vr.|, Narrensposse [vr.l; -werk, o.: Nar-renwerk [o.]. |
narre-slede (-slee), vr.: Zie arrestee, narrig:, bv. n.: griesgram, griesgra-misch, launisch, übellaunig; I -heid, vr.: (das) griesgramischo (launische) Wesen, üebellaunigkeit [vr.]. narwal, m.: (zeedier:) Narwall [m.]. naryden, w. b.: (te paard:)nachreiten [onr.1, (in rijtuig:) nachfahren jonr.1;(fig.) auf der Hauoe sitzen[onr.l (-iem.:Einem), hinter (Einem) her sein. nasaal, bv. n.: nasal; I-klank,m.: Na-sallaut [m.|; -letter, vr.: Nasalbnchstabe [m.1. naschelden, w. b.: nachschimpfen [31. naschetsen, w. b.: nachskizziren [ie|, kopiren |ie]. naschrift, o.: Nachschrift [vr.], Post-skript lo.]. nasleep, m.: I) Gefolge [o.]; 2) Folge [vr.], Reihe [vr.], Kette [vr.]. nasmaak, m.: Nnchgeschmack [m.]. nasnufiVlaar. m.: Nachspürer |m.1 nasnnfrelaarster, vr.: ^achspürerin [vr.]. naNiiiiffelen, w. b.: nachsjgt;üren [3]. naKiiiilfeliiig:, vr.: vr.: gt;gt;achspürung [vr.], (das) Nachspüren. naspeurder, m.: Nachspürer [m.]. naspenren, w. b.: nachspüren [31. naspeuring:, vr.: Nachspürung ivr.f, (das) Nachspüren. naspeurlyk, bv. n.: ergründlich; I -heid, vr.: Ergründlichkeit [vr.]. naspeurster, vr.: Nachspürerin [vr.]. nasporen, w. b.: 1) mitder Eisenbahn-gelegenheit nachsetzen [3]; Zie naspeuren, enz. nasprokkelen, w. b.: nachlesen [onr.1 nasprokkeling:. vr.: 1) Nachlese. [vr.]; 2) (das) Nachlesen; 3) (tig.) nachtragliche Sammlung jvr.]. nastaren, w. b.: mit den Augen folgen [3]. nastreven, w. b.: nachstreben [31. nastuk, o.: (tnl.) Nachstück [o.], Nach-spiel [o.]. nasturen, w. b.: 1) (aan iemand iets: Einem etwas) nachschicken, nachsenden [onr.1; 2) nacnsteuern [3]. nasiikkelen, w. o.: langsam hinten-nach kommen [onr.]. I -,w.b.: nachtrandeln [31. Inat, bv. n.: nass; de -te gemeente: (iron.) die nasse Zunft; met een - zeil: (iron.) mit einem Zopf, betrunken, besof-fen; iemand met eenen -ten vinger kunnen beloopen: (spr.) Einen ganz in der Nahe haben. Inat, o.: Nass [o.]; (fig.) Brühe [vr.]. Sauce [vr.]; het zilte -: (dk.) das Meer. nat-achtig:, bv. n.: nasslich; I -hals, m.: (der) nasse Bruder [m.; ü]. natheid, vr.: Nassheit [vr.],Nasse [vr.l. natie, vr.: Nation [vr.]; van de -:(gem.) von der Judengemeine. nationaal, bv. n.: national; - karakter, o.: (der) Nationalcharakter; - kostuum, o.: (die) Nationalkleidung, (die) Na-tionaltracht; I nationale g:arde,vr.: 1) Na-tionalgarde [vr.l, 2) Nationalgardist [m.]; nationale vergadering, vr.: Nationalver-sammlung [vr.l; nationale vlag, vr.: Na-tionalflagge lvr.1. nationaliseeren, w. b.: nationalisi-ren [iel. nationaliteit, vr.: Nationalitat [vr.l. |
NATIVITEIT.
379
NAWINTER.
|
nativiteit, vr.: Nativitat Ivr.], Horo-skop [o.l. natje. o.: (iron.) Trank fm.; a], Ge-trank [o.]; behoorlijk zijn - en droogje gebruiken: sich Speise und Trank gilt senmec-ken lassen fonr.], essen und trinken dass es eine Art hat. natkond, bv. n.: nasskalt. natten, w. b.: nassen. nattiu*. bv. n.: nasslich; I -heid, vr.: Nasse fvr.]. natting:, vr.: (das) Nassen. natnra (met „inquot;), bw.: in -: in Xa-tura, in Xatur. natnraliën, vr. mrv.: Xaturalien [vr. mrv.]: kabinet van -: Xaturalienkabinet lo.l. naturalisatie, vr.: Naturalisation fvr.1, [ie] Naturalisirung: [vr.J; I -wet, vr.: Naturalisationsgesetz lo.]. naturalineeren, w. b.: naturalisiren [ie]. natnralisnins, o.: Natural!smus [m.j, Naturalism [m.J. naturalist, m.: Naturalist [m.j. naturalistiseh, bv.n.: naturalistisch, naturelletje, o.: Perrückchen [o.]. Inat li ren, vr. mrv.: Naturen [vr. mrv.]; twee verschillende zwei verschiedene Naturen. In a tnren, w. b.: mit den Augen tbl-gen [3]. natuur, vr.: Natur jvr.j ; de - gaat boven de leer: (spr.) Art lasst nicht von Art; de gewoonte wordt weldra eene tweede -: die Gewohnheit wird bald zur andern Natur; den tol aan de - betalen : (spr.) die Schuld der Natur bezahlcn (d. h. sterben [onr.]); de drie rijken der -: die drei Reiche der Natur; naar de-schilderen: nach der Natur malen: naar de stem der - luisteren: auf die Stimme der Natur horen; eene sterke - hebben: eine starke Natur haben; eenen geheelen dag in de vrije - doorbrengen: einen ganzen Tag in der freien Natur zubringen [onr.]. natuiir-beseliouwer, m.: Naturbe-trachter [m.]; i -drift, vr.: Naturtriob |m.l; -genoot, m.: Mitmensch [m.]; -kunde, vr.: Naturkunde [vr.|, Naturlehre [vr.], Physik lvr.1; -kundig, bv. n.: naturkundig (-kundige wetenschappen: Naturwissenschaften [vr. mrv.l). natunriyk, bv. n. en bw.: natürlich; I -heid, vr.: Natürlichkeit [vr.1. natuiir-onclerzoeker, m.: Natur-forscher [m.1; I -staat, in.: Natur zus tand lm.]; -tooneel, o.: Naturscene [vr.]. Inanw. o.: Enge [vr.] (ook fig.); (fig.) Verlegenheit [vr.1, Klemme [vr.J, [t] Noth [vr.]; het - van Calais: (adk.) die Meer-enge von Kalais; in het - zitten: (fig.) in der Enge (in der Klemme, in der Verlegenheit) sitzen [onr.J; iem. in het - brengen : (fig.) Einen in die Enge treiben [onr.], Inauw, bw.: (dk.) kaam. iiiauw, bv. n. en bw.: I) enge, eng; -e schoenen: enge Schuhe [m. mrv.];eene -e jas: ein enger Rock [ö]; -e armsmou-wen: en^e Aermel [m. mrv.]; een - geweten: ein enges Gewissen; dit hemd is te - aan den hals: dieses Hemd ist zu eng am Halse; zich - aan elkander aansluiten: sich eng an einander anschliessen [onr.]; |
2) nah, nahe; -verwant: nah verwandt; -e verwantschap: nahe Verwandtschaft [vr.]; 3) gcnau; die dingen staan in - verband met elkander: diese Sachen stehen [onr.] in genauem Zusammenhang mit einander ; men moet dat zoo - niet nemen: man muss das nicht so genau nehmen; men moet zoo - niet kijken: man muss nicht so gcnau zusehen; dat luistert zeer -:das kommt sehr genau darauf an; het komt er zoo - niet op aan : es kommt nicht so genau darauf an; dat weet ik zoo - niet: das weiss ich nicht so genau. nauwgezet, bv. n.: 1) (slecht bij kas:) nicht bei Gelde, 2) (karig, niet scheutig:) karg, knickerig; l-heid, vr.: 1) Geldmangel [m.], 2) Kargheit [vr.1, Knickerei [vr.]. naiiwelyks, bw.: kaum. nanwgezet, bv. n.: 1) gewissenhaft. 2) pünktlich; 1 -heid, vr.: 1) Gewissenhaf-tigkeit [vr.1, 2) Pünktlichkeit [vr.]. nauwheid, vr.: Enge [vr.], enge Be-schaftenheit |vr.]. nauw-keurig:, bv. n.: genau, akkurat; I -keurigheid, vr.: Genauigkeit [vr.], Ak-kuratesse [vr.]; -lettend, bv. n.: genau zu-sehend;-lettendheid, vr.: Genauigkeit [vr.], nauwte, vr.: Enge [vr.], enge Beschaf-fenheit [vr.|. nauw-ziend, bv. n.: Zie -lettend, nave, vr.: Zie naaf. navel, m.: (ontl.) Nabel [m.; a en a]; I -band, m.: Nabelbinde [vr.]. naveltje, o.: Nabelchen [o.]. na vel vorm ig:, bv. n.: nabelförmig. navenant, bw.: (pop.) demgemass. naverwant, bv. n.: nahe verwandt. naverwanten, m. mrv.: Verwandten [m. mrv.l. An verwandten (m. mrv.], Bluts-verwandten [m. mrv.]. naverwantseliap. vr.: nahe Ver-wandtschaft (vr.1, Anverwandtschaft [vr.], Blutsverwandtschaft [vr.]. navigatie, vr.: Navigation [vr.], Schiffahrt [vr.1; I -akte, vr.: (hist.) Navi-gationsakte [vr.], Navigationsgesetz [o.]: -school, vr.: Schifffahrtsschule [vr.]. navolgbaar, bv. n.: 1) nachahmbar, nachahmlich, 2) nachahmenswerth [tj; l-heid, vr.: (das) Nachahmenswerthe [t]. na volden, w. b.: (i. a. b.) nachtol-gen [3]. navolger, m.: (i. a. b.) Nachfolger [m.J. nayolgins:. vr.: (i. a. b.) Nachfolgung [vr.1; in - van: nach dem Vorbilde 12]. navolgster, vr.: (i. a. b.) Nachfolge-rin [vr.]. navorsehen, w. b.: nachforschen [31. navorselier, m.: Nachforscher [m.]. navorseliing. vr. :Nachforschung[vr.]. navorselister, vr.: Nachforscherin [vr.J. navraag:, vr.: 1) Nachfrage [vr.]; dat kan - lijden: das braucht keine Nachfrage zu scheuen; 2) Erkundigung [vr.J; - doen naar: sich erkundigen nach. naweeën, o. mrv.: Nachwehen [o. mrv.]. nawegen, w. h.: nach wagen [onr.]. naweger, m.: Nachwager [m.]. naweging, vr.: Naenwagung Ivr.]^ (das) Nach wagen. nawinter, m.: 1) (die) letzten Win- |
NAWIJZEN.
NEER.
380
|
iertagre Lm. mrv.]; 2) Nachwinter lm.]. nawijzen, w. b.: nachweisen [onr.]; joiet vingrers mit den Fingern nachweisen [onr.J. nayleii, w. o.: nacheilen [3). naÖver. m.: Eifersucht [vr.J. nay veris:, bv. n.: eifersiichtig (- op : ^uf). nazaat, m.: Nachkomme Im.I; de nalaten, m. mrv.: die Nachkommen lm. mrv.]. Skazareth, o.: (bijb.) Nazareth [o.]; Nazarener, m.: Nazarener [m.], Naza-raer [m.]; Nazareensch, bv. n1: nazare-nisch; Nazareensche, vr.: Nazarenerin [vr.]. nazetten, w. b.: (i. a. b.) nachsetzen (- iemand: Einem; een gedrukt stuk:eine Drucksehrift). nazitten, w. b.: nachsetzen (-iemand: Einem). nazomer, m.: 1) Spatsommer Lui'15 lt;die) letzten Sommertagre Lm. mrv.]; 2) Nachsommer Lm.]. neb, vr.: Schnabel Lm.; al; I -aal, m.: •{der) spitzmaulige Aal nebbe, vr.: Zie neb. nebbeling:, m.: Zie nebaal. nebje, o.: Schnabelchen Lo.]. necrologie, vr.: Nekrologrie Lvr.]. necrologiscli, bv. n.: nekrologisch. necroloog, m.: Nekrolog Lm.], nectar, m.: Nektar [m.j; I -achtigr, bv. n.: nektarartig. I neder, bvv.: nieder; op en auf und nieder. Ineder....., bv. n.: nieder; 1 -aspunt, o.: lt;str.) Fusspunkt Lm.1, Nadir Lm.]; -dalen, -w. o.: (uit de hoogte:) herabsmken Lonr.], hinabsinken Lonr.] (van eenen berg -dalen: von einem Berge herabstei^ren Lonr.l, ^einen Berg herabsteigen Lonr.]; in het graf -dalen: ins Grab sinken Lonr.]; ter helle -dalen: zur Holle hinabfahren Lonr.l); -daling, vr.: 1) (das) Herabsinken, (das) Hinabsinken, 2) (van berg of heuvel:) Her-absteigung [vr.], 3) (in het graf:) (das) Niedersinken, 4) -daling ter helle: llöl-lenfahrt lvr.]; -duitsch, bv. n.: nieder-■deutsch, plattdeutsch. nederig, bv. n. en bw.: 1) demüthig 11], unterthanig, unterwürfig, 2) bescheiden, .anspruchlos; |-heid,vr.: 1) Lt]DemuthLvr.1, Lt] Demüthigkeit (vr.l, Unterthanigkeit ivr.], Unterwürfigkeit Lvr.], 2) Bescheiden-heit Lvr.1, Anspruchlosigkeit, [vr.]. neder-laag. vr.: Niederlage Lvr.1 (de -laag lijden : die Niederlage erleiden Lonr.], l)esiegt werden Lonr.l; eene -laag lijden: eine Niederlage erleiden Lonr.]); -land, enz.: Zie 6 reg. verder; -saksisch, bv. n.: niedersachsisch; -waarts, bw.: niederwarts; -waartsch, bv. n.: niederwarts gehend; |
-zetting, vr.: (stk.) Niederlassung Lvr.]; -zitten, w. o.: 1) niedersitzen Lonr.l,2) sich niedersetzen, sich setzen. (*) Xederland, o.: (adk.) Niederland Lo.], (eigenlijk:) die Niederlande Lo. mrv.],(fig.) Holland Lo.]; het koninkrijk der -en: das Königreicn der Niederlande; koningin der -en: Königin der Niederlande, (oneigenlijk): Konigin von Holland; Nederlander, in.: Nie-derlünder Lm.], (oneigenlijk:) Hollander Lm.]; Nederlanderschap, o.: Bürgerrecht Lo.] als Niederlander; Nederlaudsch, bv. n.: niederlandisch; Nederlandsche, vr.: Niederlanderin Lvr.], (oneigenlijk:) Hol-landerin Lvr.]. neef, m.: 1) (broeders- of zusterszoon:) Neffe Lm-]; 2) (zoon van oom of tante:) Vetter Lm.j; 3) (in algemeenen zin:) Vetter Lm.]; een verre -: ein weitlaufigerVetter: 4) (ins.) Mücke Lvr.], Schnake Lvr.]. neefje, o.: 1) Neffchen Lo.]; 2) Vetter-chen Lo.1, Vetterlein Lo.]; 3) (ins.) Mück-chen lo.]. neefschap, o.: 1) Nelfenschaft, 2) Vet-terschaft Ivr.J, 3) (fig.)Neffenbegünstigung lvr.1, Neffengunst lvr.1, Nefferei Lvr.1, Vet-terngunst Lvr.], Nepotismus Lm.], Nepotism Lm.]. Xeel, vr. (Neeltje, o.): (vrouwennaam:) Kornelia Lvr.1. neemachtig. bv. n.: nehmerisch, (ng.) zum Stehlen geneigt; I -heid, vr.: Ge-schwindigkeit Lvr.1 im Nehmen, (fig.) Nei-gung Lvr.] zum Stehlen. neemster, vr.: Nehmerin Lvr.]. neen, bw.: nein; ik denk (geloof, vermoed, hoop, zeg, wed, enz.) van ich denke (glaube, vermuthe Ltl, hotte, sage, wette u. s. w.) nein; - verkoopen: (fig.) sagen man habe die verlangte Waare nicht vorhanden; ik verkoop niet graag -: ich sage nicht gern: das habe ich nicht vorhanden. neep, vr.: Kniff Lm.]; (fig.) Stoss [nu; ö], (ook:) Schaden L«i-]- neepjes-kapje, o. (-muts,vr.): Haube Lvr.1 nut in kleinen Falten gelegter, draht-gesteifter Falbel. Ineer, vr.: (laagte:) Niederung Lvr.]; (draaikolk, maalstroom:) Strudel [m.], Mahlstrom Lm*; öl; (dorschvloer:) Dresch-tenne Lvr.1; in de - gaan: (fig.) herunter-kommen lonr.]; in de-zijn: (fig.) herunter-gekommen sein, (fam.) abgebrannt sein. Ineer, bw.: nieder; op en auf und nieder; met iemand gelijk op en - gaan: (fig.) mit Einem wie mit seines G-leichen umgehen Lonr.]. Ineer, in Sam. (t) I -buigen, w. b. :nie-derbiegen Lonr.], (het hoofd:) niederbeu-gen, (door leed of druk, of onder een z\va-ren last:) niederbeugen (als w. o.: nieder- |
Voor de woorden, die men niet hier vindt, zoeke men onder het van „neder samengetrokkene „neerquot;, zijnde dit laatste veel meer in gebruik. Daarbij lette men tevens op de bij „neerquot; behoorende noot. . . . ,
(t) De met „neerquot; aanvangende woorden, die men niet hier vindt, zoeke men onder „nederquot;. Zijn ze ook daar niet te vinden, dan neme men de beteekenis, aio zulk een woord zonder „neerquot; heeft; en vóór aan die beteekenis hechte men net Duitsche bw. „niederquot; vast, b.v.:
„neerlatenquot; is hierboven niet opgegeven;
zoekt men nu „latenquot; op, dan vindt men „lassenquot; Lonr.l;
en met „niederquot; daarvoor geplaatst krijgt men dus „niederlassenquot; Lonr.] als beteekenis van „nederlaten .
NEET.
381
NEK.
|
beugen, w. w.: sich niederbeugen); -dui-ken, w. o.: sich bücken, (in het water:) niedertauchen; -flansen \v. b.: nieder-schmeissen [onr,], (met de pen op het papier:) niederklecksen; -gaan, w. o.: nach unten gehen [onr.1; -gebogen, bv. n.: nie-derwarts gebogen, (fig.) gebeugt;-gedrukt, bv. n.: niedergedrückt, (fig.) niederge-schlagen; -gehurkt, bv. n.: medergehoekt, niedergekauert; -gezegen, bv. n.: nieder-gesunken; -gezeten lv. dw.1 zijn: sitzen |onr.] (nauwelijks waren wij -gezeten: kaum sassen wir); -golvend, bv. n : (dk.) wellenförmig herabhangend; -haal, ra.: (van eene schrijfletter): (der) volle Strich; -hakken, w. b.: niederhauen, (schoenen of pantoffels:) niedertreten [onr.]; -halen, w. b.: niederziehen [onr.1, (gordijnen:) herablassen lonr.1, (zeew.) niederholen; -hellen, w. o.: abhangen lonr.]; -helling, vr.: 1) (das) Abhangen, 2) (van bergen:) Abhang jra.; a]; -houwen, w. b.: niederhauen, (fig.) niederraetzeln; -hurken, w.o.: niederhocKen, niederkauern; -komen, w. o.: niederfallen lonr.1 (op iemands hoofd -komen: tig.: Einem aufgebürdet werden [onr.1; bij slot van rekening kwam alles hierop -, dat----: am Ende lief Alles hierauf hinaus, dass....; dat komt op hetzelfde -: das lauft auf Eins hinaus, das koramt auf Eins heraus); -leggen, w. b.: niederlegen (zich -leggen bij----: fig.: sich fügen in, sich ergeben [onr.1 in); -liggen, w. o.: mederliegen [onr.1; -ploffen, w. o.: niederstürzen, (schk.) niederschlagen [onr.1, pracipitiren [iel; -ploffing, vr.: Nieder-stürzung [yr.1, (schk.) (das) Niederschlagen, (das) Pracipitiren [iel, (ook, schk., als resultaat:) Niederschlag [ra.; a], Priicipitat [o.]; -sabelen, w. b.: niedersabeln, niederraetzeln; -slachtig, bv. n.: niedergeschla-gen; -slachtigheid, vr,: Niedergeschlagen-heit lvr.1; -slag, o.: (schk.) Niederschlag [ra.; al, Pracipitat |o.l (als z. n. ra.: rauz.: Niederschlag [ra.; al; zich -vlijen, w. w.: 1) sich niederlegen, 2) sich niederlassen [onr.]; -zetten, w. b.: (iets:) niedersetzen, (iemand, tig.:) besanftigen (zich -zetten, w. w.: sich setzen; zich ergens-zetten als: sich lirgendwo niederlassen lonr.] als, sich etabliren [ie] als);-zetting, vr.:Niederlas-sung [vr.], (stk.) Zie nederzetting; -zitten, w. o.: niedersitzen [onr.]; -zijgen, w. o.: niedersinken [onr.]. neet, vr.: (van ongedierte:) Niss [vr.1; (wkt.) Nietnagel [ra.]. Niet [o.l; eene magere (gem.) ein armer Schlucker. Zie nete en rarv. neten en rarv. neeten. Ineeten, vr. mrv.: (wkt.) Niete. Ineeten. w. b.: nieten. neet-oor, ra.: (pop.) (der) hassliche Kerl, (der) Qualgeist. neflTens, bw.: nebst. ne«. \t.: Pferdchen [o.]. Klepper [ra.1; (kim.) Zie zelfkant. negatie, vr.: Negation [vr.], Laugnung [vr.]. negatief, bv. n. : negativ. I -, z. n. o.: (das) negative Bild. negeeren, w. b.: laugnen. Inegen, tw.: neun; plaatsgrijpend ora de - dagen (jaren, maanden, uren, weken): neuntaglich (neunjahrlich, neunmo-natlich, neunstündlich, neunwöchentlich); |
uit - deelen bestaande: neuntheilig [tT« -, z. n. vr.: Neun [vr.]. Zie negenen, negenclaagneh, bv. n.: neuntagig. negende, bv. n.: neunte (als z. n. o.: Neuntel [o.]); ten - (in de - plaats): neun-tens. negender-hande (-lei), bv. n. t neunerlei. negendooder, ra.: (vog.) ft] Neun-tödter [ra.]. negenen, verbogen tw.: neune, neun; wij zijn niet ons wir sind unser neune,. wir sind neun an der Zahl; in -: 1) in neun Malen, 2) in neun Theilen [T]; kwartier over -: ein Viertel auf zehn. negen-lioek, ra.: Neuneck [o.];l-hoekig, bv. n.: neuneckig; -jarig, bv. n.: neunjahrig; -kant, enz. Zie -hoekig en -hoek ; -oog, vr.: (visch :) NeunaugeTvr.]r (zweer:) Fürunkel [ra.]; -stekken (-stikken, pop.: -strikken), w. o.: das Mühlen-spiel spielen (als z. n. o.: Mühlenspiel [o.]); -tal, o.: Neunzahl [vr.]; -tien, tw.: neunzehn; -tiende, bv. n.: neunzehnte (als z. n. o.: Neunzehn tel [o.]; en dit als^ twee woorden z. n. o. mrv.: die neun Zehntel [o. mrv.]). negentig, tw.: neunzig; negenen-, tw.: neunundneunzig. negentiger, ra. en vr.: Neunziger^ [ra.], Neunzigrerin [vr.]. negentigste, bv. n.: (der, die, das) neunzigste. negen-vond, o.: (das) Neunfache; I -voudig, bv. n.: neunfach. neger, m.: Neger Im.l; witte -: (dergt; weisse Mohr; blanke -: (fig.) (der) weisse Skiave; I -acntig, bv. n.: negerartig. negeren, w. o.: sich abarbeiten, sich placken. I -, w. b.: placken; (gera.) ku-joniren [iel. negerin, vr.: Negerin [vr.]. neger kamp, o.: Negerkral [m.]. neger|ja vr.: 1) Hundearbeit [vr.|r Plackerei [vr.1; 2) (gem.) [ie] Kujonirungr lvr.1; 3) Zie negory. negge, vr.: Zie neg. négligé, o.: Morgenanzug [ra.; ül^ MorgenkTeidung [vr.]. negligeeren, w. b.: negligiren [ie]^ vernachlassig-en. negory. vr.: 1) Negerdorf [o.; ö]r Negerkral [m.]; 2) Negerraarkt [ra.; a]^ Sklavenraarkt lm.; al. negotiant, ra.: Handelsmann [m.; -leute]. negotiatie, vr.: Negociation [vr.1, lie) Negocirung [vr.]. negotie, vr.: Negoz [ra.]. Handel [ra.]; (fig.) 'Geschaft [o.]; - doen: Handel trei-ben [onr.]; geld is de ziel van de -: (spr.) Geld regiert die Welt, ohne Geld keme Geschafte. negotiëeren, w. b.: negociren [iel Xegropont. ra.: (adk.) Negroponte [o.]. Xeheniia. ra.: (bijb.) Nehemias [ra.], neigen, w. b.: neigen. 1 -, w. o.: sich neigen; de dag neigt ten avond: der Tag neigt sich zura Abend. neiging, vr.: Neigung [vr.]. nek, ra'.: Nacken [m.]; (fig.) Hals [ra.; a]; iemand in den - zien: (spr.) Einen übervortheilen [t], Einen betrügeu lonr.]; iemand met, den - aanzien: (spr.) Einen |
XEKHOLTE.
NETHEID.
382
|
über die Achseln ansehen [onr.]; den -breken: den Hals brechen [onr ]; iemand (of: eene kip) den - omdraaien: Einem (odor: einem Huhne) den Hals umdrehen; dön - krommen (den - buigen): (fig.) den Xaeken beugen, sich beugen, sich unter-werfen [onr.]. nekholte, vr.: Xaekcngrube [vr.]. nekken, w. b.: (tam.) den Gnadenstoss geben [onr.j [31. nekslag, m.: Todesstreich [m.], To desstoss [m.; ö), (fig.) Gnadenstoss [m.; ö] (dat zal nem den - geven : das wird ihm den Gnadenstoss geben [onr.]). nel, vr.: (in 't kaartspel: Trumpfneun [vr.]. I Xel, vr.: (vrouwennaam :) Petronella Ivr.j. Nelis, m.: Zie Cornelis. nemaar, vgw.: nun. nemen, w. b.: nehmen [onr.]; ik neem •de vrijheid: (brf.) ich nehme mir die Frei-heit; -iets voor lief -: mit etwas fürlieb nehmen [onr.]; iets kwalijk -: etwas übel nehmen 1 onr.j; men moet weten te geven en te -: (spr.) man muss die Mittelstrasse -zu halten wissen [onr.l. nemer, m.: Xehmer [m.j. Xemes^is, vr.: (fab.) Nemesis [vr.]. neming, vr.: Xehmung [vr.], (das) Nehmen. neolog:ie, vr.: Xeologie [vr.], Spraeh-neuerung [vr.]. neolos:isinas, o.: Neologismus [m.], Neologism [m.J, Spraehneuerung [vr.]. neoloog:, m.: Öpraehneuerer [m.]. neophlet, m. en vr.: Neophyt [m. en vr.], (aer, die) Neubekehrte. nepotiwmus. o.: Nepotismus [m.], Nepotism [ni.|, Vetterngunst [vr.], Neffen-gunst [vr.], Neffenbegünstigung [vr.]. neppe, vr.: (pik.) Nept [m.], Katzen-nept [m.1. Septimus, m.: (fab.) Neptun [m.J. nere, vr.: Dreschtenne [yr.]. nereïcle, vr.: (fab.) Nereide [vr.], Was-sernymphe [vr.]. nerf, vr.: (van leder:) Narbe [vr.]; lt;flg.) Haarseite [vr.]. nergens, bw.: 1) nirgends, nirgendwo; - te vinden zijn: nirgendwo (nirgends) zu finden sein; 2) (oneigenlijk:) nichts; hij geeft (maalt) - om: er kümmert sich um nichts; ik wist - van: ich wusste von nichts; dat dient - toe: das dient zu nichts; I -huizen, z. n. o.: (iron.) Nirgend-heim [o.l. nering, vr.: 1) Nahrung [vr.]; (fig.) Geschaft lo.|; de vrije (iron.) die Seerau-berei; - en hanteering: Handel und Ge-werbe; - doen: Handel treiben [onr.]; eene - doen: ein Gewerbe treiben, (inz.) einen Laden haben; ieder is een dief in zijne -: (spr.) Zie dief, 2) Kundschaft [vr.J; eene drukke - hebben: eine starke Kundschaft haben; drukke - en slappe ontvangst: (spr.) viel Geschrei und wenig quot;Wolle; de tering naar de - zetten: (spr.) sich nach der Decke strecken; I -achtig, bv. n.: gewerblich; - doenden, m. mrv. Gewerbsleute [m. mrv.], (inz.) Kramer [m. mrv.]; -gierig, bv. n.: Zie -ziek; -huis, o.: Laden [m.; a en al (een goed -huis: ein besonders zur Kraiïierei geeig-netes Haus [onr.]). neringloos, bv. n.: ohne Kundschaft; |
I -heid, vr.: Mangel an Kundschaft. nering-ziek, bv. n.: erpicht auf Kundschaft; I -zucht, vr.: Erpichtheit [vr.] auf Kundschaft; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek. Inero, m.: (fig.) Despot [m.]. nero-aciitig, bv. n.: despotisch; 1 -heid, vr.: Despotismus [m.], Despotism [m.!. Inero, vr.: (fig. fam.) Skorzoneren [vr. mrv.]. nerveus, bv. n.: 1) nervos; 2) nerven-krank; I -heid, vr.: 1) Nervositat [vr.], (der) nervos gereizte Zustand, 2) Nerven-krankheit [vr.|. nes, vr.: Niederung [vr.], Marschland [o.]. nest, o.: 1) Nest lo.], (fig. gem.) Bett [o.]; hij ligt nog in zijn (gem.) er ist noch zu Bette, er liegt noch im Bette; 2) Lapperei [vr.J, Lumperei [yr.]; allerlei -en: allerlei Lappalien; 3) (minachtend:) Dirne [vr.j; een - van eene meid: eine unausstehliche Dirne: een nuttig -: ein sprödes Ding; I -achtig, bv. n.: nest-artig. nestel, vr.: Nestelstifr [m.1, Senfcelstift [m.J, Schnürstift [m.j, Schnürnadel Ivr.] (Zie veter). nestelaar, m.: Zauderer [m.]. nestelen, w. o.: nisten. I - (zich), w. w.: sich nisten, sich einnisten. nestel-gaatje, o.: Schnürlöcherchen [o.]; 1 -gat, o.: Schnürloch lo.; ö]. nesteling, vr.: (das) Nisten, Einnis-tung [vr.J. j -, m.: (nestvogel:) Nestling [m.]. nesten, o. mrv.: Lappalien [vr. mrv.]. nesterig, bv. n.: (fam.) unbedeutend; 1 -heid, vr.: Unbedeutenheit [vr.J. nesterü, vr.: 1) Lappalie [vr.1; 2) Klei-nigkeit [vr.1, Bagatell [o.j. nestig, bv. n.: Zie nesterig. nestje, o.: Nestellen [o.J; -s storen: Nestellen (Vogelnestchen) ausnehmen [onr.]. nestkorf, vr.: Brütkorb [m.; ö]. nestor, m.: Nestor [m.J, Aelteste [m.1. Xestoriaan. m.: Nestorianer [m.1. nest vogel, m.: Nestling [m.1. net, o.: 1) Netz [o.l; achter het - vis-schen:(fig.) in ausgefischtem Wasser tischen, zu spat kommen [onr.]; 2) (das) Reine; in het - schrijven: ins Reine bringen [onr.], ins Reine schreiben [onr.j. I -, bv. n.: 1) nett; een - jongmensch: ein netter jun-ger Mann; een - meisje: ein nettes Mad-chen : -te menschen: nette Leute [m. mrv.]; - schrift: eine nette Handschrift, eine nette Schrift; 2) rein; een - afschrift: eine reine Abschrift, eine reine Kopie, eine Reinschrift. I -, bw.: 1) nett; - gekleed gaan: sich nett kleiden; niet zeer - behandeld worden: nicht sehr nett behandelt werden [onr.]; 2) gerade; ik heb hem - behandeld zooals hij het mij gedaan heeft: ich habe ihn behandelt gerade wie er es mich gethan hat; ik kwam nog -bijtijds: ich kam gerade noch zeitig ge-nug (fam.: noch Zeit genug); (bij betalingen:) dat is - gepast: das ist gerade ab-gepasst, (fam.) aas stimmt. netheid, vr.: Nettheit [vr.], Nettigkeit [vr.]. |
NEUZELAAR.
NETEL.
383
|
netel, vr.; (pik.) Nessel Lvr.l: I -ach-tig, bv. n.: 1gt; nesselartig:, 2) Zie nètelig:; -doek, o.: Nesseltuch [o.], Musselin lm.|; -doeksch, bv. n.: nesseltuchen, musse-linen. netelen, w. b.: nesseln, mit Brennnes-seln schlagen [onr.]. netelig, bv. n.: 1) verdriesslich, übel-launig:; 2) inisslich, schlimm; I -heid. vr.: 1) Verdriesslichkeit [vr.], üebcllaünig--keit [vr.], 2) Misslichkeit Ivr.], (das) Schlimme. netel-koniukje, o.: (vog.) Winterkönigr lm.|, Zaunkönig- Lni.J, Zaunschlüpfer fm.1; I -roos, vr.: (gnk.) Nesselfriesel lin.l, Nes-selkrankheit [vr.], Nesselsucht [vr.]. neten, vr. mrv.: (van „neetquot;): (van ongedierte:) Nisse [vr. mrv.]; | -kam, vr.: Nisskamm [m.; a], Lausekamm [in.; aj; -kop, m.: Zie neetoor. netje, o.: Netzchen [o.]; -s drogen: (iron.) seine Ausgaben einscliranken, sich einsenranken. netjes, bw.: nett, hübsch; (fig. fam.) schön, (ook:) tüehtig; ik heb hem - beetgehad, ieh habe ilin tiiehtig anget'ührt ich habe ihm eine schone Nase ge-dreht. i netten, w. b.: (natten, vochten, natmaken:) netten, benetzen, nassen. inetten, o. mrv.: Xetze [o. mrv.|; -boeten: Netze flicken, Netze ausbessern; - breien: Netze stricken; - drogen: (Hg. fam.) seine Ausgaben einscliranken, sich einschranken; de - drogen: (vv.) die Netze trocknen; I -boetster, vr.: Netzflickerin [vr.]; -breier, m.: Netzstricker [m.]; -breister, vr.: Netzstrickerin [vr.|; -gart'n, o.: Netzgarn [o.]. nettigheid, vr.: Nettigkeit [vr.], Nett-heit [vr.|. netto, bv. n. en bw.: netto, rein; I -gewicht, o.: Reingewicht [o.]; -opbrengst, vr.: Reinertrag [m.J; -winst, vr.: Reingewinn [in.], Reinertrag [vr.]. net-vleugeligen, m.mrv.:(ins.)Netz-tlügler [m. mrv.]. neulen, w. o.: 1) schmollen; 2) schei-ten lonr.], schimpten; op iemand -: auf Einen schimpfen, gegen Einen losziehen lonr.]. neuralgie, vr.: (gnk.) Nervenschmerz [m.]. Neurenberg;, o.: (adk.) Nürnberg lo.l; Neurenberger, m.: Nürnberger [m.J; Neurenberger (Neurenbergsch), bv. n.: nürnberger, nürnber^isch; Neurenberg-sche, vr.: Nürnbergerin [vr.]. neuriën, w. b. en o.: trallern, sum-men. neus, m.: Nase [vr.]; een wassen-: (fig.) eine wachserne Nase; middelschot van den Nasenscheidewand [vr.; al; zijnen - snuiten: die Nase schnauzen, sich schnauzen; den - van een kind afvegen: einem Kinde die Nase schnauzen; zijnen - in alles (in eens anders zaken) steken : die Nase in Alles (in anderer Angelegen-heiten) stecken; overal met zijnen - bij zijn: (spr.) überall mit der Nase dabei sein, immer da sein wo man Einen nicht braucht; zijnen - ophalen voor: (fig.) die Nase rümpfen zu, sich ekelnd abwenden lonr.] von; uit zijnen - bloeden: aus der Nase bluten; door den - spreken: durch die Nase reden; iemand de deur voor zijnen - dicht doen: Einem die Thüre vor der Nase zumachen; aan iem. iets onder zijnen - wrijven: (fig.) Einem etwas unter die Nase reiben [onr.]; iets aan iemands |
- hangen: (fig.) Einem etwas bekannt ma-chen; iets in den - krijgen: (fig.) Wind von etwas bekommen lonr.], etwas wit-tern; een - krijgen: (fig.) eine Nase bekommen lonr.]; met eenen langen - afdruipen: (fig.) mit langer Nase abziehen [onr.] ; niet verder zien dan zijn - lang is: nicht weiter sehen [onr.] als die Nase reicht; leelijk pp zijnen - kijken: (fig.) ein langes Gesicht machen; iemand bij den - nemen: (fig.) Einem eine Nase drehen, Einen zum Besten haben, (ook:) Einen über den Löffel barbieren, Einen [t] übervortheilen, Einen betrügen; iets voor iemands - wegkapen: Einem etwas vor der Nase wegnenmen [onr.i; dat zal uwen -voorbijgaan: (fig.) Sie werden das Nach-sehen haben; aan iem. den wurm uit den - halen: (fig.) Einen ausholen; aan iem. een knip voor zijn - geven: Einem einen Nasenstüber (Nasenschneller) geben [onr.]; geen kuip voor zijn - waard zijn : (fig.) keinen Scnuss Pulver werth [tl sein; wie zijn - schendt, schendt zijn aangezicht: (spr.) wer sich die Nase absehneidet, scnandet sich das Angesicht. neus-bloedins:, vr.: Nasenbluten [o.]; I -doek, m.: Tascnentuch [o.; ü]; -hoorn, m.: (drk.) Nashorn [o.; ö]. Rhinoceros [ö.]. neu^ye, o.: Naschen [o.]; het - van den zalm: (fig.) das Allerfeinste, das Allerbeste, das Ausgezeichn etste. neus-klank, m.: Nasenlaut [m.], Na-sallautlm.]; I-kijker, m.: (zeew.) Ausgucker [m.]; -leder (-leer), o.: Vorderleder To.] an der Spitze der Schuhe und Stiefeln; -letter, vr.: (tik.) Nasenbuehstabe lui.], Nasal-buchstabe [m.]; -lijst, vr.: (bwk.) Kranz-leiste [vr.]; -nijper, m.: (voor paarden:) Bremse [vr.], (bril:) Nasenorille [vr.], Na-senzwicker [m.]; -pranger, m.: Bremse Lvr.]; -schot, o : (ontl.) Nasenscheidewand [vr.; a]. Xeustrië, o.: (hist.-adk.) Neustrien [o.]. neus-vogel, m.: Nashornvogel [m.;öl; 1 -warmer, m.: (iron.) Nasenbrenner [m.], Pfeifenstümpfchen fo.], (das) kurze Pfeif-chen; -wijs, bv. n.: naseweis (Heintje -wijs, z. n. m.: der Naseweis);-wijsheid, vr.: Naseweisheit [vr.]; -zuil, vr.: (ontl.) Nasenscheidewand | vr.; a]. neut, vr.: 1) (tim.) Zapten [m.];2) (pop.) Zie noot; eene oude -: (iron.) eine alte Jungfer, eine alle Schachtel. neutel, m.: Knirps [m.]. neutelaar, m.: Trandler [m.]. neutelaarster, vr.: Trandlerin [vr.]. neutelary. vr.: Trandelei [vr.|. neutelen, w. o.: trandeln. neutelis, bv. n.: trandelhaft; I -heid, vr.: Trandelhaftigkeit [vr.]. neutraal, bv. n.: neutral, neutralisatie, vr.: Neutralisation [vr.], [ie] Neutralisirung [vr.]. ^ neutraliseeren, w. b.: neutralisiren tie]. neutraliteit, vr.: Neutralitat [vr.]. neuzelaar, m.: Schnüffler [m.]. |
NEUZELAARSTER.
NIEUWIGHEID.
384
|
nenzelaarster, vr.: Schnüfflerin [vr.]. neuzelen (neuzen), w. o.: schnüffeln. nevel, m.: Nebel [m.]; droge Haar-rauch [m.]. nevelachtig:, bv. n.: nebeligr; I -heid, vr,: nebelige Beschaffenheit [vr.]. nevelen, w. onpers.: nebeln; het nevelt: es nebelt. nevelig:, bv. n.: nebelig; I -heid, vr.: nebeligre Beschaffenheit [vr.J. Ine ven, m. mrv.: 1) (broeders- of zus-serszonen:) Neffen [m. mrv.]; 2) (zonen van oom of tante:) Vettern [m. mrv.]: 3) (mugrgen:) Mücken [vr. mrv.], Schnaken [vr. mrv.]. Ineven, in Sam. I N.B. De met - aanvangende Hollandsche woorden zijn niets anders dan verwerpelijke Germanismen. Men zoeke zulke woorden onder by, in Sam., b.v. in plaats van „nevenzaakquot; zoeke men „bijzaak1'. nevens, vr.: nebst, mit, sammt; I -gaand, bv. n. en bw.: beigenend, mit-folgend, anliegend, angebogen. nevralg:ie, vr.: (gnk.) Nervenschmerz [m.]. Xeivfonncllancl, o.: (adk.) Neufund-land [o.]; Newfoundlander, m. en bv. n.: Neufundlander [m.] (als bv. n.: neufund-landisch, neufundlander). nicht, vr.: 1) (broeders- of zustersdochter:) Nichte [vr.]*, 2) (dochter van oom of tante:) Base [vr.], Kousine [vr.]; 3) (in algemeenen zin:) Base [vr.], Kousine [vr.]; eenegt;fverre -: eine weitlaufjge Kousine; zij zijn neef en -: 1) sie sind Netfe und Nichte, 2) sie sind Vetter und Base; aan (voor) neven en nichten: an (für) weitlaufige Verwandten. nichtje, o.: 1) Nichtchen [o.]; 2) Bas-chen [o.j, Kousincnen [o.]; 3) (iron.) Bei-schlaferin [vr.], Buhlerin [vr.1. nichtscliap, vr.: 1) Eigenschaft [vr.1 einer Nichte, 2) Eigenschaft [vr.| einer Kousine. Xicolaas, m.: (mansnaam:) Nikolaus [m.]. nicotiana. vr.: Nikotiana [vr.]; I -kruid, o.: Nikotinnakraut [o.l, Tabak [mi], nicotine, vr.: (schk.) Nikotin [o.]. niemand, vnw.: niemand, niemands-vriend, m.: Niemands-freund (m.]. niemendal, bw.: nichts. niemendalletje, o.: unbedeutende Kleinigkeit [vr.]. nier, vr.: (i a. b.) Niere [vr.]; I -achtig, bv. n.: nierenartig. (fig.) gem Nieren es-send: !-harst, m.: (kkk.) Zie -stuk: -stuk, o.: (kkk.) Nierenbraten [m.], (bij slachters:) Nierenstück [o.]; -vormig, bv. n.: nieren-förmig; -zuchtig, bv. n.: nierensiithtig. nies-kruid, o.: Nieskraut [o.]; I -wortel, m.: Nieswurz [vr.]. niesster, vr.: Nieserin [vr.]. Iniet, bw.: nicht; volstrekt -: durchaus nicht; in het geheel -: gar nicht; in het minst of geringst -: nicht im Mindesten oder Geringsten; - eens: eben nicht; - meer: 1) nicht mehr, 2) nicht wieder (- meer dan....: nicht mehr als....); - weer (-weder): nicht wieder. |
Iniet, vr.: (loterij- :) Niete [vr.]; eene -trekken (er met eene - uitkomen): mit einer Niete herauskommen [onrj; veel meer -en dan prijzen: viel mehr Nieten als Treffer; 2) (klinknagel:) Niete [vr.]. Iniet, o.: Nichts [o.]; uit het - te voorschijn komen: aus dem Nichts hervortre-ten [onr.], aus dem Nichts auftauchen; in het - verzinken: ins Nichts versinken [onr.]; te - gaan : zu nichte gehen (on.], zu nichte werden [onr.1, zu Grunde gehen [onr.|; te - doen: zu nichte machen; voor - (om -): umsonst; als - komt tot Iet, enz.: (spr.) Zie. iet- niet-bezitter, m.: Nichtbesitzer [m.]. nieteling:. m. en vr.: (das) elende Geschopt'; 2) (der) unbedeutende Mensch. nieten, w. b.: (tech.) nieten, niet-hamer, m.: Niethammer [m.; a). nietig:, bv. n.: nichtig; I -heid, vr.: Nichtigkeit [vr.]. niet-nag:el, m.: Niete [vr.]. niets, vnw.: nichts (als z. n. o.: Nichts [o.]); - meer of minder dan....: nichts menr oder weiniger als....; dat zal uit-loopen op - (daarvan komt - terecht, fig.): daraus wird nichts; daarvan kan-komen: 1) es kann nichts davon geschehen, 2) es kann aus der Sache nichts werden, es kann nichts daraus werden; - hoegenaamd : durchaus nichts, gar nichts; - ter wereld: nichts in der Welt; - goed: gar nicht gut; - goeds: nichts Gutes; waar - is, heeft de keizer zijn recht verloren: (spr.) wo Nichts ist. da hat der Kaiser sein Recht verloren; I -oeduidend, bv. n.: nichtsbedeutend, un-bedeutend; -beduidendheid, vr.: Unbedeu-tenheit [vr.]. iiiet-teg:enstaande, vz.: ungeachtet [21, trotz [2] (als vgw.: ungeachtet, trotz-dem, obgleich, obwohl, obschon; I-tegenstaande dat: Ziedesniettegenstaande; -temin, bw.: Zie desniettemin. nieuw, bv. n.: neu; -e maan, vr.: Neu-mond | m. 1; -e bezems vegen schoon: (spr.) neue Besen kehren gut. nieuwachtig:, bv. n.: beinahe neu; I -heid, vr.: (das) beinahe Neue. nieuwbakken, bv. n.: neubacken (ook fig.). nieuwejaar, o.: Neujahr [o.]; (fig.) Neujahr [o.l, Neujahrsgeschenk [o.|, Neu-jahrstrinkgeld [o.]; iemand - wenschen: Einem Glück zum neuen Jahre wünschen; I -wenscher, m.: Neujahrwünschler [m.]; -wenschster, vr.: Neujahrwünschlerin [vr.]. nieuwej aars-fooi, vr.: Neujahr [o.]; I -partijtje, o.: Neujahrsgesellschaft [vr.]; -prent, vr.: (der) illustrirte [ie] Neujahrs-wunscn [ü]. nieuweling:, m. en vr.: (der, die) Neuling. nieuwelinge (nieuwelijks), bw. :neu-lich, neuerdings, unlangst, kürzlich, vor Kurzem. nieuwen, w. o.: Zie benieuwen- nieuwers, bw.: (pop.) nirgends, nir-gendwo. nieuwerwetsch, bv. n.: neumodisch; I -heid, vr.: (das) Neumodische. nieuw-getrouwd, bv. n.: neuver-mahlt; I -geverfd, bv.n.: neuangestrichen; -gevormd, bv. n.: neugebildet, (kkl.) so eben gefirmelt; -gevormde, m. en vr.: (kkl.) (der, die) neue Firmling; nieuwheid, vr.: Neuheit [vr.]. nieuwigheid, vr.: 1) Neuigkeit [vr.]. |
NIEU WIGHEIDS-ZUCHT.
NOMENCLATUUR.
385
|
Neuheit [vr.1; 2) Neuigrkeit [vr.],Neueruner [vr.1; invoerder van nieuwigheden: Neuerer [m.]; in voerster van nieuwigheden: Neue-rerin [vr.]. nietiwiglieids-zacht, vr.: Neuerungs-sucht Ivr.]. nieuw-jaai% o.: Zie nienwejaar; I -koop, m, en vr.: (das) erst neulich ge-kaufte Thier [Tl: -lichter, m. en vr.: (der) separatistische Frömmler, (die) separatistische Frömmlerin; -lichterij, vr.: separatistische Frömmelei |vr.]; -mare,vr.: neue Nachricht lvr.1; -modisch, bv. n.: neumo-disch. nieuws, o.: 1) Neues [o.]; iets-: etwas Neues; welk - is er: was giebt es Neues?; er is niets - onder de zon: es geschieht nichts Neues unter der Sonne; 2) Neuig-keit [vr.], Nachricht [vr.]. Neuigkeiten [vr. mrv.], Nachrichten [vr. mrv.1; het laatste -: die jüngsten Nachrichten [vr. mrv.]; goed ot' slecht -: gute oder schlimme Nachrichten [vr. mrv.]; I -bericht, o.: Nachricht [vr.1, Zeitungsnachricht |vr.]; -blad, o.: Zeitung [vr.]; -bode, m.: Zie -post; -gierig, bv. n.: neugierig; -gierigheid, vr.: Neugier [vr.]. Neugierde [vr.1, Neubegierde Ivr.j, Neugierigkeit [vr.j; -kramer, m.: Neuigkeitskramer [m.]; -papier, o.: Zeitung [vr.]; -post, vr.: 1) Neuigkeitskramer |m.|, 2) Zeitungsblatt |o.; ii]; -tijding, vr.: Neuigkeit [vr.], Nachricht |vr.]. nieuwtje, o.: Neuigkeit [vr.], (das) Neue; het is nog een -: es ist noch etwas Neues; wacht maar, laat eerst het - er maar af zijn: warte nur, erst muss der Reiz der Neuheit nur dahin sein. Xieuw-Zeeland, o.: (adk.) Neusee-land [o.]; I -zeelander, m.: Neuseelander [m.]; -zeelandsch, bv. n.: neuseelandisch ; -zeelandsche, vr.: Neuseelanderin [vr.]. niezen, w. o.: niesen. I -, z. n. o.: Niesen [o.]. niezer. m.: Nieser im.]. Xigritië, o.: (adk.) Nigritien [o.]. nlliilisnius. o.: Nihilismus [m.]. Nihilism [m.]. nihilist, m.: Nihilist [m.]. niliilistisoli. bv. n.: nihilistisch, nik, m.: (pop.) Zie hik. nikkel, o.: (schk.) Nickel [m.]. ) vr.: (pik.) Feldmohn [m.|, Klatschrose [vr.], Klapperrose [vr.]. nikker, m.: (tab.) Nix [m.], Wasser-geist [m.]; de zwarte -: der Höllengeist, der Teut el. nimbus, m.: Nimbus jm.], Heiligen-schein [m.]. nimf, vr.: (fab. ) Nymphe [vr.]; I -ach-tig, bv. n.: nymphenhaft. nimfelyn, o.: (dk.) junge Nymphe Ivr.]. nimfenstoet, m.: Nymphenscnar [vr.1, (tig.) Jungfernschar [vr.|. nimfje, o.: Nymphchen [o.]. nimmer, bw.: nimmer, nie: nooit of nun und nimmer; I -meer, bw.: nimmer mehr. nippe, vr.: (pik.) Zie neppe. nippen, w. o.: 1) nippen, schlürfen, in kleinen Zügen trinken [onr.]; 2) Zie nijpen; als het nipt en weder nipt: (spr.) wenn alle Strange brechen sollten. nippertje, o.; 1) Nippchen [o.], Schlürf-chen [o.], Schlückcnen [o.]; 2) (der) rechte Augenblick, (der) kritische Augenblick; Servans de Bruin. Hollandsch-Duitsch. |
op het -: gerade auf den Punkt, gerade recht. nis, vr.: Nische [vr.]. nivelleeren, w. b.: nivelliren [ie], nix, vr.: (fab.) Nixe [vr.j. Xoach, m.: (bijb.) Noah [m.]. nobel, bv. n.: nobel, edel. noblesse, vr.: .Noblesse [vr.j. Adel [m.]. noch, vgw.: 1) weder: 2) noch; 3) und eben so wenig; hij heeft kind - kraai: (spr.) er hat weder K;nd noch Verwand-ten; - het een - hr tander: weder das eine noch das andere; lezen - schrijven kunnen: nicht lesen (weder lesen) noch schrei-ben können; ik heb geen sterveling gezien - gehoord: ich habe kcine lebendige Seele gesehen noch gehort. noohtans, bw.: dennoch, dessenunge-achtet, trotzdem, doch. noembaar, bv. n.: nennbar; niet-: 1) namenlos, unendlich, 2) nicht nennens-wcrth [t], nicht meldenswerth [t], nicht der Erwiihnung werth [t]; I -heid, vr.: Nennbarkeit [vr.]. noemen, w. b.: nennen [onr.]. I-(zich), w. w.: sich nennen [onr.j. noemenswaard ( -waardig), bv. n.: nennenswerth [t], meldenswerth [t], der Erwiihnung werth |t|. noemer, m.: (rek.) Nenner [m.]; teller en -: Zahler und Nenner. noen, m.: Mittag [m.j; 1 -tijd, m.: Mit-tagszeit [vr.]. Inoest, m.: (knoest:) Knorren lm.]. Inoest, bv. n.: emsig, unermüdlich; met -e vlijt: mit emsigem Fleiss; I -heid, vr.: Emsigkeit [vr.], Unermüdlichkeit [vr.]. noesteriff (noestig), bv. n.: knorrig; I -heid, vr.: knorrige Beschaffenheit (vr.1. nog:, bw.: noch; - niet: noch nicht; -eens: noch einmal, nochmals; - slechts: nur noch; - al: ziemlich; - al niet: (met den klemtoon op „nietquot;:) glücklicher Weise nicht, (met den klemtoon op „nogquot;: 1) glücklicher Weise nicht wenig, 2) wirklich nicht wenig, in der That nicht wenig; I -maals, bw.: nochmals, noch einmal (zijn -maals optreden: sein nochmaliges Auf-treten, sein nochmaliger Auftritt). Inok, m.: (snik:) Schluchzer lm.]. Inok, vr.: (van een huis:) First [m.], Firste [vr.]; (zeew., van eene ra:) Nock[o. en m.1; 1 -balk, m.: Firstbalken [m.];-gordingen, vr. mrv.: (zeew.) Nockgordingen [vr. mrv.]. nokje, o.: Firste [vr.]; in het-vanhet huis wonen: in der Dachstube wohnen. nokken, w. o.: schluchzen. nok-pan, vr.: Firstenziegel [ni.[, Hohl-ziegel [m.]; I -takel, m.: (zeew.) Nocktakel [o.]. Xol, m.: (mansnaam :) Arnold [m.]. nolens volens (Lat.): 1) ich (er, sie, man) mag (wir, Sie, sie mogen) wollen oder nicht; 2) ich (er, sie, man) mochte (wir, Sie, sie mochten) wollen oder nicht. nomaden, m. mrv.: Nomaden lm. mrv.]; I -leven, o.: Nomadenleben [o.|; -stam, m.: Nomadenstamm [m.; a]; -volk, o.: Nomadenvolk [o.; öl nomadiseeren. w. o.: nomadisiren [ie], ein Nomadenleben führen. nomeiielatuur, vr.: Nomenklatur [vr.]. druk. 25 |
NOORDEN-WIND.
NOMINAAL.
386
|
nominaal, bv. n.: nominal; nominale waarde, vr.: [t] Nominalwerth [m.], Lt] Nennwerth [m.]. nominatie, vr.: 1) Ernennungr [vr.1; 2) Ernennung-srecht; 2) Kandidatenliste | vr,]; bij de - van eenen burgemeester: bei der Ernennungr eines Bürgrermeisters; wie beschikt over de -: wer hat das Er-nennungsreeht?; op de - staan: auf der Kandidatenliste stehen [onr.1; op de -staan om wegrgrejaag-d te worden, (fig. fam.) Einem bevorstehen [onr.1 fortgrejagt zu werden. nominatief, m.: (tik.) Nominativ [m.], Nennfall (m.; aj. nomnier, o.: Nummer fvr.1. nommeraar, m.: |iel Numenrer |m.l. nommerbriefje, o.: Nummerzettel-chen [o.l. nomineren, w. b.: nummern, nunie-riren [iej, benummern. nommeriiiip, vr.: [ielNumerirung [vr.1. nommer-teeken, o.:Nummerzoichen [o.]; 1-verwisselaar, m.:Einsteher [m.]durch Nummerverwechslung; -verwisselen, w.o.: die bei der Konskriptionslosung gezogene Nummer gegen eine andere verwechseln; -vlinder, m.: (ins.) Nummervogel [m.; ö]. non, vr.: (kkl.) Nonne [vr.]; I-aehtig, bv. n.: nonnenhaft. Zie mrv. nonnen. nonaetief, bv. n.: einstweilig ausdem aktiven Dienste entlassen. nonaetiviteit, vr.: Disponibilitat [vr.], (der) einstweilige Ruhestand; op -: Zie nonaetief; op - stellen: einstweilig aus dem aktiven Dienst entlassen [onr.]. nonaetiviteits-traktement, o.: (der) halbe Sold, Disponibilitatsgehalt lm.]. nonbetaling:, vr.: Nichtzahlung [vr.]. nonehalanee, vr.: Fahrlassigkeit [vr.]. nonchalant, bv. n.: fahrlassig. nonconfonnisten, m. mrv.: (kkl.) Nonkont'ormisten [m. mrv.]. Dissenters [m. mrv.]. noninterventie, vr.: (stk.) Nichtin-tervention [vr.]. nonne, vr.: (kkl.) Nonne [vr.1; I -cel, vr.: Nonnenzelle |vr.l; -fortje, o.: (een gebakje:) Nonnenfürzchen [o.l. nonneke [nonnekenl. Zie noniK^tJe. nonnen, vr. mrv.: Nonnen (vr. mrv.]; I -kleeding, vr.: Nonnenkleidung [vr.]; -klooster o.: Nonnenkloster [o.; öj; -leven, o.: Nonnenleben [o.]; -orde, vr.: Nonnenorden [m.]; -sluier, m.: Nonnenschleier [m.!. nonnetje, o.: (kkl.) Nönnchen (o.l, junge Nonne [vr.]; (vog.) Nonnentaube nonne-veestje. o.: Zie -fortje. nonpareil, vr.: (typ.) Nonpareille [vr.]. nonsens, m.: Nonsens [m.], Unsinn [m.]. (das) dumme Zeug; (fig.) Tölpel [m.], (der) dumme Kerl. nonvalenr. vr.: (kph.) werthlose [t] Forderung [vr.]; (adm.) (der) nicht einzu-treibende Posten. |
nood. m.: (1) Noth [vr.]; ingeval van -: im Falie der Noth, im Nothfalle; in den - zitten: in Noth stecken; een schip in -: ein Sehiff in Noth, ein Schiff in Ge-fahr; iemand uit den - nelpen: Einem aus der Noth heiten jonr.]; iets doen uit -: etwas aus Noth thun [onr.|; geen - hebben: keine Noth haben; ik heb hoogen -: (fig.) es thut mir Noth; als de - aan den man komt: wenn die Noth an den Mann geht; aan iem. zijnen - klagen: Einem seine Noth klagen; van den - eene deugd maken: (spr.) aus der Noth eine Tugend machen; - breekt wet: (spn) Noth kennt kein Gebot, Noth bricht Eisen; - leert bidden: (spr.) Noth lehrt beten; in den -leert men zijne vrienden kennen: spr.) in der Noth lernt man die Freunde kennen. Zie ook spr. lood. nood-adren, o.: Nothadresse [vr.]; I -bede, vr.: Bitte [vr.] um Hülfe in der Noth; -druft, vr.: Nothdurft [vr.]; -druf-tig, bv. n.: nothdürftig. inoode, bw.: ungern, mit quot;Widerwil-len. Inoode (met „vanquot;): van - hebben: von Nöthen haben, brauchen. noodelooH, bv. n.: unnöthig; I -heid, vr.: Unnöthigkeit [vr.]. nooden, w. b.: einladen lonr.]; (fig.) bitte'n [onr.1. nooder, m.: Einlader [m.]; - ter be-grafer's: Leichenbitter [m.]. iiolt;gt; ^igr, bv. n.: nöthig, erforderlich; - hebben: nöthig haben, brauchen. noodi^e, o.: (das) Nothwendige, (das) Erforderliche. noodig:en, w. b.: einladen [onr.]; (fig.) bitten [onr.]. noodiger, m.: Zie nooder. noodiging:, vr.: Einladung [vr.]. noodi^ster, vr.: Einladerm [vr.]. nooding:, vr.: Einladung [vr.]. nood-lot, o.: [s] Verhangniss [o.]. Fatum [o.]; l-lottig, bv. n.: [s]verhangnissvoll [o], fatal; -lottigheid, vr.: (das) [s] Verhang-nissvolle [o.], (das) Fatale, (die) Fatalitat; -lijdend, bv. n.: nothleidend, hülfsbedurf-tig (de -lijdenden, m. mrv.: die Nothlei-denden [m. mrv.], die Hülfsbedürftigen [m. mrv.]. noodster, vr.: Einladerin [vr.]. nood-wedei*; ; o.: Sturmwetter [o.]. Orkan [m.]; l-weer, o.: Zie -weder (als vr.: 11] Selbstvertheidigung [vr.]); -wen-dig, bv. n. en bw.: nothwendig; -wendig-heid, vr.: Nothwendigkeit [vr.j;-zaak, vr.: Nothwendigkeit [vr.], Noth [vr.] (uit-zaak : nothgedrungen); -zakelijk, bv. n.: noth-wendfig; -zakelijkheid, vr.: Nothwendigkeit [vr.!; -zaken, w. b.: nöthigen, zwingen [onr.]. nooit, bw.: nie, niemals. noop-yzer, m.: Ochsenstachel [m.]. Xoor, m.: Norweger [m.], Nermann [m.]; I -man, m.: Zie Xoor, (fig.) Skandi-navier [m.1. noord, bw.: nord, nördlich. I -, vr.: Norden jm.]; om de -: nach Norden. noordelijk, bv. n. en bw.: nördlich; I -heid, vr.: (str.) nördliche Abweichung [vr.]. noorden, o.: Norden [m.]; naar (op, uit) het -: nach (gegen, aus) Norden; m het -: im Norden ; in het hooge -: im ho-hen Norden; ten - van: nördlich von; j -wind, m.: Nord wind [m.]. |
Overal [tj.
NOTIFICATIE
DOORDEK.
387
|
uoorder....., bv. n.: Jford.....; I -aspunt, •o.: Nordpol [m.]; -breedte, vr.: nördliche Breite Tvr.]; -kwartier, o.: (der) nördliche Theil [T] (- van het land: des Landes); -licht, o.: Nordlicht [o.], Nordschein [m.]; -stroom, m.: nördliche Meeresstroniungquot; Ivr.]; -zon, vr.: Jfordsonne [vr.l (met de -zon verhuizen: fig.: sich bei Nacht und Nebel davon machen, sich heimlich aus dem Staube machen). noord-ksiper, m.: (visch:) Nordkaper [m.]; I-oostenwind, m.: Nordostwind [m.]; -oosteren, w. o.: (zeew.) nach Nordosten ■drehen; -oostering:, vr.: (zeew.) Nordöste-ringr [vr.]; -pool, vr.: Nordpol [m.] (-poolcirkel, m.: N ordpolkreis (m.J;-poollanden, ■o. mrv.: Nordpollander [m. mrv.1). noordNcli, bv. n.: nordisch; de -e landen [o. mrv.]: die Nordlande [o. mrv.1; -e deelen, o. mrv.: Zimmerholz [o. enk.] aus dem Norden, Zimmerholz [o. enk.] aus den Nordlanden. noord-waai'ts, bw.: nordwarts; l-waartsch, bv. n.: nordwarts gerichtet; -westenwind, in.: Nordwestwind lm.]; -westeren, w. o.: (zeew.) nach Nordwesten drehen; -westering, vr.: (zeew.) Nordwes-•tering [vr.]; -zee, vr.: (adk.) Nordsee [vr.]; -zijde, vr.: Nordseite [vr.]. Xoorwegen, o.: (adk.) No'wegen [o]; Noorweger, m.: Norwegc [m.]; Noorweegsch, bv. n.: norwegisch; Noor-weegsche, vr.: Norwegerin [vr.]. noot, vr.: (pik.) Nuss [vr.; ü]; (muz.) Note [vr.l; (aanteekening:) Note [vr.]. Zie mrv. noten- nootje, o.: (pik.) Nüsschen [o.]; (kkk.) kleine Muskatnuss [vr.; üj; (muz.) kleine Note [vr.]; (kleine aanteekening:) kleine Note [vr.l. noot vonnis:, bv. n.: nussförmig. nop, vr.: Noppe [vr.]. nopen, w. b.: veranlassen. nopens, vz.: hinsichtlich [2], betreffend 14], in Betreft' [2]. nopin^-, vr.: Veranlassung [vr.]. nopje, o.: kleine Noppe [vr.]. nopjes, o. mrv.: kleine Noppen [vr. mrv.]; netjes in de - zijn: (fig. fam.) hübsch gekleidet sein1 .. zijne (hare) -zijn: (fig. fam.) munter sein; I -laken, o.: (das) genoppte Tuch, (das) gekniuselte Tucn. Inoppen, w. b.: noppen, krauseln. Inoppen, vr. mrv.: Noppen [vr. mrv.]; iemand in de - steken: (ng. fam.) Einen mit Kleidern versehen [onr.1; sjofel in de - zijn: (fig. fam.) schabig gekleidet sein: in zijne (hare) - zijn: (fig. fam.) munter sein! nopper, m.: Nopper [m.]. Moppig, by. n.: noppig, genoppt, ge-krauselt; I -heid, vr.: (das) Noppige. noppin»-, vr.: (das) Noppen, (das) Krauseln. nop-sehaar, vr.: Noppschere [vr.]. nopster, vr.: Nopperm [vr.]. nop-tang:, vr.: ^ Noppzange [vr.]; [vr.]; I -tangje, o.: Noppzangelchen [o.]: -ijzer, o.: Noppeisen [o.]. Xora. vr.: (vrouwennaam:) Lore [vr.], Leonore [vr.]. Koren, m. mrv.: Nor weger [m. mrv.]. Xorin, vr.: Norwegerin [vr.]. normaal, bv. n.: normal; 1 -school, vr.: Normalschule [vr.]. |
normaliteit, vr.: Normalitat Ivr.]. Xormandnë, o.: (adk.) die Normandie; Normandisch, bv. n.: normandisch; Normandische, vr.: Normandierin [vr.]; Normandijër, m.: Normandier [m.]. Xorne, vr.: (fab.) Norne [vr.l; de drie -n: (tab.) die drei Schicksalsgöttinen, die drei Nomen. norsch, bv. n.: barsch; I -heid, vr.: (van gezicht, stem, toon, enz.:) (das) Barsche; (van personen:) (das) barsche Wesen. nota, vr.: 1) Rechnung [vr.]; 2) Nota [vr.]. notabel, bv. n.: notabel. notabelen, m. mrv.: die Notabeln [m. mrv.]. notabiliteit, vr.: (i. a. b.) Notabilitat [vr.]. notariaat, o.: Notariat [o.]. notarieel, bv. n.: notariell, Nota-riats.... notaris, m.: Notar [m,], Notarius [m.; -rien]; I -ambt, o.: Notariat [o.];-kantoor, o^: Büreau [o.] (Schreibstube, vr.) eines Notars; -klerk, m.: Schreiber [m.] eines Notars. notarissehap, o.: Notariat [o.]. note-bolster, m.: grüne Nussschale [vr.]; I-boom, m.: Nussbaum [m.;a];-boo-men, br. n.: nussbaumen, von nussbaum-holz (-boomen, w. b.: [3] die Farbe des Nussbaumholzes geben [onr.]);-boomhout, o.: Nussbaumholz |o.]; -boomhouten, bv. n.: Zie bv. n. -boomen; -dop, m.: Nussschale [vr.]; -dopje, o.: Nussschiilchen [o.j (ook fig.). noteeren, w. b.: notiren [ie], noteering, vr.: [ie] Notirung [vr.]. notelaar, m.: (pik.) Nussbaum [m.; a]. notemnskaat, vr.: Muskatnuss [vr.; ü]; -raspje, o.*- Muskatnussraspchen, lo.]). ^noten, vr. mrv.: 1) (pon.: neuten:) Nüsse [vr. mrv.] (-kraken: Nüsse knac-ken); 2) (aanteekeningen:) Noten [vr. mrv.j (een boek dat wemelt van -: ein Buch das von Noten wimmelt); 3) (muz.) Noten [vr. mrv.] (een lied op -zetten: ein Lied auf Noten setzen). noten-balk, m.: (muz.) Notenplan [m.], Tonleiter [vr.l, Notensystem [o.l, No-tenlinien [vr. mrv.]; I-bank, vr.: (die bankbiljetten in omloop mag brengen*.) Noten-bank [vr.: a]; -boek, o.: Notenbuch [o.; ü], Musikbucn |o.; ü]; -druk, m.: Notendruck [m.]; -graveur m.: Notenstecher [m.]; -hout, o.: Nussbaumholz [m.];-houten, bv. n.: nussbaumen, von Nussbaumholz; -kopieerder, in.: Notenschreiber [m.j; -kraker, m.: (i. a. b.) Nussknacker [m.]; -lijnen, vr. mrv.: Notenlinien [vr. mrv.j ; -maker, m.: (die aanteekeningen maakt:) Notenmacher [in.]; -papier, o.: Notenpapier [o.]; -schrijver, m.: Notenschreiber [m.]; -wijzer, m.: Notenhüter |m.]. note-sehil, vr. (-schilletje, o.): (das) feine Nussschalchen. notie. vr.: Notion [vr.], Begriff [m.]; (fig.) Idee [vr.]; daar hebben zij volstrekt geene - van: sic haben gar keinen Begriff (gar keine Idee) davon. nottfieatie, vr.: Notifikation [vr.],Be-kanntmachung [vr.]; iets voor - aannemen: Kenntniss [s] von etwas nehmen |
NOTIFICEEREN.
NIJD.
388
|
[onr.] und es dabei bleiben lassen [onr.J. notificeeren, w. b.: notificiren liel. notitie, vr.: (i. a. b.) Notiz [vr.]; eeene - nemen van^keine Notiz nehmen [onr.1 von; I -boekje, o.: Notizbüchlein [o.]. notoir (notoor), bv. n.: notoriseh, all-gemein bekannt. notoriëteit, vr.: allgemeine Bekannt-heit [vr.]. notulen, vr. mrv.: Noteln [vr. mrv.], Protokoll |o.] der Verbandlungen; de - houden: das Protokoll führen; I -boek, o.: Notelnbuch [o.; ül, Protokollbnch [o.; ü). Xova-Zembla, o.: (adk.) Novaja-Semlja (o.]. novelle, vr.: (let.) Novelle [vr.1. novellist, m.: Novellenschreiber [m.]. Novellist [m.]. Xovemlier, m.: November [m.]. novice, m. en vr.: Noviz [m.], Novize [vr.]. . . noviciaat, o.: Noviziat [o.l. nu, bw., vgw. en tsw.: nun. I NB. Alleen dan, als men in het Hollandsch evengoed „thansquot; of „op dit oogenblikquot; zeggen kan. wordt „nnquot; in het Duitsch uitgedrukt door „jetztquot;; en zelfs in die gevallen kan men menigmaal „nunquot; gebruiken. nuance, vr.: Nuance [vr.1, [ie] Sehatti-rung [vr.]; (fig.) Sehein [m.]. nuancecren, w. b.: nuanciren [ie], sehattiren [ie]. nuanceering, vr.: [ie] Schattirung [vr.1. Xubië, o.: (adk.) Nübien [o.J. nucliter, bv. n.: (i. a. b.) nüchtern ; een - kalf: ein nüehternes Kalb [o.; a] (ook fig.); - kalfsvleesch: nüehternes Kalbflt'iseh; I -heid, vr.: (i. a. b.) Nüch-ternheit [vr.]. nuditeit, vr.: Nuditat [vr.], Nacktheit [vr.]. nuf, vr.: Spröde [vr.], (das) spröde Ding, Zieraffehen [vr.]; I -achtig, bv. n.: Zie nuttig;. nuffen, w. o.: zaudern. nulfery, vr.: Zierafferei [vr.]. nuffig:, bv. n.: spröde, zimperlieh; zich - aanstellen: zimperlicn thun [onr.], jüngferlich thun [onr.]; I -heid, vr.: Sprö-digkeit [vr.], Zimperlichkeit [vr.], Zierafferei [vr.]. nufje, o.: Spröde [vr.], Zieraffehen [o.|. nuk, vr.: Laune [vr.], Mueke [vr.], Fratze [vr.]. Grille [vr.]. nukkig:, bv. n.: launisch, grillenhaft; I -heid, vr.: (das) launische VVesen, Gril-lenhaftigkeit [vr.|. nul, vr.: Null [vr.] (ook fig.); - in het cijfer zijn: (fig. fam.) eine Nuirsein,nichts zu sagen haben; - op het rekest krijgen: mit seinem Gesuch abgewiesen werden [onr.); - en van geener waarde: null und nichtig. nulletje, o.: kleine Null [vr.]. nulliteit, vr.: (i. a. b.) Nullitat [vr.]. nulpunt, o.: Nullpunkt [m.]. |
numerair, o.: (das) bare Geld,. {die) klingende Münze. I -, bv. n.: nume-risen. humeri, m. mrv.: (bijb.) Numeri [m. mrv.]. numeriek, bv. n.: numerisch. numero, o.: Numero [o.], Nummer [vr.]. Kumidië, o.: (adk.) Numidien [o.]. numismatiek, vr.: Numismatik [vr.], Münzkunde [vr.]; 1 -, bv. n.: numismatisch. numismatisch, bv. n.: numismatisch. nummer, enz.: Zie nomnier. enz. nun, vr.: Nutschkannchen [o.], Nutsch-beutel [m.]. nunc ia tuur, vr.: Nuntiatur [vr.]. nuncius, m.: Zie niintiu». nunnen, w. o.: nutschen, nutscheln. nuntius, m.: (dipl.) Nuntius [m.^ -tien]; de pauselijke -: der pabstliche Nuntius. nurk, m. Griesgram [m.], Murrkopf [m.; ö], Brummbart [m.; a]; I -achtig, bv. n.: Zie nurkigr. nurken, w. o. brummen. niirkig:, bv. n.: brummig, gramlichy murrköpng, mürrisch; 1 -heid, vr.: (das) brummige (gramliche, mürrische) We-sen. nurksch, bv. n. Zie nurkig:. nuwselaar, m.: Trandler [m |. nusselaarster, vr.: Trandlerin [vr.]. nusselary, vr.: Trandelei [vr.]. nusselcn, w. o.: trandeln. nut, o.: ï) Nutzen |m.l, Nutz [m.];. 2) (het Nut, de maatschappij tot Nut van 't algemeen:) Gesellschaft [vr.1 (Verein [m.]) zum allgemeinen Nutzen. I -, bv. n.: nütze; tot niets -: Nichts nütze, zu Nicht» nütze. nuts-bcstiinr, o.: Vorstand [m.; a].... (1); -departement, o.: Departement [o.].... (*); -lezing, vr.: Vortrag [m.: a] in der Versammlung____ (*); -lid, o.: Mitglied.... (*); -vergadering, vr.: Versammlung [vr.].... (*); -verhandeling, vr.: Zie z. n. vr. -lezing:. nutte, verbogen vorm: Nutz [m.]r Nutzen [m.]; ten - van: zum Nutzen !2]; ten allgemeenen -: zum gemeinen Nutzen (Zie onteig:ening); zich iets ten - maken: sich etwas zu Nutze machen. nutteloos, bv. n.: nutzlos, unnütz; I -heid, vr.: Nutzlosigkeit [vr.]. nutten, w. o.: nützen [3]. nuttig', bv. n.: nützlich; 1-heid, vr.: Nützlichkeit [vr.], (das) Niitzliche. nuttigen, w. b.: geniessen [onr.], zu sich nehmen [onr.]. nuttiging, vr.: (das) Geniessen, (der) Genuss. nu ver, bv. n.: nett, reinlich. m.: Neid lm.]; niet uit haat of -: (iron.) nicht aus Hass oder Neid; vol - en wangunst: missgünstig und neidvoll; verteerd worden door -: vor Neid vergehen [onr.]; I -nagel, m.: (hik.)Neidnagel [m.; alr Nietnagel [m.; a]. |
NB. In plaats van.... zette men: des Vereins zum allgemeinen Nutzen.
OCEAAN.
NIJDIG.
389
|
nijdig, by. n.: neidisch; (tig:, fam.) zor-nigr, böse; iets of iemand met -e oogren aanzien: etwas oder Einen mit neidisehen Augren ansehen [onr.]; I -aard, m. en vr.: Neidhammel lm.; al, neidische Person Ivr.]; -heid, vr.: (das) neidische Wesen, (figr. fam.) Zorn [m.]. nygen. w. o.: 1) knicksen, einen Knicks machen, sich verbeugen; 2) sich neigren. »01, m.: (adk.) Nil [m-], Nilstrom [m.]; i -paard, o.: Nilpferd [o.], Flusspferd lo.l, Hippopotamus [m.|. ITUiucgreii, o.: (adk.) Nimwegren lo.J. nynagel. m.: Zie nycliiagel. nypen, w. b.: kneipen, kneifen; (fig.) drangen, drücken, sich streng fiinlen lassen [onr.]; als het nijpt en weder nijpt: (spr.) wenn es aufs Aeusserste kommt. nijpend, bv. n. en bw.: 1) drangend; -e nood: driingende [t] Noth [vr.1; - gevaar; drangende Gefahr [vr.]; 2) schnei-dend, scharf, durchdringend; -e koude: schneidende (scharfe, durchdringende) Kalte [vr.]; het is - koud: es ist durchdringend (schneidend) kalt. nyper, m.: (persoon:) Kneifer [m.1; |
(werktuig:) Klemme [vr.], Klemmer |o.], (typ.) Schrifthalter (m.1; de -s van den kreeft: die Scheren des Krebses; op den -: (fig. fam.) Zie nippertje. nypertje, o.: Zie nippertje, nijphoutje, o.: (typ.) Kneipgabelchen [o.]. nypins, vr.: (das) Kneifen; (fig.: das) Drangende. njjpster, vr.: Kneiferin [vr.1. nyp-tang:, vr.: Kneipzange Ivr.]; 1 -tangje, o.: Kneipzangelchen [o.]. Xys, m.: (mansnaam:) Dionysius [m.]. o.: (vrouwennaam:) Dionysia [vr.1. nUver, bv. n.: fleissig; (fig.) emsig, £escnaftig; de -e landman: der fleissige andmann [mrv.: -leute]; de -e bij: die geschaftige Biene; de -e mier: die emsige Ameise.escnaftig; de -e landman: der fleissige andmann [mrv.: -leute]; de -e bij: die geschaftige Biene; de -e mier: die emsige Ameise. nijverheid, vr.: Gewerbfleiss [in.], Kunstfleiss [m.J, Industrie [vr.]: handel en -: Handel und Industrie, Handel und Ge-werbe; tentoonstelling van -: Industrie-ausstellung [vr.], Gewerbeausstellung [vr.1; paleis van - (nijverheidspaleis): Aus-stellungsgebaude [o.]. |
|
o!, tsw.: o!, oh!; - neen: o nein!; - jee: o Himmel! oase. vr.: Oase [vr.]. obelisk, vr.: Obelisk [vr.1. object, o.: Object [o.]. objectie, vr.: Einwurf |m.; üj. objectief, bv. n.: objektiv. I o.: Objektivglas [o.; a]. objectiviteit, vr.: Objectivitat [vr.]. oblie, vr.: Hippe [vr.]. Oblate [vr.]; Carlsbader oblieën: karlsbader Oblaten Ivr. mrv.]. obligaat, o.: (muz.) Obligat [o.] (als bw.: olïïigat). obligatie, vr.: (rcht.) Obligation Ivr.], Schuldverschreibung [vr.], Schuld-schein [m.]; (verplichting:) Verpflichtung Ivr.]. obligatoir (obligatoor), bv. n.: ver-bindlich, verpflichtend, obligatorisch. obli^eant, bv. n.: 1) zuvorkommend; 2) verbmdlich, verpflichtend. obligeeren, w. b.: obligiren [ie], ver-pflichten. obool, m.: (hist.-mtw.) Obol [m.]; (fig.) Scherflein [o.]. obsceen, bv. n.: obscön, zotenhaft. obHceniteit, vr.: Obscönitat [vr.]. obscurant, m.: Obskurant [m.]. obscurant ismiiM. o.: Obskurantis-mus lm.], Obskurantism lm.]. obcuriteit, vr.: Obskuritat [vr.], Dun-kelheit [vr.]. obscuur, bv. n.: obskur, dunkel; (fig.) unberünmt, unbekannt. observant, m.: (kkl.) Observant [m.]. |
observantie, vr.: Observanz [vr.]. observatie, vr.: Observation [vr.|, Beobachtung [vr.1; I -leger, o.: (mil.) Ob-servationsarmee [vr.]. observator, m.: Observator (m.1. observatorium, o.: Observatorium [o.; -rien], Sternwarte [vr.]. observeeren, w. b.: 1) observiren [ie], beobachten; 2) in Acht nehmen [onr.], befolgen. obstakel, o.: [s] Hinderniss [o.j. obstetrisch, bv. n.: Entbindungs----, obstetrisch- obstinaat, bv. n.: obstinat, halsstarrig; I -heid, vr.: Obstination [vr.1, Hals-starrigkeit [vr.]. obstructie, vr.: Obstruktion [vr.], Versperrung [vr.1; (gnk.) Obstruktion [vr.], Verstopfung [vr.], Hartleibigkeit [vr.]. obstruëeren, w. b.: obstruiren [ie], versperren; (gnk.) obstruiren [ie], verstopten, verstopft (hartleibig) machen. occasie, vr.: Gelegenheit [vr.]; bij - : bei Gelegenheit; per -: durch Gelegenheit. ' occupatie, vr.: 1) Beschaftigung [vr.]; 2) (mil.) Okkupation [vr.], Besetzung [vr.1 I -leger, o.; OKkupationsarmee (vr.]. occupeeren, w. b.: beschaftigen; (mil.) okkupiren [ie], besetzen; voor iemand -: (rcht.) Einen vor Gericht ver-treten [onr.1, Eines Advokat sein. I - (zich), w. w.: sich beschaftigen. oceaan, m.: (adk. en fig.) Ocean [m.]; de Atlantische -: der atlantisehe Ocean; de Stille -: der stille Ocean; de Groote |
OF
390
|
das grosse Meer, das Weltmeer. och, tsw.: ach! ochtend, m.: Morgren lm.]; des -s (in den -): morgrens, des Morgens, im frühen Morgen, in der Frühe; lieden - (van -): heute Morgen, heute früh; morgen morgen früh, morgen in der Frühe; gisteren gestern Morgen, gestern früh, im gestrigen Morgen; I -stond, m.: Mor-genstund [m.]. octaaf, vr.: (i a. b.) Oktave [vr.]; I -dag, m.: (kkl.) Oktavtag [m.]; -fluitje, o.: (muz.) Oktavflötchen [o.], Flaschinett [o.]. octant, m.: (str.) Oktant lm.]. Octavianns, m.: (hist.) Oktavian Lm.], octavo, o.: Oktav fo.]; in -: in Oktav; l - boekdeel, o.: Oktavband [m.; ii]; - formaat, o.: Oktavformat lo.], Oktav [o.]; - uitgave, vr.: Oktavausgabe Ivr.j. October, m.: Oktober [m.]; I -achtig, bv. n.: oktoberartig, (fig.) den Oktober nicht liebend (ik pen niet -achtig: ich liebe den Oktober nicht). octogonaal, bv. n.: oktogonal, acht-eckig; I -getal, o.: (alg.) Oktogonalzahl [vr.]. octoroon, o.: Oktogon [m.1, Acht-eck [o.]. octrooi, o.: 1) Oktroi [m.], Privilegium [o.; -gien]. Patent [o.]; - op eene uitvinding: Erfindungspatent [o.]; 2) het stedelijk -: der Stadtzoll. octrooieeren, w. «b.: oktroyiren [ie], patentiren [ie]. oculatie, vr.: (tnb.) Okulation [vr.], (das) Okuliren [ie]. ocnleer-mes, o.: (tnb.) [ie] Okulirmes-ser [o.]. ocnleeren, w. b.: (tnb.) okuliren [ie], einaugeln. ocnleering:, vr.: Zie oculatie. oculint, m.: Okulist [m.], Augenarzt [m.; a]. odalisk, vr.: Odaliske [vr.]. ode, vr.: (dk.) Ode [vr.]. oden, vr. mrv.: (dk.J Oden [vr. mrv.]; I -dichter, m.: Odendichter [m.J; -dichteres, vr.: Odendichterin [vr.]. odeon, o.: Odeum [o.; mrv.: Odeen], Tonhalle [vr.]. odeur, vr.: 1) Geruch [m.; ü]; 2) Par-füm [o.]; I-s: Parfümerien [vr. mrv.]. Odin, m.: (fab.) Odin [m.]. Odins-dagr, m.: Odinstag [m.], Mitt-woch [m.]. Odysseüs, m.: (dk.) Odyssee [vr.j; (fig.) Irrfahrt [vr.]. oeconomie. enz.: Zie economie, oef, tsw.: uh! oefenaar, m.: (der protestantische) Betbruder [m.; ü]. oefenaarster, vr.: (protestantische) Betschwester [vr.]. oefen-dag:, m.: Andachtsübungstag lm.]. oefenen, w. b.: üben. I - (zich), w. w.: sich üben. I -, w. o.: zur Andachts-übung zusammenkommen [onr.]. oefen-graas:- bv.n.: sich gerne übend; I -graagte, vr.: Uebungslust [vr.]. oefening:, vr.: 1) üebung [vr.]; 2) An-dachtsübung [vr.], (fig.) Zusammenkunft zur Andachtsübung; 1 -houder en -houd-eter, Zie oefenaar en oefenaarster. |
oefening:s, in Sam.: Uebungs____ oefen-kamer, vr.: 1) Uebungszimmer [o ], 2) Zimmer [o.] zu Andachtsübungen; 1 -les, vr.: Uebungslektion [vr.]; -perk, o.: (hist.) llingbahn [vr.], (fig.) Uebungsscnule [vr.] oei, tsw.: au! oele, tsw.: guten Morgen!, prosit Mahlzeit!; ja, -: ja, Kuchen! oer, o.: eisenhaltige Erde [vr.]. oest, m : Zie noest. oester, vr.: Auster [vr.]; het leven van eene - leiden: ein Austerleben führen; 1 -achtig, bv. n.: ansternartig, (fig.) gem Austern essend (ik ben niets -achtig: ich mache mir Nichts aus Austern); -baard, m.: Austerbart [m.; a]; -bak m.: Austern-brette [o. 1, Austernplatte [vr. |; -bank, vr. (-bed, o.): Austerbank [vr ; a], Auster-gruncl [m ; ü], Austerlager [o.]; -huis, o.: Austernladen [in.; a en a];-kooper, m.: Austernhandler [m ]; -kor, vr. (-net, o.): Austernnetz [o.]; -park (-perk), o.: Au-ternpark [m.], Austernbehalter [m.]; -partij, vr.: Austernschmaus [m.]; -plaat, vr.: Zie -bank; -put, m.: Zie -park; -schelp (-schulp), vr.: Austerschale [vr.]; -schuit, vr.: Austernschiff [o.];-steekster, vr.: Austerklieberin [vr.]; -steen, m.: (min ) Austerstein [m.]; -steker, m : Austerklie-ber [m.]; -vanger, m.: Austerfanger [m.]r Austerfischer [m.], (vog.) Austervogel 1 m.; ö], Austerfischer [m.]; -vangst, vr.: Auster-fang [m.1, Austerfischerei [vr.]; -visscher^ m.: Zie -vanger; -visscherij, vr.: Zie vang:st; -vork, vr.: Austergabel [vr.]; -vormig, bv. n.: austerförmig; -zaad, o.: Austerlaich [m.]. oestig, bv. n.: Zie noestig. oever, ra.: üfer [o.]; I -aas, o.: Haft [o.]; -kant, ra.: Uferkante [vr.], Uferrand [m ; a]. oeverloos, bv. n.: uferlos, (fig.) unbe-grenzt. oever-rand, m.: Zie -kant; I -ver-lichting, vr.: Uferbeleuchtung [vr.];-zoom, m.: üfersaura lm.; a], Uferrand lm.; a]. of, vgw.: 1) oder; -...., -....: entwe- der____ oder....; rijk - arm: reich oder arm; is zij jong - oud: ist sie jung oder alt?; - dronken - gek: entweder betrun-ken oder verrückt; ik moet - vandaag gaan - in het geheel niet: ich muss entweder heute gehen oder gar nicht; - te vroeg - te laat: entweder zu früh oder zu spat; 2) ob; - het waar is - niet: ob es wahr ist (seigt; oder nicht, es mag wahr sein oder nicht; - gij wilt - niet: ob Sie wollen oder nicht; kijk eens - het vuur nog brandt: sehe einmal ob das Feuer noch brennt; zeg mij - ik geen gelijk heb: sage mir ob ich nicht Recht habe; ik weet niet - het mag: ich weiss nicht ob es erlaubt ist; 3) als ob; hij zette een paar oogen op - hij mij opeten wilde: er machte ein Paar Augen als ob er mich verschlingen wollte (als wolle er mich verschlingen); hij lag - hij dood was: er lag als ob er todt [t] ware (erlag als ware er todt [t]); de lucht ziet er uit - het wil gaan regenen: die Luft sieht aus als ob es regnen wollte (als wolle es regnen); 4) etwa; een dag - tien: etwa zenn Tagen; een gulden - drie: etwa drei Gulden; 5) - wat: einige; leen mij voor |
OFFENSIEF.
OLIE.
391
|
een dag - wat een gulden - wat: leihen Sie mir einige Gulden für emigre Tage; 6) (pleonastisch in 't Hollandsch, blijft net in 't Duitsch geheel weg :) ik weet niet hoe - ik dat doen wil: ich weiss nicht wie ich das machen will; weet gij niet waar - hij woont: wissen Sie nicht wo er wohnt ?; ik vraag mij af hoe - het mogelijk is: ich trage mir wie es möglich ist; wanneer - ik hem zie, waar - ik hem aantref, hij is altijd half over zijn bier: wann ich ihn sehe (so oft ich ihn sehe), wo ich ihn antreffe, er ist immer halb angerissen (halb benebelt, halb betrunken); 7) (als sterke bevestiging:) gewiss, unzweifelhat't, sehr bestimmt, das will ich meinen, das glaube ich u. s. w.; is hij rijk? ja, - hij: ist er reich V ja, das glaube ich; zou dat waar wezen?, neen maar, - het waar is: sollte das wahr sein? nun, das will ich meinen; zou hij dat durven doen? ja, - hij het zou durven doen: würde er den Muth | tl haben das zu thun ? ja, unzweifel-haft würde er den Muth [tj dazu haben; S) (in het Duitsch met eene andere zinswending, b.y.:) ik ga nooit uit, - ik ontmoet hem: ich gehe nie aus, ohne ihm zu begegnen; hij weet nu eenmaal niet beter, -het behoort zoo: er denkt nun einmal,es müsse so sein; ik kan niet anders zeggen, - ik heb het vrij goed getroffen: ich kann nicht anders sagen, als dass ich es ziem-lich gut getroffen habe; ik kan het niet gelooven, - ik moet het zien: ich kann es nicht glauben, ohne es selbst zu sehen; dat kan hij niet beloofd hebben, - hij moet dronken geweest zijn: dass kann er nicht versprochen haben, es sei denn, dass er betrunken gewesen; de klok was nog niet koud, - of hij stond reeds voor mijn neus; die Glocke hatte kaum geschlagen, als er schon vor mir stand. oftenwief, bv. n. en bw.: offensiv, an-greifend; - te werk gaan: offensiv verfah-ren [onr.]; een - en defensief verbond: ein Schutz- und [sl Trutzbündniss Lo.j. offer, o.: Opfer [o.l; ten - brengen: aufopfern; aan----een - brengen: [3] ein Opfer darbringen [onr.]; ten - komen bij iemand: (iron.) Einem in die Hande tallen [onr.j. offeraar, m.: Opferer [m.]. offeraarster, vr.: Opfrerm [vr.]. offer-altaar, o.: Opferaltar [m.]; I -ambt, o.: Opferpriesteramt [o.]. otteraiKle, vr.: Opfer [o.l. offer-blok, o.: (armbus:) Opferkasten jm.l, (slachtbank:) Schlachtblock lm.; ö]; I -bus, vr.: Opferkasten [m.|. offeren, w. b. en o.: opfern. offer-greur, m.: Opferduft jm.l; I -gift, vr.: Opfergabe [vr.]. offering-, vr.: Opferung [vr.], (das) Opfern. offerte, vr.: Offerte [vr.!, Anerbieten [o.], Anerbietung [vr.|. off'ertoriiini. o.: (kkl.) Offertorium [o.]. offer-vaardig, bv. n.: bereit ein Opfer zu bringen; I -vaardigheid, vr.:Bereit-willigkeit [vr.] ein Opfer zu bringen ;-vat, o.: Opfergefass [o.]; -wichelaar, m.: Opfer-wahrsager [m.|; -wichelarij, vr.: Opfer-wahrsagerei [vr.]; -willig, bv. n.: Zie -vaardig:. |
officiant, m.: Officiant [m.|. officie, vr.: Offiz [o.]; het Heilig -: das heilige Ottiz, die Inquisition. officieel, bv. n.: officiell. amtlich. officier, m.: Officier [m.]; - bij de artillerie (kavalerie. infanterie, genie): Artillerieofficier (Kayallerieofficier, Inrante-rieofficier. Genieofficier [of: Ing^nieuroffi-cierlj; - bij de landmacht: Officier der Landmacht; - bij het vreemden-legioen: Officier der Fremdenlegion; - bij de marine: Marineofficier; - van gezondheid: Militararzt [m.; al; - van Justitie: Staatsan-walt [m.]; - van de Eikenkroon: Officier der Eichenkrone; - van het Legioen van Eer: Officier der Ehrenlegion. oflicieraclitij»-, bv. n.^ officierartig, (fig.) Officieren gewogen; I -heid,vr.: (das) Omcierartige, (fig.) Gewogenheit zu Officieren. officiers...., in Sam.: Officieren...., Officier...., Officiers...., b. v.:-degen, m.: Officiersdegen [m.1; -sociëteit, vr.: Officie-renklub [m.J; -tafel, vr.: Officiertiseh [m.| u. s. w. officiertje, o.: Officierchen [o.]. officieus, bv. n.: officios; I -heid, vr.: (das) Officiöse. officinaal, bv. n.: officinell. officio (met „exquot;): ex -; von Amts-wegen. offreeren, w. b.: offriren [ie], anbie-ten [onr.], darbieten [onr.j. ofschoon, vgw.: obsehon, obwohl, ob-gleich, wiewohl, wennschon. ofte, vgw.: oder. ogief. o.: (der) innere Gewölbbogen. oho, tsw.: oho! oir, o.: Xaehkommenschaft [vr.]; mannelijk -, o. enk.: mannliche Leibeserben [m. mrv.]. oirhaar, bv. n.: Zie oorbaar. o.jief, o.: Zie ogrief ; I -gewelf, o.: Kreuzgewölbe [o.l; -schaaf, vr.: Kehlhobel [m.1. ok(kr, vr.: Ocher [m.1; I -achtig, bv. n.: ocherartig; -geel, bv.n.: ochergelb;-kleur, vr.: Ocherfarbe [vr.]; -kleurig, bv. n.: ocherfarbig. okkernoot, vr.: Wallnuss [vr.; UI. okkernote-bolNter, m.: grüne Wall-nussschale [vr.|; | -boom, m.: AVallnuss-baum [m.; a]; -dop, m.: Wallnussschale [vr.j:-schilletje, o.: (das) feine Schalchen der (einer) quot;Wallnuss. oksel, m.: (ontl.) Achsel [vr.j, Achsel-höhle [vr.[, Achselgrube [vr.]; (pik.] Achsel [vr.]; (fig. pop.) Klaue; het scheelt hem onder den -: (iron.) er ist von trager Art, er hat einen grossen Hang zur Faulenzerei; als ik hem ooit in mijne -s krijg: wenn ich ihn ie in meine Klauen bekomme; I -achtig, hv. n.: achselartig; -blad, o.: (ontl.) Achselblatt lo.; il], Achselbein [o.]; -bloem, vr.: (pik.) achselstandige Blume [vr.]; -haar, o.: Achselhaar [o.]; -schrooi, vr.: (kim.) Achselgehre Ivr.j; -spier, vr.: Achselmuskel [in.]; -stand, m.: (pik.) Ach-selstand lm.]; -standig, bv. n.: (p'k.) ach-selstandig; -stuk,o.: (kim.) Achselstück[o.]. okshoofd, o.: Oxhoft [o.]. oleander, m.: (pik.) Oleander [m.]. oleïne, vr.; (schk.) Olein [o.j. olie. vr.: Oei [o.]; heilige -: (kkl.)(das) heilige Oei; - en azijn: Oei und Essig (- |
OLIËN.
OM.
392
|
en azijn stelletje, o.: Oei- und Essigrgre-stell to.]); - in het vuur werpen: Oei ins Feuer giessen [onr.j (ook fiff.); er is green - meer in de lamp: es ist kein Oei mehr in der Lampe, (fig. fam.) es ist keinTrop-fen mehr in der Flasche; I -achtigr, bv.n.;: ölartigr; -bak, m.: Oelbehalter Lm.];-bakje, o.: Oelschüsselchen [o.]; -bol, m.: (der) in Oei grebackene kugrelförmige Kuchen, (iron.: das) aufgedunsene Saufergresicht; -boon, vr.: (die) nach Oei schmeckende Kaffeebohne; -doek, m.: Oellappen lm.]; -dom bv. n.: erzdumm, rindviehdumra; -domheid, vr:: Erzdummheit lyr.]; -grevend, bv. n.: ölgebend; -houdend, bv. n.: Oei enthaltend; -jagrer, m.: (iron.) Oelmakler lm.]; -jas, vr.: (der) greölte Ueberrock [ö]; -koek, m.: Zie -bol; -koop, m.: (der) mit Oelen und andern Medikamenten hausi-rende lie] ungarisehe Quacksalber ;-kooper, m.: Oelhandler lm.]; -lap, m.: Oellappen lm.]; -moer, vr.: Oelheten lm.];-molen, m.: Oelmühle Lvr.];-molenaar, m.: Oelschlagrer lm.]. Oelmüller lm.]. oliën, w. b.: ölen. olie-papier, o.: (das) geölte Papier; I -pitje, o.: Isachtlichtehen lo.]; -rijk,bv.n.: ölreich. oliesel, o.: Oelungr lvr.]; het laatste -: (kkl.) die letzte Oelungr. olie slager, m.: Zie -molenaar; I -slagerij vr.: Zie -molen; -slim, bv. n.: (iron.) Zie -dom; -stel, o.: Oelgestell lo.]; -vert-schilderij, vr.: Oelgemalde lo.]; -winkel, m.: Oelladen lm.; a en a]; -wijding, vr.: (kkl.) Oelweihe lvr.]: -zacht, bv. n.: sanft wie Oei; -zoet, o.: (schk.) Oelsüss [o.],Glycerin lo.]; -zuur, o.: (schk.) Oelsaure Lvr.]. olifant, in.: (drk.) Elephant [m.l, (papiersoort:) Elephantenpapier 10.]; de witte -: (drk.) der weisse Elephant; van eene mug een - maken: (spr.) Zie mols; de Deensche orde van den -: der danische Elephantenorden; de Siameesche orde van den Witten -: der siamesische Orden des weissen Elephanten; l-achtig, bv.n.: ele-phantenartig (niet -achtig: fig.fam.: nicht auf Elephanten versessen). olifanten, m. mrv.: (drk.) Elephanten lm. mrv.l; 1 in Sam.: Elephanten____ olifantje, e.: (der) kleine Elephant. _olifants-kornak, m.: Elephanten-tuhrer lm.]; I-orde, vr.: Zie 9 reg.hooger; -poot, m.: Elephantenfuss lm,; ü];-ridder, m.: Kitter lm] des Elephantenordens; -ziekte, vr.: (gnk.) Elephantenaussatz Im.j, Elephantiasis |vr.]. oligarch, m.: Oligarch lm.], oligrarehie, vr.: Oligarchie [vr.]. oligrarehlscli, bv. n.: oligarchisch. Olim, m.: Olim lm.]; in de dagen van -: (fig. fam.) vor (zu) Olims Zeiten. olm, in.: (pik.) Ulme lvr], Ulmenbaum lm.; a]. I -, vr.: (rotheid in hout:) Feuer [o.j. olm-acht tg, bv.n.: ulmenartig; l-boom, in.: Ulmenbaum lm.; a], Ulme lvr.] ^boom-hout, o.: Ulmenholz |o.|. olmen, bv. n.: ulmen. I -, m. mrv.: Ul-men lyr. mrv], Ulmenbaume [m. mrv.l; -boschje, o.: ülmenhain lm.], Ulmenwald-chen [o.]. olm-hout, o.: Ulmenholz lo.]; I -houten, bv. n.: ulmen; -luis, vr.: (ins.) Ulinenlaus [vr.; a]. |
olographisch, bv. n.: olographisch, eigenhandig geschrieben; een - testament: ein olographisches Testament. olüf, vr.: (pik.) Olive lvr.]. I -, m.: (pik.) Olive lvr.], Oelbaum lm.; a]. oiyf-bere, m.: (bijb.) Oelberg lm.]; I -blad, o.: Oelblatt [o.; aj; -droesem, m-enk.: Oliventrester lm. mrv.]; -gaard, m.: Olivengarten jm.; aj, Oelgarten lm.; aj; -hout, o.: Oelbaumholz lo.]; -houten, bv. n.: von Oelbaumholz; -steen, m.: (der) olivenförmige Stein; -tak, m.: Oelzweig lm.]; -vrucht, vr.: Frucht lvr.; ü] des Oel-baums, Olive lvr.]. Olymp, m.: (dk.) Zie Olympus, olympiade, vr.: (hist.-tij ar.) Olympiade lvr.1. olympisch, bv. n.: olympisch; de -e spelen: (hist.) die olympisclien Spiele. Olympus, m.: (adk. en fab.) Olymp lm.|, Olympus [m.]; degeheele-; der ganze Olymp, das ganze Götterthum It). olyven, vr. mrv.: Oliven lvr. mrv]. I -, m. mrv.: Oelbaume [m. mrv.l. oly ven-bosch, o.: Olivenwald lm.;a]; I -gaard, m. (-hof, m.): Oelgarten lm.: al, Olivengarten lm.; a]; -hout, o.: Zie olyf-hout; -oogst, m.: Olivenernte [vr.]; -pers, vr.: Olivenpresse lvr.1, Oelpresse lvr.]; -tuin, m.: Zie -hof. lom, vz.: 1) (in verreweg de meeste gevallen:) um (b. v.: - het leven komen: ums Leben kommen lonr.1; - het leven brengen: ums Leben bringen lonr.]); 2) -te: zu (met eene onbepaalde wijs er achter), zum, zur (met een z. n. er achter); lust hebben - te dansen : Lust haben zu tanzen. Lust zum Tanzen haben: geld genoeg hebben - te betalen: Geld genug haben zu bezahlen, Geld genug zum Be-zahlen haben; gelegenheid zoeken - te vluchten: die Gelegenheit suchen zu ent-fliehen, die Gelegenheit zur Flucht suchen; reden - te klagen: Ursache zu klagen, Ursache zum Klagen; water - te drinken: Wasser [o.] zum Trinken; papier - te schrijven: Papier [o.lzumSchreiben; geld - te spelen: Geld [o.] zum Spielen; tabak - te rooken: Tabak zum Rauchen; geen tijd hebben - te slapen: keine Zeit haben zu schlafen; 3) (in het Duitsch met eene andere zinswending:) - den dokter sturen: den Artzt rufen lassen [onr.]; - boeken (melk, tabak, enz.) sturen: Bücher (Milch, Tabak u. s. w.) holen lassen [onr.]; de meid is - groente uit: die Magd hplt Ge-müse; zij is - eene boodschap: sie istaus-gegangen etwas zu holen; - gemeubileerde kamers uit zijn: sich nach möblirten lie] Zimmern umsehen lonr.]; toen waren de kinderen nog kinderen, maar kom daar nu eens -: damals waren die Kinder noch Kinder, aber frage jetzt einmal danach; het is te gek - er een woord over te verspillen: es ist zu toll, als dass man ein Wort darüber verlieren sollte; hij is te rijk - zich zoo te kunnen verlagen: er ist zu reich, als dass er sich so würde ernie-drigren können; het is - nooit te vergeven: es ist unverzeihlich; dat is iets - nooit te vergeten: so etwas kann man nie vergessen; zij loopen - het hardst: sie laufen [onr.] mit einander um die Wette; - het uur een lepel: alle Stunden einen Löffel-voll; - de drie dagen: alle drei Tage; -den anderen dag: ein Tag um den an- |
OMHELZING.
OM.
393
|
dern; beurt - beurt: einer um den andern (vr.: eine um die andere; o.; eins uui das andere); 4) in het Duitsch met een ander vz.:) denken denken an; lachen lachen über. lom, bw.: um; deze wag looptdieser Weg ist um, dies ist ein Umwegr; de tijd is 'die Zeit is um; de wind is der Wind ist um, der Wind hat sich gredreht moet de witte das niet muss nicht die weisse Halsbinde um ?; mijn hoofd loopt -: (spr.) ich weiss nicht wo mir der Kopf steht; hij is den hoek al er ist schon um die Ecke; hij is het hoekje al (spr.) er ist schon in der andern Welt. lom, vgrw.: um; - te: um zu; - duidelijk te spreken: um deutlich zu sprechen; -kort te gaan: um mich kurz zu tassen, (tam.) kurz, mit Einem Worte; - zoo te zeggen: so zu sagen. omademen, w. b.: [t] umathmen. (1) omarmen, w. b.: umarmen. omarming:, vr.: Umarmungr [vr.1. omber, m.: 1) (min.) Umbererde [vr.1, Umber [nU, Bergbraun [o.l; met - verven: mit Umber tarben; 2) (spl.) L'hom-bre [o.], L'hombrespiel [o.], (de speler:) L'hombre lm.]. omberaar, m.: L'hombrespieler lm.). omber-bruin, bv. n.: umberbraun; 1 -doos, vr.: Spielmarkenkastchen [o.j. omberen, w. o.: L'hombre spielen. omberkleur, vr.: Umberfarbe jvr.l; I -kleurig, bv. n.: umberfarbig, umberfar-ben; -visch, m.: Umberfisch lm.]; -vogel, m.: LTmbervogel Lm.: öj. ombindsel, o.: Binde [vr.1. omboenen, w. b.: inwendig scheu-ern. omboordsel, o.: Einfassung lvr.1. ombrengen, w. b.: (levende wezens:) umbringen [onr.], ums Leben bringen (onr.l, tödten [tl; (tijd:) zubringen [onr.l; (kranten, enz.:) austragen [onr.]. I -, w.o.: den Becner (das Glas, den Pokal) herum-gehen lassen [onr.]. ombrenger, m.: (van kranten, enz.:) Austrager [m.]. ombrenging, vr.: 1) Umbringung Ivr.J, [t] Tödturig [vr.]; 2) (das) Austragen. ombrengster, vr.: (van kranten, enz.:) Austragerin [vr.]. om bui telen, w. o.: einen Purzelbaum machen. ombulteling:, vr.: Purzelbaum (m.; al. |
ombuiten, w. o.: Zie het w. o. rnile-buiten. omcirkelen, w. b.: umzirkeln, um-ringen. omdat, vgw.: weil. omdropen, w. b.: inwendig abtrock-nen. omduikelen, o.: Zie het w. o. om-buitelen. omdUken, w. b.: eindammen, eindei-chen. omdyklng:, vr.: Eindammung [vr.]. omega, vr.: Omega to.], (der) letzte Buchstabe des griechischen Alphabets; de alpha en de -: (fig.) das Alpha und das Omega, der Anfang und das Ende. omelet, vr.: (kkk.) Omelette [vr.1, Eierkuchen [m.]. omfloersen, w. b.: umfloren; (fig.) in Trauer hüllen. omgeven, w. b.: herumgeben lonr.], der Reine nach austheilen [t|. I om ge ven, w. b.: (een germanismus :) umgeben lonr.], umrmgen. om g e ving, vr.: (een germanismus:) Umgebung [vr.J, (das) IJmringende. omhaal, in.: (van schrijfletters:) Rün-dung [vr.j; (fig.) Wesen [o.j; weinig - maken: wenig ümstande machen; - van woorden; Weitschweifigkeit [vr.]. omhalen, w. b.: (omver halen:) nie-derreissen [onr.]; (over den vloer halen:) in Unordnung bringen lonr.]; (eene schrijfletter:) runden. omhaling, vr.: 1) Niederreissung lvr.1; 2) (das) in Unordnung bringen; 3) Rimdung [vr.]. o m hangen, w. b.: umhangen (-eenen mantel: einen Mantel). I omhangen, w. b.: umhangen_(- met: mit), behangen (- met: mit); (flg.) umhüllen (- met: mit). omhangsel, o.: Umhangsel |o.];(flg.) Umhüllung [vr.]. omheen, bw.: umher, umhin, herum; er -: drum Serum; om .... heen: um .... herum. omheinen, w. b.: umzaunen, umhe-gen, einfriedigen. lt;gt;mheining, vr.: Umzaunung [vr.], Umhegung [vr.], Eintriedigung [vr.J. omhelzen, w. b.: umarmen: (fig.) bei-treten [onr.] [3]; (verbloemd:) beschlafen Lonr.]. omhelzer, m.: Umarmer [m.1; (flg.) Beitreter [m.] (- van: zu); (verbloemd:) Beschlafer [m.]. omhelzing, vr.: Umarmung Ivr.J; |
Voor de met „omquot; aanvangende woorden, die men niet hier vermeld vindt, neme men de beteekenis van zulk een woord zond e r „omquot;, en vóór aan die beteekenis hechte men „umquot; vast, b.v.:
Zoekt men „ademenquot; op, dan vindt men „athmenquot;;
door „umquot; er vóór aan vast te hechten krijgt men „umathmenquot; als ^beteekenis van „omademenquot;.
Kan het met „omquot; aanvangende woord echter uitgedrukt worden met „rondquot; in plaats van „omquot; (b. v. in plaats van „omslenterenquot; kan men evengoed zeggen „rondslenterenquot;), dan neemt men de beteekenis, die het woord zonder „omquot; heeft, en vóór aan die beteekenis hecht men „umherquot; of „herumquot; vast, b. v.:
slenteren, in het Duitsch: schlendern;
omslenteren, „ „ „ umherschlendern, herumschlendern.
Bij vele werkwoorden is „umM (evenals het Hollandsche „omquot;) of scheidbaar of onscheidbaar, hetgeen verschil brengt in de beteekenis. Zie de noot betreffende „onderquot; op blz. 397.
OMSPELDEN.
OMHOOG.
394
|
fig:.) Beitritt (m.l (- van: zu);(verbloemd:) das) Beschlafen. omhoog:, bw.: empor; (fig.) in der Höhe, (dk.) im Himmel, oben; naar -: empor, hinauf, in die Höhe, zum Himmel. nach oben; van -: (dk.) (gekomen :) vom Himmel, von oben, (komende:) vom Himmel herab, von ooen herab; I -werken (zich), w. w.: sich em-porschwingen [onr.J. XB. Alle samenstellingen met „omhoogquot; zijn in het Duitsen gelijkelijk samenstellingen met „emporquot;. omineus, bv. n.: ominös, verhangniss-voll [s]; I -neid, vr.: (das) Ominose, (das) Verhangnissvolle Is]. omissie, vr.: (abuis:) Versehen [o.]; (vergeet:) Vergessen [o.l; (verzuim:) [s] Versaumniss [o.J; (weglating:) Auslas-sung [vr.); (het overslaan:) Uebergehnng [vr. |. omklinken, w. b. (tech.) umnieten; (door den omroeper:) ausklingeln; laten ausklingeln lassen [onr.]. omklinker, m.: Ausklingeler |m.l. omklinking:, vr.: 1) Umnieten [o.]; 2) Ausklingelung [vr.]. omkomen, w. o.: 1) umkommen [onr.], ums Leben kommen [onr.]; 2) herumkommen [onr.], zu Ende kommen [onr.]. omkoopbaar, bv. n.: bestechlich; 1 -heid, vr.: Bestechlichkeit [vr.]. omkoopen, w. b.: bestechen [onr.]. omkooper, m.: Bestecher [m.j. omkoopery (omkooping), vr.: Beste-chung [vr.J. omkoopster, vr.: Bestecherin [vr.]. omkorsten, w. b.: überkrusten. om korst ing-, vr.: Ueberkrustung [vr.]. omkreukelen, w. b.: umbiegen [onr.]. onikrenkeling, vr.: (das) Umbiegen. lo m kronkelen, w. b.T umbiegen [onr.]. I w. o.: sich umbiegen [onr.]. lom k r o n kelen, w. b.: umschlan-geln. o m kronkeling:, vr.: Umbiegung [vr.]. I om k r o n keling, vr.: Umschlange-lung [vr.]. omkrullen, w. b.: umbiegen [onr.]; de lippen -: die Lippen aufwerfen [onr.]. I -, w. o.: sich krauseln. omkrullins:, vr.: 1) Umbiegung [vr.]; 2) (das) Krauseln; de - van de lippen: das Aufwerfen der Lippen. omlaag, bw.: unten; naar -: nach unten; van -: von unten. I -, in Sam.: nach unten, b. v.: - brengen, w. b.: nach unten bringen [onr.]. omloop, m.: Umlauf [m.; al; (ingewand # van slachtvee:) Geschlinge [o. 1, (van jachtwild:) Gerausch [o.]; (fig. fam.) Umgebung [vr.]; de man zelf is wel genoeg, maar zijn - deugt niet: der Mann selbst ist umganglich genug, aber seine Umgebung taugt nicht. omloopen, w. o.: umlaufen [onr.]; (van den tijd:) vorübergehen [onr.l, ver-streichen [onr.]; (van den wind:) sich drehen; mijn hoofd loopt om: (spr.) ich weiss nicht wo mir der Kopf steht. omlifsten, w. b.: einranmen. |
omlysting:, vr.: 1) Einrahmung [vr.]; 2) Rahmen [m.]. ommelanden, m. mrv.: Umgegend [vr. enk.]; de Groninger -: die Umgegend von Groningen. ommelander, m.: Bewohner lm.1 der gröninger Umgegend. ommezien, o.: (fig. fam.) Augenblick [m.]; in een -: in einem Nu. omnibus, vr. en m.: Omnibus [m.]. omnipotentie, vr.: Omnipotenz [vr.], Allmacht [vr.]. omoog:, o.: Aeglein [o.] am gestickten Rand. omperken, w. b.: umschranken, ein-schranken. omperking:, vr.: Umschrankung [vr.], Einschrankung [vr.]. omplakken, w. b.: umkleben (- met: mit). omplakking:, vr.: Umklebung [vr.]. ompraten, w. b.: Zie bepraten, omprating:, vr.: Beredung [vr.]. . omrasteren, w. b.: mit einem Sta-kettenzaun umgeben [onr.]. omrastering:, vr.: 1) Stakettenzaun [m.; a]; 2) Umgebung [vr.] mit einem Stakettenzaun. omring:en, w. b.: umringen, umgeben [onr.]. «imringing:, vr.: Umringung[vr.],Umgebung [vr.]. onirolt;^pen, w. b.: ausrufen [onr.]; laten -: ausrufen lassen [onr.l. omroeper, m.: Ausrufer [m.]. omroepers-baantje, o.: Ausrufer-amtchen jo.]; I -bekken, o.: Ausruferbec-ken [o.]. omseliikken, w. o.: Platz rnachen. omsingelen, w. b.: umzingeln. omsingeling:, vr.: Umzingelung [vr.J. omslaan, w. b. en o.: 1) umschlagen [onr.]; 2) (belastingen, kosten, enz.:) an-nahernd berechnen, (ook:) verhaltniss-massig [s] vertheilen [t]. omslachtig:, bv. n.: weitlaufig; I-heid, vr.: Weitlaufigkeit [vr.]. omslag, m.: 1) Umschlag [m.; al; (fig.) Umstande lm. mrv.]; zonder veel - te maken: ohne viel Umstande zu machen; 2) (van kosten, belastingen, enz.:) anna-hernde Berechnung [vr.J, (ook:) gleich-massige [t] Vertheifung [vr.J. omsleepen, w. b.: hinunterschleppen ; met zich -: mit sich herumschleppen. om s 1 i n g:eren, w. b.: umschlingen [onr.]. om s 1 i n gering:, vr.: Umschlingung [vr.J. (das) Umschlingen. omsluieren, w. b.: umschleicrn, ver-schleiern. omsluiering:, vr.: Umschleierung [vr.J, Verschleierung [vr.J. oinsinakken, w. b.: umschmeissen tonrgt;'- oinsmakking. vr.: Lmschmeissung [vr.J. omsnellen, w. o.: (fig.) verfliegen [onr.l, schnell vergehen [onr.J. omsnijden, w. b.: aufschneiden [onr.J; drie heele brooden -: drei ganze Brode aufschneiden [onr.]. omspant, vr.: (bwk.) Zimmerwerk [o.]. omspelden, w. b.: mit Stecknadeln |
OMSPITTEN.
395
OMZWAAI.
|
(oder: mit einer Stecknadel) umheften. omspitten, w. b.: umgrraben Ion.], omspittin^, vr.: Umgrrabung [vr.]. o m spoelen, w. b.: 1) spülen, schwen-ken, abspülen, durch Abspülung: reini- fen; 2) umspülen ; de overstrooming- heeft e jongre boompjes omgespoeld: die Ue-berströmung: hat die jungen Baumchen umgespült. I om s p o e len, w. b.: umspülen; het door de zee omspoelde koninkrijk; das meerumspülte Königreich.en; 2) umspülen ; de overstrooming- heeft e jongre boompjes omgespoeld: die Ue-berströmung: hat die jungen Baumchen umgespült. I om s p o e len, w. b.: umspülen; het door de zee omspoelde koninkrijk; das meerumspülte Königreich. omstander, m.: Zuschauer [m.1, (der) Anwesende, (der) Dabeistehende. omstan«lig:, bv. n.: umstandlich. Iomstandigheid, vr. (zonder mrv.): ü mstandliclikeit [vr.]. lomstandiglieid, vr.: Umstand [m.; a]. omstandig-lieden, vr. mrv.: Um-stiinde fvr. mrv.]; de verschillende -: die verschiedenen Umstande; in behoeftige -yerkeeren: in dürftigen Umstanden sein; in gezeg-ende - verkeeren (b. v. eene vrouw): in andern Umstanden sein. omstreek, vr.: Umgegrend [vr.]. omstreeks, bw.: ungefiihr. | vz.: 1) (plaatselijk:) in der Nahe von,ungefahr bei; 2) (tijd betreffende:) um;- middernacht: um Mitternacht; - Kerstmis: um Weihnachten; - dien tijd: um diese Zeit. omstreken, vr. mrv.: Umgegend [vr. enk.]. omstrengelen, w. b.: umflechten [onr.], umwinden [onr.], umschlingen [onr.]. omstrengeling, vr.: Umflechtung [vr.]. o m strikken, \v. b.: umknüpfen. I om strik ken, w. b.: um stricken. om stroopen, w. b.: (b.v. mouwen:) aufstreifen. om s t ii i ven, w. b.: (fig.) umwir-beln. om stuwen, w. b.: (fig.) umringen, begleiten. o in tasten, w. o.: umhertasten, um-hertappen. I om tas ten, w. b.: umtasten, betasten. omtoclit, m.: Umzug [m.; ü]; (fig) Prozession [vr.]. omtrek, m.: 1) (buitenlijn:) Umriss [m.]; ruwe -ken: rohe Umrisse (vr. mrv.]; 2) (cirkelvormige -:) Umkreis [m.]; twee mijlen in -: zwei Meilen imUmkreise; 3) (omstreek:) Umgregend [vr.]; in den -van Parijs: in der Umgegend von Paris; 4) (uitgestrektheid:) Umfang [m.]. (omtrekken, m. mrv.: Umrisse [m. mrv.]. lom trekken, w. b.: fi. a. b.) um-ziehen [onr.]; den vijand -: (mil.) den Feind umgehen [onr.]. | -, w. o.: umherziehen [onr.]. lom trekken, w. b.: überziehen [onr.] (- met: mit), umkleiden ( met: mit). omtrek-linie, vr.: Umrisslinie [vr.j. omtrent, bw.: 1) ungefahr; 2) bei-nahe, last. I -, vz.: Zie omstreek». omtrokken, v. dw.: überzogen, um-kleidet (- met: mit). omtrommelen, w. b.: austrommeln. om trom petten, w. b.: austrompeten. omtuimelen, w. o.: umpurzeln; (fig.) umfallen [onr.], umstürzen. omtuimeling, vr.: Umstürzung [vr.]. omvaart, vr.: Umfahrt [vr.]. |
omvademen, w. b.: umklaftern ;(fig.gt; umfassen. omvademing. vr.: Umklofterung-[vr.]; (fig.: das) Umfassen. omvang, m.: Umfang [m.j; in im Umfang; I -rijk, bv. n.: umfangreich. om vellen, w. b.: (boomen:) umhauen. fallen. om venten, w. b.: hausiren [ie] mit. om ven ter, m.: [ie] Hausirer [m.]. o inventing, vr.: (das) [ie] Hausiren (- van: mit). omventster, vr.: [ie] Hausirerin [vr.]. omver, bw., in Sam.: um...., nie-der —, zu Boden, über den Haufen (b.v.: -werpen, w. b.: umwerfen [onr.], nieder-werfen [onr.], zu Boden werfen [onr.],. über den Haufen werfen [onr.]). omvliegen, w. o:: (rondvliegen:) umherfliegen [onr.], hin und her fliegen [qnr.J; (voorbijgaan, b. v. de tijd:) ver-fliegen [onr.], schnell vergehen [onr.]: (fig., neerstorten:) niederstürzen. I omvliegen, w. b.: um..... herumfliegen [onr.]; zwermen zwaluwen - den toren: Schwarme von Schwalben fliegen um den Thurm [T] herum. omvloehten, v. dw.: umflochten. o m vouwen, w. b.: umbiegen [onr.]. omvraag, vr.: Umfrage [vr.]; in -brengen: Umfrage halten [onr.] über. omwaren, w. o.: Zie rondwaren» omwasselien, w. b.: Zie het w. b~ o m spoelen. om w a s sen, w. b. en v. dw.: über-wachsen, bewachsen. o m weg, m.: Umweg [m.]. o m Avenden, w. b. en o.: umwenden [reg. en onr.]. om w i n den, w. b.: umwickeln. omwoelen, w. b.: umwühlen, auf-wühlen. I omwoelen, w. b.: umwickeln. omwoners, m. mrv.: Umwohner [m. mrv.], (die) Umwohnenden [m. mrv.]. omwroeten, w. b.: umwühlen, auf-wühlen. omwroeting, vr.: Umwühlung [vr.|r Aufwühlung [vr.]. o m zeggen, w. b.: herumsagen, an-sagen, bekannt machen ; laten -: ansagen lassen [onr.], bekannt machen lassen [onr.j. omzegging, vr.: Ansagung [vr.], Be-kanntmachung [vr.]. lo mzet, m.: (kph.) Umsatz [in.; a]. lom zet, v. dw.: umsetzt (-met: mit)^ eingefasst (- met: mit). o m zetten, w. b.: (i. a. b.)um setzen (v. dw.: umgesetzt). lomzetten, w. b.: um set zen (v. dw.: umsetzt), einfassen (- met: mit). omzielitig. bv. n.: umsichtig, um-sichtsvoll, behutsam; I -heid, vr.: Umsicht [vr.], Umsichtigkeit [vr.], Behutsamkeit [vr.]. omzien, w. o.: umsehen [onr.] ;-naar: umsehen nach, sich umsehen nach; niet meer - naar: (fig.) sich nicht mehr be-kümmern um; doe wel en zie niet om: (spr.) time recht und scheue Niemand^ (ook :) wie man's treibt, so geht's. omzitten, w. o.: 1) die Sitze tau-schen; 2) sitzen [onr.]; zit mijne das groed om: sitzt meine Halsbinde gut? omzwaai, m.: Schwenkung [vr.]; |
OMZWAAIEN.
ONBETUIGD
396
|
lt;tig.) ümschweif Lm.], Weitlaufigrkeit [vr.]. omzwaaien, w. o.: eine Schwenkung: machen. omzwaclitelen. Zie zwachtelen. omzwikken? w. o.: sich den Fuss verstauchen und rallen [onr.]. on...,, woordlidje van ontkenning: un... (♦). onaangenaam, ibv. n.: unangenehin; I -heid, vr.: (van iets:) Unannehinlichkeit Ivr.1, (met iemand:) Uneinigkeit Ivr.J, Zwist lm.]; in -heden komen: in Unan-nehmlichkeiten gerathen [tl [onr.]. onaardigT, bv. n. en bw.: nicht hübsch; niet hübsch, nicht übel; I -heid, vr.: (das) nicht Hübsche; -heden, vr. rnrv.: \Viderlichkeiten [vr. rnrv.]. onanie, vr.: (gnk.) Onanie [vr.], Selbst-befleckung [vr.J. onanist, m.: Onanist [m.], Selbstbe-flecker [m.]. onbedeesd, bv. n.: ohne Scheu, ohne Schüchternheit, freimüthig [t]; I -heid, vr.: J.t] Freimüthigkeit [vr.]. onbedekt, bv. n.: unbedeckt; (fig.) unumwunden, unverhohlen; I -heid, vr.: (fig.: das) Unumwundene. onbedenketyk. bv. u.: undenkbar; I -heid, vr.: Undenkbarkeit [vr.1. onbediend, bv. n.: nicht bedient; lt;kkl.) ohne mit den Sakramenten der Steroenden versehen zu sein; nog noch nicht beaient, (kkl.) noch nicht mit den Sakramenten der Sterbenden versehen. onbeduidend, bv. n.: unbedeutend; I -heid, vr.: Unbeaeutenheit [vr.]. onbegaan, bv. n.: (wegen:) nie betreten. onbegeven, bv. n.: (ambten:) unbe-«etzt, ledig. onbegonnen, bv. n.: unangefangen; (fig.) vergeblich. onbekeerd, bv. n.: herrenlos; I -heid, vr.: Herrenlosigkeit [vr.]. onbeholpen, bv. n.: unbeholfen; ^ -heid, vr.: (jnbeholfenheit [vr.]. onbehouwen, bv n.: unbehauen; -(fig. fam.) ungeschlacht, unman ierlich; j -heid, vr.: (der) unbehauene Zustand, (fig) Üngeschlachtheit [vr.], ünmanier-lichkeit | vr.]. onbekookt, bv. n.: (fam.) unüber-legt; 1 -heid, vr.: ünüberlegtheit [vr ]. onbekrabbeld, bv. n.: unbekratzt; (van schrijfpapier:) unbekritzelt; niet -: lt;fig. fam.) nicht unbemittelt, (ook:) nicht unbelesen, viel wissend. onbekwaam, bv. n.: ungeschickt; (fig fam) betrunken; - tot (- om te): unfahig zu; I -heid, vr.: Ungeschickt he it .(vr.]. (fig. fam.) Betrunkenheit [vr.]: -heid tot (-heid om te): Unfahigkeit [vr.] 'zu. onbelast, bv. n.: unbesteuert, steuer-frei; I -heid, vr.: Steuerfreiheit [vr.]. |
onbelastbaar, bv. n.: steuerfrei; I -heid, vr.: Steuerfreiheit [vr.]. onbeleend, bv. n.: unverpfandet; I -heid, vr.: (der) unverpfandete Zustand, onbeliehaaind, bv. n.: unkörperlich. onbemind, bv. n : unbeliebt; nicht beliebt; 1 -heid, vr.: (das) ünbeliebtsein. onbereden, bv. n.: (wegen:) unbe-fahren; (paarden 0 unberitten; -e troepen: uuberittene Truppen. onberedeneerd, bv. n : unüberlegt; I -heid, vr.: Ünüberlegtheit [vr.]. onbescheid, o.: unhöfliche Antwort Lvr.]. onbeschoft, bv. n.: grob, flegelhaft; I -heid, vr.: Grobheit [vr.], Flegelhaftig-keit [vr.]; -heden, vr. mrv.: Grobheiten [vr. mrv.J. onbeschroomd, bv. n : freimüthig[t], unerschrocken, ohne Furcht; I -heid, vr.: [tl Freimüthigkeit [vr.1, Unerschrocken-heit [vr.], Furchtlosigkeit [vr.] onbeslagen, bv. n.: (van paarden, en fig.:) unbeschlagen; (van spiegels, ramen, brilleglazen, enz.:) nicht angelaufen; - ten ijs komen: (spr.) ohne Flinte auf die Jagd gehen [onr.]. . _ . . . „ onbeslapen, bv. n.: nicht bescnlaten. onbesmetteiyk, bv. n.: nicht an-steckend; I -heid, vr.: (das) Nicht-Anstec-kende. . onbesnoeid, bv. n.: unbeschnitten (ook fig.). onbespeeld, bv. n.: (muz. en spl.) ungebraucht. onbesproken, bv. n.: (buiten het gesprek gebleven:) unbesprochen; (niet besteld, niet vooraf genomen, b.v. plaatsen:) unbestellt, frei; (onberispelijk:) ta-dellos, unbescholten; I -heid, vr.: ünbe-scholtenheit [vr.] onbestand, bw.: - tegen: [31 nicht gewachsen onbestorven, bv. n.: (slachtvleesch:) zu frisch, nicht mürbe genug geworden; (rcht.) unvererbt; een - weduwnaar: ein Strohwittwer [m.]; eene -e weduwe: eine Strohwittwe [vr ]. onbesuisd, bv. n.: 1) unbesonnen; 2) ungestüm; I -heid, vr.: 1) Unbesonnen-heit [vr.], 2) Ungestümheit [vr.], (fig ) Ungestüm [m. en o.J. . onbeteekeneiid,Zie onbeduidend, onbetoogbaar, bv. n : unbeweisbar; I -heid, vr.: XTnbeweisbarkeit [vr.l. onbetraand, bv. n.: thranenlos, trocken. onbetreurd, bv. n.: nicht bedauert; (van dooden:) unbetrauert. onbetuigd, bv n.: zich niet - laten: (sj)r.) nicht zurückbleiben [onr.1 das Sei-nige (vr.: das Ihrige) zu thun. |
(*) Zoekt men hier een met „onquot; aanvangend woord tevergeefs, men zoeke dan de beteeKenis, die dat woord heeft zonder „onquot;, en vóór aan die beteekenis hechte men „unquot; vast, b.v.: . .
„onvrijquot; — men zoeke „vrijquot;: daar vindt men „freiquot;;
„unquot; daar vóór aan vastgehecht geeft:
-iinfrp.iquot; als beteekenis van -onvriiquot;
ONDERGETEEKENDE.
ONBETWIST.
397
|
onbetwist, bv. n.: unbestritten: I -heid, vr.: (das) Unbestrittene. onbetwistbaar, bv. n-: unstreiti^, unbestreitbar; (fig:.) unzweifelhaft; I -heid, vr.: Unbestreitoarkeit [vr.], (fig) Unzwei-felhaftigkeit [vr.]. onbevatteiyk, bv. n.: (iemand:) hartlehrig, hartlernig; (iets:) unbegreif-lich, schwer zu verstehcn; I -heid, vr.: 1) Hartlehrigkeit fvr.], Hartlernigkeit [vr ], Mangel [m I an Fassungskraft, 2) Unbe-greiflichkeit [vr.l, Unverstandlichkeit [vr.]. onbevlekt, bv. n.: unbefieckt; de -e ontvangenis: (theo.) die unbefleckte Em-pfangniss [s]. onbevriesbaar, bv. n.: ungefrierbar; I -heid, vr.: Ungefrierbarkeit [vr.]. onbewimpeld, bv. n.: unumwunden, unverblümt; 1 -heid, vr.: (das) Unumwun-dene, (das) Ünverblümte. onbezorgd, bv. n.: 1) (niet aan 't adres bezorgd:) nicht besorgt; 2) (zonder bezorgdheid:) unbesorgt, unbekümmert; 4) (zorgeloos, onverschillig:) sorglos; 5) (zonder zorgen:) sorgentrei; wees -: sei unbekümmert, sei ohne Besorgniss [s], sei ausser Sorgen; een - leven leiden: ein sorgloses Leben führen; een - leven hebben: ein sorgenfreies Leben führen; I -heid, vr.: 1) (das) ^Nichtbesorgtsein, 2) (dasj Unversorgtsein, 3) Unbesorgtheit [vr ], 4) Sorglosigkeit [vr.], 5) Befreitheit [vr.] von Sorgen. onbezweken, bv. n.: 1) unerschüt-tert; 2) unerschütterlich. onboetvaardig, bv. n.: unbussfertig, versteekt; I -heid, vr.: Unbussfertigkeit [vr.], Verstoektheit [vr.]. onbreekbaar, bv. n.: unzerbrechlieh; (fig.) unverbrüehlieh; I -heid, vr.: Unzer-breehliehkeit [vr.l, (fig.) ünverbrüchlieh-keit [vr.] onbruik, o.: Ungebrauchliehkeit [vr.J; in - geraken: abkommen [onr.1; in - geraakt zijn: ab^ekommen sein,nieht mehr gebrauehlich sein. onee, vr.: Apothekerunze [vr.]. I -, m.: (drk.) Unze [m ], Tigerkatze [vr.], Panther-katze [vr.l. . ondank, m.: Undank [m.], Undank-barkeit [vr.J; - is 'swerelds loon: (spr.) Undank ist der AVelt Lohn. ondanks, vz.: trotz'(2], ungeaehtet [2]; mijns (zijns, huns, enz.) -: wider mei-nen (seinen, ihren u. s. w.) Willen. ondeeltje, o.: Atom [m..], [t] Urstoff-theilehen [o.]. |
londer, vz.: unter [3 en 4]; - de dekens liggen: unter den Bettdecken liegen [onr.]; - de dekens kruipen: unter die Bettdecken kriechen 1 onr.1; - den boom zitten: unter dem Baume sitzen [onr.]; - den boom gaan zitten: sichunter den Baum setzen; - de menigte rondloo-pen: unter der Menge herumlaufen [onr.]; zich - de menigte begeven: sich unter die Menge begeben [onr.1; -het juk blijven: unter dem Joche bleiben [onr. |; iemand -het juk brengen: Einen unter das Joch bringen [onr.]. (1) londer, bw.: unten; - in het schip: unten im Schiff; het lag - in de mand: es lag unten im Korbe: leg het - in de mand: lege es unten in den Korb. onderaan, bw.: unten (NB. als twee woorden geschreven: unten an, b. v.: onder aan den berg: unten am Berge). onderaannemer, m.: Uebernehmer [m.] der ganzen oder theilweisen [t] Liefe-rung oder der ganzen oder theilweisen [t] Arbeit vom eigentlichen Kontrahenten. onderbaas, m.: Unteraufseher [m.]. onderbuur, m. en vr.: (der) Nachbar unten (die) Nachbarin unten. onderconsul, m.: Vicekonsul [m.]. ondereonsu]aat,o.: Vicekonsulat (o.|. onderdaags, bw.: neulich, vor Kur-zem. onderdaan, ra.: Unterthan [m.]. onderdanen, m. mrv.: Unterthanen [m. mrv.]; (iron.) Beine [o. mrv.]. onderdanig, bv. n-: unterthanig; I -heid, vr.: Unterthanigkeit [vr.]. onderdies, bw.: unterdessen, indes-sen, inzwischen, raittlerweile. onderdoen, w. o.: - voor: nachstehen [onr.] (3], nachgeben [onr.] [3]. onderdoor, bw.: unten durch. ondereen, bw. (ook in Sam.): unter-einander, durcheinander. ondereinde, o.: (das) untere Ende. onderen, (verbogen) bw.: unten; naar -: nach unten; van - zitten: unten sitzen [onr.1; van - komen: von unten kommen [onr.]; van - afaan: von unten an; van - op: von unten auf. o n lt;1- e r gaan, w. o.: untergehen [onr.], 1 ondergaan, w. b.: erleiden [onr.]. ondergeschikt, bv. n.: 1) unterge-ordnet; 2) untergeben, subaltern; I -heid, vr.: 1) untergeordnete Stellung [vr.], 2) Untergebenheit [vr.]. ondergeschikte, m. en vr.: (der, die) Untergebene. (der, diegt; Subalterne. ondergeschoven (ondergestoken), bv. n.: untergeschoben; het - kind: das untergeschobene Kind. ondergeteekende, m. en vr.: (derr |
Voor de met „onderquot; aanvangende woorden, die men niet hier vermeld vindt,, neme .'men eenvoudig de beteekenis, die dat woord zonder „onderquot; heeft, en vóór aan die beteekenis hechte men „unterquot; vast, b.v.:
„onderzoekenquot; — „zoekenquot; beteekent „suchenquot;;
hecht men nu vóór aan die beteekenis „unterquot; vast, dan krijgt men „untersuchenquot; als de beteekenis van „onderzoekenquot;.
Zoo ook „onderofficierquot;:
„officierquot; is in het Duitsch „Offizierquot; (ook dikwijls gespeld: „Officierquot;).
Vooraan „ünterquot; vastgehecht, krijgt men:
„Unteroffizierquot; als de beteekenis van „onderofficierquot;.
Overigens zij hier aangestipt, dat het vz. „onderquot; bij vele werkwoorden èn scheidbaar èn onscheidbaar is, en dat zulks een niet gering verschil brengt in de beteekenis van het woord. Diezelfde bijzonderheid treft men juist zoo in het Duitsch aan met „unterquot;.
ONDERSHANDS.
ONDERGOED.
398
|
die) Unterzeichnete, (der, die) Endesunter--schriebene. ondergoed, o.: Leibwasche [vr.l, Lei-nenzeug: |o.]. onderhandseh, bv. n.: ausseramt- lich, Privat____ onderhavig:, bv. n.: in Rede stehend, fragrlich, vorliegend. onderhebbenden, m. mrv.: Unter-^rebenen [m. mrv.1, Untergreordneten Lm. mrv.|. onderhevig, bv.: ausgesetzt (- aan: [3]), unterworfen (- aan: [3J); aan geen twijfel -: keinem Zweifel unterworfen; I -heid, vr.: Aus^resetztsein fo.] (- aan: 13]), Unterworfensein [o.] (- aan: [3]). onderhoorig, bv. n.: unterg-eben; 1 -heid, vr.: üntergebenheit [vr.l; -lieden, vr. mrv.: Gebiet [o. enk.], Jurisdiktion [vr. enk.]. onderhoud, o.: 1) (het instandhouden:) ünterhaltung [vr.l; kosten van -: Unter-haltungrskosten [vr. mrv.]; 2) (middel ter instandhouding:) Unterhalt [m.]; in zijn eigen - voorzien: seinen Unterhalt selbst verdienen; in goeden staat van in gut unterhaltenem Zustand; 3)(mondgesprek:) Unterredung [vr.], Unterhaltung [vr.J, Be-sprechung [vr.], Gesprach [o.l. onderhouden, w. b.: unterhalten lonr.] (v. dw.: untergehalten). I onder houden, w. b.: 1) (zorgenvoor het onderhoud van:) unterhalten [onr.| (v. dw.: unterhalten); 2) (betrachten, zich gedragen naar:) halten [onr.]; de geboden -: die Gebote halten [onr.j; 3) iem. over iets -: sich mit Einem über etwas bereden, (bestraftend of berispend:) Einen wegen einer Sache zur Rede stellen. I onder hou den (zich), w. w.: (i. a. b.) sich unterhalten [onr.l. onder hou dend, bv.n.: unterhaltend, unterhaltsam; 1 -heid, vr.: (das) Unterhal-tende. onder hou der, m.: Unterhalter [m.]; een - van de geboden: Einer, der die Gebote halt. onder houd ster, vr.: Unterhalterin .[vr.]; eene - van de geboden: Eine, wel-che die Gebote halt. onderhuren, w. b. en o.: vom Mie-ther [t] miethen [tl. onderhuurder, m.: [t] Untermieth-mann [m.; -leute]. onderhuurster, vr.: [t] Untermieth-frau [vr.]. onderJuiTrouw, vr.: (op scholen:) Unterlehrerin [vr.]. onderkennen, w. b.: unterscheiden lonr.]. onderkenning, vr.: Unterscheidung [vr.]. onderkruipen, w. b.: (fig.) unter-treten [onr.]. Zie ondersteek. onderkruiper, m.: (fig.) Untertreter [m.1. onderkruiping, vr.: (fig.) Untertre-tung [vr.]. onderkruipster, vr.: (fig.) Untertre-terin [vr.]. onderlaa|r, vr.: 1) Unterlage [vr.l; lt;inz. mrv.:) de onderlagen van het bed: die Bretter worauf das Brett ruht; 2) (die) untere Schicht. onderlaken, o.: (das) untere Bett-tuch [ü]. |
onderlegd, bv. n.: Zie onderleid. onderlegsel, o.: Unterlage [vr.]. onderleid, bv. n.: mit allem Nöthi-gen [t] versehen; (inz.) mit Kleidern und besonders mit Leibwasche versehen. onderliggen, w. o.: unterliegen [onr.]. onderling, bw.: unter einander. I -, bv. n.: gegenseitig. onderlinnen, o.: Leibwasche [vr.]. onder loopen, w. o.; überschwemmt werden [onr.]. I onderloopen, v. dw.: unterlaufen; - met bloed: mit Blut unter-laufen. ondermaanseh, bv. n.: unter dem Monde befindlich, sublunarisch, irdisch; al het -e: alles Irdische; in het -e: hier auf Erden. ondermeester, m.: Unterlehrer [m.]. ondermynd, bv. n.: untergraben. ondermijnen, w. b.: untergraben 1 onr. j. onderm(|ner, m.: Untergraber lm.], ondermyning, vr.: Üntergrabung [vr.], (das) Untergraben. ondermynster, vr.: Untergraberin [vr.]. onlt;lerneemachtig, bv.n.: unterneh-mungssüchtig; I -heid, vr.: Unternehmungs-sucht [vr.]. onderneemster, vr.: Unternehmerin [vr.]. onderneem-ziek, bv. n.: Zie het bv. n. -achtig. onderregenen, w. o.: vom Regen überschwemmt werden [onr.]. onderrechter, m.: (rcht.) Un terrichter [m.]. onderricht, o.: Unterricht [m.]; - geven: ünterricht ertheilen [t]. I -, v. dw.: unterrichtet. onderrichten, w. b.: unterrichten. onderrichter, m.: Unter r i c hter | m. J. onderrichting, vr.: Unterrichtung I vr.]. onderrichtster, vr.: Lnterr i c h terin [vr.]. onderscheid, o.: Unterschied ]m.]. onderscheiden, w. b.: unterscheiden [onr.]. I - (zich), w. w.: sich unterscheiden [onr.]. onderscheidene, bv. n.: unterschie-dene, verschiedene. onderscheiding, vr.: Unterscheidung [vr.]. onderscheidings____, in Sam.: Un- terscheidungs.... onderst* he «pen, w. b.: aufTangen [onr.], unterschlagen [onr.]. onderschepper, m.: Auffanger [m.], Unterschlager [m.]. onderschepping, vr.: Auffangung [vr.], Unterschlagung [vr.]. onderschepster, vr.: Auffangerin [vr.], Unterschlagerin [vr.]. onderschoren, w. b.: unterstützen. onderschoring, vr.: Unterstützung [vr.]. onderschragen, w. b.: unterstützen. onderschraging, vr.: Unterstützung [vr.]. onderschrappen, w. b.: unterstrei-chen [onr.]. onderschrapping, vr.: Unterstrei-chung [vr.]. ondershands, bw.: unter der Hand, (rcht.) ausseramtlich, privatim. |
ONDERWIJZERS-VAK.
OXDERSNEEÜWEX.
399
|
ondersneeuwen, \v. o : beschneit werden [onr.]; geheel eingeschneit werden [onr.1. I w. b.: beschneien; geheel einschneien. onderspit, o.: (das) Schlimmste; het - delven: besiegt werden Lonr.l, den Kür-zern ziehen [onr.1. onderst, bv. n. (o. tr.): unterst; (van slechts twee:) (der, die, das) untere. Zie onderste. onderstaan, w o.: (fig.) unter Wasser stehen [onr.], überschwemmt sein. [ onderstaan, w. b.: unternehmen |onr.], riskiren [ie], wagen. I onderstaan (zich), w. w.: sich unterstehen [onr.], sich unter-winden [onr.], sich erdreisten, sich vermessen [onr.]. onderstaand, bv. n.: unten stehend, finten vermerkt. onderstand, m.: Unterstützung [vr.]; domicilie van -: [t] Heimathrecht [o.], ün-terstützungsdomicil [o.]. onderstands-gelden, o. mrv,: Un-terstützungsgelder [o. mrv.], Ilülfsgelder [o. mrv.]; I -ka^, vr.: Unterstützungkasse Ivr.]. onderste, c.: Unterste [o.]; het - uit de kan: (spr.) Zie kan; ten - boven: über den Haufen, das Unterste zu oberst, das Oberste zu unterst. ondersteek, o.: Bettpfanne [vr.] zum Sruhlgang. | -, m.: Abbruch [m.]; aan iemand - doen: Einem Abbruch thun lonr.], (inz.) Einen untertreten [onr.], Einen auszustechen suchen, Einen aus dem Sattel zu heben suchen. ondersteeksel, o.: (fig.) Unterstütze Ivr.]. o n derstel, o.: Untergestell [o.]. ondersteld, vgw. en bv. n.: vor-ausgesetzt. onderstellen, w. o. en b.: 1) vor-aussetzen; 2) vermuthen [tj. onderstelling, vr.: 1) Vorausset-zung [vr.1; 2) [t| Vermuthung [vr.], [t] Vermuthen [o.]. I onderstelling, vr.: Untergestell [o.]. onderstreept, bv. n.: unterstrichcn. onderstrepen, w. b.: unterstreichen [onr.]. onderstreping:, vr.: Unterstreichung {vr.]. onderstuk, o.: 1) Unterstück [o.]; 2) Erdgeschoss [o.] eines Lagerhauses. ondertrouw, vr.: Einschreibung [vr.] ins amtliche Verlobungsregister; ten -gaan : sich ins amtliche Verlobungsregister einschreiben lassen [onr.]; in - opnemen: ins amtliche Verlobungsregister einschreiben [onr.]. ondertusselien, bw.: 1) inzwischen, mittlerweile, unterdessen, indessen; 2) nichts desto weniger, dessen ungeachtet, dennoch. ondertyds,bw.: von Zeitzu Zeit, dann und wann. onderuit, bw.: unten heraus, unten hervor; | -glijden, w. o.: ausgleiten [onr.], ausglitschen. ondervangen, w. b.: unterfangeri [onr.]; (fig.) unterstützen. onderverhuren, w. b. en o.: was man selbst gemiethet (*) hat an Andern vermiethen, untervermiethen. onderverhuurder, m.: Vermiether |
[m.] des Gemietheten,Untervermiether [m.J. onderverhuurster, vr.: Vermiethe-rin [vr.] des Gemietheten, Untervermie-therin [vr.]. ondervinden, w. b.: erfahren [onr.]; (fig.) wahrnehmen [onr.j. ondervinding, vr.: Erfahrung [vr.]; de - opdoen: die Erfahrung machen; de - is de beste leermeesteres: (spr.) Erfahrung ist die beste Lehrmeisterin. onder vraagster, vr.: Ausfrayerin [vr.|. ondervragen, w. b.: ausfragen [reg.]. ondervrager, m.: Ausfrager [m.]. ondervraging, vr.: (das) Ausfragen; (fig. fam.) Ausfragerei [vr.]. onderwaarts, bw.: nach unten. onderwaartseh, bv. n.: nach unten gerichtet. onderweg (onderwege), bw.: unter-wegs, unterweges; iets - laten: (fig.) et-was bleiben lassen [onr.]. onderwerp, o.: Gegenstand [m.; a]; (tik. en red.) Subjekt [o.l. onderwerpeiyk, bv. n.: fraglich, in llede stehend. onder w e r p e n, w. b.: unterwerfen [onr.]; zich -, w. w.: sich unterwerfen [onr.]. onderwieht, o.: Untergewicht [o.j, Mindergewicht [o.]. onderwinden (zich), w. w.: Zie w. w. onderstaan (zich). onderworpeling, m.: (der) Unter-worfene. onderworpen, bv. n.: unterwürfig (als v. dw.: unterworfen); I -heid, vr. 1) Un-terwürfigkeit [vr.], 2) ünterwerfung [vr.]. onderwy 1: Zie no. 1 ondertusselien. onderwijs, o.: Unterricht [m.]; het hooger, middelbaar en lager der liö-here, mittelbare und Elementarunterrieht, der Universitats-, Real- und Primarunter-richt; akte voor middelbaar -: Realsehul-lehrerdiplom [o.]; het openbaar -: der öffent-liche Unterricht; het bijzonder -: 1) der Unterricht in Privatanstalten, 2) der Privat-unterricht; klassikaal-: klassenweise Unterricht [m.]; wederkeerig-: Unterricht [m.| nach dem wechselseitigen System:-in teekenen en muziek: Unterricht [m.] im Zeich-nen und in der Musik, Zeichen- und Mu-sikunterricht; - in vreemde talen: Unterricht [m.] in fremden Spraehen; - in het Duitsch: Unterricht [m.] im Deutschen; - op de piano: Klavierunterricht [m.]; -in het dansen: Tanzstunden [vr. mrv.]; vrijheid van -: Lehrfreiheit [vr.]; inrichting voor opvoeding en - : Erziehungs- und Unterrichtsanstalt; - geven: Unterricht geben [onr.], Unterricht ertheilen |t]; het vak van -: das Lehrfach; 1 -kunst, vr.: Lehrkunst ]vr.]. onderwy zen, w. b.: (eenig vak van onderwijs:) Unterricht geben [onr.] in, lehren, dociren [ie]; (kinderen:)lehren [4], Unterricht geben [onr.] [3]. onderwyzer, m.: Lehrer [m.]. onderwijzeres, vr.: Lehrerin [vr.]. onderwyzers-akte, vr.: Lehrerdi-plom [o.]; 1 -genootschap,o.:Lehrerverein [m.]; -plaats, vr.: Lehrerstelle [vr.];-stand, m.: Lehrerstand [m.1; -traktement, o.: Lehrergehalt [m.]; -vak, o.: Lehrfach [o.]; (*) Overal [t]. |
ONGEMAKKELIJK.
ONDERZAAT.
400
|
-vergraderingr, vr.: Lehrerversammlung:; de -vrouw: die Frau Lehrerin; -woning, vr.: Lehrerwohnungr Tvr.]. onderzaat, m.: Untersass [m.1; (fig.) LTnterthan [m.]. onderzeesch, bv. n.: unterseeisch. onderzoek, o.: Untersuchung [vr.]; - doen naar (een - instellen naar): Un-tersuehungen [vr. mrv.] anstellen üoer. onderzoeken, w. b.: untersuchen; (fig.) prüfen; onderzoekt alle dingen en benoudt het goede: prüfet Alles und das Gute behaltet. onderzoeker, m.: Untersucher Im.f. onderzoekster, vr.: Untersucherin [vr.]. onlt;1en^fl, vr.: 1) Laster [o.l; (fig.) Un-tugend [vr.]; allerlei -en: allerhand Laster; 2) Taugenichts [m.]; o, kleine - die gij zijt: o. Du kleiner Taugenichts. ondicht, o.: Prosa [vr.]. I -, bv. n.: nicht dicht; -heid, vr.: Undichtigkeit'[vr.]. ondoorgrondeiyk, bv. n.: :Zie bv. n. onnanpenriyk. ondulatie, vr.: Undulation [vr.],quot;Wel-lenbewegung [vr.]. onechteling, m. en vr.: (das) un-echte Kind. oneetbaar, bv. n.: ungeniessbar, nicht essbar: I -heid, vr. :üngeniessbarkeit [vr.|. onereiiH, bv. n.: onerös, beschwerlich; I -heid, vr.: (das) Oneröse, Beschwerlich-keit [vr.]. ongaaf, bv. n.: beschadigt;(van vruchten :) anbrüchig. onganneh, bv. n.: am vérdorbenen Magen leidend; (vea. ook:) leberkrank; zich ongansch eten: sich den Magen überladen [onr.], sich den Magen vérder-bén [onr.]. ong-ebeft, bv. n.: ohne Baffchen; I -heid. vr.: Abwesenheit [vr.] des Baff-chens (-van: bei). ongeblinddoekt, bv. n.: nicht ge-blende t. ongeboekt, bv. n.: nicht gebucht, nicht ins Buch eingetragen. ongebolnterd, bv. n.: ungesch^lt; -e noten: ungeschalte Nüsse [vr. mrv.]. ongeboterd, bv. n.: ohne Butter, ongebotteld, bv. n.: nicht aut'Fla-schen gezogen. onpedant, bv. n.: ohne Halsbinde. ongedeerd, bv. n.: unverletzt;! -heid, vr.: Unverletztheit [vr.]. ongedekt, bv. n.: (i. a. b.)ungedeckt; (van paarden, enz., ook:) nicht beschalt. ongedierte, o.: Ungeziefer [o.]. ongedurig, bv. n.: (fam.) unruhig; I -heid, vr.: Lnruhe [vr.]. ongeëvenaard, bv. n.: unvergleich-lich; I -heid, vr.: Unvergleichlichkeit [vr.]. ongeheeten, bv. n. en bw.: unge-heissen, freiwillig, aus eigenem Antriebe, aus freien Stücken. ongeheveld, bv. n.: ungesauert; het feest der -e brooden: (kkl.) das Fest der ungesauerten Brode. ongehoord, bv. n.: unerhört; I -heid, vr.: (das) ünerhorte. ongehouden, bv. n.: ungehalten, nicht verpflichtet; I -heid, vr.: (das) Un-gehaltensein. on gehuisvest, bv. n.: unbehauset; (fig.) ohne Obdach. |
ongehuwd, bv. n.: unverheirathet [t], unvermahlt, ledig; de -e staat: der ledige Stand. ongekapt, bv. n.: (hout:) nicht gehackt, nicht gekappt; (dames:) ohne Haar-putz, (ook:) ohne Kappe. ongekend, bv. n.: (fig.) beispiellos. ongekeurd, bv. n.: (goud- en zilverwerk:) ungestempelt. ongekist, bv. n.: (lijken:) uneinge-sargt. ongekleurd, bv. n.: ungefarbt; (prenten:) nicht illuminirt [ie]. ongeknakt, bv. n.: (fig.) ungebro-chen. ongeknipt, bv. n.: (haar:) ung(!-schnitten ; (laken, linnen, enz., voor klee-dingstukken:) nicht zugeschnitten; (prentjes en figuren:) nicht ausgeschnitten; (oij-gedierte:) ungeknickt; (dieven en dergelijk gespuis:) nicht erhascht, nicht gefan-gen. ongekreukt, bv. n.: (fig.) unverletzt. ongekuifd, bv. n.: (vogels:) ungc-haubt. ongekuiseht, bv. n.: (schrijfstijl :)un-gehobelt. ongel, vr.: Talg [m. en o.], ünschlitt [o.l. ongelaehtig, bv. n.: talgartig; I -heid,. vr.: (das) Talgartige. ongelden, o. mrv.: 1) Abgaben [vr. mrv.], Steuern [vr. mrv.J; 2) Unkosten [vr. mrv.]. ongeldig, bv. n.: ungültig; I -heid, vr.: Ungültigkeit [vr.]. ongeletterd, bv. n.: nicht wissen-schaftlich gebildet; I -heid, vr.: Mangel [m.] an wissenschaftlicher Bildung. ongeletterde, m.: (der) Mann [mrv.: (die) Leute] ohne wissenschaftliche Bildung. ongelig, bv. n.: talgig; I -heid, vr.: (das) Talgige. ongelikt, bv. n.: (fig.) ungeschlacht, ungeschlift'en, ungehobelt; een -e beer: (fig.) ein ungehobelter Mensch: I -heid, vr.: ^ngeschlachtheit [vr.], Ungeschlilfen-heit [vr.]. ongelogen, bw.: ohne Uebertrei-bung. longeiyk. bv. n.: ungleich; dat is -: (spr.) darnach es fallt, darnach die Uni-stande sind; I -heid, vr.: Ungleichheit [vr.]. longel||k, o.: Unrecht [o.]; - hebben: Unrecht haben; iemand in het - stellen: 1) Einen Unrecht geben [onr.], Einem zeigen dass er Unrecht habe. ongelijkvloeiend, bv. n.: (tik.) stark. ongemak, o.: Unbequemlichkeit [vr.]; (lichamelijk:) Beschwerde [vr.], üebel|o.|; de -ken van den ouden dag: die Be-schwerden des Alters. longemakkeiyk. bv. n.: (weinig of geen geraak verschaffende:) unbequem; (moeielijk:) schwer, schwierig, beschwerlich; (lastig, moeielijk te bevredigen:) schwer zu befriedigen, krittelsüchtig; i -heid, vr.: 1) Unbequemlichkeit [vr.1, 2) Schwierigkeit [vr.], 3) Krittelsucht [vr.]. longeniakkelyk, bw.: (fam.) tüch-tig. |
ONGEMERKT.
401
ONNUT.
|
onbemerkt, bv. n. en bw.: 1) unbe-merkt; 2) ungestcmpelt. ongemoeid, bv. n.: (fam.) ungescho-ren; iemand - laten: Einen ung-eschoren lassen [onr.]. ongenadig:, bv. n. en bw.: (fam.) tüchtig. onslt;kneesiyk, bv. n.; unheilbar•, (fig.) unveroesserlich; I -heid, vr.: ünneil-barkeit lvr.1, (fig.) Unverbesserliehkeit [vr.J. ongenegen, bv. n.: ungeneigt 13), ab-geneigt [3], abhold |3|; I -heid, vr.: ün-geneigtheit lvr.1, Abgeneigtheit [vr.|. onsenoegen, o.: 1) Missvergnügen [o.l, Ünzufriedenheit [vr.1; 2) Zwist [m.1; - met iemand krijgen: Zwist mit Einem bekommen [onr.1. ongenood, bv. n.: uneingeladen, un-gebeten; -e gasten: (spr.) Zie saNt. ongepeperd, bv. n. en bw.: unge-pteffert; (fig. lam.) tüchtig. ongepolijHt. bv. n.: unpolirt fie], un-geglattet; (fig.) Zie ongelikt. ongeraden, bv. n.: 1) nicht errathen [tl; 2) Zie onraadzaam. ongereclderd, bv. n.: ungeordnet, nicht ins Reine gebracht; een -e boel: (fam.) eine desolate Wirthschaft [tl. I bw.: (lam.) tüchtig. ongerept, bv. n.: unerwahnt; (fig.) tadelfrei, ungeschmalert, (ook:) flecken-los; I -heid, vr.: (fig.) (das) Ungeschma-lerte, (ook;) Fleckenlosigkeit [vr.1. onberijmd, bv. n.: ungereimt; I-heid, vr.: Lngereimtheit |vr.J. ongesehapen. bv. n.: unerschaffen. ongesehonden, bv. n.: nnbeschadigt, unverletzt; (fig.) unbefleckt. ongesteld, bv. n.: unpasslich; I -heid, vr-: Unpiisslichkeit [vr.|. ongetrouwd, bv. n.: Zie het bv. n. ongehuwd. ongeveer, bw.: ungetahr, tast, bei-nahe. ongezin«l. bv. n.: ungeneigt; I -heid, vr.: Üngeneigtheit |vr.]. ongezouten, bv. n.: ungesalzen. I -, bw.: (fam.) tüchtig. ongezuurd, bv. n.: Zie het bv. n. ongëheveld. ongodiftt, m.: Atheist [m.j, Gottes-leugner |m.]. ongodistery. vr.: Atheismus [m.1, Atheism [m.1, Atheisterei [vr.1, Gottes-leugnung [vr.1. ongodistisch, bv. n.: atheïstisch, got-tesleugnerisch. onhandig, bv. n. en bw.: ungeschickt, tölpelhaft, tölpisch, unbeholfen; I -heid, vr.: Ungeschicklichkeit [vr.1, Tölpelei [vr.1, Unbeholfenheit [vr.1, (fig.) Dummheit [vr.1; -heden, vr. mrv.: (fig.) Dummheiten [vr. mrv.]. onhebbeiyk, bv. n.: unmanierlich; 1 -heid, vr.: ünmanierlichkeit [vr.l. onheil, o.: Unheil [o.l, Unglüek (o.l; -aanrichten (-stichten): Unheil anrichten, Unheil stiften; | -brengend, bv. n.: un-heilbringend; -spellend, bv. n.: Unheil verkündend, ominös. onherdoeniyk, bv. n.: (fig.) imab-anderlich. onherkenbaar, bv. n.: unkenntlich; I -heid, vr.: Unkenntlichkeit [vr.1. |
onherstelbaar, bv. n.: (gnk.) un-heilbar; (fig.) unersetzlich; I -heid, vr.: 1) Unheilbarkeit [vr.L 2) Unersetzlichkeit [vr.|. onheuglyk, bv. n.: undenklich; sedert -e tijden: seit undenklichen Zeiten, von undenklicher Zeit her. onkosten, m. mrv.: Unkosten [m. mrv.1; iem. op - jagen: Einen in Unkosten setzen. onkreukbaar, bv. n.: unerschütter-lilt;'h; I -heid, vr.: Unerschütterlichkeit [vr.1. onkruid, o.: Unkraut Io.l;-vergaat niet: (spr.) Unkraut verdirbt nicht. onkunde, vr.: Unwissenheit [vr.], Un-kunde [vr.1. onkundig, bv. n.: unwissend; van iets - zijn: emer Sache unkundig sein. onlangs, bw.: neulich, vor Kurzem, kürzlich, ünliingst. onledig, bv. n.: beschaftigt; zich -houden met: sich beschaftigen mit;!-houding, vr.: Beschaftigung [vr.]. onlooehenbaar, bv. n.: unstreitig, unlaugbar; I -heid, vr.: Unlaugbarkeit [vr.]. onlusten, m. mrv.: Unruhen [vr. mrv.]. onniaeht, vr.: Unmacht [vr.1, Macht-losigkeit [vr.]; (gnk.) Unvermögen [o.l, Impotenz [vr.]; (flauwte:) Ohnmacht [vr.]; in - vallen: in Ohnmacht fallen [onr.1, ohnmachtig werden [onr.]. oninaehtig, bv. n.: machtlos; - om te —: nicht im Stande zu____ onmetelijk, bv. n.: unermesslich; I -heid, vr.: Unermesslichkeit Ivr.]. onniiddeliyk. bv. n. en bw.: (recht-streeksch): unmittelbar; (dadelijk:) gleich, sogleich, augenblicklich. onmin, vr.: Unfrieden [m.j, Uneinig-keit [vr.1; met iem. in - leven: mit Einem in Unfrieden leben; met iem. in - geraken : sich mit Einem entzweien. onmisbaar, bv. n.: unentbehrlich; I -heid, vr.: Unentbehrlichkeit [vr.]. onmiskenbaar, bv. n.: unverkenn-bar; I -heid, vr.: (das) Unverkennbare. onnadenkend, bv. n.: unbedachtsam, unbesonnen; I -heid, vr.: Unbedachtsam-keit [vr.], Unbesonnenheit [vr.1. lt;»nnaspeurlt|k, bv. n.: unergründ-lich, unerforschfich; I -heid, vr.: Uner-gründlichkeit [vr.], Unerforschlichkeit [vr.]. onneembaar, bv. n.: (vest.) unüber-windlich; I -heid, vr.: Unüberwindlichkeit* [vrj. onnoenieiyk, bv. n.: unnennbar; (fig.) unsaglich, unaussprechlich, (ook, inz. als bw.:) unermesslich; I -heid, vr.: Unermesslichkeit [vr.1. onnoozel, bv. n.: 1) unschuldig; 2) einfaltig; 3) blödsinnig, (gnk.) idiot; 4) (iron.) armselig, miserabel (b. v. een -bagatel: eine armselige Kleinigkeit; een -e stuiver: ein miserabier Stüber); -e Kinderendag, m.: (kkl.) der unschuldigen Kinder Tag |m.l; | -heid, vr.: 1) Unschuld [vr.1, 2) Einfalt [vr.1, Einfaltigkeit [vr.1, 2) Blödsinn [m.], Blödsinnigkeit [vr.], (gnk.) Idiotismus [m.1, Idiotism [m.|. onnut, bv. n.: unnütz, nichtsnützig; I -heid, vr.: Nichtsnützigkeit [vr.]. |
Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2i
druk. 26
ONONTGONNEN.
ONTBREKEN.
402
|
onontgonnen, bv. n.: (i. a. b.) nicht urbar gemacht. onopliondeiyk, bv.n.: unaufhörlich, unablassig:; I -heid, vr.: Unaufhörlichkeit Ivr.], Unablassigkeit [vr.]. onoplettend, bv. n.: unachtsam; I -heid, vr.: Unachtsamkeit [vr.]. onoplosbaar, bv. n.: unauflöslich; I -heid, vr.: Unauflöslichkeit [vr.]. onoprecht, bv. n.: nicht aufrichtigr, doppemerzig; I -heid, vr : Mangel [m.] an Aufrichtigkeit, Doppelherzigkeit [vr.]. onovergankelijk., bv. n.: (tik.) in-transitiv, ziellos. onoverkomeiyk, bv. n.: nnüber-steiglich1 (fig.) unüberwindlich; I -heid, vr.: Unübersteiglichkeit [vr.], (fig.) Un-überwindlichkeit [vr,]. onoverwinnelyk, bv. n.: unüberwindlich, unbesiegbar; I -heid, vr.: Un-überwindlichkeit |vr.], Unbesiegbarkeit [vr.]. onpas (met „tequot; of „ten11), bw.: ten zur Unzeit, ungelcgen. onpasselijk, bv. n.: Zie ongesteld, onpeilbaar, bv. n.: (van diepten:) grundlos, bodenlos; (fig.) unergründlich, unerforschlich; 1 -heid, vr.: 1) Grundlosig-keit [vr.], 2) Unergründlichkeit [vr.l,üner-forschlichkeit [vr.]. onraad, m.: [t] Unrath [in.), etwas Verdachtiges; - merken: Unrath [t] merken, etwas Verdachtiges spüren; - hooren: etwas Verdachtiges horen; er is - in huis: es ist nicht richtig im Hause. onraadzaam, bv. n.: unrathsam [t]; I -heid, vr.: [tl Unrathsamkeit [vr.]. onrecht, o: Unrecht [o.j; ten -e, bw.: ungerechterweise, mit Unrecht. onrecht vaardig, bv. n.: ungerecht; - §roed gedijt niet: (spr.) unrecht Gut ge-deiht nicht; de onrechtvaardigen, m. mrv.: (bijb.) die Ungerechten; I -heid, vr.: Un-gerechtigkeit [vr.]. onroerend, bv. n.: unbeweglich; -e goederen, vr. mrv.: unbewegliche Güter [o. mrv.], Immobilien [vr. mrv.]. onroomscli, bv. n.: (kkl.J nicht rö-misch-katholisch; de onroomscnen, m.mrv.: die Nicht-Katholiken [m. mrv.]. onrijm, o.: Prosa [vr.]. Ions, (persoonlijk) vnw.: (3e nmv.)uns; vertel net (aan) -: erzahle esuns; (4enmv.) uns; hij bedriegt -: er betrügt uns. I -, (bezittelijk) vnw.: (o.) unser; - kind: uh-ser Kind; - huis: unser Haus; wij zijn met - zessen: es sind unser sechs, wir sind zu sechsen; het Vader -: (theo.) das •Vaterunser. Zie onze. Ions, o.: (gew.) Unze [vr.]. Zie ook once. onschadelijk, bv. n.: unschadiich; (fig.) iharmlos; iemand maken: Einen unschadiich machen; I -heid, vr.: Un-schadlichkeit, (fig.) Harmlosigkeit [vr.]. onschatbaar, bv. n.: unschatzbar; 1 -heid, vr.: Unschatzbarkeit [vr.]. |
onsehendbar. bv. n.: unvcrlctzlich; I -heid, vr.: Unverletzlichkeit [vr.]. onspoed, m.: Missgeschick [o.]. onspraakzaam, bv. n.: wortkarg. onsterk, bv. n.: nicht stark, undauer-haft; I -heid, vr: Undauerhaftigkeit [vr.]. onsterk te, vr.: Undauerhaftigkeit [vr.]. onstevig, bv. n.: schwach; I -heid, vr.: Schwacnneit [vr.|, Schwache [vr.]. onstuimig, bv. n.: ungestüm ; I -heid, vr.: Ungestüm [m.]. ontaard, bv. n.: entartet, ausgeartet; (fig.) unnatürlich; I -heid, vr.: Ausartung [vr.], (fig.) (das) Unnatürlichc. (*) ontaarden, w. b.: entarten, ausarten. ontaarding, vr.: Entartung [vr.], Ausartung [vr.]. ontbeerUjk, bv. n.: entbchrlich; I -heid, vr.: Entbehrlichkeit [vr.]. ontberen, w. b.: entbehren [2 en 4]. ontbering, vr.: Entbehrung [vr.]. ontbieden, w. b.: kommen lassen [onr.], bestellen. Zie ontboden, ontbieding, vr.: Bestellung [vr.]. ontbinden, w. b.: auflösen (Zie ontbonden): - aan; befreien von, frei machen von. I - (zich), w. w.: sich auflösen; (van lijken:) in Faulniss [s] über-gehen [onr.]. ontbinding, vr.: Auflösung [vr.]; (ylk.) Entbindung [vr.]; (van lijken:) [s] Faulniss [vr.]; - aan: Befreiung [vr.] von. ontbloot, v. dw.: entblösst; I -heid, vr.: Entblössung [vr.]. ontbloot en. w. b.: entblössen. I -(zich), w. w.: sich entblössen (ook fig.), ontblooting, vr.: Entblössung [vr.]. ontboden, v. dw.: bestellt; ik heb hem bij mij -: ich habe ihn zu mir bestellt; ik heb u hier -: ich habe dich hier kommen lassen. ontboezemen, w. b.: sich ergiessen [onr.] in; tal van loftuitingen -: sich in einen Strom von Lobsprüchen ergiessen [onr.]; zijn hart -: sein Herz ergiessen [onr.], sein Herz ausschütten, seinem Herzen Luft machen. ontboezeming, vr.: Herzenserguss [m.: ü]. ontbolsteren, w. b.: (noten:) aus-schalcn; (fig., menschen:) abhobeln. ontbolstering, vr.: (van noten:) Ausschalung [vr.]; (van menschen, fig. fam.:) Abhobelung [vr.]. ontbonden, v. dw.: aufgelöst; aan het stof -: von der irdischen Hülle be-freit. ontbrandbaar, bv. n.; entzündbar; I -heid, vr.: Entzündbarkeit [vr.]. ontbranden, w. o.: entbrennen [onr.], entfiammen, sich entzünden. ontbreken, w. o: fehlen, mangein; het ontbreekt mij aan woorden: es fehlt mir an Worten; het ontbreekt mij aan geld: es mangelt mir an Geld; dat ontbrak er nog aan: das fehlte noch daran! |
Voor de met „ont11 aanvangende woorden, die men hier niet mocht vinden, neme men de betcekenis van zoodanig woord zonder „ont11; en vóór aan die betec-kenis hechte men „ent11 vast, b. v.:
„ontadelen11: — „adelen11 heet in het Duitsch „adelnquot;,
derhalve „ontadelenquot; in het Duitsch „entadelnquot;.
ONTLASTING.
ONTBIJT.
403
|
outbyt, o.: Frühstück [o.l; het - gre-quot;bruiken: das Frühstück einnehmen lonr.]; J -bordje, o.: Frühstückstellerchen |.o.]. ontbyten, w. o.: frühstücken. ontbyt-kamer, vr.: (das) zum Frühstücken bestimmte Zimmer; I -koek, vr.: Zie pondekoek; -servet, o.: Frühstücks-serviette [vr.]; -servies, o.: Frühstücks-service [vr.]; -tafel, vr.: Morgentisch lm.]. ontdaan, bv. n.: 1) entstellt; 2) be-stürzt; - van: befreit von: ! -heid, vr.: Bestürzung: [vr.]. ontdekken, w. b.: entdecken. ontdekker, m.: Entdecker (m.J. ontdekking, vr.: Entdeckung [vr.]; «ene - doen: eme Entdeckung machen. ontdekkin^s-reis. vr. (-tocht, ui.): Entdeckungsreise [vr.]. ontdoen (zieli), w. w.: sich befreien lt;- van: von); (fig.) verkaufen: zich van iemand -: sich von Einem losmachen, sich Jemandes entledigen; zich van zijne kleederen -: sich ausziehen [onr.], sich entkleiden; zich van zijne overjas -: seinen Ueberrock ausziehen [onr.]; zich van zijnen'mantel -: seinen Mantel ablegen; zich van zijnen hoed -: seinen Hut hin-setzen; zich van zijne zaken -: sein Geschaft aufgeben [onr.], sich aus den Ge-schaften zurückziehen [onr.]. ontdooien, w. b. en o.: aufthauen [t]. ontdooiing, vr.: [tj Aufthauung [vr.], lt;das) Aufthauen [t]. ontduiken, w. b.: umgehen [onr.]. ontduiking:, vr.: Umgehung [vr.]. ontegenzesiyk, bv. n. en bw.: un-•svidersprechlich, unstreitig; | -heid, vr.: Unwidersprechlichkeit [vr.]. onteigrenen, w. b.: (iets:) enteignen; (iemandj) aus dem Besitze setzen. onteigrenins:, vr.: Expropriation [vr.]; - ten algemeenen nutte: Expropriation [vr.] im aligemeinen Interesse. onteigrening:^-wet, vr.: Enteignungs-gesetz [o.j. ontfermen (zich), w. w.: sich erbarmen (- over: über. NB. of [21). ontferming^, vr.: Erbarmung [vr.]. Erbarmen [o.]. ontfutselen, w. b.: entwenden. ontfutHeling:, vr.: Entwendung [vr.]. ontg:el€len, w. b.: entgelten [onr.]. ontgreven (zich), w. w..: nicht bestehen [onr.] auf; ik ontgaf het mij: ich quot;wollte nicht darauf bestehen. ontginnen, w. b.: (akk.) urbar ma- -chen; (fig. tam.) auf ____ losgehen |onr.|. ont gr o en-party. vr.: Fuchstauf-schmaus [m.]. ontgroenen, w. b.: (Einem) die Fuchstaufe ertheilen [t]. ontgroening, vr.: Fuchstaufe [vr.], Studeritenweihe [vr.]. ontgunnen, w. b.: miss^rönnen. onthaal, o.: 1) Autnahme [vr.], Empfang [m.]; 2) [t] Bewirthung [vr.]. onthalen, w. b.: bewirthen [t]; iem. -op: Einen bewirthen [t] mit, (fig. fam.) Einem (etwas) auftischen, (ook:) Einen bedienen mit. onthalzen, w. b.: (Einem) den Hals abschneiden [onr.]; (rcht.) Einen ent-haupten. |
onthalzing. vr.: (rcht.) Enthauptung [vr.]; na de - van de alleen tehuis geble-vene grootmoeder, roofden de inbrekers alles van waarde: nachdem die Einbre-cher der allein zu Hause gebliebenen Grossmutter den ïlals abgeschnitten,raub-ten sie alle Sachen von Werth |t]. onthanden, w. b.: (Einem) unbequem sein; dat onthandt mij zeer (ik ben daar zeer door onthand): das ist mir sehr un-bequem. ontheft'en, w. b.: entheben [onr.], entledigen. onthefling, vr.: Enthebung [vr.], Ent-ledigung [vr.]. onthoofden, w. b.: enthaupten. onthoofding, vr.: Enthauptung [vr.1. lonthouden, w. b.: 1) (in het geheugen houden:) behalten [onr.], im Gedacht-niss [sl behalten [onr.]; iemand iets helpen -: Einen an etwas erinnern; 2) (iets aan iem.: Einem etwas) vorenthalten lonr.I. I - (zich), w. w.: 1) (het noodige:) sich verweigern; ik onthoud mij het noodige: ich verweigere mir das Nothwen-dige |t]; 2) zich - van: sich [2] enthalten [onr.]; ik onthoud mij van wijndrinken en biljartspelen: ich enthalte inich des Weines una des Billardspiels. lonthouden, z. n. o.: (das) Behalten goed van - zijn: ein gutes Gedachtniss |s] haben, gut im Gedachtniss [s] behalten können [onr.]. onthouder, m.: 1) (der) Enthaltsame; (fig) Mitglied [o.l des Massigkeitsvereins; 2) Behalter [m.]; zijt gij een goed of een slecht -: können Sie gut oder nicht gut im Gedachtniss [s] behalten? onthouding, vr.: 1) (das) Behalten im Gedachtniss Is]; 2) Vorenthaltung [vr.]; -aan iem. van het hem toekomende: Vor-enthaltung [vr.] des Einem Zustehenden; 3) Enthaftung [vr.], (fig.) Enthaltsamkeit [vr.]. onthullen, w. b.: enthüllen. onthulling, vr.: Enthüllung [vr.1. onthutHt, bv. n.: bestürzt, aus der Fassung gebracht; I -heid, vr.: Bestürzung [vr.]. ontilbaar, bv. n.: nicht aufzuheben; (fig.) unbeweglich; 1 -heid van een rotsblok: Unmöglichkeit [vr.] ein Felsenstück aufzuheben. ontkennen, w. b.: (voor onwaar verklaren:) leugnen; (met „neenquot; beantwoorden:) vernemen. ontkennend, bv. n.: verneinend. ontkenning, vr.: 1) Leugnung [vr.], (das) Leugnen: 2) Verneinung [vr.]; eene dubbele -: (tik.) eine doppelte Verneinung. ontknoopen, w. b.: entknüpfen, auf-knüpfen. ontknooping, vr.: Entknüpfung [vr.]; (fig.) Kastastrophe [vr.]. ontlasten, w. b.: entlasten, entbür-den. I - (zich), w. w.: sich entladen [onr.]; (van rivieren:) münden, ausmünden, sich ergiessen [onr.]. ontlasting, vr.: 1) Entlastung [vr.]; 2) Entladung [vr.]; 3) (gnk.) Stunlgang I m.]; - heboen: Stunlgang haben; voor behoorlijke - zorgen: für gehorige Oelf-nung (Leibesöffnnng) Sorge tragen [onr.]. |
ONTLASTINGS-BUIS.
ONTSTEKEN.
404
|
ontlastings-buis, vr. (-pijp, vr.): Ab-zugsröhre [vrj. «uitlaten, w. o.: (van de weersgesteldheid:) gelinder werden lonr.1. ontlatins, vr.: (das) Gelinderwerden ; er is - in de lucht: das Wetter scheint gelinder werden zu wollen, (bij vriezend weder:) es scheint Thauwetter [T] eintre-ten zu wollen. ontleden, w. b.: (i. a. b.) zergliedern. ontleder, in.: Zergliederer lm.1. ontleding:, vr.: (i. a. b.)Zergliederung |vr.]. out leed-U amer, vr.: Zergliederungs-zimmer lo.], (fig.) Zergliederungshaus [o.; ii], (das) anatomische Theater; I -kunde, vr.: Zergliederungskunst [vr.], Anatomie [vr.], (tik.) Analyse [vr.1; -kundig, bv. n.: anatomisch, (tik.) analytisch; -kundige, m.: Anatomiker lm.], Zergliederer [m.]; -mes, o.: Zergliederungsmesser [o.]; -tafel, vr.: Zergliederugstisch [m.]; -zaal, vr.: Zergliederungssaal [m.; -sale]. ontleenen. w b.: entnehmen [onr.]; deze volzin is ontleend aan een oud boek: dieser Satz ist einem alten Buche ent-nommen, dieser Satz ist aus einem alten Buche entnommen; 2) herleiten; dat ontleent zijnen oorsprong aan ...: das leitet seinen Ürsprung ner von____ ontleeren, w. b.: verlernen. ontlokken, vr. b.: entlocken. ontluiken, w. o.: aufblühen. ontluiking, vr.: (das) Aufblühen. ontmaagden, w. b.: entjungfern. ontmannen, w. b.: entmannen (ook fig.). ontmantelen, w. b.: (vest.) entman-teln. ontmaskeren, w. b.: entlarven. I -(zich), w. w.: sich entlarven (ook fig.). ontmaskering, vr.: Entlarvung [vr.]. ontmenseht, bv. n.: entmenscht. ontmoedigen, w. b.: entmuthigen [tJ. ontmoeten, w. o.: begegnen [3]; (fig.) an treffen (onr.1 14]; (ook:) stossen lonr.1 auf; ik heb (ik ben) hem ontmoet: ich bin ihm begegnet; ik heb die uitdrukking nooit ontmoet: ich habe diesen Ausdruck nie angetroffen; ik ontmoette zeer veel tegenstand: ich stiess auf sehr viel Wi-derstand- ontmoeting, vr.: Begegnung [vr.]; (voorval:) [s] Begegniss lo.]; ik heb daar eene onaangename - gehad: es ist mir da etwas Unangenehmes begegnet (of: passirt [ie]). ontnemen, w. b.: (aan iemand iets: Einem etwas) nehmen [onr.]; (fig.) rau-ben. ontnuchteren, w. b. en o.: entnüch-tern. ontnuchtering, vr.: Entnüchterung [vr.]. ontoonbaar, bv. n.: (fig.) abscheu-lich; hii (het) zag er - uit: er (es) sah abscheulich aus; I -heid, vr.: (fig.: das) abscheuliche Aussehen. ontpakken, w. b.: auspacken. ontpakking, vr.: Auspackung [vr.1. ontplolTen. w. o,: losknallen, ontploffing, vr.: Explosion [vr.]. ontplooien, w. b.: entfalten; zijn hart |
-: (fig.) sein Herz aufschliessen [onr.]. I -(zich), w. w.: (vlaggen, zeilen, bloemenr enz.:) sich entfalten; (het voorhoofd:) sich entrunzeln. ontraden, wr. b.: (aan iemand iets: Einem etwas) [t| abrathen [onr.]. ontrading, vr.: [t] Abrathung [vr.]. ontramponeerd. bv. n.: ramponirt [ie]. ontredderd, bv. n.: übel zugerichtet in eenen -en toestand: in einem jammer-lichen Zustand. ontreinigen, w. b.: verunreinigen. ontreinigtng:, vr.: Verunreinigung [vr.]. ontrieven, w. b.: berauben; als ik u niet er door ontrief: wenn ich Sie nicht dadurch beraube. ontroeren, w. b.: erschüttern, be-stürzt machen, perplex machen. I -, w. o.: erschüttert werden [onr.], perplex werden [onr.]. ontroering, vr.: Erschütterung [vr.]. ontroostbaar, bv. n.: untröstlich: I -heid, vr.: Untröstlichkeit [vr.]. ontrooven, w. b.: rauben. ontrooving, vr.: Raub [m.]. ontromvigheid, vr.: Untreue [vr.]. ontruimen, w. b.: 1) raumen, verlassen [onr.]; 2) ausraumen, leer machen. ontruiming, vr.: 1) Raumung [vr.], Verlassung jvr.]; 2) Ausraumung [vr.]r Leermachung [vr.]. ontrusten, w. b.: beunruhigen. I -(zich) w. w.: sich beunruhigen. ontrusting, vr.: Beunruhigung [vr.]. ontryven, w. b.: Zie ontrieven. ontschepen, w. b.: ausschiffen. ontscheping, vr.: Ausschiffung Ivr.]. ontschieten, w. o.: entschlüpfen [3J. ontslaan, w. b.: entlassen [onr.]; (fig.) befreien. I - (zich), w. w.: sich ent-scnlagen [onr.] [2]. ontslag, o.: Entlassung [vr.]; (fig.) Befreiung. ontsluiten, w. b.: aufschliessen [onr.]. I - (zich) w. w,: sich aufschliessen [onr.], sich öffnen. ontsluiting. vr.: Aufschliessung [vr.]. ontsmetten, w. b.: von der Anstec-kung reinigen, desinficiren [ie]. ontsmetting, vr.: Reinigun^ [vr.] vom Ansteckungsstoff, Desimektion [vr.]. ontsnappen, w. o.: entwischen; -aan: entkommen [onr.] [3], entgenen [onr.] [3]. ontsnapping:, vr.: Entwischung [vr.]. ontspannen, w. b.: abspannen I -(zich) w. w.: sich erholen. ontspanning, vr.: Abspannung [vr.]; (fig.) Ernolung [vr.]. ontstaan, w. o.: entstehen [onr.]. I z. n. o.: Entstehung [vr.], (das)Entstehen;. zijn - te danken hebben aan: [3] sein Entstehen zu verdanken haben. ontsteken, w. b.: 1) (opensteken, een vat:) anstechen [onr.], anzapfen; 2) (vuurr licht:) anzünden. I -, w, o.: 1) (van wonden, enz.:) sich entziinden; 2) in woede (in toorn) -: vor quot;VVutn [t] (vor Zorn) ent-brennen [onr.]. |
ONTWOEKERING.
ONTSTEKING.
405
|
ontsteking^ vr.: (hik. en grnk.) Ent-zündung- [vr.1. ontsteld, bv. n.; 1) bestürzt, ausser Fassung- gebracht; 2) in Unordnungr gebracht, derangirt liej; I -heid, vr.: Zie vr. ontsteltenis. ontstellen, w. o.: erschrecken [onr.l, sich entsetzen, ausser Fassung crerathen lt] [onr.1, aus der Fassung kommen 1 onr.l. ontsteltenis, vr.: Bestürzung [vr.]. ontstemd, bv. n.: (i. a. b.) verstimmt; 1 -heid, vr.: Verstimmtheit [vr.j. ontsteinmen, w. b.: (i. a. b.) ver-stimmen. ontstentenis, vr.: Ermangelung- [vr.1; bij - van: in Ermangelung- [21. ontstieliteiyk. bv. n.: anstössig-, Anstoss (Aer§rerni8s [s]) gebend; I -heid, vr.: Anstössigrkeit |vr.], [sl Aergerniss lo.l. ontstichten, w. b.: argern. ontstiditiiig:, vr.: [sl Aergerniss [o.l. ontstoken, bv. n.: (hik. en gnk.) ent-zündet; (licht, vuur:) angezündet; I -heid, vr.: Entzündung [vr.j. ontstrytlen, w. b.: (iemand iets: Einem etwas) abstreiten [onr.l, streitigr machen. onttakelen, w. b.: abtakeln. onttakeling, vr.: Abtakelung [vr.]. onttogen, v. dw.: entzogen [31, ent-rissen [31. ontucht, vr.: Unzucht [vr.]; huis van -: Bordell [o.]. ontuchtig:, bv. n.: unzüchtig; I -heid, vr.: Unzüchtigkeit [vr.]. ontuig, o.: Unzeug [o.]. ontvallen, w. o.: [3] entfallen [onr.]; (fig.) [31 durch den Tod entrissen werden 1 onr.l. ontvang:, m.: Empfang [m.]; bewijs van -: Empfangschein [m.]. ontvangen, w. b. en o.: (i. a. b.) em-pfangen [onr.]. ontvangenis, vr.: [s] Empfangrniss [vr.1; de onbevlekte -: (theo.) die unbe-lleckte Emptangniss [sl. ontvanger, m.: Empfanger [m.]; (van belastingen:) Einnehrner [m.l, Steuerein-nehmer [m.]; (ontvangbak :) Recipient[m.l. ontvangerschap, o.: Einnehmerstelle [vr.]. ontvangers-kantoor, o. :1) Steuer-amt [o.; a|,2)Einnehmerstelle [vr.1; I-post, m.: Einnehmerstelle [vr.]. ontvangst, vr.: 1) Empfang: [m.l; 2) (van geld:) Einnahme [vr.1; -en en uitgaven: Einnahmen und Ausgaben. ontvankeiyk, bv. n.: zulassig; I -heid, vr.: Zulassigkeit [vr.j. ontveinzen, w. b.: leugnen; ik kan niet -: ich kann nicht umhin zu gestehen; zich zeiven iets -: sich selbst etwas ver- hehlen; ik ontveins mij niet, dat____: ich verhehle mir nicht, dass____ ontveiiiKing, vr.: 1) Leugnung [vr.1; 2) Verhehlung [vr.]. ontveld, bv. n.: mit autgescharfter Haut. ontvellen, w. b.: [3] die Haut aut-scharfen; ik heb mijne rechterscheen ontveld: ich habe mir die Haut des rechten Schienbeins aufgescharft. |
ontvelling, vr.: Aufscharfung [vr.j der Haut. ontvlambaar, bv. n.: entzündbar; (fig.) leicht entflammend; (ook:) reizbar; I -heid, vr.: Entzündbarkeit [vr.j, (fig.) (das) Leichtentflammende, (ook:) Keizbar-keit [vr.]. ontvlammen, w. o.; sich entzünden, Feuer tassen, in Brand [t] gerathen [onr.J; (fig.) entflammen. I w. b.: (fig.) entflam-men; (ook:) reizen. ontvlamming, vr.: Entzündung [vr.j; (fig.) Entflammung [vr.j. ontvleesd, bv. n.: entfleischt; I -heid, vr.: (der) entfleischte Zustand, ontvleezen, w. b.: entfleischen. ontvleezing, vr.: Entfleischung [vr.|. ontvluchten, w. o.: entwischen, sich aus dein Staube machen; - aan; entrin-nen [onr.] [3]. ontvluchting, vr.: Flucht [vr.]. ontvoerder, m.: Enttuhrer [m.l. ontvoeren, w. b.: entführen. ontvoering, vr.: Entführung [vr.j. ontvolken, w. b.: entvölkern. ontvolking, vr.: Entvölkerung- [vr.j. ontvolkt, by. n.: entvölkert. ontvonken, w. b. en o.: entflammen. out vonking. vr.: Entflammung [vr.]. ontvreemden, w. b.: stehlen [onr.J; aan iemand iets -: Einem etwas entwenden [reg. en onr.]; geld uit de kas -: Geld aus der Kasse entwenden. ontvreemding, vr.: Entwendung [vr.]. ontvryën, w. b.: aan iemand zijn meisje -: Einem seine Geliebte abspen-stig machen, einen Liebhaber ausstechen [onr.]. ontwaken, w. o.: erwachen, aufwa-chen. I -, z. n. o.: Erwachen [o.]. ontwaking, vr.: Erwachen [o.l. ontwaren, w. o. en b.: gewahr werden | onr.l. ontwarren, w. b.: entwirren. ontwarring, vr.: Entwirrung [vr.j. ontwassen, w. o.: entwachsen [onr.] [31. I v. dw.: entwachsen; aan de kinderschoenen (aan de roede) - zijn: den Kinderschuhen (der Ruthe [tl) entwachsen sein. ontweien, w. b,: (wild, gevogelte, enz.:) ausweiden. ontweiing. vr.: Ausweidung [vr.1, (das) Ausweiaen. ontweldigen, w. b.: (aan iem. iets: Einen; etwas) entreissen | onr.l. ontweldiging. vr.: Entreissung jvr.]. ontwend, v. dw.: entwohnt; iets -zijn: einer Sache entwohnt sein. ontwennen, w. b.: aan iem. iets-: Einem etwas abgewöhnen, Einen von etwas entwöhnen. ontwenning, vr.: Entwöhnung [vr.]. ontwerp, o.: Entwurf [m.; ü|; - van wet: Gesetzentwurf 1 m.; ü]. ontwerpen, w. b.: entwerfen [onr.]. ontwerper, m.: Entwerfer [m.]. ontwerping. vr.: Entwerfung [vr.], (das) Entwerfen. ontwinden (zich), w. w.: (fig.) sich abwickeln. ontwoekeren, w. b.: (fig.) entringen [onr.J, entreissen [onr.J. ontwoekering, vr.: Entreissung [vr.j. |
ONVERHAALBAAR.
ONTWORSTELEN.
406
|
ontworstelen, w. o.: sich entringren [onr.l [31. ontwrichten, w. b.: vcrrenken. ontwrichting, vr.; Verrenkung [vr.1. ontwringen, w. b.: (aan iem. iets: Einem etwas) entringren lonr.]. ontwrongen, v. dw.: entrungren. ontwyfelbaar, bv. n.; unzweifelhaft: I -heid, vr.: Unzweifelhaftigkeit [vr.]. ontwijken, w. o.: ausweichen [onr.] [31. ontwijking:, \r.: Ausweichung [vr.]. ontycl, m.: Unzeit [vr.1; ten -e: zur Unzeit; bij avond en -en: zur Abend-und Unzeit. ont^tlig, bv. n.: unzeitig; I -heid, vr.: Unzeitigrkeit [vr.]. ontzadelen, w. b.: absatteln. ontzag, o.: 1) Ehrfurcht [vr.1; (fiig-) Furcht [vr.]; aan iem. - inboezemen: Einem Ehrfurcht einflössen ; iem. in - houden : Einen in Furcht halten [onr.l; -hebben voor: Furcht haben vor, in Furcht stehen lonr.1 vor; uit - voor: aus Furcht vor; 2) Zie gezag. ontzaglijk, bv. n. en b\v.: ung:e-heuer; I -heid, vr.: (das) üngreheuere. ontzagwekkend, bv. n.: Ehrfurcht gebietena; (fig.) übergross, enorm, ontzegelen, w. b.: (rchtj entsiegeln. ontzegeling. vr.: (rcht.)EntsicgeTung [vr.]. ontzeggen, \v. b.: 1) (aan iem. iets: Einem etwas) absprechen [onr.l, streitig machen; (fig.) verbieten [onr.]; ik heb hem mijn huis ontzeid: ich habe ihm mein Haus verboten; 2) verweigern; zich het noodige -: sich das Nothwendige [t| verweigern; 3) aan den eischer zijnen eisch -: (rent.) die Klage des Klagers ab-weisen [onr.l; aan den eischer werd zijnen eisch ontzegd: der Klager wurde rait seiner Klage abgewiesen. ontzegging, vr.: 1) Absprechung [vr.]; (fig.) Verbot [o.], (das) Verbieten: 2) Verweigerung [vr.]; 3) (rcht.) Abwei-sung [vr.]. ontzenuwd, bv. n.: entnervt. ontzenuwen, w. b.: entnerven; (fig.) entkraften, widerlegen, zu Nichte machen. ontzenuwing, vr.: Entnervung [vr.]; (fig.) Entkraftung [vr.]. lontzet, o.: Entsatz [m.]; tot - der belegerde stad aanrukken: zum Entsatze der belagerten Stadt herbeieilen; Leiden's -: (hist.) Leidens Entsatz [m.[. lontzet, bv. n. (en v. dw. van ontzetten): 1) abgesctzt; 2) befreit; 3) ent-setzt. ontzetten, w. b.: 1) iemand uit zijn ambt -: Einen seines Amtes entsetzen, Einen absetzen; 2) befreien; 3) (met ontzetting vervullen:) entsetzen. ontzettend, bv. n. en bw.: entsetz-lich, schrecklich. ontzetter, m.: Befreier [m.1. ontzetting, vr.: (schrik, ontsteltenis:) Entsetzungr [vr.1, Bestürzung [vr.]; (bevrijding:) Betreiung [vr.]; de - uit een ambt: die Absetzung. ontzield, bv. n.: entseelt. ontzielen, w. b.: entseelen. ontzieling, vr.: Entseelung [vr.]. ontzien, w. b.: (ontzag hebben voor:) |
fürchten; (opzien tegen:) scheuen; (sparen, met verschooning behandelen:) scno-nen. I - (zich), w. w.: 1) sich in Acht neh-men [onr.], sich schonen; zich niet -: sich nicht in Acht nehmen [onr.], sich nicht schonen; 2) (gevolgd door onbep. wijs met „tequot;:) sich scheuen, sich nicht vermessen [onr.l, sich nicht erkühnen; zich niet -aan iemand grofheden te zeggen: sich nicht scheuen ^sich vermessen [onr.l. sich erkühnen) Einem Grobheiten zu sagen. ontzwachtelen, w. b.: aufbinden [onr. |. ontzwachteling, vr.: Aufbindung [vr.]. onuitputteiyk, bv. n.: unerschöpf-lich; I -heid, vr.: Unerschöpflichkeit [vr.]. ohuitsprekeiyk. bv. n. -.unaussprech-lich, unsaglich; I -heid, vr.: Unaussprech-lichkeit [vr.], Unsaglichkeit [vr.]. onuitstaanbaar, bv. n.: unaussteh-lich; I -heid, vr.: Unausstehlichkeit [vr.]. onuitvoerbaar, bv. n.: unausführ-bar; I -heid, vr.: Unaustuhrbarkeit [vr.]. onuitwischbaar, bv. n.: unauslösch-lich, unauslöschbar; I -heid, vr.: Unaus-löschlichkeit [vr.], Unauslöschbarkeit [vr.]. onvaarbaar, bv. n.: (water:) unschifF-bar; (weersgesteldheid:) das Aussegeln verbietend; 1 -heid, vr.: 1) Unschiffbarkeit [vr.], 2)Rauhheit [vr.1. onverbasterd, bv. n.: nicht entartet, nicht ausgeartet; (fig.) unverletzt; I -heid, vr.: Ilnverletztheit [vr.]. onverbeterlijk, bv. n.: unverbesser-lich; I -heid, vr.: Unverbesserlichkeit [vr.]. onverbitldel||k, bv. n.: unerbittlich; I -heid, vr.: Unerbittlichkeit [vr.]. onverbiedelyk, bv. n.: unartig, un-gehorsam; I -heid, vr.: Unartigkeit [vr.1. onverbreekbaar (onverbrekelijk), bv. n.: unverbrüchlich; I -heid, vr.: Unver-brüchlichkeit ]vr.]. onverdedigbaar, bv. n.: nicht zu vertheidigen [t], unhaltbar; I -heid, vr.: Unhaltbarkeit [vr.]. onverdeeld, bv. n.: 'ungetheilt [t]; (fig.) einhellig, einstimmig; I -heid, vr.: Einhelligkeit [vr.], Einstimmigkeit [vr.]. onverdienstelijk, bv. n.: verdienst-los; niet -: nicht ohne Verdienst. onverdraaglijk, bv. n.: unertrag-lich. unausstehlich; i -heid, vr.: Unertrag-lichkeit [vr.], Unausstehlichkeit [vr.]. onverdraagzaam, bv. n.: unduld-sam, intolerant; I -heid, vr.: Unduldsam-keit [vr.1, Intoleranz [vr.]. onverdroten, bv. n.: unverdrossen; I -heid, vr.: Unverdrossenheit [vr.1. onvereenigbaar, bv. n.: unverein-bar; (fig.) unvêrtraglich; I -heid, vr.: Un-vereinbarkeit [vr.]; (fig.) Unvertraglich-keit [vr.]. onverflauwd, bv. n.: unablassig: I -heid, vr.: Unablassigkeit [vr.1. onvergelijkelijk, bv.n.: unvergleich-bar; I -heid, vr.: Unvergleichbarkeit [vr.]. onvergolden, bv. n.: unvergolten. onverhaalbaar, bv. n.: 1) (schuldvorderingen:) uneintreiblich; 2) Zie onvertelbaar; I -heid, vr.: 1) Uneintreib-lichkeit [vr.1, 2) Zie onvertelbaarheid. |
ONVERHOEDS.
ONWIJS.
407
|
onverhoeds, b\v.: unversehens, plötz-lich. oiiverhoedneh, bv.n.: unverniuthet [t], unerwartet, plötzlich; 1 -heid, vr.: Plötz-lichkeit [vr.) onverholen, bv.n. en bw.: unverhoh-len, unumwunden. onverhoopt, bv. n. en bw.: unverhofft. onverkort, bv. n.: unverkürzt, unge-schmülert. onverkrijgbaar, bv. n.: nicht zube- kommcn; I -heid, vr.: de -heid van____:die Unmogrliehkeit... zu bekommen onverlaat, m.: (der) abscheuliche Mensch. onverlet, bv. n.: ungrehindert. o ii ver maakt, bv. n.: nicht verandert; (schrijfpennen:) ungesohnitten. onvernieeNteriyk, bv. n.: unüber-windlich; I -heid, vr.: Unüberwindlichkeit [vr.]. onverniindeiMl, bv. n.: unvermindert, ungeschmalert, unverkürzt, unverringert. I -, vz.: unbeschadet; - mijne rechten: un-beschadet meiner Rechte, mit Vorblt;*halt meiner Rechte. onvermoeibaar, bv. n.: unermüd-lich; I -heid, vr.: Unermüdlichkeit [vr.J. onvermoeid, bv. n.: unermüdet, unab-[assig; I -heid, vr.: Unablassigkeit |vr.J. onvermogeii, o.: Unvermögen |o.l; (gnk.) Impotenz [vr.J; bewijs van-: Ar-menschein [m.J; staat van kennelijk-: Zustand [m.1 der Zahlungsuntahigkeit. onvermogend, bv. n.: bedürftig; de -en, 111. inrv.: die Bedürt'tigen [m. mrv.]; I -heid, vr.: Bedürftigkeit [vr.J. onverpoosd, bv. n. en bw.: unablas-sig, ununterbrochen. onverricht, bv. n.: unverrichtet; -er zake: unverrichteter Dinge. onversaagd, bv. n. en bw.: unver-zagt: I -heid, vr.: Unverzagtheit [vr.J. Ion verschillij-, bv. n.: gleichgültig; I -heid, vr,: Gleichgültigkeit [vr.1. Ionversehillig. bw.: gleichviel; dat is mij das ist mir gleichviel; - of gij meegaat of niet: gleichviel ob Sie mitge-hen oder nicht. onverschrokken, bv.n.: unerschroe-ken, unverzagt, furchtlos; I -heid, vr.: Un-erschrockenheit [vr.J, Unverzagtheit [vr.], Furchtlosigkeit | vr.]. onverschuldigd, bv. n. en bw.: frei-willig; I -heid, vr.: Treiwilligkeit [vr.]. onverslytbaar, bv. n.: unzerreissbar; I -heid, vr.: Unzerreissbarkeit [vr.|. onversneden, bv. n.: (wijn:) rein, un-vermischt; (schrijfpennen:) ungeschnitten. onverstoorbaar, bv. n.: unstörbar; I -heid, vr.: ünstörbarkeit [vr.]. onvertelbaar, bv. n.: nicht zu er-zahlen : (fig.) unsaglich ; I -heid, vr.: Un-saglichkeit [vr.]. 4 onvertogen, bv.n.: unfreundlich; een - woord: ein unfreundliches quot;Wort. onvervaard, bv.n.:Zie het bv. n. onverschrokken. onvervreemd, bv. n.: unveraussert. onverwachts, bw.: unerwartet. ono verwonnen,bv. n.: unüberwunden. onverwyld. bv. n.: unverzüglich, un-verweilt. onverzadelyk. bv.n.: unersattlich; I -heid, vr.: Unersattlichkeit [vr.1. |
on verzegeld, bv. n.: (rcht.) unver-siegelt; (brief:) unpetschirt [ie]. onverzekerd, bv.n.: nicht versichert, nicht assekurirt [ie]; huizen en roerende goederen - laten: Hauser und Mobilien nicht (gegen Feuerschaden) versichern. onverzeld, bv. n.: unbegleitet, ohne Begleitung. onverzetteiyk, bv. n.: (fig.^ unbeug-sam, halsstarrig; I -heid, vr.: Unbeugsam-keit [vr.], Halsstarrigkeit |vr.]. onverziens, bw.: unversehens. onverzoenlyk, bv. n.: unversöhn-lich; I -heid, vr.: Unversöhnlichkeit [vr.|. onverzorgd, bv. n.: unversorgt. onvoldragen, bv. n.: (vlk.) unzeitig -geboren; een - kind: ein Unzeitling [vr.]. onvolmaakt, bv. n.: unvollkommen; -verleden tijd: (tik.) Imperfektum [o.l, Imperfekt [o.|, (die) unvollkommen ver-gangene Zeit; 1 -heid,vr.: Unvollkommen-heit [vr.]. onvolprezen, bv. n.: nicht genug ge-lobt; immer -: nie genug gelobt. onvoorbedacht, bv. n.: (onvoorbe-dachtelijk, bw.): unvorsatzlich. onvoorbereid, bv. n. en bw.: unvor-bercitet; - spreken; aus dem Stegreif sprechen [onr.]. onvoorziens, bw.: unversehens. onvronwelyk, bv. n.: unweiblich; I -heid, vr.: Unweiblichkeit [vr.]. onwaarde, vr.: jtl Unwerth [m.1; van -: null und nichtig; iets van - verklaren: etwas für null und nichtig erklaren. onwaardeerbaar, bv. n.: unschatz-bar; I -heid, vr.: ünschatzbarkeit [vr.]. oiiAvankelbaar, bv. n.: unerschütter-lich; I -heid,vr.: Unerschütterlichkeit [vr.]. onweder, o.: Gewitter [o.], üngewit-ter |o.]. Zie onweers. lt;inwederlegbaar. bv. n.: unwider-leglich; I -heid, vr.: ünwiderleglichkeit [vr.]. onwederroepelyk, bv. n.: Zie bv.n. onherroepelyk. onwedersprekelyk, bv. n.: unwi-dersprechlich; l-heid,vr.: Unwidersprech-lichkeit [vr.]. onwederstaanbaar, bv. n.: Zie bv. n. onweerstaanbaar. onweegbaar, bv.n.: unwagbar; I -heid, vr.: Unwagbarkeit [vr.]. onweer, o.: Zie onweder. onweerbaar, bv.n.: unwehrbar; l-heid, vr.: Unwehrbarkeit [vr.]. onweeren, w. onpers.: wettern. onweers-bui, vr.: 1) Gewitter [o.l, Ungewitter [o.|; I-lucht, vr.: Gewitterhim-mel [m.]; -vogel, m.: (vog.) Gewittervogel [m.; ö], Sturmvogel [m.; ö]; -wolk, vr.: Gewitterwolke [vr.], Wetterwolke [vr.]. onweersprekelgk, bv. n.: Zie bv.n. onwedersprekelyk. onweerstaanbaar, bv. n.: unwider-stehlich ; I -heid, vr.: Unwiderstehlichkeit [vr.]. .. onwel, bv. n.: unwohl, unpasslich; I -heid, vr.: Unwohlbefinden [o.], Unpass-lichkeit [vr.|. onwillens, bw.: wider Willen; willens of gutwillig oder gezwungen. onwys. bv. n.: (handeling, redeneering:)'unklug, unvernünftig; (persoon:) verrückt. |
ON WIJSELIJK.
408
OOLIJK.
|
onwü^eiyk, bw.: uuklugr, unvernünf-tig. onwüze, o.: (das) Unvernünftige. | m. en vr.: (der, die) Verrückte. onyx, m.: (min) Onyx Im.J, Onyxstein [m.]. onze, (verbogen) vnw.: (der, die das) unsrige; de -n, mrv.: die ünsrigen. onzent (met „tenquot;), bw.: beiuns; I van -wege: unsertwegen; om -wil: um unsert-willen. onzienlyk, bv. n.: unsichtbar; I-heid, vr.: Unsichtbarkeit (vr.). onzinnig:, bv. n.: unsinnig, sinnlos; (fig.) wahnsinnig; I -heid, vr.: Unsinnig-keit Lvr.1, Sinnlosigkeit Ivr.J; (fig.) AValm-sinn [m.J, Wahnwitz Lm.]. onzydig:, bv. n.: neutral; (tik.) (van z. n.:) sachlich, (van werkwoorden:) in-transitiv, ziellos; I -heid, vr.: Neutralitat [vr.1. ooft, o.: Obst [o.]; I -boom, m.: Obst-baum lm.; a]; -boomgaard, m.: Obstgar-ten lm.; al; -godin, vr.: (fab.) Göttin Lvr.] des Obstes (Pomona). oog, o.: Auge Lo.j; het - van eene naald: das Oehr einer Nadel; (op kaarten en dobbelsteenen:) Auge to.]; net licht van het -: das Augenlicht, der Augen-stern; met hetbloote -: mit nacktem Auge, mit unbewaffnetem Auge; een blauw -: ein blaues Auge (iemand een paar blauwe -en slaan: Einem ein Paar blaue Augen schlagen [onr.]); een paar groote -en opzetten: ein Paar grosse Augen machen; een goed - hebben : 1) gut aussehen [onr.J, 2) gut sehen können Lonr.]; een goed -hebben op; 1) ein Auge haben aut', gern leiden mógen, 2) Heirathsabsichten tt] ha-ben aut'; een wakend - houden op: ein wachsames Auge haben aut'; iem. of iets in het - houden: Einen oder etwas im Auge behalten lonr.]; een - in het zeil houden: (fig.) Zie zeil; iem. of iets uit het - verliezen: Einen oder etwas aus den Augen verlieren lonr.1; zijne -en den kost geven: (spr.) seine Augen umhergehen lassen [onr.]; zijne -en verklaren: seine Augen ergötzen (- aan: an); iets aan iem. in zijne -en laten druipen : (spr.) Einem etwas theuer [t] zu stehen kommen lassen lonr.], Einen etwas sauer entgelten lassen [onr.]; ik heb het voor mijne -en gezien: (fam.) meine Augen haben es gesehen; ga uit mijne-en: gehe mir ausden Augen; ik heb den ganschen nacht geen - dichtgedaan: ich habe die ganze Xaeht kein Auge zugethan; dat is mij een doorn in het -: (fig.) das ist mir ein Dom (ein Sta-chel) im Auge; uit het - uit net hart: (spr.) aus den Augen, aus dem Sinn. oog-appel, m.: (ontl. en fig.) Augapfel [m.; a]. oogelyn, o.: Aeuglein [o.|. loogen, w. o.: scnauen, sehen lonr.], gueken (- naar: nach); even - (naar, in:) flüchtig einen Bliek werfen lonr.J (nach, in). loogen, o. mrv.: Augen lo. mrv.] (Zie oog); I -blik, o.: Augenblick |m.] (in een -blik: 1. in einem Au^enblicke, 2. im Augenblicke, augenblicklich; op het-blik: im Augenblicke, augenblicklich; op het -blik. toen____: im Augenblicke, als ....); -blikkelijk, bv. n. en bw.: augenblicklich; |
-dracht, vr.: (hik.) Augenbutter [vr.], Eiter lm.] in den Augenwinkeln; -klaar, o.: (pik.) Au^rentrost [m.J; -schouw, vr.: Augenschein [m.J (in -schouw nemen: in Augenschein nehmen [onr.]); -schijnlijk, bv. n.: scheinbar (als bw.: nachdem es sich ansehen lasst, dem Anscheine nach); -schijnlijkheid, vr.: Schein [m.], Anschein lm.]; -verklaring, vr.: Augenergötzung [vr.l; I in overige Sam.: Augen____ oog-liaartje, o.: Augenwimper [vr.]. oogje, o.: Aeuglein lo.]: (van eene naald:) Oehrchen lo.]; (fig.) Wink lm.] mit den Augen; een - houden op: ein wachsames Auge haben auf. oog-kas, vr.: Augenhöhle [vr.]; i-klep, vr.: Zie -leer; -kwaal, vr.: Augenübel lo.]; -leder (-leer), o.: Augenleder [o.|, Augenklappe [vr.l; -lid, o.: Augenlied [o.]; -lonken, w. o.: augeln (het -lonken, z. n. o.: das Augenspiel); -lonkje, o.: Zie lo nkje ; -luikend, bv. n.: unbemerkt (iets -luikend toelaten: Ein Auge bei etwas zudrücken);-luiking, vr.: (das) Ueberse-hen; -lijder, m.: (der) Augenkranke; -lij-deres, vr.: (die) Augenkranke. oogl|jk, bv. n.: schmuck, schön, an-genehm für das Auge; I -heid, vr.: (das) schmucke (schone) Aeussere (Aussehen, Ansehen). oog-merk, o.: Absicht [vr.l; I -ontleding,'vr.: Zergliederung [vr.] des Auges; -opslag, m.: Bliek [m.] des Auges (met een -opslag: mit einem Bliek); -punt, o.: Ge-sichtspunkt [m.]; -rand, m.: Rand [m.; a| des Augenlieds; -ring, m.: (ontl.) Regen-bogenhaut [vr.; a]. oogst, m.: Ernte [vr.]; den - binnenhalen: die Ernte einsammeln; I in Sam.: Ernte____ oogsten, w. b. en o.: ernten. oogster, m.: Ernter [m.]. oogsting, vr.: (das) Ernten. oogstster, vr.: Ernterin [vr.]. oog-wenk, m.: 'Augenwink [m.] (in een -wenk: in einem Nu); I -wit, o.: Au-genweiss |o.], (das) Weisse im Auge;-zeer, o.: Augenübel [o.]; -zweertje, o.: (hik.) Thranengeschwür [o.], Ziegenauge [o.]. ooi, vr.: (drk.) Mutterschat' [o.]; (in ruimen zin:) Schaf [o.]; I -lam, o.; Schaflamm [o.; a|, Schafchen [o.];-lammetje, o.: Schaflammchen [o.], Schafchen [o.]. ooievaar, m.: (vog.) Storch [m.; ój. ooievaars-been. o.: Storchbein [o.] (met -beenen: storchbeinig); I-bek, m.: Storchenschnabel [m.; al (ook fig.en pik.)* -bloem, vr.: (pik.) Storchblume |vr.]; -kuiten, vr. mrv.: (fig.) Spindelbeine |o. mrv.l; -nest, o.: Storchennest Lo.]; -paar,o.:Stor-chenpaar [o.]. ooievaren, w. o.: (fam.) Geld sam-meln. Geld zusammcnscharren, sich be-reichern. ooit, bw.: je. jemals; meer dan -: mehr als je; zoo - (indien -): wenn je,wenn jemals; heb ik - zoo iets gehoord: habe ich je so etwas gehort!; wel, heb ik ooit, tsw.: ach. Du lieber Gott! ook, vgw. en bw.: auch; het is waar -: 1) es ist wahr auch, 2) was ich sagen will, 3) das gestehe ich. ooiyk, bv. n.: schlau, pfilïlg; een -e snuiter: ein Schlaukopf [m.; öj; I -heid. |
OORLOGS-BAZÜ1X.
OOLIJKEUD.
409
|
vr.: Schlauheit lvr.1, Pfiffig-keit fvr.1. ooiykerd, m. en vr.; Schlaukopf lm.; öj. oom. m.: Oheim [m.1, Onkel lm.]; -Jan: (der) Onkel Johann; Jan (iron.) Leihhaus [o.; a] (Zie «Fan); I -kool, m.: (fam.) (der) arme Teufel (neen, -kool: nein, mein lieber!). oompje, o.: Onkelchen [o.l. ooms, in Sam.: Onkels____ oom-zegger, m.: Neffe [m.]; -z^g-g-er-tje, o.: Xeftchen Lo.1; -zegster, vr.: Nicnte; -zegrstertje, o.: Nichtchen [o.]. oonen. w. o.: jungen, Jungen werfen tonr.]. oon-schaap. o.: (das) trachtige Schaf. loor, o.: Zie oir. loor, o.: (ontl. en fig.) Ohr [o.l; op één - liggen: (fig. fam.) ini Bette liegen [onr.J; zijnen hoed op één - zetten: den Hut aufs Ohr setzen; aan één - doof zijn: auf Einem Ohre taub sein; iemand met een - aanzien: zie nek; het is op een -na gevild: es ist beinahe fertig; het ééne - in, en het andere uit: (spr.) .zum einen Ohre hinein und zum andern wieder hin-aus; het - leenen aan: |3] Gehör geben tonr.]; een open - vinden: ein otfenes Ohr finden [onr.J; iem. iets in het - blazen (bijten, fluisteren): Einem etwas ins Ohr flüstern (raunen, blasen |onr.]); iets in zijn - knoopen: Zie knoopen ; iemands - streelen: Einem die Ohren kitzeln; zitten alsof men eene luis in zijn - heeft: (gem.) gramlieh da sitzen [onr.]; door net - van eene turfmand: Zie turfmand; aan iemand ter -e komen: Einem zu Ohren kommen [onr.]. oor-aap, m.: (drk.) Ohraffe [m.1. oorbaar, bv. n.: passend, geziemend, fig.) erlaubt; I -heid, vr.: (das) Passende, das) Greziemende, (figquot;.: das) Erlaubtsein. oor-bel, vr.: Ohrgehange [o.j, Ohr- fehenk [o.J; I-biecht, vr.: (kkl.) Ohren-eichte [vr.|; -blazerij, vr.: Ohrenblaserei lvr.1.ehenk [o.J; I-biecht, vr.: (kkl.) Ohren-eichte [vr.|; -blazerij, vr.: Ohrenblaserei lvr.1. oord, o.: Ort lm.; O en Oe], Gegend [vr.]; in alle -en der wereld: aller Orten, an allen Orten und Enden, überall in der Welt. oordeel, o.; 1) (verstand:) (1) Urtheil lo.l, ürtheilskraft [vr.]. Verstand [m.]; 2) (zienswijze, gevoelen, meening:) Urtheil [o.]; naar mijn -; meinem Urtheile nach; een - vellen over: ein Urtheil tallen über; zijn - zeggen over: sein Urtheil sagen (sein Urtheil abgeben [onr.]) über; 3) (rechterlijke uitspraak, vonnis:) Urtheil lo.l; 4) (bijb.) Gericht [o.l; het jongste (laatste) -: das jüngste (letzte) Gericht; op den dag des -s: am Tage des AVelt-gerichts; 5) (spr.) een leven als een -: ein Höllenlarm [m.], ein Höllenspektakel lo.]. oordeelaar, m.: Urtheiler[m.](- over: über), Beurtheiler [m.] (- over: von). oordeelen, w. o.: urtheilen; (bijb.) richten, verurtneilen; oordeelt niet, opdat gij niet geoordeeld wordet: richtet nicht, auf dass Ihr nicht grerichtet werdet. oordeel-kunde, vr.; Beurtheilungs-kunst [vr.], Kritik [vr.]; I -kundig, bv. n. |
en bw.: kritisch, sachverstandig, (fig.)ver-nünftig. oordeels-dagr, m.; Tag [m.] des Welt-gerichts; I -gave, vr.; Beurtheilungsgabe [vr.], Urtheilsfahigkeit [vr.]; -kracht vr.: Ürtheilskraft [vr.]. oordeel-veller, m.: Beurtheiler lm.]; I -velling, vr.; Urtheil [o.]. oor-doekje, o.: Ohrlappchen [o.|. ooren, o. mrv.; Ohren [o. mrv.]; tot over de -: bis über die Ohren (- verliefd zijn; verliebt sein; - in de schuld zitten: in Schulden stecken); iem. het vel over zijne - halen: Einem das Feil über die Ohren ziehen [ onr.]; eene kleur krijgen tot achter de--: erröthen [t] bis hinters Ohr; nog niet droog achter zijne - zijn: noch nicht trocken hinter den Ohren sein; iets achter zijne - knoopen: sich etwas hinter die Ohren schreiben [onr.]; achter zijne - krabben: sich hinter den Ohren kratzen; zijne - kunnen schudden dat ze klappen: mit aufgehobenem Kopfe gehen können [onr.J, sich vor Niemancfzu scheuen haben; iemand - aannaaien; Einem etwas aufbinden [onr.], Einem etwas weiss machen; iem. de - warm maken: Einem die Ohren warm machen;iem. de - wasschen; Einem den Kopf waschen [onr.]; zoo dat mijne - er van tuiten: so dass meine Ohren davon geilen; zijne -spitsen; die Ohren spitzen; elkander bij dc - krijgen: einander bei den Ohren kriegen, handgemein werden [onr.l;aan iemand een slag om zijne - geven: Einem eine Ohrfeige geben [onr.]; voor doove -preeken: tauben Ohren predigen; geene - naar iets hebben; kein Ohr für etwas haben; kleine potles hebben óók -; (spr.) kleine Kinder horen mehr als man denkt. oor-gaatje, o.; Ohrenlöcherchen [o.], Löcherchen [o.] imOhrlappchen; l-gezwel, o.: Ohrgeschwulst lo.; ül; -hanger, m.: Zie -bel; -klep, vr.: Ohrklappe [vr.], Ohr lo.]. oorkonde, vr.: Urkunde [vr.];-nboek, o.: Urkundenbuch [o.; ü]. oor-kussen, o.: Ohrkissen [o.l. oorlam, o.: 1) Schnaps [m-l. Ration [vr.] Schnaps; 2) (der) befahrene Matrose. oor-lelletje, o.: (ontl.) Ohrlappchen [o.]; -lepeltje, o.: OhrlöftVlchen [o.j;-liet, vr.: Zie -bel. oorlof, o.: 1) Urlaub [m.1; 2) [s] Er-laubniss [vr.]. oorlog, m.; Krieg |in.]; de 80-jarige 30-jarige, enz.) -: der achtzigjahrige drcissigjahrige u. s. w.) Krieg; in tijd van in Kriegszeiten; aan een land den-verklaren; einem Lande den Krieg erkla-ren; - voeren met; Krieg führen mit; ten - trekken; in den Krieg ziehen [onr.]; ten - varen: auf einem Kriegsschiffe dienen, (fig.) in den Krieg ziehen [onr.1; op voet van -: auf dem Kriegsfusse; minister van -; Kriegsminister [m.1; ministerie van -: Kriegsministerium [o.J; het is zijne schuld niet dat de - zoo lang duurt: (spr.) er ist eine gutmüthige [t] Seele. oorlogen, w. o.: Krieg führen (-tegen; mit). oorlogend, bv. n.: kriegführend. oorlogs-bazuin, vr.: Kriegstrompete |
Overal [t].
OORLOG-VOEREND.
410
OPBEURING.
|
[vr.]; I -bedrijf, o.: Kriegsthat (vr.];-behoeften, vr. mrv.: Kriegsbedarf [m. enk.J; -bende, vr.: Kriegshaufen [m.]; -contributie, vr.; Kriegssteuer [vr.]; -geweld, o.: 1) Kriegsgewalt Lvr.], 2) Kriegsgetöso [o.]; -gezind, bv. n.: kriegsgesinnt;-gezindheid, vr.; Kriegsgesinntheit [vr.1; -god, m.; Kriegsgott Lni.1 (Mars [m.]);-godin, vr.: Kriegs^óttin lvr.] (Bellona [vr.J); -kaart, vr.: Knegskarte lvr.], Karte lvr.] vom Sehauplatz des Krieges; -kans, vr.: Kriegrsglück lo.l; -kreet, m.: Kriegsge-sehrei [o.J; -lasten, m. mrv.: Kriegslasten [vr. mrv.]; -ramp, vr.: Kriegsdrangsal [o.]; -tooneel, o.: Kriegsbühne [vr.]; -tijd, vr.: Kriegszeit [vr.] (in -tijd: in Kriegs-zeiten); -vaan, vr.: Kriegsfahne (de -vaan ontrollen: die Kriegsfahne aufsteeken); -verklaring, vr.: Kriegserklarung [vr.]; -wapen, o.: Kriegswaffe [vr.]. oorlof-voerend, bv. n.: kriegführend; l-zuchtig, bv. n.: kriegerisch;-zuchtigheid, vr.: 1) kriegerische Stimmung Ivr.j, 2) (das) Kriegerische. oor-ontleding:, vr.: Zergliederung [vr.] des Ohres; l-peutertje, o.: Ohrenrau-mer [m.]; -rand, nu: Ohrrand [m.; al; -ring, m.: Ohrring [m.]; -schelp, vr.: Onrmuschel [vr.]; -sieraad, o.: Ohrengeschmeide [o.]; -smeer, o.: Zie -vet. oorsprong, m.: Ursprung [m.1. oorspronkelyk, bv. n.: I) (aanvankelijk:) ursprünglich; (theo., de oorsprong zijnde van alle dingen:) ursprünglich; 2) (uit eigen talent scheppend of voortgebracht:) original; een - schrijver: ein Originalverfasser | m.]; een -e roman : ein Originalroman [m.|; -neid, vr.: Ürsprüng-lichkeit [vr.], 2) Originalltat [vr.]; I -e, z. n. o.: Original [o.] oor-spuitje, o.: Ohrspritze [vr.]; I -stutten, vr. mrv.: (zeew.) Ohrstützen [vr. mrv.j. oort, o.: (hist.-mtw.) zwei Deuts. oor-tipje, o.: Ohrlappchen [o.J. oortje, o.: (ontl.) Oenrchen [o.J;(hist.-mtw.) zwei Deuts; (fig. fam.) Pfifferling [m.]; ik geef er geen - om: (fam.) ich kümmere mieh gar nicht darum; dat is mij geen - waard: das ist mir keinen Pfifferling werth [tl; voor een - thuis liggen: nichts zu sagen haben, inz. van getrouwde mannen:) unter dem Pantoffel stehen [onr.]. oor-trompet, vr.: (ontl.) Ohrtrompete [vr.]; I -tuiting, vr.: (das) Ohrenklingen; -uil, m.:(vog.)Ohreule [vr.]; -veeg, vr.: Ohrfeige [vr.], Maulschelle [vr.]; -verscheurend, bv.n.: Ohrzerreissend; -vet, o.: Ohrenschmalz [o.]; -vinger, m.: Ohrfinger [m.1, (der) kleine Finger; -vleugel, m.: (ontl.) Ohr-flügel lm.]; -vormig, bv. n.: ohrförmig; -was, o.: Zie -vet; -worm, m.: (ins.) Ohrwurm [m.; ü], Ohrkneiper |in.]. oorzaak, vr.: Ursache [vr.]; aanlei-dende -: Veranlassung [vr.]; ter oorzake van: [21 we^en; ter oorzake van zijn overlijden : seines Ablebcns wegen. oorzakelpk, bv. n.: ursachlich; I -heid, vr.: Ui'sachlichkeit [vr.1. |
oost, o.: Ost [m.J; - west, thuis best: (spr.) nirgends besser als daheim; de wind is der Wind ist Ost: - ten Noorden: Ost zu Nord; - ten zuiden: Ost zu Süd. I - vr.: niederlandisch Ost-Indien. oostelijk, bv. n.: östlieh. Oosten, o.: (i a. b.) Osten [m.]; 1 -wind, m.: Ostwind [m.]. oosteren, w. o: (van de kompasnaald:) östlieh abweichen [onr 1. oostering, vr.: östliche Abweichung [vr.1, Ostering [vr.]. oosterkim, vr.: (der) östliche Ge-sichtskreis. Oosterling, m. en vr.: Morgenlander [m.], (inz.) Ostindier [m.1, Morgenlanderin [yr.], (inz.) Ostindierin [vr.]; (fig.) Orientalist [m.]. ooster-lueie, vr.: (pik.) Osterluzei [vr.], Hoblwurz [vr.]; I-poort, vr.: (dk.) Morgenhcrizont [m.]. Oosterseh, bv. n.: morgenlandisch, orientalisch. oosterzon, vr.: Ostersonne [vr.]. Oost-lndië, o.: (adk.) Ost-Indien [o.l; 1-indievaarder, m.: Ostindienfahrer [m.j; -indisch, bv. n.: ostindisch (-indisch doof: fam.: sich taub stellend, nicht hören wellend; -indische inkt, m.: Tusche [vr.] (met -indischen inkt teekenen: tuschen). oost-kant, m.:Ostseite [vr.]; I -kust, vr.: Ostküste [vr.]; -noordoost, o.: Ostnordost. [o.l; -noordoostelijk, bv. n.: ostnordöst-licli; -poort, vr.: Ostthor [o.]; -punt, o.: Ostpunkt |m.]; -waarts, bw.: ostwarts; -waartsch, bv. n.: nach Osten gerichtet; -zee, vr.: (adk.) Ostsee [vr.]; -zuidoost, o.: Ostsüdost [o.]; -zuidoostelijk, bv. n.: ost-südöstlich; -zijde, vr.: Ostseite [vr.]. ootje, o.; (das) kleine O; iem. in het - nemen: Einen zum Besten haben. ootmoed, m.: [t| Demuth [vr.]. ootmoedig bv. n.: demüthig [t]; I -heid, vr.: [tl Demüthigkeit [vr.], [t] Demuth [vr.]. on, vz.: auf; - zijn best:) I) am besten, 2) kaum; - zijn minst: 1) am geringsten, 2) wenigstens, mindestens; - zijn ergst: am schlimmsten; - zijn Duitsch: auf Deutsch; - zijn Zondagsch: sonntaglich. I -, bw.: 1) hinauf; de trap -: die Treppe hinauf; 2) auf; - en neer: auf und nieder; 3) (elliptisch:) -: (niet te bed:) auf, (afgeleefa:) abgelebt, (arm:) arm (fam.: abgebrannt), (afgetobd:) erschöpft, (opgebruikt:) zu Ende. I -, tsw.: auf! opaal, m.: (min.) Opal [m.]; I -kleur, vr.: Opalfarbe |vr.]; -kleurig, bv. n.: opalfarbig; -steen, m.: Opal [m.j. opbaggeren, w. b.: aufbaggern. (1) opbellen, w. b.: aufschellen. opbergen, w. b.: (kph.) aufs Lager bringen [onr.]; (fig.) aufbewahren. opbeuren, w. b.: (optillen:) aufheben [onr.]; (uit kwijnenden teestand:) heben [onr.]; (bemoedigen:) ermuthigen [t]; (op-vroolijken:) ermuntern. opbeuring, vr.: 1) Aufhebung [vr.]; |
Van alle met „opquot; aanvangende woorden, die men niet hier mocht vinden, is de beteekenis „auf, en daaraan vastgehecht de beteekenis, die dat woord zonder „opquot; heeft, b. v,:
„9PZoekenquot; — „zoekenquot; beteekent „suchenquot;;
dit vastgehecht aan „aufquot; geeft dus in het l)uitschr„aufsuchenquot;.
OPENBARING.
OPBIECHTEN.
411
|
2) (das) Heben; 3) It] Ermuthigungr [vr.]; 4) Ermunterungr [vr.l. opbiechten, w. b.: beichten; (figr.) gestehen [onr.1. opbieden, w. o.: mehr bieten fonr.], ein höheres Gebot thun [onr.1; tegen iemand Einen überbieten lonr.]. opbieding:, vr.: Ueberbietung (vr.]. opbikken, w. b.: (tech.) abpieken; (fig. pop.) Zie oppeuzelen. opblalfen, w. d. en o.: aufbellen, opbod, o.: (bij veilingen:) Aufstreich fm.J: bij -: im Aufstreich; bij - en afslag: im Auf- und Abstreich. opboeien, w. b.: (zeew.) aufbojen. opboeisel, o. enk.: Seitenbretter lo. mrv.1. opboeten, w. b.: (het vuur:) schüren. opborrelen, w. o.: aufbrodeln. opboksen, w. b.: (koorn:) in Garben binden Lonr.1; (stroo, enz.:) bündeln. opbonwen, w. b.: aufbauen; (fig.) er-bauen. opbrassen, w. o.: (zeew.) auf brassen. I w. b.: (geld:) verprassen. opbreeuwen, \v. b.:(zeew.) kalfatern. opbreken, w. b.: (eene straat:) auf-brechen fonr.], aufreissen [onr.1; (een beleg:) auf heben [onr.]. I w. o.: (heengaan :) fort^ehen [onr.]; (van spijs of drank:) autstossen [onr.j; het zal hem -: (fig. fam.) es wird ihrh theuer [t] zu stenen kommen [onr.]. opbreking:, vr.: 1) Aufbrechung [vr.], Aufreissung [vr.l; 2) Aufhebung [vr.]; 4) (das) Fortgehen; 4) (das) Aufstossen. opbrengen, \v. b.: (in iemands zak brengen:) einbringen [onr.], eintragen [onr.]; (in publieke veiling:) gelten [onr.1; (met een glas:) [3] zutrinken [onr.]; (anders i.a.b.:) aufbringen [onr.]. opbrenger, m.: (van schepen, belastingen, wets-overtreders:) Auf oringer Im.l; (bescheiddoener met een glas:) Zutrinker [m.]. opbrengst, vr.: (oplevering:) Ertrag [m.; a]; (zuiver bedrag van verkochte goederen: )Erlös [m.]. opbulken, \v. o.: (pop., oprispen:) aufstossen [onr.]. opcenten, m.mrv.: Zuschlagsprozente [o. mrv.], Steuerauflagen [vr. mrv.]. opdagen, w. o.: (komen -:) heranrüc-kon, herannahen. opdansen. w. o.: 1) tanzen; 2) zu tanzen anfangen [onr.1; 3) (zich wegpakken:) sich wegpacken, sich fortscheren. opdat, vgw.: damit, auf dass. opdiepen, w. b.: 1) herbeischaffen; zooveel kan ik niet -: so viel kann ieh nicht herbeischaffen; 2) ausgleichen [onr.]; dat zal de kosten niet kunnen -: das wird die Kosten nicht ausgleichen können [onr.]. opdirken, w. b.: (fam.) aufputzen. opdissclien, w. b.: auftischen (ook fig.). opdoemen, w. o.: (dk.) auftauchen, sichtbar werden [onr.]. I -, w. b.: (geesten :) beschwören, zum Vorschein kommen lassen [onr.]. |
opdoen, w. b.: 1) (winterprovisie, enz.:) sich versehen [onr.] mit, sich pro-viantiren [ie] mit; 2) (op schotel doen:) aufthun [onr.], (op tafel brengen:) auf-tragen [onr.]; 3) de droge wasch die trockene Wasche besorgen; 4) (kundigheden :) sammeln; (nieuws :) auffangen [onr.], vernehmen [onr.], horen; (eene verkoudheid:) auffangen [onr.], belvom-men [onr.]. I - (zich), w. w.: sich darbie-ten [onr.1. I z. n. o.: 1) [iel Provianti-rung [vr.l; 2) (das) Aufthun, (das) Auf-tragen; 3) Besorgung [vr.]; 4) (das) Sammeln ; 5) (das) Auffangen. opdokken, w. o.: den Beutel ziehen [onr.], in die Büchse blasen [onr.]. | w. b.: herbeischaffen. opdraaien, w. b.: aufdrehen. I w. o.: sich aufdrehen lassen [onr.];-voor: auf dein Halse haben; moeten - .voor: [31 die Stirn bieten müssen [onr.]; iem. laten - voor: Einem [41 auf den Hals schieben [onr.]. opdracht, vr.: l) Auftrag [m.; a]^ aan iem. de - verstrekken; Einem den Auftrag ertheilen ft]; 2) de - van een boek: (de daad:) die Zueignung eines Buches, (de bewoordingen:) die Zueig-nungsschrift eines Buches, (in beide be-teekenissen:) die Dedikation eines Buches. opdrachtig:. bv. n.: aufgedunsen; I -heid, vr.: Aufgedunsenheit [vr.]. opdragen, w. b.: (het eten:) auftragen [onr.1; aan iem. iets (te doen) -: Einem etwas auftragen [onr.], Einen mit etwas beauftragen [reg.1; een boek, een kunstwerk enz. aan iemand -: Einem ein Buch, ein Kunstwerk u. s. w. zueignen (oder: widmen); de Mis -: (kkl.) die Messeteiern; kleederen geheel -: Kleider giinzlich abtragen lonr.] (abschleissen [onr.], abnüt-zen). ondrager, m.: 1) Auftrager [m.]; 2) Zueigner [m.], quot;Widmer [m.]. opdreunen, w. b.: herleiern. opdringen, w. o.: herandrangen, vor-warts driihgen. I -, w. b.: aufdringen [onr ]. opduiken, w. o.: auftauchen. I -, w. b.: (fig.) auffinden [onr.], (ook:) herholen. opduiking. vr.: 1) (das) Auftauchen; 2) Auffindung [vr.]. opduwen, w. o. en b.: andringen [onr.]. opeen, bw.: auf einander; I -hooien, w. o.: auf einander haufen; -hooping, vr.: Aufhiiufung [vr.l, (fig.) Reihentolge [vr.], Reihe [vr.]; -stapelen, w. b : auf einander stapeln; -stapeling, vr.: Zie -hooping; -volgen, w. o.: auf einander folgen; -volging, vr.: (das) Anfeinander-folgen, (fig.) Reihentolge [vr.], Reihe [vr.l. opeischen. w. b.: 1) auffordern; 2) zurückfordern. opeisching. vr.: 1) Auftbrderung [vr.]; 2) Zurückforderung [vr.]. open. bv. n. en bw.: often (ook fig.), openbaar, bv. n.: 1) offenbar, (fig.) offen; 2) öffentlich; I -heid, vr.: 1) OftVn-barheit; -heid geven aan: offenbar (welt-kundig) machen, 2) Oeffentlichkeit [vr.]; -maken, w. b.: veröffentlichen; -making, vr.: Veröffentlichung [vr.]. openbaren, w. b.: offenbaren. 1 -(zich), w. w.: sich offenbaren. openbaring, vr.: Offenbarung fvr.l (ook theo. en bijb.); de - van Johannes: |
OPEN-DOEN.
OPGEVEN.
412
|
die Offenbarung des Johannes, die Apo-kalypse. open-doen, w. b.: aufmachen, öffnen; j -dring-en, w. b.: autdrangen; -drukken (-duwen), \v. b.: autdrücken. openen, w. b.: ötfnen; (fig.) eröffnen I - (zich), w. w.: sich öffnen; (fig.) sich eröffnen. openend, bv n.: (gnk.) öffnend, den Leib öffnend. open-gaan, w. o.: aufgehen [onr.], sich öffnen; 1-hartig, bv. n.: offenherzig; -hartigheid, vr.: Offenherzigkeit [vr.j. openheid, vr.: Offenheit Ivr.J. open-]iouden,w. b.: offen halten [onr,]. opening:, vr.: Oeffnung |vr.]: (tig.) Erötfnung Lvr.1; - van zaken: Aufschluss. Lm.J über den Stand der Sachen. open-kappen, w. b.: auf hacken; I-krijgen, \v. b.: öffnen, (fam.) auf kriegen; .-leggen, w. b.: aufdecken, (hg.) eröffnen; -maken, w. b.: aufmachen, öffnen;-peuleren, w. b : aufkratzen; -pikken, w. b : aufpicken, aufhacken; -rukken, w. b.: aufreissen [onr.1; -rijten (-scheuren), w. b.: aufreissen [onr.] (als w. o.: sich aufreissen [onr.]); -schoppen, w. b.: mit dem Fusse autstossen [onr.1; -slaan, \v. b.: aufschla-gen [onr.J (als w. o.: sich öffnen);-spalken, w. b.: (tig.) aufsperren; -staan, w. o.: (i.a.b.) offen stehen [onr.J; -stellen, w. b.: öffnen; -tarnen (-tornen), w.b. en o.: auftren-nen; -trappen, w. b.: mit dem Fusse auf-schmeissen [onr.1; -vallen, w. o.: auffal-len [onr.], (tig.) erledigt (vakantj werden [onr.J; -wasschen, w. b.: (de handen:) wund waschen [onr.]; -zetten, w. b.: aufmachen, öffnen (-zetten voor: [3] öffnen). opera, vr.: (tnl. en muz.) Oper [vr.j, Singspiel [o.l; (tig.) Opernhaus [o.; al; de groote -: die grosse Oper, (fig.) das grosse Opernhaus; eene - bouffe: eine komische Oper; I -gebouw, o.: Opernge-baude [o.], Opernhaus [o.; a]; -muziek, vr.: Opernmusik [vr.j. operateur, m.: (hik.) Operateur [m.]; jiron., hoofdpersoon:) Haupturheber [m.]. operatie, vr.: (i. a. b.) Operation [vr.]. I -, in Sam.: Operations.... opera-zaal, vr.: Opernsaal [m.;-salei; I -zanger, in.: Opernsanger [m.j; -zange-res, vr.: Opernsangerin [vr.]. opereeren, w. o. en b.: (i. a. b.) ope-i'iren [ie]. operette, vr.: (tnl.) Operette [vr.], kleine Oper [vr.]; I -muziek, vr.: Opi;ret-ienmusik [vr.]. operment, o.: Operment [o.], Auri-pigment [o.l. op-eten, w. b.: aufessen [onr.]; iets voor zoete koek -: etwas einstecken, et-was hinunterschlucken. op-eter, in.: (iron.) Mitesser [m.],(ook:) Schmarotzer [m.]. opfleuren, w. o.: aufleben, wieder aufolühen. I -, w. b.: aufmuntern, aufhei-tern. opflenring, vr.: 1) (das) Aufleben; 2) Aufmunterung [vr.], Aufheiterung[vr.l. opfokken, w. b.: aufziehen [onr.], züchten. opfokker, m.: Züchter [m.]. opfok king, vr.: Zucht [vr.]. opfrissclien, w. b.: auffrischen. I -, ■w. o.: aufgefrischt werden [onr.]. |
opgaaf, vr.: (ter uitwerking of volbrenging:) Aufgabe [vr.]; (mededeeling:) Angabe [vr.]. opgaan, w. o.: 1) hinaufgehen [onr.]; ten tempel -: zum Tempel hinaufgehen [onr.]; zijn vlieger zal niet -: (spr.) es wird ihm nicht gelingen lonr.]; 2) an-gehen lonr.]; neen, dat gaat niet op: nein, das gent nicht an; als dat omging: wenn das anginge; 3) (i. a. b.) autgehen [onr.]; de zon gaat op: die Sonne geht auf; al het eten is opgegaan: alles Essen ist aufgegangen; deelbaar door zoo of zooveel noemt men een getal, indien de deeling opgaat: (rek.) theilbar [t] durch so oder so viel nennt man eine Zahl, wenn die Theilung [T] aufgeht. opgaand, bv. n.: aufgehend, aufstei-gend; de -e zon: die aufgehende Sonne; de -e linie: (in de geslachtsrekening:) die aufsteigonde Linie. opgaarder, m.: Sammler [m.]. opgaar^ter, vr.: Sammlerm [vr.]. opgaderen. w. b.: Zie opgaren, opgang, m.: 1) Aufgang [m.]; - der zon: Aufgang [in.] der Sonne; 2) Auf- fang [m.; a]; een bovenhuis met afzonerlijken -: ein Oberhaus mit besondern Aufgang; 3) - maken: Eingang[in.] finden [onr.J, in Aufnahme kommen [onr.J, Bei-fall [m.J finden lonr.], in Schwung kommen [onr.J.ang [m.; a]; een bovenhuis met afzonerlijken -: ein Oberhaus mit besondern Aufgang; 3) - maken: Eingang[in.] finden [onr.J, in Aufnahme kommen [onr.J, Bei-fall [m.J finden lonr.], in Schwung kommen [onr.J. opgaren, w. b.: sammeln. opgaring, vr. Sammlung [vr.j. opgave, vr.: Zie opgaaf, opgeblazen, bv n.: aufgeblasen; I -heid, vr.: Aufgeblasenheit [vr.j. opgebruiken, w. b.: aufzehren. opgedirkt, bv. n.: (fam.) geschniegelt; I -heid, vr.: (das) geschniegelte Wesen. opgeefster, vr.: Aufgeberin [vr.j. Zie opgever. opgehoopt, bv. n.: aufgehauft; I-heid, vr.: (das) Aufgehaufte. opgepropt, bv. n.: gepfropft voll, übervoll; I -heid, vr.: (das) Uebervolle. opgeruimd, bv. n.: aufgeriiuint, munter; I -heid, vr.: Aufgeraumtheit Ivr.J, Munterkeit Ivr.J. opgescheept, v. dw.: - zitten met iets of met iemand: etwas oder Einen auf dem Halse haben. opgeschept, v. dw.: aufgeschöpft; het is daar niet -: (fig. fam.) es ist da keine Hülle und Fülle. opgeschikt, bv. n.: Zie opgedirkt, opgeschoten, bv. n.: aufgeschossen, autgewachsen. • opgesmukt, bv. n.: geziert; I -heid, vr.: Geziertheit [vr.]. opgestoken, bv. n.: (gel(J.:) entwen-det, veruntreuet. opgestreken, bv. n.: aufgestrichen ; (met een strijk-ijzer:) gebügelt; met een - (opgezet) zeil. Zie opgezet. opgetogen, 'bv. n.: entzückt; I -heid, vr.: Entzückung [vr.]. opgeven, w. b.: 1) (om te maken of te doen of te raden:) aufgeben [onr.]; aan iemand iets -: Einem etwas aufgeben [onr.J; 2) (gewonnen geven, verloren geven :j aufgeben [onr.J; het spel (den strijd, de hoop) -: das Spiel (den Streit, die Hoffnung) aufgeben [onr.1; de dokter heeft den zieke opgegeven: der Arzt |
OPHOUDEN.
OPGEVEK.
413
|
hat den Kranken aufgegreben; 3) (naar omhoogr steken, aan- of toereiken in de hoogte:) aufgeben [onr.1; 4) (noemen :) zijnen naam seinen Namen aufgeben [onr.]; 5) (opgave doen van:) angeben lonr.l; - hoe iets gemaakt kan worden: angeben [onr.] wie etwas gemacht werden kann; voorloopig de kosten-: vorlaufig die Kosten angeben [onr.]; 6) (uit zijne handen geven, niet langer vasthouden:) hergeben [onr.1; dat is m ij n boek, geef op!: das Buch ist mein, gieb her!; 7) door de keel uitwerpen:) speien [onr.]; bloed -: Blut speien [onr.]. 1 w. o.: (bij verkoudheid, borstkwaal, tering, enz.:) Schleim auswerfen [onr.]; (vochtigheid van gronden of vloeren:) leucht sein; hoog - van: (fig.) viel Aufhebens machen von, (ook:) autsehneiden [onr.1 über. opgever, m.: (van raadsels, van iets dat gemaakt of gedaan moet worden, enz.:) Aufgeber [m.[. opgevin^, vr.: (gewonnen-geving, verloren-geving:) (das) Aufgeben; - van bloed: (das) Blutspeien; - van slijm: Schleimauswurf [m.1. opgewassen, bv. n.: au%ewachsen; tegen hem ben ik niet -: ich bin ihm nicht gewachsen; daartegen ben ik niet -: dem bin ich nicht gewachsen. opgewekt, bv. n.: aufgeweckt, munter; 1 -heid, vr.: Aufgewecktheit [vr.], Munterkeit [vr.]. opgewonden, bv. n.: aufgeregt; i -heid, vr.: Aufregung [vr.]. opgezet, bv. n.: 1) (buik:) aufgebla-sen, aufgetriebcn, gespannt; (aangezicht:) aufgedunsen; 2) (dooae vogels endieren:) ausgestopft; 3) (crediteuren:) betrogen, angeführt, über den Löftel barbiert; 4) niet een - zeil: (fig. tam.) aufgeregt, mit auf-geregter Galle; I -heid, vr.: (van buik:) Gespanntheit [vr.]; (van aangezicht:) Auf-gedunsenheit [vr.]. opgezetene, in.: Insass [m.]. opglt;kzwollen, bv. n.: aufgeschwol-len; I -heid, vr.: Aufgeschwollenneit [vr.|. opgooien, w. b.: aufwerfen [onr.]; een balletje -: (fig.) auf den Busch klopten; een balletje van iets -: (fig.) etwas nur obenhin berühren. opgroeien, w. o.: aufwachsen [onr.], heranwachsen [onr.]. ophaal, m.: (van eene schrijfletter:) Haarstrich [m.l; I -brug, vr.: Zugbrücke (vr.1, Ziehbrücke [vr.];-gordijn, o.: Roll-vorhang [m.; al; -net, o.: (vv.) (das) vier-eckige Zugnetz. ophakken, w. b.: (pop.) geschwind fertig machen. ophakker, m.: (pop.) Pfuscher [m.1. ophakkerij, vr.: (pop.) Pfuscherarbeit [vr.]. ophalen, w. b.: 1) (naar boven trekken:) aufholen; (valgordijnen, eene ophaalbrug, scheepszeilen, vischnetten:) auf-ziehen [onr.]; (drenkelingen, en alles wat in het water ligt of zwemt:) auffischen; 2) (aalmoezen, fooien, gelden, stembriefjes, enz.:) sammeln, einsammeln; 3) (fig.) (verbleekte kleuren:) auffrischen; (wol van laken:) aufkratzen; (eenen muur:) höher aufbauen, erhöhen; zijnen neus -: die Nase nicht triefen lassen lonr.l, (ten tee-ken van minachting:) die Nase rümpfen; |
zijne schouders -: die Achseln zücken; zijn hart aan iets -: sich an etwas zu Gute thun; zijn hart aan iemand -: Einen tüchtig abprügeln, (ook:) Einen tüchtig durchhecheln, Einem tüchtig die quot;VVahr-heit sagen; oude dingen weder -: alte Geschichte berühren (erwahnen, wieder aufs Tapet bringen [onr.]); (van eenen zieke of van iemand die in het achterspit is:) hij zal het misschien nog wel vielleicht wird er sich noch wieder erho-len. ophanden, bv. n.: bevorstehend; dicht - (na -): nahe. ophangen, w. b.: aufhangen; (gerechtelijk!) hangen, henken. I -, w. o.: hangen [onr.]; (kkk.) überm Feuer hangen fonr.]. ophanging, vr.: (i. a. b.) Aufhangung [vr.], (das) Aufhangen. opharken, w. b.: (tnb.) rechen. ophebben, w. b.: 1) auf dem Kopfe haben; 2) een borrel -: einen Schnaps im Kopfe haben, etwas getrunken haben; 3) zijn eten reeds -: scnon gegessen ha-ben ; zijn ontbijt reeds -: sein Frühstüek schon eingenommen haben, schon ge-frühstückt haben; 4) veel met iets of met iemand -: viel auf etwas oder auf Einen halten [onr.1. ophef, m.: Aufheben [o.l, Wesen [o.]; veel - maken van: viel Aufhebens (viel quot;Wesens) von____machen. ophelderen, w. b.: (fig.) erklaren? erlautern. I -, w. o. (en w. w. zich -): sich autklarcn. opheldering, vr.: Aufklarung [vr. |; (fig.) Erklarung [vr.], Erlauterung [vr.]. ophelpen, w. b.: [3] aufhelfen [onr.]. ophlt;kmelaar, m.: Rühmer [m.], Lober [m.]. ophemel aarster, vr.: Rühmerin [vr.J, Loberin [vr.]. ophemelary, vr.: Lobhudelei [vr.1. ophemelen, w. b.: übermassig loben, himmelhoch rühmen, sehr preisen [onr.!. ophemeling, vr.: (das) Rühmen, (dasgt; Loben, (das) Preisen. ophitsen, w. b.: aufhetzen. ophitser, m.: Aufhetzer |m.]. ophitsing, vr.: Aufhetzung: [vr.]. ophitsster, vr.: Aufhetzenn |vr.]. onhoepelen. w. o.: (fam.) sich fort-pacKen. onhoogen. w.b.: höher machen; (schl.) aufhöhen; een bod -: ein Gebot steigern, ein höheres Gebot thun lonr.l. ophooging, vr.: (das) Höhermachen; (schl.) Aufhöhung [vr.]. ophoopen. w. b.: aufhaufen. I- (zich), w. w.: sicli aufhaufen. ophooren. w. o.: mit Verwunderung horen; hij hoorde er van op: er hörte es mit Verwunderung; vreemd - van: mit Erstaunen vernehmen [onr.]. opbonden, w. o.: 1) (niet voortgaan:) auf horen (- met: mit); 2) (halt houden, aanleggen, stil blijven staan:) Halt machen, anhalten |onr.]. I -, w. b.: 1) (op het hoofd houden:) aufbehalten [onr.];2) (nand, hoed, pet, schort, enz., om er iets in te ontvangen;) aufhalten [onr.1, hinhalten [onr.]; 3) (om het vallen te beletten:) auf-recht halten [onr.]; (fig., de eer, den goeden naam, enz.:) aufrecht erhalten [onr.]; |
OPHOUDER.
OPLEIDEN.
414
|
4) (nooddruft, enz.:) halten [onr.J, aufhalten [onr.]; 5) (belemmeren; tijd doen verliezen; aan den praat houden:) auf halten lonr.]; 6) (bij veilingen, niet toewijzen:) zurüeknehmen lonr.J, nicht zuschlagen lonr.]. I - (zich), w. w.: (i. a. b.) sich auf-halten lonr.]. ophouder, m.: Auf halter [m.|. ophoncling:, vr.: 1) Aufhalten [o.]; 2) (ngr.) Aufrechterhaltung Ivr.J; 3) Auf-hören lo.]; zonder -: ohne Auf horen, un-aufhörlich. opliilHehen, w. b.: aufzichen [onr.1; (zeew.) aufhissen. opiaat, o.: (pha.) Opiat [o.]. opinie, vr.: meinung [vr.]; van - zijn: der Meinung- sein; van - veranderen: an-derer Meinung: werden [onr.1; naar mijne -: meiner Meinung nach; de publieke die öffentliche Meinung. opium, o.: (heulsap:) Opium [o.l; -schuiven: Opium kauen; I -handel, in.: Opiumhandel[m.]; -pacht,vr.: Opiumpacht [m.]; het -schuiven: das Opiumkauen; -schuiver, m.: Opiumkauer [m.J. opkamer, vr.: Auftrittzimmer [ o.], Auf-trittstube [vr.]. opkamertje, o.: Auftrittstübchen lo.]. opkisten, w. b.: (eenen dijk: einen Deich) aufdeichen. opkisting, vr.: (de verrichting:) Auf-deicnung [vr.]; (de glooiing;) Böschung [vr.], Abdachung [vr.]. opklaren, w. o.: sich auf klaren, sich aufneitern. opklaring, vr.: Aufklarung Ivr.]. opklimmen, w. o.: 1) hinaufklettern; tegen eenen boom -: an einem Baum hinaufklettern; 2) eene ladder -: eine Leiter aufsteigen [onr.], an einer Leiter hinauf-steigen [onr.]; eene hoogte-: eine Anhöhe hinansteigen [onr.]; 3) (in rang:) empor-steigen [onr.]; tot generaal -: zum Gene-ralsrang emporsteigen [onr.]. opklimmend, bv. n.: steigend, auf-steigend; -e reeks, vr.: (wsk.) steigende Reihe [vr.]; de -e linie, vr.: (in de geslachtsrekening:) die aufsteigende Linie. opklimming:, vr.: Aufsteigung [vr.]; (fig.) Beförderung [vr.]. opknappen, w. o.: (beter worden:) sich erholen. I -, w. b.: 1) auffrischen; 2) Zie oppeuzelen. I - (zich), w. w.: sich putzen, sich umkleiden. opknoopen, w. b.: (i. a. b.) aufknüp-fen. 1 - (zien), w. w.: sich aufknüpfen. opkoesteren, w. b.: zartlich pflegen. opkoesteringr, vr.: zartliche Pnege Ivr.]. opkomen, w. o.: 1) auf kommen [onr.], emporkommen [onr.]; (van zon of maan:) aufgehen [onr.]; (van een onweder:) im Anzug sein; (van mist:) aufsteigen [onr.]; (van geld, pret, lekker eten en drinken, enz.:) net zal spoediger - dan men denkt: es wird schneller ein Ende nehmen [onr.], als man denkt; van Niet -: aus niederem Stande emporkommen [onr.], sich aus niederem Stande emporarbeiten; 2) (ter vergadering, ter terechtzitting, enz.:) sich einfinden [onr.], sich einstellen; voor iem. -: fiir Einen auftreten lonr.]; voor iets -: seine Ansprüche auf etwas geltend ma-chen (voor zijn recht -: sein Recht be-haupten); tegen iets of iemand -: sich einer Sache oder Einem widersetzen (mijne overtuiging komt daartegen op: meine üeberzeugung emport sich dagegen). |
opkomend, bv. n.: heranwachsend; het - geslacht: das heranwachsende Ge-schlecht. opkomst, vr.: 1) (tig.) Emporkommen [o.];.2) (ter kerk, ter vergadering, in komedie, op concert, enz.:) [T] Theilnahme [vr.], (fig.) Anzahl [vr.] der sich einfin-denden Personen. opkoopen, w. b.: aufkaufen. opkooper, m.: Aufkaufer [m.]. opkooperü, vr. (opkooping, vr.): Autkaufung [vr.], (das) Aufkaufen. opkoopster, vr.: Aufkauferin [vr.]. opkorten, w. o.: dem Ende entgegen gehen lonr.], kürzer werden [onr.]. opkorting:, vr.: (das) Kürzerwerden. opkrassen, w. b.: auf kratzen. I -, w. o.: tortgehen [onr.], sich fortmachen. opkrimpen, w. o.: einschrumpfen, zu-sammenschrumpfen; tegen den wind -: (zeew.) gegen den quot;Wind einkrimpen. opkrimping:, vr.: Einschrumpfung [vr.|. opkrüg:en, w. b.: (pop., i. a. b.) auf-kriegen; I opgekregen: aufgekriegt. opkunnen, w. o.: 1) hinaufkönnen [onr.]; de ladder niet die Leiter nicht hinaufkönnen [onr.1; 2) ein Ende nehmen können [onr.]; het kan niet op: (iron.) es ist als ob es kein Ende nehmen könne; het kan niet op tusschen hen: (iron.) es scheint sie können nicht ohne einander leben. I-, w. b.: (fam.) aufkriegen können; zijne pret wel -: (iron.) keine Gefahr laufen [onr.1 vor Freude zu sterben. opkweeken, w. b.: aufziehen [onr.], erziehen [onr.]. opkweeker, m.: Aufzieher [m.], Er-zieher [m.]. opkweeking:, vr.: (das) Aufziehen, Erziehung [vr.]. op kweekster, vr.: Aufzieherin [vr.], Erzieherin [vr.]. opkyken, w. #o.: die Augen aufschla-gen [onr.]; vreemd - van: grosse Augen mach en bei. oplaag: (oplage), vr.: (typ.) Auflage [vr.J. oplang:er, m.: (zeew.) Auflangei [m.]. oplappen, w. b.: zusammenflicken; (gnk.) ooenhin heilen. oplapping:, vr.: (das) Zusammenflicken ; (gnk.) Heilung [vr.] nur obenhin. oplaten, w. b.: auflassen [onr.1; een vlieger -: einen Drachen aufsteigen lassen [onr.J. oplegden, w. b.: 1) auflegen; geen cent meer er -: kein Pfennig mehr drauf-legen; aan iemand eene klad of een lak Einem einen Makel auflegen; aan iem. eene straf, eene boete, het zwijgen -: Einem eine Strafe, eine Busse, das Schwei-gen auferlegen; een schip -: (zeew.) ein Schiff auflesren ; 2) geld -: Geld zurück-legen. Geld bei Seite legen; 3) (tech.) fourniren lie]; eene met mahoniehout opgelegde tafel: ein mit Mahagoniholz four-nirter [ie] Tisch. oplegrsel, o.: (kim.) Besatz [m.; a|. opleiden, w. b.: 1) eene dame ten dans -: eine Dame zum Tanz führen; 2) -voor officier, voor dokter, voor de koop- |
OPLEIDING.
OPPER.
415
|
vaardij, voor den handelstand: zum Offi-zier, zum Arzt, für die Kauffahrtei, für den Handelstand heranbilden; 3) ik wil mijnen zoon laten - voor architect: ich will aus meinem Sohne einen Architekten machen. opleiding^ vr.: Ausbildungr [vr.]. oplepelen, w. b.: (figr. fam.) auftischen. opletten, w. o.: Acht geben Lonr.1. oplettend, bv.n.: aufmerksam; I-heid, vJ.: Aufmerksamkeit [vr.]. opleveren, w. b.: 1) liefern; 2) ein-bringen lonr.J; (fig.) nützen, geben Lonr.]; 3) (aangenomen werk:) übergeben [onr.l. oplevering:, vr.: (van aangenomen werk:) üebergabe Ivr.]. oplichten, w. o.: (helderder worden:) sich aufhellen. 1 w. b.: (optillen:) auf-heben lonr.]: (een oplichter zijn:) gau-nern; iemand - vopr een zeker geldbedrag: Einen hinterlistig um eine gewisse Geldsumme betrügen. oplichter, m.: Gauner [m.]. oplichtery. vr.: Gaunerei |vr.]. oplichting, vr.: (optilling:) Aufhe-bung [vr.1; (schelmerij:) Gaunerei Ivr.]. oplichtster, vr.: Gaunerin [vr.]. oploop, m.: Auflauf Lm.; ü]. oploopen, w. o.: 1) auflaufen [onr.j, aufschwellen [onr.]; 2) (schulden, interesten, enz.:) auflaufen [onr.]; de interesten laten -: die Zinsen autiaufen lassen Lonr.J; 3) hinauflaufen [onr.l; hij liep de trap op: er lief die Treppe hinauf. I -, w. b.: 1) (opsporen:) auffischen, aufgabeln, herholen; 2) (opdoen:) sich zuziehen [onr.]; eene verkoudheid -: sich einen Schnupfen zuziehen [onr.]; een pak slaag -: eine Tracht Schlage bekommen lonr.]. oploopend. bv. n.: auflaufend; -e renten: Zinseszinsen [vr. mrv.]. I op 1 o o-pend, bv.n.: auifahrend,aufbrausend, jah-zornig; -heid,vr.: Jahzorn lm.]. oplosbaar, bv. n.: auflösbar; I -heid, vr.: Auflösbarkeit [vr.]. onlosnen, w. b.: (raadsels, ingewikkelde vragen, enz.:) lösen, autlösen; 1 w. o. (en w. w. zich -): sich auflösen. oplossing, vr.: (van een raadsel, een ingewikkeld punt, enz.:) Lösung [vr.]7 Auflösung [vr.]; (schk.) Auflösung [vr.]. opluiken, w. o.: (van bloemen:) auf-gehen [onr.], sich öffnen, sich entfalten; (van kinderen:) aufblühen. opluiking, vr.: 1) Entfaltung [vr.]; 2) (das) Aufblühen. opluisteren, w. b.: verherrlichen; (boeken:) illustriren [ie]; opgeluisterd: illustrirt [ie]. opluistering, vr.: Verherrlichung [vr.J; (van boeken:) Illustration [vr.]. opmaakster, vr.: (van geld:) Ver-schwenderin [vr.], Vergeuderin [vr.j; (van dameshoeden, enz.:) Putzmacherin [vr.J. opmaken, w. b : 1) (gold:) verschwen-den, vergeuden; (eten of drinken:) auf-zehren; (bedden, het hoofdhaar, enz.:) machen; (dameshoeden, enz.:) ausstaffiren [ie]; (typ.) in Seiten oder Kolumnen ab-theilen [t]; de kosten -: die Kosten be-rechnen; de rekening -: die Rechnung machen; eenen inventaris -: ein Inventa-rium aufnehmen [onr.J; 2) - uit: schliessen [onr.J aus, folgern aus, abnehmen [onr.J aus. I - (zich), w. w.: sich aufmachen, sich auf den Weg begeben Lonr.1 (- naar : nach}; zich - ten strijde : sich in den Kampf begeben Lonr.]. |
opmaker, m.: (doorbrenger:) Ver-schwender |m.], Vergeuder [m.J. opmarcheeren, w. o.: 1) aufmar-schiren [ie]; 2) abmarschiren [ie], sich fortpacken. opmerkeiyk, bv. n.: bemerkens-werth [t], merkwürdig; I -heid, vr.: (das) Bemerkenswerthe [tj, (das) Merkwürdige. opmerken, w. b.: bemerken. I -, w. o.: wahrnehmen Lonr.J, beobachten. opmerkens-waard (-waardig), bv.n.: bemerkenswerth Lt], bemerkenswürdig. opmerker, m.: Beobachter Lm.J. opmerking, vr.: 1) Bemerkung [vr.]; 2) Beobachtung [vr.J. opmerkster, vr.: Beobachterin [vr.J. opmerkzaam, bv. n.: aufmerksam; I -heid, vr.: Aufmerksamkeit [vr.J. opmeten, w. b.: ausmessen [onr.J, ver-messen [onr.J. opmeter, m.: Ausmesser [m.], Ver-messer [m.J. opmeting, vr.: Ausmessung [vr.J, Ver-messung [vr.J. opmetselen, w. b.: (k a. b.) auf-mauern. opnaaisel, o.: Besatz [m.; aj. opnemen, w. o.: emporkommen [onr.], in Schwung kommen lonr.J, guten Fortgang haben. I -, w. b.: (i. a. b.) aufnehmen [onr.J. opnemer, m.: Aufnehmer [m.J. opneming, vr.: 1) Aufnahme [vr.J; 2) (der) gute Fortgang, (das) Emporkommen. opnieuw, bw.: von Neuem, aufsNeue, nochmals. opnoemen, w. b.: nennen Lonr.J, her-nennen Lonr.J. opnoeming, vr.: fdas) Hernennen. opontbieden, w. o.: aufbieten [onr.l. opontbieding, vr.: 1) Aufgebot [o.J; 2) Aufbietung [vr.J. oppassen, w. o.: 1) (zich gedragen:) sich aufführen; goed of slecht -: sich gut oder schlecht aufführen; beter gaan -: anfangen lonr.1 sich besser aufzutühren; 2) (anders i. a. b. als w. o.:) aufpassen. I-, w. b.: (eenen hoed, eene pet of ieder ander hoofddeksel:) aufpassen, probiren [iel; (eenen heer, als oppasser:) bedienen, auf-warten; (eenen zieke:) warten, pflegen; (kinderen, dieren, vogels, enz.:) hüten, Sorge für .... tragen [onr.J. op pas send. bv. n.: ordentlich, brav; 1 -heid, vr.: Oraentlichkeit [vr.J, Brav-heit [vr.J. oppasser, m.: Lohndiener [m.J, Auf-warter [m.J; - bij zieken: Krankenwarter [m.]. oppasseres, vr.: Aufwarterin [vr.] - bij zieken: Krankenwarterin [vr.]. oppassing, vr.: Verpflegung [vr.J, Ver-sorgung [vr.J.' oppasster, vr.: Zie oppasseres, lopper, m.: Schober [m.J, Heuschober [m.J. lopper, in Sam. (JfB. De niet hier vermelde woorden vangen in het Duitsch aan met „Oberquot; ____) I -best, bv. n. en bw.: ausgezeichnet, vortrefflich; -bestuur, o.: 1) Regierung [vr.J, 2) Oberherrschaft [vr.], |
OPSCHRIFT.
OPPEREN.
|
Oberlei tung: [vr.]; -bestuurder, m.: Regent [m.]; -dan, bw.: in das Dorf (-dan gaan: ins Dorf gehen [onr.]); -koopman, m.: (kpv.) Supercargo [m.]; -machtig, bv. n.: allgewaltig; -majesteit, vr.: höcnste Ma-jestat Ivr.J; -man, m.: (mtsl.) Handlanger [m.]; -vlak, o.: Oberflache [vr.]; -vlakkig, bv. n.: oberflachlich; -vlakkigheid, vr.: Oberflachlichkeit Ivr.]; -vlakte, vr.: Oberflache [vr.J; -wal, m.: (zeew.) Opperwal! Tm.]; -wezen, o.: (theo.: das) höchste quot;Wesen. opperen, w. b.: 1) vorbringen [onr.], aufs Tapet briugen [onr.], in Vorschlag bringen fonr.J; twijfel -: Zweifel aussern; 2) (hooi:) in Haufen (in Schober) setzen, aufschobern. I -, w. o.: Handlanger eines Maurers sein. opperst, bv. n. (o. tr.): oberst, höchst; het -e Wezen: das höchste Wesen. opperste, m. en vr.: (der, die) Obere, (der, die) Oberste. oppeuzelen, w. b.: (fam.) aufessen [onr.]. oppoken, w. b.: schüren, aufschü-ren. opponeeren, w. b.: opponiren [ie], opponent, m.: Opponent [m.], Gegner [m.J. opporren, w. b.: 1) (iem.:) wecken; (fig.) auf hetzen, aufstacheln; 2) (het vuur:) Zie oppoken. opportuniteit, vr.: Opportunitat [vr.1, Zeitgemassheit [vr.]. opposant, bv. n.: opposant, oppositie, vr.: Opposition [vr.]; I -blad, o.: Oppositionsblatt [o.; a]; -partij, vr.: Oppositionspartei [vr.]; -schrijver, m.: Oppositionsschreiber [m.]. oppotten, w. b.: aufsparen, zurück-legen. opproppen, w. b.: voll pfropfen, voli stopten; I opgepropt vol: gepfropft voll. opraapsel, o. (opraapseltje, o.):Mahr-chen [o.l, Marchen [o.]. oprakelen, w. b.: aufschüren, auf-stöbern; (fig.) aufwarmen. opraken, w. o.: zu Ende gehen [onr.]. oprapen, w. b.: vom Boden auf-nehmen [onr.]; (fig. fam.) aufraffen, zu-sammenraffen; niet van de straat opgeraapt: (fig.) nicht auf der Strasse gefun-den. oprecht, bv. n.: aufrichti^:; (fig.) echt, b. v.: de -e Haarlemmer olie: das echte harlemer Oei; I -heid, vr.: Aufrichtigkeit [vr.]. oprechteiyk, bw.: aufrichtig. oprechten, w. b.: Zie oprichten, opredderen, w. b.: aufraumen. opredderins, vr.: Aufraumung Ivr.J. oprekenen, w. b.: zusammenrech-nen, zusammenzahlen; (fig., vuur:) aufschüren. oprekken, w. b.: (de wasch:) rec-ken. oprenient, o.: Operment [o.]. oprichten, w. b.: (opbeuren, optillen, opheffen, overeind brengen:) auf-richten; (stichten, in het aanzijn roepen, tot stand brengen:) aufrichten, errichten, stiften. |
oprichter, m.: Aufrichter [m.], Errich-ter [m.], Stifter [m.]. oprichting:, vr.: Aufrichtung [vr.], Ernchtung [vr.1, Stiftung [vr.]. oprichtster, vr.: Aufrichterin [vr.1, Stifterin [vr.]. opridderen, w. b-: Zie opredderen. oprispen, w. o.: aufstossen [onr.]. oprisping, vr.: Aufstossung [vr.]. oprit. m.: Auffahrt [vr.J. opritsen, w. b.: Zie ophitsen, oproer, o.: Aufruhr lm.]; in - zijn: in Autruhr sein; in - komen tegen: sich empören gegen; - maken: einen Aufruhr erregen. oproerig, bv. n.: aufrührerisch; I -heid, vr.: (das) Aufrührerische. oproer-kreet, m.: Schrei jm.] des Aufruhrs (-kreten, m. mrv.: Geschrei [o. enk.] des Aufruhrs). oproerling, m.: Aufrührer [m.]. oproer-niaker (-stichter, -stoker, -vinK), m.: Aufruhrstifter [m.|; I-vaan, vr.: Fahne [vr.] des Aufruhrs. opruien, w. b.: aufwiegeln, aufhet-zen. opruier, m.: Aufwiegler [m.], Aufhet-zer [m.]. opruiing, vr.: Aufwieglung [vr.], Aut-hetzung [vr.]. opruimen, w. b. en o.: (i. a. b.) aufraumen. oprukken, w. o.: 1) aufbrechen [onr.], aufmarschiren [ie]; tegen den vijand -: auf den Feind anrücken, dem Femde entgegenrücken; 2) (fam.) sich .auf- und davon machen; 3) (iron.) abmarschiren [ie], sterben [onr.]. opry, m.: Zie oprit. opryden, w. o.: (in rijtuig:) fortfah-ren |onr.], (te paard:) fortreiten [onr.]; (fig. fam.) zum Henker gehen [onr.]; den weg -: den Weg hinauffahren [onr.] (te paard: hinaufreiten [onr.]). opschepen, w. b.: (iemand met iets: Einem etwas) auf den Hals laden [onr.]; I met iemand of iets opgescheept zitten: Einen oder etwas auf dem Halse haben. opscheppen, w. b.: aufschöpfen; den boel -: (iron.) einen Spektakel machen. opschieten, w. b.: (i. a. b.) aufschies-sen [onr.]. I -, w. o.: (opgroeien:) auf-schiessen [onr.]: (vorderen, vooruitgaan :) von Statten gehen [onr.], vorwarts kommen [onr.]; (het einde naderen :) dem Ende nahe kommen [onr.]. opschik, m.: Putz [m.1, Aufputz [m.]. opschikken, w. o.: hinaufrücken, Platz machen. I -, w. b.: aufputzen, auf-stutzen. I - (zich), w. w.: sich aufstut-zen. opschommelen, w. b.: (fam.) auf-stöbern. opschorten, w. b.: (kleederen:) auf-schürzen; (fig., uitstellen, verschuiven:) aufschieben [onr.], verschieben [onr.]; (wachten met:) warten mit. opschorting, vr.: Aufschürzung [vr.]; (fig.) Aufschiebung [vr.], Verschiebung-[vr.J. opschrift, o.: (van brieven, pakjes, fiesschen, doozen, enz.:) Aufschritt (vr.] ; (van gedenkteekenen, gebouwen, enz.:) |
OPSCHROKKEN.
417
OPSTRIJK ING.
|
Inschrift [vr.]; (van geldstukkon, legpenningen, enz.:) Umschrift [vr.]; (boven dichtstukken, losse verhalen, enz.:) Üeber-schrift lvr.1. opschrokken, w. b.: aufschlucken, verschlingen [onr.]. opHchrnf-boek, o.: 1) Notizbuch [o.; ü], 2) Hausnaltungsbuch [o.; ü]. opnehry ven, w. b.: aufschreiben [onr.1; den boedel (den boel) das In-ventarium aufnehmen [onr.l. opsehuclden, w. b.: anfschütteln. opselmdding:, vr.: (das) Anfschütteln; (fig.) Tumult |m.]; in - brengen; in Aufregung bringen [onr.]. opschniven, w. b.: aufschieben [onr.l, hinaufschieben [onr.]. I -, w. o.: Zie w. o. opschikken. opsjorren, w. b.: (zeew.) aufsorren. opslaan, w. b. en o.: (i.a.b.) aufschla-gen [onr.]. opslag:, m.: l)Aufschlag [m.; al (i.a.b. behalve de volgende): 2) - vragen: um Erhöhung (vr.| des Arbeitslohns tragen [reg.1; -krijgen: Erhöhung des Arbeitslohns bekommen [onr.], (fig. iron.) Prügel bekommen [onr.]; - van huishuur: Erhöhung [vr.] der Hausmiethe [t]; - van den prijs: Erhöhung [vr.1 des Preises. opslokken, w. b.: aufschlucken, verschlingen I onr.l. opslokker, m.: Verschlinger [m.1. opsluiten, w. b.: einsperren, ein-schliessen [onr.]. opsluiting:, vr.: Einsperrung [vr.], Einschliessung [vr.]; eenzame -: (rcht.) Einzelhaft [vr.]. opsiyten, w. b.: abnützen I -, w. o.: sich abnützen. opsiyting:, vr.: Abnützung [vr.]. opsinuk, m.: Schmuck |m.J. opsmukken, w. b.: schmücken, auf-schmücken. opsnorcler, m.: (fam.) Ausspürer [m.], Aufgabler |m. I. opsnorren, w. b.: (fam.) ausspüren, aufgabeln. opsnorring:, vr.: Ausspürung [vr.], (das) Aufgabeln. opsnorster, vr.: Ausspürerin [vr.], Aufgablerin [vr.]. opsommen, w. b.: zusammenzahlen; (fig.) aufzahlen, hcrzahlen. opspalken, w. b.: (wijd opendoen:) aufsperren. opspalking:, vr.: Aufsperrung [vr.J. opsparen, w. b.: Zie opgaren, opspeelster, vr.: (fig. iron.) Spek-takelmacherin [vr.]. opspelden, w. b.: aufstecken. opspelen, w. b.: (eene kaart:) aus-spielen. I w. o.: (spl.) spielen, (ook:) zu spielen anfangen [onr.]; (fig. iron.) einen Spektakel machen. opspel er, m.: (fig. iron.) Spektakel-macner [m.]. opsporen, w. b.: aufspüren. opsporing:, vr.: Aufspürung [vr.]. opspraak, vr.: (üble) Nachrede: om alle - te vermijden: um alle Nachrede zu vermeiden [onr]; in - brengen: in üble Nachrede bringen [onr.]; in - komen: ins Gerede kommen [onr.|. opstaan, w. o.: (i. a. b.) aufstehen |
[onr.]; uit de dooden -: von den Todten [t] auferstehen [onr.|. opstaand, bv. n.: stehend; -e kraag, (der) stehende Kragen. opstaander, m. (opstaanster, vr.): ik ben geen vroeg ich stehe nicht früh auf. opstal, m.: Gebaude [o.l. opstand, m.: 1) Aufstand [m.; ö], Insurrektion [vr.], Empörung [vr.1; 2) (bwk.) Bauriss [m.]; 3) - van eenen winkel: Ladengestell [o.]. opstandeling:, m.: Insurgent [m.|. opstanding:, vr.: (theo.) Aufersteh-ung [vr.]. opstappen, w. o.(fam.) fortgehen [onr.]. opsteken, w. o.: (van den wind:) sich erheben [onr.l. I w. b.: I) (omhoogsteken:) emporheben [onr.l; het hoofd -: (fig.) sich rühren; de horens -: (fig.) sich widerspenstig zeigen; de ooren -: die Ohren spitzen; 2) (aansteken, b.v. vuur, licht, kaars, lamp, enz.:) anzünden; 3) geld Geld unterschlagen lonr.J. opstel, o.: Aufsatz [m.; a]. opstellen, w. b.: (soldaten, palen, enz.:) aufstellen; (geschriften:) abtassen, opsteller, m.: Verfasser [m.]. opstelling:, vr.: 1) Aufstellung [vr.1; 2) (schriftliche) Abfassung [vr.]. opstoken, w. b.: (vuur:) schüren, auf-brennen |onr.]; (fig., menschen:) auf het-zen. opstok er, m.: (fig.) Aufhetzer [m.]. opstok erü, vr.: (fig.) Aufhetzerei [vr.]. opstok ing:, vr.: (fig.) Aufhetzung [vr.|. opstookster, vr.: (fig.) Aufhetzerin [vr.j. opstooten, w. b.: aufstossen [onr.l, hinaufstossen [onr.]: (fig.) aufjagen [reg.]; (fam.) anmahnen; (pop.) fertig machen; (iron.) ausfindig machen; (ook:) aufstö-bern, auffischen. opstooter, m.: (pop.)Zie ophakker. opstoppen, w. b.: 1) vollstopfen, vollpfropfen; 2) versperren; 3) het water das Wasser in seinem Lauie hemmen. I -, w. o.: eine Pfeife stopten. opstopper, m.: (pop.) Schlag [m.; al, Maulschelle [vr.], Ohrteige [vr.1. opstopping:, vr.: 1) (das) Vollstopfen; 2) Versperrung jvr.l; - van het water: Hemmung [vr.| des Wassers, opstouwen, w. b.: Zie opstuwen, opstoven, w. b.: (kkk.) schmoren; I opgestoofd vleesch: Schmorfleisch jo.]; opgestoofde aardappelen: gesehmorte Kartoffeln. opst4»ving:, vr.: (das) Schmoren. opstroopen, w. b.: aufstreifen. opstrooping:, vr.: Aufstreifung [vr.1. opstrjuden, w. b.: hartnackig benaup-ten (- iets aan iemand: etwas gegen Einen). opstryding:, vr.: hartnackige Behaup-tung [vr.|. opsfryken, w. b.: (in de hoogte:) aufstreichen [onr.l; (met een strijk-ijzer:) bügeln; geld -: Geld einstreichen [onr.J. opstryking:. vr.: 1) (das) Aufstreichen; 2) (das) Bügeln; 3) (das) Einstreichen. |
Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitseh, 2de druk.
OPVORDEREN.
OPSTUIVEN
418
|
oimtulven, w. o.: aufstauben, aut-stieoen fonr.]; (fig-.) autfahren lonr.]. o pst ui vi uk, vr.: (das) Aufstauben, (das) Aufstieben; (fig.: das) Auffahren. opsturen, w. b.: Zie opzenden, opstuwen, av. b.: autstauchen; (fig.) aufthürmen [t]. opstuwing:, vr.: (das) Autstauchen; (fig. das) Aufthürmen ft). opsty^en, w. o.: aufsteigen [onr.J. optassen, w. b.: aufhaufen, auftassen, aufschichten, aufstapeln. optassing:, vr.: Aufhaufung [vr.],(das) Aufnaufen. optatief, m.: (tik.) Optativ [m.J, wün-schende Art [vr.1. opteeren, w. b.: [ie] optiren (- voor: für); - voor: wahlen. I NB. Niet te verwarren met opteren. optellen, w. b. en o.: (rek.) zusam-menzahlen, addiren [iel; (fig.) aufzahlen. optelling:, vr.: (rek.) Addition Lvr.]; (fig.) Aufziihlung Ivr.J. optel-som, vr.: (rek.) Aufgabe [vr.] zum Addiren [iel. opteren, w. b.: 1) (geld en goed, voorraad van levensmiddelen:) aufzehren; 2) (met teer bestrijken:) theeren [tl, be-theeren [tl. (ook:) aufs Neue betheeren |t|; 3) (al de teer gebruiken:) alles Theer [Tl verwenden, 1 NB. Niet te verwarren met opteeren. optica, vr.: Optik [vr.1, Lichtlehre [vr.j: (fig.) Bilderkasten [m.1, Guckkasten lm.|. optiei. m. mrv.: Optiker [m. mrv.]. opticus, m.: Optiker lm. enk.]. optie, vr.: Option jvr.l, Wahl [vr.]; voor drie jaren en drie jaren inauf drei Jahre, nebst anderen drei Jahren auf Wahl. optillen, w. b.: aufheben lonr.]. optilling:, vr.: Auf hebung [vr.]. optimaat, m.: (hist.) Optimat jm.J. optimisinus, o.: Optimismus [m.|. Optimism [m.]. optimist, m.: Optimist [m.] optimistiscli, bv. n.: optimistisch, optimmeren, w. b.: autzimmern. optiminering, vr.: Aufzimmerung [vr.l. . optisch, bv. n.: optisch. optoclit, m.: Aufzug |in.; ü|. optooien, w. b.: aufschmücken, aus-stamren [ie]. optooisel, o.: Schmuck [m.]. optoomen, w. b.: (paarden:) aufzau-men; (hoeden:) auf krampen. optooming:, vr.: 1) Aufzaumung [vr.]; 2) Aufkrampung [vr.]. optrede (optree), vr.: Auftritt [m.]. optreden, w. o.: auftreten lonr.]. optreding:, vr.: Auftreten [o.]. optrekje, o.: 'Sommerhauschen lo ], kleme Soiiimerwohnung [vr.]. optrekken, w. b.: 1) aufziehen [onr.], emporziehen lonr.]; den neus -: die Nase rüinpfen; 2) aufbauen, aufführen; eenen muur eine Mauer aufführen; eene verdieping op een huis ein Haus um ein Stockwerk höher machen; 3) (rek.) zu-sainmenzahlen, addiren [ie]. I -, w. o. :(van mist, damp, rook, enz.:) aufsteigen [onr.j, emporsteigen jonr.l; (van opgelegd hout, opgeplakt papier, enz.:) zusammenziehen [onr.l, sich verziehên [onr.J; (van de wacht:) aufziehen [onr.]; (iron, van individuen :) sich fortpacken; den ganschen nacht met een schreeuwend kind -: die ganzc* Nacht mit einem schreienden Kinde zu schaffen haben. |
o pit rekking:, vr.: 1) (in de hoogte:) Auiziehung [vr.]; (van mist, enz.:) (das) Aufsteigen: 2) (opbouwing:) Aufführung [vr.]; 3) (rek.) Zusammenzahlung [vr.J, Addition [vr.]. tiptuigen, w. b.: (paarden:) anschir-ren ; (schepen:) auftakeln, zeugen. optuigring:, vr.: 1) Anschirrung [vr.]; 2) Auftakelung [vr.]. opvaart, vr.: (i a. b.) Auffahrt [vr.]. opvallen, w. o. (germanismus): aut-fallen |onr.]. opvallend, bv. n.: (germanismus:) auffallend. opvaren, w. o.: 1) auffahren lonr.], hinauffahren [onr.]; de rivier -: den Fluss hinauffahren lonr.]; 2) (fig., opvliegen:) auffahren [onr.]. opvarenden, m. mrv.: Schiffsbeman-nung [vr. enk.]; al de passagiers zijn gered, doch van de - zijn twee man omgekomen : alle Passagiere sind gerettet, al-lei n von der Bemannung sind zwei Mann umgekommen. opveilen, w. b.: versteigern [m.]. opveiler, m.: Versteigerer [m.J. opveiling^, vr.: Versteigerung [vr.J. opverven, w. b.: (voorwerpen, met de verfkwast:) anstreichen lonr.]; (voorwerpen, in de verf kuip:) auffarben;(verf:) verorauchen. opverving:, vr.: 1) (das) Anstreichen; 2) Auffarbung [vr.J; 3) Verbrauch [m.J. o p vliegden, w. o.: auffliegen [onr.J; (fig.) auffahren [onr.J. opvliegrend, bv. n.: auffahrend, aufbrausend; I -heid, vr.: (das) auffah-rende Wesen. opvoed-kuiide, vr.: Erziehungslehre [vr.], Padagogik [vr.J; I -kundig, bv. n.: piidagogisch; -kundige, m.: Padagog [m.J. opvoeden, w. b.: erziehen [onr.J; I welopgevoed, bv. n.: wohlerzogen. opvoeder, m.: Erzieher [m.J. opvoeding:, vr.: Erziehung [vr.J; zonder -: ohne Bildung, ungebildet, (fam.) ungehobelt. opvoeding:s-g:estielLt,o.: Erziehungs-anstalt [vr.J; I -kunst, vr.: Erziehungs-kunst [vr.]. opvoedster, vr.: Erzieherin [vr.J. opvoeren, w. b.: (in de hoogte:) anf-führen; (ten tooneele brengen:) aufführen; (de prijzen van koopwaren, loonen, enz.:) steigern, in die Hohe treiben [onr.J I -(zich), w. w.: sich in die Höhe arbeiten; zich te hoog willen -: zu hoch hinaus wollen. opvoering, vr.: (tnl.) Aufführung [vr.J. opvolgen, w. o.: (i. a. b.) folgen [3J. opvolger, m.: (van iemand:) Nach-folger [m.J; (inachtnemer:) Befolger [m.J. opvolging:, vr.: 1) (van eenen voorganger:) Nachfolge [vr.J; 2) (behartiging, naleving:) Befolgung Ivr.J, Beach-tung [vr.J. opvolgster, vr.: 1) Nachfolgerm [vr.J; 2) Befolgerin [vr.J. opvorderen, w. b.: auffordern. |
OPVORDE|IING.
OPZIENi
|
opvordering, vr.: Aufforderung [vr.]. opvouwen, w. b.: falten, zusammen-fallen, zusaminenlegeii. opvouwing. vr.: (das) Falten, Zu-sammenfaltung [vr.]. opvragen, w. b.: 1) fragren [regr.1 urn; schriftelijk schreiben [onr.] urn; 2) zu-rückfordern, herausfordern. opvroolyken. w. b.: aufmuntern, auf-heitern. opvrooljjking:. vr.: fAufmunterung 'Xvr.l, Aufheiterung [vr.]. opvulsel, o.: Füllsel [o.], Füllung [vr.]. opviyzeiaar, m.: (fig.) Herausstreieher [m.], Lobhudler [m.]. opvyzelaarwter, vr.: Herausstrei-«herin [vr.], Lobhudlerin [vr.]. opvijzelen, w. b.: (in de hoogte winden:) aufwinden [onr.]; (fig.) herausstrei-chen [onr.], übermassig loben. opvnzeling, vr.: (das) Aufwinden; lt;fig.) Herausstreichung [vr.], (das) über-massige Loben. opwaarts, bw.: aufwarts. opwaartseli, bv. n.: aufwarts ge-richtet. opwachten, w. b.: abwarten. opwachting, vr.: 1) Abwartung [vr.]; *2) Aufwartung [vr.]; bij iemand zijne -maken : Ëinem seine Aufwartung machen. opwaken, w. o.: aufwaehen. op water, o.: Oberwasser lo.]. opwegen, w. o.: die Wage halten (onr.] (- tegen: [3]). opwekken, w, b.: aufwecken, erwec-ken; (fig.) rege machen; (ook:) anregen tot: zu). lop wekkend, bv. n.: (gnk.) erregend; (theo.) erbaulich. (opwekkend, bv. n.: ermunternd. opwekking, vr.: 1) Aufweckung [vr.]; 2) Anregung [vr.]; 3) (theo.) Erbauung tvr.]. opwellen, w. o.: aufquellen [onr.]; •lt;fig.) (van driften:) aufwallen; (van gedachten :) aufsteigen [onr.]. opwelling, vr.: Aufquellung [vr.]; (fig.) Aufwallung. opwerken, w. b.: (naar omhoog:) hin-aufarbeiten; (werkend geheel verbruiken:) aufarbeiten; (van borduursel, enz.:) hoch arbeiten: (in eenen meer ooglijken slaat brengen:) aufflicken. ! -, w. o.: (van den grond:) ausdunsten; (van water:) aufwallen; tegen den stroom -: dem Strome ent-gegen arbeiten. I - (zich), w. w.: 1) sich hinaufarbeiten, 2) sich abarbeiten. opwinden,, w. b.: aufwinden [onr.]; •(uurwerken:) aufziehen [onr.]; (in een opgewonden staat brengen:) auiregen- I -(zich), w. w.: 1) sich ereifern, 2) sicli beun-ruhigen. opwinder, m.: Aufwinder [m.]; (van uurwerken:) Aufzieher [m.]; (fig.) Auf-reger [m.]. op winder y. vr.: [t] Gremüthsbewe-gung [vr.]. opwinding, vr.: (das) Aufwinden; lt;van uurwerken:) (das) Aufziehen; (fig.) Aufregung [vr.]. opwippen, w. o. en b.: aufwippen. opwisselen, w. b.: aufwechseln, ein-wechseln. opwisseling. vr.: Aufwechslung [vr ]. opwroeten, w. b.: aufwühlen. |
opwroeting, vr.: (das) Aufwühlen. opwryven, w. b.: (meubelen:) auf-bohnen. op wry ving, vr.: Aufbohnen [o.]. opzadelen, w. b.: satteln. opzadeling, vr.: (das) Satteln. opzagen, w. b.: aufsagen; (op eene viool:) herkratzen. opzamelaar, m.: Sammler [m.]. opzamelaarster, vr.: Sammlerin [vr.J. opzamelen, w. b.: sammeln. opzameling, vr.: Sammlung [vr.J, (das) Sammeln. opzeggen, w. b.: (een vers, eene les, enz.:) hersagen; (eenen dienst, de huur, enz.:) kündigen, aufkündigen. opzegging, vr.: 1| (das) Hersagen; 2) Kündigung [vr.l, Aufkündi^ung [vr.]. opzeilen, w. b.: (eene rivier:) hinauf-segeln; - tegen: (fig.) [3] die Stirn bieten [onr.]. opzet, o.: Absicht [vr.], Vorsatz lm.]; met-: absichtlich, vorsatzlich; zonder-: unabsichtlich, unvorsatzlich. opzetteiyk, bv. n. en bw.: 1) absichtlich, vorsatzlich; 2) express; 1 -heid, vr.: (das) Absichtliche, (das) Vorsatzliche. opzetten, w. br. (zetten op:) aufset-zen; (oprichten, beginnen:) errichten (eene zaak: ein Geschaft; eenen winkel: einen Laden; eene school: eine Schule); doode dieren en vogels -: todte [t] Thiere [T] und Yögel ausstopfen; iemand - voor zoo of zoo veel: Einen betrügen um so oder so viel; iemand - tegen een ander: Einen aufhetzen gegen einen Andern; groote oogen -: grosse Augen machen; een vreemd gezicht-: eine verwunderte Mienemachen: eene harde keel -: ein fürchterliches Geschrei anheben (onr.]; een grooten bek-: (pop.) auffahren [onr.], (ook:) übertheuvrn [t], viel fordern. 1 -, w. o.: aufschwellen [onr.]; komen -: (een onweer, een gevaar.) herannahen, (de vloed, de koorts:) sich erheben [onr.]. opzetting, vr.: 1) Aufsetzung [vr.l; 2) Ausstopfung [vr.]; 3) Betrug [m.]; 4) Aufhetzung; 5) - van den buik: Span-nung [vr.] des Bauches. opzicht, o.: 1) (over iets ofoveriem.:) Autsicht [vr.]; het - hebben over: die Auf-sicht führen über; onder - staan: unter Aufsicht stehen 1 onr.]; onder iemands -staan: unter Jemandes Aufsicht stehen [onr.]; 2) Hinsicht [vr.l; in ieder - (in alle -en): in jeder Hinsicht; in dit (in dat) -: in dieser Hinsicht; ten -e van: hinsicht-lich [2], in Hinsicht [2], in Betreff [2]; ten -e daarvan: hinsichtlich dessen, in Hinsicht (in Betreff) dessen; te zijnen -e: ihn betreffend, was ihn betrifft, was ihn anbelangt. opzichte!yk. vz.: hinsichtlich [2]. opzichter, m.: Aufseher [m.]. opzichteres, vr.: Aufseherin [vr.]. opzichtig, bv. n. en bw: auffallcnd, in die Augen stechend; -e kleuren: helle (grelle, schreiende) Farben; I -heid, vr.: (das) Auffallende. opzichtster, vr.: Aufseherin [vr.]. opzien, w. o.: aufsehen [onr.], die Augen aufschlagen [onr.]; (naar boven:)hin-auf blieken; vreemd-van: sich wundern über; - tegen iemand als tegen een prins |
OPZIENER.
OREGO.
420
|
of tegen een god: zu Einem aufsehen [onr.1 als ware er ein Prinz oder ein Gott; -tegen iets: etwas schenen, sich vor etwas seneuen. 1 z. n. o.: 1) Aufsehen [o.l; veel - baren: viel Aufsehen (grosses Aufsehen) erregen; 2) Hinaufblieken [o.l; onder eerbiedig - tot: unter ehrfurchts-vollem Hinauf blieken zu. opziener, m.: Aufseher [m.1. opzienersehap, o.: 1) Aufseheramt |o I, 2) Aufseherstelle Ivr.]. opzingen, w. o.: anstimmcn: I zing op: stimme an! opzouten, w. b.: (fig. fam.) aufbewah-ren; (ook:) im Gedachtnisse behalten [onr.]. opzouting:, vr.: (fig. fam.) Aufbewah-rung Ivr.]; (ook:) (aas) Behalten im Gedachtnisse. opzwellen, w. b.: verschlingen [onr.l. opzwelgring, vr.: (das) Verschlingen. opzijn, \v. o.: Zie op. orakel, o.: (fab., hist, en fig.) Orakel [o.]; I -aehtig, bv. n.: orakelhaft; -spreuk, vr.: Orakelspruch [m.; ü); -taal, vr.: Ora-kelspraehe [vr.]. orang:, m.: (Maleisch:) Mensch [m.]; I -oetang, m.: (drk.) Orang-Utang [m.]. orang:i8t« m.: Orangist lm.], orangristiscli, bv. n.: orangistisch. Ioranje, vr.: (smaas-appel:) Pomeranze [vr.], Orange [vr.]. I -, m.: 1) (pik.) Pome-ranzenbaum [m.; al, Orangenbaum [m.; aj; 2) (hist.) Prinz [m.1 von Oranien. i-,o.: Orangengelb [o.l, Orangenfarbe [vr.], Po-meranzengelb [o.|, Pomeranzenfarbe [vr.]. I -, bv. n.: orangengelb, orangenfarbig, pomeranzengelb, pomeranzenfaroig. lOranje, o.: (adk.) Oranien [o.]; het Huis van: das Hans Oranien; prins van -: Prinz [m.] von Oranieu. oranjeaehtig:, bv. n.: 1) orangenar-tig, pomeranzenartig,2)deni Hause Oranien zugethan, orangistisch; I -heid, vr.: (fam.) Liebe [vr.] zum Hause Oranien. oranje-appel, m.: Pomeranze [vr.]. Orange [vr.]: I -bitter, o.: Pomeranzen-likeur [o.]; -bloesem, m.: [t] Pomeranzen-blüthe [vr.J, ft] Orangenblüthe [vr.l (-bloesemolie, vr.: Pomeranzenöl [o.l; -bloesemwater, o.: Pomeranzenwasser [o.]); -boom, m.: Pomeranzenbaum [m.; a], Orangenbaum [m.; a]; -geel, bv. n. (en z. n. o.): lKP)onieranzengelb, o(0)rangengelb; - gezind, bv. n.: Zie no. 2 -aehtig; «gezindheid, vr.: Zie -aehtiglieid; -huis, o.: (das) Haus Oranien ; -klant, m.: Zie -man: -kleur, vr.: Pomeranzenfarbe [vr.], Orangenfarbe [vr.[; -kleurig, bv. n.: pomeran-zenfarbig, orangenfarbig; -kokarde, vr.: orangenfarbige Kokarde [vr.]; -lied, o.: (das) orangistische Lied; -lint, o.: (das) orangenfarbige Band [a]; -lintje, o.: (das) orangenfarbige Bandchen; -man, m.: An-hanger [m.l des Hauses Oranien; -partij, vr.: (in de Nederlanden:) Partei [vr.J Oraniens, (in Groot Britannië:) orangis-tische Partei [vr.]; -peer, vr.: Pomeran-zenbirne [vr.]. oranjerie, vr.: Orangerie [vr.]; (fig.) Gewaehshaus [o.; ti]; (ook:) Wintergarten [m.; a]. oranje-sap, o.: Pomeranzensaft [m.1; I-schil, vr.: Pomeranzenschale [vr.];-snippers, m. mrv,: Zie snippers; -strik, m.: |
Zie -lint; -strikje,o.: Zie -lintje;-vaan^. vr.: orangenfarbige Fahne [vr.]; -vlagi vr.: Oranienflagge [vr.]; -water,o.: Pomeranzenwasser [o.]. oratie, vr.: Rede [vr.]. orator, m.: Redner [ni.1. oratorisch, bv. n.: redneriseh. oratorium, o.: Oratorium [o.;-rienJ. orberen, w. b.: geniessen [onr.], essen [onr.j. orchideën, vr. mrv.: (pik.) Orchideen [vr. mrv.]. ordaliën, vr. mrv.: (hist.) Ordalien [vr. mrv.]. orde, vr.: 1) Ordnung [m.]; in - (op -): in Órdnung; aan de - van den dag r an der Tagesordnung: 2) (bwk.) Ordnung [vr.]; de Dorische, Ionische, Corinthische -: die dorische, ionische, ko-rinthische Ordnung; zijne borst prijkt met verscheidene -n: seine Burst ist §:e-ziert mit verschiedenen Orden, auf seme Brust hangen verschiedene Orden; I -keten, vr.: Ordenskette [vr.l; -kruis, o.: Or-denskreuz [o.]; -lievend, bv. n.: ord-nungsliebend; -lievendheid, vr.: Liebe [vr.] zur Ordnung; -lint, o.: Ordensband [o.; al. ordeloos, bv. n.: ordnungslos; I -heid,. vr.: Ordnungslosigkeit [vr.l. ordelyk, bv. n.: ordentlich, ordnungs-massig; I -heid, vr.: Ordentlichkeit [vr.J. ordenen, w. b.: ordnen; (kkl.) ordini-ren [ie]. ordening:, vr.: (das) Ordnen; (kkl.) Ordination [vr.l, Priesterweihe [vr.J. ordentelük, bv.n.:ordentlich; l-heid.. vr.: Ordentlicnkeit [vr.J. order, vr.: 1) Order [vr.l, Befehl [m.J : aan iemand - geven tot: Einem die Order ertheilen [t] zu; is er iets van uwe-s: steht etwas zu Befehl?; tot nader -: bis auf weiteren Befehl; 2) (kph.) Bestellung [vr.]; volgens Ihrer Bestellung gemass; aan de Heeren P. en Zonen ot -: den Herren P. und Söhne oder Order; l-boekr o.: Bestellungsbuch [o.; ü]; -briefje, o.: Kassenschein [o.]. orde-teeken, o.: Ordnungszeichen [0-l- ordinair, bv. n.: ordinar, gewóhn-lich. ordinaris, vr.: Garküche [vr.], [t] Speisewirthschaft [vr.l, Restauration [vr.]; I -houder, m.: Garkoch [m.; öj, [tl Speise-wirth lm.]. Restaurant |m.]. Restaurateur [m.]. ordinaten, vr. mrv.: lt;wsk.) Ordinaten [vr. mrv.]. ordinatie, vr.: Ordination [vr.],Priesterweihe [vr.]. ordineeren, w. b.: 1) (kkl.) ordini-ren [ie]; 2) Zie ordonneeren. ordonnans, m.: Ordonnanz [m.]; I -officier, m.: Ordonnanzofficier [m.]. ordonnantie, vr.: 1) Ordonnanz [vr.], Verordnung [vr.l, Befehl [m.J: - van betaling: Geldanweisung [vr.] auf die Staats-kasse; 2) (schl.) Anordnung [vr.l; de -eener schilderij: die Anordnung einesGe-maldes. ordonneeren. w. b.: befehlen [onr.l, gebieten jonr.J, heissen [onr.l. oreeren, w. o.: deklamiren [iel. orego, m.: (pik.: der) kretiscne Dosten. |
OREMUS.
421
OUD.
|
oremus, o.: (Lat.) lasset uns beten; liet is daar -: (iron.) es ist da ein Spektakel vom Teufel; het is weer - tusschen die twee: es ist wieder Kriegr zwischen lt;lie Beide; het is weer - met hem: 1) er hat wieder cine seiner üblen Launen, 2) er ist wieder besoffen. Orestes, m : Orest [m.1. orgaan, o.: (i. a. b.) Organ [o.l. organdine (organdijn), o.: (kv.) Or-4,pandi [in.], (das) sehr feine Xesseltuch. organiek, bv. n.: organisch, organisatie, vr.: Organisation Ivr.]. organisch, bv. n.: orc-anisch. organiseeren, w. b.: organisiren lie]. organismus, o.: Organismus lm.]. Organism lm.]. organist, m.: Organist l m.], Orgel-spieler lm.]. organsine, vr.: Organsinseide Ivr.], Organ sin Ivr.]. orgeade, vr.: Orgeade [vr.J, Mandel-milch Ivr.]. orgel, o.: Orgel [vr.]; het - (op het -) spelen: die Orgel (auf der Orgel) spielen: I -achtig, bv. n.: orgelartig, orgelannlich, (fig.) die Orgeln liebend (ik ben niet-ach-tig: ich liebe die Orgeln nicht); -draaier, m.: Drehorgler [m.J, Leierorgler lm.], orgelen, w. o.: orgeln. orgelist, m.: Organist [m.]. orgelpijp, vr.: Orgelpteiie Ivr.]; lip der -: Ritze Ivr.] der Orgelpfeife. orgel-register, o.: Orgelregister [o.], Orgefzug [m.; ü]. orgeltje, o.: Orgelchen [d.j. orgel-trapper (-treder), m.: Orgel-treter lm.], Balgentreter [m.]. orgie, vr.: Orgie [vr.]. Schwelgerei Ivr.]. Oriënt, o.: Orient [m.], Osten [m.], Morgenland [o.]. Oriëntaal, bv. n.: orientalisch, mor-genlandisch. oriënteeren (zich), w. w.: sich orien-tiren [ie]. oriflaniine, vr.: (hist.) Oriflamme [vr.], Kriegsfahne [vr.] der Könige Frank-reicns. originaliteit, vr.: Originalitat [vr.]. origineel, bv. n.: original, originell. I -, z. n. o.: Original [o.; -Tien], Urschrift [vr.], ürtext jin.j. I z. n. m.: 1) Original [o.], (der) originelle Mensch lm.], 2) Son-derling lm.]. orinbaar, m.: (op Java:) Xeuling lm.]; (zeew.: der) unbetahrenc Matrose. Orion, m.: (str.) Orion [m.1. orkaan, m.: Orkan lm.]. orkest, o : Orchester lo.]; in het -spelen: mit im Orchester spielen; I-meester, m.: Orchesterdirektor lm.]; -partij, vr.: Partitur Ivr.], orleaan, o.: Orlean Im.j; I -boom, m.: Orleanbaum lm.; a]. Orleans, o.: (zekere stoffage:) Orleans [m.]. ornaat, o.: Ornat lm.|. ornament (ornement), o.: Ornament lo.], Verzierung (vr.]. orneeren, w. b.: ornamentiren [ie], schmücken. ornithologie, vr.: Ornithologie [vr.], Vogelkunde [vr.]. |
ornitholoog, m.; Ornitholog [m.J, Vogelkenner lm.]. orseille, vr.: Orseille Iv.j. orthodox, bv. n.: orthodox, recht-glaubig. orthodoxe, m. en vr.: (der, die) Orthodoxe. orthodoxie, vr.: Orthodoxie [vr.]. orthoëpie. vr.: (tik.) Orthoepie [vr.j, Lehre [vr.] der richtigen Aussprache. orthographie. vr.: (tik.) Orthographic [vr.], Rechtschreibung [vr.]. orthographiseh, bv. n.: orthogra-phisch. ortolaan, m.: (vog.) Ortolan [m.]. os, m.: (drk. en fig.) Ochs lm.], oscillatie, vr.: Oscillation Ivr.], Schwingung Ivr.]. oseilleeren, w. o.: oscilliren lie], schwingen lonr.]. Osinaan. m.: Osmane lm.]; de Osmanen, m. mrv.: die Osmanen lm. mrv.]. Osmaanseh. bv. n.: osmanisch; het -e rijk: das os manische Reich. Osnahrugge. o.: (adk.) Osnabrück lo.]. osse-klauw, m.: Ochsenhuf [m.]; I -lapjes, o. mrv.: Zie o. mrv. runderlapjes; -leder (-leer), o.: Rindsleder lo.j; -lederen (-leeren), bv. n.: rindsledern. ossen, m. mrv.: Ochsen lm. mrv.]; I -bloed, o.: Ochsenblut [o.];-breke, vr.: (pik.) Ochsenbrech lo.]; -drijver, m.: Och-sentreiber lm.]; -haas (-harst), m.: Len-denstück [o.] vom Ocnsen; -huid, vr.: Ochsenhaut [vr.; ai; -kooper, m.: Och-senhandler |m.J, Viehhandler 1 m.1;-markt, vr.: Ochsenmarkt lm.; a], Vichmarkt lm.; a]; -oog, o.: (i. a. b.) Ochsenauge lo.]; -stal, m.; Ochsenstall lm.; a]. osse-pens, vr. enk.: Ochsenkaldaunen Ivr. mrv.]; I -rib, vr.: Oehsenrippe [vr.], Rinderrippe [vr.]; -tong, vr.: Ochsenzunge Ivr.], Rinuszunge Ivr.] (ook plk.);-vleescn, o.: Ochsenfleisch lo.j, Rindfieisch lo.]. ostentatie, vr.: Ostentation [vr.j. ostraeismus, o.: (hist.) Ostracismus [m.|. Ostracism [m.1, Scherbengericht lo.j. otter, m.: (drk.) Otter [vr.]; een hee-len - denken te strikKen: (spr.) sich ein-bilden ein gutes Geschaft zu machen; I -strik, m.: Otterstrick lm.]; -vanger, m.: Otterfanger [m.], Otterjager [m.1; -vangst, vr.: Ottertang |m.]; -vel, o.: Otterfell [o.], Otterbalg jm.; aj. Ottoniaan, m.: Ottomane [m.l; de Ottomanen, m. mrv.: die Ottomanen lm. mrv.1. Ottoniaansch. bv. n.: ot to manisch; de -e Porte: die ottomanische Pforte; het -e rijk: das ottomanische Reich. ottomane, vr.: Ottomane Ivr.], (der) türkische Sofa oud, bv. n.: alt; de -e heer: der alte Herr; uw -e heer: Ihr Herr Vater; mijn -e heer: mein Tater; uwe-e vrouw : 1) (tegen den man:) Hire alte Fran Gemanlin, 2) (tegen zoon of dochter:) Hire Frau Mutter; mijne -e vrouw: 1) (huisvrouw:) meine alte Frau, 2) (moeder:) meine Mutter; de -e lieden (fam.: de -e lui): die alten Leute; uwe (mijne, zijne, enz.) -e lui: Ihre (meine, seine, u. s. w.) Eltern; een-e vrijer: ein Hagestolz [m]; eene-e vrij- |
OUDACHTIG.
OVATIE,
422
|
ster: eine alte Jungrfer; - van dag-en: alt und wohlbetagt; de -e dag; (fig.) das Alter, das hohe Alter; sparen voor den -en dag: fürs Alter zuriicklegon; op mijnen -en dag: in meinen alten Ta$en; op den -en voet: aut' die alte Weise; -er gewoonte (naar -e gewoonte): naeh alter Gewohnheit; het -e liedje: (fig. fam.) das alte Lied, die alte Leier; dat is -e kost: (fig. fam.) das ist alter Kohl, das sind alte Kamillen; -e koeien (spr.) Zie koeien ; -e liefde (spr.) Zie liefde; uit de-e doos: (spr.) Zie doos; van den-en stempel: (fig.) vom alten Schrot und Korn. Zie oude. oiidaehtlg:. bv. n.: altlich; I -heid,vr.: (das) altliche Wesen. oud-bakken, bv. n.: altbacken (-bakken kost: fig. fam : altbackenes Zeug); I -burgemeester, m.: (der) ehemalige Bür-germeister; -duitsch, bv. n.: altdeutsch (het -duitsch: das Altdeutsche, die alt-deutsche Sprache). oude, m. en vr.: (der, die) Alte; de -n, m. mrv.: die Alten; I -jaar, o.: Silves-tertag [m.| (-jaarsavond, m.: Silvester-abend lm.]; -jaarsdag, m.: Silvestertag |m.];-jaarsnacht, m.: Silvesternacht lvr.1); -Idéerenmarkt, vr.: Trödelmarkt [m.;a]; -kleerkoop, m.: Schacherer lm.] mit alten Kleidern, Trödelschacherer [m.]; -mannenhuis, o.: Armenhaus [o.; a] für alte. Manner. i ouder. bv. n. (v. tr.) alter. I -, m. en vr.: Eltern lm. mrv.1; al is een - nog zoo arm, alevel dekt die warm: (spr.) sind die Eltern auch arm, sie decken doch warm. Zie de Sam. op hare plaats hieronder. ouderdom, m.: Alter lo.]; een hooge -: ein hohes Alter; tot in den hoogsten -: bis ins höchste Alter; van gelijken -: pleichen Alters; hij is van mijn -: er ist in meinem Alter; de gebreken van den -: die Gebrechen lo. mrv.1 des Alters; I ouderdomskwaal, vr.: Altersgebre-chen lo.]. ouderhart, o.: (das) elterliche Herz. ouderliefde, vr.: 1) elterliche Liebe |vr.l. Liebe [vr.] der Eltern zu ihren Kindern; 2) Kinderliebe [vr.], Kindes-liebe [vr.], Liebe [vr.] der Kinder zu ihren Eltern. ouderling;, m.: (kkl.) Aelteste [m.l, Kircheniilteste Im.1; i ouderlingenbank, vr.: (in de kerk:) Bank [vr.; a] der Kir-chenaltesten; I ouderlingschap, o.: Amt [o.] (Würde [vr.1) eines Kirchenaltesten. ouderloos, by. n.: elternlos; I -heid, vr.: Elternlosigkeit [vr.]. oiiderlyk. bv. n.: elterlich. oudermin, vr.: Zie no. 1 -liefde, ouderpaar, o.: Elternpaar lo.]. ouders, m. mrv.: Eltern lm. mrv.l, Aeltern [m. mrv.]. oudervreugde, vr.: elterliche Freude [vr.]. ouderwets, bw.: l)altvaterlich; 2) alt-modisch; 3) (iron.) tüchtig. ouderwetsch, bv. n.: Zie het bw. ouderwets; I -heid, vr.: 1) (das) Alt-vaterliche, 2) (das) Altmodische, 3) (iron.) Tiichtigkeit [vr.]. oude-vrouu enliuis, o.: Armenhaus [o.; al für alte Frauen; I-vrijsterboek, o.: |
Altejungfernregister (in het -vrijsterboek komen: iron.: eine alte Jungfer werden lonr.]); -wijvenpraat, m.: Altweiberge-wascn [o.]; -wijvensprookje, o.: Altwei-bermarchen [o.l; -wijvenzomer, m.: Alt-weibersommer [m.l. ouclgast, m.: (die) als pensionirter [ie] Beamte aus Ostindien heimgekehrte Per-rücke. ondheden, vr. mrv.: 1) [tl Alterthü-mer [o. mrv.1; museüm van Egyptische -: Museum [o.; -seen] agyptischer [tl Alterthümer; de in Pompeji opgegravene -: die in Pompeji ausgegrabenen Alterthümer [tl; 2) Ar.tiquitüten [vr. mrv.]; verzameling van -: Antiquitatensammlung [vr.]; koopman in -: Antiquitatenhandler [m.]. oudheid, vr.: (i. a. b.) [tl Alterthum [o.; ü]; (fig. voor „werkstuk van kunst of kunstvlijt uit de oudheidquot;:) Antiquitat [vr.1; de grijze -: das graue Alterthum [t]; I -kenner, m.: [t] Alterthumskenner [m.], Archaolog [m.l; -kunde, vr.: [t] Alter-thumskunde Ivr.], Archaologie [vr.1;-kundig, bv. n.: archiiologisch;-kundige, m.: Zie -kenner. oud-ilollandseh. bv. n.: althollan-disch (het -Hollandsch: das Altholliindi-sche. oudje, o.: (der) Alte [m.], (die) Alte [vr.]; (eene oude vrouw aansprekende:) Mütterchen [o.]; die -s: diese alten Leute. oud-ooin, m.: Grossonkel [m.l, Gross-oheim lm.]; -overgrootmoeder, vr.: Urur-grossmutter [vr.; ü]; -overgrootvader, m.: Ururgrossvater [m.; a]; -roest, in.: Tröd-ler [m.] in alten Eisenwaaren, (fig.) Tröd-ler [m.l. _ oiids (met „vanquot;), bw.: von Alters her; (fig.) von früher. oudste, m.: Aelteste [m.l; (een ouden man, of schertsend iederen anderen man. aansprekende:) Alter [m.l. oud-tante, vr.: Grosstante [vr.]; I -tijds, bw.: ehemals, in alten Zeiten; -vader, m.: Patriarch [m.l; -vaderlandsch, bv. n.: alt-vaterlandisch; -vaderlijk, bv. n.: 1) altva-terlich, 2) patriarchalisch; -wijfsch, bv. n.: altweibisch. outaar (outer), o.: Altar [m.; ii]. Zie altaar. outre er en, w. b.: outriren liel, über-treiben lonr.]; I geoutreerd: outrirt lie], übertrieben. ouverture, vr.: (muz.) Ouvertüre [vr.]. ouwel, m.: Oblate [vr.]; gewijde -: (kkl.) Hostie [vr.l; I -doosje, o.: Oblaten-schachtelchen [o.]. ouweleu, w. b.: (eenen brief:) mit einer Oblate verschliessen lonr.]; papieren op elkander -: Papiere mit einer Oblate (oder: mit Oblaten) auf einander kleben. ouwelings, bw : in alten Zeiten. ouweltje, o.: kleine Oblate [vr.]. ouweluk, bv. n. en bw.: altlich; er -uitzien: altlich aussehen [onr.]; een - gezicht: ein altliches Gesicht; i -heid, vr.: (das) altliche Aussehen. ovaal, bv. n.: oval, eirund. I -, o.: Oval' [o.], Eirund [o.]. ovatie, vr.: Ovation [vr.]. |
OVERBRUGGING.
OVEN.
423
|
oven, m. Ofen [m.; Oe]; brood in den - schieten: Brod in den Ofen schieben [onr.l; uit den - halen: aus dem Ofen nehraen [onr.l; teg-en eenen -grapen:(spr.) kein Gehör finden Lonr.1, (ook:) das Ün-mögrliche wollen; dat graapt als een -: (spr.) das ist handg-reiflich unwahr, (ook:) das ist mehr als unwahrscheinlieh; 1 -deur, vr.: Ofenthüre [vr.]; -dweil, m.: Ofenwi-scher [m.]: -graffel, vr.: Ofengrabcl [vr.]; -g:at, o.: Ofenloch [o.; ö]; -krabber, m.: Ofenkrücke [vr.j; -plaat, vr.: Ofenplatte [vr.]; -schieter, m.: Ofenschieber [m.1; -schop, vr.: Ofenschaufel [vr.]. oventje, o.: Oefchen lo.]. ovenwiscli, vr.: Ofenwischer [m.]. over, vz.: über (1); (fig-.) gegcnüber; vlak -: gerade gvgenüber. I -, bw.;l) über; -en -: über und über; 2) (geweken, voorbij :) vorüber; 3) (overgebleven, overgeschoten, overgehouden:) übrig; 4) Zie wee rover. overaardig:. bv. n. ;allzu artig; I -heid, vr.: zu grosse Artigkeit [vr.]. overal, bw.: überall, allenthalben; I -tegenwoordig, bv. n.: allgegenwartig; -tegenwoordigheid, vr.: Allgegenwart [vr.l. over babbelaar, m.: Ausschwatzer [nu], Auïüposauner [m.|; (fig.) Zutrager [m.]. overbabbelaarster, vr.: Ausschwat-zerin [vr.], Ausposaunerin [vr.!; (figquot;-) Zutrager in Ivr.]. o v e r babbelen- w. b.: ausschwat-zen, ausposaunen: (fig.) zutragen jonr.]. I over b at) beien, w. !gt;.:!) nicht zura quot;Worte kommen lassen [onr.l; 2) über re den, be-schwatzen. OA'er bakken, w. b.: 1) nocheinmal backen [onr.l; 2) mehr als das Nothwen-dige [t| backen [onr.]. I over bak ken, w. b.: zu lange backen lassen lonr.1. o v e r balsemen, w. b.: noch einmal einbalsamiren lie]. overbed, 9.: Ueberbett [o.], Deckbett lo.l. overbekend, bv. n.: allgemein be-kannt; I -heid, vr.: allgemeine Bekannt-heit [vr.j. overbeleefd, bv. n.: allzu höflich; I -heid, vr.: zu grosse Höflichkeit [vr.|. overbevolken, vr.: übervölkern. overbevolking, vr.: Uebervölkerung [vr.]. overbevolkt, bv. n.: übervölkert; I -heid, vr.: Uebervölkerung [vr.]. overbevrnebten, w.b.: überschwan-gern. «verbevrncbting, vr.:Ueberschwan-gerung [vr.]. |
o verbinden, w. b.: 1) anders binden [onr.], 2) von Neuem binden [onr.l. I over b i n den, w. b.: über b i n den jonr.]. overbits, bv. n.: allzu unfreundlich; j -heid, vr.: zu grosse Unfreundlichkeit [vr.]. overbitter, bv. n.: allzu bitter; I -heid, vr.: zu grosse Bitterkeit [vr.]. overbleeken, w. b.: noch einmal bleichen. overbluffen, w. b.: verblüffen. overbliiftiiiff, vr.: Verblüffung [vr.l, (das) Verblüffen. overbiy (overblijde), bv. n.: überaus froh; (fig.) überglücklich. overblijfsel, o.: Ueberbleibsel [o.]. OA-er blnven, w. b.: überbleiben [onr.], übrig oleiben [onr.]. overblijA'ende. o.: (das) Uebrige. I -, m. en vr.: (der, die) Hinterblie-bene. overbodig:, bv. n.: überflüssig; I-heid, vr.: Ueberflüssigkeit [vr.]. overboeken, w. b.: (kph.)üb er-tragen |onr.]. verboeking:, vr.: (kph.) Uebertra-gung [vr.]. overboord, bw.: über Bord. overbordnren, w. b.: von Neuem sticken. over borrelen, w. o.: üb e r spru-deln. o v e r borstelen, w. b.: noch einmal bürsten. o v e rbottelen, w. b.: auf andere Flaschen tullen. over boiiAven, w. b.: von Neuem bauen; (fig.) reicher werden lonr.1. lover-b o u wen, w. b.: über b a u en. o ver braden, w. b.: noch einmal braten. 1 overbraden, w. b.: zu viel bra-ten lassen [onr.]. o v e r brengen, w. b.: 1) ü b e r brin-gen [onr.]; 2) Zie overbrieven. I over-b ren gen w. b.: ausstehen lonr.1 (-met: mit). overbrenger, m.: 1) Ueberbringer [m.]; 2) Zie OA erbrievei*. overbrengster, vr.: 1) Ueberbrin-gerin [vr.]; 2) Zie o verbriefster. overbriefster, vr.: Ilinterbringerin [vr.l. over brieven, w. b.: (fam.) hinter-bringen lonr.1. overbriever, m.: Hinterbringer lm.], over lgt; r n g gen, w. b.: über b r ü c-ken. over 1gt; r n g ging. vr.: Ueberbrüc-kung [vr.]. |
De met „overquot; aanvangende woorden, die men niet hier opgegeven vindt, zijn in het Duitsch samen te stellen met „überquot;, als volgt; Men ontdoe het Hollandsche woord van het voorzetsel „overquot;, neme van het alsdan overblijvende woord de Duit-sche beteekenis, en vóór aan die beteekenis hechte men „überquot; (of bij z. n. „Ueberquot;) vast, b. v.:
over loopen en over 1 o o pen — zonder het vz.: loopen = laufen.
Hecht men nu „überquot; daaraan vast, dan krijgt men:
überlaufen en über laufen.
Zooals men ziet, de klemtoon valt in het Duitsch juist als in het Hollandsch, al naar de scheidbaarheid of onscheidbaarheid van het voorzetsel:
überlaufen — lief über — übergelaufen;
überlaufen — überlief — überlaufen.
Het z. n. overlooper in het Duitsch: Ueberlaufer.
OVERBUREN.
OVERHAAL.
424
|
overburen, m. mrv.: gegrenüb:;r woh-ncnde Nachbarn; mijne (uwe, zijne, hare, onze, enz.) (die) mir (Ihncn, ihm, ihr, uns u. s. w.) gegenüber wohnenden Xach-barn. overbuur, m. en vr.: (der) gregen-über wohnende Nachbar, (die) gegenüber wohnende Nachbarin. Zie mrv. overbui-en. overeomnleet, bv. n.: überzahlig; I -heid, vr.: Üeberzahligkeit [vr.]. overeljferen, w. b.: nachrechnen, noch einmal ausrechnen. overdaad, vr.: 1) (der) zu grosse Ueberfluss; 2) Verschwendung |vr.]. overdadig:, bv. n.: IJ übermassig; 2) verschwenderisch; ! -heid, vr.: 1) Ueber-massigkeit [vr.|, 2) (das) V erschwenderische. overdenken, w. b.: überdenken [onr.l, überlegen. overdien? bv. n.: mehr als tiet'; I -heid, vr.: grosse Tiefe [vr.]. overdoen, w. b.: 1) von ïseuem thun [onr.]; nog eens -: noch einmal thun lonr.]; 2) iets aan iemand Einem etwas abtreten [onr.J. (inz.) Einem etwas ver-kaufen. overdom, bv. n.: erzdumm; I -heid, vr.: grosse Dummheit lvr.1. overdoopen, w. b.: noch einmal tauten, o verdraagster, vr.: Uebertragerin Lvr.]. overdracht, vr.: üebertragung lvr.]. overdraehteiyk, bv. n. en bw.: fi-gürlich, metaphorisch; I -heid, vr.: (das) Metaphorische. overdragen, w. b.: (van de eene plaats naar de andere:) hinübertragen jonr.]; (aan of op een ander:) übertragen [onr.]. I overdragen (zich), w. w.: sich mit dein Tragen zu viel anstrengen. overdrager, m.: üebertrager Lm.], overdreven, bv. n.: übertrieben; I -heid, vr.: (das) Uebertriebene. oyerdroog, bv. n.: mehr als trocken; 1 -heid, vr.: grosse Trockenheit [vr.]. o verdroogte, vr.: grosse Trockenheit [vr.]. loverdruk, by. n. en bw.: (stad, straat:) allzu lebhaft; (winkel, herberg, hotel, enz.:) stark besucht; (zaak:) mit einer starken Kundschaft; (huishouden:) wo zuviel zu thun ist,(ook:) sehrunruhig; (kinderen:) sehr unruhig; het - hebben: mit Geschaften (odor: mit Arbeit) über-hüuft sein; I -heid, vr.: Zie overdrukte. lo v e r druk, m.: 1) (der) besondere Abdruck [ü]; 2) Xachdruck lm.; üj. over drukken, w. b.: 1) von Neuem drucken; 2) mehr drucken als die. vorge-nommene Auflage; 3) nachdrucken. over d rukt e, vr.: 1) übermassige Lebhaftigkeit lvr.1; 2) Starkbesuchtheit [vr.]; 3) (das) unruhige quot;VVesen; 4) Ueber-haufung [vr.J mit Arbeit oder mit Ge-schaften. overdrüfster, vr.: Uebertreiberin [vr.]. overdrijven, w. b. en o.: übertreiben [onr.]. overdriyver, m.: Uebertreiber [m.|. overdrijving, vr.: Uebertreibung lvr.]. o verdun, bv.n.: mehr als dünn; I -heid, vr.: grosse Dünnheit [vr.]. overdwars, bw.: überzwerch. |
overeen, bw.: überein. overeenbrengen, w. b.: in Ueber-einstimmung bringen [onr.]; (fig.) reimen. overeenkomen, w. o*: übereinkom-men [onr.]; (fig.) übereinstimmen. overeenkomst, vr.: Uebereinkunft [vr.]; (fig.) Uebereinstimmung; (ook;) Aehnlichkeit [vr.]. overeenkomstig, bv. n.: überein-stimmend. I -, vz.: gemass [3|, in Gemass-heit [2]. overeenstemmen, w. o.: übereinstimmen. overeenstemming, vr.: Uebereinstimmung lvr.]. overeeriyk, bv. n.: allzu ehrlich; I -heid, vr.: grosse Ehrlichkeit ]vr.]. overeind (overend), bw.: aufrecht. overerfelijk, bv. n.: erblich; (fig.) ansteckend; I -heid, vr.: Erblichkeit [vr.]; (fig.: das) Ansteckende. overerven, w. o.: forterben, sich forterben (- op: auf). I -, w. b.: crerben. overerving, vr.: 1) (der) erbliche Uebergang; 2) Ererbung |vr.]. o verfijn, bv. n.: überfein; l-heid, vr.: (das) Ueberfeine. overgaaf, vr.: Uebergabe [vr.J. overgaan, w. o-: 1) (van dit in, op of tot dat:) übergehen [onr.J; 2) - tot iets: sich zu etwas entschliessen lonr.] ; (van pijnen, booze buien, enz.): vorübergehen [onr.J, auf horen. o vergaar, bv. n.: übergar, allzu gar gekocht; I -heid, vr.: (das) Uebergare. overgang, m.: Ueoergang [m.; al. overgangs, in Sam.: Uebergangs ... lt;»vergankelijk, bv. n.: (tik.) tran-sitiv; -e werkwoorden: transitive (zielende) Zeitwörter lo. mrv.J. overgave, vr.: Uebergabe [vr.I. overgeven, w. o.: sich erbrechen |onr.|. I -, w. b.: (braken:)auswerfen lonr.]; (aanreiken:) reichen, überreichen: (overhandigen:) einhandigen; quot;(overleveren:) übergeben [onr.l; (opgeven:) dem Schick-sale überlassen [onr.J. I - (zich), w. b.: sich ergeben lonr.]; zich - aan: sich [3] übergeben [onr.|. overgevoelig, bv. n.: sehr empfind-lich; I -heid, vr.: grosse Empfindlichkeit lvr.]. oyergierig, bv. n-: knauserig, knic-kerig; I -heid, vr.: Knauserei lvr.|, Knic-kerei [vr.J. o vergoed, o. enk.: Oberkleider lo. mrv.J. I-, bv.n.: allzu gut; -heid, vr.: grosse Güte [vr.J. overgroot, bv. n.: übergross; I -heid, vr.: übermassige Grosse [vr.J. overgrootmoeder, vr.: Urgrossmut-ter [vr.; ü]. overgrootouders, m. mrv.:Urgross-eltern [m. mrv.]. overgrootvader, m.: ürgrossvater lm.; al. o vergul, bv. n.: 1) ausserst gastfrei; 2) ausserst freigebig; 3) ausserst oftenher-zig;l -heid, vr.: 1) grosse Gastfreiheit [vr.J, 2) grosse Freigebigkeit [vr.J, 3) grosse Otfenherzigkeit [vr.J. overhaal, m.: 1) Ueberfahrt [vr.]; 2) Fahre [vr.]; I -boot, vr.: Fahrkahn [m.; üj; -glas, o.; Destillirkolben [m.J; -pont, vr.: Fahre [vr.J. |
O VERHAALSTER.
425
OVERKIJKEN.
|
overhaalster, vr.; (bepraatster:) Ue-bcrrederin lvr.1, (tam.) Bescnwatzerin Ivr.]. overhaal-touw, o.: Fahrseil Lo.]. overhaast, bv. n.: übereüt; I -heid, vr.: Uebereilungr [vr.]. overhaasten, w. b.: (iets:) übereilen; •(iemand:) zu viel antreiben [onr.]. I-(zich), w. w.: sich übereilen. overhaastig, bv. n.: viel zu hastig; 1 -heid, vr.: grosse Hastigkeit lvr.1. overhaasting, vr.: 1) Uebereilungr [vr.]; 2) (das) rastlose Antreiben. overhalen, w. b.: (over eene rivier, eene brug, enz.:) hinüber holen; (distil-leeren:) destilliren [iel, abziehen [onr.]; (bepraten:) überreden, bereden, (tam.) be-schwatzen. overhaler, m.: (veerman:) Fahrmann [m.; -leute); (beprater:) Ueberreder [m.]; (tam.) Beschwatzer [in.]. overhaling:, vr.: 1) (das) Hinüberho-len ; 2) Destination [vr.], [ie] Dcstillirung-[vr.]; 3) Beredungr [vr.], Üeberredungr [vr.], (tam.) Beschwatzungr [vr.]. overhaiul, vr.: Oberhand [vr.]; de -krijgen: die Oberhand gewinnen [onr.]; de - houden: die Oberhand behalten [onr.]. overhantligeu, w. b.: einhandigen, überreiehen. overhandiging;, vr.: Einhandigung [vr.], IJeberreicliung [vr.J. overhands, bw. (overhandseh, bv. n.): (kim.) überwendlich. overhangen, w. o.: überhangen[onr.]; (kkk.) überm Feuer hangen [onr.]. 1 -, w. b.: übers Feuer hangen. overhangeiKl, bv. n.: überhangend. overheen (met „erquot;), bw.: darüber; or - leggen: darüber legen; er -loopen: 1) dat loopt er -: das ist zu arg, 2) losjes er - loopen: es nur tiüehtig (es nur ober-flachlich) berühren, darüber hinhuschen, (ook:) geschwind damit fertig werden [onr.]; er - stappen: (tig.) sich nichts dar-aus machen, (ook:) sich aazuentschliessen [onr.]; zich er - zetten: 1) es sich aus dem Sinne schlagen [onr.], sich nicht weiter darum bekümmern, sich darüber hinaus-setzen, 2) sich des Trauerns entziehen [onr.]; nu ben ik er -: (tig. fam.) jetzt bin ich darüber weg. overheeriyk, bv. n. en bw.: ausge-zeichnet. overheersehen, w. b.: überherrschen. overheerseher, m.: Gewaltherr [m.]. overheersehing, vr.: Ueberherr-schung [vr.]. overheid, vr.: Obrigkeit [vr.]; I overheidspersoon, m.: obrigkeitliche Person Ivr.]. overhellen, w. o.: überhangen lonr.]; - tot (- naar): hinneigen zu, sich hinnei-gen zu. overhelling, vr.: (das) Ueberhangen; - naar (- tot): Hinneigung [vr.] zu. overhemd, o.: Oberhemd lo.|. overhenilt;ls-knooigt;,m.:Oberiiemdknopt' ,[m.; ö]; I -mouw, vr.: Oberhemdarmel [m.]. overhempje, o.: Vorhemdchen [o.]. overhoef, m.: (vea.) Ueberbein [o.l. overhoeks, bw.: übereck, überecks. overhoeksch, bv.n.: übereck liegend, overhoon, bw.: in Unordnung; I -gooien, w. o.: durch einander werfen [onr.]; - halen, w. o.: 1) durch einander |
werfen [onr.], (tig.) anfangen [onr.], zur Hand nehmen [onr.]; - liggen, w. o.:in Unordnung liegen [onr.], durch einander liegen [onr.j (met iemand - liggen: Handel mit Einem haben, sich mit Einem überworfen haben); - raken, w. o.: in Unordnung [t] gerathen [onr.] (met iemand - raken: in Hiindel mit Einem[t]gerathen [onr,]); - schieten, w. b.: niederschiessen [onr.j, über den Haufen schiessen [onr.]; - smijten (- werpen), w. b.: Zie -gooien, overhooren, w. b.: hersagen lassen [onr.], überhören. overhooring, vr.: Ueberhörung [vr.]. overhouden, w. b.: übrig behalten [onr.]; (goedhouden:) erhalten [onr.]; iets den winter -: etwas überwintern. overig, bv. n.: übri§: I -e, z. n. o.:(das) Uebrige; voor het -e; im Uebrigen, übri-gens. overigens, b. w.: übrigens. overjaehten, w. b.: überhasten. I -(zich), w. w-: sich übereilen. overjagen, w. b.: hinüberjagen [reg.]. I overjagen, w. b.: 1) überjagen [reg.|; 2) überhasten. I overjagen (zich), w. w.: l) sich überjagen [reg.]; 2) sicn übereilen. overjarig, bv.n.: überjahrig; -e wijn : (der) terndige (ferne) Wein. overjas, vr : Ueberrock [m.; ö]. o verjurk, vr.: 1) Ueberkleid [o.]; 2) Kittel [m.]. o verkaarden, w. b.: noch einmal karden. o v e r kakelen, w. b.: ausplaudern. I over kakelen, w. b.: übergackern, über-schnattern. overkant, m.: quot;gegenüberliegende Seite; aan den -: drüben, (tig. fam.) im Jenseits, in der andren Welt; van den -: von drüben. overkantelen, w. o.: überkippen. overkappen, w. b.: unter eine Kappe bringen [onr.]. overkarig, bv. n.: allzu karg; I -heid, vr.: grosse Kargheit |vr.]. o verkamen, w. b.: noch einmal but-tern. o verkenteren, w. o.: überkippen. overkenrig, bv. n.: (iets:) superfein; (iemand:) krittlieh; I -heid, vr.: 1) Super-leinheit Ivr.], 2) Krittlichkeit [vr.j. overkisten, w. b.: (lijken:) in einen anderen Sarg legen; (verpakken:) in eine andere Kiste packen. o ver klauteren, w. o.: hinüberklet-tern. overkleed, o-: 1) Ueberkleid [o.]: 2) Ueberdecke [vr.]. over k 1 e e d sel, o.: Ueberzug [m.; ü]. o ve rk li muien, w. o.: hinüber-klimmen lonr.]. overkluizen, w. b.: überwölben. o verkouten, w. o.: 1) hinüberkom-men [onr.]; 2) herüberkomrnen lonr.]. I overkomen, w. o.: 1) (wedervaren:) überkommen [onr.], begegnen, passiren [ie], 2) (te boven komen :) verschmerzen. overkomst, vr.: 1) Herüberkunft [vr.]; 2) Hinüberkunft [vr.]. o verkroppen, w. b.: (tig. fam.) über-haufen, überladen lonr.]. overkijken, w. b.: übersehen[onr.]. |
OVERSPANNEN.
OVERLADEN.
42G
|
over laden. w. b.: umladon four.]. I overladen, w. b.: überladen. overland, bw.: zu Land; I -mail, vr.: üeberlandmail [vr.]. over langen, w. b.: hinüberrei-chen. overlangs, bw.: (rustend:) in der Lange, (doende:) in die Langre; (in beide gevallen:) der Lan^e nach. overlast, m.: (i. a. b.) üeberlast Ivr.]. o ver lastig, bv. n.: überlastig. I over las tig, bv. n.: (kpv.) überlastig. €gt;verleden. bv. n.: verstorben, ver-bliehen; (fig.) selig. 1 -, v. dw.: gestor-ben. overledene, ni. en vr.: (der, die) Verewigte. overleg, o.: 1) Ueberlegung fvr.]; 2) [s] Einverstandniss lo.]. over le ggen, w. b. en o.: überlegen. I overleggen, w. b.: (geld:) zurücklegen; (bewijsstukken, documenten:) verlegen, (ook:) einreichen. overlegging, vr.: Ueberlegung [vr.]. 1 overlegging, vr.: 1) Zurücklegung [vr.]; 2) Vorlegung [vr.], (ook:) Einrei-chung jvr.]. over 1 e ven. w. b.: überleben. over 1 e vende, m. en vr.: (der, die) Ueberlebende. over 1 e ving, vr.: (das) Ueberleben. overlezen, w. b.: 1) noch einmal lesen [onr.] ; 2) durchlesen [onr.]. overlieden, m. mrv.: Vorsteher [m. mrv. |. overl o in nieren, w. b.: überschat-ten. overloop, m.: Ueberlauf lm.]; (zeew.) Oberlauf [m.]; - van gal: (das) Ueberlau-fen der Galle. overloopen. Zie de noot op blz. 423. overluid, bv. n.: 1) laut; 2) über-laut. overl ui den (overluien), w. b.: (gestorvenen:) belauten. overlyilen, w. o.: hinscheiden [onr.], ableben, sterben [onr.]. I -, z. n. o.: Hinscheiden [o.], Ableben [o.]; bij -: beim Tode; bij mijn -: bei meinem Tode. Overniaaiscli, bv. n.: jenseits dei-Maas gelegen; het -e: die Gregend jenseits der Maas. overmaken, w. b.: 1) von Neuem machen; 2) mehr als das Nothwendige [t| machen; 3) (doen ophouden:) aufhören machen, vertreiben [onr.]; 4) (kph.) über-machen, übers(;nden, remittiren [ie]. over man, m.: Vorsteher [m.]; - van een gilde: Zunftmeister [m.], Zunftherr [m.]. over man nen, w. b.: übermannen. over mast, bv. n.: übermastet. overmeesteren, w. b.: übermeis-tern. overmits, vgw.: weil. overmonsteren, w. b.: noch einmal mustern. overnachten, w. o.: übernachten. oyernauwkenrig, bv. n.: krittlich; ( -heid, vr.: Krittlichkeit [vr.]. overoud, bv. n.: uralt; een - geslacht : ein uraltes Geschlecht; in -e tijden: in uralten Zeiten. overpad, o.: Fussweg [ra.], overpakken, w. b.: umpacken. |
I overpakken, w. b.: überpacken, überladen [onr.]. over p e i n zen, w. b.: überdenken [onr.], überlegen. overpeinzing, vr.: Ueberdenkung [vr.], Ueberlegung [vr.]. o ver plaatsen, w. b.: versetzen. overplaatsing, vr.: Versetzung Ivr.j. o verplakken, w. b.: noch einmal kleistern. I over plakken, w. b.: über-kleistern, überkleben. overplanten, w. b.: verpflanzen. overplanting, vr.: Verpnanzung [vr.]. overpoetsen, w. b.; noch einmal putzen; (schoenen, laarzen:) noch einmal wichsen. overpoetsinsr, vr.: 1) (das) nochma-lige Putzen; 2) (das) nochmalige Wichsen. over prik kelen. w. b.: überreizen. overprikkeling, vr.: Ueberreizung [vr.]. overreedster, vr.: Ueberrederm [vr.]. overreden, w. b.: überreden. 1 v. dw. (van overrijden): mit einem Wagen über-rahren. overreder, m.: Ueberreder fm.]. overreding, vr.: Ueberredung [vr.]. overreiken, w. b : 1) überreichen; 2) hinüberreichen; 2) herüberreichen. I overreiken (zich), w. w.: sich rei-chend den Arm verrenken, sich überreichen. overroeien, w. b. en o.: 1) über-rudern; 2) hinüberrudern; 3) herüberru-dern. I overroeien (zich), w. w.: sich überrudern. overrompelen, w. b.: üb or rump ein. overrompeling, vr.: Ueberrumpe-lung [vr.]. over ry den, w. b.: mit einem Wagen überfahren [onr.]. overryk. bv. n.: überreich, steinreich. Overrynseh, bv. n.: überrheinisch. overryi», bv. n.: überreif; I -heid, vr.: Ueberreife [vr.]. overschaduwen, w. b.: noch einmal schattiren [ie]. I overschaduwen, w. b.: überschatten. over scha duwing, vr.: üeber-schattung [vr.]. overschatten, w. b.: noch einmal schatzen. I overschatten, w. b.: über-schatzen. overschatting, vr.: nochmalige Schatzung [vr.]. I overschatting, vr.: Ueberschatzung [vr.]. overschieten, w. o.: übrig bleiben [onr.]. overschot, o.: üeberrest, [m.], Rest[ra.]; het stoffelijk - : die irdischen Reste [mrv. |. over s c h r y d e n, w. b.: überschrei-ten [onr.|. overschrijven, 1) w. b.: besser schreiben [onr.l; 2) (kopiëeren:) ab-schreiben [onr.l ;3) (kph.) übertragen [onr.]. overschrüving, vr.: I) (das) ver-besserte Schreiben; 2) (das) Abschreiben; 3) (kph.) Uebertragung [vr.]. o verschuieren, w. b.: noch einmal bürsten. o verschuren, w. b.: noch einmal scheuern. overseinen, w. b.: telegraphiren [ie], lovers pannen, bv. n.: überspannt; I -heid, vr.: Ueberspanntheit [vr.]. lo v er spannen, w. b.: (paarden:) |
OVEKSPAUJÏIXG.
427
OVERVLIEGEX.
|
uinspannen. I overspannen, w. b.: (i. a. b.) uber spannen. 1 overspannen (zich), w. w.: sich überspannen. over sp an ningr, vr.: (i. a. b.) Ue-berspannungr lvr.1. oversparen, w. b.: ersparen. oversparing, vr.: Ersparung [vr.]. overspel, o.: Ehebruch [m.]; - begaan : Ehebruen begehen [onr.|. overspelen, w. b.: (muz.) noch einmal spielen I w. b. en o.: (spl.) quitt oder doppelt spielen. overspelig, bv. n.: ehebrüchig. overspelige, vr.: Ehebrüchige fvr.l. oversprei, vr.: Ueberdecke Lvr.1, Stepp-decke [vr.]. overstaan, w. o.: stehen bleiben [onr.l; (te vuur staan;) aufs Feuer stehen [onr.]. I overstaan (met „tenquot;), bw.: ten - van: in Gegenwart [21. overstag, bw.: (zeew.) über Stag. overstappen, w. o.: 1) hinübertre-ten [onr.]; 2) (op spoorwegen:) umsteigen [onr.1 ; 3) (fig.) durch die Finger senen fonr.]. I overstappen (zich), w. w.: zu grosse Schritte thun [onr.1. overste, m.: (mil.) Oberst [m.|, Obrist [m.]. I -, in. en vr.: (kkl.) (der? die) Obere, (der) Superior, (die) Superiorin. overstek, o.: Vorsprung [m.; ü]. ov e r steken, w. o.: (ruilen:) tau-schen; I de zee -: über das Meer setzen; het Kanaal -: über den Kanal setzen; de rivier -: über den Fluss setzen; den weg (de straat, het plein) -: sich auf die andere Seite des vVeges (der Strasse, des Platzes) begeben [onr.]. overstelpen, w. b.: überschütten; (fig.) überhaufen; (van smart, droefheid, enz.:) überwaltigen. overstelping, vr.: 1) Ueberschüttung |vr.]; 2) Ueberhaufung [vr.]; 3) üeberwal-tigung l vr.1. overstemmen, w. o.: von Neuem stimmen. I overstemmen, w. b.: über-stimmen. overstemming, vr.: (das) neue Stimmen, (die) neue votirung [ie|. I overstem ming. vr.: (das)Ueberstimmen ;(fig.) Stimmenmenrheit [vr.]. over storten, w. b.: überstürzen; gelden -: Gelder beim Zahlamt abtragen I onr. |. overstorting, vr.: üeberstürzung [vr.1; - van gelden: (das) Abtragen von Geldern beim Zahlamt. overstroomen, w. b.: überschwem-men. overstrooming, vr.: Ueberschwem-mung [vr.]. over sturen, w. b.: übersenden [onr.], überschicken. over sturing, vr.: Uebersendung [vr.], Ueberschickung [vr.]. overstuur, bw.: über Steuer, in Unordnung. overtallig, bv. n.: überzahlig; I -heid, vr.: Ueberzahl [vr.]. ove rteekenen, \y. b.: von Neuem zeichnen. I -, w. o.: (mil.) sich vom einen Korps bei dem andern einreihen lassen [onr.l; - naar de Oost: sich für den Dienst in Ostindien verbinden [onr.l. |
overtellen, w. b.: noch einmal zah-len, nachzahleni overtelling, vr.: nochmalige Zah-lung [vr.], Nachzahlung Ivr.j. overtillen, w. b.: 1) hinüberhebcn [onr.l; 2) herüberheben [onr.]. I overtillen (zich), w. w.: Zie vertillen. overtocht, m.: üebergang lm.1; (per schip:) Ueberfahrt [vr.1. oyertogen, bv. n.: unt'reundlich nooit een - woord: nie ein unfreundliches Wort. I -, v. dw.: überzogen. overtollig, bv. n.: üoerfiüssig; l-heid, vr.: üeberfiüssigkeit [vr.j, (das) Ueber-fiüssige. ove rtonnen, w. b.: umtonnen. overtoom, m.: Scheideweg [m.] zwi-schen zwei Fahrwassern. overtopt, bv. n.: (wpk ) überstiegen. o v e r treden, w. o.: ü b e r treten [onr.!. I overtreden, w. b.: über treten [onr.]. overtreder, m.: üebertreter lm.], overtreding, vr.: Uebertretung [vr.]. overtreedster, vr.: üebertreterin [vr.]. overtreffen, w. b.: übertreffen [onr.j (- in: an). overtreffend, bv. n.: übertreflTend; de -e trap: (tik.) der Superlativ. overtrek, o.: üeberzug [m.; ü]. overtrekken, w. o.: 1) über ____ ziehen [onr.]; eenen berg -: über einen Berg ziehen [onr.]; 2) vorüber ziehen [onr.]; het onweer zal wel -: das Gewit-ter wird wohl vorüber ziehen. I o v e r-trekken, w. b.: 1) überziehen [onr.]; de-veerpont -: den Fahrkahn überziehen [onr.]; 2) den haan van het geweer -: die Flinte abdrücken. I overtrekken, w. b.: überziehen [onr.]; overtrokken met: überzogen mit. overtreksel, o.: Zie overtrek, overtroeven, w. b. en o.: (spl.) über-trumpfen, überstechen [onr.]. overtuigen, w. b.: (de overtuiging verschaffen aan:) überzeugen; (met overtuigende bewijzen beschamen:) überfüh-ren, überweisen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich überzeugen. overtuiging, vr.: Ueberzeugung [vr.]; naar mijne -: meiner Ueberzeugung nach. o ver A-aart, vr.: (i. a. b.) Ueberfahrt [vr.]. overval, o.: (gnk.) Anfall [m.; a] von Fallsucht; -len hebben: an Fallsucht leiden [onr.]. overvallen, w. o.: überfallen [onr.]. oververtellen, w. b.: 1) zutragen [onr.]; 2) weiter erzahlen. overyerven, w. b.: (in de kuip:) noeh einmal farben; (met de kwast:)' noch einmal anstreichen [onr.], (ook:) mit dem Anstreichpinsel ausstreichen [onr.]. oververzadigd, bv. n.: übersattigt; I -heid, vr.: Uebersattigung [vr.]. oververzadigen, w. b.: übersiitti-gen^ oververzadiging, vr.: Uebersattigung [vr.]. overvleugelen, w. b.: überfiügeln. overvleugeling, vr.: Ueberfiügelung [vr.]. overvliegen, w. o.: (met „komenquot;):. |
OVERVLIEaER.
428
PAAPJE.
|
1) lüniiberfliegren [onr.]; 2) herüberfliegren lonr.]. overvliegrer, m.: (der) grosse Geist; g-een -: (iron.) kein Phönix. overvloed, m.: Ueberfluss [m.]; in im Ueberfluss; de hoorn des das Fiill-horn; ten -e: zum Ueberfluss. overvloedig, bv. n.: überfiüssig, reichlich; I -held, vr.: Ueberfluss [m.], Fülle [vr.], Reichlichkeit Lvr.]. over vloeien, w. o.: überfliessen lonr.J. overvloeiend, bv. n.; überfliessend; - van melk en honig: (bijb.) wo Milch und Honig fleusst. overvloeiing, vr.: (das) Ueber- üiessen. o vervoldoende, bv. n.: mehr als hinreichend. over v r a geu, w. b.: übertheuern [tl. I z. n. o.: [t] Uebertheuerung [vr.|. o verwaardig, bv. n: mehr als würdig. over wasemen, w. b.: bedünsten. over weg, m.: Fuss weg Lm.], overweg, bw.: zurecht; met iemand of iets goed - kunnen: mit Einem oder einem Dinge gut zurecht kommen können .{onr.l; niet best of in het geheel niet met elkander kunnen: nicht sonderlich oder gar nicht mit einander zurecht kommen können. overwegen, w. b.: 1) noch einmal wagen Lonr.J; 2) nachwagen [onr.]. I over-wegen, w. b.: er wagen [onr.]. overwegend, bv. n.:überwiegend, over w e ging, vr.: Erwagung [vr.]; in - nemen: in Erwagung ziehen [onr.]; uit - van: in Erwagung [2]. overweldigen, w. b.: überwaltigen. overweldiger, m.: Ueberwaltiger lm.]. overweldiging, vr.: üeberwaltigung {vr.j. overwelfsel, o.: Gewolbe [o.]. overwelven, w. b.: überwölben. overwelving, vr.: Ueberwölbung lvr.]. |
overwerk, o.: Extraarbeit lvr.]; I -loon, o.: Lohn [m.] fiir Extrastunden Arbeit; -tijd, m.: Extrazeit Arbeit; -uren, o. mrv.: Extrastunden [vr. mrv.l Arbeit. overwerken, w. o.: langer als die bedungene Zeit arbeiten. I -? w. b.: über-arbeiten, von Keuem arbeiten. I overwerken (zich), w. w.: sich überar-beiten. overwicht, o.: Uebergewicht [o.] (ook fig.). o ver wichtig, bv. n.: überwichtig; I -heid, vr.: Ueberwichtigkeit [vr.]. overwinnaar, m.: Sieger lm.l,Ueber-winder [m.]; - van: Besieger [m.1 [2]. o ver winnares, vr.: Siegerin [vr.j, Ueberwinderin [vr.]; - van: Besie-gerin [2]. overwinnen, w. o.: siegen, überwin-den [onr.]. I -, w. b.:bcsiegen, überwinden Lonr.J. overwinning, vr.: Sieg [in.]; kroon der -: Siegerkrone [vr.j, Siegerkranz Lm.; al; de - behalen: den Sieg davon tragen [onr.J. overwinst, vr.: Mehrgewinn Lm.J ; (tig.) Gewinn [m.J. overwinteren, w. o.: überwintern. overwintering, vr.: Ueberwinte-rung Lvr.]. overwonneling, m.: (der) Besiegte, (der) t' eberwundene. overwalfsel, o.: Gewolbe [o.]. o ver wulven, w. b.: überwölben. Overijssel, o.: (adk.) Oberyssel [o.j. overzeesch, bv. n.: überseeisch. overzicht, o.: Uebersicht [vr.]. overznlks, bw.: desswegen, dess-halb. overzy (overzijde), vr.: (die) gegen-überliegende Seite, (die) andere Seite. overziydsch, bv. n.: jenseitig. Ovidius, m.: Ovid [ni.]; van -: Ovids. oxydatie, vr.: Oxydation [vr.j. oxyde, o.: (schk.) Oxyd |o.l. oxydeeren, w. o.: oxydiren Lie]. |
|
pa, m.: Papa lm.], Vater Lm.; aj. paadje, o.: (klein voetpad:) Pfadchen paai, m.: (der) Alte; een oude -: ein Alter, ein alter Mann, (inz.) ein alter Geck. paaiement, o.: Termin Lm.l; in -en: terminweise, in Raten. paaien? w. b.: 1) hinhalten [onr.l; 2) beschwichtigen, besanftigen, zufrieden stellen. paal, m.: Pfahl Lm.; aj; - en perk stellen aan: [31 Mass und Ziel setzen;als een - boven water: (spr.) unumstösslich fest. .Zie mrv. palen. |
paal-fuik, vr.: Pfahlreuse [vr.j; -mos-sel, vr.: Zie -worm; -steen, m.: Grenz-stein [m.J. paaltje, o.: Pfahlchen [o.J; als putje bij - komt: (spr.) wenn es aufs Aeusserste kornuit, nöthigenfalls Lt]. paal-vast. bv. n.: unumstösslich fest; -werk, o.: Pfahl werk Lo.]; - worm, m.: Pfahlwurm [m.; üj. paan, m.: Schürze [vr.j. paander, m.: AVeidenkorb [m.; öj. paap, in.: (scheldwoord:) Pfaffe lm.); (oneigenlijk ook:) Papist [m.], Pfaffen-treund [m.J, Pfaffenknecht [m.]. Zie mrv. papen. paapje, o.: Pfaffchen lo.J (ook vog.); de -s: (oneigenlijk scheldwoord:) die |
PAAPSCH.
429
PALEN.
PAD
430
|
•de hcele (iron.) der gauze Plunder. Ipad, o.: Pfad [m.]. I vr.; (drk.) Kröte ivr.J; I -visch, m.: Krötenfisch [m.]. Ipad, bv. n.; (in 't schaakspel:) patt, ohne Rettungr, rettungslos verloren, ge-zwungen sich matt zu erklaren; iemand -maken: Einen patt machen. padde, vr.: (drk.) Kröte [vr.]; I -bloot, bv. n.: granz kanl. padden, vr. mrv.: Kroten [vr. mrv.]; 1 -bloem, vr.: (pik.) stinkende Kamille [vr.]; -brood, o.: (pik.) Krötenpilz [m.]; -grif (-gift), o.: Krötengift [o.J; -nest, o.: Krötennest [o ]; -steen, m.: Krötenstein |m.j; -stoel, m.: (pik.) Krötenpilz [m.] (als -stoelen: wie Pilze). paddetje, o.: (drk.) Krötchen lo.1. padje, o.: 1) Zie paddetje; 2) Zie paadje. paedasrogie (paedagrogiek), vr.: Pa-dagogik [vr.J, Erziehungslehre [vr.]. paedago^iseh, bv. n.: padagoffisch. paedajfoogr, m.: Padagog [m.]7 Erzieh-•ungslehrer [m.]. ipaf, tsw.: paft'! I -, m.: Paft' [m.]. Ipaf. bv. n.: 1) aufgeblaht, aufgedunsen; ü) schlaff, matt. paflTen, \v. o.: en b.: (i. a. b.) paften, pafferig: (paffis:), bv. n.: Zie bv. n. paf; I -heid, vr.: Zie paflieid. paflieid, vr.: 1) Aufgeblahtheit, Auf-gedunsenheit [vr.], 2)j Sehlaffheit [vr.J, Mattheit [vr.]. pafzak, m.: (pop.) Dickwanst [m.; al. pagaai, vr.: Pagaje [vr.], Pirogruenru--der [0.]. pagaaien, w. o. en b.: pagajen. pagraaier, m.: Pagajer [m.J. ^pagradet, vr.: (vog.) Kropftaube [vr.], Kröpfer [m.]; (fig.) Stutzer [m.j. pag:e, m.: Page [m.1, Edelknabe lui.]. pag:iiia, vr.: Pagina [vr.], Blattseite ivr.j. pag:inatuur, vr.: Paginatur [vr.]. pagineereu, w. b : paginiren Lie], pagineering:, vr.: [ie] Paginirung [vr.]. pag:ode, vr.: (i- a. b.) Pabode [vr.]. pair, in.: Pair [m.]; Kamer der -s: (stk.) Pairskammer [vr.]. pair.«»cliap, o.: Pairschaft [vr.]. pais, vr.: triede [in.], Frieden [m.]. Ipak, 0.: 1) Pack [m. en o.; a]; 2)(kos-tuum:) Anzug [in.; ül; 3) (gespuis:) Pack Jo.l, Gesindel [0.]; een - slaag: eine Tracht Schlage, eine ITracht Prügel; een nat -halen: 1) ins quot;Wasserfallen[onr.],2) durch-nass regnen, 3) mit quot;Wasser begossen werden [onr.]; met - en zak: (spr.) mit Sack und Pack; een kind in het - steken: einem Kinde die quot;Windeln abnehmen [onr.] und ihm Kleider anziehen lonr.1; iemand in het - steken: (iron.) Einen anführen, Einem eine Nase drehen; een kind (iemand) in een nieuw - steken: einem Kinde (Einem) einen neuen Anzug ^inschatten; een heel - uitgetrokken hebben: (fam., van pas-herstelden:) tüchtig abgomagert sein; haar - uitschudden: (grem.) ablegen; als een - op het hart liggen: wie ein Stem auf dem Herzen liegen [onr.]; dat - is van mijn hart af: •dieser Stein ist mir vom Herzen. Ipak, vr.: Pack [m. en o.; a]; met de |
- loopen: mit Manufakturwaaren hausiren [ie]. . pak-doek, o.: Packtuch [o.l,Packlein-wand [vr.].; 1 -ezel, m.: Packesel 1 m.], Sauin-esel [m.]; -geld, o.: Packerlohn lm.1; -goed, o.: 1) Packzeug [0.], 2) Gepack [o.l; -huis, o.: Lagerhaus [o.; al, Magazin [o.] (-huis-huur, at.: [t] Lagermiethe [vr.], Lager-geld [o.]; -huismeester, m.: Magazinver-walter [m.]). pakje, o.: Packchen [o.]; ieder moet zijn (eigen) - dragen : (fig.) jeder Mensch hat (selbst) sein Packchen zu tragen. pakjes, o. mrv.: Packchen [o. mrv.]; I -drager, m.: Gepacktrager [m.], Dienst-mann [m.; al. pakkag:e, vr.: Gepack [o.]. pak-kamer, vr.: Packkammer [vr.]. Ipakken, w. b. en o.: (inpakken:) packen: (vatten, grijpen:) packen: (lief-koozend omarmen:) natscheln, liebkosen, umarmen. I -, w. 0.: sich zusammenpacken. Ipakken, o. mrv.: Packe [m. en o. mrv.]; I -drager, m.: Gepacktrager [in.]. pakker, m.: Packer [m.]. pakkery, vr.: Packerei [vr.]. pakket, o.: Packet [o.]; i -boot, vr.: Packetboot [o.; 00 en ö], Packetschitt' lo.]. pakketje, o.: Packetchen [o.l. pakking:, vr.: Packung [vr.], (das) Packen. pak-koord, o.: Bindfaden [m.; a en a]; I -linnen, o.: Zie -doek; -paard, q.: Packpferd [o.], Saumpferd [o.]; -schuit, vr.: Packschiff [o.j, Lastschiff [0.]; -touw, o.: (der) dicke Bindfaden (een -touw: ein Packstrick [in.]); -zadel, o.: Packsattel [m.], Saumsattel [m.]; -zolder, m.: Pack-söller [m.]. Ipal, m.: (zeew.) Palle [vr.]; (iu uurwerken:) Sperrkegel [m.]; I-klamp, m.: (zeew.) Pallklampe [vr.]. Ipal, dw.: felsenfest, unerschütterlich; - staan in het gevaar: der Gefahr trotzen; - staan voor: [4] vertheidigen [t] ohne zu wanken; iem. - zetten: Einen in die Enge treiben |onr.]. paladyn. m.: Paladin [m.]. Palainedes, m.: Palamed |m.]. palankyn, m.: Palankin [m.], Trag-sanfte [vr.]. palatinaat, o.: Palatinat [o.J. palatyn, m.: Palatin [m.1. paleerder, m.: Schmücker [m.1. paleeren, w. b.: schmücken. paleernaald, vr.: Schmucknadel [vr.J, Haarnadel [vr.] zum Schmucke. paleersel, o.: Schmuck [m.]. palei (paleie), vr.: 1) Flaschenzug m.; ü]; 2f Folterzeug [o.]; I -koord, o. -zeel, 0.): Folterschnur [vr.; ü J. paleis, o.: Palast [m.; iij; - van Justitie: Gerichtshof [m.; ö]; - van nijverheid (- van volksvlijt): Industriegebaude [o.]; I -vet, o.: (das) in den Kuchen des Palas-tes übrig gebliebene Fett. Ipalen, w. o.: grenzen (- aan: an), stossen [onr.] (- aan: an). Ipalen, m. mrv.: Pfahle [m. mrv.]; (fig.) Schranken [vr. mrv.]; binnen de - blijven: (fig.) sich in den Schranken halten [onr.]; alle - te buiten gaan: (fig.) alle Grenzen überschreiten [onr.]. |
PALESTINA.
PANDJE.
431
|
Palestina, o.: Palastina |o.l. palet, o.: (schl.) Palette [vr.J, Farben-brett [o.J; (bij 't kaatsen:) Ballpritsche (vr.], Ballsehlagel Lm.]. paletot. vr.: (kim.) Paletot [m.]. palfrenier, m.: Stallknecht [m.J. palimpHeMt, m.: Palimpsest [m.|. palindroom, o.: Palindrom lo.J. paling:, m.: (visch:) x\.al [m.J, Mooraal lm.]. palinsenesie, vr.: (nat.) Palingrenesie [vr.1; (theo.) Wiedergeburt [vr.]. paling-fuik, vr.: Aalreuse [vr.J, Aal-korb [m.; ö|; I-kaar, vr.: Aalkasten [m.]; -net, o.: Aalnetz [o.l; -schaar, vr. (-steker, m.): Aalgabel [vr.J. palinkje, o.: Aalchen lo.|. pa linodie, vr.: Palinodie [vr.]. Palinunr, m.: (tab.) Palinur [m.]; lt;fig.) Steuermann [m.; -leute). palissade, vr.: Pallisade [vr.J. palissadeeren, w. b.: pallisadiren liej. palissadeering:, vr.: - [ie] Pallisadi-rung* [vr.J. palissander, o.: Palissander |o.|, Purperholz [o.i; I -boom, m.: Palissander-baum [m.; aj; -hout, o.: Palissanderholz [o.J, Palissander [oj, Purpurholz lo.]; -houten, bv. n.: purpurhölzern, von Palissanderholz. Iialjas, m.: 1) Hanswurst [m.; ü], Pos-«enreisser [m.J; 2) Strohsack [m.; aj. Palladinin, o.: (i. a. b.) Palladium lo.l. Pallas, vr.: (fab.) Pallas [vr.J (die gric-chische Minerva). I pallas, m.: Pallasch I m.J. palliatief, o.: Palliativ [o.J. pallium, o.: Pallium [o.: -lienj, Bi-senofsmantel |m.; a|. palm, vr.: (van de hand:) Palme [vr.1; {lengtemaat:) Palm [m.1, Decimeter lm.|; (tig.) Spanne [vr.]. I -. m.: (pik.) Palme [vr.J, (ook wel:) Buchsbaum [m.; aj; - in het vuur leggen: (fig.) gelindere Saiten autziehen [onr.J. palmaelitig:, bv. n.: 1) palmartig, *2) buchsartigï I -heid, vr.: 1) (das) Pal-menartige, 2) (das) Buchsartige. palm-blad, o.: Palmblatt [o.; al; I-boom, m.: 1) Palmbaum [m.; aj, (inz.) Dattelpalme [vr.J, 2) Buchsbaum [m.; al; -bosch, o.: Palmenwald [m.; al; -boschje, o.: Palmenwaldchen [o.l, Palmenhain [m.J. Ipalmen, w. b. en o.: (zeew.) palmen. Ipalmen, m. en vr. mrv.: Palmen [vr. mrv.]; I -woud, o.: Palmenwald [m.; iij. palm-hout, o.: 1) Palmbaumholz [o.], 2) Buchsbaumholz [o.]; |-houten, bv. n.: 1) von Palmbaumholz, 2) von Buchsbaumholz. palm iet, o.: Zie palmmerg:, palm-merg:, o.: Palmmark [o.J, Pal-mit [o.]; I -olie, vr.: Palmöl [o.J; -riet, o.: Palmried [o.], (das) spanische Rohr; -rieten, bv. n.: von spanischem Rohr; -slag, m.: Handschlag [m.; aj; -spier, vr. :(ontl.) Handmuskel [m.J; -struiK, m.: Buchs-baumstrauch [m.; al; -tak, m.: PaJmzweig lm.]; -zondag, m.: (kkl.) Pahnsonntag lm.]. palpitatie, vr.: Palpitation [vr.l, Herzklopfen [o.]. |
palpiteeren, w. o.: palpitiren [ie], klopten. palster, m. (palsterstaf [m.J, palster-stok [m.J): Pilgrimsstab [m.1, Pilgerstab [m.J. paltrok, m.: Pilgerrock [m.: öl, Pil-gerkleid [o.J. Palts, vr.: (adk.) Pfalz [vr.J: uit de -: pfalzisch ; de man uit de - : der Pfal-zer; de vrouw uit de -: die Pfalzerin; I -graat', m.: Pfalzgraf [m.J; -graafschap, o.: Pfalzgrafschaft [vr.J; -grafelijk, bv. n.: pfalzgraflich; -gravin, vr.: Pfalzgrafin [vr.]. pamflet, o.: Pamphlet [o.], Flugschrift [vr.J, (inz.) Schmahscnrift [vr.J. 1gt;aniflettist, m.: Pamphletist [m.1. pampa, vr.: (in Zuid-Amerika:) Pampa [vr.], ungeheuere Grasebene [vr.J. pampelmoes, m.: Zie pompelmoes. pampernoelje, vr.: Zie padlt;len-stoel. Pamphilië, o.: (adk.) Pamphilien [o.]. IPan, m.: (fab.) Pan [m.|, (der) Hirten-gott. Zie Pans. Ipan, vr.: Pfanne [vr.J; (dakpan:)Dach-pfanne [vr.J, Dachziegel [m.J; visch in de - bakken: Fische [m. mrv.( in der Pfanne backen [onr.J; den vijand in de - hakken : (mil.) den Feind in die Pfanne hauen; eene veeg (een smeer) uit de -krijgen: (spr.) einen Seitenhleb bekom-men [onr.J; aan de - likken: (spr.) Zie (tegen de lamp (loopen); ergens aan de - blijven hangen: (fig. pop) irgendwo hangen bleiben [our.]; I -aal, m.: Backaal [m.j, Brataal [m.J; -aarzen, w. b.: (zeew. en fam.) pritschen, (Einem) auf den Hin-tern geben [onr.J. panaeee, vr.: Panacee [vr.]. panama, m.: Panama [m.J, (der) feine Strohhut [ü|. pan-appel, m.: Backapfel [m.; al, Bratapfel im.; aj; l-boor, vr.: (hik.) Scha-delbonrer [m.J, Trepan [m.J; -boring, vr.: Schadelbohrung [vr.J, (das) Trepaniren [iej; -deksel, o.: Pfannendeckel [m.J; -ha-ring, vr.: Bratharing [m.J; -lat, vr.: Zie-gellatte [vr.J, Dachlatte [vr.J; - likken, w. o.: schrnarotzen; -likker, m.: Schmarotzer [m.J;-likkerij, vr.: Schmarotzerei [vr.J; -likster, vr.: Schmarotzerin Ivr.J; -vlies, o.: (ontl.) 'Schadelhaut |vr.; a];-vol, vr.: (eine) Pfanne voll. pand, o.: 1) Pfand [o.; al (ook fig. voor „kindquot;); te - geven: zum Pfand ge-ben [onr.J; - verbeuren: (spl.) Pfander spielen; 2) (fig ) [tl Besitzthum [o.; üj,Be-sitzung [vr.J, (inz ) Haus |o.; iij: 3) (kim.) Schoss [m.; öl; de -en van eene jas: die liockschösse [m. mrv.]. pand-beleener, m. 1) Ptandverleiher [m.J, 2) Verpfander (m.J; -beleenster, vr.: 1) Pfandverleiherin [vr.J, 2) Verpfanderin [vr.]. pandecten, vr. mrv.: Pandekten [vr. mrv.J. panden, w. b.: pfanden. pander, m.: Pfander lin.J. pand-houder. m.: Pfandinhaber [m.J; l-houdster, vr.: Pfandinhaberin Ivr.J. panding:, vr.: Pfandung (vr.J. pandje, o.: Pfandchen [o.l; een - ma- |
P APERIJ.
432
|
ken: etwas ins Leihhaus bringren fonr.]. pandjes, o. mrv.: Pfandchen [o. mrv.1; I -nuis, o.: (das) kleine Leihhaus |a]. pandoer, in.: (hist.) Pandure lm.[. pandoeren, w. o.: panduren, das Pandurspiel spielen. Pandora, vr.: (fab.) Pandora [vr.]; de doos van die Büchse der Pandora. pand-reeht. o.: Ptandreeht fo.1; I -schuld, vr.: Pfandschuld [vr.]; -schuldenaar, ui.: Pfandschuldner Jm.l;-schulde-naarster, vr.: Pfandschuldnerin [vr.]: -spel, o. (-verbeuren, o.): Pfanderspiel [o.j, Ptand-spiel [o.]. paneel, o.: Panele [vr.]; op - schilderen : auf Holz malen; I -hout, o.: Tafelholz [o.]; -schilder, m.: Maler [in.l auf Holz; -werk, o.: Panelwerk [o.]; -zager, ni.: (iron.) Panelensager [m.]. panegyriek, vr.: Lobrede [vr.]. panegyriNch, bv. n.: lobrednerisch. panegyrist, m.: Lobredner [m.|. paniek, vr.: Panik [vr.], allgeraeine Bestürzungr [vr.J. panikgrassen, o. mrv.: Paniceen [vr. mrv.]. paniseh, bv. n.: panisch; een -e schrik: ein panischcr Schrecken, eine plötzliche Bestürzung. Zie paniek. panne-deksel, o.: Pfannendeckel [m.]; I -gras, o.: (pik.) Pfannengras [o.]; -koek, m.: Pfannkuchen [m.]; -koeken, w. o.: (pop.) zaudern, trandeln. pannen, vr. mrv.: Plannen [vr. mrv.]; (dak - :) Ziegel [m. mrv.I? Dachziegel [m. mrv.1: potten en -: Topte und Pfannen; I -bakker, m.: Ziegelbrenner [ni.J, Ziegler [m.1 (-bakkersaarde, vr.: Ziegelerde [vr.|, Ziegellehm [m.]); -oakkerij, vr.: (i. a. b.) Ziegelbrennerei [vr.]; -dak, o.:Ziegeldach [o.; a]; -dekker, m.: Ziegeldecker [m.]. |)anne-steen, m.: (bij zoutzieders:) Ptannenstein [m.]. pannetje, o.: 1) Pfannchen [o.]; 2) (der) kleine Dacnziegel. Pannonië, o.: (adk.) Pannonien [o.l. panorama, o.: Panorama [o.l, Kund-gemalde [o.]. Pans, 2e nmv., in Sam. I -feesten, o. mrv.: (hist.) Pansfeste [o. mrv.1;-fluit,vr.: Panspfeife [vr.], (fig.) Hirtenflöte [vr|. PanMlavismns, o.: Panslavismus [m.1, Panslavism [m.j. pantalon, m.: (i. a. b.) Pantalon [m.]. panter, m.: (drk.) Panther [m.1; I -dier, o.: [t] Pantherthier [o.j: -haai, m.; Pantherhai [m.j; -huid,o.: Pantherfell [o.|: Jacht, vr.: Pantherjagd [vr.]: -kat. vr.: Pantherkatze |vr.|; -steen, m.: (min.) Pantherstein [m.]; -vel, o.:Pantherfell 1 o.l. Pantheïsnins, o.: Pantheismus [m.j. pantheïst, m.: Pantheist [m.]. pan theïst iseh. bv. n.: pantheistisch. Pantheon, o.: Pantheon [o.]. pantoffel, vr.: Pantoffel [m.1; onder de - staan: (fig.) unter dem Pantoffel stehen [onr.]; onder de - komen: (fig.) unter den Pantoffel kommen [onr.]; I -boom, m.: (pik.) Pantoffelbaum [m.; a], Korkbaum [m.; a]; -held, m.: Pantofiel-held fm.1; -hout, o.: Pantoffelholz (o.l, Korkholz [o.], Kork [m.1; -knecht, m-: Zie -held; -parade, vr.: Schaupromenade [vr.1; -regeering vr.: Pantoffel-regiment to.I. |
pantoffeltje, o.: Pantöffelchen [o.l (ook pik.). pantoffel-yzer, o*: (als hoefbeslag:) Pantoffeleisen [o.]. pantograaf, m.: Zie teekenaap. pantomime, vr.: Pantomime [vr.1,Ge-berdenspiel [o.l, Mimik jvr.l; I -, m.: Zie pantomimist. pantomimisch, bv. n.: pantomimisch. pantomimist, m.: Pantomimist [m.1, Pantomimiker [m.], Mimiker [m.]. Mime [m.1, Pantomimenspieler [m.1, Geberden-spieier [m.]. pantser, o.: Panzer [m.1. pantseren, w. b.: panzern; I gepantserd schip : (das) gepanzerte Schiff. Pan-zerschiff [o.]. pantsering:, vr.: Panzerung [vr.1. pap, vr.: brei [m.| (in^.) Milchsuppe Ivr.], (der) flüssige Brei, (inz. ook:) Kin-derpappe [vr.1, Kinderbrei [m.1; (hik.) Bremmschlag [m.; al; (tech) Pappe [vr.|. papa, m.: Papa jm.l, Vater [m.; al. papaal, bv. n.: papal, papstlich. papaatje, o.: Papachen [o.l. papachtig:, bv. n.: breiartig, (fig.) Brei liebend (ik ben niet -: ich liebe den Brei nicht). papaver, vr.: (igt;lk.) Mohn [m.1; I-aeh-tig, bv. n.: mohnartig; -bol, m.: Mohnkopf [m.; öl. pap-haard. m.: (iron.) Breiesser [m.1; I -beschuit, vr.: Zwieback |m.] zum Kinderbrei; -bord, o.: Tiefteller |m.|, Breiteller [m.1;-eetster, vr.: Breiesserin [vr.j. nape, in Sam. I - -kullekens, o. mrv.: (pik.: das) kleine Schellkraut; -naad, m.: (m scheepszeilen:) noch einmal durchge-niihte Xaht (vr.; a]. papegaai, m.: (vog. en fig.) Papa-gei [m.l, Psittich [m.1; (iron.) Staarmatz |m.]; den - geschoten hebben: (tig.) einen Meisterschuss gemacht haben, einen glüek-lichen Wurf gethan haben, es getroffen haben; dat is den - geschoten: das ist ein Treffer; I -duiker, m.: (vog.) Papageitau-cher [m.]; -groen, bv. n.: papageigrün; -stok, m.: Papageienstock |m.; ö]; -visch, m.: Papageifisch [m.]. papegaaie-kop, rm.: Papageienkopf [m.; o]. ^ papegaaien, m. mrv.: Papageien [m. mrv.], Psittige [m. mrv.1; I -kruid, o.: (pik.) Papageienkraut [o.]; -nest, o.: Pa-pageiennest [o.]. papegaaie-tong, vr.: Pap^i^eienzunge [vr.]; I-veder (-veer), vr.: Papageifeder 1 vr.1. papegaais-hek. m.: Papageien-scnnabel [m.; a] (ookpik.); I-kooi, vr.: Pa-pageienkafig [m.]; -neus, m.: Papageien-nase [vr.1. papen, m. mrv.: (gem.) Pfaffen [m. mrv.]; (oneigenlijk:) Papisten [m. mrv.1; I -bloem, vr.: (pik.) Pferaeblume (vr.1, Lö-wenzahn [m.; aj; -boom,m.: (pik.) Pfaffen-baum lm.; al; -gebroed (-georoedsel), o.: (gem.) Pfaffenbrut [vr.]; -hoed, m. (-hoedje, o.): (pik.) Pfaffenhut [m.: ü|, Pfaftenhüt-ehen (o.l; -hout,o.: Pfaffenhojz[o.];-kruid, o.: Zie -bloem. papendom, o.: (gem.)[t] Pfaffenthum [o.l. papery, vr.: (gem.) Papisterei [vr.], Papstlerei [vr.1. |
PARAPHRAST.
PAP-ETER.
433
|
pap-eter, m.: Brcicsser lm.]; | -erezwcl, o.: (hik.) Breigreschwulst Ivr.; ü |. Paplila^onië, o.: (adk.) Paphlago-nion [o.l. papier, o.: (i. a. b.) Papier [o.l; op hot - brengen: zu Papier bringen lonr.l; het - is geduldig:: (spr.) das Papier istgre-duldigr; in - wikkelen: in Papier wiekeln. papieraehtis:, bv. n.: papierartigr; (fig.) Papiergeld liebend (ik ben niet ik heb liever speeie: ich habe nicht gein Papiergeld, ich habe lieber klingende Münze). Ipapierlt;kii, bv. n.: papieren; - adel, m.: Papieradel lm.1. ipapierc^n, o. rnrv.: Papiere fo. inrv.1; (fig.) Zeitungen Ivr. mrv.]; dat loopt in de (spr.) das ist zu kostspielig; I -winkel, m.: Papierkrain Schartekcnkram [m.]. papier-knipper, m.: Papiersehnitzler lm.]: I -knipsel, o.: I) Sehmtzarbeit lvr.| aus Papier, 2) Papierschnitzel |o.]; -knip-ster, vr.: Papiersehnitzlerin 1 vr.1;-kooper, m.: Papierhandler tin.1; -kuip,vr.: Papier-kufe [vr.]; -maché, o. (Fr., spreek uit: pa-pjee ina-siee): Pappe [vr.1, Papiermascnee [o.l; -merk, o.: Fabrikzeicnen |o.| im Papier; -pap, vr.: Papiermasse |vr.[; -plant, vr. (-riet, o.): Papierstaude [vr.J; -roebel, m.: (mtw.) Papierrubel lm.]; -snipper, m.: Papierschnitzel [o.l; -stamper, m.: (werktuig:) Papierstampfe [vr.], (persoon:) Pa-pierstampfer [m.]. papier^Hs o.: Papierchen |o.]. papierworin, m.: (ins.) Papierlaus [vr.; a]. papiljot, vr.: Papillote [vr.], Haar-wickel [vr.]: I papiljottenpapier, o.: Loc-krnpapier [o.|: het haar in papiljotten zetten: das Haar papillotiren [ie], die Haare in Papilloten wiekeln. papismus, o.: (gem.) Papismus [m.]. Papism [m.]. papist, m.: (gem.) Papist [m.], [t] Papstthümler [m.]. papiMter|j, vr.: (gem.) Papisterei[vr.1. papistiseh. bv. n.: (gein.) papistiseh. papje, o.: I) Pappehen lo.|; iemand een - koken: (fig.) Linem ein Süppehen kochen, Einen vergiften, (ook:) Einem einen Streich spielen; 2) (hik.: der) kleine Breiumschlag [a]; 3) (verkort van „papegaaiquot;:) Papehen [o.|. pap-ketel, m.: Breikessel [m.]; I-kind, o.: (das) mit Brei ernahrte Kind;'-lepel, m.: Breilöffel [m.] (aan iemand iets met den -lepel ingeven: iron.: Einem etwas vorkauen). pappel, m.: (dk.) Zie populier, pappen, w. b.: 1) (hik.) einen Breiumschlag legen auf, mit einem Breium-schlagt^ versehen [ónr.]; 2) (zeew.) pappen, mit Pappe versehen [onr.], (ook:) antneeren [tj; 3) (tech.) appretiren [ie], papperig, bv. n.: Zie pappig, papperlapap, z. n. o. en tsw.: Schnick-schnacK [in.]. pappig;, bv. n.: breiig, breiicht; l-heid, vr.: Breiige [o.]. pappin^, vr.: (hik.) Auficgung [vr.] von Breiunisclilagen; (tech.) | iej Appreti-rung [vr.]. |
pap-pleister, vr.: (hik.) Breiumschlag lm.; al; l-pot, m.: Breitopf[m.; ö] (aan moeder's -pot blijven hangen : iron.: bei der Mutter hinter dem Ofen hoeken bleiben [onr.1); -schotel, m.: Breisehüs-sel [vr.]: -schoteltje, m.: Breischüsselchen [o.]. papyniN, m.: (pik.) Papyrus [m.], Pa-pierstaude [vr.J. papzak, m.: (pop.) Breimaul [o.; a], (ook:) Dickwanst [m.: ilj. paraaf* (parate), vr.: Paraphe [vr.]. paraat, bv. n.: 1) parat, bereit; 2) so-fortig; de parate executie: die sofortige Vollstreckung (des Urtheils [t]). parallel, vr.: Parabel [vr.J, [s] Gleich-niss [o.|. parabolineli, bv. n.: (i. a. b.) parabolisch. paraboliseeren, w. o.: parabolisiren [ie], in Gleichnissen reden. paral»ool. vr.: 1) (wsk.J Parabel [vr.], Wurtlinie [vr.|; 2) Zie parabel, paraehute, vr.: Fallschirm [m.]. paraeleet, m.: (tlieo.) Paraklet [m.]. parade, vr.: (i. a. b.) Parade [vr.1; -maken: Parade maehen; groote-: (mil. en fig.) grosse Parade [vr.J; groote - en klein garnizoen: (spr.) bunte Kragen, leere Magen; I in Sam.: Parade.... paradeeren, w. o.: paradiren [iej. paradigma, o.: (tik.) Paradigma [o.; -men]. paradox, vr.: Paradoxen [o.; -xal. I -, bv. n.: paradox. paralt;loxie, vr.: Paradoxie [vr.]. pai'adys, o.: Paradies [o.J; I -achtig, bv. n.: paradiesisch; I in overige Sam.: Paradies.... parafe, vr.: Zie paraaf*, parafeeren, w. b.: paraphiren lie], paraffine, vr. en o.: Paraffin [o.J; I -kaars, vr.: Paraftinkerze [vr.j. paragraaf, vr.: Paragraph [m.]. paragrafeeren, w. b.: paragraphi-ren [iej. paraliponienon, o.: Paralipomenon lo.; -menal. Nachtrag [m.; ill; (iron.) Sirup [m.l, Zucker [m.J, (der) leckere Zusatz [iij. parallaetisrh. bv. n.: parallaktisch. parallax, vr.: (str.) Parallaxe [vr.J. parallel, bv. n.: (wsk.) parallel. I vr.: Parallellinie [vr.J, Parallele [vr.]; eene - trekken tusschen: eine Parallele ziehen [onr.] zwischen; 1 -cirkel, m.: Parallelkreis [m.]. pa ra log; is in hm. m.: (red.) Paralogis-mus [m.|. Paralogism [m.l, Fehlschluss [m.; ü|, Trugschluss lm.; ül. paralyseeren, w. b.: paralysiren [ie], lahmen. paralysie, vr.: (gnk.) Paralysie [vr.J, Lahmung; (ook:) Schlagfluss [m.l. paralytiek. bv. n.: paralytisch, paranimf*, m. en vr.: Brautfuhrer [m.], (bij studenten:) Paranymphus[m.; -phenj; Brautführe ri n [vr.J. parapet, o.: Parapet [m.J, Brustwehr [vr.J. paraplie, vr.: Zie naraaf*. parapkeeren, w. b.: paraphiren [iej. parapltrsise. vr.: Paraphrase [vr.J, ümschreibung [vr.J. parapliraseerlt;Hi. w. b. en o.: para-pnrasiren [ie], umschreiben [onr. j. paraphrast, m.: Paraphrast [m.J, Um-senreiber [m.J. |
Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2e druk.
28
PARAPLU.
434
PART.
|
paraplu, vr.: Regrenschirm [m.1, (of kortweg-:) Schirin [m.1. parapluutje, o.: Regrenschirmchen lo.l. paraniet, m.: Parasit 1 m.j (d.h. 1. Schma-rotzer lm.], 2. Schmarotzerthier [o.l lt], 3. Schmarotzerpflanze [vr.]). parasitiHCli, bv.n.: parasitisch, schma-rotzerhaft. parasol, vr.: Sonnenschirm [m.], (of kortweg-:) Schirm [m.j. parasolletje, o.: Sonnenschirmchen [o.J. parate, bv. n.: Zie paraat. Paree, vr.: (fab.) Parze [vr.], Schick-salsgöttin [vr.]. parclel, m.: (drk.) Pardel [m.]. Farther [m.j. Panther |m.]. pardoen, vr.: (zeew.) Pardune [vr.]. pardoes, tsw.: perdutz, perdauz. pardon, o.: Pardon [m.]. I -, tsw.: pardon!, entschuldigen Sie!, verzeihen Sie! pardonneereu, w. b.: verzeihen [onr.], entschuldigen. pareeren, w. b.: 1) (srm., rs. en lig.) pariren [iel; 2) (tooien:) schmücken. parel, vr.: (i. a. b.) Perle [vr.|; -envoor de zwijnen werpen: (spr.) Perlen vor die Saue werfen [onr.j; I -achtig, bv. n.: perl-artig; -asch, vr.: Perlasche [vr.[; -bank, vr.: Perlenbank [vr.; iij; -duiker,m.: Per-lentaucher [m.1. parelen, w. b.: perlen. parel-gerst, vr.: Perlgcrste [vr.]; l-gras, o.: Perlgras [o.l; -gruis, o.: Staub-perlen [vr. mrv.]; -grijs, bv. n.: perlgrau; -haan, m.: (vog.) Perlhahn [m.; a]; -handel, m.: Perlennandel [m.]; -handelaar, m.: Perlhandler [m.];-hoen, o.: (vog.) Perl-huhn [o.; ü]; -kleur, vr.: Perlfarbe [vr.j; -kleurig, bv. n.: perlfarbig; -kroon, vr.: Perlenkrone [vr.]; -kruid, o.: (nik.) Perl-kraut [o.]; -letter, vr.: (typ.) Perlschrift [vr.]; -moer, o.: Perlenmutter [vr.], Perl-mutter [vr.]; -moeren, bv. n.: perlmutter, von Perlmutter; -mos, o.: (pik.) Perlen-flechte [vr.]; -peer, vr.: Perlbirne |vr.]; -schelp, vr.: Perlenmuschel [vr.], Perlmu-schel [vr.]; -slak (-slek), vr.: Perlschnecke [vr.];quot;-snoer, o.: Perlenschnur [vr.];-steen, m.: (min.) Perlstein [m.]; -vangst, vr.: Perlenfang lm.]; -visscher, m.: Perlenfi-scher [m.]; -visscherij, vr.: Perlenfischerei [vr.]; -vlieg, vr.: (ins.) Perlfliege [vr.]; -zaad, o.: Zie -gruis; -zand, o.: rerlsand [m.]; -zout, o.: (schk.)Perlsalz [o.]; -zijde, vr.: Perlenseide [vr.j. paren, w. b.: paaren. I -, w. o.: sich paaren: gepaard 'gaan met: verknüpft (verbunden) sein mit. 1 - (zich), w.w.: sich verbinden [onr.] (- aan: mit). parentage, vr.: 1) Yerwandtschaft [vr.]: 2) Verwandten [m. en vr. mrv.]. parenthese, vr.: Parenthese [vr.j; bij -: nebenbei; tusschen -n: zwischen Parenthesen, zwischen Klammern. parforee, bv. n. en bw.: parforce; I-jacht, vr.: Parforcejagd |vr.l, Hetzjagd [vr.j. parfum, o.: Parfum [o.], quot;VVohlgeruch [m.; ü]. parfmneeren. w. b.: parfümiren [iel. parfuinerie, vr.: Parfümerie [vr.]; -ën, vr. mrv.: Riechsachen [vr. mrv.]. part'uineur. m.: [ie] Parfumirer [m.1, Parfumeur fm.]. |
Ipari. o.: (kph. en fig.) Pari [o.l: -staan: (kph.) al Pari stehen [onr.1, (fig.) sich gleicli stehen 1 onr.j; boven of onder - staan: (kph.) über oder unter Pari stehen [onr.]. Ipari, o.: Wette [vr.]; een - maken: eine Wette eingehen [onr.]. paria, m. en vr.: Paria [m. en vr.]. pariëeren, w. o.: pariren |ie], wetten (- om: um); tien tegen één -: zehn gegen eins wetten. paring, vr.: Paarung [vr.]. Parisch, bv. n.: parisch, aus Paros; - marmer, o.: (der) parische Marinor. Parisienne, vr. (Fr.) Pariserin [vr.1. pariteit, vr.: Paritat [vr.], Gleichheit [vr.]. park, o.: Park [m.]; I -achtig, bv. n.: parkartig. parket, o.: (i. a. b.) Parket [o.]; in een moeielijk - zitten: (fig. fam.) sich in einer selir unangenehme Lage befinden Ionr.j; iemand in een moeielijk - brengen: Einen in eine sehr unangenehme Lage versetzen. parketeeren, w. b.: tafeln. parket-vloer, m.: Parketfussboden [m.; o. en öj, (der) getafelte Fussboden [o en o]. parkiet, m.: (vog.) Parkit [m.j, (der) kleine Papagei. parlement, o.: Parlament [o.]. parlementair, bv. n.: parlamenta-risch I in.: Parlamentar [m.], Unter-handler [m.]. parlementeeren, w. o.: parlamen-tiren [ie], unterhandeln. parlementen, w. o.: schwatzen. parlements-gebouAV, o.: Parlaments-gebaude [o.]; I -gezinde, m.: Anhanger [m.1 des Parlaments; -nuis, o.: Parla-mentshaus [o.; a]; -lid, m.: Parlaments-glied [o.]. parmant (parmantig), bv. n. en bw.: stolz, mit stolzem Gange, sich brüstend; 1 -heid, vr.: Stolz [m.]. parmezaan, m. (parmezaankaas, vr.): Parmesankase | m.]. Parnas. m.: (adk., dk. en fab.) Parnass [m.1; den - beklimmen: (fig.) den Parnass besteigen [onr.], sich der Dichtkunst wid-men; I -kruid, o.: (pik.) Parnassgras |o.], Einblatt [o.]. Parnassus, m.: Zie Parnas. jparoeliiaal, bv. n.: parochial, pmrr .... paroeliiaan (parochiant), m.: Pfarr-kind [o.], Pfarrgenoss [m.], Kirchgenoss [m.]. parochie, vr.: Kirchspiel [o.], Ge-mcinde [vr.]; I -kerk, vr.: Pfarrkirche [vr.]. parodie, vr.: Parodie [vr.]. parodiëeren, w. b.: parodiren [ie], paroli, o.: (spl.) Paroli [o.]. paroniem, bv. n.: paronym, stamm-verwandt. I o.: Paronym [o.], (das) stammverwandte Wort [ö]. parool, o.: Parole [vr.]. paroxysmus, o.: (gnk.) Paroxysmus [m.1. Paroxysm [m.1. part, o.: [T] Theil [m.]; (zeew.) Part [o.]; voor mijn -: (als mijn aandeel:) als mein Theil [T], (wat mij betreft:) meinetwegen; - noch deel aan iets hebben: kei- |
PARTAGEEREN.
435
PAS.
|
nen Theil [T] an etwas haben, nichts mit einer Sache zu schaffen haben. I vr.: Streich [m.1; aan iemand-en spelen :Einem einen Streich spielen. partageeren, w. b. (parten, w. b.): theilen |tl, vertheilen [tl. parterre, o.: (i. a. b.) Parterre [o.l (inz. in schouwburg-en en in tuinen); 1 voor „ffelijkvloersverdiepingrquot; in groed Duitscli: Erdgeschoss [o.; öj. Partliië, o.: (adk.) Parthien [o.]; Partlier, m.: Parther [m.1 (mrv. Parthers of Parthen: Parther lm. mrv.]); Parthisch, bv. n.: parthisch; Parthische,vr.: Partherin [vr.l. partiaal. bv. n.: 1) partial, partiell, theilweise [t]; 2) parteiiscn. participant, m.: [Tj Theilhaber [m.]. participatie, vr.: [T] Theilnehmung [vr.]. participeeren, w. o.: participiren [ie|. It] theilnehmen [onr.]. particulariseereii, w. b.: partikula-risiren [ie]. particularisatie, vr.: Partikularisa-tion [vr.]. particiilarisiiiiis. o.: Partikularis-mus [m.1, Partikularism [m.], [t] Sonder-thum |o.l. particularistisoli. bv. n.: partikula-ristisch, sonderthümlich ft]. particulariteit, vr.: Partikularitat [vr.l, (der) besondere Umstand [a]; -en, vr. mrv.: Einzelheiten [vr. mrv.]. Iparticulier. m.: Privatmann [m.; -leutelj (fig-.) Rentier (Fr., spreekuit: rant-tj e e). Iparticulier, bv. n.: 1) besonder, pnvat 2) (fam.) sonderbar; een - huis: eine Privatwohnung; -e zaken: Privatan-gelegenheiten [vr. mrv.]; iemand - kennen: Einen ganz gut kennen [onr.]; dat is al heel -: das ist doch sehr sonderbar. partieel, bv. n.: partiell, theilweise [t]. partitie, vr. (partituur, vr.): (muz.) Partitur |vr.]. partner, m.: (spl. en dans:) Partner [m.]. partuur, o.: 1) [t] Hei rath [vr.]; 2) Par-tie [vr.]; een goed - doen: cine gute Par-tie machen; zij is geen - voor hem: sie ist keine (passende) Partie für ihn; 3) dat zwakke ventje is geen - voor zulk een vechtersbaas: das schwache Mannchen ist einem solchen Streitbold nicht g:e-wachsen, das schwache Mannchen kann sich mit einem solchen Streitbold nicht messen. |
party, vr.: 1) (rcht., stk.) Partei [vr.]; (fig.) Bande [vr.], Trupp [m.], Haufen [m.], Menge [vr.], Quantitat [vr.]; eene -aardappelen: eene Quantitat Kartoffeln; eene - gauwdieven: eine Menge Gauner; - kiezen voor of tegen: Partei nehmen [onr.] für odcr gegen; 2) (vereeniging van twee of meer personen tot gemeenschappelijke uitspanning; ook: huwelijk, en fig. de persoon waarmede men trouwt; ook: bijzonder gedeelte van een geheel; ook: voor een der medewerkende instrumenten of der medezingende stemmen gre-schreven deel van een muziekstuk; ook: een tusschen twee of meer personen gespeeld wordend spel:) Partie [vr.]; eene vroolijke -: eine lustige Partie; óók van de - zijn: mit von der Partie sein; - maken: Partie machen; zij is eene goede -: sie ist eine gute Partie; zij heeft met hem eene rijke - gedaan: sie hat eine reiche Partie mit ihm gemacht; de verschillende -ën van een landschap, van eenen tuin of van een schilderstuk: die yerschiedenen Partien einer Landschaft, eines Gartens oder eines Gemal-des; de - voor de fluit: die Partie für die Flöte; de tenor - is de moeielijkste: die Tenorpartie ist die schwerste; al de -ën zijn goed bezet: alle die Partien sind ffut besetzt; eene - biljart spelen: eine Partie Billard spielen; eine - schaken: eine Partie Schach machen; de - stond lang gelijk: die Partie stand lange gleich; ik heb de - gewonnen: ich habe die Partie gewonnen; 3) (feestelijk onthaal, feest; ook: de personen die er aan deelnemen:) Fest [o.l; -ën geven: Feste geben [onr.]; er is van avond - bij N.N.: es ist heute Abendgesellschaft bei 4) (iron.) Zie kyfparty: 5) (voordeel, nut:) -trekken van: Nutzen ziehen [onr.] von, sich — zu Xutzen machen. partydi^T. bv. n.: parteiisch, partei-licn; I -heid, vr-: Parteilichkeit |vr.]. party-ifanger, m.: Parteiganger [m.]; 1 -geefster, vr.: It] Bewirtherin [vr.] einer Abendgesellschaft; -geest, m.: Partiegeist [m.]; -geld, o.: (spl.) Partiegeld [o.]; -gever, m.: [tl Bewirther lm.] einer Abendgesellschaft; -haat, in.: Parteihass [m.1; -leus, vr.: Parteilosung [vr.]. Parole [vr.J einer (der) Partei; -man, m.: Partei-mann lm.; a]; -naam, m.: Parteiname [m.]. partyschap, vr. Parteiung [vr.]; (fig.) Partei [vr.]. party-woede,' vr.: [tl Parteiwuth [vr.]; I-zucht, vr.: Parteisucht [vr.]:-zuchtig, bv. n.: parteisüchtig. paruik, vr.: Zie pruik. parvenu, m.: Emporkömmling [m.], Glückspilz [m.1. Parijs, o.: (adk.) Paris [o.]; Parijze-naar, m.: Pariser [m.1; Parijzenaarster (Parijsche), vr.: Pariserin [vr.J; Parijsch, bv. n.: pariser, parisisch. Ipas, bw.: 1) so eben; ik ben - aangekomen: ich bin so eben angekommen; hij is - vertrokken: er ist so eben fortgegan-gen (oder: abgereist); 2) kaum; ik was -aangekomen, toen....: ich war kaum angekommen, als —; hij was - vertrokken, toen ....: er war kaum fortgegangen (oder: abgereist), als....; 8) erst; het is - vijf minuten over negenen: es ist erst fünf Minuten nach neun; zijt gij nu - opgestaan: sind Sie jetzt erst aufgestanden ?; hij is - op de helft: er ist erst auf der Halfte. Ipas, m.: 1) (schrede, voetstap:) Schritt lm.]: in den - blijven: Schritt halten [onr.], im Schritte bleiben [onr.]; uit den - zijn: aus dem Schritte sein; uit den -raken: aus dem Schritte kommen 1 onr.]; op tien -sen afstands: auf eine Entfer-nung von zehn Schritt; 2) (anders i. a-b.:) Pass [m.; al; iemand den - afsnijden: (fig.) Einem den Pass abschneiden [onr.],Einem |
PATEEN.
PAS.
436
|
die Gelegrenheit benehmen [onr.]; een -(reispas) nalen: einen Pass lösen; de -sen viseeren: die Passé visiren (ie]; een nauwe - (bergpas): ein enger Pass [a], ein Engpass lm.; a]. Ipas. o.: 1) (tijdstip:) Augenblick [m.]; op dat -: in diesem Augenblick; 2) - geven: passen, sich geziemen. Ipas, bv. n: 1) pass; - zijn: pass sein, passen; - maken: pass machen, so ma-chen dass (es, er, sie) passt; laarzen (schoenen, kleederen) juist - maken: Stie-lel (Schuhe, Kleider) so machen dass sie ferade passen; 2) (bijwoordelijk:) te -rengen: zur Sprache bringen lonr.]; goed te - brengen: wohl anbringen [onr.1, (ook:) gut gebrauchen; te - komen: zu Statten kommen |onr.1; aan iemand in zijne kraam te - komen: Einem in den Kram passen; niet te - komen: sich nicht geziemen; als het in de rede te - komt: wenn das Gespriich die Gelegenheit dazu giebt; leelijk te - komen: (iron.) übel an-lauten [onr.]; niet wel te - zijn: unpass-lich sein, sich unwohl fühlen; juist van -komen: im rechten Augenblick kommen [onr.]; niet van - komen: ungclegen kommen [onr.]; een woord op zijn -: ein wohl angebrachtes Wort.erade passen; 2) (bijwoordelijk:) te -rengen: zur Sprache bringen lonr.]; goed te - brengen: wohl anbringen [onr.1, (ook:) gut gebrauchen; te - komen: zu Statten kommen |onr.1; aan iemand in zijne kraam te - komen: Einem in den Kram passen; niet te - komen: sich nicht geziemen; als het in de rede te - komt: wenn das Gespriich die Gelegenheit dazu giebt; leelijk te - komen: (iron.) übel an-lauten [onr.]; niet wel te - zijn: unpass-lich sein, sich unwohl fühlen; juist van -komen: im rechten Augenblick kommen [onr.]; niet van - komen: ungclegen kommen [onr.]; een woord op zijn -: ein wohl angebrachtes Wort. lgt;as-lgt;eUeerde, m. en vr.: (der, die) Neubekehrte; I -gang, m.: Passgang [m.]; -ganger, m.: Passganger [m.|, Zeiter lm.1; -geborene, m. en vr.: (der, die) Neu-geborne; -geld, o.: (mtw.) Scheidemünze (vr.1; -getrouwden, m. en vr. mrv.: Neu-vermahlten; -kaart, vr.: (i. a. b.) Passkarte lvr.1; -klaar, bv. n.: zum Anprobiren [iel fertig; -looa, o.: (zeew.) Senkblei [o.], [t| Bleiloth Lo.1, (tech.) Richtblei | o.l; -munt, vr.: Zie -jjjelcl: -overledene, m. en vr.: (der, die) vor Kurzem (of: so eben) Hin-geschiedene. Pascha, o.: (kkl.) Pascha [o.l, Pas-sah [o.], Fest [o.] der ungesauerten Brode. Pasclien, vr.: (kkl.) Ostern [o. en vr. mrv.); zijne - houden : (kkl.) um Ostern beichten und kommuniciren [iel; eene vroege - hebben; früh Ostern haben. paskwil, o.: Pasquill [o.]. paskwillen, o. mrv.: Pasquille [o. mrv.1; I -maker (-schrijver), m.: Pasquil-lant [m.1. paspoort, o.: (reispas:) Pass [m.; a]; (ontslagbrief:) Entlassung [vr.]; zijn - ligt klaar: er wird seine Entlassung bekom-men [onr.], (iron.) er wird fortgejagt werden I onr.1; aan iemand zijn - geven: Einen des Dienstes entlassen [onr.1, (iron.) Einen fortjagen [reg.]. pasporteeren, w. b.: des Dienstes entlassen [onr.]. passaat-wind, m.: Passatwind lm.]. passabel, bv. n.: passabel. passage, vr.: (i. a. b.) Passage [vr.]; I -geld, o.: Passagiergeld [o.]. passagier, m.: Passagier fm.1, (der) Reisende; een blinde -: (lig.) ein blinder Passagier, ein nicht bezahlender Passagier. passagiers-goed, o.: lleisegepack [o.J; I -lijst, vr.: Xamenliste [vr.] der Pas-sagiere; -trein, m.: Personcnzug [m.: ü]; -vracht, vr.: Fahrgeld [o.]. |
passant (met „inquot;), bw-: im Yorbei- fenen; (fig.) beiltiufig. | -, m. en vr.: (der, ie) Durchreiscnde.enen; (fig.) beiltiufig. | -, m. en vr.: (der, ie) Durchreiscnde. passanten-huis, o.: Anstalt [vr.1 für arme Durchreisenden. passeeren, w. o. en b.: passiren [ie] ; den tijd -: die Zeit zubringen [onr.]; nota1 rissen die eene akte -: Notare welche eine Urkunde ausfertigen; eene akte voor (d. i. ten overstaan van) eenen notaris -: vom Xotar eine Urkunde ausfertigen lassen [onr.]. passelnk. bv. n.: passend; I -heid, vr.: (das) Passende. passement, o.: Posament [o.]; I-werk, o.: [ie] Posamentirarbeit [vr.]; -werker,, m.: [ie] Posamentirer [m.]. passen, w. o.: passen (ook spl.): wien de schoen past, die trekke hem aan : (spr.) wen es juckt, der mag sich kratzen: - op: Acht geben auf. Acht haben auf; - voor iets: (iron.) sich für etwas bedanken. I w. b.: passen; (fig.) probiren [ie]; (een geldbedrag:) aopassen; met gepast geld betalen: mit abgepasstem Gelde oezahlen. passe-partout, m.: Nachschlüssel [m.j, Hauptschlüssel [m.]. passer, m.: Zirkel [m.j; (zeew.) Passer [m.j. passie, vr.: 1) Passion [vr.], Leidens-geschichte [vr.1; 2) Passion [vr.j, Leiden-schaft [vr.l; het spel is eene - bij hem geworden: das Spiel ist ihm zur Passion (zur Leidenschaft) geworden; I -bloem, vr.: (pik.) Passionsblume [vr.];-boek, o.: Passionsbuch [o.; üj. passief, bv. n.: passiv;! een - werkwoord: ein leidendes (leidentliches) Zeit-wort. I -, o. enk.: (kph.) Passiva [o. mrv.], Passivscnulden [vr. mrv.]. passie-preek, vr.: Passionspredigt ]vr.l ; I -week, vr.: Charwoche [vr.j, stille Woche [vr.]. pastei, vr.: Pastete [vr.1; I -bakker,, m.: Pastetenbacker [m.j; -bakkerij, vr.: Pastetenbackerei [vr.j; -deeg, o.: Paste-tenteig [m.], Blatterteig [m.j; -korst, vr.: Pastetenkiuste [vr.]. pastel, o.: Pastell [m.]; met - schilderen: in Pastell malen; I -schilder, m.: Pastellmaler lin.j; het -schilderen: die Pastellmalerei. pastielje, vr.: Pastille [vr.]/ pastinak, vr.: (pik.) Pastinake jvr.j. pastoor, m.: (der katholische) Pfarrer.. pastoors-plaats, vr.: Pfarrstelle [vr.j, Ptarre [vr.]; I -woning, vr.: Pfarrhaus [o.; al. pastoraal, bv. n.: pastoral, pastorale, vr.: Pastorale [vr.]. pastorie (pastorij), vr.: 1) Pfarrei [vr.j; 2) Pfarrhaus [o.; I -goederen, o.mrv.: Kirchengüter [o. mrv.]. pat, bv. n.: Zie bv. n. pad. pataat, vr.: (pik.) Patate [vr.j, Kar-toffel [vr.j. Patagonië, o.: (adk.) Patagonien [o.]; Patagoniër, m.: Patagonier [m.j. patakon, m.: (mtw.: der) spanische Kreuzthaler. patas, vr.: (mar.) Wachtschiff jo.j. patat, vr.: (pop.) Kartoffel [vr.j. pateei, vr.: (die) platte Schüssel. pateen, vr.: (kkl.) Patenc [vr.j, Kelch-deckel jm.j, Kelchschüsselchen [o.J. |
PATENT.
437
|
I patent, bv. n.: (tam.) ausg-ezeiclmet, Tortrefflich. |igt;atent. o.: (i. a. b.) Patent lo.]; 1 -belasting-, vr.: Patentsteuer [vr.1, Ge-werbesteuer [vr.]. patenteeren, w. b.: patentiren [ie], nut einem Gewerbschein versehen lonr.1. patent-olie, vr.: (das) raffinirte [ie] Rübsamenöl, Patentöl [o.]; I -pliehtig, bv.n.: gewerbesteuerpflichtigr, der Gewerbesteuer unterworfen; -plichtigrheid, vr.: Gewerbe-steuerpfiichtigkeit [vr.1; -recht, o.: Zie -belawting; -wet, vr.: Gewerbesteuer-gesetz I o.l. pater, m.: (kkl.) Pater [in.]; een -goedleven: (iron.) em Bauchdiener [in.]; I -noster, o.: (kkl.) Paternoster [o.] (ook bwk.) (handboei:) Handschelle [vr.], Hanafessel I vr.1; iem. -nosteren: Einem die Handschellen anlegen; -nosterwerk, o.: (kettingpomp:) Paternosterwerk [o.]. paters-bier, o.: (das) beste Bier, (das) starke Bier; I -kap, vr.: (pik.) Mönchskappe [vr.]. pater-stuk, o.: (rundvleesch:) Ilip-penstück [o.]; I -stukje, o.: Leckerbissen [m.1. paters-vaatje, o.: (das) beste Fiiss-chen (uit het -vaatje tappen: voin besten Weine zapten). patervleescli, o.: Ochsenrippe [vr.]. patlietiseli, bv. n.: pathetisch, voll Pathos. patliolo^ie, vr.: Pathologie [vr.], Krankheitslehre [vr.]. patliologiüieli, bv. n.: pathologisch, patholoog i».: Patholog [m.], Krank-heitskenner [m.1. pathos, o.: Pathos [o.]. patiënt, m. en vr.: Patient [m.], Pa-tientin [vr.]. patiëntie, vr.: Geduld [vr.1; - hebben: Geduld haben, Geduld tassen; I -kruid, o.: (pik.) Gartenampfer [m.1; -spel,o.: Ge-duldspiel [o.l; -werk, o.: Arbeit [vr.] wozu Geduld erfordert wird. patisserie, vr.: 1) Pastetenwerk [o.], Backwerk [o.]; 2) Pastetenbackerei [vr.]. patois, o. (Fr.; spreek uit: pa-tw a): Pöbelsprache [vr.]. lgt;atriarlt;*h, m.: Patriarch [m.]. patriarchaal, bv. n.: patriarcha-lisch. patriarchaat, o.: Patriarchat [o.l. patriciër, m.: Patriciër [m.]. patricisch, bv. n.: patricisch, patrimoniaal, bv. n.: patrimonial, patrimonium, o.: Patrimonium [o.; nien]. patriot, m.: Patriot [m.]. patriotisch, bv. n.: patriotisch. patriotismus, o.: Patriotismus [in.], Patriotism [in.]. patronaat, o.: Patronat [o.]. patrones, vr.: Patronin [vr.]. patroniseeren, w. b.: [3] Schutz verleihen [onr.]. patroon, m.: (beschermheilige; beschermheer:) Patron [m.l; (werkgever, heer, gebieder:) Herr [m.], Principal [m.]; (begunstiger:) Gönner [m.]. i -, vr.: Patrone Ivr.]. 1 -, o.: Patrone [vr.]. patroonschap, o.: 1) Patronat [o.]; 2) (das) Principalsein. patroon-tasch, vr.: Patrontasche |
[vr.]; I -teekenaar, in.: iPatronenzeichner [m.]. patrouille, vr.; Patrouille [vr.], Pa-trolle [vr.]. patrouilleeren, w. o.: patrolliren [ie). patrijs, m.: (vog.) Kebhuhn |o.: ü], Repphuhn [o.: ü]; vuile -: (gem.) Schniutz-tink [m.]; | -hond, in.: (jag.) Hühnerhund [m.]. patrnzen, m. mrv.: Rebhühner [o. mrv.], Kepphühner [o. mrv.]; een koppel -: ein Volk [o.] Rebhühner; I -ei, o.:Reb-hühnerei [o.]; -jacht, vr.: Rebhühnerjagd [vr.]; -nest, o.: Rebhühnernest [o.J* -net, o.: Rebhühnergarn [o.]; -oog, o.: Rebhüh-nerauge [o.] (ook tech.). pauk, vr.: (muz.) Pauke [vr.]. I pauken, w. o.: die Pauken schlagen [onr.]. Ipauken, vr. mrv.: Pauken [vr. mrv.]; ! -slager, in.: Paukenschlagrer [m.]. Paulina, vr.: Pauline Ivr.]. Paulus. m.: Paulus |m.], Paul [m.]. pauperismus, o.: Pauperismus [m.], Pauperism [m.], Verarmung [vr.]. IPaus, m.: Papst [m.; a]; I-grezind, bv. n.: papistisch; -gezinde, m.: Papist [m.], Piipstler |m.]. Ipaus, vr.: Zie pauze. pausdom, o: |t] Papstthum [o.]. pauseeren, w. o.: pausiren lie], pauseering:, vr.: 1) [ie] Pausirungr [vr. |; 2) Pause [vr.]. pauselijk, bv. n.: papstlich. pausje, o.: (fig. iron.) Papstchen [o.]. pausschap, o.: 1) [tl Papstthum |o.], papstliche Würde [vr.]; 2) Pontifikat [o.]. pauw, m.: (voff.) Pfau [m.] (ook str.); I -achtig-, bv. n.: pfauenartig. pauwe, in Sam. 1 -staart, m.: (i. a. b.) Pfauenschwanz [m.; al; -veder (-veer), vr.: Pfauenfeder [vr.]. pauwen, m. mrv.: Pfauen [m. mrv.]; I -ei, o.: Pfauenei [o.]; -hok, o.: Pfauen-stall [m.; a]; -nest, o.: Ptauennest [o.]; -oog-, o.: (i. a- b.) Pfauenauge [o.]. pauwfazant. m.: (vog.) Pfaufasan [m.]. pauwin, vr.: Pfauhenne [vr.], Pfauin [vr.]. pauwtje, o.: (vog.) Pfauchen [o.]. pauze, vr.: (i. a. b.) Pause Ivr.]. pauzeeren, enz.: Zie pauseeren, enz. paviljoen, o.: (i. a. b.) Pavilion |m.]. pecuniëel. bv. n. en bw.: Geld____, was Geld betrifft: - in verlegenheid zitten: was Geld betrifft in Verlegenheit sein, in Geldverlegenheit sein; -e middelen: Geldmittel [o. mrv.]; -e voordee-len: [t] Geldvortheile [m. mrv.]; -e verliezen: Geldverluste [m. mrv.]. pedaal, o.: (muz.) Pedal [o.]; I -harp, vr.: Pedalharfe [vr.]; -noot, vr.:Pedalnote [vr.]. pedant, bv. n.: pedantisch. I -, m.: Pedant [m.J. pedanterie, vr.: Pedanterie [vr.], Pe-danterei [vr.], Pedantismus [in.], Pedan-tism [m.]. pedel, m.: Pedell [m.]. pederast, m.: Pederast [m.]. pederastie, vr.: Pederastie [vr.]. pederastisch, bv. n.: pederastisch. |
PEDESTAL.
438
PENATEN.
|
pedestal, o.: Zie voetstuk. peel, vr.: 1) Haarband [o.; a]; 2) Moor [m. en o.]. peen, vr.: (pik.) Möhre [vr.], grelbe Bübe Lvr.1; witte Pastinake [vr.J, weisse Möhre Lvr.1; I -loof, o.: (pop.: -lof, o.): Möhrenkrauterieh [o.l. peentje, o.: Möhrchen [o.], (das) grelbe Biibchen. peenzaad, o.: Mohrensamen [m.1. peer, vr.: (plk.) Birne [vr.J, Birn [vr.]; I -vormigr, bv. n.: birnförmig:;-vormigrheid, vr.: birntormigre Gestalt [vr.]; -zoet, bv. n.: birnsüss. Zie peren. peertje, o.: Birnchen [o.]. pees, vr.: (ontl.) Sehne [vr.j; (van eenen boog:) Sehne lvr.|; (teellid:) Zie-mer [m.l, (inz.)Ochsenziemer [m.]; l-achtig:, bv. n.: sehnigr; -achtigrheid, vr.: sehnige Beschaffenheit [vr.]. peet, in. en vr.: (1) Pathe [m.], Pathin [vr.], Pathe [vr.]; I -dochter, vr.: Pathe [vr.J, Pathin [vr.]; -geschenk, o.: Pathen-geschenk [o.]; -kinderen, o. mrv.: Pathen [m. en vr. mrv.]; -lap, m. en vr.: (fam.) Stellvertreter [m.] des Pathen, Stellvertre-terin [vr.J der Pathin; -oom, m.: Pathe lm.]; -tante, vr.: Pathe [vr.], Pathin [vr.J; -zoon, m.: Pathe [m.]. peetschap, o.: Pathenschaft [vr.]. fregrasus, m.: (fab., dk. en str.) Pegasus [m.J; den - zadelen (bestijgen, berijden): (fig.) Verse machen. pejjfel, m.: Pegel [m.J; I -stok, m.: Eichstab [m.; a]. pegelaar, m.: 1) Eicher [m.]; 2) Ze-cher Lm.]. pegelen, w. b.: mit einem Pegel versenen [onr.|. I -, w. o.: zechen. peil, o.: Pegel [m.]; (zeew.) Peil [o.]; (fig.) Mass [o.l. peilen, w. b. en o.: (zeew.) peilen; hik.) sondiren [ie] ; (fig.) untersuchen; ook:) ergründen; zijn grond is niet te peilen: (fig.) er ist nicht zu ergründen. peiler, m.: 1) Peiler [m.]; 2) [ie] Son-direr [m.]; (fig.) üntersucher |m.]. peiling, vr.: 1) Peilung [vr.]; 2) [ie] Sondirung [vr.]; (fig.) (Jntersuchung [vr.]. peil-kettingr, m.: Eichkette [vr.J; I -Kompas, o.: Peilkompass [m.]; -lood, o.: [t] Peilloth [o.]; -stok, m.: Peilstock ]m.; ö]; -schaal, vr.: pegelskala [vr.]. peine, vr.: Miihe [vr.]; het is niet de -•waard: es ist nicht der Mühe werth [t]. peinsNter, vr.: Grüblerin [vr.]. peinzen, w. o.: 1) sinnen, nachsinnen; 2) grübeln. peinzer, m.: Grübler [m.]. peinzing, vr.: 1) (das) Sinnen, (das) Nachsinnen; 2) Grübelei [vr.]. peis, vr.: Friede [m.], Frieden [m.]. pek, o.: Pech [o.]; wie met - omgaat, wordt er mee besmet: (spr.) wer Pechan-greift, besndelt sich; I -achtig, bv. n.: pechartig; -broek, vr.: (iron.) [T] Theer-jaeke [vr.], Matrose [m.]. Ipekel, o.: (dk.) Meer [o.]. Ipekel, vr.: Pökel [m.l. Salzlake [vr.]; (fig. iron.) Pech [o ], Patsche [vr.]; in de -zitten: im Pech (in der Patsche) sitzen [onr.J; iemand in de - laten zitten: Einen im Pech (in der Patsche) stecken lassen |
[onr.]; I -achtig, bv. n.: pökelartig;-bron, vr.: Salzquelle [vr.]. pekelen, w. b. en o.: pökeln. pekel-haring:, m.: Pekelharing [m.], Pickelharing [m.J; l-hoer, vr.: (gem.) Schind-mahre [vr.]; -nat, o.: Salzlake [vr.], Pokel [mj, (fig.) [t] Salzfluth [vr.J, (dk.) Meer [o.j; -saus, m.: Marinade [vr.]; -schuim, o.: Pökelschaum [m.J, (fig.) Meeresschaum [m.l; -spek, o. : Pökelspeck [m.J; -veld, o.: (dk.) Zie dit. -nat; -vleescli, o.: Pökel-neisch |o.J; -worst, vr.: eingesalzene frische quot;VVurst [vr.; üj; -zonde, vr.: (iron.) alte Sünde [vr.J. pekken, w. b-: pichen, pechen. pekkig, bv. n.: pechig; 1 -heid, vr.: pechige Beschaffónheit [vr.J. pekzwart, bv. n.: pechschwarz. pel, vr.: Hautchen [o.], Schale [vr.J, Hülse [vr.], Schote j vr.J; I -erwt, vr.: Scho-tenerbse [vr.J; -molen, m.: Graupenmühle [vr.j. Pelagiaan, m.: (kkl.-hist.) Pelagianer [m.J. pelen, w. b.: enthaaren. pelerien (pelerine), vr.: (mod.) Pelerine [vr.]. pelgrim, m.: Pilger [m.J, Pilgrim lm.], Wallfahrer [m.1. pelgrimage, vr.:Pilgerfahrt [vr.], Pil-gerschaft [vr.J, Wallfahrt [vr.J. pelgrims-reis, vr.: Zie pelgrimage; I -stat, m.: Pilgerstab [m.; al; -tocht, m.: Zie -reis. pelikaan, m.: (vog., hik. en schk.) Pe-likan [m.|. Ipellen, w. b.: aushülsen, enthülsen; eieren -: Eier schalen. Ipellen, o. (pellengoed, o.): Drillich [m.]; 1 -wever, m.: Drillichweber [m.J. peller, m.: Aushülser [m.J; (van eieren:) Scnaler [m.]. pellies. Ar.: (mod.) Pelzmantel [m.; a], Peloponnesus, m.:(adk.)Peloponnes[m.l. peloton, o.: (mil.) Peloton [o.|. pelotons, o. mrv.: Pelotons [o. mrv.]; I -vuur, o.: Pelotonfeuer [o.]. pels, m.: Pelz Im.]; I -jas, vr.: Pelz-rock [m.; ö]. pelster. vr.: Aushülserin [vr.]; (van. eieren): Scnalerin [vr.J. pels-werk, o.: Pelzwerk [o.]; I -werker, m.: Kürschner [m.) Pelzarbeiter [m.]. pelterij, vr.: Rauchwerk [o.J, Pelzwerk [o.] (-en, vr. mrv.: Rauchwaaren [vr. mrv.]); I -handel, m.: Pelzhandel [m.]. peluw, vr.: Pfühl [m.J; (fig.) Kopfkis-sen [o.]; I -sloop, vr.: Pfühlüberzug[m.;ü]. pelzen, bv. n.: pelzen. Sen,en, vr.: 1) Feder [vr.] (ook fig.), Schreib-er [vr.]; eene stalen -: eine Stahlfeder; in de - zijn: (spr.) beabsichtigt werden jonr.]; eene teekening met de -: eine Fe-derzeichnung [vr.]; 2) Zie pin. penant, o.: Pfeiler [m.]: I -spiegel, m.: Preilerspiegel [m.]; -tafel, vr.: Pfeilertisch [m.]. penaten, m. mrv.: (hist, en fig.) Penaten [m. mrv.], Hausgötter [m. mrv.];: zijne - naar eene andere plaats overbrengen: (fig.) sich nach einem andern Orte übersiedeln; zijne - weder opzoeken: (fig.) nach Hause zurückkehren; zijne - wederzien: (fig.) seine Heimath [t] wiedersehea lonr.]. |
Overal [t].
PE RE-BO OM.
PENDANT.
439
|
pendant, o.: Gegenstüek fo.]. pendule, vr.; Stutzuhr [vr.J; (fig-.) ühr [vr.]. pene, vr.: Strafe [vr.1. penetrant, bv. n.: durchdringend, penlioucler, m.: Federhalter [m.; a]. penibel, bv. n.: peinlich. penitentie, vr.: Pönitenz Ivr.j. penne-liondei*, m.: Federhalter [m.; al; I -Kunst, vr.: 1) Schönschreibekunst [vr.], Kallig-raphie jvr.], 2) (das) Zeiclmen mit der Feder; -likker, m.: (iron.) Federleeker [m.], Federfuchser [m.J; -mes, o.: Feder-messer [o.]. Ipennen, \v. o.: schreiben [onr.]. Ipennen, vr. mrv.: Federn [vr. inrv.1; I -bak, m.: Federkasten [m.|; -koker, m.: Federbüchse [vr.J; -strijd, m.: Federstreit [m.l. (iron.) Federkriegr [m.l; -winkel, m.: Schreibfederladen [m.; a en iil. penne-seliaelit, vr.: Federkiel lm.1, Federpose Ivr.]; I-streek, m.: Federstrich lm.]; -strijd, ni.: Federstreit Lm.]; -trek, m.: Federzug- [m.; ü]. pennetje, o.: 1) Federchen [o.]; 2) Zie pinnetje. penning:, m.: (mtw.) Pfennig: lm.]; (fig.) Medaille [vr.]; op den - zijn: (fig.) zahe sein; aan iem. den - gunnen: (fig.) bei Einem kaufen; 's lands -en, m. mrv.: die öffentlichen Gelder [o. mrv.]; I -blad, o.: (pik.) Pfennigkraut [o.]; -bloem, vr.: (nik.) Pfennigblume [vr.]; -kabinet, o.: Münzkabinet |o.l; -kruid, o.: Zie -blad; -kunde, vr.: Münzkunde [vr.|, Numismatik [vr.]; -kundig, bv. n.: münzkundig, numismatisch; -kundige, m.: (der) Münzkundigre, Numismatiker [m.J; -magazijn, o.: Pfen-nigmagazin [o.]; -meester, m.: [ie] Kassi-rer [m. |, Kassenführer | m.]; -meesterschap, o.: Kassenführung- [vr.]; -steen, m.: Pfen-nigstein [m.|. pennlngs-waarde, vr.: [t]Vollwerth [m.l. penninkje (penninkske, penninksken), o.: (fig.) Scherflem [o.j. Pennsylvanië, o.: (adk.) Pennsylva-nien [o.l; Pennsylvaniër, m.: Pennsylva-nier [m.]. pens, vr.: 1) (van dieren:) Kutteln [vr. mrv.], Kaldaunen [vr. mrv.]; 2) (van mensehen, pop.:) Wanst [m.; al, Bauch [m.; aj; op zyne - krijgen: Prügel bekommen jonr.J; zijne - volstoppen: sich den Wanst voll stopten. penNeebloempje, o.: Dreifaltig-keits-blume [vr.J. penceel, o.: Pinsel [m.l; I -bakje, o.: Pinseltrog [m.; ö]. penseelen, w. b.: (dk.) malen. peiiNeel-knnst, vr.: Malerkunst [vr.]; I-streek, m.: Pinselstrich [m.]; -trek, m.: Pinselzug [m.; üj; -vormig, bv. n.: pinsel-förmig. pensenaris, m.:Kaldaunenhandler [m.J. pens-hal, vr.: Kuttelscharren [m.J; I-man, m.: Kaldaunenhandler [m.];-markt, vr.: Kaldaunenmarkt [m.: a|, Kuttelmarkt [m.; a];-vrouw, vr.: Kaldaunenhandlerin [vr.|. pensioen, o.: Pension [vr.], Ruhegre-halt [m.J; op - gesteld worden: in Runestand versetzt werden [onr.J, pensionirt [iej werden [onr.]; zijn - krijgen: seine Pension bekommen [onr.J; I -fonds, o.: |
Pensionfonds [m.]* -kas, vr.: Pensionkasse [vr.]; -wet, vr.: Pensiongesetz [o.J. pensionaat, o.: Pensionsan stalt [vr.], Pension [vr. |, Kostschule [vr:], Er/iehungs-anstalt [vr.J. pensionaire, m. en vr.: (der, die) mit einem Jahrgehalt Beschenkte. pensionaris, m.:(hist.) Pensionar [m.]. pensioneeren, w.b.: pensioniren [ie], in Kuhestand versetzen. peiisnni. o.: Pensum [o.J. pentagoon, m.: Pentagon [o.J, Fünf-eck [o.l. pentareliie, vr.: Pentarchie [vr.], Fünfherrschaft [vr.J. pentateueli, m.: Pentateuch lm.],(die) fünf Bücher [o. mrv.] Mosis. penter-balk, m.: (zeew.) Penterbalken [m.J; I -haak, m.: (zeew.) Penterhaken [m.l; -talie, vr.: (zeew.) Pentertalje [vr.J. pen-voerder, m.: Schriftsteller lm.]; I -voerster, vr.: Schriftstellerin [vr.j. peper, vr.: Pfeffer [m.J; Spaansche-: (der) spanische Pfeffer; - gaan halen: (fig.) nach Ostindien fahren [onr.J; - en zout : Pfeffer und Salz; I -achtig, bv. n.: pfefferartig, (fig.) den' Pfeffer liebend (ik ben niet erg -achtig: ich bin kein Freund [vr.: keine Freundin] von Pfeffer); -duur, bv. n.: (tam.) gepfeffert, sündentheuer [t]. peperen, w. b.: pfeffern. peperhuisje, vr.: Düte [vr.J, Tüte [vr.J. peperi^. bv. n.: pfefferig; I -heid, vr.: Ptefferigkeit [vr.]. peper-koek, m.: Pfefferkuchen [m.] (iets pewaren als -koek: spr.: etwas mit Sorgfalt bewahren); l-kust, vr.: (adk.) Pfef-ferküste [vr.J; -land, o.: (fig.) Pfefferland [o.J, Ostindien [o.J (iemand naar het -land zenden: Einen dorthin schicken wo der Pfeffer wachst [d. h. sehr weit wegj); -munt, vr.: (pik.) Pfeffermünze [vr.]; -muntje, o.: Pfeffermünzküchlein [o.]; -noot, vr.: Zie -neut; -neut, vr.: Pfoffernuss [m.; ü] (eenefijne-neut: iron.: 1. eine Frömmlerin, 2. eine Spröde); -vogel, m. Pfefferfresser [m.J. pepsine, o.: (schk.) Pepsin [o.J. per, vz.: per. perceel, o.: Parcelle [vr.]; (fig.) Stück [o.|, [Tl Theil [m.l, Partie [vr.]; (mz. ook: Haus [o.; tij, Stück [o.j Land, Besitzung [vr.J. pereeels-wyze, bw.: parcellenweise, theilweise |t|, stückweise. percent, o.: Procent [o.J; tegen (a,op, voor) vijf - : zu fünf Proeent. percentage, vr.: (kph.) Provision [vr.J. percents-wyze, bv. n. en bw.: pro-centweise. perceptie, vr.: 1) Einnahme [vr.], (inz.) Steuereinnahme [vr.l; 2) Wahrneh-mung Jvr.]; I -kosten, vr. mrv.: Eintrei-bungskosten [vr. mrv.]. percussie, vr.: Perkussion [vr.]; I -dopje, o.: Perkussionshütchen [o.]; -ge-weer, o.: Perkussionsgewehr [o.J, Perkus-sionsfiinte Ivr.]; -slot, o.: Perkussions-schloss [o.; ö]. perdoen, vr.: Zie pardoen, perdoes, tsw.: Zie pardoes, pere-bloesem, m.: [t] Birnbaumblüthe [vr.J; j-boom, m.: Birnbaum [m.;a] (-boom- |
PEST-ZIEKTE.
PEREMPTOIR.
440
|
hout, o.: Birnbaumholz |o.l; -boomhouten, bv. n.: von Birnbaumholz). peremptoir, bv. n.: peremptorisch. peren, vr. mrv.: Birnen Ivr. mrv.l; daar zitten mot zijne (of: hare) gebakken (spr.) die beg-angene Unbedachtsam-keit bereuen können. pere-pit, vr.: Birnkern [m.]; I -schil, vr.: Birnschale [vr.]. perfect, bv. n.: 1) vollkommen; 2) aus-gezeiehnet. perfectie, vr.: Vollkommenheit [vr.|; in de vollkommen. perfectioneeren, w. b.: vervoll-kommnen. perfectioneeriiitf, vr.: Vervoll-kommnung I vr.]. periode, vr.: (i. a. b.) Periode [vr.]. periodiek, bv. n.: periodisch. peripateticus, m. (mrv. -tici): Peri-patetiker [m.]. peripatetisch, bv. n.: peripatetisch, peripheric, vr.: Peripherie jvr.J, Um-kreis [m.1. per iphrase, vr.: Periphrase [vr.J, ümschreibung [vr.]. periphrastiHch, bv. n.: umschrei-bend. perk, o.: Zie park. perkaal, o.: (kv.) Perkal [o.]. perkament, o.: Pergament [o.]. perkamentaehtig, .bv. n.: perga-mentartig ; I -heid, vr.: pergamentartige Beschaffenheit [vr.]. perkament-hereider, in.: Perga-mentmacher [m.]. perkamenten, bv. n.: pergamenten ; een boek in - band: ein Buch in Perga-mentband. perkament-fabriek, vr.: Perga-mentfabrik [vr.]; I-maker, m.: Pergament-macher [m.1. perken, w. b.: einpferehen. permanent, bv. n.: permanent, permeabel, bv. n.: permeabel, durch-drmgbar. permis, o.: [s] Erlaubnissschein [m.]. permissie, vr.: Permission [vr.j, [sj Erlaubniss [vr.]. permitteeren, w. b.: permittiren [iel, erlauben. permutatie, vr.: Permutation [vr.j, Versetzung [vr.]. pernicieus, bv. n.: perniciös, ver-derblich. perpendiculair, bv. n.: perpendiku-lar, senkrecht. perpetueel, bv. n-: perpetuell, per-petuirueh [ie], immerwahrend. perplex, bv. n.: perplex; i -heid, vr.: Perplexitat [vr.]. perquisitie, vr.: Perquisition [vr.], Haussuchung [vr.]. perron, o.: Perron [m.]. IPers, m.: Zie in Perzië, Ipers, vr.: (i. a. b.) Presse [vr.]; onder de - leggen: unter die Presse legen; onder de - liggen: unter der Presse liegen [onr.]; ter -e zijn (op de - zijn): (typ.) unter der Presse sein; van de - komen: (typ.) aus der Presse kommen [onr.1. persbaar, bv. n.: pressbar; I -heid, vr.: Pressbarkeit [vr.]. pers-balk, m.: Pressbalken [m.]; I -beugel, m.: (typ.) Pressschwengel [m.1; |
-boom, m.: Pressbaum [m.; il]; -deksel, o.: Pressdeckel [m.]. persen, w. b. en o.: pressen; (fig.) drücken. perser, m.: Presser [m.]. persjeIfl, o.: Pressgeld [o.]. persico, vr.: Pfirsichbranntwein |ra.|, Pnrsichlikör [m.]. persiflage, vr.: Persiflage [vr.], Ver-spottung [vr.]. persifleeren, w. b.: persifliren [ie], ausspotten. persing:, vr.: Pressung [vr.]; (fig.: das) Drücken. pers-kuin, vr.: Presskufe [vr.]; I-loon, o.: Presserlonn [m.]. personage, o.: Person [vr.]; (iron.) Personage |vr.]. personaliteit, vr.: Personalitilt [vr.]. personeel, bv. n.: persönlich;-e belasting, vr.: Personalsteuer [vr.]; -e toegangskaart, vr.: Personalbillet [o.]. I o.: (al de personen:) Personal [o.]; (belasting:) Personalsteuer [vr.]. personiticatie, vr.: Personifikation Ivr.], Verpersönlichung [vr.1. personifteeren, w. b.: personificiren [iej, verpersönlichen. persoon, m.: Person [vr.]. persoonlUk, bv.n.:persönlich; I -heid, vr.: Persönlicnkeit [vr.j. persoons-verbeelding:, vr.: Personifikation Ivr.], Verpersönlichung [vr.j. persoontje, o.: Persönchen [o.]. perspectief, o.: Perspektive [vr.]. pers-plank, vr.: Pressbrett [o.]; I -pomp, vr.: Druckpumpe [vr.1; -schroef, vr.: Pressschraube [vr.]. persuadeeren, w. b.: persuadiren [ie], überreden. |gt;ers-vrüheid, vr.: Pressfreiheit [vr.]; 1-ijzer, o.: Presseisen [o.J. pertinent, bv. n.: pertinent, ganz bestimmt. pertizaan, vr.: Partisane [vr.]. Peru, o.: (adk.) Peru [o.]; Peruaan, m.: Peruaner [m.], Peruyianer [m.]; Pe-ruaansch, bv. n.: peruvianisch, peruanisch; Peruaansche, vr.: Peruanerin [vr.], Peru-vianerin [vr.j. perubalsem, m.: Perubalsam [m.], (der) peruvianische Balsam; I -boom, in.: (der) peruvianische Balsambaum [m.; a|. perykel, o.: Gefahr [vr.]. Perzië, o.: (adk.) Persien [o.]; Per-ziër (Pers), m.: Perser [m.1 (de Perzen, mrv.: die Perser); Perzisch, bv. n.: per-sisch; Perzische, vr.: Perserin [vr.l, Persia-nerin [vr.]. perzik, vr.: Pfirsich [m.], Pfirsche [vr.]. pessimismus, o.: Pessimismus [m.|, Pessimism [m.]. plt;kssimist. m.: Pessimist [m.|. pessimistisch, bv. n.: pessimistisch, pest, vr.: Pest [vr.]; 1 -achtig, bv. n.: pestartig; -buil, vr.: (hik.) Pestbeule jvr.l. pestilentie, vr.: Pestilenz [vr.]. Pest [vr.j; I -wortel, m.: (pik.) Pestilenzwurzel I vr.j. pest-kool, vr.: Zie -buil; I -lijder, (en: -lijderes, vr.): Zie-zieke;-wortel, m.: (pik.) Pestilenzwurzel [vr.]; -zieke, m. en vr.: (der, die) Pestkranke; -ziekte, vr.: Pestkrankheit [vr.j. |
441 PIIOTOGRAPHISCH.
PET.
|
pet, vr.: Kappe [vr.1, Mützc [vr.]. pete-gift. vr.: (1) Pathengcschenk [o.l; i -kind, o.: Pathe lm. en vr.1; -mooi, vr. •lt;pop.: -meu, vr.): Pathin [vr.], Pathe Ivr.J. peter, m.: Zie peetoom; I -oho, vr.: (pop.) Zio petrollt;^iim. Peternel, vr.: Zie Pieternel. Peters, in Sam.: Zie Pieters. petersehap, o.: Zie peetseluip, peterselie, vr.: Zio pieterselie, pete-vaar, m.: Zio peetoom, petitie, vr.: Petition [vr.], Bittschrlft [vr.]. petitionneeren, w. o.: petitioniren liej. petitionnement, o.: 1) (das) Petitioniren [ie]; 2) Petition [vr.]. petje, o.: Kappehen [o.]. petrilieeren. w. b. en o.: petrifici-ren [ie], versteinern. peiroleüm. vr.: Petroleum [o.J, Steinöl [o.]; 1 -lamp, vr.: Petroleumlampe [vr.]. Petronella. vr.: Petronella [vr.]. Petrus, in.: Peter |m.l. petten, vr. nir.: Kappen |vr. mrv.]; I -maker, m.: Kappenmaelior | m.|; -win-kel, m.: Kappenladen [m.; a en ü]. petto (met „inquot;), b\v.: in - houden: in Petto behalten [onr.J. penkel, vr.: Pustel |vr.]. penl. vr.: (pik.) Schote [vr.j; (peu-luw:) Pfühl |o.|; I -dop, m.: Schote [vr.]; -erwt, vr.: Schotenei'bse [vr.1; -vormigr, bv. n.: schotenförmig-; -vrucht, vr.: Hül-sentrucht [vr.; ü]. peur, vr.: (vv.) Aalpuppe [vr.]; I -angel, m.: Angel [vr.] mit einer Aalpuppe. peurder, m.: Aaltanger lm.]. peuren, w. o.: Aale tangen [onr.]. peur-haalc, m.: Zie -an^el; l-worm, m.: Regenwurm [m.; ü] als Köder zum Aalfang. peuter, m.: 1) Pteifenraunier [m.]; 2) (pop.) Arbeit [vr.]; aan den - moeten: an die Arbeit müssen [onr.]. peuteren, w. o.: 1) stöchern, stochern; 2) sich anstrengen. peuzel, o. en vr.: (das) schandliche Weibsbild, (die) schandliche Dime. I -, m.: (das) Essen; aan den - zijn: (tam.) es sich schmecken lassen. peuzelaar. m.: (iron.) Esser [m.]. pendelaarster, vr.: (iron.) Esserin lvr-J- peuzelen, w. b. en o.: (iron.) essen [onr.]. peuzeltje, o.: (iron.] Zie peuzel o. en vr. pezerik, m.: Ochsenziemer [ra.], phaëton, in.: (i. a. b.) Phaeton [m.1. phalanx, vr.: Phalanx [vr.]. pliantaseeren, w. o.: phantasiren lie]. pliantasie, vr.: Phantasie [vr.|. pliantasmaporie, vr.: Phantasmagoric [vr.]. pliantast. m.: Phantast [m.]. phantastiseh, bv. n.: phantastisch. nliantoom, o.: (i. a. b.) Phantom [o.]. I pli a ra o, o.: (spl.) Pharao [o.]. IPharao, m.: (hist.) Pharao [m.]; dc |
Pharaonen, ra. mrv.: die Pharaonen [in. mrv.]. pliarmaeeut, m.: Pharmaccut [m.J, Apotheker |m.|. pharmaeeutiseh, bv. n.: pharma-ceutisch. pliarmaeie, vr.: Pharmacie [vr.], Ar-zenoibereitung [vr.]. pliarmaeopee, vr.: Pharmakopöe [vr.J. pliarns, ra.: Pharus [m.; -ren], [t] Leuchtthurm [m.; üj. phas€k. vr.: Phase [vr.]. Pliebns. in.: (fab., en dk. voor „zonquot;:) Phöbus [ra.]. Phedra. vr.: Phiidra [vr.]. Phenieië, o.: (adk.) Phönizien [o.l; Phenicicr, m.: Phönizier [m.]; Phenicisch, bv. n.: phönizisch; Phenicische, vr.: Phö-nizierin [vr.]. plilt;nilt;»meen, o.: Phanomen [o.]. philantliroop, m.: Philanthrop [m.J, Menschenfreund | m.]. philantliropie, vr.: Philanthropic |vr.], Menschenliebe [vr.], Menschenfreund-lichkeit [vr.]. philantliropiseli. bv. n.: philanthro-pisch, menschenfreundlich. pliilliarinoniseli. bv. n.: (inuz.)phil-harmonisch. pliilhellenen, m. mrv.: Philhellenen [m. mrv.], Griechenfreundc |m. mrv.]. philippiea. vr.: Philippika [vr.]. Philippina, vr.: Philippine [vr.]. Philippns, ra.: Philipp [m.]. Philippynen, vr. mrv. (Philippijn-sche eilanden, o. mrv.): (adk.) Philip-pinen [vr. mrv.], pliilippinische Insein [vr. mrv.]. PUilippyntje, o.: Philippinchen [o.l. philister, ra.: Philister [m.], Nicht-Student [m.1. Philistyn, m.: (hist.) Philister [m.|. Philoetetes, m.: Philoktet |m.l. philolo^ie, vr.: Philologie [vr.1. pliilolo^iseli, bv. n.: philologisch. pliilolooff. ra.: Phüolog [m.]. pliilomele, vr.: Philomele [vr.], Nach-tigall [vr.]. pliilosoof, m.: Philosoph jm.]. pliilosopheeren, w. o.: philoso-phiren [ie]. pliilosophie, vr.: Philosophic |vr.]. pliilosophiseh. bv. n.: philoso-phisch. pliilter. o.: Philtrum [o.; -tra],Liebes-trank jm.; ii j. phiool. vr.: Phiole [vr.1. plile^ma, o.: (i. a. b.) Phlegma [o.|. plilesmatiek, bv. n.: phlegma-tisch. phonometer, ra.: Phonometer [o.l, Klangmesser lm.]. ph o spli o rus, m.: Phosphor jm.]. photo^raaf, ra.: Photograph [ra.]. 1gt;hotosrapheeren, w. b.: photogra-phiren lie]; zich laten -: sich photogra-phiren [ie] lassen [onr.]. photographie, vr.: Photographic [vr.1. |»liotog:raphiseh, bv. n.: photogra-phisch. |
Overal [t].
PHOTOMETER.
442
PIL.
|
pliotometer, m.: Photometer [o.], Lichtmesser [m.]. phrase, vr.: Phrase [vr.]. phraseolo^ie, vr.: Phraseologie [vr.l. phraseolo^iscli, bv. n.: phraseolo-grisch. phrenolosie. vr.: Phrenologie [vr.l, Schadellehre [vr.J. plirenolo^iscli, bv. n.: phrenolo-grisch. phrenoloos:, m.: Phrenolog- [in.]. l»hyNic*a, vr.: Physik [vr.l. physioaal. bv. n.: physikalisch. Iphysiek, bv. n. en bw.: physisch; -onmog-elijk: rein unmöfflieh. Iphysiek, vr.: Physik lvr.1, Xaturlehre [vr.|. I o.: (tain.) Leibesbesehattenheit [vr.]. pliysionomie, vr.: Physiogrnomie [vr.l; I -kenner, m. (-kundige,m.):Physio-g-nom I m.]. physionoinick, bv. n.: physiogno-miseh. physiolo^ie, vr.: Physiologic [vr.]. physiolo^isch, bv. n.: physiolo-giseh. physioloog:, m.: Physiolog [m.]. pianino, vr.: Pianino, [o ]. Klavier [ö-l, pianist, m. en vr.: Fortepianospieler [m.|, Klavierspieler [m.], Fortepianospie-lerin [vr.] Klavierspielerin [vr.]. Ipiano, bw.: piano, leise, langsam. Ipiano, vr.: Piano |o.J, Fortepiano [o.|. Klavier [o.]; I -muziek, vr.: Kla-viermusik [vr.]; -spel, o.: Fortepiano-spiel [o.|. piaster, m.: (mtw.) Piaster [m.]. piëdestal, o.: Fussgestell [o.].. pief, tsw.: piff!; - paf poef: piff paff puff! 1 -, vr.: (iron.) Nase [vr.]. piek, vr.: Pieke [vr.],Pike[vr.]; (zeew.) Piek [in.]; (adk.) Pik [m.]; zijne - schuren: (spr.) Reissausnehmen [onr.1, deser-tiren [ie], sieh davonmaehen, (ook:) sich heraushelten [onr.]; | -drager, m.: Pikenier [m.], Piekentrager [m.J. pieken, w. b.: (zeew.) pieken, in den Piek setzen. I w. o.: (klm.) sticheln, nahen, mit^der Xadel arbeiten. piekenier, m.: Pikenier [m.], Piekentrager |m.]. pieke-val, vr.: (zeew.) Piekefall [o.l., piek-vormig:, bv. n.: piekenförmig. piel, m.: (vog.) Entehen lo.]. Piëmont, o.: (adk.) Piemont [o.|; Pië-montees, m.: Piemonteser (m.|; Piömon-teesch, bv. n.: piemontesisch; Piëmontee-sche, vr.: Piemonteserin [vr.|. piep, tsw.: piep!; I -jong, bv. n.: blut-jung. piepen, w. o.: piepen, piepsen; zooals de ouden zongen, - de jongen: (spr.) Art lasst nicht von Art, was die Alten gesun-gen das zwitschern die Jungen. piepend, bv. n.: piepend, quickend; eene -e stem: eine quickende Stimmc. pieperig^ bv. n.: piepig; een - stemmetje: ein piepiges Stimmchen. pier, vr.: (ins.) Regenwurm [m.; ü]; zoo dood als eene -: Tspr.) maustodt [t]; de kwade (fig.) der Ünhold. pieren, w. o.: Regenwürmen tangen |
[onr.]. I -, w. b.: anführen, foppen, (Einem) eine Nase drehen. pierewaaien, w. o.: ein Lotterleben führen. pierewaaier, m.: Zie doorlt;lraaier. IPiet, m.: (mansnaam:) Peter [m.l; zwarte -: (spl.: der) schwarze Peter; I-hit, m.: Kleinling [m.]; -lutterig, bv. n.: klein-lich. ipiet, m.: (gem.) Lans [vr.; a]; (iron.) Matador [m.], Phönix [m.]; een groote -: ein grosser Herr, ein grosser Hans. piëteit, vr.: Pietiit [vr.]. l*ieter, m.: (mansnaam:) Peter [m.]. pieter-man, m.: 1) (visch:) Peter-mannchen [o.|, Stacheldrache [m.J; 2) Pe-termannsbier [o.]. Pieternel, vr.: Petronella [vr.]. Pieters, 2e nmv., in Sam. I -penning, m.: (kki.) Peterspfennig [m.l. pieterselie, vr.: (pik.) Petersilie [vr.l; I -achtig, bv. n.: petersilienartig, (fig.) die Petersilie liebend (ik ben niet -aclitig :ich künimcre mich nicht umPetersilie); -saus, vr.: Petersilienbrühe |vr.]. pieter-viseli, m.: Petersfisch [m.], öonnontisch [m.], Meerschmied [m.J. piëtisnius, o.: Pietismus [m.J, Pietism [m.], Frömmelei [vr.J. piëtist, m.: Pietist [m.l, Frömmler [m.]. piëtisterü, vr.: Pietisterei [vr.J, Frömmelei [vr.J. piëtistiseli, bv. n.: piëtistisch. IPietje, o.: (jongensnaam:) Peterchen fo.J; (meisjesnaam:) Petronellchen [o.J; (oud muntstukje:) Siebenthalbstüberstück-chen [o.J(etwa ein Drittel des hollandischen Guldens). Ipiet je, o.: 1) (ins.) Lauschen [o.J; 2) (iron.) Aufschneiderchen [o.J. pieus, bv. n.: piös, fromm, gottesfürch-tig; I -heid, vr.: Gottesfurcht [vr.]. pigment, o.: Pigment [o.J. ipik, o.: Zie pek. Ipik, m.: 1) (met den bek, met eene vork, enz.:) Piek [m.J; het is altijd - op den kleinen jongen: (spr.) ich bin (er ist u. s. w.) immer der Sttndenbock; 2) (wrok:) Groll [m.J; een - op iemand hebben:einen GroJl gegen Einen hegen. pikant, bv. n.: 1) pikant, stark ge-würzt; 2) schartquot;; 3) - op: missgünstig auf. pikanterie, vr.: Pikanterie [vr.J; uit -: aus Pikanterie; aan iemand -ën zeggen : Einem Pikanterien (Sticheleien) sagen. pikdonker, bv. n.: pechdunkel, steck-finster. pikeeren, w. b.: pikiren [iej; gepikeerd, bv. n.: pikirt [iej. piket, o.: (i. a. b.) Pilcet [o.J, Piqnet [o.J; I -speJ, o.: Piketspiel [o.J. piketten, w. o.: Piket spielen, piketten. pikeur, m : Vorreiter (m.J. pikhouweel, o.: Spitzhacke [vr.J. pikkedillen, vr. mrv.: Kleinigkeiten [vr. mrv.], Bagatellen [vr. mrv.]. pikken, w. b.: pechen. I -, w. o.; 1) pieken; 2) Zie w. o. pieken. pikol, o.: (kph.) Pikol [o.J. pikzwart, bv. n.: pechschwarz, kohl-senwarz. Pil, vr.: Pille [vr.J; de - vergulden: |
PIS-SÜ1KER.
PILAAK.
443
|
(fiff.) die Pillo vergolden; eene bittere -(eene harde -) moeten slikken: (tig:.) eine bittere Pille verschlucken müssen Lonr.J; eene dikke - brood: (pop.) eine dicke Brodsehnitte. pilaar, in.: Pfeiler [m.]; (fig:.) Saule [vr.J; I -bijter, m.: Fröminler [m.| ;-bijterij, vr.: Frömmelei Lvr.]; -heiligre, m.: (der) Stiulenheilige, (der) Stylist; -hoofd, o.: Pfeilerkapitel [o.l; -schaft, vr.: Pfeiler-sehaft jm.; a en ilj; -voet, m.: Pfeilerfuss [m.; ü]. pilaster, m.: Pilaster [m.]. pil-kruifl, o.: Pillentarn [o.]. pille-bloein, vr.: (pik.) Pillenblume [vr.J; I -greld, o. (-gift, vr.): lt| Pathengeld Lo.|, [tl Pathenptennig [ra.l. pillen, vr. mrv.: Pillen |vr. mrv.]; I -deeg o.: Pillenteig [m.]; -doosje, o.: Pillenschachtelchen lo.|; -draaier, m.: (iron ) Pillendreher [m.j; -machine, vr.: Pillenmaschine [vr.|. pilletje, o.: Pillchen Lo l. piloot, m.: 1) Steuermann [m.; -leute]; 2) Lootse [m.1. piment, o.: Piment [o.j, Nelkenpfetfer [m.]. pimpel, m.: 1) (vog.) Pimpelmeise [vr.], Jilaumeise [vr.]; 2) aan den - zijn: trinken Lonr ], dem Trunke ergeben sein; I -mees, vr.: 1) Zie pimpel no. 1, 2) Zie pimpelaar. ^ pimpelaar, m.: Saufer [m ], Trunken- pimpelaarster, vr.: Sauferin [vr.|. pimpelen, w. o.: trinken [onr.l, dem Trunke ergeben sein, pimpelpaars, bv. n.: (fam.) roth [t] und_ blau. pimpernel, vr.: (pik.) Pimpernelle [vr.J, Pimpinelle [vr.J. pimpernoot, vr.: Pimpernuss [vr.; ü); pimpernoteboom, m.: Pimpernuss-baum [m.; iij. pin, vr.: 1) Pinne [vr.J, Pflock [m.; ö]; 2) Schusterpinne [vr.J, Zvvecke [vr.J; een jongen vogel opbrengen met de -: einen von der Mutter gesehiedenen jungen Vogel aufziehen [onr.J. pinaeotkeek, vr.: Pinakothek [vr.J, Gemaldehalle [vr.J , Gemaldegallerie [vr.J. pinans:, m.: (pik) Pinangpalme [vr.J, Pinang [m.J; I -noot, vr.: Pinangnuss [vr ; üj; -palm, m.: Zie pinang:. pinas, vr.: (zeew.) Pinasse [vr.J. Pindarus, m : Pindar [m.J. Pindus, m.: (adk.) Pindus [m.J; (fig.) Dichtkunst [vr.J. Ipink, m.: (ontl.) Ohrfinger [m.J, (der) kleine Finger. I -, vr.: (vv.) Pinke [vr.J, Fischerboot [o.; oo en öj. I -, m. en vr.: 1) (jonge stier:) Farre [m.J; 2) (vaars, jonge koe:) Farse [vr.|. Ipinken, mrv. (Zie pink); bij de -zijn: (fam.) pfittig sein; er als de - bijzijn: (tam.) gleich dabei-sein. Ipinken, w. o. :biinzeln, mitden Augen winken. pink-oogren, w. o.: Zie pinken; I -ring, m.: (tech.) Schutzring [m.J des kleinen Fingers. Pinksteren, vr.: Pfingsten [vr. mrv.J. pinksterfeest, o.: Pfingstfest [o.), Phngsten [vr. mrv.J. |
pinksternakel, vr.: Zie pastinak^ pinksterzang:, o.: Pnngstgesang [m.; aj. pinnen, w. b.: pinnen. pinsbek, o.: l)Pinschbeck [o.J ;2) Tomback [m.J. pinsbekken. bv. n.: 1) pinsclibecken ; 2) tombacken. pint, vr.: Pinte [vr.J; I -flesch, vr.: PmtHasche [vr.J; -glas, o.: Pintglas [o.; al- pioen (pioene, pioenroos), vr.: (pik.) Paonie [vr.J, (xichtrose [vr.]. pion, m.: (op 't schaakbord:) Bauer [m.J. pionier, m.: (mil.) Pionnier jm.J, Schanzgraber [m.J. pionieroos, vr.: Zie pioen. pip, vr.: (kippenziekte:) Pipps [m.J; krijg de -: (fam. en gem.) geh zum Teufel! pi pa. in.: (fam.: der) Ilerr Papa. pippeling:, m.: Pippinapfel [m.; ajr Pippin [m.J. pipseli, bv. n.: pipsig; I -lieid, vr.: Pipsigkeit [vr.J. piqué, o.: Piqué [m.J; een - vest: eine Piqué weste-piramidaal, enz.: Zie pyramidaal pirouette, vr.: Pirouette [vr.J. pirouetteeren, w. o.: pirouettiren [iej. pis, vr.: (gem.) Piss [m.J, Ham jm.J v - hebben: pissen müssen [onr.J; zijne -niet kunnen houden: den Karn nicht halten können [onr.J; I -achtig, bv. n.: (van vloeistof:) pissartig, harnartig, (van men-schen en dieren:) sehr oft pissend; -afdrijvend, bv. n.: harntreibend. pisang:, vr.: (pik.) Pisang [m.J; I -boom, m.: Pisahgbaum [m.; aj; -vogel, m.: Pisangvogel [m.; ÖJ;-vreter, m : (vog.) Pi-sangfresser [m.J, Bananenfresser [m.J; -vrucht, vr.: Pisangfrucht [vr.; üj. pis-bak, m.: Pissoir [o.|, (zeew.) Piss-back lo.j; I -blaas, vr.: (ontl.) Harnblaso [vr.J; -broek, m. en vr.: Hosenpisser [m.J, Hosenpisserin [vr.J. piseieultuur, vr.: Piscikultur [vr.J, künstliche Fischzucht [vr.J. pis-doek, m.: Windeltuch [o.; üjr Wickeltuch [o.; ü]: I -drijvend, bv. n.: harntreibend; -flesch, vr.: Zie man-fleseli; -glas, o.: Uringlas [o.; üj; -hoek, m.: Pisswinkel [m.j, Pissecke [vr.J; -kanaal, o.: Harngang [m.; aj; -kous, vr.: (gem.) Pisserin .[vr.J; -kijker, in.: Harn-gucker [m.J; -kijkerij, vr.: Harnguckerei [vr.J; -lap, m.: Pisslappen [m.J; -leider, m.: (ontl.) Harnleiter [m.J; -loozing, vr.: (das) Hamen; -luier (-luur), vr.: Windel [vr.J: -pot, m.: Nachttopf [m.; öj, Nacht-geschirr |o.J; -praatje, o. enk. (-praatjes, o. mrv.): SchnicKschnack [m.J. pissebed, m. en vr.: Bettpisser [m.J, Bettpisserin [vr.J. I -, vr.: (ins.) Keller-assei [vr.J: pisselings, bw.: mit einem Strahl. pissen, w. o.: (gem.) pissen, sein Wasser abschlagen [onr.l; (iron, en fam.)-schiffen; (van paarden:) stallen. I -, w.b.: hamen; bloed -: Blut harnen. pisser, m.: Pisser [m.J. pissertje, o.: Pisserchen [o.J. pis-stof, vr.: (schk.) Harnstoff [m.j ^ -suiker, vr.: (schk.) Harnzucker [m.j. |
PISTACHE.
PLAGEN.
444
|
pistache, vr.: Pistazie [vr.], Pimper-nuss [vr.; ül; I -boom, in.: Pistazienbauiu lm.; a], Pimpcrnussbaum [m.; a]. pistole, vr.: (in gevangrenissen:) Se-paratzimmcr [o.]. pistool, o. en vr.: Pistole [vr.] (ook mtw.), Pistol [o.l; aan iem. het - op de borst zetten (ook fig.): Einem die Pistole auf die Brust setzen; iem. op het - eischen : Einen auf Pistolen fordern ; I -holster, m.: Pistolenholfter [vr.]; -koker, m.: Pistolen-futteral [o.]; -loop, m.: Pistolenlauf [m.; ül; -schot, o.: Pistolenschuss [m.; ü] (-schotsafstand, m.: Pistolenschussweite [vr.]). pistooltje, o.: Pistölchen [o.]. pis-vloed, m.: Harnfluss [in.]; I -weg-, m.: (ontl.) Harngrangr [m.; a]; -zuur, o.: (schk.) Harnsaure [vr.]; -zout, o.: (schk.) Harnsalz [o.J. Ipit, vr.: (van ooft:) Kern fm.]; (van lamp of kaars:) Docht [m.]. Ipit. o.: (degelijkheid, kern:) Kern [m.]; •lt;fig.) Mark [o.]. pitje, o.: 1) Kernchen [o.]; 2) Döcht--chen Lo.1. pitoor, m.: (vog.) Rohrdommel [vr.]. pitsjaar, vr.: (pitsjaarvlag, vr.): Sig-nalflagge [vr.] zur Rückkehr an Bord. pitsjaren, w. o.: 1) die Signalfiagge zur Rückkehr an Bord aufziehen [onr.]; 2) sich auf einen Tag ans Land begebcn [onr.j. pittig:, bv. n.: 1) kernhaft; 2) kraft-voll; I -heid, vr.: 1) Kernhaftlgkeit [vr.], 2) (das) Kraftige. pittoresk, bv. n.: malerisch, pitto- pitvruelit, vr.: Kernfrucht [vr.; ü]. plaa^, vr.: Plage [vr.]; I -geest, m.: Plagegeist [m.], Qualgeist [m.]. plaagster, vr.: 1) Plager in [vr.]; 2) jTeckerin [vr.]. plaag-ziek, bv.n.: plagsüchtig; i -zucht, vr.: Plagsucht [vr.], Qualsucht [vr.]. Zie mrv. plagen. plaanbooni, m.: Platane [vr.]. plaat, vr.: 1) Platte [vr.]; 2) (afdruk van eene in koper, staal of hout gegraveerde of op steen geteekende afbeelding:) Kupferstich [m.], Kupfer [o.]; I -brood, o.: (das) auf einer Eisenblech-platte gebackene Brod; -druk, m.: Kup-•ftrdruck [m.]; -drukker, m.: Kupferdruc-ker [m.1; -drukkerij, vr.: Kupferdruckerei [vr.]; -koek, m.: (der) auf einer Eisen-blechplatte gebackene Kuchen; -koi)er, o.: Kupferblech [o.]; -pers, vr.: Kupter-druckerpresse [vr.]. plaats, vr.: 1) (in 't algemeen:) Platz fm.; al; 2) (stad, dorp, buitenplaats, landstreek, oord:) Ort | m.; O en Oe |; 3) (erf achter een woonhuis:) Hof [m.; ö]; 4) (ambt, post? dienstbare of ondergeschikte betrekking:) Stelle [vr.1; 5) (passage in een boek of geschrift:) Stelle [vr.]; 6) (rustplaats, werkplaats, wijk- |
Slaats, vrijplaats, stookplaats, enz., en g.:) Statt [vr.j. Statte [vr.]; een goed woord vindt eene goede -: (spr.) ein gu-tes Wort findet cine gute Statt; in - van: ^tatt [2], anstatt [2|; in - van zijne oude paraplu heeft hij mijne nieuwe meegenomen: anstatt seines alten llegenschirms hat er meinen neuen mitgenommen; in mijne -: an meiner Statt: - grijpen: Statt finden [onr.], stattfinden [onr.]; - hebben: Statt haben [onr.], statthaben [onr.]; -maken voor: [31 Platz machen; - nemen, w. o.: sich setzen; eene - van uitspanning: ein Vergnügungsort [m.; ö]; zij zoekt eene - als kamenier: sie sucht eine Stelle als Kammerjungfer; de - bekleeden van...: die Stelle ... [21 ... vertreten [onr.j; menige - in zijn boek is louter onzin : manche Stelle in seineni Buche ist reiner Unsinn.laats, vrijplaats, stookplaats, enz., en g.:) Statt [vr.j. Statte [vr.]; een goed woord vindt eene goede -: (spr.) ein gu-tes Wort findet cine gute Statt; in - van: ^tatt [2], anstatt [2|; in - van zijne oude paraplu heeft hij mijne nieuwe meegenomen: anstatt seines alten llegenschirms hat er meinen neuen mitgenommen; in mijne -: an meiner Statt: - grijpen: Statt finden [onr.], stattfinden [onr.]; - hebben: Statt haben [onr.], statthaben [onr.]; -maken voor: [31 Platz machen; - nemen, w. o.: sich setzen; eene - van uitspanning: ein Vergnügungsort [m.; ö]; zij zoekt eene - als kamenier: sie sucht eine Stelle als Kammerjungfer; de - bekleeden van...: die Stelle ... [21 ... vertreten [onr.j; menige - in zijn boek is louter onzin : manche Stelle in seineni Buche ist reiner Unsinn. plaats-begever, m.: Stellengeber [m.1; I -bekleeder, m.: Stellvertreter (m.j; -bekleedster, vr.: Stellvertreterin [vr.]; -bepaling, vr.: Ortsbestimmung [vr.]; -beschrijvend, bv. n.: topographisch; -beschrijver, m.: Ortbeschreiber [m.]. Topograph [m.]; -beschrijving, vr.;Ortbeschrei-bung [vr.]. Topographic |vr.];-bewaarder, m.: (in komedies:)Logenaufschliesser jm.], (in kerken:) Stuhlsetzer (m.];-bewaarster, vr.: l) Logenaufschliesserin jvr.], 2} Stuhl-setzerm |vr.]; -biljet, o. (-briefje, o.): 1) Einlasskarte [vr.], Einlasszettel [in.], 2) Platzzettel [m.]. plaatselijk, bv. n.: örtlich, lokal; I -neid, vr.: Oertlichkeit [vr.]. plaatsen, w. b.: (zetten:) setzen, stellen ; (leggen:) legen; (iemand in een ambt:) anstellen: (iem. in eene betrekking: Einem) eine Stelle verschaffen; (iemand geplaatst krijgen: Einen) unter-bringen [onr.]; (geld uitzetten:) anlegen; (advertenties in eene krant:) einrücken lassen [onr.]; (i-a.b.) placiren [ie]; geplaatst worden (in ambt ot als ondergeschikte): eine Stelle bekommen [onr,]; geplaatst zijn: eine Stelle haben. I - (zich), w. w.: sich stellen. plaats-gebrek, o.: Mangel [m.] an Kaum. plaatsing:, vr.: [ie] Placirung [vr.]. plaatsje, o.: 1) Platzchen [o.];2) Oert-chen |o.]; 3) Höfchen [o.]; 4) kleine Stelle [vr.]. Zie plaats. plaats-kaartje, o.: Zie no. 1 -biljet; I -kommandant, in.: Platzkommandant [m'J; -majoor, m.: Platzmajor [m.]. plaat-snyder, m.: Kupferstecher [m.1; I -snijkunst, vr.: Kupferstechkunst [vr.j; -werk, o.: Kupferwerk [o.]; -ijzer, o.: Ei-senblech [o.]. plaats-ruinite, vr.: Raum [m.; a]; I -verandering, vr.: Ortwechsel [m.j; -vervangend, bv. n-: stellvertretend; -vervanger, m.: Stellvertreter [m.]; -vervanging, vr.: Stellvertretung jvr.l; -vervangster, vr.: Stellvertreterin [vr.]; -verwisseling, vr.: Ortwechsel [m.]; -vulling, vr.: 1) Lüc-kenbüsserei [vr.], 2) Lückenbüsser [m.]. placenta, vr.: (vlk.) Placenta [vr.], Mutterkuchen [m.]. placet, o.: Placet [o.], Obergewalt [vr.] des Staats in Kirchensachen. placiys (pladdijs), vr.: (visch:) Platt-eis Im.l, Platteisse [vr.]. plafond, o.: Plafond [m.], Decke [vr.], Zimmerdecke [vr.]; geschilderd -: Dec-kengemalde jo.], Deckenstück lo.]. plafonneeren, w.b.:plafonniren [ie]; I geplafonneerd, v. dw.: plafonnirt [ie], plag:, vr.: Plagge [vr.]. Iplag:en, w. b.: 1) plagen, qualen, (fam.) pudeln; 2) necken. |
PLANTGEWAS.
PLAGEN.
445
|
Iplagen, vr. mrv.: Plagen [vr. mrv.]; de tien - van Egrypte: (bijb.) die zehn a^yptischen Plagren. plager, m.: 1) Plager [m.]; 2) Necker [m.]. plagerig, bv. n.: 1) plagrsiichtig:; 2) neckisch, neckhaft: 1 -heid, vr.: 1) Plag--sucht lvr.1,2) Neckhaftigrkeit [vr.]. plagery. vr.: 1) Plagrerei [vr.], Qua-lerei [vr.1; 2) Neckerei Lvr.J. plagge, vr.: Zie plag. plaggen, w. o.: Plaggen stechen [onr.], plaggen. plagiaat, o.: Plagiat [o.]; - plegen : Plagiat begehen [onr.]. plagiaris, m.: Plagiar [m.|. plaid, vr.: Plaid [m.], (inz.) Reiseplaid [m.]. plak, vr.: 1) Plützer [m.]; eenen schooljongen met de - geven: Einem Sehulkna-oen mit dem Platzer auf die Hand schla- fen [onr.]; met de - krijgen: Schlage mit em Platzer bekommen lonr.1; 2) iemand onder de - houden: Einen in strenger Zucht halten jonr.]; bij vrouwlief onder de - scaan: (iron.) unter dem Pantoffel stehen [onr.]; 3) (vlak. vlek, klodder:) Plack [m.j, Klecks [m.].en [onr.]; met de - krijgen: Schlage mit em Platzer bekommen lonr.1; 2) iemand onder de - houden: Einen in strenger Zucht halten jonr.]; bij vrouwlief onder de - scaan: (iron.) unter dem Pantoffel stehen [onr.]; 3) (vlak. vlek, klodder:) Plack [m.j, Klecks [m.]. plak-alinaiiak, m.: AVandkalender [m.]; f | -boek, o.: Bilderbuch [o.; üj; -briefje, o.: Anschlagezettelehen lo.]; -kaart, vr.: Landkarte [vr.] zum Aufziehen auf Leinwand. plakkaat, o.: Plakat [o.l. plakken, w. b.: placken, kleben; iemand -: (fam.) Einen einsteeken. I-, w. o.: kleben; (Hg. fam.) hangen bleiben [onr. j, sitzen bleiben [onr.]. plakker, m.: Placker lm.],Kleber [m.]; (fig. iron.) Bleiarsch [m.; a]. plakkerig, bv. n.: klebrig; (fig. iron.) dem Hangenbleiben ergeben; I -heid, vr.: Klebrigkeit [vr.1. (hg. iron.) Hang [m.j zum Hangenbleiben. plakkery. vr.: Klebewerk [o.]. lilaiiinioten. w. b.: beschmutzen. plamuren, w. b.: (met verf:) grimden, grundiren [ie]. plaiiinurMel, o.: [ie] Grundirmasse [vr.]. plan. o.: (teekening, schets:) Plan [m.]; (beraming van een voornemen:) Plan jm.; a en a]; (voornemen, doel, oogmerk:) Ab-sicht [vr.]; het - hebben (van - zijn): die Absicht haben. Zie mrv. plannen en plan», planchet, o.: (in corsetten:) Planchett [o.J, Blankscheit [o.J. planeerlt;ler, m.: [ie] Planirer [m.]. planeeren, w. b.: planiren [ic]. l»laiieer-liani(kr. m.: [ie] Planirham-mer [m.; a]. planeet, vr.: (str.) Planet [m.], quot;Wandelstern lm.]; iemands - lezen: Einem seinen Planeten lesen, Einem die Nativitüt stellen; I -boek, o.: Planetenbuch [o.; üj; -jaar, o.: Planetenjahr [o.]; -leesster, vr.: Planetenleserin [vr.]; -lezer, m.: Planeten-leser [m.]; -lezing, vr.; (das)Planetenlesen. planetai*iiiin. o.: Planetarium [o.; -nen]. ^ planeten, vr. mrv.: Planeten [m. mrv.]; I -stelsel, o. Planetensystem [o.|. planiglolx'. vr.: Planiglob |iu.]. planimetrie, vr.: Planimetrie [vr.]. |
|gt;laniHfeer, vr.: Planispharium [o.; -nen]. plank, vr.: (legplank, kastplank, enz.:) Brett [o.]; het ligt op de bovenste -: es liegt auf dem obersten Brett; dat is iets van de bovenste -: (fig.) das ist etwas Aus-gezeichnetes; een man van de bovenste -: (fig.) ein ausgezeichneter Mann, (ook:) ein Mann von honem Stande; de - mis zijn: (spr.) sich irren; eene - voor zijn hoofd hebben: (fig.) ein Brett vorm Kopfe haben; laken of satijn zoo dik als eene (spr.) Tuch oder Atlas wie ein Brett so stark; 2) (voor scheepsbouw, bruggen, zolderingen, deuren, enz.:) Planke [vr.], Diele [vr.], Bohle [vr.]. Iplanken. vr. mrv.: 1)Bretter [o. mrv.]: - zagen: Bretter sagen; van dik hout zaagt men -: (spr.) von grossen Blöcken haut man grosse Spüne (toen ging het van dik hout zaagt men -: spr.: da gieng es tüch-tig drauf los); goed bij de - kunnen:(fig.) warm in der AVolle sitzen [onr.1; de - betreden: (fig.) die Bretter (die Bühne) betreten [onr.1, Schauspieler (vr.: Sehauspie-lerin) werden [onr.j; het huisje van zes -: das bretterne Hauschen, der Sarg [a]; 2) Planken [vr. mrv.], Dielen [vr. mrv.], Bohlen [vr. mrv.]. Iplanken, bv. n.: brettern; een - beschot: ein Bretterverschlag [m.; aj, eine Bretterwand [a|: eene - heining: ein Bret-terzaun [m.; al; eene-loods: emeBretter-hütte; een - vloer: ein Bretterboden [in.; 0 en ö], ein bretterner Boden [m.; oen ö]. planket, o.: 1) en 2) Zie „beschotquot; en „vloerquot; in bv. n. planken; 3) (tnb.) Spalier jo.]. Gelander [o.l; (bij landmeters:) Feld-tisehchen [o.j. nlanketsel, o.: Zie planken beschot. plankier, o,: 1) bretterne Plattform [vr.] am Ufer eines Wassers; 2) Rinnen-planke [vr.]; 3) Brettergang [m.; a] am Bahnhofperron. plankje, o : Brettchen lo.]. plankys, o.: Zie plankier, plannen, o. mrv.: Plane lm. mrv.]; ! -maakster, vr.: Planmacherin Ivr.]; -maker, m.: Planmacher lm.]; -makerij, vr.: Planmacherei [vr.]. plans, o. mrv.: Plane [m.mrv.],Grund-risse [m. mrv.], Zeichnungen [vr. mrv.]. plant, vr.: Pttanze [vr.]; I -aarde, vr.: Pnanzenerde [vr.|, Gartenerde [vr [; -aardig. bv. n.: pflanzenartig. iplanten, w, b.: pflanzen. ■planten, vr. mrv.: PHanzen [vr.mrv.]; 1 -gif, o.: Pflanzengift [o.]; -groei, m.: 1) [tl Pflanzenwachsthum jo.], 2) Pfianzen-wuchs [m.]. Vegetation Ivr.]; -kenner, m.: Pflanzenkenner lm.|, Botaniker [m.]; -kennis, vr.: [si Pflanzenkenntniss Ivr.], Pfian-zenkunde [vr.]; -kunde,vr.: Pflanzenkunde [vr.j, Botanik Ivr.]; -tuin, m.: (der) botanische Garten lil]. planter, m.: (i. a. b.) Pflanzer lm.], plantrrü? vr.: Pflanzung [vr.]. pfimtage, vr.: 1) Plantage [vr.], Pflanzung [vr.]; 2) Anlagen [vr. mrv.j, Garten [m. enk.; a]. Park lm.]; I -eigenaar, m.: Plantagenbesitzer [m.1. plant-flter, o.: |t] Pflanzenthier fo.]. plantgewas, o.: een -: eine Pttanze: het -: die Pflanzen [vr. mrv.]. |
PLANTING.
PLEIDOOI.
446
|
planting:^ vr': Pflanzung [vr.!, (das) Pnanzcn. . plantje,©.: Pflanzchen I o.l,Pnanzlein fo.j. plan't-luis, vr.: Pflanzenlaus [vr.; a], plantsoen, o. cnk.: Anlagen Ivr.mrv.]. plas, m.: 1) Pfiitze [vr.], Lache [vr.], 2) Wasserptuhl lm.; u en ii]; in eon -trappen: in eine Pfiitze treten lonr.1; eenen - drooglegrgren (droogmalen, droog-maken): einen Wasserptuhl trocken legen (ausmahlen); een - bloed: eine Blutlacne; de groote -: (fig.) das Meer, der Ocean; I -dank, m. (-dankje, o.): Danksagung [yt/] (om een -dankje te verdienen: uni sieh durch Fuchssehwanzerei einzuschmeicheln; -dankbejaagster, vr.: Fuchssehwanzerin jvr.l; -dankbejager, in.: Fuchsschwanzer lm.]); -regen in.: Platzregen lm.], Sehlag-regen [m.], Gussregen [in.]; -regenen, w. onpers.: sehr stark regnen. plassen, w. o.: platsehen. plasseru, vr.: Geplatsche [o.]. plastiek, v.: Plastik [vr.J, bildende Kunst 1 vr.]. plastiscli. bv. n.: plastisch. plat. bv. n. en bw.: (i. a. b.) platt; (ook:) flaeh; -te kinderen: (fig. fain.) Kinder |o. rarv.1 die noch nicht gehen können. I -, o.: I) flache Seite [vr.[, 2) Flache [vr.], 3) Plattform [vr.], 4) Plattdach [o.; -dacher] Altan [m.]; op zijn - liggen: auf der Aachen Seite liegen lonr.1; op zijn - vallen: flachlings fallen [onr.j, (fig. fam.) zum Ge-standniss [s] kommen [onr.]; met het-van de sabel: mit der flachen Klinge. plataan, m.: (plk.) Platane [vr.]. plat-aehtig:, bv. n.: etwas platt, (ook :) flachlich; I -bek, m.: (vog.) Plattschnabel |m.; a], Breitschnabler [m.]; -bodemd (-boomd), bv. n.: mit plattem Boden (een -boomd vaartuig: ein Plattschiff); -drukken, w. b.: platt drücken; -duitsch, bv.n.: plattdeutsch (het -duitsch: das Plattdeut-sche); -dijs, ni.: Zie pladys. plateel, o.: Steingut [o.]; 1 -bakker, in.: Steingutfabrikant [m.]; -bakkerij, vr.: Steingutfabrik [vr.]. plateeren, w. b.: plattiren [ie], platheid, vr.: (i. a. b.) Plattheit [vr.], (ook:) Flachheit [vr.]. platina, o.: Platina [vr.1, Platin [o.]; j -noudend, bv. n.: platinhaltig. platitude, vr.: Plattheit [vr.]. platje, o.: Plattellen [o.]; (fig.) Schalk I m.1. plat-kloppen, w. b.: platt klopfen; I -Kop, m.: (i. a. b.) Plattkopf [m.; ö]; -leggen, w. b.: platt legen; -lood, fo.: [t] Plattloth [o.]; -luis, vr.: (inz.) Plattlaus [vr.; a], Klebelaus [vr.; ii]; -maken, w. b.: platt machen, platten, (fig.) ebnen; -neus, m.: Plattnase [vr.]. platonisch, bv. n.: platonisch, plat-schaaf, vr.: (tim.) Schlichthobel |m.l; I -schieten, w. b.: zusammenschiessen lonr.1; -slaan, w. b.: platt schlagen lonr.], (fig. fam.) durchprügeln; -trappen, w. b.: platt treten [on.]. platte, (verbogen) bv.n.: platte,flache; (fig.) ebenc; - driehoeksmeting, vr.: cbene Trigonometrie [vr.]. -'^plattegrond, m.: Grundriss [m.]. platteland, o.: (das) platte Land; op het -: (fig.) auf dem Lande, plattelands-adel, m.: (der) kleine |
Adel; I -bevolking, vr.: Bevölkerung [vr.] des platten Landes; -bewoner, m.: (der) auf dem Lande wohnende; -dokter, m.: (der) auf dem Lande wohnende Arzt| Ae]; -dominee, m.: Landpfarrer [m.1 ;-edelman, m.: Landedelmann [m.; -leute]; -geestelijke, m.: (der) Landgeistliche;-geestelijkheid, vr.: Landgeistlichkeit [vr.| ^gemeente, vr.: Landgemeinde jvr.]; -heelmeester, m.: Zie -dokter; -pastoor, m.: Zie -geestelijke; -schutterij, vr.: Landwehr [vr.]. platten, w. b.: platt machen, platten; (fig.) ebnen. plat-viseh, m. en vr.: Plattfisch [m.]; 1-voet, m.: Plattfuss [m.; a] (met -voeten : plattfüssig; -voetwacht, vr.: zeew.: Platt-lusswache [vr.]): -voeten, w. o.: (fig. fam.) warton, (zeew.) die Plattfusswache haben; -worm, in.: Plattwurm lm.; ü]; -zak, m.: Habenichts [m.] (als bw.: 1. ausgebeutelt, 2) ohne Boute). plausibel, by. n.: plausibel; eene -e reden: ein plausibler Grund [ü], ein an-nehmlicher Grund [ü]. plavei, vr.: Pflastorstein (m.1; 1 -blok, o.: 1) Pflasterramme [vr.], Jungfer [vr.1, 2) Handramme [vr.]. plaveien, w. b.: pflastorn. plaveier, m.: Pflasterer [m.]. plaveiing. vr.: Pflasterung [vr.]. plaveisel, o.: Pflaster [o.]. plavei-steen. m.: Pflastorstein [m.]. plebejer, m.: Plebejer [m.1. plebejisch, bv. n.: plebejisch. plebs, o.: 1) Plebs [m.], (der) gemeine Mann; 2) Pöbel [m.1. plecht, vr.: (op allerlei vaartuigen:) Pnicht [vr.1; (rent.) Pfandverschroibung |vr.], Hypothek [vr.1; I -anker, o.: (zeew!) Pflichtanlvor | m.1, (fig.) Rettungsanker [m.1, lotzte Hoffnung lvr.]; -gewaad, o.: Foier-kloid [o.]. Ornat [m.j. plechtig, bv. n.: feierlieh; I -heid, vr.: Feierlichkeit [vr.1. plecht-statig, bv.n.: feierlieh; I-statigheid, vr.: Feierlichkeit [vr.]; -touw, o.: (zeew.) Pflichttau [o.]. pleeg-dochter, vr.: Pflegetochtor [vr.; ö]; 1-kind, o.: Pflegekind [o.l;-moedor,vr.: Pflegemuttor [vr.; ü]; -ouders, m. mrv.: Pflegeeltern [m. mrv.l; -vader, m.: Pflege-vater [m.; a]; -zoon, m.: Pflogosohn [m.; ö]. pleet, o.: (das) vorsilborte Metall. Zie bv. n. pleten. plegen, w. b.: 1) (begaan, bedrijven:) bogehen (onr.], vorüben; 2) pflegen [onr.1; raad mot iemand -: (*) Rathos (Rath) mit Einem pflegen, sich mit Einem borathon [onr.]; ik pleegde raad met hen: ich pflog Rath mit ihnen; ik heb raad mot hem geploegd : ich habe Rath mit ihm gepflogen. 1 -, w. o.: (gewoon zijn:) pflegen [rog.]} ik placht steeds te donken: ich pflogto immer zu donken. nleging, vr.: Verübung [vr.1, (das)Bogehen, plet, vr.: Landspitzo [vr.]. Pleiaden, vr. mrv.: (str.) Plejaden [vr. mrv.], Siebengostirn (o. enk.]. pleidooi, o.: [t] Vertheidigungsredo [vr.1. (*) Overal (tl. |
PLICHT-VERGETEN.
PLEIEX.
447
|
ploien, w. o.: mit einem llioraen auf eine Kupfermünze schlagren (onr.J. plein, o.: Platz [m.; a|. I bw.: (fam.) unumwunden. pleister, vr.: (hik. en fiff.) Pflaster [o.]; eene - leggen op eene wond: einer Wunde ein Pflaster auflegren. I o.: (tech.) Gips [m.]; een afdruk in ein Gipsabdruck [ra.; ü]. pleisteraar. ra.: 1) Gipser Ira.I, Gips-aroeiter [ra. |; 2) Freund [ra.] voni Einkehren, (ook:) Freund [ra.1 vora Sitzenbleiben. pleister-achtis:, bv. n.: 1) pflaster-artig, 2) ffipsartig:; I -beeld, o.: Gipsbild [o.]; -beeldje, o.: Gipsfigrur [vr.|. pleisteren, w. b.: 1) gipsen, überg-ip-sen, (fig-.) übertünchen; 2) (hik.) pflastern, rait einera Pflaster beleg-en. I -, w. o.: 1) einkehren; 2) sitzen bleiben jonr.l, sich aufiialten [onr.]. pleisterinjï, vr.: 1) (das) Gipsen; 2) (das) Pflastern. pleister-droeve, vr.: Gipsgrube [vr.]; I-kalk, vr.: Gipskalk [ra.]; -kuil, ra.: Zie -groeve; -plaats, vr.: Einkehr [vr.], Anhaltsort [ra.]. pleistertje, o.: Pflasterchen |o.l. pleister-werk, o.: 1) Gipsarbeit [vr.], 2) Stukkatur Ivr.j; -werker, in.: 1) Gips-arbeiter [ra.], 2) Stukkaturer [ra.]. pleit, vr.: Plattschiftquot; [o.]. I-, o.: Rechts-streit [ra.], Prozess [ra.]; het - is beslecht: (fig.) die Sache ist entschieden. pleit-bezorger, ra.: Anwalt [ra.], Rechtsanwalt [ra.]; I-dag, ra.: 1) Gerichts-tag [ra.], 2) [ie] Plaidirtag [ra.1. Tag jra.] der Vertheidigungsreden [t]. Sleiten,leiten, w. o.: 1) einen Rechtshandel ren; 2) plaidiren [ie]; (flg.) sprechen; hij heeft mooi gepleit: er hat schön g-e- sprochen; 3) - voor: (fig.) zeugen fiir; dat pleit voor zijn karakter: das zeugt für seinen Charakter. pleiter, ra.: 1) |t| Yertheidiger [ra.]; 2) Prozesskranier [ra.]. pleit-geding, o.: Rechtsstreit [ra.], Prozess [ra.]; I-kunst, vr.: Advokatenbe-redtsamkeit [vr.]; -rede,vr.: [tj Vertheidi-gungsrede [vr.]. pleitster, vr.: 1) [t] Vertheidigerin [vr.]; 2) Prozesskraraerin [vr.]. pleit-vogel, ra.: (fara.) Prozesskranier [ra.]; l-zaak, vr.: Prozess [ra.], Rechtsstreit [m.]; -zak, ni.: 1) Aktensack [ra.; a], 2) (iron.) Zie -vogel; -ziek, bv. n.: pro-zesssüchtig; -zucht, vr.: Prozesskraraerei [vr.1; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek. pleizier, o.: 1) Vergnügen[o.],Freude [vr.]; met -: rait Vergnügen; met alle -: rait dem grössten Vergnügen, sehr gerne; - beleven van: Freude erleben an; dat doet mij -: das macht rair Vergnügen, das freut raich; iets voor zijn - doen: etwas zu seinera Vergnügen tlmn [onr.], etwas aus Liebhaberei thun [onr.]; geen - hebben in: kein Vergnügen finden [onr.] an; - hebben in het leed van een ander: an Anderer Leid seine Freude haben;een reisje voor - : eine kleine Vergnügungs-reise; een meisje van -: ein Freudenraad-chen [o.J; tot net - u weer te zien: auf die Freude des Wiedersehens, auf AVieder-sehen; 2) Getallen [in.]; doe raij het - en leen mij even eene paraplu: thun Sie rair den Gefallen rair für einen Augenblick einen Regenschirm zu leihen, leihen Sie mir gefalligst für ein Augenblick einen Regenschirm. |
pleizier-boot, vr.: Lustboot [o.; oo en ö]. pleizieren, w. b.: (Einem) ein Gefallen thun [onr.], (Einera) eine Gefalligkeit erweisen [onr.]; ora u te -: Ihnen zu Gefallen. pleizierig, bv. n.: 1) araüsant: 2) an-genehra; 3) munter; I -heid, vr.: i) (das) Araüsante, 2) Annehmlichkeit [vr.],3) Mun-terkeit [vr.]. pleizier-Jaeht, o.: Lustjacht [vr.], Lustschiff [o.J; l-partij, vr.: Lustpartie [vr.]; -reis, vr. (-reisje, o.): Vergnügungsreise [vr.], Lustreise [vr.]; -reiziger, ra-: Vergnü-gungsreisende [ra.]. pleiziertje, o.: (das) kleine Vergnügen. pleizier-toelit, ra. (-tochtje, o.): Zie -reis; l-trein, ra.: Vergnügungszug jra.; üj; -vaart, vr.: Lustfahrt [vr.], Vergnü-gungsfahrt [vr.]. plek, vr.: Fleck [ra.]. plempen, w. b.: verschütten, ausfül-len. pleniping, vr.: (das) Verschütten, Ausfüllung [vr.]. plengen, w. b.: opfern; bloed en tranen -: (fig.) Blut und Thranen vergiessen [onr.]. plenging, vr.: (das) Opfern;(fig.: das) Vergiessen. pleng-oil'er, o.: Trankopfer [o.], Li-bation [vr.]. pleonasmus, o.: (tik.) Pleonasraus [ra.]. Pleonasm lm.]. pleonastisch, bv. n.: pleonastisch, plet, in Sam.: Pliitt...., b. v.: -cylinder, ra. (-rol, vr.): Plattwalze [vr.]. pleten, bv. n.: von übersilbertera Metall. pletten, w. b.: platten, larainiren [ie], [pletter, in.: Platter [ra.]. Ipletter (met „tequot;), bv. n. en bw.: zerschraettert; te - slaan: zerschniettern ; te -vallen: durch den Fall zerschraettert werden [onr.]. plettery, vr.: Plattraühle Ivr.]. pleuris, vr.: (gnk.) Pleuresie [vr.]. plicht, ra.: Pflicht [vr.]; overeenkomstig zijnen -: seiner Pflicht geniass. plichten, vr. rarv.: Pfliehten [vr. nirv.]; I -leer, vr.: Pflichtenlehre [vr.j. Moral [vr.]. pliclit-gebod, o.: Pflichtgebot [o.]; I -matig, bv. n.: pflichtraassig;-matigheid, vr.: Pflichtmassigkeit [vr.]; -pleegster, vr.: KoniDliraentenniacherin [vr.], Konipliraen-tensenneiderin [vr.]; -pleger, ra.: Korapli-raentenraacher [in.], Konipliraentenschnei-der [ra.]; -pleging, vr.: Höflichkeitsbezei-gung [vr.] (-plegingen, vr. rarv.: Korapli-niente [o. nirv.], Uinstandlichkeiten [vr. rarv.], ümstande (in. rarv.]; vele -plegingen maken: viele Koraplimente (viele Urastande) machen; zonder -plegingen: ohne Koraplimente, ohne Urastande. plichts-betrachting, vr.: Pflichtbe-trachtung [vr.1. pliclitschiilflig, bv. n.: pfliehtschul-dig; I -heid. vr.: Pflichtschuldigkeit jvr.]. plichtslialve, bw.: pflichtnalber. plicht-vergeten, bv. n.: pflichtver- |
PLUIZEUIG.
PLINT.
448
|
gressen; l-vcrgretenheid, vr. (-verzaking:, vr.: -verzuim, o.): Pflichtvergessenheit Ivr.]. plint, vr.: Plinthe [vr.]. ploeg:, m.: (akk.) Pflugr [m.; ül; (tim.) lt| Nuthhobel lm.], Pfiugrhobel lm.|. I-, vr.: Trupp lm.], Hauten lm.], (tl Abtheilung: Ivr.), (fig.) Gruppe Ivr.]. .... ploeg-baas, in.: Autseher |m.] einer Arbeiterabthcilung- [tl; I -boom, m.: Pflugbaum [m.; a]. plooien, w. b.; (akk. en fig-.) pflügen; (tim.) spunden, mit Nuthen [t] ausfanren l.onr.j; (bij boekbinders:) mit dem Schnitt-hobel beschneiden [onr.J. ploeger, m.: (akk.) Pflüger [m.l. ploe^r-hak, vr.: Ptiugscharre [vr.]. ploe^in^:. vr.: (akk.: das) Pttügen. ploe^-koiiter, m.: Pnugeisen [o.], Pnugmesser [o.l; I -land, o.: Pflugrland lo.|; -mes, o.: (bij boekbinders:) Schnitt-hobel [ih.1; -os, m.: Pfiugochs [m.];-paard, o.: PHugpferd [o.]; -rad, o.: Pmigrad I o. ;aj; -schaaf, vr.: (tim.) 111 Nuthhobel [m. 1, Ptiughobel [m.]; -schaar, vr.: PHugschar Ivr.]; -staart, m.: Pflugsterze Ivr.]; -voor (-vore), vr.: Furche [vr.]; -ijzer, o.: Zie -konter. ploert, m.: 1) Bruder Liederlich [m.l; (fig. tam.) Schalk; een gemeene -: ein g:e-meiner Kerl; 2) Philister [m.l. ploertaehtisr, bv. n.: I) liederlich, (fig.) schalkhaft, 2) phil is terhaft; 1 -heid, vr.: I) Liederlichkeit [vr.], (fig.) Schalkhaf-tigkeit [vr.], 2) Philisterhaftigkeit [vr.1. ploertenclom. o.: [t] Philisterthum |o.|. ploertig, bv. n.: Zie ploertaelitijr. ploeteren, w. o.: I) platschern, plat-schen; 2) sich abmühen, sich anstrengen, sich placken. plot*, tsw.: plumps! I -, z. n.m.: Plumps [m.]. ploflen. w. o.: plumpen, plumpsen. plok. m.: 1) Handvoll lvr.|; 2) llaufen [m.]; I -geld, o. (-penning, m.): Zie strijkgeld. plokje, o.: 1) kleine Handvoll [vr.]; 2) Haufolien [o.]. plombeerder, m.: [ie] Plombirer [m.]. plonilieeren, w. b.: plombiren [ie], plombeering, vr.: (das) Plombiren fiej. ploinbeernel, o.: Plombe [vr.]. Iplonip, bv. n.: plump; I -heid, vr.: Plumpheit [vr.]; - verloren, bw.: mir nichts dir nichts. Iplonip. tsw.: plumps! I -, z. n, m.: (smak:) Plumps lm.]; (pik.) Plumpe Ivr.]. plompen, w. o.: plumpen. plomperd, m.: (der) ungehobelte Mensch. pionderen, w. b.: Zie plnnd(kren. plons-stok, m.: Plumpstange [vr.]. plonzen, w. o.: plumpen; (tig.) plat-schen. plooi, vr.: Falte [vr.]. plooibaar, bv.n.: biegsam, (fig.) beug-sam; i -heid, vr.: Biegsamkeit [vr.|, (fig.) Beugsamkeit [vr.]. plooi bont, m.: Krüllbolzen [m.]. plooien, w. b.: 1) falten, in Falten legen, falzen; 2) (fijn -:) falteln ; 3) (fig.) in Ordnung bringen [onr.1. |
plooier, m.: Falzer [m.l; (fig.) [ie] Ar— rangirer [m.l. plooiing, vr.: (das) Falten, (das) Falzen. plooiinnts, vr.: Faltenhaube Ivr.]. plooisel, o.: Faltensaum [m.; a|. plooistlt;kr, vr.: Faltlerin [vr.1. ploot-wol, vr.: Schabwolle [vr.]. ploten, w. b.: abwollen. plots, tsw. en z. n. m.: Zie plof en plomp. plotseling, bv. n. en bw.: plötz-licn. plotsen, w. o.: plumpen. plnehe, vr.: Plüsch [m.]. ping, vr.: Pflock [m.; ö]; 1 -trekker, m. (-ijzer, o.): Pfiöckort lm.]. pluim, vr.: 1) Federbusch [m.; ü]:een hoed met -en: ein Federhut [m.; ü]; aan iemand eene - op de muts steken; (fig.) Einem etwas Schmeichelndes sagen : 2) (van hazen, enz.:) Schwanz [m.; al; 3) (aan eene slaapmuts, enz.:) Trodde] [vr.l. plnim-aelitig, bv. n.: federbuschtihn-licn. pluimage, vr.: Gefieder [o.]. plnim-bal. m.: Federball [m.]; I -bos, m.: Federbusch [m.; ü]. pluimloos, bv. n.: 1) ungefiedert; 2) olme Federbusch. Ipliiimen, w. b.: 1) mit einem Federbusch versehen lonr.]; een gepluimde hoed: ein Federhut lm.; ü]; 2) (kaalplukken:) rupfen; iemand -: (fig. tam.) Einen rupfen*. Ipluimen, vr. mrv.: 1) Federbüsche [m. mrv.]; 2) Federn [vr. mrv.]; I -bed, o.: Federbett [o.]. plnim-gedierte, o.: Federvieh [o.l, Gefiügel lo.]; 1 -graaf, m.: Geflügelwarter [m.], Hühnervogt [m.; ö]. pliiimig, bv. n.: mit Federn ge-scnmückt; I -heid, vr.: Federschmuck [m.]. pluimpje, o.: Federbüschchen lo.l; (aan eene slaapmuts:) Tröddelchen lo.]; (lig. fam.) Lobspruch [m.; ttl; aaniem. een - geven: Einem ein kleines Lob ertheilen tt]. pluim-mnts, vr.: Troddelmütze [vr.]; I-strijken, w. o.: fuchsschwanzen;-strijker, m.: Fuchsschwanzer lm.]; -strijkerij, vr.: Fuchsschwanzerei [vr.]; -strijkster, vr.: Fuschsschwanzerin [vr.]. pluis, yr.: (pluche:) Plüsch lm.]; (rafeldraadje:) Faser [vr.], Zaser [vr.l. I -, o.: (uitpluisel:) Plüs [o.], Haarplüs jo.J. I -, bv. n. en bw.: richtig, in Ordnung; niet -: nicht richtig, (fam.) nicht kauscher. pluisaelitlg. bv. n.: faserig; I -heit, vr.: faserige Beschaffenheit Ivr.]. pluis-touw, o.: (das) zum Ausplüsen bestimmte Tau. pluizen, w. b.: plüsen, ^usplüsen ;(iig.) rupfen. I -, w. o.: J) abfasern; (van bedden:) federn; 2) Zie peuzelen; (fig.) klauben. 1 - (zich), w. w.: (van vogels, enz.:) sich putzen, sich saubern. pluizer, m.: Plüser fin.]. pluizerig, bv. n.: faserig; (van metalen:) pelzig; I -heid, vr.: 1) faserige Be-schaffenheit Ivr.], 2)pelzige Beschaflenheit [vr.l. |
PLUIZEKIJ.
449
POETS.
|
pluizery, vr.: (figr. tam.) Arbeit Ivr.l. pluizig, bv. n.: Zie pluizerier. pluk. m.: 1) Lese [vr.], (das) Pflücken; 2) een heele (figr. fam.) eine gute Sum-rae, (ook:) eine grute Mengre, (ook:) eine tüehtig:e Arbeit; 1 -haak, m.: Pflückhaken [m.|; -haren, w. o.: sich balgen, sich raufen, einander in den Haaren liegen [onr.1. plukken, \v. b.: pflücken; (fig.) ernten. plukker, m.: Pflücker |m.l. plukkina, vr.: (das) Pflücken. plukNel, o.: (hik.) Charpie [vr.!. plukster, vr.: Pflückerm [vr.]. pluk-tyd, m.: Zeit [vr.| zum Pflücken ; I -vet, o.: (van slachtvee:) Darm-fett [o.l; -vogel, m.: (fig.) Schniarotzrr fm.l. pliiiicleraai*. m.: Plünderer fin.], plunderaarster, vr.: Plündrerin lvr.1. plunderen, w. b.: plündern. plundering:, vr.: Plünderung. plunje, vr.: Kleidung [vr.l, Kleider [o. mrv.j; I -kist, vr.: (zeew.) Matrosen-kiste [vr.]. pluraliteit, vr..: Pluralitüt Ivr.], Mehr-h(Mt [vr.]. PlutareliuH, in.: Plutarch [m.]. plutocratie, vr.: Plutokratie [vr.], Geldherrschaft [vr.l. plutoniMeli, bv. n.: plutonisch. pluvier, in.: (vog.) Kegenpfeiter fm.]. pneiimatijseli, bv. n.: pneumatisch, pneunionie. vr.: (gnk.) Pneumonie Ivr.l, Lungenentzündung [vr.j. pooliel, m.: Buekel [m.], Hoeker jm.]; op zijn - krijgen: (tam.) durchgeprügelt (met woorden: durchgehechelt) werden l onr.1. • poelier, m.: Pocher 1 m.], Grosssprccher lm.]. pocliery, vr.: Pocherei [vr.], Prahl-hanserei [vr.], Grosssprecherei [vr.]. pcieli-lianw, m.: Prahlhans jm.l; l-han-ze rij, vr.: Prahlerei [vr.]. poe lister, vr.: Pocherin [vr.], Prahle-nn [vr.], Grosssprecherin [vr.j. poeuleeren, w. o.: pokuliren [iej, ze-chen. podagra, o.: (hik.) Podagra [o.], Fuss-gicht [vr.], (fam.) Zipperlein |o.]; ! -lijder, m.: Zie pociasrist. podagreus, bv. n.: podagrisch. podagrist, m.: Podagrist jm.], (der) an Fussgicht Leidende. nodde-lgt;aard. m.: Milchbart [m.; al; I -haar, o.: Milchhaar |o.|. podding, m.: (kkk.) Pudding [m.1; I -steen, m.: Puddingstein [m.1; -zak. m.: (zeew.: der) mit Kabelgarn gefüllte Wulst [ü]. poddinkje, o.: (der) kleine Pudding, podestaat. m.: Landvogt fm.; ö]. poedel, m.: Pudel [m.],Pudelhund [m.]; I -hond, m.: Zie poedel. poedelen, w. o.: (pop.) plantschen, platschern. I -, w. b : (pop.) nur obenhin reinigen. poeder, o.: 1) Pulver |o.] (als z. n. vr.: gnk.:) Pulver [o.j; 2) Puder fm.],Haarpu-der fm.], Mehlstaub lm.]; I -doos, vr.: Pu-derschachtel [vr.l. Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. 2 |
poederen, w. b.: pudern, mit Puder bestreuen. poeder-hemd, o.: Zie -kleed, poederig, bv. n.: puderig; I -held, vr.: puderige Bcschaffenheit [vr.]. poeder-kleed, o.: Pudermantel lm.; a]; I-kwast, m.: Puderquast [m.1;-mantel, m.: Zie -kleed; -zak, m.: Puderbeutel lm.]. poëet, m.: Poet [m.]. Dichter [m.]. poef, tsw.: put'! poeier (en: po(?ieren): Zie poeder, poel, in.: Pfuhl [m.; u en ü]; 1 -eend, vr.: Moorente [vr.j. poelepetraat. m.: Perlhuhn [o.; ü]. poelgras, o.: Schiltgras [ö.]. poelier, m.: I) Wildprethandler [m.1, 2) Geflügelhandler [in.j. poel-mees.vr.: Sumpfmeise [vr.]; I -slak (-slek), vr.: Moorschnecke [vr.]; -snip, vr.: Ptuhlschnepfe [vr.]; -vogel, m.: Sumpfvo-gel [m.; ö|; -water, o.: Sumpfwssser |o.l. poen, m.: 1) Zie ploert; 2) Geld [o.l; om den - is 't al te doen: (spr.) alles um des Geldes willen. poep, m.: 1) Furz |m.; ü],Farz [m.], Wind jm.]; een - laten: ein Wind lassen [onr.], Einen streichen lassen [onr.]; 2) (der) un-geschliffene (ungehobelte) Mensch, (inz.) (der) westphalische Grasmaher, (der) Mutt. poepelderij, vr.: I) Anmassung [vr.]; veel - op zijn lijf hebben: sich mit Anmassung geltend machen, viel Wind ma-chen, (ook:) schwer zu befriedigen sein; 2) Schnickschnack [m.]. Ipoepen, w. o.: I) furzen, farzen. Winde (ouer : einen Wind) streichen lassen [onr.1; 2) seine Xothdurft ft] verrichten, kacken. Ipoepen. m. mrv.: (scheldwoord:) West-phalinger [m. mrv.]. Muffe jm. mrv.]; I -land, o.: Muffrika lo.|, Westphalen [o.]. poener, m.: 1) Furzer [m.l, Farzer fm.l; 2) Kacker fm.]. poeperd, m.: (der) Hintcre, (der) Po-dex, (der) Popo; voor zijn - krijgen: Prü-gel auf cien 11 in tern bekommen ! onr.]. poeperü, vr.: (gnk.gt; Durchfall fm.]; aan de - zijn: den Durchfall haben. poepin, vr.: (scheldwoord:) Deutsche Ivr.l. poepster, vr.: 1) Furzerin [vr.], Far-zerin Ivr. j; 2) Kackerin [vr.]. poeren, w. o.: (vv.) Zie peuren, poes. vr.: Puse |vr.], Mieze |vr.|,Mieke |vr.]; dat is niet voor de -: (spr.) das ist keine Kleinigkeit, das will etwas sagen. poesje, o.: Puschen fo.l, Miezchen |o.!, Katzchen [o.]; (tig.) Herzehen [o.|, Lieb-chen [o.]. poespas, m.: Mischmasch [m.]. poesten, w. o.: pusten. poester, m.: Puster [m.1, Blasebalg lm.; a]. poëtaster, m.: Poetaster fm.], Diehter-ling [m.1. Reimschmied [m.]. poëtastery. vr.: Poetasterei [vr.]. poëterij, vr.: Poeterei [vr.]. Dichterei [vr.]. poëtiseli, bv. n.: poëtisch, dichterisch. poëtiseeren. w. o.: poetisiren [ie], poetje, o.: 1) Beischlaferin [vr.];2)een - van een hoedje : ein allerliebstes Hütchen. poets, vr.: Possen [m.], Streich |m.j; aan iemand eene - bakken : (fam.) Einem einen Streich spielen. e druk. 29 |
POLS
450
|
Ipoetsen, w. b.: putzen; schoenen en laarzen Schuhe und Stiefel wichsen; de plaat (figr. fam.) sich aus dem Staube machen, Reissaus nehmen [onr.]. Ipoetsen, vr. mrv.: Possen lm. mrv.]; I -maker, m.: Zie potsenmaker, poetser, m.: Putzer [m.1 poetsig, bv. n.: possierlieh; |-heid, vr.: Possierlichkeit [vr.]. poetsster, vr.: Putzerin [vr.1. poezel (poezelig), bv. n.: sammetweich; 1 -lieid, vr.: (das) Sammetweiche. poëzie, vr.: roesie [vr.]. pof, tsw.: puff! i -, m.: Puff [m.; ü], Stoss [m.; öl; op den - koopen: auf Borg nehmen [onr.l. poften, w. b.: 1) puffen, stossen lonr.]; 2) schwellen machen (gepofte aardappelen : geschwellte Kartoffeln); 3) auf Borg-kaufen, auf Borg nehmen [onr.] (gepofte aardappelen: aut Borg genommene Kar-toffeln); 4) auf Borg geben [onr.l, [ie] kre-ditiren (gepofte aardappelen : auf Borg ge-gebene Kartoffeln); 5) pochen, grossspre-chen [onr.]. poffer, m.: 1) Kaufer [m.1 ohne Geld, Borger [m.]; 2) Pocher [m.1, Grosssprecher [m.1. poffertje, o.: Puffküchlein [o.]. poffertjes, o. mrv.: Puffküchlein [o. mrv.]; I -bakster, vr.: Puffküchleinbac-kerin [vr.]; -kraam, vr.: Puffküchlcin-bude [vr.1; -pan, vr.: Puffküchleinpfanne [vr 1. pot-lians. m.: Prahlhans [m.1; I -mouw, vr.: Puffarmel [m.], Bauschiir-mel [m.]. pof ster, vr.: 1) Borgerin [vr.];2) Gross-sprecherin [vr.]. posen. w. o.: trachten, streben, ver-suchen. posing, vr.: Versuch [m.]. pok, vr.: (hik.) Pocke [vr.]. Blatter [vr.]. Zie mrv. pokken. pok-aehtis:, bv. n.: pockenartig, blat-ternartig; 1 -daal, vr.: Pqekengrube [vr.1; -dalig. bv. n.:pockengrubig, blatternarbig; -daliglieid, vr.: (das) pockengrubige (blat-ternarbige) Gesicht. poken, w. o.: schüren; in het vuur -: das Feuer aufschüren. pok-^if. o.: Pockengift [o.l, Blattern-gift lo.l; I -hout, o.: (pik.) Franzosenholz lo.], Pockliolz [o.] (-houtboom, m.: Pock-holzbaum [m.; al, Guajabaum [m.; al; -houthars, vr : Franzosenholzharz [o.]; -houtolie vr.: Franzosenholzöl [o.l). pokjes. o. mrv.: Kinderpocken [vr. mrv.], Kinderblattern [vr. mrv.j. Ipokken, vr. mrv.: Pocken [vr. mrv.], Blattern [vr. mrv.]; de - krijgen: die Pocken bekommen [onr.l; van de - geschonden: von den Blattern entstellt; de Spaansche -: die Franzosenkrankheit [vr.l; de zwarte -: die schwarzen Blattern. Ipokken, w. o.: die Blattern haben; gt-pokt en gemazeld hebben: die Pocken und die Masern gehabt haben, (fig.) AIIck durchgemacht haben. pok-koorts, vr.: Pockenfieber lo.l, Blatternfieber [o.l; I -put, m.: Zie -daal; -stof, vr.: (hik.) Kuhpockenstoff [m.], Impf-stoff [m.1; -ziekte, vr.: Pockenkrankheit [vr.J, Blatternkrankheit [vr.]. |
pol, m.: (pop.) Kebsmann [m.; a]. polair, bv. n.: polar. Polak, in.: Polak [in.], Pole [m.]. polakker, m.: (Middellandschzeevaar-tuig:) Polacker [m.]. polarisatie, vr.: Polarisation [vr.]; I -hoek, m.: Polarisationswinkel [m.]. polariseeren w. b.: polarisiren [ie], polariteit, vr.: Polaritat [vr.]. polder, m.: Polder lm.], (das) einge-deichte Land; I -bestuur, o.: Polderver-waltung [vr.]; -gast (-jongen), m.: Deich-arbeiter [m.]; -koorts, vr.: rolderfieber [o.]; -meester, m.: Poldermeister lm.]; -molen, m.: Poldermühle [vr.]; -reglement, o.: Polderreglement [o.]; -sluis, vr.: Polder-schleuse [vr.]. polei, vr.: (pik.) Polei [m.]. polemiek, vr.: Polemik [vr.1. fgt;olemisc1i.gt;olemisc1i. bv. n.: polemisch; -e ge-iriften, o. mrv.: Streitschriften [vr. mrv.]. polemiseeren, w. o.: polemisiren [ie]. polemist, m.: Polemiker [m.]. IPolen, o.: (adk.) Polen [o.], (das) pol-nische Reich. Zie Pool en Poolseh. Ipolen, vr. mrv.; Pole [m. mrv]. Zievr. pool. polenta, vr.: (kkk.) Brei [m.]. poliehinel, m.:(tnl.) Polischinell [m.]; (fig.) Possenreisser [m.], Hanswurst [m.; üj. poliep, vr.: (drk. en hik.) Polyp [m.1. poliet, bv. ii.: höflich. polis, vr.: Polize [vr.J, Versicherungs-schein [m.1. politesse, vr.: Höflichkeit [vr.]. politieus, m.: Politiker [m.1, Staats-mann lm.; al; (iron.) Schlaukopf [m.; ö]. politie, vr : Polizei [vr.l; I -agent.m.: Polizeidiener [m.]; -bureau, o.: Polizeiamt [o.: a]; -commissaris, m.: Polizeikommis-sar [m.1. Ipolitiek, vr.: 1) Politik [vr.]. Staatskunst [vr.], Staatswissenschaft Ivr.]; 2) Politik [vr.], Staatsklugheit [vr.l. I -, o.:Bür-gerkleidung [vr.]. Civil [o.]; in -: in Civil, in Bürgerkleidung. Ipolitiek, bv. n.: (i. a. b.) politisch. politie-kamer, vr.: (mil.) Arrestzim-mer [o.]: I -muts, vr.: Soldatenmütze [vr.l (dat spreekt als eene -muts: spr.: das versteht sich); -zaal, vr.: Arrestzimmer [o.]. politiseeren, w. o.: politisiren [ie], kannegiessern. politoer, o.: Politur [vr.], [s] Glanzfir-niss [m.]. I -, vr.: Politur Ivr.] (ook fig.), politoeren, w. b.: poliren [ie], politoersel, o.: Politur [vr.l. polka, vr.: (dans en muz.) Polka [vr.]. polkeeren, w. b.: (het haar:) wellen-förmig krauseln. pollepel, m.: Kochlöffel [m.]. pollevie (pollevij), vr.: (bij schoenmakers:) Absatz [m.; al. pollutie, vr.: (gnk.J Pollution Ivr.]. polonaise, vr.: (dans en muz.) Polonaise [vr.]. pols, m.: (ontl.) Puls [m.1; iemands -voelen: (gnk.) Einem (an) den Puls füh-len; iemand aan zijne - voelen: (fig.iron.) Einem an den Puls fühlen (Zie polsen). I -, m.: Springstock [m.; öj. |
451
POOL.
|
polsen, w. b.: (fig-.) Einem an den Puls (auf don Zahn) fühlen, bei Einem auf den Busch klopten. I w. o.: 1) (vv.) plumpen, mit der Plumpstange ins Wasser schlagen [on.]; 2) mit der Springstange spring-en [onr.]. polser, m.: (fig.) Ausforscher [m.], Ausfrager [m.]. poising, vr.: (fig.) Ausforschung: fvr.], lt;das) Austragren, (das) auf den Zahn Fühlen. pols-mofje, o.: Pulswarmer [m.]; ■i-stok, m.: 1) Springstange [vr.], Spring-stock [m.; ö], 2) (vv.) Plumpstange [vr.]. polter^eest, m. (een grermanismus): (tab.) Poltêrgreist [in.]. polyandrie, vr.: Vielmannerei [vr.]. Polybius, m.: Polyb [m.]. Polycarpiis, m.: Polykarp lm.]. Polydorus, m.: Polydor [m.]. polygamie, vr.: Vielweiberei [vr.j. polyglotte, vr.: Polyglotte [vr.], Buch ïo.; ü| in vielen Sprachen. polygonaal-sretallen, o. mrv.: Po-lygonalzahlen [vr. mrv.). polygoon, m.: Polygon [o.J, Yieleck io.J. polyhistor, m.: Vielwisser [m.]. Polynesië, o.: (adk.) Polynesien [o.|. polynoom, o.: vieltheilige [t] Grosse lvr.1. Polyphemus, m.: Polyphem [m.]. polytechniek, vr.: Pofytechnik [vr.]. polytechnisch, bv. n.: polytechnisch. polytheïsmus, o.: Vielgötterei [vr.]. pomerans, vr.: (i. a. b.) Pomeranze ;{vr.]; I -bitter, o.: Pomeranzenbitter [o.]. pommade, vr.: Pomade [vr.]. pominadeeren, w. b.: pomadiren lie]. pomade-pot, m.: Pomadebüchse [vr.], Pomadetopf Lm.; öj. Pommeren, o.: (adk.) Pommern [o.]; Pommeraan (Pommer), m.: Pommeraner fm-l; Pommersch, bv. n.: pommerisch; Pommersche, vr.: Pommeranerin [vr.]. pomologie, vr.: Pomologie [vr.]. pomoloog, m.: Pomolog [m.]. pomp, vr.: Pumpe [vr.]; (fig.) Brun-nen [m.|; de - aanmaken: die Pumpe in Gang bringen [onr.]; de - is lens: die Pumpe zieht nicht mehr: loop naar de -: (tam.) gehe zum Henker; van - noch pompstok weten: (spr.) nichts wissen |onr.]; 1 -bak, m.: Pumpenback [m.]; -daal, vr.: Abflussröhre [vr.|, (zeew.) Pumpendal [o.]. pompelmoes, vr.: (pik.) Pompelmuse Ivr.]. pomp-emmer, m.: Brunneneimer [m.1, lt;zeew.) Pumpeneimer [m.]. Ipompen, w. o. en b.: pumpen. ipompen, vr. mrv.: Pumpen [vr. mrv.]; lt;1 -maker, m.: Pumpenmacher [m.]. pomper, m.: Pumper [m.]. pompernikkel, m.: 1) Pumpernickel lm.1, Schwarzbrod [o.]; 2) (iron.) Buckel fm.]; aan iemand op zijn - geven: Einem das Leder gerben. pompernikkelen. w. b.: (pop.) durchprügeln [4], (Einem) das Leder gerben. pomp-gat, o.: Pumpenloch [o.; ö], (zeew.) Pumpgat [o.]. |
pompier, m.: Pompier [m.], Spritzen-mann [m.; a). pomping, vr.: (das) Pumpen. pomp-kast, vr.: Pumpenkasten [m.]; I-krabber, m.: Pumpenraumer [m.]. pompoen, m.: (pik.) [s] Kürbiss 1 m.]; (ook:) [s] Kürbissbaum [m.; aj; ! -achtig, bv. n.: kürbissartig [s]; -vormig, bv. n.: kürbissförmig [s]. pomp-put, m.: Pumpbrunnen [m.J; I-slmger, m.: Pumpenschwengel [m.j, Brun-nenschwengel [m.]. pompster. vr.: Pumperin [vr.]. poinp-stok, m.: Pumpenstange [m.]; I-toestel, m.: Pumpwerk |o.]; -water, o.: Brunnenwasser [o.); -werk, o.: Pumpcn-werk fo.j; -ijzer, o.: Pumpenstange [vr.|; -zode, vr.: (zeew.) Pumpensod [m.J. pond, o.: (gew.) Pfund [o.]; (mtw.) Pfund [o.| Sterling; bij het :: pfundweise ; het jSederlandsch -: das Kilogramm; het - sterling: das Pfund Sterling. ponde, in Sara. I -koek, m.: Pfund-kuchen [m.], Kuchen [m.] zum Frühstück; -maat, vr.: (das) altfriesische Ackermass. ponderabel, bv. n.: wagbar. ponderabiliëu, vr. mrv.: Pondera-biFien [vr. mrv.], wagbare Gegenstande [m. mrv.]. ponderabiliteit, vr.: Wagbarkeit [vr.]. pondereus, bv. n.: schwerwichtig, schwer. pond-gaarder, m.: Kornmakler [m.]; I -garen, o.: Pfundgarn [o.]; -geld, o.: (kpv.) Pfundzoll [ra.; ö]; -huis, o.: Pfund-haus [o.; a]; -kamer, vr.: Pfundkammer [vr.]; -papier, o.: Pfundpapier [o.]. ponds-aardappel. m.: Pfundkartoffel lm.]; I -peer, vr.: Pfundbirne [vr.];-ponds (-pondswijze), bw.: verhaltnissmassig [sj; -wijze, bw.: pfundweise, nach Pfunden. ponjaard, m.: Dolen [m.]. ponjaardeeren, w. b.: erdolchen. ponjerd, m.: Dolch [m.]. pons. vr.: (drank:) Punscli [m.J. I -, m.: (tech.) Durchschlag [m.; aj. ponsen, w. b.: durchschlagen [onr.]. pont, vr.: Fahre [vr.j. ponte-veer, o.: Fahre [vr.]. pont-gast, m.: Fahrmann [m.;-leute]; I -geld, o.: Fahrgeld |o.|; -man, m.: Zie -gast; -reep, m.: Fahrtau [o.]; -schipper, ra.: Zie -gast; -veer, o.: Fiilire jvr.]. pontificaal, bv. n.: pontifikal. I -, o.: Ornat [m.]; in -: in pontifikalibus. pontificaat, o.: Pontifikat [o.J. ponto, vr.: (spl.) Ponte [m.], Ponto [m.l. ponton, vr.: Ponton [in.], Plattschiff [o.], Brückenschiff lo.]; I -brug, m.: Pon-tonbrücke [vr.|, Schiffbrücke [vr.]. pontonnier, m.: (mil.) Pontonier [m.J, Schmbrückenmacher [m.]. ponton-trein, m.: Pontontrain [m.l; I -wagen, m.: Pontonwagen lm.]. Pontynsch. by. n.: (adk.) pontinisch; de -e moerassen: die pontinischen Sümpfe. pony. m.: Pony [m.], Pferdchen [o.]. pooien, w. o. en b.: zechen. pooier, m.: Zecher [m.]. pook, m.: Schüreisen [o.], Schürer [m.]. iPool, m.: Pole [ra.], Polak [m.]. Zie Poolsch. |
POPPERIG.
POOL.
452
|
luool, vr.: (adk.) Pol Lm.]: I -beer, m.: Polbar [m.], Polarbar [m.1, Eisbiir lm.1; -cirkel, m.: Polkreis [m.], Polarkreis [m.J, Polzirkel [m.1; -kat, vr.: (drk.) Iltiss |m.]; -kring-, m.: Zie -cirkel; -landen,o.mrv.: PolarlUnder [o. mrv.1;-licht, o.: Polarlicht |o.], Nordlicht [o.J; -meter, m.: Polmesser [m.1. Quadrant [m.J. Poolsch, bv. n.: polnisch ; -e taal,vr.; polnische Sprache [vr.]; -e tarwe, vr.: (der) polnische Weizen; -e bok, m.: (een straftuig:: der) polnische Bock [öl; de -e haarvlecht, vr.: (hik.) der Weichselzopf I öj; een -e rijksdag:, m.: ein polnischer Reichstag:. I -, o.: polnische Sprache [vr.], (das) Polnische. Poolsche, vr.: Polin [vr.], Polakin lvr.1. pools-hoo{gt;rtlt;s vr.: Polhöhe [vr.]. pool-Htar (-ster), vr.: Polstern [m.], Polarstern [m.1; I -streek, vr.: (adk.) Po-larg:eg:end [vr.]; -stroom, m.: Polarstrom [m.; ö]; -vos, m.: (drk.) Polfuchs [m.; ü], Polart'uchs [m.; ül; -ijs, o.: Polareis [o.l; -zee, vr.: Polarmeer [o.]. poort, vr.: Thor [o.]; (zeew. en fig:.) Pforte [vr.]; de - open zetten voor...: (fig:.) [3] Thür und Thor öffnen; buiten de - wonen: vor dem Thore wohnen; zich buiten de - beg:even: vors Thor g:ehen [onr.]; in de - staan : ini Thorweg-e stehen [onr.]; de - uit moeten: (fig:.) sich aus dem Staube machen müssen [onr.]; I -ader, vr.: (ontl.) Pfortader [vr.];-beslag-, o.: (zeew.) Pfortenbeschlag: [m.; iij; -drempel, m.: (zeew.) Pfortdrempel [in.]. poorter, m.: 1) Bttrger [m.1; 2) Stiid-ter [m.]; I -meester, ra.: Bürg-ermeister [m.]; -recht, o.: Bürgerrecht [o.];-schap, o.: Bürgerrecht [o.] (als z. n. vr.:Bürgerei [vr.]). «oorteren, w. b.: (Einen) einbürgern, (Lmem) das Bürgerrecht verleihen [onr.]. poort-ffat, o.: (zeew.) Pfortgat [o.], Geschützpforte [vr.]; l-geld, o.: Thorgeld [o.]; -haak, m. (-hengsel, o.): Thorhiinge [vr.], Thorangel [vr.], (zeew.) Pforthange [vr.]. poortje, o.: 1) Thörchen [o.l; 2) Pfort-chen [o.J; 3) in een - wonen: in einem Sackgasschen wohnen. poort-klamp. o.:(zeew.) Pfortklampe [vr.]; l-klok, vr.: Thorgloeke [vr.J; -laken, o.: (zeew.) Pfortlaken [o.];-luik,o.: (zeew.) Pfortluke [vr.], Fallthüre [vr.] der Stück-pforte; -ring, m.: (zeew.) Pfortring [m.J; -sluiten [o.] (-sluiting, vr.): Thorschluss [m.]; -talie, vr.: (zeew.) Pforttalje [vr.J; -vleugel, m.: Thorfiügel [m.]; -wachter, m.: Thorwachter [m.J, Thorwarter jm.l. poos. vr.: quot;VVeile [vr.]; (fig.) Zeit [vr.J; eene - geleden: vor einiger Zeit; het is al eene heele - geleden: es ist schon lange her. poosje, o.: Weilchen [o.]. poot, m.: Pfote [vr.J; (fig.) Fuss[m.;üJ; iets uit zijn - zuigen: (spr.) Zie dnim; ik zal er geen - om verzetten: (fam.) ich werde desswegen weder Hand noch Fuss rühren; op zijn (op haren) - spelen: (fig. fam.) Spektakel raachen, Skandal machen; I -aan spelen: (fam.) tüchtig ar-beiten, (ook:) Eile mit der Arbeit machen. poot-aardappel, m.: Pflanzkartoftel [vr.J. |
pooten, m. mrv.: Pfoten [vr. mrv.]; (fig.) Füsse (m. mrv.]; op - staan: (fig. fam.) Hande und Füsse haben; zwak op-zijne - staan: schwach auf den Füssen stehen [onr]; op hooge - komen; (fig. fam.) mit geschwollenem Kamm kommen [onr.J. pootis. bv. n.: starkfaustig; i -heid, vr.: Starkfaustigkeit [vr.]. pootje, o.: Pfötchen [o.J; (fig.) Füss-chen [o.]; (fig. fam.) Zipperlein [o.]. Podagra [o.l; met hangende -s komen: (spr.) zum Kreuze kriecnen [onr.J, deraü- « thig [tl kommen [onr.J; opzitten en -s geven: (spr.) unterwürfig sein. poot-stek, vr.: Pflanzreis [o.l,Setzling [m.], Setzreis [o.J, Ableger [m.J; I -stok, m-: Pflanzstock [m.; ö], Pflanzholz [o.; öj; -visch, m.: Setzfisch [m.J (als vr. enk.: Setzfische [m. mrv.J); -ijzer, o.: Pflanz-eisen [o.J. poorer, bv. n.: armlich, armselig; I -heid, vr.: Aermlichkeit [vr.J, Armselig-keit [vr.J. poovertjes, bw.: armlich, armselig. poozen, w. o.: weilen, verweilen. pop, vr.: 1) Puppe [vr.], Docke [vr.]; met de - spelen: mit der Puppe spielen; eene - op de kast: (fig.) cine Zierpuppe, eine Zierdocke; 2) (van vogels:) Weibellen [o.J, (inz.) Brutvogel lm.; o]; 3) (van insekten:) Puppe [vr.J, Chrysalide lvr.|, Nymphe [vr.!; 4) (hik.) Krautersackchen [o.l; 5) (fig. fam.) 3Iops Jm.; öj,Gulden [m.] (om 25 - wedden: um fünfundzwan-zig Gulden wetten); I -achtig, bv.n-: pup-penartig, (fig.) gern mit der Puppe spie-lend. nope, m.: (kkl.) Pope [m.1, (di*r) russi-sche Priester. popel, m.: (pik.) Pappelbaum [m.; a], Pappel [vr.J; I -boom, m.: Zie popel. popelen, w. o.: 1) (van het hart:) pochen, klopten, schlagen [onr.J, (ook:) zittern, beben; 2) (fig) verlangen, sich sehnen, (ook:) brennen [onr.] vor Begierde, brennen [onr.] vor Verlangen. pooeliii^. vr.: (das) Pochen (- van het nart: des Herzens); (fig.) Ungeduld [vr.]. popje, o.: Püppchen |o.], Döckchen lo.l; (van vogels:) AVeibehen [o.]. poppe-seziclit, o.: Puppengesicht [o.J; I-goed,o.: Puppenzeug [o.J; -jurk, vr.: Puppenkleid [o.]. poppen, vr. mrv.: 1) Puppen [vr.mrv.1. Doeken [vr. mrv.J; 2) (vog.) Weibchen [o. mrv.J; 3) (ins.) Puppen [vr. mrv.J, Chrysaliden fvr. mrv.J, Nymphen [vr.mrv.]; 4) (hik.) Krautersackchen fo. mrv.1; dan gaan de - aan het dansen: da geht's los; nu zijn de - aan het dansen: nun ist der Teufel los; I -fabriek, vr.: Pupnenfabrik [vr.J; -fabrikant, m.: Puppenfabrikant lm.!; -goed, o.: Puppenzeug [o.l; -kast, vr.: Pup-pentheater [o.J, Marionettenspiel [o.J, Pup-penspiel |o.|, Doekenspiel [o.J (-kastman, m.: Puppenspieler (m.J, Dockenspieler Ini.J, MarionettenspieJer [m.1); -kleeren, v. mrv.: Puppenkleider [o. mrv.1; -maakster, vr.: Puppenmacherin [vr.J; -maker, m.: Puppen inaeher [m.]; -spel, o.: Puppenspiel [o.!. popperig-, bv. n.: 1) klem; 2) nied- |
POPPETJE.
453
POSITIVE.
|
lich, hübsch, nett: I -heid, vr.: 1) Kleinheit .jvr.j, 2) Niedlichkeit [vr.1, Hubschheit[vr.l, Xettheit Lvr.]. poppetje, o.: Zie popje. poppig, bv. n.: Zie popperig, populair, bv. n.: popular; zich -maken; sich beim Volke beliebt machen. populariseeren, w. b : popularisi-ren [ie], popular machen. populariteit, vr.: Populantat lvr.] (1. Volksgrunst tvr.J, 2. Volksbeliebtheit lvr.]). populatie, vr.: Population [vr.], Be- volkerung- [vr^. ....... populeuN, bv. n.: stark bevölkert, volkreich. populier, m.: (pik.) Pappel [vr.], Pap-piubaum [m.; al; I -boschje, o.: Pappel-waldchen lo. j, Pappelhain lm.]. populieren, bv. n.: pappelhölzern, von Pappelholz. populier-hout. o.: Pappelholz [o.J: I-houten, bv. n : pappelhölzern; -laan,vr.: Pappelallee [vr.]; -tak, m.: Pappelzweig* im.j. por, vr.: 1) Stoss [in.; ö]. Puft' [m.; ül; 2) Stich [m.]. porder, m.: quot;Wecker [m.]. poren, vr. mrv.: Zie poriën. poreus, bv. n.: poros; 1 -heid, vr.: Po-rositat [vr.]. porfier, m.: (min.) Porphyr [m.]. porfieraehtig:, bv. n.: porphyrartig; I -neid, vr.: phorphyrartig-e Beschaffenheit [vr.l. porfieren, bv. n.: porphyron. Porphyr— porftersteen, m.: Porphyrstein [m.]. porie, vr.: Pore [vr.]; I poriën,Vr.mrv.: Poren [vr. mrv.]. porositeit, vr.: Porósitat [vr.]. porrei, vr.: Zie prei. porren, w. b.: wecken, aufwecken: uit - g-aan: die Leute aus dem Schlafe wecken. I w. o.: in het vuur das Feuer schüren. porselein, o.: 1) Porzellan [o.]; 2) (pik.) Zie postelein; I -aarde, vr.: Porzellanerde lvr.]; -achtig, bv. n.: por-zellanartig-. porseleinen, bv. n.: porzellanen, Porzellan.... i -, w. b.: [s] mit Glanzfirniss überstreichen lonr.], überfinissen. porselein-kast, vr.: Porzellanschrank lm.; al (voorzichtigrheid is de moeder van de -kast: spr.: Vorsicht ist die Mutter der Weisheit; ergens welkom zijn als een aap in de -kast: fam. : irgrendwo ankommen [onr.j wie ein Hund im Kegelspiel). porster, vr.: Weckerin [vr.]. port, o.: 1) Porto [o.], Briefgeld [o.]; 2) Frachtgeld [o.]. I -, m.: Portwem lm.). portaal, o.: 1) Vorhalle [vr.]; 2) Portal [o.]. portatief, bv. n.: portativ, tragrbar. Porte, vr.: (stk.) Pforte [vr.]; de Verhevene -: die erhabene Ptorte; de Otto-maansche -: die ottomanische Pforte. portee, vr.: 1) Tragweite fvr.]; 2) Be-deutung [vr.]. portefeuille, vr.: (i. a. b.) Portefeuille lo.l. portelbier, o.: Schaumbier [o.]. portelen, w. o.: wallen, aufwallen, sprudeln, Blasen werfen [onr.j. |
portel wei, o.: Molken [vr. mrv.l. portenion naie, vr.: Geldtaschchen [o.l. porter, m.: Porterbier [o.|. portie, vr.: Portion [vr.|; (fig. fam.) grosse Menge [vr.1, (ook:) grosse Quanti-tat [vr.]. portiek, vr.: (bwk.) Portikus [m.; -tiken]. portier, m.: I) Thürhüter [m.]; 2) Portier [m.] (uit te spreken: por tj e e). 1 -, o.: Kutschenschlag [m.; a], Kutschenthüre [vr.]. portier-raam, o. (-raampje, o.): Kut-scnenfenster [o.|. portiersehap, o.: Thürhüterstelle [vr.]. portiers-huisje, o.: Wolmung lvr.] des Thürhüters; I -loge, vr : Stübchen [o.j des Thürhüters. portierster, vr.: Thürhüterin [vr.]. port ionstafel, vr.: Speisehaus lo.; ii] wo man nach der Karte speist. portret, o.: Portrat lo.]; I -schilder, m.: Portratmaler [m.];quot; het - schilderen: das Portratmalen. portretje, o.: Portratchen [o.], Miniatur-portrat [o.l. portretteeren, w. b.: portratiren [iel. Portugal, o.: (adk.) Portugal [o.J; Portugees, m.: Portugiese [m.|; Portu-geesch, bv. n.: portugiesisch (het Portu-geesch: das Portugiesische, die portugie-sische Sprache); Portugeesche, vr.: Por-tugiesin [vr.]. port-vrü, bv. n.: l)portofrei, (of kortweg:) frei, 2) franko, trankirt [ie]; l-wijn, m.: Portwein [m.]. pos, m.: (visch;) Kaulbarsch [m.; al. |»ose, vr.: Pose [vr.], Haltung [vr.], Korperstellung [vr.]. poseeren, w. o.: 1) vor dem Maler sitzen [onr.l um sich malen zu lassen; 2) als Modell sitzen [onr.]; 3) sich ein Ansehen geben [onr.]. I - (zich), w. w.: sich aufwerfen [onr.] (- als: als). positie, vr.: 1) Lage [vr.], Stellung [vr.], Umstande [m. mrv.]; in eene moeie-lijke - verkeeren: sich in einer schwieri-gen Lage befinden [onr.l, sich in missli-chen Umstanden betinden [onr.]; in eene zekere -: (fig.) in gewissen Umstanden; in eene valsche - komen: in eine falsche Stellung |t] gerathen [onr.l; 2) Stellung [vr.]. Stelle [vr.]; in eene ondergeschikte - ziin: eine untergeordnete Stellung (oder: Stelle) einnehmen [onr.]; eene mooie -bekleeden: eine prachtige Stelle inneha-ben. {positief, bv. n.: positiv, ganz be-stimint; de positieye electriciteit, vr.: die positive Elektricitat; het is - zoo: es ist ganz bestimmt so; I -heid, vr.: (das) Positive, die Bestimmtheit. I positief, m.: (tik.) Positiv [m.], (der) erste Vergleichungsgrad, (die) erste Vergleichungsstufe. i -, o : (muz.) (das) Positiv. positieve, vr.: (der) normale Zustand des Gehirns; bij zijne -n zijn: bei gutem Verstande sein; met bij zijne -n zijn: 1) nicht bei gutem Verstande sein, 2) be-wustlos sein; weder bij zijne -n komen: |
POSSESSIE.
POTJE.
454
|
wieder zu Verstande kommen [onr.1, wieder zu sich kommen [onr.1. possessie, vr.: [t] Besitzthum [o.; ü], Besitzung: [vr.|. possibel, bv. n.: mögUeh. possibiliteit, vr.: Possibilitat [vr.], Mogliehkeit [vr.|. Ipost. m.: (bwk.) Pfosten [m.]; (anders i. a. b.) Posten [m.]; (beteekent het „ambtquot;, alsdan:) Posten [m.], Amt [o.; AeJ; de -van de deur: der Thürpfosten; op-staan: auf dem Posten stehen [onr.J, Schildwaehe stehen [onr.1; een verloren -: (mil.) ein verlorner Posten; eenen - bekleeden: einen Posten (ein Amt) bekleiden; een -van verleden jaar: (kph.) ein Posten vom vorigen Jahre; een - op de rekening: ein Posten auf der Rechnung; een zwaren -hebben: (vlk.) einen schweren Posten ha-ben, eine schwere Arbeit haben. Ipost, vr.: 1) (voor het vervoer van brieven, enz., voor dat van personen en goederen:) Post [vr.1; eenen brief op de - doen: einen Brief auf die Post geben [onr.]; eenen aangeteekenden briet van de - afhalen: einen rekommandirten [iel Brief von der Post abholen; de - is nog niet aan: die Post ist noch nicht ange-kommen; iets over de - sturen: etwas mit der Post schicken; per keerende - (per ommegaande -): mit umgehender Post; 2) (fig.) Brieftrager [m.J, (ook:) Postbote lm.]. Ipost. bw.: (Lat.) nach. spater. postament, o.: (bwk.) Postament [o.], Fussgestell [o.]. post-beambte, m. (der) Postbeamte; I-aateeren, w. b.: postdatiren [ie], spater datiren [ie]. posteeren, w. b.: (i. a. b.) postiren (1); eenen brief -: einen Brief postiren (d. n. auf die Post geben [onr.]); laken -: Tuch postiren (d. h. rauhen); eene schildwacht -: eine Schildwaehe postiren (d. h. auf einen Posten stellen). posteer-machine, vr.: (in lakenfabrieken:) [ie| Postirmaschine |vr.]. postelein, vr.: (tnb.) Portulak [m.1. posten, m. en vr. mrv. (i. a. b.:) Posten [m. en vr. mrv. Zie post]; I -jacht, vr.: (iron.) Amtsbewerbung [vr.]; -jager, m.: (iron.) Amtsbewerber [m.]. poste-restante, bv. n. en bw.: post-lagernd, poste-restante. posteryën, vr. mrv.: Postwesen (o. enk.]. postiljon, m.: Postillion | m.]. postiljonslioorn. m.: Posthorn [o.; öj. postje, o.: Postchen [o.]. Aemtchen [o.j. post-kaart. vr.: Postkarte [vr.1; l-kan-toor, o.: Postbüreau [o.], Postamt [o.; a]; -looper m.: (der) gehende Postbote; -man, m.: Brieftrager [m.]; -meester, m.: Post-meister [m.] (-meester-generaal, m. Gene-ralpostmeister 1 m.]; -meestersvrouw, vr.: Postmeisterin [vr.]; -meesterschap, o.: Postmeisterstelle [vr.]); -merk, o.: Poststempel [m.1; -merken, w. b.: stempeln; -paard, o.: Postpferd lo.] (loopen als een -paard: fam.: rennen [onr.] und traben; met -paarden reizen: mit der Post gehen [onr.1); -papier, o.: Briefpapier [o.]; -re^u.. o.: Postschein [m.]; -senptum, o.: (brf.) Postskript [o.], Postskriptum [o.; -ten]?. Nach schrift [vr.]; -station, o.: Poststation [vr.], Postraste [vr.]; -tractaat o.: Zie -verdrag; -tijding, vr.: Postnachricht [vr.]. |
postulaat, o.: Postulat [o.]. postulant, m.: Postulant [m.1. postuleeren, w. b.: postuliren [ie], post uur, o.: Poststunde [vr.]. postuur, o.: 1) Statur [vr.1, Gestalt [vr.1; een knap -: eine schone Gestalt, eine schone Statur; knap van -: von schoner Statur; 2) Positur [vr.1; zich in - zetten: sich in Positur setzen. post-verdrag, o.: Postvertra^r [m.; ii]; j -wezen, o.: Postwesen [o.]; -wissel, m.: Pcstanweisung [vr.] (telegraphische -wissel: telegraphische Anweisung); -zegel, o. (zegeltje, o.): Briefmarke [vr.|. pot, m.: 1) Topf lm.; ö|, (inz.) Koch-topf |m.; ö], (fig.) Kost [vr.]; 2) (spl.) Topf [m.; ö] zum Einsetzen, (ook:) Gesammt-satz [al, (biljart partij door velen:) Poule [vr.]; 3) (gemeenschappelijke spaarpot:) Spartopf [in.; öl, Sparbüchse [vr,], (fig.) Spargeld |o.]; 4) Nacht topf [m.; ö], Nacht-geschirr; I voor den - zorgen: für die Mahlzeit sorgen; goed met den - kunnen omgaan: gut koenen können [onr.], die Küche verstehen [onr.]; een gewone - (een burger-): gewöhnliche Hauskost [vr.];. mede-eten wat de - schaft: mitessen [onr.J was der Topf beschert; hoeveel staat er in den -: (spl.) wieviel betragt der Gesammt-satz?; den-winnen: den Gesammtsatzgewinnen [onr.]; -spelen: (biljart:) eine Poule machen; den - verteren: mit dem Spar-geld (eines Jahres) zusammen eine Lust-partie machen; op den - gaan: zu Stuhl gehen [onr.], (fig. iron.) Bankerott machen. pot-aarde, vr.: Töpfererde [vr.]. potage, vr.: (fam.) Kost [vr.1, Speise [vr.1. Gericht [o.];Jan -: der Hanswurst; hij leeft er mee als Jan - met zijne muts : er springt damit um wie Hanswurst mit seiner Mütze. potaseh, vr.: Pottasche [vr.1; 1 -brander,, m.: Pottaschensieder [m.J; -branderij, vr.: Pottaschensiederij [vr.]; -loog, vr.: Pott-aschlauge [vr.]. pot-bloem, vr.: Topfblume [vr.]; 1-bo-ter, vr.: Topfbutter [vr.|;-deksel, o.: Topf-deckcl [m.], Topfstüize [vr.]; -dicht, bv. n.: verschwiegen ; -dichtheid, vr.: Verschwie-genheit [vr.]; -doek, m.: Wischlappen [m.] zum Reinigen von Töpfen. poteling, m.: Pflanzkartoffel [vr.]. poten, w. b.: pflanzen. potentaat, m.: Potentat [m.1. poter, m.: 1) Pfianzer [m.]; 2) Pflanz-kartoffel [vr.]. potestaat, m.: (hist.: der) friesische Landvogt [öl. pot-geld, o.: Spargeld [o.]; I-gewas, o.: Topfgewachs [o.]; -hengsel, o.: Topf hen-kef [m.]; -huis, o.: Vorsprung[m.; ü] eines Eckhauses. poting, vr.: Pflanzung [vr.]. potje, o.: Töpfchen [o.]; een - maken: Geld aufsparen. Geld zurücklegen, (biljartspel:) eine Poule machen; een -bij iemand kunnen breken: (fig.) sich |
Overal [ie].
POTJES.
455
|
Manches bei Einem herausnehmen dür-fen iOnr.]; een - voor iemand te vuur hangen: (spr.) Einem eine Suppe ein-brocken; kleine -s, enz.: Zie ooren; I - beuling:, vr. enk.: Grütze {vr.] mit Ro-sinen. potjes, in Sara. I -latijn, o.: Küehen-latein [o.]. pot-kaas, vr.: Topfkase Lvr.]; I -kaehel, vr.: Kochofen [m.; öj. potlood, o.: 1) Reissblei [o.] ; 2) een Bleistift [m.J. potlooclen, w. b.: mit Reissblei senwarzen. potnat, o.: zij zijn één -: sie sind Ein Kueh und Ein Mus. potpourri, o.: Potpourri [o.l. pot-roos. vr.: Toptrose [vr.1. pots, vr.: Posse [vr.]; -en Possen reissen |onr.]; 1 -aehtig, possenhaft. pot-sclierf, m.: Topfscherbe [vr.]; I -schrapper, ra.: (voorwerp:) Toptscharre [vr.1, (persoon:) Topfscharrer [m.J. potsen, vr. mrv.: Possen Lvr. mrv.]_; I -maker, m.: Possenreisser [m.]; -makerij, vr.: Possenreisserei [vr.]. potHierlijk, bv. n.:possierlich,putzigr; I -heid, vr.: Possierlichkeit [vr.]. pot-stuk, o.: 1) Geldstüek [o.]ausdem Spartopfe, 2) (das) für den Spartopf be-stimmte Geldstüek. Ipotten, w. o. en b.: sparen, autsparen, zu sara men sparen; (minachtend:) zusam-raenscharren. Ipotten, ra. rarv.: Töpfe [ra. mrv.l; I -bakker, m.: Töpfer [m.J (-bakkers-, in Sam.: Töpfer....); -bakkerij, vr.: Töpte-rei [vr.]; -bank, vr.: Topfbrett [o.l; -goed, o.: Töpferwaare [vr.1; -kast, vr.:Topt-schrank [m.; aj; - man, m.: Töpterwaaren-verkaufer [m.J; -meid, vr-: Töpterwnaren-verkauferin [vr.J; -schuit, vr.: Schift' [o.] mit Töpferwaaren; -vrouw, vr.: Töpfer-waarenverkauferin [vr.J. potter, m.: Sparer [m.], Aufsparer lm.]; (iron.) Geldzusammenscharrer [m.J. pot-verteren, z. n. o.: jahrliche Lustpartie [vr.1 sammtlicher Sparer; I -visch, m.: Pottfisch lm.]. pourparler, o.: Pourparler [o.]; zonder veel -: ohne viele Umstande. pousseeren, w. b.: 1) (iemand:) vor-wartsbringren [onr.]; - tot: antreiben [onr.J zu; 2) (iets:) beschleunigren. Pouw, m.: (mansnaam:) Paul [ra.]; Peer en _-: (pop.) Krethi und Pkthi. Pouwtje, o.: (vrouwennaam:) Pauline [vr.]. pozzolaaii-aarlt;le, vr.: Pozzolanerde [vr J. Praag:, o.: (adk.) Pragr | o.]; Prager, bv. n.: prager (als z. n. m.: Prager); Praag-sche, vr.: Pragerin Ivr.J. 1gt;raaieii, w. b.: (zeew. en fig.) preien. praal, vr.: Prunk [m.1, Pomp [m.J, Pracht [vr.|, Geprange |o.]; I -bed, o.: Pa-radebett [o.|; -graf, o.: Prachtgrab [o.; al, Maüsoleum [o.; -leen]; -hans, ra.:Prahl-hans [ra.j; -hanzerij, vr.: Prahlhanserei (vr.J; -koets, vr.: Galawagen [ra. 1;-vertoon, o. : Prachtaufwand [o.j, Geprange [o.]; -ziek, bv. n.: prahlerisch, prahl-süchtig; -zucht, vr.: Prahlsucht [vrj. maken: bv. n.: |
praam, vr.: Prahm [m.], Plattschift'[o.J. I m.: Beklenimung [vr.J. praat, m.: Reden lvr. mrv.], Gesprach [o. enk.1; (fig.) ünterhaltung [vr.1, (ook:) Wort [o.j; wat is dat voor een-: was sind das für Reden V; den - alleen hebben: 1) das Wort allein führen, 2) das grosse Wort haben; geen - voor ieraand hebben: kein Wort für Einen feil haben; aan den - komen: sich in eine Ünterhaltung ein-lassen [onr.l; de derde man brengt den -aan: der dritte Mann bringt die Ünterhaltung rait; ieraand aan den-houden : Einen plaudernd aufhalten j onr.l, (fig.) Einen hinhalten [onr.l; iets in den - te pas brengen : etwas im Laufe des Gesprachs ein-schalten, etwas beilaufig zur Spraehe bringen [onr.l; het kwam zoo in den - te pas: die Rede gab es so; - voor den vaak: (tam.) Schnickschnaek [ra.J; dat is - van een gek: das sind Tollhauslerreden; onverstandige -: unvernünftige Reden [vr. mrv.]. praataelitis:, bv. n.: geschwatzig, senwatzhaft; I -heid, vr. *• Gescliwatzigkeit [vr.J, Schwatzliaftigkeit [vr.]. praat-al (-graag), m. en vr.: Schwat-zer [ra.], Schwatzerin [vr.]. praatje, o.: 1) Rede [vr.1. Gerede [o.l, Gerücht [o.j, (fig. fain.) Schnickschnaek lm.]; 2) ünterhaltung [vr.], Gesprach [o.l; het - gaat: die Rede geht, das Gerede geht; dat is een -: das ist Sehnickschnaek; een - houden: ein Gesprach führen; -s vullen geen gaatjes: (spr.) init eitlerRede wird nichts gesehatft. praat-kous, vr. (-moer, vr.): Schwatzerin [vr.]. praats, (verbogen) z. n. ra.: Geschwiltz [o.j; veel - (allemans -) hebben: viele Reden haben, das grosse Wort haben; veel te veel - hebben: ein viel zu grosses Maul haben; I -maakster, vr.: Schreierin [vr.]; -maker, m.: Schreier lm.], Grossiuaul [o.; a]; -makerij, vr.: Geschrei Jo.], praatster, vr.: Schwatzerin [vr.]. praat-stoel, m.; Plaudersitz [m.] (op zijn of haar -stoel zitten: drauf los plap-pern, sich satt plaudern); l-vaar, ra.j Schwat-zer [ra.J; -ziek, bv. n.: Zie-aehtig:;-ziekheid, vr. (-zucht, vr.): Zie -aelitigiieicl. praelien. w. o.: schmeicheln. praeher, ra.: Schnieichler [ra.], praehster, vr.: Schmeichlerin [vr.J. praeht. vr.: Pracht [vr.]; I -band, o.: Prachtband [o.; al; -editie, vr.: Pracht-ausgabe [vr.]; -exemplaar, o.: Praehtexein-plar [o.l. praelitig:. bv. n.: prachtig; 1 -heid, vr.: Pnichtigkeit [vr.]. (das) Prachtvolle. praelit-lievend (-minnend), bv. n. prachtliebend; l-vol, bv. n. prachtvoll. practicabel, bv. n.: 1) ausführbar; 2) zweckdienlich; 3) (van wegen :) gangbar; 4) (van rivieren:) sehiffbar. practicus, m.: Praktikus [m.; -tiei], Praktiker [m.]. practiscli, bv. n.: praktisch, practiseeren, w. o.: 1) praktiziren fie|; 2) sinnen [onr.J, grübeln,nachdenken [onr], I -, w. b.: ausdenken [onr.l, aussinnen (onr.J. practyk, vr.: Praxis [vr.1, Praktik [vr.J; (fig.) Praktike [vr.]; eene verachtelijke -: |
PREFERENTIE.
PRAE.
456
|
cinc verachtlicht' Praktike; in - brengen: in Anwendungr bringen [onr.]. prae____: pra---- (bij z. n.: Pra----). Zie ook pre — pragmatiek, bv. n.: pragrinatisch; de -e Sanctie, vr.: (hist.) die pragmatische Sanktion. prairie, vr.: (in Amerika:) Prairie | vr.l, Grasebene [vr.]. praktizeeren, w. o.: Zie pract.... prakti^ün, m.: Sachwalter [m.], Sach-tunrer [m.]; (iron.: der) rechtsgelehrte Bönhase. praktyk, vr.: zie praetyk. pralen, w. o.: 1) prahlen (- met: mit); 2) pochen (- op: auf), sich brüsten (- op: mit). praler, m.: 1) Prahler Lm.]; 2) Pocher [m.1, Grosssprecher [m.]. praleru, vr.: 1)Prahlerei tvr.1;2)Pracht-aufwand Lm.]; 3) Grosssprecherei Ivr.]. pram, vr.: (gem.) Tütte L vr.], Zitze Lvr.1. pramen, w. b.: drücken, pressen, prammen, w. o.: (gem.) zutschen. prang, vr.: 1) Druck Lm.], Drang |m.]; 2) Zwang [m.1. prangen, w. b : drücken, pressen; (fig.) beklemmen; (zeew.) prangen, pranger, in.: Zie prang-ijzer. prang-molen, m.: (hist.) Zwangmühle 1 vr.]. Bannmühle [vr.j; ! -wortel, m.: (pik.) Haunechel Lvr.]; -ijzer, o.: (voor paarden:) Bremse Lvr.], (ook:) Kappzaum lm.; ii], (voor veroordeelden:) Schandpfahl [in.;a|. prat. bv. n.: stolz; - zijn op: stolz sein auf, sich brüsten mit; I -lieid, vr.: Stolz lm.]. pratatief, bv. n.: (tam.) gesprachig, redselig. praten, w. o.: 1) sprechen [onr.]; reden; 2) plaudern; 3) schwatzen. prater, m.: 1) Schwatzer lm.); 2)Plaii-derer [m.J. praterlg. bv. n.: schwatzhaft; I -heid, vr.: Schwatzhaftigkeit Lvr.]. pratertje, o.: Plappermaulchen lo.]. pra ter y, vr.: 1) Geschwatz Lo.]; 2) Ge-plauder lo.J. prauw, vr.: (das) indianische Boot Loo en öj. prauwel, vr.: Zie prouwel. praxis, vr.: Zie praetyk. pre, vr.: Pra [o.l; de - hebben: den Vorrang haben. preadamieten. m. mrv.: Praadamiten lm. mrv.]. preadvies, o.: Praadvis [o.]. prealabel, bv. n.: vorlaufig. preambule, vr.: Praambel Lvr.]; (fig.) Umschweif [m.]. prebende, vr.: Prabende [vr.],Pfründe [vr-]. Srecall*,recall*, bv. n.: prekar, unsicher, zweiaft. precautie, vr.: I) Vorsorge [vr.]; 2) Vorsichtsmassregel lvr.]. precedeeren. w.o.: vorhergchen [onr.], vorangehen [onr.]. precedent, o.: Pracedenzfall [m.; a]. preceptor, m.: Praceptor [m.j. preceptoraat, o.: Praceptorat [o.]. precies, bv. n. en bw.: priicis, pünkt-licn, genau. precieus, bv. n.: werthvoll[t], kostbar, precieuse, vr.: Zierpuppe [vr.1. |
precipitaat. o.: Pracipitat [o.], Xie-derschlag [m.; a]. precipiteeren, w. o. 'en b.: pracipi-tiren [ie], niederschlagen [onr.1. preciseeren, w. b.: pracisiren fie]. precisie, vr.: Pracision Lvr.]. preconisatie, vr.: Prakonisation [vr.]. preconiseeren, w. b.: prakonisiren [ie]. predestinatie, vr.: (theo.) Pradesti-nation [vr.], Vorherbestimmung [vr.], Gna-denwahl [vr.]. predestineeren. w. b.: pradestiniren [ie], vorherbestimmen. predicaat. o.: Pradikat [o.l. predicatie, vr.: Zie predikatie, predictie, vr.: Prot'ezeihung Lvr.], quot;Weissagung [vr.1. predik-ambt, o.: Predigtamt [o.]. predikant, m.: Pastor [m.], Pfarrer (m.1. predikunts-plaats. vr.: Pfarrstelle lvr.], Pt'arre [vr.J; I -vrouw, vr.: Pastorin lvr.], Pfarrfrau lvr.]; -weduwe, vr.: Pfarr-wittwe [vr.]; -woning, vr.: Pfarrhaus [o.; a|. predikatie, vr.: Predigt [vr.]. predik-beurten, vr. mrv.: Reihen-folge lvr.] der Prediger (voor iemand eene -beurt vervullen: für Einen als Prediger auftreten [onr.]); I-dienst, vr.: Predigtamt [o.l. prediken, w. o. en b.: predigen; voor doove ooren -: tauben Ohren predigen; voor stoelen en banken -: denleeren, tauben Wanden predigen. prediker, m.: Prediger [m.]; (bijb.) Prediger Lm.]. predik-heer, m.: (kkl.) Predigermönch lm.|, Prediger |m.] (-heerenklooster, o.: Predigerkloster [o.; ö]; -heerenorde, vr.: (kkl.) Predigerorden [m.1). prediking, vr.: Verkündigung [vr.]. predik-manier, vr.: Art [vr.Jzupredigen; I -stoel, m.: Predigtstuhl fm.; ü]. Kanzei Lm.1 (van den -stoel vallen: fig. tam.: den Kanzelsprung thun 1 onr.1);-stijl, Predigtstil lm.], Kanzelstil [m.j; -toon, m.: Kanzelton [m.], (iron.: der) saloungsvolle Ton; -trant, m. (-wijze, vr.): Zie -manier. predilectie, vr.: Pradilektion [vr.], Vorliebe lvr.]. predisponeeren, w. b.: pradisponi-ren [ie]. preclispositie, vr.: Pradisposition [vr.j, Emptanglichkeit lvr,l. predominatie, vr.: Predomination [vr.], (das) Vorherrschendsein. predoinineeren, w. o.: priidominiren [ie], vorherrsehend sein. preek, vr.: Predigt [vr.]; I enz.: Zie predik.... preeken, w. o. en b.: Zie prediken, nreeker, m.: Prediger [m.]; (iron.) Advokat [m.|. preekster, vr.: (iron.) Advokatin [vr.]. preexistentie, vr.: Praexistenz lvr.]. prefect, m.: Prafekt lm.] (ook hist.), prefectuur, vr.: (i. a. b.) Prafektur [vr.]. preferabel, bv. n.: praterabel. prefereeren, w. b.: preferiren [ie], vorziehen [onr.] (- boven, - bij: [3]). preferent, bv. n.: praferabel: -e schulden: (rcht.) Prioritatsschulden [vr. mrv.]. preferentie, vr.: Vorzug lm.1; bij -: vorzugsweise. |
PRESUMTIE.
PREI.
457
|
prei, vr.: (pik.) Porren Lni.1. prejudicie, vr.: Prajudiz lo.J; (fig.) [tj Nachtheil lm.]. prejudiciëeren, w. b.: prajudiciren [ie]. prelaat, m.: (kkl.) Priilat [m.|. prelaatHehap, o.: Pralatur [yr.1. preleveeren, w. b.: 1) vorauserheben [onr.l; 2) vorausabziehen [onr.]. preliminair, bv. n.: vorlüufigr. preliminaireii, o. mrv.: Pralimina-rien [o. mrv.|. preludeeren, w. o.: (muz.) praludiren liej, ein Praludium machen; (fig:.) das Vorspiel zu____geben [onr.]. preludium, o.: (muz.) Praludium [o-; -dien]; (fig.) Vorspiel lo.|; (ook:) Einlei-tung [vr.]. prematuur, bv. n.: (fig.) voreilig, vor-zeitig, unzeitig. prematuriteit, vr.: (das) Unzeitige. premeditatie, vr.: Prameditation [vr.], Vorbedacht Lm.]. premediteeren, w. b.: prameditiren lie]; gepremediteerd, v. dw.: prameditirt lie]. premie, vr.: (i. a. b.) Pramie [vr.]. premier, m. (spreek uit: prem-jee): (stk.: der) erste Minister, (das) Uaupt des Ministeriums. première, yr.(spreek uit: premj è è r): (tnl ) erste Aufführung [vr.]; 1-s, vr. mrv.: (spl.) Premières [vr. mrv.]. premiüiMe, vr.: Pramisse [vr.]. prent, vr.: Kupfer [o.],Bild[o.]; (iron.: das) steife Frauenzimmer; -en kijken: Bil-der besehen [onr.]. Iprenten, w. b.: pragen ; iets in zijn geheugen -: sich etwas ins Gediichtniss [si pragen. Iprenten, vr. mrv.: Bilder |o. ;mrv.]; i -boek, o.: Bilderbuch |o.; üj; -bijbel, m.: Bilderbibel [vr.], mitKupfern illustrirte [ie] Bibel [vr.]; -koopman, m.: Bilderhandler |m.|; -winkel, m.: Bilderladen [m.; a en a]. prentje, o.: Bildehen [o.]; -s kijken: Bilder besehen [onr.]. prent-kunst, vr.: Kupfersteeherkunst jvr.l; I-werk, o.: Kupferwerk [o.]. prenumerando, bw.: priinumerando, durch Vorausbezahlung. Ïgt;renumereeren,gt;renumereeren, w b.: vorausbe-ilen. preoceupatie,vr.: Praokkupation [vr.], Befangenheit [vr.]. preoceupeeren, w. b.: praokkupiren |ie|; I gepreoccupeerd, v. dw.: praokku-pirt [ie], belangen. preparaat, o.: Praparat [o.]. preparatief, o.: Praparative [vr.]. prepareeren, w. b.: prapariren [ie]. I - (zich), w. w.: sich prapariren |iej. prepositie, vr.: (tik.) Praposition [vr.|, [s] Vcrhaltnisswort [o.; ö|. prerogatief, o.: Prarogative [vr.], Vorrecht [o.]. Presburg, o.: (adk.) Pressburg [o.]. presbyter, m.: (kkl.) Presbyter [in.], Kirehenalteste [m.] (of kortweg:) Aelteste [m.]). Presbyteriaan, m.: (kkl.) Presbyte-rianer [m.]. presbyteriaanseh, bv. n.: (kkl.) presbyterianisch. prescriptie, vr.: 1) Vorschrift [vr.]; |
2) (rcht.) Praskription [vr.] Verjahrung [vr.]. presenning:, vr.: (zeew.) Presenning [vr.J. present, bv. n.: prasent, anwesend, gegenwartig; (fig.) bei Besinnung; iets - krijgen: etwas gescheukt bekommen. I -, o.: Prasent [o.], Geschenk [o.]. presentabel, bv. n.: presentabel, presentatie, vr.: Prasontation [vr.]; (van iemaad aan een ander:) Vorstellung [vr.] (- ten hove: Vorstellung bei Hofe); (van eenen wissel:) Vorzeigung [vr.]. presenteer-blaadje, o.: [ie] Prasen-tirtellerchen [o.]; 1-doosje, o.: [ie] Priisen-tirbüchschen |o.|. presenteeren, w. b.: (i. a. b.) pra-sentiren [ie]. I - (zich), w. w.: sich prasen-tiren [ie]; als de gelegenheid sich presenteert: wenn die Gelegenheit sich darbie-tet, bei vorkommender Gelegenheit. presenteer-trommeltje, o.: Zie -doosje. presentie, vr.: 1) Prasenz Ivr.], An-wesenheit [vr.], Gegenwart [vr.]; 2) (groot aangezicht, zware boezem, dikke buik, enz.:) auffallende Erscheinung [vr.]; I -geld, o.: Prasenzgeld [o.]; -lijst, vr.: Prasenzliste [vr.]. preservatie. vr.: Vorkehrung [vr,]. preservatief, bv. n.: praservativ. I -, o.: Praservativ |o.|, Schutzmittel lo.]. presgrans;, m.: (zeew.) Pressen [o.J; (iron.) Menschenjagd [vr.]. pres^an^er, m.: Presser [m.j. presideeren. w. o. en b.: prasidiren [ie|, den Vorsitz führen; eene vergadering -: in einer Versammlung den Vorsitz ha-ben. president, m.: Prasident [m.], (der) Vorsitzende. presilt;lentschap, o.: Prasidentsehaft [vr.], Prasidentur [vr.]. pressant, bv. n.: drangend. presseeren, w. o. en b.: 1) pressi-ren [ie]; 2) Eile haben; dat presseert niet: das pressirt [ie] nicht, das hat keine Eile; I gepresseerd zijn: pressirt [ie] sein, Eile haben. pressen, w. b.: pressen. presser, m.: Presser [in.]. pressie, vr.: Druck [m.]. Drang [m.]; - op iemand uitoefenen: Einen drangen. pressing, vr.: Pressung [vr.], (das) Pressen. prestant. m.: (in een orgel:) Prastant lm.]. prestatie, vr.: Prastation [vr.], Lei-stung [vr.]. presteeren, w. b.: prastiren [ie], leisten. prestidi^itateur, m.: Taschenspieler [m.], Gaukler lm.]. prestige, o.: 1) Blendwerk [o.]; 2) (van iets:) anziehende Kraft [vr.]; 8) (vanieni.:) Ansehen lo.]. prestimabel, bv. n.: vermuthlich (*), muthmasslich. presumeeren, w. b.: vermuthen, muthmassen. presumtie, vr.: Prasumtion lvr.],Ver-muthung [vr.]. Verdacht [ra.]; op -: aus Verdachtsgründen. (*) Overal [t]. |
PRINSES.
PRET.
458
|
pret, m.: 1) Vergnügen lo.]; - hebben: Vergniigren haben; 2) Spass [m.1, Jucks [m.l; - maken: sieh lustig maehen, einen Jucks machen; 1 -bederver, m.: Spielver-derber [in.]. preteeren (zich), w. w.: 1) behült-lich sein (- tot: zu); 2) sieh eignen (-tot: zu). pretemleeren, w. b.: pratendiren [iel, benaupten; te - hebben: zu fordern ha-ben. pretendent, m.: Pratendent [m.]. pretensie, vr.: |) Priiténsion [vr.|, An-sprueh [m.; ül, Anmassung [vr.1; veel -hebben: sehr anmassend sein, sieh sehr viel einbilden; de - hebben te....:An- spruch darauf machen zu ....., sieh an- massen zu ....; - maken op: Anspruch machen auf; iemand zonder -: ein an-spruchsloser Mensch; 2) Forderung [vr.1, Schuldtbrderung [vr.]; eene - op iem. hebben: eine Forderung an Einen ha-ben. pretentieus, bv. n.: pretentiös, an-spruchsvoll, anmassend. pretje, o.: 1) (das) kleine Vergnügen; 2) Spasschen [o.|. pret-maker. m.: 1) Spassmacher [m.], 2) (der) lockere Bruder [ü]; l-makerij, vr.: Spassmacherei [vr.]. prettig:, bv. n.: 1) ergötzlich; 2) an-genehm; 3j lustig, munter; I -heid, vr.: 1) Ergötzlichkeit |vr. |, 2) Annehmlichkeit, 3) Lustigkeit [vr.], Munterkeit [vr.1, prentelaar, enz.: Zie pruttelaar, preutftcli, bv. n.: spröde; i -heid, vr.: Sprödigkeit [vr.]. preuve, vr.: Beweis [m.]. prevelaar. m.: Murmler [m.]. pre velaarster, vr.: Murmlerin [vr.]. prevelary, vr.: (das) Murmeln. prevelen, \v. b.: murmeln. preveling. vr.: (das) Murmeln. prevel-mis, vr.: (kkl.) stille Messe [vr.!. preveniëeren. w. b.: praveniren [ie], preventief, bv. n.: pniventiv, vorbeu-gend, vorbauend. preventieve, (verbogen) bv. n.: - gevangenschap, vr.: (rcht) üntersuchungs-haft [vr.]; - middelen: Vorbauungsmittel [o. mrv.1; - maatregelen: Praventivmass-regeln [m. mrv.1. prévot, in.: (srm.) Fechtmeister [m.|. Friapus, m.: (tab.) Priap Jvr.]. priëel, o.: Laube [vr.1, öartenlaube [vr.]. priëeltje, o.: kleine Laube [vr.|. priel, m : (zeew.) Priel [m. en o.j. priem, m.: (i. a. b.) Pfrieme [vr.]; I -donker, bv. n.: stockfinster. priemen, w. b.: pfriemen. priem-getal, o.: (rek.) Primzahl [vr.]; I -kruid, o.: (pik.) Pfriemenkraut [o.l; -vormig, bv. n.: pfnementormig. priester, m.: Priester [m.J; I -ambt, o.: Priesteramt [o.]. priesterdom, o.: [t] Priesterthum [o.]. priesteres, vr.: Priesterin [vr.]. priester-gewaad, o.: Priesterkleid [o.]; I -heerschappij, vr.: Priesterherrschaft [vr.]; -kaste, vr.: (hist.) Priesterkaste [yr.], (iron.) Priesterzunft [vr.1; -kleed, o.-.Priesterkleid [o.]; -lijk, o.: Priesterleiche [vr.]. priesterlijk, bv. n.: priesterlich. |
priester-orde, vr.: Priesterorden [m.]; I -schaar, vr.: Priesterschaar [vr.]. priesterschap, o. en vr.: Priester-schaft [vr.]. priester-wyding, vr.: Priesterweihe [vr.]. prik, m.: 1) Stich [m.]; hij gat zich een - met de naald: er gab sicn einen Stich mit der Nadel; 2) (stekel, punt:) Stachel [m.]; de -ken eeneregge: die Sta-cheln einer Egge; 3) (visch:) Pricke [vr.]; op een -: (spr.) aufs Haar, sehr genau. prikje, o.: Stichlem [o.]; (ng. tam.) Kfeinigkeit [vr.]; voor een -: für ein Spottgeld; eet een - mee: (tam.) esse ein Gabelchen mit. prikkel, m.: 1) Prickel [m.|, Stachel [m.] (ook fig.); 2) (fig:.) Reiz [m.]. prikkelbaar, bv. n.: IJ reizbar, irri-tabel: 2) empfindlich; I -heid, vr.: l)Keiz-barkeit [vr.1, Irritabilitat [vr.|, 2) Empfind-lichkeit [vr.|. prikkelen, w. b. en o.: prickeln; (fig.) reizen. prikkelend, bv. n.: prickelnd; (fig.) Reiz____; -e spijzen: prickelnde Speisen [vr. mrv.]; -e middelen: Reizmittel [o. mrv.]. prikkeling, vr.: (das) Prickeln; (fig.) Reizung [vr.]. prikken, \v. b. en o.: pricken. prikker, m.: Pricker [m.]. prikking, vr.: (das) Pricken. prik-slede. vr.: Stachelschlitten [m.]; I -stok. m.: Stachelstock [m.; öl; -tol, m.: Kreisel [m.]. pril, bv. n.: zart; I -heid, vr.: Zartheit [vr.J. prima, bv. n.: Prima ...; -donna, vr.: Prima-Donna [vr.]; -qualiteit, vr.: Prima-Qualitat [vr.1; -soort, vr.; Prima-Sorte [vr.J; -wissel, m.: Prima-vVechsel [m.]; -vista-spelen: (muz.) vom Blatt spielen. 1 -, vr.: (kph.) Prima-Wechsel [m.j. primaat, m.: Primat [m.; -maten], primaatseliap, o.: Primat [o]. primair, bv. n.: Primar.... prime, vr.: (i. a. b.) Prime [vr.j. primitief, bv. n.: primitiv. primo. bw.: primo, erstens. I -, bv. n.: erst; met - Mei: am ersten Mai; pro -: (Lat.) für 's Erste. primogenituur, vr.: Erstgeburt [vr.1. primus, m.: Primus [m.]. principaal, bv. n.: hauptsachlich. I -, m.: (patroon:) Prinzipal [m.l; (lastgever:) Kommittent [m.l; (in orgels:) Prinzipal principe, o.: Prinzip [o.; -pienl, Grundsatz [ra.; a]; in -: grundsatzlich: uit -: aus Prinzip. principiëel, bv. n.: prinzipiell. prins, m.: Prinz [m.], Fürst [m.];-van den bloede: Prinz [in.] vom Geblüt: leven als een -: (fig.) leben wie ein Prinz, fürstlich leben; van den - g-een kwaad weten: (spr.) von Nichts wissen [onr.]; den - gesproken hebben: den Prinzen gesprochen haben, (iron, spr.) einen Spitz haben, sieh einen Spitz getrunken haben. prinsdom, o.: [tl Fürstenthum [o.;ül. prinselyk. bv. n.: prinzlich, fürstlich. prinsen-hof, o. :(das) fürstliche Schloss [öj; I -leven, o.: (fig.) Prinzenleben [o.]. prinses, vr.: Prinzessin [vr.]. |
PROEF-KRAAN.
PRINCESJE.
459
|
prinsesje, o.: Prinzessinchen [o.]. prinsessen-bier, o.: Prinzcssenbier |o.|; l-boon, vr.: Zie suikerboon, prinsje, o.: Prinzchen [o.l. iirinsjesdag:, m.; Namenstag [m.1 des Prinzen von Oranien. prins-lui, m. mrv.: (tam.) Anhanger lm. mrv.] des Hauses Oranien; l-man, m.: Anhanger [m. enk.] des Hauses Oranien; -metaal, o.: Prinzmetal! [o.]. print, vr.: Zie prent. prior, m.: (kkl.) Prior [m.]. prioraat, o.: Priorat |o.J. priores, vr.: (kkl.) Priorin [vr.]. priori (met „aquot;), bw.: (Lat.) a priori, prioriteits, in Sam. I -leening, vr.: Prioritatsanleihe [vr.]; -reeht, o.: Priori-tatsrecht [o.]; -schulden, vr. mrv.: Priori-tatsschulden [vr. mrv.[. priorseliap, o.: Priorat [o.f. priory, vr.: (kkl.) Priorei [vr.]. Priscianns, m.: Priseian |m.]. prise, vr.: (i. a. b.) Prise [vr.]. priseerder, m.: Schatzer [m.]. priseeren, w. b.: schatzen. priseering, vr.: Schatzung [vr.]. priseer-tangf, vr.: Zange [vr.J zum Anlegen des Bleisiegels an versteuertes Vieh. prisma, o.: Prisma [o.]. prismatisch, bv. n.: prismatisch, prison, vr.: [s] Gefangniss [o.]. iprivaat, o.: Kabinet |o.], Abtritt Im.J. Iprivaat. bv. n.: Privat____; |-gebruik, o.: Privatgebrauch [o.]; -les, vr.: Privat-stunde [yr.]; -leven, o.: Privatleben [o.]; -onderwijs, o.: Privatunterricht [m.]; -onderwijzer, m.: Privatlehrer [m.]; -recht, o.: Privatrecht |o.]. privatief, bv. n.: privativ, Privat_____ eigen; 1 privatieve jacht, vr.: Privatjagd Ivr.]. priveeren, w. b.: berauben (iemand van iets: Einen einer Sache). privilegie, o.: Privilegium lo.;-gien|, Vorreeht [o.). privilegriëereu, w. b.: privilegiren |.iej, bevorrechten. prix, m.: (Fr.) Preis [m.]; a - fixe: zu festem Preise; a tout -: um jeden Preis. pro, vz.: (Lat.) pro, tur; - Deo: unison st, gratis. | -, o.: Pro [o.J, Für [o ]. probaat, bv. n.: probat, bewiihrt. probabel. bv. n.: wahrscheinlich. nrobabiliteit, vr.: Probabilitat [vr.1, Wahrscheinlichkeit [vr.]. probeeren, w. b.: probiren [ie]; I geprobeerd, v. dw.: probirt [ie]. probiteit. vr.: Probitat [vr.]. probleem (problema), o.: Problem [o.l. problematiek, bv. n.: problematisch, zweifelhaft. procédé, o.: (Fr.) Verfahrungsart [vr.J. procedeeren, w. o.: prozessiren [iel. gerichtlich verfahren [onr. l; tegen iemand -: mit Einem prozessiren [ie|; tegen iem. gaan -: einen Prozess mit Einem antan-gen [onr.l. procedure, vr.: 1) Prozess [m.1; 2) Procedur [vr.]. |
proces, o.: (i. a. b.) Prozess [m.], Reehtsstreit [m.]; iets in - werpen: einen Prozess über etwas anfangen lonr.]; met iemand in - liggen: mit Einem in einem Prozess begriffen sein; I -kosten, m. mrv.: Prozesskosten [m. mrv.], Gerichtskosten [ra. mrv.]. nrocessie, vr.: Prozession [vr.]; eene 7 houden: eine Prozession halten [onr.l^ in - gaan: in Prozession gehen [onr.l: I -boek, o.: Prozession^bi;lt;*h [o.; ü]; -rups^. vr.: (ins.) quot;VVanderraupe ivr.]. proces-stukken, o. inrv.: Prozessak-ten [vr. mrv.]; l-verbaal, o.: Protokoll [o.J (-verbaal van iets opmaken: etwas zu Protokoll nehmen [onr.l; -verbaal tegen iemand opmaken: Einen gerichtlich l)e-langen, Einen in Anklagestand versetzen); -zaak, vr.: Prozesssache [vr.]; -ziek, bv.n.: prozesssüchtig. proclamatie, vr.: Proklamation [vr.]r Bekanntmachung [vr.]. proclameeren, w. b.: proklamiren [ie], ausrufen [onr.]. proconsul, m.: (hist.) Prokonsul lm.), proconsulaat, o.: Prokonsulat [o.]. procreatie, vr.: Zeugung [vr.], Er-zeugung [vr.]. procreëeren, w.b.: zeugen, erzeugen. procuratie, vr.: Vollmacht [vr.], Pro-kura (vr.1; I -gever, m.: Vollmachtgeber [ra.], Prokurageber [m.]; -houder, m.: Be-vollmachtigte [m.], Prokuratrager [m.l^ Prokuratunrer [m.]. procnreeren, w. b.: verschaffen, herbei schaffen. procureur, m.: (rcht.) Prokurator [m.1, Anwalt lm.];-generaal, m.: Staats-anwalt [m.]. procureurschap, o.: Prokuratur [vr.]. produceeren, w. b.: (i a. b.) produ-ciren (ie]. producent, m.: (i. a. b.) Producent [m.]. product, o.: Produkt [o.l (ook rek.), productie, vr.: Produktion [vr.]. productief, bv. n.: produktiv. productiviteit, vr.: Produktivitat [vr.]. proef. vr.: 1) Probe [vr.1, Yersuch [m.1; eene - nemen met: eine Probe anstellen mit, einen Versuch machen mit; iemand op de - stellen: Einen aut' die Probe stellen; 2) (bewijs:) Probe [vr.1; eene schitterende - van: eine glanzende Probe von; de - op de som: (rek. en fig.) die Probe; 3) (kph.: monster:) Probe [vr.], Muster [o.]; 4) (drukproef:) Korrekturbo-gen [m.; o en ö], Druckbogen [m.; o en ö j ► Zie mrv. proeven. Iproef-balans. vr.: Probewage (vr.1, [ie] Probirwage [vr.]; I-blad, o.: 1) Probe-blatt [o.; al, 2) Korrekturbogen [m.; o en ö]; -gewicht, o.: Probe gewicht [o.], lie] Probirgewicht (o.l; -houdend, bv. n.: pro-behaltig; -houdendheid, vr.: Probehaltig-keit [vr.]. proefje, o.: 1) Pröbchen [o.], kleine Probe [vr.]; 2) Müsterchen [o.l. proef-kraan, vr.: [ie] Probirhahn [m.; al: l-naald, o : [ie] Probirnadel [vr.1 -neming, vr.: 1) (das) Anstellen einer Probe, (das) Machen eines Versuches,2) Probe [vr.1, Versuch [m.1: l-ondervindelijk, bv.n.: experimental, erfahrungsgemass; -plaat, vr.: 1) Probeplatte [vr.], [iel Probirplatte (vr.1, 2) Probeblatt [a.; a], Probeabdruck [m.: ül eines Kupfers; -rit, m.: (te paard:gt; |
PRONONCEEREN.
PROESTEN.
460
|
Proberitt [m.], (in rijtuig:) Probefahrt [vr.1; -schijf (eener electriseermachine): Sammel-scheibe [vr.] (an einer Elektrisirmaschine (iej); -som, vr.: (das) als Probo dienende Recnenexempel;-steen, m. :[ie] Probirstein (m.1; -wijn, m.: Wein [m.J zur Probe. proesten, w. o.: prusten; - van den lach: vor Lachen prusten. proeve, vr.: Zie proef. Iproeven, vr. mrv.: 1) Proben [vr. mrv.], Versuche lm. mrv.]; - nemen: Proben anstellen, Versuche machen; 2) - cor-rigeeren: Druckbögen korrigiren [ie]. Iproeven, w. b. en o.: 1) kosten, versnellen; eerst eens erst einmal kosten, erst einmal versuchen; men moet ze maar -: (spr.) man muss nur begreifen können; daar kan men den leugenaar uit -: daran kann man den Lügner erkennen [onr.]; 2gt; schmecken; niet - wat men eet: nicht schmecken was man isst. proever, m.: Koster [m.], Versucher lm.]. proeving, vr.: (das) Kosten, (das) Versuchen. profaan, bv. n.: protan. profanatie, vr.: Profanation [vr.1, Entheiligung [vr.]. profaneeren, w. b.: profaniren [ie], ontheiligen. profeet, m.: Prophet [m.1; een - is nooit geëerd in zijn eigen land: ein Prophet gilt nichts in seim*ni Vaterlande. professen, w. o.: Profess thun [onr.]. professie, vr.: Profession [vr.]. Handwerk [o.]; (kkl.) Profession [vr.]. Profess lm.]. professo (met „exquot;), bw.: (Lat.) von Berufswegen. professor, m.: Professor [m.]. professoraal, bv. n.: 1) professoral; 2) (iron.) professorhaft, pedant, professoraat, o.: rrofessorat [o.]. profeteeren, w. b.: prophezeien. profeten, m. mrv.: Propheten jm.mrv.]; valsche falsche Propheten; de groote en de kleine -: (bijb.) die grossen und die kleinen Propheten; I -broodje, o.: Semmel jm. en vr.]; -koekje o.: (das) feine Küch-lein. profetes, vr.: Profetin [vr.1. profetie, vr.: Prophetic [vr.], Prophe-zeiung [vr.]. profetisch, bv. n.: prophetisch. proficiat, tsw.: (Lat.)zur Gesundheit!; (ook:) wohl bekomm's! profiel, o.: Profil [o.]. prolileeren. w. b.: profiliren [ie], proliteeren, w. b. en o.: prontiren [ie]. pro fusie, vr.: Uebcrfluss [m.j. profijt, o.: Profit [m.], [tj Vortheil lm.]. profijtelyk. bv. n.:profitlich, vortheil-haft [t], eintrüglich; I -heid, vr.: Profitlich-keit [vr.], [t] Vortheilhaftigkeit [vr.1, Ein-traglichkeit [vr.]. profljtertje. o.: Profitchen [o.], Spar-knecht [m.J, Lichtknecht [m.]. prognostiek, vr.: Prognostik [vr.]. programnia, o.: Programm [o.]. progres, o.: Progress [m.], Fortschritt fm.]. progressie, vr.: Progression [vr.1, Fortschreitung [vr.]. |
progressief, bv. n.: progressiv, fort-schreitend. progressistisch, bv. n.: progressis-tisch, fortschrittlich; de -e partij: (stk.) die Fortschrittspartei. prohibeeren. w. b.: nrohibiren [ie], prohibitie, vr.: Prohibition [vr.|. prohibitief, bv. n.: prohibitiv. project, o.: Projekt [o.l. projecteeren, w. b.: projektiren jie]. projecten, o. mrv.: Projekte [o. mrv.]; I -maker, m.: Projektenmacher [m.1. projectie, vr.: Projektion [vr.]. projectiel. o.:Proiektil [o.l. prol, vr.: Buttermilchsuppe mit Mehl und Aepfeln. proletariaat, o.: Proletariat [o.]. proletariër, m.: Proletariër [m.|. prollig, bv. n.: dick. prolongatie, vr.: Prolongation [vr.], [ie] Prolongirung [vr.]. prolongeeren, w. b.: prolongiren [ie]. proloog, vr.: Prolog [m.1. promenade, vr.: Promenade [vr.1 (1. Spazierplatz [m.; al; 2. Spaziergang [in.: a]; 3. mil.: Uebungsmarsch [m.; al). promeneeren, w. o.: promeniren [ie], spazieren. promesse, vr.: Promesse [vr.]. promotie, vr.: Beförderung [vr.]; (bij studenten:) Promotion [vr.], (das) Promo-viren [ie]; I -partij, vr.: (bij studenten:) Doktorschmaus [m.]. promoveeren, w. b. en o.: promo-viren [ie]. . prompt, bv. n. en bw.: prompt, jmnkt-licn; - om twaalf uren: punkt zwölf Uhr; i -heid, vr.: Promptitüde [vr.], Pünktlich-keit [vr.]. promulgatie. vr.: Promulgation [vr.]. promulgeeren, w. b.: promulgiren [ie]. proneeren, w. b.: proniren [ie], pronk, m.: Prunk [m.]; te - staan: am Pranger stehen [onr.]; te - stellen: an den Pranger, stellen (ook fig.); 1 - appel, m.: Kürbiss [m.1; -beeld, o.: Statüe [vr.]; -degen, m.: Galadegen [m.]. pronken, w. o.: prunken (- met: mit); met de veeren van een ander -: (fig.) sich mit fremden Federn schmücken. pronker, m.: Prunker [m.], Prahler [m.], Stutzer [m.], Zierbengel [m.j; hoe grooter - hoe kaler jonker : (spr.) grosser Prahler, schlechter Zahler. pronkerig, bv. n.: prunkhaft; I -heid, vr.: Prunkhaftigkcit [vr.]. pronkerij, vr.: Prunkerei [yr.]. pronkgewaad, o.: Galakleid |o.J. pronkje, o.: (fam.) Zierde [vr.]. pronk-jiiweel, o.: Prachtjuwel [9.1 (ook fig.); I -kleed, o.: Galakleid [o.l;-lelie, vr.: (pik.) Prachtlilie [vr. 1;-naald, vr.: Obelisk [m.]; -paard, o.: Prunkpferd [o.], Pa-radepferd [o.J. pronkster, vr.: Prunkerin [vr.], Zier-puppe |vr.]. pronk-stnk, o.: Prachtstück [o.]; I -werk, 0.: Prachtwerk jo.]; -zetel, m.: Prachtstuhl [m.; ü], Prachtsessel [m.|; -ziek (-zuchtig), bv. n.: prunksüchtig. pronomen, o.: (tik.) Fürwort lo.; ö]. prononceeren, w. b.: 1) (uitspreken:) aussprechen [onr.]; 2) (doen uitkomen:) |
PROVEN QAALSCH.
PKONONCIATIE.
|
scharfhervortreten lassen fonr.l: I geprononceerd, v. dw.: schart' hervortretend, stark marldrt [ie]. prononeiatie, vr.: Aussprache [vr.]. pronnelaar, m.: Pfuscher [m.]. pronselaarster, vr.: Pfuscherin [vr.]. pronselary, vr.: Ptuscherei Lvr.]. pronNelen, w. o.: pfuschen. ]lgt;i*onHel-^el(l, o. enk.: 1) Schwanzel-ptenninge lm. mrv.1; 2) (das) kleine Zeug-. prooi, vr.: 1) Beute [vr.]; 2) Raub [m.]; eene - der vlammen : ein Raub der Flam-men; ten - zijn aan wanhoop: zur Ver-zweiflungr gebracht sein. prooKdy, vr.: (kkl.) Propstei [vr.]. proost, m.: (kkl.) Propst |m.; ö]. proostsrhap, o.: Propstei [vr.]. prop. vr.: Pfropf |m.J, Pfropfen [m.]; (zeew.) Propne [vr.]; (om ganzen, enz., vet te mesten:) Xudel [vr.]; (als schertsende verkorting: van „propositiequot;:) Vorschlag [m.; a|, (inz.) it] Heirathsantrag [m.; al. propalt;Mleiitiek. vr.: Propadeutik[vr.l, Vorbereitung [vr.], Vorübung [vr.]. propacMleutiHrh, bv.n.: propadeutisch. propaganda, vr.: Propaganda [vr.]; - maken voor: Propaganda machen für; I -maker, m.: Propagandamacher lm.]. Propagandist fm.]; -makerij, vr.: Propagandis-mus lm.1, Propagandism lm.]. propa^atie. vr.: Propagation [vr.], Fortpnanzung lvr.]. propdarm, m.: (fig. tam.) Eindarm lm.; a|, Vielfrass lm.). proper, bv. n.: proper, reinlich; nett; I -neid, vr.: Reinlichkeit [vr.],Nettheit Jvr.]. Propertius, m.: Properz [m.]. prop^at, o.: Pfropfloch jo.; ö]. propje, o.: Pfroptchen [o.]; (iron.) Scnnapschen lo.]; een - schieten: (iron.) ein Scnnapschen trinken [onr.]. proponeeren, w. b.: proponiren [ie], vorschlagen jour ]. proponent, m.: (bij de Protestanten:) Kandidat [m.] der Theologie. propoost, o.: Rede [vr.], Gesprach [o.]. proportie, vr.: Proportion lvr.], [s] Yerhaltnissmassigkeit [vr.]; buiten alle -: ganz unverhaltnissmassig [sj. proportioneel, bv. n.: proportional, verhaltnissmassig [s]. proportioneeren, w. o.: proportio-niren [ie]; geproportioneerd, v. dw.: pro-portionirt |ie]. propos (met „aquot;), tsw.: a propos! propositie, vr.: Proposition [vr.], Vor-scnlag [m.; a], Antrag [m.; al; (wsk.) Auf-gabe [vr.]; aan iemand eene - doen: Einem einen Vorschlag machen. Iproppen, vr. mrv.: Pfropfe lm. mrv.J; (zeew.) Proppen [vr. mrv.1; (oom ganzen, enz., vet te mesten:) Nudeln [vr. mrv.1; op de - komen: (tam.) zum Vorsehein kommen [onr.j; op de - komen met: (tam.) herausrücken mit; 1 -schieter ,m.: Klatsch-büchse [vr.], (iron.) Schnapsbruder [m.; ü]. [proppen, w. b.: pfropfen; ganzen -: Ganse nudeln. proppe-treklcer, m.: (mil.) Kratzer [m.]. propreteit, vr.: Reinlichkeit [vr.], Nettheit [vr.|. propriëteit. vr.: 1) |t] Besitzthum |o.; ül; 2) Eigenschaft [vr.], |tj Eigenthiimlich-keit [vr.j. |
propyleeën, o. mrv.: (hist.-bwk.) Pro-pylaeu [o. mrv.]. prorector, m.: Prorektor [m.]. prorogatie, vr.: Prorogation [vr.]. prorogeeren, w. b.: prorogiren [ie], vertagen. proscenium, o.: (tnl.) Proscenium [o.; -nienl. proscriptie, vr.: Proskription [vr.]. prosector, m.: Prosektor [m.]. proseliet, m.: Proselyt [m.j. proselieten, m. mrv.: Proselyten [m. mrv.]; I -jacht, vr.: (iron.) Proselytenmache-rei [vr.], (inz.) Glaubenswerberei [vr.];-maker, m.; Proselytenmacher [m.]. (inz.) Glau-benswerber[m.]; -makerij, vr.:Zie -jacht. prosit, tsw.: (Lat.) zur Gesundheit!;. wohl bekom rn's! prosodie, vr.: Prosodie [vr.], Silben-mass [o.j, Silbenmessung [vr.]. prospect, o.: Prospekt [m.]. prospectus, o.: Prospekt [m.]. prospereeren, w, o.: prosperiren [ie]. prosp(kriteit, vr.: Prospentat [vr.]. prosternatie, vr.: Prosternation [vr.]. prosterneeren (zich), w. w.: sich prosterniren [ie]. prostitueeren, w. b.: prostituiren [ie]. I - (zich), w. w.: sich prostituiren [ie]; geprostitueerd, v. dw.: prostituirt [ie], prostitutie, vr.: Prostitution [vr.j. prostratie, vr.: Prostration [vr.]. prot, m.: (gem.) Furz [m ; ü]. nrotecteur, m.: Protektor [m.], Be-scnützer [m.], Gönner [m.]. protectie, vr.: Protektion [vr.]. protectionist, m.: (stk.)Protektionist [m.], Schutzzöllner [m.]. protector, m.: Protektor [m.j (ook hist.), Schutzherr [m.]. protectoraat, o.: Protektorat [o.| (ook hist.), Schutzherrschaft jvr.]. protect rice, vr.: Beschützerin [vr.], Gonnerin jvr.j. protégé, m.: (protegee, vr.): (Fr.) Scnützling [m. en vr.]. protegeeren, w. b.: protegiren [ie], protest, o.: Protest [m.]. Protestant, m.: (kkl.) Protestant [m.j. Protestaiitismiis, o.: Protestantis-mus [m.]. Protestantism [m.]. protestantsch, bv. n.: (kkl.) prote-stantisch, evangelisch. protestatie, vr.; Protestation [vr.]. protest-dag. m.: Protesttag [m.]. protesteeren. w. o.: protestirenlie]. I w. b.: protestiren [ie], laten -: protestiren [ie] lassen [onr.]; I geprotesteerd, v. dw.: protestirt jie]. protest-kosten, m. mrv.: Protestkos-ten [m. mrv.]. Proteus, m.: (fab. en fig.) Proteus [m.]. protokol. o.: Protokoll. protonotariaat, o.: Protonotariatjo.]. protonotaris, m.: Protonotarius [m.j. prototype, vr.: Prototvp [o. en in.], prouveeren. w. b.: beweisen [onr.]; voor iemand of voor iets-: für Einenoder für etwas sprechen [onr.]. prouwel. vr.: Hohlhippe [vr.]. prove. vr.: Zie prebende. Provencaal, m.: Provenzale lm.]. Provencaalsch, bv.n.: provenzalisch. I -, o.: (das) Provenzalische, (die) proven-zalische Sprache. |
PKOVEJiQAALSCHE.
PRULLEN.
462
|
Provenlt;-aalsclie, vr.: Provcnzalin Jvr.l. Provence, o.: (adk.) Provence [vr.J; 1 -olie, vr.: Provenceröl lo.l. provenier, m.: Pfründner [m.1. provenier^-liuis, o.: Pfrimdnerei Ivr.]. provenu, o.: Ertrag [m.]. proverbiaal, bv. n.: sprichvvörtlich. proviand, vr.: Proviant [m.]; (fig.) [tl Vorrath (ni.],(iiiz.) [t]Mundvorrath[m.l. proviandeeren, w.b.: proviantiren (1), verproviantiren. I - (zich), w. w.: sich pro-viautiren, sich verproviantiren. proviandeering, vr.: Proviantirung Tvr.], Verproviantirungr [vr.]. provinciaal, bv. n.: provinzial; provinciale Staten, m. mrv.: Provinzialstaa-ten [m. mrv.], Landstande [nu mrv.]. I m.: (kkl.) Provinzial lm.]. proA'incialiHmus, o.: 1) Provinzia-lismus [m.], Provinzialism [m.]; 2) Provin-zialgeist [m.1. provincie, vr.: Provinz [vr.]; ! -hout, o.: Kampescheholz [o.], Blauholz [o.]; -roos, vr.: Provinzrose [vr.]. provisie, vr.: (voorraad:) (**) Vorrath [m.; al, Proviant [m.]; (makelaars- of wis-selaarsloon:) Provision [vr.]; bij-: vorliiu-fig; 1 -kamer, vr.: Vorrathskammer .[vr.]; -kast, vr.: Vorrathsschrank lm.; a];-kelder, m.: Vorrathskeller lm.]. provisioneel, bv. n.: provisorisch, vorlaufig, einstweilig. provisor, m.: (pha.) Provisor [m.]. provocatie, vr.: 1) Provokation [vr.]; 2) Herausforderung [vr.]. provoceeren, w. b.: 1) provociren [ie], 2) heraustordern. provoost, m.: 1) Profoss [m.l; 2) [s] Gefangniss [o.]; 3) Haft [vr.]. Arrest [vr.]; 1 -geweldiger, m.: Profoss-Gewaltiger [m.J, General-Profoss [m.]. proximiteit, vr.: Proximitat [vr.], isahe [vr.]. proza, vr. en o.: Prosa [vr.]. prozaïsch, bv. n.: prosaisch. prozaïst, m.: Prosaiker [m.]. proza-sclirIjver, m.: Prosaiker [m.]; i -stijl, in.: Prosastil [m.]. prnde, bv. n.: spröde. 1-, vr.: Spröde [vr.]. prudentie, vr.: Vorsicht [vr.]; (fig.) [tl üitheil fo.], Ermessen [o.]; iets aan de - van het Hof overlaten: (rcht.)etwas dem Ermessen des Gerichtshofes überlassen [onr.]. pruderie, vr.: Sprödigkeit [vr.]. pruik, vr.: Perrücke [vr.] (ook fig,), prnike-bol, m.: Perrückenkopf [m.; o], Perrückenstoek [m.; ö]; I -doos, vr.: Perrüekenschachtel [vr.]. Iprniken, w. o.: 1) eine Perrücke tra- fren [onr.]; hij pruikt niet leelijk: seine errücke steht ihm nicht schlecht; 2) (fig. van dingen:) sich zu einer perrückenahn-liche Masse verwirren [reg. en onr.].ren [onr.]; hij pruikt niet leelijk: seine errücke steht ihm nicht schlecht; 2) (fig. van dingen:) sich zu einer perrückenahn-liche Masse verwirren [reg. en onr.]. Iprniken, vr. mrv.: Perrücken [vr. mrv.] (ook fig.): I -stijl, m.: Zopfstil |m.], Rokoko [ö.]; -tijd, m.: Zeit [vr.J der Perrücken. |
|gt;ruikerig:, bv. n.: altvaterlich, altvii-terisch; (fig. van dingen:) perrückenahn-lich, verworren; 1 -heid, vr.: Altvaterlich-keit [vr.], (fig.) Aehnlichkeit [vr.] mit einer Perrüeke, Verworrenheit [vr.]. prnikje, o.: Perrückchen [o.]. pruilen, w. o.: schmollen, das Maul hangen lassen [onr.]. pruiler, m.: Schmoller [m.]. pruil-lioek, m.; Schmolhvinkel [m.]; I -mond, m. en vr.: Hangmaul [o.; a]. pruilster, vr.: Schmollerin [vr.]. pruim, vr.: (pik.) Pflaume [vr.], Zwet-scne [vr.]; (tabaks -:) Prüm [vr.]; I -tabak, vr.: Prümtabak [m.], Kautabak [m.]. pruiniage, vr.: (fam.) Zie pruiinery. pruime-boom, m.: Pflaumenbaum [m.; al, Pflaumbaum [m.; a], Zwetsenbaum [m.; a]; -boomen, bv. n.: von Pflaumbaum-holz; -boomenhout, o.: Pflaumenbaumholz [o.]; -boomgaard, m.: Pflaumengarten [m.; a]. pruimedant,vr.: kandirte [ie] Zwetsche [vr.]. pruiine-kern, vr.: Zie -pit. pruiinelaar, m.: Zie hetz n. pruinie-boom. pruimellen, vr. mrv.: Zie het vr. mrv. prumellen. Ipruimen, w. o. en b.: 1) (fam.) essen [onr.]; goed kunnen -: gut essen können [onr.]; hij zit lekker te -: er lasst es sich schmecken; 2) (tabak:) prümen, Tabak kauen Ipruimen. vr. mrv.: (pik.) Pflaumen [vr. mrv.], Zwetschen Ivr. mrv.]; den boel in de - sturen: (fam.) den Karren inden Koth [t] fahren [onr.]; in Sam.: Pflaumen.... pruiine-pit, vr.: Pflaumenkern [m.l. pruimer, in.: (van tabak:) Prümer [in.], Tabakkauer [m.]; (fig. fam.) Esser [m.J. pruimery. vr.: 1) (das) Essen; veel van de - houden: gern gut essen [onr.], einen eruten Tisch lieben; 2) Speise [vr.1, (das) Essen; eene lekkere -: ein leckeres Essen, eine leckere Speise. pruime-steen, m.: Pflaumenstein [m.l. pruimpje, o.: (pik.) Pfiaunichen lo.l; (tabak:) Prümchen* een - (tabak) nemen: ein Prümchen (Tabak) nehmen [onr.]. Ïiruiinsch,iruiinsch, bv. n.: (fam.) übellaunig; icid, vr.: Üebellaunigkeit [vr.]. pruimster, vr.: (fam.) Esserin [vr.]; (van tabak:) Tabakkauerin [vr.]. Ipruisen, w. o.: brausen. IPruisen, o. enk.: (adk.) Preussen [o.] (als m. mrv.: Preussen [m. mrv.]); Pruis, m.: Preusse [m.]: Pruisin (Pruisische), vr.: Preussin Ivr.]. . , Pruisiscli, bv. n.: preussisch (hg. fam.) unausstehlich; I -blauw, o.: Berli-nerblau [o.]; - zuur, o.: Blausaure prul, o. en vr.: Lumpen [m.J, (das) Lumpending, (das) werthlbse [tj Ding; een - van een vent: ein Lumpenkerl [m.], eine Memme; een - van een wijf: ein jammerliches Weib [o.j; een - van een boek: ein werthloses [tj Buch lo.; ü]; 1 -achtig, bv. n.: unbedeutend, werthlos [t], erbarmlich; -dichter, m.: Dichterlmg [m.l, Poetaster [m.], Reimschmied [m.J. prullen, vr. mrv.: Hummel [m, enk.], |
Overal [ie]. — (**) Overal [tj.
PRULLERIG.
463
PUIKJE.
|
Plunder lm. enk.J; I -boel, m.: Rummel lm.!; -kamer, vr.: Plunderkammer [vr.], Kumpelkammer jvr.J; -kast, vr.: Plunder-kasten [m.]; -kist, vr.: Plunderkiste [vr.]; -mand, vr.: Plunderkorb [m.; ö]; -werk, o.: Pfuscherarbeit [vr.]. prullerig, bv. n.: 1) lumpigr; 2) pfu-scnerig:; I -heid, vr.: 1) Lumpigkeit jvr.J, 2) Pfuscherigkeit [vr.]. lgt;ruller|j, vr.: Lumperoi [vr.]. prullig:, bv. n.: Zie prullerig, prulsrltryver, m.: Bücherscnmierer lm.]. prumelleii (prunellen), vr. mrv.: Pru-nellen (Brunellen) [vr. mrv.]. prut, vr.: Bodensatz [m.]. ! -, bv. n.: van melk:) sauer; het is daar niet -: pop.) es ist da nicht richtig:. pruttelaar, m.: (pruttelaarster, vr.): ^Murrkopf [m.; ö j. pruttelary, vr.: (das) Murren, (das) Brummen. pruttelen, w. o.: Murren, brummen; (van iets dat kookt:) prudeln, prot-zeln. pruttel-geld, o.: (das) kleine Zeugr. pruttelig, bv. n.: murrköpfig, brum-migr. pruttelwerk, o.: Pfuscherei [vr.]. pry, vr.: (i. a. b., grem.:) Luder Jo.J. pry ken, w. o.: prangen (- met ra it). pry8, m.: 1) (in eene loterij:) Gewinn-nummer [vr.]; eenen - trekken: eine Ge-winnnummer ziehen [onr.]; den hoogrsten - trekken: das grosse Loos gewinnen [onr.]; 2) (anders i. a. b.) Preis fm.]; aan iemand den - afwinnen: Ëinem den Preis abgewinnen [onr.]; om den - kampen met iemand: mit Einem um den Preis ringen lonr. j ; benedeti den - verkoopen: unter dem Preise verkauten; een schip -maken: ein Sehiff Preis maehen; een schip - verklaren: ein Schift' für gate Prise erklaren; - op iets stellen: Werth jt] auf etwas legen ; iets op - stellen: (fig.) etwas schat-zen; eenen - op iemands hoofd zetten: einen Preis auf Jemandes Kopf setzen. prys-bederfster, vr.: Preisverderbe-rin Ivr.]; I -bederver, m.: Preisverderber I m.]; -bepaling, vr.: Preisbestimmung [vr.], Festsetzung [vr.] des Preises: -courant, vr.:'Preiscourant [vr.], [s] Preisverzeich-niss |o.J, Preisliste [vr.]. pryselük, bv. n.: 1) preiswürdig, lobenswerth [t]; 2) theuer [t]; I -heid, vr.: 1) Preiswürdigkeit [vr.], Lobenswürdigkeit [vr.], 2) [T] Theuerung [vr.]. -geven, w. b.: preisgeben [onr.] (iets of iemand -aan...: [3] etwas oder Einen). prysje, o.: 1) (der) geringe Preis; voor een -: sehr wohlfeil; 2) (der) kleine Ge-winn; een klein - (uit de loterij) trekken: eine kleine Gewinnnummer ziehen [onr.]; 3) (fig. fam.) Lobspruch [m.; ü|; een - verdienen: geloot zu werden verdienen. |
prys-kanip, m.: Wettstreit [m.],\Vett-karupf [m.; a]; I-lijst, vr.: Zie-courant; -opgaaf (-opgave), vr.: Preisangabe [vr.]; -rechter, m.: (bij wedstrijden;) Preisrichter jm.], (over buitgemaakte schepen :)Prisen-richter [m.l; -schip, o.: (das) Preis ge-machte Sehiff, (die) Prise; -stof,vr.: Preis-stott' [m.]; -uitdeeling, vr.: [tl Preisaus-theilung [vr.]; -verhandeling, vr.: Preisschrift [vr.]; -verhooging, vr.: Steigerung [^'.1 des Preises; -vermindering, vr.: Her-absetzung [vr.] des Preises; -vraag, vr.: Preisfrage [vr.J, Preisaufgabe [vr.j. pry zen, w. b-: 1) preisen [onr.l, loben, rünmen; iemand of iets hemelhoog -: Einen oder etwas himmelhoch preisen lonr.j; zich gelukkig -: sich glüeklich preisen [onr.]; geprezen worden: geprie-sen (gelobt) werden [onr.]; 2) mit einer Preisetikette oder Preisangabe versehen [onr.]; geprijs; worden: mit einer Preisangabe versehen werden [onr.]. pryzens-waard (-waardig), bv. n.: preiswürdig, lobenswürdig; I -waardigheid, vr.: Preiswürdigkeit [vr.], Lobenswürdigkeit [vr.j. p^alm, m.: Psalm [m.]; het Boek der -en: (bijb.) das Buch der Psalmen; i-boek o.: Psalmbuch lo.; ü]; -dichter, in.: Psal-mendichter jm.l, Psalmist [m.j; -gezang o.: Psalmgesang [o.]; het -zingen: das Psalmensingen [onr.]. psalmist, m.: Psalmist [ra.], psalmodie, vr.: Psalmodie [vr.]; (fig.: der) monotone Vortrag [ra.; tij. psalmodiëeren, w. o.: psalmodi-ren [ie]. psalter, o.: 1) (muz.) Psalter lm.]; 2) (bijb.: das) Buch der Psalmen. pseudo, bv. n. en bw.: Pseudo..., an-geblich, so genannt. pseudoniein, bv. n.: pseudonym. I -, o.: Pseudonym [o.], (der) vernichtete Name. psendonimiteit, vr.: Pseudonyraitat [vr.]. pst!, tsw.: pst! Psyche, vr.: (i. a. b.) Psyche [vr.]. psychologie, vr.: Psychologie [vr.], Seelenkunde [vr.]. psychologisch, bv. n.: psychologisch. psycholoog, in.: Psycholog [ra.]. J'tolemeiis, ra.: Ptoleraaus [m.]; de Ptolemeën, rarv.: die Ptoleraiien. puberteit, vr.: Pubertat [vr.], Mann-barkeit [vr.], Geschlechtsreife [vr.]. -publicatie,' vr.: Publikation [vr.], Be-kanntmachung [vr.]. publiceeren, w. b.: publiciren [ie], beKannt machen, veröffenthchen. publicist, in.: Publicist [ra.], publiciteit, vr.: Publieitat [vr.]; - geven aan iets: etwas öffentlichbekannt machen. publiek, bv. n. en bw.: öffentlich. 1 -, o.: Publikura lo.]. pudlt;ling, in.: (kkk.) Pudding [ra.] puf, vr.: (fam.) Lust [vr.], Xeigung [vr.]; geen - hebben op: 1) keine Lust haben zu, 2) [3] nicht viel tranen. pui (puie), vr.: Freitreppe [vr.]. puik (puikspuik), bv. n.: ausgezeich-net, superfein; I -dichter, ra.: (der) aus-gezeichnete Dichter, Dichter [m.j ersten Ranges. puikje, o.: (der, die, das) Ausgezeich-netste; een -: ein Ausgezeichneter (vr.: |
P UIK-J ü WEEL.
PUTTING.
464
|
eine Ausgezeichnete; o.: etwas ausgezeich-netes). puik-juweel, o.: Praehtjuwel [o.]; 1-schilder, m.: Maler lm.] ersten Ranges, (der) ausgezeiehnete Maler; -stuk, $.: Meisterwerk to.]. puil-ader, vr.: (ontl.) Krampfader [vr.]. puilen, \v. o.: Zie uitpuilen, puil-oog, o.: Glotzauge [o.] (met -oogen: glotzaugig). puimen, w. b.; bimsen. puimsteen, o.: Bimsstein [m.], Bims [m.J; I -achtig, bv. n.: bimssteinartig. puin, o.: Schutt [m.]; I -gras, o.: (pik.) Hundsgras [o.]; -hoop, m.: Schutthauten [m.]. puissant, bv. n. en bw.: (Fr.; spr.: pwies-sant) machtig; - veel geld hebben: machtig viel Geld naben. puist, vr.: 1) (hik.) Pustel [vr.1, Finne lvr.1; een gezicht vol -en: ein Gesicht voller Pusteln; 2) (fi$r. fain.) Widenville [m.]; eene - hebben ot krijgen aan iets of aan iemand: einen quot;NViderwillen gegen etwas oder Einen haben oder tassen; I -achtig, bv. n.: pustelartig. puisterig (puistig), bv.: finnig; I -heid, vr.: finnige Beschaftenheit [vr.]. puistje, o.: (hik.) Pustelchen [o.]; (fig. fam.) Trugklingel |vr.]. puistjes, o. mrv.: Pustelchen [o. mrv.l; - vangen: (fig. fam.) Mauschen fangen [onr.l (d. h. muthwillig |t] an Hausthüren klingeln und schnell sich aus dem Staube machen). puist vormig, bv. n.: pustelfor-m,g. puit, m.: Frosch [m.; ö]; I -aal, m.: Aalquappe [vr.], Aalraupe [vr.]. pukkel, vr.: (hik.) Pustel Ivr.]. pukkeltje, o.: Pustelchen [o.J. pul, vr.: Pulle [vr.]. pulken, w. o.: grübeln, stochern. Siille,iille, vr.: Pulle [vr.]; I -broer, m.: meister lm.], Zecher [m.], Saufer [m.]. pullen, w. o. « n b.: zechen, sauten. pulletje, o.: Püllchen [o.]. iiulsatie? vr.: Pulsation [vr.], Puls-schlag [m.; a]. pulsimeter, m.: Pulsimeter [m.], Puls-messer [m.]. pulver, o.: Pulver [o.|. pulveriseeren, w. b.: pulverisiren [iel. puneli, vr. Zie pons. punctualiteit, vr.: Pünktlichkeit [vr.]. punctuatie, vr.: (tik.) Interpunktion [vr.]. punctueel, bv. n.: pünktlich, akkurat, genau. punctum, o. :Punktum [o.], Punkt [m.]. I -, tsw.: punktum! punctuur, vr.: (hik.) Punktur [vr.]. Punisch, bv. n.: punisch, kartha-gisch; de -e oorlogen: (hist.) die puni-schen Kriege [m. mrv.]; -e trouw: (fig.) punische Treue [vr.] .(d. h. Treulosigkeit [vr.]). punt, o.: Punkt [m.1; op het - staan (op het - zijn): auf dem Punkte stehen [onr.]. I -, vr.: Punkt[m.];(spitstoeloopend uiteinde:) Spitze [vr.]; de - eener naald : die Spitze einer Nadel. |
pnnt-achtigr, bv. n.: etwas spitz; I -beitel, m.: Spitzmeissel ]m.]; -dicht, o.: Sinngedicht [o.|, Epigramm [o.]; -dichter, m.: Sinndichter lm.]. Epigrammendichter [m]. punteeren, w. b.: punktiren [ie], be-punkten. pnnten, w. b.: spitzen, spitz machen. punt-haak, m.: Spitzhaken [m.]; I -ha-mer, m.: Spitzhammer [m.; a]; -houweel, o.: Spitzhacke [v.l. puntig:, bv. n.: 1) spitz, spitzig (ook fig.); 2) (fig.) witzig; I -heid, vr.: 1) Spit-zigkcit [vr.1 (ook fig.); 2) (fig.: das) Wit-zige. puntje, o.: 2) Punktchen [o.|; 2) Spitz-chen [o.]; in de -s: (spr.) ausserst nett, geschniegelt und gebügelt. punt-ko£:el. m.: Spitzkugel [m.1. punts-Avïjze, bw.: punktweise, Punkt für Punkt. pupil, m. en vr.: 1) (rcht.) (der, die) Münael,(der) Pupill, (die) Pupille; 2) (ontl.) Augonstern [m.]. pur^atie, vr.: Purganz [vr.], Laxanz [vr.1. purgeer-boon. vr.: Seebohne [vr.1; I in overige Sam.: Purgir.... purseeren, w. b.en o.: purgiren [iel. Purim, o.: (kkl.) Purim [o.]; I -feest, o.: Purimfest [o.|. pit rismus, o.: (tik.) Purismus [m.1. Purism [m.]. puristery, vr.: Purism [in.], Purismus [m.1. Ïuristiscli,uristiscli, bv. n.: puristisch, 'uritein, m.: (kkl.) Puritaner [m.]. puriteinscli. bv. n.: puritanisch. purper, o.: Purpur [m.i; I -achtig, bv. n.: purpurartig. (purperen, bv. n.. purpurn. ■purperen, w. b.: 1) purpurn farben; 2) mit Purpur bekleiden. purper-hout, o.: Zie igt;alissander; I-kleurig, bv. n.: purpurtarbig; -koorts, vr.: (gnk.) Purpurfieber [o.], Scharlaehfie-ber [o.]; -lipjes, o. mrv.: Purpurlippchen lo. mrv.], Rosenlippchen [o. mrv.]; -rood, bv. n.: [t] purpurroth (als z. n. o.:|kleur:] [tl Purpurröthe [vr.1, [verf:] [t] Purpurroth |o.]). put, m.: 1) Grube [vr.]; 2) Brunnen [m.1, Ziehbrunnen [m.1, Schöpfbrunncn [m.1; 3) (mnw.) Schacht [vr.1; Zie spr. dempen en spr. kuil; I -baas, m.:Auf-seher [m.]. putje, o.: Grübchen [o.]. Zie spr. paaltje. putoor, m.: (vog.) Wiedehopf [m.]. putrefactie, vr.: Putrefaktion [vr.1, Verwesung [vr.]. put-ruimer, m.: 1) Brunnenraumer [m.1, 2) Kloakenfeger |ni.]; I -water, o.: Brunnenwasser (o.], Quellwasser lo.l. puts, vr.: Schöpfeimer |m.]; (zeew.) Pütze Ivr.]. putsen, w. b.: schopten; (zeew.) püt-zen. putster, vr.: quot;VVasserschöpferin [vr.]. putten, w. b. : schöpfen (ook fig.), putter, m.: AVasserschöpfer [m.];(vog.) Stieglitz [m.1, Distelfink [m.|. putting, vr.: (zeew.) Putting [vr.1. |
465
PUUK.
RAAD.
QUA.
466
|
qua, bw.: (Lat.) qua, als. quadraat. o.: Quadrat [o.l. 1 bv. n.: 1) quadrat ; 2) in Sam.: Quadrat____ qiuulrajfesinia, vr-: (kkl.) Quadra-gesima [vr.]. quadrant, vr.: Quadrant [m.L. quadratuur, vr.: (wsk.) Quadratur I vr.]; de - van den cirkel: die Quadratur des Kreises, des Zirkels Vierungr [vr.], (tig.) eine Unmögrlichkeit. quatlreeren, w. b.: (i. a. b.) quadriren [iej. quadrille, vr.: (i. a. b.) Quadrille [vr.]. quadrilleeren, w. o.: 1) Quadrille tanzen; 2) (spl.). Quadrille spielen. quadrillioen, o.: Quadrillion [vr.|. quadrumanen, m. mrv.: Quadru-manen [m. mrv.1, Vierhander [m. mrv.1. quailrupeden, m. mrv.: Quadrupeden Lm. mrv.1, vierfüssigre [T] Thiere [o. mrv.]. quadrupel, bv. n.: vierfach; I - alliantie, vr.: (l^ist.) Quadrupleallianz [vr.]. quadrupleeren, w. b.: quadruplircn lie), vervierfachen, vervicrfaltigen. quaestie. vr.: Fragc [vr.1; het punt in -: der fragliche Punkt; buiten -: ohnc Zweifel; dat is buiten de -: das ist die Frage nicht. quaentieus, bv.n.: 1) fraglich;2)zwei-felnaft; I -heid, vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.J. quaestor, m.: (hist.) Quastor [m.]. quaestuur, vr.: Quastur [vr.], Quastor-amt [o.; a] quas:?a, m.: (drk.) Quaggra [o.]. qualiftcatie, vr.: Qualifikation jvr.l, [ie] Qualificirung (vr.]. qualilleeeren, w. b.: qualificiren [ie]. qualitatief, bv. n.: qualitativ. qualiteit, vr.: (i. a. b.) Qualitat [vr.]. quantitatief, bv. n.: quantitativ. quantiteit. vr.: Quantitat [vr.]. quantum, o.: Quantum [o.], Wievicl [o.J. quarantaine, vr.: Quarantane [vr.]; - houden: die Quarantane halten jonr.]. quarré, o.: (mil.) Quarré [o.l, Viereck [o.J; een - formeeren: sich in Quarré auf-stellen. quart, o.: Quart |o.], Viertel [o.]. I vr.: (muz.) Quarte [vr.]. quartaal, o.: Quartal [o.]. quarteeren, w. b.: quartiren [ie]. quarteroen, m. en vr.:Quarteron [m.]T Quartcronin [vr.]. |
quartet, o.: (muz.) Quartett [o.]. quartier, o.: Quartier [o.]. quarto, o.: Quartformat [o.J; in -: in Quartformat. quartyn, m.: Quartant [m.], Quart-band [o.; a]. quasi, bijw.: (Lat.) quasi, gleichsam. quassie (quassia), m.: (plk.) Quassia [vr.J; I -hout, o.: Quassienhofz [o.], Bitter-holz [o.]. quatemper, m.: Zie quaterteniper. quaterne, vr.: (i. a. b.) Quaterne I vr.J. quatertemper, m.: (i. a. b.) Quatem-ber [m.J. quatrain, o.: (dk.) Quatrain [o.]. quatuor, o.: (muz.) Quatuor [o.], (das) vierstimmige Tonstiick. queue, vr.: 1)(biljartstok:) Queue [vr.], Billardstock [m.; ö]; 2) (fig.) Reihe [vr.J; - maken: Queue machen, sich nach der Reihe stellen. quidproquo, o.: Quiproquo [o.J. qiiiëtismns. o.: (kkl.) Quietismus [m.J, Quietism [m.]. quiëtist. in.: (kkl.) Quietist [m.]. quineaillerie, vr.; Quinkaillerie I vr.J. quinine, vr.: (pha.) Quinin [o.J. quinquet, vr: Quinquetlampe [vr.J. quint, vr.: (i. a. b.) Quinte [vr.J. quinterne, vr.: (spl.) Quinterne [vr.J. quintessens. vr.: Quintessenz [vr.| (ook fig.); (fig.) Kern [m.]. quintet, o.: (muz.) Quintett [o.J, (das) fiinfstimmige Tonstiick. 4^uintilianuH, m.: Quintilian [m.J. quiproquo, o.: Zie quidproquo. Ouirina, vr.: (vrouwennaam:) Quirine [vr.J. lt;|uirinus (Quirijn), in.: (mansnaam:) Quirinus [m.J. quitantie, vr.: Quittung [vr.J. quiteeren, w. b.: (rekeningen:) quit-tiren [iej; (zaken :) sich zurückziehen [onr.J aus, aufgeben lonr.], quittiren [iej. quitte, bv. n.: Zie kiet. quodlibet, o.: Quodlibet [o.J, Allerlei [o.J. quota, vr.: Quota [vr.]. quotatie, vr.: Anschlag [m.; a], Quo-tenbestimmung [vr.J. quoteeren, w. b.: quotiren [ie]. «Iiiotient, o.: (rek.) Quotient |m.]. «luotisatie, vr.: Zie quotatie, quotiseeren, w. b.: Zie quoteeren. |
|
Ira, vr:: (zeew.) Raa [vr.J, Rah [vr.J. ira (gebiedende wijs van „raden1'): rathe (*); dat is - - wat is dat: (film.) das ist ein Kiithsel. |
Iraad. m.: (i. a. b.) Rath [m.J; dehoogc - der Nederlanden: (rcht.) das Oberappel- (*) Overal [tj, dus Rath..., rath.,, zonder h. |
KAA.D-GEEFSTEU.
KABBEL-SCHKIFT.
467
|
lationsgrericht der Niederlande; de - van State: der Staatsrath; met - en daad: mit Rath und That; komt tijd, komt-:(spr.) kommt Zeit, kommt Rath ; geen - weten (ten einde - zijn): sich nicht zu rathen wissen [onr.]; green - weten met: nicht wissen was anzufangen mit; - schaffen: Rath schaffen; groede - is duur: (spr.) g:u-ter Rath ist theuer [t], raad-geefster, vr.: Rathgeberin [vr.]; I-gevend, bv. n.: rathgebend; -gever, m.: Rathgeber [m.]; -geving, vr.: Rathgebung [vr.1; -huis, o.: Rathhaus [o.; a]. raadje, o.: 1) (kleine raad:) Rathchen [o.]; dat was me een -: (fam.) das war mir ein schönes Stückchen Rath: 2) (klein rad:) Radchen [o.]. raad-kamer, vr.: Rathszimmer [o.]; I-pensionaris, m.: (hist.) Ratlispensionar [m.|; iemand -plegen (N.B. één woord), w. b. (of als twee woorden: - met iemand plegen, w. o.): Rath pflegen mit Einem, zu llathe gehen mit Einem, Einen um Rath fragen [reg.], Einen zu Rathe ziehen |onr.]; -pleging, vr.: Berathung [vr.], Be-rathschlagung [vr.]. raads-besluit. o.: 1) (theo.) Rath-«chluss [m.; ül (- van de Voorzienigheid: der Vorsehung), 2) Rathsschluss [m.; ü], Beschluss [m.; ül eines (des) Rathes. raadsel, o.: Rathsel [o.j; - in woorden: Wortrathsel [o.]; - in lettergrepen: Silben-rathsel [o.]. Charade [vr.1; - in letters: Buchstabenrathsel [o.|. Logogryph [o.], Rebus [o.l; in -s spreken: in Rathseln sprechen [onr.]; I -aehtig, bv. n.: rathsel-haft; -achtigheid, vr.: Rathselhaftigkeit [vr.]; -boek, o.: Rathselbuch [o.; ü|; -taal, vr. enk.: rathselhafte Reden [vr. mrv.]; -woord, o.: 1) Rathsel wort [o.], (das) rathselhafte Wort, 2) Aufiösungswort [o.]. raadseltje, o.: Rathselchen [o.]. raads-heer, m.: Rathsherr | m.], (als schaakstuk:) Laufer [m.]; I-heerlijk, bv.n.: rathsherrlich : -heerschap, o.: Rathsherrn-würde [vr.1, Rathsherrnstelle |vr.]. raad-slag:, m.: Rathschlag [m.; ü], Berathung [m.]. raads-lid, o.: Rathsglied [o ], Raths-mitglied [o.|; !-lieden, m. mrv.: Rathsleute [m. mrv.]; -man, m.: Rathgeber [m.];-vergadering, vr.: Rathsversammlung [vr.]; I -zitting, vr.: Rathssitzung [vr.1. raad-vragen, z. n o.: Rathfragen [o.l; I -zaal, vr.: Rathssaal [m.; -sale]. raadzaam, bv. n.: rathsam, rathlich; I -heid, vr.: Rathsamkeit [vr.], Riithlich-keit [vr.]. raaf, vr.: (vog.) Rabe [m.]; eene witte -: (fig.) ein weisser Rabe, eine grosse Sel-tenheit. Zie mrv. raven. raag-bol. m. (-borstel, m.; -hoofd, o.): Zie ragebol. raagster, vr.: quot;NVegschafferin [vr.] der Spinnweben. raagstok, m.: Wandbesenstange [vr.]. raak, bw.: getroffen; liet schot is-: der Schuss trifft; het schot was -: der Schuss traf; - zijn : treffen [onr.], (fig. fam.) schrecklich (fürchterlich) sein; de epidemie (de sterfte) is - geweest; die Seuche (die Sterblichkeit) ist schrecklichgewesen; -schieten (- slaan, - raden, enz.): treffen [onr.1; I -lijn, vr.: Berührungslinie [vr.] Tan-.gente [vr.];-punt, o.:Berührungspunkt lm.]. |
raam, o.: 1) Rahmen [m.]; in een -zetten: einrahmen; 2) (fig.) Fenster |o.j; aan (bij, voor) het - zitten: am Fenster sitzen [onr.J. | -, m.: (der) berechnete Ver-such; een - doen naar: 1) zu erreichen (zu greifen) suchen, 2) einen Anschlag (eine Berechnung) macnen über. raam-gordnn. o.: Fenstergardine [vr.], Fenstervorliang [m.; a]; 1-koord o.: 1) (wev.J Schwanzschnur [vr.; ü], 2) Fen-stergardinenschnur [vr.; ü], 3) Schubfen-sterbleischnur Ivr.; ü]; -lood, o.: Schub-fensterblei^rewicht jo.]; -papier, o.: (tech.) Schöpfpapier lo.|. raampje, o.: 1) Rahmchen [o.]; 2) (fig.) FensterclKm [o.]. raam-stok, m.: (wev.) Schwanzknüp-pel [m.]; I -zaag, vr.: Rahmsage [vr.]. raap, vr.: (pik.) Rübe [vr.]; (iron, pop.) Haut [vr.]; op zijne - krijgen: (iron, pop.) Prügel bekommen lonr.j, (ook:) durchge-hcchelt werden [onr.]. raap-akker, m.: Rübenacker [in.; a], RübenTeld [o.]; I -bord, o.: (mtsl.) Hand-brett [o.j;-graan, o.: Raffkorn[o.l;-kalk, vr.: Kalk [m.] zum Berappen; -koek, m.: Rapskuchen |ni.|; -kool, vr.: (pik.) Rüben-kohl [m.]; -land, o.: Rüoenland fo.]; -loof, o.: Rübenkraut [o.]; -olie, vr.: Rüböl [o.], Rübsamenöl |o.l, Rapsöl [o.]; -steelen, m. mrv.: (kkk.) Rübstangel [m. mrv.]. raapster, vr.: Rafterin [vr.]; (fig.) Sammferin [vr.]. raap-vorinig. bv. n.: rübenförmig; 1 -zaad, o.: Rübsanien [m.]. raar, bv. n.: 1) sonderbar, fremd, 2) wunderlich; I -heid, vr.: 1) Sonderbar-keit ivr.j, 2) Wunderlichkeit [vr.]. raas-1gt;ol, m.: 1) Tollkopf [m.; ö], Zie ragebol; 1 -bollen, w. o.: rasen, Skandal machen; -kallen, w. o.: -faseln; -kaller, m.: Faseier [m.]; -kalling. vr.:Faselei [vr.]; -kalster, vr.: Faslerin [vr.]; -kop, m.: Zie -bol; -maandag, m.: Zie koppermaanclag. raat. vr.: (honigraat:) quot;Wabe [vr'], Ho-nigscheibe [vr.]. rabarber, vr.: (pik. en pha.) Rhabar-ber [m.[; - gebruiken: Rhabarber nehmen [onr.] rabat, o.: (korting:) Rabatt [o.]; (tnb. en kim.) Rabatte jvr.J; een oud -: (iron.) eine alte Schachtel; een oud - van een huis: (iron.) eine alte Baraeke; I-rekening, vr.: Rabattrechnung [vr.1; -schaaf, vr.: (tim.) Falzhobel jm.J, ft| Xuthhobel [m.]. rabatteeren, w. b.: (kph.) rabattiren [ie]. gt; rabatten, w. b.: (tim.) mit Kuthen [tl ausfahren [onr.]. rabat-yzer, o.: Rabatteisen [o.l. rabaut, in.: Taugenichts [m.]. ilunds-fott [m.; öj; i rabautenstuk, o.: Hundsföt-terei [vr.]. rabauten. w. o.: Hundsfötterei trei-ben |onr.]. rabauw, vr.: Kurzstielapfel [m.; al. rabbelaar, m.: Schnatterer liu.1. rabbelaarster, vr.: Schnattertasche [vr.1. rabbelary, vr.: Greschnatter [o.l. rabbelen, w. o. en b.: sGhnattern. rabbeling. vr.: Geschnatter lo.]. rabbel-kees, m.: Schnatterer [m.]; I -kous, vr.: Schnattertasche [vr.]; -schrift. |
RABBI.
468
|
o.: Kritzelei [vr.]; -taal, vr.: Kauderwalsch [o.]. rabbi, m.: Rabbi [m.]? Meister [m.J. rabbinaal, bv. n.: rabbinisch. rabbinaat, o.: Rabbinat [o.]. rabbinismus, o.: Rabbinismus [m.J, Rabbinism [m.J. rabbinist, m.: Rabbinist [m.]. rabbijn, m.: Rabbiner [ni.J. rabbynendom, o.: 1) [t] Eabbiner-thum [o.]; 2) Rabbineramt [o.]; 3) Zie rabbininmns. rabbynscli, bv. n.: rabbinisch. rabulist, m.: Rabulist [m.],Rechtsver-dreher [ra.]. rabuliNtery, vr.: Rabulisterei [vr.], Rechtsverdrehung: [vr.]. rad, o.: Rad [o.; a]; het - van avontuur: das Glücksrad; aan iem. een - voor zijne oogren draaien: (spr.) Einem einen blauen Dunst vormachen; het vijfde -, enz.: Zie wiel; gralg: en -: Zie galg:- I bv. n.: rasch, flink; - ter taal (- van tong:): zungenfertigr. rad-beslag:, o.: Radbesehlag: [m.l; I -braken, w. b.: radebrechen [onr.] (ook fig:.), radern; -draaier, ra.: (figr.) Riidels-führer [m.]. rade, (verbogren) z. n. ra.: (1) Rath [m. a]; te - gaan met: zu Rathe grehen [onr.] mit. radeloos, bv. n.: rathlos, desperat; I -heid, vr.: Rathlosigrkeit [vr.J, Desperation [vr.]. rade-maker, ra.: Radraacher [m.|, Radker [in.]. radeer, in Sara.: Radir [ie]... radeeren, w. b.: (i. a. b.) radi-ren [ie]. raden, w. o. en b. :(raadgeven:) rathen [onr.](*); (eene gissing: raaken of uiten; ook: juist -gissen, niet mistasten:) errathen [onr.], rathen (onr.J; - naar: rathen [onr.] nach. rader, m.: Rather [ra.], Errather [m.] raderen, o. rarv.: Rader [o. mrv.J. rader-kan (-kast), vr.: Radkasten [m.]. radertje, o.: Radchen [o.]. radheid, vr.: Raschheit [vr.]; - van tong: Zungenfertigkeit [vr.]. radiant, bv. n.: strahlend. radiatie, vr.: 1) Strahlenglanz [m.j; 2) Durchstreichung [vr.J, (das) Ausstrei-chen. radicaal, bv. n.: (i. a. b.) radikal. I z. n. o.: (schk.) Radikal [o.]; (fig.) Bereeh-tigung [vr.J, [s] Befugniss [o.l, Fahigkeit [vr.J. I -, ra.: (stk.) Radikal [m.J. radicalismns, o.: Radikalismus [m.J, Radikalisra |m.J. radius, ra.: (Lat.) Radius [ra.; -dien], Strahl [ra.]. radix, vr.: (Lat.) Radix [vr.: -dices], Wurzel [vr.]. radja, ra-: (in Indië) Radscha [ra.], radje, o.: Radchen [o.J. radoteeren, w. o.: radotiren [iej. rad vorm ijjf. bv. n.: radförmig. radys, vr.: Radies [m.J; eene -; ein Kadieschen [o.J; I -bed, o.: Radiesbeet |o.]; -zaad, o.: Radiessamen [m.J. raf, vr.: Raff fra.]. rafale, vr.: Rafale [vr.J, quot;Windstoss lm.; öj. |
rafel, vr.: Faser [vr.J, Zaser [vr.]. rafelachtig:, bv. n.: faserig, zaserig-I -heid, vr.: faserige (zaserige) Beschaffen-heit [vr.J. rafeldraad, ra.: Faser [ra.J, (der) ab-grefaserte Faden [a en aj. rafelen, w. b.: abfasern, ausfasern. I w. o.: fasern, zasern. rafelig, bv. n.: faserig, zaserig; l-heid,, vr.: Zie rafelachtiffbeid. rafelinür, vr.: 1) (das) Fasern, (das) Abfasern, (das) Ausfasern; 2) (das) Abge-faserte, (das) Ausgefaserte. rafelzyde, vr.: abgefaserte Seide [vr.J. raffelen, w. b.: Zie rabbelen en roffelen. ralfinade, vr.: 1) Raffinade [vr.J, Lau-terung [vr.J des Zuckers; 2) Raffinade [vr.!,. (der) raffinirte [ie] Hutzucker. raftlnadery, vr.: Raffinaderie [vr.J. raftinadenr, ra.: Raffinadeur [ra.J, Zuc-kersieder [ra.J. raflineeren, w. b.: raffiniren[iel; i geraffineerd, v. dw. en bv. n.: raffinirt liel; (ook fig.). rag, o.: Spinnengewebe [o.J, Spinnwebe [vr.]. rage, vr. (Fr., spreek uit: raazj): [tj quot;Vvuth [vr.J. ragebol, ra. Wandbesen [m.|. ragen, w. b.: mit dem Wandbesen tegen. ragfijn, bv. n. (zoo fijn als rag): spinn-webféin. ragout, o.: (kkk.) Ragout [o.J. rail, vr.: Schiene [vr.J,Eisenbahnschiene [vr.l; van de -s loopen: von den Schienen abkomraen [onr.]. railleeren, w. o.: scherzen. I -, w. b.; 1) sich lustig machen über, verspotten; 2) zum Besten haben. raillerie, vr.: 1) Scherz [m.J, Spass lm.; al; 2) Spott [m.J, Spöttelei [vr.J. raisonnabel, bv. n.: vernünftig. raisonnement, o.: Raisonnement [o.J; uit -: aus Vernunftgründen. raisonneur, ra.: quot;Widerbeller [m.J. rak, o.: (i. a. b.) Rack [o.J. rakel, ra. (rakelstok, ra.; rakelijzer, o.): 1) Schürhaken [ra.J, Schürstock [m.; öj, Schüreisen [o.J; 2) Rührhaken [m.J. rakelings, bw.: fast berührend, hart an; de kog(ïï ging - langs raijn hoofd: die Kugel streifte rair den Kopf, die Kugel ging hart an raeineni Kopf vorüber. raken, w. b.: (treffen:) treffen [onr.J^ (aanraken:) berühren, rühren an ; (aangaan :) angehen [onr.J, betreffen [onr.J. I w. o.: (geraken:) [tj gerathen [onr.]. raket, o.: (kaatsnet:) Racket [o.J, Rac-kett [o.J. I -, vr.: (vuurwerk:) Rakete [vr.J, Rackete [vr.J; (pik.) Rauke [vr.J;. 1 -bal ra.: Federball [ra.J; -knal, ra. Racketenknall [m.J; -slag, ra.: Racket-tenschlag [ra.; aj; -spel, o.: Ballspiel [o.J. rakette, vr.: (pik.) Rauke [vr.J^ I -kruid, o.: Rauke [vr.J. raketten, w. o.: Ball schlagen. [onr.J. raket-vuur, o.: Racketenfeuer [o.]. rakiug, vr.: (das) Treffen. |
Overal ItJ.
RAPPORT.
RAKJE
469
|
rakje, o.: een - in den wind: (figr.) -uin kleines Hinderniss [s]; bij het minste - dat er in den wind komt: (ng:.) bei dem kleinsten dazwischen kommenden Hinderniss fs]. rakke-kloot, m.: (zeew.) Rackklote tvr.]. rakken, w. b.: (grem.) reinigen. I w. o.: sich abarbeiten. rakker, m.: Racker Lm.J, Rackerhund lm.1. rakke-talie, vr.: Racktalje [vr.1; I -touw, o.: Racktau [o.]; -tros, m.: Rack-tross [vr.]. ralle, vr.: Raffel Ivr.l; (vog.) Ralle (vr.]. rallen, w. o.: raffeln. ram, m.: (drk.) Widder [m.], Sehafbock lm.; ö]; (str.) widder [m.]; (hist.-mil.) Widder [m.], Mauerbrecher [m.], Sturm-bock lm.; o]; (tech.) Ramme [vr.], Ramm-block [m.; ö], Rammklotz lm.; ö]. ramen, w. b.: berechnen, anschlagen .[onr.]. ramenas, vr.: (pik.) Rettig [in.], Rettich [m.]. ramiftcatie, vr.: Ramifikation [vr.], Verzweigung [vr.]. raming:, vr.: Berechnung [vr.], An-schlag [ra.; a]. rammei, vr.: Sturmbock [m.; ö], Mauerbrecher [m.]. rammeien, w. b.: zertrümmern. rammel, m. en vr.: 1) (gein.) Raffel [vr.]. Maul [o.; a]; 2) Plappermaul [o.; a], Klatscher [m.J, Klatscherm [vr.], Klatsch-büchse [vr.]. rammelaar, m.: 1) (drk.) Rammler [m.], Mannchen [o.]; 2) Rassel [vr.J, Kinderrassel [vr.]; 3) Zie no. 2) rammel. rammel-appel, m.: Schlotterapfel tm.; a]. rammelen, w. o.: (drk.) rararaeln; (fig.) rasseln. I -, w. b. en o.: raffeln schnattern, plappern. rammeling:, vr.: 1) (das) Rammeln; 2) Gerassel [o.J, (das) Rasseln; 3) (das) Raffeln, (das) Schnattern; 4) (pop.) Tracht [vr.] Schlage, (ook:) Maulscnelle Ivr.]. , rammel-kast, vr.: Rumpelkasten tm.], Rurapelkutsche [vr.]; -kees, ra.: Plapperraaul [o.]; -kous, vr.: Klatschbüchse '[vr.]. ramp, vr.: ünglück io.], Kalamitat Ivr.]. ram-paarcl, o.: (zeew.) Rollpferd [o.]. ramp-spoeil. ra.: Unglück lo.];| -spoe-dig, bv. n.: unglücklicn; -zalig, bv. n.: unglückselig, elend; -zaligheid, vr.: Elend 'to.]. rams-hoofcl. o. (-kop, in.): Widder-kopf [ra.; ö]; 1-hoorn, m.: Widderhorn [o.: ö]; -vacht, vr.: Widderfell [o.]. rancune, vr.: Groll [m.J. rand, ra.: Rand [m.; a]; (aan schoenen en laarzen:) Rahmen [m.|. randen, w. b.: randeln, randern. rand-glosse, vr.: Randglosse [vr.], Randbemerkung [vr.]; 1 -harig, bv. n.: wimi)erig; -lijst, vr.: Randleiste [vr.]; -schrift, o.: Randschrift [vr.]; -steen, ra.: ilandstein [ra.], (fig.) Grenzstein [ra.]; -tee-kening, vr.: Randbemerkung [vr.]; -wijze, bw.: randweise. |
rangeeren, w. b.: rangiren [ie], rang-getal, o.: Ordnungszahl Ivr.]; I -lijst, vr.: Rangliste [vr.]; -orde, vr.: Rangordnung [vr.]; -regeling, vr.: (van de schuldeischers:) Prioritatsordnung [vr.]; -schikken, w. b.: ordnen; -schikkend, bv. n.: ordnend (-schikkend telwoord, o.: Ordnungszahl [vr.1); -schikking, vr.: 1) (das) Ordnen, Rangordnung [vr.], 2) Zie -regeling; -zucht, vr.: Rangsucht [vr.]; -zuchtig,^. n.: rangsüchtig. rank, ra.: (pik.) Ranke [vr.]. I -, bv. n.: rank, schlank; 1 -heid, vr.: Rankheit [vr.], Schlankheit [vr.]. ranken, w. o.: (pik.) Ranken treiben [onr.], ranken. rankig, bv. n.: rankig; | -heid, vr.: rankige Beschaffenheit [vr.]. rankje, o.: Rankchen [o.]. rankvormig, bv. n.: rankförmig. ranonkel, vr.: (pik.) Ranunkel [vr.]; I -bed, o.: (tnb.) Ranunkelbeet [o.]; -bol, ra.: Ranunkelzwiebel [vr.]; -stengel (-steel), ra.: Ranunkelstengel [ra.]. rans, bv. n.: ranzig; 1 -achtig, bv. n.: etwas ranzig. ransel, ra.: Ranzen [m.], Ranzel [ra.], Tornister [ra.]; (fig.) Ranzen jra.], Wanst [ra.; a], Bauch [ra.; a]; (ookO Ranzen 1 ra.], Rücken [ra.], Buckcl [ra.], Haut [vr.; aj; (ook:) Prügel [ra.] (- krijgen: Prügel be-koramen [onr.]). ranselen, w. b.: prügeln. ranseltje, o.: Ranzchen [o.], Ranzel-chen [o.]. ransheid. vr.: Ranzigkeit [vr.], ranzige Beschaffenheit [vr.]. ransig, bv. n.: ranzig; 1 -heid, vr.: Ranzigkeit [vr.]. rans-nil, ra.: (vog.) Ranzeule [vr.1, Schleiereule [vr.J. rantsoen, o.: J) Ranzion [vr.], Löse-geld [o.]; 2) Ration [vr.]. rantsoeneeren. w. b.: 1) Losegeld fordern; 2) loskaufen. rantsoenhout. o.:(zeew.) Ransomholz [o.; öj. rantsoentje, o.: kleine Ration [vr.]. Irap. bv. n.: flink, gewandt; I -heid, vr.: Flinkneit [vr.1, Gewandtheit [vr.]. Irap, vr.: Kratze [vr.], Raude [vr.]; Jan -: Zie tfan. rapalje. o.: Gesindel Iq.J, Pöbel [ra.J. rapee, vr.: (der)unverraischte Schnupf-tabak. rapen. w. b.: raffen; (fig.) sarameln. rapier, o.: (srra.) Rappier [o.]. raponsje, o.: Rapunzel [ra.], Rapünz-chen [o.]. rappel, o.: Zurückberufung [vr.]. rappeléeren, w. b.: zurückberufen; 2) crinnern; iemand -: Einen an etwas erinnern. 1 - (zich), w. w.: sich [2] crinnern; dat rappeleer ik mij niet: ich erinnere raich dessen nicht. rapperig (rappig), bv. n.: kratzig, raudig; 1 -heid, vr.: kratzige (raudige) Beschaffenheit [vr.]. rapport, o.: 1) Bericht [ra.]; (fig.) Bescheid [ra.], Antwort [vr.]; - doen (- maken) van: Bericht erstattcn über; op -wachten; auf Antwort warten; 2) Bezie- |
RAPPORTEEREN.
REAGEER-BUIS.
470
|
hung- [vr.]; in - staan met: in Beziehung stehen [tfiir.) mit. rapporteeren, w. b. en o.: rappor-tiren [ie], Bericht erstatten (über). rapporteur, m.: Rapporteur lm.), Be-richterstatter [m.1. raps, tsw.: rapps. rapsodie, vr.: Zie rhapsodie. rapunsel (rapuntsel): Zie raponsje, rarekielc, m.: Guekkasten [m.1. rarigheid, vr.: 1) Sonderbarkoit [vr.]; 2) Wunderliehkeit [vr.]. rariteit, vr.: Raritat Ivr.J. rariteiten, m.: Raritaten [vr. mrvl; 1 -kamer, vr.: Raritatenkabinet [o.], Rari-tatensammlungr [vr.]; -kast vr.: Rantaten-schrank [in.; ii]. !ras, bw.: Zie rasseheiyk. Iras, vr.: (fam.) Verlegenheit [vr.]; in do - zitten: in Verlegenheit sein. I -, o.: (soort:) Race [vr.j; (wollen stof:) Rasch [m.|; (draaikolk:) Strudel [m.]. rasch, bv. n.: rasch (Zie rassehe); I -heid, vr.: Raschbeit [vr.]. rasp, vr.: Raspel [vr.]; (hik.) Beinfeilo [vr.]. raspen, w. b.: raspeln. rasper, m.: Raspler [m.]. rasp-hnis, o.: Raspelhaus [o.; a] (zoo vriendelijk als de deur van het -huis: spr.: zurückstossend). rasping, vr.: (das) Raspeln. rasp- vul, vr.: Riffélfeile [vr.]; I -zaag, vr.: Doppelsagre [vr.], Rimpler [m.]. rassehe, (verbogen) bv. n.: rasche, schnelle; met - schreden: mit schnellen Schritten. rasseheiyk, bw.: rasch, schnell. raster, m.: Latte [vr.]; I -werk, o.: Lattenzaun [m.; al. rastraal, o.: Rastral [o.]. rastreeren, w. b.: mit Notenlinien versehen [onr.J. rat, vr.: (drk.) Ratte [vr.], Ratze [vr.]. Zie rot en ratte. ratafia, vr.: Ratafia [in.], ratatouille, vr.: (mil.) Mittagsessen [o.]; (fig. fam.) Mischmasch [m.]; de gansche -: (fig. fam.) der ganze Mischmasch, die ganze Geschichte. ratel, vr.: Rassel [vr.]; (fig. pop.) Raffel [vr.]; (pik.) Klapperkraut [o.]. ratelaar, m.: 1) Rassier [m.]; (fig. fam.) Schwatzer [m.], Klatscher [m.], Scnnatterer lm.]; 2) (pik.) Zitterpappel [vr.], Espe[vr.], Espenbaum [m.; a]; 3) (vog.)Naehtschwal-be [vr.]. ratelaarster, vr.: Rasslerin [vr.]; (fig*, fam.) Plaudertasche [vr.], Schwatzerin [vr.]. Raffel [vr.]. ratelen, w. o.: rasseln; (fig. fam.) raffeln, klatschen, schwatzen, schnattern. ratelier, o. (spreek uit: ratel-jee): 1) Gewehrrecke [vr.]; 2) Gebiss [o.]. rat el-kous, vr.: Plappermaul [o.; a], Klatschbüchse [vr.], Klatscherin [vr.J; I -man, m.: Nachtwachter [m.]; -mond, m.: Plappermaul [o.; a]; -slag, m.: (der) rasselnde Schlag [a]; -slang, vr.: (drk.) Klapperschlange [vr.]; -wacht, vr.: Zie -man. ratificatie, vr.: Ratifikation [vr.], Bestatigrung [vr.]. ratificeeren, w. b.: ratificiren [ie], bestatigen. |
ratineeren, w. b.: ratiniren [ie], rationaal, bv. n.: (wsk.) rational; I -getal, o.: Rationalzahl [vr.]. rationalismus, o.: Rationalismus [m.|, Rationalism [m.1, Vernunftglaube lm.]. rationalist, m.: Rationalist [m.]. rationalistisch, bv. n.: rationalistisch. rationeel, bv. n.: rationell, vernunft- gemass. ratje, o.: (drk.) Ratzchen [o.]. ratjetoe, v.: (pop.) Zie ratatouille. ratten, vr. mrv.: (drk.) Ratten [vr.mrv.]. Ratzen (vr. mrv.]; I -kruit, o.: (pha.) Ar-senik [m.]; -sprenkel, m.: Rattenklemme [vr.]. ratte-staart, m.: I) Rattenschwanz [m.; a], 2) Flaschenbürste [vr.], Kannen-bürste [vr.]; -vel, o.: Rattentell [o.|. ratyn, o.: Ratin [m.]. ratynen, bv. n.: ratinen, von Ratin. rauw, bv. n.: (ongekookt:) roh; (ontveld:) rauh; (van de stem:) rauh.. heiser. rauwachtigr, bv. n.: 1) wie rohv 2) etwas rauh; 1 -heid, vr.: 1) (das) etwas Rohe, 2) (das) etwas Rauhe. rauwheid, vr.: 1) Rohheit [vr.], 2) Rauhheit [vr.], Rauhigkeit [vr.]. rauAvigheid, vr.: Zie rauwheid, ravage, vr.: Verwüstung [vr.]. rave-bek, m. (i. a. b.) Uabenschnabel [m.; al. raveiyn, o.: (vest.) Ravelin [o.]. raven, vr. mrv.: (vog.) Raben [m. mrv.]; steien als de -: (spr.) stehlen [onr.] wie ein Rabe; I -aard, m.: Rabenart [vr.l;. -aas. o.: Rabenaas [o.]; -kok, m.: (iron.) Koen [m.; ö] für die Raben, Henker [m.|, Scharfrichter [m.]; -kost, m.: Rabenfutter lo.]. rave-veder (-veer), vr.: Rabenfeder [vr.]; I-voet, m.: (pik.) Krahenfuss [m.]. i-avotster, vr.: Range [vr.]. ravotten, w. o.: rangen, sich herum-treiben [onr.J, sich herumtummeln, sich herumbalgen. ravotter, m.: Range [in.]. ravyn, o.: 1) Hohhveg [m.J; 2) Sehlucht [vr.J. , raygras, o.: (pik.) Raygras [o.J. rayon, m.: Strahl [m.J. I -, o.: Rayon, [m.], Umkreis [m.J. i*ayonnant, bv. n.: strahlend. rayonneeren, w. o.: strahlen. razeeren, w. b.: (scheren:) rasiren [ie], barbieren; 2) (slechten:) rasiren [ie], schleifen [reg.J; gerazeerde vestingwerken: geschleifte Festungswerke [o. mrv.J. razen, w. o.: rasen, toben; (van kokend water:) singen [onr.J. razend, bv. n.: rasend. razende, m.: (der, die) Rasende. razerny, vr.: Raserei [vr.J;(fig.) Wahn-sinn [m.J. razyn, vr.: Zie rozyn. reaal, m.: (mtw.) ReaJ [m.J. reactie, vr.: Reaktion [vr.l; de partij der -: (stk.) die Rückschrittspartei. reactionair, bv. n.: reaktionar^ rück-schrittlich. I -, z. n. in.: Reaktionar [m.J, RückscJirittler [m.J. reageer-buis, vr.: (schk.) [iej Reagir-röhre [vr.J |
REAGEEREN.
RECTORAAT.
471
|
reageeren, w. o.: [ie] reagiren (- op: auf). reageer-micldel, o.: (schk.) Reagens (o.; -gentien]; I -papier, o.: [ie) Reagirpa-pier lo.]. . reagens, o.; Reagens [o.; -gentien]. realisatie, vr: Realisation [vr.], [ie] Realisirung [vr.]. . . realiseeren, w. b.: (ie) realisiren (1. zu Geld maehen; 2. verwirklichen). real ismus, o.: Realismus[m.], Realism lm.]. realist, m.: Realist [m.]. realistisch, bv. n.: realistisch, realiteit, vr.: 1) Realitat [vr.], quot;Wirk-lichkeit [vr.]; 2) Zie degeiyklieid. rebel, m.: Rebell [m.J, Empörer [m.1. rebelleeren, w. o.: rebelliren [ie], sich empören. rebellie, vr.: Rebellie [vr.], Empö-rung [vr.]. rebellig (rebelsch), bv. n.: rebellisch; I -heid, vr.: (das) rebellische Benehmen. rebus., m.: Rebus [m.], [t] Bilderrath-sel [o.]. rebutant, bv. n.; zurüekstossend. rebuteereii, w. b.: zurüekstossen [onr.]. . . recapitulatie, vr.: Rekapitulation [vr.], kurze Wiederholung [vr.], übersieht-liche Zusammenfassung [vr.]. reeapituleeren, w. b.: rekapituliren [ie|, übersichtlieh zusammenfassen, kurz wiederholen. recenseeren, w. b.: recensiren [ie], kritisch beurtheilen [t]. recensent, m.: Recensent [m.], Kri-tiker [m.1. recensie, vr.: Recension [vr.], Kritik [vr.]. recent, bv. n.: frisch, neu. I -, bw.: neulich. recenis, vr.: Recepisse [vr.], Em-pfangscnein [m.]. recept, o.: Recept [o.], Vorschrift [vr.]. recepteeren, w. o.: receptiren [ie], recepteer-kunst, vr.: [ie] Receptir-kunst [vr.], Arzeneibereitungskunst [vr.]. receptie, vr.: Reception [vr.], Em-pfang Im.j. receptuur, vr.: Zie recepteer-kunst. reces, o.: (i. a. b.) Recess [m.]; op -uiteengaan: die Sitzung vertagen. recette, vr.: Einnahme [vr.]. recherche, vr.: 1) Ausspürung [vr.]; 2) Zollwesen [o.]. rechercheur, m.: Ausspürer lm.], recherche-vaartuig, o.: Zollschiff [o.]. Irecht, bv. n.: 1) recht; 2) gerade; ' toe - aan: geradezu. Irecht, o.: Recht [o.]. recht-bank, vr.: 1) frcht.) Tribunal [o.] (voor de -bank: vor Gericht), 2) (in keukens:) Anrichttisch [m.]; I -dag, m.: Gerichtstag [m.]. rechten, w. b.: richten. I -, w. o.: rechten. rechtens, bw.: rechtens. Irechter, m.: Richter [m.]; I -stoel, m.: Richterstuhl jm.]. Irechter...., bv. n.: recht, rechteriyk, bv. n.: richterlich. |
recht-geaard, bv. n.: rechtschaffen; |-geloovig, bv. n.: reehtglaubig, orthodox; -geloovigheid, vr.: Rechtglaubigkeit [vr.j. Orthodoxie [vr.|. rechtheid, vr.: Geradheit [vr.]. recht-hoek, m.: (wsk.) Rechteck [o.]; I -hoekig, bv. n.: rechtwinklig; -lijnig, bv. n.: gradlinig; -matig, bv. n.: rechtmas-sig; -matigheid, vr.: Rechtmassigkeit [vr.I; -op, bw.: aufrecht. rechts, bw.: rechts; I -af, bw.: rechtsab; -om, bw.: rechtsum (-om keer maken: rechtsumkehrt machen). rechts-ban, m.: Gerichtsbezirk [m.]; I-bedeeling, vr.: Gerichtsverwaltung [vr.]; -begrip, o.: Reehtsbegriff [m.]. rechtsch, bv. n.: recht, rechtschapen, bv. n.: rechtschaffen; I -heid, vr.: Rechtschatfenheit [vr.j. rechts-dwang, m.: Gerichtszwang jm.]; 1-gebied, o.: 1) Gerichtsbezirk lm.], 2) Gerichtsbarkeit [vr.]; -geding, o.: Rechtsstreit [m.1, Prozess [m.]; -geldig, bv. n.: rechtsgültig; -geldigheid, vr.: Reehtsgültlgkeit [vr.]; -geleerd, bv. n.: rechtsgelehrt; -geleerde, m.: Rechtsge-lehrte [m.], Jurist [m.]; -geleerdheid, vr.: Rechtsgelehrtheit [vr.];-gevoel,o.:Reehts-gefühl [o.]; -macht, vr.: 1) richterliche Ge-walt [vr.j, 2) Gerichtsbarkeit [vr.]; -middel, o.: Rechtsmittel lo.]; -persoonlijkheid, vr.: Is] Befugniss [o.] zum gerichtli-chen Verfahren; -pleging, vr.: Rechts-pflege [vr.]. recht-spraak, vr.: 1) Rechtslehre lvr.1; 2) Rechtsspruch [m.; ü]. rechts-taal, vr.: Rechtssprache [vr.]; Ivan -wege, bw.: von Rechtswegen; -weigering vr.: Rcchtsverweigerung [vr.]. recht-uit, bw : gradaus, (fig.) geradezu; Jantje -uit: Zie Jan. recipiëeren, w. b.: 1) empfangen [onr.], bewirthen [t]; 2) aufnehmen [onr.]. recipiënt, m.: (schk.) Recipient lm.|. reciprociteit, vr.: Reciprocitat [vr.], Gegenseitigkcit [vr.]. recitatief, o.: (muz.) Recitatiy [o.]. reciteeren, w. b.: recitiren [ie], hersagen. reclame, vr.: Reklame [vr.]. reclameeren, w. b.: reklamiren [ie], recognitie, vr.: Rekognition [vr.|. recoiniiiandabel, bv. n.: empfeh-lenswerth [t]. . reconiniandatie, vr.: Empfehlung reconimandeeren, w. b.: empfehlen [onr.l. reconvalescent, bv. n.: rekonvales-cent, in der Genesung begriffen. I -, m. en vr.: Rekonvalescent lm.], Rekonvalescen-tin [vr.]. reconventie, vr.: Rekonvention [vr.]. recruteeren, w. b.: rekrutiren lie], recruteering, vr.: [ie] Rekrutirung [vr.]. recruut. m.: Rekrut [m.]. rectificatie, vr.: (i. a. b.) Rektifika-tion [vr.]. rectiliceeren. w. b.: (i. a. b.) rektifi-ciren [ie]. rector, m.: Rektor [m.]. rectoraal, bv. n.: rektoral; rectorale waardigheid: Rektorwürde [vr.1. rectoraat, o.: Rektorat lo.]. |
REFERAAT.
REgü.
472
|
re^u, o.: Empfangschein [m.]. recueil, o.: Sammlung Ivr.]. red, in Sam. I -middel, o.: Rettungs-mittel [o.l. redacteur, m.: Redakteur [m.]. redactie, vr.: Redaktion [vr.]. reddeloos, bv. n.: rettungslos; I-heid, vr.: Rettungslosigkeit [vr.]. redden, w. b.: retten; (fig.) helfen |onr.]. I - (zich), w. w.: sich retten, (fig.) sich helfen [onr.J. redder, m.: Retter [m.], Erretter [m.1. redderaar, in.: 1) Aufraumer [in.]; 2) Ordner [m.]. redde raarste r, vr.: 1) Autraumerin Ivr.j; 2) Ordnerin [vr.]. redderen, w. b.: aufraumen, ordnen; (zeew.) reddern; (fig.) in Ordnung brin-gen [onr.]. redding, vr.: Ri'ttung [vr.], Errettung [vr.]; I -boot, vr.: Rettungsboot [o.; oo en ö]; -maatschappij, vr.: Rettungsverein [in.]; -toestel, m.: Rettungsapparat [in.]. rede, vr.: 1) Rede [vr.]; iemand in de - vallen: Einem in die Rede (Einem ins Wort) fallen [onr.]; eene - voor de vuist houden: eine Rede aus dem Stegreif halten [onr.l; 2) Vernunft [vr.]; met - begaafd: mit Vernunft begabt; naar - luisteren: Vernunft annehmen [onr.]; dat ligt in de -: (spr.) das versteht sich vonselbst; 1 -deel, o.: (tik.) [t] Redetheil [m.1; -kavelen, w. o.: sprechen [onr.], diskuriren [ie]; -kaveling, vr.: Unterredung [vr.];-kunde (-kunst), vr.: Redekunst [vr.], Rhetorik [vr.]; -kundig (-kunstig), bv. n.: rheto-risch; -kunstenaar, m.: Redekünstler [m.], Rhetoriker [m.1. redeloos, bv. n.: vernunftlos, unvcr-nünftig, vernunftwidrig; I -heid, vr.: Ver-nunftlosigkeit [vr.], Unvernuft [vr.], Ver-nunftwidrigkeit [vt.]. redelik, bv. n.: I)(met rede begaafd:) vernünftig; 2) (bi[lijk:) billig; 3) (tamc;-lijk:) ziemlich gut; I -heid, vr.: 1) Ver-nünftigkeit [vr.], 2) Billigkeit [vr.]. redeiyker-wi|s (-wijze), bw.: 1) ver-nünftiger Weise; 2) biiliger VVeise. reden, vr.: 1) Ursache [vr.]; 2) Grund [m.; ü], Beweggrund [m.; ü], Motiv [o.l; met -en omkleed: motivirt [ie]; om -: weil; om welke -: aus welchem Grund; 3) (wsk.) Proportion [vr.]; | -gevend, bv, n.: kausal (-gevend voegwoord: Kausal-konjunktion [vr.]). redenaar, m.: Redner [m.]. redenaars-gaaf (-gave), vr.: Redncr-gabe [vr.] Rednertalent [o.|; I-gestoelte, o.: Rednerstuhl [m.]; -plat, o.: Tribune [vr.]; -talent, o.: Zie -gaaf. redenaarster, vr.: Rednerin Ivr.]. redeneerder, m.: 1) Plauderer [m.]; 2) (fig.) Denker [m.]; 3) (iron.) Schwatzer I m.J. redeneeren, w. o.: sprechen [onr.l, reden; (inz.) vernünftig reden; (iron.) viel Redens machen; (fig. fain.) plaudern, schwatzen. redeneering, vr.: 1) Reden Ivr. mrv.]; 2) Folgerung jvr.j. redeneer-kunde, vr.: Logik [vr.], Vernunftlehre [vr.], Denklehre [vr.]; I -kundig, bv. n.: logisch;/kundige, m.:Logiker [m.]; -trant, m. (-wijze, vr.): Beweisfüh-rung [vr.], Argumentation [vr.]. |
redeneerster, vr.: (iron.) Schwatze-rm [vr.]. redenswil (met „omquot;), bw.: weil. rede-ryk, bv. n.: redselig: | -rijker, m.: Kunstredner [m.] (-rijkersfcamer, vr.: Kunstrednerverein [m.1, Kunstrednerge-sellschaft [vr.]); -rijkheid, vr.: Redselig-keit [vr.]; -twist, m.: Wortstreit [m.]; -twisten, w. o.: disputiren [ie];-voerder, m.: Redner [m.]; -voeren, w. o.: eine Rede halten [onr.l; -voering, vr.: Rede [vr.]; -wisselen, w. o.: sich besprechen I onr. 1 (-over: über); -wisseling, vr.: ünterhaltung [vr.]. redigeeren, w. b.: redigiren [ie], redoute, vr.: (vest.) Redoute [vr.], Schreckschanze jvr.]. redres, o.: Wiedergutmachung [vr.]. redresseeren, w. b.: wieder gut-machen. I - (zich), w. w.: 1) sich erholen; 2) wieder ins Gleis kommen [onr.], wieder in Ordnung kommen [onr.]. redster, vr.: Retterin [vr.]. reduceeren, w. b.: reduciren [ie], reductie, vr.: Reduktion [vr.J, [ie] Reducirung [vr.]. Iree, bv. n.: ftink; I -heid, vr.: Flink-heit [vr.]. Iree, vr.: 1) Zie reede; 2) (drk.) Reh lo.l; I -bok, in.: Rehbock [in.; ö]; -bout, m.: Rehziemer [m.] (gebraden -bout:Reh-braten [m.]). reede, vr.: Rhede [vr.], Reede [vr.]; op de -: aut' der Reede; ter - van Batavia: auf der Reede Batavia's. reeden, w. b.: fertig kriegen; een schip -: ein Schift' ausrüsten. reeder, m.: Rheder [m.], Reeder [m.], Schiffseigner [m.|. reederü, vr.: Rhederei [vr.], Reederei [vr.]; I -maatschappij, vr.; Rhedereige-sellschaft [vr.]. reeds, bw.: bereits, schon. reëel, bv. n.: reell. reef, o.: (zeew.) Reff [o.]; I -banden, m. mrv.: Reffbander [o. mrv.]; -gaten, o. mrv.; Refflöcher [o. mrv.]; -talie,vr.:Relftal je [br.]. ree-geit, vr.: Rehgeiss [vr.], Rehziege [vr.]; -kalf, o.: Rehkaib [o.: aj. reeks, vr.; (i. a. b.) Reihe [vr.]. reep, m.; (zeew.) Rt^ep [o.], Seil [o.], Tau [o.]; (fig.) Streif [m.], Streifen [m.J. ree-schaaf, vr.: (tim.) Schrubbhobel [m.]. reet, vr.; 1) (spleet:) Ritz [m.j, Spalt [in.], Schlitz jm.l, liitze [vr.1, Spalte jvr.]; 2) Zie root; 3) Hanfbreche [vr.]. reeuw, o.: Todesschweiss [m.];l-plek, vr.; Leichenfleck [m.1; -roof, m.: (der) an einer Leiche begangene Raub; -zweet, o.; Todesschweiss [m.]. reeuwen, w. b.: (een lijk: eine Leiche) ins Leichenkle^l hullen. reeuwer, m.: Leichenwarter [m.]. reeuwster, vr.; Leichenwarterin [vr.| Leichenfrau [vr.]. reeuwscli, bv. n.: einen Leichenge-ruch an sich habend. ree-vleesch, o.: Rehfleisch [©.^gebraden -vleesch; Rehbraten [m.]. refactie, vr.: Schadenersatz [ra.], refectorium, o.: Refektorium [o.; -rien], Speisesaal jm.; -sale]. referaat, o.: Referat [o.]. |
REGLEMENTEEREN.
REFEREEREN.
473
|
refereeren, w. b.: referiren [ie]. 1 -(zich), w. w.: sich bcziehen [onr.1 (-aan: «uf). referein, o.: Zie refrein, referendaris, m.: Referendar [m.l. referent, m.: Referent [m.], Bericht-crstatter [m.J. referte, vr.; Beziehungr [vr.]; onder - aan: mit Beziehung: aut'. refleeteeren, w. b.: reflektiren lie]. 1 w. o.: [ie] reflektiren (- op: auf). reflectie, vr.: (i. a. b.) Reflektion [vr.]. reflektor, m.: Keflektor [m.]. Reformatie, vr.: (kkl.-hist.) Reformation [vr.]. reformator, m.: Reformator |m.]. reforme, vr.: Reform [vr.]. reformeeren, w. b.: retórmiren [ie], refractie, vr.: Refraktion [vr.], Strah-lenbreehung [vr.]. refractor, m.: Refraktor [m.]. refrein, o.: Refrain [m.]. réfugié, m.: (kkl.-hist.) (der) aus Frankreich geflüehtete Kalvinist. refuseeren, w. b.: abschlagen [onr.], verweigrern. I -, w. o.: sich weig-ernt-te...: zu ...). refutatie, vr.: Refutation [vr.], Wi-derlegung1 [vr.]. refuteeren, w. b.: refutiren [ie], wi-derlegren. refuus, o.: abschlagrigre Antwort [vr.], Weigrerung- [vr.]. Iregaal, bv. n.: königrlich. {regaal, o.: 1) Regral [o.], Hoheits-recht |o.]; 2) (in org-els:) Regral |o.|. regaleeren, w. b.: regraliren [ie], be-wirthen [t]. regard, o.: Rücksicht [vr.]slaan op: berücksichtig'en. regardeeren, w. b.: 1) berücksichti-gen; 2) betreffen lonr.]. regatta, vr.: Wettfahrt [vr.] auf dem quot;Wasser. regeerder, m.: Herrscher [ra.], Re-grent [m.]. regeeren, w. b.: regieren. I -, w. o.: regieren; (fig.) herrschen. regeering, vr.: Regierung [vr.]. regeeringloo.s, bv. n.: regierungs-los; I -heid, vr.: Regierungslosigkeit [vr.]. regeerings, in Sam.: Regierungs.... regeer-kunst. vr.: Regierungskunst [vr.]; I-zucht, vr.:nerrschsucht |vr.];-zuchtig, bv. n.: herrschsüchtig. regel. m.: 1) Regel [vr.]; er is geen -zonder uitzondering: (spr.) es giebt keine Regel ohne Ausnahme; eenen (- stellen: cine Regel aufstellen; eenen - toepassen: eine Regel anwenden [onr.]; de - van drieën: (rek.) die Regel de Tri, die Regel des Dreisatzes; 2) (rij letters of woorden:) Zeile [vr ]; 3) -s, ra. rnrv.: (gnk.) Regeln [vr. mrv.j, Menstruation [vr. enk.]. regelaar, m.: Anordner [ra.]; (in uurwerken:) Regler [ra.1, Unruhe Ivr.]. regelaarster, vr.: Anordnerin [vr.]. regeldraads, bw.: schnurstracks, schnurgerade. regelen, w. b.: regeln, reguliren [ie], ordnen. regeling, vr.: [ie] Regulirung [vr.], Anordnung jvr.]. regelingen, vr. mrv.: (zeew.) Regelingen [m. mrv.]. |
regelloos, bv. n.: regellos; I -hoid, vr.: Kegellosigkeit [vr.]. regel-maat, vr.: Regelmassigkeit[vr.1; I -matig, bv. n.: re§relmassig; -matigheid, vr.: Regelmassigkeit [vr.]; -recht, bv, n.: schnurgerade (als bw. ook : schnurstracks). regen, ra.: Regen [ra.]; gouden-:(pik.) Ringelblume [vr.], Dotterbïume [vr.], (als vuurwerk:) Goldregen [m.]; na - komt zonneschijn: (spr.) nach Régen komrat Sonnenschein; uit den - in den drop komen: (spr.) aus dem Regen unter die Traufe kommen [onr.], aus der Charybdis in die Scylla fallen [onr.]. regenachtig, bv. n.: regnicht, reg-nerisch; I -heid, vr.: (das) Regnerische. regen-bak, ra.: Cisterne [vr.]; I-beek, vr.: Regenbach [ra.; a], Giessbach [ra.; a]; -boog, m.: Regenbogen [m.; o en ö] (-boog-visch, m.: Regenbogennscn [ra.]; -boog-vlies, o.: ontl.: Regenbogenhaut [vr.]); -bui, vr.: Regenschauer [ra.], Regenguss [ra.; üj; -dop, ra.: (art.) Regendeckel [in.], regenen, w. onpers. en fig. w. o.: regnen. regeneratie, vr.: Regeneration [vr.], Wiedererzeugung [vr.]. regenereeren, w. b.: regeneriren [ie], wieder erzeugen. regen-fluiter, ra.: (vog.) Regenpfei-fer [ra.]; I-getij, o.: Re§:enzeit fvr.];-geul, vr.: Rennsal [o.]; -kikvorseh, m.: Zie -vorscli; -pomp, vr.: Regenwasserbrun-nen [ra.], Cisternenpurape [vr.1; -schreeuwer, ra.: (vog.) Regenpfeifer 1 ra.]. regent, ra.: (stk.) Regent [m.l: (anders:) [t] Verwaltungsrath [m.; a], Mitglied |o.] des Verwaltungsrathes [t]. regenten-kamer, vr.: 1) Sitzungs-zimraer |o.] des Verwaltungsrathes [tj, 2) [t] Verwaltungsrath [m.; al; I-lijst, vr.: Liste [vr.] der Mitgliedcr des Verwaltungsrathes [t]. regentes, vr.: (stk.) Regentin [vr.]; (anders:) [t| Verwaltungsrathin [vr.]. regentschai». o.: (stk.) Regentschaft [vr.]; (anders:) Wurde [vr.] (oder: Arat [o.]) eines Mitglieds des Verwaltungsrathes [t]. regenvorsch, vr.: Laubfrosch |ra.; ö], Baurafrosch [ra.; ö]. reggen, w. o.: (zeew.) den Mast nie-derlassen [onr.]. regie, vr.: Regie [vr.]. regiment, o.: (rail.) Regiment [o.]; I regiments, in Sara.: Regiments.... Regina. vr.: Regine [vr.]. regisseur, ra.: (tnl.) Regisseur [ra.], register, o.: (i. a. b.) Register [o.]. registeren, w. o.: (typ.) das Register stellen. register-knop. ra.: (in orgels:) Re-gisterknopf [ra.; öj; I-schip, o.:(hisr.) Re-gisterschitf [o.]; -stang, vr.: (aan een orgel:) Registerstange [vr.], Registerzug [ra.; ü]. registratie, vr.: Registratur [vr.]; I -kantoor, o.: Registratur [vr.]; -kosten, ra. rarv.: Registraturkosten [ra. rarv.]; -ontvanger, ra.: Einnehmer [m.] der Registra-tursteuer; -rechten, o. mrv.: Registratur-steuer [vr. enk.]. registreeren, w. w.: registriren [ie], reglement, o.: Reglement [o.]. reglementair, bv. n.: reglementar. reglementeeren, w. b.: regleraenti-ren [ie]. |
REGULARISATIE.
REMINISCENTIE.
474
|
regularisat ie, vr.: Regularisation [vr.], [iel Regrulirungr [vr.]. reg;iilari8eereii, w. b.: regularisiren [ie]. regulariteit, vr.: Regularitat [vr.], Kc-gelmassigkeit [vr.]. regulatief, o.: Regulativ [o.]. regulier, bv. n.: regrelmassig; (kkl.) der Ordensregel gemass ; - geestelijke, m.: Or-densgeistliche lm.|. regulus, m.: (schk.) liegulus [m.|, Me-tallkönig [m.1. rehabilitatie, vr.: Rehabilitation [vr.l, Wiedereinsetzung [vr.l in den vorigen Stand. reliabiliteeren, w. b.: rehabilitiren [ie], wieder in den vorigen Stand einset-zen. rei, m.: 1) Reigen (ni.J, Reihen [m.], (inz.) Reihentanz [m.; al, llundtanz [m.; aj; 2) Chor [m.; ö], Reihe [vr.]; een - van maagden: ein Jungfrauenchor; een - van engelen: ein Engelehor. reien, w. o.: reihen, im Reigen singend tanzen. reiger, m.: (vog.) Reiher [m.]. reiken, w. o. en b.: reichen. reikhalzen, w. o.: sich sehnen (-naar: naeh). reikhalzend, bv. n.: sehnsuchtsvoll. I -, bw.: mit Sehnsueht. reikhalzing. vr.: Sehnsueht [vr.], (das) sehnsüchtige Verlangen. reiking, vr.: Reichung [vr.], (das) Reichen. reilen, w. o.: zooals het reilt en zeilt : so wie es leibt und lebt, mit Allem was drum und dran ist. reil-top, m.: Flaggenstange [vr.]. rein, bv. n.: (i. a. b.) rein; klein maar (spr.) klein aber rein; I -heid, vr.: Rein-heit [vr.], Reinigkeit [vr.] (-heid des harten: Herzensreinheit [vr.]. reinette, vr.: (plant:) Geissbart [m.[ (appel:) Reinette [vr.]. Reinier, m.: Reinhard [m.]. reinigen, w. b.: reinigen. I - (zich), w. w.: sich reinigen. reiniger, m.: Reiniger [m.]. reiniging, vr.: Reinigung [vr.]. reinigingH-namp;idclel, o.: Reinigungs-mittel [o.l. Reinout, m.: Reinhold [m.]. reinvaren, vr.: (pik.) Rainfarn [m.]. re in wilg, m.: (pik.) Rainweide [vr.l, Hartriegel lm.]. ' reis, vr.: (reistocht:) Reise [vr.]; (fig.) Gang [m.; a]; (keer:) Mal |o.]; (mtw.) Reis [m.J; goede -, tsw.: glückliche Reise!; slecht van de - komen: (fig. fam.) übel wegkommen. reizen, w. o.: reisen: (fig.) wandern. reizend, bv. n.: reisend; (rondtrekkend:) wandernd. reiziger, m.: (der) Reisende. reizigster, vr.: (aie) Reisende. rek, o.: G-estell [o.], Gerüst [o.l. I m. (eind weegs): Strecke [vr.l, Stück [o.] quot;We-ges. I-, vr.: Streckbarkeit [vr.]; «rzitgeene - in die handschoenen: diese Handschuhe lassen sich nicht strecken, diese Handschuhe geben nicht nach. rekbaar, bv. n.: streckbar, elastisch; 1 -heid, vr.: Streckbarkeit |vr.|, Elasticitat [vr.]. |
rek-bank, vr.: Streckbank Ivr.; a]; l-einden, o. mrv.: (van laken:) Streckenden [o. mrv.|. rekel, m.: Kettenhund [m.1; (fig.) Hunds-fott [m.1; (iron.) Tau^enichts [m.1; I -ach-tig, bv. n.: hundsföttisch. rekenaar, m.: Rechner [m.]. rekenaarster, vr.: Rechnerin [vr.]. rekenen, w. b. en o.: rechnen. rekening, vr.: Rechnung [vr.J. reken-kamer, vr.: Rechnungskam-mer [vr.l; 1 -kunde,vr.: Rechenkunst[vr.]r Arithmetik [vr.l; -kundig (-kunstig), bv.n.: arithmetisch; -plichtig, bv. n.: rechnungs-pflichtig; -plichtigheid; vr.: Rechnungs-pflichtigkeit [vr.]. rekenschap, vr.: Kechenschaft [vr.]. rekest, o.: Bittschrift [vr.]. Zie de spelling request. rek-hout, o.: Streckholz [o.; öl. rekkeiyk, bv. n.: elastisch, streckbar; 1 -heid, vr.: Streckbarkeit [vr.], Elasticitat [vr.]. rekken, w. o. en b.: strecken, recken^ (fig.) in die Lange ziehen lonr.]. 1 - (zich), w. w.: sich recken, sich ausrecken. rekker, m.: (persoon:) Strecker [m.1, Recker [ni.l; (werktuig:) Recke [vr.l. rekkerig, bv. n.: recksüchtig; I-heid, vr.: Recksucht [vr.]. rekking, vr.: (das) Strecken, (das) Recken. rek-laars, vr.: (der) zuglederne Stiefel; 1 -lederMeer), o.: Zugleder[o.];-spier,, vr.: (ontl.) Streckmuskel [vr.l; -tuig, o.: Streckzeug [o-l. Irel, m.: Spektakel [o.l. Irel, vr.: (ark.) Relle [vr.l. relaas, o.: 1) Bericht [m.]; 2) Erzah-lung [vr.l. relatie, vr.: 1) Verbindung [vr.];2) Be-ziehung [vr.l, Is] Verhaltniss [o.l; in - treden met: in Vfrbindung treten [onr.] mit; nieuwe -s aanknoopen: neue Verbindun-gen anknüpfen. relatief, bv. n.: relativ. relief, o.: (i. a. b.) Relief [o.l. religie, vr.: Religion [vr.]; I -oorlog, m.: Religionskrieg [m.1. religieus, bv. n.: religiös. reliquie, vr.: Reliquie [vr.]. reliquiën, vr. mrv.: Reliquien [vr. mrv.]; I -kastje, o.: Reliquienkastchen[o.],, Reliquienschrein [m.]; -vereering, vr.: Re-liquienverehrung [vr.l. rellen, w. o.: (pop.) plappern. relletfe, o.: Spektakel [o.|. rel muis, vr.: Rellmaus [vr.; a]. rem. vr.: Hemmschuh [m.], Hemmkette [vr.]; I -ketting, m.: Hemmkette [vr.]; -schoen, m.: Hemmschuh [m.]; -toestel, m.: Hemmapparat [m.], Hemmzeug [o.]. rembours, o.: Zurückzahlun^ [vr.]; tegen -: gegen Zahlung gleich beun Ern-pfang. rembourseeren, w. b.: zurückzahlen; 2) wiedererstatten. remboursement, o.: 1) Zurückzah-lung [vr.]; 2) Wiedererstattung [vr.]. remedie, vr.: Arzneimittel [o.], Ar-zenei [vr.]: (fig.) Mittel [o.l, Hülfsmittel [o.]. remediëeren, w. o.: abhelfen [onr.] [3]. reniiniscentie,vr.: Reminiscenz Ivr.], Erinnerung [vr.l. |
REPRESSAILLES.
REMISE.
475
|
remise, vr: 1) (koetshuis:) Remise |vr.], Wagenremise [vr.]; 2) (kietspel:) Remise [vr.]; 3) (kph., geldzending:) Ri-messe [vr. j; 4) (teruggave als loon:) Be-mühungsgebühr [vr.l; 5) (uitstel, verschuiving :) Aufschub [m.]. remitteeren, w. b.: remittiren [ie], remmen, w. b.: hemmen. Remonstrant, m.: (kkl.) Remonstrant [m.J, Arminianer [m.]. remonstrantscli, bv. n.: (kkl.) remon-strantisch, arminianisch. remonstreeren, w. o.: remonstri-ren [ie]. remonte, vr.: Remonte [vr.]; I -paar-den, o. mrv.: Remontepferde [o. mrv.]. remonteeren, w. b.: remontiren fie]. remorqnenr, m.: Schleppschiff [o.]. removeeren, w. b.: rcmoviren [ie], absetzen. remnlaeant, m.: Stellvertreter [m.]; (mil.) Einsteher [m.|. remplaeanten, m.: mrv.: (mil.) Einsteher [m. mrv.]; I -baas, m. (-bezorger, m.); Stellvertretungsmakier [m.]; -kantoor, o.: Maklergeschatt [o.] zur Lieterung von Ein-stehern. remplaeeeren. w. b.: (iets of iem.:) ersetzen; iem. -: Einen vertreten [onr.], Eines Stelle vertreten [onr.j; een paard door een ezel -: ein Pferd durch einen Esel ersetzen. remnneratie, vr.: Remuneration [vr.], Belohnung [vr.]. remunereeren, w. b.: remuneriren [ie], belohnen. ren, m.: (das) Rennen; (inz.) Wettren-nen [o.]. I vr.: Lattenversehlag [m.; a] iur Hühner. renaissance, vr.: Renaissance [vr.]; I -stijl, m.: Renaissancestil [m.]. ren-baan, vr.: Rennbahn [vr.]; I-bode, vr.: Eilbote [m.]. rendeeren, w. b.: rentiren [ie], ein-bringen [onr.]; het rendeert niet: es ren-tirt [iel nicht. rendement, o.: Ertrag [m.; a]. rendez-vous, o.: Stelldichein [o.]; - spelen: (fam.) sich erbrechen [onr.], (pop.) kiilbern; I -huis, o.: (das) geheime Bordell.^ rendier, o.: (drk.) [t] Rennthier [o.]; I -mos, o.: (pik.) [t] Rennthiermoos [o.]; -vel, o.: [t] Rennthierfell [o.J. renegaat, m.: Renegat [m.]. renet, vr.: (appelsoort:) Renette [vr.], Reinette [vr.]. rennen, w. o.: rennen [onr.]. renonce, vr.: (spl.) Renonce [vr.], mangelnde Farbe [vr.]; - hebben aan: (fam.) nichts zu schaffen haben wollen mit. renonceeren, w. o.: renonciren [ie]; (spl.) nicht bekennen [onr.], Farbe ver-laugnen. renonkel, m. (pik.) Zie het woord ranonkel. renovatie, vr.: Erneuerung [vr.];(aan nalatige belastingschuldigen:) erneuerte Anmannung [vr.]. renoveeren, w. b.: erneuern; (belastingschuldigen:) von Xeuem anmah-nen. ren-paard, o.: Renpferd [o.]; I -perk, |
o.: Rennbann [vr.]; -prijs, m.: Kampfpreis• [m.] im Wettrennen. renseigrnement, o.: Naehweisung [vr.], Auskunft [vr.|. ren-spel, o.: Rennspiel [o ], Turnier [o.l; I -strijd, m.: Rennkampf [m.; a]. rentabel, bv. n.: rentbar. rente, vr.: Rente [vr.J; van zijne -n leven: von seinen Renten leben. renteloos, bv.n. : unverzinsbar; 1 -heid vr.: Unverzinsbarkeit |vr.]. renten, w. b.: 1) renten, rentiren [ie]; 2) Zinsen tragen [onr.]. rentenier, m.: Rentier [m.] (Fr., spreek uit: ran-tjee), Rentner [m.], [io[ lientirer [m.]. rentenieren, w. o.: von seinen Renten leben. rentenierster, vr.: Rentnerin [vr.]. rente-standaard, m. (-voet, m.): Zinsfuss [m.| rent-helfer, ra.: Zinsheber [m.]; | -hef-ster, vr.: Zinsheberin [vr.]; -meester m.: Rentmeister [m.]. Verwalter [m.J; -meesterschap, o.: Verwalterstelle [vr.]. reniinciatie, vr.: Renunciation [vr.], Verzichtleistung [vr.|. renunciëeren, w. .o.: verzichten auf. renvooi, o.: (in akten:) Verweisung [vr.]. renvooieeren, w.b.: verweisen [onr.] (- naar: auf). reorganisatie, vr.: Reorganisation [vr.]. reor^aniseeren, w. b.: reorgani-siren [ie]. rep. m.: Ruf [m.]; in - en roer: (spr.) in Bewegung. reparatie, vr.: Reparatur lvr.1, Ausbesserung [vr.]; (fig.) Reparation [vr.]. repareeren, w. b.: repanren [ie], aus-bessern; (fig.) wieder gut machen. repartitie, vr.: [s] verhaltnissmassige-[t] Vertheilung [vr.]. repatriëeren, w. o.: in die Heimath [tl zurückkehren. repel, m.: Riffel [vr.]. repelaar, m.: Riffler [m.]. repelaarster, vr.: Rifflerin [vr.]. repelen, w. b.: riffeln. repertoire, o.: (tnl.) Repertorium [o.;. -rien]. repeteeren, w. b.: repetiren [ie], wiederholen. I -, w. o.: (tnl?) Probe halten [onr.]. repetitie, vr.: Repetition [vr.], Wie-derholung [vr.]; (tnl.) Probe [vr.] (- houden: Probe halten [onr.]); I -horloge, o.: [ie] Repetiruhr [vr.]. repetitor, in.: Repetent [m.]. repliceeren, w. o.: repliciren [ie], ent-gegnen. repliek, vr.: Replik [vr.]. repondeeren, w. o.: antwortenj -voor: einstehen [onr.] für, bürgenfür,sich verbürgen für. reporter, m.: Berichterstatter [m.]. reppen, w. o.: Erwahnung thun lonr.| (- van: [21); - van: erwahnen. I - (zich), w. w.: fortmachen. repressailles, vi\ mrv.: Repressalien [vr. mrv.]; - nemen: Repressalien gebrau-chen, Gleiches mit Gfeichem vergelten [onr.]. |
REPRESENTANT.
476
RESTJE.
|
representant, m.: Reprasontant Vertreter [m.], (inz.) Volksrepra-«entant [m.], Volksvertreter [m.]. representatie, vr.: 1) (vertegenwoor-■digring:) Reprasentation Ivr.], Vertretung (vr.]; 2) (tooneelvoorstelling:) Auftuhrung Ivr.]. representatief, bv. n.: reprasentativ; liet representatieve stelsel: das Reprasen-tativsystem. representeeren, w. b.: iemand Einen reprasentiren [ie], Eines Stelle ver-treten Lonr.]. repressief, bv. n.: repressiv; repressieve maatregelen, m. mrv.: Repressiv-massregeln (vr. mrv.]. reprimande, vr.: Verweis [m.], Tadel lm.], Zureehtweisung [vr.]. reprise, vr.: (muz.) Wiederholung [vr.]; •{tnl.) Wiederaufführung Ivr.]. reproclie, vr.: Verweis [m.], Vorwurf lm.; ü]. reprocheeren, w. b.: vorwerfen lonr.) reproduetie, vr.: (fig.) Nachbildung itvr.1; (typ.) Naehdruck |m.]. reptielen, o. mrv.: Reptilien lo. mrv.], kriecnende [TJ Thiere [o. mrv.]. republiek, vr.: Republik [vr.], Frei-staat (m.1. republikein, m.: Republikaner republikeinscli. bv. n.: republika-nisch. repiilsief, bv. n.: repulsiv, abstossend, zurückstossend. reputatie, vr.: 1) Reputation Ivr.], Ruf lm.]; 2) (der) gute Name. request, o.: Bittschrift [vr.]; een - indienen: eine Bittschrift einreichen; nul op het - krijgen: (fig. fam.) mit seiner Bitte 4(mit seinem Ansuchen) abgewiesen werden [onr.]. requestrant, m.: Bittsteller lm.], requestrante. vr.: Bittstellerin Ivr.]. requestreeren, w. o.: eine Bittschrift einreichen. reciuiem, o.: (kkl.) (das)Requiem,(die) It] Todtenmesse. requireeren, w. b.: requiriren [ie], requisitie, vr.: Requisition Ivr.]; \ -stelsel, 0.: Requisitionssystem Lo.]. requisitoir, o.: Antrag [m.; a], Re-quisitorium [o.; -rien] (van den procureur-generaal: des Staatsanwalts). rescript, o.: Reskript [0.]. reseriptie, vr.: Antwortschreiben to.]. reseda, vr.: (pik.) Reseda Ivr.]. reserve, vr.: 1) Vorbehalt [111.]; onder -: vorbehaltlich; onder - dat ...: mit (un-ter) dem Vorbehalte, dass ...; 2) Reserve fvr.]; in - houden: in Reserve halten tonr.], in Vorrath [t] halten [onr.]; I-korps, -o.: (mil.) Reservekorps [0.]; -leger, o.: Reservearmee [vr.]; -troepen, ra. mrv.: Re-•servetruppen (vr. mrv.]. reserveeren, w. b.: reserviren [ie]. reservoir, o.: Wasserbehalter [m.]. resideeren, w. o.: (van vorstelijke personen:) residiren [ie]; (van ambtsper-«onen:) wohnhaft sein. resident, m.: 1) (dipl.) Resident [m.]; |
2) (in Nederlandsch Oost-Indië provinciaal gouverneur:) Resident [m.]. residentie, vr.: 1) (woonplaats:) Resi-denz [vr.]; 2) (in Ned. O.-Indië:) Pro-vinz [vr.]; I -stad, vr.: Residenzstadt [vr.; al. residentschap, o.: 1) Residenten-stelle [vr.]; 2) Zie no. 2 residentie. reNiduilm, 0.: Residuum [o.], Boden-satz [m.]. resignatie, vr.: 1) Verzichtleistung [vr.] (- van: auf); 2) Amtsniederlegung Ivr.). resigneeren, w. 0.: resigniren [ie]; geresigneerd, v. dw.: resignirt (ie]. resisteeren, w. o.: widerstehen [onr.] (- aan: [3]). resistentie, vr.: Resistenz [vr.], quot;NVi-derstand [m.1; - bieden aan: [3] Wider-stand leisten. resolutie, vr.: 1) Entschluss [m.; ü]; 2) Verfügung [vr.]. resoluut, bv. n.: resolut, entschlos-sen. resolveeren, w. o.: resolviren [ie], einen Entschluss fassen, sich entschliessen [onr.]. resonans, vr.: Resonanz [vr.]. respect, 0.: Respekt [m.], Achtung ' [vr.]; 1 -dagen: Zie respütdageu. respectabel, bv. n.: respektabel, aeh-tungswerth [t]. respectabiliteit, vr.: Respektabili-tat [vr.]. respekteeren, w. b.: respektiren [ie]. respectief, bv. n.: respektiv. respectievelijk, bw.: respektiv. respectueus, bv. n.: respektuös, ehr-erbietig. respiratie, vr.: Respiration [vr.], [tl Athmung [vr.]. respireeren. w. 0.: athmen (tl. responsabel, bv. n.: responsabel, ver-antwortlich. responsabiliteit, v.: Responsabili-tiit [vr.], Verantwortlichkeit [vr.]. respijt, o.: Aufschub [m.]; zonder - : ohne Ablass; aan iemand geen oogenblik - gunnen: Einem keinen Augenblick Aufschub gewahren ; 1 -dagen, ra. rarv.: (kph. en kpv.) Respekttage [ra. rarv.], Respit-tage [ra. rarv.], Diskretionstage [ra. rarv.]. ressort, o.: Gebiet [0.]. ressorteeren, w. o.: ressortiren [ie], rest, vr.: Rest [ra.], (das) Uebrige; voor de -: übrigens. restant, o.: Restant [in.]. restaurant, ra.: 1) Restauration [vr.], Speisehaus [o.; a]; 2) [t] Speisewirth [ra.]. restaurateur, ra.: [t] Restaurations-wirth (ra.], [t] Speisewirth [ra.]. restauratie, vr.: (i. a. b.) Restauration [vr.]. restaureeren, w, b.: restauriren [ie], wiederherstellefi. I - (zich), w. w.: sich restauriren [ie]. resteeren (resten), w. 0.: restiren [ie], resten. restitueeren, w. b.: restituiren [ie], wiedererstatten. restitutie, vr.: Restitution [vr.], quot;Wie-dererstattung [vr.]; I -edict, o.: (hist.) Restitutionsedikt [o.]. restje, o.: Restchen [0.]. |
\
477 REVERBEREEREN.
RESTRICTIE.
|
restrictie, vr.: Restriktion (vr.l (1. Einschrankung: [vr.l; 2. Vorbehalt [m.]). resultaat, o.: Resultat Lm.] (1. [s] Er-gebniss (o.J; 2. Erfolg: |m.]). resulteeren, w. o.: resultiren lie], sich ergeben [onr.l (- uit: aus). résumé, o.: Résumé [o.], Zusammen-fas sung [vr.). resumeeren, w. b.: resumiren [ie], zusammenfassen. resumtie, vr.: Resumption [vr.], Zu-sammenfassung [vr.]. resurrectie, vr.: Resurrektion [vr.], Auferstehung [vr.]; I -mannen, m. mrv.: (in Engeland:) Leichenrauber [m. mrv.]. retablisseereu, w. b.:retabliren [iel, wiederherstellen. retablissement, o.: Retablissement [o.], Wiederherstellung [vr.l. retardeeren, w. b.: retardiren [ie], verzögern, aufhalten [onr.]. retaxatie, vr.: Retaxation [vr.l,nocli-malige Schatzung [vr.]. rete, vr.: Zie root. reten, w. b.: Zie roten. reticule, vr.: Retikule [vr.], Arbeits-beutel [m.]. retigr, bv. n.: rissig; i -heid, vr.: Ris-sigkeit [vr.]. retina, vr.: (ontl.) Netzhaut [vr.; a] des Auges. retirade, vr.: Retirade [vr.] (1. Rüek-zug [m.; ül; 2. Abtritt [m.]). retireeren, w. o.: retiriren [ie], sich zurückziehen [onr.1. I - (zich), w. w.: sich zurückziehen [onr.j. retort, vr.: Retorte [vr't, Destillations-gefass [o.J. retoucheeren, w. b.: retouchiren [ie], retour, bw.: zurück, retour; heen en -: hin und zurück. 1 -, z. n. o.: Retour [vr.l (1. Zurückkunft [vr.l; 2. Rückreise [vr.], Retourreise [vr.l; 3. Rückfracht [vr]; 4. Rücksendung [vr.]). retour-biljet, o.: Fahrbillet [o.] für hin und zurück, Retourkarte [vr.]; -lading, vr.: (kpv.) Retourladung [vr.], Rück-ladung [vr.]. retourneeren, w. o.: retourniren [ie], zurückkehren. retour-schip, o.: (das) zurückkeh-rende Schiff, Retourschiff [o.]; I -vracht, vr.: Rückfracht [vr.], Retourfracht [vr.j. retracteeren, w. b.: zurücknehmen [onr.]. retraite, vr.: Rückzug [m.; ül. retrancliement, o*: Verschanzung [vr.|. retributie, vr.: Ersatz [m.; al. retrograde, bv. n.: retrograd, rück-laufig. reu. m.: (mannetjeshond:) Rüde [m.]. reuk, m.: Geruch lm; ü] (ook fig.); (fig.) Ruf jm.l; in eenen - van heiligheid: (fig.) im Geruch der Heiligkeit; in geenen besten - staan: (fig.) nicht günstig ange-schrieben sfehen [onr.1, in einem üblen Geruch stehen [onr.1. reuk-altaar, o.: Rauchaltar [m.]; I-balletje, o.: Riechkügelchen [o.[;-doosje, o. : Riechschachtelchen [o.]. reukeloos. bv. n.: geruchlos; I -heid, vr.: Geruchlosigkeit (vr.j. |
reuk-flesclije, o.: Rlechfiaschehen [o.]; I-goed, o. enk.: 1) Riechsachen [vr.. mrv.], 2) Geruch [m. enk.; ü]; -gras, o.: Ruchgras [o.]. reukje, o.: Gerüchlein [o.]; er is een - aan: es riecht etwas unangenehm, (fi^r.. fam.) es ist nicht kauscher (damit, mit ihm, mit ihr u. s. w.). reuk-offer, o.: Rauchopter [o.], Rauch-opfer [o.|; I -offeren, w. o*: Rauchopfer brennen [onr.]; -orgaan, o.: Geruchsorgan [o.], Riechorgan [o.l; -poeder, o.: Rau-cherpulver [o.l ; -stof, vr.: RiechstofF[m.] ^ -vat, o.: Raucherfass [o.; al; -water, o.: Riechwasser [o.]; -werk, o.: Raucherwerk [o.]; -zenuw, vr.: Geruchsnerv [m.], Ge-rucnsnerve [vr.]. reünie, vr.: Reunion [vr.l (1. Wie-dervereinigung [vr.], 2. festliche Zusam-menkunft [vr.l). reus, m.: Riese [m.1. reusacliti^:, bv. n.: riesenhaft; I-heid^ vr.: Riesenhattigkeit [vr.], Riesengi'össe [vr.]. Zie mrv. reuzen. reüsseeren, w. o.: (van iets:) gelingen [onr.1, gut ausfallen [onr.]; (van iemand:) - in: gelin^en sehen [onr.],. glücklicn sein in; het is gereüsseerd: es ist gut ausgefallen, es ist gelungen; hij is gereüsseerd: es ist ihm gelungen, es ist glücklich für ihn ausgefallen, er hat Glück gehabt. reüssite, vr.: Gelingen [o.]; de goede^ -: das Gelingen, der gute Ausgang; de slechte -: das Misslingen, das tehlschla-gen. rente, vr.: Zie root. reutel, m.: 1) Gerochel [o.], (das) Röcheln; 2) (iron.) Zie ratel. reutelaar, m.: (iron.) Schwatzer [m.1. reutelaarster, vr.: (iron.) Schwat-zerin [vr.j. reutelen, w. o.: 1) röcheln; 2) (iron.) schwatzen. reuteling-, vr.: Gerochel [o.l, (das) Röcheln. reuter, o.: Sieb [o.]. reuzel, m.: Schmalz [e.1, Schweine-fett lo.l: (zeew.) Rösel [o.]; I -koek, m.: Schmalzkuchen [m.]; -pot, m.: Schmalz-topf (in.; ö]. reuzen, m. mrv.: Riesen [m. mrv.]; I -aard. m.: Riesennatur [vr.]; -gebergte,, o,: (adk.) Riesengebirge jo]; -strijd, m.: Riesenkampt' [m.; al. reuzin, vr.: Riesin [vr.], Riesenweib [o.l. revanolie, vr.: Revanche [vr.]. reveille, vr.: (mil.) Reveille [vr.]; de - slaan of blazen: die Reveille schlagen [onr.1 oder blasen [onr.1. revelaar, m.: (fam.) Gackelhans [m.]. re velaarster. vr.: Gackellise [vr.]. revelatie, vr.: Revelation [vr.], Ent-hüllung [vr.], Offenbarung [vr.]. revelen, w. o.: faseln, dummes Zeüg schwatzen. reveling:, vr.: Faselei [vr.]. reven, w. b.: (zeew.) reffen. revenu, o.: Einkommen [o ]; -ën, o. mrv.: Einkünfte [vr. mrv.]. reverbere, vr.: Hohlspiegel [ra.lv (fig.) Gassenlaterne [vr.j. reverbereeren, w. o.: reverberiren [ie], die Lichtstrahlen zurückwerfen (onr.].. |
RIET-FLUITJE.
REVERENTIE.
478
|
reverentie, vr.: Reverenz [vr.], Ehr-erbietungr [vr.l; (fig.) Verbeugrungr [vr.1. revers, m.: 1) Kückseite [vr.]; 2) (kim.) ümschlag: [m.; a]. I m. mrv.: Unglücks-falle [m. mrv.], Widerwartigrkeiten [vr. mrv.]. re versalen, o. mrv.: Reversalien [o. mrv.1. revicleeren, w. b.: revidiren [ie], durchsehen [onr.l; eene drukproef-:einen Druckbogen revidiren [ie] (d. h. zum zgt;vei-ten Male korrigiren [ie]). revisie, vr.: Revision [vr.], Durch-sicht [vr.]; (typ.) Revision [vr.], zweite Korrektur [vr.], (fig.) Revisionsbogen (m.; 0 en ö]. revisor, m.: Revisor [m.]. revocabel, bv. n.: revokabel, wider-ruflich. revocatie, vr.: Revokation [vr.], \Vi-derrufung [vr.]. revolteeren, \v. o.: revoltiren [ie], revolutie, vr.: Revolution [vr.l, Um-walzung [vr.]. revolutionair, bv. n.: revolutionar. 1 -, m.: Revolutionar [m.], Revolutionist lm.]. revolver, vr.: Revolver [ra.]. revue, vr.: 1) Musterung (de - pas-seeren: gemustert werden): 2) Zeitschrift lvr.1. rhapsodie, vr.: (dk.) Rhapsodie [vr.]; (fig. fam.: der) zusammengeraffte Hau-fen. rhapsodisclt, bv. n.: rhapsodisch. rhetor, m.: Rhetor [m.]. rhetoriea, vr. (rhetoriek, vr.): Rhe-torik [vr.], Redekunst [vr.]. rlietoriseli, bv. n.: rhetorisch, rede-künstig. Irheiiinatiek, vr.; Rheuraatismus [in.], Rheumatism [m.l, Fluss lm.1. Irlieumatiek: (rheumatisch), bv. n.: rheumatisch. rheumatismus. Zie rlienmatiek. rhinoceros, m.: (drk.) Rhinoceros [m.l, Xashorn [o.; ö]. rhododendron, m.: (pik.) Rhododendron [o.], Alpenrose [vr.]. rhythmisch, bv. n.: rhythmisch. rhythmus, m.: Rhythmus |m.; -men], ribbe (rib), vr.: (i. a. b.) Rippe [vr.]: I -blad, o.: (pik.: das) gerippte Blatt [a]; -breuk, vr.: (hik.) Rippenbruch [m.; ü[. ribbeling;, m.: (appelsoort:) Rippen-apfel [m.; a]. Iribben, w. b.: rippen, gerippt ma-chen. Iribben, vr. mrv.: Rippen (vr. mrv.]; de korte -: die kurzen Rippen; I -band {van een boek), m.: (der) gerippte Band lii] (eines Buches); -kast, vr.: (iron.) Rip-pen^ehiiuse [o.], (pop.) Haut [vr.; a]; -smeer, o.: (iron.) Prügel [m.|. ribbe-stoot, m.: Rippenstoss [m.; ö]. ribbetje (ribje), o.: Kippchen [o.]. ribbe-vlies, o.: (ontl.) Rippenhaut [vr.; a]; I -zakken, w. b.:(pop.)schuri§:eln. richel, vr.: Randleiste [vr.], Gesimse [o.i; vee van de (gem.: das) veracht-licbste Gesindel. richten, w. b. en o.: richten, richter, m.: (i. a. b.) Richter [m.]. richtig:, bv. n.: richtig; I -heid, vr.: Richtigkeit [vr.]. |
richting:, vr.: (ü a. b.) Richtung [vr.l. richt-lat, vr.: Richtscheit [o.]; I -lood, o.: Richtblei [o.]; -lijn, vr.: Vertikallinie [vr.] ; -snoer, o.: Richtschnur [vr.; üj. ricini, 2e nmv.: des (eines) quot;VVunder-baums; I -olie, vr.: Ricinusöl [o.]. ricinus, m.: (pik.) Ricinus [m.], Wun-derbaum [m.; a], Kreuzbaum [m. a]. ridder, m.: Ritter [m.]; iemand tot - slaan: Einen zum Ritter schlagen [onr.]; I -aard, m.: Ritterart [vr.];-eeuw, vr.: (fig.) Ritterzeit [vr.]. ridderen, w. b.: 1) rittern, zum Ritter machen; 2) Zie redderen. ridder-leen, o.: (hist.) Ritterlehen [o.]; 1 -lint, o.: Ritterbandchen [o.]. ridderljjk. bv. n.: ritterlich; I -heid, vr.: Ritterlichkeit [vr.|. ridder-matig:, bv. n.: rittermassig, ritterlich; I -orde, vr.: (i. a. b.) Ritterorden ini.1. ridderschap, o.: Ritterschaft [vr.], [t] Ritterthum [o.]. I -, vr.: Ritterschaft [vr.]. ridder-spel, o.: Ritterspiel [o.], Tur-nier [o.]; I -spoor, vr.: (pik.) Rittersporn lm.]; -teeken, o.: Ritterzeicnen [o.], Ritterorden [m.]; -tocht, m.: Ritterzug [m.; ü]; -zaal, vr.: Rittersaal [in.; -sale]. ridiculiseeren. w. b.: lacherlich machen. ridicuul, bv. n.: lacherlich. riek, vr.: Reichgabel [vr.]. rieken, w. o.: riechen [onr.]; (gem.) stinken [onr.]; - naar: riechen nach. Riekje, o.: Zie Rika. riem, m.: 1) (van leder:) Riemen [m.l; iemand een - onder het hart steken iemand een hart onder den - steken): spr.) Einem Muth lt] machen; 2) een -papier: ein Ries |o.| Papier; de - heeft 20 boek: das Ries hat zwanzig Buch; 3) (roeispaan:) Ruder [o.]. riemen, m. mrv.: 1) Riemen [m. mrv.1; 2) Riese [o. mrv.]; 3) Ruder |o. mrv.]; van andermans leer, enz.: (spr.) Zie leder; men moet roeien met de - die men heeft: (spr.) man muss sich zu behelfen wissen, (ook:) man muss sich nach der Decke strecken; eerst in de boot, keur van-: (spr.) wer zuerst kommt, mahlt zuerst. riempje, o.: Riemchen [o.]. riem-slago m.: Ruderschlag [o. iij; I -visch, bv. n.: Riemfisch lm.]; -vormig, bv. n.: riemenförmig. riet, o.: (pik.) Rohr [o.]. Ried [o.], Schilf lm. en o.]; Spaansch -: (das) spa-nische Rohr; een huis met - dekken: ein Haus mit Rohr decken; den boel in het - sturen: (spr.) den Karren in den Koth [t] fahren [onr.]; den boel in het - laten loopen: (spr.) seine Sachon vernachlassi-gen. Zie ook spr.: kluitje en spr. PÜPje. rietachtig:, bv. n.: rohrartig, riedartig, schilfartig; I -heid, vr.: rohr-(ried-, schilf-) artige Beschaffenheit [vr.]. riet-akker, m.: Zie -veld; I -bosch, o: Röhricht [o.], Rohrdickicht [o.]: -dekker, m.: Decker [m.l, Dachdecker [m.]; -dijk, m.: Rieddeich [m.]. rieten, bv. n.: von Rohr (Ried, Schilf) gemacht; een -dak: ein Rohrdach [o.; a], ein Schilfdach [o.; a]. riet-fluitje, o.: Rohrpfeifchen [o.]; |
ROEDE-HOOFD.
RIETJE.
479
|
I-gors, vr.: (vogr.) Rohrsperling [m.1, Rohr-spatz [ni.], Rohrammer [vr.J; -gras, o.: Kiedgras [o.]; -hoen, o.: (vog.) Kohrhuhn lo.; ü]. rietje, o.: Röhrchen [o.]. riet-kolf, vr.: Riedkolben [m.]; I-land. o.: Zie - veld; -lijster, vr.;(vog.) Rohrdrossel [vr.]; -mat, vr.: Rohrmatte [vr.1 Schilfmatte (vr.J, Binsenmatte [vr.];-mees, vr.: (vog.) Rohrmeise |vr.|, Riedmeise Ivr.J; -mes, o.: Rohrmesser lo.]; -mosch (-musch), vr.: (vog.) Zie -gorn; -peer, vr.: (pik.) Win-terbirne Ivr.J; -pijpje, o.: Rohrpteifchen lo.], Rohrflöte [vr.]; -snep (-snip), vr.: (vog.) Ronrschnepfe [vr.J; -stok, in.: Rohrstoek [m.; ö]; -suiker, vr.: Rohrzueker [m.]; -veld, o.: Riedfeld [o.]; -vink, vr.: Zie -gors; -voorn, m.: (een visch:) Plötze [vr.]; -zangers, m. mrv.: (fig.) Rohrsangcr lm. mrv.], Singvögel [m. mrv] welche sich im Rohr aufhalten. rif, o.: 1) (adk.) Riff [o.j; 2) (fig.) Ge-rippe lo.j; 3) Zie reef. rigoureas, bv. n.: streng; I -heid, vr.: Strenge [vr.J. Rika, vr.: Friederike [vr.1. rikkekikken (rikkikken), \v. o.: quaken. rillen, w. o.: schaudern,zittern, beben. rilling:, vr.: Schauder [m.J; (gnk.) Schauer [m.J. rimpel, in.: Runzei Ivr.J rimpelen, w. o. en b.: runzeln. rimpelig, bv. n.: runzelig; I -heid, vr.: runzelige Beschaffenheit [vr.l. rimpeling, vr.: (das) Runzeln. ring, m.: Ring [m.] (ook str. en ontl.); (fig.) Kreis [m.J; I -bout, m.: Ringbolzen lm.]; -broeder, m.: Kreisbruder [m.; üj, Mitglied [o.J eines Predigerkreises. ringelen, w. b.: (dieren :) ringeln; (fig.) bezwingen lonr.]. ringelooren, \v. b.: (fam.) schur-igeln. ringen, w. b.: (dieren:) ringeln. ringetje (ringje), o.: Ringlein [o.], Ringelchen [o.J; hij (zij) is zoo mooi, dat men hem (haar) door een - zou kunnen halen: (spr.) er (sie) ist so sauber wie aus dem Ei geschalt. ring-rups. vr.: (ins.) Ringelraupe [vr.]; 1 het -rijden: das Ringrennen, das Ringel-rennen; -sloot, vr.: Ringgraben |m.;a]; het -steken: das Ringelstechen. rings-wijs (-wijze), bw.: ringweise. ring-vinger, in.: Ringfinger [m.J, Goldfinger [m.|; l-vormig, bv. n.: ringför-mig, kreisförmig; -worm, vr.: (hik.) Flechte [vr.J; -wormen, m. mrv.: Ringelwürmer |m. mrv.]. rinkel, m.: Bleehlein [o.J, (das) dureh-löcherte Stückehen Blech; I -bel, vr.: Schellenrassel [vr.J; -bom, vr.: Schellen-trommel Ivr.J, Tamburin [o.J. rinkelen, w. o.: rasseln. rinkel-hoepel, m.: (der) mit Bleehlein besetzte Reif. rinkeling, vr.: (das) Rasseln. rinkel-rooien, w. o.: herumsehwar-men; I -rooier, m.: Nachtlaut'er [m.J; -werk, o.: Schnitzarbeit [vr.J. rinket, o.: Fallthürchen [o.J. rinkinken, w. o.: klirren, klingeln; (zeew.) rinkinken. r in Helt, bv. n.: saucrlich; -e wijn : |
(fig. fam.) Rheinwein lm.]; I -heid, vr. Sauerliehkeit [vr.J. riool, o.: Abzugsrinne [vr.J. risico, o.: Risiko [o.J. riskeeren, w. b.: riskiren [iej. rispen, w. o.: aufstossen [onr.j, (pop.) rüJpsen. rist, vr.: Kispe [vr.J. risten, w. b.: Zie afritten. rit, m.: Ritt |m.J; I -meester, m.: (ka-valeriekapitein:) Rittmeister [m.J. ritornel, o-: (muz. en dk.) Ritornell [o.J. rits, tsw.: ritseh! ritselen, w. o.: 1) rauschen; 2) sau-seln. ritseliug. vr.: 1) (das) Rauschen; 2) (das) Sauseln. ritsig, bv. n.: brünstig, geil; I -heid, vr.: Brühstigkeit [vr.J, Geilneit [vr.J. rituaal, o.: Ritual [o.J. ritueel, bv. n.: rituell. ritus, m.: Ritus 1 m.J. rivaliseer en, w. o.: rivalisiren [ie], wetteifern. rivaliteit, vr.: Rivalitat [vr.], Neben-buhlerschat't [vr.J. rivier, vr.: Fluss [m.; üj; 1 -mond, m.: Flussmündung [vr.J; -paard, o.: Fluss-pferd |o.J, Nilpferd [o ], Hippopotamus [m.J; -paling, m.: Flussaal [m.|;-scheepvaart vr.: Flussschifffahrt [vr.J. riviertje, o.: Flüsschen [o.J. rivier-vaart, vr.: Zie -selieen-vaart; I -valk, m-: (vog.) Sumpfweihe [vr.J; -varken, o.: quot;VVasserschwein [o.]. rob, vr.: (pha.) Rob [m.J. I -, m.: (drk.) Robbe [m. en vr.J, Seehund [m.J. robben, m. mrv.: Robben [m. en vr. mrv.J; 1 -huid, vr.: Robbenfell [o.J; -jacht, vr.: Robbenjagd [vr.J; -spek, o.: Robben-speek [m.J; -traan, vr.: Robbenthran [m.J; -vangst, vr.: Robbenfang [m.J. robber, m.: (tech.) Rubber [m.J, (der) eiserne Niihtenebner; (spl.) Robber |m.J. Robbert, m.: (mansnaam:) Robert [m.J. robbe-vel. o.: Robbenfell [o.J. robe. vr.: Robe [vr.J. robyn, m.: (edelsteen:) Rubin |m.J. rochel, vr.: Qualster [m.J. rochelaar. m.: Qualsterer [m.1. rochelaarster, vr.: Qualstrerin Ivr.J. rochel-achtig, bv. n.: qualsterig; I - bakje, o.: Spucknapf |m.; aj. rochelen, w. o.: (m de keel:) röcheln; 2) (rochels uitspuwen:) qualstern. rocheling. vr.: 1) (das) Röcheln ; 2) (das) Qualstern. rochel-pot, m: Spucktopf [m.; ö], (fig.) Qualsterer [m.1. rodomontade, vr.: Aufschneiderei [vr.J. roe, vr.: Zie roede. roebel, m.: (mtw.) Rubel |m.J. roede, vr.: (i. a. b.) (*) Ruthe [vr.J; aan de - ontwassen: (fig.) der Ruthe entwaeh-«en; de - kussen: (fig.) die Ruthe kussen; de roode -: (fig.) des Henkers Ruthe [vr.J; de Rijnlandsene -: (landmaat:) die rhein-landische Ruthe; I -drager, m.: Zie roe-drager; -hoofd, o.: (ontl.) Eichel [vr.J. (*) Overal [tj. |
ROE-DRAGER.
ROGGE.
|
roe-drager, in.: Kriminalgrerichtsbote [m.J. roedrig, in.: Zie roedrager. roef, vr.: 1) Treckschütenkajüte fvr.], Kajüte |vr.) erster Klasse; 2) (der schrage) Sargrdeckelaufsatz la]; I tsw.: rutsch!, ritschratseh! roef-bank, vr.: Kajütenbank [vr.; aj; I -greld, o.: Kajütenfracht Lvr.]; -kussen, o.: Kajütenkissen [o.]; -passagier, m.:Ka-jütenpassagier lm.]. roei, vr.: (pop.) [t] Ruthe [vr.]. roeien, w. b.: (wijn, gedistilleerd, enz.:) visiren [iel. I -, w. o.: rudern. roeier, m.: (van een vaartuig:) Ru-derer Im.l; (van wijn, enz.:) [ie] Visirer [m.]. roei-riem, m. (-spaan, vr.): Ruder [o.], Ruderstange fvr.|. roeister, vr.: Rudrerin [vr.1. roei-stok, m.: lie] Visirstab [m.; a]. roek, m.: (vog.) Saatkrahe [vr.J. roekelooH. bv. n.: 1) verwegen; 2) verschwenaerisch; 3) ruchlos; I -heid, vr.: 1) Verwegenheit [vr.1, 2) Verschwen-dungssucht [vr.], 3) Ruchlosigkeit [vr.]. roekoeken, w. o.: gurren. Roeland, m. (Roel, m.): (mansnaam:) Roland [m.]. Roelof, m.: (mansnaam:) Rudolph [m.]. roem, m.: 1) Ruhm [m.I; - dragen op iets: sich einer Sache rühmen, stolz auf etwas sein; 2) (spl.) Fluss [m.|, Sequenz [vr.]; - hebben: einen Fluss(eine Sequenz) haben. roemen, w. b. en o.: rühmen; (spl.) einen Fluss (eine Sequenz) ansagen; - op iets: sich einer Sache rühmen. roemensAvaardig, bv. n.: ruhmwür-dig; I -heid, vr.: Ruhmwürdigkeit [vr.]. roemer, m.: 1) Rühmer [m.]; 2) Romer [m.1, Weinrömer [m.], Wcinglas [o.; a]. roem-gierig, bv. n.: ruhmbegieng; I-gierigheid, vr.: Ruhmbegierde [vr.1; -ruch-tig, bv. n.: lamos, lamos; -ruchtigneid,vr.: (das) Famose: -rijk, bv. n.: ruhmreich, ruhmvoll. roemster, vr.: Rühmerin [vr.]. roem-waardig. bv. n.: ruhmwürdig; I-waardigheid, vr.: Ruhmwürdigkeit [vr.|; -zucht, vr.: Ruhmsucht [vr.J; -zuchtig, bv. n.: ruhmsüchtig. roep, m.: Rut' [m.]. roepen, w. o. en b.: rufen [onr.j. roepend, bv. n.: rutend. I -e; m.: (der) Rutende; de stem eens -en in de woestijn : (fig.) die Stimme eines Predigers in der quot;Wuste. roeper, m.: (persoon:) Rufer [m.]; (spreekbuis:) Sprachrohr [o.; ö]. roeping, vr.: Beruf [m.]. roep-stem, vr.: (fig.) Ruf [m.]. roepster, vr.: Ruferin [vr.J. roep-vogel, m.: Lockvogel [m.; ö]. roer, o.: (van een schip, fig. ook van de staatshulk:) Ruder [o-l: (van eene tabakspijp:) Rohr |o.: ö], Pfeifenrohr [o.; ö], (schiettuig:) Flinte [vr.]; I -, m.: Zie rep. roer-bak, m.: (tech.) Rührfass [o.; a]; l-band, m.: Ruderband [o.; aj. roerder, m.: Rührer [m.I. roer-domp, m.: (vog.) Rohrdommel [vr.]. |
roeren, w. o. en b.: rühren (ook fig.) I - (zich), w. w.: sich rühren; zich kunnen -: sich rühren können, (fig.) in guten Um-standen sein. roerend, bv. n.: 1) rührend (ook fig.); een - verhaal: eine rührende Erzahlung; 2) beweglich; -e goederen: bewegliche Güter [o. mrv.]. roer-hard, bv. n.: schlecht aufs Ruder horend. roerig:, bv. n.: rührig; I -heid, vr.: Rührigkeit [vr.]. roering, vr.: Rührung [vr.] (ook fig.); (gnk.) Bauchgrimmen [o.]. roer-klik, vr. (-klomp, in.): (zeew.) Ruderklick [vr.]; 1-kruid, o.: (pik. en pha.) Ruhrkraut [o-]; -kuip, vr.: Rührbottieh lm.]; -lepel, m.: Rührlóffel [m.J. roerloos, bv. n.: bewegungslos; l-heid, vr.: Bewegungslosigkeit [vr.]. roer-nagel, m.: Rudernagel [m.]; l-om, vr. enk.: (kkk.) Rühreier |o. mrv.], (fig. fam.) Mischmasch [in.]; -pin, vr.: Ruder-pinne [vr.J: -ring, m. •' Ruderring [m.!; -schot, o.: Flintenschuss [m.; ü]. roersel, o.: (das) Gerührte; de geheime -s van het menschelijk hart: die geheimen Rührungen des menschlichen Herzens. roervink, m.: (fig.) Unruhestifter [m.]r Aufwiegler [m.1. roes. m.: Rausch [m.J; zich eenen -aandrinken: sich einen Rausch trinken [onr.]; zijnen - uitslapen: seinen Rausch ausschlafen [onr.]. roest, m.: 1) Rost fm.J (ook pik.); 2) (in kippenhokken:) Hühnerlatte [vr.], Hühnerstange [vr.J, Aufsitzstange [vr.J; (in vogelkooien:) Stangelchen [o.|, Stange [vr.]; I -achtig, bv. n.: rostartig. roesten, w. o.: 1) rosten; oude liefde roest niet: (spr.) alte Liebe rostet nicht; 2) (van kippen en vogels:) aufsitzen [onr.], auf der Stange schlafen |onr.j. roest-klenr, vr.: Rostfarbe |vr.]; I -kleurig, bv. n.: rostfarbig; -vlak (-vlek), vr.: Rostnecken [m.J. roet, o.: Russ [in.]; (pik.) Russbrand [m.]; I -achtig, bv. n.:' russartig; -kleur, vr.: Russfarbe [vr.]; -lucht, vr.: Russge-ruch l m.]. roezemoezen, w. o.: sich herumtum-meln; - in: stöbern in. roezemoezig, bv. n.: unruhig; I -heid, vr.: (das) Unruhige. roft'el, m.: (tim.) Schrubbhobel |m.]; (fig. fam.) Riffel Im.l, Ausputzer [m.I; (mil.) Wirbel [m.], Trommelwirbel lm.]. rolTelaar, m.: Pfuscher [m.]. roflTelaarster, vr.: Pfuscherin jvr.]. roffelen, w. o.: 1) pfuscherhaft arbei-ten; 2) (mil.) wirbeln. I -, w. b.: (tim.) mit dem Schrubbhobel bearbeiten; (fig., iemand:) ausputzen. roffelig, bv. n.: pfuscherhaft; I -heid, vr.: Pfuscherhaftigkeit [vr.J. roffeling, vr.: 1) (das) Pfuschen; 2) Ausputzer [ni.J. rolfel-sehaaf, vr.: Schrubbhobel [m.1; I -werk. o.: pfuscherhafte Arbeit [vr.]. rofliaan, m.: Kuppler jin.]. rog, vr.: (pik.) Zie rogge. I -, m^ (rogvisch, m.): Roche [vr.J. rogate, in.: (kkl.) Rogate |m.|, (der) fünfte Sonntag naeh Ostern. rogge, vr.: (pik.) Roggen [m.J,Kom [o.]. |
ROGGE-BLOEM.
481
ROND-VRAAG.
|
rogge-bloem (-blom), vr.; Roggcn-kernmehl Lo.l; I -brood, o.: Schwarzbrod [o.] (-broodbakker, m.: Schwarzbrodbackcr [m.1); -meel, o.: Roggenmehl (o.l. rogrgen, m. mrv.: (visch:) Rochen [vr. mrv.1; I -vangst, vr.: Roehenfang Lm.l. rogge-staart, m.: Rochenschwanz [m.; aj; I -stroo, o.: Roggenstroh Lo.]. roggelje (rogje), o.: 1) Sehwarzbröd-ehen [o.|; 2) kleine Roche [vr]. rogge-vel, o.: Rochenhaut [vr.; al. rok, m.: (i. a. b.) Rock lm.; öl; de ge-kleede (zwarte) -: der Frack (a]. rokje, o.: Röckchen [o.]: zijn - om-keeren: (spr.) den Mantel auf die andere Schulter hangen [onr.1, abtrünnig werden [onr.l; hij heeft een - uitgetrokken: (van een herstellende na zijne ziekte:) er ist sehr abgemagert. rokkeeren, w. o.: (schaakspel:) rochen, rochiren [ie]. Irokken, o.: Rocken [m.1, Kunkel [vr.]. Irokken, w. o.: einen Rocken (eine Kunkel) anlegen. rokken-band, m.: (van een spinrokken:) Rockenband [o.; a|. Kunkelband [o.; al, (van een vrouwenrok :) Rockband [o.; aj; -bont, o.: Barchent [m.]. rokkenen, w. o.: Zie w. o. rokken, rokken-stok, m.: Rockenstock [m.; o]. roks, in Sam.: Rock.... rol. vr.: (i. a. b.) Rolle [vr.]. I -, m.: Ausscnweifung [vr.]; aan den - gaan: (fam.) ausschweifen, aus dem Gleise kommen [onr.l; aan den - zijn: (fam.) in Saus und Braus leben. rol-laag, vr.: (mtsl.) Strecklage [vr.], Streckschicnt [vr.]. rollen, w. o. en b.: rollen. rol-lencle, vr.: Fleischrolle [vr.]. rolletje, o.: Röllchen [o.]. Romaanseh, bv. n.: romanisch; de -e talen: die romanischen Sprachen. roman, m.: Roman [m.]. romance, vr.: Romaaze [vr.]. romanesk, bv. n.: romanhaft. roman-helfl, m.: Romanheld [m.]. Romanië, o.: (adk.) Romanien [o.]. romaniseeren, w. b.: romanisiren romani^mus, o.: Romamsmus [m.1, Romanism [m.]. roman-leesster, vr.: Zie -lezeres; -lezer, m.: Romanleser [m.1; -lezeres, vr.: Romanleserin [vr.]; -lezerij, vr.: Roman-leserei [vr.], (das) Romanlesen. romannetje, o.: Romanehen [o.]. roman-sclirUfstcr, vr.: Roman-schreiberin [vr.1; het -schrijven: die Ro-manschreiberei; -schrijver, m.: Roman-schreiber (m.l. romantiek, vr.: Romantik [vr.]. romantiseli, bv. n.: romantisch. Rome, o.: Rom [o.]; Romein, m.: Romer [m.1; Romeinsch, bv. n.: römisch; Romeinsche, vr.: Römerin [vr.1; I Romein-letter, vr.: (typ.) Antiqua [vr.]. |
Romer, m.: (dk.) Romer [in.]. I -, m.: Zie roemer no. 2. rommel, m.: Rummel [m.], Plunder [m.]. rommelary. vr.: Zie rommel, rommelen, w. o.: (een dof geluid maken:) rummeln. I -, w. o. en b.: (roezemoezen:) stöbern. rom mei-hok, m. (-kamer, vr.): Plun-derkammer [vr.], Rumpelkammer [vr.]; I -kast, vr.: Rumpelkasten [m.]; -kruid, o.: Allerlei [o.| von Gewürzen; -pot, m.: Rummeltopf [m.; ö], Brummtopf [m.; ö|; -schuit, vr.: Plunderschiff |o.l; -wagen, m.: Plunderwagen [m.]; -zoo, vr. (-zooaje, o.): Plunderkram [m.]. Plunder [m.]; -zolder, m.: Rumpelboden [m.; ö]. romp, m.: Rumpf [m.; ü]; I-parlement, o.: (hist.) Rumpfparlement [o.l; -slomp, m.: 1) Kram [m.J (een heele -slomp: ein ganzer Kram, ein grosses Drum und Dran), 2) Umschweif [m.]. rond, bv. n.: rund; (fig.) offenherzig, (ook:) bieder; een -e vent: ein biederer Kerl. I -, bw. (om____ heen:) herum; (in het rond:) umher. I -, z. n. o.: 1) (cirkelvormig vlak:) Rund; 2) (bolvormige gedaante:) Ründe [vr.1, Kundung [vr.]; 3) (kring, cirkel, omtrek:) Runde [vr.], Umkreis [m.1; in het -: in der Runde. rondaehtig, bv. n.: rundlich, ründlich; I -heid, vr.: Rundlichkeit [vr.1. rond-arren, w. o.: im Schikten her-umfahren [onr.l, im Schlitten umherfah-ren [onr.] (1); I -as, vr.: (der) runde Schild. ronde, vr.: Runde [vr.]; de - doen: die Runde machen; I -dans, m.: Rundetanz [m.; al, Reihentanz [m.: a]. romlean, o.: (dk.) Rondeau [o.]. rondeel, o.: Rondell [o.]. rondement, bw.: (spreek uit: ronde-in a n): rundheraus, unumwunden. ronden, w. b.: ründen, runden, rund machen. rondheid, vr.: Rundheit [vr.], Rundig-keit [vr.], Ründe [vr.], (fig.) Biederkeit [vr.], (ook:) Offenherzigkeit [vr.]; I-hout,o.: (zeew.) Rundholz [o.; 51. rondigheid, vr.: Rundigkeit [vr.]. ronding, vr.: (het rondmaken:) Rün-dung [vr.]. rondje, o.: (rond voorwerpje:) Ründ-chen [o.]; (ronde, rondgang:) Kunde [vr.]. rond-kop, m.: Rundkopf [m-; ö] (ook iron.); I -looper, m.: Pfiastertreter [m.1; -om, bw.: rundumher, rundherum, rings-umher, ringsherum (loop -om: fam.: geh zum Henker!). ronds, vr.: Rad [o.; ii] einer Buch-druckerpresse. rondsel, m.: Zahnrad [o ; a]. rondte, vr.: Ründe [vr.1, Rundung [vr.], Rundheit [vr.]; in de -: rundherum. rond-nit, bw.: rundheraus, rund weg, unumwunden ; I -venter, m.: [ie] Hausirer [m.J; -ventster, vr.: [ie'j Hausirerin [vr.|; -visch, m.: Rundfisch [m.]; -vraag, vr.: Zje |
Heeft een Hollandsch onzijdig werkwoord het bw. „rondquot; vóór zich, dan heeft ook de Duitsche f beteekenis van dat werkwoord „herumquot; of „umherquot; vóór zich, b. v.:
rondwaren, w. o.: gespenstisch umhergehen [onr.], gespenstisch herumirren. Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, 2e druk. 31
ROQUEEREN.
482
RONG.
|
omvraag ■ -quot;\vorm, m.: Rundwurm [m.; ü]. rong, vr.; Kunge [vr.l, Wagenrungc [vr.]; 1 -stok, m.: Rungstock [m.; ö]. ronken, w. o.; sclmarchen. ronUer. m.: Schnarcher [m.l. ronking, vr.; (das) Sclmarchen. ronkster, vr.; Schnareherin [vr.l. rons, vr.; Zie ronds. ronselaar, ni.; Seelenverkauter [iu.1. ronselen, w. b. ;werben [onr.], pressen, ronzebons, vr.; Puppenkasten Lm.], Puppentheater [o.]. rood. bv. n.; rotli (1); met - haar; roth-haarig; met -e wangen; rothwangig; de -e republiek: die rothe Republik; -e kool: Rothkohl Lm.] Rothkraut [o.]; de -e loop: (grnk.) die rothe Ruhr; I o.: Roth Lo.], (fig.) Röthe Ivr.]. ^ a t i roodaarde, vr.: Rothelerde hrr.l. roodaehtiff, bv. n.: rothlich; 1 -heid, vr.: röthliche Farbe [vr.]. rood-borstje, o.: (vog:.) Rothkehlehen [o.]; 1 -breukigr, bv. n.: rothbrüehig. roode, m. en vr.: (der, die) Rothe; een -: ein Rother, (inz.) ein rother Kepubh-kaner. rood-grond, o.: Zie -vonk. roodheid, vr.: Röthe [vr.]. roodhuiden, ui. inrv,: (m Amerika:) Rothhaute (m. mrv.]; 1-kapje,o.: Rothkapp-chen [o.]; -krijt, o.: Röthel lm.1, Rothstem [m.]; -neus, m. en vr.: Rothnase [vr.], (iron.) Kupfernase [vr.l. roodsel, o.: Röthel [m.]. rood-speclit, m.: Buntspecht .Lm»] ; l-steen, o.:-Röthel [m.]; -vin, vr.: (visch:) Rothflosser [m.l; -vonk, o.: (gnk.) Sehar-lachfieber [o.]; -vos, m.: (paard:) Koth-fuehs [m.: ü]; -zijden, bv. n.: rothseiden, von rother Seide. Iroof, vr.: 1) (op eene wond:) Kruste [vr.]; (huidschilfer:) Schorf [in.; o en ö]; 2) Zie roef no. 2. Iroof, m.: Raub [m.l. , , -, roofachtig;, bv.n.: raubsuchtig; 1-neid, vr.: Raubsueht [vr.]. , . . roof-gierig, bv.n.': raubgieng; I-gierigheid, vr.: Raubgier [vr.]; -goed, o.: Raub [m.l; -hol, o.: Raubhöhle [vr.], Rau-berhöhle [vr.]; -spelonk, yr.: Zie -hol. roofster, vr.: Rauberin [vr.]. roof-ziek (-zuchtig), bv. n.: raubsüch-tig; l-zucht, vr.: Raubsueht [vr.]. rooi, vr.: (das) Richten; - noch maat houden: (fig.) weder Mass noch Ziel halten [onr.1. , . 1 rooien, w. b.: 1) richten, nach der Messschnur bestimmen; 2) aardappelen -: Kartoffeln ausgraben [onr.]; boomen -: Baume fallen; 3) (fam.) fertig knegen; ik kan het niet -: ich kann es nicht tertig kriegen, (ook:) ich kann Ausgabe und Einnahme nicht wett machen. rooier, m.: 1) Messer [m.l nach der Schnur; 2) Ausgraber [in.].. rooiing, vr.: 1) (das) Messen nach der Schnur; 2) (das) Ausgraben. rooi-iyn. vr.: Richtlinie [vr.]; l-meester, m.: Bauinsjjektor [m.]; -paal, m.: Richt-pfahl [m.; a]. ... . r i rooister, vr.: Ausgrabenn [vr.]. rooi-tyd, m.: Zcit [vr.l der 'Kartoffel-ernte. |
Irook, vr.: Heuschober [m.], Heuhau-fen [m.]. rook, m.: Ranch [in.]. rooken, w. o. enb.: lauchen; (vleesch, enz., in den rook hangen:) rauchern. rooker, m.: 1) Rancher [m.]; 2) Rau-cherer [m.]. rookerij?, bv. n.: raucherig; I -heid, vr.: rauchenge Beschaffenheit [vr.]. rookery, vr.: (het werk:) (das) Rauchern; (de plaats:) Rauchkammer [vr.]. rookster, vr.: Raucherin [vr.]. room, m.: Rahm [m.], Sahne [vr.]. roomen, w. o.: rahmen, Rahm anset-zen. I -, w. b.: abrahmen. room-goed, o.: Steingut[o.]; l-kleurig, bv. n.: rahmfarbig; -kom,vr: Rahmschüs-sel [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Warzenkraut [o.l. Roomseh, bv. n.: 1) (kkl.) katholisch, römisch-katholisch; 2) römisch; het-e rijk: (hist.) das römische Reich; 3) -e boonen: Saubohnen [vr. mrv.]; -e kamillen: römische Kamillen [vr. mrv.]. Rooinsche, m. en vr.: Katholik [m.], Katholikin [vr.], (der, die) Katholische; de -n, m. mrv : die Katholiken [m. mrv.]. iRoomsch-gezind, bv. n.: katholisch gesinnt, (fig.) katholisch. room-vlootje, o.: Rahamapfchen[o.]. roopaard, o.: (i. a. b.) Rollpferd [o.l. roos, vr.: (pik. en fig.) Rose Ivr.]; (gnk.) Rose [vr.], |tl Rothlauf [m.]; de - van Jericho : die Jerichorose; de Geldersche -: die Geldernrose; slapen als eene -: ge-sund schlafen [onr.]; onder de -: (spr.) unter der Rose, vertraulich. Zie mrv. rozen. roosachtig, bv. n.: rosenartig, (fig.) die Rosen liebend, (gnk.) dem Rothlauf [t] ahnlich; I -heid, vr.: rosenartige Beschaffenheit [vr.], (fig-) Liebe zu den Rosen, (gnk.) rothlaufannliche [t] Entzündung [vr.]. roosje, o.: Röschen lo.], Roslem [o.]. roos-kleur, vr.: Rosenfarbe [vr.]; I-kleurig, bv.n.: rosenfarbig; -kleurigheid, vr.: (das) Rosenfarbige. roosten, w. b.: rösten. rooster, in.: Rost fm.; ö]; (fig.) Liste [vr.], Rolle [vr.]; heet van den -: (spr.) frisch von der Is adel; op den - braden : auf dem Rost braten [onr.]; iets op den - plaatsen: (fig.) etwas auf die Tagesord-nung stellen; volgens den - aftreden: (fig.) der Liste nach abtreten [onr.]. roosteren, w. b.: rösten. rooster-werk, o.: Gatterwerk [o.]; j -wijze, bw.: rostförmig. roos-vervig, bv.n.: rosenfarbig; I -vor-mig, bv. n.: rosenförmig. root, vr.: Röste [vr.l; I -kuil, m. (-put, m.): Röstgrube ]vr.]; -water, o.: Röstwas-ser [o.]. rooven, w. b.: rauben. roover, m.: Rauber lm.]; I-bende, vr.: Rauberbande [vr.l; -geschiedenis, vr.: Raubergeschichte [vr.]; -hoofdman (-kapitein), m.: Rauberhauptmann [m.; -leute], Anführer einer (der) Rauberbande. roovers, m. mrv.: Rauber [m. mrv.]; I -hol, o.: Rauberhöhle [vr.j: -nest, o. : Raubernest [o.]. roovery, vr.: Rauberei Ivr.]. ropy, vr.: (mtw.) Rupie [vr.l. roqueeren, w. o.: Zie rokkeeren. |
Overal [t].
ROYAAL.
ROS.
483
|
Iros, bv. n.: Zie roNHig. Iros, o.: 1) (dk.) Ross [o.], Pferd (o.l; lt;fam.) Prügrel [m.J; - krijgren: Prügel be-tf 'kommen [onr.1. rosaelitisTi bv. n.: röthlich ft]:-heid, vr.: [t] Röthïïchkeit [vr.]. ros-baar. vr.: Tragbahre [vr.], Tragr-sessel [m.1, Sanfte [vr.]; I -baard, m.: (1) Rothbart [m.; a]; -geel, bv. n.: röthlich-gelb; -kam, m.: Striegel [in.], Pferdekamm [m.; a]; -kammen, w. b.: striegeln (ook üg.); -kammer, m.: (fig.) Pferdehandler lm.]; -kammerij, vr.; (fig.) Pferdehandel fm.]: -kleur, vr.: röthliolie Farbe [vr.],(das) Fuchsroth; -kleurig, bv. n.: röthlich, fuchs-roth. i'osiiiaryn. m.: Zie rozeniaryii. i'OM-molen. m.: Rossmühle [vr.], Pfer-demühle [vr.], (iron.) Tretmühle i vr.1. rossen, w. o.: in einer Kutscheherum-fahren [onr.]; rijden en -: reiten fonr.] und fahren [onr.], (fig.) Kutsche und Pferde halten [onr.], (fig. iron.) in Saus und Braus leben. I -, w. b.: striegeln (ook fig.), (fig.) prügeln. ros-tnischer, m.: Pferdehandler [m.]. rot, vr.: (drk.) Zie rat; (mil.) Zie vr. rotte. I -, o.: 1) Gesindel [o.]; 2) Zie o. rotte. I -, bv. n.: faul; als een -te appel bij eene groenvrouw: (spr.) wie die Sau iin Judenhause. rotaelitijr. bv. n.: faulicht; I -heid, vr. : (das) Faulichte. rotatie, vr.: Rotation [vr.], ümwal-zung 1 vr.]. roten, w. b. en o.: (hennep en vlas:) rosten. rot-gans, vr.: (vog.) Rottgans [vr.; a], [t] Rothgans [vr.; a], Baumgans [vr.; a]; I -gezel, m.: Rottgesell [m.J. rotheid, vr.: [s] Faulniss [vr.]. rotJer o.: (drk.) Ratzchen [o.]; (fig. fam.) Liebchen [o.], Herzchen [o.]. rot-koorts, vr.: Faulfieber [o.]; I-kuil, m.: Zie rootkuil: -lucht, vr.: Aasgerueh [m.]; -meester, m.: (mil.) Korporal [m.; a], {oudtijds:) Rottenmeister [m.], Rottentuh-rer [m.1; -neus, m.: Rotznase [vr.]. rotonde, vr.: Rotunde [vr.], Rundbau [m.]. rots, vr.: Fels [m.]. Felsen [m.1; zoo vast als eene -: felsenfest. rotsachtig, bv.n.: l)felsenartig,2) fel-scnahnlich; I -heid, vr.: 1) felsenartige Be-schatfenheit [vr.], 2) Felsenahnlichkeit [vr.]. rots-greberjsrte, o.: (adk.) IFelsenge-birge [o.]; I -gevaarte, o.: Felsenmasse [vr.|. rotsig, bv. n.: felsig; I -heid, vr.: fel-sige Beschaftenheit [vr,]. rots-kristal, o.: Bergkristall [m.]; I -kruin, m.: Zie -top; -top, m.: Felsen-kuppe [vr.]; -wijs (-wijze), bw.: (mil.) rot-tenweise; -zout, o.: Steinsalz [o.l. rotte, vr.: (pik.) Krapp [m.]; (mil.) Rotte [vr.]. Zie mrv. rotten. 1 -, (verbogen) bv. n.: faul. I -, o.: (das) Verfaulte, (das) Angesteckte. Irotten, w. e.: 1) faulen,verfaulen, ver-wesen, in Faulniss [s] übergehen [onr.]; 2) sich zu Rotten bilden, (ng.) sich zu-sammenrotten. Irotten, vr. mrv.: 1) (drk.) Zie ratten; |
2) (mil.) Rotten [vr.]; in - afdeelen: zu Rotten bilden; I -vuur, o.: (mil.) Rotten-feuer [o.]; Zie overigens ratten in Sam. rottig:, bv. n.: faul, verfault; (fig. fam.) werthlos [t|, nichtswürdig; I -heid. vr.: Faulheit |vr.], [s] Faulniss [vr.], (fig. fam.) [t] quot;NVerthlosigkeit [vr.], Nichtswflrdigkeit [vr.]. rotting:, vr.: (het rotten:) [s] Faulniss [vr.], Verwesung [vr.], (das) Verfaulen. I -, m.: (pik.) Rotang [m.]; (fig.) Spazierstock [m.; ö]. rotting-band. m.: Stockzwinge [vr.]; I -knop, m.: Stockknopf [m.; öj; -olie, vr.: (iron.) Prügelsuppe [vr.]; -slag, m.: Stock-schlag jm.; a]. rottinkje, o.: Spazierstöckchen [o.]. rot-zak, m.: (gem.) Schweinnelz [m.], (iroiij) Taugenichts [m.]; I -ziekte, vr.: Faulfieber [o.]. roné, m.: (Fr.) quot;NVüstling [m.]. roulade, vr.: (i. a. b.) Roulade [vr.]. ronleaii. m.: (Fr.) Rouleau [o.], (der) rollbare Fenstervorhang [aj. ronleeren, w. o.: rouliren [ie], imUm-lauf sein. roulette, vr.: (spl.) Roulette [vr.]; (fig.) Spielbank [vr.; ii]. route, vr.: (Fr.) Route [vr.]. Weg [m.]. routine, vr.: (Fr.) Routine [vr.]; (fig. fam.) Schlendrian |m.]. routineeren (zieh), w. w.: sich rou-tiniren [ie]; I geroutineerd, v. dw.: routi-nirt [ie]. rouw, m.: Trailer [vr.]; in den - gaan: die Trailer anlegen; in den - zijn: in Trauer sein (- over: um); uit den - gaan: die Trauer ablegen; I -band, m.: Trauer-binde #!vr.], Trauerflor [m.1; -beklag, o.: Beileidsbezeigung [vr.], Kondolenz lvr.1 (brief van -beklag: Beileidsbrief [m.], Kondelenzschreiben [o.]: verzoeke van -beklag verschoond te blijven: bitte um stille Theilnahme lT]);-brief, m.: Trauer-brief [rn.], briefliche Todesanzeige [vr.]; -draagster: vr.: (die) Trauernde; -drager, m.: (der) Trauernde. rouwen, w. b.: (tech.) rauhen, aufkrat-zen. I -, w. o.: trauern, Trauerkleider tragen [onr.]. I -, w. onpers.: reuen; het rouwt mij: es renet micn. rouw-jfeld, o.: Reugeld [o.]; I -goed, o.: 1) Trauerkleidung [vr.], 2) Zeug [o.l zu Trauerkleidern. rouwijy. bv. n.: betrübt; ik ben er volstrekt niet - om: ich bedaure es gar nicht. roirw-klaagster, vr.: Klagefrau [vr.], [t] Todtenklagerin [vr.]; I -klagen, w. o.: Trauerkiagen anstimmen; -klager, m.: [t] Todtenkliiger [m.]; -koets, vr.: Trauer-wagen lm.], Leichenwagen [in.];-koop, m.: Reukauf [m.]; -loge, vr.: Trauerloge [vr.]; -maal, o.: Trauermahl [o.; a en a], [t] Todtenmahl |o.; a en a], Leichenmahl jo.; a en til; -papier, o.: Papier |o.l mit schwarzem Rande; -vlag, vr.: 1) Trau-erfahne [vr.], 2) (zeew.) [t] Todtenfiagge [vr.]; -winkel, m.: Trauerkleiderladen [m.; a en a]. royaal, bv. n.: royal, königlich, fürst-lich; (fig.) freigebig; zich - toonen: sich freigebig zeigen; eene royale belooning: eine fürstliche Belohnung; I -formaat, o.: i |
Overal [t].
ROYALISjVIUS.
RUIMTE.
484
|
Royalformat [o.]; -papier, o.: Royalpapier lo.]. royalismus, o.: Royalismus [m.1, Royalism lm.], royalistische Gesinnung: [vr.J. royalist, m.: Royalist [m.l, Königs-freund [m.], (der) Kömgrlichgesinnte. royaliNtisch, bv. n.: royalistisch, kö-niglichgesinnt. royeeren, w. b.; durchstreichen [onr.1, annulliren liej. roze-blaadie, o.: Rosenblattchenlo.]; 1 -bottel, in.: (pik.) Hagebutte lvr.];-knop, m.: Rosenknospe lvr.]; -kruiser, m.:(hist.) Rosenkreuzer lm.]. rozemarijn, m.: (pik.) Rosmarin lm.]; I -boompje, o.: Rosmarinstrauch lm.; a]; -plant, vr.: Rosmarinpflanze lvr.]; -tak, m.: Rosmarinzweig lm.]; -wijn, m.: Ros-marinwein lm.]. rozen, vr. mrv.: Rosen [vr. mrv.]; I-bed, o.: (tnb.) Rosenbeet [o.]; -hoedje. o.:(kkl.) [t] Drittheil lo.] eines Rosenkranzes, (fig.) Rosenkranz [m.; a]; -krans, m.: (kkl.) Ro-senkranz lm.; a]; -maagd,vr.: Rosenjung-frau lvr.], Rosenmadchen lo.];-tint, vr.: rosenrothe [t] Gesichtsfarbe lvr.]; -tijd, m.: Zeit lvr.) der Rosenblüthe lt], Rosen-zeit lvr.]. rozenobel, m.: (mtw.) Rozenobel [m.l. roze-rood, o.: [tl Rosenroth [o.] (als bv. n.: rosenroth [t]); -stok, m. (-struik, vr.): (tnb.) Rosenstock [m.;ö], Kosenstaude [vr.], Rosenstrauch [m.; a]. rozet, vr.: (min. en fig.) Rosette lvr.], (visch:) Seehahn [m.; a]. rozig:, bv. n.: (gnk.) rosig; I -heid, vr.: rosige Hautentzündung [vr.]. rozinant, m.: Rosinante [m. en vr.], Ross [o.], Reitpferd [o.]. rozifn, vr.: (pik.) Rosine [vr.]. rozynen, vr. mrv.: Rosinen [vr. mrv.]; | -azijn, m.: Rosinenessig lm.]; -baard, m.: Ausschlag lm.] um Mund und Kinn. rozUne-pit, vr.: Rosinenkern lm.]; I -steel, in.: Rosinenstengel [m.]. rubriek, vr.: Rubrik [vr.]; in -en afdeden : rubriciren [ie |. ruchtbaar, bv. n.: ruchtbar; I -heid, vr.: Ruchtbarkeit [vr.]; -making, vr.: (das) Ruchtbarmachen. rudimenten, o. mrv.: Anfangsgründe [m. mrv.]. rug, m.: Rücken [m.]. rug:g:e-been, o. (-graat, vr.): Rücken-bein lo.],Rückgratsbein [o.l,(zeew.) Schwa-nenhals [m.; a|; 1-merg, o.: Rückenmark lo.] (-mergontsteking, vr.: Rückenmarks-entzündung [ vr.]; -mergtering, vr.: Rücken-darrelvr.],Rückenmarksdarre[vr.]);-spraak, vr.: Rücksprache [vr.] (-spraak houden met: Rücksprache halten [onr.] mit); -steun, m.: Zie rngrsteiin. rus-leuning:, vr.: Rückenlehne [vr.], RückTehne [vr.J; I -steun, m.: Rücken-stütze [vr.]; -steunen, w. b.: unter-stützen, [3] den Rücken decken; -tering, vr.: (gnk.) Rückendarre [vr.];-waarts,bw.: rückwarts; -waartsch, bv. n.: rückwarts gerichtet; -zuil, vr.; Rückgratssaule lvr.], Wirbelsaule [vr.]; -zijde, vr.: Rücken [m.], Kehrseite [vr.!. rui, m.: Mause [vr.]; (fig.) Mausezeit lvr.]. |
ruidig:, bv. n.: raudig, schabig, krat-zig; I -heid, vr.: Raudigkeit [vr.], Schabe [vr.|, Kratze [vr.]. ruien, w. o.: sich mausen. ruif (ruit'el), vr.: Raufe lvr.]. ruifelen, w. o.: 1) runzeln, sich run-zeln; 2) würfeln. ruig:, bv. n.; rauch, rauhhaarig, zottig; (fig.) roh, ungehobelt; een -e apostel: (iron.) ein Grobian [m.J; 1 -bloem, vr. ^ (pik.) AVasserklee [m.]. rnig:lieid, vr.: Rauchheit [vr.], Rauh-haarig^eit [vr.], (fig.) Rohheit [vr.]. ruig:-])00t, m.: Rauchfuss [m.; ü] (ruig van pooten: rauchfüssig); I -schaaf,, vr.: (tim.) Kauchhobel [m.]. ruigte, vr.: Zie ruig:heid. ruiing, vr.; Mause [vr.]. ruiken, w. o. en b.: riechen [onr.]; uit zijnen adem -: aus dem Halse riechen [onr.]; naar den mosterd-: 1)pfeffertheuer [t] sein, 2) Zie mutHaard; aan iets -; an etwas riechen [onr.]; eene brandlucht -: einen brennlichen Geruch riechen [onr.] lont -; (tig.) Lunte riechen [onr.], den. Braten riecnen [onr.]. ruikend, bv. n.; (i. a. b.) rie-chend. ruiker, m.; Blumenstrauss [m.; a], (of kortweg;) Strauss [m.; a]; een - maken:, einen Strauss binden [onr.J. ruikertje, o.: Strausschen [o.]. rui-kooi, vr.: Mause [vr.]. ruil, m.: Tausch [m.]. rnilbaar, bv. n.: tauschbar; I -heid,. vr.: Tauschbarkeit [vr.]. ruilebuiten, w. o. en b.: Zie ruilen. ruilen, w. o. en b.: tauschen. ruller, m.; Tauscher [m.]. ruilhandel, m.; Tauschhandel [m.]. ruiling:, vr.: Tausch [m.J, Austausch [m.], Umtausch [m.]. ruilster, vr.: Tauscherin [vr.]. ruim. bv. n. en bw.: (veel ruimte omvattend:) raumlich, geraumig, weit;(rijke— lijk, niet karig;) reichUch, (fig.) reich^ gross; (tijd betreffend: over, meer dan;) gut. I -, o.: 1) Raum [m.]; 2) (in schepen;) Raum [m.J; (in trekschuiten;) Kajüte [vr.J zweiter Klasse. ruim-anker, o.: Raumanker [m.],. [t] Jfothanker [m.]; I -baan, vr.: Raum' [m.J (-baan maken; Platz machen, Raum machen); -balk, m.; (zeew.) Raum-balken [in.]. ruimen, w. o. en b.: (i. a. b.) raumen^ ruimer, m.: Baumer [m.]. ruini-g:ast, m.; (kpv.) Raumgast [m.; a], (der) im Schiffsraum arbeitende Matrose. ruimheid, vr.: Raumlichkeit [vr.], Ge-raumigkoit lvr.]. ruiming^* vr.; Raumung. ruim-naald, vr.; (voor geweren ;gt; Raumnadel lvr.]; I -schoots, bw.: reichlieh,. (zeew.) mit raumen Schoten; -schootsch,. bv. n.: reichlieh; -schotel, m.; (fam.) Ver-schwender lin.l; -schotig, bv. n.: reichlieh; -spraak, vr.: Uebertreibung [vr.]. ruimster, vr.: Raumerin [vr.J. ruimte, vr.: (van plaats of tijd:) Raum [m.; a]; (fig. voor „het ruime sopquot;:) Raumte [vr.]; (overvloed, veelheid:) Hülle und Fülle [vr.], Ueberfluss [m.J. |
RUIM-IJZER.
RUSTEN.
485
|
ruim-yzer. o.: Raumeisen [o.l. ruin, m.; (gresneden hengst:) Wallach Hm.]. ruinen, w. b.: wallachen. ruïne, vr.: (bouwval, puinhoop:)Ruine tvr.]; (ondergang::) Ruin lm.1. ruïneeren, w. b.: ruiniren Lie], zu Orunde richten. ruïneus, bv. n.: ruinirend [ie]. ruis, vr.: (visch:) Plötze [vr.]. ruiNelt-liOorn,m.: Trompetenschnecke tvr.]5 I -pijp, vr.: Dudelsack [m.; a], Sack-pfeife [vr.J; -pijper, m.: Dudelsackpfeiter lm.]. ruis-muizen, w. o.: Zie roezemoezen: I -voorn, m.: Zie ruis. ruit, vr.: (wsk.) Rauten [vr.]; (pik.) Raute Ivr.j, (inz.: Weinraute [vr.]; (glasruit, in ramen:) Fensterscheibe [vr.], (of kortweg:) Scheibe [vr.] ; (op speelkaarten:) Eckstein [m.], Raute [vr.], Karo [o.]; (op dam- of schaakbord:) Feld [o.]; (op ruitjesgoed, ellewaar:) Würfel [m.]; (op edelsteenen, geslepene vlakte:) Facette [vr.]; (in een wafelijzer en in wafels:) Viereck [o.]; (root:) Zie root. ruite, in Sam.: Rauten____ Iruiten. w. b.: 1) gewürfelt machcn, würfeln; 2) Zie roten. Iruiten, vr. mrv.: Zie al de beteeke-nissen van ruit; I -aas, o.: (spl.)Rauten-ass [o.], Ecksteinass [o.], Karoass [o.]. (NB. Al de overige namen der ruitenkaar-ten op die wijze samengesteld met „Rautenquot;, of met „Eckstein'', of met „Karoquot;); I -blad, o: (spl.) Eckstein [m.]; -edik, m.: Rautenessig [m.]; -lood, o.: Fensterblei to.]. ruiter, m.: (i. a. b.) Reiter [m.]; I-trom, vr.: Kesselpauke [vr.]; -drom, m.: Reiter-schaar [vr.]. NB. Alle overige Sam. vangen aan met „Reiter....quot; ruiterlyk, bv. n.: 1) offenherzig; 2) unumwunden; I -heid, vr.: 1) Otfenher-zigkeit [vr.], 2) (das) ünumwundene. ruiters, in Sam.: Reiter... ruiterscli, bv. n.: reiterhaft. ruitertje, o.: Reiterchen [o.]. ruitertroin, vr.: Zie in ruiter. ruits-Avys (-wijze), bw.: rautenförmig, gewürfelt. ruit-vormig, bv. n.: rautenförmig. rui-tyd, m.: Mausezeit [vr.], Mause [vr.]. ruizemuizen. Zie roezemoezen, ruk. m.: Ruck [m.]. rukken, w. b. en o.: 1) reisscn [onr.]; 2) in het veld -: ins Feld rücken. rukking:, vr.: (das) Reissen. rukwind, m.: Windstoss [m.; ö]. Irul, bv. n.: diirr; I -heid, vr.: Dürre [vr.]; -ijs, o.: (das) holperige Eis. Irul, vr.: (der) grosse Zulauf von Kaufern, (der) schnelle Absatz von quot;NVaaren. rum. vr.: Rum [m.]; I -drinker, m.: Rumtrinker [m.]; -grog, vr.: Rumgrog [m.1; -grogje, o.: Glaschen [o.] Rum-grog. rummen. w. o.: Rum trinken [onr.]. rummetje, o.: Glaschen [o.l Rum. rumoer, o.: Rumor [m.], Larm [m.], Spektakel [o.]. |
rumoerig:, bv. n.: (persoon:) liirmend; (plaats, enz.:) larmvolf; I -heid, vr.: (van iemand:) Spektakelmacherei [vr.], (van iets:) Spektakel [o.], Larm [m.]. rumoer-maakster, vr.: Spektakel-macherin [vr.]; I-maker, m.: Spektakelma-cher lm.]; -makerij, vr.: Spektakelmacherei [vr.|. rum-saus, vr.: Rumsauce [vr.; I-taartje, o.: Rumtörtchen [o.l. run, m.: Wettlauf [in.; a]. I vr.: (bij leerlooiers:) Lohe [vr.J. rund. o.: Rind [o,]. runderen, o. mrv.: Rinder [o. mrv.]. runder-lapjes, o. mrv.: Rindfleisch-schnittchen lo. mrv.]; 1-merg, o.: Rinds-mark [o.]; -pest, vr.: (vea.) Vienpest [vr.]; -rib, vr.: Rinderrippe [vr.], Rippenstück [o.]; -stal, m.: Rinderstall [m.; a], Vieh-stall lm.; a], Kuhstall [m.; al; -vet, o.: Rindsfett [o.J, Rinderfett jo.l; -worst, vr.: quot;VVurst [vr.; ü] von Rindfleisch; -ziekte, vr.: Viehseuche [vr.]. rund-vee, o.: Rindvieh [o.]; I -vet, o.: Rindsfett [o.]; -vleesch, o.: Rindfleisch [o.] (gebraden -vleesch: Rinderbraten [m.], Rindsbraten fm.]). rune, vr.: Rune [vr.]. runen, vr. mrv.: Runen [vr. mrv.]; I -schrift, o.: Runenschrift [vr.]; -steenen, m. mrv.: Runensteine [m. mrv.]. runiseli. bv. n.: runisch. run-kleurig:, bv.n.: lohfarbig; I-koek, m.: Lohkase ]m.]; -molen, m.: Lohmühle [vr.]. runnen, w. o.: (pop.) 1) rennen [onr.]; 2) stromen; 3) gerinnen [onr.]. run-seliuur. vr.: Lohscheuer [vr.]. runsel, o.: Lab [o.]. rups, vr.: (ins.) Raupe [vr.J. rupsen, vr. mrv.: Kaupen [vr. mrv.]; I -dooder, m.: [t] Raupentodter [m.]; -ei, o.: Raupenei [o.]; -jacht, vr.: Raupenjagd [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Raupenklee [m.]; -nest, o.: Raupennest [o.l; -vanger, m.: Raupenfanger [m.]; -vangst, vr.: Raupen-fang [m.]. rups-klaver, vr.: (pik.) Raupenklee [m.]. Rus, m.: Zie in Rusland. ruseh, m.: Rusch |m.l, Binse [vr.], Rohr [o.]; I -dijk, m.: Ruschdeich [m.]; -kleed, n.: Ruscndecke [vr.], Binsendecke [vr.]. rus-sfeel, o.: Rauschgelb [o.]. Rusland, o.: (adk.) Russland [o.]; een Rus, m.: ein Russe [m.]; de Russen, m. mrv.: die Russen [m. mrv.]; eene Russin, vr.: eine Russin; Russisch, bv. n.: russisch (het Russisch: das Russische, die russische Sprache). rus-leder (-leer), o. : Juchten [m.]; i-le-deren (-leeren), bv. n.: juchten. rust. vr.: Ruhe [vr.]; (zeew.) Rüste [vr.]; geen - of duur hebben: (spr.) weder Rast noch Ruhe haben; I -bewaarder, m.: Wachter lm.]; -dag, m.: Ruhe-tag [m.], Feiertag [m.]. rusteloos, bv. n.: ruhelos, unruhig; I -heid, vr.: Ruhelosigkeit [vr.]. rusten, w. o.: ruhen; iets laten -: et-was ruhen lassen [onr.]; na gedanen arbeid is het goed -: (spr.) nach gethaner Arbeit ist gut ruhen; op zijne lauweren (fig.) auf seinen Lorbeeren ruhen; rust |
RUSTICITEIT.
RIJZEN.
486
|
uw hoofd maar: seien Sie nur ruhigr, (fam.) sei nur ruhig. I - (zich), w. w.: sich rüs-ten; zich ten strijde sich zum Kampte rüsten. rusticiteit, vr.: Rusticitat [vr.1, Kunst-losigkeit Ivr.J. rustiek, bv. n.: 1) bauerisch, kunst-los; 2) landlich. rustig, bv. n.: ruhig:; I -heid, vr.: Ruhe [vr.]. rustigjes, bw.: ruhiglich, ruhig:. rusting, vr.: Rüstung [vr.J, Watfen-rüstung: [vr.]. rust-4aai% o.: (kkl.-hist.) Ruhejahr [o.], Sabbathjahr [o.[, (akk.) Brachjahr |o.l; I -kamer, vr.: Rüstkammer [vr.1, Watfen-kammer [vr.]; -lievend, bv. n.: runeliebend friedfertig; -lievendheid, vr.: Liebe [vr] zur Ruhe, Friedfertigkeit [vr.1 ; -lijn, vr.: (zeew.) Rustleine [vr.1; -minnend, bv. n.; Zie -lieveutl;-plaats, vr.: Ruhepiatz [m.: a], Ruhestatte [vr.], (op eene trap:) Ab-satz [m.; a]. ruw, bv. n.: (hobbelig, oneffen:) rauh; (niet zacht, niet liefelijk:) rauh; (ongepolijst, onbeschaafd, lomp:) roh. ruwaard, m.: [tj Landrath [m.; a]. ruweiyk, bw.: roh. grob. ruw-heid, vr.: 1) Kauhheit[vr.],Rau-higkeit [vr.], 2) Rohheit [vr.]; I -smid, m.: Grobschmied [m.]. ruzie, vr.: Streit [m.1. Handel [m. mrv.], Zank lm.]; -maken (- zoeken).Handel anfangen [onr.] (- met: mit); I-maakster (-zoekster), vr.: Handelmacherin [vr.]; -maker (-zoeker), m.: Handelmacher [m. |; -makerij (-zoekerij), vr.: Handelmacherei [vr.1. rM, vr.: Reihe [vr.]; op - af: der Reihe nacn. ry-baau, vr.: Reitbahn [vr.1; I-broek, vr.: Reithosen [vr. mrv.], (iron.) Kavalle-rist [m.]. rijden, w. o. en b.: (in rijtuig:) fahren [onr.1; (te paard:) reiten [onr.1. ryder, m.: 1) Reiter [m.]; 2) (mtw.) Reiter [m.1; een gouden -: ein Golddu-katon; de zilveren -: der Silberduka-ton. rUdster, vr.: Reiterin [vr.]. r(jlt;\ vr.: (tub.) Rechen [in.]; (kkl. pop.) Reliquienkastchen [o.]. rfófelaar, m.: 1) Marktschreier [m.] mit einem Würfeltisch; 2) quot;Wurfelspieler [m.], quot;Würfler [m.]. rUfelaarster, vr.: Würfelspielerin [vr.], quot;Würflerin [vr.]. ryfel-beker, ra.: Würfelbecher [m.1; I -bord, o.: Würfelbrett [o.], Würfeltisch [m.]. rUfeleu, w. o.: würfeln. ryfel-spel, o.: Würfelspiel [o.]; I -trech-ter, m.: Wurfeltrichter [m.]. rygdraad, m.: Heftfaden [m.; ii]; Schnürbrust [vr.; ü], IVIieder [o.]. rijgen, w. b.: (met losse steken aaneenhechten:) heften; (met een rijgveter:) schnüren; (kralen, parelen, enz., aan eenen draaa:) anreihen, aufreihen; iem. aan den degen -:. (fig.) Einem den Degen durch den Leib rennen [onr.]. 1 - (zich), w. w.: sich schnüren. rUgr-naald, vr. (-pin, vr.): Schnürnadel [vr.|; 1-snoer, o. (-veter, m.): Schnürsenkel Lm.]. |
rük, bv. n.: reich. I -, o.: Reich [o.]. rp kaard, m.: (der) reiche Kauz [a]. rijkdom, in.: [t] Reichthum [m.^ ü]. rükeiyk, bv. n. en bw.: reichlich. rU-kneelit, m.: Reitknecht [m.]. ryks, in Sam.: Reichs.... rum, o.: (dk.) Reim [m.]. I m.: Zio m.: ryp. ry-mantel, m.: Reitmantel [m.; a]. rymeiaar. m.: Reimer [m.], Reim-schmied [m.]. Versier [in.]. rymelaarster, vr.: Reimerin [vr.],. Yerslerin [vr.]. rymelary, vr.: Reimerei [vr.]. Ver-selei [vr.]. ri|melen. w. o.: verseln. rymeloos, bv. n.: reimlos, reimfrei^ I -heid, vr.: Reimlosigkeit [vr.]. rymen, w. o. en b.: reimen; (fig-) rei-ni3n, sich reimen. rymer, m.: Reimer [m.]. rymery, vr.: Zie rümolary. ry nipje, o. : Reimcnen [o.]. ry uister, vr.: Reimerin [vr.]. Kyn, m.: (adk.) Rhein [m.1; I in Sam.: Rhein... b. v.: -wijn, m.: Rheinwein [m.1. Rynsoh, bv. n.: rheinisch; -e wijn, m.: Rheinwein [m.]. I rijnsch, bv. n.: Zie rinsch. Iryp, m.: Reif [m.], Rauhreif [m.],Rauh-frost [m.]. I^yp, bv. n.: reif; I -heid, vr.: Reife [vr.], Reifheit [vr.]; -makend, bv. n.: reif macnend; -wording, vr.: (das) Reifen. ry-paard, o.: Reitpferd [o.]. rypeiyk, bw.: reinich. rypen, w. onpers.: reifen; het heeft van nacht gerijpt: es hat heute Nacht gereift. 1 -, w. o.: (dk.) reifen, reif werden, [onr.]. ryplieid, vr.: Reife [vr.], Reifheit [vr.|. ryping. vr.: (das) Reifen. ryp-makend. bv. n.: reif machend; I -wording, vr.: (das) Reifen. ry-rok, m.: Reitrock [m.; ö]. rys, o.: Reis [o.l; I -berm, m.: Reis-berme [vr.]; -bezem, in.: Reisbesen lm.]; -bos, m.: Reisbund [o.], (das) Bund Reis-holz; -bosch, o.: Reisig [o.]; -dam, m.: Fa-schinendamm [m.; a], Faschinenwerk [o.]; -hout, o.: Reisholz [o.]. rijsje, o.: Reischen [o.]. ry-spoor, o.: Zie wagenspoor, ryst, vr.: Reiss [m.J. ryste, in Sam.: Reiss.... rys-waard, vr.: Weidengebüsch [o.]y quot;NV eidengestrauch [o.l, quot;NV eidicht [o.l (-waar-derhout, o.: Felberholz [o.]); -werk, o.: Reiswerk [o.]. ryten, w. b.: reissen [onr.], zerreissen [onr.]. ryting, vr.: Zerreissung [vr.]. ry-toer, in.: Spazierfahrt [vr.] zu Wagen ; I -tuig, o.: 1) Fuhnverk [o.], 2) Wagen Tm.!,' Kutsche [vr.]; -tijd, m.: (van visch:) Laichzeit [vr.], Laiche [vr.]. rHven, w. b.: (tnb.) rechen, harken, ry-weg, m.: Fahrweg [m.1; 1-zadel, o.' Reitsattel [m.; a]. ryzen, w. o.: steigen [onr.]; (fig. van vermoedens, vreezen, gedachten, enz.:) entstehen [onr.], erwachen; (kkk.) gah- |
RIJZEN-BOS.
SALUUT.
487
|
ren; het deeg laten den Teigr gahren lassen [onr.]. rlfzen-bos, m.: Zie ry^bos; 1 -mijt, vr.: Reisigmiete [vr.]. ruzig, bv. n.: hoch und sehlank; eene sa !, tsw.: sa! naai, vr. en o.: Sarsche [vr.]. I bv. n.: langweilig. saai-fabriek, vr.: Sarschefabrik [vr.1; i -hal, vr.: Sarschemarkt [m.; a]. saaiheid, vr.: Langweiligkeit [vr.1. saai-wever, m.: Sarscheweber [m.1. saam, bw.: zusammen; I -gezworene, m.: Verschwörer Lm.l, (der) Versehwo-rene; -verbonden, bv. n.: vereinigt, ver-eint, (fig.) verknüpft. Zie overigens het bw.: samen. sabadil-kruid, o.: (pik.) Sabadill-kraut [o.]; I -zaad, o.: Sabadillsamen [m.1. sabbat, m.: Sabbath [m.1; 1 in Sam.: Sabbath.... sabbats, in Sam.: Sabbaths____ sabberen, enz.: Zie zabberen, enz. sabel, vr.: Sabel [m.]; de - trekken: den Sabel Ziehen [onr.]. I -, o.: Zobel-pelz [m.], Zobel [m.]. sabel-bek, m.: Sabelschnabel [m.; al, (fig., vogel:) Sabelsehnabler [m.];l-bont, o.: Zobelfell [o.], Zobelpelz [m.1; -dier, o.: (drk.) [t] Zobelthier [o.], (of kortweg:) Zobel [m.]. sabelen (sabreeren), w. o.: sabeln. sabel-jaobt, vr.: Zobeljagd [vr.1; l-mof, vr.: Zobelmuff [m.1; -pels, m.: Zobelpelz lm.l; -vangst, vr.: Zobelfang [m.1; -vel,o.: Zobelfell [o.l; -vormig, bv. n.: sabelförmig. sabreur, m.: Haudegen [m.]. saeerdotaal, bv. n.: saeerdotal. prie-sterlieh. saerament, o.: (kkl.) Sakrament [o.]. I -, tsw.: sackerment! sacramenteel, bv. n,: sakramentlich. saerament-hnisje, o.: Sakrament-hauschen [o.l; I-schender, m.: Sakrament-schander [m.1. saeraments-das:, m.: (kkl.) Sakra-mentstag [m.], Frohnleichnamstag [m.]; I -strijd, m.: Sakramentsstreit [m.1. saeriflee, vr.: Aufopferung [vr.]. saeriliëeren, w. b.: aufopfern. saeristein, in.: Sakristan [m.]. sacristie (sacristij), vr.: Sakristei [vr.1. Sadduceeër, m.: Sadducaer [m.1. S^addnceesch, bv. n.: sadduciiisch. saffiaan, o.: Saffian [m.1. saflianen, bv. n.: Saffian... saffier, m.: (min.) Saphir[m.l; I -blauw, bv. n.: saphirblau; -steen, m.: Saphirstein [m.]. saffieren, bv. n.: saphiren. saffloer (saffloers), o.: (i. a. b.) Saflor [m.]. |
-e gestalte: eine hohe Figur, (fig-) ein hoher Wuchs. ryzing:, vr.: (das) Steigen; (kkk.) Gahrung [vr.]. saffraan, vr.: (pik.) Safran [m.]; l-ach-tig, bv. n.: safranartig. sage, vr.: Sage [vr.1. sa^o, vr.: Sago [m.]. sajet, vr. en o.: Sayett [m.1. sajetten, bv. n.: Sayett... sakkerloot, tsw.: (pop.) saekerlot! Saksen, o.: (adk.) Sacnsen [o.]; Saks, m.: Sachse [m.]; de Saksen, m. mrv.: die Sachsen |m. mrv.]; Saksisch, bv. n.: sach-sisch; Saksische, vr.: Siichsin [vr.]. salaadje, o.: Salatchen [o.]; (fig. fam.) Profitchen [o.l. salade, vr.: Salat [m.1. salamander, m.: Salamander [m.]; I -boom, m.: Salamanderbauin [m.; a]; -haar, o.: (min.) Salamanderhaar [o.l, Fe-dererz [o.];-hagedis, m.: Salamandereidech-se [vr.]; -wol, vr.: (min.) Amiant [m.]. sal-amnioniak, o.: (schk.) Salmiak [m.]; geest van -: Salmiakgeist fm.]. salariëeren. w. b.: salariren [iel, be-solden; I gesalarieerd, v. dw.: salarirt [ie], besoldet. salaris, o.: Salar [o.l; Besoldung [vr.]. saldeeren, w. b.: (kph.) saldiren [ie], saldo, o.: Saldo fo.J. salep, vr.: Salep [m.]; I -wortel, m.; Salepwurzel [vr.j. salet, o.: 1) Salon [m.1, Gesellschafts-zimmer [o.); 2) Gesellschat't [vr.], Kranz-chen [o.]; I -jonker, m.: Stutzer [m.],Zierbengel [m.l, Zieraffe [m.]; -juffer, vr. (-pop, vr.): Zierpuppe [vr.];-rekel, m.: Zie -jonker. salie, vr.: (pik.) Salbei [vr. en ra.]; Jan.-: (iron.)Schlafmütze [vr.]; Jan-geest, m.: Schlafmützengeist [m.]. saline, vr.: Salzwerk [o.]. Saliscb, bv. n.: salisch; de -e wet: das salische Gesetz. salmiak (salmoniak), vr.: Zie o.: sal-ammoniak. salomonszegel, o.: (pik.) Salomons-siegel [o.]. salon, o.: Salon [m.]. salpeter, o.: Salpeter [m.]. salpeter!^, bv. n.: salpetrig; I -heid, vr.: salpetrige Beschalfenheit [vr.]. salsaparilla, vr.: (pik.) Sassaparille [vr.]. salueeren, w. b.: salutiren [ie], grüs-sen. sa Int. tsw.: sei gegrüsst; -, doen te weten: (aanhef van oude verordeningen:) unsern Gruss zuvor! hiemit sei kund-gethan. saluut, m.: Salutation [vr.]; (mil. en |
SAVOIR.
SALVO.
488
|
mar.) Salve [vr.]; 1 -schot, o.; Sulve [vr.]. salvo, o.: Salve [vr.l. samaar, vr.: (das) langre Kleid. Samaritaan, m.: Samaritaner [in.]; Samaritaansche, vr.: Samaritanerin [vr.]. samen, bw.: zusammen. (1). sammelaar, in.: Trandler fm.l. sauimelaarster, vr.: Trandlerin [vr.]. sammelary, vr.: Trandelei [vr.]. sammelen, w. o.: trandeln. samoem (samum), in.: Sammum [m.]. sanbenito, o.: Ketzerhemd [o.], Mar-terhemd [o.]. sanctie, vr : Sanktion [vr.], Bestati-grungr [vr.]; de Pragmatieke (hist.) die pragmatische Sanktion [vr.]. sanctilieatie, vr.: Sanktifikation [vr.], Heiligsprechungr [vr.]. sanctillëeren, \v. b.: sanktificiren [ie], heiligrsprechen [onr.J. sanctioneeren, w. b.: sanktioniren [ie], bestatig-en. sandaal, vr.: Sandale [vr.]. sanclel-booni, m.: (plk.) Sandelbaum [m.; a]; I -hout, o.: Sandelholz [o.]. sandrak, o.: Sandarak [o.]. Nanliedrin, o.: (kkl.) Sanhedrin [o.], Synedriuin [o.]. sanikel, vr.: (plk.) Sanikel [m.]. sarscnlotte, m.: (hist, en fig.) Sans-kulotte [m.]. Sanskrit, o.: (tlk.) Sanskrit [o.], (die) alte Hindusprache. sant, in.: (der) Heiligre. santen-boetiek, vr. (-kraam, vr.): (pop.) Trödelkram [in.]. santje, o.: (fain.) Heiligrenbildchen [o.]. santjes, tsw.: (pop.) Gesundheit!. Prosit! sap, o.: Saft [m.; a]. sapanhout, o.: Sapanholz [o.]. sapgroen, o.: Saftgriin [o.]. saploos, bv. n.: Zie sappeloos. sappe, vr.: (vest.) Laufgraben [m.; a], sappeloos, bv. n.: saftlos; I -heid, vr.: Saftlosigkeit [vr.]. sapperloot, tsw.: Zie sakkerloot, sappeur, m.: Sappeur [in.], [ie] Sap-pirer [m.]. sappig:, bv. n.: saftig; I -heid, vr.: Saf-tigrkeit [vr.]. Saraceen, m.: Sarazene [m.]. Saraceenscli, bv. n.: sarazenisch. saraehtig, bv. n.: Zie sarrig, sarcasme, o.: Sarkasm |m.]. sarcastisch, bv. n.: sarkastisch. sarcophaagr, vr.: Sarkophag [m.]. sarder, m.: [ie] Vexircr [m.J. sardoniek (sardonisch), bv. n.: sardonisch, grinsend. sardonyx, m.: (min.) Sardonyx [m.]. sardyn, vr.: (visch:) Sardeile [vr.]. sardynen, vr. mrv.: Sar dellen [vr. mrv.]; I -net,o.: Sardellennetz[o.];-vangst, vr.: Sardellenfang [m.1. sarg:e, vr.: Zie serge. sarren, w. b.: reizen, vexiren (2). sarrery. vr.: Vexirerei [vr.]. sarrig, bv. n.: vexirend; I -heid, vr.: 1) Vexirungssucht [vr.], 2) (das) Vexirende. |
sar ring:, vr.: (das) Vexiren. sarsaparille, vr.: Sassaparille [vr.]. sarster, vr.: Vexirerin [vr.]. sas, o.: Schleuse [vr.]. sasseparille, vr.: Sassaparille [vr.]. sassefcas, m.: Sassefras [m.]. sassen, w. o.: die Schleuse öflnen. sasser, m.: Schleusenmeister [m.]. satan, m.: (theo.) Satan lm.J,.Teufel [m.]; I -achtig, bv. n.: satanisch. satanseli, bv. n.: 1) teuflisch; 2) ver-teufelt. satans-kind, o.: Satanskind [o.]; I -werk, o.: Teufelswerk [o.]. satelliet, m.: Satellit [m.] (ook str.), Trabant [m.] (ook str.). sater, in-: (fab.) Satyr [m.1. satineerder, m.: [ie] Satinirer [m.]. satineeren, w. b.: satiniron [ie], satinet, o.: Satinett [o.|. satire, vr.: Satire [vr.]. satiricus, m.: Satiriker [in.], satiriek, bv. n.: satirisch, satiriseeren, w. b.: satirisiren [ie], satisfactie, vr.: Satistaktion [vr.]. (1. Genugthuung [vr.]; 2. BetViedigung [vr.]; 3. Zufriedenheit [vr.]). satraap, m.: (hist.) Satrap [m.]. satrapie, vr.: Satrapie [vr.]. saturatie, vr.: Sattigung [vr.]. satnreeren, w. b.: sattigen. saturnaliën, o. mrv.: Saturnaliën [o. mrv.]. Saturnus, m.: (fab. en str.) Safeurn [m.]. . satyn, o.: Atlas [m.]; 1 -achtig, bv. n.: atlasartig. sat linen, bv. n.: Atlas...: eene - japon: ein Atlaskleid [o.]. satyn-we ver, in.: Atlasweber [m.]; I -weverij, vr.: Atlasweberei [vr.]. saucys, vr.: Fleischwurst [vr.; üj. (of kortweg:) Wurst [vr.; ü]. saucysje, o.: Würstchen [o.l. saucflze-broodje, o.: Wurstbröd-chen [o.j. saus, vr.: Sauce [vr.], Brühe [vr.], Tunke [vr.]; (fig.) Würze [vr.J; (fig. fain.) Regen [m.J; honger is de beste -: (spr.) Hunger ist der beste Koch; dat is de -van het leven: (fig.) das ist die Würze des Lebens; ik geloof dat we - zullen krijgen: (fig. fam.) ich glaube wir werden Regen bekommen. sausen, w. b.: (tabak:) mit Sauce zu-bereiten; (fig.) würzen. saus-kom, vr.: Saucenapf [m.; a]; I -kommetje, o.: Saucenapfchen [o.]; -lepel, m.: Saucelöifel [m.]; -pan, vr.: Sauce-pfanne [vr.]; -pannetje, o.: Saucepfann-chen [o.]; -pot, m.: Saucetopf [m.; öj. sauveeren, w. b.: retten. I - (zich), w. w.: sich retten. savane, vr.: Savanne [vr.]. savante, vr.: (iron.) Savante [vr.], Blaustrumpf [in.; ü]. savel-boom, m.: Siebenbaum [m.; a]; I -hout, o.: Siebenbaumholz [o.l. sa voir, (Fr.) in Sam. 1 -faire, o.: Gewandt-heit [vr.l; -vivre, o.: Lebensart [vr.]. |
Alle niet hier vermelde woorden, die met „samenquot; aanvangen, beginnen in het Duitsch met „zusammenquot; — de z. n. natuurlijk met groote Z.
Overal [ie].
SCHAATS-HOUT.
SATONET.
489
|
savonet, vr. (savonetbal, m.) Seifen-kugrel [vr.1; I -doos, vr.: Seifenbüchse [vr.1. savoureeren, w. b.: sich schmecken lassen [onr.]. Savoyaard, m.: Savoyarde liu.1. savoyekool, vr.: Savoyerkohl lm.], Kerbelkohl Lm.], Wirsingr [ni.|. sbirre, m.: Sbirre [m-l, Hascher [m.]. scalpeeren, w. b.: skalpiren [ie], scalpel, o.: [ie] Secirmesser [o.], scandeereii, w. b.: (dk.) skandiren [ie]. scant ie, vr.: (dk.) Skansion [vr.], [ie] Skandirung [vr.]. scaphander, m.: Schwimmgrürtel [m.]. scapulier, o.: Skapulier [o.J. scene, vr.: (i. a. b.) Scene [vr.]. scepticisinus. o.: Skepticisuius [m.], Skepticism [m.], Zweitelsucht [vr.]. scepticus, in. (mrv.: Sceptici): Skep-tiker [m.], Zweifler [ni. j. sceptisch, bv. n.: skeptisch, zweifel-süchtig:. scha, vr.: Zie schade. schaaf, vr.: Hobel [m.]; I -bank, vr.: Hobelbank [vr.; ti I; -beitel, m.: Hobeleisen [o.]; -gras, o.: (pik.) Schafthalm [m.], Schachtelhalm [m.]. schaafje, o.: (der) kleine Hobel. schaaf-krnl, vr.: Hobelspan [m.; a]; I -mes, o.: Schabemesser [o.]. schaafsel, o.: Schabsel [o.]; (tim.) Hobelspane [m. mrv.]. schaaf-steen, m.: Schlichtmond Lm.]; I -stroo, o.: Zie -jsras. schaak, o.: (s'pl.) Schach[o.];-spelen: Schach spielen; den koning: - zetten: dem Königr Schach bieten lonr.]; I -bord, o.: Schachbrett [o.]; -congres, o.: quot;NVettstreit lm.] sTon Schacnspielern; -gezelschap, o. (-klub, vr.): Schacnverein lo.l; -mat, bv.n.: schachmatt (den koning -mat zetten: spl.: den König schachmatt setzen; iemand -mat zetten: fig.; Einen völlig in die Enge treiben Lonr.]); -partij, vr.: Schachpartie [vr.]; -probleem, o.: Schachproblem lo.]; -speelster, vr.: Schachspielerin [vr.]; -spel, o.: Schachspiel lo.]; het -spelen: das Schachspielen; -speler, m.: Scliachspieler [m.]; -stuk, o.: Schachstein [m.1, Scnaeh-figur [vr.];-tafeltje, o.: Schachtischchen lo.]; -werk, o.: (zeew.) Kluftwerk lo.]; -zet, m.: Schachzug lm.; ü]. schaal, vr.: (muz.) Skala Ivr.], Ton-leiter Ivr 1; (op thermometers, peilstokken, enz., en ter aanduiding van afmetingen, b.v. op landkaarten, enz.:) Skala [vr.1, Stufenleiter Ivr.]; (anders i. a. b.) Schale Ivr.]; I -boter, vr.: (die) im Kleinen ver-kauft werdende Butter; -bijter, m.: Zie scharrebyter; -collecte, vr.: Kollekte Ivr.] mit der Schale; -dier, o.: It] Schal-thier lo.]; -ketting, m.: Schalenkette [vr.]; -rechten, o. mrv.: Accise Ivr. enk.]:-visch, m.: Schalfisch lm.]. schaaltje, o.: Schalchen lo ]. schaamachtig:, bv.. n.: schamhaft, verschamt, schüchtern; I -heid, vr.: Scham-haftigkeit [vr.], Verschamtheit Ivr.], Schüch-ternneit Ivr.]. schaani-been. o.: (ontl.) Schambein [o.]; I -brok, m.: (das) letzte Stück auf der Schüssel; -deelen, o. mrv.: (ontl.) [tl Schamtheile lm. mrv.j: -kruid, o.: (pik.) Schamkraut lo.l, Hundsmelde Ivr.]; -rood. |
bv. n.: [t] schamroth (als z. n. o.: ft| Schamröthe Ivr.j); -schoenen, vr. mrv.: Schamgefühl lo. enk.] (de -schoenen uitgetrokken hebben: spr.: aller Scham den Kopf abgebissen haben, alle Scham abge-legt haben). schaamte, vr.: Scham Ivr.]; 1 -blos, m.: Lt] Schamröthe [vr ]. schaamteloos, bv. n.: schamlos; I -heid, vr.: Schamlosigkeit Ivr.]. schaap, o.: (drk.) Schaf Lo.l (ook fig.); een verdwaald - (een afgedwaald -): (fig.) ein verirrtes Schaf; één schurftig - steekt eene geheele kudde aan: (spr.) Ein raudiges Schaf steekt die ganze lieerde an. Zie mrv. schapen. schaapachtig:, bv. n.: schafartig, (fig.) einfaltig; I -heid, vr.: (fig.) Einfaltig-keit Ivr.], Einfalt Lvr.1. schaap-herder, m.: Schafhirt [vr.], Schafer lm.] (-herdershut, vr.: Schaferhütte lvr.1; -herdersstaf, m.: Schaferstab [m.;al). schaapje, o.: Schafchen lo,], Schanein lo.l; -s, o. mrv.: (aan de lucht:) Schiifchen-wolken Ivr. mrv.], Schafchen [o. mrv.] am Himmel; zijue -s op het droge hebben: spr.: seine Schafchen ins Trockne gebracht haben. schaap-schaar, vr.: Schafschere [vr.]; 1 -schering, vr.: Schafschur [vr.j; -schop, vr.: Schaferstab [m.; al. schaaps-gras, o.: Schafcras [o.]; I -kleederen, o. mrv.: Schafskleid jo.] (een wolf in -kleederen: bijb.: ein quot;Wolf Lm.; ö] im Schafskleide); -kooi, vr.: Schafstal! lm.; ii]; -kop, m.: Schafskopf lm.; ö] (ook fig.); -leder (-leer), o.: Schafleder lo.]; -lederen (-leeren), bv. n.: schafledern; -muil, m.: (pik.) Schafsmaul lo.], Ackersa-lat Lm.]; -pokken, vr. mrv.: Schafpocken Ivr. inrv.l, Schafblattern Ivr. mrv. 1;-vacht, vr.: Schaffell lo], Schafpelz lm.]. schaar, vr.: (troep, menigte:) Schar Ivr.j: (om te knippen:) Schere Ivr.]; (van kreeften, enz.:) Schere lvr.1; (van een ploeg:) Schar |vr.], Pflugschar Ivr.]; de -hangt daar uit: (fig.) die Preise sind da theuer lt]; iets door het oog van de -halen: (fig. fam.) stibitzen, stelden [onr.]. schaard, vr.: Scharte [vr.]; I -kruid, o.: (pik.) Scharte [vr 1. schaarde, vr.: Zie schaard. scliaardi$£. bv. n.; schartig; I -heid, vr.: schartige Beschaftenheit [vr.]. schaar-krnid, o.: (pik.) Scharte [vr.]. schaars, bw.: selten. schaarsch, bv. n.: 1) selten, rar; 2) karg, sparlich; I -heid, vr.: 1) Selten-heit [vr.], 2) Kargheit [vr.]. scliaar-sliep (-slijp), m.: Scheren-schleifer [m.]; (zeew.) Scherstock [m.; ö]; I -wacht, vr.: Scharwache Ivr.]; -wachter, in.: Scharwachter Lm.]; -ijzer, o.: Scherei-sen [o.]. schaats, vr.: Schlittschuh jm.]; eene goede - rijden: ein guter Schlittschuh-laufer sein, (fig. fam.) Glück haben; eene verkeerde - rijden: (fig. fam.) übel wegkommen [onr.]. schaats-band, m.: Schlittschuhband lo.: a]. schaats-hout, m.: Schlittschuhholz lo.l; I -lint, o.: Zie -band;-riem, m.: Schlittschuhriemen Im.j; -ijzer, o.: Sehlitt-schuheisen lo.]. |
SCHANDAAL.
SCHAATSEN.
490
|
schaatsen, vr. mrv.: Schlittschuhe [m. mrv.j; - rijden: Schlittschuh laufen [onr.l, Schlittschuh fahren [onr.]; I-maker, m.: Schlittschuhmacher [m.1; -rijder, m.: Schlittschuhlaufer [m.] Sehlittschuhfahrer [m.]; -rijdster, vr.: Schlittschuhlauferin [vr.], Schlittschuhfahrerin fvr.]. schabelletje, o.: Schabelle [vr.1. Schemel [m.]; op het - staan: am Pranger stehen lonr.]. schabouweiyk (schabouwerig), bv. n.: armselig, zerlumpt; I -held, vr.: Arm-seligkeit lvr.|, Zerlumptheit [vr.1. schabrak, vr.: Schabracke [vr.1, Satreldecke [vr.]. schach, m.: Schach [m ] (van Perzië: von Persien). schacheraar, m.: Schacherer [m.]. schacheraarster,• vr.: Schachrerin [vr.l. schacheren, w. o.: schachern. schachery, vr.: Schacherei [vr.], Schacher [m ]. schacht, vr.: (i. a. b.) Schaft [vr.; a en a]: I -halm, m.: (pik.) Schafthalm [m.], Schachtelhalm [m.]. schadde, vr.: Rasen [m.1. schade, vr.: Schaden [m.]; met - en schande: mit Schaden und Schande. schadeloos, bv. n.: schadlos; iem. - stellen voor: Einen entschadigen für; I -heid, vr.: Schadlosigkeit [vr.]. schadeloos-stelling:, vr.: Schadener-satz [m.], Entschadigung [vr.J. schadelyk, bv. n.: schadlich; I -heid, vr.: Schadlichkeit [vr.1. schade-vergoeding:, vr.: Schadener-satz [m.]; I -verhaal, o.: Entschadigung [vr.]. schadnw, vr.: Schatten [m.]. schaduwachtig:, bv. n.: 1) schatten-artig, 2) schattig; I -heid, vr.: 1) schatten-artige Ëcschattenheit [vr.], 2) Schattigkeit [vr.]. schadnw-beeld, o.: Schattenbild [o.]. schaduwen, w. b.: schatten, schat-tiren [ie], abschatten. schaduwhoed, m.: SchaUenhut [m.; ü], Sonnenhut [m.; ü]. schaduw-rHk, bv. n.: schattenreich; I -wolk, vr.: dichte quot;Wolke [vr.]; -zijde, vr.: Schattenseite [vr.]. schaduwing:, vr.: [ie] Schattirung [vr.]. schaduwloos, bv. n.: schattenlos, un-beschattet (schaduwloozen, m. mrv.: Schat-tenlosen [m. mrv.], schattenlose Völker [o. mrv.]); I -heid, vr.: Schattenlosigkeit [vr.]. schaffen, w. b.: 1) schaffen [onr.]; niets met iemand te - willen hebben: nichts mit Einem zu schaffen haben wollen: wat de pot schaft: was der Topf be-schert; 2) Zie schaften. schaft, vr. Zie schacht. schaften, w. o.: 1) essen [onr.]; 2) ruhen. schaft-gat, o.: Oeffnung [vr.1 mit einem Schieber in einer Thür, Guckloch jo.; ö]; l-geld, o.:Geld [o.] fürs Essen; -klok, vr.: Essglocke [vr.]: -lijst, vr.: Speisezettel [m.1; -tijd, m.: 1) Essenszeit [vr.), 2) Ruhe-stunde [vr.]; -vormig, bv. n.: schaftförmig. schakeeren, w. b.: nüanciren [ie], schattiren [ie]. |
schakeering:, vr.: 1) [iej Nuancirung [vr.], [ie] • Schattirnng [vr.]; 2) Nüance [vr.J, Farbenwechsel [m.]. schakel, vr.: 1) Kettengelenk [o.l, Kettenglied [o.j, Kettenring [m.];2) (vv.) Zie -net; 3) (fig.) Verkettung [vr.1, (ook:) Zusammenhang [m.]. schakelen, w. b.: verketten, an ein-ander ketten. schakel-iym, vr.: Schakelleim [m.]; I -net, o.: (das im Kanal oder Fluss) aus-gespannte Fischnetz; -rad, o.: Kettenrad [o.; al. schaken, w. o.: Schach spielen. I w. b.: entführen. schaker, m.: 1) Schachspieler [m.]i 2) Entführer [m.]. schaking:, vr.: Entführung [vr.]. schako, vr.: Tschako [m.]. schal, m.: Schall [m.]. schalen, w. b.: (zeew.) schalen, schalie, vr.: Schiefer [m.1; I -dak, o.: Schieferdach [o.; a]; -dekker, m.: Schiefer-decker (m.1. schalk, m.: Schalk [m.]. schalkachtig:, bv. n.: schalkhaft, schalkisch; I -heia, vr.: Schalkhaftigkeit [vr.]. schalkery, vr.: Posse [vr.1. schalk-nar, m.: Schalksnarr [m.]. schalks, bw.: sehalkhaft. schalksch, bv. n.: schalkhaft; I -heid, vr.: Schalkheit [vr.], Schalkhaftigkeit [vr.]. schalle-byter, m.: Zie scharrebu-ter. schallen, w. o.: schallen. schalm, m.: 1) Zie no. 1 schakel; 2) (zeew.) Schalm [m.]. schalmei, vr.: Schalmei [vr.1; I-blazer (-speler), m.: Schalmeiblaser [m.1, Schalmeispieler [m.], Schalmeipfeifer lm.]. schalmeien, w. o.: schalmeien, schalmen, w. b.: verketten, mit einander verbinden [onr.]; (zeew.) schalmen. schalmpje, o.: Kettengliedchen [o.]. scham, in Sam. I Zie schamp, schamel, bv. n.: iirinlich; I -heid, vr.: Aermlichkeit [vr.]. schamen (zich), w. w.: sich schamen. schamp, vr.: Schramme [vr.]; 1 -dek, o.: (zeew.) Schanddeck [o.]. schampen, w. o. en b.: streifen, schrammen. Ischamper, bv. n;: 1) trotzig; 2) spitzig, scharf; I -heid, vr.: 1) Trot-zigkeit [vr.], 2) Spitzigkeit [vr.1, Scharfe [vr.]. Ischamper. vr.: Schramme [vr.]. schamperen, w. b. en o.: schrammen, streifen. schampering:, vr.: (das) Schrammen, (das) Streifen. schampig:, bv. n.: glitschig, glit-scherig. schamppaal, m.: Reibepfahl [m.; al; I -scheut, m.: Seitenhieb [m.1;-schot, o.: Streifschuss [m.; ül. schand, vr.: (dk.) Schande [vr.1. schamp;.ndaal, o.: Skandal [o.]. I -, m. en vr.: (pop.) Schandsack [m.; a]. |
SCHA V Ü1TERIG.
SCHANDALEUS.
491
|
schandaleus, bv. n.: skandalös; I -heid, vr.: (das) Skandalöse. schandalig:, bv. n.: schandlich;! -hcid, vr.: Schandlichkeit [vr.]. schandalizeeren, w. b. (iemand: Einem) einen Schandfleck anhangrcn, (Einen) verleumden. I - (zich), w. w.: sich in Schanden bringrcn [onr.|. schand-bord, o.: Schandbrett [o.l; I -daad, vr.: Schandthat lvr.|. schande, vr.: Schande [vr.]; het is es ist Schande; te - maken: zu Schanden machen: armoede is geene -: (spr.) Ar-muth [t] schandet nicht; I -koop, bv. n.: spottwohlfeil. schandelyk, bv. n.: schandlich; 1 -heid, vr.: Schandlichkeit [vr.]. schand-^eld, o.: Schandgreld [o.]; 1 -jongen, m.: Schandknabe [m.]; -merk, o.: Schandmal [o; al. Brandmal [o.; al; -merken, w. b.: (fig.) brandmarken; -paal, m.: Schandpfahl [m.; a] ;-vlek, vr.: Schandfleck [m.1 (ook fig.); -vlekken, w. b.: 13] einen Schandfleck anhangen, (fig.) brandmarken. schans, vr.: Schanze [vr.]; I -graver, m.: Schanzgraber [m.], Schanzarbeiter [ui.], Schanzer [m.]; -kleed, o.: Schanz-kleid [o.]; -korf, m.: Schanzkorb (m.; ö]; -looper, m.: (lange overjas:) Schanzlaufer [m.]; -net, o.: (zeew.) Schanznetz [o.]; -paal, m.: Schanzpfanl [m.; a]. schap, vr.: Brett [o.]; I -raai (-rade), vr.: Brodschrank [m.; a|, Speiseschrank lm.; aj. schape-band, m.: (om een boek:) (das) schaflederne Band [a]: I -bout, Schöpsen-kenle [vr.], Schöpsenschlegel [m.];-keutel, vr.: Schaflorbeere [vr.]; -mest, m.: Schaf-dünger [m.]. schapen, o. mrv.: Schafe [o. mrv.1 ; eene kudde eine Heerde Schafe; het zijn getelde -: (fig.) es sind gezahlte Schafe; er gaan veel makke - in eénhok: (spr.) es gehen viel geduldige Schafe in den Stall; I -bloem, vr.: (der) weisse Klee; -fokker, m.: Schafzüchter [m.1; -hok, o.: Schafstall [m.; aj, (tnl.) oberste Gal-lerie [vr.]; -horzel, vr.: (ins.) Schafbremse [vr.]; -melker, m.: (fig.) Nachtschwalbe [vr.]. Nachtschade [m.|; -oog, o.: Schafs-auge [o.] (ook fig.); -scheren, o. (schering, vr.): Schafschur [vr.]; -voeder (-voer), o.: Futter [o.] für Schafe; -wei, vr.: 1) Schaf-weide [vr.], 2) Schafmolken fvr. mrv.]. schaper, m.: Schater [m.J; I schapershond, m.: Schaterhund fm.1. schape-vet, o.: Hammelfett [o.]; Schaftett [o.|; l-vleesch, o.: Schaffleisch [o.], Schöpsenfleisch [o.], Hammelfleisch [u.j. schappelijk, bv. n.: 1) leidlich, ziem-lich wohl, ziemlich gut; 2) nicht zu theuer [t]; I -heid, vr. : Leidlichkeit [vr.]. schar, vr.: Zie scharre. schare, vr.: Schar [vr.]. scharen, w. b.: scharen; in slagorde -: in Schlagordnung aufstellen; geschaard staan: geschart stehen [onr.]. | - (zich), w. w.: sich scharen. scharen-krnid, o.: Zie boonen-krnid; I -sliep m. (-slijper, m.): Scheren-schleifer [m.]. scharlaken, o.: (i. a, b.) Scharlach [m.1. |
scharlakense h, bv. n.: scharla-chen. scharlei, vr.: (pik.) Scharlei [m.]. scharminkel, m.: (iron.) Hopfenstai ge [vr.], Gerippe [o.], (das) storchbeinige Knochengebaude. scharinntselen, enz.: Zie scher* mntselen, enz. scharnier, o.: Scharnier [o.]. scharre, vr.: 1) (visch:) Flünder [m.]; gedroogde -n: getrocknete Flünder [m. mrv.]; 2) (ploegschaar:) Pflugschar [vr.]; 1 -bier, o.: Halbbier [o.l, Dünnbier [o.]; -bijter, m.: (ins.) Hornschroter [m.|, Horn-kater [m.j, Hirschkafer [m.]. scharrelaar, m.: 1) Scherwenzel [m.]; 2) Böhnhase |m.]; 3) Schacherer [m.1; 4) Madchenjager [m.I; een rare -: ein wunderlicher Kauz [iil. scharrelbeenen, w. o.: gratscheln, gratschen. scharrelen, w. o.: 1) schachern; 2) staubern, stöbern; 3) (fig. tam.) machen; wat scharrelt gij toch: was machen Sie doch ? schat, m.: Schatz [m.; a]. schatbaar, bv. n.: schatzbar; I -heid,-vr.: Schatzbarkeit [vr.]. schatbewaarcler, m.: Schatzmeister [m.]. schateren, w. o.: geilen; - van den lach: laut lachen; beginnen te - van den lach: laut aufiachen, in ein lautes Gelachter ausplatzen. schater-g:eluid, o.: (der) gellende Laut, (das) Geilen; 1-lach, m.: (das)gellende Gelachter. schatgraver, m.: Schatzgraber [m.]. schat je, o.: Schatzchen [o.]. schat-kanier, vr.: Schatzkammer [vr.j; I -kist, vr.: Staatskasse [vr.] (-kistbil-jet, o.: Staatskassenschein [m.]); -meester^ m.: Schatzmeister [m.] (-meesterschap, o.: Schatzmeisteramt [o.l); -plichtig, bv. n.: schatzpflichtig, zinspflichtig; -phchtigheid, vr.: Schatzpflichtigkeit [vr.], Zinspflichtig-keit [vr.]. schatten, w. o.: schatzen. schatter, m.: Schatzer [m.], Taxpior [m.], [ie] Taxirer [m.J. schatting:, vr.: 1) (het schatten:) Schatzung [vr.]; 2) (op te brengen bedrag:) Scnatzung [vr.]; I -plichtig, bv. n.: Zie schatplichtig. schaiiw, vr.: (drk.) Schatten [m.1. schaven, w. b.: 1) schaben; 2) (met eene schaaf:) hobeln. schaverdebonk, vr.: Zie schobberdebonk. schaving:, vr.: 1) (das) Schaben;. 2) (das) Hobeln. schavot, o.: Schaffott [o.], Blutge-riist [o.]; I -straf, vr.: Schalfottstrafe [vr.]. schavotteeren, w. b.: (de doodstraf voltrekken aan:) hinrichten; (geeselen en brandmerken:) geisseln und brandmarken ; (te pronk stellen:) an den Pranger stellen. scha vuit, m.: Schurke [m.]. schavuiten, m. mrv.: Schurken [m. mrv.]; I -stuk, o. (-streek, m.): Schur-kenstreich [m.1; -werk, o.: Schurkerei [vr.]. schavuiterig: (schavuitig), bv. n.:. |
SCHAVUITERIJ.
SCHELF.
492
|
schurkisch; 1 -heid, vr.: (das) Schurki-«che. schavuiterUf vr.: Schurkerei [vr.]. schedel, m.; 1) Schadel [m.1; 2) Hirn-schale [vr-l; 3) (fig:.) Kopf [m.; öl; I -boor, vr.: (hik.) Schadelbohrer [m.]; -breuk, vr.: Schadelbruch [ra.; ü]; -holte,vr.: Schadel-höhle [vr.]; -huid.vr.: Schadelhaut [vr.; a]; -leer, vr.: Schadellehre [vr.]; -vorra, ra.: Schadelforra [vr.]. seliee, vr.: Zie selieede. seheecle, vr.: (i. a. b.) Scheide [vr.]. selieef, bv. n.: schief. scheel, bv. n.: schel, schielend, schiel-augrig:; - kijken: schielen. I -, o.: 1) Un-terschied lm.], 2) Scheitel [in.], Scheitel-strich [ra.] der Haare. scheelachtig:, bv. n.: etwas schel, scheelheicl, vr.: Schieliiugigkeit [vr.]. scheel-hoofdpün, vr.: Migrrane [vr.]; I -oog:, o. en figr. ra. en vr.: Schielauge [o.l; -vet, o.: Darmfett [o]; het - zien: das Schielen. scheen, vr.: (ontl. en fig.) Schiene fvr.]; eene blauwe - loopen: (spr.) einen ICorb bekoraraen [onr.]. Zie mrv. sche-nen. scheen-heen, o.: Schienbein [o.]; I -pijp, vr.: Zie -heen; -schroeven, vr. mrv. (-ijzers, o. mrv.): spanische Stiefel [ra. mrv.]; -zadel, o.: Saumsattel fm.; a]. scheep, b\v.: zu Schiff; - zijn: ara Bord sein; - gaan: an Bord gehen [onr.]; - komen: an Bord koranien [onr.l; waar men voor - komt, daar moet men voor varen: (spr.) wer sich zu etwas verbind-lich macht, muss sich dessen auch ent-ledigen. scheepje, o.: Schiffchen [o.]; I scheepjesschelling, ra.: (hist.-ratw.) Sechsstüber-stück [o.] rait deni Bilde eines Schiffchens, Fünftel [o.] des hollandischen Thaler-stückes. scheep-ri|lt, bv. n.: schiffreich. scheeps, in Sara.: Schiffs.... scheep-vaart, vr.: Schifffahrt [vr.]; 1 -vaartkunde, vr: Nautik [vr.]; -kundig, bv. n.: nautisch. scheer, vr.: (adk.) Schere [vr.] Zie rarv. scheren. scheer-baas, m.: Bartscherer (ra.]. Barbier [ra.j; I -bekken, o.: [ie] Rasirbec-ken fo.]. scheerder, ra.: Zie scheerbaas; 1 scheerderswinkel, m. Zie scheerwinkel. scheer-doek, m.: [ie] Rasirtuch [o.; ü]; 1-doos, vr.: Scherdose [vr.]; -draad, ra.: (wev.) Scherfaden (ra.; a en a];-gang, vr.: (zeew.) Schersente [vr.]; -garen, o.: (wev.) Schergarn [o.]; -gereedschap, o. (-goed, o.): [ie) Rasirzeug [o.]; -haak,m.:(teen. en zeew.) Scherhaken [o.|; -houten, o. mrv.: (zeew.) Scherhölzer [o. rarv.]; -kam, vr.: (wev.) Scherkamra [ra.; a]; -klant, ra.: Kunde [m.] einer Barbierstube. scheerling, vr.: (pik.) Schierling [m.]. scheer-loon, o.: [ie] Rasirgeld [o.]; I -riem, ra.: Streichriem [ra.]. scheersel, o.: Scherwolle [vr.|. scheer-stok, m.: (zeew.) Scherstock lm.; öl; I -winkel, ra.: Barbierstube [vr.]. |
lie] Rasirstube [vr.];-zeep, vr.: Barbierseife [vr.], Bartseife [vr.]. scheet, ra.: (gein.) Schiss [ra.]; geen -waard: (gein.) keinen Schiss werth [t]. scheetje, o.: Fürzchen [o.]. scheg (schegge), vr.: (zeew.) Schech [o.]. schei, vr.: 1) Scheide [vr.]; 2) Scheitel [ra.], Scheitelstnch [ra.1 der Haare. schei-boter, vr.: Butter [vr.] von der Milch in den ersten Tagen, da die Kühe auf der Weide sind. scheidbaar, bv. n.: (tik.) trennbar; I -heid, vr.: (tik.) Trennbarkeit Ivr.]. schoid-booin, ra.: Scheidebaum [ra.; a], Grenzbaura | m.; a]: I -brief, ra.: Schei-debrief (ra.], Ehescheidungsurkunde [vr.]. scheiden, w. b.: scheiden [onr.], tren-nen; (het hoofdhaar:) scheiteln. I -, w. o.: scheiden [onr.[, sich trennen. I - (zich), w. w.: sich scheiden [onr.[, sich trennen. scheiding, vr.: Scheidung [vr.]; (in het hoofdhaar:) Zie no. 2 schei. scheidinkje, o.: (in het hoofdhaar:) Scheitelchen [o.]. scheid-merk, o.: Scheideraark [vr.]; I-paal, ra.: Scheidepfahl [ra.; ii], Grenz-ptahl [ra.; a|. schejds-lieden, ra. rarv.: Schieds-richter lui. rarv.1; l-raan, m.: Schiedsmann |iu.; a], Schiedsrichter (ra.[; -rauur, ui.: Scheideiuauer [vr.], (fig.) Scheidewand [vr.; a]. scheid-spoor, o.: Grenzscheide [vr.]. scheids-rechter, ra.: Schiedsrichter [ra.]; | -rechterlijk, bv. n.: schiedsrichter-lich. scheid-steen, ra.: Grenzstein [m.], Markstein [ra.]. scheids-vronw, vr.: Schiedsrichterin fvr.[. schei-knnde, vr.: Chemie fvr.]; I -kundig, bv. n.: chemisch; -kundige, m.: Che-miker [ra.]; -lijn, vr.: Scheidelinie [vr.1, Grenzlinie [vr.]; -nagel, ra.: (zeew.) Scheidenagel [ra.; aj; -sloot, vr.: Grenzgraben [ra.; a]; -teeken, o.: (tik.) Trennungszei-chen [o.]; -vocht, o. (-water, o.): Scheidewasser [o.] ; -weg, ra.: Scheideweg [ra.]. Ischel, bv. n.: grell; (tig.) laut; (ook:) heil. Ischel, vr.: 1) (bel:) Klingel (vr.];2)Zie schil. scheid-brief, ra.: Schirapfbrief [ra.], schelden, w. o.: schelten [onr.], schimpten. I -, w. b.: schelten [onr.]; iem. voor dagdief -: Einen einen Tagedieb schelten jonr.]. scheid-naam, ra.: Schirapfname [ra.1, Scheltnaine [ra.]; I -woord, o.: Schimpf-wort ]o.; ö], Scheltwort [o.; ö]. schei-eend, vr.: (vog.) Schellente [vr.], Quakente [vr.]. schelen, w. o.: 1) (ontbreken:) fehlen ; het scheelde niet veel: es fehlte nicht viel daran; wat scheelt u : was fehlt Ih-nen?; 2) (verschillen:) verschieden sein; zij schelen niet veel in grootte: sic sind nicht viel verschieden an Grosse; 3) (onverschillig zijn:) het kan mij niet -: es ist rair gleichgültig; 4) (aangaan, raken:) wat kan het raij -: was geht es raich an ? schelf, vr.: Schober [in,]; I -zee, vr.: (bijb.) Schilfraeer [o.|. |
SCHELFEK.
493
SCHEUR.
|
scltelfer, m.: Zie scliilfer. st*helheid, vr.: Grellheit Lvr.l. schel-klinkencl, bv. n.: helltönend; I -koord, o.: Klingelschnur [vr.: üj;-kruid, o.: (pik.) Schellkraut [o.l, Schelhvurz [vr.]; -lak, o.: Schelllack (m.l. schellen, w. o.: Zie bellen. I w.b. Zie schillen. schelling:, m.: (mtw.) Schilling: [m.]. schellinkje, o.: (in schouwburgen:) Gallerie (vr.l. schel-luidend, bv. n.: helltönend. schelm, m.: (i. a. b.) Schelm [m.]. schelmaeJitig:, bv. n.: schurkenhaft, (schalksch): schelmisch, schalkhaft; I -heid, vr.: 1) scnurkische Art [vr.], 2) Schalk-haftig-keit [vr.]. sclielmen, m. mrv.: Schelme [m. mrv.], Schelmen [m. mrv.]; I -streek, m.: Schel-menstreich [m.l. schelmerü, vr.: Schelmerei [vr,] schelnisch. bv. n.: schelmisch,schalk-haft; I -heid, vr.: Schalkhaftig-keit [vr.l. schelm-stuk, o.: Schurkerei [vr.], Schelmerei [vr.]- schelp, vr.: Muschel jvr.]; I -aarde, vr.: Muschelerde [vr.]; -bank, vr.: Mu-schelbauk [vr.; a]; -dier, o.: [t] Schalthier [o.j. schelpen, vr. mrv.: Muscheln [vr. mrv.]; I -gerecht, o.: (hist.) Scherbenge-richt [o.]. schelp-g:oud, o.: Muschelgold [o.]. schelpje, o.: Müschelchen [o.]. schelp-kalk, vr.: Muschelkalk [m.l; I -slak (-slek), vr.: (ins.) Schalschnecke [vr.]; -vormig, bv. n.: muschelförmig; -wagen, m.: Muschelwagen [m.]; -werk, o.: Muschelwerk [o.]; -zijde, vr.:Muschel-seide [vr.]. schel-yiscli,m.: Schellfisch [m.]; I-wortel, m.: Zie -kruid. schema, o.: Schema [o. mrv.: Schemata]. schemel, m.: (i. a. b.) Schemel |m.]. schemer, m.; Dammerung [vr.l;|-ach-tig, bv. n.: dammerig, dammerlich; -avond, m.: Abenddammerung [vr.l, Zwielicht [o.]. schemeren, w. o.: (van dageraad of avondstond:) dammern; (van licht en fi^:.) schimmern; (in de avondschemering zitten :) im Zwielicht sitzen [onr.]. schemerig:, bv. n.: 1) dammerig; 2) schimmernd. schemering', vr.: Dammerung [vr.]. schemer-licht, o.: Schimmenicht [o.], Dammerschein [m.|; -tijd, m. (-uur, o.): Dammerstunde [vr.], Zwielicht [o.]. schend, in Sam. I -brok, m. (-tong, vr.): Lastermaul [o.; tij. schende-keuken, m. en vr.: (der, die) einer guten Küche Schande macht, schenden, w. b.: schanden. schender, m.: Schander [m.]. schenderij, vr.: Schanderei [vr.l. schende-venten, w. b.: unter dem Werth [tl verkaufen. schendig, bv. n.: 1) verleumderisch; 2) schandlicli. schending:, vr.: Schandung [vr.]. schendster, vr.: Schanderin [vr.]. schend-ziek, bv. n.: lastersüchtig; 1 -zucht, vr.: Liistersucht [vr.]. schenk, in Sam.: Schenk.... schenkel, m.: Schenkel [m.]. |
schenken, w. b.: (i. a. b.) schenken I reg.]. schenker, m.: Einschenker [m.]; (ten hove:) Mundschenk [m.]; (geschenkgever, schenkingmaker:) Schenker [m.]. schenking, vr.: Schenkung [vr.]. schenkster, vr.: 1) Einschenkerin [vr.]; 2) Schenkerin [vr.]. schennis, vr.: Schandung [vr.]. schep, m.: (geschepte hoeveelheid:) Löffelvoll [ m.], Schaufelvoll [vr.] u. s. w.; (fig. fam.) Haufen [m.]. schepel, o.: Scheftel [m.]. Hchepelingen, m. mrv.: Schiffsmann-schaft 1 vr. enk.]. Ischepen, m.: Schöffe [m.], Schöppe [m.]. Ischepen, o. mrv.:. Schiffe [o. mrv.]. Zie schip. scheppen, w. b.: 1) schöpfen; 2) schaffen [onr.]. schepper, m.: Schöpfer [m.l. schepping, vr.: Schöpfung |vr.]. scheppings, in Sam.: Scnöpfungs— schepsel, o.: Geschöpf [o.]; (als toespraak, gem.:) Mensch! schepseltje, o.: Geschöpfchen [o.]. schepter, m.: Zepter |o.J. Ischeren, w. b.: scheren [onr.]; (van den baard gewoonlijk:) rasiren [ie]. Ischeren, vr. mrv.: (adk.) Scheren [vr. mrv.], Felseninseln [vr. mrv.]; I-vloot, vr.: Scherenflotte [vr.l. scherf, vr.: Scherbe [vr.]. schering, vr.: (wev.) Kette [vr.]; (van schapen:) Schur [vr.]; I -draad, m.: (wev.) Kettenfaden [m.; a en a]. scherm, o.: Schirm [m.j; (vóór het tooneel:) Vorhang [m.; a], (op het tooneel:) Kulisse [vr.); 1 -dak, o.: Scnirmdach [o.; aj; -degen, m.: Fechtdegen[m.];-dragend, bv. n.: (pik.) schirmtragend. 1 in overige Sam.: Fecht.... schermen, w. o.: (srm.) fechten[onr.]; (iron.) sich brüsten (- met: mit); met handen en voeten -: gestikuliren [ie], schermer, m.: (srm.) Fechter |m.l. scherm-meester, m.: Fechtmeister [m.]. schermntselaar, m.: Scharmützler [m.l, Pliinkler [m.]. schermutselen, w. o.: scharmüt-zeln. schermutseling, vr.: Scharmützel [o.]. Ischerp, bv. n.: scharf. Ischerp, o.: 1) Scharf [o.]; 2) Scharfe [vr.], Schneide [vr.[. scherpen, w. b.: scharfen. scherts, vr.: Scherz [m.]. schertsen, w. o.: scherzen. schertsend, bv. n.: scherzhaft; I schertsenderwijze, bw.: im Scherz. Ischerven, w. o.: Risse bekommen [onr.]. Ischerven, vr. mrv.: Scherben [vr. mrv.]; I -gerecht, o.: (hist.) Scherbenge-richt [o.l, Ostracismus [m.]. schets, vr.: Skizze [vr.]; I-boek, o.: Skizzenbuch [o.; ü]. schetsen, w. b.: skizziren [ie]; (fig.) schildern, malen, beschreiben [onr.]. schetteren, w. o.: schmettern. schettering, vr.: Geschmetter [o.]. scheur, vr.: Riss [in.]; I -buik, m.: |
SCHEUT.
|
lt;gnk.) Skorbut [m.1, Skarfbock [m.];-doek, o.: (die) alte Leinwand; -kalender, m.: Abrisskalender [m.]; -maker, m: Schis-matiker [m.]; -makerij, vr.: Sektirerei [vr.]; -papier, o.: Makulatur [vr.]. scheut, m.: 1) (pik.) Schoss [m.; öj, Schössling [m.]; 2) (fig.) Schuss [m.;ü]; 3) (azijn, wijn, melk, enz.:) Guss [m.; ü]; een - onder water: (fig.) ein Seitenhieb [m.]. scheutig, bv. n.: (fam.) freigebig; 1 -heid, vr.: Freigebigkeit [vr.]. scheutje, o.: (fig.) Güsschen [o.],Tröpf-chen [o.]. schicht, vr.: Schicht Lvr.], Lage [vr.]. I -, m.: Pfeil [m.]. schichtig:, bv. n.: scheu; I -heid, vr.: Scheue |vr.[. , . , schielijk, bv. n.: geschwind, rasch; 1 -heid, vr.: Geschwindigkeit [vr.], Rasch-heit ]vr.[. schieman, m.: (zeew.) Schiemann schiemans-gareu, o.: Schiemanns-garn [o,]. schier, bw.: schier, beinahe, fast, schiet-baan, vr.: Zie -plaats; I-beitel, m.: Stemmmeissel [m.J; -boog, m.: Flitzbogen [m.]. schieten, w. o. en b.: (i. a. b.) schies-sen lonr.]. schiet-sat, o.: (vest.) Schiessscharte [vr.1, (mar!) Schiessloch [o.; ö]; 1-gebed, o. (-gebedje, o.): Stossgebet ]o.l;-gevaarte, o.: Wurfgeschütz [o.]; -geweer, o.: Schiess-.gewehrlo.l;-katoen, o.: Schiessbaumwolle [vr.]; -lood, o.: [t] Bleiloth ]o.l, Senkblei [o.]; -lijn, vr.: Schusslinie [vr.1; -plaats, vr.: Schiessplatz [m.; a]; -schouw, vr.: Ueberfahrboot [o; oo en ö] bei eisbedeck-tem Fluss; -schijf, vr.: Schiessscheibe [vr.]; -spoel, vr.: Weberschitfchen [o.]; -terrein, o.: Zie -plaats; -tuig, o.: Schiesszeug [o.]. schiften, w. b.: sichten. I -, w. o.: (van melk:) gerinnen [onr.], (tech.) zu-sammenlaufen [onr.]. schifter, m.: Sichter [m.]. schifting:, vr.: Sichtung [vr.]. schik, m.: 1) Schick [m.], Ordnung [vr.]; met -: schicklicher quot;NVeise, schick-lich; 2) Vergnügen [o.]; veel - gehad hebben: viel Vergnügen gehabt haben; 3) Lust [vr.]; - in iets hebben: seine Lust an etwas haben: 4) gute Laune [vr.]; in zijn - zijn: bei pruter Laune sein;l -godin, vr.: (fab.) Schicksalsgöttin [vr.]. schikkeiyk:, bv. n.: 1) lenksam; 2) Zie schappelijk; I -heid, vr.: 1) Lenk-samkeit [vr.], 2) Zie schappeiykheid. schikken, w. b.: (rangscnikken:) ord-nen: (bestieren:) schicken. I -, w. o.: rüc-ken: dichter bij de tafel -: naher zum Tiscne rücken. I -, w. onpers.: sich ma-chen; het zal wel -: es wird sich schon machen. I - (zich), w. w.: sich schicken, sich fügen (- naar, - in: in). schikking:, vr.: 1) Ordnung [vr.], (das) Ordnen; 2) Vergleich [m.]; tot eene -komen: zu einem Vergleiche kommen [onr.]; bij minnelijke -: aut dem Wege gütlichen Vergleichs. schil, vr.: Schale [vr.]; de -len zijn van mijne oogen gevallen: (fig.) die Schup-pen sind mir von den Augen gefallen. |
schil-mesje, o.: Messerchen [o.] zuffi Kartoffelschiilen. schild, o.: (i. a. b.) Schild [o.]; een adelaar in zijn - voeren: (wpk.) einen Adler im Schilde führen; niet veel goeds in zijn - voeren: (fig.) nicht viel Gutes im Schilde führen, nicht viel Gutes im Sinne haben; I -achtig, bv. n.: schildartig. schilder, m.: (kunst-:) Maler [m.]; (verver:) Anstreicher [m.]; meester -: An-streichermeister [m.] ; I -academie, vr.: Ma-lerakademie [vr.]. schilderachtig:, bv. n.: malerisch; I -heid, vr.: (das) Malerische. schilderen, w. b. malen; (verven:) anstreichen; (fig.) schildern, malen. I -, w. o.: Schildwache stehen [onr.1, schildern. sehilderhuis, o.: (mil.) Schilderhaus [o.; ti]; I -huisje, o.: Schilderhauschen [o.]. schildering:, vr.: (fig.) Schilderung [vr.]. schilderkunst, vr.: Malerkunst [vr.]. schilders-ainbacht, o.: Anstreicher-handwerk [o.]; I -atelier, o.:Malerwerkstatte [vr.]; -bent, vr.: Malersippschaft [vr.]. schilderschool, vr.: Malerschule [vr.]. schilders-ezel, m.: Staffelei [vr.], I -knecht, m.: Anstreichergesell [m.]; -leven; o.: Malerleben [o.]; -lijm, vr.: Malerleim (m.|; -mes, o.: Spatel [vr.]; -model, o.: Malermodell [o.]; -palet, o.: Farbenbrett [o.]; -penseel, o.: Malerpinsel [m.]; -stok, m.: Malerstock [m.; o]. schilder-stuk. o.: Gemalde [o.]. schilders-winkel, m.: Anstreicher-werkstatte [vr.]. schilders-werk, o.: 1) Malerarbeit [vr.], 2) Anstreicherarbeit [vr.]. schildje, o.: Schildchen [o.]. schild-knaap, m.: Schildknappe [m.], Schildtrager [m.J; I -pad, vr.: (i. a. b.) Schildkrote [vr.] (in Sam.: Schildkröten...); -padden, bv. n.: schildkröten; -varken, o.: Schildferkel [o.]; -vormig, bv. n.: schild-förmig; -wacht, vr.: Schildwache [vr.] (op -wacht staan: Schildwache stehen [onr.]). schilfer, o.: Schiefer Im.]; I -, vr.: Blattchen [o.], Schüppchen [o.]; 1 -achtig, bv. n.: schuppenartig, blatterig. schilferen, w. o.: sich schiefern, sich abschiefern, sich schelfen, sich schilfern. schilferig:, bv. n.: schilferig; 1 -heid, vr.: schilferige Beschaffenheit [vr.]. schilfering:, vr.: Abschilferung [vr.]. schilfertje, o.: Zie vr. schilfer. Ischillen, w. b.: schalen; een appeltje met iemand te - hebben: (fig.) ein Hiihn-chen mit Einem zu rupfen haben. Ischillen, vr. mrv.: Schalen [vr. mrv.l. Zie ook enk. schil; i -mand, vr.: Korb [m.; ö] fiir die Kartoifelschalen. schiller, m.: Schaler [m.]. schilletje, o.: Schalchen [o.]. schilster, vr.: Schalerin [vr.]. schim, vr.: Schatten [m.]. Zie mrv. schimmen schimmel, vr.: Schimmel [m.]. I -, m.: (paard:) Schimmel [m.]. schimmel-achtig:, bv. n.: schimmel-artig ; -bles, m.: Schimmelblass [m.]. schimmelen w. o.: 1) schimmeln, schimmelig werden [onr.]; 2) Hammer und Glocke spielen. schimmel-grauw, bv. n.: schimmel-grau (als z. n. o.: Schimmelgrau [o.]); I-ha- |
SCHIMMEN.
495
SCHOXGEL.
|
rig, bv. n.: schimmelhaarig; -kleur, vr.: Zie -grauw; -kleurig-, bv. n.: Zie -grauw; -spel o.: Hammer und Glocke [o.]. scliimmeit, vr. mrv.: Schatten [m. mrv.]; I-rijk, o.: (fab.) Schattenreich |o.1. HChinip. m.: Schimpt' [m.]; I -achtig, bv. n.: 1) schimpfartig, 2) schmahsüchtig; -dichter, m.: Vertasser lm.] von Schimpf-gedichten. schimpen, w. o.: schimpfen. schim per. m.: Schimpfer [m.]. schimp-scheut. vr.: Stichelei [vr.1; l-schrijver, m.: Verfasser [m.J von Schimpt-schriften. schimpster. vr.: Schimpterin [vr.1. schimp-taal, vr.: Zie -woorden; -woord, o.: Schimpfwort [o.; ö] (-woorden, o. mrv.: Schimp treden [vr. mrv.]). schinkel, m.: (i. a. b.) Schenkel [m.]. schip, o.: Schiff [o.] (ook fig. enbwk.); I -breuk, vr.: Schiffbruch [m.; ü] (-breuk lijden op: scheitern an); -breukeling, m. en vr.: (der, die) Schiffbrüchige; -brug, vr.: Schiffbrücke [vr.|. schipper, m.: Schilfer [m.]. schipperen, w. o.: Schitter sein; (tig.) sich finden lassen [onr.J, leben und leben lassen [onr.]; dat zal wel -: (tig.) das wird sich schon inachen. I -, w. b.: steuern; (fig.) arrangiren [ie], in Ordnung bringén [onr.j. schippers, in Sam.: Schifters____ schipperij, vr.: Schifferei [vr.]. schipponcl, o.: (kpv.) Schiffpfund lo.]. schisma, o.: (kkl.) Schisma [o.; mrv. Schismatal. schismatieke, m.: Schismatiker [m.]. schitteren, w. o.: glanzen, schitterend, bv. n.: glanzend, schittering, vr.: (das) Glanzen; (fig.) Glanz [m.1. schobhejak. m.: Schubbejack [m.], Hundsfott [m.], Schuft [m.]. schobbeiakkerig. bv. n.: hundsföt-tisch; I -heia, vr.: Hundstotterei [vr.]. schobbejakkery, vr.: Hundstotterei [vr.]. schobberd, m.: Zie schobbejak, schobberdebonk, vr.: Bettelei [vr.]; (inz.) Schmarqtzerei [vr.1; op - loopen: den Bettler (die Bettlerin) machen, (inz.) schmarotzen. schoeien, w. b.: 1) (van schoeisel voorzien:) beschunen; 2) beplanken; 3) (fig.) alles of allen op één leest -: Alles oder Alle über Einen Leisten schlagen lonr.]; op één leest geschoeid: von Einem Schlage, von gleicher Boschaffenheit. schoeiing, vr.: Plankenwerk [o.l. schoeisel, o.: Fussbekleidung [vr.]. schoelje, in.: Zie schobbejak, schoen, m.: Schuh [ra.] (ook fig.); wien de - past. enz.: Zie passen; elk weet best, waar hem de - wringt: (spr.) jeder weiss ara Besten wo ihn der Schuh drückt. schoen-aantrekker, m.: Zie schoen-lioorntje. |
schoenen, m. mrv.: Schuhe [ra.] (ook fig.); met looaen -: (fig.) mit Blei an den Füssen; geene oude - wegwerpen voordat men nieuwe heeft: (spr.) nicht wegwerfen [onr.] was man hat, bis man etwas Besse-res hat; ik zou niet gaarne in zijne -staan: (fig.) ich inöchte nicht in seinen Schuhen ■ stecken; vast in zijne (hare)-staan: (fig.) sich nicht überreden (bethö-ren, verführen) lassen lonr.]; de passagiersvrachten zijn zoo goedkoop, dat men meer aan zijne - verslijten zou: die Fahr-reise sind so billig, dass man mehr an en Schuhen zerreissen würde; I -fabriek, vr.: Schuhfabrik [vr.1 ;-markt,vr.: Schuh-markt [m.; ii];-winkel, in.: Schuhladen [ra.; a en a]. schoener, m.: (zeew.) Schoner [m.]. schoen-hoorntje, o.: Schuhlöftel [ra.]; l-lapper, ra.: Schuhflicker [m.]; -maker, ra.: Schunmacher [m.1, Schuster [ra.] (Zie ook spr. leest);-smeer, o.: (vet:) Schuhschraiere !vr.], (glimmend:) Schuhwichse [vr.]; -spij-ker, m.: Schuhnagel [ra.; aj. schoentje, o.: Schühchen [o.], Schüh-lein lo.]. schoer, ra.: 1) Schauer [m.], (inz.) Re-genschauer [ra.]; 2) Schulter |vr.]; I-haai, m.: Engelfisch [ra.], Meerengel [ra ];-mantel, ra.: Zie schouderniantel. schoffeerder, m.: [t] Nothzüchtiger [m.]. schofteeren, w. b.: nothzüchtigen [t]. scholfeering, vr.: [t] Kothzüchtigung [vr.], schoft'el, vr.: (i. a. b.) Schaufel [vr.1. scholfelen, w. b. en o.: (tnb.) schau-feln; met de voeten -: mit den Füssen scharren. schoft, ra.: Schuft lm.]. I -, vr. Schul-terblatt [o.; a]. I -, o.: Viertel [o.] des Ar-beitstages; op - werken: im Tagelohn ar-beiten. schoftachtig, bv.n.: schuftig; i -heid, vr.: Schuftigkeit [vr.]. schoften, w. o.: 1) Ruhezoit halten [onr.]; 2) essen [onr.]. schofterig (schoftig). bv. n.: schuftig; I -heid, vr.: Schuftigkeit [vr.]. sclioft-tyd, ra.: 1) Kuhezeit [vr.],2) Es-senszeit [vr.]; I -uur, o.: 1) Ruhestunde [vr.]. schok, ra.: Stoss [m.; ö]. I-,o.: Schock [o.], Zahl [vr.] von sechzig. schokkeeren, w. b. en o.: sticheln. schokken, w. b.: erschüttern. I -, w. o.: stossen lonr.] schol, vr.: (visch:) Scholle [vr.]; Platteise [vr.1; (ijsschots:) Eisscholle [vr.]. schola re h. ra.: Scholarch [ra.], scholastiek, vr.: Scholastik [vr.]. I -, bv. n.: scholastisch. scholen, w. o.: sich in Truppen ver-einen. scholier, m.: Schüler [m.]. scholierster, vr.: Schülerin [vr.]. schollen, vr. rarv.: Schollen [vr. inrv.]; I -vangst, vr.: Schollenfang ]ra.l. schollevaar, ra.: (vog.) quot;NVasserrabe [m.], Seerabe [ra.]; 2) Flegel [m.], Grobian [m.]. scholverd, m.: Zie schollevaar, no. 2. sch om mei, ra.: Schaukel [vr.]. schommelen, w. o.: schaukeln; (fig.) schwingen [onr.]. I -, w. b. en o.: 1) scliüt-teln, 2) stöbern. schommeling, vr.: Schwingung |vr.]. scliommel-touw, o.: Schaukelseil [o.]. schompermnilen. w. o.: 1) schraün-zeln; 2) ins Faustchen lachen. schongel, enz.: Zie schommel, enz. |
SCHOTJE.
496
SCHONK.
|
schonk, vr.: Knochen Lm.]; schonken en bonken: lauter Knochen. schoof, vr.: Garbe [vr.l. schooien, vr. o.: betteln. schooier, m.: Bettler lm.]; I schooiersvolk o.: Bettelvolk lo.], Bettelpack lo.], Bettlerpack [o.]. „ „ . i schooierig, bv. n.: bettelhaft; I -heid, vr.: Bettelhaftigrkeit [vr.]. schooiery, vr.: Bettelei [vr.]. schooister, vr.: Bettlerin [vr.l. . Ischool, vr.: Schule [vr.]; (van visch:) Schar [vr.]; uit de - klappen: (tig.) aus der Schule schwatzen; -graan: die Schule besuchen. zur Schule gehen [onr.1; naar - gaan: m die Schule gehen [onr.]: ; liggen: auf einer Kostschule sein; - blijven: nachsitzen [onr.1: -houden, w. o.: Schule halten [onr.), 1 -houden, w. b.: nachsitzen lassen [onr.]. school, in Sam.: Schul..... schoolsch, bv. n.: scholastisch; (ng.) pedantisch; ! -heid, vr.: (das) Scholastische, (fig.) Pedantismus [m.], Pedantism lm.]. schooltje, o.: Schulchen [o.]. . schoon, bv. n.: (mooi:) schon; (zindelijk:) reinhch. I -, bw.: ganzlich, ganz; - op: ganzlich verzehrt. I -, vgw.: Zie ofschoon. I -, z. n. o. Schönheit [vr.]. schoon-broeder, m.: Schwager [m.; al; l-dochter,vr.: Schwiegertochter [vr.;öl; -druk, o.: (typ.) Schöndruck [m.1. schoone, o.: (das) Schone. I -, vr.: Schone lvr.1, Schönheit Ivr.]. , v ^ schoonheid, vr.: (i. a. b.) Schönheit [vr.] (schoonheidsleer, vr.: Aesthetik [vr.]; in overige Sam.: SchÖnheits....). . schoon-kinderen, o. mrv.: Schwie-gerkinder [o. mrv.]; l-klinkend, bv. n.: scheinbar; -maakster, vr.: Tagelöhnerm [vr.]; -maaktijd, m.: Zeit [vr.] der Haus-reinigung; -moeder, vr.: Schwiegermutter Ivr.; ü]; -ouders, m.: Schwiegereltern lm. mrv.]; -praatster, vr.: Schmeichlerin [vr.]; -prater, m.: Schmeichler |m.]; -praterij, vr.: Schmeichelei [vr.]; -schrift, p.:Kalligraphie [vr.]; -schrijfkunst, vr.: Schönschreibekunst [vr.]; Kalligraphie [vr.]; -schrijfster, vr.: SchÓnschreiberin [vr.]; -schrijver, m.: Kal-ligraph [m.]; -schrijverij, vr.: (der) kalli-grapnische Versuch; -schijnend, bv. n.: scheinbar. schoonst, bv. n.: (o. tr.): schonst; op zijn -: am scnönsten. schoontjes, bw.: reinlich; - op: ganzlich verzehrt. schoon-vader, m.: Schwiegervater [m.;a]; 1-zicht, o.: Schönsicht [vr.]; -zoon, m.: Schwiegersohn lm.; ö]; -zuster, vr.: Schwagerin Ivr.]. schoor, vr.: Stütze lvr.1. schoorsteen, m.: Schornstein lm.], Kamin f m.]; I -geld, o.: Herdgeld lo.]; -lijst, vr. (-mantel, m.): Schornsteinsims lm.]; -veger, m.: Schornsteinfeger lm.]; -wissel, m.: (kph.) Kellerwechsel lm.]. schoorvoetend, bv. n.: zögernd,zau-dernd. , „ N schoot, m.: Schooss lm.] (ook ng.); (zeew.) Schote Ivr.]; op haren -:aufihrem Schoosse; in den - der Kerk: im Schoosse der Kirche; in Abraham's - zitten: (fig.) in Abrahams Schoosse sitzen [onr.]; met de handen in den - zitten: (fig.) met den |
Handen im Schoosse sitzen [onr.]; het hoofd in den - leggen: (spr.) zum Kreuze kriechen [onr.]; 1 -blok, o.: (zeew.) Schot-kloben [m.]; -hondje, o.: Schoosshundchen [o.]; -kindje, o.: Schoosskindchen [o.]. schoots-vel, o.: Schoossfell (o.]. schootvrij, bv. n.: Schussfrei. Ischooven, w. b.: in Garben binden [onr.]. ^ , , Ischooven, vr. mrv.: Garben [vr. mrv.]. , N ,! x schooverzeil, o.: (zeew.) (das) grosse Segel. Ischop, m.: Fusstritt [m.]; (fam.) Schupp [m.]; aan iemand een - geven; Einem einen Schupp geben [onr.l. Ischop, Tr.; Sehüppe Ivr.]; (ng.) Sehaukel [vr.]; (teeh.) Sphaufel [vr.l op de - gezet worden: (fig.) die Scnuppe bekommen [onr.1; op ae - (op den schopstoel) zitten: (ng.) joden Augen-büek die Sehüppe bekommen konnen. schopje, o.: (biljart-;) Masse (vr.l. Imchoppen, vf. b.: [31 Fusstntte geben. ' {schoppen, vr. mrv.: (in t kaartspel:) Spaten Ivr. mrv.1, Schüppen [vr. mrv.1, Piek [o. enk.1; l-aas, o.: Schuppenass [o.], Piekass lo.]; -boer, m.: Piekbube [m.|; -heer, m.: Piekkönig [m.1, enz. Ischor, vr.: Anschutt [m.], (das) ange-schwemmte Land. , , tt ■ Isclior. bv. n.: heiser; I -heid, vr.: Hei-serkeit [vr.]. scUoren, w. b.: stutzen. schorpioen, m.: (i. a. b.) Skorpion. [m.]; I -achtig, bv. n.: skorpionartig. schorre, vr.: Zie vr.: schor, schorremorrie, o.: Gesindel [o.|. schors, vr.: Rinde [vr.l, Baumrinde [vr.]; de ruwe - van iem. afvijlen: (tam.^ Einen gesittet machen. schorsen, w. b.: (iets:) unterbrechen [onr.]; (iemand:) suspendiren [ie]; I geschorst, v. dw.: suspendirt [ie], schorseneer, vr.: Skorzonere [vr.]. schorsing, vr.: 1) Unterbrechung [vr.], 2) Suspension [vr.]. schort, o.: Schürze [vr.l; 1 -band, o.. Schiirzenband [o.; a]. , „ , schortel-doek, m. (-kleed, o ): Schur-ze [vr.]. schorten, w. o.: fehlen; wat schort u: was fehlt Ihnen?; waar schort het hem: was fehlt ihm?; wat schort er aam woran fehlt's ? , , r i schortje, o.; Schurzchen [o.]. schot, o.: (met een vuurwapen:) Schuss [m.; ü]; (spoed:) Hast [vr.], (be lasting:) Steuer [vr.l; (afschutting:) Ver-schlag [m.; a]; (Schotlander:) Zie 'n Schotland: - en lot betalen: Steuern und Abgaben bezahlen. schotel, m.: Schüssel [vr.]. schotelen, w. b.: aufhschen. schotel-likker, m.: Tellerlecker lm.], schoteltje, o.: Schüsselchen lo.l. schotel-water, o.: Schusselwasser 'Oschot1e, o.: 1) Schüsschen [o.]; 2) kleine Scheidewand [vr.; al; daar zal men wel een - voor schieten: (fam.) dem wira man schon einen Riegel vorschieben lonr.]. |
SCHR1KKEL-DAG.
SCHOTLAND.
497
|
Schotland, o.: (adk^ Schottland [o.l; Schot, m.: Schotte [m.1, Schottlander [m.j; de Schotten, m. mrv.: die Schotten, die Schottlander [m. mrv.1; Schotsch bv n.: schottisch, schottlandisch (het Schotsch: die schottische Mundart); Schotsche, vr.: Schottin [vr.], Schottlanderin [vr.]. Achots, vr.: Eisscholle [vr.J. se hotscli, bv. n.: 1) Zie Schotland; 2) unmanierlich, ungeschliffen; I -heid, vr.: Unmanierlichkeit h'r.], Ungeschliffenheit Ivr.]. scliot-sclirif't, o.: Schmahschrift [vr.]; I -schrijver, m.: Schandschriftsteller [m.]; -vlies, o.: (ontl.) Jungrferhautchen [o.]; -vrij, bv. n.: schussfrei; -wilg, m.: Sahvei-de [vr.]. schouder, m.: Schulter [vr.], Achsel [vr.]; de -s ophalen: die Achseln zucken, die Schulter zucken; I -been, o.: Schulter-bein [o.l; -blad, o.: Schulterblatt [o.; a]. scliouderen. \v. b.: schultern. scliouder-mantcl, ra.: (der) mantel-förmige Ueberwurf |ül; I -naad, m.: (i. a. b.) Schulternaht [vr.; a]; het - ophalen: das Achselzuckcn; -stuk, o.: Scnulterstück [o.]. schout, m.: Schulze lm.], Schultheiss [m.]; I -bijnacht, in.: Viceadrairal [m.]. schouw, m.: Schornstein [m.j. ! -,vr.: 1) Inspektion [vr.]; 2) Boot |o.; oo en o], I bv. n.: ungestüm. schouwburg, m.: Theater [o.l, Schan-spielhaus [o.; aj; I -zaal, vr.; Theatersaal [m.; -sale]. schouwen, w. b.: schaucn, inspiciren [ie]; een lijk eine Leiche schauen. schouwer, m.: Inspektor [ra.l; - van lijken: Leichenschauer [m.|. schouwing:, vr.: Inspektion [vr.]; -van lijken: Leichenschau [vr.]. schoven, w. o.: Zie schoften. I vr. mrv.: Zie schooven. schraag, bv. n. en bw.: schrage. I -, vr.: Jiock [ra.; ö|; I -beeld, o.: Karyatide [vr.]. schraagster, vr.: Unterstützerin [vr.]. schraalte, vr.: Schrage [vr.]. schraal, bv. n.: karg; I -hans: Zie kenkenineester-schraalheid, vr.: Kargheit [vr.]. schraalte, vr : Kargheit [vr.]. schraaltjes, bw.: kiirglich. schraap, vr.: Habsucht [vr.], (das) Filzen. schraaiiachtig', bv. n.: filzig; !-heid, vr.: Filzigkeit [vr.]. schraapster, vr.: filzige Person [vr.]. schraap-zuclit, vr.: Filzigkeit [vr.]; I -zuchtig, bv. n.: filzig. schragen, w. b.: stiitzen, unterstüt-zen. schralen, w. o.: (van den wind:) schralen, schram, vr.: Schramme [vr.]. sch rnlinnen, w. b.: schrammen, schrander, bv. n.: intelligent; I -heid, vr.: Intelligenz [vr.]. schranNcn, w. o.: (fam.) fressen [onr.]. sch ranser, m.: (fam.) Fresser [m.]. schransery, vr.: (fam.) Fressen [o.|. scliraiiHing, vr.: (fam.) Fressen [o.]. Servaas de Bruin. Ilollandsch-Duitsch. |
Ischrap, vr.: Strich [m.]; een - door de rekening: (fig.) ein Strich durch die Rechnung. Ischrap, bw.: zich - zetten om te...: sich bereit machen zu; - staan: sich bereit halten [onr.]. schrapen, w. b.: zusammen scharren. I -, w. o.: filzen. schraper, m.: Filz [m.]. schraperig (schrapig), bv. n.: filzig, habsüchtig; I -heid, vr.: Zie schraapzucht. schrapje, o.: Strichlein (o.]. schrappen, w. b.: I) kratzen; 2) aus-streichen [onr.]. schrapsel, o.: Schabsel [o.], Schar-richt [o.]. schrede, vr.: Schritt [m.]; metrassche -n: mit raschen Schritten. schreden, vr. mrv.: Schritte [m. mrv.]; I -meter, m.: Schrittmesser [m.], Schritt-zahler [m.]. schreef, vr.: Strich [ra.]; (fig.) Schran-ke [vr.]; buiten de - gaan (de - te buiten gaan): über die Schnur hauen ; aan iemand uit ^ijne - gaan: Einen in seiner Erwar-tung tauschen. schreefje, o-: Strichlein [o.]; een -vóórhebben bij iemand: bei Einem in Gunst stehen [onr.]. schreeuw, m.: Schrei [m.]; een - geven : einen Schrei thun [onr.]; I -achtig, bv. n.: Zie schreeuwig. schreeuwen, w. o.: schreien [onr. j. schreeuwend, bv. n.: schreiend (ook Hg-)- schreeuwerig (schreeuwig), bv. n.: schreierisch; I -heid, vr.: (van iemand:) schreierische Manier [vr.], (van iets:) (das) Schreierische. schreeuwleelyk, m. en vr.: Schrei-hals [m.; a]. schreeuwster, vr.: Schreierin [vr.]. schreien, w. o.: 1) schreien; 2) wei-nen. schreiend, bv. n.: I) schreiend (ook fig.); 2) weinerlich. schreier, m.: Weiner [m.]. schreierig (schreiig), bv. n.: 1) schreierisch; 2) weinerlich. schreister, vr.: Weinerin [vr.]. Ischrepel, m.: Spitzhaue [vr.], Spitz-hacke [vr.J. Ischrepel, bv. n.: armselig. schriel, bv. n.:f mager; | -heid, vr.: Magerkeit [vr.]. schrift, o.: 1) (i. a. b.) Schrift [vr.]; 2) (schrijfboek:) Schreibebuch [o.; ül; I -geleerde, m.: (kkl.-hist.: der) Schriftge-lehrte. schriftuur (schrift), vr.: Schrift [vr.]; (inz.) heilige Schrift [vr.]; I -plaats, vr.: Schriftstelle [vr.]. sch rif tnnrlyk, bv. n.: schriftmassig. schrik, m.: Sehrecken [m.]; beven van -: vor Schrecken zittern; I -aanjaging, vr.: Einschrecken [o.]; -achtig, bv. n.: schreckhaft; -achtigheid, vr.: Schreckhaf-tigkeit [vr.]; -barend, bv. n.: schrecklich; -beeld, o.: Schreckensbild |o.|; -bewind, o.: Schreckensherrschaft [vr.],Terrorismus [m.j; -gedrocht, o.: Scheusal lo.j. schrikkel dag, m.: Schalttag [m.]; I-jaar, o.: Schaltjahr [o.]. !e druk. 32 |
SCHRIKKELIJK.
498
SCHULD-POST.
|
Nchrikkeiyk, bv. n.: schrecklich; I -heid, vr.: Schrecklichkeit [vr.l. schrikken, w. o.: schrecken [onr.1; iem. doen Einen schrecken machen, Einen ersohrecken. schrik-poeder, o.: Pulver [o.] gregen die Folgen des Schreekens; I -schans, vr.: Schreckschanze [vr.l; -verwekker, m.: Schreckensmann [m.; -leute]; -wekkend, bv. n.: schreckenerregend. schril, bv. n.: grell; I-heid, vr.: Grell-heit [vr.], (das) Grelle. Hclirobhecring:, vr.: Ausputzer [m.]. Hchrobbeu, w. b.: scheuern; (pop.) schrubben. sclirob-ilag, m.: Schrubbtag [m.]; I -net, o.: (vv.) Söhleppnetz [o.]; -tijd, vr.: Schrubbzeit [vr.]; -zaag, vr.: Schrobsage [vr.]. schroef, vr.: Sehraube [vr.]; i -ach-tig, bv. n.: schraubenförmig; -tang, vr.: Schraubenzwinge [vr.]; -vormig, bv. n.: schraubenförmig. schroeien, w. o. en b.: sengen. schroeiinji-, vr.: (das) Sengen. Ischroeven, w. b.: schrauben. Ischroeveii, vr. mrv.: Schrauben !vr. mrv.]; I -draaier, in.: Schraubenzieher [m.]. schrok, m.: 1) Vielfrass [m.1; 2) (der) Habsüchtige. schrokken, w. o.: (fara.) tressen [onr.1. schromelijk, bv. n.: furchtbar, ge-waltig: I -heid, vr.: Furchtbarkeit (vr.]. schroom, m.: 1) Scheu [vr.], Scheue [vr.]; 2) Aengstlichkeit [vr.]; I -vallig, bv. n.: angstlich; -valligheid, vr.: Aengstlichkeit [vr.]. schroot, o.: Schrot [o.]; I in Sam.: Schrot---- svliryclelings (schrijëlings), bw.: ritt-lings, gratschig. schrytlen, w. o.: schreiten [onr.]. schryf-behoeften, vr. mrv. (-gereedschap, o. enk.): Schreibematerialien [vr. mrv.]; I -lei, vr.: Schreibetafel [vr.]. schrijfster, vr.: Schreiberin [vr.]; (van een boek:) Vertasserin [vr.]; (van boeken:) Schriftstellerin [vr.]. schrijftafel, vr.: Schreibetisch [m.]. schri|n, o-: (kast:) Schrein. [m.]. schrijnen, w. o.: die Haut aufschar-fen. schrijnwerker, m.: Schreiner [m.], Tischler [m.]; schrijnwerkersbaas, in.; Schreinermeister [m.], Tischlermeister [m.]. schrijven, w. o. en b.: schreiben [onr.]. I -, z. n. o.: Schreiben [o.l; een -: ein Schreiben. schrijver, m.: Schreiber [m.]; (van een boek:) Verfasser m.J; (van boeken:) Schriftsteller [m.1. schrijvers-bent, vr.: Schriftsteller-zunft [vr.; ü]. schrnverij. vr.: 1) Schreiberei [vr.]: 2) Schrittstellerei [vr.]. schub (schubbe), vr.: Schuppen [vr.]; i -achtig, bv. n.: schuppenartig. schubben, w. b.: aoschuppen. schubbig, bv. n.: schuppig; I -heid, vr.: Schuppfgkeit [Vr.]. schubvisch, m.: Schuppenfisch |m.]. schuchter, bv.n.: schüchtern; I -heid, vr.: Schüchternheit [vr.]. , |
schudden, w. b.: schütteln. schudding:, vr.: (das) Schütteln; (fig.) Erschütterung [vr.]. schuier, m.: Bürste [vr.]; I in Sam.: Bürsten____ schuieren, w. b.: bürsten. I -, w.o.: (fam.) Eile machen. schuif, vr,: Schieber [ra.]; (op schaak-of dambord:) Zug (m.; ü]; I -blad, o.:Ein-legeblatt [o.; a]. schuifelen, w. o.: (van slangen:) zischen; (met de voeten:) mit den Füssen scharren. schuifel ins? vr.i 1) (das) Zischen; 2) (das) Scharren mit den Füssen. schuif-knoop, m.: Schlinge [vr.l; I -lade,vr.: Schublade [vr.] ;-raam,o.: Schub-fenster [o.]; -tafel, vr.: Ausschiebetisch [ra.]; -trompet, vr.: Posaune [vr.]. schuilen, w. o.: (wegschuilen:) sich verstecken; (beschutting zoeken:) Schutz suchen; er schuilt eene adder onder het gras: (spr.) es steekt etwas dahinter. schuile-vinkje spelen, w. o.: Zie weerkruipertje. schuil-gaan, w. o.: sich verstecken; I -hoek, m.: Schlupfwinkel [m.]; zich-houden, w. w.: sich verborgen halten lonr.l; -plaats, vr.: 1) Zufiuchtsstatte [vr.], 2) Zie -hoek. schuim, o.: Schaum [ra.]; I -bekken, w. o.: schaumen (- van woede: vor quot;Wuth [t]). schuimen, w. o.: schaumen. schuim-looper, m.: Sehmarotzer [ra.]; I -spaan,vr.: Schaumkelle [vr.], Schaum-löffel [ra.]. schuin, bv. n.: sehrag, schietquot;; I -balk, m.: (wpk.) Schragbalken [m.]. schuinen, w. b.: sehrag machen. schuins, bw.: sehrag, schiet'; I-looper, m.: (der) lockere Bruder [ü]. schuinsc h. bv. n.: Zie schuin; I -heid, vr.: Schrage [vr.], Schiefe [vr.l. scliuinte, vr.: Zie schuinschheid. schuit, vr.: Boot [o.; oo en ö]. Kalm lm.; a], Kanalschiff [o.l;(pop.) Schüte [vr.]. schuiten, in Sam. I -praatje, o.: Ge-plauder [o.] von Treckschütenpassagieren. schuitje, o.: Kahnchen [o.]; in één-komen: (fig.) einig werden [onr.]. schuitvormiamp;l', bv. n.: bootförmig. schuiven, w. b.: schieben [onr.]. 1 Zie opium. schuld, vr.: Schuld [vr.]; I-bekentenis, vr.: 1) [s] Schuldbekenntniss (o.], (s] Ge-standniss [o.l, 2) (kph.) Schuldschein [m.j; -belijdenis, vr.: [sl oündenbekentniss [vr.]; -besef, o.: Schuldbewusstsein [o.l; -boek, o.: Schuldbuch [o.; ü]; -brief, m.: Schuld-verschreibung [vr.]; -delging, vr.: Schulden-tilgung [vr.]; -eischer, ra.: Glaubiger [m.]; -eischeres, vr.: Glaubigerin (vr.l. schuldeloos, bv. n.: schuldlos; I-heid, vr.: Schuldlosigkeit [vr.]. schulflen, vr. mrv.: Schulden [vr.mrv,]; I -last, m.: Schuldenlast [vr.]. schullt;lenaar. ra.: Schuldner [m.]; (bijb.) Schuldiger [m.]. scliuldenares. vr.: Schuldnerin Ivr.]. schuldig, bv. n.: schuldig; des doods -: des Todes schuldig. schuld-post, m.: Schuldposten [m.1; I -splitsing, vr.: [t] Schuldentheilung [vr.]; -vordering, vr.: Forderung [vr.]. |
SCHULP.
SEINEN.
499
|
Hcliulp. vr.: Muschel [vr.], Muschel-schale (vr.J; in zijne - kruipen: (figr. fam.) lt;iie Hörner einziehen [onr.]. Ncliulpen, w. b.: muschelförmig aus-höhlen. Ncliulp-kalk, vr.: Muschelkalk [m.]; I -slak (-slek), vr.: Muschelschnecke [vr.]; -werk, o.: Muschelwerk lo.]; -zaag, vr.: Schülpsage [vr.J; -zand, o.: Muschelsand [m.1. Hcliuren, w. b.: scheuern; (fig.) reiben [onr.]. Hcliurft, vr.: Kratze [vr.], llaude [vr.]. sclnirfti«:, bv. n.: kratzig, raudig; (fig. tam.) schmutzigr; I -heid, vr.: (das) Kratzige, (das) Raudige; (fig. fam.: das) Schmutzige. selinrft-kop, m.: Grindkopf [m.; ö]; I -zalf, vr.: Kratzsalbe [vr.J. seliuring:, vr.: (das) Scheuern; (fig.: das) Reiben. scliurk, m.: Sehurke [m.J. sclinrkachtiSf bv. n.: scliurkenhaft; 1 -heid, vr.: Schurkenhaftigkeit [vr.J. Islt;* hurken, w. o.: sich jucken. Iseluirken. m. mrv.: Schurken [m. mrv.]; I -streek, m. (-trek, m.): Schurken-streich [in.]; -stuk, o.: Bubenstück [o.J; -werk, o.: Schurkerei [vr.J. se luit, o.: Schutzbrett [o.l, Schirm[ m.]: I -blad, o.: (van een boek:) Schmutztitel [m.], (pik.) DeckbJatt |o.: a]; -bord, o.: Schutzbrett [o.J; -deur, vr.: Schleusenthor jo.J; -gevaarte, o.: Schiessmachine [vr.J; -hok, o.: Stall [m.; a] für verlaufenes Vieh; -klamp, vr.: (zeew.) Stützklampe, I vr.J; -poort, vr.: (zeew.) Stückpforte [vr.J. seliutn, in Sam. 1 -brief, in.: Sclmtz-brief [m.j; -engel, m.: Schutzengel [m.J; -godin, vr.: Schutzgöttin 1 vr.J;-heer, m.: Schutzherr. [m.J. selmt-sluis, vr.: Fangschleuse [vr.J. seliiitN-patrooii, m.: Schutzpatron [m.i; I-patrones, vr.: Schutzpatronin [vr.J. Helmt-Ntal, m.: Zie -hok. seliiitH-vrouw, vr.: Schutzherrin [vr.J; 1-wapen, o.: Schutzwaffe [vr.J. scliutten, w. b.: (vee:) in VerwaJirung nehmen [onr.J; (vaartuigen:) durch die Fangschleuse fahren lassen [onr.J; (huwelijksgeboden:) Einhalt thun [onr.J [31; (spl.) gewinnen [onr.J. I -, w. o.: 1) die Fangschleuse öffnen, 2) durch die Fangschleuse fahren [onr.]. Heliutter, m.: Schütze [m.] (ook str.); (mil.) Landwehrmann [m.; al. seluitters-booj»-. m.: Bogen [m.J eines Bogenschützen; I -dienst, m.: Dienst [m.J bei der Landwehr; -doelen, m.: ScJiützen-hof (m.; öl, Schützenhaus |o.; aj;-inaal-tijd, m.: Schützenschmaus [ni.J (ook schl.); -monteering, vr.: Landwehruniform [vr.J; -raad, m.: [tj Kriegsrath [m.; aj des Land-wehrs. selmtterü, vr.: Landwehr [m.J. seliuttins, vr.: 1) (das) Stallen, (das) Verwahren; 2) Bretterwand [vr.; aj. scliuiir, vr.: Scheuer [vr l,Scheune[vr.]. seliuur-hak, m.: Sandkasten [m.J; I -goed, o.: Scheuerzeug [o.J; -papier, o.: Scheuerpapier [o.J. seliiiurtje, o.: Scheuerchen [o.], kleine Scheune [vr.J. scliuurzaiul, o.: Scheuersand [m.J. sehuw, bv. n.: scheu: I -heid, vr.: Scheue [vr.]. |
se hu wen, w. b.: schenen. Hehyt*, vr.: Scheibe [vr.J; (in het damspel:) Stein [m.J. sehü fje, o.: Scheibchen [o.l; (fig.) Schnittchen [o.J. sehyf-koper, o.: Rosettenkupfer [o.J; I het -schieten: das Scheibenschiessen, (fig.) das Schützenfest. sehijn, m.: Schein [m.J; - bedriegt: der Schein trügt; naar aJlen -: allem An-scheine nach; - noch blijk: keine Spur; I -baar, bv. n.: scheinbar; -dood, bv. n.: scheintodt [tj. sehyneii. w. o.: scheinen [onr.J. NehQuheilis:, bv. n.: scheinheilig; I -heid, vr.: Schemheiligkeit [vr.]. sehyiisel, o.: Schein [m.J; (fig.) Licht. Hehynstrydij^, bv. n.: scheinbar strei-tig. Hehjjntje, o.: Schein [m.J. sehyt, vr.: (gem.) Scheiss; - aan iets of iemand hebben : (gem.) sich nicht um etwas oder um Einen kümmern; in de -zitten: (pop.) in Verlegenheit sein. Heliyte-broek, m.: (gem.) Hosenscheis-ser [m.J. seliyteii, w. o. en b.: (gem.) scheissen [onr.J. sehyter, m.: (gein.) Scheisser lm.]; bange -: Hosenscheisser [m.J. sehytery. vr.: (gem.) Scheisserei [vr.J. Mehytseel, o.: Schütgelb [o.J. Hehytster, vr.: (gem.) Scheisserin [vr.J. scliyven, v. mrv.: Scheiben [vr. mrv.]; (fig. fam.) Füchse [m. mrv.J, Batzen [m. mrv.]. scrupule, vr.: Skrupel [m.J, Bedenk-lichkeit [vr.J. scrupuleus, bv. n.: skrupulös. seeonclair, bv. n.: sekundar. secoiKlant, m.: (bij duels:) Sekun-dant [m.J; (bij 't onderwijs:) Hülfslehrer [m.]. seeomlamte, vr.: Hülfslehrerin [vr.J. seconde, vr.: Sekunde [vr.J. secondeeren, w. b.: sekundiren [ie]. seconden, vr. mrv.: Sekunden [vr. mrv.]; I -wijzer, m.: Sekundenzeiger [m.J. secretaire, vr.: Sekretar |m.J. secretariaat, o.: Secretariat [o.J. secretarie, vr.: Schreibstube [vr.]. secretaris, m.: Sekretar [m.J. sectie, vr.: (ontl.) Sektion [vr.J; (stk.) [tj Abtheilung [vr.J. seculair, bv. n.: sekular. seculariseeren, w. b.: sekularisiren [iel. securiteit, vr.: Sicherheit [vr.J. sedentair, bv. n.: sitzend. sedert, vz.: seit [31. i -, vgw.: seit, seitdem. I -, bw.: seitdem, seither. segment, o.: (wsk.) Segment [o.J. se^ryn, o. (segrijnleder, o.): Chagrin [m.]. sein. o.: Signal jo.J; I -boek, o.: Sig-nalbuch [o.; üj; -bord, o.: Signalbrett [o.J. seinen, w. o. en b.: 1) Signale (of: ein Signal) geben [onr.J; 2) anzeigen; 3) (fig.) telegraphiren [ie]. |
SEIN-FLtriT.
500
SIEREN.
|
sein-flult, vr.: Signalpfeifchen [o.]; l-paal, m.: Signalpfahl [m.; a]. seizen, w. b.: (zeew.) seiscn. seizing, vr.: (zeew.) Seising [vr.]. seizoen, o.: Saison [vr.], Jahreszeit [vr.l. sekreet, o.: Abtritt [m.1; I -bril, m.: Abtritsbrille [vr.]; -put, m.: Abtritts-grube [vr.l; -ruimer, m.: Sehundl'eger [m.]. sekse, vr.; Geschlecht [o.]. sekte, vr.: Sekte [vr.]; I -geest, m.: Sektengeist [mj; -haat, m.: Sektenhass [m.]; -sehool, vr.: Sektenschule [vr.l. se kuur, bv. n.: 1) gewiss; 2) vor-sichtig. seiadon, bv. n.: seladongriin, seladon. seliler(j. vr.: (pik.) Sellerie [vr.j. seienographie, vr.: Mondbeschrei-bung [vr.l. semester, o.: Semester [o.], Halbjahr [o.l. seminarie, o.: Seminar [o.]. seminarist, m.: Seminarist [m.]. Semitisch, bv. n.: semitisch. senaat, m.: Senat[m.]; I senaatsbesluit, o.: Senatsbeschluss [m.; ül. senator (Fr.: sénateur), m.: Senator [m.1. senatoriaai, bv. n.: senatorisch. sene, in Sam. I -bladeren, o. mrv.: Se-nesblatter [o. mrv.]; -groen,o.:(pik.) Wall-wurz [vr.]; -plant, vr. (-struik, m.): Senes-baum [m.; aj. senilboom, m.: (pik.) Sehaflinsenbaum [m.; a]. senior, m.: Senior [m.J. sensatie, vr.: Sensation [vr.j,Aufsehen [o.|. sensibiliteit, vr.: Empfindliehkeit [vr.]. sensibel, bv. n.: empfindlieh. sensnalismus, o.: Simnlichkeit [vr.]. sensualist, m.: Sensualist [m.1, (der) sinnliche Jlenseh. sensualiteit, vr.: Sensualitat [vr.l. sensueel, bv n.: sinnlieh. sent. vr.: (zeew.) Sente [vr.]. sententie, vr.: Sentenz [vr.l. sententieus, bv. n.: sententies, sentimentaliteit, vr.: Sentimentali-tat [vr.l, Empfindelei |vr ]. sentimenteel, bv. n.: sentimental, empfindelnd. separaat, bv. n.: separat. separatie, vr.: Separation [vr.l. separatismns, o.: (kkl.) Separatis-mus lm.|. Separatism [m.]. separatist, m.: (kkl.) Separatist [m.1. separatistisch, bv. n.: (kkl.) separatistisch. separeeren. w. b.: separiren [ie], tren-nen, scheiden [onr.j. sepia. vr.: Sepia [vr.]. September, m.: September [m.1; ! -man, m.: (hist.) Septembriseur [m.], Sep-tembermörder [m.]. septembriseeren, w. b. en o. :(hist.) septembrisiren [ie]. septemvir, m.: (hist.) Siebenherr [m.]. sequester, o.: Sequester [m.1. sequestratie, vr.: Sequestration [vr.]. |
sequestreeren, w. b.: sequestriren. [ie]. seraf, m.: Seraph [m.]. serallne, vr.: (muz.) Seraphine [vr.]. serafijn, m.: Seraph [m.]. serafijnen, m. mrv.: Seraphs lm, mrv.]; f -orde, vr.: Seraphinenorden [m.]. serail, o.: 1) Serail [o.]; 2) Harem [m.1. serenade, vr.: Standchen [o.], Abend-standchen [o.]. serge, vr.: Sarsche [vr.l. sergeant, m.: (mil.) Feldwebel [m.1; (tiin.l Schraubenzwinge [vr.l: I -majoor, m.: (mil.) Oberfeldwebel [m.]. serie, vr.: Serie [vr.], Reihe [vr.l. serieus, bv. n.: ernsthaft; I -heid, vr.: Ernsthaftigkeit [vr.]. sering, vr.: (pik.) Syringe [vr.]. seringe-bloesem, m.: [t] Syringen-blüthe [vr.]; l-boom, m. (-struik, m.): Sy-ringenbaum [m.; a], Syringenstrauch [m.; a]. sermoen, o.: Predigt [vr.l. sermoeneeren, w. b.: (fig. fam.)pre-digen [3]. serpent, o.: (drk.) Schlange [vr.]; (muz.) Serpent [o.], Schlangenhorn [o.; ö]; (fig.) böse Sieben [vr.]. serpentig, bv. n.: tückisch; I -heid, Tücke [vr.l. serpentist, m.: (muz.) Serpentblaser [m.]. Iserpentyn, vr.: (art.) Feldschlange [vr.]. Iserpentyn, m.: (min.) Serpentin [m.|; I -steen, m.: Serpentinstein [m.1. servet, o.: Serviette [vr.]; I -band, m.: Serviettenband [m.; al; -goed, o.: I) Leinwand [vr.] zu Tafelzeug, 2) Tiseh-zeug [o.]. servetje, o.: Serviettchen [o.l; (iron.) Closetpapier [o.]. servet-ring. m.: Serviettenring [m.]. serviel, bv. n.: servil, knechtisch. servilismns, o.: Servilismus [m.], Servilism [m.1. serviliteit, vr.: Servilitat [vr.]. servituut, o.: (reht.) Servitut [o.]. Sexagesima, vr.: Sexagesima [vr.; -mal, (der) sechste Sonntag vor Ostern. sextant, ni.: Sextant [m.]. sexueel, bv. n.: sexuell, geschlecht-lieh. sfeer, vr.: Sphare [vr ]. sferisch, bv. n.: spharisch. sfinx, vr.: (fab.) Spliinx [vr.l. sibillynsch. bv. n.: sibyllinisch; de -e boeken : die sibillinischen Büeher. sibille, vr.: Sibylle [vr.]. sldder-aal, m.: Zitteraal [m.1. sidderen, w. o.: zittern. siddergras, o.: Zittergras [o.]. siddering, vr.: Zittern [o.]. sidderrog, m.: (visch:) Zitterroch» [m.]. siderisch, bv. n.: siderisch. sier, vr.: Zier [vr.], Zierde [vr.]; goede - maken: I) gut essen [onr.] und trinken [onr.], 2) gross thun [onr.], prahlen. sieraad, o.: 1) [t] Zierath [m.]; 2) Zier-de [vr.]. sieren, w. b.: zieren, schmücken. |
SLAAP-GOED.
SIERING.
501
|
siering, vr.; (das) Schmücken. Hieriyk, bv. n.: zierlich; 1 -heid, vr.: !Zierlichkeit [vr.1. dierplant, vr.: Zierpflanze [vr.]. siersel, o.: 1) Verzierungr [vr.]; 2) Zierde Ivr.]. siësta, vr.: Siesta [vr.1; (inz.) Mittags-schlafchen [o.]. sigaar, vr.: Cigarre [vr.]. sigaren, vr. mrv. in Sam.: Cigar-ren. .. signaal, o.: Signal [o.]. signaieeren, \v. b.: signalisiren [iel. 1 - (zich), w. w.: sich signalisiren [ie], signalement, o.: Signalement [o.]. signatuur, vr.: Signatur [vr.]. signet, o.:. Petschaft [o.]; I -snijder, m.: Petschaftschneider [m.]. significatie, vr.: l) Bedeutung [vr.]; 2) (reht.) Anzeige [vr.], Bekanntmachung [vr.1. signiftëeren, w. b.: (rcht.) anzeigen, bekannt maehen. sik. vr.: (puntbaard:) Spitzbart [m.; a|; (geit:) Ziege [vr.1, (ram.) Zieke |vr.]. Isikkel, m.: (hist.-mtw.) Siiekel [m.]. Isikkel, vr.: Sichel [vr.]; 1-slag, m.: Sichelhieb [m.|. sikkepitjes o.: (fig. fam.) Körnchen lo.l, Pfifferling [m.]. sikker, bv. n.: (fam.) angeschossen, besoffen. silhouet, vr.: Silhouette [vr.], Schat-tenriss [m.]. silhouetteeren, w. b.: silhouettiren lie]. Silvester, m.: Silvester [m.1; I-avond, m.: Silvesterabend [m.]. sim, vr.: Angelsehnur [vr.; ül. I m.: (drk.) Affe [m.]. similor, o.: Similor [o.]. Tomback lm.]. simmetie, o.: 1) Angelsehnürchen [o.l; 2) Aetfchen | o.J. simonie, vr.: Simonie [vr.1. simpel, bv. n.: 1) einfach; 2) einfaltig. I bw.: einfach, bloss. simpliciteit, vr.: Einfalt [vr.], Ein-faltigkeit jvr.]. simpliflëeren, w. b.: vereinfachen. si muieeren, w. b.: vorwenden, simu-liren |ie]. simultaan, bv. n.: gleichzeitig. simultaiieïteit, vr.: Gleichzeitigkeit [vr.]. sinaasappel, m.: Apfelsine [vr.]. Orange [vr.]. sinlt;ls, vz., vgw. en bw.: Zie sedert, sinecuur, vr.: Sinekur [vr.]. singel, m.: Graben [in.; a]; (buikriem :) Gurt [m.]. singelen. w. b.: gürten. singularis, m.: (tik.) Singular [m.], Einzahl [vr.]. singulariteit, vr.: Singularitat [vr.]. singulier, bv. n.: singular. sinjeur, m.: Herr [m.]. sint. m.: (der) Heilige. I -, bv. n. in Sam.: Sankt-.... sintel, m.: Sinter [m.]. Sinterklaas, o.: (pop.) Sankt-Niklas. sinus, m.: (wsk.) Sinus [m.]. sipperlippen, w. o.: nippen. Sire, m.: Sire [m.]. sirene, vr.: (fab. en fig.) Sirene [vr.]. |
sirenen, vr. mrv.: Sirenen (vr. mrv.]; I -zang, m.: Sirenengesang [m.; a]. siroop, vr.: Zie stroop. sis-klank, m.: Zischlaut [m.1; I -letter, vr.: Zischbuchstabe [m.]. sissen, w o.: zischen. sisser, m.: (persoon:) Zischer lm.]; (vuurwerk:) Schwarmer [m.]; (fig. fam.) Kichts [o.]; met een - afloopen: keinc Folgen haben. sissing, vr.: (das) Zischen. sits, o.: Zitz [m.J; I -papier, o.: Zitz-papier [o.]. Isitsen, bv. n.:zitzen. isitsen, o. mrv.: Kattune [m. mrv.1; I -winkel, m.: Kattunladen [m.; a en al, (fig. fam.) Kram [rn.]. sits-papier, o.: Zitzpapier lo.]. situatie, vr.: Situation [vr.]. situeeren, w. b.: situiren [ie]; I gesitueerd, v. dw.: situirt [ie]. Sjaal, vr.: Schawl [m.]. sjalot, vr.: (pik.) Schalotte [vr.]. sjees, vr.: Chaise [vr.]. sjeezen, w. o.: sich aus dem Staube machen; (op een examen:) durchfalien [onr.l. sjerp, vr.: Scharpe [vr.]. sjofel, bv. n.: armlich. sjokken, w. o.: schlottern. sjor-liout, o.: (zeew.) Sorrholz [o.; ö]; I-klamp, m.: Sorrklampe [vr.]. sjorren, w. o.: (zeew.) sorren. sjorring, vr.: (das) Sorren. sjor-touw, o.: Sorrtau [o.J. sjouw, vr.: 1) schwere Last [vr.], 2) schwere Arbeit [vr.1; aan de - zijn: (tam.) ein Lorterleben führen. sjouwen, w. o.: 1) ochsen, eseln, sich abarbeiten; 2) ein Lotterleben führen. sjouwer, m.: 1) Lasttrager [m.]. Pack-trager [m.]; (fig.l Eekensteher [m.]; (ook:) Handlanger [m.]; 2) Bruder [m.; ü.1 Lie-derlich; I -man, m.: Zie no. 1 f-Jouwer. sjouwery, vr.: 1) (fam.) [t] Sehwere-notlisarbeit [vr.]; 2) Lotterleben [o.]. sjovel, bv. n.: armlich. skelet, o.: Skelett [o.1, Gerippe [o.]. sla, vr.: Salat [m.1; I -olie, vr.: Oli-venöl [o.]. Zie overigens salade. slaadjc, o.: Salat [m.]; (fig fam.) ein-tragliche Arbeit [vr.]. slaaf, m.: Skiave [m.]. slaafachtig, bv. n.: sklavisch ; I -heid, vr.: sklavische ünterwürfigkeit Ivr.]. slaafs, bw.: sklavisch. slaafsch. bv. n.: sklavisch; I I -heid, vr.: (das) sklavische Wesen, (das) Sklavische. slaag, m.: Priigel [m.1; - krijgen: Prü-gel bekommen [onr.l. i slaags, bw.: handgemein; - geraken: haiidgemein werden [onr.l; - zijn: handgemein sein. slaan, w. b. en o.: schlagen |onr.l. slaap, m.: (i. a. b.) Schlaf [m.]. slaapaclitig. bv. n.: schlafrig ; I -heid, vr.: Scluafrigkeit [vr.1. slaap-baas, m.: [t] Schlafwirth [m-]; I-bank, vr.: Schaafbank [vr.; al; -bol, m.: (pik.) Mohn [m.]; -deun, m.: Schlummer-lied lo.l, Wiegenlied [o.l; -drank, m.: Schlaftrank [m.]; -dronken, bv. n.: schlaf-trunken; -dronkenheid, vr.; Schlaftrunken-heic [vr.]; -goed, n.: 1) (gnk.) Schlafinittel |
SLAAPSTER.
SLEETSCH.
502
|
[o.], 2) (nachtgewaad:) Nachtzeug (o.I; -kop, m.: 1) Schlafratz fm.]» (figr.) Schlat-mütze [vr.1; -muts, vr.: Schlafniütze [vr.] (ook figr.); -mutsje, o.: Schlafmützchen |.o.], (fig-.) Schlat'trunk [m.J; -stede (-stee), vr.: 1) Schlafstatte Lvr.], 2) Herberge [vr.J (-steehouder, m.: Herbergsvater lm.; a]; -steehoudster, vr.: H^rbergsmutter [vr.; ü I). slaapster, vr.: Sehlaterin [vr.]; de vertelling van de schoone - in het boseh: das Mahrchen vom Dornrösehen. slaap-vrouw, vr.: [t] Schlafwirthin [vr.J; I-wandelaaV, m.: Sehlafwandler [m.]; -wandelaarster, vr.: Sehlafwandlerin [vr. |; het -wandelen: das Schlafwandeln. slabbakken, w. o.: (van menschen:) trage werden [onr.]; (anders:) nachlassen [onr.|. slablu', vr.: Geifertuch fo.; ü en ul. slabberen, w. b.: sehlabbern. slabbetje, o.: Geifertüchlein [o.I, (iron.) Vorhemdchen [o.]. slacht, vr.: 1) (das) Hausschlachten, (das) Einschlachten; 2) (das) Eingeschlaeh- tete; I in Sam.: Schlaent____ slachten, w. b. en o.: schlaehten. I -, w. o.: (aarden naar:) naeharten [3], arten nach; (zijn als, gelijken:) sein wie. slachter, in.: Schlachter [m.| (ook fig.), Fleischer lm.], Metzger 1m.l. slachters, in Sam.: I Schlachters.... (Fleischers ..., Metzgers.. .)• slachterij, vr.: 1) (das) Schlaehten; 2) Schlachthaus [o.; al; 3) Fleischerhand-werk [o.]. slachting, vr.: (fig.) Metzelei lvr.], Blutbad [o.; al. Islag:, m.: (klap:) Schlag [m.; al;(veldslag:) Schlaent [vr.j; (val, neerstorting:) Fall |m.; a], Sturz (m.; ü]; (in dam- en schaakspel:) Schlag [m.; aj; (in kaartspel :) Stich lm.]; het is op - van twaalven : es ist auf den Schlag zwölf Uhr, es wird gleich zwölf Uhr schlagen;ik ben op - klaar: (tam.) ich bin gleich fertig; ik kwam juist over - toen hij... ich kam ge-rade im Augenblicke als er..., ich über-rumpelte ihn als er...; er den - van hebben: (fam.) den Pfiff verstehen [onr.]; een - van den molen beethebben: Zie molen: een - om den arm houden: nicht rund heraus seine Meinung sagen. Islag:, o.: (soort:) Schlag [m.; a]; (val-deurtje, valluikje:) Sehlag Lm.; a]. slagen, w. o.: (van iets:) gelingen [onr.]; (van iemand:) Grlück haben, glück-lich sein. slager, m.: Zie slachter. slagers, in Sam.: Zie slachters,in Sam. slagery, vr.: Zie slachterij, slag-tand, m.: Fangzahn lm.; al, Hau-zahn [m.; a]; I in overige Sam.: Schlag... slak, vr.: (drk.) Schnecke [vr.]; ! -ach-tig, bv. n.: sehneckenartig; -vormig, bv. n.: schneckenförmig. Zie mrv. slakken, slaken, w. b.: (zeew.) losmaehen; iemands boeien -: Einen aus den Fesseln befreien; eenen zucht -: einen Seufzer ausstossen [onr.]. slakje, o.: Schneckchen [o.]. slakken, vr. mrv.: (drk.) Schnecken (vr. mrv.]; (van metaalsmelting:) Schlac-ken [vr. mrv.]; I -drieblad, o.: Scnnecken-klee [m.J; den -gang gaan: den Schnec-kengang gehen [onr.]. |
slampampen, w. o.: schlampampen. slampamper, m.: Schlampamper lm.]„ slang, vr.: (i. a. b.) Schlange \vr.J; I -brandspuit, vr.: Schlangenspritze [vr.|; Schlauchspritze [vr.J. slange, in Sam.: Sehlangen... slangen, in Sam.: Sehlangen ... slang-stuk, o.: (art.) Feldschlange [vr.J; I-vormig, bv. n.: sehlangenförmig, (fig.) geschlangelt. slank, bv. n.: sehlank; 1 -heid, vr.: Schlankheit [vr.]. slap, bv. n.: schlaff; (van dranken:) schwach; I -aehtig, bv. n.: l) etwas sehlalf, 2) etwas schwach. slapeloos, bv. n.: schlaflos; I -heid, vr.: Schlaflosigkeit [vr.J. slapen, w. o.: schlafen [onr.J. slaper, n.: Schlafer [m-j. slaperig, bv. n.: schlafrig; I -heid, 'T.: Schlafrigkeit [vr.J. slapheid, vr.: 1) Schlaffheit [vr.J, 2) Schwachheit [vr.J. slapjes, bw.: schwachlich. slap-lenden, m.: (der) Schwachlen-dige, (fig.) Schwachmatikus [m.; -ticij; Schlappohr [o.J. Islaven, w. o.: sich abarbeiten, sich abaschern. Islaven, m. mrv.: Sklaven [m. mrv.]: I -haler, m.: 1) Sklavenschiff [o.J, 2) Ka-pitiin [m.J eines Sklavenschiffs; -houder, m.: Sklavenbesitzer [m.J. slaverny, vr.: Sklaverei [vr.J. slavin, vr.: Sklavin [vr.J. slavinnetje, o.: junge Sklavin [vr.J. Hlavonië, o.: (adk.) Sklavonien [o.I; Slavoniër m.: Sklavonier [m.J, Slawe [m.J ; Slavonisch, bv. n.: sklavonisch; Slavonische, vr.: Sklavonierin [vr.1. slecht, bv. n.: schlecht; I -bijl, vr.: Schlichtbeli [o.J. slechteiyk, bw.: schlecht. slechten, w. b.: schleifen Ireg.J. slecht-hamer, m.: Schlichthammer [m.; al. slechtheilt;l, vr.: Schlechtheit [vr.J, Schlechtigkeit [vr.J. slechthoofd,o.: (der)schlechteMensch. slechtigheid, vr.: Schlechtigkeit [vr.J. slechting, vr.: (b. v. van eene vesting :) Schleifung [vr]. slechts, bw.: nur, bloss, nllein. slecht-yzer, o.: Schlichteisen [o.J. slede, vr.: Schlitten [m.J; I -vaart, vr.: Schlittenfahrt [vr.J. sleden, w. o.: Schlitten fahren |onr.J. 1 -, w. b.: auf einem Schlitten fahren [onr.J. slede-vaart, vr.: Schhttenfahrt [vr.1; I -varen, w. o.: Schlitten fahren. Islee, vr.: Zie slede. Islee, bv. n.: stumpf; I -heid,vr.: Stumpf-heit [vr.1. Islee, vr.: (pik.) Schlehe [vr.J; I -boom, m. (-doorn, m.); Schlehbaum [m.; ajr Schlehenbaum [m.; aj, Schlehdorn lm.; öj, Schlehendorn [m.; öj; -pruim, vr.; Schlehe [vr.J. sleeg, vr.: Schlagel [m.J. sleep, vr.: Schleppe [vr.J, Schlepp[m.l. sleepen, w. b.: schleppen. sleeper, m.: Schlepper [m.J. sleet, vr.: abgenutzte Stelle [vr.J. sleetsch, bv. n.: schnell abnutzend;. |
SLOERIE.
503
|
-heid, vr.: (das) schnelle Abtragen, «leeuw, bv. n.: Zie bv. n. slee. slegel, m.: Schlagrel [in.]. Hlegge (slei), vr.: Schlagel Lm.]. 8lek, vr.: Zie slak. slem, m.: (spl.) Schlemm fui.], Matsch [m.]. Ittlemp, vr.: Safranmilch [in.|. [slemp, m.: Schlemmerei [vr.1, Prasse-rei [vr.1; I -dagr, m,: (fam.) Fresstag [in.]. Hlempen, w. o.: schlemmen. slemper, m.: Schlemmer [m.l Mlempery, vr.: Schlemmerei [vr.]. slemp-hout, o.: (zeew.) Schlempholz. [o.; öj; 1 -looper, m.: Schmarotzer [m.]; -looperij, vr.: schmarotzerei [vr.l; -loop-ster, vr.: Schmarotzerin [vr.]: -maal, o. (-partij, vr.): Schmausfest [o ], Gasterei [vr.1, (fam.) Fressmahl lo.; a]. slempster, vr.: Schlemmerin [vr.]. Mlemp-tyd, m.: Zeit zum Sehleiiimeu, (inz.) Fastnachtzeit [vr.]. slender, m.: Zie slenter, slendriaaii, m,: Schlendrian [m.]. slenter, m.: Rank [m.;al, Kniff [m.J Pfiff lm.], Schlich [m.l; -s hebben: (fam.) mit Ranken und Schwanken umgehen [onr.]. slepen, w. o.: schleppen, sehleifen [regr.]. slet, vr.: Schlampe [vr.1, Schlumpe [vr.]. sleuf, vr.: Rille [vr.1, Riefe [vr.1. sleur, vr.: öehlendrian [m.l; de oude - volgen: dem alten Schlendrian folgen. sleuren, w. b. en o.: schleppen, sehleifen [reg.]. sleutel, m.: Schlüssel [m.]; een bos-s: ein Bund [m.; ül Schlüssel, im Schlüssel-bund [m.; ü]; de valsche -: der falsche Schlüssel; in Sam.: Schlüssel____ sleuteltje, o.: Schlüsselchen [o.]. slib, vr.: Schlamm [m.]; - vangen: (fig. fam.) fehlschiessen [onr.]. slibben, w. b.: schlammen. slibber, vr.: Schlamm [m.]; I -baan, vr.: Glitschbahn [vr.1. slibberen, w. o.: glitschen. slibberig, bv. n.: glltscherig, glitschig, schlüpfrig; 1 -heid, vr.: Schlüpfrigkeit [vr.]. slieliten, w. w.: (tech.) schlichten. slicliter, m.: Schlichter [m.J. slieliting:, vr.: Sclüichtung [vr.J. slieht-kain, vr.: (wev.) Scheidekamm [m.; a]; 1 -maan, vr.(-mes,o.): (bij looiers:) Schlichtmond[ni.];-pap,vr.: (wev.) Schlichte [vr.]. slier, m.: 1) quot;Wendung [vr.], Schwung [m.; üj; 2) Schlag [in.; a]; 3) een lange -: (iron.) cine lange Latte, eine Hopfenstange; 4) een - aan nebben: (fam.) einen Spitz haben, einen Zopf haben; I -asperge, vr.: Zie-sperge; -baan, vr.: Glitschbahn [vr.]. slieren, w. o.: schleppen, sehleifen [reg.]. I w. b.: schleppen lonr.]. slier-snerge, vr.: (kkk ) ungetheilte [t] Spargel [vr.J mit Buttersauce. sliet, vr.: (der) schnurgerade Zweig; (fig.) Stallbaum [m.; a]. slik, o.; Zie siyk. sllk-artseny, vr.: Latvverge [vr.]. slikken, w. o. en b.: schlucken; (tig.) einschlucken; (ook:) verschlucken. slikkerig. bv. n.: 1) (fam.) zum Einschlucken geneigt; 2) Zie siykerig:. slik-middel. o.: Latwerge [vr.]; l-nat, bv. n.; pudelnass; -op, m.: Zie slokop. |
slim, bv. n.: 1) schlau, verschlagen; 2) schlimm, schlecht, 3) (fam.) schietquot;; I -heid, vr.: 1) Schlauheit Ivr.J, 2) (das) Schlimme, 3) Schiet'heit [vr.]. slimmerd, ra.: Schlaukopf [m.; ö|. slimmiglieid. vr.: Schlauheit [vr.1. slindkolk, m.: Schlundgrube [vr.1. slinger, m.: (van eenepomp:) Schwen-gel [m.|; (van een uurwerk:) Pendel [m.]'; (een werptuig:) Schleuder lvr.1; (draagband:) Hinde [vr.]; (slier:) Zie slier; een - om den arm houden: Zie slag; I -aap, m.: (drk.) Wickelschwanz [m.; al; -been, o.: (fam.) Schlotterbein [o.], Schlen-kerbein [o.]; -boom, m.: (pik.) Sehling-baum |m.; a]; -bosch, o.: Lustwald [m.; a] mit Schlangelpfaden. slingeraar, m.: Schleuderer [m.]. slingeren, w. b.: schleudern. 1 w. o.: 1) schwingen [onr.], 2) schwanken. slingering, vr.: Schwingung [vr.1. slinger-laan, vr.: schlangelnde Allee [vr.J; I -leder (-leer), o.: Schleuderriemen [m.J; -pad, o.: Schlangenpfad [m.J; -plant, vr.: Schlingpflanze [vr.J; -riem, m.: Zie -leder; -slag, m.: Pendelsehwingung [vr.J. (fig. fam.) Kniff [m.l, Pfiff [m.l, Schlich [m.J, Kunstgriff [m.J; (ook:) günstige Gelogen-heit 1 vr.J;-staart, m.: Wickelschwanz [m.: iij; -steen, m.: Schleuderstein [m.J; -stok, m.: Schleuderstock [m.; öj; -uurwerk, o.: 1) Pendeluhrwerk [o.J, 2) Pendeluhr jvr.l; -vuisten, w. o.: mit den Fausten in der Luft hin und her fechten [onr.J;-wijdte, vr. : Sehwungsweite [vr.J. slink, bv. n.: Zie linker. slinken, w. o.: kleiner werden [onr.J; (inz.) einkochen. sli uk er. bv. n.: Zie linker, slinking, vr.: (das) Kleinerwerden; (inz.) das Einkochen. slinks, bw.: unehrlich, betrügerisch. slinkse*li. bv. n.: Zie bw. slinks, slip, vr.: Zipfel [m.l. Islinnen, vr. mrv.: 1) Zipfel [m. mrv.J; 2) Schleppen [vr. mrv.J; I -drager, m.: Schleppentrager [m.J. Islippen, w. o.: schlüpfen, gleiten [onr.l; laten -: entschlüpfen lassen [onr.]. slipper, m.: (fam.) Abstecher [m.J, Ausfiug [m.; üj. slipvormig, bv. n.: zipfelförmig. slob, vr.: [tj Koth Im.J; I -kousen, vr. mrv.: Kamaschen (Gamaschen) [vr. mrv.J. slobbe, vr.: Aschenbrödel [m.J. slobber-does, m. en vr.: Schmutzfink [m.J. slobberen, w. b.: schlappen, schlab-bern. slobberig, bv. n.: schmutzig; i -heid, vr.: Schmutzigkeit [vr.1. slobbering, vr.: 1) (das) Schlappen: 2) Suppe [vr.J. slobbetje, o.: Aschenbrödel [m.J. slobberaelitig, bv. n.: 1) schlumpig, 2) nachlassig; I -heid, vr.: I) Schlumpig-keit [vr.J. 2) Kachliissigkeit [vr.J. slodder-broek, vr.: Schlotterhosen [vr. mrv.J, Pluderhosen [vr. mrv.]; I -jurk, Schmutzklcid [o.J; -kous, vr.: (der) zuweite Strumpf [üj, (fig,) Zie -vos; -vos, vr.: Schlampe [vr.J, Schlumpe [vr.1. sloep, vr.: Schaluppe [vr.J; I -roeier, m.: Schaluppenruderer [m.J. sloerie, vr.: 1) Zie slons; 2) (slappe |
SLIJMERIG.
SLOF.
504
|
(das) wasserige Getrank; I -moer, vr.: Zie slonH. \Hlor, bv. n.: naehlassig:; I -heid, vr.: Nachlassigkeit [vr.]. Islof, vr.: Schlarfschuh [m.1, Schlarfe [vr.l; op een schoen en eene - loopen, (figr.) bettelarm sein; de boel is daar op -fen: (figquot;.) der Karren ist da in den Koth Lt] grefahren. wl often, w. o.: schlarfen. slofftgheid, vr.: Nachlassig-keit [vr.). slok, m.: vr.: Schluek |m.; uenül; (fig:, fam.) Schnaps lm.]; dat zou een -op een borrel schelen: (spr.) das ist über allen Vergrleich; I -achtigr, bv. n.: habsüch-tig:; -darm, m.: (ontl.) Speiseröhre Ivr.J, (figr. fam.) Vielfrass lm.]. slokje, o.: Schlückchen [o.]; (fig.) Schnapschen [o.], Glaschen lo.|. slokken, w, o.: schlucken. slokker, m.: Schlucker lm.]; arme (der) arme Schlucker. slok-op, m.: !) Vielfrass lm.], 2) (fig.) (der) Habsüchtige. slons, vr.: bchlampe tvr.1, Schlumpe |vr.]; I -achtig, bv. n.: Zie slonzig. slonsje, o.: (zecw.) Kuckuclc |m.l, Blendlaterne [vr.]. slonzig:, bv. n.: 1) schlampig, schlum-pig 2) naehlassig, fahrlassig; I -heid, vr.: 1) (das) Sehlampige, (das) Schlumpige, 2) Nachlassigkeit Ivr.J, Fahrlassigkeit lvr.1. sloof, vr.: 1) Schürze Ivr.]; 2) (lig.) Sklavin Ivr.]. sloofje, o.: Schürzchen Is.]. sloop, vr.: Kissenüberzug [m.; ü). sloopen. w. b.: (huizen:) abbrechen lonr.j, niederreissen [onr.]; (vestingwerken :) schleifen [reg.]. sloopei*, m.: 1) Abbrecher [m.]; 2) Sehleifer [m.j. slooping, vr.: 1) Abbruch lm.];2) Schlei-fung [vr.]. sloot, vr.: Grabea [m.; a]; van den wal in de - geraken: (spr.) aus dem Regen in die Traufe kommen |onr.]. sloot en, vr. mrv.: Graben [m. mrv.1. slootje, o.: 1) (der) kleine Graben la]; - springen: über kleine Graben springen [onr.]; 2) Schlösschen |o.]. sloot-kant, m.: Grabenrand lm.; a]. slop, o.: Sackgasse Ivr.]. slordig:, bv. n.: 1) schlumpig; 2) fahrlassig; i -heid, vr.: 1) (das) schlumpige quot;VVesen; 2) Fahrlassigkeit [vr.]. slorpen, w. b.: schlürfen. slorper, m.: Schlürfer [in.]. slorping:, vr.: (das) Schlürfen. slorpster, vr.: Schlürferin [vr.]. Islot, o.: 1) Schloss [o.; öj; 2) Schluss | in.], Ende [o.]; ten -te: schliesslich. Islot, in Sam. I 1) Schloss...; 2) Schluss. sloten, o. mrv.: Schlösser lo. mrv.]: I -maker, m.: Schlösser lm.]. , sluier, m.: Schleier lm.]; den - aannemen: (fig.) den Schleier nehmen lonr.], Nonne werden [onr.]. sluieren, w. b.: schleiern, verschleiern. sluik, bv. n.: schlicht; - haar: schlich-tes Haar. I -, vr.: Schmuggel lm.]; ter - : verstohlen, heimheh. sluiken, w. o.: schmuggeln, Schleich-handel treiben lonr.]. sluiker, m.: Schmuggler lm.1, Schleich-handler [m.]. |
sluikery, vr.: Schmuggelel Ivr.], (das) Schmuggeln. sluik-g:oed, o.: Schmuggelwaare lvr.1, Schleichwaare Ivr.]: i -handel, in.: Schleich-handel, lm.]; -handelaar, m.: Schleichhandler [m.]. sluiklieid, vr.: Schlichtheit [vr.]. sluiks (met „terquot;), bw.: verstohlener Weise. sluik ster, vr.: Schmugglerin [vr.]. sluik-waar, vr.: Zie -s:oed. sluimer, m.: Schlummer [m.). sl ui nieraar, m.: Schlummerer [m.]. sluimeraarster, vr.: Schlummrerin [vr.]. sluimeren, w. o.: schlummern. sluimering:, vr.: Schlummer lm.], sluip (met „terquot;) bw.: verstohlener Weise; 1 -deur, vr.: Schlupfpforte Ivr.]. slnipen, w. o.: schleicnen lonr.]. sluiper, m.: Schleicher Im.j. sluip-haven, vr.: Schlupfhafen lm.; a]; I -hoek. m.: Schlupfwinkel lm.]; -hol, o.: Schlupnoch lo.; ö]; -koorts, vr: (gnk.) Schleichfieber lo.]; -moord, m.: Meuchel-mord lm.]; -moordenaar (-moorder), m.: Meuchelmörder [m.]; -pad, o.: Schleich-weg lm.]. sluips (met „terquot;), bw.: Zie sluip; I -wijze, bw.: verstohlenerweise. sluip-trap, vr.: Schleichtreppe Ivr.]; I -weg, m.: Schleichweg lm.]. sluis, vr.: Schleuse [vr.]; I -bedding, vr.: Schleusenboden [m.; o en öl; -deur, vr.: Schleusenthor lo.], Schleusenthür [vr.]; -g(ïld, o.: Schleusengeld lo.]; -vloer, m.: Schleusenboden lm.; o. en ö]; -wachter, m.: Schleusenmeister lm.]. sluiten, w. b.: schliessen lonr.]. sluiter, m.: Sehliesser lm.]. sluiting:, vr.: 1) Schlicssung Ivr.], (das) Schliessen; 2) Schluss lm.; ü]. sluit-Jas, vr.: (der) knapp anschlies-sende Rock lo]; I -klinker, in.: (tik.) Schlussvokal lm.]; -kool, vr.: Kopfkohl [m.]; -letter, vr.: Endbuchstabe lm.]; -mand, vr.: Deckelkorb [m.; ö]; -plaat, vr.: Schliessplatte [vr.]; -rede, vr.: Scnluss-satz lm.; a], Syllogism lm.]; -regel, m.: Schlusszeile Ivr.]; -rijm, o.: Endreim lo.]; -spier, vr.: Schliessmuskel lm.]; -steen, m.: Schlussstein lm.]. sluitster, vr.: Schliesserin Ivr.]. sluit-stuk, o.: Schlussstück lo.]. slungel, m.: Lümmel lm.]; lange -: (iron.) Hopienstange Ivr.]. slung;elen, w. o.: schlendern slung-elig:, bv. n.: 1) lümmelhaft; 2) hopfenstangenahnlich; 1 -heid, vr.: Lüm-melhaftigkeit Ivr.]. slurpen, enz.: Zie slorpen, enz. sluw, bv. n.: schlau; 1 -heid, vr.: Schlauheit Ivr.], Schlauigkeit Ivr.]. sl u werd, m. en vr.: (der, die) Schlaue. sluivig:lieid, vr : Schlauigkeit [vr.]. slü» vr.: (zeelt:) Schleihe fvr.]. siyk, o.: [t] Koth [m.]; I -bad, o.: Schlammbad lo.; a]; -bord, o.: (aan rijtuigen:) Spritzleder lo.]. siykerig (slijkig), bv. n.: schlammig. slym, o.: Schleim [m.];- opgeven: Schleim auswert'en [onr.]; I -achtig,bv.n.: schleimartig. siymerig,bv.n.:schleimicht,schleimartig. |
SMEER-BLOEM.
SLUM-GAST.
505
|
siym-gast, m.: (iron.) Reaktionar lin.1. slUmis, bv. n.: schleimig; | -heid, vr.: Schleimigkeit [vr.]. siy m-vlies, o.: Schleimhaut [vr.; a]. siyp, o.: Schlich [m.]. Hli|igt;en, w. b.: schleifen [onr.]. sly per, m.: Schleifer [m.]. slyping:, vr.: (das) Schleifen. Niypseï, o.: Schlich [ru.], Schleifsel lo.]. siyi)-staal, o.: quot;Wetzstahl [m.l; l-stecn, m.: Wetzstein [m.l, (tech.) Schleifstein lm.]. siypster, vr.: Schleiferin [vr.J. Hiyta-e, vr.: Abnutzung |vr.]. siyt^n, w. o.: sich abnutzen; (tig:.) allmahlig nachlassen [onr.]. I -, w. b.: 1) abnutzen; 2) verschleissen [onr.], im Kleinen verkaufen. Hiyter. m.: Kleinhandler [m.l; (inz.) Spirituosenverkaufer [m.]. slytery, vr.: Spirituosenhandlung Lvr.]. Miytin»:. vr: Abnutzung [vr.j. siytster, vr.: Kleinhandlerin [vr.]; (inz.) Spirituosenverkauferin [vr.]. Hiuaad, n^,: Schmach [vr.]; I -naam,m.: Schimptnamé [m.]; -rede, vr.: Schmahrede |vr.]; -schrift, o.: Schinühschrit't [vr.]. sniaadNter, vr.: Schmaherin [vr.1. Niiiaad-taal. vr.: Zie -reile; I-woord, o.: Schmahwort [o.], Schimpfwort [o.J. smaak, m.: 1) Geschmack [m.j; (fig.) Appetit [m.J; - vinden in: Geschmack nnden [onr.I an; eet ze met -: (tam.) guten Appetit!, prosit Mahlzeit! 2) naar den laatsten -: naeh der neuesten Mode, nach dein neuesten Geschmack. Zie mrv. smaken.^ smaakje, o.: Geschmackchen [o.]. smaak-vol. bv. n.: geschmackvoll; I -zenuwen, vr.: mrv.: Geschmaeksnerveri [m- mrv.]. smaal-cllcht, o.: Sehmahgedicht [o.], Schimpfgedicht [o.]; | -schrift,o.: Schmah-schnft [vr.]. smaalster, vr.: Schmahlerin [vr.1 (- op: auf). smaeliteii, w. o.: schmachten. smaolitencl, bv. n.: schmachtend. smaclit-lap, m.: (pop.) Schmachtlap-pen [m.]. sma(leiyk,bv. n.: schmahlich,schimpf-lich; I -heid, vr.: Schmahlichkeit |vr.], Schimpfliehkeit [vr.j. smaden, w. b.: schmahen, schimpfen. smader, m.: Schmaher lm.], Schim-pfer [m.]_. smadin»;. vr.: Schmahung [vr.], (das) Schmahen. smak, vr.: 1) (pik.) Schmack jm.]. Sumach [m.], Gerberbaum [m.; a]; 2) (vaartuig:) Schmacke [vr.J; 3) (zware val:) Sturz [m.; ü], Schlag [ra.; iij. smakeloos, bv. n.: geschmacklos ; I -heid, vr.: Geschmaeklosigkeit [vr.j. smakeiyk, bv. n.: schmackhaft; I -heid, vr.: Schmackhaftigkeit [vr.1. Ismaken, w. o.: schmecken. I -, w. b.: (tig.) empfinden [onr.]; genoegen-: Ver-gnügen empfinden [onr.]. Ismaken, m. mrv.: Geschmacke [m. mrv.1; over de - valt niette twisten :(spr.) über den Geschmack lasst sich meht streiten. |
smakken, w. b.: schmeissen [onr.]. I -, w. o.: (vallen:) schmatzen;(met de tong of de lippen, als men eet:) bchmatzen. smakker, m.: Schmatzer [m.]; 2) Hunds-fott jm.; o] ; 3) (der) arme Schluclcer. smakzeil, o.: Schmacksegel [o.]. smal, bv. n.: schmal; de -le gemeente: (fam.) die armeren Klassen [vr. mrv.]; I -deel, o.: (mar.) Geschwader[o.];-deelen, w. b.: zergliedern; -deeling, vr.: Zergliede-rung [vr.1; -doek, o.: Schmaltucli [o.], (fig.) Fahne [vr.], Flagge [vr.] (dat is geen -doek: fam.: das ist keine Kleinigkeit [vr.ï; het -doek ontplooien: die Flagge wehen lassen (onr.]). smalen, w. o.: schmahlen (- op: auf). smaler, m.: Schmahler [m.]. smal-hans, m.: Schmalhans [m.]. smalheid, vr.: Schmalheit [vr.]. smalletjes, bw.: schmal. smalli^Ueitl. vr.: Schmalheit [vr.]. smalt, vr.: Schmalte [vr.]. smalte, vr.: Schmalheit [vr.]. smaragd, m.: (min.) Smaragd [m.]. smaragden, bv. n.: smaragden, smaragdgroen, bv. n.: smaragden, smart, vr.: Schmerz [m.]. smarteloos, bv. n.: schmerzlos; I -heid, vr.: Schmerzlosigkeit [vr.]. smarteiyk, bv. n.: schmerzhaft; f -heid, vr.: Schmerzhaftigkeit [vr.]. smarten, w. b.: scnmerzen; (zeew., het ankertouw:) schmarten; (bij looiers, vellen:) abschwitzen. I -, w. o.: aufge-scharft sein. smartgevoel, o.: Schmerzgefühl lo.]. sinarting, vr.: (zeew.) Schmarting [vr.]. smeden, w. b.: Schmieden (ook fig.), smeder, m.: Schmieder lm.], smedery, vr.: (smidswerkplaats:) Schmiede [vr.]; (smidsambacht:) Schmiede-handwerk [o.]. smeedbaar, bv. n.: schmiedbar; l-heid, vr.: Schmiedbarkeit [vr.]. smeed-liak. m.: Kühltrog [m.; ö]; I -kunst, vr.: Sehmiedekunst [vr.]; -werk, o.: Schmiedearbeit [vr.]. smeedster, vr.: (fig.)Schmiederin [vr.]. smeed-werk, o.:Schmiedearbeit [vr.]. smee-gruis, o. enk. (-kolen, vr.mrv.): Schmiedekohlen [vr. mrv.]. smeekbede, vr.: tiehentliche Bitte [vr.]. smeekeling. m. en vr.: 1) (der, die) Flehende; 2) Bittsteller [m.], Bittstellerin [vr.]. smeeken, w. o.: nehen. smeeker, m.: Fleher [m.], smeek-gebed, o.: (das) flehentliche Gebet. smeeking. vr.: (das) Flehen. smeek-sclirlft, o.: Bittschrift [vr.]. smeekster, vr.: Fleherin [vr.]. smeek-taal, vr.: tiehentliche Worte [o. mrv.1. smeer, o.: Schmeer [o.], Schmier jo.l, ünschlitt jo.l; (fig. fam.) Prügelsuppe [vr.], Prügel [m.], Schmiere [vr.]. smeer-acliti^, bv. n.: schmierig; I -heid, vr.: Schmierigkeit [vr.1. smeer-ader, vr.: Fettader [vr.J. smeerbaar, bv. n.: schmierbar; l-heid, vr.: Schmierbarkeit [vr.]. smeer-bloem. vr.: (pik.) Schmeer- |
SMEEDER.
SNEDE.
506
|
blume [vr.]; I -bol, m.: Schmalzküchlein [o.l; -boom, m.: (pik.) Wachsbauin [m.;al; -buik, m.: schineerbauch [m.; al. smeerder, m.; Schmierer [m.]. Hmeer-kaars, vr.; Talgrlicht [o.], Talg-kcrze [vr.]; /-kruid, o.: (pik.) Schmecrkraut [o.l; -lap, m.: 1) Schmierhammel [m.; al, (pop.) Schmierlappen [m.], 2) (der) schlechte Kerl; -lapperij, vr.: (fam.) Schweinerei [vr.], (ook i) Schlechtigkeit[vr.]. Hmeerliii^ m-' Sclimerlingr [m.]. 8meer-poe«, vr. en m.: Schmiermatz [m.]; l-schoenen; w. o.: (pop.) schmeicheln. smeersel, o.: Schmiere [vr.], Salbe [vr.]. smeerseltje, o.: Salbchen [o.]. smeer-steen, m.: Speckstein lm.1. smeerster, vr.: Schraiererin [vr.]. smeer-vlek, vr.: Fettflecken [m.]; I -wortel, m.: Schmeerwurz [vr.l, Sehmeer-wurzel [vr.J; -zalf, vr.: Schmiersalbe [vr.l. smelt, vr.: (visch:) Schmelte [vr.]. smelt-lmar, bv. n.: schmelzbar; 1 -heid, vr.: Sehmelzbarkeit [vr.]. smeltbok, in.: Schmelztieg:el [m.]. smelten, w. o. en b.: schmelzen [onr.]. smelter, m.: Schmelzer [m.]. smeltery, vr.: Schmelzerei [vr.]. smelting:, vr.: Sehmelzung- [vr.]. «meren, w. b.: schmieren. smergel, m.: Schmirgrel [m.]. «mergelen, w. b.: senniirgeln. smerig, bv. n.: schmierig:, schmutzig; I -heid, vr.: Schmierigkeit [vr.], Schmut-zigkeit [vr.]. «mering, vr.: Schmierung [vr.]. smerlyn, m.: (vog.) Steintalke [m.]. smet, vr.: Flecken [m.1; (fig.) Schand-flecken [m.]; aan iemand eene - aanwrijven : Einem einen Schandflecken anhan-gen. smetje, o.: Fleckchen [o.]. smetstof, vr.: Ansteckungsstoff [m.1. Nmetteloos, bv. n.: fleckenlos, unbe-fleckt; I -heid, vr.: Fleckenlosigkeit [vr.l, XJnbeflecktheit [vr.]. smetten, w. o.: schmutzen. I -, w. b.: beschmutzen. «mettig, bv. n.: leicht schmutzend. smeulen, w. o.: glimmen [onr.]. smeuling, vr.: (das) Glimmen. smid, m.: Schmied [m.J. smids, in Sam.: Schmiede.... smidse, vr.; Schmiede [vr.]. smient, vr.: (vog.) Halbente [vr.]. smoel, m.: (gem.) Maul [o.; a], smoeltje, o.: Maulchen [o.l. smoelwerk, o.: (gein.) Maulwerk [o.]. smoken, w. o. en b.: sehmauchen, rauchen. smoker, m.: Schmaucher [m.]. smok er ig, bv. n.: raucherig. smokkelaar, enz.: Zie slniker, enz. smook, m.: Schmauch [m.]. smoor-dronken, bv. n.: sternvoll betrunken; I -heet, bv. n.: zum Ersticken heiss; -hitte, vr.: erstickende Hitze [vr.]; -pan, vr.: (kkk.) Schmorpfanne [vr.]; -vol, bv. n.: pfropfvoll. smoren, w. o.: 'ersticken. I -, w. b.: ersticken; (kkk.) schmoren. smoring, vr.: Erstickung [vr.]; (kkk.: das) Schmoren. smous, m.: Betrüger [m.]; I -hond, m.: |
Rattentanger [m.]; -jassen, w. o.: (spl.) klabberjassen. smousen, w. o.: betrügen. sniousen-aard, m.: Jüdelei [vr.]; I -taal, vr.: Mauschelsprache [vr.]; -winst, vr.: Wuchergeld [o.]. smout, o.: Schmalz [o.]; I -achtig, by. n.: schmalzartig; -drukker, m.: Acci-denzdrucker [m.j; -werk, o.: Accidenz-werk [o.]; -zetter, m.: Accidenzsetzer [m.]. smuig (met „terquot;), bw.: verstohlener quot;Weise, heimlich. smuiger, m.: Duckmauser [m.]. smuigs (met „terquot;). Zie smuig. smuigster, vr.: Duckmauserin [vr.]. smuiks (met „terquot;). Zie sinnig. smukken, w. b.: schmücken. smul-broer (-paap), m.: Leckermaul [o.; a]. smullen, w. o.: schmausen. smul lig, bv. n.: schmutzig; 1 -heid, vr.: Schmutzigkeit [vr.]. sniüdig, bv. n.: geschmeidig; I -heid, vr.: Greschmeidigkeit [vr.]. smi|ten, w. b.: schmeissen [onr.]. smi|ter, m.: Schmeisser [m.]. smytster, vr.: Schmeisserin [vr.l. snaak, m.: Spassvogel [m.; ö], Schalk [m.1. snaaks, bw.: spasshaft, schalkhaft. snaakseli, bv. n.: spasshaft, schalkhaft; I -heid, vr.: Spasshaftigkeit [vr.], Schalkhaftigkeit [vr.]. snaar, vr.: 1) (muz. en fig.) Saite Ivr.]. Zie mrv. snaren; 2) (schoondochter:) Schnur [vr.]. snak, m.: Seufzer [m.1. snakerig, bv. n.: spasshaft; I -heid, vr.: Spasshaftigkeit [vr.]. snakery, vr.: Scnwank [m.; al. snakken, w. o.: schnappen; (fig.) sich sehnen (- naar: nach). snap, m.: Schnapp [m.]. snapaehtig, bv. n.: geschwiitzig; I -heid, vr.: Geschwatzigkeit [vr.]. snaphaan, m.: Schnapphahn [m. a]. snappen, w. o.: 1) schnappen (- naar: nach); 2) plaudern, schwatzen. I -, w. b.: erwischen. snaps, m.: 1) Schnaps [m.; al; 2) Gerede [o.l. snaren, vr. mrv.: Saiten [vr. mrv.]; alles op haren en - zetten: Zie haren, snater, m.: Maul [o.; a]. snateraelitig, bv. n.: schnatterhatt; I -heid, vr.: Schnatterhaftigkeit [vr.]. snateren, w. o.: schnattern. snauwen, w. o.: schnauzen. snaArel, m.: Schnabel [m.; al; I -dier, o.: [t| Schnabelthier [o.]; -snel, m. en vr.: Schwatzmaul [o.; a] (als bv. n.: schwatz-haft, geschwiitzig). snaveltje, o.: Schnabelchen [o.]. snavel-visch, m.: Schnabelfisch [m.]; I -ziekte, vr.: Schnabelkrankheit [vr.l. snel», vr.: Schnabel [m.; a]; I -aal, vr.: (visch:) vSpitzaal [m.1; -schip, o. (-schuit, vr.): Schnabelschiff (o.]. snede, vr.: (met een mes:) Schnitt [mj; (van een mes:) Schneide [vr.l, Scharfe [vr.l: (afgesneden plat stuk:) Schnitte [vr.j, Scneibe [vr.]; verguld op mit Goldschnitt, mit vergoldetem |
SNEDELING.
507
SNOEVEN.
|
Schnitt; recht (juist) ter - (b\v.): zu rechter Zeit, (als bv. n.:) wohl angre-bracht. snedeling:, m.: (vlk.) Schnittling-[m.]. siKMlig, bv. n.: scharfsinnigr: (fig:.) wohl angrebracht; (zeew.) schart'; 1 -heid, vr.: Scharfsinnig:keit [vr.|. snee, vr.: Zie snede. sneedje, o.: Schnittchen [o.]. «neeg, bv. n.: Zie snedig:. Isnees, o.: Stiegre [vr.], Steigre [vr.1, Zahl [vr.l von zwanzigr. ISnees, m.: (pop.) Chinese [m.]; (figr.) Schacherer [m.]. sneeuw, vr.: Schnee [m.1. sneeuwachtig:, bv. n.: schneeartig; I -heid, vr.; Schneeartigkeit [vr.1. sneeuw-baan, vr.: Schneebahn [vr.1; I -bal, ra.: Schneeball [m.; a] (ook pik.); -balletje,o.: Schneeballchen [o.J. (fig. fain.) Glaschen [o.l Schnaps init weissem Zuc-ker; -berg, m.: Schneeberg [m.]; -bes,vr.; (pik.) Schneebeere [yr.]; -blind, bv. n.: schneeblind; -blindheid, vr.: Schneeblind-heit [vr.]; -bloera, vr.: Sehneeblurae [vr.1, Schneeblümchen [o.l; -boora, ra.: (pik.) Schneebaura [ra.; al, Schneenockenbauin [ra.; al; -bui, vr.: Schneeschauer [ra.], sneeuwen, w. onpers.: schneien. sneeuwerig: (sneeuwig), bv. n.: schneiig. sneeuwjacht, vr.: Schneegestöber |o.], Schneesturni [ra.; ü]. snel, bv.n.: schnell; I -heid, vr.: Schnell-heit [vr.], Schnelligkeit |vr.]. snel-looper, ra.: Schnelllaufer [ra.]; 1 -pers, vr.: (typ.) Schnellpresse [vr.1;-post, vr.: Eilpost [vr.1; -schrift, o.: Schnellscnrift [vr.1; -schrijfkunst, vr.: Schnellschreibe-kunst [vr.]; -schrijver, ra.: Schnellschrei-ber [in.]; -trein, ra. Schnellzug [m.; ü], Eilzug [ra.; üj; -zeiler, ra.: Schnellsegler [m.|. snep, vr.: (vog.) Zie isnii». snerken, w. o. en b.: brateln. snerpen, w. o.: schneiden [onr.]. snert, vr.: Erbsensuppe [vr.]. sneuvelen, w. o.:, tallen [onr.], das Leben lassen [onr.]; hij is in den oorlog gesneuveld: er ist ira Kriege getallen, er hat ini Kriege das Leben gelassen. sneven, w. o.: (dk.) das Leben einbüs-sen, ura das Leben koraraen [onr,], uin-koramen |onr.]. snib (snibbe), vr.: (das) schnippische Frauenziraraer. • snibbig:, bv. n.: schnippisch; I -heid, vr.: (das) schnippische Wesen. isnik, ra.: Schluchzer [ra.]; tot zijnen laatsten -: bis zura letzten Atherazug [tl; den laatsten - geven: den letzten Athera [t] aushauchen, den Geist aufgeben [onr.]. Isnik, bv. n.: (fara.) klug, bei Sinnen; niet recht -: nicht recht klug, nicht recht bei Sinnen; I -heet, bv. n.: erstickend heiss. snikken, w. o.: schluchzen. snip, vr.: (vog.) Schnepfe [vr.l. «nipje, o.: (vog.) Schnepfchen [o.]; (fig. fara.) Freudenmadchen [o.|. snippelen, w. b. en o.: Zie het werk-woora snipperen. snippen, vr.rarv.: Schnepfen [vr. mrv.]; |
1 -jacht, vr.: Schnepfenjagd [vr.l;' -tijd, ra.: Schnepfenzeit [vr.]; -vangst, ra.: Schnepfenfang [ra.]. snipper, ra.: 1) Schnitzel [m.J; een -aan hebben, (iron.) einen Zopf (einen Spitz) haben, angeschossen (etwas be-trunken) sein; 2) (das) wurraförmige Poraeranzenschnittchen; I -bak, ra.: Trog,, [ra.; öl für Papierabgange; -koek, ra.: Honigkuchen [ra.] rait Poraeranzenschnittchen ; -mand, ra.: Korb [ra.; ö] für Papierabgange ; -uur, o. (-uurtje, o.): Mussestunde Lvr.]. snipperen, w. b. en o.: Schnitzeln. snit, vr.: (klra.) Schnitt [ra.j. snoefster. vr.: Grosssprecherin [vr.]. snoeien, w. b.: 1) beschneiden [onr.]^ 2) naschen. snoeier, ra.: 1) Beschneider [m.]^ 2) Nascher jm.l. snoeierig: (snoeiig), bv. n.: naschhaft; i -heid, vr.: Naschhaftigkeit [vr.]. snoeiing:, vr.: Beschneidung [vr.],(das) Beschneiden. snoei-kunst, vr.: Beschneidekunst [vr.]; i -maand, vr.: Monat [in.] zuni Beschneiden der Baume; -mes, o.: Garten-raesser [o.l. Hippe [vr.]; -mesje, o.: Hipp-chen [o.]. snoeisel, o.: Abschnitzel [o.]. snoefster, vr.: 1) Beschneiderin [vr.K 2) Xascherin [vr.l. snoei-tyd, ra.: Zeit [vr.] zum Beschneiden der Baume; | -werk, o.: Be-schneidewerk [o.|. snoek, m.: (visch:) Hecht [m.1; -worden: (iron.) ins Wasser tallen [onr.]. snoekachtig:, bv. n.: hechtartig, (tig.) gern Hecht essend (niet erg - zijn: nient gern Hecht essen [onr.]); I -heid, vr.:(das) Hechtartige, (fig.: das) Erpichtsein auf Hecht. snoekharig:, bv. n.: hechtgrau; I -heid, vr.: (ds) Hechtgraue. snoekje, o.: Hechtchen [o.]. snoekschiiiiiuel, ra.: (paard:) Hecht-schiramel [m.]. snoepachtig:, bv. n.: naschhaft: I -heid, vr.: Nascnhaftigkeit [vr.l. snoepen, w. o.: naschen. snoeper, in.: Nascher [ra.], snoeperig:, bv. n.: 1) naschhaft; 2) (tig.) hübsch, nett; 1 -heid, vr.: I) Naschhaftigkeit [vr.], 2) (tig.) Hübsch-heit [vr.], Nettheit lvr.]. snoeperü, vr.: Nascherei [vr.]. snoep-g:oed, o.:Naschwerk [o.]; I -lust^ ra.: Naschlust [vr.]. snoepster, vr.: Nascherin [vr.]. snoep-tafeitje, o.: Naschtischchen [o.l; ! -zucht, vr.: Naschsucht [vr.]. snoer, o.: Schnur [vr.; ü]. snoeren, w. o.: schnüren; iemand den mond -: (fara.) Einera das Maul stop-fen. snoes, m.: (fara.) Püppchen [o.]; lekkere -: Zuckerpüppchen [o.]; I -haan, m.: Windbeutel [m.]; -hanig, bv. n.: prahle-risch. snoeHÏ^? o.: Zie snoes. snoet. m.: Schnauze [vr.]. snoetje, o.: Schnauzchen [o.]. snoeven, w. o.: pochen, prahlen, |
SNOEVER.
SOJA.
508
|
^jrosssprechen [onr.], aufschneiden [onr.l. snoever, m.: Aut'schneidor (m.]. nnoevery, vr.: Autschneiderei Ivr.]. snol, vr.: (grein.) Gasscnhure fvr.1. snood, bv. n.: schnöde; I-aard, m.: {der) verruchte Mensch. snoodheid, vr.: Schnödigkeit [vr.]. snor, vr.: 1) Knebelbart lm.; a]; 2) Ge-schnurr [o.]. Zie mrv. snorren. snorkaelitis, bv. n.: schnarchend, ■(fig'.) prahleriscn; 1 -heid, vr.: Han^r lm.] zum Schnarchen, (fig*.) Aufschneiderei Ivr.]. snorken, w. o. schnarchen. snorker, m.: Schnarcher [m.]. snorkery, vr.: Aufschneiderei Ivr.]. snorkster, vr.: Schnarcherin [vr.]. snorktaal, vr.: Aufschneiderei Lvr.|. Isnorren, w. o.: schnurren. (snorren, vr. mrv.: Schnurrbart [m. «enk. ; a]. snot, m. (en vea.: vr.) Rotz [m.1; l-ach-tigr, bv. n.: rotzartig; -baard, m.: Rotzbart lm.; a]; -doek, m.: Rotzlappen lni.1; -jon-gren, m.: Rotzbube [m.], Kotzlöffel [m.]; -koker, m. (gem.) Nase [vr.1;-neus, m.: 1) (gem.) Nase jvr.], 2) Rotzlöffel lm.]; -elf, m.: (visch:) Sehnuderfisch [m.|, (fig.) Zie no. 2 -neus. snotteren, w. o.: rotzen. snotterig (snottig), bv. n.: rotzig; I -heid, vr.: liotzigkeit [vr.]. snotviseli, m.: Rotzfisch [m.], Schleim-fisch [m.1. snuf. vr.: (pop.) Zie snuif, snuffelaar, m.: Schnüffler [ui.], snuffelaarster, vr.: Schnüfflerin ivr.]. snuffelen, w. o.: schnüffeln. snuffen, w. o.: I) schnauben; 2)schnu-pfen, Tabak schnupten. snufje, o.: 1) (pop.) Prise [vr.]; een -nemen: erne Prise nehmen [onr.]; 2) het eerste -: das crste Neue; het nieuwste -: das ïseueste. snugger, bv. n.: gescheidt; I -heid, vr.: Gescheidtheit [vr.]. snuif, vr.: Schnupftabak [in.]; I -doek, m.: Schnupftuch [o.; ü]; -doos, vr.: Schnupftabaksdose [vr.]; -fabriek, vr.: Schnupftabaksfabrik [vr ]. snuifje, o.: Prise [vr.]; een - nemen: eine Prise nehmen lonr.1. snuif-koker, m.: (iron.) Nase Ivr.]; I -molen, m.: Schnupftabaksmühle [vr.]; -neus, m.; (fig.) Schnupfer [m.], Sclmupfe-rin [vr.]; -pot, in.: Schnupftabakstopf [in.; ÖJ. snuifster, vr.: Schnupferin [vr.]. snuiftabak, vr.: Schnupftabak [m.]. snuistery, vr.: Kleinigkeit [vr.]. snuit, m.: Schnauze [vr.]; (van eenen olifant:) Riissel [m.]; (iron.) Nase Ivr.J. I vr.: (van hennep of vlas:) Hede Ivr.J. snuit-aap, m.: Schnauzenaffe [m.]. snuiten, w. b.: (den neus:)schnauzen; (de kaars*.) putzen. snuiter, m.: (voorwerp:) Lichtschere •[vr.], Lichtputze [vr.[; (persoon :) Kauz (m.; a]; I -bakje, o.; Lichtputzenteller £m.]. Muuitsel, o.: Lichtschnuppe Ivr.]. snuit-spinner, m.: Hedespinner [m.]; |
-spinster, vr.: Hedespinnerin [vr.]; -tor m.: (ins.) Rüsselkafer [m.]; -visch, m.: Rüsselfisch [m.]; -vlieg, vr.: (ins.) Rüssel-fliege [vr.] snuiven, w o.: schnauben. I -, w. b. en o.: schnupfen. Tabak schnupfen. snuiver, m.: Schnupfer [m.j. snuivertje, o.: Kocnschoppen [m.j. snurken, w. o.: (pop.) schnarchen. sny-bank, vr.: Schneidebank Ivr.]: I -boon, vr.: Schnittbohne [vr.]; -bord, o. Schneidebrett [o.]. snyden, w. b. en o.: schneiden [onr.]; (ontmannen:)kastriren lie]; (lubben:)schneiden [onr.], verschneiden lonr.]; (te veel rekenen:) schinden [onr.], prellen, über-nehmen [onr.j. snydend, bv. n.: schneidend, schartquot;, snyder, m.: (iron.) Kleidermacher [m.], Schneider [m.j. snjjding, vr.: Durchsehnittspunkt [m.1; snijdingen (in de ingewanden:) Bauch-grimmcn [o. enk.]. suydsel, o-: Schnitzel [o.]. siiy-kainer, vr.: Zergliederungssaal [m.; siile], (das) anatomische Gebaude; I -lijn, vr.: (wsk.) Sekante [vr.]; -mes, o.: Schneidemesser |o.]; -plank, vr.: Schneidebrett [o.|; -punt, o.: (wsk.) Durchsehnittspunkt [in.]; -tand, vr.: (ontl.) Schneidezahn [vr.; a]; -tuig, o.: Schneidezeug [o.]; -werk, o.: Schnitzwerk lo.]. sober, bv. n.: 1) massig; 2] karglich; I -heid, vr.: 1) Massigkeit [vr.], 2) Kiirg-lichkeit [vr.]. sobertjes, bw.: karglich, sparlich, armlich. sociaal, bv. n.: social. sociabel, bv. n.: gesellig. soc ialisnius. o.: Socialismus [m.j. Socialism [m.j. socialist, m.: Socialist [m.1. socialistisch, bv. n.: socialistisch, sociëteit, vr.: 1) Gesellschaft [vr.]; 2) Klubb [m.j. soda, vr.: Soda [vr.1; 1 -water, o.: So-dawasser [o.]. sodomie, vr.: Sodomie [vr.J. sodomiet (sodemieter), m.: Sodomit [m.1. sodoiuieterij, vr.: Sodomiterei [vr ]. soebatten, w. o.: flehen. soebatter, in.: Fleher [m.]. soep, vr.: Suppe Ivr.J (ook fig.); l-ach-tig, bv. n.: suppicht, suppig, (fig.),Suppe liebend (ik ben niet -achtig: ich bin kern Suppenfreund); -balletje, o.: Suppenklöss-chen jo.l; -groenten, vr. mrv.: Suppen-krauter lo. mrv.J; -vleesch, o.: Suppen-fleisch [o.[. Soep... in Sam.: Suppen. soeperig, bv. n.: suppicht, suppig; (fig.) weitschweifig; I -heid, yr.: (das) Suppichte, (fig.) Weitschweifigkeit [vr.]. soepje, o.: Süppchen |o.J. soes, vr.: (gebak:) Auflauf [m.; a]. I -, m.: Taumel [m.1. Isoezen, w. o.: 1) in einein Taumel sein; 2) dösen. Isoezen, vr. mrv.: Auflaufe [m. mrv.]; I -mandje, o.: Auflaufenkorbchen [o.]. soezerig, bv. n.: dösig; 1-heid, vr.: Döserei [vr.]. sofa, vr.: Sopha [m.j. soiree, vr.: Abendgesellschaft [vr.J. soja, vr.: Soja [vr.J. |
SPAAN.
SOK.
509
|
nok, vr.: Socke [vr.1. «ol, vr.: (rauz.) Sol [o.l. Hola, vr.; (kph.) Solawcchsel [m.]. Hold, o.: Sold [m.1. soldaat, m.: Soldat [m.]; - worden: Soldat werden [onr.1; iets - maken: (fig. tam.) etwas aufzehren. soldaatje, o.: Soldatchen [o.l; - spelen: Soldatchen spielen; looden -s: Blei-soldaten fm. mrv.1. soldaten, m. mrv.: Soldaten lm. mrv.]; 1 in Sam.: Soldaten.... soldatery. vr.: Soldatenwesen (o.l. soldeer, o. : (1) Löthe [vr.1; I -lamp, vr.: Löthlampe Ivr.J;-tin, o.: Löthzinn [o.J. soldeerder, m.: Löther ]m.l. soldeeren, w. b.: löthen. soldeering:, vr.: (het werk:) Löthung [vr.],(das) Löthen; (soldeersel:) Löthe [vr.J. soldeersel, o.: Löthe [vr.|. soldenier, m.: Söldner [m.1, Söldling: [m.J. soldüi vr.: Sold [m.1; in - nemen: in Sold nenmen [onr.]. solemneel, bv. n.: feierlich. solemniteit, vr.: Feierliehkeit [vr.]. solfesrgiëeren, w. o.: (muz.) solfeggi-ren [ie]. solfer, o.: Schwefel [m.]. solidair, bv. n. en bw.: solidariseh. solidariteit, vr.: Solidaritat [vr.J. solide, bv. n.: solid. soliditeit, vr.: Soliditat [vr.1. solist, m.: Solospieler fm.]. sollen, w. b.: herumzausen. I w. o.: Spass treiben [onr.]. sollieitant, m. en vr.: Bewerber [ra.]. Bewerberin [vr.]. sollieitatie, vr.: Bewerbung [vr.1. sollieiteeren, w. o.: sich bewerben (- naar: um). solo, o.: (muz. en spl.)SoIo [o.l; I-partij, vr.: Solopartie [vr.}; -speler, m.: Solospieler [m.]; -stem, vr.: Solostimme [vr.1;-zan-ger, m.: Solosanger [ra.]. solstitium o.: (str.) Sonnenwende [vr.]. solutie, vr.: Auflösung [vr.1. som, vr.: (1. geldbedrag, 2. totaalbedrag:) Slimme [vr.]; (reken-opgaaf:) lïe-chenexempel [o.]. somber, bv. n.: düster, finster: (fig.) sehwermütnig [t], trübsinnig; I -heid, yr.: Düsterheit [vr. |, (fig.) [t] Schwermuth | vr.], Trübsinn [ra.]. somma, vr.: Suraraa Ivr-l. sommatie, vr.: 1) Aufforderung [vr.]: 2) Ladung [vr.]. sommeeren, w. b.: 1) auffordern; 2) vorladen I onr.1. sommetje, o.: Sürarachen lo.]. sommige, tw.: einige, etliche. sommiteit, vr.: Koryphaus [ra.; -phaen]. somnambule, ra. en vr.: Soinnara-bül [m. en vr.]. soninanilmlismus, o.: Somnarabu-lisraus [m.[, Sorananibulism [ra.1. soms. bw.: vielleieht. somt yds (somwijlen), bw.: bisweilen. sonate, vr.: (muz.) Sonate (vr.]. sonde, vr.: (hik.) Senknadel |vr.|. sondeer, in Sara. I -naald, vr. (-ijzer, o.): (hik.) Senknadel [vr.]. |
sondeeren, w. b.: sondiren [iel. sondeering:, vr.: [ie] Sondirung [vr.I_ sonnet, o.: (dk.) Sonett [s.). Sont, va.: (adk.) Sund [ra.]. soort, vr.: Sorte [vr.]. Art [vr.], Gat-tun^r [vr.]; - zoekt -: (spr.) Gleich und Gleich gesellt sich gem; I -gelijk, bv. n.r derartig; -naara, ra.: Gattungsnarae [ra.], soortelijk, bv. n.: specifisch. sop, o.: 1) Suppe ]vr.]; met één - overgoten : (spr.) mit Einer Suppe übergossen:. het - is de kool niet waard: (spr.) Zie kool; 2) (iron.) Regen [m.1; wij krijgen -: wir bekommen Regen. soph isme, o.: Sophisraa [o.; -men], sopliist, m.: Sophist [m.]. sopliistery, vr.: Sophisterei [vr.1. sophist!sch. bv. n.: sophistisch. soppedoppen, w. o.: Zie het w. o-soppen. soppen, w. b. en o.: eintunken, ein-broeken; er mager van kaura sein Aus-kommen haben. so|gt;pig, bv. n.: saftig; I -heid, vr.:Sat-tigkeit [vr.]. sopraan, vr.: (rauz.) Sopran [ra.1. Diskant [in.]. sorbe, vr.: (pik.) Sperberbaum (ra.^ al; I -appel ra.: Speroerbeere [vr.1;-boom. m.: Zie sorbe; -drank, m.: Sperberbeer-thee [vr.]. sorbet, o.: Sorbett [ra.]. sorteerder, ra.: lie] Sortirer [ra.], sorteeren, w. b.: sortiren [ie]; effect Wirkung thun [onr.1. sorteering:, vr.: [iej Sortirung [vr.]. sorteerster, vr.: [ie] Sortirerm [vr.]. sortie, vr.: (mod.) Ueberwurf [m.; ÜU sortiment, o.: Sortiment [o.]. sottise, vr.: Albernheit [vr.1, Dumra-heit [vr.]. soubrette, vr.: (tnl.) Soubrette [vr.], Kammerkatzchen [o.l, Zofe [vr.]. souffleeren, w. b.: einblasen [onr.]. souffleur, m.: (tnl.) Souffleur lm.];, I souffleurshok, o.: SoufHeurkasten [ra.]. soultreeren, w. o. en b.: leiden [onr.]. soupee, o.: Abendbrod |o.], Abendes-sen [o.l. soupeeren. w. o.: zu Abend essen [onr.]. soupeetje, o.: Abendschmaus [m.]. sourdine, vr.: (muz.) Sordine [vr.J. souspied (spreek uit: (soe-pj ee), ra.: Sprungrieraen [m.], Strippe [vr.J. soutane, vr.: Soutane [vr.J. souteneeren, w. b.: unterhalten [onr.]. souterrein, o.: Kellergeschoss [o.; öj. souvenir, o.: Andenken [o.l. souverein, m.: Souveran [ra.]. I -, bv. n.: souveran. souvereiniteit, vr.: Souveranitat [vr.1. soverein, ra., (nitw) Sovereign [ra.], spa, vr. en bv. n.: Zie spade, spaadje, o.: (der) kleine Spaten. Ispaak, vr.: Spake [vr.]; eene - in het wiel steken : (spr.) Schwierigkeiten erhe-ben [onr.1. ispaak, bw.: schief; - loopen: schief gehen lonr.]. spaan, vr.: Span |ra.; a]; (typ.) Setz-linie [vr.J; (roeiriem:) Ruder lo.]. |
Overal [t].
SPAANDER.
SPEK.
|
spaaiifler, m.: Span [in.: a]; I -wijn, m.: (der) init Holzspanen geklarte Wein. Spaanseh, bv. n.: Zie onder Spanje; 1 -vaarder, m.: (zeew.) Spanienfahrer Cm.]. spaantje, o.: Spanchen [o.l. npaar-bank, vr.: Sparkasse [vr.]. n paar der, m.: Sparer [m.]. snaar-kachel, vr.: Sparofen lm.; ö]; J -kant, m.: Zie stootkant; -lamp, m.: ^parlampe [vr.]. spaarster, vr.: Sparerin [vr.]. spaarzaam, bv. n. en bw.: sparsam; i -heid, vr.: Sparsamkeit |vr.]. spaatli, o.: Spath [o.l. Ispade, vr.: Spaten [m.l. ispade, bw.: spat. spadeling:, m.: Spatling- lm.], spadielje, vr.: (spl.) Spadille [vr.]. spalier, m.: (tnb.) Spalier [o.]. spalk, vr.: 1) Schiene [vr.1; 2) Keil Im.J; I -hout, o.: Schienholz fo.]. spalken, w. b.: schienen. spalking, vr.: (das) Schienen. Ispan, vr.: Spanne Ivr.]. 1 -, o.: Spann Xo.], Gespann [o.]. Ispan, in Sam I -ader, vr.: (ontl.) Spannader [vr.]; -broek, vr.: eng anlie-gende Hose [vr.1. Ispanen, w. b.: mit dem Spatel abste-chen [onr.]. Ispanen, bv. n.: yon Spanholz ge-maelit; eehe -doos: eine von Spanholz gemachte Schachtel. Spanje, o.: (adk.) Spanien [o.]; Spanjaard, m.; Spanier jm.]; Spanjool, m.: Spanier [m.]; Spaansch, bv. n.: spanisch -(ook fig.) (als z. n. o.: spanische Sprache [vr.|), eene Spaansehe: eine Spanierin. spannen, w. b.: spannen. 1 -, w. o.: ■(fangt;.) schart' zugehen [onr.]. spanner, m.: Spanner [m.]. spanning, vr.: 0» tgt;.) Spannung [vr.]. spanriem, m.: (bij schoenmakers:) Knieriemen [m.l. spanNeercler, m.: Spanzierganger. span^eeren, w. o.: 1) spazieren; 2) stolziren [ie]. spannter, vr.: Spannerin [vr.]. spant, vr.: Schiffsmodell [o,]. spar, vr.: Sparren [m.]. I -, m.: Fichte Ivr.J, ïanne [vr.1. sparen, w. b.: sparen. sparre-boom, m.: Fichte [vr.], Tanne Jvr.J. sparren-boscli, o.: Fichtenwald [m.; a], Tannenwald [m.; a]; I-hout, o.: Fich-tenholz [o.], Tannenholz [o.]. Sparta, o.: (hist.) Sparta [o.]; Spartaan in.: Spartaner [m.]; Spartaansch, bv. ii.: spartanisch; Spartaansche vr:: Spartan erin [vr.]. spartel-beenen, w. o.: 1) die Füsse •ausspreizen, 2) mit den Füssen zappeln. spartelen, w. o.: zappeln; (ng.) sich wehren. sparteling, vr.: (das) Zappeln. spat, vr.: 1) Spritzfleck [m.], Klecks (in.]; 2) (vea.) Spath lm.]. spatel, vr.: Spatel [in.]; I -vormig, bv. n.: spatelförmig. spatie, vr.: Zwischenraum [m.; a]; lt;.typ.) Durchschuss [m.; ü]. spatiëeren, w. b.: (typ.) durchschies-sen [onr.j, sperren. |
spatiens, bv. n.: geraumig. spatje, o.: Spritzfleckchen [o.J, Klecks-chen [o.l; (iron.) Schnapschen [o.J. spatten, w. o.: spntzen. speeery, vr.: Spezerei [vr.], Gewürz [o.]; I -achtig, bv.: gewürzartig; -eilanden, o. mrv.: (adk.) Grewürzinseln Ivr. mrv.]. specht, m.: (vog.) Specht [m.]. speciaal, bv. n.: speziell. specialiteit, vr.: Sspcialitat [vr.]. specie, vr.: Species [vr.], Gattung [vr.1; (fig!) Geldsorte [rr.], Münzsorte [vr.]. specificatie, vr.; Specifikation [vr.}. specillceeren (speeifiëeren), w. b.: specificiren [iel. specifiek, bv. n.: specifisch. specimen, o.: öpecimen [o.]. spectakel, o.: Spektakel [o.]. speculant, m.: Spekulant (m.l. speculatie, vr.: 1) Spekulation [vr.]; 2) Butterküchelchen [o. mrv.]. speculatief, bv. n.: spekulativ. speculeeren, w. o.: spekuliren [ie]; op aaiing -; (kph.) auf das Fallen der Staatspapiere spekuliren [ie]; - op iets: (fig.) sein Absehen auf etwas haben. speek, vr.: Speiche [vr.]. speeken, w. l).: speichen. speeksel, o.: Speichel [m.]; I -achtig, bv. n.: speicnelartig; -klier2 vr.: Speichel-drüse [vr.]; -kruid, o.: Speichelkraut [o.] ; -kuur, vr.: Speichelkur [vr.]; -vloed, m.: Speiclielfluss [m.]; -wortel, m.: Speichel-wurz [vr.]. speel-achtig:, bv. n.: Zie speelse li; 1 -goed, o.: Spielzeug [o. enk.|. Spielsa-chen [vr. mrv.]; -hel, vr.: Spielhölle [vr.]; -huis, o.: Tanzlokal [o.]; -kaarten, vr. mrv.: Spielkarten [vr. mrv.]; -kameraadje, o. (-makkertje, o.): Spielgenosse [m. en vr.]; -man, in.: Musikant [m.]; -reisje, o.: Ver-gnügungsreise [vr.]; -ruimte, vr.: Spiel-raum [m.]. speelsch, bv.n.: (kinderen:) gern spie-lend; (dieren:) laufisch, brünstig; I -heid, vr.: 1) kindiscne Spielsucht [vr.], 2)Brunt't [vr.]. speel-schuld, vr.: Spielschuld [vr.1; I -tafel, vr.: Spieltisch [vr.]; -tooneel, o.: Schaubühne [vr.]. speel-tuiff, o.: (muz.) Instrument fo.]; (speelgoed:) Spielzeug [o.];-tuin, m.: Spiel-platz [m.; a]; -tijd, m.: Spielzeit fvr.], (van dieren:) Brunftzeit [vr.];-wagen, m.: Lust- wagen [m.]. In andere Sam.: Spiel---- speen, vr.: Saugwarze [vr.]; I -ader, vr.: goldne Ader [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Schellkraut [o.l; -maal, o.: Mahl [o.; ül zur Feier der Entwöhnung eines Kindes; -varken, o.: Spanferkel [o.]. speer, vr.: Speer (m.]; 1 -haak, m.: Horn-amboss [m.]; -kruid, o. (-wortel, m.): Kat-zenkraut [o.], Baldrian [m.l; -ruiter, m.: Uhlan [m.l, Lanzenreiter lm.]. speet, vr.: 1) Spoiler [m.]; 2) Butter-span [m.l. speetje, o.: Speilerchen [o.]. speetjes, in Sam. I -paling, m.: an Speilerchen gereihte und so gebackene Aalschnittchen lo. mrv.]. spek, o.: Speek [m.]; voor - en boo-nen: zum Schein; met - schieten: (spr.) Flansen machen; 1 -achtig, bv. n.: speckartig, (fig.) Speck liebend (ik ben niet -achtig: ich esse nicht gern Speek); |
SPEL.
511
|
-koek, vr.: Speckpfannkuchon [vr.1 ; -koo-per. m.: Speckhiindler [m.], (iron.) (ein) wichtigrer Mann [mrv. Leute]; -slagrer, m.: 1) Schweinemetzger Im.J, 2) Sigt;ecknan(ller lm.]; -slagerij, vr.: 1) Schweinemetzger-handwerk [0,1; 2) Speckhandel [m.l, 3) Speckbude [vr.1; -steen, m.: Speckstein [in.]; -vet, o.: Schweinefett lo.]: -zwoord, o.: Speckschwarte [vr.1. Hpel, o.: 1) Spiel [o.l; een grewaagd -spelen: ein gewagtes Spiel ispielen; alles op het - zetten: Alles auts Spiel setzen: er staat te veel op het -: (fig.) es steht zu viel auf dem Spiel; 2) Senaubude [vr.1. spel-bederver, ra.: Spielverderber |m.l; I -boek, o.: Fibel [vr.], Abebueh [o.; ü]; -breekster, vr.: Spielverderberin [vr.]; -breker, ra.: Spielverderber [ra.], Stören-fried [m.]. speld, vr.: Stecknadel [vr.]: raen kon eene - hooren vallen: raan konnte eine Nadel fallen horen. spelde-knop, ra.: Stecknadelkopf [ra.; ö]; I -prik, ra-: Nadelstich. «peltlen, w. b.: rait einer Stecknadel (oder: mit Stecknadeln) befestigen; aan iera. iets op de mouw -: (fig.) Einera etwas auf binden [onr.]. speldje, o.: Stecknüdelchcn [o.]; laat ons daar een - bij steken: lasst unsdavon abbrechen [onr.]. spelean, w. o. en b.: spielen. speler, ra.: Spieier [ra.]. speling, vr.: 1) Spielraura [ra.]; 2) Spiel [o.l; eene - der natuur: ein Naturspiel. spellen, w. b.: (tik.) buchstabiren [ie]; (fig.) prophezeien. spelletje, o.: Spielchen [o.]. spelling:, vr.: 1) Orthographic [vr.1, 1'lecntschreibung [vr.]; 2) (het spellen:) [ie] Buchstabirung [vr.], (das) Buchstabiren [ie]. spelonk, vr.: Spelunke [vr.], Höhle [vr.]. spelt, vr.: Spelt [ra.], Dinkel [ra.]; I -raeel, o.: Speltraehl [o.]. spencleeren, w. b.: spendiren [ie], spenen, w. b.: entwöhnen; visch -: Fische abschlararaen, Fische abschleiinen. ! - (zich), w. w. (niet „vanquot;): sich [21 enthalten [onr.]; zich van wijn -: sich des quot;Weines enthalten |onr.]. spenin^, ra.: Entwöhnung [vr.]; - van visch: Abschleiraung Ivr.] von Fischen. sperren, w. b.: sperren. sperring:, vr.: Sperrung [vr.]. sperwer, ra.: (vog.) Sperber [ra.]; 1 -bezie vr.: (pik.) Sperberapfel [ra.; al; -boom, m. Sperberbaura [ra.; a]: -nest, o.: Sperbernest [o.]. speuren, w. b.: spüren. speiir-liond, ra.: Spürhund[ra.](ook fig.), spieliti^, bv. n.: schraachtig; | -heid, vr.: Schmachtigkeit [vr.]. spiegel, ra.: (i. a. b.) Spiegel [ra.]. l-,bv. n.: s^iegelartig. spiegelen, w. o.: spiegeln. I - (zich), w. w.: sich spiegeln. spiegeltje, o.: Spiegelchen jo.]. spier, vr.: (ontl.) Muskei [ra.]; (zecw. en vog.) Spiere Ivr.]. spiering:, ra.: (visch:) Stint [ra.]; (fig. fain.) Spiering [ra.]. spierinkje, o.: Stintchen [o.]. spierkracht, vr.: Muskelstarke [vr.]; |
-naakt, bv. n.: splitternackt; -wit, bv. n.: schneeweiss. spies, vr.: Spiess [ra.]; | -drager ra.: Spiesstrager [ni.|. spiesen, w. b.: spiessen. spiesglans, o.: bpiessglanz [ra.], An-tiraoniura [o.]. spikkel, ra.: Sprenkel [ra.], spikkelen, w. b.: sprenkeln. spikkelig:. bv.n.: sprenkelig, gespren-kelt. spil. vr.: Spindel [vr.]. spille-been, o.: Spindelbein [o.]; I -bee-nen, w. o.: rait den Beinen schlenkern; I -leen, o.: (hist.) Kunkellehen [o.]; -maag, ra. en vr.: Spindelraage [ra.]. spillen, w. b.: verschwenden, vergeu-den. spil-vormig;. bv. n.: spindelförraig; 1 -ziek, bv. n.: verschwenderisch, vergeu-derisch; -zucht, vr.: Versehwendungssucht [vr.]. spin, vr.: (ins.) Spinne [vr.]; zoo nijdig als eene -: spinnefeind. spinaal, o.: (das) flachsene Oarn zu AVachsdraht; I -draad, ra.: Wachsdraht [ra.; -drahtel. spinaehtigr, bv. n.: spinnenartig. spinazie, vr.: Spinat [ra.]. spinbaar, bv. n.: spinnbar. spinbloem, vr.: (pik.) Herbstzeitlose [vr.1. spinde, vr.: Speiseschrank [in.; a.]. spinel, ra.: (min.) Spinell [m.]. spinet, o.: (muz.) Spinett [o.]. spin-linis, o.: Spinnhaus[o.; a](-huisboef, ra.: Zuchthausler [ra.]). spinnekop, ra.: (ins.) Spinne [vr.], (zeew.) Spinnkopf [ra.; öl. Ispinnen, w. o. en b.: (i. a. b.) spinnen [onr.]. Ispinnen, vr. mrv.: Spinnen [vr. rarv.]; I -dooder, ra.: (ins.) [t] Spinnentödter | ra.j, Sandwespe [vr.];-jager,ra.: Spinnenjager [ra.1. spinner, ra.: Spinner [ra.]. spinnerü, vr.: Spinnerei [vr.]. spinnetje, o.: (ins.) Spinnchen [o.], kleine Spinne [vr.]. spinne-vodde. vr.: Schlarape [vr.]. Schlurape [vr.]; I -voeten, w. o.: mit den Füssen zappeln ; -web, o.: Spinnengewebe |o.l (-webaentig, bv. n.: einera Spinnengewebe ahnlich; -websvlies, o.: ontl.: Spinn-webenhaut [vr.; a]); -weefsel,o.: Spinnengewebe [o.l; -wiel, o.: Spinnrad [o.; a]. spin-rag-, o.: Spinnengewebe [o.]; 1 -rok (-roTkken), o.: Spinnrocken [ra.], spinsbek, o.: Tomback [ra.], spinsbekken, bv. n.: torabacken. spinseliool, vr.: Spinnschule |vr.]. spinsel, o.: Gespinnet [o.]. spinster, vr.: Spinnerin [vr.]. spin-stok, m.: Zie -rok; -visch, ra.: Spinnenfisch [ra.]; -vlieg, vr.: (ins.) Spinn-fliege [vr.]; -web, o.: Zie spinneweb; -wol, vr.: Spinnwolle [vr.J; -zijde, vr.: Spinnseide [vr.]. splint, o.: Splint [ra.]; I -achtig, bv.n.: splintartig. spion, ra.: (persoon:) Spion [in.]; (voorwerp:) Fensterspiegel [ra.], spionneeren. w. o.: spioniren [ie], spiraal, bv. n.: spiral; I -linie, vr.: Spirallinie [vr.], Schneckenlinie [vr.];-vor- |
SPIBITISMUS.
512
|
mig, bv. n.: spiralformigj schneckenförmig. HpiritiHiuus, o.: Spiritismus [m.1, Spiritism [m.]. npiritiwt. m.: Spiritist [m.]. HpiritiNtisch, Bv. n.: spiritistisch. Hpiritualiën, o. mrv.: Spirituosen [o. mrv.]. «liiritualismus, o.: Spiritualismus [iu.|, Spiritualism [m.]. Npiritualist, m.; Spiritualist [m.]. spiritueel, bv. n.: spirituell. spiritueus, bv. n : spirituös. spirituosa, o. mrv.: Spirituosen [o. mrv.]. spiritus, m.: Spiritus [m.]. spit, o.: 1) (kkk.) Spiess [m.], Brat-spiess [m.]; aan het - steken: an den Bratspiess stecken; 2) (gnk.) Lendenweh lo.]; 5) (fig.) Spatenstich Lm.J; I -draaier, m.: Bratenwenuer [m.]. spits, bv. n.: spitz, spitzig. I -? vr.: Spitze Lvr.J; I -achtig, bv. n.: spitzig: -baard, m.: Spitzbart lm.; a]; -bek, m.: (vog.) Spitzsehnabel [m.; al; -boef, m.: spitzoube [m.1; -boeverij, vr.: Spitzbübe-rei [vr.j;-bogenstijl, m.: (bwk.) Spitzbogen-stil [m.j; -ooog, m.: Spitzbogen lm.]; -boor, vr.: Spitzbohrer lm.]; -broeder, m.: Spiessgeselle lm.]. spitsen, w. b.: spitzen. I - (zich), w. w.: sich spitzen (- op: auf). spitsheid, vr.: Spitzigkeit [vr.]. spits-hoofd, o.: Spitzkopf lm.; a]. Npitsiff, bv. n.: spitzig; I -heid, vr.: Spitzigkeit [vr.]. spits-muis, vr.: Spitzmaus [vr.; a]; 1 -neus, m.: Spitznase [vr.] (ook fig.); -roede, vr.: [t] Spiessruthe lvr.1 (door ae -roeden loopen: Spiessruthen ItJ laufen lonr.]). spitster, vr.: Graberin [vr.]. spits-vinnig, bv. n.: schnippisch; I -vinnigheid, vr.: (das) schnippische quot;NVc-sen ; -vondig, bv. n.: spitzfindig; -vondig-heid, vr.: Spitzfindigkeit [vr.]; -vijl, vr.: Spitzfeile [vr.]. spitten, w. b.: graben lonr.]; boter -: Butter stecnen lonr.l. spitter, m.: Graber lm.]. spleet, vr.: Ppalte Ivr.], Spalt lm.], splendied, bv. n.: splendid. snletiff, bv. n.: spaltig; I -heid, vr.: spaltige Beschaffenheit |vr.]. splint, vr. enk.: Füchse lm. mrv.]. Geld [o. enk.]. splinter, m.: Splitter lm.]; I -breuk, vr.: (hik.) Splitterbruch lm.; ü]. splinteren, w. o. en b.: splittern. splinter-nieuw, bv. n.: nagelneu; I -tang, vr. (-trekker, in.): Splitterzange [vr.]. split, o.: Schlitz (m.1; in het - loopen: (spr.) in den Koth [t] tahren lonr.]; I-bout, m.: (zeew.) Splintbolzen [m.]; -gat, o.: Schlitz lm.]; -ruiter, m.: (iron.) Amazone [vr.]. splits, vr.: Vorstecknagel [m.; al. splitsen, w. b.: spleissen lonr.]; (zeew.) splissen; (fig.) theilen lt]. splitser, m.: Spalter lm.], splits-gan^, m.: (zeew.) ^'plissgang lm.; a]; I-hamer, m.:(zeew.) Splisshammer jm.; a]; -hoorn, m.: (zeew.) Splisshorn lo.; o]. splitsing:, vr.: Spaltung [vr.]; (zeew.) |
Splissung [vr.]; (fig.) It] Theilung [vr.]. split ster, vr.: Spaltenn [vr.]. splitsljzer, o.: (zeew.) Splisseisen [o.]. splitten, w. b.; spalten; (fig.) ver-stückeln. splitter, m.: Verstückler [m.] von Staatslottenelosen. splijtbaar, bv. n.: spaltbar. splytbout, m.: Spaltkeil lm.], spinten, w. b. en o.: spalten. spint-hout, o.: Holzkeil [m.|. splnting:, vr.: Spaltung [vr.]. splutpenning, m.: (iron.) Pfennig-tuchser [m.]. spoecl. m.: Eile Ivr.]; - vereischen: keinen Aufschub leiden [onr.l; -maken: Eile machen; - maken met iets: etwas be-schleunigen; hoe meer haast hoe minder -; (spr.) üebereilen bringt Yerweilen. spoeden (zich), w. w.: sich sputen. spoedig:, bv. n.: baldig (als bw.: bald); ten -ste: baldigst. spoed-vereisehend, bv. n.: keinen Aufschub leidend. spoel, vr.: Spule [vr.]; I -bak,ni.: Spül-fass [o.; a]; -drank, m.: Gurgelwasser [o.]. spoelen, w. b.: (garens:) spuien. I -, w. b. en o.: spülen. spoeler, m.: 1) Spuler fm.]; 2) Spüler [m.]. spoeling:, vr.: (het spoelen van of met water:) Spülung [vr.]; (het opwinden op de spoel:) (das) Spuien; (varkenskost-) Spülicht lo.]. spoel-koni, vr.: Spülnapf [m.; a]. spoelster, vr.: 1) Spulerin Ivr.]; 2) Spülerin [vr.]. spoel-wat er, o.: Spülwasser [o.]; I-worm, m.: Spulwurm [m.; -würmer j; -wijn, m.: Leckwein [m.]. spog:, o.: Speichel [m.]. Ispoken, w. o.: spuken. Ispoken, o. mrv.: Gespenster [o. mrv]; geloof aan -: Gespensterglauben [m.j; vrees voor -: Gespensterfurcht Ivr.]. spokery, vr.: (das) Spuken. spon, vr.: Spund lm.; ü]; I -boor, vr.; Spundbohrer [m.]. sponde, vr.: Bett [o.]. spondeus, m.: (dk.) Spondaus (m.; mrv.: Spondeen]. spon-gat, o.:Spuudloch [o.; ö]. spons, vr.: Scnwamm [m.; a]; I -achtig, bv. n.: schwammarti^. sponsen, w. b.: 1) mit einemSchwamm waschen [onr.], 2) durchstauben. spons-g:ezwel, (hik.) Schwammge-schwulst [vr.; ü]. sponsaliën, vr. mrv.: Sponsalicn [o. mrv.], [sl Eheverlöbniss [o. enk.]. spouNin^, vr.: Durchstaubung [vr.]. spons-steen, in.: Schwammstein lm.], spontaan, bv. n.: spontan. spontaneïteit, vr.: Spontaneitat[vr.]. spook, o.: Gespenst [o.] ; (fam.) Spuk [ni.j; oen leelijk -: (iron.) ein hassliches Geschopt'. Zie spoken. spook-aehtlg:, bv. n.: gespcnstisch, spukartig; I -dier, o.: (drk.)[tj Gespenster-thier[o.]; -geschiedenis (-historie), vr.:Ge-spenstergeschichte [vr.], Spukgeschichto lvr.1; -huis, o.: Haus [o.; al in welchem es spukt; -schip, o.: Spukschiff [o.|. |
SPOOKSEL.
513
|
spooksel, o.: Phantom [o.l, Gesponst [o.]. spook-uur, o.: Gespensterstunde [vr.|, Spukstunde [vr.1; l-verschijning:, vr.: Ge-spenstererscheinung [vr.|; -vertelling:, vr.: Spukmahrchen Lo.], Gespenstergeschieht-cnen [o.]. spoor, vr.: Sporn [m.]. Zie hetvr, mrv. sporen. I o.; Spur Lvr.] (ook fig-.). spoor-lmau, vr.: Eisenbahn fvr.1; 1 -boekje, o.: Fahrplan [m.; a t-n aj der Eisenbahnen: -breedte, vr.: Spurweite [vr.1. spoorloos, bv. n. spurlos (als bw.: ohne eine Spur hinterzulassen); I -heid, vr.: Spurlosigkeit lvr.]. spoor-iyu, vr.: Eisenbalmlinie [vr.]; I -slag, m.: Spornstreich [m.], (fig.) Sporn [m.], Antrieb [m.]; -slags, bv. n.: sporn-streiehs; -staaf, vr.: Eisenbahnseliiene [vr.I, Sehiene [vr.]; -trein, m.: Eisenbahn-zug [m.; ü] ; -verbinding, vr.: Eisenbahn-verbindung l vr.], Anschluss [m.; ü 1; -wagen, m.: Eisenbahnwagen lm.]. spoorweg, m.: Eisenbahn [vr.]; 1 -dienst, m.: Eisenbahndienst Im.l; -maatschappij, vr.: Eisenbahngesellsehat't [vr.]; -net, o.: Eisenbahnnetz jo.l; -onderneming. vr.:Eisenbahnunternehmung[vr.]. sporadisch, bv. n.: sporadisch, isporen, w. b.: (i. a. b.) spornen. I -, w. o.: mit der Eisenbahn fanren lonr.]. (sporen, vr. mrv.: Sporen [vr. mrv]; zijne - verdienen: seine Sporen verdienen. I -, o. mrv.: Spuren lvr. mrv.1; geene -nalaten: keine Spuren hinterlassen [onr.]. sporrelig:. bv. n.: straubig; I -heid, vr.: Straubigkeit [vr.]. sporrelinjj, vr.: (das) Strauben; -en maken: sieh strauben. sport, vr.: (laddersport:) Sprosse [vr.1 sport je, o,: Sprösschen [o.]; nog een - erger : weit schhminer. spot, m.: Spott [m.]. spotachtig:, bv. n.: spötiisch: I -heid, vr.: (das) spöttische Wesen. spot-boef, m.: Spottvogel [m.; ö]; I -dicht, o.: Süottgedicht [o.|;-geld, o.: Zie -prys; -lacli, ni.: Spottgeliichter |o.l; -prijs, m.: Spottpreis lm.], Spottgeld [o.l. spotster, vr.: Spötterin [vr.]. spotten, w. o.: spotten. spotter, m.: Spotter lm.]. spotteruy, vr.: Spötterei [vr.]. spotvogel, m.: (vog. en fig. Spottvogel [m.; ö], spouwen, w. b,: spalten. spraak, vr.: Spracne [vr.]; iemand niet ter - willen staan: Einem nicht zur Rede stehen wollen. sprake, vr.: 1) Sprache [vr.]; 2) Rede Ivr.J; iets ter - brengen: etwas zur Sprache bringen [onr.]; ter - komen: zur Sprache (zur Rede) kommen [onr.1 (als dat ter - komt: wenn die Rede darauf kommt); er is - van, dat.....: es ist die Rede davon, dass....; waarvan - is: in Rede stehend. sprakeloos, bv. n.: sprachlos, stumm; I -heid, vr.: Sprachlosigkeit [vr.], Stumm-heit [vr.]. spraak-gebruik, o.: Sprachgebrauch [m.J; l-geluid, o.: Stimme |vr.|; -kunst,vr.: Sprachlehre [vr.]; -kunstig, bv. n.: gram-matikalisch; -leer, vr.: Zie -kunst; |
-orgaan, o.: Sprachorgan [o.]; -vermogen o.: Sprachvermögen Lo.]; -verwarring, vr.: Sprachverwirrung [vr.I; -water, o.: (iron.) (das) redselig machende Getrank; -wending, vr.: Redewendung Lvr.]; -werktuig, o.: Sprachwerkzeug [o.]. spraakzaam, bv. n.: gesprachig, redselig; I -heid, vr.: Gespriichigkeit[vr.I, Redseligkeit Lvr.J. sprank, vr.: Funken [m.]. sprankel, m.: (dk.) Funken lm.], sprankelen, w. o.: Funken sprühen. sprankje, o.: Fünkchen jo.]. spreek-beurt, vr.: (fig.) Vortrag Lm.; al (eene -beurt vervullen: einen Vortrag halten [onr.]); I -buis, vr.: Sprachrohr lo.; o. en ö.]; -gestoelte, o.: Rednerstuhl [ni.; ü]; -kamer, vr.: Wartezimmer [o.];-manier, vr.: Sprecnart lvr.|; -taal, vr.: Umgangs-sprache [vr.I; -trant, m.: Sprechart lvr.]; -trompet, (zeew.) Rufer [m.], (anders:) Zie. -buis; -uur, o.: Sprechstunde Lvr.]; -vertrek, o.: Zie -kanier; -woord, o.: Sprich-wort |o-; ö| (-woordenboek,o.: Spricnwör-terbuch Lo.; ül); -woordelijk, bv. n.: sprich-wörtlich; -wijs (-wijze), vr.: Redensart Lvr.]; -zaal, vr.: Hörsaal lm.; -sale). spreeuw, m.: (vog.) Staar lm.]; (fig.) Spassvogel Lm.; ö]; I -achrig bv. n.: staarahnlich, (lig.) spasshaft. sprei, vr.: Steppdecke [vr.]; I -deken, vr.: Zie sprei. spreiden, w. b.: spreiten; een bed -: ein Rett machen; ten toon -: zur Schau stellen. spreken, w. o. en b.: sprechen [onr.]; dat spreekt vanzelf (of kortweg: dat spreekt): das versteht sich, sprekend, bv. n. en bw.: sprechend; - gelijkend: sprechend ahnlich. spreker, m.: Sprecher Lm.]; (fig.)Red-ner Lm.]. sprengen, w. b.: sprengen, sprenging, vr.: Sprengung lvr.]. spreng-kwast. m.: Sprengwedel lm.], sprenkel, m.: Sprenkel Lm.j. sprenkelen, w. o.: besprengen, spreuk, vr.: Spruch, Lm.; ül;l-ach-tig, bv. n.: spruchartig. spreuken, vr. mrv.: Sprüche fm.mrv.]; I -boek, o.: Spruchbuch Lo.; ü|; -dichter, m.: Spruchdichter lm.]. spreukje, o.: 1) Sprüchlein Lo.];2)Zie sprookje. spreuk-ryk, bv. n.: spruchreich. spriet, m.: (zeew.) Spriet 1 o.l; (van insekten:) Fühlhorn jo.; öj; (vog.) Wach-telkönig [m.]; I -blok, o.: (zeew.) Spriet-block lm.; öj; -boom, m.: (zeew.) Spriet-baum fm.; al; -oogen, w. o.: doppelt sehen [onr.1 (als z. n. o.: DoppelsichtigKeit [vr.]); -zeil, o.: Sprietsegel Lo.]. spring-ader, vr.: Quellader Lvr.I; 1 -bron, vr.: Springbrunnen [m.l; -bus, vr.: Sprengmörser lm.|. springen, w. o.: springen Lonr.], (bankroet gaan:) Bankerott machen. springer, m.: Springer lm.], spring-levend, bv. n.: frisch und gesimd; 1 -matras, vr.: Springfedermatratze [vr.]; -plank, vr.: SohwungbrettLo.];-riem, m.: Sprungrlemen |m.|. springster, vr.: Springerin fvr.]. spring-vuur, o.: (lilk.: das) Fliegende Feuer, (der) Rothlauf Lt]; l-zwam, vr.: 2e druk. 33 |
SPRINKHAAN.
STAATS.
514
|
Staubschwamni lm.]; I in alle andere Sam.: Spring-... sprinkhaan, m.: Heusehrecke Ivr.]; (figr!) quot;Windbeutel lm.]; een magere (iron.) ein Gerippe [o.|. sprits, vr.: Spritzkuchen [m.], Spritz-gcbaekené [o.]. sproet, vr.: Sommersprosse [vr.]; 1-ach-tig, bv. n.: Zie sproetig:. sproetig, bv. n.: sommersprossig; I -heid, vr.: sommersprossige Besehatten-heit [vr.] sprokkelaar, m.: Holzleser lm.], sprokkelaarster, kvr.: Holzleserin (vr.l. spr4»kkel-bloeni, vr.: (pik.) Stern-blume [vr.]. sprokkelen, w. o.: Sprockholz lesen [onr.]. sprokkel-hout, o.: Sprockholz [o.], Fallholz [o.]. sprokkeling, vr.; Holzlese [vr.]. sprokkelmaand, vr.: Hornung lm.], Februar [m.]. sprong, m.: Sprung lm.; ü]. sprongje, o.: Sprüngelchen |o.]. sprookje, o.: Mahrchen [o.]. sprot, vr.: Sprotte [vr.]. spronw, vr.: Zie spruw. spruit, vr.: (pik.) Spross [m.], Sprosse [vr.J; (fig.) Sprössling lm.]. spruiten, w. o.: spriessen [onr.]. spruitIng, vr.: (das) Spriessen, (das) Sprossen. spruitje, o.: Sprösschen [o.] (ook fig-); i -s, o. mrv.: Sprossenkohl [m. enk.1; Brusselsche -s: brüsseler Sprossenkohl. spruitkool, vr.: Sprossenkohl [in.], spruitsel, o. :(das) Hervorgesprossene. spruw, vr.: (hik.) Mundschsvammchen [m. mrv.j. spugen, w. b.: spueken, speien [onr.]. spui, o.: 1) Schleuse [vv.]; 2) Kanal lm.; -nale]. spuien, w. o.: frissches Wasser durch-fliessen lassen [onr.]; (fig.) frische Luft hereinlassen [onr.]. spni-gat. o.: Speiloch lo.; ö]; de -ga-ten uitloopen: (fig. fam.) über alles Mass hinausgehen [onr.]. spuit, vr.: Spritze [vr.]. spuiten, w. o. en b.: spritzen. spuiter, m.: Spritzer [m.]. spnit-gast. m.: Spritzenmann [m.] (-gasten, in. mrv.: Spritzenleute [m. mrv.]); I -huis, o.: Spritzenhaus [o.; al. spuiting, vr.: Spritzung [vr.]. spuitje, o.: Spntzchen [o.]. spuit-niicldel, o.: Spritzarzenei [vr.]; 1-slang, vr.: Spritzenschlauch lm.; a]. spuitster, vr.: Spritzerin [vr.J. spuit-visch, m.: Spritzfisch |m.]; 1 -water, o.: (das) künstliche Mineralwas-ser; -worm, m.: Spritzwurm lm.; ü]. spul, o.: 1) (fam.) Zeug [o.]; 2) (fam.) Mime [vr.]. spnllen, o. mrv.: (fam.) Sachen [vr. mrv.], Siebensachen [vr. mrv.]. spurrie, vr.: (pik.) Spark lm.]; 1 -boter, vr.: Sparkbutter Ivr.]; -land,o.: Spark-land [o.; öl. spuug, o.: Speichel [m.]; I -drank, m.: Brechmittel [o.]. spuugsel, o.: Speichel [m.]. |
spnw-bak, m.: Spuckkasten [m.]; I -drank, m.: Brechmittel [o.]. spnwen, w. b. en o.: speien [onr.]. spuwer, m.: Speier [m.|. spuwing, vr.: (das) Speien. spuwsel, o.: Speichel [m.]. spuwMter, vr.: Speierin [vr.]. spnbelaar, m.: Schulschwanzer lm.], spvbelaarster, vr,: Schulschwanze-rin Ivr.]. spijbelen, w. o.: die Schule schwanzen, hinter die Schule gehen. sp|jk, vr.: (pik.) Lavendel [m.], Spieke [vr.J; I-balsem, Lavendelbalsam[m.|, Spiek-balsam [in.] ;-boompje, o.: Lavendelbaum-chen lo.l, Spiekbaumchen [o.]; -olie, vr.: Lavendelöl [o.], Spieköl [o.]. spijker, m.: Nagel [m.]. spijkeren, w. b.: nageln. spijkertje, o.: Nagelchen [o.]. «Plj'U vr.: Stange [vr.]. spijlen, w. o.: zucken. spljliug, vr.: Zuckung [vr.]. spijs. vr.: Speise [vr.]; I -kanaal, o.: Speiseröhre [vr.l spijt, vr.: 1) Leidwesen [o.], 2) Aerger [m.]; in - van: trotz [2]. spijten, w. onpers.: Leidthun; het spijt mij: es tliut mir Leid, ich bedauere. spijtig, bv. n.: schnippisch; l-heid, vr.: (das) Sclmippische. Ispiijxeii. w. o.: essen [onr.]. I -, w. b.: Zie spyzigeu. Ispljxen, vr. mrv.: Speisen. spijzigen, w. b. en o.: speisen. spijziging, vr.: Speisung [vr.]. st!, tsw.: squot;t!. still! sta (met „tequot;), bw.: Zie stade. staaf, vr.: (i. a. b.) Stab [m.; a]. staafje, o.: Stabchen [o.]. staag, bw.: bestandig. staak, in.: 1) Stange [vr.]; 2) Ge-schlechtslinie [vr.]. staal, o.: 1) Stahl lm.]; 2) Muster lo.]; I -kaart, vr.: Musterkarte [vr.]: 1 overigens in alle Sam.: Stahl ... staaltje, o.: Musterchen [o.];(fig. fam.) Stückchen [o.]. Istaau, av. o.: stehen [onr.]. Istaan. z. n. o.: (das) Stehen. staande, vr.: wahrend. staander, m.: Steher [m.]. staau-geld, o.: Standgeld [o.]; I-plaats, vr.: (in komedie, enz.:) Stehplatz [m.; a], (op markten, enz.: Standort lm.]. staar, vr.: (hik.) Staar [m.]; iemand van de -lichten: Einem den Staar stechen [onr.]. staart, m.: Schwanz [m.; iij. staartje, o.: Schwanzchen [o.]; (fig. fam.) Eestchen [o.]. staat, in.: 1) Stand [rn.l. Zustand [m.]; 2) Stand |m.]; 3) Uebersichtstafel [vr.]; 4) Staat [m.]. staat-daine, vr.: Staatsdame [vr.l; I -huishoudkunde, vr.: Xationalökonomie [vr.]; -huishoudkundig, bv. n.: national-ökonomiseh; -huishoudkundige, m.: Natio-nalökonom [m ]. staatje, o.: (landje:) (der)kleine Staat; (kleinetabel:) kleine Uebersichtstafel [vr.]. staat-kunde. vr.: Staatskunst [vr.]. Politik [vr.l; I -kundig, bv. n.: politisch; -kundige, m.: Politiker [m. j. staats, in Sam.: Staats... I van-wege, bw.: von Staatswegen. |
STATIG.
515
|
staatsie, vr.: Staat [m.l, Geprange [o.l; I -bed, o.: Prunkbett [o.]; -degen, m.: Oaladegren [in.]; -deken, vr.; Prunk--decke Lvr.]; -gordijn, o.: Prunkgardine lvr.1. stad, vr.: Stadt [vr.; iil; I -aehtig, bv. n.: stadtisch, (fig.) das Stadtleben lie-bend; -bewoner, in.: Stadtbewohner lm.]; -bewoonster, vr.: Stadtbewohnerin [vr.]; -houder m.: Statthalter [m.]; -houderes, vr.: Statthalterin [vr.!; -houderloos, bv. n.: statthalterlos; -houderloosheid, vr.: Statt-halterlosigkeit [vr.]; -houderlijk, bv. n.: statthalterlich; -houderschap, o.: Statthal-terschaft [vr.]; -houdersgezind, bv. n.: statthalterlich gresinnt;-huis, o.: jt] Rath-haus [o.; ill (-huiswoord, o.: iron.; [das] hochtrabende Wort [ö]). stadie, vr.: Stadium [o.; -dien], stadig, bv. n.: bestiindig. stadje, o.: Stadtchcn [o.]. stads.... in Sam.: Stadt.... (b. v.: -leven, o.: Stadtleben [o.|). stadwaarts, bw.: stadtwarts. staf, m.: (i. a. b.) Stab [m.; a]; I -mu-aiek, vr.: Stabsmusik .[vr.]; -ollieier, m.: Stabsoffizier [m.]. stag. o.: (zeew.) Stag [o.l. stagnatie, vr.: Stagnation [vr.], Stoe-kung [vr.] staken, w b.: einstellen. I -, w. o.: sich gleich stehen [onr.]. staketsel, o.: Stakete [vr.]. staking, vr.: Einstellung [vr.]; - van •stemmen: Stimmengleichheit [vr.]. stakker, m.: (der) Arme; de arme der arme Teufel. stakkertje, o.: (das) arme Ding. stal, m.: Stall [m.; al; I -houder, m.: Lohnkutscher |m.|; -kaars, vr.: 1) Stall-licht [o.], 2) Irrlicht |o.]. (stalen, bv. n.: stahlen, stahlern;-pennen, vr. inrv.: Stahlfedern [vr. mrv.1; een - voorhoofd: (fig.) eine eherne Stirne; een - geheugen: ein eisenstarkes Ge-dachtniss [sl. Istalen, w. b.: stahlen. Istalen. vr. mrv.: Muster jo. mrv.]. stallen, w. o. en b.: (i. a. b.) «tallen. stalles, vr. mrv.: (in schouwburgen :) Sperrsitze [m. mrv.]. stalletje, o.: Stand [m. a], Verkaufs-stand [m.; a]. stalletjes, o. mrv.: Verkaufsstande {m. mrv.j; | -man, m.: Standkramer [m.l; -vrouw, vr.: Standkramerin [vr.]. stalling, vr.: 1) Stallung Ivr.[, (das) Stallen; 2) Stallung, [vr.], Stallraum [m.; aj; Stallgeld |o.l. stam, m.: (pik. en fig.) Stamm [m.; a]; I in Sam.: Stamm... (Zie echter -boo-nen). stamboel, o.: (adk.) Stambul [o.], Konstantinopel |o.l. stam-booneii. vr. mrv.: Kriechbohnen [vr. mrv.]. stamelaar, m.: Stammler [m.l. stamelaarster, vr.: Stammlerin [vr.]. stamelen, w. o. en !gt;.: stammeln. stameling, vr. : (das) Stammeln. stammen, w. o.: stammen, abstam-men. |
stani]gt;-rylt;len, w. o.: (zeew.) stampten; I -voeten, w. o.: mit den Füssen stampten (- van woede: vor AVuth [tl); -vol, bv. n.: vollgepfropft; 1 in overige Sam.: Stampt'.... stand. m.: Stand lm.]; overeenkomstig iemands -: standesgemass; een man van -: ein Mann von Stand; lieden van -: Standespersonen [vr. mrv.1; de burgerlijke -: (adm.) der Civilstand, der Perso-nenstand. standaard, m.: (mil.) Standarte lvr.]: (mtw.) AVahrung; de dubbele - : (mtw.)die doppelte Wahrung; I -drager, m.: Stan-dar ten trager [m.]. standbeeld, o.: Bildsaule [vr.]. standje, o.: 1) Spektakel [o.|;2)Skan-dal [o.l. stand-penning, nu: (mtw.) ^lünzeili-heit [vr.]; I -plaats, vr.: Wohnort [m. ö]; -punt, o.: Standpunkt [m.l. stands, in Sam.: Standes... standvastig, bv. n.; standhaft; 1-heid, vr.: Standhaftigkcit [vr.]. stang, vr.: Stange lvr.]. stank, m.: Stank lm.]. Gestank [m.]; -voor dank krijgen: (spr.) Stank für Dank bekommen [onr.]; met - scheiden: (tig.) einen iibeln Geruch hinterlassen [onr.]; met - van iets afkomen: (fig.) Hohn für Lohn von etwas haben; I -verdrijvend, bv. n.: gestankvertreibend. stap, m.: Schritt [m.]. stapel, m : (i. a. b.) Stapel [m.]; van - laten loopen: (een schip, en fig, iets:) vom Stapel laufen lassen [onr.]; een schip of (ng.) iets op - zetten: ein Schilt' oder etwas auf den Stapel setzen; een schip dat op - staat'- cm auf dem Stapel stehendes Schitf; hout of geld op een - zetten: Holz oder Geld auf einen Stapel setzen. stapelbaar. bv. n.: stapelbar. stapel-blok. o.: (zeew.) Stapelblock lm.; ö]. stapelen, w b.: stapeln, (fig.) auf-schichten. stapel-gek, bv. n.; ganz toll; I -goed, o.: (kph.) ' Stapclgut jo.l (-goederen, o. mrv.: Stapelgüter lo. mrv.]). stapeling, vr.: (das) Stapeln. stapel-markt, vr.: Stapelmarkt lm.; al: I -plaats, vr.: Stapelplatz [m.; al,Sta-pelort |m. ö]; -recht, o.: 1) Stapelrecht lo.], 2) Stapelgerechtigkeit [vr.]; -stad, vr.: Stapelstadt lvr.; aj; -waar, vr.: Sta-pelwaare [vr.]. stappen, w. o.: stapfen, sehreiten [onr.1; over iets heen -: (fig.) über etwas h in weg gehen [onr.]. stapper, m.: Stapfer [m.]. stapswijze, bw.: 1) Schritt für Schritt; 2) im Schritt. star, vr.: Zie ster. staren, w. o.: starren. star-oogen, w. o.: hinstar'ren. starost, m.: (in Polen:) Starost lm.], stateiyk. bv. n.: stattlich; l-heid,vr.: Stattlichkeit [vr.]. staten, m. mrv.: Staaten lm. mrv.]; de - generaal: die General-Staaten; de Provinciale -: die Provinzialstaaten; 1-bijbel, m.: Staatenbibel [vr.]. statica (statiek), vr.: Statik [vr.]. stations, bv. n.: stattlich. statig, bv. n.: stattlich; 1 -heid, vr.: Stattlichkeit [vr.]. |
STEM.
516
|
station, o.: Station lvr.1; (inz.) Bahn-hof lm.; ö|. Ntationair. bv. n.: stationar. Ntationecren. w. o.: stationiren lie], Htations-e]iel% in.: Bahnhofsverwal-ter [m.1; I -grebouw, o.: Bahnhofsgebiiude [o.]; -koffiehuis, o.: Bahnhofskatfeehaus [o. ; a]. statisticus, m.: Statistiker [m.1. statistiek, vr.: Statistik [vr.J. 1 bv. n.: statistisch. statistisch, bv. n.: statistisch, statue, vr.: Statue [vr.J. statneeren, w. b.: statuiren |iej. statuur, vr.: Statur lvr.|. statuut, o.: Statut [o.|. stavast, bw.: stehe test;vantiichtigr. Istaveu, vr. mrv.: Stabe [in. mrv.J. Istaveu, \v. b.: 1) darthun [onr.J; 2) be-kriiftigen. staving, vr.: Bekraftigung [vr.]. stearine, vr.: Stearin [m. en o.|; I -fabriek, vr.: Stearinfabrik [vr.|. sterte, vr.: (stad:) Stadt [vr.; a]; (plaats:) Statt [vr.; iij; hier ter -: in hie-siger Stadt, hieselbst; in - [van]: anstatt [21; I -houder, in.: Statthalter Im.l; -houderschap, o.: Statthalterschaft [vr.j. stedeke, o.: Stadtchen |o.]. stede-kroon, vr.: (hist.) -Mauerkrone [vr. |. stedeling:, z. n.: (m.) Stadter [m.], (vr.) S^'adterin [vr.]. Mteclelyk. bv. n.: stadtisch. stedewaarts, bw.: stadtwarts. steden, vr. mrv.: Stadte [vr. mrv.] ; I -wijzer, m.: topographische Tabelle [vr.]. stee, vr.: 1) Stadt |vr.; a]; 2) Fleck [m.|; in - [van]: anstatt [21; 1 -aap, m.: Stadter Im.l. steeds, hw.: stets, immer. steedseh, bv. n.: stadtisch; I-heid, vr.: (das) stadtische Wesen. steeK, vr.: Gasschen [o.[. steek, m.: Stich [m.J; (breisteek:) Ma-sche [vr.j; (driekante hoed:) Dreispitz [m.1. steek-appel, m.: Steehapfel [m.; ii], Dornaptel im.; a]; I -balk, m.: Stichbal-keu [m.] ; -beitel, m*: Steehmeissel [m.]; -bekken, o.: Unterstecher [m.J;-blad, o.: Stichblatt [o. ill; -brief, m.: Steckbrief [m.]; -doorn, in.: Stechdorn [in.J; -houdend, bv. n.: stichhaltig; -kan, vr.: Stech-kanne jvr.J;-paal, m.: Steckpfahl [m.; a]; -palm, m.: Slechpalme [vr.1; -penning, m*: Trinkgeld lo.J; -pil, vr.: Stechpille [vr.]; -ring, m.: Stechring [m.1; -spel, o.: Stechspiel Jo.I, Turnier lo.|. steekster, vr.: 1) Stecherin I vr.J; 2) Steckerin [vr.]. steek-turf, m.: Stichtorf [m.1; I -wa-pen, o.: Stichwaffe lvr.|. steel, m.: Stiel [ni.[. steelster, vr.: Stehlerin [vr.]. • steeltje, o.: Stielchen lo.J. steen, m.: (i. a. b.) Stein [m.1; helsche -: (hik.) Höllenstein [m.|; - der wijzen: Stein [m.J der quot;Weisen; in - veranderen: versteinern; iemand van den - snijden: (hik.) Einem den Stein schneidon [onr.J. steen-aarde, vr.: Ziegelerde [vr.1; I -bakker, m.: Ziegelbrenner [m |; -bak-kerij, vr.: Ziegelbrennerei [vr.J. |
steenen, bv. n.: steinern, von Stein, steenij»-, bv. n.: steinig; I -heid, vr.: steinige Beschaffenheit [vr.|. steenijsren, w. b.: steinigen. steenijjing:, vr.: Steinigung [vr.J. steen-oven, m.: Ziegelofen [in.; öl. steentje, o.: Steinchen [o.j. Nteg:. m.: Steg [ni.|; weg noch-weten: weder Weg noch Steg wissen [onr.l. steg:el, m.: Stcigbügel [m.J. steiger, m.: 1) Landungsbrücke [vr.; 2) Baugerüst [o.j, (of kortweg;) Gerüst [o.]. % steigferen, w. o.: (van paarden:) sich baumen; (bwk.) ein Geriist autschlagen [onr.J. steil, bv. n.: steil; 1 -heid, vr.: Steil-heit lvr.|. steil-oor, m.: (fig.) Starrkopf [m.; 51; I -oorig, bv. n.: (fig.) starrköplig; -oorig-heid, vr.: (fig.) Starrköpfigkeit [vr.]. steilte, vr.: 1) Steile [vr.1; 2) Steil-heit [vr.|. stek, vr.: (tnb.) Ableger [m.]. steke-blind, bv. n.: stockblind, stekel, m.: Stachel [m.J; 1 -achtig. bv. n.: stachelig (ook fig.). stekelig:* bv. n.: stachelig (ook fig.); I -heid, vr.: (tig., van woorden: das) Sta-chelige, (fig., van iemand: das) staclu*-lige Wesen. steken, w. b.; I) stechen [onr.l;. 2) stecken. steker, m.: 1) Steelier |m.]: 2) Stecker [m.1. steking:, vr.: Stechen [o.]. stel, o : Satz [m.; a[; (zeew.) Steil [o.}. stelen, w. b.: stehlen | onr.J. steler, m.: Stehler lm.]. Zie spr. heler. stel-kunde, vr.: Buchstabenrechnung [vr.|. Algebra [vr.J; i -kundig (-kunstig), bv. n.: algebraisch; -kundige, m.: Algebraist Jm.J. stellage, vr.: Gerüst [o.J. stellen, w. b.: stellen; (opstellen:)' abtassen. steller, m.: Steller |m.J; (opsteller:) Abtasser [m.J. stellig, bv. n.: bestimmt; I -heid, vr. Bestimmtneit [vr.J. stelling, vr.: 1) Satz [in.; a], Thesis [vr.; mrv.: Thesen]; 2) Stellung [vr.];. 3) Gerüst [o.J; 4) Verwirrung [vr.J. stelpen, w. b.: stillen. stelping, vr.: Stillung [vr.J. stelsel, o.: System [o.j. stelselloos, bv. n.: unsystematisch. stelselmatig, bv. n.: systematisch, stelt, vr.: Stelze [vr.; op -en loopen: auf Stelzen gehen [onr.J; op -en zijn: (fig.) in Bewegung sein; I steltenlooper m.: Stelzner lm.), Stelzenganger [m.j; stelt-looper, m.: (vog.) Stelzenlauter [m.I. stem, vr.: Stimme [vr.J; I -balletje, o.: Wahlkugel [vr.J; -biljet, o.: (-briefje, o.): quot;Wahlzettel [m.J; -buiging, vr.; Biegung [vr.J der Stimme;-bureau, o.: Wahlbüreau [o.J, Wahlamt [o.; al; -bus, vr.: Wahlurne [vr.J; -geluid, o.: (fig.) Stimme [vr.J; -gerechtigd, bv. n.: stimmberechtigt, wahlbe-rechtigt; -gever, m.; Stimmgeber [m.J; -hamer, m.: (muz.) Stimmhammer [m.; aj; -hebbend, bv. n.: Zie -gerechtigd. |
STIK-LUCHT.
STEMME.
517
|
stem me. vr.: Stimme Ivr.]; met lui-; -der -: mit lauter Stimme. stemmelooH, bv. n.: lautlos, stumm; I -heid, vr.: Lautlosig-keit Ivr.], Stummheit [vr.1. stemmen, w. o. en b.: (i. a. b.) stim-men. stemmer, m.: (i. a. b.) Stimmer lm.1. stemmetje, o.: Stimmehen [o.J. stemmig:, bv. n.: sittsam; I -heid, vr.: Sittsamkeit [vr.]. stemming:, vr.: (i. a. b.) Stimmung: [vr.1. stem-oefening, vr.: (muz.) Stiiiiiu-übung [vr.1; l-opnemer, m.: Wahlstimmen-sammler [m.J; -opneming:, vr.: Stimmen-prüfung- [vr.1, Wahlstimmensammlung' [vr.]. stempel, m.: Stempel [m.]. stempelaar, m.: Stempler [m.]. stempelen, w. b.: stempeln. stempelinu:, vr.: Stempelung: [vr.1,. stem-reelit, o.: Stimmrechtlo.l, Wahl-recht [o.]; I-register, o.: Wahlliste [vr.]; -sleutel, m.: (muz.) Stimmschlüssel [m.|; -spleet, vr.: (ontl.) Stimmritze [vr.1; -uit-■brenging, vr.: 1) Stimmgebung [vr.1, 2) Stimmengebung [vr.1; -val, m.: Kadenz fvr.]; -verheffing, vr.: Erhebung [vr.1 der quot;Stimme; -vork, vr.: (inuz.) Stimmgabel Ivr.1. stenclen. m. mrv.: (stk.) Stiinde [in. mrv.1. stenen, w. o.: stöhnen. steng:, vr.: (zeew.) Stenge [vr.]. stengel, m.: (pik.) Stengel [m.j; i -blad, o.: Stengelblatt [o.; a]; -dragend, quot;bv. n.: stengeltragend. stengelloos. bv.n.: stengellos; 1-heid, vr.: Stengellosigkeit [vr.]. steiig:eltje. o.: Stengelehen jo.]. stengre-want, o.: (zeew.) Stengenwand Tvr.1. stenograaf, m.: Stenograph [m.]. stenographeeren, w. b.: stenogra-phiren [ie[. stenograliie, vr.: Stenographie [vr.1. stenographiHeh, bv. n.: stenogra-phisch- stentor, m.: Stentor |m.[; I -stem, Stentorstiinme [vr.1. steppe, vr.: (adk.) Steppe Ivr.]. steppen, vr. mrv.: Steppen [vr. mrv.]; I -bewoner, m.: Steppenbewohner [m.]. ster, vr.: (str.) Stern [m.]; eene verschietende -: eine Sternschnuppe. stereometrie, vr.: Stereometrie [vr.]. stereoscoop, in.: Stereoskop |o.l. stereotiep, bv. n.: stereotypisch, stereotype, vr.: Stereotype [vr.1. stereotypeeren, w. b.: stereotypi-ren [ie]. stereotypie, vr.: Stereotypie [vr.]. stereotypisch, bv. n.: stereotypisch, sterf, in ham.: Sterbe.... sterfeiyk. bv. n.: sterblich; I -heid, vr.: Sterblichkeit [vr.]. sterfte, vr.: Sterblichkeit jvr.]. steriel, bv. n.: unfruchtbar. steriliteit, vr.: Unfrucntbarkeit [vr.]. sterk, bv. n. en bw.: stark. sterken, w. b.: starken. sterking, vr.: Starkung [vr.1. sterkte, vr.: Starke [vr.]; (fig.) Kraft Ivr.]; (van boter:) Ranzigkeit [vr.](wensch |
aan herstellenden:) gute Besserung [vr.]; (vest.) Feste [vr.], Festung [vr.]. sterk-water, o.: (schk.) Scheidewasser [o.]. sterling, m.: (mtw.) Sterling [m.]. sterre, in Sam.: 1 -kers, vr.: (tnb.) Kresse [vr.], Gartenkresse [vr.]; -lamp, vr.: Astrallampe [vr.]; I in overige Sam.: Stern____ sterren, vr. mrv.:' Sterne [vr. mrv.1; I -dak, o.: (dk.) Sternendecke [vr.1, Ster-nendom [m.], Sternengewölbe jo.l, Sternen-zelt [o.l, Sternenraum [m.]; I in overige Sam.: Stern.... sterretje, o.: Sternchen [o.l. sterveling, m. en vr.: (der,die)Sterb-liche; geen -: keine sterbliche Seele. sterven, o. o.: sterben [onr.1; van honger of van verdriet -: vor Hunger od^er yor Gram sterben: ik mag - als het niet...: ich will des Todes sein wenn es nicht...; zijnen natuurlijken dood -: eines natür-lichen Todes sterben; liggen te -: im To-deskampfe (in den letzten Zügen) liegen [onr.]. I z. n. o.: Sterben [o.l; op - liggen : zum Sterben liegen [onr.], dem Tode nahe sein. stethoscoop, m.: (gnk.) Stethoskop [in.]. stenn, m.: Stütze [vr.]; I in Sam.: Stütz____ steunder, m.: Stützbalken [m.], Stütz-holz [o.; öl. stennen, w. b.: stützen; (fig.) unter-stützen. 1 -, w. o.: stöhnen. steunsel, o.: Stütze fvr.]. steur, m.: (visch:) Stör [m.1; Kamper -: (iron.) hartgesottene Eier lo. mrv.] mit Senf; I -haring, m.: Spatjahrsharing Im.li; -haringvisscherij, vr.: bpatjahrsharingfang [m.1. . stevel. m.: Stietel [m.]. steven, m.: (zeew.) Steven [m.]. stevenen, w. o.: steuern. stevig, bv. n.: derb; l-heid, vr.: Derb-heit [vr.]. stieht, o.: (kkl.) Stift [o.]; het - van Utrecht: das Bisthum [t] Utrecht. stieht€kiyk, bv. n.: erbaulich; I -heid, Erbaulichkeit [vr.1. stichten, w. b.: stiften; (fig.) erbauen. stichter, m.: Stifter [m.]. stichting, vr.: Stiftung [vr.]. stichtings. in Sam.: Stiftungs.... stichtster, vr.: Stifterin [vr.|. Stiehtscli. bv. n.: (fig.) utrechter; I de Stichtschen, m. mrv. : die Utrechter [in. mrv.1. stief, in Sam.: Stief.... stier, in.: (i. a. b.) Stier [in.]; l-achtig, bv. n.: stierartig. stiere (en stieren), in Sam.: Stier.... stift. vr.: Stift [m.]. 1-, o.: Zie sticht, stifts, in Sam.: Stifts.... stigma, o.: Stigma [o.; -inata], Brand-maal [o.; a en a]. stigmatiseeren, w. b.: stigmatisiren [ie], brandmaalen, brandmarken. stik-heet, bv. n.: zum Ersticken heiss; I -hoest, m.: Stickhusten [m.]. stikken, w. o. en b.: ersticken. I -, w. b.: (tech.) steppen; (ook :) sticken. stikker, m : Sticker lm.]. stikking, vr.: Erstickung [vr.]. stik-lueht, vr.: Stickluft [vr.]; 1-naad, |
STORT-KAR.
STIKSTER.
518
|
m.: Steppnaht [vr.; al, -naald, m.: Stepp-nadcl [vr.]. stikwter, vr.: Stickerin [vr.]. stil, bv. n. en tsw.: still. stileeren, w. b.: stylisiren LieJ. stilet, o.: Stilett (o.]. Ntlllionden, w. b.: geheimhalten [onr.], w. o.: aufhoren. stilist, m.: Stylist [m.]. stillekens, bw.: in der Stille, ohne Gcrausch. stillen, w. b.: stillen. stillelje, o.: Nachtstuhl fm.; ü]. stilletjes, bw.: in der Stille, ohneGe-rausch. stil-leven, o.: (schl.) Stillleben [o.]; I -staand, bv. n.: stillstehend (-staand water: (das) stehende Wasser; -stand, m.: Still-stand [m.1. stilte, vr.: Stille [vr.1. stil-zwü^en, o.: Stillschweig-en [onr.1; I -zwijgend, bv. n.: stlllschweigend. stimulatie, vr.: Stimulation [vr.], Reizung [vr.]. stimuleeren, w. b.: stimuliren [ie], stink, in Sam.: Stink.... stinken, w. o.: stinken [onr.]. stinkerd, m.: Schweinhund [m.]. stip, vr.: 1) Punkt[m.l; 2) Flecken [m.]. stipje, o.: 1) Pünktchen [o.]; 2) Fleck-chen [o.]. stippel, vr.: Zie stip. stippelen (stippen), w. b.: 1) mit Pünktchen versehen [onr.]; 2) gefleckt machen. stipt, bv. n. en bw.: pünktlich; I -heid, vr.: Pünktliehkeit [vr.]. stipnlatie, vr.: Stipulation [vr.], Be-dingung [vr.]. stipuleeren, w. b.: stipuliren [ie], stoeien, w. o.; schakern. stoel, jn.: Stuhl |m.; ü j; in Sam.; Stuhl. stoelgang:, m.: Stuhl [m.]. stoellje, o.: Stühlchen [o.l. stoep, vr.: Perron [nr]; hooge -: Frei-treppe [vr.]. stoet, m.: Zug [m.; ü], Aufzug [m.; ü]. stoeterij, vr.: Stuterei [vr.], Gestüt [o.]. stoethaspel, m.: Tölpel [m.]. stof, o.: ötaub [m.1. I -, vr.: (i. a. b.) Stoff [m.]. stoffagre, vr.: Stoff [m.1, Zeu^r [m.J. stoft'eeren, w. b.: stofflren [ie], stoffel, in.: Tölpel [m.]. stolfeiyk, bv. n.: materiell, stofflich; I -heid, vr.: Stofflichkeit [vr.1. Istolfen (met heldere o),vr. mrv.: Stoffe [m. mrv.], Zeuge [m. mrv.]. I -, bv.n.: Zeug-, bv. n.: - schoenen: Zeugschune [m. mrv.]). Istolfen (met heldere o), w. b.: ausstau-ben, von Staub reinigen. I-, w. o»: stauben, Staub machen. Istolfen (met doffe o), w. o.: sich briis-ten (- op: mit). * Istoifer (met heldere o), m.: Staubbesen [m.]. Istoifer (met doffe o), in.: Pocher [m.], Aufschneider [m.]. stofte rig (stoffig), bv. n.: staubig; I -heid, vr.: Staubigkeit [vr.]. stofje, o.: 1) Staubchen [o.]; 2) (der) gewebte Zeug. stof-naam, m.: (tik.) Stoffname [m.]. stoïcismns, o.: Stoicismus [m.]. Stoicism [m.]. stoïeyn, m.: Stoiker [m.J. |
stoïeynseh, bv. n.: stoisch. stok, m.: Stock [m.; öj. stokebrand, m.: Ünruhestifter jm.]. stokebranden, w. o. i Unruhe stiften, stoken, w. o.: (vuur branden:) heizen;, (fig.) Unruhe stiften. I -, w. b.: (brandstof verbruiken :) brennen [onr.]; (distilleeren:) brennen [onr.]. stoker, m.: (die het vuur aanhoudt:) Heizer [m.1; (fig.) Ünruhestifter [m.1. stokje, o.: Stöckchen [o.]. stok-paardje, o.: Steckenpferd [o.]. Stolksch, bv. n.: stoiker. ausdemhol-landischen Dorfe Stolkwijk (in der Volks-sprache Stolk); -e kaas: stoiker Kiise [m.]. stollen, w. o.: gerinnen [onr.]. stolp, vr.: Grlocke [vr.]. stom, bv. n.: stumm; I -dronken, bv.n.:: sternhagelvoll, besoffen. stomheid, vr.: Stummheit [vr.1. Istomp, bv. n.: stumpf. Istomp, m.: 1) (stoot:) Stoss [m.; ö]; 2) (overgebleven brokstuk:) Stumpf [m.]. stompen, w. b.: stossen I onr.1. stomplieid, vr.: Stumpf heit [vr.]. stomplioekig, bv.n.: stumpfwinkelig,. stompje, o.: Stümpfchen [o.l. stomp-nens, m.: Stumpfnase [vr.] (ook fig!); I -zinnig, bv. n.: stumpfsinnig -zinnigheid, vr.: Stumpfsinn [m.1. stond, m.: Stunde [vr.]; (fig.) Augen-blick [m.j. stonde, vr.: Zie stond;-n, vr. mrv.: Menstruation [vr. enk.]. stoof, vr.: 1) Fusswarmer [m.1, (fam.)-Feuerkieke [vr.1; 2) (tech.) Ofen (m.; Oe]. stookster, vr.: 1) Heizerm [vr.]; 2) Unruhestifterin [vr.]. stool, vr.: (kkl.) Stola [vr.1. Stol [vr.]. stoom, m.: Dampf [m.]; I -vaart, vr.: Dampfschifffahrt [vr.]; -werktuig, o.^ Dampfmaschine [vr.]. stoop, vr.: (vochtmaat:) Stauf [m.]. stoorder, m : Störer [m.]. stoornis, vr.: Störung [vr.].' stoorster, vr.: Störerin [vr.]. stoot, m.: Stoss [m.; ö|. stooten, w. b.: stossen [onr.]. stop, vr.: Stöpfel [m.]r Stopsel [m.]. stoppel, m.: fetoppel lvr.1. stoppen, w. b.: stopfen. stopster, vr.: Stopferin [vr.]. stopverf, vr.: Glaserkitt [m.|, Fenster-kitt [m.]. storen, w. b.: storen. storm, m.: Sturm [m.; üj; - loopen: Sturm laufen [onr.1. stormaehti]^, bv.n.: stürmisch; l-heidr vr.: (das) Stürmische. stormen, w. onpers. en w. o.: stürmen. stormenderhand, bw.: mit stürmen-der Hand. stormig, bv. n.: stürmisch. stort-bad, o.: Sturzbad [o.; al., storten, w. o.: stürzen; bloed -: Blut vergossen werden [onr.1. I -, w. b.: stürzen ; (morsen:) verschütten; geld -: Geld einzahlen; tranen -: Thranen vergiessen [onr.]; bloed doen -: Blut vergiessen [onr.1. stort-goed, o. enk.: (kpv.) Stürzgut [o.; ü]. storting, vr.: (das) Stürzen; (van bloed,, van tranen:) Vergiessung[vr.]; (van geld:) Einzahlung [vr.]. stort-kar, vr.: Sturzkarren [m.]; 1-re» |
STOTTERAAR.
STROOISTER.
519
|
gren, m.: Platzrcgen lm.1, Regenguss (m.; ül; -regenen, w. onpers.: platzregnen; -zee, \r.: Sturzsee [vr.]. stotteraar, m.: Stotterer [m.], Staram-ler [m.]. stotteraarster, vr.: Stottrerin [vr], Stammkrin [vr.1. stotteren, w. o. en b.: stottern, stam-meln. stottering, vr.: (das) Stottern, (das) Stammeln. stout, bv. n.: 1) kühn, verwegen ; Karei de -e: (hist.) Karl der Kühne; 2) (van kinderen:) nnartig; 1 -heid, vr.; I) Kühn-heit [vr.1, Vcrwegenheit [vr.1, 2) (van kinderen: ünartigkeit [vr.]. stout-moecli^, bv. n.:Zieno. 1 stout; I -moedigheid, vr.: Zie no. 1 -heid;-weg, bw.: dreistweg. «touwen, w. b.: (kpv.) stauen. istoven. w. b.: (kkk.) dampfen, schmo-ren; (hik.) bahen; aan iemand eene kool -: (fig.) Einem einen Streich spielen. Istoven, vr. mrv. Zie stoof; I -geld, o.: [t] Feuerkiekenmiethe [vr.]; -hok, o.: Feuerkiekenraum [m.: al; -zetster, vr.: [t] Fusswarmervermietnerin [vr.]. stoving, vr.: 1) (das) Dampten, (das) Schmoren; 2) (das) Bahen. straal, m.: (i. a. b.) Strahl[m.l;| -ader, vr.: (vea.) Strahlader [vr.1; -bloem, vr.: (pik.) Strahlblume [vr.]; -brekend, bv. n.: strahlenbrechend; -breking, vr.: Strahlen-brechung [vr.]; -dier, o.: [t] Strahlthier [o.]; -steen, m.: Strahlstein [m.]. straaltje, o.: Strahlchen [o.]. straal-vormig:, bv. n.: strahltor-mig. straat, vr.: 1) Strasse [vr.1 (ook adk.); op -: auf der Strasse; 2) Gasse [vr.J; I -deun, m.: Gassenhauer [m.], Gassenlied [o.]; -deur, vr.: Hausthüre [vr.]; -geld, o.: Pflastergeld [o.l; -roover, ra.: Strassenrau-ber [m.]; -rooverij, vr.: Strassenrauberei [vr.]; -slijper, m.: Pflastertreter [m.]; -steen, m.: Ptiasterstein [m.1; -taal, vr.: Pöbelsprache [vr.]; -veegster, vr.: Strassenfegerin [vr.1; -veger, m.:Strassen-teger [m.]; -verlichting, vr.: Strassenbe-leuchtung [vr.]; -weg, m.: Landstrasse [vr.]; -zanger, m.: Gassensanger [m.], Bankelsanger [m.1; -zangeres,vr.: Gassen-sangerin [vr.1, Bankelsangerin [vr.|. istraf, bv. n.: (strak:) straff; (van drank :) stark. I straf, vr.: Strafe [vr.]. strafbaar, bv. n.: strafbar; i -heid, vr.: Strafbarkeit [vr.]. strafheid, vr.: (strakheid:) Straff-heit [vr.], (van drank:) Starke [vr.]. strafrecht, o.: Kriininalrecht [o.l; wetboek van -: Krirainalgesetzbuch [o.; ül. strak, bv. n.: straek, straff; l-heid, vr.: Strackheit [vr.]. strakjes, bw.: Zie straks. straks, bw.: bald; tot -: bis nachher. Istralen, w. o.: strahlen. Istralen, m. mrv.: Strahlen [m.mrv.]; i -krans, m.: Strahlenkranz [m.; a]. stram, bv. n.: stramm; ) -heid, vr.: Strammheit [vr.]. straniniigheid, vr.: Strammheit [vr.]. |
stranlt;l, o.: Strand [m.]. stranden, w. o. stranden. strateeg, m.: Strategiker [m.]. strategie, vr.: Strategie [vr.]. strategisch, bv. n.: strategisch, straten, vr. mrv.: 1) Strassen[vr.rarv.]; 2) Gassen [vr. mrv.]. streek, vr.: (i. a. b.) Strich [rn.]; (fig.) Gegend [vr.]. I -, m.: Streich [m.]. streelen, w. b.: streicheln; (fig.) schmeicheln. streeler, m.: Streichler [m.]; (fig.) Schmeichler [m.]. streeling, vr.: (das) Streichelu ; (fig.) etwas Schraeichclhaftes. streelster, vr.: Streichlerin [vr.]. streep, vr.: 1) Strich [m.]; 2) Streif Lm.]. streepje, o.: 1) Strichelchen [o.]; 2) Streifchen [o.]. streepjes-goed, o.: (das) gestreifte Zeug. strekken, W. b.: strecken. I -, w. o.: gereichen (- tot: zu). strekking, vr.: Tendenz [vr.]. streinmen, w. b.: heramen. I -, w. o.: gerinnen [onr.|. streuiniing. vr.: 1) Hemmung [vr.]; 2) (das) Gerinnen. stremsel, o.: geronnene Milch [vr.1. Istreng, bv. n.: streng. Istreng, vr.: 1) (touw of riem:) Strang [m.; a]; '2) (van garen, enz.:) Strahne [vr.]. strengel, m.: Flechte [vr.]. strengelen, w. b.: flechten [our.]. I - (fcich), w. w.: sich schimgen [onr.]. strengeling, vr.: 1) (das) Flechten; 2) (das) Schlingerk strengetje (strengje), o.: (van garen, enz.:) Strahnchen [o.l. strengheid, vr.: Strengheit [vr.]. Strenge [vr.1. streven, w. o.: streben, trachten, i -, z. n. o.: Streben [o.], Bestreben lo.]. striem, vr : Strieme [vr.]. strik, m.: 1) Strick [ra.1; 2) Band-schleife [vr.1, Knoten [ra.]; 1 -letter, vr.: Schnörkelbuchstabe [m.1. strikt, bv. n. en bw.: streng; | -heid, vr.: Strenge [vr.j. strikvraag, vr.: verfangliche Frage [vr.]. stroef, bv. n.: (fig.) unfreundlich; I -heid, vr.: (tig.) Unfreundlichkeit [vr.]. stronk, m.: Strunk [ra.]. stront, vr.: (gem.) Dreck [ra.]; een hoop -: ein Dreckhaufen [m.1; in de -zitten: (fig.) im Pech (in der Patsche) sit-zen [onr.]; - voor dank hebben: Stank für Dank haben. stroo, o.: Stroh [o.]; 1-halm,m.: Stroh-halm [m.1 (zich aan een -halm vasthouden: (spr.) nach einem Strohhalme grei-fen; -man, m.: Strohmann [m.1; -zak, m.: Strohsack [m.; a]; -zolder, m.: Strohboden [m.; o en ö]. Istrooien, bv. n.: stcohern ; een -hoed: ein Strohhut lm.: ü|. Istrooien, w. b.: streuen. strooier, m.: Streuer [m.]. strooiing, vr.: Streuun^r [vr.1. strooister, vr.: Streuerm [vr.1. |
STUIVERTJE.
STROOK.
520
|
strook, vr.; Streif [m.], Streifen [m.1 ; lt;aan eene japon:) Falbel [vr.]. strooken, w. o.: übereinstimmen. stroom, m.: Strom [m.; öj; teg-en den - oproeien: (wider den Strom sclrwimmen lonr.]; I -bed, o.: Strom-bett [o.]. Htroomeloos, bv. n.: verirrt, verlau-fen. I bw.: uiuherirrend. stroomen, w. o.: stromen. stroop, vr.: Sirup lm.); I -aehtigr, bv.n.: sirupartig-, (fig:.) Sirup liebend; -bende, vr.: Streif bande [vr.]. stroopen, w. o.: Streifzüge machen; uit - gaan: auf einen Streifzug- ausgehen lonr.], (inz.) auf Wilddieberei ausgehen lonr.l. strooper, m.: Streifzügler Lm.]; (inz.) Wilddieb [m.]. stroopern, vr.: Streiferei [vr.]: (inz.) Wilddieberei [vr.). stroop-kan, vr.: Sirupkanne [vr.]; 1 -lepel, m.: Siruplötfel [m.];-likker, m.: (fig:.) Schmeichler fm.], Fuchsschwanzer [m.]; -likkerij, vr.: (fig.) Schmeichelei [vr.], Fucnssehwanzerei Ivr.]; -likster, vr.: (fig.) Schmeiehlerin |vr.], Fuchsschwanzerin [vr.]; -partij, vr.: Streifpartei [vr.], Streifzug-[m.; üj; -pot, m.: Siruptopf [m.; ö] (met den -pot loopen: fig:.: schmelcheln, fuchs-schwanzen, speichellecken); -tocht, m.: Streifzug [m.; ü]; -ton, vr. (-vat, o.): Si-rupfass [o.; a]. strootje, o.: Strohhalmchen [o.]; (spl.) -s trekken: Strohhalmchen ziehen [onr.]. strop, m.: Strick [m.], Strang fm.; a]; (zeew.) iStropp. lm.]; I -das, vr.: Kravate [vr.], steife Halsbinde [vr.]. stroperig:, bv. n.: sirupartig; I -heid, vr.: (das) Sirupartigre. * strop-gesp, vr.: Kravatenschnalle [vr.J. strophe, vr.: (dk.) Strophe [vr.]. stroppen, w. b.: (zeew.) stroppen, strop-touw, o.: (zeew.) Stropptau [o.]. strot, m.: (ontl.) Kehle [vr.], Gurg-el [vr.]. strotten-lioofd, o.: (ontl.) Kehlkopf [m.; ö|. struif, vr.: Eierkuchen [m.1. struik, in.: Strauch (m.; a]; I -achtig, bv. n.: strauchartig; -bosch, o.: Gestrauch [o.]. struikelaar, m.: Stolperer [m.1. struikelaarster, vr.: Stolprerin [vr.]. struikel-blok, o.: Hinderniss fo.]. struikelen, w. o.: stolpern, strau-cheln; het beste paard kan wel eens -: lt;spr.) auch der Klügste kann fehlen. struikeling:, vr.: Stolper Lm.], (das) Straucheln; (fig.) Fehltritt [m.]. struikgewas, o.: 1) Strauch [m.; ii], 2) Gestrauch [o.]; l-roover, m.: Strassen-rauber lm.]; -rooverij, vr.: Strassenraube-rei Ivr.]. struis, .m.: Straussvogel [m,; öl; 1 -casuaris, m.: (vog.) Strausskasuar lm.]; -ei, o.: Straussénei lo.]; -g:ras, o.: (pik.) Straussfedergras |o.]; -veder (-veer), vr.: Straussfeder [vr.]; -vogel, m.: Straussvogel [m.; öj; -zakje, o.: (das) mit Blei-weiss gefüllte Sackchen. |
struweel, o.: Strauch [m.; a]. stryd. m.: Streit [m.]; in - met: im Streit mit; om -: um die Wette; 1-bijl, vr.: Streitbeil lo.], Streitaxt Ivr.; ii/. stryden, w. o.: streiten Lonr.l, kampten. stryder, m.: Streiter [m.], Kampfer [m.]. stryd-heng:st, m.: Streitross lo.]; I -perk, o.: Kampfplatz [m.; a]; -vaardig-bv. n.: kampfbereit, streithaft; -vaardigheid, vr.: Kampfbereitschaft Ivr.], Streit-haftigkeit Ivr.]; -vraag, vr.: Streitfrage [vr.]. striïk, m.: Streich Lm.]; - en zet, bw.: unfehlbar. strykeling:s, bw.: Zie rakelings, stryken, w. b.: streichen Lonr.]; (met een strijkijzer:) bügeln. strykster, vr.: Büglerin lvr.1. stryk-stok, m.: 1) Streichholz lo.; ö], 2) (muz.) Fiedelbogen Lm.j; I -ijzer, o.:Bü-geleisen [o.]. studeeren, w. o.: studiren (*); in de rechten (in de letteren, in de medicijnen, in de godgeleerdheid) -: Jura (Philosophic, Medizin, Theologie) studiren; voor advocaat of dominee of dokter -: Jura oder Theologie oder Medizin studiren; op iets -: (fig.) auf etwas sinnen [onr.]. studeer-kamer, vr.: Studirzimmer [o.]; .-lamp, vr.: Studirlampe Lvr.]; -vertrek, o.: Studirstube Lvr.]. student, m.: Student [m-l. studenten, m. mrv.: Studenten [m. mrv.j; I in Sam.: Studenten.... studie, vr.: Studium Lo.; -dien]; (fig.) Versuch lm.], Probestück [o.]; op -liggen: studiren Lie]; I -jaren, o. mrv.: Studentenjahre lo. mrv.]; -kop, m.: (teekenkunst:) Studienkopf lm.; Ö]; -kosten, m. mrv.: Studienkosten [m. mrv.]; -tijd, m.: Studentenzeit [vr.]. stug, bv. n.: steif, störrisch; (fig.) un-freundlich; I -heid, vr.: Steifheit [vr.], Störrigkeit [vr.], (fig.) Unfreundlichkeit [vr.]. stuif, in Sam.: Staub ... stuiu, vr.: Zuckung [vr.], Konvulsion [vr.]: (ng.) Grille [yr.](Zie mrv.stuipen); I -acntig, bv. n.: g:ichterisch. stuipen, vr. mrv.: (van kinderen:) Gichter lo. mrv.]. stuipje, o.: g:ichterische Konvulsion [vr.]. stuiptrekking, vr.: Zie stuip, stuit, vr.: (ontL) Steissbein [o.]; I-been, o.: Zie stuit. stuiten, w. o.: stossen lonr.]; (tig.) zu-wider sein 13]. i -, w. b.: hemmen, stuiter, m.: Schnellkaule [vr.]. stuiting, vr.: 1) (das) Stossen (- op: auf); 2) Hemmung Lvr.]. stuitsteen. m.: Zie stuiter, stuiven, w. onpers. en w. o.: stau-ben. stuiver, m.: (mtw.) Stüber Lm.], stuivertje, o.: Stüberchen [o.]; een mooi - geld: ein hübsches Sümm-chen an Stüberstückchen; men weet nooit hoe een - rollen kan: (spr.) man (*) Overal [ie]. |
SUFFERIG.
STUK.
521
|
•weiss nie welche zwei ein Paar werden können. stuk. o.: Stück Lo.J. Htukadoor, m. Stuekaturer [m.1. stukadoors, in Sain. I -werk, o.: Stuckaturarbeit [vr.]. stukadooreu, w. b.: mit Stuck über-ziehen [onr.l. stuk-goedereu, o. mrv.: (kpv.) Stüek-güter [o. mrv.]. stukje, o.: Stückchen |o.]; van - tot beetje: (spr.) in allen Einzelnheiten. stulp, vr.: 1) Hütte jvr.]; 2) Zie ^ttoli». stulpen, w. b.: stulpen. stulpje, o.: Hüttchen [o.l, (das) arm-liche Hauschen. stumper, in.: Stumper (m.1; I -aehtig, bv. n.: stümperhaft. stumperd, in.: Zie stumper, sturen, w. b. 1) (zenden:) senden lonr.J, schicken; 2) (een vaartuig:) steu-orn. stut, m.: Stütze [vr.1; I -balk, m.: Stützbalken [m.1; -muur, m.: Stützmauer [vr.j. stutten, w. b.: stützen. stuur, o.: Steuerruder [o.l, Steuer [o.l: over - gaan: (fig.) verloren gehen [onr.]; er is niets over -: es ist nichts damit verloren; over - zijn: I) verloren (verspielt) sein, 2) ausser Fassung sein, 3) unpasslich sein; I -boord, o.: Steuerbord [o.l; -lastig, bv. n.: steuerlastig; -lastigheid, vr.: Steu-erlastigkeit [vr.]; -lieden (fam.: -lui), m. mrv.: Steuerleute [m. mrv.] (de beste -lui staan aan wal: spr.: tadcln ist leichterals besser maehen); -man, m.: Steuermann 1 m.; -leute] (-manskunsi, vr.: Steuermanns-kunst [vr.1; -mansmaat, m.: Unter-steuermann [m.; -leute 1); -plecht, vr.: Steuerpflicht [vr.]; -rad, o.: Steuerrad [o.; a]. stuurscli. bv. n.: sauertöpfisch, un-freundlich ; I -heid, vr.: Unfreundlichkeit [vr.]. stuur-stoel, m.: Zie -plecht; I -stok, m. : Helmstock [m.; ö]. stuwen, w. b.: (kpv.) stauen. stlK, bv. n.: steif; I -heid, vr.: Steifheit [vr.]. stjjfKoofd, o.: Steifkopt'Lm.; öl, Starr-kopf [m.; öj; I -hoofdig, bv. n.: starrköp-fig, steifköpfig; -hoofdigheid, vr.: Starr-sinn [m.], Steifköpfigkeit [vr.1. styfsel, o.: (rauw:) Starke [vr.], (gekookt:) Kléister [m.|; ! -fabriek, vr.: Star-kefabrik [vr.]. styfselen. w. b.: stiirken, steifen. styfster. vr.: Steiferin [vr.]. styfte, vr.: Steife [vr.], Steifheit £vr.]. stöSj» m. : (das) Steigen; I -beugel, m.: Steigbügel [m.]. stijgen, w. o.: steigen [onr.]. styging. vr.: Steigung Ivr.]. stygisch, bv. n.: stygisch, vom Styx. styl, m.: (schrijftrant:) Stil [m.]; lt;bwk.) Pfosten [m.1, Pfoste [vr.]; I -leer, vr.: Stillehre [vr.]; -oefening, vr.: Stil-übung [vr.]. sty ven. w. b.: steifen. 1 -, w. o.: zu-nehmen [onr.l; de wind begint te -: der Wind niuimt zu; de markt begint |
te -: die Marktpreise tangen an zu steigen. sty ving, vr.': Steifung [vr.]. Styx, m.: (fab.) Styx [m.]. subaltern, bv. n.: subaltern, unter-geordnet. subainendeinent, o.: Subamendt-ment [o.]. subdivisie, vr.: Subdivision [vr.], [tl Un-terabtheilung [vr.]. subiet, bv. n. en bw.: plötzlich. subjectief, bv. n.: subjectiv. subjectiviteit, vr.: Subjektrvitat [vr.1. subjunctief, vr.: (tik.) Subjunktiv [m.]. subliem, bv. n.: sublim, erhaben. sublimaat, o.: (schk.) Sublimat |o.l. sublimeeren, w. b.: (schk.) subliemi-ren [ie]. sublimeering, vr.:(schk.) Sublimation [vr.]. sublimiteit, vr.: Sublimitat (vr.]. subordinatie, vr.: Subordination [vr.]. subordineeren. w. b.: subordini-ren [iel. subscribeeren, w. o.: subskribiren [ie]. subscribent, m.: Subskribent Im.J. subscriptie, vr.: Subskription [vr.j. subsidiair, bv. n.: subsidiarisch. subsidie, vr.: Beisteuer [vr.1. subsidiëeren, w. b.: mit Geld unter-stützen. subsistentie, vr.: Subsistenz [vr.], Lebensunterhalt [m.]. substantie, vr.: Substanz [vr.]; in -: in der Hauptsache. substantieel, bv. n.: substanz-lich. substantief, o.: (tik.) Substantiv [o.], Nennwort [o.; ö], Hauptwort [o.; öl. substantievelyk, bv. n. en bw.: substantivisch. substituant, m.: Substituent [m.], Stellvertreter [m.]. substitueeren, w. b.: substituiren [ie]. substitutie, vr.: Substitution [vr.1. substituut, m.: Substitut [m.]. subtiel, bv. n.: subtil; (lig.) spitz-findig. subtiliseeren, w. o.: subtilisiren [iel. subtiliteit, vr.: Subtilitat [vr.]; (fig.) Spitzfindigkeit [vr.]. subventie, vr.: Subvention |vr.]. subventief. bv. n.: subventiv. succes, o.: Erfolg [m.]. successie, vr.: Erbfolge [vr.]; recht van - (-recht, o.): Erbsteuer [vr.]. successief, bv. n.: auf einander folgend. successievelyk, bw.: auf einander folgend. succursale, vr.: Filiale [vr.]. suf. bv. n.: 1) betaubt; 2) duselig; I -heid, vr.: 1) Betaubung [vr.], 2) Duselei [vr.]. suffen, w. o.: duseln. suffer, m.: Duselhans [m.; a]. sufferig, bv. n.: duselig; 1 -heid, vr.: Duselei [vr.]. |
SUFFRAGAAN.
SYMMETRIE.
|
ftuffragaan, m.: (kkl.) Suft'ragan-bischot' fm.; ö]. ruiker, vr.: Zucker |ni.]. suikery. vr.: (pik.) Cichoric [vr.]; I -loof (-lof), o. enk.: Cichorienblatter [o. mrv.]. Huizebollen, w. o.: Zié suizelen. suizelen, w. o.: schwindeligr sein. snizelig:? bv. n.: schwindelig; I -heid, vr.: Schwindeligrkeit [vr.]. suizeling:, vr.: Schwindel lm.], suizen, w. o.: sausen. suizing:, vr.: (das) Sausen. sukade, vr.: eingremaehte Pomeranzen-schale [vr.]; I -koek, m.: (der) mit Schnitzel eingemachter Pomeranzenschalen ge-würzte Honig-kuchen. sukkel, m.: en vr.: 1) Unglückskind [o.], 2) Stümper [m.]; I -achtig, bv. n.: 1) jammerlieh, 2) stüraperhaft; -drafje, o.: (fam.) Hundstrab [m.]. sukkelen, w. o.: 1) iammerlich fort-kommen [onr.]; 2) krankeln. sukkel-party, vr.: jammerliche Ge-schiehte [vr.]. sul, m.: Einfaltspinsel [m.]. sulaehtigr. bv. n.: einfaltig; I -heid, vr.: Einfalt [vr.]. sulfer, o.: Sulpher [m.]. sulle-baan, vr.: Gleitbahn [vr.], Glitsehbahn [vr.]. sullen, w. o.: gleiten [onr.], glit-schen. sullig:, bv. n.: Zie snlaelttig:. sultan, m.: Sultan [m.]. sultanaat, o. Sultanat [o.]. sultane, vr.: Sultane [vr.], Sultanin [vr.]. suuiak, vr.: Sumack [m.]. summa, vr.: Summa [vr.]; - summarum: (Lat.) Alles zusamniengerechnet. summier, bv. n.: summarisch, kurz-gefasst. super, bw.: (Lat.) über..., super.... supercargo, m.: (kpv.) Superkargo [m.]. superilciëel, bv. n.: superficiell, ober-flachlich. snperflu, bv. n.: übcrflüssig. I -, z. n. o.: (aas) Ueberflüssige. superieur, bv. n.: (fig.) vortrefflich. I -, m.: Vorgesetzte [m.]; (in een klooster:) Superior [m.], Vorstener [m.]. superieure, vr.: (in een klooster:) Superiorin [vr.], Vorsteherin [vr.]. superioriteit, vr.: Superioritat [vr.]. superlatief, m.: (tik.) Superlativ [m.]. superstitie, vr.: Superstition [vr.], Aberglaube [m.]. superstitieus, bv. n.: superstitiös, aberglaubisch. snppleeren, w. b.: suppliren [ie], er-ganzen, nachtragen [onr.l. supplement, o.: Supplement [o.], Erganzung [vr.J, Nachtrag [m.; a]; -van eene courant: Beilage [vr.J einer Zei hing. suppletie, vr.: Erganzung [vr.]; I -troepen, m. mrv.: Ersatztruppen [m. mrv.]. suppletoir, bv. n.: zur Erganzung dienend, Erganzungs .... |
snppleant, m.: Supplikant [ra.], Bitt-steller [m.]; (fig. fam.) Schnapphahn Lm.]. suppliante, vr.: Supplikantin [vr.], BittstiAlerin [vr.]. ' suppliek, vr.: Supplik [vr.], Bittschrift [vr.|. supponeeren, w. b.: supponiren [ie], voraussetzen, vermuthen lt|. suppoost, ra.: Knecht [m.]. suppositie, vr.: Supposition [vr.], Voraussetzung [vr.], [t] Vermuthung [vr.]. supprimeeren, w. b.: 1) unterdrüc-ken; 2) aufheben [onr.]. siippuratie, vr.: (hik.) Eiterung [vr.]. suppureeren, w. o.: (hik.) eitern. suprematie, vr.: Obergewalt [vr.], Obernoheit [vr.]. surnumerair, bv. n.: überzahlig. I z. n. ra.: (der) Ueberzahlige. surplus, o.: Ueberschuss [ra.], surprise, vr.: Ueberraschung [vr.]. surrogaat, o.: Surrogat [o.], Ersatz-raittel [o.|. surseance, vr.: Aufschub [ra.]; - van betaling: Zahlungsaufschub [m.]. surveillance, vr.: 1) Aufsicht [vr.J, Beaufsichtigung [vr.]; 2) Wachsamkeit [vr.]; op - zijn: Zie w. o.: surveil-leeren. surveilleeren, w. b.: ein wachsames Auge haben auf, überwachen. 1 -, w. o.: aufpassen. susceptibel, bv. n.: empfindlich. susceptibiliteit, vr.: Empfindlich-keit [vr.]. suspect, bv. n.: susijekt, verdachtig; I -heid, vr.: Verdachtigkeit [vr.]. suspendeeren, w. b.: suspendiren [ie]; I gesuspendeerd: suspendirt [ie], suspensie, vr.: Suspension [vr.]. suspicie, vr.: Verdacht [m.], Arg-wohn [m.]. sussen, w. b.: stillen, besanftigen, be-schwichtigen. sussing:, vr.: Stillung [vr.], Besanf-tigung [vr.], Beschwichtigung [vr.]. sustenu, o.: Behauptung [vr.J. sustineeren, w. b.: behaupten. suzerein, m.: Oberlehnsherr [m.j. suzereiniteit, vr.: Oberlehnsherr-lichkeit [vr.]. sybariet, m.: Sybarit [m.], Schwelger [m.]. sybaritisch, bv. n.: sybaritisch, schwclgerisch. sycophant, ra.: Sykophant [m.]. syfelen, w. o.: Zie scliuifelen. syllabe, vr.: Syllabe [vr.], Silbe [vr.]. syllabus, ra.: (kkl.) Syllabus [ra.]. syllog:ismus, o.: Syllogismus [m.], Syllogism [m.]. syllogistisch, bv. n.: syllogistisch, sylphe, ra.: (fab.) Sylphc [m.] Luft-geist [ra.]. sylphide, vr.: (fab.) Sylphide [vr.]. symboliek, vr: Syrabolik ]vr.]. symbolisch, bv. n.: symbolisch, sinn-bil(tlich. symbool, o.: Symbol [o.], Sinnbild t0*1' symmetrie, vr.: Symmetrie [vr.], Ebenmass [o.]. |
TAFEL-STOEL.
523
SYMMETRIEK.
|
Hymmetriek, bv. n.: symmetrisch, t'benmassig:. sympatlietiscli, bv. n.: sympathe-tiscn. sympathie, vr.: Sympathie [vr.]. MympathiMeeren, w. o.: sympathi-siren [iel. Mymplionie, vr.: (muz.) .Symphonic Ivr.J. symptooni, o.: Symptom (o.l. synajfo^e. vr.: (kkl.J Synagogre [vr.]. AYnchrónistisch, bv. n.: synchronistisch. synodaal, bv. n.; synodal. synode, vr.: (kkl.) Synode [vr.], Kir-chenversammlung [vr.j. synoniem, bv. n.: (tik.) synonym. I -, z. n. o.: Synonym ]o.l. |
synonimiek, vr.: Synonimik [vr.]. syntactisch, bv. n.: syntaktisch. syntaxis, vr.: Syntax [vr.1 (1. Wort-fügrung [vr.1; 2. Worttugrungrslohre [vr.]). sypelen (sijpen, sijperen), w. o.: sic-kern. sijpeling (sijping:, sijpering), vr.: (das) Sickern. syring:, vr.: (pik.) Syringe [vr.1. m■; (famT) Zeisig [m.j, Kauz [m.; ii]; een rare -: ein sonderbarer Kauz, ein sennurriges Besteck. swsje, o.: (vog.) Zeisig [m.]. systeem (svstema), o.: System [o.]. systematisch, bv. n.: svstematisch. systematiseeren, w. b.: systemati-siren lie[. |
|
taai, bv. n.: zah; I -heid, vr.: Zahig-keit [vr.]. taak, vr.: Autgabe [vr.1. taal, vr.: Sprache [vr.]; I in Sam.: Sprach... taan, vr.: Lohe [vr.], Gerberlohe [vr.]; I -kleur, vr.: Lohfarbe [vr.|; -kleurig, bv. n.: lohfarbig; -kuip, vr.: Lonkufe [vr.J. taart, vr.: Torte [vr.]; van de - krijgen: (fig. iron.) tüchtig durehgehechelt werden [onr.]. taarten, vr. mrv.: Torten [m. mrv.]; I -bakker, m.: Tortenbacker [m.J; -deeg, o.: Tortenteig lm.1. taarte-pan, vr.: Tortenpfanne [vr.|. taartje, o.: Törtchen [o.J. taatstol, vr.: Zie priktol. tabagie, vr.: Rauclistube [vr.]. tabak, vr.: Tabak lm.]. tabaks, in Sam.: Tabaks... tabbaard (tabberd), m.: Tabbert [m.1; iemand op zijn - komen: (fig.) Ei-nem das Feil ausklopfen, Einem den Buckel vollsehlagen [onr.]; iemand opzijn - zitten: (fig.) Einem auf dem Dach sitzen [onr.]. tabel, vr.: Tabelle [vr.], Tafel [vr.]. tabellarisch, bv. n.: tabellarisch, tabernakel, m.: (kkl.) Tabernakel [o.]; (fig.) irdische Hülle [vr.1; (fig. tam.) Haut [vr.; al; iemand op zijn - komen: (iron.) Einem die Haut vollsehlagen [onr.]; ergens -en bouwen: (fig.) irgendwo sein Zelt aufschlagen [onr.]. tabernakelen, w. o.: (fig. tam.) ver-weilen. tableau, o.: Tableau [o.]. table d'hote, vr.: Table d'Hóte [vr.]. tabletje, o.: Tafelchen [o.l. tabouret, vr.: Taburet [o.j. tabouretje, o.: Taburetclien [o.|. tachtig, tw.: achtzig. tachtiger, m.: Achtziger [m.1. taehtig-jarig, bv. n.: achtzigjahrig; I -maal, bw.: aehtzigmal. |
tachtigste, bv. n.: aehtzigste. I -, o.; Aehtzigstel [o.]. tachtig-vond, z. n. o.: (das) Acht-zigfache; 1 -voudig, bv. n.: aehizigtaeh. tact, m.: Takt [m.]. tacticus, m. (mrv.: tactici): Taktiker [m.j. tactiek, vr.: Taktik [vr.]. tactisch, bv. n.: taktisch. taf, vr.: Taffet [m.j, Taft [m.1. tafel, vr.: Tisch [m.]; (fig.) Tafelr [vr.[; de - des Heeren: (kkl.) der Tisch des Herren; van - en bed gescheiden; (rcht.) von Tisch und Bett geschieden: 1 -appel, m.: Dessertapfel 1 m.; ti]; -bediende, m.: Tafeldiener [m.]; -bel, vr.: Klingel [vr.j; -berg, m.: (adk.) Tafelberg [m.]; -beschuit, vr.: Tafelzwieback [m.]; -bier, o.: Tafelbier [o.l; -blad, o.: Tisch-blatt [o.; a]; -bord, o.: Teller [m.J; -dans, m.: Tischrücken [o.];-dekker, m.: Tafel-decker [m.]. tafelen, w. o-: tafeln. tafel-gebed, o.: Tischgebet [o.]; i-geldy o.: Tafelgeld [o.j; -gereedschap, o.: [tj Ta-felgerath [o.], [t] Tischgerath [o.l; -gesprek, o.: Tischgesprach [o.]; -gezelschapy o.: Tischgcsellschatt [vr.1; -goed, o.: Tafelzeug [o.], Tischzeug [o.]; -houder, m.: [t] Speisewirth lm.]; -kleed, o.: Tischdecke [vr.1, Tischteppich fm.]; -knecht, m.: Tafeldiener [m.J; -komfoor, o.: Tellerwarmer [m.]; -kout, m.: Tischgesprach [o.];-lade, vr.: Tischkasten [m.];-laken, o.: Tischtuch [o.; ü]; -lamp, vr.: Tischlampe [vr.]; -linnen, o.: Zie -goed ; -mes, o. Tischmesser [o.l; -muziek, vr.: Tafelmusik [vr.]; -peer, vr.: Tafelbirne [vr.], Dessertbirne [vr.]; -poot, m.: Tischfuss [m.; ü];-ring, m.: Schüsselring [m.]; -schel, vr.: Klingel [vr.If -schuier, m.: Tischbürste [vr.]; -schuimer, m.: Schmarotzer [m.], Tellerlecker [m.]; -schnimerij, vr.: Schmarotzerei [vr.], Tellerleckerei [vr.1; -servies, o.: Tafelservice [o.l; -stoel, m.; Kinderstuhl [m.; ü]. |
TAFELTJE
TAXIS.
524
|
tafeltje, o.: Tischchen lo.l; -welbereid: Tisehchen deck dich. tafel-ttyd. m.: Tisehzeit [vr.]; 1-vreufir-de, vr.: Tafelfreude [vr.1; -vriend, m.:Tiscli-freund [m.1; -wijn, m.: Tischwein, [m.1; -zangr, m.: Tischlied [o.]; -zilver, o.: Tafel-silber lo.). tafereel, o. 1) Scene Ivr.];2) Gemalde .Lo.]; Schilderung: lvr.1. talfen, bv. n.: taften. tak, m.: (pik. en lig.) Zweigr lm.]. Ast [m.; Ae]. takel, m.: (zeew.) Takel lo.]. takelagre, vr.: (zeew.) Takelwerk [o.]. takelen, w. b.: (zeew.) takeln. takje, o.: Zweiglein lo.], Aest-chen to.1. itakken, w. o.: Zweigen bekommen lonr.]. Itakken, m. mrv.: Zweige [m. mrv.]; Aeste lm. mrv.]; 1 -bos, m.: Reisigbündel [m.]. taks, in.: (drk.) Dachshund lm.]. I -, vr.: Quantum lo.l. taktiek, vr.: Zie tactiek. tal, o.: Zahl Ivr.]; (fig.) Anzahl [vr.1, Menge [vr.]; zonder -: oline Zahl; een talloos -: eine zahllose Menge. Italen, w. o.: verlangen (- naar: iiach). Italen, vr. mrv.: Sprachen [vr. mrv.1. talent, o.: (i. a. b.) Talent Lo.l; I -vol, bv. n.: talentvoll. talie, vr.: (zeew.) Talje [vr.]. taliën, w. b.: (zeew.) taljen, auf-taljen. talie-haak, m.: Taljehaken jm.]; I -reep, m.: Taliereep |m.]. taling, m.: (vog.) Halbente [vr.]. talinkje, o.: (vog.) kleine Halbente tvr.]. talisman, m.: Talisman [m.1. talk, vr.: (van dieren:) Talg [m.]; (steensoort:) Talk [m.1. talloos, bv.n.: zahllos, unzahlig; I -heid, vr.: Zahllosigkeit Ivr.]. talm, m. en vr.: Zauderer lm.], Zau-drerin [vr.]. talmaclitit;, bv.n.: zauderhaft; I -heid, lt;vr.: Zauderhaftigkeit Ivr.]. talmen, w. o.: zaudern. talmer, m.: Zauderer lm.]. talmery, vr.: (das) Zaudern. talmkous, vr.: Zaudrerin [vr.]. talmud, m.: (kkl.) Talmud lm.], talmudist, m.: Talmudist lm.]. talon, in.: (van rente-coupons:) Talon 'lm.1. talud, o.: Böschung Ivr.]. tam, bv. n.: zahra; I -heid, vr.: Zahmheit Ivr,]; -making, vr.: Zahmung [vr.1. tamarinde, vr.: (pik.) Tamarinde [vr.]. tamarinden, in Sam.: Tamarinden ... tamboer, m.: Trommelschlager [m.]; 1 -majoor, m.: Tambour-Major lm.1. tamboereeren, 'w. o.: tambouriren [ie]; - op: (fig. fam.) dringen lonr.] auf. tamboereer-raam, o.: Tambourin lo.]. |
tamboeryn. vr.: Handtrommel [vr.1, Schellentrommel [vr.]. tamelyk, bw.: ziemlich. 1 -, bv. n.: massig. tand, m.: (ontl. en fig.) Zahn [m.; a]; met hand en -: (spr.) mit Zahnen und Klauen; van de hand inden - leven: (spr.) von der Hand in den Mund leben; I -kas, vr.: Zahnhöhle [vr.]; -kruid, o.: (pik.) Zahnkraut lo.]; -letter, vr.: (tik.) Zahn-buchstabe lm.|; -meester, m.: Zahnarzt lm.; -arzte]; -poeder, o.: Zahnpulver [o.l; -P'j^i vr.: Zahnweh lo. enk.],Zahnschmer-zen [m. mrv.]; -rad, o.: (wkt.) Zahnrad lo.; -raderj; -schaaf, vr.: (tech.) Zahnho-bel [m.]; -vormig, bv.n.: zahnförmig; -werk, o.: Zahnwerk lo.]; -wortel, m.: Zahnwurzel [vr.1; -zaag, vr.: Kammsage Ivr.]. tanen, w. o.: erbleichen lonr.]. tang:, vr.: Zange lvr.1. tangens, vr.: (wsk.) Tangente Ivr.]. tangent, vr.: (muz.) Tangent lm.], taniff. bv. n.: gebraunt. tante, vr.: Tante Ivr.]; (fig. fam.) Weibsbild [o.l. tap, m.: Zapten lm.]. tapeet, o.: (dk.) Zie tapyt. tappelings, bw.: in Stromen, tappen, w. b.: zapten; uit een ander vaatje -: (spr.) aus einem andern Loch pfeifen lonr.]. tapper, m.: lt] Schenkwirth lm.], tappery, vr.: [t] Schenkwirthschaft [vr.]. tapster, vr.; Itl Schenkwirthin lvr.1. taptoe, vr.: (mil.) Zapfenstreich lm.], tarbot, vr.: (visch:) bteinbutt [m.J. tarief, o.: Tarif [m.]. tarifeeren, w. b.: tarifiren [ie], tarnen, w. o. en b.: Zie tornen, tarok, o.: (spl.) Tarock lo.l. tarra, vr.: (kph.) Taralvr.]; I-rekening, vr.: Tararechnung [vr.]. tartaan, vr.: Tartane [vr.]. Tartarus, m.: (fab.) Tartarus [m.1. tarten, w. b.: 1) herausfordern; 2) trot-zen. tarwe, vr.: Weizen [m.]. tas. m.: Haufen lm.]. 1 -, vr.: Tasse [vr.1. tascb, vr.: Tasche [vr.]. taselijes. o. mrv.: Taschchen[o.mrv.1; I -kruid, o.: (pik.) Taschelkraut [o.]. tast. m.: Tasten jo.l; op den -: tastend, (fig.) aufs Gerathewohl [t]. tastbaar, bv. n.: tastbar, handgreif-lich; I -heid, vr.: Tastbarkeit [vr.1, Hand-greiflichkeit [vr.1. tasten, w. o.: tasten; in zijnen zak -: (fig.) in die Börse greifen [onr.]; dat kan men voelen en -: (spr.) das lasst sich mit Handen greifen. taster, m.: Taster [m.1. tasting, vr.: (das) Tasten, tatewalen, w. b.: lallen, tatoueeren, w. b.: tatowiren [ie], taxateur, in.: [ie] Taxirer [m.1, Taxa-tor [m.]. taxatie, vr.: Taxation [vr.]. taxe, vr.: Taxe [vr.]. taxeeren, w. b.: taxiren [ie]. taxis, m. (taxisboom, m.): Taxus [m.]. Tax lm.], Eibenbaum lm ; a]; in Sam.: Taxus.... |
TEMPEREN.
TE.
525
|
te, vz.: zu. teclmiciiN, m.: Techniker [m.]. techniek, vr.: Tochnik lvr.1. teelmiNeh. bv. n.: technisch, teehnolosie, vr.: Technologie [vr.]. teeliiiolo{fi!sc,U, bv. n.: technologisch, technoloog:, m.: Technolog |m.J. Tetleiini, e.: (kkl.) Tedeum [o.|. teeder, bv. n.: 1) zart; 2) zartlich; I -heid, vr.: 1) Zartheit lvr.|; 2) Zartlich-keit |vr.|. Zie bv. n. teer. teef, vr.: Hündin [vr.l. teek, vr.: (ins.) Zecke [vr.]. teeken, o.: Zeichen [o.]. teeken-aap, m.: (tech.) Storchschnabel Lm.; a]. teekenaar, m.: Zeichner [m.]. teekenaarster, vr.: Zeichnerin [vr.]. teekenen, w. b. ;'n o.: zeichnen ;(fig.) unterzeichnen. teeki^ntje, o.: (das) kleine Zeichen. teeken-voorbeeld, o.: Vorbild lo.] zum Jfachzeichnen; I in andere Sam.: Zeichen... teel-aarde, vr.: Ackererde [vr.l,Bauer-de [vr.]; I -bal, ni.: (ontl.) Hode Ivr.j;-deel, o.: jtj Geschlechtstheil jm.J; -drift, vr.: Begattungstrieb lm.|; -grond, m.: Acker-land [o.|; -kracht, vr.: Zeugungskraft [vr.l; -land, o.: Ackerland | o.l; -lid, o.: (ontl.) Zeu-gungsglied [o.); -sap,o.: (ontl.) Samen [m.1. teelt, vr.: 1) Zucht [vr.]-; 2) (fig.) Ge-schlecht [o.]. teel-tijd. m.: Begattungszeit [vr.]; I -vocht, o.: Zie -sap. ITeeinw, m.: (adk.) Thernse Ivr.]. Iteems, vr.: Sieb [o.|. teemsen, w. b.: sieben. Iteen. vr.: (ontl.) Zehe [vr.]; van kop tot -: vom Kopt' bis zur Zehe; van top tot -gewapend: bis an die Zahne bewaffnet; iemand op zijne -en trappen: (tig.) das Kalb ins Auge schlagen [onr.]; oj) zijne -en getrapt zijn: (tig.) sich geargert tuhlen. Iteen, vr.: 1) (pik.) Bandweide [vr.l, Korbweide [vr.]; 2) Weidengerte [vr.|, lt| Weidenruthe [vr.]. teenen, bv. n.: weiden. teentje, o.: (pik.) Weidengertchen [o.l. teer, o.: (1) Theer [m. en o.]; -stoken: Theer brennen [onr.). | -, bv. n.: Zie teeder. teer-aclitig, bv. n.: theerartig; l-geld, o.: Zehrgeld [o.]; -keet, vr.: Theerhüttc [vr.]: -ketel, m.: Theerkessel [m.|; -kleed, o.: Theertuch |o.; ü]; -koker, m.: Theer-brenner [m.]; -kokerij, vr.: Theerbrenne-rei [vr.l; -kooper, m.: Theerhandler |m.l; -kost, m.: |tl Zehrvorrath lm.];-kwast, m.: Theerquast |m.]; -penning, m.: Zehr-pfennig [m.l; -pil, vr.: Thecrpille [vr.]; -ton, vr.: Theertonne [vr.]; -touw,o.: Theer-tau lo.l; -tuin, m.: Theerlager[o.]; -water, o.: Theerwasser [o.l. teerlinff, m.: Würfel jm ]; de - is geworpen: (fig.) der Würfel ist geworfen; I-vormig, bv. n.: würfeltormig; -worp, m.: Würfelwurf \ in.; ü]; -wortel, m.: (wsk.) Kubikwurzel [vr.]. tellens, bw.: Zie tevens. |
tesel, m.: Ziegel [m.l; I -bakker, m.: Ziegelbrenner [m.|; -bakkerij, vr.: Ziegel-brennerei [vr.] -oven, m.: Ziegelofen [m.; ö|; -steen, m.: Ziegelstein lm.1; -vloerr m.: Ziegelbodcn [m.; o en ö]; -vorm, m.: Ziegelform Ivr.]. te^emoetkoniing:, vr.: Entschiidi-gung [vr.]. tCRen, vz.: gegen. tehuis, bw.: zu Hause. I -, z. n. o.: Heim [o.l, [tl Heimath [vr.]. teliuis-komen. z. n. o.: Heim [o.];. I rkomst, vr.: Heimkehr [vr.], Heimkunft lvr.1: -reis, vr.: Heimreise [vr.], (kph.) Rückreise [vr.l. teil, vr.: irdcne Schüssel [vr.]. teisteren, w. b.: 1) heimsuchen; 2) plagen. teistering:, vr.: 1) Heimsuchung [vr.]; 2) (das) Plagen. tekort, o.: Deficit [o.]; I -koming, vr.: Pfiichtverletzung [vr.l. tekst, m.: Text [m.]. tel, m.: Zahl [vr.]; bij den -: nach der Zahl; niet in -: (fig.) nicht in Ansehen; I -woord, o.: (tik.) Zahlwort [o.; ö]. telegraaf*, vr.: Telegraph [m.l; I in Sam.: Telegraphen... telegrafist, m.: Telegraphist [m.]. telegram, o.: Telegram [o.]. tele^rapheeren, w. b.: telegraphi-ren |ie|. tellt;kg:raigt;hisch, bv. n.: telegra-phisch. telen, w. b.: 1) zeugen, erzeugen; 2) (pik.) bauen, anbauen. teler, m.: I) Zeuger [m.]; 2) Anbauer [m.]. telescoop, m.: Teleskop [o.], Fern-rohr [o.; ö]. teleurstelling:, vr.: Tauschung [vr.l. telg. m.: Sprössling [m.]. teling:, vr.: I) Zeugung [vr.l, Erzeu-gung [vr.]; 2) Anbau [m.l. teljoor, o.: Teller [o.]. telkenmale (telkens), bw.: jedes-mal. tellen, w. b.: zilhlen. teller, m.: Zahler [m.] (ook rek.), telling, vr.: Zahlung lvr.1. tembaar, bv. n.: zahmbar; I -heid, Zahmbarkeit [vr.]. temen, w. o.: schleppend sprechen [onr.1. temet, bw.: 1) bisweilen, zuweilen; 2) etwa. temmen, w. b.: zahmen. teminer. m.: Zahmer lm.]. temming:, vr.: Zahmung [vr.]. tempeest, o.: Sturm [m.; ü]. tempel, m.: Tempel [m.]: I -bewaarder, m.: Tempelhüter [m.l; -dienaar, m.: Tempeldiener lm.1, (fig.) Priester lm.]; -dienst, m.: Tempeldienst [m.]. tempelen, w. o.: zur Kirche gehen [onr.]. tempel-lieer (tempelier), m.: (hist.) Tempelherr [m.]; I -otter, o.: Tempelopfer [o.]; -orde, vr.: (hist.) Tempelherrenorden [m.]. temperament, o.: Temperament [o.]. temperatuur. vr.: Temperatur [vr.l. temperen, w. b.: tempern; (fig.) mas-si gen. |
Overal [T] of [t].
TEMPERING.
TEVREDEN.
526
|
tempering, vr.: Temperung [vr.]; (fig.) Massigung (vr.1. temporair. bv. n.: temporar, zeit-weilig. temporiseeren, w. o.: temporisiren tie]. temptatie, vr.: Versuchung [vr.]. tempte eren. w. b.: versucnen. tems. vr.: Zie teems. ten, (verbogen) vz.: zum. Zie te. tender, m.: Tender Im.l. tenser, bv. n.: schmachtig; I -heid, vr.: Schniiichtigkeit [vr.]. tenietdoening:, vr.: Zerniehtung [vr.]. tenor, vr.: (muz.) Tenor [m.l. tent, vr.: 1) Zelt |o.]; 2) Zeltbude [vr.], (inz.) Scliaubude [vr.1; I in andere Sam.: Zelt... (Zie echter -yzer). tenten, w. b.: (hik.) sondiren [ie]. tentoonspreiding:, vr.: Zurschau-stellung [vr.]. tentoonstelling, vr.: Ausstellung [vr.]. tent-ljzer, o.: (hlk.) Senknadel [vr.], Sonde [vr.]. tenne, vr.: Uniform fvr.]. tennitvoer-breiifflng: (-legging), vr.: Yollziehung [vr.1, Yollstreckung lvr-l- .. , tenware, vgw.: es ware denn, dass. tenzy, vgw.: es sei denn, dass. tepel, m.: Brustwarze [vr.]; 1 -kring, m.: Warzenhof [m.; ö]; -kruid, o.: (pik.) Zitzenkraut; 1 in overige Sam.: Brustwar-zen... tepronkstellins:, m.: Schaustellung [vr.] am Pranger. ter, (verbogen) vz.: zur. Zie te. teraardebestelling:, vr.:Beerdigung [vr.], Is] Begrabniss lo.] tereclit-brengen, w. b.: zureehtbrin-gen [onr.]; I -brenging, vr.: Zurechtbrin-gung [vr.]; -helpen, w. b.: zurechthelfen [onr.] [3|; -komen, w. o.: zurechtkommen [onr.]; -koming, vr.: (das) Zurechtkommen; -staan, w. o.: vor Gericht stehen lonr.1; -stellen, w. b.: hinrichten;-stelling, Hinrichtung [vr.]; -wijzen, w. b.: zurecht-weisen [onr.]; -wijzing, vr.: Zurechtwei-sung [vr.]; -zitting, vr.. Gerichtssitzung [vr.]. teren, w. b.: theeren (t]. 1 w. o.: zehren; van den hoogen boom -: (tam.) vqn seinem Fett zehren; achteruit-: (fig.) sein Vermogen verzehren; op kosten van anderen -: auf andrer Leute Kosten zehren. tergen, w. b.: plagen, terhandstelling:, vr.: Einhiindigung [vr.1. terig, bv. n.: theerig [t]; I -heid, vr.: theerige [t] Beschaffenheit [vr.]. tering:, vr.: 1) (gnk.) Schwindsucht [vr.]; 2) Zehrung [vr.1; de - naar de nering zetten: (spr.) sich nach der Decke strecken. tering:aehtig?. bv. n.: schwindsüch-tig; I -heid, vr.: Schwindsüchtigkeit |vr.]. tering:-koorts, vr.: (das) hektische Fieber; I -lijder, m.: (-der) Schwindsüchtige; -lijderes, vr.: (die) Schwindsüchtige; -ziekte vr.: Schwindsucht [vr.]. terleengevingr, vr.: (das) Leihen. terloops, bw.: im Vorbeigehen. |
term, m.: 1) Ausdruck [m.; ü], Redens-art [vr.]; 2) llechtsgrund [m.; ü]; 3) Be-reich [m.]. termiet, m.: (ins.) Termite [vr.], Holzlaus [vr.; a]. termineeren, w. b.: beendigen. terminologie, vr.: Terminologie [vr.]. ternauwernood, bw.: kaum, mit grcnauer Noth [tl. terne, vr.: (spl.) Reihe [vr.] von Dreien, Terne |vr.]. terp, vr.: Erdiiügel [m.]. terpentyn, vr.: Terpentin [m.]. terras, o.: Terrasse [vr.1; I -vormig, bv. n.: terrassenförmig. terrein, o.: Terrain lo.|; (fig.) Gebiet t0-1* . m . terrine, vr.: Terrine [vr.]. territoor, o.: Territorium [o.; -rien]. territoriaal, bv. n.: territorial, terrorismns, o.: Terrorismus [m.l. Terrorism [m.], Schreckensgewalt Ivr.J. terrorist, m.: Terrorist [m.], Schree-kensmann |m.; iij. tersluiks, bw.: verstohlenerweise. terstond, bw.: sogleich, augenblick-lich, auf der Stelle. terts, vr.: (i. a. b.) Terz [vr.]. terug, bw.: zuriick. terwyi, v£w.: wahrend, indem. I -, bw.: mittlerweile, unterdessen. terzyde-lating. vr.: üebergehung [vr.]; I -stelling, vr.: Beiseitesetzung [vr.]. test, vr.: (tech.) Test [m.]; (in eene stoot:) Feuerpfanncnen [o.] testainent. o.: (i. a. b.) Testament lo.]. testamentair, bv. n.: testamentarisch, testamentlich. testamenteel, bv. n.: testamentlich. testateur, m.: Erblasser |m.]. testatrice, vr.: Erblasserin |vr.]. testeeren. w. o.: testiren | ie], ein Testament machen. testiinoniiim. o.: [s] Zeugniss [o.]. tetrarch, m.: (hist.) Tetrarch [m.], Vierfürst [m.]. tets (tetsig) bv. n.: teigig; 1 -heid, vr.: Teigigkeit [vr.]. teug, vr.: Zug [m.; ü], Schluck [m.]; in ééne -: in Einem Zug; met volle -en; in vollen Zügen. teugel, in.: Zügel [m.]; den - vieren aan: [3| den Zügel schiessen lassen [onr.]; met losse -s: mit verhangtem Zügel. teugelloos, bv. n.: zügellos; I -heid, vr.: Zügellosigkeit [vr.]. teugel-reep, m.: (-riem, m.): Zügel-riemen lm.], Zügel [m.]. teugje, o.: Züglein [o.], Schlückchen [o.]. teut, bv. n.: (fam.) betrunken. I -, m. en vr.: Trandler [m.], Trandlerin [vr.]. teut-achtig, bv. n.: (fam.) langsam; I -heid, vr.: Lahgsamkeit [vr.]. teuten, w. o.: trandeln. teutig (teutig), bv. n.: (fam.) langsam; I -heid, vr.: Langsamkeit [vr.]. teut-kous, vr.: Trandlerin [vr.]. Teutonen, m. mrv.: (hist.) Teutonen. Teutoonsch, bv. n.: teutonisch. tevens, bw.: zu gleicher Zeit,zugleich. tevergeefs, bw.: vergebens, umsonst. tevreden, bv. n.: zufrieden; I -heid, |
TEWEEG-BRENGEN.
527
TIRAILLEEREX.
|
vr.: Zufriedenheit (vr.]; -stellen, w. b.: zufriedenstellen, befriedigen (zich -stellen, w. w.: sich be^nügen (- met: mit); zich -laten stellen: sich beg-nügren lassen lonr.]). te weeg-brengen, w. b.: zuwcg-e-bringren lonr.]; 1 -brengringr, vr.: (das) Zuwegebringren. textneel, bv.n.: tcxtmassig-; (fig:.) wört-lich. textuur, vr.: Textur [vr.1. thans, bw.: jetzt. thc^ater, o.: Theater [o.l; i -coup, m.: (Fr.) Théaterstreich lm.];-held, m.: Theaterheid lm.]. theatraal, bv. n.: theatralisch, büh-nenhaft. thee, vr.: Thee [m.]; - zetten: Thee machen; de - laten trekken: den Thee ziehen lassen [onr.]; | -achtig:, bv. n.: theeartig-, (fig.) den Thee liebend (ik ben niet -achtig:: ich liebe den Thee nicht). theïsinus. o.: Theismus [in.], Theism lm.]. theïst, m.: Theist [m.]. thema., o.: Thema [o.; -mata]. Themi.s, vr.: (fab.) Themis lvr.],Göttin [vr.] der Gerechtig-keit [vr.]. theocratie, vr.: Theokratie [vr.], Priesterherrschat't [vr.]. theocratisch, bv. n.: theokratisch. theologie, vr.: Theologie Ivr.], Got-tesgelehrsamkeit 1 vr.]. theologisch, bv. n.: theologisch, theoloog, m.: Theolog [m.], (der) Gottesgelehrte. theorema, o.: Theorem [o.], Lehrsatz lm.; al. theoreticus, m.: Theoretiker [m.]. theoretisch, bv. n.: theoretisch, theorie, vr.: Theorie [vr.]. therapeut, m.: Therapeutiker [m.]. thcrapcutisoh. bv. n.: therapeutisch. therapie, vr.: Therapeutik [vr.]. theriakel, vr.: Zie triakel, thermometer, m.: Thermometer [o. en m.]; I -stand, m.: Thermometerstand lm.], thesaurie, vr.: Schatzkammer [vr.] thesaurier, m.: Schatzmeister [m.]. thesaurierscliap, o.: Schatzmeister-amt [o.]. thesis, vr.: These [vr.]. thuis, bw. en z. n. o.: Zie tehuis; I - liggen, w. o.: in der Kost sein; voor een oortje - liggen: (spr.) nichts zu sagen haben. thyrsus, m.: Thyrsusstab [m.]. Thyrsus [m.]. tiara, vr.: Tiara [vr.], pabstliche Krone Ivr.]. tichelaar, m.: Ziegelbrenner [m.]. tien, tw.: zehn. I -, vr.: Zehn [vr.1. tiend, o.: Zehnte [m.]:l inSam.:Zehnt... tieiKlaagsch. bv. n.: zehntagig. tiende, l)v. n.: (der, die, das) zehnte. I -, o.: Zenntel |o.l. tiendeelig, bv. n.: zehntheilig [t] (-deelig stelsel, o.: Decimalsystem [o.]; -deelige breuk: rek.: Decimalbruch lm.; ii)). tiendehalf* (tiendhalf), tw.: neun und ein halb. tiender-hande (-lei), bv.. n.: zehner-lei. tien dubbel, bv. n.: zehnfach (als z. |
n. o.: fdas] Zehnfache); -duizendste, bv.n. (der, die, das) zehntausendste. tienen, vr. mrv.: Zehnen [vr. mrv.]; wij waren met ons -: wir waren unser zehn. tien-guldenstuk, o-: Zehngulden-stück |o.l. tienheid, vr.: (rek.) Zehner [m.] (mrv.: -heden: Zehner). tieii-li4»ek, m.: Zehneck lo.]; I -hoe-kig, bv. n.: zelmeckig; -jaarlijksch, bv. n.: zennjahrlich; -jarig, bv. n.: zehnjahrig; -lettergrepig, bv. n.: zehnsilbig; -maal. bw.: zehnmal (tot -maal herhaald: zehn-malig); -man, m.: (iiist.) Decemvir lm.]; -manschap, o.: Decemvirat jo.l; -ponder, m.: Zehnptunder lm.]; -regelig, bv. n.: zehnzcilig; -snarig, bv. n.: zehnsaitig; -stuiverstuk, o.: (mtw.) Zehnstüberstück lo.]; -tal, o.: Zehend lo.] (een -tal jaren: ein Jahrzehend). tientje, o.: 1) (mtw.) Zehnguldenstück [o.]; 2) (van een loterij-lot:) Zehntelloos [o.]. tien-voetig, bv. n.: zehntussig; l-voud, o.: (das) Zehnfache; -voudig, bv. n.: zehnfach; -werf, bw.: zehnmal. tier, vr.: Vergnügen [o.]. tierceeren, w. b.: um zwei Drittel vermindern. tierelantijntje, o.: Flitterkram [m.] tieren, w. o.: 1) gvdeihen [onr.]; 2) lar-men. tierig, bv. n.: 1) gedeihend; 2) munter; 1 -heid, vr.: 1) Gedeihen [o.], 2) Mun-terkeit [vr.!. tik, m.: Tick lm.]; een - om de ooren: eine Ohrfeige. tikken, w. o.: ticken. tikker, m.: Ticker |m.I. tiktak, o.: o.: Zie triktrak. tilhaar, bv.n.: beweglich; tilbare have, vr. enk.: bewegliche Güter lo. mrv.]. timuier, in Sam,: Zimmer____ timmeren, w. o.: ziinmern; niet hoog - : (tig. fam.) das Schiesspulver nicht er-funden haben. timpaan, o.: (typ.) Tympan [m.]. timpje, o.: (fijn broodje:) Hörnchen [o.]. tin, o-: Zinn |o.|. tinctuur, vr.: Tinktur [vr.]; - van mirre: Myrrhentinktur [vr.]. tingel, m.: Latte [vr.]. I -, vr.: (pik.) Brennnessel [vr.1. tingelinglt;kling. tsw.: klinglingling. tinne, vr.: (bwk.) Zinne [vr |. tinne-gieter, m.: Zinngiesser l m.| (een staatkundige -gieter: (iron.) ein po-litischer Kannengiesser); -gieterij, vr.: Zinngiesserei [vr.] (staatkundigj -gieterij, vr.: politische Kannengiesserei [vr.]); -goed, o.: Jt] Zinngerath |o.l, Zinngeschirr lo.]. tinnen, hv. n.: zinnern. tint, vr.: Farbe [vr.], (inz.) Gesichts-farbe [vr.]. tintel, vr.: Zie tondel, tintelen, w. o.: (van wijn:) funkeln; (van door koude bevangene ledematen:) schmerzen; (van het bloed in de aderen, en tig.) brennen [onr.]. tint-wyn, m.: Tintenwein lm.], tip. m.: Zipfel lm.]. tipje, o.: Zipfelchen |o.l. tippen, w. b.: stutzen. tirailleeren, w. o.: (mil.) plankeln. |
TIRAILLEUR.
TOP-PUNT.
528
|
tirailleur, m.: (mil.) Plankier [m.]. tiran, m.: Tyrann [m.1 ;'(inz.) It] Wiithe-rich lm.|. tirannen, m. mrv.: Tyrannen [m. mrv.1; I -moord, m.: Tyrannenmord [m.j; -moor-der, m.: Tyrannenmörder [m.]. tirannie, vr.: Tyrannei Ivr.]. tiranniek, bv. n.: tyrannisch. tiranniseeren, w. b.: tyrannisiren [iel. tiras, vr.: (jachtnet:) Tirass [m.1. titan, in.: (fab.) Titan [m.1. titel, m.: (i. a. b.) Titel [m.]. tittel, m.: Tiittel [m. en o.j. titulair, bv. n.: titular. titulatuur, vr.: Titulatur [vr.]. tituleeren, w. b.: tituliren [ie], be-titeln. tjalk, vr.: (kpv.) Tjalk [vr.]; I -schip, o.: Tjalkschiff [o i; -schipper, m.: Tjalk-schiffer Jin.). tjilpen, w. o.: zirpen. toast, m.: Zie toost. tobbe, vr.: Zuber lm.], Kübel [in.], tobben, w. o.: 1) sich abmtthen;2) sich Sorg-en machen. tobber (tobberd), m.: (der) arme Schluc-ker. tobberig:, bv. n.: sich Sorgren machend; 1 -heid, vr.: (das) Sorgen. tobberü, vr.: Plackerei [vr.j. tobbetje, o.: Züberchen [o.], Kübel-chen [o.]. tlt;»eli, bw.: doch. toeht, m.: (i. a. b.) Zug [m.; ii]. toehtig:, bv. n.: (waar sterke luchtstroom is:) zugig, windig; (van dieren:) brünstig; I -heid, vr.: 1) Windigkeit [vr.|, 2) Brunft [vr.]. todde, vr.: Lumpen [m.l; (fig.) Lum-penweib [o.]. toe, bw.: zu; in Sam.: zu.... toga, vr.: Toga [vr.|. toilet, o.: Toilette [vr.[; I -spiegel, m.: Toilettenspiegel lni.1; -tafel, vr.: Putztisch [m.]. toiletteeren, w. b.: toilettiren [iel; I getoiletteerd, bv. n.: toilettirt [ie]. tokkelen, w. o.: (fig. fam.) anhalten [onr.l (- om: um); de snaren -: die Saiten schlagen [onr.]. tol, in.: 1) (belasting:) Zoll [m.1, (tolhuis, tolkantoor:) Zollamt I o.; al; 2) (speelgoed:) Kreisel lm.); zoo dronken als een -: (fam.) toll und voll. tolerant, bv. n,: tolerant, duldsam. tolerantie, vr.: Toleranz [vr.], Duld-samkeit [vr.]. tolereeren, w. b.: toleriren [ie], dulden. tolk, m.: Dolmetscher [m.1, Dolmetsch [m.1; (fig.) Organ [o.]. tollen, w. o.: mit dem Kreisel spielen. tollenaar, m.: Zöllner [m.]. toinbak. o.: Tomback [m.]. tombe. vr.: Grabmal [o.; a en ii]. tombola, vr.: Tombola [vr.|. ton, vr.: Tonne [vr.]; (fig.) hunderttau-send Gulden. Zie tonne. tondel, o.: Zunder [m.l;j -doos, vr.: Zunderbüchse [vr.]. tonen, m. mrv.: Töne [m. mrv.]. tong. vr.: (i a. b.) Zunge [vr.]. tonne, vr.: Tonne [vr.]; eene - gouds; (fig.) hunderttausend Gulden; I -boei, vr.: |
Tonnenbojc [vr.1; -boeier, m : Tonnen-bojer [m.]; -boter, vr.: Tonnenbutter [vr.j, Fassbutter [vr.1; -gt-ld, o.: Tonnengeld [o.l; -maat, vr.: Tonnenmass [o.]. tonnen, w. b.: in Tonnen tullen, tonner, m.: Einschlager [m.]. tonster, vr.: Einschlagerin [vr.]. tonsuur, vr.: Tonsur [vr.]. tontine, vr.: Tontine [vr.|. tooi, m.: Schmuck [m.] ;(fig.) Zierde [vr.]. tooien, w. b.: schmücken; (fig.) zieren. tooisel, o.: Zie tooi. toom, m.: 1) Zaum [m.; al; in - houden: im Zaume halten [onr.]; 2) een -kippen: eine Schar Hühner. toomeloos, bv. n.: zügellos; 1 -heid, vr.: Zügellosigkeit lvr.|. toonien, w. b.: 1) (den toom aandoen :) zaumen, [3J den Zaum anlegen; 2) (fig.) züg-eln. toom in»:, vr.: Zaumung [vr.]. toon, m.: 1) (klankgeluid:) Ton [m.; ö]; 2) Schau [vr.]; ten - stellen: zur Schau stellen; ten - spreiden: zur Schau tragen 1 onr.l; 3) (ontl.) Zehe [vr.]. toonder, m.: (van eenen wissel:) In-haber [m.]. tooneel, o.: (tul.) Bühne [vr.]; (fig.) Schauplatz [m.; til; (ook:) Scene [vr.J, (van een bedrijf:) Auftritt [in.]. toonen, w. b.: zeigen. I - (zich), w. w.': sich zeigen. toorn, m.: Zorn [m.]; in - ontstoken: zornentbrannt. toornig, bv. n.: zornig; I -heid, vr.: Zorn [m.]. toorts, vr.: Fackel [vr.]. toost, m.: Toast [m.]; een - instellen: einen Toast ausbringen [onr.l; -en slaan: (fam.) Toaste r.usbringen [onr.l; een -drinken: einen Toast trinken [onr.]. toovenaar, m.: Zauberer [m.]. toovenaarster (toovenares), vr.: Zaubrerin [vr.1. toover-aclitig:, bv. n.: zauberhaft; (fig.) bezaubernd; I -beeld, o.: Zauberbild [o.]. tooveres, vr.: Zaubrerin [vr.J. too ver-fluit, vr.: Zauberflöte [vr.]; I -heks (-kol), vr.: Hexe [vr.]: -lantaarn, vr.: Zauberlaterne [vr.1. Iton, tsw.: topp! Itop, m.: Gipfel [m.], quot;NVipfel [m.1, (fig.) Spitze [vr.]; (zeew.) Topp [m.]. topaas, in.: (min.) Topas [m.1. top-aelitig:. bv. n.: gipfelartig; I -gewelf, o.: Kuppelgewölbe [o.]; -gijn, in.: (zeew.) Toppgien [vr.J; -hoek, m.: Scheitelwinkel [m.]; -kring, m.: (str.) Scheitel-kreis [m.]. topograaf. m.: Topograph [m.1, Orts-bescnreiber [m.1. topograpliie, vr.: Topographic [vr.1. topographiseli, bv. n.: topogra-phisch. toppen, w. b.: (boomen:) köpfen; (zeew.) toppen. I -, w. o.: (met handslag eenen koop toeslaan:) toppen. toppenant, m.: (zeew.) Toppenant [m.l. .. . topper, m.: (van boomen:) Köpfer lm.]; (gekuifde kip, eend, duif,enz.:) Töp-pel [m.1. top-punt, o.: Gipfelpunkt,Höhenpunkt, |
TRANSPORT-SCHIP.
TOR.
529
|
Kulminationspunkt [m.1; -reep, m.: Topp-» reep [o.];-pardoen, vr.: Topppardune Ivr.1; -stander, m.: Toppstander lm.1;-takel, m.: Topptakel [o.l; -zeil, o.: Toppsegel [o.]; -zwaar, bv. n.; was leicht kippt. tor, vr.: (ins.) Kafer [m.1;l-achtigr,bv.n.: kaferartig; -bok, m.: (ins.) Boekkafer [m.]. toreador, m.: Toreador lm-1) Stier-fechter [m.|. toren, m.: (i. a. b.) [T] Thurm [m.; ü]; I -hoogr, bv. n.: thurmhoch [t]. torentje, o.: IT) Thürmcnen [o.l. tories, m. mrv.: (in Engeland:) Tories (m. mrv.1. Zie tory. tornen, w. b.: auftrennen. I -, w. o.: sich auftrennen. tornooi, o.: Turnier [o.}. tornooien, w. o.: turniren [iel. torpedo, vr.: Torpedo [m.). torren, vr. mrv.: Kafer | m. mrv.1; I -geslacht, o.: Kafergeschlecht [o.l; -verzameling, vr.: Kafersammlung [vr.1. torsen, w. b.: 1) tragen [onr.]; 2) heben [onr.J, aufheben Ionr.1. tortel, vr.: (vog.) Turtel [vr.1; I -duif, vr.: Turteltaube [vr.]. tortueus, bv. n.: tortuös. tory, m.: (in Engeland:) Tory [m.1.Zie tories. tot, vz.: 1) zu; van dag - dag: von Tag zu Tag; - nut van het algemeen: zum allgemeinen Nutzen; 2) bis; - heden : bis heute; - nu toe: bis jetzt; - hiertoe: bis hieher; - later: bis spater, bis naehher; - en met Zondag; bis einschliesslich Sonn-tag; - walgens toe: bis zum Ekel; - aan den hals: bis an den Hals; 3) - weerziens: auf quot;Wiedersehen. totaal, o.: Total [o.l. I -, bv. n.: total, totdat, vgw.: bis. totebel, vr.: Schlampe [vr.], Schlumpe [vr.]; (w.) Senkgarn [o.|. totstanlt;l-brender, m.: Errichter [m.]; I -brenging, vr.: (das) Zustandebringen; -koming, vr.: (das) Zustandekommen. touw, o.: Seil [o.l; Strick[m.]; Schnur vr.; ül; Tau [o.l. touwtje, o.: Strickchen [o.l; Sehniir-ehen [o. 1; -springen: in den Bogen springen [onr.]. toxicologie, vr.: Toxikologie [vr.], Giftlehre [vr.]. traag:, bv. n.: trage; I -heid, vr.: Trtig-heit [vr.]. traan, vr.: Thrane [vr.1. trachten, w. o.: trachten. traditie, vr.: Tradition [vr.], Ueber-lieferung [vr.]. traditioneel, bv. n.: traditionell. trafiek, vr.: Trafik [m.1. trafikant, m.: Trafikant [m.]. tragedie, vr.: Tragödie [vr.], Trauer-spiel [o.]. tra^iseli, bv. n.: tragisch, trameeren, w. b.: in die Lange Ziehen [onr.]. I -, w. o.: saumselig zu Werke gehen [onr.| (- met: mil). traktaat, o.: (stk.) Traktat [o.], Yer-trag [m.: a]; traktaten sluiten: Vertrage schliesseh [onr.]. traktaat-grenootscliap, o.: Trak-tatchengesellschaft [vr.1. traktaatje, o.: (kkl.) Traktatchen. traktatie, vr.: [t] Bewirthung [vr.]; 2) Leckerei [vr.], Delikatesse [vr.]. Servaas de Bruin, Hollandsch-Duitsch, |
trakteeren, w. b.: (i. a. b.) traktiren [ie]. traktement, o.: Gehalt [m.1. tralie, vr.: Gitter |o.]; achter de -s: (fig. fam.) hinter Schloss und Riegel. traliën, w. b.: gittern. tram, vr.: Pferdebahn [vr.]; I -wagen, m.: Tramwagen [m.1; -weg (Engelsch: tramway), Zie tram. trammen, w. o.: mit der Pferdebahn fahren [onr.]. traneheer-mes, o.: [ie] Tranchirmes-ser [o.l;l-vork, m.: lie] Tranchirgabel [vr.]. Itranen, w. o.: thranen. Itranen, m. mrv.: Thranen [vr. mrv.1; I -dal, o.: Thranenthal [o.; a]; -vloed, m.: [tj Thranenfluth [vr.], Thranenstrom [m.; ö|. traneri^, bv. n.: thranend; I -heid, vr.: (das) Thranen. tranig, bv. n.: 1) (traanhoudend:) thra-nig; 2)(traanachtig:) thranicht; 3) Zie tra-neris; 1 -heid, vr.: 1) thranige Beschaf-fenheit [vr.]; 2) (das) Thranichte; 3) (das) Thranen (- van de oogen: der Augen). trans, m.: Kranz [m.; a], Umgang [m.; al; (fig.) Stufe [vr.]. transactie, vr.: Transaktion [vr.1, Ver-gleich [m.]. Transalpynscli, bv. n. (adk.) trans-alpinisch, jenseits der Alpen gelegen. transcendentaal, bv. n.: transcendental. transept, o.: (van eene kruiskerk:) Transept [o.], Querschiff [o.l. transiiguratie, vr.: Transfiguration [vr.]. transformatie, vr.: Transformation [vr.], Umgestaltung [vr.]. transformeeren, w. b.: transformi-ren [ie], umgestalten. transfusie, vr.: Transfusion [vr.]. transigeeren, w. o.: transigiren [ie], einen Vergleich treffen [onr.]. transitie, vr.: Transition [vr.], Ueber-gang[m.;a]. transitief, bv. n.: (tik.) transitiv, zie-lend. transito, o.: Zie doorvoer, transitoir, bv. n.: transitorisch, vor-übergehend. translaat, o.: Uebersetzung [vr.]. translateeren, w. b.: übersetzen. translateur, m.: Uebersetzer jm.]; beëedigd -: (der) beeidete Uebersetzer. Transpadaansch. bv. n.: (adk.) transpadanisch, von jenseits des Po. transparant, bv. n.: transparent, durchscheinend. 1 -, o.: Transparent [o.]. transpiratie, vr.: Transpiration lvr.|. transpireeren, w. o.: transpiriren [ie]. transponeeren, w. b.: transponiren [iel, in eme andere Tonart umsetzen. transport, o,: Transport [m.]. transportabel, bv. n.: transportirbar [ie]. transportatie, vr.: Transportation [vr.1. transporteeren, w. b.: transportiren [iel. transporteur, m.: Transporteur [m.], Winkelmesser [m.]. transport-sehip, o.: Transportschiff [o.]. druk. 34 |
TRANSPOSITIE.
530
TRIBUNAAT.
|
transpositie, vr.: Transposition [vr.j, Umsetzung [vr.1 in eine andere Tonart. Transrhenaanscli, bv. n.: (adk.) transrhenanisch, von jenseits des Rheins. transsubstantiatie, vr.: (theo.) Transsubstantiation [vr.1. transversalen, vr. mrv.: (wsk.) Transversalen [vr. mrv.1. trant, m.: Art [vr.], Weise [vr.], Manier [vr.]. It rap. in.: (aehterwaartsche schop:) Tritt [in.], Fusstritt [m.l; (grraad, standpunt:) Stufe [vr.]; stellende -: (tik.) Un-terstufe [vr.], Positiv [m.l; vergrootende - : (tik.) Mittelstufe [vr.], Komparativ [m.]; overtreffende -: (tik.) Oberstufe lvr.1, Su-perlativ [m.l; -pen van vergelijking:(tik.) Öteigerungsstufen [vr. mrv.]. Itrap, vr.: (bwk.) Treppe [vr.]; (vog.) Trappgans [vr.; a], Trappe [vr.]; de -der jeugd: (fig.) die Altersstufen [vr. mrv.]. trap-deur, vr.: Treppenthüre [vr.]. trapeziuni. o.: (wsk.) Trapez [o.l. trap-gans, vr.: Trappgans [vr.; a], Trappe |vr.]; l-jaar, o.: Stutenjahr lo.]. trapje, o.: Treppehen lo.]; (die)kleine Stufemeiter; (der) leichte Fusstritt. trap-ladder, vr. (-leer, vr.): Stufen-leiter [vr.]; 1 -leuning, vr.: Treppengelan-der [o.|, Treppenlehne [vr.];-looper, m.: Treppenteppicn [m.]. trappelen, w. s.: trappeln. trappen, w. b.: (turt, water, het orgel:) treten [onr.1; (iemand:) [3]Fusstritte geben [onr.1, (fig.) [4] mit den Füssen treten [onr.], unterdrücken, misshandeln I -, w. o.: treten [onr.1. tranpist, m.: (kkl.) Trappist [m.]; de orde der -en: der Trappistenorden. traps-wys (-wijze), bv. n. en bw.:stu-fenweise, allmahlig, graduell. tras, o.: Trass ]m.]; I-molen,m.:Trass-mühle [vr.]. travalje, vr.: [t] Nothstall [m.; a]. travesteeren, w. b.: travestiren [ie], travestie, vr.: Travestie [vr.]. trawant, m.: Trabant [m.|. trechter, m.: Triehter [m.]; I -vormig, bv. n.: trichtertormig. tred, m.: Tritt [m.], Sehritt [m.]; gelijken - houden met: gleichen Sehritt halten [onr.] mit. trede, vr.: (i. a. b.) Tritt [m.]. treden, w. o. en b.: (i. a. b.) treten ionr.1. treder, m.: Treter [m.]. tree, vr.: Zie trede. treedster, vr.: Treterin [vr.]. treeft, vr.: Dreituss [m.; ü). treek, m.: Rank [m.; a], Pfiff [m-l, KunstgritF [m.]. treem, m.: Mühlrumpf [m.]. tree-moien, m.: Tretmühle [vr.]. tref, m.: Treffer [ra.]; het is een - : es ist ein Treffer. treffen, w. b.: treffen [onr.]; zooals het treft: wie sieh's trifft; als het zoo treft: wenn sieh's trifft. treffend, bv. n.: 1) treffend; 2) rüh-rend. treil, m.: Treil [m.]; met zeil en (zeew.) mit Segeln una Tauwerk, (fig. fam.) mit allem Drum und Dran. treilen, w. b.: treilen. |
trein, m.: Zug [m.; ü]. trek, m.: Zug[m.; ü]; (in't kaartspel:) Stich |m.l; (fig. tam.) Streich (m.l; (eetlust:) Esslust [vr.], Appetit [m.l; (verlangen, begeerte:) Verlangen [o.], Begierde [vr.]; (lust:) Lust [vr.|; (sterke neiging:) Hang [m.] (de - naar het verbodene: der Hang zum Verbotenen); in - zijn: begehrt sein. trek-bank, vr.: (tech.) Ziehbank [vr.; al; i-beest, o.: [t] Zugthier [o.];-dag, m.: (van de loterij:) Zienungstag [in.]; -dier, o.: [t] Zugthier [o.]; -gat, o.: Zugloeh [o.; öl; -geld, o.: Pramie [vr.]; -kas, vr.: (tnb.) Treibkasten [m.[. trekkebekken, w. o.: schnabeln, sich schnabeln. trekkebekkery, vr,: Geschnabel [o.l. trekken, w. b. en o.: (i. a. b.) ziehen [onr.]. trekker, m.: Zieher [m.]. trekking:, vr.: 1) Ziehung [vr.]; 2) Zuc-kung [vr.]. trek-letter, vr.: Schnörkelbuchstabo [m.]; l-lijn, vr.: Zugleine [vr.], Zugseil [o.]. Treil [m.]; -lijster, vr.: (vog.) Zugdrosst* |vr.];-mier, vr.: Zugameise [vr.1; -muis,vr.; quot;Wandermaus [vr.; a|, Wanderratte [vr.1: -net, o.: Zugnetz [o.]; -os, m.: Zugochs [m.]; -paard, o.: Zugpferd [n.[;-pad, o.: Leinpfad [m.J, Treidelpfad [m.|; -pees,vr.; (ontlT) Spannader [vr.j; -pen, vr.: Reissfe-der Ivr.j; -pleister, vr.: Ziehpflaster [o.], Zugpflaster [o.]; -pot, m.: Theetopf [m.; ö]; -rat, vr.: zie -muis; -schuit, vr.: Treckschüte [vr.1; -spier, vr.: Zie -pees; -tafel, vr.: Ausschiebetisch [m.l; -tang,vr.; Ziehzange [vr.]; -touw, o.: Zugleine [vr.]: -tijd, in.: (van vogels:) Streichzeit [vr.]; -vaart, vr.: Kanal |m.; -nalel; -visch, m.: Zugfisch [m.]; -vogel, m.: Zugvogel [m.: ö): -weg, m.: Zie -pad; -zaag, vr.: Brett-siige [vr.]; -zeel, vr.: Ziehband [o.; al; -zwaluw, vr.: (vog.) Wanderschwalbe [vr.]. trema, o.: (tik.) Trema [o.], (die) Trenn-punkte [m. mrv.]. tremel, m. (tremelschoen, m.): Müh-lentrichter [m.]. tremulant, m.: (rnuz.) Triller [m.]. tremuleeren, w. o. en b.: (muz.) trillern. trens, vr.: Trense [vr.]. trepaneer en, w. b.: trepaniren [ie], tresse, vr.: Tresse [vr.]. treur, in Sam.: Trauer... treuren, w. o.: trauern. treurig, bv. n.: traurig; I -heid, vr.: Traurigkeit [vr.]. treuzelaar, m.: Trandler [m.l. treuzelaarster, vr.: Trandlerin [vr.]. treuzelaelitig, bv. n.: trandelnaft: I -heid, vr.: Trandelhaftigkeit [vr.]. treuzelen, w o.: trandeln. treuzeling:, vr.: (das) Trandeln. treuzelkous, vr.: Trandlerin [vr.]. trezoor, o.: Tresor [m.]; Schatz [m.; a]. * trezorie, vr.: Zie tkesaurie. trezorier, m.: Zie thesaurier, triakel, vr.: theriakel. tribunaal, o.: Tribunal [o.], Gerichtshof [m.; a]. tribunaat, o.: Tribunat [o.], Tribunen-amt [o.]. |
TROMMEL-HOLTE.
TRIBUNE.
531
|
tribune, vr.: (i. a. b.) Tribüne [vr.]. tribuun, m.: (hist.) Tribun [m.]. tribuut, o.: Tribut [m.1. trichinen, vr. mrv.: (ins.) Trichinen fvr. mrv.J; | -ziekte, vr.: Trichinenkrank-heit Ivr.]. tricliineus, bv. n.: trichinisch; I-heid, -vr.: trichinische Besehaftenheit ]vr.|. trielje, vr.: Drillich (m.1. trieIjen, bv. n.: drillichen. trigonometrie, vr.: Trigronometrie [vr.]. trigonometrisch, bv. n.: trigonometrisch. t rikt rak, o.: (spl.) Tricktrack [o.]; 1 -bord, o.: Tricktrackbrett [o.l. triktrakken, w. o.: Tricktrack spie-len. tril-gras. o.: (plk.) Zittergras [o.]-trillen, w. o.: vibriren lie]. trilling:, vr.: Vibration Ivr.]. tril-naald, m.: Zitternadel [vr.]. trilogie, vr.: (tnl.) Trilogie [vr.]. tril-uopnlier, m.: ^plk.) Zitterpappel Ivr.]; 1 -rog, m.: (visch:) Zitterroche lm.]. trimester, o.: Trimester [o.], Viertel-jahr [o.J. trimestriëel, bv. n.: trimestriell, vierteljahrlich. trinitarissen, m. mrv.: Trinitarier (m. mrv.], Dreieinigkeitsbekenner [m. mrv.]. triniteit, vr.: (theo.) Trinitat [vr.], Dreieinigkeit [vr.]. trio, o.: (muz. en fig.) Trio [o.l. triomf, m.: Triumph [m.1; (fig.) Sieg {m.]. triomfant (triomfantelijk), bv. n. en bw.: triumphirend [ie], triomf-boog, m.: Triumphbogen [m.; ö], Siegesbogen [m.; ö]; I -dag, in.: Tri-umphtag [m.]. triomfeerder, m.: Triomphator [m.]; lt;fig.) Sieger [m.[. triomfeeren, w. o.: triumphiren [ie]; (fig.) siegen. triomf-lied, o.: Triumphlied [o.], Sie-geslied [o.]; I -poort, vr.: Zie -boog; -tocht, m.: Triumphzug |m.; ü], Siegeszug [m.; ü]; -wagen, m.: Triumphwagen [m.];-zuil, vr.: Siegessaule [vr.]. trip, vr.: Trippe [vr.], Holzpantoffel Cm.]. tripel, o.: Tripel ]m.]; I -aarde, vr.: Tripelerde [vr.]; -poeder, o.: Tripelpulver [o.]; -steen, m.: Tripelstëin [m.]. tripleeren, w. b.: tripliren [ie], ver-dreifachen. triplicaat, o.: Triplikat [o.]. tripliciteit, vr.: Triplicitat [vr.], Drei-fachheit [vr.[. tripliek, v.: (rcht.) Triplik [vr.]. trippelaar, m.: Trippler [m.]. trippelaarster, vr.: Tripplerin [vr.]. trippelen, w. o.: trippeln. trippeling, vr.: (das; Trippeln. trippel-tred, m.: Trippeltritt ]m.]. triestig, bv. n.: 1) triibe; 2) traurig: 1 -heid, vr.: 1) Triibe [vr.]: 2) Traurigkeit Ivr.]. trits, vr.: Dreizahl [vr,]. triumf, enz.: Zie triomf, enz. triumvir, m.: (hist.) Triumvir [in.], Dreiherr [m.]. |
triumviraat, o.: (hist.) Triumvirat [o.], Dreiherrschaft [vr.]. triviaal, bv. n.: trivial, platt. trivialiteit, vr.: Trivialitat Ivr.], Plattheit [vr.|. troebel, bv. n.: triibe; in - water is het goed visschen : (spr.) im Triiben ist gut nschen. troebelachtig, bv. n.: triiblich; I -heid, vr.: Triiblicnkeit [vr.]. troebelen, m. mrv.: Unruhen [vr. mrv.]. troebelheid, vr.: Triibe [vr.]. troef, vr.: (spl.) Trumpf [m.; ii]; - bekennen: (spl.) Trumpf oekennen; -verzaken: (spl.) Trumpf verleugnen; aan iemand - geven: (fig.) Einen trumpfen, Einen recht bezahlen, (ook:) Einen durch-hecheln. troep, m.: 1) (menigte:) Trupp [in.]; 2) (bende, gezelschap:) Truppe [vr.]. I troepen, m.mrv.: (inz. mil.) Truppen [vr. mrv.]. troeps-wljs (-wijze), bw.: trupp- weise. troetelaar, m.: Hatschler [m.]. troetelaarster, vr.: Hatschlerin [vr.]. troetelen, w. b.: hatscheln. troeteling, vr.: (das) Hatscheln. troetel-kind, o.: Schooskind lo.]; I -naam, m,: Kosewort lo.; öl. troeven, w. b.: (spl. en fig.) trumpfen. troffel, m.: (mtsl.) Kelle [vr.]. trog, m.: Trog [m.; o]. troggelaar, in.: (der) gaunerische Schmeichler. troggelaarster, vr.: (die) gaunerische Schmeichlerin. troggelachtig, bv. n.: 1) abschmei-chelnd, 2) gaunerisch; I -heid, vr.: 1) (das) Abschmeicneln, 2) Graunerei [vr.], troggelary, vr.: (das) gaunerische Schmeiclieln. troggelen, w. o.: gaunerisch schmeiclieln. troggelwinst, vr.: (der) abgegau-nerte Gewinn. troglodieten, m. mrv.: Troglo-dyten lm. mrv.], Höhlenbewohner [m. mrv.]. trom, vr.: Trommel [vr.l; met de stille - verhuizen: (spr.) bei Nacht und Nebel davongehen [onr.], hinter der Thüre Ab-schied nehmen [onr.]. tronibone, vr.: (muz.) Posaune [vr.]. troininel, vr.: (i. a. b.) Trommel [vr.]. troinmelaar, m.: Trommler [m.1. Trommelschlager [m.j. trommel-deksel, o.: Trommeldeckel [m.]. troninielen, w. o. en b.: trom-meln. trommel-holte, vr.: (ontl.) Trommel-höhle Ivr.]; I -klank, m.: Trommelklang [m.]; -rand, in.: Trommelrand [m.; a]; -slag, m.: Trommelschlag lm.; a) (iets bij -slag bekend maken: etwas bei Trommelschlag bekannt machen, etwas austrom-meln); -slager, m.*. Trommelschlager [m.]; -stok, m.: Trommelstock [m.; ö], Trommel-kloppel [m.]. |
TUCHTMEESTER.
TROMMELTJE.
532
|
trommeltje, o.: Trommelchen [o.]. trommel-veer, vr.: (in een horloge:) Trommelfeder lvr.1; | -vel, o. (-vlies, o.): Trommelfell [o.l, Trommelhautchen [o.l; -zucht, vr.: (gnk.) Trommelsucht [vr.J. trommen, w. o. en b.: trommeln. tromp, vr.: (van een olifant:) Rüssel lm.]; (van een geweer): Mündung !vr.]; (muz.) Posaune [vr.], (ook:) Maultrom-mel [vr.J; I -blazer, m.: Posaunenblaser [m.]. trompenaar, m.: Posaunenblaser [m.|. trompet, vr.: (i. a. b.) Trompete [vr.]; I in Sam.: Trompeten ... trompetten, w. o.: trompeten. I -, w. b.: austrompeten, ausposaunen. trompetter, m.: Trompeter [m.]. tronen, w. o.: thronen. tronie, vr.: Gesicht [o.], Angesicht [o.]. tronk, m.: Strunk [m.], Stammende [oj. troon, m.: Thron [m.]. troonen, w. b.: locken, verführen. troop, m.: (red.) Trope [m.]. troost, m.: Trost [m.|. troost el-bier, o.: Bier [o.] beim Lei-chenschmaus. troosteloos, bv. n.: trostlos; I -heid, vr.: Trostlosigkeit [vr.]. troostel-wyn, m.: quot;Wein [m.] beim Leichenschmaus. troosteiyk, bv. n.: tröstlich: I -heid, vr.: Tröstlichkeit [vr.|. troosten, w. b.: trosten. trooster, m.: Tröster lm.], troosteres (troostster), vr.: Trösterin [vr.]. trope, m.: Zie troop. tropee, vr.: Trophee [vr.], Siegeszei-chen fo.). tropen, m. mrv.: 1) (str.) Tropen [m. mrv.1, Wendekreise [m. mrv.]; 2) (red.) Tropen [m. mrv.]. tropiseh, bv. n.: (i. a. b.) tropisch, tros, m.: 1) (van druiven ot bessen:) Traube [vr.]; (afgerist:) Traubenkamm [m.; a|; 2) (zeew. en miL) Tross [m.J. tros-hyaeint, vr.: Traubenhyacinthe [vr.], Hyacinthe [vr.J mit traubenförmigen Blüthen (t]; I -jongen, m.: Trossjunge [m.]; I -knecht, m.: Trossknecht [m. I; -paard, o.: Trosspferd [o.], Packpferd to.1. trossen, w. b.: packen, zusammen packen. tros-vormiff, bv. n.: traubenförmig; I -wagen, m.: Trosswagen [m.]. Bagagewagen lm.]. It rots, m.: 1) Stolz [m.]; een rechtmatige -: ein gerechter Stolz; iemands - beschamen: Jemandes Stolz beschamen; hij is de - zijner ouders: er ist der Stolz seiner Eltern; 2) Trotz [m.]; mijne vijanden ten -: meinen Feinden zum Trotz. Itrots, vz.: trotz ;- mijnen ergsten vijand: trotz meinem argsten Feinde. trotseh, bv. n.: stolz; - op: stolz auf; J -aard, m.: (der) Stolze. trotselielyk, bw.: stolz. trotseliheid, vr.: Stolz [ra.], trotseerder, in.: Trotzer [m.J. |
trotseeren (trotsen), w. b.: trot« zen [3|. trottoir, o.: (der erhöhte) Fuss-pfad. troubadour, m.: Troubadour [m.]. trouw, bv. n.: treu. I -, vr.: Treue [vr.]. trouw-altaar, o.: Traualtar [vr.]. trouwbaar, bv. n.: heirathstahig [t]; I -heid, vr.: [tl Heirathsfahigkeit [vr.|. trouw-belofte, vr.: Eneversprechcn [o.], [t] Heirathsversprechen [o.]; I-breuk, vr.: Treubruch [m.J, (fig.) Ehebruch [m.]; -dag, m.: Hochzeitstag [m.], Vermahlungs-tag [m.J, (fig.) Ehe [vr.] (in mijnen -dag heo ik vele wederwaardigheden gehad: wahrend meiner Ehe habe ich viele Wi-derwartigkeiten gehabt). trouweloos, bv. n.: treulos; I -heid,. vr.: Treulosigkeit [vr.]. trouweiyk, bw.: treulich, getreu. trouwen, w. o.: heirathen (*), sich verheirathen, sich vermahlen. I -, w. b.: 1) sich verheirathen mit, heirathen; 2) (twee personen met elkander in den echt verbinden:) ehelich verbinden [onr.J, trauen. trouwens, bw.: traun, jedenfalls. trouwensffezind, bv. n.: heiraths-lustig; I -heid, vr.: Heirathslust [vr.J. tronw-sewaad, o. (-goed, o.): Hoch-zeitskleid [o.]; l-hartig, bv. n.: treuherzig; -hartigheid, vr.: Treuherzigkeit [vr.J; -heid, vr.: Treuheit [vr.J, Treue [vr.]; -japon, m.: Hochzeitskleid [o.]; -kamer, vr.: Trauung-szimmer [vr.]; -kleed, o.: Hoch-zeitskleid [o.Jj -lustig, bv. n.: heirathslus-tig; -lustigheid, yr.: Heirathslust [vr.J; -vPak, o.: Hochzeitskleid [o.J; -ring, m.: Trauring [m.1;-verbond, o.:[sl Ehebündniss [o.J;-verbreekster, vr.: Ehebrüchige [vr.J; -verbreker, in.: (der) Treubrüchige, (fig.) Ehebrecher [m.J; -verbreking, vr.: Treubruch [m.J, Treubrüchigkeit [vr.J, (fig.) Ehebruch [m.]. truffeeren, w. b.: mit Trüffeln zube-reiten. truffel, vr.: (pik.) Trüffel [vr.]; I -pas-tei, vr.: Trüffelpastete [vr.J; -saus, vr.: Trüffelsauce [vr.J. truweel, o.: Zie troffel. trijp, o.: (kv.) Trippsammet [m.], Tripp [m.]. trupen (trijptcn), bv. n.: trippsam-meten. trns-blok, o.: Hissblock [m.J; I -touw,, o.: Hisstau [o.J. try zei, m. en vr.: Zie treuzel. I Sieb l o.J. tryzelen, w. o.: Zie treuzelen. I w. b.: sieben. trUzen, w. b.: hissen. tuberoos, vr.: (pik.) Tuberose [vr.]. tuelit, vr.: Zucht [vr.J. tuchteloos, bv. n.: zuchtlos; I -heid, vr.: Zuchtlosigkeit [vr.]. taehthuis, o.: Zuchthaus [o.; a] (-huisboef, m.: Zuchthausler [m.J; -nuis-straf, vr. : Zuchthausstrafe [vr.]). tuchtigen, w. b.: züchtigen. tuchtiging:, vr.: Züchtigung [vr.]. tuchtmeester, m.: Zucntmeister [m.]^ (*) Overal [t]. |
TWISTACHTIG.
TÜCHTELINGr-
533
|
-middel, o.; Zuchtmittel [o.];-roede, vr.: (t] Zuchtruthe [vr.J. tnchteling, m.: Züchtling: Zucht-hausler [m.]. tufsteen, in.: Tuffstein [m.1. tui, vr.: (zeew.) Teiankertau [o.l; l-an-ker, o-: Teianker fin.l. tuig, o.: (i. a. b.) Zeug- fo.1. tuigage, vr.: (zeew.) Takelwerk [o.]. tuiden, w. b.: (i. a. b.) zeugen. tuig:-huis, o.: Zeugrhaus [o.; a]. Arsenal |o.l (-huismeester, m.: Zeughausmeis-ter [m.]). tuil, m.: 1) Laune [vr.1; zijn - tuilen: seiner Laune folgen; 2) Blumenkranz lm.: al. tuilen, w. o.: seiner (ihrer u. s. w.) Laune folgen; laat mij maar -: lass mich nur machen. tuiltje, o.: Blumenkranzchen (o.l. tuimelaar, m.: Taumler [m.1, ïümra-ler [m.]. tuimelbank, vr.: Tümmelbank Ivr.; iy. tuimeldistel, vr.: (pik.) AVahlendis-tel Ivr.]. tuimelen, w. o.: purzeln, fallen [onr.]. tuimelgeest, m.: Taumelgeist [m.]. tuimeling, vr.: Purzelbaum lm.: a]. Fall lm.; a]. tuimel-kar, vr.: Stürzkarren lm.]; I -visch, m.: Taumelfisch lm.]. tuin, m.: 1) Garten lm.; a]; 2) Zaun [m.; a]; iemand om den - leiden: (spr.) Einen liinters Licht führen, Einen am Narrenseil führen; de kap op den - hangen : (spr.) die Kappe aut den Zaun henken. tuinder, m.: Gartner [m.]. tuinen, w. o.: 1) im Garten spazieren; 2) Zie tuinieren. I -, w. b.: um-zaunen. tuinier, m.: Gartner [m.]. tuinieren, w. o.: Gartnerei treiben lonr.]. tuiniers, in Sam.: Gartner.... tuinierster, vr.: Gartnerin [vr.]. tuin-koninkje, o.: (vogr.) Zaunkönig [m.], Zaunschlüpfer [in.]; I-lieden, m. mrv.: Gartner [m. mrv.]; -lisch, vr.: (pik.) Schwertlilie [vr.l; -man, m.: Gartner lm.]; -sluipertje, o.: Zie -koninkje; I in overige Sam.: Garten.... tuintje, o.: Giirtchen lo.]. tuisclien, w. b.: tauschen. I -, w. o.: würfeln. tuit, vr.: Schnauze [vr.]; tranen met -en schreien: (fig. fam.) dicke Thranen vergiessen [onr.]. Ituk, m.: 1) Race [vr.]; van een goeden ven guter Kace; 2) Tücke [vr.]; 3) Schlaf [m.]; een goeden - doen: eine gute Zeit schlafen [onr.]. Ituk, bv. n.: begierig (- op: nach). tukje, o.: Schlafchen [o.]. tulband, m.: Tulband [m.]. Turban ïm.]. tule, vr.: Tüll [m.]. tulen, bv. n.: tüllen. tulle-broer, m.: Zechbruder [m.; ü]. tullen, w. o.: zechen. tulp, vr.: (pik.) Tulpe [vr.1. tulpe, in Sam.: Tulpen---- |
tulpen, in Sam.: Tulpen tumult, o.: Tumult [m.]. tumultueus, bv. n.: tumultuarisch. tumulus, m.: Tumulus [m.], Hügel [m.], (inz.) Grabhügel [m.]. tunica, vr.: Tunika [vr.]. tunnel, m.: Tunnel [m.l. tureluur, m.: (vog.) Brachvogrel [m.; öi. Regenvogel [m.; ö]. tureluur.seh, bv. n.: (fam.ï verrückt; het is om - te worden: es ist zum Toll-werden. turen, w. o.: sehen [onr.]. turf, m.: Torf lm.]; -steken: Torf ste-chen lonr.]; -branden (-stoken): mit Torf feuern; I -achti^r, bv. n.: torfartig, (fig.) die Tortfeuerung hebend; -asch. vr.: Torf-asche Ivr.]; -kooper, in.: Torfhandler; -molm, o.: Torfgrus lm.], Torfstaub 1 m.]; -steker (-trapper), m.: Torfstecher [m.]; -vuur, o.: Torfteuerung [vr.]. Zie ook veen. iTurk, m.; Zie in Turkjjë. Iturk, m.: (fam.) Plaggeist lm.], turken, w. b.: plagen. Turkin, vr.: Zie in Tnrkyë. turkoois, m.: (min.) Türkis lm.]. Turkyë, o.: (adk.) die Türkei; Turk, m.: Türke [m.1 (de Groote -: der Sultan); Turkin, vr.: Türkische [vr.]; Turksch, bv. n.: türkisch. turmaiyn, m.: Turmalin [m.]. turven, w. o.: sich mit Torf versehen [onr.]. tussehen, vr.: zwischen; I -beide, bw.: mitunter, dann und wann (als bv. n.: Mit-tel..., b. v.: -beide soort: Mittelsorte [vr.]); -beidekomen, w. o.: sich ins Mittel legen, sich ins Mittel schlagen [onr.]; -poozend, bv. n : (gnk.) intermittirend [iel; -tijds, bw.: unzeitig; i in overige Sam.: Zwischen. twaalf, tw.: zwölf. twaalfde, bv. n.: (der, die. das) zwolfte. I z. n. o.: Zwölftel [o.], (der) zwölfte Theil [T|. twaalven, m. mrv.: Zwölfe [m. mrv.]. twee, tw.: zwei. I -, vr.: Zwei [vr.]. twee-daagseb, bv. n.: zweitagig. tweede, bv. n.: (der, die, das) zweite; ten -: zweitens. twee-draadsch, bv. n.: zweidrahtigr; I -dracht, vr.: Zwietracht [vr.]; -drachtig, bv. n.: zwietrachtig. tweeën, m. mrv.: Zweie [m. mrv.]. twee-gesprek, o.: Zwiegesprach [o.], Dialog [m.1; I -klank, in.: (tik.) Doppellau-ter [in.]. Diphthong [in.]; -man, m.: (hist.) Duumvir [in.], Zweiherr [m.]; -slachtig, bv. n.: 1) zwitterhaft, 2) beidlebig;-slachtig-heid, vr.: Zwitterhaftigkeit [vr.]; -spalt. vr.: Zwiespalt [m.1; -spraak, vr.: Zie -gesprek; -sprong, m.: Scheideweg [m.]; I in andere Sam.: Zwei.... twintig, tw.: zwanzig. twintigen, m. mrv.: Zwanzige [m. mrv.]; zij waren met hun -: sic waren zu Zwarizigen, sic waren ihrer Zwanzige. twintiger, m.: Zwanziger [m.]; l-han-de (-lei), bv. n.: zwanzigerlei. twintigste, bv. n.: (der, die, das) zwanzigste. I z. n. o.: Zwanzigstel [o.], (der) zwanzigste Theil IT]. twist, o.: (gewevene stof:) Twist lm.]. I -, m.: Zwist |m.], Zank [m.]. twistaehtig, bv.n.: zanksüchtig; 1-heid, vr,: Zanksucht Ivr.]. |
UITDRUKKELIJK.
TWIST-APPEL.
534
|
twist-appel, m.: Zankapfel [m.; a], Zwietrachtsapfel [m.; al; I -beslechter,m.: Friedensstifter [m.], Vermittler [m.]. twisten, w. o.: zwisten, zanken, strei-ten [onr,]. twister, m.: Zwister [m.1. twist-greding, o.: Rechtsstreit [m.]; I -geschrijf, o.: Polemik [vr.], (fam.) Feder-kneg lm,]; -gierigr, bv. n.: zanksüchtigr; -gierigheid, vr.: Zanksucht [vr.]. twistig^ bv. n.: zanksüchtigr; I -heid, vr.: Zanksucht [vr.]. twist-maker, m.: Handelsucher [m.]; 1-makerij, vr.: Zwistmacherei [vr.]; -rede, vr.: Wortstreit [m.]; -schrift, o.: Streit-schrift [vr.]; -schrijver, m.: Polemiker [m.1; -stoker, m.: Zwisterreerer [m.]; -vuur, o.: Streitfeuer [o.]; -zaak, vr.: Streitsache [vr.]; -zoeker, m.: Handelsucher (m.1; -zucht, vr.: Zanksucht [vr.]; -zuchtig:, bv. n.: zanksüchtig. twUfel, m.: Zweifel [m.]; zonder -: ohne Zweifel; buiten -: ausser Zweifel; het lijdt geen - of...: es ist kein Zweifel, dass...; in - staan: 1) in Zweifel sein ; 2) unschlüssig sein; in - trekken : in Zweifel ziehen [onr.]. twUfelaar, m.: Zweifler [m.]. twMfelaarster, vr.: Zweiflerin Ivr.]. twUfelaelitis, bv. n.: zweifelhaft; I -heioL vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.]. twüfelary, vr.: Zweifelei [vr.J. twijfelbaar, bv.n.: zweifelhaft; l-heid, vr.: Zweifelhaftigkeit [vr.1. twijfelen, w. o.: zweifeln (- aan: an), twyfeling, vr.: Zweifel [m.], (das) Zweifeln. twyfel-moedig:, bv. n.: zweif^lmü-thig [tj; l-moedighèid, vr.: [t] Zweifelmü- u, vnw.: 1) (enk. 3e nmv.:) dir; (enk. 4e nmv.:) dich; 2) (mrv. Ie nmv.:) Sie; (mrv. 3e nmv.:) Ihnen ; (mrv. 4enmv.:) Sie. uhiqnitarissen (ubiquitisten), m.mrv.: übiquitisten [m. mrv.]. nchtend, m.: (dk.) Zie ochtend, ui, m.: (pik.) Zwiebel [vr.J; (fig. iron.) Schnurre [vr.], quot;Witz [m.1. uie, m.: Zie ui; 1 -plant, vr.: Zwiebel-pflanze [vr.]; -schil, vr.: Zwiebelschale [vr.]. uien, m. mrv.: 1) Zwiebeln [vr. mrv.]; een rist -: eineRispe Zwiebeln; 2) Schnur-ren [vr. mrv.]. Witze (m. mrv.]; - slaan: Schnurren aurtischcün, Witze reissen [onr.], Witze machen; I in Sam.: Zwiebel.... uier, m.: Euter [o.]; I -boord, o.: Eu-terhaut [vr.]; -zweer, vr.: Eutergeschwür [o.]. uiig:, bv. n.: schnurrig. witzig. |
uil, m.: (vog.) Eule [vr.]; (fig. fam.) Schöps [m.], Dummkopf [m.; ö]; een-vangen: (zeew.) den Wind plötzlich vorn be-thigkeit [vr.], [t] Zweifelmuth [m.]; -ziek, bv. n.: zweifelsüchtig; -zucht, vr.: Zwei-felsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: Zie -ziek. twüg, vr.: Zweig [m.1. tw(|g:en, bv. n.: weiden. twOn. m.: Zwirn [m.]. twjjnder. m.: Zwirner [m.]. twnndery, vr.: Zwirnerei [vr.]. twynen, w. b.: zwirnen. twynster, vr.: Zwirnerin [vr.]. ty, o.: Zie sety. tfld, m.: Zeit [vr.]. tydens, vz.: zur Zeit [2]. tijdig:, bv. n.: zeitig; 1 -heid, vr.:Recht-zeitigkeit [vr.]. tyding:, vr.: Nachricht [vr.]. tyds, in Sam.: Zeit____ tyger, m.: (drk.) Tiger [m.]; I -achtig, bv. n.: tigerartig; in andere Sam.: Tiger. tijg:eren, w. b.: tigern. t User in, vr.: (drk.) Tigerin [vr.]. tyk, vr.: Ziecne [vr.J; I -wever, m.: Ziecner [in.]. tyioos, vr.: (pik.) Zeitlose [vr.]., tum, m.: (pik.) Thymian [m.]. tyns, m.: Zins |m.J. type, o.: Typus [m.]. I -, vr.: (typ.) Type [vr.1. typfieas, bv. n.: (gnk.) typhös, nerven-fieberartig. typhoon, m.: Tvphon [m.], Orkan lm.]^ typhus, m.: (gnko Typhus [m.]. typisch, bv. n.: typisch, typenhaft. typograaf, m.: Typograph [m.], Buch-drucker [m.]. vr.: Typographic [vr.]7 BuchdrucVerkunst [vr.]. typographiseh, bv. n.: typogra-phisch, Buchdrucker____ kommen [onr.1; als een - in doodsnood zitten; (pop.) drein sehen [onr.] wie die Katze am Strick;.elk waant zijn - een valk te zijn: (spr.) Jeder ist mit dem Seinigen eingenommen ; I -achtig, bv. n.: eulenartig, (fig. fam.) dumm. uile-kop, m.: Eulenkopf [m.; ö]. uilen, m. mrv.: Eulen [m. mrv.]; l-nest, o.: Eulennest [o.J; -oog, o.: Eulenauge [o.l; -spiegel, m.: Eulenspiegel [m.]. uilsko]gt;, m.: (-kuiken, o.): Tölpel [m.]. Dummkopt [m.; Ö]. uiltje, o.: Eulchen [o.l; een - knappen: (fig. fam.) ein Schlafcnen halten, uit, vr.: aus. (*) uitbundig, bv, n,: übermassig; l-heid, vr.: Uebermassigkeit [vr.]. uitdraagster, vr.: Trödlerin [vr.]. uitdrag:er, m.: Trödler [m.]. uitdraêery, vr.: Trödelbude [vr.1. uitdrukkelUk, bv. n.: ausdrücklich; I -heid, vr.: Ausdrücklichkeit [vr.]. •orden, die niet hier vermeld staan, neme zonder „uitquot;, en vóór aan die beteekenis |
UITDRUKKING. 535
UITSPREKEN.
|
uitdrukking:, vr.: Ausdruck [m.; ü]; zonder ausdrucksleer; vol-: ausdrucks-voll. uiteen, bw.: auseinander. uiteinde, o.: Ende [o.J; (fig.) Ausgangr lm.). uiten, w. b.: aussern. ! -(zich), w. w.: sieh aussern. uiter-buurt, vr.: Vorstadt [vr.; iij; I -dijk, m.: Aussendeich [m.[ uiteren, w. b.: (kim.) anstossen [onr.1. luiterlyk, bv. n.: ausserlich; 1 -heid, vr.: Aeusserlichkeit [vr.]. luiterlyk, bw.: ausserlich, spatestens. luiterlyk, z. n. o.: (das) Aeussere. uitermate, bw.: über die Massen,aus-serst, ausserordentlich. uiterst, bv. n.: ausserst. uiterste, o.: Aeusserste [o.J. uiterwaard, vr.: (das) ausserhalb des Deichs gelegene Land. uitgaand, bv. n.; ausgehend; -e rechten, o. mrv.: Ausfuhrzoll [m. enk.]. uitgestreken, bv. n.: (fig.) schein-heilig. uitgever, m.: (van boeken:) Heraus-geber [m.]. Verleger [m.]. uitgewekene, m.: Emigrant [m.]. uitgezonderd, bw.: ausgenommen. uithalen, w. o.: (fig.) kostbar auftischen, grossen Aufwand machen. uit haler, m.: 1) Pfeifenraumer [m.]; (fig.) [sl Ersparniss [o.]. uithangbord, o.: Aushangeschild [o.l. uitheemseh, bv. n.: fremd; I -heid, vr.: (das) Fremde. uithoek, m.: 1) Vorsprung [m.; ü]; 2) (der) entlegene Winkel. uithollen, w. b.: aushöhlen. I -, w. o.: 1) hinausrennen [onr.]; 2) zu Ende rennen [onr.]. nithoozen, w. b.: ausschöpfen. uithuizig, bv. n.: unhaushch; I -heid, vr.: Unhaushchkeit [vr.]. uithuweiyken,w. b.: verheirathen [tl. uithuweiyking, vr.: [tj Verheira-thung [vr.]. uiting, vr.: Aeusserung [vr.]. uitje, o.: Zwiebelchen [o.J. uitkeeren, w. b.: auszahlen. iiitkeering, vr.; Auszahlung [vr.]. uitkinderen, w. o.: aufhören Kinder zu gebaren. uitkomst^ vr.: Ausgang [m.; al; (fig.) Auskunt't [vr.]; (rek.) [s] Ergebniss [o.l. uitlandig, bv. n.: im Auslande be-findlich; - zijn: sich im Auslande befinden [onr.]; I -heid, vr.: Autenthalt [m.1 im Auslande. uitleg, m.: Vergrösserung [vr.], Aus-bauung [vr.]. uitleggen, w. b.: auslegen; (lig.) ver-grössern. uitlegger, m.: Ausleger [m.]. uitlegging, vr.: Auslegung [vr.]. nitleg-kuhde, vr.; Exegetik [vr.]; I -kundige, m.: Exeget [m.]. uitlekken, w. o.: (fig) verlauten. uitlekking, vr.: (fig.)(das) Verlauten. uitlichten, w. b.: 1) (uittillen:) aus-heben [onr.]; 2) (met licht begeleiden naar den uitgang:) iemand -: Einem ausleuch-ten. uitloven, w. b.: aussetzen. |
uitloving, vr.: Aussetzung [vr.]. uitluchten, w. b.; auslüften; (fig.) ausschelten [onr.]. uitmergelen, w. b.: ausmergeln. uitmergeling, vr.: Ausmergeiung[vr.]. uitmiddelpuntig, bv. n.: excentrisch; I -heid, vr.: Excentricitat [vr.]. uitmunten, w. o.: sich auszeichnen. uitmuntend, bv. n.: ausgezeichnet, vortrefflich; I -heid, vr.: Vortrefflichkeit [vr.]. uitnemend, bv. n.: Zie het bv. n. uitmuntend. uitnoodigen, w. b.: einladen [onr.1. uitnoodiging, vr.: Einladung [vr.]. uitpluizen, w. b.: ausklauben (ook fig.). uitpoepen, w. o. en b : (gem.) aus-kacken. uitproesten, w. o.: platzen; het -van den lach: in ein lautes Gelachter ausbrechen [onr.]. , uitpuilen, w. o.: hervorquellen [onr.].; (fig. van de oogen:) glotzen uitputten, w. b.: (fig.) erschöpfen. uitputting, vr.: (fig.) Erscnöpfung [vr.]. uitragen, w. b.: mit dem Spinnenja-ger reinigen. uitredding, vr.: Rettung [vr.]. uitreiken, w. b.: ertheilen [tj. uitroeien, w. b.: ausrotten. uitroeiing, vr.: Ausrottung [vr.]. uitrotten, w. o.: ausfaulen. uitrukken, w. b.; ausreissen [onr.]. I -, w. o.: (mil.) ausrücken; (fig. fam.) abmarschiren [ie], sterben [onr.]. uitrusten, w. b.: (van al het noodige voorzien:) ausrüsten; (fig. toerusten:) ausstatten; (rust laten nemen:) ausruhen, ruhen lassen [onr.1 I -, w. o.: (rustnemen:) ausruhen. uitrusting, vr.: Ausrüstung [vr.]. uitraden, w. o.: (in rijtuig:) ausfahren [onr.], (te paard:) ausreiten [onr.]. uitschateren, w. o.: Zie het w o uitproesten. uitscheiden, w. o.: aufhören. uitscheuren, w. o. en b.: ausreissen [onr.1. uitschieten, w. b.: ausschiessen [onr.]. I -, w. o.: ausgleiten [onr.]. uitschilderen, w. b.: malen, uitschuif-blad, o.: Ausschieber [m ]; I -tafel, vr : Ausschiebetisch [m.1. uitschuld, vr.: ausstehende Schuld [vr.]; uit- en inschulden: Aktiv- und Passivschulden. uitsloven (zich), w. w.: sich ab-mühen; (fig.) sich verdient machen. uitsluitend, bv. n.en bw.: ausschliess-lich. uitsluitsel, o.: Aufschluss [m.], Aus-kunft [vr.]. uitspanning, vr.: (voor rijtuigen:) Ausspannung [vr.]; (voor mensenen:) Erholung [vr.]. uitspatting, vr.: (fig.) Ausschweifung [vr.]. uitspraak, v.: (tik.) Aussprache [vr.1; (reht.) Ausspruch jm.; ü]; (fig.) Entschei-dung [vr.]. uitspreken, w. o. en b.: aussprechen [onr.]; iemand laten -: Einen ausreden lassen [onr.]. |
UITSPRUITEN.
UWENT.
536
|
uitspruiten, w. o.: spriessen [onr.1, sprossen. uitspruitsel, o.: Sprössling [m.1, Sprosse Lm.l. uitstap, m. (uitstapje, o.): Ausflugr [m.; ü]. uitstappen, w. o.: aussteigen [onr.]; (iron.) abmarschiren [ie], sterben [onr.]. uitstedig:, bv. n.; aus der Stadt ab-■wesend; I -held, vr.: Abwesenheit Ivr.] aus der Stadt. uitsteeksel, o.: 1) (das) Ausgresto-chene; 2) (fig:.: das) Hervorragrende. uitstek, o.: Vorsprung- lm.; ü]; bij (figr.) ausnehmend. uitsteken, w. b.: ausstechen [onr.1; de hand -: die Hand ausstrecken. I w. o.: hervorragren. uitstekend, bv. n.: ausgezeichnet, ausnehmend. uitstel, o.: Aufschub [m.], Verzugr [m.]. Zie afstel. uitstellen, w. b.; aufschieben [onr.]. uitteekenen, w. b.: zeichnen, abbilden. uittuilen, w. o.: Zie tuil. uitvaagsel, o.: (fig.) Auswurf [m.]. uitvaardigen, w. b.; erlassen [onr.], ergehen lassen lonr.]. uitvaren, w. o.: ausfahren [onr.]; hevig (fig.) heftig auffahren [onr.]. uitventen, w. b.: ausrufen [onr.]. uitvieren, w. b.: (een touw:) schies-sen lassen [onr.]; (eene ziekte:) [3] die Zeit zur völligen Genesung lassen [onr.]. uitvinden, w. b.: erfinden [onr.]; (fig., opsporen:) ausfindig machen. uitvinder, m.: Erfinder [m.]. uitvinding, vr.: Erfindung [vr.]. uitvindsel, o.: Erfindung [vr.]. uitvloeisel, o.: (fig.) Folge [vr.]. uitvoerig, bv. n.: ausführlich; I -heid, vr.: Ausfuhrlichkeit [vr.]. uitwateren, w. o.: (van rivieren:) sich ergiessen [onr.]. uitwatering, vr.: Ausfluss [m.1. uitweiden, w. o.: sich verbreiten (- over: über). uitweiding,vr.: AVeitschweifigkeit[vr.]. uitwerken, w. b.: 1) ausarbeiten; 2) ausrichten. uitwerking, vr.: 1) Ausarbeitung [vr.]; 2) Wirkung [vr.]. uitwerksel, o.: Erfolg |ni.]. uitwerpsel, o.: Auswurf [m.; ü]. uitwinnen, w. b.: ersparen; iemand (rcht.) Einen entwahren. uitwinning, vr.: Ersparung [vr.]; het recht van -: Entwahrungsrecht [o.]. uitzakking, vr.: (van de baarmoeder:) Vorfall [m.]. uitzet, m.: Ausstattung [vr.]; (van eene bruid:) Mitgift [vr.], Aussteuer [vr.]. uitzinnig, bv. n.: toll; 1 -heid, vr.: Tollheit [vr.]. uitzondering, vr.: Ausnahme [vr.]; zonder -: ohne Ausnahme. uitzuinigen, w. b.: 1) aussparen; 2) ersparen. uitzuiniging, vr.: 1) Aussparung [vr.]; 2) Ersparung [vr.]. ukaze, vr.: Ukas [in.], Ukase [vr.]. ulaan, m.: Uhlan [m.]. ulevel, vr.(ulevelletje, o.): Karamel[m.]. ultimatum, o.: Ultimatum [o.]. ultimo, bw.: (Lat.) am letzten. |
ultra, m.: (Lat.) Ultra [m.]. ultramaryn, o.: Ultramarin lo.]. ultramontaan, m.: (kkl.) Ultramon-tan [m.]. ultramontaansch, bv. n.: ultramon-tanisch. ultramontanismus, o.: Ultramon-tanismus [m.], Ultramontanism [m.]. umber, m.: Umbra [vr.]. unaniem, bv. n.: einstimmig. unanimiteit, vr.: Einstimmigkeit [vr.]. uneiaal-letters, vr. mrv.: Unzial-buchstaben [m. mrv.1. unie, vr.: Union [vr.]. uniek, bv. n.: einzig, unvergleichlich. uniform, bv. n.: uniform, einförmig. ! vr.: Uniform [vr.]. uniformiteit, vr.: Uniformitat [vr.]. universeel, bv. n.: universal, universiteit, vr.: Universitat [vr.], Hochschule Ivr.], universum, o.: Weltall [o.]. unster, vr.: Schnellwage [vr.]. urbaan, bv. n,: urban. urbaniteit, vr.: Urbanitat [vr.]. ure, vr.: Stunde [vr.]. uren, o. mrv.: 1) Stunden [vr. mrv.]; 2) (met een tw. om een tijdstip van dag of nacht aan te duiden:) Uhr jenk.]; als het om zes - ophoudt, zal het juist zes -geduurd hebben: wenn es um sechs Uhr aufhört wird es gerade sechs Stunden ge-dauert haben. Zie uur. urgent, bv. n.: dringend. urgentie, vr.: Dringlichkeit [vr.]. urine, vr.: Urin [m.|. Ham [m.1. urineeren, w. o.: uriniren[ie],hamen, urn, vr.: Urne [vr.]. usantie, vr.: Usance [vr.]. uso, o.: Üso [m.]. usnrpateur, m.: Usurpator [m.1. usurpatie, vr.: Usurpation [vr.]. usurpeeren, w. b.: usurpiren [ie], ut, vr.: (muz.) Ut [o.]. utensiliën, o. mrv.: Utensilien [o. mrv,]. utilisatie, vr.: Benützung [vr.]. utiliseeren, w. b.: benützen. utiliteit, vr.: Utilitat [vr.], Nützlich-keit [vr.]. utiliteits-beginsel, o : Nützlichkeits-prinzip [o.]. utopie, vr.: Utopie [vr.]. utraquist,m,: (kkL-hist.) Utraquist [m.]. uur, o.: 1) Stunde [vr.1; een - gaans: eine Wegstunde [vr.1; een - rijdens (in rijtuig): eine Fahrstunde; een - varens: eine Fahrstunde; een - sporens: eine Eisenbahnstunde; 2) Uhr [vr.]; I -boord, o.: (pop.) Zie uierboord; -bord, o.: (zeew.) Stundenbrett [ol; -glas, o.: Stundenglas [o.; a], Sanduhr [vr.]; -werk, o.: Uhr |vr.]; -werkmaker, m.: Uhrmacher [m.]; -wijzer, m.: Stundenzeiger [m.]. uurtje, o.: Stündchen [o.l, uw, vnw,: dein, euer, Ihr; I het-e : das Deinige, das Eurige, das Inrige ; I de -en: die Deinigen, die Eurigen, die Ihri-gen. uwent (met „tenquot;), bw.: ten bei dir, bei euch, bei Ihnen; I -halve, bw,: deinet-halben. eurethalben, Ihrethalben; -wege, bw.: deinetwegen, euretwegen, Ihretwe-gen; om -wil, bw.: um deinetwillen, um euretwillen, um Ihretwillen. |
VALERIAAN.
VAAG.
537
|
Ivaafj, bv. n.: unbestimmt; I -heid, vr.: ünbestimintheit [vr.]. Ivaas, vr:: (akk.) Fettigkeit [vr.]; (figr.) [t] Blütlie [vr.]. vaasseï, o.: Kehricht [o.]. vaak. bwv. oft, öfters, oftmals. I in.: Schlafrigkeit [vr.], (fig.) Schlat'; - hebben: Schlaf haben ; praatjes voor den -: Schnick-schnack [m. enk.]. vaal, bv. n.: fahl, falb; I -bruin, bv. n.: fahlbraun; -rood, bv. n.: fahlroth [t]. vaalheid, vr.: Fahlheit [vr.]. vaalt, vr.: 1) Mistgrube ]vr,|; 2) Mist-haufen lm.], Düngerhaufen [m.]. vaam, o.: Zie vadem. vaan. vr.: Fahne [vr.]. vaandel, o.: Fahne [vr.]; I -drager, m.: Fahnentrager [m.]. vaandelen, w. b.: (iron.) scharren; geld binnen Geld zusammenscharren. vaan deist ok m.: Fahnenstoek [m.; ö]. vaandrig:, m.: Fahnnch [m.]. vaantje, o.: Fahnchen [o.]. vaar, m.: (gem.) Vater [in.; a]. vaarbaar, bv. n.: fahrbar, schiffbar; 1 -heid, vr.: Fahrbarkeit [vr.], Schiffbarkeit [vr.]. vaarder, m.: Fahrer [m.]. vaardig, bv. n.: gewandt; 1 -heid, vr.: Gewandtheit [vr.]. vaar-koe, vr.: Zie vaars. vaars, vr.: (jonge koe :) Farse [vr.]. vaart, vr.: 1) Fahrt [vr.]; 2) (kanaal:) Kanal [ui.; -ntile]; 3) Lauf [m.]; iets in zijne - stuiten: etwas in seinem Laufe hemmen; het zal zulk eene - niet loopen: (fig.) es lasst sich nichts besonders davon erwarten vaartje, o.: 1) Kanalchen [o.]; 2) Va-terchen |o] Zie aardje. vaar-tnigr, o : Fahrzeug [o]; I -water, o.: Fahrwasser [o.] (iemand in het -water zitten: fig.: Einem widerstreben); -weg, m.: Fahrweg [m.]; -wel, tsw.: lebewohl, leben Sie wohl (als z. n o.: Lebewohl [o.]; aan iemand of aan iets -wel zeggen: Einem oder einer Sache Lebewohl sagen). vaas, vr.: Vase [vrj; 1 -vormig, bv. n.: vasenförmig vaat-doek, m.: Waschlappen [m.]; I -hout, o.: Fassholz |o.], Daubenholz [o.]. vaatje, o.: Fasschen [o.]; uit een ander - tampen: (spr.) aus einem andern Loch pfeifen [onr.]. vaat sell, bv. n.: nach dem Fass schmeckend. vaat-water, o.: Spülwasser [o.]; 1 -werk, o.: 1) Küchengeschirr [o.I, Fass-werk [o.I. vaeant, bv. n.: vakaut, erledigt, of-tenstehend. vaeantie. vr.: Ferienzeit [vr.], Vakanz Ivr.], Ferien [vr. mrv.]. vaeatie, vr.: Sitzung [vr.]. |
vaeature, vr.: erledigte Stelle [vr.], Vakatiire [vr.|. vaccinatie, vr.: Impfung [vr.J der Pocken. vaccine, vr.: 1) Kuhpocke [vr.]; 2) Zie vaccinatie, vaceeren, w. o.: 1) (plaatsen:) va-kant sein, erledigt seia, often stehen [onr.]; 2) (personen:) Sitzung halten [onr.]. vaclit, vr.: Fliess [o.], (das) wollige Feil. vacuüm, o.: (der) leere Raum [a]. vadem, o.: Klafter [o.]. vadeuien, w. b.: klaftern. vadem-hout. o.: Klafterholz [o.]. vader, m.: Vater [m.; a|; I -aard, m* : Art [vr.] des Vaters; -achtig, bv. n.: vater-lich; -erve, vr.: Vatererbe [o.I;-hart, o.: Va-terherz [o.]. vaderland, o.: Vaterland [o.] j I -lie-vend (-minnend), bv. n.: vaterlandsliebend, patriotisch. vaderlander, m.: Vaterlandsfreund [m.]. Patriot [m.]. vaderlands-liefde, vr.: Vaterlands-liebe [vr.], Patriotismus [m.]. Patriotism [m.]. vader-lief, m.: lieber Vater; I -liefde, vr.: 1) vaterliche Liebe [vr.], Liebe [vr.] als Vater. 2) Liebe [vr.] zum vater;-liefje, o.: Schlarmütze init einem Tröddelchen. vaderloos, bv. n.: vaterlos; I -heid, vr.: Vaterlosigkeit [vr.]. vaderlijk, bv. n.: vaterlich. vader-moord, m.: Vatermord [m.]; I -moordenaar (-moorder), m.: Vatermör-der [m.]; -moordenares (-nioorderes,-moord-ster), vr.: Vatermörderin [vr.]; -naam, m.: Vaternamen [m.]; -ons, o.: (kkl.) Vaterun-ser [o.|; -plicht, m.: Vaterpflicht |vr.]. vaderschap, o.: Vaterschaft [vr.]. vader-stad, vr.: Vaterstadt [vr.; al; I -vreugde, vr.: Vaterfreude [vr.]; -zegen, m.: Vatersegen [m.]; -zorg, vr.: Vatersorge [vr.]. vadziff, bv. n.: fahrlassig; I -heid, vr.: Fahrlassigkeit [vr.]. vagebond, in.: Vagabund [m.], Land-streicner [m.], Strolch [m.; ö]. vagen, w. b.: fegen. vagevuur, o.: (theo.) Fegefeuer [o.]. vak, o.: Fach [o.; ii]. vakerig, bv. n.: schlafrig; 1 -heid, vr.: Schlafrigkeit [vr.]. val, m.; Fall l m.1, ten - brengen: zu Fall bringen [onr.]; hoogmoed komt voor den (spr.) Hoehmuth [tl kommtvordem Fall. I vr.: 1) Falie |vr.[; eene - opzetten : eine Falie stellen; in de - loopen; in die Falie gehen lonr.]; in de - zitten: in der Falie sitzen [onr.]; 2) Falbel [vr.], Faltensaum [m.; ii]. I o.: (zeew.) Fall [o.J. valeriaan, vr.: (pik.) Baldrian [m.]. |
VALIDEEREN.
538
YEEL-HOEK.
|
valideeren, w. o.: validiren lie], valies, o.: Felleisen [o.]. valk, m.: (vogr.) Falke lm.]. Zie uil. valke-blik, m.: Falkenblick [m.]. valken, in Sam.: Falken... valkenier, m.: Falkner [m.]. valkery, vr.: Falknerei [vr.]. vallei, vr.: (adk.) Thai [o.; a]. vallen, w. o.: fallen [onr.]. valletje, o.: Falbelchen [o.]. valsch, bv. n.: falsch. valschaard, m.: (der) Falsche. valNchelUk, bw.: talschlich, falsch. valsehheid, vr. :Falschheit [vr.], (rcht.) Falschungr [vr.]. vampier, m.: Vampyr [m.]. Ivan, vz.: von. lyan, m.: Geschlechtsnamen [m.J, Fa-miliennamen [m.]. vandaag, bw.: heute. Vandaal, enz.: Zie Wandaal, enz. vandaan, bw.: her; waar -: woher?; daar -: dorther; hier hierher. vandaar, vgw.: daher. vaneen, bw.: 1) entzwei; 2) von ein-ander. ivang:, vr.: (in een molen:) Bremse [vr.]; de molen is door de (spr.) Alles geht drunter und drüber. Ivang, in Sam.: Fang... vangen, w. b.: fangen [onr.]. vanger, m.: Fanger [m.J. vangst, vr.: Fang [m.]. vanielje, vr.: Vanille [vr.]. vanouds, bw.: von Alters her. vanwege, bw.: wegen. var, m.: Farre [m.], (der) junge Stier, Ivaren, vr.: Farnkraut [o.], Farn [m.]. Ivaren, w. o.: 1) fahren [onr.] (ook fig.); slecht bij iets (fig.) schlecht bei etwas fahren [onr.], schlecht bei etwas wegkommen [onr.]; 2) sichbefinden[onr.]; hoe vaart ge: wie befinden Sie sich ?, (fam.) wie geht's ? varens-gast, m.: Schiffsgeselle [m.], Matrose [m.]; I -tijd, m.: 1) Zeit [vr.] zur Abfahrt, 2) Dienstzeit [vr.] an Bord; -volk, o.: Schiffsvolk [o.]. varia, o. mrv.: Allerlei [o. enk.], variabel, bv. n.: veranderlich. variant, vr.: Variante. [vr.[. variatie, vr.: Variation [vr.]. variëeren, w. o. en b.: variiren [ie]; I gevarieerd, v. dw.: variirt [ie], variëteit, vr.: Varietat [vr.] varinas, vr.: Varinas [m.1. varken, o.: Schwein [o.J; (fig.) Kehr-bürste [vr.], (zeew,) Ferkel [o.]; (fig. gem.) Teufelin [vr.]; niet weten hoe men net -wasschen zal: (fig. fam,) nicht wissen [onr.] was man mit der Sache anfangen soil; vele -s maken de spoeling dun: (spr.) Zie spoeling. varkenen, w. o.: (zeew.) mit dem Ferkel reinigen. varkens,in Sam I (van één:) Schweins..., (van meer:) Schweine... varkentje, o.: Schweinchen [o.]. Ivast, bw.: vorlaufig, einstweilen. Ivast, bv. n.: fest; (fig.) bestimmt, gewiss; I -beraden, bv. n.: fest entscnlos-sen; -beradenheid, vr.: Entschlossenheit [vr.]. vasteiyk, bw.: fest; (fig.) bestimmt, gewiss. |
Ivasten, w. o.: fasten. IVasten, vr.: (kkl.) Fasten [vr. mrv.]; I -avond, m.: Fastenabend |m.l, Fasching |m], Karneval [m.]; -avonden, w, o.: Fastenabend feiern; -dag, m.: Fastentag [m.[; -tijd, m.: Fastenzeit |vr.]. vaster, m.: Faster [m.]. vastheid, vr.: Festigkeit [vr.]. vastster, vr.: Fasterin [vr.]. vat, o.: (ton:) Fass [o.; a]. I -, m.: Grilf (m.J; er is geen - aan: es ist kein Grilf daran; geen - op zich geven: sich nicht bloss geben [onr.]; geen - op iem. hebben: Einem nicht beikommen kónnen [onr.]. vatbaar, bv. n.: 1) empfanglich ; 2) fahig; I -heid, vr.: 1) Empfanglichkeit [vr.], 2) Fahigkeit [vr.]. Ivaten, w. b.: in Fasser tullen. Ivaten, o. mrv.: 1) Fasser [o. mrv.]; 2) Teller [m. mrv.] undSchüsseln [m. mrv.]; 3) Küchengeschirr [o. enk.]; I (het) - wasschen: (das) Spülen des Küchengeschirrs; -waschster, vr.: Spülmagd [vr.; aj. vat-geld, o.: Tonnengeld [o.]; I-hout, o.: Fassholz [o.], Daubennolz [o.]. Vatieaan, o.: Vatikan [m.]. vatsel, o.: Handhabe [vr.]. vatten, w. b.: 1) fassen; koude -: sich erkalten; vuur -: Feuer fangen [onr.]; 2) greifen [onr.]; 3) (fig.) begreifen [onr.], verstehen [onr.]. vazal, m.: Vasall [m.], Lehnsmann [m.; a]. veehtachtig, bv.n.: raufsüchtig; l-heid, vr.: Raufsucht [vr,]. vechten, w. o,: 1) fechten [onr.], kampten, streiten [onr.]; 2) sich raufen, sich balgen, handgemein sein; (van honden:) sich beissen [onr,]; terwijl twee honden -om een been, loopt er de derde mee heen: (spr,) wahrend zwei zanken um ein Ei, steckt's der dritte bei. vechter, m. (vechtersbaas, m.): Rauf-bold [m.J, Klopffechter [m.j. vedel, vr,: Fiedel [vr.], Geige [vr.]. vedelen, w. o.: fiedeln, geigen. vedelhout, o.: Geigenholz [o.l, veder, vr.: Feder [vr.]. Zie vr. veer; I -achtig, bv. n.: federartig, vee, o.': Vieh [o.]; - van de richel: (gem.) Hundevolk, (der) viehische Pöbel; I -arts, m : [T] Thierarzt [m.; a]; -artsenijkunde, vr.: [T] Thierarzneikunst [vr.]; -artsenijkundig, bv,n.: thierarzneikundig [t];-artsenijschool, vr,: [T] Thierarzneischule [vr.], Veterinarschule [vr.]. veeg, bv. n.: 1) dem Sterben nahe, (fig.) dem Untergange nahe: 2) böse, schlimm; gij zijt nog niet -: (fig. fam.)wir haben noch soeben von Ihnen gesprochen. I -, m.: Strich [m.]; (fig.) Hieb lm.], Schlag [m.: a]; een - uit de pan: (fam.) ein Sei-tenhieb [m.]. veegheid, vr.: (das) Schlimme. veeg-kruid, o.: (pik.) Geniste [vr.], Besenkraut [o.]; l-mes,o.: Hufmesser [o.]. veegsel, o.: Kehricht [o.]. veegster, vr.: Kehrerin [vr.]. veel, bv. n.: viel; I -al, bw.: haufig, meistens; -eer, bw.: vielmehr. veelheid, vr.: Vielheit [vr.]. veel-hock, m.: Vieleck [o.]. Polygon [o.]; I-hoekig, bv. n.: vieleckig; -hoofdig, bv.: vielköpfig (-hoofdige regeering, vr.: |
VEELS-ZINS.
VENKEL.
539
|
Vielherrschaft [vr.], Polykratie [vr.]); -man-nerij, vr.: Vielmannerei [vr.], Polyandrie [vr.]; -min, bw.: viel weniger. veels-zins, bw.: in mancher Hinsicht. veel-tydH, bw.: oft; 1 -voet, m.: Viel-fuss [m.; ül; -voud, o.: (das) Yielfache; -voudig-, bv. n.: vieltach; -vraat, m.: (drk. en fig.) Vielfrass [ra.]; -wijverij, vr.: Viel-weiberei [vr.]. Polygamie [vr.]. veem, o.: 1) Verein [m.]; 2) (hist.) Feh-me [vr.]; I -gerecht, o.: Fehmgerieht [o.]; -rechter, m.: Fehmrichter [m.]. veen, o.: Torfland [o.; a]. Moorland [o.; a]; I-aal, m.: Mooraal lm.]; -aarde, vr.: Moorerde |vr.]; -achtig, bv. n.: mooricht; -ader, vr.: Torfader [vr.]; -akker, m.: Torfland [o.; a|; -arbeid, m.: Torfmacherei [vr.|; -baas, m.: 1) Aufseher [in.] über eine Torfgrube, 2) Eigenthümer [tl einer Torf-grube; -bes (-bezie), vr.: Moorbeere [vr.]; -boer, m.: Zie no. 2 -baan; -brand, m.: Torfbrand, [m.; a]; -damp, m.: Heerrauoh [m.]; -graafster, vr.: Torfgraberin [vr.]; -graver, m.: Torfgraber [m.1; -grond, m.: Torf boden [m.]; -man, m.: 1) Zie -boer, 2) Torfgraber [m.]; -put, m.: Torfgrube [vr.]; -rook, m.: Zie -damp; -wortel, m.: Sumpfweiderich [m.]. veer, vr.: (1. van pluimgedierte, 2. van metaal:) Feder [vr.]. I -, o.: Fahre [vr.]. veerboot, vr.: Fahre [vr.]. veer en, bv. n.: federn; I -bed, o.: Fe-derbett [o.]. veer-geld, o.: Fahrgeld [o.]; I -huis, o.: Fahrhaus [o.; al; -kracht, vr.: Fedor-kraft |vr.], Elasticitat [vr.]; -krachtig, bv. n.: federkraftig, elastisch; -lieden, m. mrv.: Fahrleute [m. mrv.]; -man. m.: Fahrmann [m.; -leute]; -pont, vr.: Fahre [vr.]. veertien, tw.: vierzehn; I -daagsch, bv. n.: vierzehntagig. veertiende, bv. n.: (der, die, das) vier-zehnte; I -half, tw.: vierzehnthalb. veertiender-hande (-lei), bv. n.: vierzehnerlei. veertienen, (verbogen) tw.: vierzehn; wij waren met ons wir waren unser vierzehn. veertien-honderd, tw.: vierzehnhun-dert; l-jarig, bv. n.: vierzehnjahrig;-maal, bw.: vierzehnmal (tot -maal herhaald: vierzehnmalig); -maandsch, bv. n.: vier-zehnmonatig; -tal, o.: Zahl [vr.] von vierzehn; -voud, o.: (das) Vierzehnfache;-voudig, bv. n.: vierzehniach. veertig, tw.: vierzig; I -daagsch, vier-zigtagig. veertiger, m.: Vierziger [m.]; l-hande ( -lei), bv. n.: vierzigerlei. veertig-Jarijgr, bv. n.: vierzigjahrig; l-maal,bw.: vierzigmal (tot-maal herhaald: vierzigmalig). veertigste, bv. n.: (der, die, das) vier-zigste. veertig-tal, o.: Zahl [vr.] von vierzig; l-voud, q.: (das) Viv?rzigfache; -voudig, bv. n.: vierzigfach. veertje, o.: Federchen [o.]. veest, m.: Furz [in.; ü]; een - laten: einen Furz lassen [onr.].! veesten, w. o.: furzen. veete, vr.: (hist.) Fehde [vr.]; (fig.) Groll [m.j; eene oude - hebben tegen: einen alten Groll hegen gegen; I -brief, m.: Fehde brief [m.]. |
vegen, w. b. en o.: 1) fegen, kehren; 2) wischen; nieuwe bezems - schoon : (spr.) neue Besen kehren gut. veger, m.: Feger lm.]. vegetatie, vr.: Vegetation [vr.], [t] Pflanzenwachsthum [m.]. vegeteeren, w. o.: vegetiren [ie], ein Pflanzenleben führen. vehement, bv. n.: heftig. I -, bw.: ge-waltig. vehikel, o.: Vehikel [o.]. veil, o.:(plk.)Epheu [m.]. 1 -, bv. n.:feil. veilbaar, bv. n.: verkauflich; I -heid, vr.: Verkauflichkeit [vr.]. veil-conditiën, vr. mrv.: Versteige-rungsbedingungen [vr, mrv.]; I -dag, m.: Tag (m.1 der \ ersteigerung. veilen, w. b.: versteigern. veiler, m.: Auktionar [m.], Auktiona-tor [m.]. veilig, bv. n.: sicher; I -heid, vr.: Si-cherheit [vr.]. veiligheids-halve, bw.: sicherheits-halber; I -kaart, vr.: Sicnerheitskarte [vr.]; -klep, vr.: Sicherheitsventil [o.]; -lamp, vr.: öicherheitslampe [vr.]. veiling, vr.: Versteigerung [vr.]. veil-krans, m.: Epheukranz [m.; a]. veinoot, m.: Zie vennoot, veinzaard, m.: Gleissner [m.], Heuch-ler [m.]. veinzen, w. o.: gleissen, heucheln. I w. b.: heucheln, verwenden [onr.]. veinzer, m.: Zie veinzaard, veinzerij, vr.: Gleissnerei [vr.], Heu-chelei [vv.]. vel, o.: 1) (huid:) Feil [o.], Haut [vr.; a]; 2) (vliesó Haut [vr.; al; 3) een - papier; ein Bogen [m.: o en ö] Papier; 4) (flard:) Fetzen [m.J. veld, o.: Feld [o.]. I in Sam.: Feld____ veldeling, m.: Feldbewohner [m.]. velen, w. b.: ertragen [onr.1, vertragen [onr.], dulden. veler-hande (-lei), bv. n.: vielerlei. velg, vr.: Felge Ivr.], Radfelge [vr.]. velgen, w. b.: felgen, mit Felgen ver-sehen |onr.]. Ivellen, w. b.: (i. a. b.) fallen. 1 vellen, o. mrv.: 1) Felle [o. mrv.], Haute [vr. mrv.]; 2) (flarden:) Fetzen [m. mrv.]; I -kooper, m.: Fellhandler [m.1; het - ploten: Zie ploten; -ploter, m.: Zie ploter, velletje, o.: Fellchen [o.],Hautchen [o.]; een - papier: ein kleiner Bogen Papier, veilig, bv, n.: hautig; (Aardig 0 retzig; I -heid, vr.: haurige (fig,: fetzige)Beschaf-fenheit [vr,]. velling, vr.: (das) Fiillen, velocipede, vr.: Velocipede [vr,], velocipedist, m,: Velocipedist [m.1. vel^n, o,: Vehn [o.]; I -papier, o.: Ve-linpapier [o,]. vendel, o,: 1) Fahne [vr,]; 2) Kompa-gnie [vr.]. vendu, vr.: Auktion [vr.]; I -huis, o.: Auktionslokal [o.], Versteigerungslokal [o.]; -meester, m.: Zie veiler. venen, w. o,: Torfgraben [onr.], Torf stechen [onr,], veneriek, bv. n.: venerisch, syphili-tisch, I -, o.: Lustseuche [vr.]. Syphilis [vr.]. venizoen, o.: Wildpret [o.]. venkel, vr.: Fenchel [m,]; I -olie, vr,: |
VERBETERBLAD.
VENNOOT.
540
|
Tenchelöl [o,]; -water, o,: Fenchelwasser lo,]; -zaad, o.: Fenchelsamen [m.], vennoot, m.: Handelsgenosse [m.], Kompagnon lm.]. vennootschap, vr,: Handelsgrenossen-schaft [vr,]. venster, o,: Fenster [o.]. venstertje, o.: Fensterchen [o.]. vent, m.: Kerl [m.]. ventbaar, bv, n,: verkiiuflich; I -heid, vr,: Verkauflichkeit [vr.]. venten, w, o.: hausiren lie], ventilatie, vr.: Ventilation [vr.1. ventilator, m.: Ventilator Lm.], ventileeren, w. o.: ventiliren Lie], vent-Jager, m.: [ie] Hausirer [m,]. ventje, o.: Kerlchen [o.]. Venns, vr.: (fab, en str.:) Venus [vr,], venyn, o.: Gift [o,]; (fig1.) Bosheit (vr.], venynig, bv. n. en bw.: giftig:; (fig.) bosartig; I -heid, vr.: Giftigkeit [vr.1; (fig.) Bosartigkeit [vr,], Iver, bv. n, en bw.: 1) fern; 2) weit. I ver .,,(1) veraangenamen, w. b.: erheitern. veraangenaming, vr.: Erheiterung [vr.], veraanschouweiyken, w, b.: an- -schaulich machen, veraansclioiiweiyking, vr.: an-schauliche Darstellung [vr,]. veraecynzen, w. b.: veraccisen, ver-steuern. veracht, bv. n.: verachtet. verachteloozen, w. b.: vernachlas-sigen. verachteiyk, bv. n.: veraehtlich; I -heid, vr.: Verachtlichkeit [vr.|. verachten, w. b.: verachten; (fig.) verschmahen. verachtens-waard (-waardig), bv. n.: verachtenswerth [t], verachtungs-werth [t], verachtenswürdig, verachtungs-würdig; I-waardigheid, vr.: Verachtungs-würdigkeit [vr.]. verachtvondigen, w. b.: verachtfal-tigen. verademen, w. o.: verathnien [t]. verademing, vr.: Erholung [vr.]. veraf, bw.: weit entfernt; I -gelegen, bv. n.: weit abgelegen, weit entfernt; -gelegenheid, vr.: weite Entfernung Ivr.], verafschuwen, w. b.: verabscheuen. veranda, vr.: Veranda [vr.]. veranderen, w. b.: andern, veran-dern, abandern, umandern, anders machen; (fig.) verwandeln. I w. o.: sich andern; het mooie weer is veranderd:das schone Wetter hat sich geandert: - van: wechseln [w. b.]; van kleur -: die Farbe wechseln; van kleederen -: die Kleider wechseln; van godsdienst-: seine Religion wechseln; - van iets: (fig.) bei etwas er-blassen. I - (zich), w. w.: anders werden [onr.], sich andern. |
verandering, vr.: Veranderung [vr.]; (fig.) Wechsel [m.J, Abwechslung [vr.]; de - der jaargetijden: der Wechsel der Jah-reszeiten; alle - is geen verbetering: (spr.) nicht alle Veranderungen sind Verbesse-rungen. veranderlyk, bv. n.: veranderlich; I -heid, vr.: Veranderlichkeit [vr.]. verantwoordeiyk, bv. n.: verant-wortlich; I -heid. vr.: Verantwortlichkeit [vr.]. verantwoorden, w. b.: verant-worteo. I - (zich), w. w.: sich verant-worten. verarmen, w. o. en b.: verarmen. I verbaasd, bv. n.: erstaunt, verwun-dert; I -heid, vr.: Erstaunen [o.], Verwun-derung [vr.]. ■ verbaasd, tsw.: der Tausend! ver babbelen, w. b.: verplaudern. verbakken, w. b.: verbacken, verbaliseeren, w. b.: verbalisiren [ie]. | geverbaliseerd, v. dw.: verbalisirt [ie]. verband, o.: (i. a. b.) Verband [m.; a]; I -brief, m.: Schuldverschreibung [vr.]. verbannen, w. b. verbannen (ook fig.). verbasteren, w. o.: entarten, ausar-ten, abarten. verbazen, w. b.: in Erstaunen setzen, verwundern. I - (zich), w. w.: erstaunt sein, sich verwundern. verbazend, bv. n.: erstaunlich. I tsw.: der Tausend! verbazing, vr.: Erstaunen [o.], Ver-wunderung (vr.]. verbedden, w. b.: umbetten. verbeelden, w. b.: 1) vorstellen; 2) bedeuten. I - (zich), w. w.: sich ein-bilden. verbeelding, vr.: Einbildung [vr.], verbeeldings-kracht, vr.: Einbil-dungskraft [vr.]. verbeiden, w. b.: ersehen, mit Sehn-sucht entgegensehen [onr.]. verbeiding, vr.: (das) Entgegensehen. verbergen, w. b.: verbergen [onr.], verheimlichen. verbeterblad, o.: (typ.) Verbesse-rungsblatt [o.; a], Verbesserungsbogen [m.: o en ö]. |
Alle met „verquot; aanvangende werkwoorden, die men hier niet vinden mocht, hebben ook in het Duitsch „verquot; als aanvangspartikel, en daarachter de beteekenis, die het Hollandsche woord zonder „verquot; heeft, b. v.:
verbreeuwen.
breeuwen beteekent: kalfatern, dus verbreeuwen beteekent: verkalfatern.
Alle andere met „verquot; aanvangende woorden, die niet hier vermeld zijn, kunnen gemakkelijk worden afgeleid van hun werkwoord (dat men wel opgegeven zal vinden), waarvan men den uitgang... „enquot; (of de enkele „nquot; achter „rquot; of „lquot;) eenvoudig te -veranderen heeft in... ung of,,, er of... erin, b. v.:
verhuren — Duitsch: vermiethen. ^
verhuring — „ Vermiethung, l verhuurder — „ Vermiether, C 1 J verhuurster— „ Vermiether in, 'J
VERBETEREN.
VERDICHT.
541
|
verbeteren, \v. b.: verbessern. I w. o.: besser werden [onr.], sich bes-sern. verbeterhuis, o.: Besserungsanstalt [vr.], Korrektionshaus [m.; al. verbeteriyk, bv. n.: verbesserlich. verbeurd-verklaren, w. b.: mit Beschlag: belegren, konficiren [iel (-verklaard, v. dw. en bv. n.: mit Besehlag: belegt, konficirt [iel); -verklaring, vr.: Be-senlagnahme [vr.1, Konfiskation [vr.]. verbeuren, w. b.: 1) (het recht van bezit op .... verliezen:)verwirken;2)(verwedden :) zmn Pfand setzen ; pand-: (spl.) Pfander spielen; 3) (vertillen, verplaatsen:) versetzen. | - (zich), w. w.: sich ver-heben [onr.]. verbeuring:, vr.: Verwirkung [vr.]; (fig.) Verlust [m.]. verbeurte, vr.: Verwirkung [vr.]; (fig.) Verlust [m.]; op - van: bei Verlust von, bei Strafe von. verbeuzelen, w. b.: vertandeln. verbidden, w. b.: erbitten lonr.]; zich niet laten -: sich niet erbitten lassen [onr.]. verbiedelnk, bv. n.: gehorsam; I -heid, vr.: Gehorsam [m.1. verbieden, w. b.: verbieten [onr.]. verbiljarten, w. b.: im Billardspiel verlieren lonr.]; iets laten -: etwas auf dem Biljard ausspielen lassen. verbinden, w. b.: (i. a. b.) verbinden lonr.]. verbindend, bv. n.: verbindend, verbintenis, vr.: 1) Verbindung [vr.]; 2) Verbindliehkeit [vr.]. verbitterd, bv. n.: erbittert, verbittert; I -heid, vr.: Verbitterung [vr.]. verbitteren, w. b.: erbittern, verbit-tern. verbleeken, w. o.: erbleichen [onr.], verbleichen [onr.], erblassen, verblassen. verblikken, w. o.: erbleichen [onr.]. verblind, bv. n.: verblendet; I -heid, vr.: Verblendung [vr.|. verblinden, w. b.: verblenden, verbloeden, w. o.: verbluten. verbloemd, bv. n.: verblümt, bemantelt. verbloemen, w. b.: verblümen, be-manteln. verbluffen, w. b.: verblüffcn. verbluft, bv. n.: vcrblüfft; I -heid, vr.: Verblüfftheit [vr.]. verbind, bv. n.: erfreut. verbinden, w. b.: erfreuen. I - (zich), w. w.: sich freuen. verblijdend, bv.n. en bw.: erfreulich. verblyding:, vr. : Erfreuung [vr.]. A-erbljjf, o.: Aufenthalt [m.]. verbleven, w. o.: verbleiben [onr.]. verbod, o.: Verbot [o.]. verbolgen, bv. n.: zornig, aufge-bracht; (fig.) ungestüm; I -heid, vr.: Zorn [m.], (fig.) Ungestüm [m.]. verbond, o.: [s] Bündniss [o.]; (theo. en stk.) Bund [m.;ü!; het Oude en het Nieuwe -: (bijb.) der alte und der neue Bund, das alte und das neue Testament; de arke des -s: die Bundeslade. verbonden, bv. n,: verbündet; de -e mogendheden: die verbündeten Machte [vr. mrv,]. |
verbonds, in Sam.: Bundes.... verborgen, bv. n.: verborgen; I -heidy vr.: Verborgen neit [vr.]. verbouw, in.: (akk.) Bau lm.|. verbouwen, w. b.: 1) (akk.) bauen; 2) (bwk.) (geld, materialen:) verbauen; (aan den bouw veranderen:) umbauen; een huis laten -: ein Haus umbauen lassen [onr.]. verbouwereerd, bv. n.: bestürzt; I -heid, vr.: Bestürzung [vr.]. verbraden, w. o. en b.: verbraten. verbranden, w. o. en b.: verbrennen [onr.]. verbrassen, w. b.: verprassen. verbreeden, w. b.: verbreitern, brei-ter machen. verbreiden, w. b.: verbreiten [onr.]. verbroederen, w. b.: verbrüdern; I - (zich), w. w.: sich verbrüdern. verbrokkelen, w. b. en o.: verbröc-keln, zerbröckeln, zerstückeln. verbruid, bw.: vertrackt. verbruien, w. b.: verderben [onr.]. verbruiken, w. b.: verbrauchen. verbruiks-belasting:, vr.: Ver-brauchssteuor [vr.]. verbrijzelen, w. b.: zerschmettern, zertrümmern, zermalmen. verbrijzeling:, vr.: Zerschmetterung [vr.],Zortrüinmerung [vr.], Zermalmung[vr.J. verbuigbaar, bv. n.: biegsam, beug-sam; (tik.) abanderlich; 1 -heid, vr.: (tik.) Abanderlichkeit [vr.]. verbuigen, w. b.: verbiegen [onr.]; (tik.) abandern. verbysterd, bv. n.: betaubt; bestürzt, entsetzt; (tam.) verdutzt. verbysteren, w. b.: betauben; be-stürzen, entsetzen; (fam.) verdutzen. I -, w. o.: sich verirren. verbystering:, vr.: Bettiubung [vr.]; Bestürzung [vr.], Entsetzung [vr.]. verbyten, w. b.: einstecken. I - (zich), w. w.: sich argern. vereyferen (zich), w. w.: verkehrt rechnen. vereyfering, vr.: Rechnungsfehler [m.]. verdacht, bv. n.: verdachtig; - zijn op: vorbereitet sein auf; I -held,vr.: Ver-dachtigkeit [vr.]; -making, vr.: Verdachti-gung [vr.]. verdagen, w. b.: vertagen. verdampen, w. b. en o.: verdampfen; laten -: verdampten lassen [onr.1. verdedigen, w. b.: vertheidigen [t]. verdeeld, bv. n.: getheilt [t]; (fig.)un-einig; I -heid, vr.: Uneinigkeit [vr.]. vercleelen, w. b.: vertheilen [tj. verdeemoedigen, w. b.: demüthigen [t]. I - (zich), w. w.: sich demüthigen [t). verdek, o.: (van een schip:) Deck [o.], Verdeck [o.]. verdelgen, w. b.: vertilden, verdenken, w. b.: im Verdacht haben (- van: [2]), in Verdacht ziehen [onr.]. verdenking, vr.: Verdacht [m.]. verder, bv. n. en bw. (v. tr.): weiter. verderf, o.: Verderben [o.]. verderfelyk, bv. n.: verderblich; I -heid, vr.: Verderblichkeit [vr.]. verderven, w. b.: verderben [onr.]. verdicht, bv. n.: 1) (tot meer dicht- |
t
VERDICHTEN.
542
VERDWALEN.
|
heid gebracht:) verdichtet; 2) (verzonnen, gefingeerd:) erdichtet. verdicliten, w. b.; 1) verdichten; 2) erdichten. verdiclitsel, o.: Erdichtung [vr.1, Marchen lo.]. verdict, o.: (rcht.) Verdikt [o.]. verdiend, bv. n.: verdient, verdienen, w. b.: verdienen, verdienste, vr.: 1) (loon voor werk:) Verdienst [m.]; 2) (verdienstelijkheid :) Verdienst [o.l. verdiensteljik, bv. n.: 1) (daden, enz.:) verdienstlich; 2) (personen:) ver-dienstvoll, verdient; I -heid, vr.: 1) Ver-dienstlichfceit Lvr.j, 2) Verdienst [o.l. verdienen, w. b.: vertiefen. I - (zich), w. w.: sich vertiefen (- in: in). verdieping, vr.: 1) (het dieper maken en de dieper gemaakte plaats:) Vertie-fung [vr.]; 2) (uat gedeelte van een huis, dat een eigen vloer heeft en met eene zoldering gedekt is:) Stockwerk [o.]. Stock [m.1; op eene eerste of tweede - wonen : im ersten oder zweiten Stock wohnen; op de gelijkvloers-: im Erdgesclwss; een nuis van drie -en: ein dreistöckiges Haus [iij; een huis van verscheidene -en: ein mehr-stöckiges Haus [il]; het scheelt hem in zijne bovenste -: (fig.) es ist bei ihm im Oberstübchen nicht richtig; 3) (hoogte tusschen vloer en zoldering:) Höhe [vr.]; hoog of laag van - : von bedeutender oder geringer Höhe. verdieriyken, w. o. en b.: verthie-ren [t]. verdikken, w. b.: verdicken. I -, w. o. (en: zich -, w. w.): dick (oder: dicker) werden [onr.], sich verdicken. verdobbelen, w. b.: verwürfeln. verdoeken, w. b.: (eene schilderij: ein Gemalde) auf neue Leinwand kleben. verdoemd, bv. n.: verdammt. verdoemden, m. en vr. inrv.: (theo.) (die) Verdammten. verdoemelijk- bv. n.: verdammungs-würdig(als bw.: verdammt); !-heid, vr.: Ver-dammungswürdigkeit [vr.). verdoemeling, m. en vi.: (der, die) Verdammte; 1 (als toespraak:) verdamm-ter Kerl [m.1, verdammte Hexe [vr.]. verdoemen, w. b.: verdammen, verdoemenis, vr.: (theo.) [s] Ver-dammniss | vr.]; loop naar de -: (gem.) gehe zum Teufel! verdoen, w. b.: 1) (verkwisten:) ver-thun (onr.]; 2) (weero verdoen:) noch einmal thun [onr.]. I - (zich), w. w.: sich entleiben. verdoener, m.: Verthuer [m.]. verdoenster, vr.: Verthuerin [vr.]. verdoffen, w. o. en b.: verdumpfen. verdokteren, w. b.: verdoktern. verdolen, w. o.: verirren. verdonkermanen, w. b.: verheim-lichen. verdonkeren, w. b.: verdunkeln, dunkel machen; (fig.) verheimlichen. I -, w. o.: dunkel (oder: dunkier) werden [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verdunkeln. verdoofd, bv. n.: betaubt; I -heid, vr,: Betaubung [vr.]. verdoold, bv. n.: verirrt; I -heid, vr.: Verirrung [vr.]. verdoopen, w. b.: anders taufen. |
verdooven, w. b.: (doof maken:) betauben; (dof maken:) verdunkeln. I -, w. o.: erlöschen. Iverdord, bv. n.: verdorrt; I -heid, vr.: Verdorrtheit [vr.1. Iverdord, tsw.: potztausend! verdorren, w. o.: verdorren, verdorven, bv. n.: verderbt, verdor-ben; I -heid, vr.: Verderbtheit [vr.], Ver-dorbenheit. verdraaglijk, bv. n.: ertraglich; I -heid, vr.: Ertraglichkeit [vr.]. verdraagzaam, bv. n.: vertraglich, duldsam, tolerant; I -heid, vr.: Vertrag-lichkeit [vr.], Duldsamkeit [vr.], Toleranz [vr-l. verdraaid, bv. n.: verdreht. I -, tsw.: der Teufel! verdraaien, w. b.: verdrehen; den tijd -: die Zeit vertandeln. verdrag, o.: 1) Vertrag [m. ;a];een aangaan: einen Vertrag schliessen [onr.]; 2) Bedacht [in.], Vorsicht [vr.]; met - te werk gaan: mit Bedacht (nicht über-eilt) zu Werke gehen [onr.l. verdragen, w. b.: ertragen [onr.]; vertragen [onr.]; elkander -: sich mit einander vertragen [onr.]. verdriedubbelen, w. b.: verdrei-fachen. verdriet, o.: Verdruss [m.]. verdrietelijk, bv. n.: verdriesslich; I -heid, vr.: Verdriesslichkeit [vr.]. verdrieten, w. o.: verdriessen [onr.l. verdrietig, bv. n.: 1) verdriesslich; 2) traurig; I -heid, vr.: 1) Verdriesslichkeit [vr.], 2) Traurigkeit [vr.]. verdrievoudigen, w. b.: verdrei-fachen. verdringen, w. b. onr.: verdrangen [reg.]. verdrinken, w. o.: ertrmken [onr.], (onder water loopen:) überschwemmt werden [onr.l. I -, w. b.: ertranken; (geld en verstand:) vertrinken [onr.]. 1 - (zich), w. w.: sich ertranken. verdrukken, w. b.: (typ.) verdruc-ken; (fig.) unterdrücken. verdrijven, w, b.: vertreiben [onr.]; den tijd -: (sich oder Einem) die Zeit vertreiben [onr.l. verdry ving, vr.: Vertreibung [vr.]. verdubbelen, w. b.: verdoppeln. verduideiyken, w. b.: verdeutlichen. verduisteren, w. b.: verdüstern, verdunkeln, verfinstern; geld -: Geld unter-schlagen [onr.l. I -, w. o.: sich verfinstern. verduitsclien, w. b.: verdeutschen; (fig.) übersetzen. verduiveld, bv. n,: verteufelt. I -, tsw.: der Teufel! verduizendvoudigen, w. b.: ver-tausendfachen. verduld, tsw.: der Teufel! verdunnen, w. b.: verdünnen. verduren, w. b.: erdulden, ausstehen [onr.]. verduurzamen, w. b.: dauerhaft machen. verduwen, w. b.: (spijzen:) verdauen; (fig.) verschmerzen. verdwaasd, bv. n.: thöricht; I -heid, vr.: Thorheit [vr.]. verdwalen, w. o.: verirren, sich verirren. |
VERGEVENSGEZIND.
VERDWAZEN.
543
|
verdwazen, w. b.: toll machen. I w. o.: toll werden [onr.]. verdwynen, w. o.: verschwinden [onr.]. verdwijning, vr.; Verschwindung [vr.], Verschwinden [o.J. verdyd, tsw.: Potztausend! I -, bv. n.: verflucht. verdnën, w. b.: verdammen, veredelen, w. b.: veredeln. vereelt, bv. n.: schwieligr, hornhautig-; (fig.) verhartet; I -heid, vr.: schwielige Vernartung [vr.], (fig.) Verhartung [vr.]. vereelten, w. o.: schwielig werden [onr.]; (fig.) sich verharten. vereenigen, w. b.: vereinigen; in den echt ehelich verbinden [onr.]. | -(zich), w. w.: sich vereinigen. vereeniging, vr.: (het vereenigen:) Vereinigung [vr.J; (besloten gezelschap:) Verein [m.|. vereenvoudigen, w. b.: vereinfa-chen. vereenzelvigen, w. b.: identificiren [ie]. vereeuwigen, w. b.: verewigen. vereffenen, w. b.: (geschillen:) schlich-ten, beilegen; (schulden:) entrichten, be-zahlen; (fig.) ins Reine bringen [onr.]. vereiseh, o.: [s] Erforderniss [o.]; naar - van zaken: nach Erforderniss [s] der Umstande. vereisclien, w. b.: erheischen, er-fordern. vereischt, bv. n.: ertbrderlich. vereisclite, o.: [s] Erforderniss [o.]. verengen, w. b.: verengen, verengern. verergeren, w. b.: verschlimmern. I w. o.: sich verschlimmern. verevenen, w. b.: Zie vereffenen, verf, vr.: Farbe |vr,]. verfje, o.: (fig.) Anstrich [m.]; mijn huis heett een - noodig: mein Haus er-fordert einen neuen Anstrich. verflauwen, w. o.: erschlaffen; (fig.) nachlassen lonr.]. verflenzen, w. o.: verwelken, verfoeielyk, bv. n.: abscheulich; I -heid, vr.: Abscneulichkeit [vr.]. verfoeilt;kn, w. b.: verabscheuen. verfoeiens-waard (-waardig), bv. n.: verabscheuungswürdig; I -waardigheid, vr.: Verabscheuungswürdigkeit [vr.]. verfoeliën, w. b.: mit einer Folie versehen [onr.]. verfoeliesel, o.: Folie [vr.]. verfomfaaien (verfomfooien, verfom-melen) w. b.: (fam.) zerknittern. verfraaien, w. b.: verschönern. verfranHclien, w, b.: französiren [ie], französisch machen. 1 -, w. o.: franzö-sirt [ie] werden [onr.]. verfrissclien, w. b.: erfrischen. verfrommelen (verfronselen), w. b.: zerknittern. verlljnd, bv. n.: en bw.: verfeinert. verfijnen, w. b.: verfeinern. verlljner, m.: Verfeinerer [m.]. verfljning, vr.: Verfeinerung [vr.]. vergaan, w. o.: (i a. b.) vergehen [onr.]. vergaderen, w, b.: versammeln. I -(zich), w. w.: sich versammeln. vergadering, vr.: Versammlung [vr.]. vergallen, w. b.: vergallen (ook lig.). |
vergaloppeeren (zich), w. w.: sich vergaloppiren [iel. vergankeiyk, bv. n.: verganglich; ! -heid, vr.: Verganglichkeit [vr.]. vergapen (zich), w. w.: fam.) sich vergatten (- aan: an). vergaren, w. b.: Zie vergaderen, vergasten, w. b.: traktiren [ie]. I -(zich), w. w.: sich zu Gute thun [onr.J (- aan: an), (fig.) sich ergötzen (- aan: an), vergeeflijk, bv. n. Zie vergefelyk. vergeefs, bw.: vergeblich. vergebens. vergeefsch, bv. n.: vergeblich. vergeet, o.: (das) Vergessen, vergeetachtig, bv. n.: vergesshaft; I -heid, vr.: Vergesshaftigkeit [vr.J. vergeet-al, m. en vr.: (der, die) Alles-vergessende; I -boek, o.: in het -boek geraken: fig. fam.: in Vergessenheit [t] ge-rathen [onr.]; in het -boek schrijven: fig. fam.: in den Schornstein schreiben [onr.]; -menietje, o.: (pik.) Vergissmein-nicht [o.]. vergelden, w. b.: vergelten lonr.] (iets aan iemand: Einem etwas); geen kwaad met kwaad Böses nicht mit Bösem vergelten. vergelyk, o.: 1) (schikking:) Ver-gleich [m.1; een - treffen: einen Vergleich treffen [onr.]; 2) (vergelijking:) Verglei-chung [vr.]; in - bij anderen: in Verglei-chung mit andern. vergeiykeiyk, bv. n.: vergleichbar. vergeiyken, w. b.: (i. a. b.) verglei-chen [onr.J; de slaap bij den dood -: der Schlaf mit dein ïode vergleichen [onr.]. vergeiykender-wys (-wijze), bw.: vergleichungsweise. vergelyking, vr.: 1) Vergleichung [vr.]; eene trekschuit komt in geene -bij een stoomschip: zwischen einerTreck-scnüte und einem Dampfschiff ist kein Vergleich; de trappen van -: (tik.) die Vergleichungsstufen [vr. mrv.1, die Stei-gerungsstufen [vr. mrv.1; 2) (wsk.) Glei-chung jvr.l; de termen eener-: die Glieder einer Gleichung. vergemakkeiyken, w, b.: erleich-tern. vergen, w. b.: verlangen, vergenoegd, bv. n.: vergnügt, froh; I -heid, vr.: Frohsinn [m.1. Ivergenoegen, o.: Vergnügcn [o.]. Ivergenoegen, w. b.: zufrieden stellen. I - (zich), w. w.: zufrieden sein (-met: mit), sicn begnügen (- met: mit). vergenoegzaam, bv. n.: vergnüg-sam; 1 -heid, vr.: Vergnügsamkeit [vr.]. vergetelheid, vr.; Vergessenheit [vr.]; aan de - ontrukken: der Vergessenheit entreissen [onr.]; de stroom der-: (fab.) der Lethestrom, der Strom der Vergessenheit. I vergeten, w. b.: vergessen [onr.]. | -(zich), w. w.: sich vergessen [onr.]. Ivergeten, v. dw.: vergessen. I -, bv.n.: (fig.) unbekannt. vergeven, w. b.: (weggeven :)vergeben [onr.]; (verkeerd geven:) vergeben lonr.], unrichtig geben [onr.]; (vergiffenis schenken aan of wegens:) verzeihen (Einem etwas), vergeben [onr.]; (met vergif:) vergeben [onr.1, vergiften. vergevensgezind, bv. n.: versöhn-lich; I -heid, vr.: Versöhnlichkeit [vr.]. |
VER1I00 VAARDIGEN.
VEKGEWISSEN
544
|
vergewisssen (zich),- w. w.; sich vergewissern (- van: von [21). vergezellen, w. b.: beg-leiten. vergezelscliappeii, w. b.: vergesell-schaften. . vergezicht, o.: Femansicnt fvr.l, Perspektive Jvr,]; I -kunde, vr,: Fern-scheinlehre [vr J, Perspektive [vr.J. vergiet, vr. (vergiettest, vr): Durch-sehlag lm.; al. . A'ergieten, w. b.: vergiessen [onr.); (aan een van metaal gegoten werkstuk eenen anderen vorm geven:) umgiessen [onr.l. vergif, o,: Gift [o.] vergift'enis, vr.: Verzeihung [vr.], Verge bung [vr.l- vergift, o.: Gift [o.];J -achtig, bv. n.; giftartig; -appol, m,: Giftapfel lm.; a|; -appelboom, m.: Giftapfelbaum [m.; iluj; -boom, m.: Giftbaum [m.; a], vergiften, o. mrv : Gifte [o. mrv.]; I -leere, vr.: Giftlehre [vr J, Toxikologie [vr.]. vergift-knnde, vr.: Giftkunde [vr.], Toxikologie [vr.J; l-kundige, m.: Giftkenner [m.l, Toxikolog [m,]. vergissen (zich), w w.: sich irren. vergissing, vr.: Versehen [o J; (fig.) Missgnff [m.]; (ook:) Fehler [m.]. verglaassel, o.: Glasur [vr], verglazen, w. b. en o.: verglasen. vergoden, w. b.: vergöttern vergoeden, w. b.: vergüten. vergoelUkcn, w. b,: beschönigen. vergooien, w. b.: l)verwerfen |onr.]; 2) laten -: auswürfeln lassen [onr.[, 1 -(zich), w. \v.: sich wegwerfen [onr.], sich blamiren [ie], vergramd, bv. n : erzürnt, erbittert; I -heid, vr.: Zorn [m.], Erbitterung [vr ]. vergrazen, w. b.: (het vee: das Vieh) von einer Weide auf aie andere bringen [onr], vergroeien, w. o : verwachsen. vergrooten, w b.: vergrössern. vergroot end, bv. n,: vergrössernd; de -e trap : (tik.) die zweite Steigerungs-stufe [vr.l, der Komparativ, vergrootglas, o.: Vergrösserungsglas [o.; a]. vergruizen, w. b : zerstossen [onr.]; (fig.) zermalmen, zertrümmern. vergrijp, o.: Vergehen [o,l. vergrQpen (zich), w. o : sich ver-greifen [onr.]. vergryping, vr. Vergreifung [vr,], vergrijsd, bv. n.: ergraut. vergrijzen, w. o.: ergrauen, verguizen, w. b.: verunglimpfen. verguld, bv, n,: vergoldet; - op snee: mit vergoldetem Schnitt, mit Goldschnitt; met iets - zijn: (fig. fam.) sich geschmei-chelt fühlen mit etwas, (ook:) höchlich eingenommen sein mit etwas. vergulden, w. b : vergolden, verguldsel, o.: Vergoldung [vr.]. vergunnen, w. b,: vergönnen, ge-statten, erlauben. vergunning, vr.: [s] Erlaubniss [vr.]. verhaal, o : 1) (relaas, vertelling:) Erzahlung [vr,]; 2) (rcht.) Regress [m,]; - zoeken op iemand; seinen Regress an Einem sucnen (oder: nehmen [onr.]); 3) (fam.) Genugthuung [vr,]; - zoeken |
over iets : Genugthuung für (oder: wegen) etwas fordern; 4) (gnk.) Erholung [vr.]; op zijn (haar, mijn, enz.) - komen: sich erholen, wieder zu Kraften kommen [onr.]. verhaaltje, o.: Geschichtchen [o.]^ kleine Erzahlung [vr], verhaasten, w. b.: beschleunigen. verhabbezakken, w. b.: (pop,) miss-handeln. verhabbezakt, bv. n.: (pop.) gemiss-handelt. verhakking, vr.: (mil.) Verhau [m.]. verhalen, w. b.: (vertellen:) erzahlen; (naar eene andere plaats halen, b. v. een schip:) verholen; schade - op: öchadener-satz fordern von. verhalender-wijs (-wijze), bw.: er-zahlenderweise, verhalvezolen, w, b,: mit neuen halben Sohlen versehen [onr.]. verhandelaar, m.: Redner [m.], verhandelaarster, vr.: Rednerin [vr.]. verhandelbaar, bv. n.: verhandelbar, verkauflich. verhandelen, w. b.: (i. a. b.) verhan-deln. verhandeling, vr.: Verhandlung [vr.]; (let,) Abhandlung [vr.]. verhangen, w. b.: (anders of elders hangen:) umhangen; de hekken zijn (fig.) die Umstande (die Verhaltnisse) ha-ben sich geandert. I - (zich), w. w.: (zich ophangen:) sich erhan^en; zich niet aan iets -: (fig. fam.) sich nicht mit etwas an-führen lassen [onr.]. verhanselen, w. b.: verschleudern; (ook:) verschachern. verhard, bv. n.: verhartet; (fig.) verstookt; I -draven, w, b.: harttraben um (iets laten -draven, um etwas harttraben lassen [onr.]); -heid, vr,: Verstocktheit [vr.]; -zeilen, w- b.; um die Wette segeln um (iets laten -zeilen: um etwas um die Wette segeln lassen [onr.]). verharen, w. o.: verhaaren. verheerlijken, w. b.: verherrlichen. verheffen, w. b,: erheben [onr.], 1 -(zich), w. w.: sich erheben [onr.]. verhelderen, w. o,: auf klaren, verhelen, w. b.: verhehlen. verhelpen, w, b.: abhelfen [onr.] [3], verhemelte, o.: (ontl.) Gaumen [m.]; (van ledekant, kansel, troon, enz.:) Him-mel [m.]; I -letter, vr.: Gaumenbuchstabe verheugd, bv. n.: erfreut, froh; I-heid, vr-: Freude [vr.]. , , • verheugen, w. b,: erfreuen. 1 - (zich), w, w.: sich freuen. . verhe veling, vr.: Lufterschemung [vr.J, verheven, bv. n.: erhaben; 1 -heid, vr.: Erhabenheit [vr.|. . verhinderen, w, b.: verhindern, verhit, bv, n.: erhitzt. verhitten, w, b.: erhitzen. verhoeden, w. b,: verhüten. verhoiKlerdvoudigen, w, b.: ver-hundertfachen, verhoogen, w. b.: erhöhen. „ verhoor, o.: Verhör [o.]; iemand in het - nemen: Einen ins Verhör nehmen [onr.]. , • . verhoovaardigen, w. b.: stolz ma- |
quot; --
VERHOUDING.
545
|
chen. I - (zich), w. w.: stolz sein (- op: auf), sich brüsten (- op: mit). verhouding, vr.: [sl Verhaltniss [o.l. verhuis-boel, m.: (der) beim Auszie-hen zu transportirende [ie| Hausrath [t], (figr.) Wirrwarr lm.] des Auszugs; l-dag, m,: Auszugstag fm.]; -kosten, m. mrv.: Kosten [m. mrv.l des Ausziehens; -tijd, m.: Zeit lvr.1 zum Ausziehen. verhuizen, w. o.: ausziehen [ohr.]; naar een ander land auswandern. verhuren, w. b.: vermiethen [tl. I -(zich), w. w.: sich vermiethen Lt], sichver-dingen lonr.l. verhypothekeeren, w- b.: verptan-den. verificateur, m.: Verifikator [m.l. verificatie, vr.: Verification [vr.]. veriflëeren, w, b.: verificiren [ie], verinteresten, w. b.: an Zinsen verlieren [onr.]. verinterestinfi:, vr.: Zinsen verlust [m.; ü], verjaarbaar, bv. n,: verjahrlich; I -heid, vr.: Verjahrlichkeit [vr.]. verjaard, bv. n,: veriahrt. ver jaar-dag, m.: Geburtstag: [m.]; I -dicht, o.: Geburtstagsgedicht [o]; -feest, o.: Geburtstagsfest [oj; -g:eschenk, o.: Ge-burtstagsgeschenk [o.];-partij,vr: Geburts-tagsfest [o.]. verjagen, w. b. onr.: verjagen [reg.], vertreiben [onr.], verjaren, w. o.: 1) seinen (ihren? mei-nen u. s. w.) Geburtstag feiern; 2) jahrig sein; 3) (door verloop van jaren alle geldigheid verliezen:) verjahren. verjongen, w. b.: verjüngen. I -, w. o.: sich verjüngen. verkakelen, \v, b.: verplaudern. verkalken, w. o, en b.: verkalken, verkankeren, w. o : vom Krebs zer-fressen werden [onr.1. verkassen, w. o ; (fam.) sich davon machen. Zie ook verhuizen, verkatten, w. b.: (zeew.) verkatten, verkavelen, w, b.: auskabeln, in Partien abtheilen [t]. verkeer, o,: Verkehr [m.] verkeer-bord, o.: Tricktrackbrett [o,]. verkeerd, bv. n.: verkehrt; I -heid, vr : Verkehrtheit [vr.]. verkeerdeiyk, bw.: verkehrt. verkeeren, w. o : 1) (omgang of verkeer hebben:) verkehren (met: mit); 2) (vrijen:) on^ragirt [ie] (verlobt) sein; over een meisje -: ein Madchen karessi-ren [ie]; met een jongen -: sich einem iungren Manne versprochenhaben;3) (zich bevinden:) sich befinden [onr.1; in gevaar of in ongunstige omstandigheden -: sich in Gefahr oder in ungünstigen Umstan-den befinden [onr.]; 4) (anders worden:) sich andern, verkeer-spel, o : Tricktrack [o.]. verkennen, w. b.: rekognociren [ie], verkerven, w. b.: (flg.) verderben [onr.]; het bij iemand -: es mit Einem verderben [onr.]. verketteren, w b.: verketzern, verkiesbaar, bv. n.: wahlbar; I-heid, vr.: Wahlbarkeit [vr.]. verkieslijk, bv. n.: wünschenswerth [t]; een beetje vorst zou - zijn bij regen: |
Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch, ein wenig Frost ware dem Regen vorzu-ziehen verkiezen, w, b.: 1) (kiezen:) wah-len, erwahlen; 2) (de voorkeur geven aan:) [3] den Vorzug geben [onr.], vorziehen [onr.] [3], I -, w. o.: wollen [onr.]; ik verkies niet: ich will nicht. verkiezing, vr : quot;Wahl [vr,]. verkiezings-dag, m : AVahltag [m.]; l-strijd, m.: Wahlkampf [m.; a]; -wet, vr.: Wahlgesetz [o.]. verklaarbaar, bv. n.: erkliirbar; I -heid, vr : Erklarbarkeit [vr.]. verklappen, w b.: ausschwatzen; (fig.) [t] verrathen [onV.j. I - (zich), w. w.: sich verplaudern. verklaren, w, b : erklaren verkleeden, w b.: verkleiden. I -(zich), w. w.: sich verkleiden. verkleefd, bv. n.: anhanglich; l-heid, vr.: Anhanglichkeit [vr] (- aan: an). verkleinbaar, bv. n : der Verkleine-rung fahig, (rek.) sich kleinern lassend; I -heid, vr.: Fahigkeit [vr.] sich verkleinern (rek,: sich kleinern) zu lassen. verkleinen, w. b.: verkleinern; (fig.) verkleinern, verringern, schmalern; (rek.) kleinern verklein-glas, o,: Verkleinerungs-glas [o.; a]; l-woord, o,: (tik.) Verkleine-rungswort [o,; ö], Diminutiv [o.]. verkleumd, bv n.: erstarrt vor Kalte: (fam.) verklammt, verklommen; I -heia, vr.: (fam.) Verklommenheit [vr.]. verkleumen, w. o.: vor Kalte er-starren; (fam.) verklammen. verkleuren, w. o.: verschiessen [onr,|, die Farbe verlieren [onr.]. verklikken, w, b,: anbringen [onr.]; (fig,) |t] verrathen [onr.]. verklikker, m.: Anbringer [m.];(fig.) [t] Verrather jm [; (zeew.) Verklicker [m.]; een stille - : ein geheimer Polizeidiener. verkloeken, w b.: 1)beherztmachen; 2) überlisten. I - (zich), w. w.: sich erküh-nen. verklongelen, w. b.: verthun [onr.]. verkneden, w. b.: umkneten. verkneuteren (zich), w. w.: sich ergötzen. verknippen, w. b.: (kim.) verschnei-den [onr.]. verknocht, bv. n.: Zie het bv. n. verkleefd. verknoeien, w. b.: (werk:) verpfu-schen; (geld:) verthun [onr.], vergeu-den. verknüpen (zich), w. o.: sich ar-gern. verknyping, vr.: Patsche [vr.]. verkn^zen, w. o.: sich harmend (die Zeit, die Gesundheit u. s. w.) verschleu-d(?rn. I - (zich), w. w.: sich abharmen. verknyzing, vr.: (das) Abharmen. verkoelen, w. b. en o.: abkühlen; zijne maag -: den Magen verkühlen. I - (zich), w. w.: sich erkalten. verkoken, w. o.: 1) verkochen, zu lange kochen; 2) einkocnen; tot op de helft -: auf die Halfte einkochen; tot op de helft laten auf die Haltte verkochen lassen [onr.]. verkolen, w. o. en b.: verkohlen. verkondigen, w. b.: verkündigen. 5 druk. 35 |
VERKOOP.
VERLOF.
546
|
verkoop, m.: Verkauf [m.]; voorwaarden van Verkaufsbedingrungen [vr. mrv.l; I -dag, m.: Verkaufstag [m.1. verlcoopen, w. b.: verkaufen; aan iemand knollen voor citroenen (spr.) Einem Brillen verkaufen. verkooper, m.: Verkaufer [m.]. A'erkoop-liuis, o.: Auktionslokal [o.]. verkooping, vr.: Verkautung [vr.], Auktion [vr.]; openbare Versteigerung [vr.]. verkoop-prijs, m.: Verkaufspreis [m.]. verkoopster, vr.: Verkauferin [vr.]. verkoop-termyn, m.: Verkaufs-termin [m.]. verkoperen, w. b.: verkupfern. verkoren, bv. n.: erkoren. verkorten, w. b.: verkürzen. verkonden, bv. n.: - zijn: den Schnu-pfen haben; - worden: den Schnupfen be-kommen [onrj. verkondenlieid (verkoudheid), vr.: Schnupfen [m.]. verkrachten, w. b.: nothzüehtigen [t]; (fig.) verletzen. verkreukelen (verkreuken), w. b.: zerknittern. verkroppen, w. b.: 1) verschlucken; 2) verschmerzen. verkrnimelen. w. b.: zerbröckeln. verkrHgliaar, bv. n.; zu bekommen. verkruien, w. b. bekommen [onr.]; iets niet van zich kunnen -: etwas nicht über sich gewinnen können [onr.]. verkwanselen, w. b.: verscha-chern. verkwikkelök, bv. n.: erquicklich; I -heid, vr.: Erquicklichkeit [vr.]. verkwikken, w. b.: 1) mit Queck-silber überziehen [onr,]; 2) erquicken, erfrischen. verkwisten, w. b.: verschwenden, verschleudern, vergeuden. verkwistend, bv. n.: verschwen-derisch. verkijk, o.: (fig.) Versehen [o.], Fehl-grilf [m.J. verkijken, w. b.: (geld:) daran wagen um zu sehen; de kans -: die Gelegenheit nicht benutzen. I - (zich), w. w.: Falsch sehen [onr.]. verlaat, o.: Schleuse [vr.]. verladen, w. b.: umladen [onr.]. verlagen, w. b.: erniedrigen. l-(zich), w. w.: sich erniedrigen. verlak, o.: Lack [m.1, [s] Lackfirniss [m.]. verlakken, w. b.: verlacken, lackiren [ie]; (fig.) anfünren, betrügen. verlakker, m.: [ie] Lackirer [m.]; (fig.) Betrüger [m.J. verlakking, vr.: (das) Lackiren [ft*]; (fig.) Betrug [m.]. verlaksel, o.: Zie verlak, verlakt, bv. n.: lackirt [ie]; (fig.) an-geführt. verlamd, bv. n.: gelahmt. verlammen, w. o.: erlahmen, lahm werden [onr.]. I -, w. b.: lahmen; (fig. gem.) verdammen. verlamming vr.: Lahmung [vr.]. (verlangen, w. b.: verlangen, begeh-ren, wünschen. I w. o.: verlangen (- naar: nach), sich sehnen (- naar: nach). |
[verlangen, o.: Verlangen [o.]. verlangend, v. dw.: verlangend; -zijn naar: sich sehnen nach. verlangst, vr.: Verlangen [o.]. Iverlaten, w. b.: 1) verlassen [onr.]; 2) überlassen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verspaten; zich - op: sich verlassen [onr.] auf. 1 verlaten, bv. n.: verlassen; I -heid, vr.: Verlassenheit [vr.]. verleden, bw.: (onderlaatst:)unlangst, neulich. I -, bv. n.: vergangen, vorig; -week: die vorige Woche; - maand: ver-gangene Monat; - jaar: im vorigen Jahr; de - tijd: (tik.) die vergangene Zeit; het - deelwoord: (tik.) das Mittelwort [o.] der vergangene Zeit. 1 -, z. n. o.: Vergangen-heit [vr.] ; in een ver -: in langst verfios-scnen Zeiten. verledenheid, vr.: Vergangenheit [vr.]. verledigen (ziclt), w. w.: sich be-schaftigen (- met: mitj; zich - tot: sich die Mühe nehmen [onr.] zu. verleenen, w. b.: verleihen [onr.]. verleeren, w. b.: (iets: etwas) ver-lemen; (iets aan iemand: Einem etwas:) ablehren. verlegen, bv. n.: (i. a. b.) verlegen; -zijn om: verlegen sein um; 1 -heid, vr.: Verlegenheit [vr.]. verleggen, w. b.: verlegen; iemand -: (fig.) Einem den Rücken zuwenden [onr.]. verleidelijk, bv. n.: verführorisch; I -heid, vr.: (das) Verführerische. verleiden, w b.: verführen, ver-leiten. verlekkeren, w. b.: verleckern. verlengen, w. b.: verlangern. verleppen, w. o.: verwelken, ver-blühen. verlet, o.: 1) [s] Hinderniss [o.], Verhin-derung [vr.]; 2) Verzug [m.1, Aufschub [m.1; 3) Schaden [m.]. verletten, w. b.: versaumen. verlevendigen, w. b.: beleben I -(zich), w. w.: sich beleben. verlezen, w. b.: (i. a. b.) verlesen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verlesen [onr.]. verliehamelijken, w. b.: verkor-pern. verlicht, bv. n.: (fig.) aufgeklart. verlichten, w. b.: 1) (met lichtschijnsel :) beleuchten, erleuchten, (fig. den geest:) aufklaren; 2) minder zwaar of minder ongemakkelijk maken:) erleich-tern. verliederlijken, w. b.: verlieder-lichen. I - (zich), w. w.: sich verlieder-lichen. verliefd, bv. n.: verliebt; I -heid, vr.: Verliebtheit [vr.]. verlies, o.: Verlust [m.; ül. verlieven, w. o.: verliebt werden [onr.1, sich verlieben; op een meisje -: sich in ein Madchen verlieoen. verliezen, w. b.: verlieren [onr.]. verlof, o.: 1) (tijdelijke vrijstelling van dienst:) tfrlaub [m.]; met - zijn: auf ür-laub sein: 2) (vergunning:) [s] Erlaubniss [vr.]; met uw -: mit Erlaubniss [s]; I-gan- |
547
VERMIJDEN.
|
ffer, m.; (der) Beurlaubte, Militar [m.] auf XJrlaub; -pas, m.: Urlaubspass Lm.; a],Ur-laubsschein [m.1. verlokkelijk, bv. n.: verlockend, verführerisch; I -heid, vr.: (das) Verloc-kende, (das) Verführerische. verlokken, w. b.: verlocken. verloochenen, w. b.: verleugrnen. I - (zich), w. w.: sich selbst verleug-nen. verlooden, w. b.: (i. a. b.) verbleien. verloofd, (ook als bv n gebezigd) v. dw.: verlobt. verloofde, m. en vr.: (der, die) Ver-lobte, (der) Brautigam, (die) Braut fii]; de -en: die Verlobten. verloop, o.: Verlauf [m.]; I -bal, m.: (biljart:) Verlaufer [m.1. Iverloopen, w. b.: verlaufen [onr.], mit Laufen zubringen [onr.]. I -, w. o.: (van tijd:) verlaufen [onr.], vergehen [onr.], verstreichen lonr]; (van neringen:) in Verfall [t] gerathen [onr.]; (van klandizie:) sich zerschlagen [onr.]; (van druk-zetsel:) versetzt werden [onr.]. | - (zich), \v. w.: sich verliederlichen. Iverloopen, bv. n.: (i. a. b.) verlaufen. verloot-dag, m.: Verloosungstag [m.]. verloren, bv. n-: verloren, verlos-knnde, vr.: Geburtshülfe [vr.], Obstetrik [vr.]; I-kundig, bv. n.: geburts-hülflich, obstetrisch; -kundige, m. en vr.: Geburtshelfer [m.], Hebearzt [m.; al, Ge-burtshelferin [vr.], Hebamme [vr.]; -tang, vr.: Forceps [vr.], Zange [vr.]. verlossen, w. b.: erlösen; (vlk.) ent-binden [onr.]. | -, w. o.: entbunden werden [onr.] (- van: von), niederkommen [onr.] (- van: mit). verlostang, vr.: Forceps [vr.], Zange fvr.]. verloten, w. b.: verloosen. verloven, w. b.: verloben. I - (zich), w. w.: sich verloben. verluiden, w. o.: verlauten; zich laten -: sich verlauten lassen [onr.], verlustigen, w. b.: ergötzen. I -(zich), w. w.: sich ergötzen. veriyden, w. b.: (een contract:) ein-gehen [onr.], ausfertigen. veriymen, w. b.: zum Leimen ver-brauchen. verli|nen, w. b.: auf eine andere Weise liniren [ie]. vermaagscliappen (zich), w. w.: sich verschwagern. vermaak, o.: Vergnügen [o.l. vermaard, bv. n.: berühmt; I -heid, vr.: Berühmtheit [vr.]. vermageren, w. o. en b.; abma-gern. vermakelyk. bv. n.: ergötzlich; I -heid, vr.: Ergötzlichkeit [vr.]. vermaken, w. b.: 1) (anders maken:) verandern; eene (schrijf-)pen -: eine Fe-dern schneiden lonr.]; 2) (legateeren:) vermachen; 3) (aangenaam bezighouden:) ergötzen, belustigen. I - (zich), w. w.: sich belustigen, sich lustig machen.. vermaledyën, w. b.: vermaledeien, verwünschen. vermalen, w. b.: vermahlen; (fig.) zermahlen, zermalmen. |
vermanen, w. b.: ermahnen. vermannen (zich), w. w.: sich er-mannen. vermeend, bv. n.: vermeint, ver-meintlich. vermeenen, w. o.: vermeinen, mei-nen. vermeerderen, w. b.: vermehren;!-, w. o.: sich vermehren. vermeesteren, w. b.: erobern. vermeien (zich), w. w.: sich belusti-gen. vermelden, w. b.: erwahnen. vermeldens-waard, bv. n.: nen-nenswerth [t]. vermengen, w. b.: vermengen, ver-mischen. 1 - (zich), w. w.: sich vermi-schen. vermenigvuldigen, w. b.: verman-nigfaltigen, vervielfiiltigen, vermehren; (rek.) multipliciren [ie]. I -, w. o. (en: zich -, w. w.): sich mehren. vermenigvuldiger, m.: (rek.) Mul-tiplikator [m.]. vermenigvuldiging, vr.: Vermeh-rung [vr.]; (rek.) Multiplikation [vr.), |iel Multiplicirung [vr.]; de tafel van-: das Einmaleins. vermetel, bv. n.: verwegen; I -heid, vr.: Verwegenheit [vr.]. vermeten, w. b.: (weerover meten:) von Neuem messen [onr.]. | - (zich), w. w.: (i. a. b.) sich vermessen [onr.]. vermicelli, vr. mrv.: Vermicellen [vr. mrv.1, italienische Nudeln; | -soep, vr.: Nudelsuppe [vr.]. vermiljoen, o.: Zinnober [m.]. verminderen, w. b.: vermindern. I -, w. o.: sich vermindern; (fig.) abneh-men [onr.]. I - (zich), w. w.: sich ein-schriinken. verminken, w. b.: verstümmeln. vermits, vgw : weil, da, indem. vermoedeliïk, bv. n,: vermuthlich [t], muthmasslich It). Ivermoeden, w b.: vermuthen (t]. Ivermoeden, o.: [tl Vermuthen [o.l. vermoeid, bv n.: ermüdet, müde; 1 -heid, vr.: Müdigkeit [vr,] vermoeien, w. b.: ermüden vermoeienis, vr.: Ermüdung [vr.]; (fig.) Anstrengung [vr.]. vermogen, o.: (i. a. b.) Vermögen [o.]. vermogend, bv. n.: 1) vermögend, wohlhabend, begütert; 2) vielvermögend, einfiussreich, vermolmd, bv. n.: muimig. vermolmen, w. o.: mulmen, vermommen, w. b.: vermummen, verlarven, verkappen. I - (zich), vv. w : sich vermummen. vermoorden, w. b.: ermorden; den tijd -: (fig.) die Zeit tödten [t] ; iemands rust -: (fig) Eines Ruhe vernichten. vermorsen, w b : verschleudern; eenen zieke -: eincn Kranken verpfu-schen, vermorzelen, w. e.: zermalmen, zer-schmettern. vermufTen, w o.: vermüffen. vermunten, w, b : ummünzen, vermurwen, w b.: erweichen vermydbaar (vermydelUk), bv, n. en bw,: vermeidbar. vermyden, w.b,: vermeiden [onr.]. |
VERSCHEIDEN.
548
YERMIJDER.
|
verm U cl er, m.: Vermeider [ra.] vermycling, vr,: Vermeidung [vr.], ver my meren, w, b.: vergrübeln. 1- (zich), w. w.: sich abharmen. vermfimering: vr.:Vergrübelungr [vr.l vermijten, w. o.; Zie vermyteren. vermyterd, bv. n.: von den Milben verzehrt. vermyteren w. o.: von den Milben verzehrt werden. vernacliten, w. o.: übernachten, die Nacht zubringren [onr.1. vernagelen, w, b.: (i. a. b.) vernageln, vernauwen, w, b.: verengen, vernederen, w. b.: erniedrigen. vernemen, w. b,: vernehmen [onr.], erfahren [onr.J. 1 -, w. o,: sich erkundigen (- naar; nach), vernielen, w. b.: vernichten, zerstören, vertilgen. vernietigen, w. b.: vernichten, vernieuwen, w. b.: erneuen. vernis, o.: LsJ Firniss [m.1. vernissen, w. b.: firnissen (ook fig.), vernoegd, bv. n.: vergnügt. vernoegen (zieli), w b : sich belus-tigen. vernoemen, w. b.; [31 eincn andern Namen geben [onr.1naar: nennen[onr l nach. vernuft, o,: Geist [m ] vernuftig, bv. 'n.: sinnreich; I -heid, vr.: (das) Sinnreiche. veronaehtzamen. w.b. ivernachlas-sigen. verongelden, w. b.: verungelden, versteuern. verongelukken, w. o.: verunglücken. verongel|jken,w. b.: beeintrachtigen. verongelijking, vr.: Beeintrachti-gung [vr.l-verontlieiligen, w. b.: entheuigen. verontreinigen, w. b.: verunreini-gen. verontrusten, w. b.: beunruhigen I -(zich), w. w.: sich beunruhigen. verontscliuldigen, w. b.: entschuldigen 1 - (zich), w, w.: sich entschuldigen. verontwaardigd, bv. n.: unwillig (- over: über), empört. verontwaardigen, w. b.; empören, entrüsten. veroordeelen, w. b.: verurtheilen [t]. veroorloven, w. b.: erlauben, gestat-ten. veroorzaken, w. b.: verursachen. verootmoedigen, w. b.: demüthigen [tl. 1 - (zich), w. w.: sich demüthigen [tj. verorberen, w. b.: aufzehren. verordenen, w. b.: verordnen. verouderd, bv. n.: (menschen:) ge-altert, alt geworden; (van gebruiken, enz.:) veraltet. verouderen, w. o.: altern, alt werden [onr.1. I w. b.: alt machcn. veronwelnken, w. o. en b.: Zie het woord verouderen. veroveren, w. b.: erobern. verpanden, w. b.: verpfanden. verpassen, w. b.: (te pas brengen:) verwenden; (met passen doorbrengen, b.v. tijd:) verpassen: (nogmaals passen:) noch emmal passen. verpersooniyken, w.b.: verpersön-lichen, personificiren [ie]. |
verpesten, w. b.: verpesten, verplaatsen, w. b.: (i. a. b.) verset-zen. I - (zich), w. w.: sich versetzen. verplegen, w. b.: verpflegen. verpletteren, w. b.: zerschmettern^ verplicht, bv. n.: 1) verpflichtet, gehalten; ik ben daartoe -: ich bin. dazu verpflichtet; 2) verbunden; ik ben u daarvoor zeer ich bin Ihnen dafür sehr verbunden. verplieliten, w. b.: verpflichten(-tot: zu); iemand aan zich -: Einen an sich verbinden [onr.]. verpomling, vr.: Grundsteuer [vr.]. verpoozen (zich), w. w.: ausruhen,. sich emolen. verpijnen (zich), w.w.: sich griimen^ sich hiirmen, sich argern. verraad, o.: [t| Verrath [m.]; - plegen jegens: einen Verrath [t] begehenan. verraden, w. b.: [t] verrathen [onr.]. verraderU, vr.: [t] Verratherei [vr.l. verraderlik, bv. n.: verratherisch [t]^ verrassen, w. b.: überraschen. verre, bw.: weit. verregaand, bv. n.: (fig.) schrecklich. verrekijker, m.: Fernrohr [o.; öl. verrekken, w. b.: verrenken. 1 - (zich),, w. w.: sich verrenken 1 -, w. o.: (gem.gt; krepiren [ie]. verrel, o.: (pop.). Viertel [o.]. verreweg, bw.: bei Weitem. verrichten, w. b.: verrichten, verroekeloozen. w. b.: 1) vernach-lassigen; 2) vergeuden. verroeren, w. b.: von der Stelle bewegen. I - (zich), w. w.: sich rühren. verronselen, w. b.: listigerweisever-kaut'en. I - (zich), w. w.: sich verkaufen. verrot, bv. n.: verfault, vermodert; I -heid, vr.: [s] Faulniss [vr.]. verrotting, vr.: [s] Faulniss [vr.]. verruilen, w. b.: tauschen, vertau-schen. verrukkelUk, bv. n.: entzückend (als bw.: zum Entzücken); I -heid, vr.: (dasgt; Entzückende. verrukken, wb.: entzücken. verrukking, vr.: Entzückung [vr.]. verrukt, bv. n.: entzückt. verryden, w. b.: auf Fahren (oder: auf Reiten) verwenden. verrjjken, w. b.: bereichern. I -(zich), w. w.: sich bereichern. verrijking, vr.: Bereicherung [vr.]. verrnzem w. o.: emporsteigen [onr.]; (fig.) auterstehen [onr.]. verrijzenis, vr.: Auferstehung [vr.]. verryzing, vr.: Emporsteigung [vr.]. vers, o.: (i. a. b.) Vers [m.]. versaagd, bv. n.: verzagt, zaghaft; I -heid, vr.: Zaghaftigkeit [vr.]. versagen, w. o.: verzagen. versch, bv. n.: frisch; i -heid, vr.: Frischheit [vr.l, Frische [vr.]. verschaald, bv. n.: schal geworden 'T I -heid, vr.: Schalheit [vr.]. verschaffen, w. b.: verschaffen, verschalen, w. o.: schal werden [onr.]. verschalken, w. b.: überlisten, an-führen. verschansen, w. b.: verschanzen. I -(zich), w. w.: sich verschanzen. Iverscheiden, bv. n.: verschieden; I -heid, vr.: Verschiedenheit [vr.]. |
VERSCHEIDEX.
VERSTAAN.
549
|
I verscheiden, w. o.rhinscheiden [onr.], sterben [onr.]. | z. n. o.: Hinscheiden (o.], Tod [m.l. verscheidene, tw.; verschiedene, meh-rere. verscheideniyk, bw.: verschiedent-lich. verschelen, w. o.: Zie verschillen. verschepen, w. b.: 1) verschiffcn, zu Schift' versenden [onr.]; 2) umschiffen, in ■ein anderes Schiff laden [onr.]. verscheuren, w. b.: zerreissen [onr.]. verschenrend, bv. n.: zerreissend; -e dieren: reissende [T] Thiere [o. mrv.|. verschiet, o.: 1) Aussicht [vr.], Zu-kunft [vr.]; iets in het - hebben; etwas in Aussicht haben; in het - ligrgren: in der Zukunft liegren [onr.]; 2) Fernc [vr.]; in het in der Ferne; 3) (schl.) Perspektive [vr.], Hintergrrund [m.]: in het iin Hin-tergrrunde. verschieten, w. b.: 1) (met schiettuig::) verschiessen [onr.]; 2) koorn Korn umschaufeln; 8) (greld voor een ander -:) auslegren. 1 w. o.: (van kleuren:) verschiessen [onr.]; (van sterren:) tallen [onr.], schiessen [onr.], sich schnauzen. verschikken, w. b.: anders ordnen. verschil, o.: 1)Unterschied [m.];2) Un-einigrkeit [vr.]. verschillen, w. o.; 1) verschieden sein, 2) einen Unterschied machen; 3) un-•eins sein über. verschillend, bv. n.: verschieden, unterschieden. I -, bw.: 1) ung-leich; auf verschiedene Weise. verschillende, tw.: verschiedene, mehrere. verscholen, bv. n.: versteekt. verschoonbaar? bv. n.: verzeihlich; I -heid, vr.: Verzeihhchkeit [vr.]. verschoonen, w. b.: 1) (verontschuldigen:) entschuldigren; 2) (schoon onder-groed aantrekken:) [31 reine quot;Wasche an-ziehen [onr.]; de bedden -: frische Bet-tücher auflegren; 3) (sparen, ontzien:) verschonen. verschoppeling:: Zie verschoveling. verschot, 1) (uitgreschoten greld:) Aus-lage [vr.]; 2) (bij kleermakers, naaisters, enz.:) Auslagre [vr.] an Zuthaten; 3) (lig:.) Verschiedenheil [vr.], (ook:) Wahl [vr.]. verschoveling:, m. en vr.: Gnaden-brodesser [m.], Gnadenbrodesserin [vr.]. verschrikkelnk, bv. n.: schrecklich, furchtbar; I -heid, vr.: Schrecklichkeit [vr.], Furchtbarkeit [vr.]. verschrikken, w. b. en o.: erschrecken. verschrikking,vr.: [s] Schreckniss [o.l. verschroeid, bv. n.: versengrt; een -geweten: ein verhartetes Gewissen. verschroeien, w. b.: verseng:en. verschronipelen,w.b.;verschrumpfen. verschrijven, w. b.: schreibend ver-brauchen; (ng.) verklecksen. I - (zich), w. w.: einen Schreibfehler machen. verschuilen, w. b.: verbergen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich verstecken. verschuldigd, bv. n.: schuldig, verschijndag:, m.: (van een betaaltermijn:) Verfalltag [m.]. verschynen, w. o.: erscheinen [onr.], zum Vorscnein kommen [onr.]; (van betaaltermijnen:) verfallen [onr.], |
verschijning:, w.: (das) Erscheinen. verschynsel, o.: Erscheinung [vr.]. versieren, w. b.: verzieren, schmücken. versiering:, vr.: Verzierung [vr.]. versiersel, o.: Verzierung [vr.]. versificatie, vr.: 1) Versinkation[vr.]; 2) Versbau lm.]. verslaafd, bv. n.: (aan): [3] ergeben; I -heid, vr.: .... sucht [vr.]; -heid aan het spel: Spielsucht [vr.]. verslaan, w. b.: (vijanden:) schlagen [onr.]; (dorst:) löschen. verslag:, o.: Bericht [m.]; - doen van: Bericht erstatten über; I -gever, m.: Be-richterstatter [m.]. verslappen, w. o.: erschlaffen. verslaven (zich), w. w. (met „aanquot;): sich [3] leidenschaftlich ergeben [onr.]. versleten, bv. n.: abgenutzt. verslikken (zich), w. w.: sich ver-schlucken. verslimmeren, w. o. enb.: verschlim-mern. verslinden, w. b.: verschlingen [onr.1. verslinseren (zich), w. w.: 1) sich verliederlicïïen; 2) zich - aan: sich weg-werfen [onr.] an. verslonzen, w. b.: verschlumpern. versl||ken, w. o.: verschlammen. verslüking:, vr.: Verschlammung [vr.]. versljjind, dv. n.: verschleimt. versl\|iiien, w. b.: verschleimen. versiyming:, vr.: Verschleimung [vr.]. versiyteiyk, bv. n.: verschleissbar. verslijten, w. b.: verschleissen [onr.]. versiytingr, vr.: Verschleissung [vr.]. vers-maat, m.: Metrum [o.], Sylben-mass |o.l. versmachten, w. o.: verschmachten (- van: vor). versmaden, w. b.: verschmahen. versmallen, w. b.: verschmalern. versmelten, w. b.: 1) verschmelzen [onr.]; 2) umschmelzen [onr.]. versmoren, w. b.: ersticken. versmy ten, w. b.: verschmeissen [onr.]. versmnter, m.: Verschmeisser [m.]. versmy ting:, vr.: Verschmeissung [vr.]. versneden, (als bv.n. gebezigd) v.dw.; (aan stukken, enz.:) zerschnitten; (schrijfpennen:) geschnitten; (wijn:) vermischt. versnellen, w. b.: beschleunigen. versnipperen, w. b.: verschnitzeln; (fig.) zerstückeln; den tijd -: die Zeit ver-tandeln. versnoepen, w. b.: zu Naschwerk verwenden. versnyden, w. b.: zerschneiden [onr.]; (wijn:) vermischen. i - (zich), w. w.: verkehrt schneiden [onr.]. versnyding:, vr.: Zerschneidung [vr.]; (van wijn:) Vermischung lvr.|. versperren, w. b.: versperren, verspieden, w. b.: ausspahen, re-kognosciren [ie]. verspieder, m.: Kundschafter [m.]. verspieding:, vr.: Ausspahung [vr.], [ie] Rekognoscirung [vr.]. verspillen, w. b.: verschwenden, ver-geuden. verspreiden, w. b.: (uitspreiden:) verspreiten; (fig.) verbreiten. 1 - (zich), w. w.: sich verbreiten. verstaald, bv. n.: verstahit. verstaan, w. b.: 1) verstehen [onr.]; |
VERSTAANBAAR.
VERTREKKEN.
550
|
2) (figr. tam.) wollen; ik versta niet dat grij laat tehuis komt: ich will nicht (ich duldo nicht) dass Du spat nach Hause Kommst. verstaanbaar, bv. n.: verstandlich; I -heid, vr.: Verstandlichkeit Lvr.]. vertütaander, m.: Einer (Derjenigre) der verstehen kann; een goed - heeft maar een half woord noodig: (spr.) dem Gescheidten genügt ein halbes Wort, verstand, o.: 1) Verstand |m.l; het - komt niet voor de jaren: (spr.) der Verstand kommt nur mit den Janren; 2) Verstand [m.1, Begriff [m.]; - van iets hebben: sich auf etwas verstehen [onr.1; ik heb er geen - van: ich verstehe nichts davon; 3) [s| Verstandniss [o.]; tot recht - daarvan: zu richtigem Verstandniss [si davon; met dien -e dat: unter der Be-dingung dass.... verstandeloos, bv. n.: vernunttlos; I -heid, vr.: Vernunftlosigkeit [vr.]. verstandelijk, bv. n.: intellektuell; de -e vermogens: die Geisteskrafte [vr. mrv.1. verstandhouding:, vr.: [sl Einver-standniss jo.l. verstandig, bv. n.: vernünftig. versteend, bv. n.: versteinert; I -heid, vr.: Versteinerung [vr.]. versteenen, w. b. en o.: versteinern. verstek, o.: (rcht.) Kontumaz [vr.]; bij -: in Kontumaz. versteken, w. b.: 1) anders stechen; 2) iemand - van: Einen [2] berauben, Einem [4] entziehen [onr.]. versteld, bv. n.: (van kleederen:) ausgebessert, geflickt; (van menschen:) bestürzt; - staan van: bestürzt sein ven; I -heid, vr.: Bestürzung [vr.]. verstellen, w. b.: ausbessern, flicken, repariren [ie]. verstel-werk, o.: Flickwerk [o.]. versterf, o.: 1) Ableben [o.], Tod [m.l; 2) Hinterlassenschaft |vr.]. versterken, w. b.: verstarken; (figr.) starken; (vest.) befestigen. versterkend, bv. n.: (gnk.) starkend; -e middelen: starkende Mittel [o. mrv.]. verstikken, w. o. en b,: ersticken. Iverstoken, w. b.: verbrennen [onr.]. Iverstoken, v. dw. (van „verstekenquot;): beraubt [2]. verstokt, by. n.: verstookt; I -heid, vr.: Verstocktheit [vr.]. verstommen, w. o.: verstummen. verstompen, w. b. en o.: abstumpfen. verstoord, bv. n.: missvergnügrt; I -heid, vr.: Missvergnügen [o.J. verstooteling, m. en vr.: Zie het woord verschoven ng. verstooten, w. b.: verstossen, verstoppen, w. b.: (verstopt maken:) verstopfen. verstopt, bv. n.: verstopft; I -heid, vr.: Verstopfung [vr.]. verstoren, w. b.: storen, verstouten (zich), w. w.: sich vermessen [onr.], sicn unterstehen [onr.]. verstrekken, w. b.: verschaifen. verstrooid, bv. n.: zerstreut; I -heid, vr.: Zerstreutheit [vr.]. verstrooien, w. b.: zerstreuen. verstrUken, w. o.: verstreichen [onr.]. verstrnking, vr.: Verstreichung. verstuiken, w. b.: verstauchen. |
verstuiven, w. o.: zerstieben [onr.], I w. b.: zerstauben. verstuwen, w. b.: (kpv.) umstauen. verstHfd, bv. n.: erstarrt. verstijven, w. b.: erstarren. verstijving, vr.: Erstarrung [vr.|. versuffen, w. o.: stumpfsinnig werden [onr.]. I -, w. b.: stumpfsinnig machen. versuft, bv. n.: stumpfsinnig; I -heid, vr.: Stumpfsinnigkeit [vr.]. vertaalbaar, bv. n.: übersetzbar; I -heid, vr.: Uebersetzbarkeit [vr.]. vertaal-fout, vr.: Uebersetzungsfehler [m.]; I -loon, o.: Uebersetzungslohn [m.]; -oefening, vr.: 1) Uebung lvr.] im Ueber-setzen, 2) Uebungsstück [o.] zum Ueber-setzen; - recht, o.: üebersetzungsrecht [o.]; -werk, o.: Uebersetzerarbeit [vr.]; -woede, vr.: [t] Uebersetzungswuth [vr.]. vertakken (zich), w. w.: sich ver-zweig'on. vertakking, vr.: Verzweigrung [vr.]. vertalen, w. b.: übersetzen. verte, vr.: Feme Lvr.]; in de verste -niet: nient im Entferntesten. verteederen, w. b.: orweichen. vertegenwoordigen, w. b.: vertre-ten [onr.], reprasentiren [ie]. vertellen, w. b.: (verhalen:) erzahlen. I - (zich), w. w.: sich verzahlen. vertelsel, o.: Erzahlung [vr.]; (fig.) Marchen [o.]. vertelseltje, o.: Marchen [o.]. Iverteren, w. b.: 1) verzehren;2) (spijs in de maag:) verdauen. /verteren, w. b.: (aan teer verbruiken:) vertheeren [t]. vertering, vr.: (het vergaan:) (das) Verzehren; (kosten voor eten en drinken:) Verzehrung (vr.); (verduwingr in demaag:gt; Verdauung [vr.|. vertienden, w. b.: verzehnten. vertienvoudigen, w. b.: verzehn-fachen. vertier, o.: Verkehr [m.]. vertillen, w. b.: auf heben [onr.] und versetzen. I - (zich), w. w.: sich durch Heben verletzen. vertimmeren, w. b.: 1) (hout of geld of tijd:) verzimmern; 2) (anders timmeren:) umbauen. vertinnen, w. b.: verzinnen, vertinsel, o.: Verzinnung [vr.]. vertoeven, w. o.: verweilen, sich aufhalten [onr.j. vertolken, w. b.: verdolmetscheu. vertoog, o.: Beweisführung: [vr.]. vertoon, o.: Vorzeigung [vr.]. vertoonen, w. b.: zeigen. vertoornen, w. b.: erzürnen. I -(zich), w. w,: sich erzürnen. vertragen, w. b.: verzögrern. vertrappen, w. b.: 1) zertreten [onr.]; iemand -: (fig.) Einen unter den Fuss treten [onr.]; 2) (gem.) iets -: etwas verdammen. vertreden (zich), w. w.: spazieren. vertrek, o: 1) quot;Wegrgang [m.], Fort-grang: [m.], Entfernung [vr.]; 2) Abreise [vr.]; 3) Zimmer [o.], Gemacn [o.; a]. vertrekje, o.: Zimmerchen [o.], Stüb-chen [o.]. vertrekken, w. b.: I) fortgehen [onr.]; 2) abreisen; 3) verreisen. |
VERWIJTEX.
|
vertroetelen, w. b.: verzarteln, ver-hatscheln. vertrouwd, bv. n.: vertraut vertrouweiyk, bv. n.: vertraulich; 1 -heid, vr.: Vertraulichkeit [vr.]. Ivertrouwen, z. n. o.: Vertrauen [o.l. Ivertrouwen, w. b.: vertrauen. vertuien, w. b.: (zeew.) verteien. vertuinen, w. b.: verziiunen. vertwijfeld, bv. n.: verzweifelt. vertwyfelen, w. o.: verzweifeln. vertwijfeling, vr.: Verzweiflung |vr.]; iemand tot - brengen: Einen zur Ver-zweiflungr bringen [onr.]. vervaard, bv. n.: bang; I -heid, vr.: Bangigkeit [vr.]. vervaardigen, w. b.: verfertigen. vervaarlyk, bv. n.: schrecklich, furchtbar, fürchterlieh; I -heid, vr.: Schreck-liehkeit [vr.], Fürchterlichkeit [vr.]. verval, o.: 1) Verfall [m.]; 2) Gefalle [o.], Fall lm.]; 3) Trinkgelder o. mrv.]. vervallen, w. o.: verfallen [onr.]. vervalschen, w. b.: talschen, ver-falschen. vervangen, w. b.: 1) an die Stelle [2] treten [onr.]; 2) ablösen. vervatten, w. b.: wiederholen, vervelen, w. b.: langweilen. I - (zich), w. w.: sich langweilen. vervelend, bv. n.: langweilig; I -heid, vr.: Langweiligkeit [vr.]. verveling, vr.: Langeweile [vr.]. vervellen, w. o.: sich hauten. verveloos, bv. n.: farblos; 1 -heid, vr.: Farblosigkeit [vr.J. verven, w. b.: (in kuip:) farben; (met kwast:) anstreichen [onr.]. vervenen, w. o.: abtorfen. verversclien, w. b.: erfrischen. verviervoudigen, w. b.: vervier-fachen. vervliegen, w. o.: verfliegen [onr.]. vervloeken, w. b.: verfluchen. vervoegen, w. b.: (tik.) abwandeln, konjugiren [ie], I - (zich), w. w.: sich veringen (- tot: zu), sich wenden (- tot: an). vervoer, o.: Transport [m.], Betorde-rung [vr.]. vervoeren, w. b.: befördern, trans-portiren [ie]. vervolg, o.: 1) Fortsetzung [vr.]; 2) Folge [vr.]; in het -: in der Folge; in - van tijd: im Laufe der Zeit. vervolgen, w. b. en o.: (i. a. b.) ver-folgen. vervreemdbaar, bv. n.: (rcht.) ver-ausserlich; I -heid, vr.: Verausserlichkeit [vr.]. vervreemden, w. b.: (rcht.) ver-aussern; (fig.) entfremden. vervroegen, w. b.: verfrühen. I -, w. o.: sich verfrühen. vervroolOken, w. b.: autmuntern; (ook:) erheitern. vervrooHjking, vr.: Aufmunterung [vr.]; (ook:) Erheiterung fvr.]. vervuilen, w. o.: verschmutzen; (fig.) sich verderben [onr.]. vervullen, w. b.: erfülien. vervuren, w. o.: vom Brand verzehrt werden [onr.]. verwaaid, bv. n.: verweht. verwaand, bv. n.: eingebildet, dün-• |
keihaft; I -held, vr.: Einbildung [vr.], Eigendiinkel [m.J. verwaardigen, w. b.: würdigen. I - (zich), w. w.: sich herablassen [onr.]. verwaarloozen, w. b.: vernachlassi-gen. verwachten, w. b.: erwarten. verwant, bv. n.: verwandt (- met: mit). verwantHclian, vr.: Verwandtschaft [vr.]. verward, bv. n.: verwirrt, verworren; I -heid, vr.: Verwirrung [vr.], Verworren-heit [vr.]. verwarmen, w. b.: erwarmen. verwarren, w. b.: verwirren. verwaten, bv. n.: anmassend; I -heid, vr.: Anmassung [vr.]. verwedden, w. b.: 1) wetten um, wetten; zijn hoofd er onder -: seinen Kopf wetten; 2) verwetten, durch eine Wette verlieren [onr.]. verweekeltjken, w. b.: verweich-lichen. verweerd, bv. n.: verwittert. verweerder, m.: [t] Vertheidiger [m.]. verweeren, w. o.: verwittern. verwekken, w. b.: 1) erregen; 2) er-zeugen. verwelken, w. o.: verwelken, verwelkomen, w. b.: bewillkommen. verwennen, w. b.: verwöhnen. verweren (zich), w. w.: sich wehren, sich zur quot;Wehre setzen. verwerpeiyk, bv. n.: verwerflich; I -heid, vr.: Verwerflichkeit [vr.]. verwezeniyken, w. b.: verwirkli-chen. verwikkelen, w. b.: verwickeln. verwikken, w. b.: bewegen [onr.]. verwilderen, w. o.: verwildern. verwittigen, w. b': in Kenntniss IsJ setzen. verwoed, bv. n.: wüthend [tj; 1 -heid, vr.: [t] Wuth [vr.]. verwoesten, w. b.: verwüsten. verwonden, w. b.: verwunden. verwonderen, w. b.: 1) wundern, verwundern; 2) befremden. I - (zich), w. w.: sich wundern. verwonen, w. b.: an Hausmiethe [t] bezahlen. verwonneling, m.: (der) Besiegte. verworpeling, m. en vr.: (der, die) Verworfene. verworpen, bv. n.: verworfen ; I -heid, vr.: Verwortenheit [vr.]. verwjjd, bv, n.: erweitert. verwi|den, w. b.; erweitern. lerwydend, bv. n.: erweiternd. verwijderd, bv. n.: entfernt. verwijderen, w. b.: entfernen. verwijdering, vr.: Entfernung [vr.]. verwyding, vr.: Erweiterung [vr.]. verwyfd. bv. n. en bw.: weibisch; (fig.) verweicnlicht; I -heid, vr.: (das) wei-biscne Wesen; (fig.) Weicnlichkeit |vr.]. verwijfde, m.: quot;Weichling [m j. verwyl, o.: quot;Verzug [m.]; zonder-: un-verzüglicn. verwijlen, \v. o.: sich aufhalten [onr.]. verwyling, vr.: Aufenthalt [m.]. verwyt, o.: Vorwurf [m.], Verweis [m.]. verwijten, w. b.: vorwerfen [onr.]; de |
VERWIJTER.
VILTEN.
552
|
pot verwijt den ketel dat hii zwart is; (spr.) ein Esel schilt den anderen Lang-onr. verwilter, m.; Vorwerfer [m.l. verwijting, vr.: Vorwerfung [vr.]. verwyven, w. b.: verweichlichen. verwy vinff, vr.: Verweiehlichung [vr-]- verwijzen, w. b.: verweisen [onr.l. verwyzing:, vr.: Verweisung [vr.1. verijdelen, w. b.: vereiteln. verijdeling:, vr.: Vereitlungr Lvr.l. verzachten, w. b.: erweichen, senmei-digen: (fig.) mildern. verzadigen, w. b.: siittigen. verzaken, w. b.: verlaugnen. verzakken, w. o.: sich senken. verzakking, vr.: Senkung [vr.], Ver-senkung [vr.l. verzamelen, w. b.: sammeln. verzanden, w. o.: versanden. verzegelen, w. b.: versiegeln. verzeggen, w. b.: 1) versagen; 2) entsagen [3]. verzekeren, w. b.: versichern. verzeilen, w. b.: begleiten. verzenden, w. b.: versenden [onr.]. verzen, o. mrv.: Verse | o. mrv.]; I-lijmen: (iron.) verseln; I -smid, m.: (iron.) Reimschmied [m.]. verzet, o.: 1) Erholung [vr.]; 2) quot;Wi-derstand Lm.]. verzetten, w. b.: versetzen. I - (zich), w. w.: 1) sich erholen: 2) sich widersetzen, quot;Widerstand leisten. verzilveren, w. b.: versilbern (ook fig.). verzinnelijken, w. b.: versinnlichen. verzinnen, w. b.: ersinnen [onr.]. I w. o.: bedenken Lonr.], sich besinnen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich irren. verzinsel, o.: Erdichtung [vr.]. verzinseltje, o.: Marchen lo.]. verzoek, o.: Bitte [vr.1; ten -e van: auf Ansuchen [2]. verzoeken, w. b.; 1) bitten [onr.]; 2) (nooden:) einladen [onr.]; 3) (in verzoeking brengen:) versuchen. verzoeking, vr.: Versuchung [vr.]. verzoen-dag, m.: Versöhnungstag [m.]; I-deksel, o.: Deckel [m.] derBundes-ladel verzoenen, w. b.: versöhnen. I -(zich), w. w.: sich versöhnen. verzoenfeest, o.: Versöhnungsfest [o.]. verzoenli|k, bv. n.: versöhnlich; | -heid, vr.: Versöhnlichkeit [vr.J. verzoeten, w. b.: versüssen (ook fig.), verzolen, w. b.: versohlen. verzopen, bv. n.: versoffen. verzorgen, w. b.: versorgen. verzot, bv. n.: versessen (- op: auf). verzuchten, w. b.: verseufzen. verzachting, vr.: Herzensseufzer [m.]. verzuim, o.: [s] Versaumniss [o.]. verzuimen, w. b.: versaumen, verzuipen, w. o.: ersaufen. I -, w. b.: eene kat:) ersaufen; (geld:) versaufen. I -zich), w. w.: sich ersaufen. verzuren, w. s.: versauern; wat in het .vat is verzuurt niet: (spr.) aufgescho-ben ist nicht aufgehoben. |
verzwakken, w. b.: schwachen, schwacher machen 1 w. o.: schwacher werden [onr.]. verzwakking, vr.: (zwakmaking:) Schwachung [vr.]; (zwakkerwording:) zunehmende Schwache [vr.]. verzwaren, w. b.: erschweren. verzwelgen, w. b.; 1) (inslokken:) verschlucken, verschlingen [onr.]; 2) (verzuipen :) verschwelgen. verzwendelen, w. b : verschachern. verzweren, w. o.: (hik.) vereitern. verzwieren, w. b.: verludern. verzwikken, w. b.: verrenken; zijnen voet -: sich den Fuss verrenken. verzwijgen, w. b.: verschweigen [onr.]. verzwynen, w. b.: auf eine lieder-liche Weise verthun [onr.]. 1 - (zich), w. w.: sich verliederlichen. | vesper, vr.: (kkl.) Vesper [vr,]; de Siciliaansche -: (hist.) die sicilianische Vesper. vest, o.: quot;VVeste [vr.]. I -, vr.: Boll-werk [o.], Wall [m.; aj. Vesta, vr.: (fab. en str.) Vest a [vr.]. Vestaalsch, bv. n.: der Vesta; (fig.) keusch; -e maagd, vr,: (hist,) Vestalin [vr.]. veste, vr,: Feste [vr.], Festung [vr,]. vestigen, w, b.: (eene zaak:) grimden; (hoop:) gründen (- op: auf); (aandacht, oogen, enz.:) richten (- op: auf). I - (zich), w, w,: sich niederlassen [onr,]; sich eta-bliren [ie], vesting, vr.: Festung [vr,], vestje, o,: Westchen [o,]. vet, bv, n,: fett, 1 z, n. o.: Fett [o.], veter, m,: Schnürband [o,: a]; I -beslag, o,: Nestel [vr,], veteraan, m,: Veteran [m,l. veteren, w, b.: durchnehmen [onr.l. vettewariër, m,: Fettwaarenhandler [m,], vettig, bv, n,: fettig; I -heid, vr,: Fet-tigkeit ]vr,], veulen, o.: Füllen [o,], Fohlen [o,], veulenen, w, o,: füllen, fohlen, vezel, vr.: Faser [vr,], vezelig, bv, n,: faserig; 1 -heid, vr,: Faserigkeit [vr,], veziken, w, o,: flüstern. victualie, vr,: Proviant [m,]; I -mees-ter, m,: Proviantmeister [m.], vier, tw,: vier, 1 -, vr.: Vier [vr.]. vierde, bv. n,: (der, die, das) vierte, vieren, w, b,: 1) feiern; 2) vieren, schiessen lassen [onr,], viering, vr,: Feier [vr,] . vies, bv. n.: 1) schmutzig, ekelhaft; 2) wahlerisch; - zijn van: Ekel empfinden [onr,] vor, viezevazen, vr, mrv,: Grillen [vr. mrv,], viezigheid, vr,: 1) Ekelhaftigkeit [vr.]; 2) [tl Unflath [m,]. vigilante, vr,: Lohnkutsche [vr,], Droschke [vr,], vigileeren, w, o,: vigiliren [ie], vignet, o.: Vignette [vr,], vilder, m,: Abdecker [m.], Schinder [m,], villa, vr.: Villa [vr.1. villen, w, b,: schinden [onr,], vilt, o,: Filz [m,l, vilten, bv, n.: filzen; een - hoed: ein |
VLIES.
VIX.
553
|
Filzhut [m.; ü]; - zolen: Filzsohlen [vr. mrv.]. vin, vr,: Finne [vr.1, Flossfeder [vr.1, vinden, w, b,: finden [onr,l, vinding, vr,: Erfindung [vr,l; I -rijk, bv. n,: erfindsam; -rijkheid, vr,: Erfind-. samkeit [vr,j, vinger, m,: Finger [m,l; - en duim likken naar: (spr,) sich die Finger lecken nach; I -hoed, m,: Fingerhut [m,; ül, vink, m,: (vog,) Fink [m.1, vinken, w. o,: Finken fangen [onr,]; (fig.) Vögel fangen lonr.1, vinnig, bv, n,: bissig; 1 -heid, vr,: Bissigkeit Ivr,], violet, bv. n,: violett, violier, vr,: (pik,) Levkoje [vr J. violist, m,: Violinist [m,], Geigenspie-ler lm,]. violoncel, vr,: Violoncell [m.1, Bass-geige [vr.!. violoncelliHt, m.: Violoncellist [m.], Violoncellspieler [m.1. viool, vr.: (muz.) Violine [vr.], Geige [vr.]; (iron.) Fiedel [vr.]. viooltje, o.: (pik.) Veilchen [o.]. virtuoos, m.: Virtuos [m.]. virtuositeit, vr.: Virtuositat [vr.]. viseli, m.: Fisch [m.]. visehje, o.: Fischchen [o.]. iriseeren, w. b.: visiren [ie]; I geviseerd, v. dw.: visirt [ie[. visitatie, vr.: Visitation [vr.1. visite, vr.: Besuch [in.]; I -kaartje, o.: Visitenkarte ]vr.]. visiteeren, w. b.: visitiren [ie], visiteur, m.: [ie] Visitirer [mj, (der) obere Zollbeamte. visselien, w. o. en b.: fischen; (fig. fam.) forschen. visscher, m.: Fischer [m.]. visselierü, vr.: Fischerei [vr.]. vitriool, o.: Vitriol [m.[. vitster, vr.: Krittlerin [vr.]. vitten, w. o.: kritteln. vitter, m.: Krittler [m.]. vittery, vr.: Krittelei [vr.]. vivat, tsw.: (Lat.) vivat!, es lebe !, er lebe hoch! I -, o.: Vivat |o.], Lebehoch [o.l. vizier, o.: (i. a. b.) Visier [o.]. I -, m.: (in Turkije:) Vesier [in.], Vezier [m.]. vla, vr.: Crème [vr.]. vlaag, vr.: Anfall [m.; a]. vlaak, vr.: Fachhürde [vr.]. Vlaamseh, bv. n.: flamisch. vlade, vr.: Zie vla. vlag, vr.: 1) Flagge [vr.]; 2) Fahne [vr.1. vlaggen, w. o.: flaggen. Ivlak, bv. n.: flach. Ivlak, o.: Flache [vr.]: I -, vr.: Flec-ken [m.]. vlaken, w. b.: fachen. vlakken, w. b.: (vlak maken:) fia-chen; (vlekken:) flecken. I -, w. o.: flec-ken. vlakte, vr.: 1) Flache [vr.1; 2) Ebene [vr.] 1 -inhoud, m.: Flachenraum [m.; al; -maat, vr.: Flachenmass [o.l; -meting, vr.: Flttchenmessung (vr.|. vlam, vr.: Flamme [vr.J; - vatten: Feuer fangen [onr.]; vuur en - spuwen: Feuer und Flammen speien [onr.1. vlammen, w. o.: 1] flammen; - van |
toorn: flammen vor Zorn; 2) - op iets: (fam.) sich spitzen auf etwas, begierig sein nach etwas. I -, w. b.: (gevlamd maken:) flammen. vlammetje, o.: Flammchen [o.]; (fig.) Fidibus [in.], Streichhölzchen [o.]. vlammig, bv. n.: 1) flammig; 2) ge-flammt. vlas, o.: Flachs [m.1. vlassen, w. o.: - op: (fam.) Zie no. 2 vlammen, . vlecht, vr.: Flechte [vr.]. vlechten, w. b.: flechten [onr.]: '' vlechtsel, o.: Geflecht lo.]. vledermuis (vleermuis), vr.: Fleder-maus [vr.; a]. vleesch, o.: Fleisch [o.l; 1 -bank, vr.: Fleischbank [vr.; a]; -dag, m.: Fleischtag [m.]. vleescheiyk, bv. n.: fleischlich; (fig.) leiblich; -e gemeenschap, vr.: fleisch-licne Vermischung [vr.]; haar -e broeder: ihr leiblicher Bruder [ü]; 1 -heid, vr.: Fleischlichkeit [vr.]. vleesch-etend, bv. n.: fleischfressend; I -houwer, m.: Fleischer [m.], Metzger [m.], Schlachter [m.]; -houwerij, vr.: 1) Fleischerhandwerk [o.], 2) Fleischer-laden [m.; a en a]; -keurder, m.: Fleisch-schauer [m.]; -kleur, vr.: Fleischfarbe [vr.]; -klomp, m.: Fleischklumpen [m.] (ook fig.); -kruid, o.: (pik.) Basifienkraut [o.]; -wording, vr.: (theo.) Menschwerden [o.]. vleet, vr.: 1) (visch:) Glattroche [m.1; 2) Hiiringnetz lo.]; 3) [t] Fischergerath [o.] zum Walfischfang; 4) bij de -: (fam.) haufenweise, in grosser Menge. vleezig, bv. n.: fleischig; 1 -heid, vr.: Fleischigkeit [vr.]. vlegel, m.: (i. a- b.) Flegel [m.1: I -ach-tig, bv. n.: flegelhatt; -achtigheid, vr.: Flegelhaftigkeit [vr.]. vleien, w. b.: schmeicheln. vleiend, bv. n.: schmeichelhaft. vlek, o.: Flecken [m.|, Marktflecken [m.]. ! -, vr.: Flecken [m.]. vlekkeloos, bv. n.: fieckenlos; (fig.) makellos, unbefleckt; I -heid, vr.: Flecken-losigkeit [vr.1, Makellosigkeit [vr.], (fig.) Makellosigkeit [vr.1, Unbenecktheit [vr.]. vlerk, vr.: Flügel [m.], Fittich [m.]. vlet, vr. (vletschuit, vr.): Plattschiff [o.]. vletten, w. b.: stauen. vleug, vr.: Strich [in.]; tegen de -: gegen den Strich. vleugel, m.: (i. a. b.) Flügel [in.], vleugje, o.: (fam.) Bisschen [o.l Glück; een - voor den dood: ein aufglimmender Lebensfunken. vlieboot, vr.: Flieboot [o.; oo en ö]. vlieden, w. o.: fliehen lonr.]. vliejsr, vr.: (ins.) Fliege [vr.], Spaansche -: spanische Fliege [vr.J. vliegen, w. o.: fliegen [onr.]. vliegens, bw.: fliegend, eilends. vlieger, m.: 1) Flieger lm.]; 2) (van papier:) Drache [m.1, Papierdracne [m.].. vlier, vr.: (pik.) Holunder [m.], Flieder [m.]. vliering, vr.: Dachgeschoss [o.]; I -kamertje, o.: Dachstübchen [o.l. vlies, o.: 1) Fliess [o]. Vliess [o.]; 2) (fig.) Haut [vr.; a], (fig. fam.) Feil [o.]; |
VOELER.
VLIESJE.
554
|
het gulden -: (fab.) das goldene Fliess; de orde van het Gulden der Orden des groldenen Fliesses. vliesje, o.: (figr.) Hautchen [o.]. vliet, m.: Bach [m.; al. vlieten, w. o.; fliessen [onr.]. vliezig, bv. n.: hautigr; I -heid, vr.: hautige Beschalfenheit [vr.]. vlinder, m.: (ins.) Schmetterling: [m.1, Sommervogel lm.; öl. vloeibaar, bv. n.: flüssig; I -heid, vr.; Flüssigkeit Ivr.]. ^ vloeien, w. o.: (i. a. b.) fliessen [onr.]. ■ vloeiend, bv. n. en bw.: fliessend; - spreken: gelaufigr sprechen [onr.]. vloeiins, vr.: 1) (das) Fliessen; 2) (der) Fluss [ü]. vloek. m.: (i. a. b.) Fluch [m.; ü]; I -beest, m,: Fluchmanl [o.; a]. vloeken, w. o. en b.: fluchen. vloer, m.: Boden [m.; o. en ö]. vlok, vr.: Flocke [vr.j. vlokje, o.: Flöckchen [o.]. vlokkig:, bv. n.: flockig; I -heid, vr.: flockige BeschatFenheit [vr.|. vlok-wol, vr.: Flockwolle [vr.]. vlonder, m.: Steg [m.]. vloo, vr.: (ins.) Floh [m.; ö]. vlooie-beet, m.: Flohbiss [m.], Floh-stich [m.]. Ivlooien, w. b.: flöhen; iemand Einen flöhen, Einem die Flöhe absuchen. Ivlooien, vr. mrv.: Flöhe [m. mrv.]; I -kruid, o.: (pik.) Flohkraut [o.]; -zaad, o.: (pik.) Flohsamen [m.1. vlooie-scheet, m.: Flohschiss [m.1. vloot, vr.; (mar. en kpv.) Flotte [vr.]. vlootje, o.: 1) kleine Flotte [vr.]; 2) Naptchen [o.l, (inz.) Butternapfchen [o.l. vlootvoogd, m.: Admiral [m.]. vloN-zyde, vr.: Flockseide [vr.j. Ivlot, o.: (i. a. b.) Flösse [vr.]. Ivlot, bv. n.: flott. vlotten, w. b.: flössen. ! -, w. o.:(fam.) flusehen, von Statten gehen [onr.]. vlotter, m.: Flösser [m.]. vlncht, vr.: 1) Flucht [vr.]; de - nemen: (op de - slaan [w. o.]): die Flucht ergreifen [onr.]; op de - slaan fw. b.]: auf die Flucht schlagen lonr.]; 2) (het vliegen:) Flug [m.]; in de -: im Fluge; eene hooge -nemen: (fig) einen honen Flu§: (einen hohen Schwung) nehmen [onr.], sich hoch emporschwingen [onr.]; 3) (vliegende troep O Flug [m.]; eene - duiven: ein Flug Tauben; 4) (groote vogelkooi:) Kafig [m.]; met iets in de -zitten:(fig.)mitetwas in Verlegenheit sein. vluchteling^ m.: Flüchtling [m.1. vluchten, w. o.: flüchten. vluchthaven, vr.: [t] Nothhafen m.; al. vluchtig:, bv. n.: flüchtig; I -heid, vr.: Flüchtigkeit [vr.]. vlug:, bv. n.: 1) geschwind, rasch; 2) gewandt; 3) gescheidt; I -heid, vr.: 1) Geschwindigkeit [vr.l, Raschheit [vr.]; 2) Gewandtheit [vr.]; 3) Gescheidtheit [vr.l. vlusschrift, o.: Flugschrift [vr.]. I -zand, o.: Flugsand [m.];-zout,o.:(schk.) (das) flüchtige Salz. vlUm, vr.: Lancette [vr.]. vlymen, w. b. : schneiden [onr.]. |
vlijmend, bv. n. en bw.: schneidend. viyt, vr.: Fleiss [m.]. I -betoon, o: Be-flissenheit [vr.]. viytig:, bv. n. en bw.: fleissig. vocaal, vr.: (tik.) Vokal [m.], Selbst-lauter [m.]. vocaal-muziek, vr.: Vokalmusik [vr.]. vocatie, vr.: Berutung [vr.]. vocatief, m.: (tik.) Vokativ [m.], An-redefall [m.; a]. vocht, bv. n.: Zie vochtig:. I -, o.: 1) Feuchtigkeit [vr.]; 2) (fig.) Flüssigkeit [vr.l; (ook:) Getrank [o.]. vocht-kamer, vr.: (tvp.) Feuchtkam-mer [vr.]; I -maat, vr.: Flüssigkeitsmass [o.]; -weger, m.: Wasserwage [vr.l. vod, o.: Lumpen [m.]. vodde, vr.: Zie vod; I -goed, o.:Lum-penzeug [o.]. vodden, o. mrv.: Lumpen [m. mrv.]; I -handel, m.: Lumpenhandel [m.J;-kooper, m.: Lumpenhandler [m.]; -raapster, vr.: Lumpensammlerin [vr.]; -raper m.: Lum-pensammler [m.|. vodde-werk, o.: Pfuschwerk [o.]. voddig:, bv. n.: lumpicht. vodje, o.: Lümpchen [o.quot;]. voeden, w. b.: nahren. I -, w. o.: nahrhaft sein. voedend, bv. n.: nahrhaft. Ivoeder, m.: (persoon:) Nahrer [m.1, Ernahrer [m.]. Ivoeder, o.: 1) Futter [o.]; 2) (wagenvracht en maat:) Zie voer. voederen, w. b.: füttern. voedering:, vr.: Fütterung [vr.]. voeding, vr.: 1) (het voeden:) Nah-rung [vr.], Ernahrung [vr.]; 2) (voedsel:) Nahrung [vr.]. voeding», in Sam.: Nahrungs.... voedsel, o.: Nahrung [vr.]. voedster, vr.: Amme [vr.]; (drk.)(das) weibliche Kaninchen; I -heer, in.: Pflege-vater [m.; a]; -kind, o.: Pflegekind [o.]; -loon, o.: Ammenlohn [m.]; -moeder, vr.: Pflegemutter [vr.; ü]; -ouders, m. mrv.]; Pflegealtern [m. mrv.]; -vader, m.: Pflege-vater [m.; a]. voedzaam, bv. n.: nahrhaft; I -heid, vr.: Nahrhaftigkeit [vr.]. voeg, vr.: Fuge [vr.l. voege, vr.: Zie voeg; in - dat: so dass; in uier -: dergestalt, dermassen. voegen, w. b.: (mtsl.) fugen; (anders:) fügen. I -, w. o.: sich fügen, sich schicken. I - (zich), w. w.: sich fügen, sich schicken (- naar: nach; - in: in). voeging, vr.: Fügung [vr.]. voeg-mes, o.: (bij hoefsmeden:) Wirk-messer [o.]; I -woord, o.: (tik.) Bindewort [o.; ö], Konjunktion [vr.]. voegzaam, bv. n.: 1) füglich, schick-lich; 2) geziemend; I -heid, vr.: 1) Schick-lichkeit [vr.], 2) Ziemlichkeit [vr.]. voeg-ijzer, o.: (mtsl.) Fugeisen [o.]. voelbaar, bv. n.: fühlbar, (fig.) hand-greiflich; I -heid, vr.: Fühlbarkeit [vr.], (fig.) Handgreifiichkeit [vr.]. voel-draad, m.: (van insekten:) Fühl-faden [m.; a], Fühlhorn [o.; ö], Fühlspitze [vr.]. voelen, w. b. en o.: fühlen. I - (zich), w. w-: sich fühlen. voeler, m.: (i, a. b.) Fühler [m.]. |
VOELHOORN.
555
VOLSTAAN.
|
voel-hoorn, m. (-spriet, m.). Zie -draad. voer, o.: 1) (wagrenvracht en maat:) Fuder [o.]; 2) (waarmee gevoederd wordt:) Futter [o.]. voerder, m.: 1) Fütterer [m.]; 2) Füh-rer lm.]. voeren, w. b.: (1. voederen; 2. met voering bekleeden:) füttern; (anders i. a. b.:) führen. voering, vr.: Fütterung [vr.1. Futter [o.]. voer-loon, o.: Fuhrlohn [m.], Fracht [vr.]; | -lieden, m. mrv.: Fuhrleute [m. inrv.]; -man, m.: 1) Fuhrmann |m.l (ook str.); -tuig, o.: Fuhrwerk [o.]; -wezen, o.: Fuhrwesen [o.l. voet, m.: Fuss [m.; ü]. voet-boog:, m.: Armbrust [vr.; ü]; I-boogschutter, m.: Armbrustschütze [m.]. voeteerder, m.: Fussganger [m.]. voeteeren, w. o.: zu Fuss gehen [onr.1. voeteerster, vr.: Fussgangerin [vr.]. voeten, m. mrv.: Füsse [m. mrv.]; I -einde, o.: Fussende [o.l. voet-euvel, o.: (hik.) Fussgicht [vr.], Podagra lo.]; | -flesch, vr.: Warmtiasche [vr.] für die Füsse. voelje, o.: Füssehen [o.l; - voor-: Schritt für Schritt. voet-licht, o.: (tnl.) Lampenlicht [o.] der Vorbühne (voor het -licht komen: auf die Bühne treten [onr.]); I-mat, vr.: Faul-matte [vr.]; -schrapper, m.: [t] Kotheisen [o.]; -spoor, o.: Spur [vr.]; -stoots, bw.: in Bausch und Bogen; -zand, o.: Stuben-sand [m.] (in het -zand geraken: 1. in Verfall [t] gerathen [onr.], 2. ins Gras beis-sen [onr.]; -zoeker, m.: Schwarmcr lm.], vogel, m.: Vogel [m.; ö]. vogelaar, m.: Vogeltanger [m.]. vogeltje, o.: Vögelchen [o.]; ieder-zingt zooals het gebekt is: (spr.) jeder Vogel singt, wie ihm der Schnabel ge-wachsen ist. vogeltjes, o. mrv.: Vögelchen [o. mrv.]; | -zaad, o.: Vogelsamen [m.]. voile. vr.: (mod.) Schleier [m.]. vol, bv. n.: voll; het is -le maan: es ist Vollmond; een -le neef: ein leiblicher Vetter. volaarde, vr.: Walkerde [vr.], Wal-kererde [vr.]. volant, m.: (mod.) Falbel [vr.]. volbank, vr.: Walkbank [vr.; a]. volbloed, in Sam.: Vollblut.... volbloedig, bv. n.: vollblütig; I -heid, vr.: Vollblütigkeit [vr.]. vol bon wen, bv. n.: vollenden. I v o 1-bouwen, w. b.: voll bauen. volbrengen, w. b.: vollbringen [onr.]. volbrenger, m.: Vollbringer [m.]. volbrenging, vr.: Vollbringung [vr.]. volbrengster, vr.: Vollbringerin [vr.]. voldaan, bv. n.: zufrieden; (van rekeningen:) bezahlt; (onder rekeningen:) den Betrag empfangen; voor - teekenen: quit-tiren lie]. volder, m.: Walker lm.], voldingend, bv. n.: überzeugend; I -heid, vr.: (das) Ueberzeugende. |
voldoen, w. b.: (iemand:) befriedigen; (rekeningen, schulden:) bezahlen; - aan; [31 entsprechen. voldoend, bv. n.: hinreichend. voldoening, vr.: Genugthuung[vr.]. voldongen, bv. n.: entschieden. vol d r a gen, bv. n.: ausgetragen. voleinden (voleindigen), w. b.: vollenden. _ voleinder (voleindiger), m.: Vollender [m.]. voleinding (voleindiging), vr.: Voll-endung [vr. |; de - der wereld, (bijb.) das Ende der Welt. voleindster (voleindigster), vr.: Voll-enderin lvr.|. volgaarne, bw.: von Herzen gern, sehr ge me. volgeling, m.: Anhanger [m ] (vr.: Anhangerin). volgen, w. b. en o.: folgen [3]; goed voorgaan doet goed -: (spr.) gutes Bei-spiel, gute Nachfolge. volgend, bv. n.: folgend. volgens, bw.: zufolge [2], gemass [3], nach [31. volgzaam, bv. n.: folgsam; I -heid, vr.: Folgsamkeit [vr.]. volhandig, bw. het - hebben: sehr beschaftigt sein. volharden, w. o.: beharren. volhardend, bv. n.: beharrlich. volharding, vr.: Beharrlichkeit [vr.1. volheid, vr.: Vollheit [vr,]. volhonden, w. b.: behaupten. voljarig, bv. n.: volljahng. volk, o.: Volk [o.; ö]. volkomen, bv. n.: vollkommen, völ-lig; I -heid, vr.: Vollkommenheit [vr.]. volks, in Sam.: Volks____ volkuip, vr.: Walktrog [m.; ö]. volledig, bv. n.: vollstandig; I -heid, vr.: Vollstandigkeit [vr.]. volleerd, bv. n.: ausgelernt. vollemaan, vr.: Vollmond [m.]. vollemaanM-gezieht, o.: Vollmonds-gesicht lo.]. vollen, w. b.: (tech.) walken. voller, m.: Zie volder. I bv. n. (v. tr.) : voller. volmaakt, bv. n.: vollkommen; I -heid, vr.: Vollkommenheit [vr.]. volmacht, vr.: Vollmacht [vr.]; 1-geefster, vr.: Vollmachtgeberin [vr.1; -gever, m.: Vollmachtgeber [m.], Bevollmachtiger [m.1; -hebber, m.: (der) Bevollmach-tigte. volmachtigen, w. b.: bevollmachti-gen, bevollmachten volmachtiging, vr.: Bevollmachti-gung [vr.1. volmaken, w. b.: 1) vervollkomm-nen; 2) vervollstandigen. volmaking, vr.: 1) Vervollkomm-nung ( vr.I; 2) Vervollstandigung [vr.]. volmolen, m.: Walkrnühle Ivr.]. volmondig, bv. n.: aufrichtig, offen-herzig. volontair, m.: Volontar [m.]. volop, bw.: vollauf. volprezen, bv. n. (met „nooitquot;): nooit -: nie genug gepriesen. volslagen, bv. n.: völlig. volstaan, w. o.: genügen. |
556 VOORGANGSTER.
VOLSTANDIG.
|
volstandig, bv. n.: standhaft; I -heid, vr.: Standhaftigkeit [vr.]. volstandiglilk, b. w.: standhaft. Ivolstrekt, bv. n.: unbedingt, unum-schrankt, absolut. ■volstrekt (volstrektelijk), bw.: durch-aus. voltallig:, bv. n.: vollzahlig:; I -heid, vr.: VollzahTigrkeit [vr.]. volte, vr.: 1) (volheid:) Vollheit [vr.], Fülle [vr.1; 2) (fig:.) Menschenmen^re [vr,]; 3) (spl.) Volte [vr.]; de - slaan: die Volte sehlagren [onr.]. voltigeeren, w. o.: voltigiren [ie], voltigenr, m.: Voltigeur [m.J (ook mil.). voltooien, w. b.: vollenden, voltooier, m.: Vollender [m.]. voltooiing, vr.: Vollendung: [vr.]. volt ooister, vr.: Vollenderm [vr.]. voltrekken, w. b.: vollziehen [onr.]. voltrekking, vr.: Vollziehung [vr.l. voluit, bw.: ganz. volumen, o.: Volumen [o.j. volumineus, bv. n.: voluminös. volvaardig, bv. n.: bereitwillig; I -heid, vr.: Bereitwilligkeit [vr.]. volvoeren, w. b.: vollführen. volvoering, vr.: Vollführung [vr.]. volwassen, bv. n.: (van menschen:) erwachsen; (anders:) vollwiichsig; I -heid, vr.: 1) Erwachsenheit [vr.]; 2) Volhvüch-sigkeit [vr.]. volwiehtig, vr.: vollwichtig; I -heid, vr.: Vollwichtigkeit [vr.1. volzalig, bv. n.: vollselig; I -heid, vr.: Vollseligkeit [vr.]. volzin, m.: (tik.) Satz [m.; al. vomeeren, \v. b.: vomiren [iel. vomitief, o.: Vomitiv [o.l, Brechmit-tel [o.]. vond, m.: Fund [m.]. vondeling, m. en vr.: Findling [m. en vr.1; te - leggen: aussetzen. vondelingsliuis, o.: Findelhaus (o.; a]. vondst, vr.: Fund [m.]. vonk, m.: Funken [m.]. vonkelen, w. o.: funken; (fig.) Zie fonkelen. vonkelnieuw, bv. n.: funkelneu; I -heid, vr.: (das) funkelneue. vonkje, o.: Fiinkchen [o.]. vonnis, o.: [t] Urtheil [o.]. vonnissen, w. b.: 1) Urtheil [t] sprechen [onr.1 über; 2) verurthei-len [t]. vont (vonte), vr.: Taufbeeken [o.]; I -water, o.: Taufwasser [o.]. voogd, m.: Vormund [m.]. voogdes, m.: Vormünderin [vr.]. voogciy, vr.: Vormundschaft [vr.1. Ivoor, vr.: Zie vore. Ivoor, vz.: 1) vor; 2) für; 3) zu. 1 -, bw.: (van plaats :) vorn; (van tijd:) vor;-en na: jeden Augenblick. I -, z. n. o.: Für [o.]; het - en tegen: das Für und Gegen, das Für und quot;Wider. vooraan, bw.: voran. vooraf, bw.: zuvor, vorher. vooral, bw.: vor Allem. vooralsnog, bw.: für jetz. voorarm, m.: (ontl.) Vorderarm lm.]. |
vooravond, m.: 1) Frühabend lm.]; in den -: im Frühabend; 2) Vora-bend [m.]; aan den - van: am Vor-abend [2]. Voor-Azië, o.: (adk.) Vorderasien [o.|. voorbaat, vr.: Voraus [o.]: bij -: im Voraus. voorbarig, bv. n.: voreilig; I -heid, vr.: Voreiligkeit [vr.]. voorbedacht, bv. n.: vorsatzlich; 1 -heid, vr.: Vorsatz [m.]. voorbedaehteiyk, bw.: vorsatzlich. voorbede, vr.: Fürbitte [vr.1._ voorbeeld,o.: Beispiel [o.]; bij -: zum Beispiel. voorbeeldeloos, bv. n.: beispiellos ; I -heid, vr.: Beispiellosigkeit [vr.]. voorbeeldig, bv. n.: musterhaft; I-heid, vr.: Musterhaftigkeit [vr.]. voorbeen, o.: (ontl.) Vorderbein [o.]. voorbehoedend, bv. n.: praser-vativ. voorbehoedmiddel, o.: Praservativ [o.]. voorbehoud, o.: Vorbehalt [m.l; onder -: unter dem Vorbehalt, vorbe-haltlich. voorbehouden, w. b.: vorbehalten [onr.]; zich iets -: sich etwas vorbehalten [onr.], sich etwas ausbedingen [onr.]. voorbereiden, w. b.: vorbereiten. voorbereidsel, o.: Vorbereitung [vr.J. voorbericht, o.: Vorbericht [m.]. voorbeschikking, vr.: (theo.) Pra-destination [vr.]. voorbidden, w. b : (aan iemand iets: Einem etwas) verbeten. voorbidding, vr.: Fürbitte [vr.]. voorbode, m.: Vorbote [m.]. voorbrengen, w. b.: vorbringen [onr.]. voorbn, bw.: vorbei, vorüber. voorc|iferen, w. b.: vorrechnen. voordacht, vr.: Vorbedacht [m.j, Vorsatz [m.]. voordansen, w. o. en b.: vortan-zen. voordat, vgw.: bevor, ehe. voordeel, o.: [t] Vortheil [m.]. voordeelig, bv. n.: vortheilhaft [t]; 1 -heid, vr.: [t] Vortheilhaftigkeit [vr.]. voordeeltje-» o.: [t] Vortheilchen [o.l- voordeur, vr.: Hausthüre [vr.1. voordezen, bw.: vormals. voordienen, w. b.: serviren [ie], voordochter, vr.: 1) Tochter [vr.; ö] aus früherer Ehe; 2) ausser Ehe geborne Tochter [vr.; öj. voordoen, w. b.: vormachen (Einem etwas). voordracht, vr.: Vortrag [m.; a]. vooreergisteren, bw.: vorvorges-tern; van -: vorvorgestrig. vooreerst, bw.: 1) für 's erste; 2)vor-laufig. voorgaan, w. o.: vorgehen [onr.]. voorganger, m.: Vorganger [m.]. voorgangster, vr.: Vorgangerin [vr.]. |
VOOKOVERZAKKEX.
VOORGEBED.
557
|
voorgebed, o.: (kkl.) Gebet [o.] vor der Predigt. voorgebergte, o.: (adk.) Vorgebirge [o.]. voorgemeld, bv. n.; vorgemeldet. voorgenoemd, bv. n.: vorgenannt. voorgerecht, o.: (kkk.) Vorgericht [o.], Voressen [o.l. voorgevel, m.: Vorderseite Ivr.]. Ivoorgeven, w. b.: vorgeben Lonr.]. Ivoorgeven, o.: Vorwand [m.]. voorgevoel, o.: Alinung [vr.|. voorgezang, o.: (kkl.) Vorgesang fm.; a]. voorgrond, m.: Vordergrund [m.l; op den - staan: (fig.) die Hauptsa-che sein. voorhand, vr.: (ontl.) Vorderhand [vr,]; (spl.) Vorhand [vr.]. voorhanden, bv. n.: vorhanden. voorhang, m,: Vorhang [m.; a]. voorhangen, w. b.: verhangen [onr,]. voorhangsel, o.: Vorhang [m,; a|, voorhebben, w, b.: vorhaben. voorheen, bw.: vormals, ehemals. voorhoede, vr.: Vorhut [vr.], Vortrab ]m.l, voorhoef, vr.: Vorderhuf [m.l. voorhof, m.: Vorhof [m.; -höfe]. voorhoofd, o,: Stirn [vr,J, Stirne[vr.]; een stalen -: (tig.) eine eherne Stirn. voorhoofd», m Sam.: Stirn..... voorhouden, w. b.: (i. a. b.) vorhal-ten [onr.]. voorhuid, vr.: Vorhaut [vr.]. voorhuis, o.: Hausflur [vr.j, Diele [vr.]. voorin, bw,: (zijnde:) vorn in; (gaande:) vorn hinein. vooringenomen, bv. n.: eingenom-men; I -heid, vr.: Eingenommenheit [vr,]. voorjaar, o,: Frühjahr lo.l, Frühling [m.]. voorjaar», in Sam.: Frühlings,... voorkamer, o,: 1) Vorderzimmer [o.], Vorderstube [vr.]; 2) Vorzimmer [o.], voorkauwen, w, b.: vorkauen. voorkennis, vr.; Vorwisseu [o.J; buiten mijne -: ohne mein Verwissen, voorkeur, vr,: Vorzug [m.]. voorkind o,: Vorkind [o,], Kind [o.] aus früherer Ehe, Ivoor komen, w. o.: vor kommen [onr,], ivoorko men, w. b.: zuv or kommen [onr.i, vorbeugen. Ivo or komen, z, n, o.: 1) Vorkommen [o.]; 2) (das) Aeussere, (die) aussere Erscheinung. Ivoor komend, bv. n.: vor kom-mend; bij-e gelegenheid; bei vorkommen-der Gelegenheit. Ivoor k o mend, bv. n.: zuv o r kom-mend; I -heid, vr,: Zu v o r kommenheit [vr.], voork o ming, vr,: Vor kommung [yr,l; ter - van ongelukken: um Unglücks-falle vorzubeugen, voorkrögen, w. b.: (i. a, b,) vorbe-kommen [onr.], voorlaatst, bv. n,: vorletzt. voorland, o.: 1) Vorland [o,];2) (fig.) Zukunft [vr.]. voorlang, bv. n.: vorlangst. voorlast, m.: (kpv.) Verlast [vr.], Vor-derlast [vr.]. |
voorlastig, bv. n.: (kpv.) vorlastig. voorleder (voorleer), o.: Vorderleder [o.]. voorleesster, vr.: Vorleserin [vr.]. voorleggen, w. b-: verlegen, voorlegging, vr.: Vorlegung [vr.]. voorlezen, w. b.: vorlesen [onr.]. voorlezer, m.: Vorleser [m.]. voorlezeres, vr.: Vorleserin [vr.]. voorlezing, vr.: Vorlesung [vr.]. voorlichting, w. b.: vorleuchten [3| (ook fig.). voorliefde, vr.: Vorliebe [vr.]. voorliegen, w. b.: vorlügen (Einem etwas). voorliggen, w. o.: 1) vorliegen [onr.]; er -: vorliegen [onr.]; er ligt... voor: es liegt... ver; 2) (fig.) den Vorzug haben. voorloop, vr.: Vorlauf [m.]. voorloopen. w. o.: vorlaufen [onr.] [3]: (van uurwerken:) vorgehen [onr.j, zu sehnell gehen [onr.]. voorlooper, m.: Vorlaufer [m.]. voorloopig, bv. n.: vorlaufig. voormalig, bv. n.: vormalig. voorman, m.: Vormann [m.l, Vorder-mann fm.]: iemand op zijn - zetten: (fig. fam.) Einem den Kopf zurechtsetzen. voormars, vr.: (zeew.) Vormars [m.]; I -zeil, o.: Vormarssegel [o.]. voormast, m.: (zeew.) Vor derm ast [m.]. voormeld, bv. n.: vorbemeldet. voornieten, w. b.: vormessen [onr.] (Einem etwas). voormiddag, m.: Vormittag [m.];des -s: vormittags. voormuur, m.: Vermaner [vr.]. voorn, m.: (visch:) Plötze [vr.]. v o o r naam, m.: Vernamen [m.l,Tauf-namen [m.]; 1 -woord, o.: (tik.) Fürwort [o.; ö]. voor n a a in, bv. n.: vornehm; I -heid, vr.: Vornehmheit [vr.]. voornacht, m.: Vormitternacht [vr.; a], voornamelijk, bw.: vornehmlich, vor-züglich, hauptsachlieh. Ivoornemen. o.: Vornehmen [o.],Vor-satz [m.; a], Vorhaben [o.|. Plan [m.; a]. Ivoornemen. w. b.: vornehmen |onr.]. 1 -(zich), w. w.: sich vornehmen [onr.]. voornemens, bw.: willens, der Mei-nung; - zijn: die Absicht haben, sich vor-genommen haben. voornoemd, bv. n.: vorgenannt. voornoen, m.: Vormittag [m.]. vooronder, o.: Vorunter [o.]. voorondersteld, vgw.: vorausgesetzt. vooronderstellen, w. b.: vorausset-zen. vooronderstelling, vr.: Vorausset-zung [vr.]. vooroordeel, o.: jt] Vorurtheil [o.]. voorop, bw.: voran. voorouderlijk, bv. n.: vorvaterlich. voorouders, m, mrv.: Voraltern [m. mrv.]. voorover, bw.: vornüber; I -bukken, w. o.: sich bücken; - gaan, w. o.: l)kopf-unter taumeln, 2) gebückt gehen [onr.]; -hangen, w. o.: vorwarts neigen;-liggen, w. o.: mit dem Gesicht zu Erde liegen [onr.]; -loepen, w. o.: gebückt gehen [onr.]; -staan, w. o.: gebückt stehen [onr.]; -val-len, w. o.: köpfiings tallen [onr.]; -zakken |
VOORTOOVEREN.
YOORPAARD.
558
|
(-zinken), w. o.: vorwarts sinken lonr.]; - zitten, w. o.: gebiickt sitzen [onr.]; - zijgen, w. o.: vorwarts sinken lonr.]. voorpaard, o.: Vorderpferd [0*1. voorplaats, vr.: Vorplatz [m.; a]. voorplecht, vr.: Vorderpflicht [vr.]. voorplein, o.: Vorplatz (m.; a]. voorpoot, m.: Vorderpfote [vr.], Vor-derfuss [m.; ü]. voorpost, m.: (mil.) Vorposten [m.1. voorpraten, w. b.: vorscliwatzen, vor-plaudem (Einem etwas). voorpreeken, w. b.: vorpredigen (Einem etwas). voorproef, vr.: 1) Probe [vr.]; 2) Vor-geschmack [m.]. voorproefje, o.:Pröbchen [o.]. voorproeven, w. o.: vorkosten. voorproever, m.: Vorkoster [m.]. voorraad, m.: It] Vorrath [m.; a]; in -: vorrathig [t]; in Sam.: Vorraths. ... voorraam, o.: Vorderfenster [o.]. voorrang, m.: Vorrang [m.j. voorrecht, o.: Vorrecnt [o.l. voorrede, vr.: Vorrede [vr.|. voorryder, m.: Vorreiter lm.], voorschieten, w. b.: vorschiessen [onr.] (geld aan iemand: Einem Geld), voorschoen, m.: Vorderschuh [m.]. voorschoenen, w. b.: vorschuhen. voorschoot, o.: Sehürze [vr.]. voorschot, o.: Vorschuss [m.; ü]. voorschreven, bv. n.: vorbenannt. voorschrijven, w. b.: vorschreiben [onr.] (Einem etwas). voorschijn, m.: Vorschein [m.]; te-komen: zum Vorschein kommen [onr.]; te - brengen: zum Vorschein bringen [onr.]; te - halen: zum Vorschein holen. voorshands, bw.: vor der Hand. voorslaan, w. b.: vorschlagen [onr.] (Einem etwas). voorslag;, m.: (i. a. b.) Vorschlag [m.]. voorsmaak, m.: Vorgeschmack [m.]. voorsnijden, w. o. en b.: (i. a. b.) vors.chneiden [onr.]. A'oorsnyder, m.: Vorschneider [m.]. voorsny-mes, o.: Vorschneidemesser [o.], Vorlegemesser [o.], [ie] Transchir-messer [o.]. voorspan, o.: Vorspann [m.]. voorspannen, w. b.: (i. a. b.) vor-spannen. voorspant, o.: (zeew.) Vorderspant. voorspel, o.: (i. a. b.) Vorspiel [o.]. voorspelden, w. b.: vorstecken (Einem etwas). voorspelen, w. b.: vorspielen. Iv o o r spellen, w. b.: vorbuchstabi-ren [ie]. Ivoor spel len, w. b.: prophezeien, weissagen. voorspeller, m.: quot;Weissager [m.]. voor s p e 1 ling, vr.: Weissagung [vr.1, Propnezeiung [vr.]. voorspiegelen, w. b.: vorspiegeln. voorspiegeling, vr.: Vorspiegelung [vr.]. voorspoed, m.: Glück [o.]. voorspoedig:, bv. n.: glücklich. voorspraak, vr.: Fürsprache [vr.]; (fig.) Fürsprecher [m.], Fürsprecherin [vr].. voorspreekster, vr.: Fürsprecherin [vr.]. voorspreken, w. b.: (iets aan iem.:) |
vorsprechen [onr.]; (iemand:) sprechen [onr.) für. voorspreker, m.: Fürsprecher [m.]. voorst, bv. n.: (o. tr.V. vorderst. voorstaan, w. o.: (niet achter maar veor:) vorstehen [onr.]; (fig. voor den geest zweven:) vorschweben; het staat mij nog zoo klaar voor als de dag van gisteren: ich erinnere mich dessen noch so klar wie des gestrigren Tages; zich veel laten - op: sich viel einbilden auf. voorstaander, in.: (ontl.) Vorsteher [m.]. voorstad, vr.: Vorstadt [vr.; al. voorstander, m.: 1) Beschützer [m.], Beförderer [m.1; 2) Vorfechter [m.1. voorstel, o.: 1) (van een wagenOVor-dergestell |o.]; 2) (voorslag, propositie:) Vorschlag [m.; a]; 3) (rek.) Aufgabe [vr.]; 4) (tik.) Satz [m.; a]. voorstellen, w. b.: (voorslaan, pro-poneeren:) vorschlagen [onr.]; (anders:) vorstellen. voorstelling, vr.: Vorstellung [vr.]. voorsteven, m.: Vordersteven [m.1. voorstoot, m.: Vorstoss [m.1, (der) erste Stoss. voorstraat, vr.: Hauptstrasse [vr.]. voorstuk, o.: Vorderstück [o.]; (fig.) Vorstück [o.]. Vorspiel [o.]. Ivoort, bw.: (onverwijld:) sofort, so-gleich; (weg:) fort. I -, tsw.: fort! Ivoort, in Sam. NB. Alle met - aan»-vangende werkwoorden, die niet hieronder vermeld staan, vangen in het Duitsch aan met: fort. voortaan, bw.: hinfort, künftighin. voortand, m.: (ontl.) Vorderzahn [m.; a]. voortbrengen, w. b.: 1) hervorbrin-gen [onr.]; 2) erzeugen. voortbrenger, m.: Erzeuger [m.1. voortbrenging, vr.: Erzeugung |vr.]. voortbrengsel, o.: [s] Erzeug-niss [o.|. voortbrengster, vr.: Erzeugerin [vr.]. voortduren, w. o.: fortdauern, fort-wahren. voortdurend, bv. n. en bw.: fort-wahrend. voortduring, vr.: Fortdaucr [vr.]; bij -: fortwahrend. voorteeken, o.: Vorzeichen [o.|. voorteekenen, w. b.: vorzeichnen (Einem etwas). voorteekening, vr.: Vorzeichnung [vr.1. voortellen, w. b.: vorzahlen (Einem etwas). voortgaan, w. o.: (verder gaan of weggaan:) fortgehen [onr.1; (fig. vervolgen, continueeren:) fortfahren [onr.]. voortgang, m.: Fortgang [m.]. voortglijden, w. o.: fortgleiten [onr.]. voorthelpen, w.b.: forthelfen 1 onr.1 [31. voortkomen, w. o.: fortkommen [onr.]; - uit: entstehen [onr.] aus, ent-spriessen [onr.] aus. voortkrygen, w. b.: (fam.) fortkrie-gen. voortmaken, w. o.: fortmachen. 1 -(zich), w. w.: sich davonmachen. voortmymeren, w. o.: fortgrübeln. voortooveren, w. b.: vorzaubern (Einem etwas). |
VOORZITSTER.
VOORZITTEN.
VRETERIJ.
560
|
voorzitten, w. o.: den Vorsitzhaben. voorzitter, m.: Vorsitzer [m.], Pra-sident [m.]. voorzitterschap, o.: Vorsitz [ml, Prasidium [o.]; het - bekleeden: den Vorsitz haben. voorzolder, m.: (der) vordere Dach-boden lo en öl. voorzomer, m.: Vorsommer [m.1. voorzoom, m.: Vordersaum [m.1. voorzoon, m.: 1) Sohn [m.; ö] aus früherer Ehe; 2) (der) ausser Ehe ge-borne Sohn [öj. voos, bv. n.: pelzicht; (figr.) entkraftet, entnervt; I -heid, vr.: pelzichte Beschaf-fenheit [vr.], (fig.) entnervte Beschaffenheit [vr.]. vorderen, w. b.: fordern, verlangen. I w. o.; fortschreiten I.onr.], Fortschritte machen. vordering, vr.: 1) Forderung [vr.]; 2) Fortschritt |m.]. vore, vr.: Furche [vr.). Ivoren, w. b.: (akk.) furchen. Ivoren, vr. mrv.: Furchen [vr. mrv.]; 1 -schrift, o.: Furchenschrift [vr.]. Ivoren, m.: Zie voorn. Ivoren, bw.: vorn; van -: vorn; van -afaan: von vornan; van te -: vorher, zu-vor; I -staand, bv. n.: vorher genannt. vorig, bv. n.. vorig. vork, vr. Gabel [vr.]; I -tand, m.: Gabelzinke [vr.], Gabelspitze [vr.]; -vor-mig, bv. n.: gabelförmig. vorm, m.; Form |vr.]. vormelyk, bv. n.: förmlich; 1 -heid, vr.: Förmlichkeit [vr.1. vormen, w. b.: (tech.) formen; (fig.) bilden; (kkl.) firmeln. vormer, m.: Former [m.]; (fig.) Bild-ner [m.j. vorming, vr.: (tech.) (das) Formen; (fig.) Bildung [vr.]; (kkl.) Firmelung [vr.], (das) Firmeln. vormpje, o.: Förmchen [o.]. vormsel, o.: (kkl.) Firmelung [vr.]. vorscli, m.: Zie kikvorsch. vorst, m.: Fürst [m.]. I -, vr.: (het vriezen:) Frost [m.]; (dakvorst:) Firste [vr.]. vorsteiyk, bv. n.: fürstlich. vorsten, m. mrv.: Fürsten [m. mrv.]. vorstendom, o.: [t] Fürstenthum [o.; -thümer] [t]. vorstig, bv. n.: frostig. vorstin, vr.: Fürstin [vr.]. vorst-lood, o.: Firstenblei [o.]; l-pan, vr-: Firstenziegel [m.]. vos, m.: (ark. en fig.) Fuchs [m.; ü]; I -achtig, bv. n.: fuchsicht. vojïje, o.: Füchschen [o.]. vos-kleurig, bv. n.: fuchsfarbig; l-paard, o.: Fuchs [m.; ü]. vosse, in Sam.: Fuchs ... voteeren, w. o.: votiren [ie]. votnm, o.: Votum [o.: mrv.: Voten], Stimme [vr.[; een - van vertrouwen: ein V ertrauensvotum. vouw, vr.: Falte [vr.]; I-been, o.: Falz-bein [o.]. vouwen, w. b.: falten; (boekbinderij:) falzen. vouwer, m.: (boekb.): Falzer [m.]. vouwing, vr.: (das) Falten; (boekb.: das) Falzen. |
vouw-mes, o.: Einlegemesser [o.]. vouwster, vr.: (boekb.:) Falzerin [vr.]. vouw-stoel, m.: Klappstuhl [m.; ü]; I -tafel, vr.: Klapptisch [m.]. vouwtje, o.: Faltchen [o.]. vraag, vr.: Frage [vr.]. vraagaclitig, bv. n.: tragsüchtig; I -heid, vr.: Fragesucht [vr.]. vraag-al, m. en vr.: (der, die) Frag-süchtige. vraagster, vr.: Fragerin [vr.]. vraag-ziek, bv.n.: tragsüchtig; l-zucht, vr.: Fragesucht [vr.]. vraat, m.: Vielfrass [m.; i -zucht, vr.: Grefrassigkeit [vr.]; -zuchtig, bv. n.: ge-frassig. vraclit, vr.: (i. a. b.) Fracht Ivr.]. vrachtje, o.: kleine Fracht [vr.]. 'vragen, onr. w. o. en b.: fragen [reg.]; (fig.) bitten 1 onr.], ersuchen; (noo-digen, nooden:) einladen [onr.]. Ivragen, vr. mrv.: Fragen [vr. mrv.]; I -boek, o.: Fragebuch [o.; ü]. vragender-wys (-wijze), bw.: fragen-derweise. vrager, m.: Frager [m.1. vratig, bv. n.: gefrassig; I -heid, vr.: Grefrassigkeit [vr.]. vrede, vr.: Frieden [m.], Friede [m.]. vreedzaam, bv. n.: friedfertig; I-heid, vr.: Friedfertigkeit [vr.1. vreemd, bv. n.: fremd; I -heid, vr.: Fremdheit [vr.]. vreemde, m. en vr.: (der, die) Fremde. I -, o.: (das) Fremde. I -, m.: (fig. buitenland:) Fremde [vr.], Ausland [o.]; naar den -: in die Fremde, ins Ausland; inden in der Fremde, im Auslande; uit den-: aus der Fremde. vreemdeling, m. en vr.: 1) (der, die) Fremde; 2) Auslander [m.1, Auslanderin [vr.]; 3) (fig.) Fremdling [m.1. vreemden, m. en vr. mrv.: (die) Frem-den [m. en vr. mrv.]; l-legioen, o.: Frem-denlegion [vr.]. vreemdsoortig, bv. n.: fremdartig; I -heid, vr.: Fremdartigkeit [vr.]. vrees, vr.: Furcht [vr.]; I -achtig, bv. n.: furchtsam; -achtigheid, vr.: Fruchtsam-keit [vr.]. vreeseiyk, bv. n.: fürchterlich. schrecklich. furchtbar; I -heid, vr.: Fürchterlicnkeit [vr.], Furchtbarkeit [vr.]. vreet-party, vr.: Fresserei [vr.]. vreetster. vr.: Fresserin [vr.]. vreet-wolf, m.: Fresswolf [m.; ö]; l-zak, m.: Fresser [m.]. vreeze, vr.: (dk.) Furcht [vr.]. vreezen, w. b.: fürchten. I -, w. o.: fürchten; - voor: 1) (voor iets of iem. waar van men gevaar ducht:) sich fürchten vor [3], 2) (voor iets of iemand waarvoor men gevaar ducht:) fürchten für [4]. vrek, m.: Geizhals [m.; al, Filz [m.]; I -achtig, bv. n.: Zie vrekkig. vrekkig, bv. n.: geizig, filzig; I -heid, vr.: Geiz [m.], Filzigkeit [vr.]. vreten, w. o. en b.: fressen [onr.]. I -, z. n. o.: Fressen [o.]. vreter, m.: Fresser [in.]. vretery, vr.: (vreetpartij:) Fresserei [vr.]; (spijs, kost:) Fressen [o.]. |
VRIJHEER.
VREUGDE.
561
|
vreugde (vrëugrd), vr.: Freude [vr.1; hoe meer zieltjes, hoe meer -: (spr.) je ffrösser die Gesellschaft, je grosser die Lust. vriend, m.: Freund fm.1. vriendelijk, bv.n.:freundlich; |-heid, vr.: Freundlichkeit [vr.1. Arrienden, m. mrv.: Freunde [m. mrv.]; I -groet, m.: Freundesgruss lm.; ü|;-kringr, m.: (der) freundschaftliche Zirkel; -maal, o.: Mahlzeit [vr.1 unter Freunden; -plicht, m.: Freundespflicht [vr.]. A'riendlioudend, bv. n.: freundschaft-lichgesinnt; I -heid, vr.: Freundschaftlich-keit |vr.]. vriendin, vr.: Freundin [vr.1. vriendinnetje, o.: Freundinchen [o,l. vriendje, o.: Freundehen [o.]. vriendsekap, vr.: Freundschaft [vr.]; (fig. fam.) Freundehen [o.]. vrieiKlsehapneiyk. bv. n.: freund-sehaftlieh; 1 -heid, vr.: Freundschaftlich-keit lvr.1. vriendseliapw, in Sam.: Freund-schafts.... vrie«-lgt;arst (-berst), m.: Eiskluft [vr.; ü]; I -punt, o.: Get'rierpunkt [m.]; -weder (-weer), o.: Frostwetter [o.]. vriezen, w. onpers. en w. o.: frieren [onr.]. vroed, bv. n.: weise, klug; I -godin, vr.: (tab.) Geburtsgöttin [vr.1 (Lueina). vroedheid, vr.: quot;Weisheit [vr.j, Klug-heit [vr.j. vroed-knnde. vr.: Geburtshült'e [vr.], Obstetrie [vr ]; I -kundig, bv. n.: geburts-hülflich, obstetrisch; -meester, m.: Ge-burtshelfer [m.]. vroedseliap, vr.: [rat] Stadtrath [m.; -rathe] [t], Municipalitat [vr.]. vroedvrouw, vr.: Hebamme [vr.]. vroegr, bv. n.: früh, frühe; I -kerk, vr.: Frühkirche [vr.1; -preek, vr.: Frühpredigt |vr.]; -rijp, bv. n.: frühreif; -rijpheid, vr.: Frühreife [vr.1. vroegte, vr.: Frühe [vr.1. vroeg-tydig, bv. n.: frühzeitig; I -tijdigheid, vr.: Frühzeitigkeit [vr.1; -tijds, bw.: früh. vrome, m. en vr.: (der, die) Fromme; (iron.) Frömmler lm.], Frömmlerin [vr.]. vromeiyk, bw.: fromm. vromigheid, vr.: Frömmigkeit [vr.]. vroolnk. bv. n.: fröhlich; I -heid, vr.: FröhRchkeit [vr.1. vroom, bv. n.: fromm; I-heid, vr.: Frömmigkeit [vr.]. vroon, o.: (hist.) Frohne [vr.]; I -dienst, in.: Frohndienst lm.]; -geld, o.:Frohngeld [o.]. vrouw, vr.: Frau !vr.]. vrouwaehtig, bv. n.: weiberhaft, (fig.) die Weiber liebend (hij is niet -: er liebt die quot;Weiber nicht); I -heid, vr.: quot;Wei-berhaftigkeit [vr.]. vrouwe, in Sam.: Frauen.... vrouwelnk, bv. n.: weiblich; I -heid, vr.: Weiblichkeit [vr.]. vrouwen, vr. mrv.: Frauen [vr. mrv.], Weiber [o. mrv.]; I -aard, m.: Frauenart [vr.], Weiberart [vr.]; -borst,vr.: weibliche Brust (vr.; ü]; -dienaar, m.: quot;Weiberknecht [m.]; -distel, vr.: (pik.) Frauendistel [vr.]; Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. |
-dokter, m.: Frauenarzt [m.; tl];-dracht, vr.: Weibertracht [vr.]; -drank, m.: Frau-engetriink [o.]: -gek, m.: Weibernarr [m.]; -gekakel, o.: Weibergeschwatz [o.]; -gekijf, o.: Weibergezank [o.l; -haar, o.: Frauenhaar [o.] (ook pik.); -haat,m.:\Vei-berhass lm.]; -hand, vr.: Frauenhand [vr.; a]; I in overige Sam.: Frauen____, Weiber____ vrouwtje, o.: quot;Weibchen |o.]. vrucht, vr.: Frucht [vr.; ü]. vruchteloos, bv. n.: 1) fruchtlos; 2) vergeblich; I -heid, vr.: 1) Fruchtlosig-keit lvr.1, 2) Vergeblichkeit [vr.]. vry, bv. n.: frei. I -, bw.: ziemlich; - groot, ziemlich g-ross; - duur: ziemlich theuer [tj. vry af, o.: Urlaub [m.]. vr||age, vr.: Engagement. vry biljet, o.: Freibillet [o.], Freikarte [vr.1. vryiiiyven, w. o.: freibleiben [onr.]. vrybrief, m.: Freibrief [m.]. vry buiten, w. o.: Freibeuterei treiben [onr.]. vrybuiter, m.: Freibeuter [m.]. vrybuitery, vr.: Freibeuterei [vr.]. vry burg, m.: Asyl [o.], Freistatte [vr.]. Vry dag, m.: Freitag lm.]; op -: am Freitage ; Goede -: Charfreitag [m.1. vrydagsch, bv. n.: freitags. vry den, w. b.: befreien. vrijdenker, m.: Freidenker [m.]. vr||denkery, vr.: Freidenkerei [vr.]. vryding, vr.: Befreiung [vr.]. vrydobbelen, w. o. (en zich -, w. w.): sich [2] los würfeln. vry dom, m.: Befreiung [vr.], Erlassung [vr.]. vryë, m. en vr.: Freie [m. en vr.]. 1 -, o.: Freie [o.]. vryëiyk, bw.: frei, ungrehindert. vryën, w. o.: engagirt [ie] sein; (fam.) karessiren [ie]. vryër, m.: Liebhaber lm.]; oude -: Hagestolz [m.]. vry-entree, o.: (der) freie Eintritt; I -biljet, o.: Freibillet [o.]. vrijëry, vr.: Engagement [o.l; (fam., das) Karessiren [ie]. vrijgeboren, bv. n.: freigeboren. vrygeest, m. : Freigeist [m.]. vrijgeestery. vr.: Freigeisterei [vr.]. vrygeestig, bv. n. en bw.: freigeiste-risch; I -heid, vr.: (das) Freigeisterische. vrijgekocht, bv. n.: losgekauft. vrijgelaten, bv. n.: freigelassen. vrygelatene, m. en vr.: Freigelassene [m. en vr.1. vrijgeleide, o.: Freigeleit [o.l. vry gesproken, bv. n.: freigespro-chen. vrijgeven, w. b.: freigeben [onr.]. vrijgevig, bv. n.: freigebig; I -heid, vr.: Freigebigkeit [vr.1. vrijgeving, vr.*. Freigebung [vr.]. vrijgevochten, bv. n.: zij hebben zich -:quot;sie haben ihre Freiheit erkampft. vrygezel. m.: Junggesell [m.1; nog -zijn: noch ledig sein. vrij graaf, m.: Freigraf fm.]. vrijhartig. bv. n.: offenherzig; 1-heid, vr.: Offenherzigkeit [vr.1. vrijhaven, vr.: Freihafen [m.1. vrijheer, m.: Freiherr [m.]. 2e druk. 36 |
VRIJHEERLIJK.
562
VIJF.
|
vryiieeriyk, bv. n.: freiherrlich. vrijheid, vr.: Freiheit [vr.]; de - nemen: sich die Freiheit nehmen; ik neem de ich nehme mir die Freiheit; 1 - minnend, bv. n.: Freiheit liebend. vryheids, verbogen vorm: Freiheits-; I -boom, in.: Freiheitsbaum [m.; a]; - oorlog-, m.: Freiheitskrieg- lm.]; -muts, vr.: Freiheitsmütze [vr.]; -zin, m.: Freineits-sinn [m.]. vryiioiulen, w. b.: freihalten [onr.]. vrijjaar, o.: Freijahr Lo.]. A rykaart, vr.: Freikarte [vr.]. vriykaartje, vr.: Freibillet fo.l. vri|kenneii (zich), w. w.: sich seiner Unschuld bewusst seiu. vry keuren, w. b.: freisprechen [onr.]. vrykomeii, w. o.: freikommen Lonr.]. vry koop, m.: Freikauf [m.]. vrykoopen, w. b.: freikaufen. vrykooping:, vr.: Freikaufung: [vr.]. vrykorps, o.: Freischar [vr.]. vrijlaten, w. b.: freilassen [onr.]. vryiating, vr.: Freilassungr [vr.]. vry leen, o.: Freilehen [o.]. vry loopen. w. b.: entweichon [onr.], entgenen [onr.]; I -, w. o.: frei bleiben [onr.]. vry lot, o.: (das) freie Loos. vry loten, w. o.: eine freie Nummer ziehen [onr.]. vry maken, w. b.: freimachen, befreien, vry maker, m.: Freimacher [mj, Be-freier Lm.). vry making:, vr.: Freimachung [vr.], Befremng [vr.J. vry man, m.: Freimann [m.; al. vr||markt,vr.: (die) freie Markt [m.; a]. vry metselaar, m.: Freimaurer [m.]. vry metselary, vr.: Freimaurerei Ivr.]. vrymoedig:. bv. n. en bw.: freimüthig [t]; I -heid, vr.: [t] Freimiithigkeit [vr.1. vry plaats, vr.: Freistatt [vr.], Frei-statte |vr.]. vrijpleiten, w. b.: frei plaidiren [ie], vrypleitin^;-, vr.: [ie] Freiplaidirung [vr.]. vrypoNtig:, bv. n. en bw.: freeh, un-verschamt. vryspraak, vr.: Freisprechung [vr.]. vry spreekster, vr.: Freisprecherin [vr.1. vry spreken, w. b.: freisprechen [onr.]. vry sprekend, bv. n.: freisprechend. vryspreker, m.: Freisprecner [m.]. vry spreking:, vr.: Freisprechung [vr.]. vry staan, w. o.: freistehen [onr.]. vrystaat, m.: Freistaat [m.]. vry stad, vr.: Freistadt [al. vrystellen, w. b.: freistellen. vry stelling, vr.: Freistellung [vr.]. vrijster, vr.: (das) ledige Frauenzim-mer, (das) Fraulein; (ook :) Geliebte [vr.J; oude -: alte Jungfer [vr.]; I -ziekte, vr.: Bleichsucht [vr.l. vry-nit, bw.: frei heraus. vry vechten (zich), w. w.: sich die Freiheit erkampfen. vry vechting:, vr.: Erkainpfung [vr.] der Freiheit. vry verklaard, bv. n.: frei erklart. vrijverklaren, w. b.: frei erklaren. |
vry verklaring:, vr.: Freierklaruug [vr.]. vry vrouw, vr.: Freifrau [vr.], Baro-nin Ivr.]. vry waar der, m.: Bürge [m.l. vrijwaren, w. b.: sicher stellen, vrijwaring:, vr.: Sicherstellung [vr.]. vry willig:, bv. n. en bw.: freiwillig: I -heid, vr.: ireiwilligkeit [vr.]. vrijwilliger, m.: Freiwilliger [m.l. vryzinnigrlt;. bv. n.: freisinnig; I -heid, vr.: 1? reisinnigkeit [vr.], Freisinn [m.l. vuig:, bv. n.: verachtlich; l-heid, vr.: Verachtlichkeit [vr.]. Ivuil, bv. n.: schmutzig; I -heid, vr.: Schmutzigkeit [vr.]. lA'uil, o.: Schmutz [m.l. vuilig:hei4l, vr.: 1) Schmutz [m.]; 2) Schmutzigkeit [vr.1. vuilik, m. en vr.: Schmutzfink [m.]. vuilnis, o.: Kehricht lo.j. vuilte, vr.: Schmutzigkeit [vr.]. vuist, vr.: Faust [vr.]; voor de - weg: vor der Faust weg, aus dem Stegreif; I -gevecht, o.: Faustkampf |m.; a]; -handschoen, m.: Fausthandschuh [m.l; -recht, o.: Faustrecht [o.]; -slag, m.: Faustschlag [m. a]; -vechter, m.: Faustkampfer [m.]. vulkaan, m.: (adk.) Vulkan [in.]. I -, m.: (fab.) Vulkan [m.]. vulkanisch, bv. n.: vulkanisch, vulkaniseeren, w. b.: vulkanisiren [iel. vullen, w. b.: tullen. vuiler, m.: Fuller lm.]. vulling:, vr.: Füllung [vr.]. vulsel, o.: Füllsel [o.|, Füllung [vr.]. vulster, vr.: Füllerin [vr.]. vuns (vunzig), bv. n.: muffig; I -heid, vr.: Muffigkeit [vr.]. I vuren, w. o.: feuern, schiessen [onr.]. Ivuren, bv. n.: föhren; I -hout, o.: Föhrenholz [o.]; -houten, bv. n.: föhren. vurig:, bv. n.: feurig; (van graan:) brandig; (van de huid:) voll Ausschlag; I -heid, vr.: Feurigkeit [vr.1, Feuer |o.], (van graan:) Brand [m.], (van de huid:) Hautausschlag |m.]. vurigiyk, bw.: feurig. vuur, o.: Feuer lo.]; -vatten: Feuer fangen lonr.] (ook fig.); te - en te zwaard: mit Feuer und Schwert; het koud -:(hlk.) der kalte Brand; I -aanbidder m.: Feuer-anbeter [m.]; -aanbidding, vr.: Feueranbe-tung [vr.1; -achtig, bv. n.: feuerartig; -baak, vr.: Feuerbake [vr.], [t] Leucht-thurm |m.; ü]; -bloem, vr.: (pik.) Feuer-blume Lvr.1; -bol, m.: Feuerkugel [vr.]; -dienst, m.: Feuerdienst [m.]; -dood, m.: Feuertod [m.l; -rood, bv. n.: feuerroth[t]; -spuwend, bv. n.: feuerspeiend; -vast, bv. n.: feuerfest. vijand, m.: Feind [m.]. vyandelijk, bv. n.: feindlich; I -heid, vr.: Feindlichkeit [vr.1. vyandig:, bv. n.: feindselig; iemand -zijn : Einem feind sein. vijandin, vr.: Feindin [vr.1. vijandschap, vr.: Feindschaft [vr.]. vflf, tw.: fünf. 1 vr.: Fünf [vr.1. |
VIJF-BLAD.
WAARD.
563
|
vijf-blad, o.: (pik.) Fünfblatt lo.l; I -daagsch, bv. n.: fünfta^ig-. vijfde, bv. n.: (der, die, das) fünfte. I -, o.: Fünftel |o.]. vUf-cleelig, bv. n.: fünftheiligr [t]. vyfder-liande (-lei), bw.: fünterlei. vfifdraadNchfbv.n.: fünt'drahtig; l-dub-bel, ov. n.: fünfdoppelt; -duizendst, bv. n.: iunftausendst:-duizendste, o.: Fünftausend-stel. v}|ftien. tw.: fünfzehn. vyftiende, bv. n.: (der, die, das) fünf-zehnte. vijftig:, tw.: füntzigr. vpftiger, m.: Füntziger [m.]. vyfti^er-liaiide (-lei), bv. n.: fünt'zi-gerlei. vyftigste, bv. n.: (der, die, das) fünf-zig-ste. vys, vr.: (pik.) Feig-e [vr.] I -steen, m.: Feigenstein [m.J; -wrat, vr.: Feigenwarze lvr.1. vüse-blaadje, o.: Feigrenblattchen |
lo.l ;l-blad, o.: Feigenblatt [o.; a]; -boom, m.: Feigenbaum |iu.; iil; -boon, vr.: Fei-genbohne lvr.1; -distel, vr.: Feigendistel Lvr.]; -peer, vr.: Feigenoirne [vr.]. vjjgren, vr. mrv.: Feigen jvr. mrv.J; 1 -bijter, m.: (yog.) Feigenfresser lm.1; -mand, vr.: Feigenkorb lm.; öl:-melk, vr.: Feigenmilch [vr.j; -tuin, m.: Feigen-garten lm.; al. A'yi, vr.: Feile [vr.]. vyien, w. b.: feilen. vylsel, e.: Feilicht lo.], Feilstaub [m.], Feilspane [m. mrv. |. vyven, vr. mrv.: Fünfen [vr. mrv.|. vyver, m.: Teich [m.]. yyxel, m.: Mörser tm.1; - en stamper: Mörser und Stüssel. | -, vr.: Winde lvr.], Schraubenwinde lvr.]. vy zei-molen, m.: Wasserschraube lvr.]; 1 -stamper, m.: Stössel [m.], Mörser-stössel lm.1. vyzelen, w. b.: in die Höhe sehrau-ben. |
|
waadbaar, bv. n.; zu durchwaten, durchwatbar; ! -heid, vr.: durchwatbare Beschaffenheit lvr.]. waa^, vr. 1) (weeghuis:) Wagehaus |o.; a], wage [vr.]; 2) (waagspel, kansspel:) Wagespiel [o.], Wage [vr.J. waagr-briefje, o.: Wagezettel [m.]; I-drager, m.: Wageknecht lm.]; -geld, o.: quot;Wagegeld [o.l; -gewicht, o.:Wagegewicht lo.]; -hals, m.: Wagehals lm.; -halse]; -halzerij, vr.; Waghalsigkeit lvr.]; -meester, nu: Wagemeister [m,]; -meesterschap, o.: Wagemeisteramt [o.]; -schaal, vr.: Wage-schale [vr.] (in de -schaal stellen: fig.: aufs Spiel setzen); -spel, o.: Wagespiel [o.]; -stand, m.: G-leich ge wicht [o.]; -stuk, o.: Wagestück [o.]; -werker, m.: Wageknecht (m.]. waai, vr.: (pop.) Zie wade. waaien, w. onpers.. w. o. en w. b.: wehen. waaier, m.: Facher [m.]; 1 -boom, m.: Facherpalme [vr.];-brander, m.: (zekere gasbek:) Facherbrenner [m.]; -doos, vr.: Facherschachtel [vr.]. waaieren, w. b.: fachern, facheln. waaier-palm, m.: Zie -boom; 1-schil-der, m.: Fachermaler Lm.]. waaiertje, o.: Facherchen [o.]. waaier-visch, m.: Facherfisch lm.]; 1-vormig, bv. n.: facherförmig. waak, vr.: Wache |vr.], Nachtwache [vr.J; I -hond, m.: Wachhund [m.], Ketten-hund [m.]; -loon, o.: Wachlohn [m.|. waakseli, bv. n.: wachsam; I -heid, vr.: Wachsamkeit [vr.]. waakster, vr.: Wachterin [vr.]. waak-toreu, m.: [t] Wachthurm [m.; ül; I -zaam, bv. n. wachsam;-zaamheid, vr.: Wachsamkeit lvr.]. |
Waal, m.: Wallone [m.]; Waalsch, bv. n.: wallonisch (als z. n. o.: wall on i sein* Sprache [vr.]); Waalsche, vr.: Wallonin [vr.]. waan, m.: Walm [m.]; in den - ver-keeren: in dem Wahne sein; iemand in den - brengen: Einen in den Walm brin-gen [onr.j; 1 -wijs, bv. n. dünkelhaft; -wijsheid, vr.: Dünkelhaftigkeit [vr.], Dün-kel lm.]; -zin, m.: Wahnsinn [m.]; -zinnig, bv. n.: wahnsinnig;-zinnigheid, vr.: Wahn-sinnigkeit [vr.]. Iwaar, bv. n.: 1) wahr; 2J wahrhaft; zoo - als ik leef: so wahr icli lebe; iets - maken: etwas wahrmachen; het ware geloof: der wahre Glauben. Iwaar, bw.: wo; - vandaan: woher; - naartoe: wohin. Iwaar, vr.: Waare lvr.]; alle - is naar zijn geld: (spr.) leicht Geld, leichte Waare. waar-aan, bw.: woran; I - achter, bw.; wohin ter. waarachtig:, bv. n.: wahrhaftig; I -heid, vr.: Wahrhaftigkeit lvr.]. waarborg:, m.: Sicherheit [vr.]; ten -strekken voor: verbürgen; I -maatschappij, vr.: Yersicherungsgesellschaft lvr.]. waarborgen, w. b.: verbürgen. waarborger, in.: Verbürger [m.]. Avaarborging, vr.: Verbürgung [vr.]. waar-boven, bw.: über was; 1 -bij bw.: wobei. Iwaard. m.: [t] Wirth [m.]; (mannetjeseend:) Enterich [m.I; buiten den - rekenen: (spr.) die Rechnung ohne den Wirth [tl niachen; zooals de - is vertrouwt hij zijne gasten: (spr.) was ich denk1 und thu, trau ich andern zu. Iwaard, bv. n. en bw.: werth [t]. |
WAN-GELOOF.
WAARDE.
564
|
waarde, vr.: 1) [t] Werth lm.]; -hechten aan: quot;Werth [t] legen auf; in - houden: in Ehre halten lonr.l; 2) Würde [vr.1; de - van den mensch: die Mensehemvürde. waardeerbaar, bv. n.: schatzbar; I -heid, vr.: Schatzbarkeit fvr.1. waardeerder, in.: Schatzer [m.1. waardeeren, w. b.: 1) schatzen; 2) würdig-en. waardeer ins?, vr.: 1) Schatzung-[vr.]; 2) Würdigung- [vr.]. waardgeld, o.: Werbegeld [o.], Sold [m.]. waardselders, in. mrv.: (hist.) Waardgrelders [m. mrv.|, Söldner Im.mrv.]. waardig, bv. n.: würtlig; I -heid, vr.: Würde [vr.J; -heidsbekleeder m.: Würden-trager [m.]. waardin, vr.: 1) It) Wirthin [vr.]; 2) (gem.) |t| Hurenwirthin [vr.J. waardoor, bw.: wodureh. waargeest, m.: Gespenst [o.]. waarheen, bw.: wonin. waarheid, vr.: Wahrheit |vr.]; waarheden, mrv.: Wahrheiten [mrv.]; overeenkomstig de -: der Wahrheit gemass; de - wil niet altijd gezeid wezen: die Wahrheit findet nicht immer eine gute Statt. waar-in, bw.: worin; I -langs, bw.: wo entlang. waariyk, bw.: wahrlieh. waarmaken, w. b : beweisen [onr.]. waar making:, vr.: Beweis [m.]. waarmede, bw.: womit. waarmerk, o.: Stempel [m.]. waarmerken, w. b.: beglaubigen. waar-na, bw.: worauf, wonach; I -naar, bw.: wonach: -naast, bw.: woneben. * waarneembaar, bv. n.: wahrnehm-bar; 1 -heid, vr.: Wahrnehmbarkeit [vr.|. waarneemster, vr.: 1) Wahrnehme-rin [vr.]; 2) Verseherin [vr.1. waarnemen, w. b.: 1) wahrnehmen [onr.]; 2) versehen [onr.]. waarnemer, m.: 1) Wahrnehmer [m.]; 2) Verseher [m.|. waarneming, vr.: 1) Wahrnehmung [vr.]; 2) Versehung [vr.]. waar-nevens, bw.: woneben; I -om, bw.: 1) (om wat:) worum, 2) (om welke reden:) warum; -omheen, bw.: worum herum; -omstreeks, bw.: wo ungefahr; -omtrent, bw.: 1) wo ungefahr, 2) worüber, wovon : -onder, bw.: worunter; -op, bw.: worauf; -over, bw: worüber. waarschuwen, w. b.: warnen. waarschuwer, m.: Warner [m.]. waarschuwing, vr.: Warnung [vr.]. waarschuwster, vr.: Warnerin [vr.j. Waarschijnlijk, bv. n.: wahrschein-lich; I -heid. vr.: Wahrscheinlichkeit [vr.j; naar alle -held: aller Wahrscheinlichkeit nach. waar-tegen, bw.: wogegen; I -toe, bw.: wozu; -tusschen, bw.: wozwischen; -uit, bw.: woraus; -van, bw.: wovon; -voor, bw.: 1) wofür, 2) wozu, 3) wovor. waarzeggen, w. o. wahrsagen (Einem). waarzegger, in.: Wahrsager [m.l. waarzeggerij, vr.: Wahrsagerei [vr.]. waarzegster, vr.: Wahrsagerin [vr.]. waas, o.: Nebel fm.]. wacht, vr.: Wache [vr.], Wacht [vr.]. |
wachtel, m.: (vog.) Wachtel [vr.1. wachten, w. o.: warten. I -. w. b.: 1) erwarten; 2) warten aut; 3) (fig.) empfangen [onr.]. I - (zich), w. w.: sich hüten (- voor: vor). wachter, m.: Wachter [m.]. wachtsch, bv. n.: wachsam; I -heid,. vr.: Wachsamkeit [vr.]. wad, o.: Watt [o.]. wade, vr.: 1) (ontl.) Kniekehle [vr.]: 2) Leichenkleid |o.l. waden, w. o.: waten. I -, w. b.: (een lijk:) einkleiden. wafel, vr.: (i. a. b.) Waffel [vr.j. Iwagen, w. o. en b.: wagen. 1 wagen, m.: Wagen [m.|. wagenaar, m.: Wagenlenker [m.]; (fig.) Kutscher |in.l. wagenwyd, bw.: wagenweit. wager, m.: Wager [m.]. waggelbeenen, w. o.: wackeln. waggelend, bv. n.: wackelnd, wacke-liff. waggon, in.: Wagon [in.], Eisenbahn-wagen [m.|. wak, o.: Eisloch |o.; ö]. waken, w. o.: wachen. waker, m.: Wachter [m.]. wakker, bv. n.: 1) (niet slapend:) wach; eene herinnering bij iemand -houden: Eines Andenken an etwas reg-e halten [onr.]; 2) (flink:) wacker; I -heid,. vr.: Wackerheit [vr.1. wal, in.: Wall [m.; aj. Waldenzen, m.: mrv.: (kkl.-hist.) Waidenser [m. mrv.]. walclhoorn, m.: Waldhorn [o.; ö]; i -blazer, m.: Waldhornblaser |m.]. waldhoornist, m.: Waldhornist [m.]. walg, vr.: Ekel [m.l. walgen, w, o.: ekeln; ik walg van....: es ekelt mir vor, mir ekelt vor, walglyk, bv. n.: ekelhaft; 1 -heid, vr,: Ekelhaftigkeit [vr.]. walken, w, b.: walken. walker, nu: Walker |m.], walm, m.: Qualm [m.]; 1 -achtig, bv.n.: qualmig. wals, vr.: (dans:) Walzer [m,]. walsen, w. o.: walzen, den Walzer tanzen. walser, m.: Walzer [m,]. walseres, vr.: Walzerin [vr,], walvisch, m.: Walfisch [m.]. wam, vr.: Wampe [vr.]. wanibuis, o,: Wamms [o.]. Zie (pop.) wammes. wamen, w. o.: (zeew.) wamen. wammen, w. b.: ausweiden, ausneh-men lonr.l. wammes, o.: Wamms [o.]; iemand op zijn - komen: Einem das Wamms aus-ktopfen; op zijn - krijgen: Schlage be-kommen [onr.], (fig.) durchgehechelt werden [onr.]; mettertijd komt Harmen in het -: (spr.) Zie Harmen. wan, vr.: Wanne [vr.]. Avan-bedrijf, o.: Frevelthat [vr.]; I -begrip, o.: (der) falsche Begriff; -beheer (-bestuur), o.: (die) schlechte Verwaltung; -betaler, m.: Nichtzahler [m.]; -betaling, vr.: Nichtzahlung [vr.]; -daad, o.: Frevelthat [vr.]; -gebruik, o.: Missbrauch [m.; al; -gedrag, o.: schlechte Aufführung [vr.]; -gedrocht, o.: Ungeheuer [o.]; -geloof, o.: |
565
WAS.
|
Wahnglauben [m.|; -^eloovigr, bv. n.: wahnglaubig:; -greloovigrneid. vr.: .Heterodoxie lvr.1; -greluid, o.: Missklangr lm.; iil; -grunst, vr.: Missgunst [vr.];-crunstigr, bv. n.: missgünstig'; -gunstigrheid, vr.: Miss-grunst [vr.]; -hoop, vr.: Verzweiflung: [vr.]; -hopen, w. o.: verzweifeln (-aan: an); -hopigr, bv. n.: verzweitelt; -hopigrheid, vr.: Verzweiflung: [vr.]; -hout, o.: Wahnholz lo.J; -kant. m.: Wahnkante [vr.]; -kantig:, bv. n.: wahnkantig:: -klank, m.: 1) Misslaat [in.], Misston [m. öj, 2) üebel-klang: [m.j; -klinkend, bv. n.: übel klingend, falsch; -koers m.; (der) fal-sche Kurs; -luidend, bv. n.: Zie -klinkend; -mand, vr.: Wanne [vr.]; -molen, m.: Schwingmühle [vr.l; -oogst, m.: Missernte [vr.]; -orde, vr.: Unordnung [vr.]; -ordelijk, bv. n.: unordentlioh;-ordelijkheid, vr.: ünordentlichkeit lvr.| (-ordelijkheden, vr. mrv.: ünruhen [vr. mrv.]); -schapen, bv. n.: ungestalt; -schapenheid, vr.: Ungestaltheit [vr.]; -smaak, m.: (der) üble Q-eschmack; -smakelijk, bv.n.: 1) übel schmeckend, 2) geschmacklos; -smakelijkheid, vr.: 1) Zie -Nmaak, 2) Geschmacklosig-keit [vr.l; -staltig, bv. n.: ungestalt; -stal-tigheid. vr.: Ungestaltheit [vr.]; -stand, m.: Ueoelstand [m.J, Missstand [m.]; -taal, vr.: Kauderwalsch lo.l; -trouwen, w. o.: misstrauen [3]; -trouwen, o.: Misstrauen [o.]; -trouwig, bv. n.: misstrauisch; -trou-wigheid, vr.: Misstrauen lo.l; -voeglijk, bv. n.: unanstandig;-voeglijkheid, vr.: Un-anstandigkeit [vr.J; -vrucht, vr.: Missge-burt [vr.]. wapen, o.: 1) Waffe [vr.]; verbodene -en: verbotene Watfen: te - snellen: zu den Watfen eilen; 2) Wappen [o.]; de -s der Zeven Provinciën : die Wappen der sieben Provinzen; de -s van alle adellijke familiën: die Wappen aller adeligen Fa-milien. wapen-balk, m.: Wappenbalken [m.]; I -beeld, o.: Wappenbild [o.|; -boek, o.: Wappenbuch [o.; ü]; -bord, o.: (wpk.) Wappenschild [o.l, (zcew.) Xamenschild (o.l; -brief, m.: Wappenbrief [m.]; -broeder, m.: Watfenbruder [m.; ü]; -bijl, vr.: Streitaxt [vr.: a]; -dans, m.: Walfentanz lm.; a]; -dos, m : Riistung lvr.1; -drager, m.: Waffentrager [m.]. wapenen, w. b.: watfnen, bewaffnen. 1 - (zich), w. w.: sich watfnen. wapening:, vr.: Bewaffnung lvr.1. wapen-fabriek, vr.: Waffenfabrik [vr.]; I -feit, o-: Waffenthat [vr.]; -gekletter, o.: Waffengeklirr [o.]; -handel, m.: Waffenspiel |o.] (in den -handel oefenen: in den Waffen üben); -heraut, m.: Wap-penherold [m.1; -huis, o.: Watfenhaus [o.; ii], Zeughaus [o.; a]. Arsenal [o.]; -kamer, vr.: Waffenkammer lvr.1; -kast, vr.: Wat-fenschrank [m.; a]; -knecht, m.: Zie-drager; -koning, m.: Wappenkönig [m.]; -kreet, m.: Waftenruf [m.]; -kunde, vr.: Wappenkunde [vr.], Heraldik [vr.]; -kundig, dv. n.: wappenkundig, heraldisch; -kundige, m.: Wappenkenner [m.], Heral-diker [m.]. Avaigt;enloos,bv.n.: 1) waffenlos, wehrlos, ohne Walfen, 2) wappenlos, olme Wappen. |
wapen-magaKyn, o.: Waffenmaga-zin lo.l; I -mantel, m.: Wappenmantel frn. :-manl; -oefening, vr.: Watfenübung [vr.]; -plaats, vr.: Waft'enplatz [m.: a]; -praal, vr.: Siegeszeichen lo.J; -register, o.: Wappenbuch [o.; ü]; -recht, o.: Waf-fenrecht [o.j; -rek, o.: Watfengestell |o.l ; -riem, m.: Wehrgehange |o.J, Wehrge-henk [o.J; -ring, m.: 1) Panzerring [m.l, 2) Wappenring [m.]; -rok, m.: Waffenrock [m.; ö|; -rusting, vr.: Riistung [vr.];-schild, o.: Wappenschild [o.]; -schilder, m.: Wap-penmaler lm.]; -schorsing, vr.: Watfen-stillstand lm.|; -schouwing, vr.: Heerschau [vr.l; -smederij, vr.: Waffenschmiede [vr.l, Schwertfegerei [vr.l; -smid, m.: AVatten-schmied [m.], Schwertfeger [m.]; -snijder, m.: Wappenschneider [m.l, Wappenste-cher Im.l; -spreuk vr.: Wappenspruch [m,; ü], Wahlspruch lm.; ü]; -standaard (-standerd), m.: Standarte [vr.l; -stilstand, m.: Waffenstillstand [m.l; -stuk, o.: Wat-fenstück [o.|; -tuig, o.: [t] Kriegsgerath lo.l; -veld, o.: (wpk.) Wappenfeld [o.]; -zaal, vr.: Waffensaal [m.; -sale]; -zuil, vr.: Siegessaule |vr.]. wapperen, w. o.: (fig.)wehen; de vlag laten -: die Fahne wenen lassen [onr.]. war, vr.: Wirre [vr.], Verwirrung [vr.l; in de - zijn: 1) verwirrt (verworren) sein, 2) sich irren. warande, vr.: Lustgarten lm.; iil. warboei, m.: Wirrwarr [m.]; Wirrsal [o.l. wareloos, bv. n.: nachlassig; I -heid, vr.: Nachlassigkeit [vr.]. warempel, bw.: (tam-) wahrhaftig. Iwaren, w. o.: spuken. Iwaren, vr. mrv.: Waaren Ivr. mrv.]; -kennis, vr.: [sl Waarenkenntniss [vr.j, Waarenkunde [vr.]. war-geest, m. (-hoofd, o.): Wirrkopf [m.; ö]. waring, vr. enk.: Laufplanken [vr. mrv.]. war-klomp, m.: Chaos [o.]. warm, bv. n.: warm. warmen, w. b.: warmen; (fig. fam. van spijs of drank:) aufwarmen. I - (zich), w. w.: sich warmen. warmint;, vr.: Warmung [vr.l, warmoes, o.: Gemüse [o.l; I -hof, m. (-tuin, m.; -land,o.): Gemüsegarten lm.;aj. warmoezenier (warmoezier), m.: Ge-müsegartner lm.1, Küchengartner lm.]. wannoezenierwter (warmoezierster) vr.: Gemüsegartnerin [vr.l, Küchengart-nerin [vr.]. warmoezierderü, vr.: Gemüsegarten [m.; ii], Küchengarten |m.; a]. warmpjes, bw.: warm; er - inzitten: (fig. fam.) weich in der Wolle sitzen [onr.1. warmte, vr.: Warme [vr.l; I -graad, m.: Warmegrad [m.l; -leer, vr.:Warnie-lehre [vr.]; -meter, m.: Warmemesser [m.]. Thermometer [m.J; -stof, vr.: Warmestotf lm.1. war-ne«t, o. (-net? o.): Wirrwarr [m.l. warren, w. b.: wirren. I-, w. o.: sich wirren. wars, bv. n.: abhold (- van: 13]), abge-neigt (-van: [3]). war-taal, vr.: Kauderwalsch [o.]; l-ziek, bv. n.: zanksüchtig; -zoeker, m.: (der) Zanksüchtige; -zoekerij, vr. (-zucht, vr.): Zanksucht [vr 1. was. o.: Wachs [o.]; in - boetseeren: in Wachs bossiren [ie]; 1-doek,o.: Wachs-tuch [o.l. |
WEDSTER.
WASCH.
566
WEER-KAUEX.
WED-STRIJD.
567
|
welt;l-stryd, m.: quot;Wettkampf [m.; al, AVettstreit [onr.J; I-ijver, m.: Wetteiter [m.]; -ijveren, w. o : wetteifern (- met: mit). weduw, vr.: Wittwe Ivr.]; eene onbe-storvene eine Strohwittwe. weduwaal, m.: (vog.) Goldamsel |vr.]. weduwe, vr.: Wittwe Ivr.]. Zie de spelling: weduw. weduwen, vr. mrv.: quot;Wittwen [vr. mrv.]; 1 -dracht, vr.: Wittwentracht [vr.]; -fonds, o.: AVittwenkasse [vr.]; -pensioen, o.: quot;NVittwenpension [vr.1; -rouw, m.: quot;VVitt-wentrauer [vr.1 (in d(^n -rouw graan: die Wittwentrauer anlegren). weduw-geld, o.: Witt wen geld [o.l; -fonds, o.: Wittwenkasse [vr.1;-jaar, o.: Wittwenjahr [o.[. weduwlylc, bv. n.: wittwenhaft; de -e staat: der Wittwenstand. weduwnaar, m.: Wittwer [m.]; een onbestorven -: ein Strohwiitwer; I -schap, o.: Wittwerstand [m.]. weduwnaarN-pyn, vr.: (iron.) [t] Heirathssehnsucht [vr.] eines Wittwers; -rouw, m.: Wittwertrauer [vr.] (in den I -rouw gaan: die Wittwertrauer anlegren). weduw-rouw, m.: Wittwentrauer [vr.|. weduwNCliai», o.: Wittwenschaft [vr.1 • weduw-schat, m.: Wittwenschatz [m.; a], [t] Witthum [o.; ül; I -staat, m.: Wittwenstand [m.l; -vrouw, vr.: Wittwe [vr.1. wee, o.: Weh [o.]; de -ën, mrv.: die Wehen fo. mrv.] 1 -, bv. n.: weh, übel; - om het hart: weh ums Herz. I , tsw.: weh'! wehe!; ach en - roepen: ach und Weh' schreien [onr.1; - u: wen dir! weed-asch, vr.: Waidasche [vr.1. weede, vr.: (pik.) Waid [m.]. weedom, o.: [t] Wehthum [o.J, Weh [o.[. weef-getouw, o.: Zie -stoel; I -kunst, vr.: Webekunst [vr.]; -lijn, vr.: (zeew.) Webeleine [vr.]. weefsel, o.: Gewebe [o.]. weef-stoel, m. (-touw, o.): Webstuhl [m.; ü]. weeg-blad. o. (-bree, vr.): (pik.) We-«rebreit [m.], -Wegrerich [m.]; I -huis, o.: Wagrehaus [o.; al. Wage [vr.] ;^-kunde, vr.: Wagekunst [vr.]; -loon, o.: Wagegeld[o.], Wagegebühren [vr. mrv.]; -luis, vr.: (ins.) Wanze [vr.]; -schaal, vr.: Wagschale [vr.j, (str.) Wage 1 vr.1 \ -scheet, m.: Zie strontje; -steen, m.: Gewichtstein [m.l. weegster, vr.: Wagerin [vr.]. weeheid, vr.: Wehgefühl lo.[. Iweek, vr.: Woche [vr.]; in de -: in der Woche; de - hebben: die Woche ha-ben, den Wochendienst haben. Zie mrv. weken. Iweek, bv. n.: weich. | -, z. n. vr.: Weiche [vr.]; in de - leggen: in die Wei-che legen, einweichen; in de - liggen: in der Weiche liegen [onr.j. week-aehtijsf, bv, n.: weichlich; I -bakken, bv. n.: weichgebacken; -beurt, vr.: Woche [vr.]; -blad, o.: Wochenblatt [o.; al, Wochenschrift [vr.]; -darm, m.: Weich-darm [m.; a]; -dier, o.:[t] Weichthier [o.]. weekelinjf, m.: Weichling [m.f. weekel^jk, bv. n.: weichlich; I -heid, vr.: Weichlichkeit [vr.]. weeken, w. b. en o.: weichen. weeker, m.: Weicher [m.]. week-geld, o.: Wochengeld [o.],(inz.) |
AVochenlohn [m.]; -hart, m. en vr.: (der, die) Weichherzige; -hartig, bv. n.: weich-herzig; -hartigheid, vr.: Weichherzigkeit [vr.]. weekheid, vr.: Weichheit [vr.]. week-hoevijr. bv. n.: weichhufig; I -huur, vr.: [t] Wochenmiethe [vr.], Wo-chenzins [m.]. Aveekiug:. vr.: (das) Weichen. week-kuip, vr.: Weichkufe [vr.]. wee-klaeht, vr.: Wehklage [vr.]. wee-klagren. w. o.: wehklagen. week-loon. o.: Wochenlohn [m.]; I -makend, bv. n.: weichmachend; -markt, vr.: Wochenmarkt [m.; al; -moedig, bv. n.: weichherzig; -moedigheid, vr-: Weichherzigkeit [vr.j; -plaats, vr.: (voor hennep en vlas:) Roste [vr.j; -schrift, o.-.Wochenschrift [vr.j; -staat, m.: wöchentliche Ue-bersicht [vr.j; -steen, m.: Weichstein [m.]; -vinnig, bv. n.: mit weiehen Flossen. weelde, vr.: 1) Ueppigkeit [vr.] 2) Luxus [m.l. weelderig:, bv. n.: 1) üppig; 2) luxu-riös: I -heid, vr.: 1) Ueppigkeit [vr.], 2) (das) Luxuriöse. weemoed, m.: [tl Wehmuth [vr.]. weemoedig;, bv. n.: wehmüthig [t], wehmuthsvoll [t]; I -heid, vr.: [tl Wehniü-thigkeit [vr.]. I We en en, o.: (adk.) Wien [o.l; Wee-ner, m.: Wiener lm.] (als bv. n.: wiener); Weenerin, vr.: Wienerin [vr.]. Iweenen, w, o. en b.: weinen. weener, m.: Weiner [m.]. weening:, vr.: (das) Weinen; - en knersing der tanden: (bijb.) Heulen [o.l und Zahneklappen [o.]. weenster, vr.: Weinerin [vr.1. weepseh. bv. n.: geschmacklos; 1 -heid, vr.: Geschmacklosigrkeit [vr.]. Iweer, m.: (hamel) Widaer [m.l. Iweer, vr.: (i. a. b.) Wehr [vr.];zich te - stellen : sich zur Wehre setzen; druk in de - zijn: sich tüchtig wehren; vroeg in de - zijn: früh auf den Beinen sein. Iweer. o.: 1) (weder:) Wetter [o.l; 2) (eelt:) Schwiele [vr.1. Iweer, bw.: (weder:) wieder, weerbaar, bv. n.: (personen:) wehr-bar, wehrhaft, streitbar, (plaatsen:) halt-bar; I -heid, vr.: 1) Wehrnaftigkeit Ivr.], Streitbarkeit [vr.], 2) Haltbarkeit [yr.] (weerbaarheidsbond, m.: Wehrhaftigkeits-verein [m.]. • weerbarstig:, bv. n.: widerspanstig; I -heid, vr.: Widerspanstigkeit |vr.[. weer-bloem. vr.: (pik.) Witterungs-blume [vr.]; I -druk, m.: (i. a. b.) Wider-druck [m.]; -ga, vr.: Gleichen [o.l (zijne of hare of onze -ga: seines oder ihres oder unseres Gleichen; wat -ga: was Teu-fel!; te -: der Teufel!); -gaasch, bv. n.; verteufelt; -gal, vr.: Wettergalle [vr.1: -galm. m.: Widerhall [m.[; -galmen, w.o.; widernallen; -galoos, bv. n.: beispiellos; -galoosheid, vr.: Beispiellosigkeit [vr.]; -geld, o.: (hist.-rcht.) Wchrgela [o.];-glans, m.: Widerglanz [m.l; -glas, o.: Wetterglas [o.; ii]; -haak, m.: Widerhaken lm.]; -haan, m.: Wetterhahn [m.; a], Wetterfahne |vr.l; -huisje, o.: Wetterhauschen [o.]; -kaatsen, w. b.: zurückstrahlen (als w. o.: zurück- f)rallen); -kaatsing, vr.: 1) Zurückstrahlen o.], 2) Zurückprallen [o.]; -kauwen, w. b.:)rallen); -kaatsing, vr.: 1) Zurückstrahlen o.], 2) Zurückprallen [o.]; -kauwen, w. b.: |
WELGEMOED.
WEERLOOS.
568
|
wiederkauen; -kenner, m.: (der) Wetter-kundigre; -kennis, vr.: Wetterkunde [vr.]; -klank, in.: Widerhall [m.1; -klinken, w. o.: widerklingren fonr.l; -kunde, vr.: Wetterkunde [vr.1, Witterungrskunde Lvr.1, Meteorologie [vr.l; -kundig;, bv. n.: wetterkun-digr, ■witterungskundifi:, meteorologisch; -kundige, m.: (der) Wetterkundige. (der) Witterungskundige, (der) Meteorolog; -licht, m.: Wetterleuchten lo.l. Blitz [nij; -licht, vr. en m.: gem.: Blitz [m.1; (alsde -licht: wie der Blitz, blitzschnell; loop naar de -licht: gehe zum Teufel; om de-: niet: durchaus nicht; voor den -: kreuz-•donnerwetter; geen -: gar nichts; wat -: was donnerwetter ; I -lichtstraal, m. :Wet-terstrahl lm.]): -lichts, bw.: wie der Blitz (-lichts gauw: blitzschnell); -lichtsch, bv. n.: (gem.) verflucht. weerloos, bv. n.: wehrlos; I -heid, vr.: Wehrlosigkeit [vr.l. weer-mannetje, o.: Wettermann-chen [o.j; I -om, bw.: wieder, zurück; -omreis, vr.: Rückreise lvr.[; -omslag, m.: Rückschlag [m.; al; -omstuit, m.: Rück-prall [m.1; -omstuiten, w. o.: zurückpral-len; -profeet, m.: Wetterprophet [m.1; -pijn, vr.: (der) korrespondirende [ie | Scnmerz; -schijn, m.: 1) Widerschein [ml, 2) Schiller [m.1; -schijnen, w. o.: 1) wi-derscheinen [onr.1, 2) schillern. weers-gesteltlkeicl, vr.: Witterung [vr.(, Temperatur [vr.l; (van, aan, naar) -kanten, bw.: Zie -zijden. wcer-slag, m.: Rückschlag [m.; ii], (gem.) Zie vr. -liclit; I -stuit, m,: Rück-prall [mj. weers-verandering;, vr.: Wetter-wechsel [m.[; I (van, aan, haar)-zijden, bw.: 1) von beiden Seiten; (als bv. n.:) beider-seitig; 2) an (oder: auf) beiden Seiten; 3) zu beiden Seiten. weer-tafel, vr.: Witterungstafel |vr.l; l-tij, o.: Ebbe [vr.l; -voorspeller, m.: Wet-terverkündiger, [mj, Wetterprophet [m.1; -voorspelling, vr.: Wetterverkündigung [vr.l, vVetterprophezeiung [vr.l; -weide, vr.: (vea.: das) Blutharnen; in -wil van bw.: trotz (21, ungeachtet |21; -wolf, m. (fab.) Wahrwolf [m.1 (-wolfsziekte, vr.: gnk.: Wolfswahnsinn [m.1); -wijs, bv. n.: wetterkundig, witterungsverstandig; -wijzer, m.: Wetterglas [o.; al; -zin, m.: Wider willen [m.1. wefcs, m. en vr.: (der, die) Waise; I -huis, o.: Waisenhaus [o.; al, Waisen-anstalt [vr.l. weesije, o.: 1) Waischen [o.l; 2) Laube [vr.l. wees-jongen, m.: Waisenknabe [m.1; I -jongetje, o.: Waisenknabchen |o.l; -ka-mer, vr.: Waisenamt [o.; al; -kind, o.: Waisenkind [o.l; -meid, vr.: Waisendirne [vr.]; -meisje, o.: Waisenmadchen |o.l; -moeder, vr.: Waisenmutter [vr.; ül; -vader, m.: Waisenvater lm.; a|. weet. vr.: (das) Wissen; I -al, m. en vr.: Naseweis [m.l; -gierig, bv. n.: wissbe-gierig; -gierigheid, vr.: Wissbegierde [vr.]; -graag, bv. n.: Zie -grierig. weetje, o.: (das) Bischen Wissen; zijn - weten: seine Sachen verstehen [onr.]. weet-lust, m.: Wissbegierde [vr.]; 1 -niet, m. en vr.: Dummkopf [m.; ö]. weenw, vr.: (pop.) Zie weduwe. |
weenwenaar, m.: (pop.) Zie weduwnaar. weeuwtje, o.: (fam.) junge Wittwe[Tr.l. weeze, vr.: (dk.) Zie wees. weezen, m. envr.inrv.: Waisen [m.en vr. mrv.1; I -geld, o.: Waisengeld [o.]; -goed, o.: Waisengut [o.; ü]. Iweg, m.: Weg [ml; onder -: unterwegs; zich op - begeven: sich auf den Weg machen; I -geld, o.: Wegegeld [o.]; -wijzer, m.: Führer [m.]. Iweg, bw.: weg, fort. wege (met „vanquot;), bw.: van -: von wegen. wegen, w. b.: wiigen [onr. en reg.j. I -, w. o.: wiegen [onr.]. wegens, vz.: wegen [2]. weger, in.: 1) Wager [m.]; 2) (zeew.) Futterdiele [vr.]. wegeren, w. b.: (zeew.) wegern. wegering, vr.: Zie weger no. 2. wegge, vr.: Wecken [m.]. wegje, o.: (der) kleine Weg. wei, vr.: 1) Weide [vr.l; 2) Molken [m.]. weide, vr.: Weide [vr.]; in de - loo-pen: auf der Weide sein; het vee in de - brengen: das Vieh auf die Weide trei-ben [onr.1. weiden, w. o. en b.: weiden; zijne oogen laten - over: seine Augen weiden an. weifelaar, m.: (der) Unschlüssige. weifelen, w. o.: unschlüssig sein. weifeling, vr.: Unschlüssigkeit [vr.l. weigerachtig, bv. n.: weigernd; | -heid, vr.: Weigërung [vr.]. weigeren, o.: weigern; (van schietgeweer :) versagen. I -, w. b.: weigern, verwei ge rn. weigerend, bv. n.: abschliigig. weinig, bv. n. en bw.: wenig. weinigje, o.: Bischen [o.]. weit, vr.: (pik.) Weitzen [m.]. weite, in Sam.: Weizen____ wekelnks, bw. (wekelijksch, bv. n.): wöchentlicn. wekken, w. b.: wecken. wekker, m.: (i. a. b.) Wecker [m.1; (fig.) Weckuhr [vr.]. wekster, vr.: Weckerin [vr.l. Iwel, vr.: Quelle Ivr.]. Quell tm.J. Iwel,bv.n. en bw.: wohl; niet -: unpasslich; niet - bij het hoofd: nicht recht bei Sinnen. wel-aan, tsw.: wohlan!; 1 -behaagliik, bv. n.: wohlgefallig; -behagen, o.: Woiil-gefallen lo.]; -bespraakt, bv. n.: beredt; -bespraaktheid, vr.: Beredsamkeit lvr.1; -bezocht, bv. n.: vielbesucht; -daad, vr.: Wohlthat Ivr.]; -dadig, bv. n.: wohlthatig; -dadigheid, vr.: Wohlthatigkeit [vr.]; -doen, w. o.: wohlthun lonr.] [3] (als z. n. o.: Wohlthatigkeit [vr.l); -doener, m.: Wohl-thater (m.]; -doenster, vr.: Wohlthaterin Ivr.]; -dra, bw.: bald; -edel, bv. n.: w-ohl-edel; -edelgeboren, bv. n.: wohlgeboren; -eer, bw.: ehemals, vormals; -eerwaard, bv. n.: wohlehrwürdig; -gebouwd, bv. n.: wohlgebaut, wohlgestaltet; -gelijkend, bv. n.: wohlgetroffen; -gemaakt, bv. n.: wohlgestaltet; -gemaaktheid, vr.: Wohlgestalt [vr.]; -gemanierd, bv. n.: wohlgezogen, mamerlich; -gemanierdheid, vr.: AVohlge-zogenheit Ivr.], Manierlichkeit [vr.]; -ge-meend, bv. n.: wohlgemeint; -gemeend-heid, vr.: (das) Wohlgemeinte; -gemoed, |
AVERK-EZEL.
WELKOMST.
569
|
bv. n.: Wohlgemuth [t]; -gremoedheid, vr.: Frohsinn [m.1; -gemutst, bv. n.: (tam.) wohlgelaunt; -greschapen, bv. n.: wohlgre-staltet; -gesteld, bv. n.: wohlhabend; -gesteldheid. vr.: Wohlhabenheit [vr ); -getroffen, bv. n.: wohlgetroffen; -gevallen, o.; Getallen (o.l (naar -gevallen: nach Be-lieben); -gevallig, bv. n.: wohlgefallig; -gevalligheid, vr.: (das) AVohlgefallige; -gevoed, bv. n.: wohlgenahrt;-gevormd, bv. n.: wohlgebildet; -grond, m.: (der) quellcnreiche Boden; -haast, bw.: liald; -kom, bv. n.: willkommen (als z. n. o.: Willkommen [m.1). welkomst, vr.: Willkommen lm.]; I -groet, m.: Willkommen Lm.];-lied, o.: Willkommlied lo.l; -maal, o.: Willkomm-mahl [o.; aj; -schot, o.: Willkommsehuss [m.; ü 1. wellen, w. o.: aufwallen. I w. b.: wellen. wellevend, bv. n.: höflich, manierlich; 1-levendheid, vr.: Höflichkeit [vr.j; -licht, bw.: vielleicht. welling:, vr.: Aufwallung [vr.]. wel-luidend, bv. n.: wohllautend, wohlklingend; I-luidendheid, vr.: Wohllaut lm.], Wohlklang [m.1; -lust, m.: (in goeden en slechten zin:) Wollust [vr.1;-lusteling, m.: Wollüstling [m.1; -lustig, bv. n.: wellustig; -ineenend, bv. n.: wohlmeinend, wohlgeméint; -meenendheid, vr.: (das) Wohlgemeinte; -nemen, o.: [sl Erlaubniss [vr.j (met uw -nemen: mit Erlaubniss [s]); -nu, tsw.: nun!, je nun!; -opgevoed.bv.n.: wohlgezogen, wohlerzogen, (tig.) gebildet; -opgevoedheid, vr.: Bildung [vr.j. welp, o.: (das) Junge. wei-pomp, vr.: Brunnenpumpe [vr.]; 1-put, m.: Brunnen [m.]; -riekend, bv. n.: wohlriechend; -riekendheid, vr. ;Wohlge-ruch tm.]; -smakend, bv. n.: wohlschmec-kend; -sprekend, bv. n.: beredt; -sprekendheid, vr.: Beredsamkeit [vr.]; -staan, w. o.: gut stehen [onr.1; -staanshalve, bw.: an-standshalber; -stand, m.: 1) gute Gesund-heit [vr.1, Wohlbefinden [o.|, 2) Wohlstand lm.], günstige CJmstande lm. mrv.];-vaart, vr.: Wohlfahrt [vr.1; -varen, w. o.: sich wohl befinden [onr.]; -varend, bv. n.: 1) gesuild, bei guter Gesundheit, 2) wohlhabend, blühend; -varendheid, vr,: 1) Gesundheit lvr.1 Wohlbefinden [o.], 2) Wohlfahrt [vr.]. welven, w. b.: wölben. wei-versneden, bv. n.: (van eene pen, fig.) gewandt; I-verstaande, bw.: wohl-verstanden. welving, vr.: Wölbung [vr.]. wel-voejgpiyic, bv. n.: anstandig; I -voeglijkheid, vr.: Anstandigkeit [vr.], An-stand [m.] (-voeglijkheidshalve, bw.: an-standshalber); -water, o.: Quellwasser lo.], Brunnenwasser [o.]; -wezen, o.: Wohlbefinden [o.l, Wohlsein [o.]; -willend, bv. n.: wohlwollend, gewogen; -willendheid, vr.: Wohlwollen [o.l, Gewogenheit [vr.1;-zalig, bv. n.: glückselig; -zaligheid, vr.: Glück-seljgkeit Ivr.J; -zand, o.: Treibsand [in.]; -zijn, o.: Zie -wezen (op uw -zijn: Ihr Wohlsein!). wemelen, w.o.: wimmeln (- van : von). I wen, vr.: (hik.) Gesehwulst [vr.; ö]. Iwen, vgw.: (dk.) wenn. |
wenden, w. o. en b.: wenden [reg. en onr.]. I - (zich), w. w.: sich wenden [reg. en onr.] (- tot: an). wending:, vr.: Wendung [vr.]. wenk. m.: Wink [m.]. wenkbrauw, vr.: Augenbraune [vr.] Augenbraue [vr.]; I -boog, m.: Zie het vr. wenkbrauw. wenken, w. o.: winken [3]. wennen, w. o.: gewöhnen (- aan: [4]), I -, w. b.: gewöhnen (- aan: an); ! - (zich), w. w.: sich gewöhnen (- aan: an). weiiHeli, m.: Wunsch [m.; üj. weiiMclieiyk. bv. n.: wünschens-werth [t], wünscnenswürdig; I -heid, vr.: Wünschenswürdigkeit 1 vr.]. wennchen, w. o. en b.: wünschen (Einem etwas). wensclier, m.: Wünscher [m.]. wenscheres, vr.: Wünscherin [vr.j. wensehing:, vr.: (das) Wünschen. wentelaar, m.: (visch:) Waller lm.]. wentel-broofljes, o. mrv.: Zie het woord -teefjes. wentelen, w. o.: sich drehen. I -, w. b.: walzen. I - (zich), w. w.: sich walzen. wenteling:, vr.: Wtilzung Ivr.J, Um-drehung [vr.j. wentel-spil, vr.: Spindel [vr.] einer Wendeltreppe; -teefjes, o. mrv.: (kkk.) arme Ritter [m. mrv.]; -trap, vr.: Wendeltreppe [vr.j. wereld, vr. :quot;Welt [vr.1; I -kundig, bv. n.: weltkundig, allgemein bekannt; -kundigheid, vr.: allgemeine Bekanntheit Ivr.J. wereldling:, m.: Weltling [m.J. wereldlyk. bv. n.: weltlich; 1 -heid, vr.: Weltlichkeit Ivr.J. werelds, bw.: weltlich. wereldsch, bv. n.: weltlich; I -gezind, bv. n.: weltlich gesinnt; -gezindheid, vr.: Weltlichkeit Ivr.J. weren, w. b.: wehren, nicht zulassen. 1 - (zich), w. b.: sich wehren. werf, vr.: Werfte[vr.j, Schiffswerfte [vr.j. werf-brief, m.: Werbeschein Im.J; I -geld, o.: Werbegeld |o.J; -huis;o.: Wer-behaus [o.; aj; -kantoor, o.: Werbekomp-toir [o.]; -officier, m.: Werbeofficier [m.1; -volk, o.: l) angeworbene Mannschaft [vr.j, 2) Arbeitsleute [m. mrv.J auf der W erfte. wering:, vr.: Verhinderung Ivr.J. werk, o.: 1) Arbeit [vr.j; 2) Werk lo.l; 3) (afval van hennep of vlas:) Werg Lo.]. werk-baas, m.: Werkmeister [m.J; I -bank, vr.: Werkbank [vr.; aj; -beest, o.: 1) [t] Zugthier [o.J, 2) [tj Lastthier [o.J;-bij, vr.: (ins.) Arbeitsbiene [vr.j; -dadig, bv. n.: wrerktliatig, praktisch; -dadigheid, vr.: Werkthatigkeit [vr.j; -dag, m.: Arbeitstag Im.J, Werktag Im.J; -doos, vr.: Arbeits-kastchen lo.J. Iwerken, w. o. en b.: 1) arbeiten (ook fig.); 2) (uitwerking doen, teweegbrengen:) wirken. Iwerken, bv. n.: (van hennep- of vlas-afval:) wergen. werk-ezel, m.: (fig. fam.) Ochser [m.J; l-gereedschap, o.: Arbeitszeug [o.J;-heilig, bv. n.: werkheilig; -heilige, m. en vr. :(der, die) Werkheilige ; -heiligheid, vr.: Werk- |
WEMELINGEN.
WERKING
570
|
heiligkcit [vr.]; -hout o.: Werkholz [o.l; -huis, o.: Werkhaus [o.; a], Arbeitshaus [o.: a]. werking:, vr.: Wirkung: [vr.]; in - treden: in Kraft treten lonr.]. werkje, o.: 1) kleine Arbeit [vr.]; 2) Werkchen. werk-jongen, m.: Lehrjung-e [m.]; -kamer, vr.: Arbeitsstube [vr.], Arbeits-zimmer [o.]; -kracht, vr.: Arbeitskraft 1 vr.; a]; -kring-, m.: Wirkungrskreis [m.]; -lieden, m. mrv.: Handwerksleute [m. mrv.], Ar-beitsleute jm. mrv.]; -loon, o.: Arbeitslohn Im.| ;-man, m.: Handwerksmann [in.; leute], Arbeiter [m.]; -mandje, o.: Arbeitskörb-chen [o.]; -meester, m.: Werkmeister[m.]; -meid, vr.: Hausmagrd [yr.;-inagde];-mier, vr.: (ins.) Arbeitsameise [vr.J; -pak, o.: Arbeitskleider [o. mrv.]; -plaats, vr,: Werkstatt [vr.], Werkstatte lvr.|;-plukker, m.: Wergzupfer [m.|; -plukster, vr.: Wergzupferin [vr.]; -schortje, o.: Schürze [vr.]; -sloof, vr.: (fig.) Sklavin [vr.];-sloofje, o.: Schürze [vr.]: -staker, m.: Einsteller [m.] der Arbeit, Strikemacher [m.]; -staking, vr.: Einstellung [vr.] der Arbeit, Strike [vr.]; -stellig, bv. n.: bereit; -stelligheid, vr.: Bereitschaft [vr.]. werkster, vr.: (kv.) Arbeiterm [vr.]; (werkvrouw.) Tagelohnerin [vr.]. werk-stoel, m.: Werkstuhl [m.; ü]; l-stuk, o.: Stück [o.] Arbeit; -tafel, vr. :Ar-beitstisch [m.]; -tuig, o.: Werkzeug [o.] (-tuigkunde, vr.: Mechanik [vr.];-tuigkun-dig, bv. n.: mechanisch; -tuigkundige, m.: Mechaniker jm.]; -tuiglijk, bv. n.: maschi-nenmassig, mechanisch ; -tuigmaker, m.: Mechaniker [m.]); -tijd, m.: Arbeitszeit [vr.]; -uur, o.: Arbeitsstunde [vr.]; -ver-mogen, o.: Arbeitskraft [vr.]; -verschaffing, vr.: (das) Verschaffen von Arbeit; -volk, o. enk.: Arbeitsleute [m. mrv.]; -vrouw, vr.: Tagelohnerin [vr.];-wesp, vr.: (ins.) Arbeitswespe [vr.]; -woord, o.: (tik.) Zeit-wort [o.; ö]; -zaal, vr.: Arbeitssaal [m.; -sale]. werkzaam, bv. n.: 1) (van levende wezens:) arbeitsam, 2) (van dingen:) wirksam, 3) (i. a. b.) thatig; I -heden, vr. mrv.: 1) Geschafte [o. mrv.], 2) Arbeit [vr. enk.]; I -heid, vr.: 1) Arbeitsamkeit [vr.], 2) Wirksamkeit [vr.J, 3) Thatigkeit [vr. |. werkzak, hi.: Arbeitsbeutel [m.]. werp-anker, o.: Wurfanker | m.]; I -draad, m.: (wev.) Einschussfaden [m.; a.j. werpen, w. b.: werfen [onr.]. werper, m.: Werfer [m.]. werp-garen, o.: (wev.) Einschussgarn [o.]; l-geschut, o.: Wurfgeschtttz [o.J; -koord, o.: Wurfschlinge [vr.]; -kracht, vr.: Wurf-kraft [vr.]; -lood, o.: Senkblei [o.]; -net, o.: Wurfnetz [o.], Wurfgarn [o.]; -pijl, m.: Wurfpfeil [m.]; -riem, m.: Wurtriemen [m.]; -schijf, vr.: Wurfscheibe [vr.]; -spies, vr.: Wurfspiess [m.]; -tol, m.: Kreisel [m.]; -tros, m.: (zeew.) Wurftross [vr.1; -tuig, o.: Wurfzeug [o.]. werst, vr.: (Russische wegmaat:) Werste [vr.]. wervel, m.: (i. a. b.) Wirbel [m.]; I -been, o.: (ontl.) Wirbelbein [o.]; -dier, o.: [t] Wirbelthier [o.]. wervelen, w. b.; zuwirbeln. |
wervel-vormig, bv. n.: wirbelförmig; I -wind, m.: Wirbelwmd [m.]. werven, w. b.: werben [onr.]; anwer-ben [onr.]. werver, m.: Werber [m.]. werving, vr.: Werbung [vr.], Averwaarts, bw.: wohin. weshalve, vg.: wesshalb, wesswegen. wesp, vr.: (ins.) Wespe [vr.]. wespen, vr. mrv.: Wespen [vr. mrv.]; I in Sam.: Wespen..... wespe-steek, m.: Wespenstich [m.]. wesp-vlieg, vr.: Wespenfliege [vr.]. west, o.: West [m.]. Westen [m.]; oost, -, thuis best: (spr.) Zie thuis. I -, vr.: (adk.) Westindien [o.]. I -, bw.: aus Westen wehend. west-einde, o.: Westende [o.]. westelijk, bv. n.: westlich. westen, o.: Westen [m.]; I -wind, m.: West wind [m.]. wester, in Sam. I -grens, vr.: West-grenze [vr.j; -hoek, m.: Westgegend [vr.j; -kerk, vr.: Westkirche [vr.1; -kim, vr.: (der) westliche Horizont; -lengte, vr.: (str.) westliche Lange [vr.]; -markt, vr.: West-markt [m.; a]; -zon, vr.: Westsonne [vr.]. westerling, m.: 1) Abendlander [m.]; 2) Westindier [m.]. west-hoek, m.: Westgegend [vr.]. West-indië, o.: (adk.) Westindien [o.]; westindieyaarder, m.: (persoon en schip :) Westindienfahrer [m.]; Westindiër, m.: Westindier [m.]; Westindisch, by. n.: westindisch; Westindische, vr.: Westindierin [vr.]. west-kant, m.: Westseite [vr.]; I-kust, vr.: Westküste l.vr.1; -land, o.: Westland [o.]; -lander, m.: Westlander [m.]; -land-sche, vr.: Westlanderin [vr.1; -noordwest, bw.: westnordwest; -noordwestelijk, bv. n.: westnordwestlich; -punt, o.: W estpunkt [m.]: -waarts, bw.: westwarts; -waartsch, bv. ri.: nach Westen gerichtet; -zuidwest, bw.: .westsüdwest; -zuidwestelijk, bv. n.: westsüdwestlich; -zijde, vr.: Westseite [vr.]. weswege, vgw.: Zie weshalve, wet, vr.: Gesetz [o.]; I -boek, o.:Gesetz-buch |o.: ü]. wet-plank, vr.: Schleifbrett |o.]. wets-artikel, o.: Gesetzartikel [m.]; I -bepaling, vr.: Bestimmung [vr.] des Ge-setzes; -herziening, vr.: Revision [vr.1 des Gesetzes; -ontwerp, o.: Gesetzentwurf, m,; ü]. wet-staal, o.: Wetzstahl [in.]; I-steen, m.: Schleifstein [m.1, Wetzstein [m.]. Iweten, w. b.: Wissen [onr.]. Iweten, o.: (das) Wissen; buiten mijn -: ohne mein Vorwissen. wetenschap, vr.: Wissenschaft [vr.]. wetenschappelijk, bv. n. en bw.: wissenschaftlich. wets-nitlegging, vr.: Auslegung [vr.] des Gesetzes; I -verandering, vr.: Abande-rung [vr.] des Gesetzes; -verklaring, vr.: Auslegung [vr.] des Gesetzes. wetten, w. b.: wetzen. wettig, bv. n.: gesetzmiissig, legitim; I -heid, vr.: Gesetzmassigkeit [vr.], Legitimiteit [vr.]. wettigen, w. b.: legitimiren [ie], we velingen, vr. mrv.: (zeew.) Webe-leinen [vr. mrv.]. |
quot;WINDEN.
WEVEN.
571
|
weven, w. b.: webcn. , wever, m.: Weber lm.]. wevers, in Sam.: Weber— we very, vr.: Weberei fvr.]. wezel, vr.: (drk.) Wiesel lm.1; zoo bang: als een (spr.) so scheu wie ein Eiehhorn. iwezen, hulpwerkwoord(greweest; ben; was): Zie het werkwoord zyn. Iwezen, o.; 1) Wesen [o.|; 2) (gelaat:) Gesicht lo.|, Angesicht [o.l. wezenloos, bv. n.: wesenlos; (figr.)be-taubt; (ook:) fassungrslos, ausser Fassung: gebracht, bestürzt; (fig. fain.) dumm; l-heiof, vr.: Wesenlosigkeit [vr.]; (fig.) Betaubung lvr.1, (ook:) Bestiirzung [vr.], (fig. fam.: das) durame Gesicht. wezenlyk, bv. n.: wesentlicb, wirklich; I -heid, vr.: Wesentlichkeit [vr.], Wirklich-keit [vr.]. wezens-trek, ra.: Gesichtszug [m.; ii]. wichelaar, m.: Wahrsager [m.]. wichelary. vr.: Wahrsagerei lvr.1. wichel-roede, vr.: It | Wünschelruthe I vr.]. wicht, o.: Wicht jo.l; (iron.) Ding [o.]. wichtig, bv. n.: wichtig; I -heid, vr.: Wichtigkeit [vr.]. wichtje, o.: ^as) kleine Wicht, Kind-chen [o.]; (gew.) Gramm lo.l. wie, vnw.: wer. wieden, w. b.: gaten. wieder, m.: Gater [m.]. wiedewaal, m.: (vog.) Goldamsel [vr.1. wied-nies, o.: Gathaue [vr.]. wiedster, vr.: Gatcrin [vr.]. wieg, vr.: Wiege [vr.]; in de - gelegd zijn voor: (fam.) geboren sein zu. wiegre, in Sam.: Wiegen____ wiebelen, w. o.: schaukeln. wiesen, w. b.: wiegen; in slaap -: in den Schlaf wiegen, (fig.) einschlafern. wieder, m.: Wieger [m.]. wiesster, vr.: Wiegerin [vr.]. wiek, vr.: Flügel [m.]; (hik.) Wieke [vr.]. wiel, o.: Rad [o.; a]; I -band, m.: Rad-schiene [vr.j; -draaier, m.: Raddreher [m.j; -draaister, vr.: Raddreherin [vr.]. wielenaar, m.: Yelocipedist [m.|. wieier, m : Velociped [vr.]. wiel-spaak, vr.: Radspeiche [vr.]; l-vormig, bv. n.: radförmig. Iwier, o.: Seegras [o.j. Iwier, (verbogen) vnw.: welcher,deren, wovon. wierook, m.: Weihranch [m.1; aan iemand - toezwaaien: Einem Weihranch opfern; 1 -boom, m.: Weihrauchbaum [m.; -biinmel; -geur, m.: Weihrauchduft [m.; ül; -vat, o.: Weihrauchfass [ö; -tasser], Weihrauchpfanne [vr.]. wijy, vr.: Keii [m.]. wigjgre, vr.: Keil Lm.]; I -been,o-:(ontl.) Keilbein |o.l. wisselen, w. o.: wackeln. wikke, vr.: (pik.) Wicke [vr.]. wikkelen, w. b.; wickeln; iets in eene krant -: etwas in eine Zeitnng wickeln; iets uit eene krant -: etwas aus einer Zeitung wickeln. I - (zich), w, w.: sich wickeln (-in: in). wikkeling- vr.: Wickelung [vr.]. wikken, w. b.: (fig.) erwagen lonr.], überlegen; - en wegen: wohl erwagen [onr.]; de mensch wikt, God beschikt: |
(spr.) der Mensch denkt's, Gott lenkt's. wil, m.: 1) Willen [m.], Wille [m.j; tegen - en dank: wider Willen; den -voor de daad nemen: den Willen für die That nehmen lonr.]; 2) (fig.) Yergnügen to.|; weinig - hebben van: wenig Vergnü-gen haben von. wild, bv. n.: wild. I -, o.: 1) (jag.) Wild [o.l, Wildbret lo.], Wildpret lo.|; 2) Wild-heit [vr.1; in het - groeien: wild wachsen [onr.]; in het - opgroeien:wildheranwach-sen lonr.]; in het - schieten : wild drauflos schiessen [onr.]; in het - redeneeren: wild drauflos schwatzen. wild-aelitis* bv. n.: wildartig; l-baan, vr.: (jag.) Wildbahn Ivr.]; -dief, m.: Wild-dieb | m.]; -dieverij, vr.: Wilddieberei | vr.]. wilde, m.: Wilde [m.]; de -n, mrv.: die Wilden. wildelins^ m.: (igt;lk.) Wildling [m.]. wildeman, m.: (hg.) Hitzkopf [m.; ö], Tollkopf |m.; o]. wildernis, vr.;[s] Wildniss [vr.],Einödo [vr.1, Wüste [vr.]. wildheid, vr.: Wildheit [vr.1. wild-schnt (-schutter), m.: Wildschütze [m.1. Jager [m.]; (het) -stroopen: Wilddieberei [vr.1; -strooper, m.: Wilddieb lm.]; -vreemd, bv. n.: wildfremd; -zangy m.: Gesang [m.1 der Vogel im Preien, (iron.) Wortgewirre jo.], (fig. fam.) Wild-fang lm.], Springinsfeld [m.]. wils- m.: (pik.) Weidenbaum [m.; a]. Weide [vr.]. wilse, in Sam.: Weiden.... wilsen, bv. n.: weiden. willekeur, vr.: Willkür [vr.]. willekenris? bv. n.: willkürlich; I -heid, vr.: Willkürlichkeit [vr.]. Willem, m.: (mansnaam:) Wilhelm [m.1. Wille nipje, o.: Wilhelmchen jo.]; een gouden-: (pop.) ein Zehnguldenstück [o.l. willen, w. o.: wollen lonr.]; ik heb niet gewild: ich habe nicht gewollt; ik heb niet - gaan: ich habe nicht gehen wollen. willens, bw.: 1) geneigt; ik ben niet om te____: ich bin nicht dazu geneigt, zu____; 2) willentlich; - en wetens: wil- lentlich und wissentlich, mit Willen und Wissen. willis* bv. n.: 1) willig, bereitwillig; 2) freiwiïlig; eene -e verkooping: ein frei-williger Verkauf; 3) (van koopwaar: gewild, gezocht; van beurs- en marktprijzen: stijgend:) angenehm; I -heid, vr.: Willigkeit |vr.I. wils-uitins. vr.: Willensiiusserung [vr.]. wimpel, m.: Wimpel [m.1. winbaar, bv. n.: gewinnbar. winlt;l, m.: Wind lm.]. windaehtis* bv.n.: windig; 1 -heid, vr.: Windigkeit [vr.]. wind-as, vr.: Winde [vr.]; I -bloem, vr.: (pik.) Windblume [vr.1, Anemone [vr.1; -boom, m.: (tech.) Windebaum fm.;a]; -brekend, bv. n.: (gnk.) windtreibend; -breker, m.: Aufschneider [m.], Windbeutel lm.1; -brekerij, vr.: Aufschneiderei [vr.], Wind-beutelei lvr.1; -buil, m.: Zie -breker v -droog, bv. n.: windtrocken. winde, vr.: (pik.) Winde [vr.1. winden, w. b.: winden [onr.]. |
WISSEWASJE.
WINDER.
572
|
winder, m.: (persoon:) Winder [m.l; (voorwerp:) Winde [vr.]. winderig, bv. n.: windig (ook fig:.); ^van spijzen:) Blahungren verursachend; lt;van den schrijfstijl:) schwiilstig*, bombastisch; I -heid, vr.: 1) Windigrkeit [vr.],(figr.) Windbeutelei [vr.]; 2) (van spijzen:) Eigenschaft [vr. I Blanungren zu verursachen; {greplaagdheid met winden:) Flatulenz [vr.l; (fig.) (van den stijl:) Schwiilstigkeit (vr.l, Bombast [m.l. wind-j^at, o.: Windloch [o.; ö], (in het ijs:) Wake [vr.); 1-gezwel, o.: (hik.)Wind-geschwulst [vr.; ü]; -handel, in.: Schwin-delhandel [m.l; -harp,vr.: Windharfe [vr.l, Aeolsharfe [vr.]: -haver, vr.: (plk.) Wind-hafer [m.l, Flughafer [in.], Tauohafer [m.l; -hoek, m.: Windloch [o.: ö]; -hond, m.: (jag.) Windhund [in.], Windspiel | m.J; -hoos, vr.: Windhose [vr.], Trombe [vr.]. windje, o.: Windchen [o.J wind-kanaal, o.: (in orgels:) Wind-kanal [m.; -kanale]; -kant, m.: Windseite [vr.l; -kas, vr.: (in orgels:) Windlade lvr.];-klep, vr.: Windklappe [vr.]; -koliek, o.: Windkolik[vr.l; -kruid, o.: (plk.) Wind-kraut [o.]; -maand, vr.: Windinonat I m.J; -maker, m.: Windmacher |m.]; -makerij, vr.: Windmacherei [vr.l;-meter, m.: Wind-messer [m.]; -molen, m.: Windmühle [vr.]; -negotie, vr.: Schwindelhandel [m.l; -pijp, vr.: Windpfeife [vr.] ; -pistool, o. en vr.; AVindpistofe [vr.]; -pokken, vr. mrv.: Wind-pocken [vr. mrv.l, Windblattern [vr. mrv.]; -roer, o.:^ Windbüchse [vr.l; -roos, vr.: (zeew.) Windrose [vr.l; -schade, vr.: Wind-schaden i m. |; -scherm, o. (-schut, o.): Wind-schirm [m.l. windsel, o.: Binde [vr.]; (fig.) Windel (vr.l. wind-npil, o.: Gangspill [o.]. windster, vr.: Winderin [vr.|. wind-wtil, bv. n.: windstil]; I-stilte, vr.: Windstille [vr.]; -streek, vr.: Windstrich [m.l;-vaan, vr.: Windfahne [vr.]; -vang, m.: Windfang [m.l; -veer, vr.: (zeew.) Fe-derwolke [vr.l;-verdrijvend, bv. n.: (gnk.J windtreibend; -verwekkend, bv. n.: (gnk.) ■windig, Blahungen verursachend; -vlaag, vr.: Windstoss [m.; ö]; -waarts, bw.: wind-warts; -waartsch, bv- n.: windwarts ge-richtet.; -waterzucht,vr.: Windwassersucht [vr.l; -weger, m.: Wmdmesser [m.l;-wolkje, o.: Windwölkchen [o.l; -wijzer, m.: Wind-weiser I m.l, Windzeiger [m.l; -zak, m.: (fam.) Windbeutel [m.]; -zakkerij, vr.: Windbeutelei [vr.]; -zucht, vr.: (vea.) Wind-sucht [vr.l, Trommelsucht [vr.]; -zuchtig, bv. n.: windsüchtig; -zijde, vr.: Windseite tvr.]. wingrerd, m.: Weinstock [m.; ó]. wingewest, o.: Provinz [vr.]. winkel, m.: 1) Laden [m.; a en a], Kaufladen [m.; a en a|; 2) Werkstatte [vr.]; 3) (fig.) Kram [m.]; de geheele -: der ganze Kram lm.]; (iron.) [t| Wirth-schatt [vr.]; een rare -: eine sonderbare Wirthschaft It]. winkel-bank, zr.: Ladentisch [m.l; I-bediende, m.: Ladendiener [m.]; -boek, o.: Ladenbuch [o.; üj; -deur, vr.: Laden-thüre [vr.]; -dochter, vr.: Ladenmadchen I o.], Ladenjungfer [vr.], (iron., artikel dat lang onverkocht blijft:) Ladenhüter [m.]; -doos, vr.: Ladenschachtel [vr.]. |
winkelen, w. o.: 1) einen Laden halten [onr.]; 2) Laden besuehen; gaan -: 1) einen Laden öffnen, 2) in den Kauflii-den herumgehen [onr.]. winkel-haak, m.: Winkelhaken [m.]. winkelier, m.: Ladenhandler [m.]. Kramer [m.]. winkelierster, vr.: Ladenhandlerin [vr.], Kramerin [vr.]. winkeliers-vak, o.: Kramerstand [m.]. winkel-kast, vr.: 1) Ladensehrank [m.; a|, 2) Schaufenster [o.]; I-knie, vr.: (zeew.) Winkelknie [o.]; -naad, m.: (ontl.) Winkelnaht [vr.;a]; -nering,vr.: 1)Laden-geschaft [o.], 2) Kundschaft [vr.]; -opstand, m.: Ladengestell [o.|. winnen, w. b.: gewinnen [onr.]. winner, m. Gewinner [m.]; (fig.) Sieger |m.]. winst, vr.: Gewinn [m.]; I -aandeel, o.: |tl Antheil |m.l am Gewinn; -bejag, o.; Gewinnsucht [vr.]; -derving, vr.: (fig.) Verlust [m.; ü]; - en verlies rekening, vr.: (kph.) Gewinn- und Verlustkonto [o.]; -gevend, bv. n.: eintraglich; -gevendheid, vr.: Eintraglichkeit [vr.|; -gierig, bv. n.; gewinnsüchtig; -gierigheid, vr.: Gewinnsucht 1 vr.]. winter, m.: Winter lin.1; (hik., aan handen, voeten, enz.:) Frostbeule [vr.l; I -achtig, bv. n.: winterhaft, winterlich. winteren, w. onpers.: wintern. wintersch, bv. n.: winterhaft, winterlich. wip, m. en vr.: Wippe [vr.]: (fig.) Sprung lm.; ü] in één -: mit Linem Sprunge, in einem Nu; I -brug, vr.: Zugbrücke [vr.l;-galg, vr.: Wippe [vr.]; -neus, m.: Stulpnase [vr.]. wippen, w. o. en b.: wippen (ook fig.), wipper, m.: Wipper [m.]. wippertje, o.: Wippe [vr.l; (fig. fam.) Glascnen [o.l, Schnapscnen [o.]. wip-plank, vr.: Wippbrett [o.]; I-staart, m.: Zie kwikHtaart, wis, bv. n.: gewiss, bestimmt. wisch, vr.: Wisch [m.l; I -doek, m.: Wischtuch [o.|; -lap, m.: Wischlappen [m.]. wisheid, vr.: Gewissheit [vr.l. wisje wasje, o.: Zie wissewasje, wis-knnde, vr.: Grössenlehre [vr.]; Mathematik [vr.], Mathesis [vr.l; I -kundig (-kunstig), bv. n.: mathematisch; -kundige (-kunstenaar), m.: Mathematiker [m.]. wispelen, w. b.: 1) flüstern; 2) Zie kwispelen. wispel-staarten, w. o.: Zie kwis-pel. •I -turig, bv. n.: wetterwendisch, veranderlich; -turigheid, vr.: Wetterwen-digkeit [vr.]. wissehen, w. b.: wischen. wisseher, m.: Wischer lni.1. Iwisse, vr.: Kubikmeter [m.]. Iwisse, o.: (das) Gewisse. wissel, m.: (kph.) Wechsel [m.l; (op spoorwegen:) Excentrik [vr.]. wisselaar, m.: Wechsler [m.]. wisselbaar, bv. n.: wechselbar; (fig.) unbestandig. wisselen, w. o. en b.: wechseln. wisseling:, vr.: Wechslung [vr.], Wechsel [m.], wissewasje, o : Bagatell [o.]. |
AVORSTEL-KÜNST.
WIT.
573
|
wit, bv. n.: wciss. I o.: Weiss [o.]. Weisse |o.]; (tig:.) Ziel [o.J. wit-aelitig, bv. n.: weisslich; I -bont, bv. n.: weissbunt; -grloeiend, bv. n.: weiss-glühend; -groud, o.: Weissgold[o.], Platina Lvr.). witheid, vr.: Weisse [vr.]. witje, o.: (ins.) Weisslingr [in.], wit-kalk. vr.: Tttnche [vr.1; I -kop, m.: Weisskopf [m.; ö]; -kwast, in.: Tüncn-quast [m.1. witsel, o.: Tünche |vr.1. wit-staart, m.: Weissschwanz |m.; a]. witster, vr.: Tüncherin [vr.1. witte-broocl, o.: Weissbrod [o.l; I -broodsdagren, m. mrv.: (-broodsweken, vr. mrv.): Flitterwochen lvr. mrv.l;-broods-kind^.: Schoosskind(o.l;-kool, vr.: Weiss-kohl lm.1. witten, w. b.: tünchen. witter, m.: Tüncher [m.J. woede, vr.: [tj Wuth fvr.1. woeden, w. o.: wüthen LtJ. woeker, m.: Wucher [m.]. woekeraar, m.: Wueherer [m.]. woekeraarster, vr.: Wuchrerin[vr.|. woekeraehtig:, bv. n.: wucherhaft; I -heid, vr.: wucherhaftig-keit lvr.1. woekerdier, o.: Parasit [m.1. woekeren, w. o.: wuchern. woeker-seest, m.: Wuchersucht lvr.1; I -geld, o.: Wuchergreld [o.l; -handel, m.: Wucherhandel [m.l; -plant, vr.: Wucher-pflanze lvr.1, Sehniarotzerpflanze [vr.1; -vleesch. o.: (hik.: das) wilde Fleisch;-wet, vr.:Wucherg:esetz [m.l; -zucht, vr.: Wuchersucht [vr.1; -zuchtig, bv. n.: wucher-siichtig. woelen, w. o.: wühlen. woeler, m.: Wühler [m.1. woel-geest, m.: Wühler [m.]. woelig, bv. n.: unruhigr; 1 -heid, vr.: Unruhe [vr.]. woeling:, vr.: Unruhe [vr.j; (zeew.) Wuhling |vr.]. woel-water, m.: (fig. fam.) Unband [m.; a]. Woensdag:, m.: Mittwoch lm.1; des -s ('s -s), bw.: am Mittwoch. woensdagse li, bv. n.: mittwöchentlich. woerd, m.: (mannetjes-eend:) Entc-rich |m.j. I -, vr.: (akk.) Word [m.1. woer-haan, m.: Auerhahn ( m.;-hahnel. woest, bv. n.: wild; I -heid, vr.: Wild-heit jvr.l. woestenij, vr.: Fsl Wildniss [vr.1. woestijn, vr.: Wüste lvr.1; I -bewoner, m.: Wüstenbewohner lm.1. wol. vr.: Wolle [vr.1; in de - geverfd: (toch.) in der Wolle gefarbt; door de-geverfd: (fig.) unverbesserlich; veel geschreeuw en weinig -: (spr.) viel Geschrei und wenig Wolle. wolf, m.: (i. a. b.) Wolf fm.; o.l. wolfs, in Sam.: Wolfs..,. wolk, vr.: Wolke lvr.1. wolken, vr. mrv.: Wolken [vr. mrv.l; in de - zijn: (fig. fam.) entzückt sein; I -hemel, m.: Wolkenhimmel [m.l. wolk-gevaarte, o.: (das) ungeheure Gewölk. wolkje, o.: Wölkchen [o.l. wollen, bv. n.: wollen. wollitr, bv. n.: wollig; I -heid, vr. (das) Wollige. |
wolven, m. mrv.: Wölfe [in. mrv.l; men moet huilen niet de - waarmee men in het bosch is: (spr.) mit den Wölfen muss man heulen; I in Sam.: Wolfs...... wolvin, vr.: Wölfin [vr.]. wond, vr.: Wunde [vr.]; I -arts, m.: Wundarzt [m.; aj. Chirurg lm.];-artsenij,, vr.: Wundarzenei lvr.]; -artsenijkunde^ vr.: Wundarzeneikunst [vr.]. Chirurgie [vr.]; -balsem, m.: Wundbalsam [m.1. wonden, w. b.: verwanden. wonder, o.: Wander |o.l; I -dadig,bv. n.: wunderthatig; -dadigneid, vr.: Wun-derthatigkeit [vr.); I in alle andere Sam.: W under... wonde rink, bv. n.: wunderlich; I -heid, vr.: Wunderlichkeit [vr.]. wond-lieeler, in.: Zie -arts; -heelkunde, vr.: Wundarzeneikunst lvr.1, Chirurgie lvr.1; -koorts, vr.: Wundfieber [o.]; -kruid, o.: Wundkraüt [o.J; -zalf, vr.: Wundsalbe [vr.J. wonen, w. o.: wohnen. woon, vr-: Zie metterwoon; I-ach-tig, bv. n.: wohnhaft; -huis, o.: AVohn-haus [o.; al; -kamer, vr.: Wohnzimmer lo.l; -kelder, m.: Wohnkeller [m.J;-plaats, vr.: Wohnort [m.]: -stede, vr.: Wohn-statte |vr.L; -vertrek, o.: Wohnzimmer [o.]. Iwoord, m.: Zie woerd, m. Iwoord, o.: Wort [o.; ö en o].]. Zie mrv. woorden. woordelnk. bv. n.: wörtlich; I -heid, vr.: WörtlichKeit lvr.]. woorden, o. mrv.: (die elk op zich zelf staan :) Wörter lo. mrv.l; (die eenen volzin vormen:) Worte lo. mrv.]; I -boek, o.: Wörterbuch [o.; ü[; -boekschrijver, m.: Lexikograph jm.], Wörterbuchschreiber lm.]; -raadsel, o. : |tj Wortrathsel lo.l; -schat, m.: Wörterschatz ]m.l; -wisseling, vr.: Wortweehsel lm.]; -zifter, m.: Wort-klauber [m.]; -zifterij, vr.: Wortklauberei [vr.]. woordje, o.: Wörtchen [o.l. worden., w. o.: werden [onr.]. wording, vr.: Entstehung |vr.]. worg, in.: (vea.) Braune lvr.]. worgen, w. b.: wurgen, erdrosseln. worg-engel, m.: Würgengel lm.1, To-desengel lm.|. worger, m.: Würger [m.] (ook vog.). worg-gezwel, o.: Braune lvr.1. worging, vr.: Erwürgung [vr.1, Er-drosselung lvr.1. worg-koord, o.: Strang lm.; al; l-paal, vr.: Pranger lm.[; -peer, vr.: Wür-gebirn lvr.1. work, m.: Frosch [m.; ö], worm. m.: Wurm [m.; ü]; I -achtig, bv. n.: wurmartig : -gat, o.: Wurmlocli |o.; ö]; -kruid, o.: Wurmkraut [o.l; -poe-der, o.- Wurmpulver lo.l; -stekig, bv. n.: wurmstichig, wunnfrassig; -stekigheid, vr.: Wurmfrass [m.];-vormig, bv. n.: wurm-förmig. worp, m.: Wurf [m.; ül. worst, vr.: Wurst [vr.; ü]; I -broodje, o.: Wurstbrödchen [o.l. worstelaar, m.: Ringer [m.]; Athlet [m.1. worstel-dans, m.: Ringspiel [o.]. worstelen, w. o. ringen [onr.]. worsteling, vr.: Ringkampf [m.; a]. worstel-knnst, vr.: Ringekunst [vr.]; |
WORTEL.
WIJKEN.
574
|
-meester m.: Fechtmeister [m.1; -perk, o.: Ringrplatz [m.; a]; -spel, o.: Ringrspiel [o.]; -strijd, m.: Ringkampf lm.; al. wortel, m.: 1) Wurzel Ivr.l; met - en tak: mit Wurzel und Stiel; 2) Rübe fvr.]; gele -: gelbe Rübe [vr.], gelbe Möhre fvr.]. wortelen, w. o.: wurzeln. wortelig, bv. n.: wurzelig. worteling, vr.: (das) Wurzeln. worteltje, o.: 1) Würzelchen lo.l; 2) Rübehen [o.]. woud, o.: Wald [m.; a]. Wouter, m.: (mansnaam:) Walter [m.]; 1 -man, m.: (zeew.) Trageleiste [vr.1. Iwouw, m.: (vog.) Weihe [m.), Hüh-nergeier [m.]. Iwouw, vr.: (verfstof:) Wau [m.]; I -kuip, vr.: Wauküpe [vr.]. wraakt vr : Racne [vr.|. wraakbaar, bv. n.: verwerflich; I -beid, vr.: Verwerfliehkeit [vr.l. wraak-engel, m.: Racheengel [m.1; I -gierig, bv. n.: raehsüchtig; -gierigheid, vr.: Rachsucht [vr.]; -godin, vr.: (fab.) Rachegöttin [vr.l; -lust, vr.: Rachsucht [vr.]; -neming, vr. (-oefening, vr.): Rache [vr.]; -zucht, vr.: Rachsucht [vr.]; -zuch-tig, bv. n.: rachsüchtig. wraddel, m.: Wamme [vr.]. Iwrak, bv. n.: 1) schadhaft; 2) wac-kelig, wackelhaft; I -heid, vr.: 1) Schad-haftigkeit [vr.], 2) Wackelhaftigkeit [vr.]. iwrak, o.: Wrack [o.j. wrake, vr.: (dk.) Rache [vr.l; mij is de -: (bijb.) die Rache ist mein; engel der -: Racheengel [m.]; uur der -: Rache-stunde jvr.1; zwaard der -: Racheschwert [o.]. wraken, w. b.: vervverfen [onr.1. ( w. o.: (zeew.) (van schepen:) abfallen [onr.], abtreiben [onr.j, (van het kompas:) abweichen [onr.]. wraking, vr.: 1) Verwerfung [vr.]; 2) (van schepen:) Abtrift; 3) (van het kompas:) Abweichung [vr.l. wrakker, ra.: Stranddieb [m.]. 1 wrang, vr.: (zeew.) Wrange [vr.]. Iwrang, bv. n.: herb; I -heid, vr. : Herbheit |vr.]; -kruid, o. (-wortel, m.): Lungenflechte [vr.], Lungenkraut |o.|. wrat, vr.: Warze Ivr.]; I-achtig, bv. n.: warzenartig;-middel, o.: Warzenmittel [o.]; -steen, m.: Warzenstein [m.]. wratten, vr. mrv.: Warzen [vr. mrv.]; I -kruid, o.: Warzenkraut jo.l. wrat-zweer, vr.: Warzengeschwür [o.]. wreed, bv. n.: grausam; I -aard, m.: (der) grausame Mensch; -aardig, bv. n.: grausam; -aardigheid, vr.: Grausamkeit [vr.l; -aardiglijk, bw.: grausam. wreedeiyk, bw.: grausam. wreeilheid, vr.: Grausamkeit [vr.]. wreef, vr.: (ontl,) Reien [m.]; op de über den Reien. wreekster, vr.: Racherin [vr.]. wreken, w. b.: rachen. i - (zich), w. w.: sich rachen (- over iets op iemand: für etwas an Einem). wreker, in.: Racher [m.]. wreking, vr.: (das) Rachen. wrevel, m.: Aerger [m.]. I -, bv. n. Zie wrevelig. wrevel-daad, vr.: Frevelthat [vr.]. |
wrevelig, bv. n.: argerlich; I -heid, vr.: Aergerlichkeit [vr.]. wrevel-moed, m.: Aerger [m.]; I -moedig, bv. n.: argerlich. wrikken, w. b.: (fig.) forciren [ie], (zeew.) wricken. wringen, w. b.: ringen [onr.1. | -(zich), w. w.: sich ringen [onr.]; zich in allerlei bochten -: sich drehen [reg.J und winden [onr.1. wringing, vr.: (das) Ringen, wroeging, vr.: Gewissensbisse [m. mrv.]. wroeten, w. o.: wiihlen; (fig.) sich qualen. wrok, m.: Groll [m.]. wrokken, w. o.: grollen. wrokkig, bv. n.: grollhaft. wrong, vr.: Wulst lm.; ü]. wrongel, vr.: gelabte Milch [vr,]. wrongelen, w. b.: laben. wryr-doek, m.: Bohnlappen [m.]; l-goed, o.: Bohnwachs [o.]; -liout,o.:Keib-holz [o.]; -lap, m.: Zie -doek ; -paal, m.: Reibepfahl [m.; a], (fig.) Zielscheibe [vr.]; -steen, m.: Reibestein [m.1. wryfster, vr.: Reiberin [vr.]. wryf-was, o.: Zie -goed. wry ven, w. o. en b.: reiben l onr.1; schrijven en -: schreiben [onr.] und wieder schreiben [onr.]. wrMver, m.: Reiber [m.1. wry ving, vr.: Reibung [vr.l. wuft, bv. n.: flatterhaft, leichtsinnig; I -heid, yr.: Flatterhaftigkeit [vr.], Leicht-sinnigkeit [vr.]. wui (wuit), vr.: Rolle [vr.]. wuiven, w. o.: winken (-met: mit). wulf, o. (wulfsel, o.): Gewölbe [o.]. wulp, m.: (vog.) Brachvogel [ra.; ö]. wulpselt, bv. n.: lüstern; I -heid, vr.: Lüsternheit [vr.[. wurgen, enz.: Zie worgen, enz. wurm, enz.: Zie worm, enz. wy, vnw.: wir. wy-beeldje, o.: Weihbildchen [o.].; 1-bisschop, m.: (kkl.) Weihbischof [na.; ö]; -brood, o.: Weihbrod [o.l. wy-kwast, in.: Weihwedel [m.];I-water, o.: Weihwasser |o.] (-waterbak, m.: Weihkessel [m.]; -waterkwast, m.: Weihwedel [m.1). wycl, bv. n.: weit; - en zijd : weit und breit; I -beens, bw.: mit ^espreizten Bei-nen; -beroemd, bv. n.: weitberühmt. wyden, w. b.: (kkl. en fig.) weihen. wyders, bw.: weiter, ferner, übrigens. wyding, vr.: (kkl.) Weihe [vr.]. wyd-loopig, bv. n.: weitlaufig; I-loo-pigheid, vr.: Weitlaufigkeit [vr.]; -luftigr, bv. n.: (dk.) Zie -loopig. wydte, vr.: Weite [vr.]. wy«l-vermaard, bv. n.: weitberühmt. wyën, w. b.: weihen. wjjf, o.: Weib (o.l. wflfje, o.: Weibchen [o.l. wUfJes-aap, m.: Affenweibchen [o.]; I -adelaar, m.: Adl er weibchen [o.]; -wal-visch, m.: Walfischweibchen [o.]; -plant, vr.: Pflanzenweibchen [o.], weibliche Pflanze [vr.]. wyk, vr.: 1) Zuflucht [vr.]; 2) Stadt-viertel [o.]. wijken, w. o.: weichen [onr.1 (- voor : |
IJVER-ZUCHTIG.
WIJKMEESTER
675
|
wijkmeester, m.: Viertelsherr [m.l; I -plaats, vr.: Zufluchtsort [mj. IwiH, vg-w.: weil. I»U1. vr.: AVeile [vr.); bij -en: biswei-len, von Zeit zu Zeit. wijlen, bw.: yerstorben, selig-, weiland; - Koning: Willem I: der verstorvene König: Wilhelm der Erste; - mijne moeder: meine selige Mutter; - d(?! heer N. N.: weiland Herr N. N. wijn, in.: Wein [m.l. IwyN, vr.: quot;VVeise Ivr.]; (tik.) E-edeform (yr.1; de aantoonende -: (tik.) die Wirk-liehkeitsform, der Indikativ; de aanvoegende -: (tik.) die Mögrlichkeitsform, der Konjunktiv: de grebiedende -: Ctlk.) die Be-fehlsform, der Imperativ; do onbc^paalde -: (tik.) die Ding-form, der Innnitiv; 's lands 's lands eer: (spr.) landlich, sitt-lich; op de eene of andere -: aut' eine oder die andere Weise. aut' irg-end eine Weise. Iwijs. bv. n.: weise; I -begeerte, vr.: Weisneitslehre [vr.], Pliilosophie (vr.]; -greer, m.: Philosoph [m.l; -g-eerig-, bv. n.: philosophisch; -geerte, vr.: Zie -begeerte. wysheicl, vr.: Weisheit [vr.1. wys-koofd, o.: Klüg-elrneister [m.l; I -hoofdigrheid, vr.: Dünkelweisheit [vr.j; Xantippe, vr.: Xantippe [vr.]; (iron.) böse Sieben [vr.1. xylograaf, in.: Xylograph [m.]. xylographie, vr.: Xylographie [vr.], |
-maken, w, b.: weismachen (aan iemand iets: Einem etwas); -neus, m. en vr.: Na-seweis [m.l; -neuzigr, bv. n.: naseweis; -neuzigrheid, vr,: Naseweisheit [vr.1; -vin-grer^m.: Zeigrefingrer [m.J. wjjten, w. b.: zusehreiben [onr.1 (iets aan iemand: Einem etwas). wyven, o. mrv.: Weiber [o. mrv.1, Frauen [vr. mrv.1; 1 -beul, m.: Frauen-qualer [m.J; -praat, m.: Weibergresehwatz [o.]. w|jase, m.: (der) Weise; Zie mrv. wijzen. | -, vr.: Weise [vr.1; Zie vr. wys. Iwijzen, w. b.: 1) weisen | onr.1, zei-gren ; 2) een vonnis -: ein Urtheil [t] spre-ehen [onr.l. Iwijzen, vr. mrv.: Weisen fvr. mrv.1; de steen der -: der Stein der Weisen; de - uit het Oosten: (bijb.) die Weisen vom Morgrenlande, die Magiër [m. mrv.1; de zeven - van Griekenland: die sieben Weisen Griechenlands. wyzer, in.: Zeiger [m.]; 1 -bord, o. (-plaat, vr.): Zifferblatt [o.; al; -werk, o.: Weiserwerk [o.l. wijzigen, w. b.: abiindern, modifieiren [iel. _ wijziging, vr : Abanderung [vr.1, Mo-dification [vr.1. Holzsehnt'idrkunst [vr.1. xylographiseh, bv. n.: xylogra-phiseh. |
w
|
jjaclit, o.: Zie jaeht. ijdel, bv. n.: eitel; I -heid, vr.: Eitelkeit [vr.]. Üdeliyit, bw.: eitel. ydel-tuit, m. en vr.: (der, die) ün-besonnene; I -tuitig, bv. n.: unbesonnen; -tuitigheid, vr.: Unbesonnenheit [vr.]. yf. m.: (pik.) Eibe [vr.], Eibenbaum [ra.; a]. ijk, m.: Aiche [vr.1. yken, w. b.: aichen. yker, in.: Aicher lm.]. ykmeester, m.: Aicher [m.]. iyi, bv. n.: leer. lyl, vr.: Eile [vr.]. ylings, bw.: in der Eile, eilends. yinker, ra.: Bienenzüchter [m.l. «P?. m.: (pik.) Ulme fvr.], Flnibauin Ira.; a.J. ype-boom, m.: Zie ÜP. lypen, bv. n.: ulmen. lypen, ra. mrv.: Ulmen [vr. mrv.]; I -bosch, o.: Ulmenwald [m.:a1; -hout, o-: Ulmenholz [o,]: -laan,' vr.: UI-menallee [vr.]; -loof, o.: Ulmenlaub [o.]. |
ys, o.: Eis fo.]; onbeslagen ten - komen: (spr.) ohne Flinte auf die Jagd gehen [onr.l; | -aehtig, bv. n.: eisartig; -baan, vr.: Eisbahn [vr.]; -beer, m.: (drk.) Eisbiir [m.1; -berg, ui.: Eisberg [m,l; -breker, m.: Eisbreeher [m.l; -gang, m.: Eistreiben [o.|; -kelder, m.: Eiskeller [m.]; -koud, bv, n.: eiskalt; -ploeg, m.: Eispflug [m.l; -schots, vr.: Eisscholle [vr.]; -veld, o.: Eis-feld [o,]; -vlakte, vr.: Eisflache [vr.1; -vogel, ra.: Eisvogel [m.; öl; -water, o.: Eiswasser [o.]; -zee, vr.: (adk.) Eismeer [o.|. yselnk. bv. n.: entsetzlich; I -heid, vr.: Entsetzlichkeit [vr.]. yve, vr.: (pik.) Zie yf: I -boom, m.: Zie yr. ijver, m.: Eifer [m.l. il veraar, m.: Eiferer [m.]. ijveraarster, vr.: Eifrerin [vr.]. yveren, w. o.: eifern. nverig, bv. n.: eifrig. Uver-znclit, vr.: Eifersucht [vr.1; -zuchtig, bv. n.: eifersüchtig. |
576
ZALIGEN.
|
yzegrim, m. en vr.: Sauertopf lm.; ö]. ijzesrinimig:, bv. n.: sauertöpfisch; I -neid, vr.: Sauertöpfigrkeit [vr.]. Ozel, m.: Graupem [vr. mrv.1.. pzelen, av. onpers.: graupeln. \ zeliiig, vr.: (das) Graupeln. \ zelregen, m.: Graupelregen [m.]. yzlt;MK w. o.: schaudern (-van: vor); ik ijs er van: es schaudert mir dabei. Ijzer, o.: Eisen lo.l; men moet het - smeden terwijl het heet is: (spr.) Zie Aiueden; een man van - en staal: (fig'.) cin Mann von Stahl und Eisen; nood zaad, o.: 1) Samen [m.], Same fm.]; 2) (om te zaaien of reeds gezaaid:) Saat [vr.l; op zwart - zitten: (fig. fain.) ab-gebrannt sein; I -hout, o.*. (zeew.) Saat-holz [o.; ö]; -zaaier, m.: Saemann [m.; -leute]. zaag, vr.: Sage [vr.]. zaagsel, o.: Sagemehl [o.]. zaaibaar, bv. n.: siibar; I -heid, vr.: Sabarkeit [vr.]. zaaien, w. b,: saen (ook fig.). zaaier, m.: Saer [m.1, Saemann lm.; -leute]. zaai-groed, o.: Saatkorn [o.], Saat [vr.|. zaaiing. vr.: (das) Saen. zaai-maaud, vr.: Saemonat [m.]; 1 -machine, vr.: Saemachine [vr.]; -ploeg, m.: Saepflugr [m.; ü]. zaaisel, o.: Saat [vr.l. zaai-tyd, vr.: Saezeit [vr.l; I -toestel, o.: Zie -machine; -weder (-weer), o.: Saewetter [o.]; -zaad, o.: Saatsamen [m.], Saat [vr.]: -zak, m.: Saesack [m.; al; I in alle andere Sam.: Saat____ zaak, vr.: (ding:) Sache [vr.]; (nering, hanteering, bedrijf, kantoor, enz.:) Geschaft [o.l; I in Sam.: 1) Sach..., 1) Ge-schafts.... zaakje, o.: 1) Sachlein [o.]; 2) (das) kleine Geschaft. Izaal, vr.: Saai [m. mrv.: Sale]. Izaal, o.: (rs.) Sattel [m.; a]. zaaltje, o.: Salchen [o.]. zaan, vr.: Sauermilch Ivr.]. zabberaar, m.: Geiferer lm.], Geifer-maul [o.; a]. zabberaarster, vr.: Geifrerin [vr.], Geifennaul [o.; a]. zabber-doek, m.: Geifertuch [o.; ü]. zabberen, w. o.: geifern. zacht, bv. n.: 1) weich; 2) sanfr, leise; 3) sanft, mild. zachtaardig, bv. n.: sanftmüthig [t]; 1 -heid, vr.: [tl Sanftmuth [vr.]. zachtheid, vr.: 1) Weichheit [vr.], 2 Sanftheit [vr.l, 3) Milde [vr.]. zacht-moedig (-zinnig-), bv. n.: Zie zachiigheid, vr.: Zie zachtheid, zachtjes (zachtkens), bw.: sachte, sacht, leise. |
breekt -: (spr.) Noth |t| bricht Eisen; gloeiend -: glühendes Eisen; oud -: altes Eisen (dat is lood om oud -: spr.: das ist einerlei); I -houdend, bv. n.: eisenhaltig:; -mijn, vr.: Eisenbergwerk lo.]. yzeren, bv. n.: eisern. ijzers, o. mrv.: Eisern [o. mrv.J. ijzig, bv. n.: schanderhaft, entsetzlich; I -heid, vr.: Schauderhaftigrkeit [vr.], Ent-setzlicnkeit Ivr.]. ijzing:, vr.: Scharnier [m.1; I -wekkend, bv. n.: schauderhaft; -wekkendheid, vr.: Schauderhat'tigkeit [vr.]. zachts, bw.: leicht zadel, o. en m.: Sattel [m.; a]. zadelen, w. b.: satteln. zadel-maker, m.: Sattler [m.]; 1-ma-kerij, vr.: Sattlerei [vr.]. zadeltje, o.: Sattelchen [o.]. zagen, w. b.: sagen; op de viool -: auf der Geige kratzen. zager, m : Sager [in.]. zak, m.: Pack [m.; a]; (in kleeding-stukken, enz.:) Tasche lvr.1; geld in zijnen - steken: Geld in die Tasche stecken; geld in zijnen - hebben: Geld in der Tasche haben; iemand in zijnen - hebben: (fig. fam.) Einen durchschauen; met pak en -: (spr.) mit Sack und Pack. (zakelijk, bv. n.: sachlich; (fig.) we-sentlich; I -heid, vr.: Sachlichkeit [vr.l, (fig.) Wesentlichkeit [vr.]. Izakeiyk, bw.: Zie het bv. n.; kort en -: kurz und bündig-. zakje, o.: 2) Sackchen [o.]; 2) Tasch-chen [o.]. izakken, w. b.: sacken, in Sacke füllen; (fig.) einsacken, in die Tasche stecken. I -, w. o.: (zinken:) sinken [onr.]. Izakken, m. mrv.; 1) Siicke [m. mrv.]; 2) Taschen [vr. mrv.l; I -drager, m.: Sack-trager lm.]; -linnen, o.: Sackleinwand [vr.]; -rollen, w. o.: beutelschneiden [onr.]; -roller, m.: Taschendieb [m.], Beu-telschneider [m.]; -rollerij, vr.: Ta-schendiebstahl [m.], Beutelschneiderei [vr.]. zakker, m.: Einsacker [m.]. zakking, vr.: 1) (das) Einsacken; 2) (das) SinKen. zalf, vr.: Salbe [vr.]. zalfachtig, bv. n.: salbenartig, (fig.) Salbenliebend (ik ben niet -achtig: die Anwendung: von Salben ist mir zuwider); 1 -heid, vr.: (das) Salbenartige. zalf-doos, vr.: Salbenbiichse [vr.l. zalfje, o.: Salbehen lo.l. zalf-noot. vr.: Salbnuss [vr.; ül; I -olie, vr.: Salböl [o.]; -pleister, m.: Salb-pfiaster [o.]; -pot, m.: Salbentopf lm.; ö]. zalig, bv. n.: selig. zaligen, w. b.: selig machen, seli-gen. |
ZALIGHEID.
ZEEG.
577
|
zaligheid, vr.: Seligkeit [vr.]. zalig-makend, bv. n.: seiigmachend; I -maker, m.: Seligrmacher l.iu.1, (theo.) Heiland [m.], Erlöser [m.|; -making, vr.: Seligmacliung: [vr.], (theo.J Erlösungr [vr.]; -sprekingr, vr.: (kkl.) Seiigsprcehungr Ivr.J. zaling:, vr.: (zeew.) Salilung [vr.j. zalm, m.: Laehs [m.1; I -boor, m,: Lachsverkaufer lm.]; -forel, vr.: Lachstb-relle [vr.]; -graat, vr.: Lachsgrate [vr.|; -kop, m.: Lachskopt' [m.; o]; -moot, vr.: Lacnssehnitte [vr.]; -net, o.:Lachsnetz[o.|, Laehsgarn [o.]. zalmpje, o.: Lachschen io.|. zalui-rooker, m.: Lachsraueherer [m.l; l-rookerij, vr.:Lacnsraucherei [vr.]; [-schuit, vr.: Laenskahii [m.; a];-tractaat, o.:(dipl.) Laehsvertrag [m.; a], (der) den Lachsfang betreffende Vertrag [aj; -vangst, vr.: Lachsfang [ui.]; -visscner, in.: Lachs-tischer [m.l; -visscherij, vr.: Lachsfische-rei [vr.]. zaluw, bv. n. (-achtig, bv. n.): loh-farbig. zalven, w. b.: salben. zalvend, bv. n.: salbend (ook iron.), zalverig:, bv.n.: salberig; 1 -heid, vr.: Salberigkeit [vr.]. zalving:, vr.: Salbung [vr.] (ook iron.). zamelen, w. b.: sammeln. zamen (met ntequot;), bw.: zusammen. zand, o.: Sand [m.j; aaneenhangen als droog -: (spr.) zusamuienhangen [onr.] wie Hackeriing; I -glas, o. (-loo-per, m.): Sandglas [o.; ii], Stundenglas [o.; a]; -man, m.: Sandmann [m.; a] (de -man komt, of: het -mannetje komt: spr.: der Sandmann komuit, d. h. die Schlafrig-keit kommt); I in alle overige Sam.: Sand.... zang;, m.: 1) Sang [in.; a]; koekoek één -: (spr.) immer derselbe Singsang, immer die alte Leier; 2) Gesang (m.; a]; I -berg, m.: (fab.) Musenberg [m.|, Heli kon [m.|, Parnass (den-berg beklimmen: den Parnass besteigen [onr.], sich der Dichtkunst widmen); -bodem (-boom), m.: Re-sonanzboden [m.; o en o]; -boek, o.: Ge-sangbuch [o.; ü]; -bord, o.: Singtafel [vr.]. zanger, m.: Sanger [m.]. zangeres, vr.: Sangerin [vr.]. zangerig:, bv. n.: singend. zangers-feest, o.: Sangerfest [o.]; I -koor, o.: Sangerchor [m.; öj. zang-feest, o.: Gesangfest [o.]; l-ge-zelschap, o.: Gesangverein [m.l; -god, in.: (fab.) Gesaiigsgott[in.| (Apoll);-godin, vr.: (fab.) Muse [vr.]; -koor, o.: Singchor [m.; ö|; -kunst, vr.: Singkunst [vr.]; -lust, m.: Singlust [vr.]; -meester, m.: Singlehrer [m.], Sanglehrer lin.J; -muziek, vr.: Vokalmusik [vr.|; -oefening, vr.: Singübung [vr.j; -onderwijs, o.: Singun-terricht [m.]; -onderwijzer, m.: Zie-meester; -school, vr.: Singschule [vr.], Gesang-schule [m.]; -sleutel, m.: Singschlüssel [m.]; -spel, o.: Singspiel [o.];-stem, vr.: Singstimme [vr.]. zangster, vr.: Sangerin [vr.]; (dk.) Muse [vr.], zang-stryd, m.: Wettstreit [m.] im Singen; l-stuk, o.: Singstück [o.]; -toon, m.: Sington [m.; öj; -vereeniging, vr.: Servaas de Bruin. Hollandsch-Duitsch. |
Gesangverein [m.l; -vermogen, o.: Sing-vermögen [o.]; -vo^el, m.: Singvogel [m.; ö]; -vogeltje, o.: Singvögelchen [o]; -wedstrijd, m.: Zie -stryd; -wijze, vr.: Sing-weise [vr.]. zanik, m. en vr,: (der) langweilige Mensch (die) langweilige Person. zaniken, w. o.: langweilige Reden tuhren. zaniker, ni.: Zie m. zanik. zauikerif, vr.: (das) langweilige Ge-wasch. zanikster, vr.: Zie vr.: zanik. zark. vr.: Zie zerk. zat, üv. n.: satt; iets of iemand - zijn: eines Dinges oder einer Person satt sein; I -heid, vr.: Sattheit [vr.]. Katerdag, in.: Samstag |m.], Sonnabend jm.]; des -s: am Sonnabend; I -avond, m.: Samstag Abend [m.]; -middag, m.: Samstag Mittag [ui.]; -morgen, m.: Samstag Morgen [m.j. zaterdagseh, bv. n.: sonnabendlich; (tig. fam.) verteutelt. zavel, o.: Kiessand [m.], Kies [m.]; I -achtig, bv. n.: kiesartig; -boom, m.: (pik.) Sabenbaum [m.; a]; -grond, m.: Kiesboden [m.; o en ö]. ze, vnw.: Ie en 4e nmv., enk. en mrv.) sie; (3e nmv. enk.) ihr; (3e nmv. mrv.) ihnen. Zebaoth, de Heer -: (bijb.) der Herr Zebaoth. zebra, m.: (drk.) Zebra [o.]. zecehine, vr.: (mtw.) Zecchine [vr.]. zede, vr.: Sitte [vr.]. zedeloos, bv. n.: sittenlos; I -heid, vr.: Sittenlosigkeit [vr.]. zedelijk, bv. n.: sittlich; I -heid, vr.: Sittlichkeit [vr.]. zeden, vr. mrv.: Sitten [vr. mrv.]; I -bederf, o. (-verbastering, vr.): [s] Sitten-verderbniss [o.]; -kunde vr.: Sittenlehre jvr.l, Tugendlehre [vr.], Moral [vr.|; -kundig, bv. n.: moralisch; -leer, vr.: Sittenlehre [vr.1, Tugendlehre [vr.j, Moral [vr.|; -les, vr.: Sittenlehre [vr.], moralische Vor-schrift [vr.]; -meester, m.: Sittenlehrer jm.]; -prediker (-preeker), m.: Sittenpredi-ger [in.]; -preek, vr.: Sittenpredigt [vr.1; -spreuk, vr.: Sittenspruch [in.; üj; -wet, vr.: Sittengesetz [o.j. zedig, bv. n.: sittsam; I -heid, vr.: Sitt-samkeit [vr.]. zee, vr.: Meer [o.]. See [vr.]; 1 -aal, m.: Meeraal [m.]; -aap, m.: Meeratfe [m.]; -ajuin, m.: Meerzwiebel [vr.]; -anjelier, m.: Meernelke [vr.; -beschrijving, vr.: Meerbeschreibung [vr.]; -bies, vr.: Meer-binse [vr.1; -bocht, vr.: Meerbucht [vr.1; -bodem, m.: Meeresboden [in.; o en öj; -boezem, m.: Meerbusen [m.];-bonk, m.: (pop.) Seeratte [vr.], Wasserratte jvr.], Seemann lm.; -leute]; -brasem, m.: Meer-brassen jm.]; -dadel, vr.: Meerdattel [vr.j; -dagen, m. mrv.: auf dem Meere zuge-brachte Tage [m. mrv.]; -engel, m.:Engel-fisch [m.]; -engte, vr.: Meerenge [vr.]. zeef, vr.: Sieb [o.|; I -been, o.: (ontl) Siebbein [o.j; -doek, o.: Beuteltuch [o.]; -maker, m.: Siebmacher [m.|; -vormig, bv n.: siebförmig. zeeg, vr.: (drk.) Rehgeis [vr.], Ricke [vr.]. 2e druk. 37 |
ZEEGHAFTIG.
578
ZEISEN.
|
zeeghaftig:, bv. n.: (dk.) siegrhaft; I -heid, vr.: Siegrhaftigkeit [vr.|. zee-god, m.: (fab.) Meergrott lm.; ö]; -godin, vr.: Meorgöttin lvr.1; -golf, vr.: Meereswoge [vr.1; -grondel (-grondeling), m.: Meergründcl [m.|; -haas, m.: Meerhase lm.1;-hoos, vr.: Meerhose lvr.1; -jonker, m.: (visch:) Meerjunker lin.1; -kasteel, o.: (dk.) Kriegssehiffïo.1; -kleur, vr.: Meerfarbe [vr.];-kust, vr.: Meeresküste Ivr.J, Meeres-ufer lo.J. zeel, o.: Tragband [o.l, Gurt [m.]. zee-lieden, m. mrv.: Seeleute [m.mrv.]. zeelt, vr.: (visch:) Schleihe tvr.1. zeem, o.: 1) Samischleder lo.J, Waseh-leder jo.J, 2) (der) waschlederne Lappen. zee-man, m.: Seemann lm.; -leutel; l-manschap. vr.: (-manschap gebruiken: leben und leben lassen lonr.l). zeem-bereider, m.: Samischgerber [m.J; I -bereiding, vr.:Samisch§rerberei [vr.1. zee-meermin, yr.: Meerjungfer lvr.1; I -meeuw, vr : Seemöwe lvr.1. Izeemen, bv. n.: samischledern, wasch-ledern; -lap: (der) waschlederne Lappen. Izeemen, w. b.: 1) samischgerben; 2) mit einem waschledernen Lappen wa-schen. zeem-gaar, bv. n.: siimischgar; l-leder (-leer), o.: Zie zeem no. 1; -lederen (-leeren), bv. n.: Zie bv. n. zeemen. zee-mog:endlieid, vr.: Seemacht Ivr ;al. zeem-tonwer, m.: Samischgerber [m.1; l-touwerij, vr.: Samischgerberei [vrj. zeen, vr.: (pop.) Sehne tvr.1. zee-netel, vr.:Meernessel lvr.1; I-oever, m.: Meeresuter [o.l; -officier, m.: Marineofficier fm.]; -overste, m.: Flottenfuhrer [m.1, Admiral [m.1. zeep, vr.: Seife [vr.1; - zieden: Seife sieden lonr.l; Spaansche -: spanische Seife; groene -: schwarze Seife; I om - , bw. :(iron. en pop.) todt [tl, abmarschirt [iel, krepirt jiej; om-gaan: sterben lonr.l, abmarscniren |iel, krepiren [iel; iemand om - sturen: Einen aus der Welt schaffen. zee-naard, o.: (drk.) Meerpferd lo.], (ook:) Wallross lm.], (fab.) Seepferd jo.]. zeep-aarde, vr.: Seifenerde Ivr.]. zee-paardje, o.: (visch:) Seepferdchen [o.l. zeep-aclitiSi bv. n.: seifenartig; I -appel, in.: (pik.) Seifenapfel [m.; tij; -ascn, vr.: Seifenasche [vr.1. zee-pauw, m.: (visch:) Meerpfau lm.1. zeep-bak, m.: Seifennapf lm.; al; I -bal, m.: Seifenkugel Ivr.]; -bel, vr.: Sei-fenblase Ivr.j; -bekken, o.; lie] Rasirbecken lo.]; -bloem, vr.: Seifenblume [vr.]; -boom, m.: Seifenbaum [m.; a]. zeepen, w. b.: seifen. zeeper, m.: Seifensieder [mj. zeeperig, bv. n.: seifenartig. zeepery, vr.: Seifensiederei Ivr.]. zeeplff, bv. n.: seifenartig. zeep-ketel, m.: Seifenkessel [m.]. zee-plant, vr.: Meerpflanze [vr.|. zeep-loog, vr.: Seifensiederlauge [vr.]; I -noot, vr.: Seifennuss [vr.; ü]; -pil, vr.: (gnk.) Stuhlzapfchen [o.l; -sop, o.: Seifen-wasser [o.j; -steen, m.: Seifenstein lm.]; -water, o.: Zie -nop; het -zieden: das Seifensieden; -zieder, m.: Seifensieder [m.]; -ziederij, vr.: Seifensiederei [vc,]. |
zeer, bw.: 1) sehr; - vriendelijk: sehr freundlich; 2) weh; - doen: weh thun [onr.1; iemand - doen: Einem weh thun [onr.1; ik heb mij - gedaan: ich habe mir weh gethan; mijn hoofd (mijn voet, mijne hand, mijn rug) doet mij -: der Kopf (der Fuss, die Hand, der Küeken) thut mir weh. I -, bv. n.: 1) böse; -e oogen: böse (entzündete) Augen [o. mrv.]; een - hoofd: ein böser Kopf, der böse Grind; 2) wund, (ook:) weh thuend; eene -epiek: 1) eine wunde Stelle, 2) eine Stelle welche (Einem) weh thut; een -e vinger: 1) ein wunder Finger, 2) ein Finger welcher (Einem) weh thut. I z. n. o.: Uebel lo.]; kwaad -: Kopfgrind | m.1, (der) böse Grind. zee-rob, m.: 1) (drk.) Seehund [m.], 2) (iron.) Zie -bonk; -rots, vr.: Meeres-klippe lvr.1. zeerst, bw.: het -: am wehesten; ten -e: ausserst; om het -: um die Wette. zee-spiegel, m.: Meeressuiegel lm.], Meeresflache Ivr.]; l-stilte, vr.: Meeresstille [vr.]. zeet, vr.: Sitz [m.]. zee-uurwerk, o.: Chronometer [m.1. Zeeuw, m.: 1) Seeliinder jm.], 2) (hist.-mtw.: der) seelandische Heichsthaler; Zeeuwsch, bv. n.: seelandisch (goed rond, goed Zeeuwsch: spr.: aufrichtig); Zeeuw-sche, vr.: Seelanderin [vr.j. zeever, vr.: Geifer |m.|. zeeveraar, m.: Geifcrer [m.]. zeeveraarster, vr.: Geifrerin [vr.j. zeever-baard, m.: Geiferbart [m.; al, Geif(;rmaul [o; a]; l-doek, m.: Geifertuch lo. ; ü]. zeeveren, w. o.: geifern. zee ver-wortel, in.: (pik.) Geiferwurz Ivr.j. zee-volk, o. enk.: Seeleute [m. mrv.]; I -vond, m.: Strandgut [o.l; -water, o.: Heerwasser [o.|; -wijf, o.: Meerjungfer [vr.1; -zog, o.: Kielwasser [o.]; -zwaluw, vr.: (vog.) Meersehwalbe [vr.]. zeiler (zefir), m.: Zephyr | m.]. zege, vr.: Sieg jm.]; de - behalen: den Sieg davontragen | onr.1, den Sieg gewinnen jonr.l; de - bevechten: den Sieg erkampfen; I -pralen, w. o.: triumphiren lie]; -praler, m.: [iej Triumphirer [m.]; Sieger [m.]; -rijk, bv. n.: siegreich; -schoten, o. mrv.: Freudenschüsse | m.mrv.] über einen Sieg; -vieren, w. o.: triumphiren [ie]; -vierend, bv. n.: triumphirend [ie], siegreich; -vuur, o.: Freudenfeuer [o.j zur Feier eines Sieges. zeggen, w. b.: sagen, zeggens-kraelit, vr.: Beredsamkeit [vr.1. zegger, m.: Sager [m.1. zeggings, in Sam. | Zie zeggen^. zegN-man, m.: Gewahrsmann [m.; -leute |. zegster, vr.: Sagerin [vr.]. zeik, vr.: (gem.) Seich [m.]; - hebben: (gem.) aeichen müssen [onr.]. zeiken, w. o. en b.: (gem.) seichen. zeiker, m.: (gem.) Seicher [m.1. zeikHter, vr.: (gein.) Seicherin [vr.]. zeil, o.: Segel [o.]. zeilen, w. o.: segeln. zeiler, in.: Segler lm.]. zeiltje, o.: Segelchen lo.l. zeis, vr.: Zie zeisen. zeisen, vr.: Sense [vr.1; I -maker, m.: |
ZEIS-V ORMIG.
ZIEKE.
579
|
Sensenschmied (m.J; -man, m.: Sensen-mann [m.|. zei^-vormig:, bv. n.: sonsonförmig:. Izeker, bv. n.: 1) sicher; 2) gewiss; I -hcid, vr.: 1) Sicherncit [vr.J, 2) Gewiss-heit lvr.1. Izeker, bw.: bcstimmt. zekeriyk, bw.: sicherlich. zelden, bw.: selten. zeldzaam, bv. n.: I) selten; 2) selt-sam; I -heid, vr.: 1) Seltenheit [vr.1, 2) Seltsamkeit [vr.]. zelf, vnw.: selbst. zelfde, bv. n.: (der, die, das) nam-liche. zelf-kant, m.: Sahlband [o.],Sahl-leiste Hvr.]; I -kanten, bv. n.: sahl-banden. zelfs, bw.: selbst, sograr. zelfstandig, bv. n.: sclbstandig (-naamwoord, o.: tik.: Hauptwort to.; öl, Nennwort |o.; öl, Substantiv |o.]); I -heid, vr.: 1) (als hoedanigheid:) Selbstandig-keit Lvr.1, 2) (als voorwerp:) Substanz [vr.]. zeliiif?. vr.: (zeew.) Seeling: [vr.]. zeik, vr.: Misthaufen [m.]. zeloot, m. Zelot fm.l. zelotismuH, o.: Zelotismus [m.], Zelo-tism [m.1. zemel, m. en vr.: Haarklauber [m.J, Haarklauberin lvr.1, Kleinigkeitskramer [m.], Kleinigkeitskramerin Ivr.]. zemelachtig:, bv. n.: 1) kleienartig, 2) (iron.) haarspaltend; I -heid, vr.: 1)(das) Kleienartige, 2) (iron.) Haarklauberei [vr.}, Haarspalterei [vr.]. zemelen, vr. mrv.: Kleie [vr. enk.], zemeli^ bv. n.: kleiig ; I -heid, vr.: Kleiigkeit [vr.]. zemel-knoopen, w. o.: Haare spalten, Haare klauben; I -knooper, m.: Zie m. zemel; -knooperij, vr.: Haarklauberei [vr.], Haarspalterei (vr.l, Kleinifjrkeitskra-merei [vr.j; -knoo^ster, vr.: Zie vr. zemel; -meel, o.: Kleienmehl [o.]; -uitslag, o.: (op het hoofd:) Kleiengrind lm.1; -water o.: Kleienwasser [o.l. zend-bode, ra.: Sendbote [m.];I-brief, ra.: Sendschreiben [o.], (bijb.) Epistel [vr.]. zendeling, ra.: Missionar fm.]. zendelinsN, in Sam.: Missions.... zenden, w. b.: senden [onr.], schicken; iemand naar de andere wereld -: (fig.) Einen aus der Welt schaffen. zender, in.: Sender |iii.]. zending, vr.: Sendung [vr.]. zendHtër, vr.: Sendenn |vr.]. zenebladeren, o. mrv.: Zit' sene..,. zen^, vr.: (zeew.) Windstoss [m.; ö]. zenden, w. b.: sengen. zenith, o.: (str.) Zenith [m.], Scheitel-punkt (m.J. zennw, vr.: Nerv [m.]. Nerve [vr.]; (fig.) Sehne [vr.1; I -aandoening, vr.: Ner-venaffektion [vr.]; -aehtig, bv. n.: nervös; -achtigheid, vr.: Nervenschwaehe [vr.]; -beroerte, vr.: Hervenschlag [m.; a];-gestel, o.: Nervensyatem [o.j: -hoest, ra.: Reizhusten lm.1; -knoop, m.: Nervenkno-ten |m.]; -koorts, vr.: Nervenfieber [o.l; -kwaal, vr.: Jïervenleiden [o.]; -leer, vr.: Nervenlehre [vr.l; -leven, o.: Sensibilitat [vr.]; -lijden, o.: Nervenleiden [o.J; -lijder. |
m.: (der) Nervenleidende ; -lijderes, vr.: (die) Nervenleidende; -middel,o.: Nerven-mittel [ra.]; -prikkeling, vr.: Nervenreiz [ra.]; -pijn, vr.: Nervenschmerz [m.1; -stel-sel, o.: Nervensystem [o.l; -tering, vr: Nervenschwindsucht |vr.]j -toeval m. :Ner-venzufall [ra.; al; -trekking, vr.: Nerven-zuckung [vr.]; -versterkend, bv. n.: ner-venstarkend; -vlecht, vr.: Nervenknoten [m.]; -vocht, o.: Nervensaft Lni.; a];-weefsel, o.: Nervengewebe |o.l; -ziekte, vr.: Nervenkrankheit Ivr.]. zerk, vr.: Grabstein [ra.]. zero, vr.: Zero [vr.], Null [vr.]. zerp, bv. n.: Zie wrang. zes, tw.: sechs. I -, vr.: Sechs [vr.]. zesde, bv. n.: sechste. I -, o.: Sechstel [o.]. zesje, o.: kleine Sechs [vr.]. zessen, vr. mrv.: Sechsen [vr. mrv.]; van - klaar: flink und fertig. zestien, tw.: sechzehn. zestiende, bv. n.: (der, die, das)sech-zehnte. I -, o.: Sechzehntel [o.]. zestig, tw.: Sechzig; in de -: in den Sechzigeh; zijt gij -: (fig. fam.) bist du bei Troste ? zestiger, m.: Sechziger [m.]. zestigste, bv. n.: sechzigste. 1 -, o.: Sechzigstel [o.]. zet, m.: 1) Zug [ra.; ü]; 2) Satz jm.; a]. Sprung [ra.; ü]; 3) PfifFIm.], Kniff |ni.l; 4) Stich [ra.], Seitenhieb [ra.]. zetel, ra.: Sitz [m.]. zetelen, w. o.: 1) sitzen [onr.]; 2)thro-nen. zetsel, o.: [typ.] Satz [ra.; a]. zetten, w. b.: sctzen. zetter, m.: (typ.) Setzer [ra.]; 2)(adm.) Schatzer [m.1. zetting, vr.: Taxe [vr.]. zeng, vr.: Mutterschwein [o.]. zeulen, w. b-: schleppen. zeunie, vr.: Schweinetrog [m.; öl. zeuren, w. o.: Zie zaniken. Izeven, w. b.: sieben. Izeven, tw.: sieben. I -, vr.: Sieben [vr.]. zevende, bv. n.: (der, die, das) sie-bente. I -, o.: Siebentel [o.]. zeA'entien, tw.: siebzehn. zeventiende, bv. n.: siebzehnte. zeventig, tw.: siebzig. zeventiger, m.: Siebziger [m.]. zeverzaad, o.: Wurmkraut [o.]. zieh. vnw.: sich. Izicht, vr.: Sichcl lvr.1. Izieht, o.: Sicht [vr.l; in -: in Sicht; op - 1) zur Besichtigung, 2) (van wissels:) auf Sicht; na -: (kph.) nach Sicht. ziehtbaar, bv. n.: sichtbar; (bw.: sichtbarlich); I -heid, vr.: Sichtbarkeit [vr.]. ziedaar, tsw,: siehe da. zietlen, w. o.: sieden. ziedend, bv. n.: siedend; I -heet, bv. n.: siedendheiss. zieder, ra.: Sieder [ra.]. ziedery, vr.: Siederei [vr.l. zieding, vr.: Siedung [vr.]. ziek, bv. n.: krank; I -achtig, bv. n.: kranklich; -bed, o.: Krankenlager lo.l. zieke, m. en vr.: (der, die) Kranke. |
ZIEKELIJK.
580
ZOLDER.
|
ziekelUk, bv. n.: kranklich; I -heid, vr.: Kranklichkeit |vr.]. Izieken, w. o.: kranken. Izieken, ra- en vr. mrv.: Kranken [m. en vr. mrv.]. ziek-makend, bv. n.: krankma-chend. ziekte, vr.: Krankheit Ivr.J; I in Sam.: Krankheits... ziekten, vr. mrv.: Krankheiten |vr. mrv.1; I -kunde, vr. (-leer,vr.):Kraiikheits-lehre [vr.]. ziel, vr.: Seele (vr.]; I -kunde, vr.: Seelenkunde fvr.], Seelenlehre [vr.]. Psychologie Ivr.]; -kundig:, bv. n.: seelen-kundig:, psychologrisch; -kundige, ra.:Psy-cholog (m.J. zielloos, bv. n.: leblos, (figr.) geist-los; I -heid, vr.: (fig.) Geistlosigkeit [vr.]. ziel-mis, vr.: (kkl.) Seelenmesse [vr.]. It] Todtenmesse [vr.1; I -roerend, bv. n.: herzrührend; -roerendheid, vr.:(das)Hcrz-rührende. ziels, in Sam.: Seelen ... zieltje, o.: Seelchen (o.]. ziel-togen, w. o.: in den letzten Zügen liegen lonr.]; I -togend, bv. n.: in den letzten Zügen liegend; -verheffend, bv. n.: herzerhebend; -verkooper, m.: Seelenver-kaufer [m.]; -verkooperij, vr.: (das) See-lenverkaufen; -verkwikkend, bv. n.: herz-erquickend, herzerfreuend; -verpestend, bv. n.: die Seele verpestend; -verzorger, m.: Seelsorger [m.]; -verzorging, vr.: Seel-sorge [vr.]. zien, w. o. en b.: sehen [o.]. ziener, m.: Seher |m.l. zieners-oog, o.: Seherauge [o.J, Se-herblick [m.]. ziens-wys (-wijze), vr.: Ansicht [vr.]. zier, vr.: geen -: nicnts. ziertje, o.: (fam.) Bischen [o.]. ziften, w. b.: sieben; (fig.) sich-ten. zifting, vr.: (das) Sieben; (fig.) Sich-tung [vr.]. zilt (ziltig), bv. n.: salzig; I -heid, vr.: Salzigkeit [vr.]. zilver, o.: Silber [o.1. zilveren, bv. n.: silbern. zim, o.: iemand onder het - houden: Einen in Respekt halten [onr.]. zin, m.: Sinn [m.]; (volzin:) Satz [ra.; a], Redesatz [m.; a]. zindelipk, bv. n.: reinlich; I -heid,vr.: Reinlichkeit [vr.]. zingen, w. o. en b.: singen [onr.]. zin-genot, o.: Sinnengenuss [m.]. zinger, ra.: Singer [m.]. zink, o.: Zink [ra. en o.]. Izinken, bv. n.: zinken. Izinken, w. o.: sinken [onr.]. zinking, vr.: 1) (gnk.) Fluss | ra.; ü]; 2) (het zinken: das) Sinken; I -achtig, bv. n.: fiussartig; -koorts, vr.: Flussfieber [o.l, Katarrhalfieber [o.]; -pijn, vr.: (der) rheu-matische Schmerz; -pleister, vr.: Fluss-pflaster [o.]; -snuif, vr.: (der) antikatar-rhalische Schnupftabak. zinnebeeld, o.: Sinnbild [o.l, Symbol [o.]. zinnebeeldig, bv. n.: sinnbildlich, symbolisch. |
zinneloos, bv. n.: 1) sinnlos; 2)wahn-sinnig; I -heid, vr.: Sinnlosigkeit [vr.], 2) Wahnsinn [m.]. zinneiyk, bt. n.: sinnlich; ; I -heid, vr.: Sinnlichkeit [vr.]. zinnen, w. o.: sinnen |onr.] zins, (verbogen) z. n. m.: van - zijn: der Meinung sein, die Absicht haben; I -bedrog, o. (-begoocheling, vr.): Sinnen-tauschung Ivr.]. zit, m.: Sitz [m.]; I -bad, o.: Sitzbad [o.; a]; -bank, vr.: Sitzbank [vr.; a]; -been, o.: Sitzbein [o.]; -dag, m.: Sit-zungstag [m.]; -kamer, vr.: Wohnzimmer [o.l; -kussen, o.: Sitzpolster [o.]; -plaats, vr.: Sitz [m.]; -tijd, m.: Sitzungszeit [vr.]. zitster, vr.: Sitzerin [vr.]. zitten, w. o.: sitzen lonr.I. zitter, m.: Sitzer [m.J. zitting, vr.: Sitzung [vr.]. zode, vr.: (graszode:) Rasen [m.]. zoden, vr. mrv.: Rasen [m. mrv.1; I -dijk, m.: Rasendeich [m.]; -pletter, m.: (werktuig:) Plackscheit [o.]; -rand, m.: Rasenrand [m.; a]. Zodiak, m.: (str.) [T] Thierkreis [m.]. zoek (te -), bw.: weg; - maken, w. b.: verlegen, (fig.) vergouden, verschleudern ; - raken, w. o.: wegkommen [onr.], abhan-den kommen [onr.]; - zijn, w. o.: abhan-den gekommen sein. zoeken, w. b.: }i. a. b.) suchen; I vergezocht, bv. n.: weit hergeholt. zoeker, m.: Sucher |m.|. zoeking, vr.: (das) Suchen. zoekster, vr.: Sucherin Ivr.] zoel, bv. n.: milde; | -heid, vr.: Milde Ivr.]. zoen, ra.: 1) (kus:) Kuss [ra.; ü], (pop.) Schmatz [ra.; a]; 2) (boetedoening, weder-goedraaking:) Sühne [vr.], Abbüssung [vr.]; I -bloed, o.: Sühnblut [o.]; -dood, ra.: Sühntod [m.], Versöhnungstod |m.]. zoenen, w. o. en b.: küssen; (pop.) schmatzen. zoener, ra.: Küsser [m.1. zoen-geld, o.: Sühngeld^o.j; I -offer, o.: Sühnopfer [o.|. zoenster, vr.: Küsserin [vr.]. zoentje, o.: Küsschen [o.]; (pop.) Schmatzchen [o.], Maulchen [o.]. zoet, bv. n.: süss; (fig., gezeglijk, gehoorzaam:) artig. zoetachtig, bv. n.: süsslich. zoetheid, vr.; 1) Süsse [vr.]. Süssigkeit j vr.], 2) (van kinderen :) Artigkeit [vr.]. zoet-hont, o.: Süssholz [o.] (-houtsap, o.: Lakritzensaft [ra.]); j -klinkend (-lui-dend), bv. n.: süssklingend ; -luidendheid, vr.: Wohlklang [m,]; -makend, bv,n,: slissend ; -making, vr,: (das) Süssen; -sappig, bv. n.: geduldig; -sappigheid, vr.: Geduld [vr.|; -vloeiend, bv. n.: wohlklingend; -vloeiendheid, vr.: Wohlklang [ra.];-vijl, vr,: Glattfeile [vr ]; -vijlen, w, b.: glatt feilen;-water o.: Süsswasser [o.]. Izog, vr.: Zie zeug. Izog, o.: Milch [vr.], Muttermilch [vr,]; (zeew,) Kielwasser [o.l; I -afscheiding, vr,; Milchabsonderung [vr,];-koorts, vr.: Milch-fieber [o.l; -verplaatsing, vr.: Milchverset-zung [vr.]. zolder, m,: 1) Boden [ra.; o, en o], |
ZOLDEREN.
ZOOMPJE.
581
|
Dachboden (m.; o. on ö], (kpli.) Spcichcr ! m.]; 2) Zimmerdecke [vr.J, Stubendockc [vr,|; I -deur, vr,: Bodenthiiro fvr,]. zolderen, w. b,: (kamors:) mit eincr Decke vcrsehen [onr,l; (koopwaren:) spci-chern. zoldering:, vr.: 1) Zie no. 2 zolder; 2) (das) Speichorn, (das) Aufspeichern. zolder-kamer, vr.: Dacnstubc |vr.|; I -kamertje, o.: Dachstübehen [o.l; -luik, o.: Bodenluke [vr.1; -raam, o, (-raampje, o.): Daehfenster [o.], Dachfensterchen |o.I; -stok, m.: Trockenstangre [vr,]; -trap, vr.: Bodentreppe fvr.];-venster,o.: Zie -raam. zolen, w, b.: sohlen, besohlen, versoh-len- zomer, m,: Sommer |m.I, zomeraehtig:, bv. n.: sommerhaft, (fig:.) den Sommer liebend (ik ben zeer -achtig; ich liebe den Sommer sehr); l-heid. vr : Sommerhaftig-keit Ivr.J. (fig-.) Liebe Ivr.J zum Sommer. zomer-voren, w. o.: (akk.) brach liegen lassen [onr.]. zomeren, w. onpers.: Sommer werden |onr.], sommern. zon, vr.: Sonne [vr,]; ( -aanbidder, m.: Sonnenanbeter [m.]; -aanbidding, vr.: Son-nenanbetung- [vr.]. zondaar, m.: Sünder [m.]. Zondag, m.: Sonntag: [m.1; des -s: Sonntag:s, am Sonntag:e. ZondagH, in Sam.: Sonntag-s____ zondagNrli, bv. n.: Sonntags,,.; mijne -e kleederen: meine Sonntagskleider [o, mrv.l. zondaren, vr.: Sünderin (vr,|, zonde, vr.: Sünde [vr.1; - en schande : Sünde und Schande. zondeloos, bv. n.: sündlos; I -heid, vr.: Sündlosig:keit [vr.]. zonden, vr. mrv.: Sünden [vr. mrv.l; I -bok, m.: (kkl. -hist, en fig:.) Sündenbock [m.; ö]; -last, m.: Sündenlast [vr.]; -lijst vr. (-register, o,): Sündenregristcr [o.], [sj Sündenverzeichniss [o.]. zonder, vz.: ohne. ■zonderling:, m.: Sonderling: [m.J. Izonderling, bv. n. : sonderbar; l-heid, vr.: Sonderbarkeit [vr.1. zondigr, bv.n.: sündig-, sündhaft; l-heid, vr.: Sündnaftig:keit [vr.]. zondigen, w. o.: sündigen. zone, vr.: Zone |vr.]. zon-eclips, vr.: Ffs] Sonnenfinsterniss [vr.]; I -licht, o.: Sonnenlicht [o.]. zonne-baan, vr.: Sonnenbahn [vr.J; I -beeld, o.: Nebensonne [vr.1; -blind, bv. n.: sonnenblind (als z. n. o.: Jalousie [vr.1); -bloem, vr.: (pik.) Sonnenblume [vr.]; -cirkel, m.: (i. a. b.) Sonnenzirkel [m.1; -dag-, m.: Sonnentag: [m.]: -dak, o.: Sonnendach [o.; a]; -dauw, m.: [tl Sonnenthau [m.]; -dienst, m.: Sonnendienst [m.1; -glans, m,: Sonnenglanz [m.1; -glas, o.: Sonnenglas [o.; ii], Helioskop fo.|; -gloed, m.: ( t) Son-nengluth jvr.]; -god, m.: (fab.) Sonnengott [m.1; -hitte, vr.: Sonnenhitze |vr.I; -hoed, m.: Sonnenhut [m.; ü]; -jaar, o.: Sonnen-jahr [o.]; -klaar, bv. n.: sonnenklar;-kring, m.: Sonnenzirkel [m.]; -kruid, o.: Sonnen-kraut [o.l; -leen, o.: (hist.) Somienlehen [o.];-loop, m.: Sonnenlauf |[m.]; -maagd, vr.: Sonnenjungfrau lvr.1; -maand, vr.: Sonnenmonat [m.]; -meter, iu.: Sonnen-messer [m.], Heliometer |m.l; -microscoop, m.: Sonnenmikroskop |m.]. |
zonnen, w. b.: sonnen. zonne-paard, o.: (fab.) Sonnenpferd [o.l; I -ring, m.: Sonnenring [m.1; -scherm, o.: Sonnenschirm [m.], (mod.) Parasol lm.]; -schuw, bv. n.: sonnenscheu;-schijf, vr.: Sonnenscheibe lvr.1; -schijn, m.: Sonnlt;'n-schein lm.]; -spiegel, m.: Sonnenspiegel Im-l; -stand, m.: Sonnenstand [m.]; -steek, m.: (gnk.) Sonnenstich [m.]; -steen, m.: (min.) Sonnenstcin [m.]; -stelsel, o.: Son-nensvstem [o.l; -stilstand, m.: Sonnenstill-stand [m.]; -stofje, o.: Sonnenstiiubchen jo.], (fig.) Atom I o.I; -straal, m.: Sonnen-strahl |m.J; -tafel, vr.: Sonnentafel [vr.1; -tempel, m.: Sonnentempel [m.1; -tent, vr.: Sonnenzelt [o.l; -visch, m.: Sonnenfisch |m.l, Meerschmied [m.]; -vlak (-vlek),vr.: Sonuentiecken |m.]; -vlecht, vr.: (ontl.) Mittelbauchnervengewebe [o.]; -vogel, ni.: Sonnenvogel |m.; Öl; -vrucht, vr.: (plk.) Sonnenfrucht |vr.; uj; -vuur, o.: Sonnen-feuer [o.]; -wagen, m.: (fab.) Sonnenwagen I m.]; -warmte, vr.: Sonnen warme [vr.]; -weg, m.: Sonnenweg |m.]; -wende, vr.: (pik.) Sonnenwende [vr.1; -wijzer, m.: Son-nenuhr |vr.]. zonnig, bv. n.: sonnig; I -heid, vr.: Sonnigkeit [vr.]. zonN-lioog:te, vr.: Sonnenhöhe |vr.]; I -ondergang, m.: Sonnenuntergang [m.; ill;-opgang, m.: Sonnenaufgang |m.; al; -verduistering, vr.: [sj Sonnenfinsterniss I vr.]. Izoo. vr.: 1) Zie zode; 2) (fam.) Quan-titat [vr.|. Izoo, bw.: so. zoodanig:, bv. n.: soldi, derartig, der-gleichen. I -, bw.: dermassen, dergestalt. zoo«lat, vgw.: sodass. zoodje, o.: 1) kleine Quantitat [vr.]; het geheele -: (fam.) die ganze Geschichte; 2) (iron.) Mischmaseh [m.|. zoodoende, bw.: 1) auf diese Art; 2) dadurch. zoodra. vgw.: so bald als, so bald; -mogelijk : so bald als möglich. zoogrbroeder,m.: Milchbruder [m.;ü|; I -dier, o.: ft] Saugethier [o.]. zoogden, w. b.: saugen lassen lonr.j, siiugen. zoogrenaamd (zoogenoemd), bv. n.: sogenannt. zoog:-kalf, o.: Saugekalb[o.; -kalber]; I -kind, o.: Saugling Im.J; -lam, o.: Sau-gelamm [o.; -lammer]. zoogster, vr.: A mme [vr.]. zoog:-varken, o.: Saugeferkel [o.l; I -zuster, vr.: Milchschwester |vr.l. zooi, vr.: (pop.) Menge [vr.] Zie zoo. zool. vr.: Sohle [vr.]; I-leder (-leer), o.: Sohlleder |o |. zoölogie, vr.: Zoologie [vr.l, |Tj Thier-kunde [vr.1, IT] Thierlehre [vr.]. zoologist*li, bv.n.: zoologisch; -etuin: [T] Thiergarten [m.; al. zoöloog:, m.: Zoolog [m.], (der) [T] Thierkundige (m.]. zoom, m.: Saum I m.1. zoomen, w. b.: saumcn. zoomer, m.: Siiumer [m.1. zoom-lint, o.: Einfassungsband [o.]; I -naad, m.: Saumnaht [vr.; -nahte]. zoonipje, o.: Stiumchen [o.]. |
ZUIGELING.
ZOON.
582
|
zoon, m.: Sohn [m.; ö]. zoons, in Sam.: Sonns.... zoonNdiap, o.: o.; Sohnschaft [vr.]. zoopje, o.: Schnapschen |o.]. zoor, bv. n.: dürr: I -heid, vr.: Dürre [vr.]. zooveel, bw.: soviel. zooveelnte, bv. n.: soviclstc, sovielte. zoover (zooverrel, vgw.: so weit; voor -: soviel, insofern. zoowel, vgw.: sowohl. zoozeer, vcrw.: sosehr. zorg, vr.: Sorge Ivr.]; zonder ohne Sorgre, ohne Sorgren; - dragrenvoor: Sorge tragren lonr.) für. zorgaehti^f, bv. n.: besorg-t; I -heid, vr.: Besorgrtheit [vr.1. zorg-dragentl, bv.n.: sorgrsam; l-stoel, m.: SorgstuhT [m.; ü|. zorgvuldig, bv. n.: sorgfaltig; I -heid, vr.: Sorgfalt [vr.]. zorgzaam, bv. n.: sorgsam; I -heid, vr.: Sorgsamkeit |vr.|. Izot, m.: Narr [m.1; voor - spelen : den Narren maehen. Izot, bv. n.: narrisch, thöricht; I -heid, vr.: Narr heit | vr.1. zotje, o.: Narrehen [o.l. zots-kap, vr.: Narrenkappe [vr.1, (fig.) Narr [m.J. zotte-klap, m. (-praat, m.): Unsinn [m.1. Z4»tterny, vr.: [t] Narrethei [vr.1. zottlghetcl, vr.: Zie zotlieilt;l. zottin, vr.: Narrin lvr.1. zottinnetje, o.: Narrehen [o.[. zout, o.: Salz [o.l. I -, bv. n.: salzig. zoutachtig, bv. n.: salzieht; I -neid, vr.: salzichte Besehaffenheit [vr.1. zout-acler, vr.: Salzader |vr.l; I -azijn, m.: Salzessig [m.J; -bak, m.: Salzkasten |m.l; -belasting, vr.: Salzsteuer [vr.1; -berg, m.: Salzberg (m.1; -bloemen, vr. mrv.: (sehk.) Salzblumen [vr. mrv.]; -brood, o.: Salzbrod [o.; o en öl; -bron, vr.: Salz-quelle [vr.]; -deelen, o. mrv.: [t] Salztheile [m. mrv.] zouteloos, bv. n : salzlos; (fig.) geist-los, abgesehmaekt; I -heid, vr.: SaMosigkeit [vr.], (fig.) Abgesehmacktheit |vr.|. zouten, w. b.: 1) salzen; 2) einsalzen. zouter, m.: 1) Salzer lm.]; 2) Einsalzer [m.]. zouteviseli, m.: Laberdan |m.l. zout-geest, m.: (sehk.) Salzgeist |m.f, Salzsiiure | vr.]; I -geld, o.: Salzsteuer [vr.1; -groeve, vr.: Salzgrube [vr.]; -handel, m.: Salzhandel [m.]; -handelaar, m.: Salzhand-ler [ni.j. zoutheid, vr.: Salzigkeit [vr.]. zout-liouclend, bv. n.: salzhaltig; | -huis, o.: Salzhaus [o.; -hauserj. zoutig, bv. n.: salzig; I -heid, vr.: Salzigkeit [vr.]. zouting, vr : 1) (das) Salzen; 2) (das) Einsalzen. |
zout-keet, vr.: Salzwerk [o.]. Saline [vr.]; I-ketel, m.: Salzkessel [m.]; -kooper, m.: Salzhiindler lm.l;-kooperij, vr.: Salzhandel [m.1; -korrel, vr.; Salzkorn [o.: ö]; -kuip, vr.: Salzfass [o.; al; -maat, vr.: Salzmass [o.l; -magazijn, o.: Salzma-gazin [o.]; -mand, vr.: Salzkorb [m.; ö]; -pacht, vr.: Salzpacht [vrij -pachter, m.: Salzpachter [m.]; -pakhuis, o.: Salzhaus [o.; -hauserj; -pan, vr.: Salzpfanne [vr.]; -pilaar, m.: Salzsaule [vr.]; -pot, in.: Salztopf [m.; ö]; -raffinaderij, vr.: Salzwerk [o.l; -schip, o.: Salzschiff [o.]; -schuim, o.: Glasgalle [vr.]; -schuit, vr.: Salzschiff [o.]; -sluiker (-smokkelaar), m.: Salzsehmuggler Im. j; -steen, m.: Salzstein [m.]; -stof, vr.: (sehk.) Chlor |o.];-stuk, o.; Salzstück [o.l; -vaatje, o.: Salztasschen [o.]; -vat, o.: Salzfass [o.; a|; -verkoop, ra.: Salzverkauf [m.1; -verkooper, m.: Salzhiindler [m.]; -vijzel, m.: Salzmörser [m.1; -waag, vr.: Salz wage [vr.]; -water, o.: Salz wasser [o.l; -wording, vr.: Salzwer-dung [vr.]; -zak, m.: Salzsack[m.;-sackel, (fig. fam.) Klotz [m.; ö]; -zee, vr.: (adk.: das) Salzmcer, (das) todte (t] Meer; het -zieden: das Salzsieden; -zieder, m.: Salz-sieder Lm.!; -ziederij, vr.: Salzsiederei | vr.]; -zuil, vr.: Salzsaule [vr.]; -zuur, o.: (sehk.) Salzsiiure [vr.]. Izuelit, m.: Seufzer [m.1; eenen - loosen of slaken: einen Seufzer ausstosseh [onr.]. izuelit, vr.: Sucht [vr.l; (gnk.) Anschwellung [vr.], Geschwollenheit [vr.]. zueliten, w. o.: seutzen. zuehter, m.: (der) Seufzende. zuchtig, bv. n.: (gnk.) pesehwollen; I -heid, vr.: Geschwollenheit [vr.], Anschwellung [vr.1. zueliting, vr.: (das) Seufzen. zuchtje, o.: Seufzerchen [o.l; (fig. zcew.) Windchen [o.], Lüftchen [o.]. IZuicl, o.: Süden [m.]. Izuid, bw.: südlich. zuilt;l-einde, o.: Südende [o.l, (fig.) Südgrenze [vr.1. zuiden, o.: Süden [m.[; I -wind, m.: Südwind [m.]. zuider-aspunt, o.: Südpol |m.]; I -breedte, vr.: südliche Breite jvr.]; -halfrond, o.: südliche Halbkugel [vrj; -kruis, o.; (str.) Süderkreuz lo.]; -licht, o.: Südlicht lo.]; -zon, vr.: (zeew.) Süder-sonne [vr.1. zuicl-lioek, m.: 1) Südspitze [vr.], 2) Südgegend [vr.] ; I -kant, m.: Südseite jvr.]; -kust, vr.: Südküste [vr.1; -oost, o.: Südost [m.] (als bv. n.: südostlich); het -oosten, o.: der Südosten (-oostenwind, ra.: Südostwind [m-]); -oosterzon, vr.: (zcew.) Südostersonne [vr.]; -pool, vr.: Südpol [m.] (-poolcirkel, m.: Südpolarkreis jra.]); -punt, o.: Südpunkt [m.1;-waarts, bw.: südwarts; -waartsch, bv. n.: süd-warts gerichtet; -west. o.: Südwest [m.1 (als bv. n.: südwestlieh); -westelijk, bv. n.: südwestlieh; het -westen: der Südwesten (-westenwind, m.: Südwesten wind [in.l); -wester, m.: (zeew.) Südwester [m.], (der) wasserdichte Seemannshut [ü j; -wester-zon, vr.: (zeew.) Südwestersonne [vr.]; -zee, vr.: (adk.) Südsee [vr.], (das) stille Meer (-zeevaarder, m.: Südseefanrer fm.l); -zuidoost, o.: Südsüdost |m.];-zuidwest, o.: Südsüdwest [m.]); -zijde, vr.: Südseite [vr.]. IZuiën, o.: Zie Zuiden. Izuiën, w. o. en b.: Zie neuriën, zuig-dier, o.: Zie zoogdier; I-dotje, o.: Zie dotje. zuigeling, m. en vr.: Saugling [m. en vr.]. |
ZWAKHOOFD.
ZUIGEN.
583
|
znigen, w. o. en b.: saugen; (fig. ▼an den wind) ziehen lonr.]. zuiger, m.: (i. a. b.) Sanger [m.1; t -stang, vr.: Pumpenstange [vr.]; -visch m.: Saugefisch lm.|. zuig-flesclt, vr. (-glas,o.):Lutsehkann-chen [o.1. zuiffing:. vr.: (das) Saugen; (fig.: van den wind: aas) Ziehen. ziiig-lain. o.: Zie zoostam; I -PÜP, vr.: Saugeröhre Ivr.]; -spriet, m.: Saugc-rüssel lm.]; -visch, m.: Sangehseh l ra.]. zuil, vr.: Saule Ivr.]; I -vorraig, bv. n.: saulentormig. zuimen, w. o.: sauraen. zuimeniH, vr.: [s| Versauraniss [o.]. zuinig, bv. n.: sparsam; I -heid, vr.: Sparsamkeit [vr.]. zuinigje, o.: 1) Sparknecht [m.1, Pro-fitchen [o.|; 2) op een -: sparsam. zuinigjen, bw.: sparsam. zuip, vr.: (das) Saufen; I -broeder, in.: Saufbruder [m.; üj. zuipen, w. o. en b.: saufen. zuiper, m.: Saufer [m.1. zuip-lap, ra.: Saufer [ra.]; I -partij, vr.: Sehwefgerei Ivr.]. zuipstter, vr.: Sauferin [vr.]. zuivel, o.: Butter und Kase; I -bereiding, vr.: Butter- und Kasebereitung Ivr.]. zuiver, bv. n.: rein; - in de leer: (kkl.) rechtglaubig; I -heid, vr.: Reinheit |vr.l; -heid in de leer: (kkl.) Rcchtglaubigkeit [vr.]. zuiveren, w. b.: reinigen. zuivlt;^ring, vr.: Reinigung [vr.]. zuiverings-eert, m.: Reinigungseid |ra.|; I -middel, o.: Reinigungsmittel [o.]. zulk, vnw.: solch. zulks, vnw.: Solches. zullen, hulpwerkw.: 1) werden lonr.]; 2) sollen. zult, o.: Sulze [vr.]; I -boonen, vr.nirv.: eingemaehte Schneidebohnen [vr.mrv.]; -spek, o.: (der) eingesalzene Speek; -vleesch, o.: (aas) eingesalzene Fleiseh. zundgat, o.: Zündloeh [o.; üj. zureklaver, vr.: (pik.) Sauerklee [m.l. zuren, w. o.: sauern; sauer werden tonr-l- zurig, bv. n.: sauerlieh; I -heid; vr.: Saure Ivr.]. zuring, m.: (pik.) Sauerampfer [m.|. zurkel, vr.: (pik.) Sauerklee [m.]. Izun, bw.: so: nu eens dan weerzoo: bald so, bald so; het scheelde maar - of zoo: es fehlte nur wenig. Izus, vr.: (fam.) Sehwester |vr.]. zunje, o.: (fam.) Sehwesterchen [o.]. zuster, \r.: Schwester Ivr.]; I -gemeente, vr.: Schwestergemeinde |vr.]; -huis, o.: (kkl.) Sehwesternhaus [o.: al; -liefde, vr.: schwesterliche Liebe jvr.]. zuwterling, m. en vr.: 1) Vetter [m.j, Neffe [m.|; 2) Base [vr.], Nichte |vr.|. zuster-loge, vr.: ;Schwesterloge [vr.]. ziiNterlooM, bv. n.: schwesterlos. zusterlijk, bv. n.: schwesterlieh zuster-moord, m.: Sehwestermord [m.j; I -moordenaar, m.: Sehwestermörder [m]. zustersehap, o. en vr.: Sehwester-schaft [vr.]. |
zusters-doehter, vr.*: Schwestertoeh-ter [vr.; ö]: l-kind, o.: Sehwesterkind [o.]; -man, m.: Schwestermann |ra.; -zoon, m.: Schwestersohn [ra ; ö]. zustertje, o.: Sehwesterchen [o-]. zuur, bv. n.: sauer; het - hebben: (fig.) ein sorgenvolles Leben führen; aan lem. het leven - maken: Ëinera das Leben er-bittern ; I -, o.: Sauer lo.|, Saure [o.]; (gnk. en schk.) Saure [vr.]; het - hebben: (gnk.) das Sodbrennen haben, (fig. fam.) seinen (ihre.n, enz.) Aerger verbeissen [vr]; zoet en -: Süss und Sauer; in het -: (kkk.) in Essig. ziiuraelitig, bv. n : sauerlieh; I -heid, vr.: Saucrlichkeit [vr.]. zuur-booni, m.: Zie -doorn ; -deeg, o. (-deescra, ra.): Sauerteig [ra.| (ook fig.); -doorn, m.: Sauerdorn [m.LBerberisstauue [vr.]. zunrlieid, vr.: Saure [vr.|. zunr-kool,vr.: Sauerkraut [o.]:!-kijker, ra. (-muil, m. en vr.): Sauertopr [ra.; o]; -muilen, w. o.: saure Mienen macnen; -stof, vr.: (schk.) Sauerstoff [m.|. Oxygen lo.|; -zoet, bv. n.: sauersüss. zwaai, m.: Schwung [m.; Q]. zwaaien, w. b.: sehwingen lonr.l. I w. o.: schlenkern; (van schepen:) hin und her schaukeln. zwaan, m.: (i a. b.) Schwan lm.; a]. Zie mrv zwanen. zwaar, bv. n.: sehwer; (zwanger:) schwanger. zwaard, o.: Sehwert lo.]; I -bloera, vr.: Zie -lelies; -drager, m.: Schwerttrager Im.T; -leen, o.: (hist.) Sehwertlehen |o.|, Mannlchen [o.]; -lelie, vr.: Schwertlilie [vr.], Schwertblurae [vr]; -maag, ra. »'n vr.; Schwertmage |m. en vr.l; -ridder, ra.: (hist.) Schwertritter |m.], Schwcrtbruder lm.; ü|; -vechter, ra.: Schwertfeehter lm.|, Gladiator [m.1; -veger, ra.: Schwertfeger [in.]; -visch, in.: Schwertfiseh lra.1; -vorraig, bv. n.: schwertförmig; -zijde, vr.: Schwertseite [vr.]. zwaarte, vr.: Schwere [vr.]; I -kracht, vr.: Schwcrkraft [vr.];-meter,in.:Schwere-messer |ra.]; -punt, o.: Sehwerpunkt lm.]. zwabber, in.: (zeew.) Schwabber [ra.j; dronken (pop.) Saufer [m.]. zwabberen, w. b.: (zeew.) schwab-bern. zwachtel, ra.: Binde [vr.]. zwaelitelen, w. b.: mit einer Binde urawickcln. zwaeliteling, vr.: Urawickelung [vr.] mit einer Binde. zwad, vr.: Schwad [m. en o.]. Schwade Ivr.]. zwa«lder, ra.: Geifer [m.]; (fig.) Gift [o.l. zwadilerig, bv. n.: geiferig. zwade, vr.: Zie zwad-zwager, m.: Schwager [ra.; al. zwagerln, vr.: Schwagerin [vr.]. zwagerNehaip, o. en vr.: Schwager-schaft |vr.]. zwak, bv. n.: schwach. | -, o.: 1) schwache Seite [vr.]; 2) Vorliebe [vr.] (- op: für). zwakheid, vr.: Schwachheit [vr.], Schwache [vr.]. zwakhoofd, ra. en vr.: Schwachkopf [m.; ö]. |
ZWAKJES.
584
ZWIN.
|
zwakjes, bw.: schwachlich. zwakkeling:, m.: Schwachlingr [m.]. zwakte, vr.; Schwache [vr.1. zwalken, w. o.: herumschwarmen. zwalker, m.: Herumschwarmer [m.]. zwaluw, vr.: (vogr.) Schwalbe fvr.]; I -staart, m.: (vog. en tim.) Schwalben-schwanz [m.; a]. zwam, vr. en o.: Schwamm [m.; aj. zwane, in Sam.: Schwanen.... zwanen, m.: mrv.: Schwane [m. mrv.]; I in Sam.: Schwanen...; -zangr, m.: (figr.) Schwaneng-esang | m,]; Schwanenlied [vr.]. zwang:, m.: Schwang; lm.]; in - zijn of komen: in Schwang: sein oder kommen [onr.J. zwanger, bv. n.: schwangrer. zwangerNCliap, vr.: Schwangrerschat't [vr.]. zwarigheicl, vr.: Schwierigrkeit [vr.|. zwart, bv. n.: schwarz. I o.:Schwarz [o.]. zwart-aehtig:, bv. n.: schwarzlich; I -bont, bv. n.: schwarzscheckig; -bruin, bv. n.: schwarzbraun. zwarte, m. en vr.: (der, die) Schwarze. zwarte-kunnt, vr.: Schwarzknnst [vr.1; I-pieten, w. o.: schwarzen Peter spielen. zwart-galliff, bv. n.: sehwarzgrallig; I -galligheid, vr.: Schwarzgalligkeit [vr.1; -gevlekt, bv. n.: schwarzgefleckt; -harig, bv. n.: schwarzhaarig. zwartheid, vr.: Schwarze [vr.]. zwartin, vr.: Schwarze [vr.1. zwart-kryt, o.: schwarze Kreide [vr.]. zwartsel, o.: Schwarze [vr.1. zwartselen, w. b.: schwarzen. zwavel, vr.: Schwefel [m.]; I -achtig, bv. n.: schwefelicht (schwefelig); -bad, o.: Schwefelbad [o.; ii]; -poel, m.: (bijb.) Schwefelpfuhl [m.J; -stok, m.: Schwefel-holz [o. 1; -stokje, o.: Schwefelhölzchen jo.J; - verbinding, vr.: (schk.) Schwefel-verbindung [vr,]; -zuur, bv. n. schwefel-sauer (als z. n. o.: Schwefelsaure [vr.]). zwavelen, w. b.: schwefeln. zweem, m.: Spur [vr.], Schein [m.J. zweep, vr.: Peitsche [vr.]. zweepen, w. b.: peitschen. zweeper, m.: Peitscher [m.]. zweep-slag. m.: Peitschenhieb [m.]. zweer, vr.: Geschwür [o.J. zweerder, m.: Schwörer fm.]. zweerster, vr.: Schwörerin [vr.]. zweertje, o.: (das) kleine Geschwür. zweet, o.: Schweiss [m.]; I -bad, o.: Schwitzbad [o.; ii]; -bank, vr.; Schwitz-bank [vr.: a]; -doek, m.: Sehweisstuch [o.; ül; -drank, m.: Schwitztrank [m.]; -droppel, m.: Schweisstropfen [m.]; -drijvend, bv. n.: schweisstrcibend. zweeten, w. o. en b.: schwit-zen. zweeterig, bv. n.: schweissig; l-heid, vr.: schweissige Beschaffenheit. zweetlng, vr.: 1) (das) Schwitzen; 2) (tech.) Schwitze [vr.]. zweelje, o.: Schweisschen [o.]; een -op iets halen: (fig.) eine anstrangende Arbeit verrichten. zweet-kamer, vr.: Schwitzkammer |
[vr.]; I -kist, vr.: (tech.) Schwödefass [o.; a]; -koorts, Schweissfieber [o.]; -kuip, vr.: (tech.) Schwödgrube [vr.]; -kuur. vr.: Schwitzkur [vr.1; -lucht, vr.: Schweissge-ruch [m.]; -middel, o.: (das) schweisstrei-bende Mittel; -voeten, m. mrv-: schweissige Füsse [m. mrv.]; -ziekte, vr.: Schweiss-seuche [vr.]. zwei, vr.: Schmiege [vr.]. zwelen, w. b.: umkehren. zwelgen, w. o. en b.: schwelgen [onr.1. zweiger, m.: Schwelger [m.]. zwellen, w. o.: schwellen [onr.]. zwelling, vr.: Schwellung [vr.]. z wem-blaas, vr.: Schwimmblase [vr.]. zwemmen, w. o.: schwimmen [onr.J. zwemmer, m.: Schwimmer [m.]. zwemster, vr.: Schwimmerin fvr.]. zwendelaar, m.: Schwindler [m.]. zwendelaarster, vr.: Schwindlerin [vr.|. zwendelarü, vr.: Schwindelei [vr.]. zwendelen, w. o.: schwindeln. zwendel-handel, m.: Schwindelei [vr.]. zwengel, m.: Schwingel [m.J. zwenk, m.: Schwung [m.; ü]. zwenken, w. o.: schwenken. zwenker, m.: Schwenker lm.], zwenking, vr.: Schwenkung Jvr.]. zweren, w. o.: (hik.) schwaren lonr.]; I -, w. o. en b.: schwören [onr.J. zwering, vr.: 1) (das) Schwaren; 2) Geschwür [o.J. zwerk, o.: Zie uitspansel. zwerm, in.: Schwarm lm.; a]. zwermen, w. o.: schwarmen. zwermer, m.: (voetzoeker:) Schwar-mer [m.]. zwerveling, m. en vr, (der, die) Herumirrende. zwerven, w. o.: umherirren. zwetsen, w. o.: pochen, bramarba-siren [ie]. zwetser, m.: Pocher lm.], Bramarbas [m.]. zwetserij, vr.: Pocherei [vr.]. zwetster, vr.: Pocherin [vr.]. zweven, w. o.: schweben. zwezerik, nr: Kalbsbröschen [o.]. zwiehten, w. o.: weichen lonr.] 13], nach^eben lonr.] 13]. I -, w. b.:(zeew.) schwichten. zwiehting. vr.: (zeew.) Schwichtung [vr.]. zwier, m.: 1) Schwung lm.; ü]; 2) Prunk [m.J, Staat [m.]; 3) Saus und Braus; aan den - gaan: (fam.) den Abt rei ten lassen lonr.]; aan den - zijn: in Saus und Braus leben; I -bol, m.: Bruder [m.; ü] Lieder-lich. zwieren, w. o.: 1) in Saus und Braus leben ; 2) zickzackcn. zwierig, bv. n.: elegant; I -heid, vr.: 1) Ëleganz Ivr.j, 2) (das) Prunkhafte. zwik, m.: 1) (techó Zwick lm.]; 2)(hik.) Verrenkung Ivr.J, Verstauchung [vr.]; 1 -boor, vr.: Zwickbohrer lm.]. zwikken, w. o.: überschlagen lonr.]. zwilk, m.: Zwillich lm.], Zwilch lm.], zwilken, bv. n.: zwilchen. zwin, o.: kleine Bucht [vr.]. |
ZWINGEL.
585
ZIJP.
|
zwingel, m.: Schwinge lvr.1. zwïnéelaai', m.: (van vlas ot'hennep:) Sehwinger lm.]. zwindelen, w. b.: (vlas of hennep:) schwingen lonr.1. zwoegeii, w. o,: sich abmühen, sich placken. zwoeger, m.: (fig.) Plackesel [m.], Skiave [m.]. zwoegster, vr.: (fig:.) Sklavin [vr.J. zwoel, bv. n.: schwül; I -hcid, vr.: Schwüle [vr.]. zwoord, o.: Schwarte [vr.], Speck-schwarte [vr.]; I -achtig', bv.n.: schwartigr. zwijgen, w. o.: schweigren lonr.]; I w. b.: 1) schweigren lonr.]; 2) verschwei-gren [onr.]. i z. n. o.: Scnweigen lo.l, Stillschweigeu [o.]. zwyger, m.: Schweiger lm.1; Willem de (nist.) Wilhelm der Verschwiegene. zwym, vr.: Ohnmacht [vr.]. zwijmsel, m.: Rausch [m.]; I -beker, m.: Tanmelbecher [m.], Taumelkelch [m.]; -drank, m.: Taumeltrank |m.]; -dronken, bv. n.; berauscht. zwijmelen (zwijmen), w. o.: ohnmach-tig werden [onr.l. zwljmel-peest, m.; Taumelgeist lm.1; l-kelk, m.: Zie -beleer. zw||ming. vr.: Ohnmacht lvr.1. zwyn, o.: Schwein (o.]; I -achtig, bv. n.: schweincnartig, (fig.) schweinisch; -egel, m.: (drk. en fig. gem.) Schweinigel [m.]. zwynen, w. o.: ein liederliches Leb en führen. |
zwynen-diNtel, vr.: (pik.) Saudistel Ivr.]; I -gras, o.: Saugras [o.j; -hoeder, m.: Schweinhirt [m.1; -jacht, vr.: Schwein-jagd [vr.]; -kot, o.: Schweinestall [m. a|; -trog, m.: Schweinstrog [m.; ö], Sau-trog [m.; ö];-vleesch, o.: Schweinefleisch [o.]. zwijnjak, o.: (fig. gem.) Schweinigel [m.]. zwUnerü, vr.: Schweinerei [vr.]. zwynw-borstel, vr.: Schweinsborste [vr.]; I -brood, o.: Schweinbrod [o.];-hoofd, o.: Schweinskopf [m.; ö]; -spriet, m.: Sau-spriess lm.]. zwijntje, o.: Schweinchen [o.]. izll, vnw.: 1) (vr. enk.) sie; 2)(m., vr. en o. mrv.) sie.^ zy-aclitig, bv. n.: seidenartig; I-deur, vr.: Seitenthüre [vr.]; -gaanderij, vr.: Sei-tengallerie [vr.]; -gang, vr.: Seitengang lm.; a]; -kamer, vr.: 1) Vorzimmer [o.], 2) Seitenzimmer [o-], Nebenzimmer [o.]; -kanaal, o.: Seitenkanal [m.]; -linie, vr.: Seitenlinie [vr.]; -muur, m.: Seitenmauer [vr.: a]; -pad, o.: Nebenweg [m.]; -sprong, m.: Seitensprung [m.; ü]; -straat, vr.: Seitengasse [vr.]; -tak, m.: (fig.) Nebenlinie [vr.]; -weg, m.: Nebenweg [m.]; -zak, m.: Seitentascne [vr.] zycle, vr.: l) (de stof:) Seide [vr.j; (ontT. en „kantquot;:) Seite [vr.]. z|jd-geweer, o.: Seitengewehr [o.j. ziïgen, w. o.: seihen. zyging, vr.: Seihe [vr.]. Iz||n, w. o.: sein [onr.]. Izyn, vnw.: sein. zynent (met „tenquot;), bw.: in seinem Hause; I -halve, bw.: seinethalben; -wege, bw.: seinecwegen; om -wil. bw.: sein et-willen. zyp, vr.: Gosse [vr.], Rinne jvr.]. |