fak 38

VRAGENBOEKJE

OP DE

K I E.S W E T,

TEN DIENSTE DER KIEZERS;

MET

VOLLEDIGE OPGAVE VAN DIS1RICTEN, TABELLEN, ENZ,

DOOR

R. C. V e r w e ij c k.

TWEEDE DRUK.

CL

HILVERSUM. — .A J. H. FLöRKE. 189G.

VRAGENBOEK JE

OP DE

K I E S W E ï,

TEN DIENSTE DER KIEZERS;

MET

VOLLEDIGE OPGAVE VAN DISTR1GTEN, TABELLEN, ENZ.

DOOK

R. C- V e r w e ij c k.

^7

TWEEDE DRUK.

B'B!..... CO NV.

W 1lt;J C M

HILVERSUM. — A J. H. FLöRKE. 1896.

¹

\!!l ,'HD

GEDRUKT TE 11 FLAKKEESCHE BOEKDRUKKERIJ TE MIDDELHARNIS.

EEN WOORD VOORAE.

Van nabij bekend met de moeilijkheid, om aan de Kiezers een goed denkbeeld te geven van de rechten die hun door de Nieuwe Kieswet worden verleend en van de verplichtingen, die zij hun oplegt, stelde ik dit boekje, tot, een handleiding voorde Kiezers en voorde Kiesvereenigingen, samen.

In hoofdzaak is het een gewijzigde overdruk van de artikelen, door mij over de Nieuwe Kieswet in het te Hilversum verschijnende Antirevolutionaire Weekblad De Twee Provinciën geschreven.

Het behandelt niet alle bepalingen der wet; alleen die, welke voor de kiezers van belang zijn.

Aan den Wel. Edel. gestr. lieer J. H. de Waal Malefijt, Burgemeester van Westbroek en Achttienhoven, dank ik menige aanwijzing, die mij bij de saamstelling van groot nut was; en waarvoor ik liem gaarne mijn erkentelijkheid betuig.

Moge het boekje zijn weg vinden, en voor onze Kiezers en Kiesvereenigingen van nut zijn.

Amsterdam, 20 October 1890.

EEN mom BIJ DEN TWEEDEN DEUK.

Reeds ruim veertien dagen na het verschijnen van dit Vragenboekje op de Kieswet bleek een tweede druk noodig.

Wel een bewijs, dat liet boekje in eene behoefte voorziet.

Bij de aanbieding van dezen Tweeden Druk spreek ik mijn warmen dank uit voor de vele bewijzen van sympathie, waarmede mijn boekje allerwegen werd ontvangen; voor de goede woorden, waarmee de Pers het bij het publiek heeft ingeleid.

Aan de welwillende critiek leende ik gaarne gehoor; men zal zien, dat ik de mij gegeven wenken zooveel mogelijk ten nutte heb gemaakt, en het werkje van eenige practisehe verbeteringen heb voorzien.

Moge ook deze Tweede Druk zijn weg vinden.

Amsterdam, 5 December 189G.

5

I.

HOE MEN KIEZER WORDT.

Aan une wordt door de Nieuwe Kieswet het kiesrecht verleend f

Otn kiezer te kunnen zijn is heel wat noodig. Maar in de eerste plaats moet men mannelijk Nederlander zijn en den leeftijd van 25 jaar ]iei)i}en bereikt. Art. 1.

T-Ffls die leeftijd vivefier niet ^L2S Jaar?

Ja, doch de nieuwe wet eischt een leeftijd van 25 jaar.

Wanneer moet uien t?5 jaar zijn, om in. 1897 meê te mogen kiezenl ;

Vóór of op 15 Mei 1897. Art. 2.

J)us alle mannen van 35 jaar zijn kiezer 9

Neen, volstrekt niet; daar zit nog heel wat meer aan vast.

Zoo, wat dan'?

In de eerste plaats moet men steeds, als men belasting schuldig is, die belasting over het laatste dienstjaar geheel hebben betaald.

Welke belasting^w?

Een iïy/csbelasting; en die zijn: Grondbelasting, Vermogens-belasting. Bedrijfsbelasting, en Personeele belasting. Art. 1.

Moet men in alle vier die belastingen betalen oni kiezer te kunnen zijn ?

Neen, dat is niet noodig. Luister slechts: Men moet in de Grondbelasting voor tenminste één gulden zijn aangeslagen, en dat bedrag over liet laatstverloopen dienstjaar hebben betaald.

Wanneer moet ik die belasting hebben betaald?

Op den len Maart van het jaar, waarover de kiezerslijst loopt. Art. 1.

Doch als ik nu met iemand anders grond heb, en die andere

6 I'ERSOXEELE BELASTING

is in de belasting aamjeslafjen, en ik betaal in die belasting één gulden of meer mee, kan ik dan ook kiezer worden*?

Zeer zeker kunt ge. Art. 2.

Maar wanneer het belastingbiljet op naam ran mijn vrouw staat, of ik betaal belasting volt;ir grond van mijn kinderen, waar vein ik het vruchtgebruik heb'?

Ook dan kunt ge, om uw Grondbelasting, kiezer zijn; altijd, zij moet minstens één gulden bedragen en op 1 Maart voldaan zijn. Art. 2.

Maar als ik nu grond heb in verschillende gemeenten?

Dat doet er niet loe; als uw grondbelasting samen een gulden beloopt, kunt ge kiezer zijn. Art. 2.

En hoeveel Personeel moet ik betalen?

Dat is onverschillig. Wie slechts in een Rijksbelasting is aangeslagen en zijn aanslag overliet laatste dienstjaar op 1 Maart voldaan beeft,is kiezer. De vraag is alleen maar: zijt ge aangeslagen en hebt ge op lijd betaald? Dan is alles in orde en moogt ge meè stemmen; onverschillig of ge f500 aan den Rijksontvanger brengt of f2,50 per jaar. Art. 1.

Teil de rijwielbelasting ook meè?

Neen, die niet.

Is het bij de Personeele, de Vermogens- en de Bedrijfsbelasting ook zoo, dat de aanslag van de vrouw voor den man geldt, en die van minderjarige kinderen voor hun vader, als deze van hun goederen vruchtgenot heeft?

Precies als bij de Grondbelasting. Art. 2.

Meun- ik ben verhuisd. In I80IJ woonde ik te haarden en thans ben ik naar Hilversum gekomen. Hier heb ik nog geen belasting betaald. ïloe moet dit nul

Wel, ge legt uw aanslagbiljet uit Naarden eenvoudig over. Is dat op tijd betaald, dan komt ge ook op de kiezerslijst. Art. 11.

Komen dan edle belastingbetalers vanzelf op de kiezerslijst, of moeten zij zich daarvoor aangeven ?

Zij komen er vanzelf op; doch met ééne uitzondering. De mede-eigenaars van grond, die zelf niet zijn aangeslagen, maar

HÜÜRKIEZERS. 7

tocli belasting betalen, moeten zich vóór 15 Februari aangeven; evenals zij, die in een andere gemeente zijn aangeslagen cn op dien grond kiezer willen worden. Art 2.

Mort ik dart daarvoor naar het gemeentehuis'?

Ja zeker. Dan ontvangt ge daar een formulier, dat ge, secuur ingevuld, moet terugbezorgen. Art. 14.

Heb ik dan niets mee)- te doen, als ik maar op tijd heb betaald? Niets meer; doch denk er vooral aan, om op tijd te betalen. Het is liet beste te zorgen dat uw belasting voor'I Januari bij den ontvanger is. Dat spaart heel wat geloop en moeite uit. Art. 10.

Kunnen alleen zij, die belasting betalen, kiezer wordenquot;?

Neen, men heeft ook huurktezers.

Huurkiezers] wie zijn dat?

Dat zijn zij, die als hoofd van het gezin of als alleen-wonend persoon op den Sien Januari sedert den ten Augustus van het vorig jaar, een huisje heblien bewoond van zekeren bij de wet vastgestelden huurprijs. Art. 1.

Moet het juist een geheel huis wezen ?

Neen, een deel van een huis is ook voldoende. Art. 1.

Hoe hoog is die huurprijs, die de wet eiseht9

Die is voor iedere gemeente afzonderlijk berekend.

Dus men moet tenminste, van 31 Januari tot 1 Augustus, in hetzelfde huis wonen?

Neen; men mag binnen dien tijd éénmaal verhuizen; mits men niet onder den vastgestelden huurprijs komt en natuurlijk in dezelfde gemeente blijft. Art. 1.

Kunt ge niets anders van den huurprijs zeggen?

Jawel; hier achter is een opgave opgenomen van alle plaatsen uit ons land.

Behoeft men dus in al die gemeenten niet mee)' te verwonen, dan in die lijst hier achter opgegeven is?

Neen, niet meer. Let er op, dat er van den wekelijkschen huurprijs in rle wet sprake is. Art. 1.

Hoe wordt die huurprijs berekend^

Als ge per maand betaalt, wordt dat bedrag door 4 gedeeld. Wie f4 per maand verwoont, is dus kiezer in een gemeente

8 AANGIFTE VAX HUURKIEZERS. LOON- OF INKOMENKIEZEKS.

van fl. per week huurprijs. Verwoont ge per jaar f 100., dan zij t ge kiezer in een gemeente van f2. per week ot' daaronder, want de jaarhuur wordt door 50 gedeeld. Art. 2.

Maar als nini nu in een schip woont?

Wel, dan kunt gij ook kiezen, mils uw scheepje maar 24 kubieke meter inhoud heeft. Van verhuizen of huur betalen is daarbij geen sprake; de vraag is maar, bewoont of bezit ge uw scheepje van 1 Augustus tot 31 Januari. Art. 1.

Komen de huurkiezers vanzelf op de kiezerslijst?

Neen, zij moeten zich op het gemeentehuisrtaur/eyeji tusschen 1 en 15 Februari; eu als zij verhuizen, moet er opnieuw aangifte geschieden. Art. 15.

])a}i moet ik hij zulk een aanijifle zeker allerlei opgaven doen 9

Ja, maar dat is heel gemakkelijk. Elk jaar roept de Burgemeester de huurkiezers, eu allen die tot aangifte verplicht zijn, bij publicatie o[); dat gebeurt vóór 8 Februari. Vóór dien dag haalt ge nu een biljet van het gemeentehuis, en vult daar alle vragen op in, die er gedaan worden. Dat biljet moet vóór 15 Febr. op het gemeentehuis terugbezorgd zijn. Art 13.

A^Toff eens wal. 11: heiaal wel den vasUiestelden h uurprijs per week, maar dien heiaal ik samen voor mijn huis en het lapje grond dat er hij hoort, en voor een loods die er op staat. Ben ik nu toch kiezer?

Wel zeker; de wet spreekt van «huizen met of zonderbij-behoorenden grond of lokalen of bijgebouwen, niet ter bewoning bestemd.quot; Art. 1.

Zijn er nog meer soorten van kiezers?

Jawel; er zijn ook inkomen- of loonkiezers.

Hoe heb ik dat te verstaan ?

Inkomen- of loonkiezers moeten allereerst van \ Januari tot 31 Januari van het volgende jaar in eenzelfde dienstbetrekking zijn. Wie dus binnen die dertien maanden van betrekking verandert, kan geen loonkiezer worden. Art. 1.

I.OOXKIHZ ERS. I'ION'S 10 EN EX.

Moet men veel verdienen per jaar om loon kiezer le zijn?

Neen; doch onder loon wordt ook vrije kost en inwoning verstaan. Neem bijv. de gemeente Hilversum. Daar is, om loon-kiezer te zijn, een loon van f350.—• per jaar noodig. Verdient nu iemand te Hilversum f 100.— per jaar en heeft hij daarbij vrije kost en inwoniiu/, dan is hij ook kiezer, want vrije kost en inwoning worden Ie Hilversum geschal op f 250.— per jaar. Heeft hij alleen vrije inwonintj, dan geldt die voor f62.50 per jaar, dus moet hij in geld er i)ij verdienen f287.50 per jaar.

Hier achter is voor alle gemeenten in ons land aangegeven, welk inkomen wordt geéischt, en hoeveel voor vrije kost en inwoning en voor vrije woning wordt gerekend.

Weet ik nu alles ecin de loonlciezers9

Neen nog niet. Zoo moet ge nog weten dat een inwonende zoon, die 25 jaar is, en u in beroep of bedrijf bijstaat, ook kiezer kan worden, indien gij hem zóóveel geld geefl. dat hij, met de vrije kost en inwoning mee, het vereischte bedrag haalt. Art. 17.

Maar gesteld uu, ik word ziek en verlies zoodoende zes weken loon; verlies ik dan ook mijn kiesrechte

Neen; als ge mei'r dan luwe maanden ziek zijt en uw loon derft, dan kunt ge geen loon kiezer zijn. Art. 2.

Doch zie nu. Ik woon in Loosdrecht, en verdien f200,—,ik heb een rijkspensioen van f50,— en geniet vrije woning, kan ik nu kiezer zijn ?

Laat eens zien. In Loosdrecht moet het inkomen of loon f300 — bedragen. Uw pensioen bedraagt f50 en dat telt meê; ge verdient f200.--, dat is samen f250.—. Ge hebt vrije woning, dat is voor Loosdrecht f37.50, dus alles samen hebt ge per jaar f287.50. Dan komt ge net precies vijf rijksdaalders te kort om als loonkiezer meè te doen. Art. 1.

Dat is jammer. Telt ieder pensioen meè?

Neen zeker niet. Uw pensioen moet komen van een openbare instelling. Als ge een pensioenlje van een particulier hebt, lelt dat niet meê. Art. 1.

is enkel pensioen ook voldoende '?

Ja, als het maar genoeg is.

' CO

Hebben de loonkiezers nog iets te weten'?

Ja, zij moeien zich ieder jaar vóór 15 Februari opnieuw aangeven aan het gemeentehuis. Alleen wie uitsluitend door zijn

10 GROOTBOEK-, SPAARBANK-, EXAMENKIEZERS.

pensioen kiezer is, behoeft zich slechts bij verhuizing naar elders opnieuw aan Ie melden. Art. 17.

Zijn er nog meer soorten van kiezers ?

Ja wel; nog drie.

Hoe worden die onderscheiden''?

In Ch-oolhork-, Spaarbank- en Examenkiezers.

Wat zijn Grootboek-kiezers?

Grootboek kiezers zijn zij, die op / Februari in eigendom bezitten flOO nominaal ingeschreven in de Grootboeken der Natio-nale Schuld. Art. 1.

Is zulk een bezit voldoende'?

Ja, maar men moet er de vrije beschikking over hebben. Als het geld onder verband op het Grootboek is ingeschreven, telt het voor de kiezerslijst niet meè. Art. 1.

Komen Grootboek-kiezers vanzelf op de lijst'?

Neen, zij moeten zich aangeven.

Wanneer t

Altijd voor 15 Februari.

Moeten zij zich ieder jaar aangeven?

Neen ; eenmaal aangegeven, zorgt de Burgemeester wel voor de volgende jaren. Art. 18.

Wat zijn Spaarbank-kiezers?

Spaarbank-kiezers zijn zij, die op 1 Februari sedert een jaar f50 hebben ingelegd op de Rijkspostspaarbank. Art. 1.

Is het ook niet goed als ik bijv. f 50 op de Nuts-spaarbank heb?

Neen, het moet de Rijkspostspaarbank zijn.

Moeten de Spaarbank-kiezers zich ook aangeven?

Ja zeker; van hen geldt precies hetzelfde, wat van de Grool-boek-kiezers is gezegd. Art. 18.

En wat zijn nu Examen-kiezers?

Dat zijn menschen die een of ander examen hebben afgelegd. Art. 1,

Noem eens voorbeelden ?

BEDEELDEN. 1 1

Dokters, notarissen, onderwijzers, veeartsen, loodsen, advocaten, enz.

Gelden alle examens'?

Neen, alleen die door de wet /.ijn aangewezen, als noodig ter vervulling van een ambt of eene betrekking; of voor de uitoefening van eenig beroep of bedrijf.

En (jeldt dit alles nu voor alle verkiezimjen ?

Ja; alleen moet men, wanneer men niet als belast!n^kiezer

⁷ O

op de lijst komt, om aan de Gemeenteraadsverkiezingen meè te doen, ook in de gemeentebelasting zijn aangeslagen.

Zijn er ook mensehen van het kiesrecht uitgesloten?

Ja; bijv. zij, (iie bij een onherroepelijk geworden rechterlijk vonnis van de uitoefening van het kiesrecht ontzet zijn; menschen die in de gevangenis zitten, en die onder curateele staan. Art. 3.

Zijn er nog meer uitgestotenen'?

Ja, de bedeelden.

Hoe zit dat?

Wel, ais men bijv. in 1800 onderstand van een instelling van liefdadigheid of van een gemeentebestuur heeft genoten, komt men in 1897 niet op de kiezerslijst.

Wat is onderstand in den zin der luet?

De wet noemt onderstand «elke ondersteun in j.»- in geld of

o O

andere benoodigdheden tot leniging van nood aan behoeftigen verstrekt.quot; Art. 4.

Dus als ik bijv. dezen ivinter Iien gulden van de Diaconie heb gehad?

Dan zijt ge voor het volgend jaar uw kiesrecht kwijt.

En als ik geneeskundige behandeling van het Armbestuur had. Ik heb sleehls één drankje ontvangen?

De wet is onverbiddelijk. Dat ééne drankje heeft u van uw kiesrecht afgeholpen.

Doch als mevrouw K. ois elk jaar een en ander zendt om den winter door te konien, verlies ik daar ook mijn kiesrecht door ?

-12 UIïGESLOTENEN. GEMEENTERAAD. KIEZERSLIJSTEN.

Neen; want mevrouw K. is geen instelling ;alleen de onder-Kleun in gen, door insfelUiKjen verleend, tellen raeè.

Zijn er nog meer menschen die niet meé mogen Mezen?

Ja, alle korporaals en soldaten zijn uitgesloten, zoolang zij onder de wapenen zijn. Dat geldt voor de land- en voor de zeemacht. Is een vrijwilliger echter belasting- of huurkiezer, dan kan liij stemmen, ook al is hij onder de wapenen. Art. 5.

En hoe gaat het nu nn'l de verkiezingen voor dm Gemeenteraad ?

Bij den Gemeenteraad heeft men inieder geval belasting te betalen. Wie niet als belastingkiezer op de lijst staat., moet, om voor den Gemeenteraad meête kiezen, gemeente-belasting betalen. Art. 7.

Hoeveel i

Op zijn hoogst t2.5Ü per jaar.

Is dat voo)' olie gemeenten hetzelfdequot;?

Neen; ook daarin is verschil. De wet bepaalt dat voor iedere gemeente.

Wanneer moei de gemeentebelasting voldaan zijn?

Ook al op den len Maart.

Is ei' nog )ncer van de kiezers te zegge)) ?

Neen; thans gaan we aan de kiezerslijsten.

Wat is een kiezerslijst ?

Dat is een lijst waarop de namen van de kiezers slaan.

Wie maakt die lijst op ?

liet gemeentebestuur. Art. 8.

Staat er nog )neer dan de namen van de kiezers op?

Ja, nog heel wat meer. Bijv. waar ze wonen; wat voor soort kiezers ze zijn; er slaat alles en nog wal op. Art. 9.

Wanneer wordt die Ijst vastgesteld?

Op den 22sten Maart. Art. 28.

En als er nu een fout op is?

Dan kunt ge daar tegen opkomen; reclameeren noemt men dal. Want de vastgestelde lijst ligt van 22 Maart tot 21 April voor een ieder ter inzage op het gemeentehuis. Art. 28.

Kan men er ook een afschrift van hekomen?

KEC L A M KEREN,

Zeer zeker; maar men moet dal betalen. Art. 28.

Tot hoe lany kan men reclameeren t

Tot IS April. Art. 29.

Maar hoe kun ik weten of mijn klacht terecht is (jeliotnen ?

Wel, tusschen 15 en 21 April liggen op do secretarie alle reclames ter inzage. Dan moet ge het dus maar eens gaan nazien. Art. 31.

Doch al* nu iemand mij van de kiezerslijst iril afhelpen, zonder dat ik het weet?

Geen nood. Als men u van de lijst probeert af te krijgen, waarschuwt de Burgemeester u tijdig, en dan kunt ge das een woordje meespreken. Art. 30.

Wanneer hoor ik dan dc beslissing?

Uiterlijk op 20 Mei. Art. 33.

.\tocl ik in zulk een hesUsshuj berusten?

Wel neen, ge kunt nog naar den kantonrechter gaan. Maar dan raad ik n, een advocaat mee te nemen, die liet zaakje verder voor u opknapt. Art. 36.

Nog wat, ik ben geen belasting kiezer, dus ik moet mij aangeven; maar ik kan niet schrijven. Hoe moei dat nu?

Dat doet er niets toe, dan schrijft een ander maar voor li. Als gij dan maar op liet gemeentehuis onder het stuk, dat ge teekenen moet, een kruisje zet, is het óók al goed. Art. 14.

Als mij over dezen óf dien persoon voor het opmaken der kiezerslijsten inlichtingen door den Burgemeester worden gevraagd, moet ik die dan geven ?

Ja, ge zijt verplicht, de gevraagde inlichtingen te schenken. Art. 26 en 152.

Is er nog meer van de kiezerslijst te zeggen ?

.Ta, dat het noodig is, dat men de lijst terdege nakijkt, ot er ook fouten op voorkomen.

14 DAG DER VERKIEZING. CANDIDATEXBRIEF.

II.

HOE MEN KIEZEN EN STEMMEN GAAT.

En hoe yaut het kiezen voorde Tweede Kamer nu'?

o, Heel anders dan voorheen, üe wet maakt onderscheid tus-schen den day der verkiezing en den day der s'.emrning.

Wat is dan de dag der verkiezing?

Dat is de dag, waarop officieel de candidaten worden gesteld. Art. 51.

Dat is vreemd, leg mij dat eens uitquot;?

Ja, dat is een heele historie. Op den dag der verkiezing dan, moet men de candidaten aan den Burgeu eester opgeven. Art. 51.

Aan den Burgemeester'?

Ja. Veertig kiezers moeten een brief onderteekenen, waarin zij verklaren dezen of genen candidaat te stellen. In den brief moeten de namen en voornamen van den candidaat duidelijk worden opgegeven. Art. 51.

Das er moeten juist 40 kiezers hij elkaar zijn, om een candidaat te stellen¹?

Juist 40, niet minder; een paar meer kan geen kwaad.

En moeten die AO allen kiezer zijn in het district waarde verkiezing is?

Zeer zeker. Kiezers uit het district Amersfoort kiezen niet mee in het district Breukelen.

Maar hoe kom ik aan veertig menschen, die hun naam willen zetten onder zulk een Candidatenhrief?

Kom, kom; er zijn wel veertig leden van uw Kiesver-eeniging die dat willen doen. Ge hebt een heel district voor u.

En moeten die veertig menschen nu allen saam naar den Burgemeester?

Neen, gelukkig niet; die brief moet bezorgd worden bij den

DAG DER VERKIEZING. CANDIDAAÏSTELLING. 15

Burgemeester door een der onderteekenaars-, alle veertig behoeven duar niet te komen. Art. 52.

Mag de candidaat er hij wezen, als die brief aan den Burgemeester wordt overhandigd'?

De candidaat mag er bij wezen. Art. 52.

Goed, dat heb ik begrepen ; maar hoe moet zulk een candi-datenbrief zijn ingericht, ik weet zoo weinig van stadhuiswoorden aft

o, Dat is heel gemakkelijk. Daar zorgen ze op liet Gemeentehuis voor. Als ge iemand candidaat wenscbt te stellen, gaat ge naar liet Gemeentehuis, haalt daar den brief, en vult dien secuur in. Dan laat ge hem door veertig kiezers onderteekenen, en levert hem in op den dag der verkiezing. Art. 51.

Mag ik er zelf geen veertig namen onder zetten^

Neen, stellig niet. De kiezers moeten zelfonderteekenen. Art52.

Kan de Burgemeester zulk een brief weigerend

Ja zeker.

Op welken grond?

Wanneer de opgave niet door veertig kiezers is onderteekend.

Anders niet?

Neen, anders mag de Burgemeester geen enkele opgave van candidaten weigeren. Art. 53.

En als nu de Burgemeester de candidatenlijst heeft aangenomen ?

Dan maakt hij haar onmiddellijk openbaar. Art. 53.

Kan ik bij ieder en Burgemeester met zulk een opgave komen?

Wel neen, alleen bij den Burgemeester van de hoofdplaats van het kiesdistrict. Voor het district Gouda moet men dus bij den Burgemeester van Gouda zijn; voor het district Bodegraven bij den Burgemeester van Bodegraven; voor het district Amersfoort, bij den Burgemeester van Amersfoort, enz. enz. Art. 51.

Goed -, maar hoe laat moet ik bij den Burgemeester den brief inleveren met die veertig namen ?

Gij kunt op den dag der verkiezing bij den Burgemeester terecht |van des morgens negen tot des namiddags vier ure. Art. 51.

En als ik over vieren kom?

Dan komt uw candidaat niet op de lijst en zeker ook niet in de Tweede Kamer.

10 DAG DER STEMMING. STEMKAART.

üus hel is nooclig op tijd te wezen'^-?

Daar hangt alles van af. liet beste is te zorgen, dat men vóór den dag der verkiezing met alles gereed is, opdat men opdien dag alleen maar naar liet gemeentehuis hebbe te gaan voor het inleveren van de candidatuur.

lleb ik nergens anders op te letten?

Neen. Doch zorg vooral dat er aan de opgave van den naam van den candidaat niets ontbreekt; en dat ge op tijd zijt.

Waarom driiujt (je daar toch zoo op aanquot;?

Omdat dit van het uiterste gewicht is. Denk eens, dat er in uw district twee candidaten zijn. Wanneer ge nu ook maar één minuut te laat zijt op den dag der verkiezing, dan is de candidaat van uw tegenpartij gekozen-, want hij is de eenige candidaat. Na 'smiddags vier uur van den dag der verkiezing is hetnietmeer mogelijk een candidaat te stellen.

Wat volgt er nu op den dag der verlciezimj 9

De dagr der stemming'. Doch let wel, slechts dan, wanneer er meer dan één candidaat is gesteld. Art. 56.

Hoe gaat dat stemmen?

Daartoe ontvangt ge, uiterlijk drie dagen voor den dag der stemming, een stemkaart. Art. 55.

Waar kond die vandaan?

Die wordt u toegezonden van het gemeentehuis.

Ontvangt ieder, die op de kiezerslijst staat) een stemkaart?

Zeker; iedere kiezer.

Wat staat er op die kaart?

o, 1 leel wat.Eerst uw naam ; dan waarvoor ge stemmen moet; verder de plaats waar ge stemmen moet, en de tijd wanneer de stembus open is. Ouk denamen van de candidaten komen op die stemkaart voor; en nog meer. Art. 55.

En als ik nu drie dagen voor den dag der stemming zulk een kaart niet heb ?

Dan gaat ge die halen aan het gemeentehuis. Art. 55.

Moei ik die kaart bewaren ?

Zeker moet ge. Zonder die kaart wordt ge niet tot de Stembus toegelaten. Art. 74 en 75.

STKMBUREAXT.

Welke uren is de filenihiix open?

Van des morgens acht ure lot des namiddags vijf ure. Art. 56.

Zomer en whiler dezelfde nren?

Ja; er is geen verschil meer.

Diix lasscheii '.s nioiyen^ acht en des namiddaiis vijf vur fia ik naar hei op mijn kaarl aatnjexvezen stemhureau. Hoe ziel zulk een stembureau er uil*?

Een lokaal, met een tafel er in, waarachter drie heeren, de leden van liet slembureau, moeten zitten. Op die tafel staande stembussen; ligt een afschrift van de kiezerslijst; een exemplaar van de Kieswet, enz. Die tafel moet zóó staan, dat de in het stemlokaal aanwezige kiezers alle verrichtingen van het stembureau kunnen zien. Art 65 70

Is er non nicer in het stemlokaal^.

Jawel. Kr zijn ook nog een paar lessenaars, die in afzonderlijke hokjes slaan, en die alweer zóó zijn geplaalst, dat de toegang tol die hokjes zichtbaar is voor de kiezers. Geheimen mogen er in zulk een Stemlokaal niet zijn; alles moet openbaar wezen, alleen in die hokjes komt maar één kiezer te gelijk; daar moet men zijn Stembriefje invullen. Art, 69.

Hoe kom ik aan dal Slemhiljel^

Luister. Wanneer ge in het Stemlokaal komt, gaat. ge, met uw kaart in de hand, naar den Voorzitter van liet bureau, die achter de tafel zit. Go geeft hem uw kaart, en hij geefl u daarvoor een stembiljet in de hand. Art. 76.

Kan ik ook non quot;P andere manier aan een stembiljet komenquot;?

Neen; ge moet hel altijd van den Voorzitter ontvangen, op den dag der stemming.

Hoe ziel zulk een stembiljet er uit'?

Aan de eene zijde staat de handteekening van den Burgemeester der hoofdplaats van het kiesdistrict. Zonder zulk een handteekening is bet biljet niet echt; dus van onwaarde. Art. 72.

En aan de andere zijde'quot;?

Daar staan, in alphabelische volgorde, de namen dercandi-

2

STEMBILJET.

daten onder elkaar. Vóór iederen naam is een zwart vak, met een witte stip er in. Üp de volgende wijze: Art. 72.

Mu. TH. HEEMSKERK.

MR. U. H. 11 UB ER.

Dn. H. J. A. M. SCHAEPMAN. Mn. J. D. VEEGENS.

Wat moet ik nn verder doen met dal Stembiljet'?

Ge caat er mede in een van die afgeschoten hokjes, waarin een

cquot;gt;

lessenaar staat. In dal hokje zoekt ge op uw stembiljetden naam van uw camlidaat, en maakt dan met een potlood de witte stip in het zwarte stem vak, dal voor dien naam staat, óók zwart, en dan hebt ge uw biljet ingevuld. Natuurlijk doet ge dat alleen voor uw eigen candi-daat, de stippen voor de andere namen vult ge niet m,d'ielaatgewit. Art. 77.

hJn ids ik mij uk ver ij is, en ik vul het stipje in voor den naam van den candidaat der tegonpartij 9

Wel, dan gaat ge naar den Voorzitter; geeil uw stembiljet terug en ge kunt een nieuw ontvangen. Denk er echter aan, dat zulk een vergissing slechts één keer kan voorkomen; meer dan één nieuw stembiljet geeft de \ oorzitter van het Stembureau u niet af. Art. 79.

Nu, dat begrijp ik. Maar als ik mijn stembiljet heb ingevuld, wat moet ik dan doen?

Dan gaat ge met uw stembiljet in de hand naar den Voorzitter, en laat dezen uw biljet aan de achterzijde zien. De achterzijde is die, waarop de handteekening van den Burgemeester is gesteld. Ge moogt uw biljet niet afgeven, houdt het in de hand; alleen moet ge het laten zien³ aan de achterzijde. Art. 77.

En dan?

Heeft de Voorzitter gezien, dat het biljet echt is, dan kunt ge uw Stembiljet in de bus werpen, en daarmee is voor u het stemmen afgeloopen. Art. 77.

19

MafI ik nooit op ec» andere wijze mijn stembiljet invullen, dan door het witte stipje zwart te maken met potloodt

Neen, iedere andere -wijze van doen is verboden bij de wet. Art 89.

Matj er nooit iemand met een kiezer meê in zulk een celletje ooi den man terecht te helpen'?

Nimmer/, alleen wanneer de kiezer lichamelijk hulpbelioe-vend is, kan de Voor/Uier toestaan, dal hem door een ander hulp wordt verleend. Art. 80.

Hoe noemt men zulk een stelsel, niet zulke affjeschoten hokjes?

Het couloir-stelsel.

Waarvoor heeft de kiezer allereerst bij dat stelsel te zorgen ?

Hiervoor; dat hij aitstekend op de hoogte is van de namen lt;ier candidaten.

Nu weet ik alles om te kunnen stemmen. De stemkaart is in mijn bezit, de dag der stemming is da((r, doch wat geeft mij dit alles, wanneer de tijd ontbreekt, om Ie gaan stemmen', mijn patroon wit me toch niet laten gaan'?

Ho, bo, uw patroon moet u laten gaan. Art. 57.

Ja, maar het stembureau Is eer weg?

Best mogelijk; doch de wet zegt, dal uwe patroon u twee uur moet vrijgeven op den dag der stemming, opdat ge in de crelesrenlieid ziit uw slem uit te hrensfen. Art. 57.

Twee uur ? Maar als ik dan smorgens en's middags een uur krijg, is het wel Iwee uur, mam' dat geeft nog niet veel'?

Daarom moeten liet ook twee achtereenvolgende uren zijn. Art 57

Mooi zoo. En wie betaalt mijn verzuim', Ik verdien '20 cent per uur'?

Dan kost het stemmen ti 40 cent, en die moet ge voor de eoede zaak over hebben.

Hoe kom ik te weten welke twee uur voor de stemming zijn aangewezen? Want bij ons op de fabriek zijn een paar honderd werklieden. Die kunnen niet allen tegelijk weg.

De patroon moet, twee werkdagen vóór den dag der stemming, op een voor ieder werkman zichtbare plaats in zijn fabriek een lijst ophangen, die bij zelf onderteekend beeft, en waarop de uren

ONKKGELMATIGHEDEN'. UREN VAX STEMMING.

stann aangewezen, waarin iedere groep van zijn werklieden gelegenheid heeft om naar de stembus to gaan. Art. 57.

Moyoi o' oo/r, gcduixiide (Jen lijd der t'O'kiezDicj, kiezers in het stemlokaal hl ij een '?

Ja, dat is geoorloofd en zelfs wenschelijk; docli men moet er zich natuurlijk ordelijk gedragen. Art. 82

Waarom noemt uj het aanweziri zijn van kiezers in hel stemlokaal wenschelijk ?

Omdat het nooil kwaad kan, dat de kiezers zelf toezien of alles wel overeenkomstig de wet geschiedt.

E/i als er eens iets niet in den haak isquot;?

Dan kunt ge bezwaren inbrengen. Art. 82.

Noem eens enkele diiuicn die niet i)i den haak zouden zijn ?

Wanneer bijv. van het stembureau een lid afwezig is; er moeten altijd drie leden aanwezig zijn. Art. 60 en 64. Niet in den haak is het voorts, wanneer de kiezers niet alles kunnen zien. wat het stem-bureau doet Art. 67 en 69; wanneer een ander dan de Voorzitter de stembiljetten uitdeelt; Art. 76 wanneer iemand het stembiljet, waarop hij zich vergiste, niet aan den Voorzitter teruggeeft; Art. 79. wanneer iemand zonder stem-kaart wordt toegelaten; Art: 74. wanneer men twee man tegelijk in de stemkamertjes laat gaan. Art. 69 en 77 of wanneer de toegang tot de lessenaars niet te zien is. Art. 69.

Gesteld nu, dat ik iels ran dien aard zie, wal moet ik dan doen ?

Dan moet tre uw bezwaar aan den Voorzitter van het stem-bureau meèdeelen, en dat bezwaar moet dan in het proces-verbaal der stemming worden opgenomen. Art. 82.

Als hel nu 's middags vijf uur is, en er zijn nog honderd man in het stemlokaal, die niet gestemd hebben, moeten die dan onverrichter zake weer naar huis?

Neen. De kiezers die klokslag vijf binnen het stemlokaal zijn, mogen nog stemmen. Doch na vijf uur wordt niemand meer tot liet stemlokaal toegelaten. Art. 86.

/1 Is nu de bus gesloten is, wat gebeurt er dan?

Dan worden de ingeleverde stemkaarten geteld en het aantal overgebleven stembiljetten; zoodat men, met de aanteeke-

DOOREENMENGEN EN OI'I.KZKNquot; DER STEMBRIEFJES.

ningen, die oen van de leden van het stembureau op de kiezerslijst heeft gehouden, precies weet, hoeveel menschen er aan een bureau hebben gestemd. Kaarten, overgebleven stembiljetten, enz. worden dan zorgvuldig ingepakt en verzegeld. Art. 87.

En dan?

W anneer de Voorzitter van het Stembureau heeft meegedeeld, dat de stemming is afgeloopen, ivordl (mynidtirlijk. ch' slern-biis opeiKjemaakt. Art. 88.

De steiubu* opoKjcmaukl ? Gebeurde dal vroecji'i' niet den volgenden dag 9

Ja, doch bij de nieuwe Kieswet zullen de uitgebrachte stemmen dadelijk na den alloop der stemming worden opgenomen. Art. 88.

Zoo; dat zal dan een heet tijdje duren, het opnemen van al die stemmen ?

Neen, zoo heel lang niet. Want de wet schrijft voor dat het kiesdistrict in stemdistrieten zal worden verdeeld, zoodat ieder stemdistrict zijn eigen stembureau heeft. Nu wil men zulk een stemdistrict in den regel niet grooter maken dan 1000 kiezers. Gesteld nu, dat daarvan in gewone tijden de helft aan de stembus komt, dan zijn er 500 biljetten in de stembus geworpen, en 500 biljetten zijn spoedig afgelezen. Art. 128.

Hoe (jaat dat openmaken eau de stembriefjes?

De wet wil dat ze, zóó als ze uit de bus komen, zullen worden doorééngemengd. Art. 87.

Is dat ran gewield ?

Ja zeker. Denk eens aan dat er om 5 uur nog 100 werklieden van één fabriek in het stemlokaal zijn, en dat die hebben afgesproken allen op éénzelfden candidaat te stemmen. Dan zullen die iOO stembiljetten natuurlijk boven in de bus komen. Ze liggen dan alle op één hoopje. Wordende biljetten nu niet dooreen gemengd, dan kan iedereen zien hoe die laatste 100 werklieden hebben gestemd; en ge begrijpt dat dit juist niet gezien moet worden.

En als nu de biljetten zijn dooreengemengd ?

Dan leest de Voorzitter van het stembureau den naam op, die op het biljet is gestemd; vóór welken dus het witte stipje

22 BILJETTEN VAN ONWAARDE. l'ROCES-VERBAAL.

in liet stemvak is zwart gemaakt. Het oudste lid van liet Stembureau kijkt of de Voorzitter den goeden naam heeft afgelezen, en de beide leden van het stembureau houden aanteekening van de stemmen, die op iederen candidaat worden uitgebracht. Art 88

Mag ik zelf in het stemlokaal ook aanteekening houden? Wel zeker moogt ge dat; het is zelfs zeer gewenscht; het Bureau kan zich ook wel eens vergissen.

Kan er wel een* een biljet van onwaarde in de bus zijn?

Dat zou heel gemakkelijk kunnen gebeuren.

Wanneer is een biljet van onwaarde?

Wanneer het biljet de voorgeschreven hanteekening van den Burgemeester mist; wanneer alle stippen in de stemvakken wit zijn gebleven ; of meer stippen zijn zwart gemaakt, dan er candidaten te kiezen zijn; of «//e stippen zwart zijn gemaakt en erdusgeen candidaat is aangewezen; wanneer er een naam meer op is geschreven dan er reeds op stond; of een biljet waarop eene «bijvoegingquot; is geplaatst. Art. 89.

Als ik het dus wel begrijp, mag ik op het stembiljet niets anders doen, dan het witte slipje in het stemvak voor den naam van mijn candidaat met potlood zwart maken?

Anders moogt ge volstrekt niets doen.

Wie verklaart een biljet van onwaarde ^

Dat doet het stembureau: dat zijn dan alle drie de heeren saam; en dus niet alleen de Voorzitter. Art. 89.

Goed; als nu de stemmen zijn afgelezen, ruat gebeurt er dan?

Dan wordt door den Voorzitter meegedeeld, hoeveel stemmen ieder der candidaten heeft gekregen. Alle papieren worden verder netjes ingepakt en verzegeld; en van de stemming wordt procesverbaal opgemaakt. Art. 90 en 91.

En als ik nu een klacht over 't een of 't ander heb?

Dan deelt ge die aan den Voorzitter mee, en deze doet uw klacht opnemen in het proces-verbaal. Art. 91.

Hoe gaal het dan verder?

UITSLAG DKR VERKIEZING.

Dan kunt ge wel naar liuis gaan; voor u is dan op dezen dag alles afgeloopen. liet jongste lid van liet stembureau gaat nu met liet proces-verbaal en de verzegelde pakken naar den Voorzitter van liet /ioo/tfetemlmreau, die alles in bewaring neemt tot den volgenden morgen. Art. 92.

Tot den vohjenden morgen'?

Ja, want dan houdt te 0 ure het Hooldstembureau zitting en maakt den uitslag van de verkiezing openbaar. Art. 93.

Maar gesteld nu, dut ik een ernstig bezwaar heh, en van meening hen dat in mijn stemdistriet de stemmen niet goed zijn op genomen; wat dan?

Dan dient ge bij het Hoofdstembureau een met redenen omkleed verzoek in, om de biljetten van uw stemdistriet nogeens te laten opnemen. Art. 94.

Moet het Hoofdbureau aan dat verzoek voldoen ?

Neen, het kan er aan voldoen, als het meent dat daar redenen voor zijn. Art. 95.

Wat gebeurt er als de uitslag is meegedeeld'?

Dan wordt van den uitslag proces-verhaal opgemaakt, en alle verzegelde pakken worden aan het gemeentebestnurj van de hoofdplaats van het kiesdistrict gegeven. Dat gemeentebestuur moet dadelijk den uitslag van de stemming aanplakken; en zorgt later, dat alle papieren, op de stemming betrekking hebbende, worden vernietigd. Art. 97.

Wanneer worden die puineren vernietigd⁰

Als over de toelating van den gekozene is beslist. Art. 98.

Heh ik nog meer noodig te iveten ?

Niet veel meer. De om de vier jaar terugkeerende Kamer-verkiezing heelt plaats op den eersten Dinsdag in de maand Juni. Art. 129.

En de dag der stemming 1

Die moet binnen veertien df;gen daarna plaats hebben. Nooit valt, hij een periodieke verkiezing, de dag der stemming vóór 10 Juni. Art. 131.

24

Eu als er cm tusschentijdsche verkiezing is

Doorvoor bepaalt de minister van lUnnenlaudsclie zaken den dag der verkiezing; en vóór die dag is aangebroken, deelt hij ineè wanneer de dag der stemming zat zijn. Art. 131.

En als op den dag der verkiezing nu eens niemand candi-daat wordt gesteld ?

Dal zal wel nimmer gebeuren. Doch als het voorkomt, dan moet er in zulk een district binnen 14 dagen een tweede verkiezing plaats hebben; wat óók moet gebeuren als bijv. een candidaat, vóór den dag der stemming of' der herstemming, komt te overlijden; ol' wanneer een candidaat, in meer dan één district gekozen, voor beteene district aanneemt en voor het andere dus bedanken moet. Art. 138.

is er nu met nog meer te rekenen?

.la, de wet kent ook strafbepalingen. liet doen van onjuiste of valsche aangiften, het weigeren van inlichtingen enz. enz. is bij de wet straihaar gesteld. Art. 149 - 158.

Wanneer treedt de wet in luerkivij ?

1 Januari 1897. Art. 165,

Tot hoelang blijven de oude kiezerslijsten oa/n krachtquot;?

Tot 15 Mei 1897. Art. 162.

ALPIIABETISCHE 01'GAVK

DER

K I E S 1) IS T R I C T E X,

met do daaronder beliooreude gemeenten

Alkmaar. — Alkmaar, Heiloo, Bergen, Schoorl, Warinen-hui/en, Ilarenkarspel, St. Maarten., Schagen, Wieringerwaard, Barslngerliorn, Nieuwe-Niedorp, Oude-Nicdorp I feerhugowaard, Oud karspel, Xoord-Scharwoiide, Ztiid-Scharwoude, I iroek op Lan-gcdijk, St. Pancras, Koedijk, Oudorp, Oterleek.

Almelo. — Stad-Almelo, Ambt-Alraelo, Tubbergen, Ootmar-sum. Denekamp, Wierden, Weerselo, Borne, Bijssen.

Amersfoort. — Amersfoort, Bunschoten, Eemnes, Baarn, Hoogland, Soest, Stoutenburg, Leusden, Woudenberg, Maarn, Zeist, Doorn, de lUldt, Maartensdijk, Acbttienboven, Westbroek.

Amsterdam I. — liet gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt: van het snijpunt der aslijnen van bet Noordzeekanaal en zijkanaal 11 door het midden van het Noordzeekanaal tot aan het Droogdok; vervolgens langs de doorvaart van de Bealengracht tot op het snijpunt van de Prinseneilandsgracht; vervolgens langs die gracht tot langs den Spoordijk, tot aan de Westerdokskade, vervolgens door het midden van de Korte Prinsengracht tot de Noordzijde van do Brouwersgracht tol den Singel en van daar tot aan de

D ~

Noordzijde van de Korte Korsjespoortsteeg, langs die steeg tot aan de oostzijde van den N.Z. Voorburgwal, vervolgens langs den N.Z. Voorburgwal tot aan de doorsnede van de Baadhuis-straat, daarna de zuidzijde dier straat tot aan de doorvaart van

20

den Singel, vervolgens langs de Oostzijde van den Singel tot de doorvaart van den Binnen-A instel, daarna langs het noordelijk gedeelte van den Anistel tot den Zwanenburgwal, vervolgens de westzijde van den Zwanenburgwal tot de St.-Anthonie-breedstraat, deze straat langs tot over de Nieuwmarkt, oostelijk langs de Viscbmarkt, door het midden (westzijde) van de Geldersche kade naar de doorsnede in het IJ tot aan den afsluitdijk, vervolgens langs dien afsluitdijk tot aan de grens der gemeente en van daar in noordwestelijke richting tot aan het beginpunt.

Amsterdam II. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn getrokken als volgt; van af den afsluitdijk naar Schellingwoude langs de doorsnede van het IJ tot aan den Oostelijken doorgang in het open havenfront langs de oostzijde van de Geldersche kade tot aan de Rechtboomsloot, langs de noordzijde van de Rechtboomsloot tot aan de Oude Schans (noordzijde) tot aan. den Rapenburgwah voorts langs den Rapenhurgwal en het Entrepotdok (Laagte Kadijk) tot aan het snijpunt van de Sarphatistraat; de noordzijde van die straat volgende tot aan de Zeeburgerstraat (noordzijde) en van daar langs ■de doorvaart in het Loozingskanaal en langs den Diemerdijk tot aan den Immetjeshorn en verder in noordelijke richting over het IJ langs de grens der gemeente, langs den Noorder-lJ- en Zeedijk tot aan het beginpunt.

Amsterdam III. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn getrokken als volgt: van af den Immetjeshorn, langs den Diemerdijk tot aan de doorvaart van het Loozingskanaal, vervolgens langs de .Buitensingelgracht (zuidzijde) tot aan de Kavaleriekazerne, daarna langs de doorvaart der Mui-dergracht langs de zuidzijde van den Hortus Rotanicus, langs de doorvaart van de Nieuwe Heerengracht (zuidzijde) tot aan den Amstel. Vervolgens door de doorvaart van den Amstel (oostzijde) tot aan de Schulpbrug en van daar in noordoostelijke richting langs de grens der gemeente tot aan het beginpunt.

Amsterdam IV. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt: van de Zeeburgerstraat (zuidzijde) langs de noordzijde van de Sarphatistraat tot aan het snijpunt van het Entrepotdok, vervolgens langs de

doorvaart van het Entrepotdok (zuidzijde) en den Rapenburgwal (zuidzijde) tot aan de Oude Schans, daarna langs de doorvaart van de Oude Schans (zuidzijde) tol aan de doorvaart van de Rechtboomsloot, vervolgens de zuidzijde dier Rechtboomsloot lot aan de Geldersche kade, van daar langs de Geldersche kade (oostzijde) en Nieuwe markt (oostzijde) in zuidelijke richting naar den Zwanenburgwal, vervolgens langs den Zwanenburgwal (oostzijde) tot het snijpunt in den Ainstel en van daar in westelijke richting naar het Sophiaplein; vervolgens langs dat plein (zuidzijde) door de lieguliersbreedstraat (noordzijde) langs dedoor-snede van het Thorbeckeplein (oostzijde) en de Reguliersgrachten (oostzijde) tot aan het snijpunt in de Stadhouderskade. Vervolgens die kade in oostelijke richting tot aan het snijpunt in den Amstel, daarna de doorvaart (westzijde) van den Arnstel lot waar men do aslijn ontmoet der Nieuwe Keizersgracht, vervolgens de Nieuwe Heerengracht (noordzijde) langs de zuidzijde van den Hortus Rotanicus en de noordzijde van de Muidergracht. langs de Ivavaleriekazerne tot aan het snijpunt der Ruitensingel-gracht; vervolgens langs de Ruitensingelgracht (noordzijde) tol aan het beginpunt.

Amsterdam V. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn getrokken als volgt: van af het punt in den Amstel, alwaar de Stadhouderskade die rivier snijdt en van daar lan^s de Stadhouderskade tot aan de doorsnede van het

Tj

Vondelspark. Vervolgens de doorsnede van het Willemspark langs de Schinkelkade en voorts in zuidelijke en oostelijke richting langs de grens der gemeente tot aan den Amstel en van daar langs den Amstel tot aan het beginpunt.

Amsterdam VI. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt: van af de doorvaart van den Singel bij de Munt (zuidzijde) tot aan de Gast-huismolensleeg, door de Gasthuismolensleeg (zuidzijde), Harten-, Ree- en Laurierstraten (zuidzijden) met eene recht doorgetrokken lijn tol in de Ruitensingelgracht; vervolgens langs de doorvaart van de Ruitensingelgracht (noord-oostzijde) en de Stadhouderskade (noordzijde) tol tegenover de Nicolaas Witsenstraat, vervolgens door liet midden dier straat (westzijde) langs de doorvaart van de Reguliersgracht (westzijde), hel Thorbeckeplein

28

(westzijde), de Reguliersbreedstraat (zuidzijde) tot aan het beginpunt.

Amsterdam VII. — ITet gedeelte der gemeente Amsterdam,

ö Ö ~

gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt; van at' de doorsnede der Raadhuisstraat (noordzijde) lang den N.-Z. Voorburgwal (westzijde) tot aan de Korsjespoortsteeg. Vervolgens de zuidzijde dier steeg lot aan de doorvaart van den Singel, daarna den Singel (westzijde) in noordelijke richting volgende tot aan de Brouwersgracht; vervolgens de Brouwersgracht (zuidzijde), tot aan de doorvaart van de l'rinsenijraclit, daarna de Prinsen-gracht tegenover de Noordermarkt tot aan de doorsnede der Westerstraat. De Westerstraat (zuidzijde) langs het Marnixplein (zuidzijde) tot aan de doorvaart der Marnixkade. Vervolgens langs de Marnixkade en Buitensingelgracht (oostzijde) tot waar men het verlengde van de aslijn der Laurierstraat ontmoet; verder door het midden der Laurierstraat, Beestraat, Hartenstraat en Gasthuismolensteeg (noordzijde), daarna langs de doorvaart van den Singel (westzijde) tot aan het beginpunt.

Amsterdam VIII. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt: van het snijpunt der aslijnen van het Noordzeekanaal en zijkanaal H, zuidwaarts langs de grens der gemeente tot aan de Haarlemmervaart. Vervolgens langs de doorvaart der Haarlemmervaart (noordzijde) tot aan het Nassauplein. Daarna langs de doorvaart der Marnixkade tot aan de Zaagbarrière, vervolgens langs de Westerstraat (noordzijde) tot aan de doorvaart der Prinsengracht (westzijde) tot aan het snijpunt der Westerdokskade. Van daar langs de Prinseneilandsgracht (westzijde) tot aan de aslijn van de Bea-lengracht. Vervolgens langs het Bealeneiland lot aan de doorvaart van het Noorzeekanaal en van daar in noordelijke richting tot aan het beginpunt.

Amsterdam IX. — Het gedeelte der gemeente Amsterdam, gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt: van af den noordelijken hoek van hel Nassauplein, langs de doorvaart der Haar-lemmervaavt (zuidzijde) tot aan de grens der gemeente. Vervolgens zuidwaarts die grens volgende langs de Kostverloren Wetering tot aan de doorvaart van de Schinkelkade (noordzijde). Vervolgens de doorsnede van bel Willemspark en Vondelspark

29

(noordzijde) tot aan de doorvaart van de Stadhouderskade en van daar langs de doorvaart dier kade (westzijde), Huitensingel-graclit (westzijde) en de Nassaukade tot aan het beginpunt.

Apeldoorn. — Apeldoorn, Ede, Ermelo, Harderwijk. Putten.

Apping'edain. — Appingedam, Delfzijl,'t Zandt, l'ierum, Lit-huizermeeden. Uithuizen, Usquert, Warll'um, Eenrum, Uallo, Stedum, Middelstum, Kantens, Loppersum.

Arnhem. — Arnhem.

Assen. — Assen. Wildervank, Zuidlaren, Anlo. Gieten, Gas-selte, Roden, Peize, Eelde, Norg, Vries, Holde.

Bergen-op-Zoom. — lïergen-op-Zoom, AVoensdrecht, Ossen-drecht, Hnyhergen, Putte, Nleuw-Yossemeer, Wouw, Halsteren, llosendaal en Nispen, Steenbergen en Kruisland.

Beverwijk. — liever wijk, Zandvoorl, llloeinendaal. Schoten, Spaarndam, Haarlemtnerliede en Spaarnwoude, Velsen, Assendelft, Westzaan, Krommenie, Wijk aan Zee en Duin, Heemskerk, Uitgeest, Castiicum, Akersloot, Limraen, Egmond binnen, Eg-mond aan Zee.

Bodegraven. — Bodegraven, Aarlanderveen, Hazei'swoude, Alphen, Zwammerdam, Piietveld, Woerden, Waarder, Barwouts-waarder, Papekop, Lange Ruige Weide, Reeuwijk, Oudewater, Hekendorp, Haastrecht, Vlist, Stolwijk, Schoonhoven, Bergambacht. Ammerstol, Berkenwoude.

Breda. — Breda, Rucphen en Vorenseinde, Hoeven, Etten en Leur, Prinsenhage, Terheyden.

Breukelen. — Breukeleu-Nijenrode, Rreukelen-St. Pieters, Nieuw veen. Nieuwkoop, Zevenhoven, Ter Aar, Abcoude-Proostdij, Abcoude-Baambriigge, Loosdrecht, Vinkeveen, Vreeland, Loenen, Loenersloot, Mijdrecht, Wilnis. Maarsseveen, Maarssen, Tienhoven, Zuilen, Vlenten, Laagnieuwkoop, Kockengen, Kamerik, Zegveld, Haarzuilens, Ruwiel, Harmeien, Veldhuizen, Linschoten.

Brielie. — Brielle, den Rommel, Ooltgensplaat. Stad aan't Haringvliet, Oostvoorne, Vierpolders, Nieuwenhoorn, Hellevoet-sluis, Nieuw-Helvoet, Rockanje,. Heenviiet, Geervliet, Zwartewaal, Spijkenisse, Hekelingen, Zuidland, Abbenbroek, Oudenhoorn, Rozenburg, Pernis, Hoogvliet, Poortugaal, Goudswaard, Piershil, Zuid-Beijerland, Nieuw-Beijerland.

30

Delft. — Delft, Hof van Delft, Pijnacker, Vrijenban, Berkel, Bleiswijk, Zevenhuizen, Bergscheniioek, Hillegersberg.

Deventer. — Deventer, Diepenveen, Bathmen, Voorst, Olst.

Doetincbem. — Slad-Doetinchem, Ambt-Doetinchem, Winterswijk, Aalten, Lichtenvoorde, Wisch, Dinxperio,Zelbem, Gen-dringen.

Dokkum. — Dokkum, Üostdongeradeel, Westdongeradeel, Dantnmadeel, Ferwerderadeel, Ameland, Schiermonnikoog.

Dordrecht. — Dordrecht, Dubbeldam, Zvvijndrecht, Papen-dreciit, Heerjansdam.

Druten. — Druten, Overasselt, Wijchen, Balgoy, Batenburg, Bergharen, Horssen, Appeltern, Driel, Hurwenen, Bossum, Zalt-Bommel, Ammerzoden, Brakel, Zuilichem, Poederoijen, Hedel, Kerkwijk, Gameren, Dreumel, Wamel, Hoerenwaarden.

Ede. — Ede, Barneveld, Nij kerk, Scherpenzeel, Renswoude, Veenendaal, Bhenen, Amerongen, Leersum, Hoevelaken.

Eindhoven. — Eindhoven, Hooge en Lage Mierde, Beusel, Bladel en Netersel, Oirschot, Liempde, Vessern, Wintelre en Knegsel, Zeelst, Strijp, Woensel, Best, Stratum, Gestel en Blaar-them, Hoogeloon, Hapert en Casteren, Duizel en Steensel, Eer-sel, Luyksgestel, Borkel en Scliaft, Bergeyk, Dommelen, Wes-terhoven. Veldhoven en Mere veldhoven. Riethoven, Oerle, Val-kenswaard.

Eist. — Eist, Wageningen, Doorwerth, Renkum, Valburg, Heteren, Hemmen, Bemmel, Gent, Pannerden, Ewijk, Jteunin-gen.

Emmen. — Emmen, Borger, Odoorn, Schoonebeek, Dalen, Zweeloo, Sleen, Oosterhesselen, Coevorden, Westerbork, Beilen.

Enkhuizen. — Enkhuizen, Medemblik, Opperdoes, Twisk, Abbekerk, Hoogwoud, Winkel, Opmeer, Spanbroek, Obdam, Hensbroek, Sijbekarspel, Wognum, Nibbixwoud, Midwoud, W^Ter-vershoof, Andijk, Bovenkarspel, Grootebroek, Hoogkarspel, Westwoud, Blokker-Schellinkhout, Wijdenes, Venhuizen, Urk.

Enschedé. — Enschedé, Oldenzaal, Losser, Haaksbergen, Hengelo, Lonneker.

31

Franeker. — Franeker, Franekeradsel, t Bildt, Menalduma-deel, Baafderadeel, Hennaarderadeel.

Goes. —- Goes,'s Ileer-Arendskoi'ke,'s Heer-Abtskerke, Wol-phaartsdijk, Heinkenszand, ^:s Gravenpolder, Kattendijke, Kloe-linge, Wemeldinge, Wissekerke, Colijnsplaat, Kortgene, Kats, Tholen, Oud-Vossemeer, Poortvliet, St. Annalancl, Stavenisse, St. Maartensdijk, Scherpenisse, St. Plülipsland.

Gorinchem. — Gorinchem, lierwijnen, \ uren, iSedeiiiemert. Wijk en Aalburg, Veen, Op- en Neer-Andel, Giessen, Rijswijk, Woudrichem, de Werken en Sleeuwijk, Werkendam, Scliel-luinen, Arkel, Kedichem, Heukelum, Asperen, Mardinxveld, Giessen-Nieuwkerk, Giessendam, Molenaarsgraaf, Hoogblokland, Hoornaar, Noordeloos, Nieuwland.

Gouda. — Gouda, Boskoop, Moerkapelle, Waddinxveen, Moordrecht, Nieuwerkerk a d Ussel, Ouderkerk a d Ussel, Krimpen ad Ussel, Krimpen ad Lek, Gouderak, Lekkerkerk, Capelle a/d Ussel.

Grave. — Grave, Boxmeer, Alem, Maren en Kessel, Lith, Lithoijen, Geilen, Oss, Oijen en Teellelen, Megen, Haren en Ma-charen, IMeden, Deinen en Langel, Beursen en Dennenburg, Huisseling en Neerloon, Berghem, Herpen, Heesch, Schayk, Ba-venstein. Beek, Velp, Escbaren, Gassel, Beers, Linden, Cuyk en St. Agatha, OelToll, Haps, Beugen en Bijkevoort, Wanroy, Mill en St. Hubert, Nistelrode.

sGravenhage I. — Het gedeelte der gemeente 'sGraven-bage, gelegen binnen eeue lijn, getrokken als volgt: beginnende aan de Laakbrug op den straatweg van 'sGravenbage naar Delft, volgende westwaarts de zuidoostzijde van de Laak of Molensloot (grensscheiding met de gemeente Rijswijk) tot de Beekwatering of Lange Laak (grensscheiding met de gemeente Loosduinen), deze noordwaarts volgende tot het punt, gelegen in de lijn, uitmakende het verlengde van de as van hel zoogenaamde Uilpad in den Zusterpolder; vervolgens oostwaarts langs die lijn en de as van gemeld Uitpad tot aan den hoek bij den voor-maligen molen »de Ooievaar;quot; verder oostwaarts door het midden der gracht van den Zuidbinnensingel en vaneen kort stuk Zuidwal,langs de as van Glasblazerslaan, een klein gedeelte Lange Beestenmarkt, Hamerstraat, ;Nieuwe Molstaat; voorts noordwaarts

32

door de as van de Wagenstraat tot de Spuistraat, oostwaarts dooide as van Spuistraat, Lange Pooten, straat ten zuiden het Plein, Korte Pooten en Heerengracht, door het midden der gracht van den Zuidoostbuitensingel lot de Rijnstraat, dooi- de as van deze straat en rondom het noordelijkste terrein van den Staatsspoorweg, verder zuidwaarts langs de as van den Schenkweg tot do Schenkwatering (grensscheiding met de gemeente Vooibuig)en eindelijk westwaarts langs deze en die met de gemeente Rijswijk tot de Laakbrug.

's Gravenhage II. — Het gedeelte der gemeente quot;s Graven-hage, gelegen binnen eene lijn, getrokken als volgt; beginnende bij den hoek van de Wagenstraat en Nieuwe Molstraat, ll.miei-straat, een klein gedeelte Lange Reestenmarkt, Glasblazerslaan, door bet midden van een kort stuk Zuidwal en van den Zuid-binnensingel tot aan den boek bij den voormaligen molen »de Ooievaarquot;; verder westwaarts door de as van het zoogenaamde Uitpad en den Zusterpolder en in bet verlengde van die as naar de Reekwatering of Lange Laak (grensscheiding met de gemeente Loosduinen), noordwaarts die grens volgende tot aan de as van den Loosduinschen weg, verder noordwaarts langs de Reeklaan (grensscheiding met de gemeente Loosduinen) tot het punt, gelegen in de lijn in liet verlengde van het midden der Elandsgracht; vervolgens oostwaarts lang die lijn bet midden \an de Elandsgracht, de Hoogewalsgracht, Mauritskadegracht, door de as van de Kanaalstraat en door het midden van Koningskade-gracht en Renoordenhoutsche watering tot de grensscheiding met de gemeente Wassenaar, deze grens eerst lot den noordoostelijken hoek en daarna zuidwaarts lol bet midden der Schenkwatering volgende (grensscheiding met de gemeente Voorburg); voorts westwaarts langs laatstbedoelde grens tot de brug van den Schenkweg en door de as van den Schenkweg, rondom het noordelijkste terrein van den Staatsspoorweg, verder westwaarts door de as der Rijnstraat, door het midden der gracht van een deel Zuidoostbuitensingel en door de as van Heerengracht, Korte Pooten, straat ten zuiden het Plein, Lange Pooten en Spuistraat lol den hoek der Veeneslraat en eindelijk zuidwaarts door de as van de Wagenstraat tot den hoek van de Nieuwe Molstraat.

's Gravenhag-e III. — Het gedeelte der gemeente's Graven-

liage, gelegen noordelijk van de lijn, aanvangende op de Beeklaan (grensscheiding met de gemeente Loosduinen), in liet verlengde van het midden der Klandsgracht, oostwaarts volgende dat verlengde, het midden van de Elandsgracht, de lloogewals-gracht, de Mauritskadegraclit, de as van de Kanaalstraat en liet midden van de Konintfssracht en Benoordenhoutsche waterirm- lot

00 O

den noordoostelij keu hoek van de grensscheiding met de gemeente Wassenaar.

Groning-en. —- Groningen.

Gulpen. — Gulpen, Mesch, BijckhoU, Sl. Geertruid, Mheer, Noorbeek, Slenaken, Wittem, Vaals, Bocholtz, Simpelveld, Wijlre, Valkenburg, Oud-Valkenbnrquot;, Mamralen, Cadier en Keer, Be-

O • 0¹ O ⁷

melen, Berg en Terblijt, Houthem, Kerkrade, Voerendaal, Schin

op Geulle, Heerlen, Schaesberg, Klimmen.

•gt;

Haarlem. — Haarlem.

Haarlemmermeer. — Haarlemmermeer, Sloten, Heemstede, Bennebroek, Aalsmeer, Uithoorn, Leimuiden, Lisse, Hillegom, Alkemade, Nieuwei-Amstel.

Harling-en. — llarlingeu, Iïarradeel, Wonseradeel, Bolsward, Workum, Ilindeloopen.

Den Helder. — Den Helder, Texel, Vlieland, Terschelling, Wieringen, Anna Paulowna, Zijpe, Callantsoog, Petten.

Helmond. — Helmond, Tongelre, Nunen, Gerwen en Nedei'-wetten, Zesgehnchten, Bakcl eu Milheeze, Denrne en Liesel, Vlierden, Geldrop, Mierlo, Lierop, Asten, Sommeren, Liende, Heeze, Maarheeze, Soerendonk, Sterksel en Gassel, Budel, Aalst, Waalre, Stiphout, Aarle-Bixtel.

's Hertog-enbosch. — 's Hertogenbosch, Vught, den üungen, Berlicum, Bosmalen, Nuland, Boxtel, Esch.

Hilversum. — Hilversum, Ouder-Amstel, Watergraafsmeer, Diemen, Muiden, Naarden, Huizen, Blaricnm, Laren, Bussum, Weesp, Weesperkarspel, Ankeveen, Nederhorst den Berg, Nig-tevecht, Kortenhoef, 'sGraveland.

Hoogrezand. — Iloogezand, Haren, Noorddijk, Bedum, ten Boer, Slochteren.

Hoorn. — Hoorn, Zwaag, Berkhout, Avenhorn, Ursem,

3

34

Scliermerliorn, Oudendijk, Beets, Beemster, Oosthuizen, Warder, Middelie, Kwadijk, Purrnerend, Edam, Katwoude, Monnikendam, Maiken.

Hontenisse. — Honlenisse, Overslag, Zuiddorpe, Koewacht, Bnschkapelle, Hulst, Clinge, St. Jansteen, Stoppeldijk, Mengsidijk, Grauw- en Lnngendam, Ossenisse, Billand-Bath, Waarde, Schore, Kruiningen, Krabbendijke, Yerseke, Kapelle, Borsselen, Driewegen, Nisse, Ovezande, lioedekenskerke, 's Heerenhoek, Oudelande, E lie wo 111 sd i j )lt;, Biiiirlai id.

Kampen. — Kampen, Kamperveen, Grafhorst, IJsselmuiden, Wilsum, Zalk en Veecaten, Oldebroek, Elburg, Doornspijk, Heerde, Haltem.

Katwijk. — Katwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout, Sassen-beitn. Voorhout, Oegstgeest, Warmond, Bijnsburg, Valkenburg, Leiderdorp, Rijnsaterwoude, VVoubrugge, Oudshoorn, Koudekerk, Zoetei wouile, Voorschoten, Veur, Wassenaar.

Leeuwarden. Leeuwarden, Leeuwarderadeel, Idaarder-adeel.

Leiden. — Leiden.

Lochem. — Locbem, Markelo, Goor, Stad-Delden, Ainht-Delden, Diepenheim, Gorssel, Laren. Borculo, Eibergen, Ruurlo, Gioenlo.

Loosduiuen. — Loosduinen, 's Gravenzande, Maassluis, Maasland, de Lier, Naaldwijk, Schipluiden, Monster, Wateringen, Bijs-wijk. Voorburg, Rtompwijk, Nootdorp, Zoetermeer, Zegwaard, Benthuizen.

Maastricht. — Maastricht, St. Pieter, Oud-Vroenhoven, Meerssen, Ambij, lieer, Gronsveld, Eysden.

Meppei. — Meppel, Dwingelo, Nijeveen, Buinen, Ruinerwold, Hoogeveen, Zuidwolde, de Wijk, Avereest.

Middelburg-. — Middelburg, Vlissingen, Veere, Ooslkapelle, Domburg, Vrouwenpolder, Serooskerke, Aagtekerke, Grijpskerke, Weslkapelle, St. Laurens, Meliskerke, Zoutelande, Biggekerke, Oost- eu West-Souburg, Koudekerke, Bitthem, Nieuw en St. Jooslland, Arnemuiden.

35

Nijmegen. — Nijmegen, Millingen, Ubbergen, Groesbeek, H'eiimen.

Ommen. — Stad-Ommen, Ambt-Ommen, Gramsbergen, Stad-Hai'denberg, Ambt-Hardenberg, den Ham, Hellendoorn, Vriezen veen. Kaalte, Hollen.

Oostburg. — Oostburg, Cadzand, Relranchement, Zuidzande, Sluis, Aardenburg, Eede, St. Kruis, Waterlandkerkje, Uzendijke, Breskens, Groede, Nieuwvliel, Scboondijke, Hoofdplaat, Biervliet, Terneuzen, Hoek, Philippine, Westdorpe, Zaamslag, Sas van Geul, Axel.

Oosterhout. — Oosterbout, Zundert, Rijsbergen, Ginneken cn Ravel, Teteringen, Dongen, 's Gravenmoer, Loon op Zand, Gilze en Reijen, (Miaara, Üaarle-Nassau.

Rheden. — Rbeden, Zevenaar, Rozendaal, Westervoort, Duiven, Huissen, Didam, Angerlo, Bergli, Webl, Herwen en Aerdt.

Ridderkerk. —Ridderkerk, Rurendrecbt, Hendrik-Ido-Am-bucbt, Usselmonde, Rboon, 's Gravendeel, Strijen, Maasdam, Putlersboek, Heinenooi'd, Oud-Reijerland, Mijnsheerenland, Westmaas, Klaaswaal, Numansdorp.

Roermond. — Roermond, Susteren, Roosteren, Echt, Obe en Laak, Stevensweert, Vlodrop, Posterbolt, St. Odiliënberg, Me-lick en Herkenboscb, Montfort, Maasbracbt, Linne, Herten, Maas-niel, Horn, Beegden, Heel en Panheel, Wessem, Thorn, Swal-men, Beesel.

Rotterdam I. — liet deel der gemeente, begrensd door eene lijn, loopende van het snijpunt der aslijnen, van de rivier de Maas en het Boerengat door hel midden van laatstgemeld water van het Ooslplein en van de Oostpoorl; van daar langs de oostzijde der Boezemkoik, bet stoomgemaal buitensluitende, over liet midden van de Boezembrug en het Ooslveslplein tot bet midden van den Gondschen weg; vervolgens midden over deze straat, het Goudsche plein en den Crooswijkschen weg tot aan de voormalige Kralingsche grens; verder zuid-oostwaarts ombuigende langs die grens tot het midden van de rivier de Maas en eindelijk van daar door het midden van de rivier stroomafwaarts tol bet punt van begin. De voormalige gemeente Kralingen.

Rotterdam II. — Hel deel der gemeente, begrensd door

30

eene lijn, loopende van het snijpunt der aslijnen van den Goud-schen weg en het Oostvestplein, westwaarts midden door de gracht van den Guudschen Singel, door de sluis aan het Couwen-hurghseiland en de Rotte; vervolgens langs de noordzijde dei-huizen aan de Galerij tot in het midden van de Delftsche vaaii; van daar door het midden van de Schiekolk en de Schie tot de grens van Hillegersberg, en verder langs die grens en die van de voormalige gemeente Kralingen tof aan liet Zuideinde van den Achterweg; vervolgens over hot midden vanden Crooswijkschen weg, het Goudsche plein en den Goudschen weg tot aan het punt van begin.

Rotterdam III. — (let deel dei' gemeente, begrensd door eene lijn, loopende van het snijpunt der aslijnen van de Leuve-haven en de Leuvebrugsteeg midden door die steeg en de Schil-dersteeg tot het midden van de gracht van den Schiedamschen Singel; van daar noordwaarts midden door die gracht tot aan het midden van den Binnenweg, midden over den Binnenweg tot aan de grens der kadastrale gemeente Delfshaven; van daar langs die grens en langs de grens van üverschie tot het midden van de Schie, midden dooi- dat water en de Schiekolk tot het midden van de Delftsche vaart; van daar benoorden langs de huizen aan de Galerij, midden door de Botte tot tegenover het midden van de Tweede Lombardstraat; van daar het midden van die straat en van de Eerste Lom bard straat volgende tot het midden van de Boerenvischmarkt en midden over de Boeren-vischmarkt en de Korte Torenstraat tot het midden van de Delftsche vaart; van daar midden over betSpuien de Vlasmarkt tot het midden van de sluis «het Spuiquot;; vervolgens van daar midden door de Steigergracht en de Leuvehaven tot bet punt van begin.

Rotterdam IV. — Het deel der gemeente, begrensd door eene lijn, loopende van het snijpunt der aslijnen van de rivier de Maas en de Leuvehaven stroomafwaarts midden door de rivier langs de voormalige Gharloische en vervolgens langs de Schiedamscbe en Overschiesche grens tot het midden van de Goolsche straat; van daar langs de grens der kadastrale gemeente Delfshaven tot aan het midden van den Binnenweg, midden door den Binnenweg oostwaarts tot aan het midden van de gracht

H7

van den Schiedamschen Singel, raidden door die gracht tot aan het midden van de Schildersteeg en raidden door die steeg en de Leuvebrugsteeg tot aan liet midden van dc Leuvehaven en eindelijk van daar zuidwaarts midden door die haven tot aan het punt van begin. De voormalige gemeente Charlois.

Rotterdam V. — Het deel der gemeente, begrensd door eene lijn, loopende van het snijpunt der aslijnen van de rivier de Maas en het Boerengat, stroomopwaarts midden door de rivier; vervolgens langs de voormalige Kralingsche, de l.lsselmondsche en de voormalige Cliarloische grens lot weder in liet midden van de rivier; van daar stroomopwaarts midden door de rivier tot aan de verlengde aslijn van de Leuvehaven, midden door die haven en de Steigergracht tot midden voor de sluis »liet Spui;quot; van daar midden over de Ylasmarkt en liet Spui tot aan bet midden van de Korte Torenstraat, midden door die straat en de Boeren visch markt, tot aan het midden van de Eerste Lombardstraat, midden door die straat en de Tweede Lombardstraat tot midden in de Lotte; van daar midden door de sluis van het Couwen-burghseiland, de gracht van den Goudschen Singel, hetOostvest-plein en de Boezembrug; vervolgens beoosten langs de Boezem-kolk, het stoomgemaal insluitende, midden door de Oostpoort, het Oostplein en het Boerengat tot het punt van begin.

Schiedam. —- Schiedam, Overschie, Schiebroek, Kethel, \'laar-d ingen, Vlaard i 11 ge ram bach t.

Schoterland. — Schoterland, Utingeradeel, Opsterland, llaskerland, Aengwirden.

Sittard. — Sittard, Borgharen, Itteren, Bun de, Geulle, Elsloo, Stein, Urmond, Obbicht en Papenhoven, Grevenbicht, Lirabricht, Born, Nieuwstadt, Broeksittard, Munstergeleen, Geleen, Beek, Spanbeek, Schimmert, Hulsberg, Wijnandsrade, Nuth, Ulestraten, Schinnen, Arnstenrade, Hoensbroek, Brunssum, Schinveld, Ja-beek, Bingelrade, Merkelbeek, Oirsbeek, Eygelshoven, Ubach over Worms, Nieuwenhagen.

Sliedrecht. — Sliedrecht, Vianen, Hagestein. Everdingen, Schoonrewoerd, Leerdam, Hei- en Boeikop, Leerbroek, Lexmond, Meerkerk, Ameide, Tienhoven, Langerak, Goudriaan, Nieuwpoort, Groot-Ammers, Ottoland, Peursum, Brandwijk, Bleskensgraaf,

38

quot;Wijngaarden, Streefkerk, Nieuwlekkerland, Alblasseidam, Oud-Alblas.

Sneek. — Sneek, Wijmbritseradeel, Stavoren, ITeinelumer-Oldephaert, Ulst, Gaasterland, Sloten, Rauwerderhera, Donia-werstal.

Steenwyk. — Steen wijk, Stcenwijkerwold, Oldemarkt, Kuinre, Blankenham, Blokzijl, Stad-Yollenhove, Ambt-Vollenhoven, Giet-hoorn, Wanneperveen, Zwartsluis, Staphorst, Hasselt, Genemui-den, Nieuwleusen.

Tiel. — Tiel, Zoelen, Geldermalsen, Wadenoijen, Est en Opij-nen, Ophemerl, Varik, Deil, Beest, Waardenburg, Haaften, Maurik, Lienden, LTzendoorn, Echteld, Dodewaard, Resteren.

Tietjerksteradeel. —Tieljerksteradeel, Kollumeiland, Acht-karspelen, Stnallingerland.

Tilburg'. — Tilburg, Oisterwijk, Moergestel, Hilvarenbeek, Goorle, Alphen en Biel, Diessen, Oost-, West- en Middelbeers.

Utrecht I. — Het deel der cremeente Utrecht, geleijen

O quot; O o

oostelijk van den Krommen Bijn, de Oude Gracht en de Vecht.

Utrecht II. — Het overige gedeelte der gemeente Utrecht.

Veendam. — Yeendam, Meeden, Sappemeer, Muntendam, Üude-Pekela, Nieuwe-Pekela, Vlagtwedde, Onstwedde.

Veghel. — Veghel, Uden, Zeeland. St. Michielsgestel, Schijn-del, St. Oedenrode, Dinther, Heeswijk, Erp, Boekei, Gemert, Son en Breugel, Lieshout, Beek en Donk.

Venlo. — Venlo, Grubbenvorst, Arcen en Velden, Broekhui-zen, Meerloo, Wanssum, Venray, Bergen, Ottersum, Gennep, Mook, - Sambeek, Vierlingsbeek, Maashees en Overloon, Oploo, St. An-thonis en Ledeacker, Belfeld, Tegelen.

Waalwijk. — Waalwijk, Almkerk, Bussen, Munster en Muilkerk, Waspik, Meeuwen, Hill en Babyloniênbroek, Heesbeen, Eethen en Genderen, Drongelen, Hangoort, Gansoijen en Doeveren, Besoijen, Baardwijk, Drunen, Nieuwkuyk, Vlijmen, Em-pel en Meerwijk, Engelen, Bokhoven, Hedikhuizen, Herpt, Oud-heusden, Heusden, Capelle, Sprang, Vrijhoeve Capelle, Cromvoirt, Helvoirt, Udenhout, Berkel, Haaren.

Weert. — Weert, Hunsel, Stramproy, Nederweert, Roggel,

80

Heythuizen. Neer, Kessel, Meijel, Helden, Sevenum, Maasbree, Horst, Buggenurn, Nnnhem, Haelen, Ittervoort, Neeritter, Baexem, Gratliem.

Weststellingwerf. — W eststellingwerf, Ooststellingwerf, Lemslerland, Smilde, Diever, Vledder, llavelte.

Winschoten. — Winschoten, Termunten, Nieuwe Schans, Beerta, Nieuwolda, Midwolda, Finsterwolde, Noordbroek, Zuid-broek, Scheemda, Bellingwolde, Wedde.

Wijk bij Duurstede. — Wijk bij Duurstede, Driebergen. Bijsenburg, Langbroek, Cothen, Werkhoven, Odijk, Houlen, Schalkwijk, Tuil en 't Waal, Jutphaas, Vreeswijk, I.Tsselstein, Lopik, Jaarsveld, Benschop, Willige Langerak, Montfoort, Hoen-koop, Polsbroek, Willeskop, Sn el re waard, Culemborg, Beusichem, Buren, Buurmalsen, Bunnik, Oudenrijn.

Zaandam. — Zaandam, Koog ad Zaan, Zaandijk, Worm er-veer, Wormer, Jisp, Graft, de Bijp, Zuid- en Noord-Schermer, Wijdewormer, Oost/.aan, Ilpendam, Landsmeer, Buiksloot, Broek in Waterland, Nieuwendam, Bansdorp.

Zevenbergen. — Zevenbergen, Dinteloord en Prinslancl, Ouden Nieuw-Gastel, Fijnaart en Heiningen, Willemstad, Klundert, Standdaarbuiten, Oudenbosch, Hooge en Lage Zwaluwe, Geer-truidenberg. Made en Drimmelen, Baamsdonk.

Zierikzee. — Zierikzee, Haamstede, Noordwelle, Benesse, Serooskerke, Burgh, Eikerzee, Ellemeet, Brouwershaven, Zonne-inaire, Duivendijke, Kerkwerve, Noordgouwe, Dreischor, Ooster-land, Nieuwerkerk, Ouwerkerk, Bruinisse, Goedereede, Ouddorp, Stellendam, Dirksland. Melissant, Middelharnis, Sommelsdijk, Oude-Tonge, Nieuwe-Tonge, Herkingen.

Zuidhorn. — Zuidhorn. Aduard, Ezinge, Leens, Ulrum, Olde-hove, Grijpskerk, Oldekerk, Grootegast, Marum, Adorp, Hoogkerk, Leek, Kloosterburen, Winsum.

Zutphen. — Zutphen, Vorden, Warnsveld, Brummen, Hengelo, Steenderen, Hummelo, Doesburg.

Zwolle. — Zwolle, Zwollerkerspel, Dalfsen, Wijhe, Heino.

OPGAYE

van den wekelijkschen huurprijs, het gevorderde inkomen (loon), het bedrag van vrije woning of inwoning, en dat van vrije kost en inwoning.

41

42

43

Provincie Gelderland.

44

45

Provincie Zuidholland,

47

48

49

I

50

51

52

53

Provincie Zeeland.

54

55