De ïüercfdlijhv

VAN DEN

H. FRANCISCUS VAN ASSISIE,

Valgens ie nieuwe yg

ZIJNE HEILIGHEID PAUS LEO XIII.

ZEVENDE DRUK.

^INT f AULUSVEREENIOlnO — ^iASIH.CHT.

Ü]

iMi'KIMATLR

F. X. RUTTEN

ad hoc del.

Mos. Traj. 1 Dec. 1886.

AAN DEN LEZER.

Om te beantwoorden aan de godvruchtige en wijze inzichten van Z. H. Paus Leo XIII, wiens vurig verlangen het is, dat de Derde Orde van den H. Franeiscus van Assisië in bloei toename en .overal onder het Katholiek volk verspreid worde, heeft men gemeend, de Encycliek van den 17 September 1882, (*) die eene heerlijke schets van de geschiedenis der Derde Orde bevat, in een boekje van geringen omvang te moeten uitgeven, te zamen met de onlangs verschenen Constitutie, welke den regel van genoemde Orde in eenige punten verzacht, en hare aflaten en voorrechten bepaalt. Aan deze vertaling der beide Pauselijke stukken is een nieuw Ceremonieel van de Derde Orde toegevoegd, dat door de Congregatie der H. Kerkgebruiken bij besluit van den 18 Juni 1883 is goedgekeurd.

(^v) De vertaling van deze Encykliek is met toestemming der Redactie van d: Katholiek uit dat verdienstelijk tijdschrift overgenomen.

ê n c y fa f i z amp;

VAN ONZEN HEILIGEN VADER

L,

EO XIII,

DOOR DE GODDELIJKE VOORZIENIGHEID PAUS, AAN ALLE PATRIARCHEN, PRIMATEN, AARTSBISSCHOPPEN EN BISSCHOPPEN DER KATHOLIEKE WERELD, DIE IN GUNST EN GEMEEN SCHAP ZIJN MET DEN AFOS-TOLISCIIEN STOEL.

'der-waarditje broeders, heil en apostoliscken zegen

Door een gelukkig voorrecht mag hel Chris) tenvolk binnen eene korte tijdsruimte de gedachj tenis van twee mannen herdenken, die tot df eeuwige belooning der heiligheid zijn opgeroe' pen ten hemel en een uitstekende schaar vai weds volgelingen, als telkens weder opgroeiende sprui* zich ten. — Want na het eeuwfeest ter gedachtenis vai het 1 Benedictus, den vader en wetgever der monni- nabij en in het Westen, biedt zich een niet ongelijk wooi elegenheid welhaast aan, om Franciscus vaiwitge ^.asisië. bij het eindigen der zevende eeuw na zijne Éo n eboorte, een openbare hulde te brengen. En wijftiste

5

meenen niet zonder grond, dat dit door een goedertieren leiding der goddelijke voorzienigheid Sis geschiedt. quot;Want door hun den geboortedag van ' zulke heilige vaders ter viering voor te stellen, vV schijnt God de menschen te willen vermanen, ; f v zich de zeer groote verdiensten dier heiligen te ;) • binnen te brengen, en tevens in te zien, dat de ; v , door hen gestichte kloosterorden geenszins zoo onwaardig hadden aangerand moeten worden ,

vooral niet in die Staten, wier beschaving en roem | Ij zij door hun arbeid, hun geestesgaven, hun ijveri-gen toeleg verhoogd hebben. —Wij vertrouwen, ^!| ! dat deze plechtige viering niet onvruchtbaar zal zijn voor het Christenvolk, hetwelk niet ten onrechte kloosterlingen altijd voor zijne vrienden placht te houden.- en derhalve, zooals het den naam van Benedictus met groote toewijding en dankbaar gemoed vereerd heeft, zoo zal het nu om strijd de gedachtenis van Fran-ciscus met feestelijke hulde en veelvuldige liefde betuigingen vernieuwen. En die lofwaardige wedstrijd van toewijding en vereering beperkt zich niet tot de streek, waar de heilige man het levenslicht zag, noch tot de landen in de nabijheid der plaats, die hij door zijne tegen-lijkf woordigheid eerwaardig maakte, maar is verre vaimiitgebreid tot alle gewesten der aarde, waar óf zijne lo naam van Franciscus vermaard werd óf zijne i wijftistellingen bloeien.

6

Dezen innigeu ijver voor eene uitstekend goede

saak keurt, voorwaar, niemand meer goed dan _oin (

Wij: vooral dewijl Wij ons, van Onze jeugd af, _te ^ gewoon gemaakt hebben Franciscus van Assisië

net bewondering er. bijzondere godsvrucht te _toei_e

rereeren, en Wij er groot opgaan in de Orde _van

ier Franciscanen te zijn opgenomen, en Wij _zora.

neer dan eens uit godsvrucht het heilige Alver- j),

lische gebergte met opgewekte blijdschap heb- Jezu

jen beklommen, waar het beeld van dezen zoo vloe

litstekenden man, op welke plaats we ook onei

len voet zetten. Ons voor den geest oprees, en _zooz

iie eenzaamheid, zoo vol herinneringen. Onze ]_iaar

siel in stille overpeinzing bevangen hield. — Doch g_r {₆

loe lofwaardig deze ijver is, daarin is geenszins sche

illes begrepen. Want zoo moet men denken over ^Y_ai

le eerbewijzingen, die den H. Franciscus gege- ijjkb

pen worden, dat zij dengene wien zij gelden, het g_esc

neest welgevallig zullen zijn, indien zij vrucht- J^eei

jaar zijn voor hen welke ze brengen. Nu bestaat om

ie degelijke en onvergankelijke vrucht hierin, het

lat de menschen zich eenige gelijkenis verwer- tus

?en met hem, wiens uitstekende deugd zij bewon- toe^

leren, en dat zy zich toeleggen door zijne navol- krai

ring beter te worden. En wanneer zij dit met i_{u s}

3-ods hulp ijverig ten uitvoer brengen, dan zal er, èn

voorzeker, een geschikt en zeer werkdadig genees- nu

niddel voor de tegenwoordige rampen gevonden __

lijn. — Wij willen U, Eerwaardige Broeders. (1

derhalve door dezen Briet toespreken, niet slechts om Onze godsvrucht jegens Franciscus openlijk te betuigen, maar ook om Uwe liefde op te wekken, opdat Gij even als Wij en met Ons U toelegt aan het welzijn der menschen door middel van die geneesmiddelen, wat Wij noemden, Uwe zorgen te wijden.

De Verlosser van het menschelijk geslacht, Jezus Christus, is de altijddurende en steeds vloeiende bron van alle goed, wat van Gods oneindige liefderijkheid tot ons komt, en wel zoozeer dat Hij die eenmaal de wereld verlostte, haar ook in alle eeuwen verlossen zal: Want er is geen andere naam onder den hemel den menschen gegeven ivaarin wij zalig moeten u-orden. (1) Wanneer het dus somtijds door de gebrekke-lijkheid der natuur of de schuld der menschen geschiedt, dat het menschelijk geslacht ter verkeerde zijde afwijkt, en een buitengewone hulp om vrij te komen schijnt te behoeven, dan is het dringend noodzakelijk aioh tot Jezus Christus te keeren, en dit voor de beste en zekerste toevlucht te houden. Immers Zijn' goddelijke kracht is zoo groot en vermag zooveel, dat zij in staat is èn om alle gevaren te verdrijven èn om alle rampen te genezen. En de genezing nu zal zeker zijn, indien het menschelijke ge-

(1) Hand. IV. 12.

Ui

Ji

8

slacht slechts tot de betrachting der christelijke wijsheid en tot de levensregelen des Evangelies wordt teruggebracht. Wanneer soms de rampen, die quot;Wij noemden, Ons overvallen, en zoodra de door Hem voorziene tijd van vertroosting tot rijpheid is gekomen, dan wekt God bijna aanstonds een man op, niet een gelijk vele anderen, maar een groot en buitengewoon man, dien Hij roept om het algemeen welzijn te herstellen. Doch dit gebeurde juist tegen het einde der twaalfde eeuw en iots later; de uitvoerder van dit groote werk was Franciscus.

Dat tijdperk evenzeer als de bijzondere aard zijner deugden en ondeugden is genoegzaam bekend. Diep en krachtig was het Katholieke ge-oof in de zielen gevestigd ; en schoon was het, dat zeer velen, in vurige godsvrucht ontbrand, ich naar Palestina begaven, besloten om te overwinnen of te sterven. Maar evenwel de losban-igheid had de volkszeden zeer veranderd: en iets was den menschen zoo noodzakelijk ais ie hernieuwing van den christelijken geest. — och de hoofdzaak der christelijke deugd is ene edele gesteltenis der ziel, die in staat is •m bezwaren en moeilijkheden te verdragen : en en zekere beeltenis er van wordt door het kruis oorgesteld, hetwelk zij, die Christus willen vol-en, op hun schouder moeten laden en dragen. In tot die gesteltenis behoort, dat de geest zich

9

aan tijdelijke zaken onttrekt, dat wij een streng bestier over ons zeiven uitoefenen, dat wij de tegenspoeden met gemak en gematiglieid doorstaan. Eindelijk is de liefde tot God en tot de naasten boven alle andere de meesteres en koningin der deugden ; en hare kracht is zoo groot, dut zij de lasten, welke met den plicht verbondeu zijn, zacht wegneemt, en de inspanningen, hoe groot ook, niet alleen dragelijk, maar zelfs aangenaam maakt.

In de twaalfde eeuw waren deze deugden blijkbaar zeer schaars, daar al te velen dwazelijk aan menschelijke belangen of aan de begeerte naar eer en rijkdom geheel verslaafd waren, of hun leven in weelde en genietingen doorbrachten. Een zeer groote macht was in de handen van weinigen, en hunne rijkdommen dienden bijna tot niets anders dan tot de onderdrukking eener rampzalige en verachte menigte ; en zelfs zij, die om hun levenstaat de overigen in toom hadden moeten houden, waren van dergelijke ondeugden niet vrij gebleven. En bij de vrij algemeene verflauwing der liefde waren er verschillende en dagelijks voorkomende rampzaligheden gevolgd ; de nijd, de ijverzucht, de haat ; en de gemoederen waren zoo verdeeld en tot vijandschap geneigd, dat de steden eener Mifde nabuurschap, elkander bij de minste oorzaak door den oorlog ton verderve brachten en de eene bur-

10

ger met den andere op or.mensehelijke wijze door het zwaard hunne twisten beslechtten.

In die eeuw viel de levenstijd van Franciscus. Evenwel heeft hij het met bewonderenswaardige standvastigheid, met even grooten eenvoud ondernomen om in woord en daad der verouderende wereld het echte beeld der christelijke volmaaktheid voor oogen te stellen.—Werkelijk, gelijk de groote vader Dominicus Gusman de onschendbaarheid der hemelsche leerlingen in denzelfden tijd verdedigde en de booze dwalin gen der ketters door het licht der Christelijke wijsheid verdreef, zoo heeft Franciscus, wiea God tot groote daden bewoog, dit verkregen, dat hij de Christenen tot de deugd opwekte en hem die langen tijd en ver waren afgeweken,|

o %i o i

tot de navolging van Christus bracht. Het isl ^⁶¹¹¹ voorzeker niet toevallig geweest, dat deze uit- ^inen spraken uit het Evangelie den jongeling ter oore kwamen: Wilt noch goud, noch zilver, noch geld in uwe gordels hebben ; geen buidel op den teeg, noch twee kleederen, noch schoeisel, noch een staf. (1) En ; Zoo gij volmaakt ivilt zijn, ga, ver- ^^re koop v:at gij hebt en geef het den armen ... en kom en volg mij (2) Hij legt dit uit alsof het tot hem met name gezegd is, en terstond doet hij afstand van alles, hij verandert van kleeding.

11

door liij neemt de armoede tof begeleidster eu ge-izelschap voor geheel zijn leveu, en hij wilt, dat die hoogste voorschriften der deugden, die hij met verheven en moedigen zin omhelsd had, als de grondslagen zijner Orde zouden zijn. Sedert dien tijd gaat hij, te midden van de zoo groote weekelijkheid en de in den hoogsten graad verfijnde kiesheid zijner eeuw, met verin del waarloosde en ruwe kleeding; vraagt hij zijn ! voedsel van deur tot deur; en verdraagt hij niet zoo zeer, maar neemt hij met bewonderenswaardige gretigheid de spotternijen van het verquot; dwaasde volk voor zich op, en wel van zulke spotternijen, als voor de bitterste doorgaan. Hij had immers de dwaasheid van Christus' Kruis aangenomen en als de volstrekte wijsheid leeren kennen ; en toen hij tot in de verheven geheimen van dat Kruis door hooger begrip was doorgedrongen, zag en oordeelde hij, dat hij zijn roem nergens beter vestigen kon. — Tegelijk met de liefde tot het Kruis vervulde Fran-ciscus' gemoed eene vurige liefde, die hem aan-

naam uit ganscher harte op zich te nemen, en zich hiervoor zelfs aan blijkbaar doodsgevaar vrijwillig prijs t^ geven. Met die liefde omvatte hij alle menschen; maar veel dierbaarder waren hem de behoeftigen en de meest verachten ; zoozeer dat men hem zijn welbehagen zag heb-

12

ben vooral in hen die ieder ander g' woon was te vluchten of met trotsche afkeerigheid te behandelen. En aldus heeft hij zich uitstekend verdienstelijk gemaakt voor het in siand houden van dien broederband, -welken Christus de Heer herstelde en voltooide, zoodat Hij uit geheel het menschelijk geslacht als één gezin maakte, dat onder het gebied van God, den éénen vader van allen, gesteld is.

Door de hulp dus van zoovele deugden en vooral door deze strengheid van leven, poogde die geheel levensreine man het beeld van Jezus Christus, voor zooveel hij kon, in zich zelf over te brengen. Doch het bestier der goddelijke voorzienigheid ziet men ook hier uitschitteren, dat hij in het uitwendige eenige zijden van bijzondere gelijkenis met den goddelijken Verlosser gehad heeft. — Zoo gebeurde het met Franoiscus, naar het voorbeeld van Jezus, dat hij in een stal geboren werd, en als sprakeloos kind zulk een legerstede had als eens Christus zelf, namelijk de aarde met stroo bedekt. En toen, zooals verhaald wordt, is de gelijkenis voltooid door Engelenkoren, die in de hoogte blijde rondzweefden, en met hun liefelijk maatgezang de lucht vervulden. Evenzoo voegde hij er zich, gelijk Christus het met de Apostelen deed, eenige uitverkoren leerlingen toe, om hun de verschillende landstreken te laten doortrekken, als boodschappers

13

van den c'jristelijken vrede en van de eeuwige zaligheid. A.llerarmst, beleedigd, bespot, door de zijnen ver vorpen, heeft hij ook daarin het beeld van Christus teruggegeven, dat hij zelfs niet het geringste als eigendom wilde bezitten om er zijn hoofd op neêr te leggen. Het laatste kenmerk van gelijkenis werd er aan toegevoegd, toen hij op de kruin van den berg Alverna, als op zijn Calvarië, tot een voorbeeld gesteld werd, zooals er tot dien tijd nog geen gezien was, en de heilige wonden door de goddelijke macht in zijn lichaam uitgedrukt werden, en hij als gekruisigd is. — Wij herinneren hier aan een gebeurtenis niet minder verheven om haar wonderdadig karakter dan beroemd door de lofprijzing der eeuwen. Want toen hij eens in een vurige overdenking van Christus' smarten verzonken was en dezer allergrootste bitterheid in zich opnam en zich als een dorstige er aan laafde, vertoonde zich onverziens een Engel, die van den hemel afdaalde; tengevolge van een geheime kracht, die plotseling van dezen uitstraalde, gevoelde Franciscus zijne handen en voeten als met nagelen doorboren en evenzeer zijne zijde als met eene scherpe lans wonden. Hierdoor ontving hij een bovenmatigen liefdegloed in zijne ziel, in zijn lichaam droeg hij voor het vervolg de levende en duidelijke afbeelding der wonden van Jezus Christus.

14

Deze wondervolle gebeurtenissen, eerder waardig om in de taal der engelen dan in die der menschen verheerlijkt te worden, toonen genoegzaam, welk een groot man, en hoe waardig hij was, dat God hem bestemde om zijne tijdgenooten tot christelijke zeden terug te roepen. Immers, bij de kerk van den H. Damianus hoorde Franciscus eene bovennatuurlijke stem: Ga,! steun mijn wankelend huis. En niet minder won-) derbaar is de verschijning, die God aan Inno-centius III gaf, toen deze meende Franciscus te zien, die met zijne schouders de wankelende muren der Lateraansche Basiliek schraagde. De kracht en beteekenis dezer wonderen fs duidelijk: ¹¹⁶¹¹ er werd namelijk te kennen gegeven, dat Franciscus in dat tijdperk geen geringe hulp en steun voor de christelijke maatschappij wezen zou. Inderdaad, hij talmde niet om zich aan het werk te zetten. De twaalf, die zich eerst onder zijne leiding geplaatst hadden, waren gelijk aan een klein zaadje, dat men spoedig onder den zegen van God en de bescherming van den Opperpriester tot een zeer overvloedigen oogst zag opgroeien. Nadat deze alzoo op heilige wijze gevormd waren naar het voorbeeld van Christus, wijst hij hun verschillende streken van Italië en Europa aan om er het Evangelie te prediken, terwijl enkelen onder hen last ontvangen tot Afrika door te dringen. Zij dralen niet; hoe arm, ongeleerd, onbeschaafd

15

igeu zij het voor het volk op te treden; op cinen en in straten beginnen zij zonder spreek-atoelte en zonder praal van woorden de men-hen te vermanen tot versmading van de ver-inkelijke dingen en tot de gedachte aan het ekomstige leven. Een verwonderlijk rijke vrucht oorde eloonde den arbeid van deze schijnbaar zoo tongeschikte werklieden. Want bij scharen stroomt won- pen menigte van volk tot hen samen, begeerig m hen te hooren; alsdan beweenen zij met be-ouw hunne zonden, vergeten geleden onrecht, n keeren door het bijleggen hunner geschillen ot gevoelens van vrede terug, 't Is ongelooflijk net welk een zielsdrift en vervoering bijna, de nenigte tot Franciscus getrokken werd. Men olgde hera in dichte scharen, werwaarts hij leenging, en niet zelden smeekten hem uit steden, lit volrijker plaatsen alle burgers zonder on-lerscheid, dat hij hen plechtig onder zijn regel zou opnemen. Daardoor is de heilige er toe gebracht het genootschap van de Derde Orde in te stellen, dat eiken stand van menschen, eiken leeftijd, beiderlei geslacht moest opnemen zonder de banden van het gezin en van de huiselijke zaken te verbreken. Want met wijze roorzichtigheid schreef hij aan die orde niet zoozeer eigen wetten voor, maar de verorde-Zij 11 ningen zelve van de wetten des Evangelies, die

14

Deze wondervolle gebeurtenissen, eerder waardig om in de taal der engelen dan in die der menschen verheerlijkt te worden, toonen genoegzaam, welk een groot man, en hoe waardig hij was, dat God hem bestemde om zijne tijdgenooten tot christelijke zeden terug te roepen. Immers, bij de kerk van den H. Damianus hoorde Franciscus eene bovennatuurlijke stem: Ga. steun mijn wankelend huis. En niet minder wonderbaar is de verschijning, die God aan Tnno-centius III gaf, toen deze meende Franciscus te zien, die met zijne schouders de wankelende muren der Lateraansche Basiliek schraagde. De kracht en beteekenis dezer wonderen is duidelijk ;i er werd namelijk te kennen gegeven, dat Franciscus in dat tijdperk geen geringe hulp en steun voor de christelijke maatschappij wezen zou. Inderdaad, hij talmde niet om zich aan het werk te zetten. De twaalf, die zich eerst onder zijne leiding geplaatst hadden, waren gelijk aan een klein zaadje, dat men spoedig onder den zegen van God en de bescherming van den Opperpriester tot een zeer overvloedigen oogst zag opgroeien. Nadat deze alzoo op heilige wijze gevormd waren naar het voorbeeld van Christus, wijst hij hun verschillende streken van Italië en Europa aan om er het Evangelie te prediken, terwijl enkelen onder hen last ontvangen tot Afrika door te dringen. Zij dralen niet; hoe arm, ongeleerd, onbeschaafd

15

vageu zij het voor het volk op te treden; op [leinen en in straten beginnen zij zonder spreekgestoelte en zonder praal van woorden de mensehen te vermanen tot versmading van de ver-

Igankelijke dingen en tot de gedachte aan het toekomstige leven. Een verwonderlijk rijke vrucht beloonde den arbeid van deze schijnbaar zoo ongeschikte werklieden. Want bij scharen stroomt jen menigte van volk tot hen samen, begeerig jm hen te hoeren; alsdan beweenen zij met berouw hunne zonden, vergeten geleden onrecht, m keeren door het bijleggen hunner geschillen tot gevoelens van vrede terug, 't Is ongelooflijk met welk een zielsdrift en vervoering bijna, de menigte tot Franciscus getrokken werd. Men volgde hem in dichte scharen, werwaarts hij heenging, en niet zelden smeekten hem uit steden, uit volrijker plaatsen alle burgers zonder onderscheid, dat hij hen plechtig onder zijn regel zou opnemen. Daardoor is de heilige er toe gebracht het genootschap van degankelijke dingen en tot de gedachte aan het toekomstige leven. Een verwonderlijk rijke vrucht beloonde den arbeid van deze schijnbaar zoo ongeschikte werklieden. Want bij scharen stroomt jen menigte van volk tot hen samen, begeerig jm hen te hoeren; alsdan beweenen zij met berouw hunne zonden, vergeten geleden onrecht, m keeren door het bijleggen hunner geschillen tot gevoelens van vrede terug, 't Is ongelooflijk met welk een zielsdrift en vervoering bijna, de menigte tot Franciscus getrokken werd. Men volgde hem in dichte scharen, werwaarts hij heenging, en niet zelden smeekten hem uit steden, uit volrijker plaatsen alle burgers zonder onderscheid, dat hij hen plechtig onder zijn regel zou opnemen. Daardoor is de heilige er toe gebracht het genootschap van de Derde Orde in te stellen, dat eiken stand van menschen, eiken leeftijd, beiderlei geslacht moest opnemen zonder de banden van het gezin en van de huiselijke zaken te verbreken. Want met wijze voorzichtigheid schreef hij aan die orde niet zoozeer eigen wetten voor, maar de verordeningen zelve van de wetten des Evangelies, die aan geen Christen al te zwaar kunnen voor-

16

komen. Namelijk: aau de geboden van God en van de Kerk te gehoorzamen, partijschappen er twisten te verbannen, niets van het eigendon eens anderen weg te nemen, de wapenen nie: op te vatten, tenzij voor godsdienst en vaderland, jn leefwijze en kleeding voegzame maat te houden, de weelde te vluchten, de gevaarlijke aanlokselen van den dans en van de schouwspel-kunst te vermijden.

Het is gemakkelijk te begrijpen, dat er zeer groote voordeelen moesten voortvloeien uit zulk eene instelling, die niet alleen heilzaam was ii zich zelve, maar ook en voornamelijk uitnemend geschikt voor dien woeligen tijd. — Deze ge. schiktheid wordt niet alleen genoegzaam gestaafd door de genootschappen van denzelfden aard, die uit de Dominikaner en uit andere orden ontstonden, maar wordt ook door de uitkomst zelve bevestigd. Inderdaad, alom haastten de men-schen zich, van de laagsten tot de hoogsten, met vurig verlangen en de hoogste zielsbegeerte in de orde van Franciacus te treden. De eersten, die deze onderscheiding begeerden, waren Lo-dewijk IX, Koning van Frankrijk, en Elisabeth, de Hongaarsche Koningsdochter; hen volgden in den loop der tijden vele Pausen, Kardinalen, Bisschoppen, Koningen en Vorsten, die allen de ordeteekenen van Franciscus niet onvereenig-baar achtten met hunne waardigheid. — De leden

17

vau de Derde Orde toonden evenveel vroomheid als moed in het verdedigen van den Katholieken godsdienst, en al hebben zij zich door die deugden veel haat berokkend van den kant der boozen, aan de goedkeuring van de wijzen en goeden, welke ten hoogste eervol en alleen begee-renswaardig is, heeft het hun nooit ontbroken. Ja, onze Voorganger Gregorius IX zelf heeft hen openlijk met hun geloof en moed sreluk gewenscht en niet geaarzeld hen door zijn gezag te verdedigen en hun den eerenaam van strijders voor Christus, van andere Macltabeeën toe te kennen. — En die lof was niet in strijd met de waarheid. Want er lag een krachtig hulpmiddel voor het heil der maatschappij in die Orde, welker leden de deugden en voorschriften van hun stichter voor oogen hielden en zich naar vermogen beijverden de christelijke deugd met nieuwen luister in de maatschappij te doen herleven. Ongetwijfeld zijn dikwerf door hun tusschenkomst oa voorbeelden de oneenigheden van partijschappen uitgedoofd of tot bedaren gebracht, zijn de wapenen aan de hand van woestaards ontrukt, zijn de oorzaken van gedingen en twisten weggenomen, heeft de armoede en de verlatenheid leniging gevonden, is de losbandigheid beteugeld die de fortuinen verslindt en het werktuig is des verderfs. Daarom ontspruiten aan de Derde Orde van Franciscus, als aan hun stam huiselijke

2

18

vrede en openbare rust, reinheid van zedeu eu zachtmoedigheid, behoorlijk gebruik en beveiliging van den eigendom, welke de Jiechtste steunpilaren zijn van beschaving en welvaart, en het behoud van deze voorrechten heeft Europa voor een groot gedeelte aan Franciscus te danken.

Meer echter dan een der overige volkeren heeft Italië aan Franciscus te danken, dat het voornaamste tooneel zijner deugden is geweest, en evenzoo zijne weldaden het meest ondervonden heeft. — Eu wel in een tijd, waarin velea zich dikwerf beijverden om anderen onrecht aan te doen, bood hij steeds de hand aan den bedrukte en gevallene; rijk te midden der uiterste armoede, hield hij nimmer op de nooddruft van anderen te lenigen zonder aan de zijne te denken. Zoet liet de jeugdige taal zijns vaderlands haar eerste klanken nit zijn mond hooren: de vervoering zijner liefde en zijner poëzij tevens stortte hij uit in lofzangen, die bestemd waren om door het volk van buiten geleerd te worden, en die de bewondering niet onwaardig gekeurd zijn door de letterkundigen van het nageslacht. Bij de gedachte aan Franciscus heeft zekere aanblazing en meer dan menschulijke bezieling den geest onzer landgenooten ontvonkt, en wel zoo dat de pogingen der groote kunstenaars gewedijverd hebben om de gebeurtenissen zijns levens in schildering, of in steen, of iu

19

metaal af te beelden. In Franciscus vond Ali-ghieri een dichtstof, die hij in even verheven als welluidende verzen kon bezingen; aan zijn leven ontleenden Cimabue en Gietto tafereelen, die zij in de kleurtinten van Parrhasius onsterfelijk maakten; aan hem dankten beroemde bouwkunstenaars de ideeën, die zij in groot-sche bouwwerken uitdrukten zoowel bij het graf van dezen allerarmsten heilige, als bij de kerk van Maria der Engelen, die van zoovele en groote mirakelen getuige was. Naar deze heiligdommen plegen talrijke scharen van alle kanten heen te trekken, teneinde den vader der armen van Assisië te vereeren, wien de gaven der goddelijke goedheid even ruim en overvloedig stroomden als hij zich zeiven volslagen van tijdelijke bezittingen ontdaan had.

Derhalve is blijkbaar van dezen éënen man een macht van weldaden aan de Christelijke en aan de burgerlijke maatschappij toegevloeid. Doch omdat zijne gezindheid in volheid en bij uitstek christelijk is en op wonderbare wijze voor alle plaatsen en tijden voegt, kan niemand het betwijfelen, dat de instellingen van Franciscus in deze onze eeuw grootelijks voordeelig zullen zijn. Des te meer, dewijl de gesteltenis van onzen tijd om vele redenen die van zijnen tijd schijnt nabij te komen. — Gelijk in de twaalfde eeuw is eyenzoo nu de liefde niet weinig verkoeld, is

20

er hetzij door ouwetendheid, hetzij door ver- den 1 waarloozing niet weinig stoornis in de vervulling Broei der christelijke plichten. Met gelijke geestesrich- niet ting en met gelijke inspanning brengen zeer de in velen hun leven door in het streven naar tijdelijk in hf voordeel en in het begeerig najagen van genot, bloei Overgegeven aan alle weelderigheid, verkwistenden d^ zij wat zij bezitten, verlangen zij naar het eigendom lofwE van anderen; in naam verheffen zij de onder- bege( linge broederschap der menschen; hun woord den evenwel spreekt meer van broederlijke liefde zijne dan hunne daden ; want zij worden door eigen- men liefde gedreven, en die echte liefde jegens de minderen en de armen vermindert bij den dag. — In den tijd van Franciscus had de veelvoudige dwaling der Albigensen, door het oproer tegen de macht der Kerk aan te stoken, tegelijk den Staat in verwarring gebracht, en den weg tot een zeker Socialismus gebaand. En thans den zijn evenzoo de begunstigers en verspreiders dron van het Naturalismus toegenomen, welke hard- aan nekkig loochenen, dat men aan de Kerk onder- ïgehc danig moet zijn, en geleidelijk en trapsgewijze den verder voortgaande, zelfs de burgerlijke macht niet ontzien, het geweld en volksoproeren goedkeuren, het eigendomsrecht aanranden, de harts-tochten der volksheffe vleien, de grondslagen der huiselijke en der openbare orde verzwakken.

Bij deze zoo talrijke en zoo groote rampspoe-

21

I . . li

ver-|den kan er derhalve, zooals Gij, Eerwaardige ij

ullinglBroeders, duidelijk inziet, rederlijkewijze een ' srich- niet zwakke hoop op hulp gebouwd worden op

zeerjde instellingen van Franciscus, wanneer zij maar | delijk; in haar vorigen staat hersteld worden. —Want ;enot. bloeiden zij, dan zou ook gereedelijk het geloof dsteu en de godsvrucht en al wat voor den Christen ndom j lofwaardig is bloeien, dan zou de overmatige nder- begeerte naar vergankelijke zaken geknakt wor-roord den en men zou er geen afkeer van hebben,

liefde zijne hartstochten uit kracht van deugd te tem-igeu- men, wat voor velen als de zwaarste en hartelijkste last geldt. Door de banden eener waarlijk broederlijke eendracht verbonden, zouden de men-Ivou- jschen elkander onderling liefhebben, en aan proer :de behoeftigen en ongelukkigen, als dragers gelijk van Christus' beeld, den eerbied bewijzen, waar weg jzij recht op hebben. — Buitendien, zij die van thans den christelijken godsdienst innig zijn door-iders drongen, zijn met zekerheid overtuigd, dat men lard- aan het wettig gezag uit bewustzijn van plicht ider- gehoorzamen, en niemands rechten in iets schen-ivijze den moet; en zulk een zielsgesteltenis is het iacht Iwerkdadigste middel om al wat onder het aan-;oed- I gegeven opzicht verkeerd is, met wortel en tak arts- uit te roeien: de gewelddadigheid, de onrecht-agen Jvaaardigheden, de begeerte naar omwentelingen, de afgunst tusschen de verschillende standen der maatschappij : alles tevens oorzaken en wape-

20

er hetzij door onwetendheid, hetzij door ver-iden ke

waarloozing niet weinig stoornis in de vervulling der christelijke plichten. Met gelijke geestesrich'

ting en met gelijke inspanning brengen zeer de ins velen hun leven door in het streven naar tijdelijk in ha: voordeel en in het begeerig najagen van genot, Overgegeven aan alle weelderigheid, verkwisten zij wat zij bezitten, verlangen zij naar het eigendom van anderen; in naam verheffen zij de onder- begeei linge broederschap der menschen; hun woord den e evenwel spreekt meer van broederlijke liefde zijne dan hunne daden ; want zij worden door eigen- men,¹ liefde gedreven, en die echte liefde jegens de last g

minderen en de armen vermindert bij den dag. — In den tijd van Franciscus had de veelvoudige dwaling der Albigensen, door het oproer tegen de macht der Kerk aan te stoken, tegelijk van ( den Staat in verwarring gebracht, en den weg zij re tot een zeker Socialismus gebaand. En thans den zijn evenzoo de begunstigers en verspreiders dronj van het Naturalismus toegenomen, welke hard- aan l

nekkig loochenen, dat men aan de Kerk onderdanig moet zijn, en geleidelijk en trapsgewijze verder voortgaande, zelfs de burgerlijke macht niet ontzien, het geweld en volksoproeren goedkeuren, het eigendomsrecht aanranden, de hartstochten der volksheffe vleien, de grondslagen vaaa der huiselijke en der openbare orde verzwakken. ; de a Bij deze zoo talrijke en zoo groote rampspoe- ^ maal

21

den kan er derhalve, zooals Gij, Eerwaardige Broeders, duidelijk inziet, rederlijkewijze een ricli-niet zwakke hoop op hulp gebouwd worden op zeer de instellingen van Franciscus, wanneer zij maar ij: lelijk in haar vorigen staat hersteld worden. —-Want bloeiden zij, dan zou ook gereedelijk het geloof en de godsvrucht en al wat voor den Christen «lofwaardig is bloeien, dan zou de overmatige ider- begeerte naar vergankelijke zaken geknakt wor-oord den en men zou er geen afkeer van hebben,

efde zijne hartstochten uit kracht van deugd te tem-gen- men, wat voor velen als de zwaarste en hartelijkste s de last geldt. Door de banden eener waarlijk broe-dag. derlijke eendracht verbonden, zouden de men-vou- jschen elkander onderling liefhebben, en aan roer de behoeftigen en ongelukkigen, als dragers elijk van Christus' beeld, den eerbied bewijzen, waar weg zij recht op hebben. — Buitendien, zij die van lans den christelijken godsdienst innig zijn dooriers drongen, zijn met zekerheid overtuigd, dat men ird- aan het wettig gezag uit bewustzijn van plicht gehoorzamen, en niemands rechten in iets schenden moet; en zulk een zielsgesteltenis is het werkdadigste middel om al wat onder het aangegeven opzicht verkeerd is, met wortel en tak uit te roeien: de gewelddadigheid, de onrecht-vaaardigheden, de begeerte naar omwentelingen, R| de afgunst tusschen de verschillende standen der

loe- j maatschappij : alles tevens oorzaken en wape-

22

neu van het Socialismus. —Eindelijk zal ook het vraagstuk, waaraan de staathuishoudkundigen zooveel arbeid ten koste leggen, over de ver- te zi houding tusschen rijken en armen, zeer goed is, d opgelost zijn, wanneer het vaststaat en met overtuiging is aangenomen, dat de armoede hare eerwaardigheid heeft, dat de rijke barm- vesti hartig en mild, de arme met zijn staat en door den: zijn arbeid tevreden moet zijn, en dat, daar verw geen van beiden voor deze veranderlijke goede- Drai ren geboren is, de eene door geduld, de andere meei door mildheid naar den hemel moet opgaan.

Om deze redenen is het sedert lang Ons vurig verlangen, dat ieder zich naar best vermogen op de navolging van Franciscus van Assisië toe-legge. — Zooals Wij derhalve steeds te voren aan de Derde Orde der Franciscanen een bijzondere belangstelling hebben gewijd, zoo maken Wij ook nu, nadat Wij door Gods allerhoogste goedheid tot de uitoefening van het Opperherderschap geroepen werden, van de geschikte gelegenheid gebruik, en vermanen Wij de Christenen, toch niet natelaten om zich bij deze heilige krijgsschaar van Jezus Christus te doen opnemen. Op verscheidene plaatsen worden er zeer velen van beider geslacht geteld, die reeds met blijden moed de voetstappen van den Sera-fijnschen Vader drukken. Hun ijver prijzen Wij en keuren Wij goed, doch zóó dat Wij hem.

i

23

voora! door uwe pogingen, Eerwaardige Broeders, verhoogd en onder meerderen verbreid wenschen te zien. — En de hoofdzaak onzer aanbeveling is, dat zij die de onderscheidingsteekenon der Boetvaardigheid hebben aangenomen, op het beeld van hun zeer heiligen insteller den blik vestigen en streven er aan gelijkvormig te worden: ontbreekt dit, dan zal het goed, dat er van verwacht kan worden, van geene waarde zijn. Draagt dus zorg, dat men de Derde Orde algemeen kenne en naar waarheid waardeere, maakt dat zij die de zielzorg uitoefenen, ijverig leeren, wat die Derde Orde is, hoe gemakkelijk ieder in haar kan worden opgenomen, welk een overvloed van voorrechten, die der ziel ten heil strekken, zij bezit, hoeveel goeds zij èn voor het bijzondere èn voor het openbare leven belooft. En er moet hiervoor des te meer moeite besteed worden, dewijl de leden der Eerste en der Tweede Orde van den H. Eranciscus thans door zware vervolging geteisterd , onder onverdiend leed gebukt gaan. Dat zij toch, verdedigd door de bescherming van hunnen vader, spoedig uit zoovele tegenspoeden gered, in kracht en bloei mogen vooruitgaan! Och of ook de Christenvolken in menigte aan den regel der Derde Orde mogen deelnemen met zooveel vuur en in zulk een getal, als zij voorheen van alle kanten om strijd naar Eranciscus zeiven toestroomden! — Maar dit vragen

24

quot;Wij met meerderou drang en dit verwachten quot;Wij met hooger recht van de Italianen, wien de nauwe band van hetzelfde vaderland, en de grooiere overvloed van ontvangen weldaden een inniger genegenheid en een hoogere dankbaarheid jegens Franciscus opleggen. Zoo toch zou, na zeven eeuwen, het Italiaansuhe volk en de geheele Christenwereld het aan den weldadigen invloed van den heilige van Assisië dank weten, van de verwarring tot de rust, van het verderf tot de veiligheid teruggebracht te zijn. Laat ons dit met gezamenlijk gebed, vooral in deze dagen, van Franciscus zeiven afsmeeken; zoeken wij dit evenzeer te verkrijgen van de Maagd en Moeder Gods Maria, die de godsvrucht en deusd van haren dienaar steeds met hemelsche bescherming en buitengewone gaven betoonde.

Intusschen schenken Wij U, Eerwaardige Broeders en aan geheel de Geestelijkheid en aan het geloovige volk, dat aan ieder van U is toevertrouwd, in de volheid onzer liefde, den Apostolischen zegen, ten onderpand der hemelsche gunsten en ten bewijze onzer bijzondere genegenheid.

Gegeven te Rome, bij St. Pieter, den 17 Sept. 1882, in het vijfde jaar van ons Pausschap.

LEO XIII Paus

van onamp;cn Kcitiycn ^Vadez

|—-EO XIII,

✓

DOOR DE GODDELIJKE VOORZIENIGHEID PAU8,

OVER

dm cfiegcf onu de romfilfijHe Derde ®i^-dc

DER FRANCISCANEN.

LEO, BISSCHOP.

die-naaz- ccz dienazzn êodi, ter eeuwige gedachtenis.

De Barmhartige Zoon Gods, die, door den enschen een zoet juk en lichten last op te leg-n, zorg gedragen heeft voor het leven en wel-a van allen, heeft de Kerk, door Hem gesticht, gelaten als erfgename, niet alleen van Zijne acht, maar ook van Zijne barmhartigheid, opdat weldaden, door Hem verworven, altijd met zelfde mate van liefde, door alle eeuwen heen uden verspreid worden. Gelijk derhalve in es, wat Jezus Christus tijdens Zijn sterfelijk

26

leven gedaan of geboden heeft, Zijne zachtmoedige wijsheid en grootheid van onver vinnelijke goedheid uitschitterde, zoo treedt eveneens in alle instellingen der Christelijke maatschappij eene bewonderenswaardige toegevendheid en zachtzinnigheid in het licht, om te doen zien dat de Kerk ook hierin het evenbeeld van God, die liefde is, (1) duidelijk in zich draagt. Het is echter vooral de eigenaardige taak harer moederlijke teederheid, dat zij hare wetten, zooveel zij vermag, in wijze overeenstemming brengt met tijden en zeden, en in hare voorschriften en eischen altijd de hoogste billijkheid in acht neemt. En juist door deze even wijze als liefderijke handelwijze, vereenigt de Kerk de volstrekte en eeuwige onveranderlijkheid harer leer met eene wijze verscheidenheid van hare tucht.

Ons in de uitoefening van Ons Opperpriesterschap met hart en geest naar deze handelwijze voegende, achten Wij het Onzen plicht den aard der tijden aan eene onpartijdige beoordeeling te onderwerpen en alles naauwkeurig gade te slaan, opdat niemand door de moeielijkheid afgeschrikt worde van de beoefening der heilzame deugden. En alzoo heeft het Ons ditmaal behaagd, het Genootschap van de Derde Orde der Franciscanen , welke de wereldlijke genoemd

(1) Joann. IV, 16.

27

wordt, n -.ar dezen maatstaf nauwlettend te on-derzoeke. gt;, en met behoedzaamheid te beslissen, of het noodig mocht zijn, Zijne voorschriften een weinig te verzachten ter wille van de veranderde tijden.

Deze voortreffelijke instelling van den H. Vader Franciscus hebben Wij dringend in de godsvrucht der Christenen aanbevolen door onze Encycliek Auspicato, welke Wij den 17 September van het jaar 1882 uitvaardigden. Zulks deden Wij in het verlangen en uitsluitend met het inzicht, om zoovelen, als maar mogelijk was, door Onze uitnoodiging bijtijds terug te roepen tot de verhevenheid van een deugdza-men Christelijken levenswandel. De voornaamste oorzaak toch van de rampen, die ons drukken, en van de gevaren, die gevreesd worden, is de verwaarloozing der Christelijke deugd. Om nu de eersten te heelen en de laatsten af te wenden» staat den mensch geen andere weg open, dan dat zij atzonderlijk en in 't algemeen zich haasten terug te keeren tot Jezus Christus, die degenen voor eeuwig zalig lean maken, welke door Hem tot God gaan. (1) Welnu, de onderhouding, der geboden van Jezus Christus ligt den instellingen der Franciscanen geheel en al ten grondslag : niets anders toch beoogde hun zeer heilige

(1) Hebr. VIT, 25.

28

Stichter, clan dat men in zijne instellingen, evenals in eene oefenschool, zich met meer nauwgezetheid op het Christelijk leven zou toeleggen. Zeker, de beide eerste Orden der Franciscanen zijn tot de beoefening der verhevene deugden ingericht, en streven naar iets, dat meer volmaakt, meer goddelijk is; doch zij zijn slechts voor weinigen toegankelijk, voor degenen namelijk, wien het door Gods genade geschonken werd, tot de heiligheid der Evangelische raden met ongewone geestdrift op te klimmen. De Derde Orde daarentegen is ontstaan en geschikt voor het volk, en hoeveel zij vermag, om goede zuivere, godsdienstige zeden te vormen, bewijzen de jaarboeken van vorige tijden en de zaak zelve.

Aan God die de goede voornemens instort en steunt, moeten Wij het danken, dat de ooren van het Christenvolk voor deze Onze aanmaningen niet gesloten bleven. Ja zelfs verhaalt men Ons uit zeer vele plaatsen, dat de godsvrucht tot den H. Franciscus van Asissië een nieuw leven ingestort, en vooral het getal aangegroeid is van degenen, die verlangen in de Derde Orde opgenomen te worien. Om derhalve deze beweging een snelleren voortgang te doen hebben, nemen Wij het besluit Onze aandacht te vestigen op datgene, vanwaar deze heilzame strooming der gemoederen eenigszins scheen te kunnen

29

tegengehouden of vertraagd worden. Eu Onze eerste bevinding was wel deze, dat de Regel van de Derde Orde, welken Onze Voorganger Nicolaus IV, door zijne Apostolische Constitutie Supra montem van den 18 Augustus 1289, heeft lakt, goedgekeurd en bekrachtigd, niet volkomen be-voor antwoordt aan de tijden en zeden, die wij thans ilijk, -beleven. Daar dientengevolge de aangenomen verplichtingen zonder bovenmatige bezwaren en moeite niet kunnen vervuld worden, was het tot dusverre noodzakelijk, de leden op hun verzoek van verschillende voorname bepalingen des Regels te ontslaan, en dat zulks zonder nadeel van de algemee.ie tucht niet kan geschieden, laat zich gemakkelijk begrijpen.

Vervolgens was er in dat Genootschap nog eene andere aangelegenheid, die Onze zorgen vereischte. Onze Voorgangers, de Roomsche Opperpriesters, reeds van den beginne af met de hoogste welwillendheid jegens de Derde Orde bezield, hebben namelijk aan hare leden, tot uitboeting der schulden, vele en zeer uitgestrekte aflaten verleend. In de opsomming daarvan is echter na verloop van tijd vrij wat verwarring ontstaan; dikwijls was het zetls een geschilpunt, of men in bepaalde gevallen wel zekerheid had van de pauselijke inwilliging, en wanneer, of lioe men daarvan gebruik behoorde te maken. De Apostolische Stoel bleef voorzeker niet in

30

gebreke, in deze zaak voor: iening aan te brengen ; met name, Paus Benedic'as XIV zorgde door zijne Constitutie Ad Jtomanum Pontificem van den 15 Maart 1751, dat de vroegere twijfelingen opgeheven werden ; doch, zooals gewoonlijk geschiedt, zijn van lieverlede niet weinige andere weer opgerezen.

Door de gedachte aan die ongelegenheden aangespoord, hebben Wij daarom uit de H. Congregatie der Aflaten en H. Reliquieën eenige kardinalen der H. Roomsche Kerk aangesteld, om den oorspronkelijken Regel der Tertiarissen zorgvuldig te herzien, en tevens om alle aflaten en voorrechten in het kort bijeen te brengen en te onderzoeken, en na rijp beraad Ons een verslag uit te brengen over datgene, wat naar hun oordeel, overeenkomstig de tijdsomstandigheden behouden, en wat veranderd moest worden. Na de zaak volgens opdracht ten einde gebracht te hebben, stelden genoemde kardinalen ona voor, dat men den ouden Regel door eenige verandering van sommige hoofdstukken, naar de tegenwoordige manier van leven moest wijzigen, en daarmede in overeenstemming brengen. Wat nu de aflaten aangaat, waren zij van oordeel, dat, om allen twijfel weg te nemen en het gevaar te vermijden van iets wederrechtelijk te doen, Wij, naar het voorbeeld van Benedictus XIV, wijs en goed zouden handelen, met alle tot

31

dusverre be3taande\ aflaten terug te roepen en vervallen te verkla 'en, en geheel opnieuw eenige andere aan het genootschap toe te kennen.

Derhalve, tot bevordering van wat goed en heilzaam ia, tot meerderee eer van God, tot krachtiger opwekking van den ijver voor de godsvrucht en andere deugden, vernieuwen en bekrachtigen Wij door deze Constitutie en door Ons Apostolisch gezag den Regel der zoogenaamde wereldlijke Derde Orde van den H. Franciscus, op de wijze als die hieronder geschreven staat. Men denke echter niet dat daardoor iets ontnomen is aan het innerlijk wezen der Orde, want het is Onze uitdrukkelijke wil, dat dit onveranderd en ongeschonden blijve bestaan. Daarenboven willen en bevelen wij, dat de leden van die Orde gebruik kunnen maken van de kwijtscheldingen der straffen of aflaten en van de voorrechten, welke in de benedenstaande lijst worden opgenoemd, terwijl Wij tevens alle aflaten en voorrechten geheel en al te niet doen, die deze Apostolische Stoel te eenigertijd, onder welken naam of vorm ook, aan dat zelfde Genootschap vóór dezen dag heeft toesestaan.

dcz vuerc-fc'fij/fte Qzzdc özdc,

VAN DEN

H. FRANC/S CU S.

EERSTE HOOFDSTUK.

Over de Aanneming, den Proeftijd en de Professie

§ 1. Zij alleen mogen aangenomen worden, die ouder zijn dan veertien jaren; daarenboven moeten zij van goede zeden en vredelievend wezen, en vooral rechtzinnig bevonden zijn in het Katholiek geloof en oprecht gehoorzaam aan de Eoomsche Kerk en den Apostolischen Stoel,

§ 2. Gehuwde vrouwen kunnen zonder voorkennis en toestemming van haar man niet aangenomen worden, behalve wanneer er, volgens het oordeel vun haar biechtvader, reden bestaat om anders te handelen.

§ 3. Zoodra zij in het Genootschap zijn opgenomen, moeten de leden het klein scapulier met

33

het koord volgens gebruik dragen ; doen zij zulks niet, dan worden zij niet deelachtig aan de verleende voorrechten en gunsten.

§ 4. Na hunne intrede in de Derde Orde, hebben zij dat eerste jaar tot proeftijd j daarna leggen zij volgens het voorschrift professie dei-Orde af en beloven de geboden van God te zullen onderhouden, gehoorzaam te zijn aan de Kerk en de boete te volbrengen, indien zij in iets aan hunne professie te kort zijn gebleven.

TWEEDE HOOFDSTUK.

Over de wijze van leven.

§ 1. De leden van de Derde Orde moeten in geheel hunne levenswijze en kleeding, met terzijdestelling van alle weelde en pracht, dien regel der middelmaat in acht nemen, welke ieder volgens zijn staat past.

§ 2. Zij zullen zich met de meeste omzichtigheid verwijderd houden van dansgezelschappen-te vrijzinnige tooneelvoorstellingen en slemppartijen.

§ 3. In spijs en drank moeten zij matig zijn en niet aan of van tafel gaan, zonder godvruchtig en dankbaar God te hebben aangeroepen.

§ 4. Zij zullen vasten daags vóór het feest van Maria's Onbevlekte Ontvangenis en van

3

34

onzen H. Vader Franciscus; zeer lofwaardig zijn zij, die bovendien des Vrijdags vasten en des Woensdags zich van vleesch onthouden, overeenkomstig de oude gewoonte der Tertiarissen.

§ 5. Elke maand moeten zij hunne zonden behoorlijk biechten er. tot de H. Tafel naderen.

§ 6. Daar de geestelijken van de Derde Orde dagelijks hunne getijden bidden, hebben zij met betrekking tot dit punt geene verdere verplichtingen. (¹) De leeken, die de Kerkelijke getijden of die der H. Maagd, gewoonlijk het Klein OJficib van Onze Lieve Vrouw genoemd, niet lezen, moeten eiken dag twaalfmaal het Gebed des Heeren met de Groetenis des Engels, Eere zij den Vader bidden, (²) uitgenomen wanneer zij door ziekte verhinderd zijn.

§ 7. Die een testament te maken hebben, zullen het bijtijds doen.

§ 8. In het huiselijk leven zullen zij zich beijveren, anderen een goed voorbeeld te geven

¹

(®) Op de vraag van een der Generale Oversten van de Franciscanen, of het aan de priesters en Kerkelijken, van de Derde Orde nog altijd toegestaan is, het Franciscaner Brevier te bidden; heeft Z. H. Leo XIII in eene bijzondere audiëntie van den 7 Juli 1883 een bevestigend antwoord gegeven.

²

Te weten: vijfmaal voor de Metten, eens voor de Laudes, eens voor elk der vier kleine uren en tweemaal voor de Vespers en Completen, gelijk Zijne Heiligheid m genoemde audiëntie heeft verklaard.

35

de oefeningen van godsvrucht en de goede werken te bevorderen. Boeken en nieuwsbladen, waaruit gevaar voor de deugd te vreezen is, mogen zij in hunne huizen niet toelaten, noch dulden, dat ze gelezen wordsn door hunne onderdanen.

§ 9. Niet alleen onderling, maar ook ten opzichte van anderen moeten zij zorgvuldig eene welwillende liefde in acht nemen. Overal waar zij kunnen, zullen zij oneenigheden trachten bij te leggen.

§ 10. Nooit mogen zij zonder noodzakelijkheid een eed doen. Onzuivere taal en onbetamelijke scherts moeten zij vermijden. Des avonds doen zij onderzoek, of zij soms eenigen misslag hebben begaan; bevinden zij zich schuldig, dan zullen zij hunne dwaling door het berouw uitboeten.

§ 11. Die gevoegelijk kunnen, wonen dagelijks de H. Mis bij. Ook moeten zij in de maande-lijksche vergaderingen, die door den Overste worden aangekondigd, te zamen komen.

§ 12. Zij zullen, ieder volgens zijn vermogen, een weinig bijdragen tot ecu gemeenschappe-lijken inleg, om de minder gegoede medeleden, vooral wanneer die ziek zijn, te ondersteunen, of om den luister van den godsdienst te bevorderen .

§ 23. Wanneer een medelid ziek is, moeten

36

de Oversten zeiven hem bezoeken of een ander zenden, om hem de verschuldigde liefdediensten te bewijzen. Is de ziekte gevaarlijk, dan zullen zij den zieke waarschuwen en aansporen, om intijds te zorgen voor alles, wat op de zuivering zijner ziel betrekking heeft.

§ 14. Bij de begrafenis van een medelid zullen de Tertiarissen van de plaats en die daarj j._c tijdelijk verblijven, bijeenkomen, en alsdan gezamenlijk tot zalige lafenis van den afgestorvene een derde gedeelte van den Rozenkrans bidden. Ook zullen de priesters in de H. Mis, en de leeken, door indien zij kunnen, tot de H. Tafel te naderen, voor hun overleden medebroeder den eeuwigen vrede met vrome verzuchtinKen

O O

afsmeeken.

DERDE HOOFDSTUK.

Over de bedieningen, de visitatie en den Regel zeiven

§ 1. De toewijding der bedieningen heeft plaats 'n eene daartoe bijeengeroepen vergadering dei-leden. Zij duren drie jaren. Zonder wettige reden mag niemand de aangeboden bedieningen van de hand wijzen; ook moet men zich daarvan niet op achtelooze wijze kwijten.

§ 2. Degene, die met het toezicht over de Tertiarissen belast is en Visitator genoemd wordt, moet zorgvuldig onderzoeken, of de Regel goed

37

wordt onderhouden. ïe dien einde zal hij jaarlijks, en, zoo noodig, meermalen ambsthalve de plaatsen bezoeken, waar vereenigingea zijn gevestigd en eene vergadering beleggen, waarbij hij de overste en al de leden zal doen tegenwoordig zijn. Wanneer de Visitator iemand vermaant of gebiedt tot zijn plicht terug te keeren, of tegeu wien ook, ter heilzame bestraffing, een besluit uitvaardigt, dan zal deze zulks met gewilligheid aannemen en niet weigeren de straf te ondergaan.

§ 4. De Visitators worden uit de Eerste of uit de reguliere Derde Orde der Franciscanen sre-

O O

kozen en aangesteld door de Gai'diaans, indien aan deze zulks gevraagd wordt. Het ambt van Visitator mag aan geen leeken opgedragen worden.

4. De leden die niet gehoorzamen en een k\saad voorbeeld geven, ontvangen tot twee- en driemaal toe eene aanmaning tot hun plicht; onderwerpen zij zich niet, dan wordt hun gelast de Orde te verlaten.

§ 5. Zij die in eenig 2iuut tegen dezen Regel mochten misdoen, moeten weten, dat zij uit dien hoofde geene zonde bedrijven, tenzij in die zaken, welke reeds anderszins door de Goddelijke of Kerkelijke wetten geboden worden.

§ 6. Indien iemand eenige voorschriften van dezen Regel om gewichtige en wettige redenen

38

niet zou kunnen onderhouden ; dan kan hij in dat gedeelte gedispenseerd of hem daarvoor met omzichtigheid iets anders opgelegd worden. De gewone Overste der Franciscanen van de eerste en Derde Orde, alsook de bovengenoemde Visitators hebben daartoe de bevoegdheid en volmacht.

van 2e, a|late-H en voozzicfxicn, EERSTE HOOFDSTUK.

Over de volle aflaten-

Alle Tertiarissen van beiderlei geslacht kunnen, na volgens Christelijk gebruik hunne zonden door de biecht uitgewischt en de H. Communie ontvangen te hebben, een vollen aflaat verdienen op de dagen en onder de voorwaarden, die hier volgen :

I. Op den dag hunner intrede.

II. Op den dag der professie.

III. Op den dag, dat zij de maandelijksche vergadering of Conferentie bijwonen, mits zij eene kerk of openbare kapel godvruchtig bezoeken en de noodwendigheden der H. Kerk op de gewone wijze Gode aanbevelen.

IV. Den 4 October, feestdag van den H. Vader Franciscus, Stichter der Orde; den 12 Augustus feestdag der H. Moeder Clara van Assisië ; den 3 Augustus, feestdag der Kerk-

39

wijding van Maria, Koningin der Engelen ; zoo ook op den dag, waarop het jaarlijksch feest gevierd wordt van den Heilige, in wiens kerk het genootschap der Tertiarissen is opgericht, mits zij die kerk godvruchtig bezoeken, en aldaar volgens gewoonte bidden voor de behoeften der H. Kerk.

V. Eens in de maand, op een dag naar verkiezing, mits zij «ene kerk of openbare kapel godvruchtig bezoeken en daar eenigen tijd bidden volgens de intentie van Z. H. den Paus.

VI. Zoo dikwijls zij zich tot verbetering des levens, acht opeenvolgende dagen in afzondering begeven, om de geestelijke oefeningen te houden.

VII. Insgelijks in het uur des doods, indien zij den allerheiligsten naam van Jezus met den mond, of, zoo zij niet meer spreken kunnen, met het hart aanroepen. Ook genieten zij hetquot; zelfde voorrecht, indien zij niet in staat zijn om te biechten en de H. Communie te ontvangen, hunne zonden uitwisschen door een volmaakt berouw.

VIII. Tweemaal in het jaar, wanneer zij den Pauselijken Zegen ontvangen, mits zij God eenigen tijd bidden tot intentie van Z. H. den Pans; zoo ook onder derzelfde voorwaarde des gebeds, wanneer zij den zegen of de zoogenaamde [Generale] Ahsulutie ontvangen, op de hier volgende dagen; 1. Op het feest der geboorte van Onzen Heer Jezus

40

Christus; 2 Op Paschen, het feest der Verrijzenis; 3. Op het Pinksterfeest; 4. Op het feest van het allerheiligste Hart van Jesus; 5. Op het feest van de Onbevlekte Ontvangenis der H. Maagd Maria; 6 den 19 Maart feestdag van den H. Jozef, Bruidegom der II. Maagd; 7. den 17 September feestdag van de indrukking der H. Wondteekenen van deu H. Franciscus; 8. den 25 Augustus, feestdag van den H. Lodewijk, koning van Frankrijk, den hemelsehen Patroon der derde Orde ; 9. den 19 November, feestdag van de H. Elisabeth van Hongarije.

IX. Eveneens, indien zij vijfmaal het Onze Vader, Wees gegroet en Eere zij den Vader bidden

voor de noodwendigheden der H. Kerk, en eenmaal tot intentie van Z. H, den Paus, kunnen zij eens in de maand, tot uitboeting hunner zonden, alle voorrechten genieten, waaraan degenen deelachtig worden, die de Statie-gebeden te Rome houden, of die Portiuncula, de heilige plaatsen te Jerusalem, en de kerk van den H. Apostel Jacobus te Compostella uit godsvrucht bezoeken.

X. Indien zij op de dagen, waarop de Staties in het Romeinsch Missaal zijn aangeduid, (*) de,

(»J LIJST DER DAGEN EN AFLATEN VAN DE STATIES VAN ROME.

Aschwoensdag e?i den vierden Zondag in den Vasten aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen.

41

kerk of kapel bezoeken, waarin hun genootschap is opgericht, en daar volgens gewoonte aan God de noodwendigheden der H. Kerk aanbevelen,

Palmzondag aflaat van vijf en twintig jaren en even zooveel quadragenen.

Wit!en Donderdag volle aflaat.

Goeden Vrijdag en Paaschzaterdag aflaat van dertig jaren en zooveel quadragenen,

Alle andere dagen van den Vasten aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen,

Paaschdag volle aflaat, en alle dagen van de Paaschweek en Beloken Paschen aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen,

's Heet en Hemelvaartsdag volle aflaat,

Vigilie van Pinksteren aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen.

liet feest van Pinksteren en alle dagen va7i het octaaf^ met inbegrip van Zaterdag, aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen.

Den eersten, tivecden en vierden Zondag van den Advent aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen, den derden Zondag van den Advent aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen,

De Vigilie van Kerstmis^ alsook des nachts en in de Mis van den dageraad, aflaat van vijftien jaren en even zooveel quadragenen.

Den feestdag van Kerstmis volle aflaat.

Den feestdag van den H. Stephanns, van den //. yoannes Evangelist, van de 1IH. Onnoozele Kinderen van de Besnijdenis des Heeren. van Driekoni?7gen, op de Zondagen Septuagesima, Sexagesima en Quinquagesima aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen.

De Quatertemperdag aflaat van tien jaren en even zooveel quadragenen.

Het feest van den H. Marcus en de drie Krtiisdagefi aflaat van dertig jaren en even zooveel quadragenen.

42

kunnen zij in die kerk of kapel op de genoemde dagen deelachtig worden aan dezelfde genaden en geestelijke voorrechten, welke de inwoners en vreemdelingen te Rome genieten.

TWEEDE HOOFDSTUK.

Over de gedeeltelijke aflaten.

I. Alle Tertiarissen van beiderlei geslacht, kunnen een aflaat van zeven jaren en zeven quadragenen verdienen, mits zij de kerk ot kapel waarin het genootschap gevestigd is, bezoeken, en aldaar God bidden voor de noodwendigheden der H. Kerk: op den feestdag van de wonderdadige Indrukking der H. quot;Wondteekenen van den H. Franciscus; zoo ook op de feestdagen van den H. Koning Lodewijk, van de H. Elisabeth, koningin van Portugal, van de H. Elisabeth van Hongarije en van de H. Margaretha van Cortona, alsmede op twaalf andere dagen, naar ieders verkiezing, met goedkeuring van de Overste der vereeniging.

II. Zoo dikwijls zij in de H. Mis of andere Goddelijke diensten , of bij de openbare eu bijzondere vergaderingen der leden tegenwoordig zijn, gastvrijheid verleenen aan behoeftigen, on-eenigheden bijleggen of zorgen dat zij bijgelegd worden; zoo dikwijls zij eene godsdienstige processie bijwonen, het allerheiligste Sacrament

43

vergezellen, wanneer het omgedragen wordt, of, zoo zij dat niet kunnen, bij het teeken der klok eens het Gebed des Heeren met de G-roetenis des Engels bidden; zoo dikwerf zij die zelfde gebeden vijtmaal verrichten, om de noodwendigheden der H. Kerk of de zielen der afgestorven medeleden Gode aan te bevelen; zoo dikwijls zij een doode ten grave vergezellen, een afgedwaalde op den rechten weg terugbrengen, iemand onderwijzen in de geboden Gods of in andere zaken, noodig ter zaligheid, of zoo dikwijls zij eenige ander dergelijk liefdewerk verrichten, kunnen zij allen voor elk van deze werken een aflaat verdienen van driehonderd dagen.

Al de bovengenoemde aflaten, zoowel volle als gedeeltelijke, kunnen de Tertiarissen, naar verkiezing toevoegen aan de geloovige zielen in het vagevuur,

DERDE HOOFDSTUK.

Over de voorrechten.

Voor de priesters van de Derde Orde is elk altaar, waarop zij de H. Mis lezen, driemaal in de week geprivilegiëerd, mits zij hetzelfde voorrecht niet reeds voor een anderen dag verquot; kregen hebben.

II. Voor den priester, die de H. Mis leest tot

44

lafenis der afgestorven medeleden, zal elk altaar tot verlossing van den overledene geprivilegiëerd zijn.

En het is Onze wil, dat al deze dingen in het algemeen en in het bijzonder, zooals zij hier boven zijn verordend, ten eeuwigen dage vast, onveranderd en bekrachtigd blijven, niettegenstaande alle Constituties, Apostolische Brieven, Statuten, gewoonten, voorrechten en andere Eegelen zoowel van Ons als van de Apostolische Kanselarij, en ondanks alles, wat daarmede in strijd is. Het is derhalve aan niemand der menschen geoorloofd, deze Onze Brieven op eenige wijze of in eenig deel krachteloos te maken. Mocht echter iemand iets dergelijks daartegen durven ondernemen, die moet weten, dat hij de gramschap van den almachtigen God, en van Zijne heilige Apostelen Petrus en Paulus zal inloopen.

Gegeven te Rome bij Sint-Pieter, in hot jaar van de Menschwording des Ileeren 1883, den 20 Mei, het zesde jaar van Ons Opperpriesterschap.

C. Kard. SACCONI Pro-Datarius.

TH. Kard. MERTEL.

Gezien.

van de Curie JOS. DELL'AQUILLA Burggraaf.

Plaats van het zegel.

Geregistreerd in de Secretarie van de Breven.

J. CUGNONIUS.

(Be-zenion-ice-t

JDERDE pRDE

VAN DEN

GOEDGEKEURD

[lc £)• (Eniiyrcgntie [Ier ilcrEgetinü^ii,

|

bij besluit van den 18 Juni 1883.

I

CEREMONIEEL

DER DERDE ORDE

RJUfGf

ARTIKEL I.

Schedan vooz ScSo-ug-tevjaMca o| Qon^czentiet). wcthc ctbc wcianS o[quot; op andizc Hjden lt;j.(jfiovt3cM. wozdóiv.

I. Bij het begin der Congregatie.

Veni, Sancte Spiritus, reple tuorum cor-da fidelium, et tui am o-ris in eis igncm ac-cende.

Sub tuumprsesidium confugimus, sanctaDei Genitrix; nostras de-precationes ne despici-as in necessitatibus nostris; sed a periculis cunctis libera nos semper, Virgo gloriosa et benedicta.

47

48

I

50

In den Paaschtijd.

51

2. Bij het einde der Congregatie:

52

'3

54

ARTIKEL II.

ot9e -Gij- ce- In kt^zSm

Na het begin der Congregatie gaat de priester, met koorhemd en witte stool bekleed, op de voettrede des altaars staan of zitten, e/i vraagt aan den postulant, die neergeknield is:

Alsdan zegt de priester: Deo gratias, en prijst vervolgens in eene zeer korte aanmaning het heilig besluit van den postulant, waarin hij hem versterkt door de verhevendheid en krachtdadinheid van de Derde Orde aantetoonen. Daarna keert hij zich naar hét altaar en zegent de kleederen ,zeggende;

OREMUS LATEN WIJ BIDDEN.

58

9

(50

61

62

Alsdan hangt hij hem het habijt of het scapu''er om, zeggende;

Hem daarna het koord aangevende, zegt hij;

Eindelijk overhandigt hij hem de BRANDENDE WASKAARS, met de woorden:

63

Ten slotte heft de Priester, naar het altaar gekeerd, den Psalm aan :

64

65

5

G6

VOOR EEN MEDEBROEDER.

(57

VOOR EENE MEDEZUSTER.

Daarna zegt de Visitatoi:

lt;gt;8

En iaar deomstaanders gekeerd geeft bijaiien den zegen, zeggende:

De zegen van den almachtigen (rod, den Vader en den Zoon f en den H. Geest dale over U neder en blijve altijd met U. R. Amen.

Na het einde der plechtiglieid worden de naam en voornaam van den nieuweling (of van de nieuwelinge), alsmede zijne geboorte-en woonplaats en de dag der inkleeding vol-gendervvijze op het register ingeschreven:

Anno Domini . . ., mense . . . , die . .., in Ecclesia ^ {vel oratorio vel in loco

decenti domus . . . ,) praesente Fratrum (vel Sororum) Congregatione;

Infrascriptus ego N. Director (vel Sacerdos facultate munitus, aut Visitator aut Guardia-nus) habitum Tertii Ordinis Poenitentium S. Francisci imposui Domino N. N. (vel Dominse N, N.), habenti domicilium in civitate . .. (vel loco . . . )

In quorum iidem ego scripsi.

69

ARTIKEL III.

Volgorde bij de Professie.

I. Op den dag der professie heeft er eene plechtige Congregatie plaats, en het altaar wordt versierd als op estdagen De novice, die, zoo mogelijk het volledig habijt der Orde of tenminste scapulier en koord uitwendig draagt, knielt vóór het altaar op den grond neder, terwijl de priester, in koorhemd en witte stool boven op de voetrede geknield aanheft:

Veni, Creator Spiritus, etc. (Zie bladz. 48^-j

TO

2. Hierna vraagt de Priester vóór het altaar gezeten aan den novice, die vóór hem ligt neergeknield:

De novice antwoord

71

Na Oeo gratias geantwoord te hebben, zal de Priester de heiligheid der professie, welke de noviee gaat afleggen, in weinige woorden doen uitkomen; daarbij moet hij evenwel uitdrukkelijk te kennen geven, dat die professie volstrekt geene belofte in zich besluit, noch eenige andere verplichting die op straf van zonde verbindend is, en dat de Tertiarissen, volgens den Regel zeiven en volgens de verklaring van den H. Stoel, in geen enkel opzicht eenige andere verplichting in geweten cp zich nemen, dan andere Christenen. Echter zal hij den ijver van den novice prijzen en aanmoedigen door de he ilzame uitwerkselen der professie aan te toonen uit een of ander voorbeeld der heiligen of door andere beschouwingen volgens omstandigheden voor te dragen. Na deze korteaansporing knielt de novice met gevouwen handen vóór den Priester neder, en spreekt het volgend formulier van professie uit:

74

Bij het volgende vers knielt

Te ergo qugesumus,

tuis famulis subveni, __„ „

quos pretioso sanguine | te hulp. die Gij met Uw redemisti. : dierbaar bloed hebt

^: verlost.

O

76

Nadat het Te Deum gezongen is, zegt men:

77

1

VOOR EEN MEDEBROEDER.

7!)

80

Daarna geeft de Priester aan aen nieuw geprofeste den zegen, dien de H. Vader Franciscus aan zijn leerling gaf:

Vervolgens over allen-

Eindelijk geeft hij den nieuwgeprofeste de voeten van het kruisbeeld te kussen, ten teeken der eeuwige liefde tot Jesus Christus en van het altijddurend verbond.

J

4. Aanstonds na de Congregatie wordt de verklaring der afgelegde professie op de volgende wijze in het register der professie ingeschreven:

Infrascriptus ego. , Director (ve/ Sacerdos) ad professionem in Tertio Ordine Poeniten-tium S. Francisci admisi Dominum N. N. , qui receperat habitum anno. . . , mense.. ., die. ... In quorum fidem etc.

volgi de onderteekening van den P. Directeur of van den wettig gemachtigden Priester.

In gevaar van sterven is het den novice vergund de professie te vervroegen en die zelfs te doen bij lederen biechtvader, indien er niet gemakkelijk een gevolmachtigde Priester te vinden is ; want de Generale Ministers hebben verklaard, dat in dit geval alle biechtvaders de noodige macht bezitten); doch zulk eene vervroegde professie moet op de registers niet ingeschreven wórden vóór den dood van den medebroeder, daar deze. ingeval van herstel, de professie opnieuw moet doen. en zij alsdan opgeteekend wordt.

----O CO---

ARTIKEL IV.

cBijamp;ondezc Qonlt;fyiccfraiic o| Qonfezc-ntic det- taadsieden.

Eens in de maandzullen de Pater Visitator of Directeur, de Ministeren allen, die eene bediening uitoefenen, alsmede andere raadsleden afzonderlijk bijeen-

S3

komen. De Pater Directeur, of de Visitator ot de Gardiaan zal Voorzitter zijn; de Minister, de andere dienstboden en de raadsleden nemen, ieder volgens zijn rang, plaats; daarna zeggen zij:

Op het einde der verga ering wordt gezegd;

84

1

SU

ARTIKEL V.

tywfiieamp;inyen.

Men zingt of leest den lofzang l/eni, Creator Spiritus, etc {Zie bLadz. 4b.)

Na afloop der verkiezing worden de namen der gekozenen bekend gemaakt; daarna zingt men den lof-zang Te Deum laudamus.

(Zie hl adz. 72.)

Vervolgens:

i

86

87

■

88

orde wordt onderhouden bij der medezusters.

ARTIKEL VI.

Sficfv

Nadat de aankomst van den Visitator hekend gemaakt en de Congregatie bijeengekomen is. zingen de Broeders (of Zusters de volgende verzen van Psalm CV:

89

90

Daarna : l/eni, Creator Spiritus, met het vers, responsorie en de oratie. fZie blad'. 48 em.) De Visitatie eindigt met het gezang van Zacharias:

91

;)3

Ten slotte wordt de zegen met het H. Sacrament gegeven, indien men daartoe verlof heeft; anders sluit men met de gebeden als bij het einde der Congregatie

ARTIKEL VII.

^Doozsc^fizi^tcn, oij -inetv tc o uc c rf;o n c c u ■fiiejt -tij. ■fvct opzicfiiamp;n ccncz nieuwe Qonc^zic^aiic.

De voorzitter opent de Congregatie met het zingen van Psalm CX:

94

95

94

T

95

9(j

I

97

Na vervolgens het Veni Creator en de gebruikelijke gebeden bij het begin der vergaderingen gelezen te hebben, benoemt de Voorzitter de personen, die eene bediening moeten uitoefenen. Daarna maakt hij de verschillende dagen in het jaar bekend, waarop de aflaten kunnen verdiend worden, en sluit deze eerste vergadering met het Te Deum-, na den lofzang zegt hij:

98

99

100

Op het einde geeft hij den zegen met het H. Sacrament, of ten minsten den gewonen zegen, gelijk boven voor den dag der inkiêeding gezegd is. (Zie bladz- 68.)

Na dc plechtigheid plaatst de Voorzitter, te zamen met degenen, die eene bediening verkregen hebben, het register van aanneming en professie en de andere boeken der Congregatie, met hunne afzonderlijke titels, in het archief gelijk ook de wettige akte der voltrokken oprichting welke akte kan opgesteld worden als volgt:

Anno domini..., mense. . . , die. . . infra-scriptus ego N. Guardianus (W/ Visitator aut Director aut Sacerdos facultatibus legi-timis a N. receptis munitus) erexi Congrega-tionem Tertii Ordinis sub invocatione et patrocinio S. N.., in loco... , Testibus N. N. prgesentibus. In quorum fidem cum Testibus subscripsi.

ARTIKEL VIII.

QWjamp;c om aan 9« dcttiazioscn 9m SausaCijken «sccjcri. te cjeuen.

Krachtens de vergunning van Paus Leo XIII j wordt de Pauselijke zegen tweemaal in 't jaar

101

gegeven volgens het formulier van Benedic-tus XIV, doch niet op denzelfden dag of dezelfde plaats waarop de Bisschop dien geeft. En aangezien volgens genoemd formulier deze zegen zich tot het volk uitstrekt, kan hij niet aan eiken Tertiaris afzonderlijk, maar aan de gezamelijke Congregatie gegeven worden; zulks moet gedaan worden door den Voorzitter, die verondersteld wordt voor dit geval de macht ontvangen te hebben om dien zegen te geven. — De Directeur of een ander Priester met de noodige macht voorzien, gaat, in koorhemd en 'witte stool gekleed, doch niet vergezeld van dienaren, naar het altaar, en daar neergeknield, zegt hij:

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini. R. Qui fecit coelum et terram.

V. Saivum fac populum tuum, Domine. R. Et benedic haereditati tuae. V. Dominud vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

Daarna zegt hij staande het volgende gebed:

OREMUS.

Omnipotens et miserieors Deus, da nobis auxilium de sancto^ et vota populi hujus in bumilitate cordis veniam peccatorum pos-¹

102

centis, tuamque benediction em postul a ntis et gratiam, clem enter exaudi: dexteram tnam super eum benignus extende ; ac plenitndi-nem divinfe benediotionis efïunde; qua bonis omnibus cumulatus, lelicitatem et vitam con-sequatur feternam. Per Chrisümi Dominum nostrum. R. Amen.

Benedicat vos Omnipotens Deus, f Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus.

R Amen. .

Hierna gaat hij naar den kant van den Epistel en daar staande, geeft hij met een enkel teeken des kruises den zegen, terwijl hij met luider stem de volgende woorden uitspreekt :

Benedicat vos Omnipotens Deus, f Pater, et Filius, et Spiritus Sanctus.

R. Amen.

-?=*gt;lt;=:--

ARTIKEL IX.

Zfozmutincn -oan 3civ «.ccjcw met voitan

a jtaai vooz de ive-ze-CStij fti S'czt-iaziscxtu.

Behalve den Pauselijhen, zeyen is nog een andere zegen met vollen aflaat aan de Tertiarissen van den 11. Franciscus verleend op zekeren dag des jaars, die men opgegeven

V. .

103

vindt in de lijst van de Aflaten (Hoofdst. I. n. S,J toegevoegd aan de bul Misericors Dei Filius, welke Paus Leo XIII, den 30 Mei 1«83 heeft uitgevaardigd.

Formulier door denzelfden Opperpriester Leo XIII, voorgeschreven in zijne breve Quo universi van den 4 Juli J 882 :

Antiph. Intret oratio mea in coEspectu tuo, Domi e ; inclina aurem tuam ad preces nostras; paree Domine, paree popnlo tuo, quem redemisti sanguine tuo pretioso, ne in aeter-num irasearis nobis.

Kyrie eleison.

Christe eleison.

Kyrie eleison.

Pater noster, secreto.

V. Et ne nos indueas in tentationem

li. Sed libera nos a malo.

V. Salvos fae servos tuos.

R. Deus meus, sperantes in te.

V. Mitte eis, Domine, auxilium de Sancto.

li. Et de Sion tuere eos.

V. Esto eis, Domine, turris fortitudinis.

R. A facie inimiei.

V. Nihil proficiat inimieus in nobis.

R. Et filius iniquitatis non apponat nocere nobis.

V. Domine exaudi orationem meam.

R. Et clamor tneus ad te veniat.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

104

OREMUS.

lt;

_s Deus, cui proprium est miserere semper j et parcere : suscipe deprecationem nostram, ₍ ut nos, et omues famulos tuos, quos delic-_s torum catena constringit, miseratio tuae j pietatis clementer absolvat.

Exaudi, quaesumus Domino, supplicum ₍preces, et coiifitentium tibi paree peceatis; ut pariter nobis indulgentiam tribuas benig-nus et pacem.

Ineifabilem nobis, Domine, misericordiam c tuam clementer ostende: ut simul nos et a ^peccatis omnibus exuas, et a poenis, quas ^ro bis meremur, eripias.

Deus, qui culpa offenderis, poenitentia _fplacaris: preces populi tui supplicantis propi-tius respice; et flagella tuae iracundiae, quae pro peccatis nostris meremur, averte. Per Christum Dominum nostrum. Amen.

Daarna zegt men:

Confiteor etc. Misereatur etc. Indulgen-^tiam etc.

De Priester vervolgt:

Dominus Noster Jesus Christus, qui beato Petro Apostolo dedit potestatem ligandi atque ^olvendi, ille vos absolvat ab omni vinculo ^delictorum, ut habeatis vitam aeternam, et vivatis in saecula saeculorum. Amen.

105

Per sacratissimam Passionem et mortem Domini Nostri Jesu Christi, precibus et mentis beatissimae semper Virginis Marise, bea-torum Apostolorum Petri et Pauli, beati Pa-tris Nostri Francisci, et omnium Sanctorum, auctoritate a Summis Pontificibus mibi con-cessa, plenariam Indulgentiamomnium pecca-torum vestrorum vobis impertior. In nomine Patris, et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

Indien deze aflaat onmiddelijk na de absolutie in de biecht verleend ivordt, begint de Priester, met weglating van al het overige, terstond met de woorden: Dominus noster Jesus Christus etc., en vervolgt die tot het einde met verandering alleen van het meervoud in het enkelvoud.

Mochten de omstandigheden niet toelaten den geheelen vorm te gebruiken, dan kan de Priester, met weglating van al het overige, zeggen:

Auctoritate a Summis Pontificibus mihi concessa plenariam omnium peccatorum tuo-rum Indulgentiam tibi impertior. In nomini Patris, et Filii f et Spiritus Sancti.

R. Amen.

-Sgt;#€S-

ARTIKEL X.

(Sl-Coo-fwtic in -fvet uut des doods.

Om den vollen aflaat aan de Tertiarissen in het uur des doods te verleenen, zal de P. Di-

1

recteur oj iedere goedgel-eurde biechtvader, door den Tertiaris onthodcn, gebruik maken van het formulier, door JJenedictus XIV en opnieuw door Leo XIII voorgeschreven en in het Ro-meinsch Ritueel ingelaschi, zooals volgt:

De kamer, waarin de zieke ligt, binnentredende, zegt hij:

V. Pax Imic domui.

R. Et omnibus liabitantibus in ea.

Vervolgens besproeit hij den zieke, het vertrek en de omstanders met wijwater, onder het uitspreken van de Antiphoon:

Asperges me Domine. hyssopo, et munda-bor: lavabis me, et super nivem dealbabor; en het eerste vers van den Psalm Miserere met Gloria Patri, etc. Sicut erat etc. Daarna herhaalt hij de Antiphoon Asperges me eic.

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini.

R. Qui fecit coelum et terram.

Ant. Ne reminiscaris Domine, delicta famuli tui (vel ancillse tuae) neque vindictam sum as de peccatis ejus.

Kyrie eleison.

Christe eleison. Kyrie eleison.

Pater noster, in stilte.

Et ne nos inducas in tentationem. Sed libera nos a malo.

107

V, Salvum fac servum tuum {vel salvam fac ancillam tuam.)

R. Deus metis, sperantem in te.

V. Domine exaudi orationem meam.

R. Et clamor meus ad te veniat.

V. Dominus vobiseum.

R. Et cum spiritu tuo.

ORATIO

Clementissime Deus, Pater misericordiarnm, et Deus totius consolationis, qui neminem vis perire in te credcntem atque sperantem, secundum multitudinem miserationura tuarum respice propitius fatnulum tuum N. (vel fa-niulain tuam,) quem (vel quam) tibi vera fides et spes Christiana commendant. Visita eum (vel eam) in salutari tuo, et per Unigemti ti\i passionem et mortem, omnium ei delictorum suorum remissionem et veniam clemonter indulge : ut ejus anima, in hora exitus sui, te judicem propitiatum inveniat, et in Sanguine ejusdcm Eilii tui ab omni macula abluta, tran-sire ad vitam mereatur perpeüiam. Per eum-den Christum Dominum nostrum. Amen.

Hierna bidt een der aanwezige kerkelijken het Confiteor, waarop de Priester zegt Misereatur, etc: en vervolgens:

Dominus noster Jesus Christus, Filius P vivi, qui beate Petro Apostolo siio ded¹quot;' /•

108

testatem ligandi atque solvendi: per suam piissimam misericordiam recipiat confessionem tuam, et restituat tibi stolam primam, qnam in Baptismate recepisti; et ego, facilitate mi-M ab Apostolica Sede tributa, indulgentiam plenariam, et remissionem omniumpeccatorum tibi consedo. In nomine Patris, et Filii f et Spiritus Sancti.

Per sacrosaneta hum an 00 reparationis Mys teria, remittat tibi omnipotens Deus, omnes-prsesentis et futurse vitae paenas, Paradisi portas aperiat, et ad gaudia sempiterna per-ducat. Amen.

Benedicat te omnipotens Deus, Pater, et Filius f et Spiritus Sanctus. Amen.

Maar indien de zieke zoo den dood nabij is, dat er voor de algemeene schuldbelijdenis en de gebedel geen tijd meer is, dan verleent de Priester den aflaat, door te zeggen ; Dominus flosten.

En ingeval de dood onmiddelijk dreigt te zijn, zal hij zeggen :

Indulgentiam plenariam et remissionem omnium peccatorum tibi, concedo in nomine Patris, et Pilii f et Spiritus Sancti. Amen.

109

AANHANGSEL.

Segeiti-MCj. vcm -fict ■boozdj.e -oavt dcult. cFzanciocus

De Priester, met de noodige macht voorzien, gekleed in koorhemd met de stool, overeenkomstig den tijd,zegt:

V. Adjutorium nostrum in nomine Domini.

R. Qui fecit ccelum et terram.

V. Domine exaudi orationem meam.

ü. Et c,lam or meus ad te veniat.

V. Dominus vobiscum.

R. Et cum spiritu tuo.

OREMUS.

Omnipot'ins et misericors Deus, oramus immcnsam clementiam tuam, lit hanc chordam (vel has chordas) benedicere f et sanctificare f digneris, ut quicumque sub invocatione S. Erancisci ea cinctus fuerit {vel cinoti fuerint), et misericordiam tuam imploraverit {vel imploraverint) veniam et inrtulgentiam tuse sanctfe misericordiam consequatur {vel conseqiiantur).

Deus, qui ut servum rediraeres, Filium tuum per manus impiorum ligari voluisti, benedic f quaesumus; cingulum istum: et prsesta; ut famulus tuus, qui (vel famula tua, qua?) hoe pcenitentiae ligamine praecingitur, vinculorumejusdem Domini NostriJesuChristi perpetiio memor existat, tuisque semper obse-quiis alligatum {vel alligatam) se esse cogno-scat. Per Dominum Nostrum etc. R. Amen.

no

Hierna besproeit hij het koord met wijwater, en omgord den medebroeder, zeggende:

Accipe ahordam B. P. N. Francisci, ut sint lumbi tui prsecincti, in signum con-tinentiffi, ot castitatis. In nomine Patris, et Filii f et Spiritus Sancti, R. Amen.

OREMUS.

Deus, qui B Petro Apostolo tuo, signifi-cans qua morte clarificaturus esse Dcum, prsedixisti ipsum in senectute ab alio fore cingendum;famulura tuiun{cel famulam tuam), quem {vel quam) cingulo nostrse Fraterni-tatis praecingimus, tua, qusesumus, caritate prsecinge, tui nominis salutari metu cons-tringe, et cor ejus alliga tuorum ligamine mandatorum, ut auxilio gratise liberatus {vel liberata) a mundo vinctus (vel vincta) ser-vitio, in devotione, quam assumit, usque in finem jugiter perseveret. Qui vivis et regnas in ssecula saeculorum. ü. Amen.

Zijn er meer personen om het koord te ontvangen, dan gebruikt men het meervoud in plaats van het enkelvoud.

Daarna;

Ego auctoritate qua fungor, et mibi con-cessa est, recipio te (vel vos) et suscipio ad participationem omnium bonorum spriritua-lium, quae in toto Ordine Seraphici Patris nos-tri Francisci ex gratia Dei habentur. In nomine Patris et Filii f et Spiritus Sancti. Amen.

Benedictio Dei omnipotentis Patris, et Filii f et Spiritus Sancti descendat super te (vel vos) et maneat semper. R. Amen.

111

_____—J

BI—ADVVi JZER_

BLADZ

Aau der lezer...... • 3

Encycliek van Z. H. Leo XIII over den H. Franciscus van Assisië en de verspreiding der Derde Orde. ... 4

Apostolische Constitutie over den Regel der wereldlijke Derde Orde van

den H. Franciscus....... 25

üegel van de Derde Orde. ... 32 Lijst van de aflaten en de voor-

recliten......• . . . . 38

Ceremonieel der Derde Orde van den H. Franciscus. Gebeden voor de Congregaties of Conferenties, welke elke maand of op andere tijden gehouden worden........ 46

Volgorde bij de inkleeding. . . 56 Volgorde bij de professie. ... 69 Bijzondere Congregatie of Confe-

rentie der raadsleden...... 82

Verkiezingen........ gg

Plechtigheid der Visitatie . . . Voorschriften die men te onderhouden heeft bij het oprichten eener nieuwe Congregatie........ 93

112

!

J '

BLAt

Wijze om de Tertiarissen den Pauselijken zegen te geven..... IC

Formulier van den zegen met vollen aflaat voor do wereldlijke Tertiarissen............ 10

Absolutie in het uur des doods. . 10 Aanhangsel. — Zegening van het koordje van den H. Eraneiscus. . . 10

IMPRIMATUR.

Werthse, 4 Oct. 1886.

Fr. J. TRIX Ord. Min.

Min. Prov. Germ. Inf.