' 1quot; ' '• '• ;■ is¹!'M^,l₁^,',^,i'|■'. v'*.'i'iX'!¹1' ''■'i'«V'quot;v.'/''•gt;'.' s¹-'vJ'i'•ⁱl^,I'''i '/'M'SV'¹';- Mv»^,»i«,^,«_!''-v'ï'.v^; ^;I'l'-'I¹'¹'!'!'! v v.'•.. '■ v-',! ■! ;\^,I'^T'•! M¹- ■•lt;'■. ■'. ;'• • '. ■ ;•!; .• !•,'•

..............................................................^am^i

üHi: :::^ :x-W;:^::S!:y ::::!;:*:^::::;y:^::••:lt;. ':

liiBïi»

l^^S4V^^!;^,^^^fe^^::!^^{^;^:::•^:!V•:';!!;^,i!;^.'^;^,;.•:;^!:^:: :•:• Xv'' '.v^'^:,: i' •?;•;;^: '/.'v;';';^'' ;^:x^;;'i';^;;^;ivi^;''t

;V'^;!v ';!:^:: I;:::;:' si:

V'^I'IViV-'! . I¹quot;'. ■''/'■M'' vMsv ;•,•;• I •, .VVsk'-;- N'' 1'''''' 1¹,'. • ■¹1'!'''! ■■ '¹'¹ '■W'J'J'WJ'rf v XOlviv. ;.;•,

iliiiMiiM^fclM «iiiii li 11 r

ipMiëjÉlgpjiMiipiilM ' ■ ...................MÉ

ftI'^::'i'■ 1 iii

11^::; 1 m 1 Éi 1 m i ii

..........................................................................................................

WW.

■Uh

^EEST-PCLBUM

VAN HET GEZELSCHAP

RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

1881 1905

iiiiinmnniumi

T JU'irn 'iii ni'i .........................

Stoomdrukkerij „de Industriequot; J. van Druten - Utrecht.

gHan

EERELEDEN EN LEDEN

— VAM —

quot;OT-Or

WORDT DIT ALBUM OPGEDRAGEN

DOOR DH

FEESTCOMMISSIE,

Ti. S.

Zoo is dan eindelijk, honoraire leden en leden van „quot;UT'otquot; de feestdag aangebroken, quot;waarop sedert lange uw oog heeft gestaard.

waarvan gij eens lid waart of nog leden zijt, viert zijn io''⁶ lustrum; het herdenkt thans met blijdschap den dag van zijn $0-jarig bestaan.

Als man en vrouw hun gouden bruiloft vieren, dan zullen hunne kinderen zich wel wachten dien dag ongemerkt te laten voorbijgaan. Dan is 't reeds een tijdlang vooruit dat ze bezig zijn plannen te maken om dien feestdag waardig en blijde te vieren en, is eens die jubeldag daar, dan worden de ouders verrast met allerlei dingen; zoovele bewijzen van der kinderen liefde en gehechtheid.

Niet anders nu is 'twaar «-dt-otquot; zijn gouden feest viert. Daar waren het „twee zielen vast aaneengesmeedquot; — hier zijn het ruim een honderd-tal samen en toch ook weer één: in liefde voor hun gezelschap, in hartelijke toegenegenheid jegens elkander, vierend een feest van zoo blijden aard.

Wij f eestcommissarissen, handelend namens de leden, ook wij wenschten den jubilaris een verrassing te bereiden en daardoor in hem tevens zijne geheele familie: de honoraire leden en leden van Ook wij zaten reeds sedert maanden niet stil, maar beraamden

een plan en we gaven ons moeite om den 8^sten October 1894 niet ongemerkt te laten voorbijgaan.

Als een der vruchten van onzen arbeid bieden wij hierbij dit album U aan, terwijl wij hier tevens onzen welgemeenden en hartelijken dank betuigen aan allen die aan ons verzoek tot medewerking gehoor gaven en alzoo door hunne bijdragen ons in staat hebben gesteld dit f eest-album uit te geven.

Ziet hier dan dit boek, honoraire leden!

Neemt het mede daarheen, waarvandaan gij tot ons zijt gekomen en zij 't U altijd een

Opdracht door de Feestcommissie.

aangenaam souvenir aan het gouden feest van „quot;üT-or, van V gezelschap dat uwe liefde en trouw eens mocht ondervinden, maar dat ook uwe sympathie bij het wegsnellen der jaren niet heeft verloren.

En gij, leden van „■OT-Otquot; / de feestcommissie vertrouwt dat dit album ook U zal wezen een kostbaar aandenken aan het schoone feest van V gezelschap, dat, zoo gij't blijft liefhebben, voorzeker bij 't klimmen der jaren zal voortgaan met bloeien en toenemen in kracht, zoodat ,, -ct-oiquot;, al mag het ook oud worden genoemd, zijne jaren zal blijven dragen met eere en verouderd nooit worden geheeten.

De Feestcommissie-.

J. P. Ph. Loeff.

G. Posthumus Meyjes.

A. G. H. van Hoogenhuijze.

J. Henri Ledeboer.

C. W. Th. van Boetzelaer.

WELKOMSTREDE,

Uitgesproken op 8 October 1894 door den praeses, den Heer A. I. Kan, Jr.

M.M. H.H., Leden en Eereleden van Secor Dabar!

ij staan thans aan het begin van een hoogst eigenaardig feest, waarvoor reeds maanden geleden de plannen zijn gemaakt, waarop reeds maanden geleden zich menigeen heeft verheugd, en waartoe thans uit alle streken des lands velen zijn samengekomen in hun oude academiestad.

En onder hen, die nu hier zijn vereenigd, bevindt zich menigeen, wiens naam reeds jaren geleden met eere werd genoemd; en naast hem allicht een jongeling, die zich door dit feest een tijd laat wegroepen van de laatste studiën die hem nog van het gewenschte ambt scheiden.

Ik zie menig jong predikant, die nog nauwelijks onzen kring heeft verlaten, naast den jeugdigen student, die zich nog slechts weinige maanden aan de theologie wijdde.

Maar geenszins verwonderen wij er ons over, dat zoovelen in deze stad feestelijk samen willen zijn, waar hier het ^o-jarig bestaan zal herdacht worden van den band die hen allen vereenigt, van dien band, die niet slechts velen kon vereenigen, die van jaar tot jaar gezamenlijk aan deze academie vertoefden, maar wat meer zegt: die de oudsten, die thans in ons midden zijn, reeds verbindt met de jongste studenten, nog voor zij elkander ooit hadden ontmoet.

En nu M. H., waar wij als het ware in afwachting zijn van de schoone dingen die morgen komen zullen, hoop ik niet dat gij van mij zult verwachten, dat ik ook maar zou

Welkomstrede door den Praeses.

pogen iets te schetsen, van hetgeen ons gezelschap in deze 50 jaren heeft ondervonden, of van hetgeen „woquot; voor zoo menigeen in het bijzonder is geweest — Vergun mij, deze gewichtige en schoone taak over te laten aan onzen feestredenaar en ab-actis, die de lotgevallen der vervlogen jaren ons zullen herinneren; en aan oudere en jongere lippen, wien morgen aan den feestelijken disch, rijkelijk gelegenheid zal gegeven worden, in menig hartelijk woord den roem van quot;DT-Qt te verkondigen.

Thans heb ik iets anders op 't hart . . Behoorende tot en uit naam van het jongere geslacht, is het mij een behoefte U honorairen, oud-leden van ons gezelschap, welkom te heeten in ons midden; U te danken voor uwe komst, die de eigenaardig feestelijke tint aan ons feest moet geven. Op grooten prijs stellen wij het, dat de liefde tot ons gezelschap^ dat ook het uwe is, U heeft gedrongen, met ons jongelieden, het feest van-ut-di te komen vieren. Hadt gijlieden dit feest de moeite eener reis niet waardig gekeurd, voor ons zou dan het aantrekkelijke van den dag ontbreken.

Thans echter heeft bijna elk tijdperk van de 50 jaren, die larut achter zich heeft, als 't ware zijne vertegenwoordiger gezonden, om met ons blijde te zijn.

Waar straks het feestelijk verslag van onzen ab-actis, bij menigeen onder U eigenaardige gewaarwordingen zal opwekken, wanneer gij van perioden hoort gewagen, die gij zelf mede hebt doorleefd — daar wordt door uwe tegenwoordigheid voor ons het aantrekkelijke dezer herinneringen verhoogd, wanneer wij hen mogen ontmoeten, die zoo menige verbetering in de inrichting van ons gezelschap hebben tot stand gebracht, die zoo menige gebeurtenis hebben bijgewoond, kortom: zulke belangrijke factoren zijn geworden in de geschiedenis van -ot-o.

Waar wij U dan in ons midden mogen zien, heeten wij U hartelijk welkom, en breng ik U voor dit blijk van belangstelling en liefde voor quot;DTTH, den hartelijken dank van hen, die thans larur aan Utrecht's Academie vertegenwoordigen.

Leden en Eereleden van Waarde vrienden!

Van harte roep ik u het welkom toe in deze feestelijke ure. Het jubeljaar van ons gezelschap hebt gij niet voorbij willen laten gaan, zonder door uwe tegenwoordigheid en uwe medewerking te toonen, hoe lief gij het hebt, en hoezeer gij op prijs stelt, korter of langer tijd tot zijne leden te hebben behoord.an harte roep ik u het welkom toe in deze feestelijke ure. Het jubeljaar van ons gezelschap hebt gij niet voorbij willen laten gaan, zonder door uwe tegenwoordigheid en uwe medewerking te toonen, hoe lief gij het hebt, en hoezeer gij op prijs stelt, korter of langer tijd tot zijne leden te hebben behoord.

Ik dank er u voor. Ik dank u, werkende leden, dat van u de uitnoodiging kwam tot dit feestelijk samenzijn. Ik dank u, eereleden, dat gij die uitnoodiging hebt aangenomen, en in zoo grooten getale, van heinde en ver zijt toegestroomd.

Ik dank u, feestcommissie, dat gij tot mij het verzoek hebt gericht, om bij deze gelegenheid te vertolken wat er omgaat in aller hoofd en hart. Ik heb niet kunnen, en niet willen weigeren. Want ik heb Secor lief gehad, en heb het nog lief. Reeds meer dan 40 jaar is het geleden, dat ik als buitengewoon lid toetrad; maar nog altijd staan mij ontmoetingen, ervaringen, gesprekken, disputen uit dien tijd levendig voor den geest. Het was een recht gezellige vriendenkring, waarin ik mij mocht bewegen. Voor verstand en hart heb ik er veel aan te danken. Van daar dan ook, dat ik later meer dan eens bij de Réunies mij liet vinden, en sinds ik hier als hoogleeraar werkzaam was, vrij geregeld de plechtige installaties van nieuwe leden bijwoonde — waarvoor ik met dit eerelint beloond werd, in onderscheiding van de leden der eerste drie lustra, die aan zulke insignes nog niet dachten.

Zoo kunt gij dan begrijpen, dat ik dankbaar de uitnoodiging aannam, om heden als uw feestredenaar op te treden.

Wij vieren feest. En wij mogen dit doen. Wel zijn er weemoedige herinneringen, die op een dag als deze levendig in ons worden. Van de leden van Secor, met wie ik als student kennis maakte, zijn er nu reeds zeven heengegaan. En als ik de 24 anderen, die op de leden-lijst met een kruisje zijn geteekend, wilde noemen, hoevelen onder u zouden mij dan toeroepen: ach! noem ze maar niet, wij hebben ze hier reeds al te zeer gemist!

Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer.

Slechts eenen naam kan ik niet verzwijgen. Gij hebt reeds geraden, wien ik bedoel: ee'n van de zeven oprichters van Secor, en zeker niet den minste, die voor tien jaren de feestrede hield in ons midden, en bij die gelegenheid door de zeldzame vereeniging van ernst en luim zoovele harten wist te winnen, Nicolaas Hendrik de Graaf. God heeft hem weggenomen. Maar dat sympathieke gelaat, dien gullen lach, dat trouwe hart, die warme liefde voor Secor, die hem kenmerkten, zullen wij niet licht vergeten.

Toch kan het gemis van dezen en genen vriend onze feestvreugde niet dooven. Want hoevelen zijn er, die wij hier met dankbare blijdschap mogen terugzien! Danken wij God, dat hij zoo menigen vriend voor ons spaarde, en zoo velen, die wij misschien sinds jaren niet zagen, de hand mogen drukken op dit groote feest van Secor.

Vijftig jaren. Welk een tijd! Vooral voor een studenten-gezelschap! Geen bewege-lijker, geen veranderlijker menschen, dan studenten. Het duurt niet lang, of zij kunnen zich in het bestaande niet meer vinden en hunkeren naar iets nieuws. Zij ontmoeten geestverwanten (zooals zij meenen, althans), sluiten zich aaneen, vormen een club of gezelschap, voor altijd — naar het heet. Wacht maar. Spoedig ziet men zich in elkander bedrogen. Men valt elkander tegen, men verstaat elkander niet meer — en de club spat uiteen. Of, zoo men het al zijn studenten-tijd uithoudt, er komen telkens nieuwe elementen bij, nieuwe gezichtspunten doen zich op, nieuwe toestanden worden geboren, nieuwe behoeften laten zich gelden — en het nieuwe gezelschap heeft het oude vervangen. Zóó gaat het in den regel. Zóó is het ook gegaan met al de theologische, literarische en oratorische gezelschappen, die reeds bestonden bij de geboorte van Secor. Om nu alleen van mijn lustrum te spreken — wat is er geworden van Ben-Sjaloom, van Studiis fovetur ingenium, van Fabricando fabri fimus, van Eloquentiae Sacrum, van Tandem fit sur cuius arbor, van Calliope? Zij hebben geleefd, gebloeid, mannen van naam en beteekenis ond er hunne leden geteld, en zeker ook wel vele vruchten gedragen voor kunst en wetenschap; maar zij zijn te niet gegaan.

quot;D-ru» echter leeft nog altijd voort. Bange dagen heeft het gekend. Er zijn critieke oogenblikken geweest, oogenblikken waarin er niet veel gebeuren moest of het uur van sterven was geslagen. Maar zóó ver is het niet gekomen. Het was een bezwijming, geen tering. Nabij den dood gekomen, is Secor weer opgeleefd, met nieuwe, jeugdige, frissche krachten, en heeft zich aan onze Universiteit eene positie verworven, die benijdenswaardig mag heeten. Waarlijk, als men let op het groot getal zijner leden, groot er dan het ooit is geweest, op den goeden naam dien het heeft bij het corps, op den invloed, dien het oefent in zoo menigen kring, dan krijgt men waarlijk niet den indruk van eene afgeleefde best, die op haren dood zit te wachten. Integendeel, ziet haar maar eens goed aan. De levenslust ziet haar oogen uit.

En hoe is dat alles zoo geworden? Wat is er in die vijftig jaren gebeurd? Waardoor is dat korreltje zaad, dat in 1844 in de aarde werd geworpen, zóó hoog opgeschoten, dat het een breed getakte boom is geworden ?

Mijne vrienden, ik ben niet als verslaggever voor u opgetreden, maar als feestredenaar. Verwacht dus van mij geen aaneengeschakeld verhaal van hetgeen er in die 50 jaren met

Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer,

Secor is gebeurd, en door Secor is gedaan. Maar toch, niet waar, gij vergunt mij wel, eenige grepen in de geschiedenis van Secor te doen, en met u de belangrijkste oogenblikken van zijn leven nogmaals te doorleven. Mij dunkt, het zal ons zijn karakter beter doen kennen, zijn heden beter doen verstaan, en ons een beter oog geven op zijne toekomst. Of het onze feestelijke stemming niet bederven zal? Ik geloof het niet. Bij mij althans was dat niet het geval nadat mijne lezing van de Notulen en mijn onderzoek van het Archief waren geëindigd, 't Is waar, meer dan eens vond ik, wat mij bedenkelijk het hoofd deed schudden. Maar kan er iets anders verwacht worden, wanneer men de geschiedenis leest van een gezelschap, waarin 50 jaren lang achtereenvolgens 216 mannen hebben geleefd en gewerkt? Moet men dan niet meer dan eens stuiten op woorden, die men zóó niet gesproken en daden, die men zóó niet gedaan zou hebben? (Onder ons gezegd en gebleven, was ik ook over mij zeiven niet altijd tevreden.) Toch moet ik u zeggen, dat over het algemeen de indruk van dien aard was, dat ik niet schroomde, als feestredenaar op te treden. Moge somtijds de lage toon niet ontbreken, de hooge toon, de feesttoon zal de heerschende zijn.

Lang zal ik niet stilstaan bij het jaar 1844,' het jaar der oprichting van ons gezelschap. De vorige feestredenaar de Graaf heeft daarvan voor 10 jaren het onderwerp zijner rede gemaakt. Menigeen onzer herinnert zich zeker nog de boeiende wijze, waarop hij zoo menige bijzonderheid uit dien eersten tijd mededeelde. Kennelijk was het zijn doel, de toenmalige leden van Secor een diepen indruk te geven van de vroomheid, den wetenschappelijken ernst, het gebedsleven en de broederliefde der mannen, die zich toen tot een gezelschap vereenigden. Menige bladzijde uit hun levensboek, waarvan geen Notulen konden gewagen, maar waarvan hij als getuige spreken kon en mocht, werd door hem opgeslagen, niet om zich zeiven en zijne medeleden daardoor te verheffen, maar om te doen zien, welke de leidende gedachten van de oprichters van Secor geweest waren, gedachten, die naar zijne overtuiging aan de latere leden van Secor nog wel eens mochten herinnerd worden.

Thans zal ik hierbij niet stilstaan. Met een enkel woord slechts wil ik vermelden, wat de naaste aanleiding tot het oprichten van het gezelschap is geweest. Dat was de uitnoodiging, tot N. H. de Graaf, D. Gildemeester en H. C. G. Schijvliet gericht, om lid te worden van het gezelschap Ben Sjaloom. Zou men die uitnoodiging aannemen ? Men had er geen vrede meê zich in een zoogenaamd ongeloovig gezelschap te laten opnemen. Toch zou men het misschien gedaan hebben, als Ben Sjaloom zich had laten vinden, om ook P. A. van toorenenbergen, den vriend van het drietal, tot het lidmaatschap uit te noo-digen. Daar dit niet geschiedde, bedankte men, en besloot men nu een eigen gezelschap op te richten. Zoo werd wijt geboren. Op den 8^slen October 1844 had op de kamer van Gildemeester de eerste officieele vergadering plaats. Behalve de vier genoemden waren ook L. Tinholt, J. A, Ruys en W. zegers tegenwoordig.

Wat wilden die zeven mannen? De wet van Secor, in het volgend jaar vastgesteld, zegt het ons; en de Notulen zijn daarmede inover eenstemming, Onder de zinspreuk: quot;imot (gedenk het Woord), ontleend aan Ps. 119:49, stelde men zich de beoefening van wetenschappen voor, die op de Theologie en de Letteren betrekking hadden, alsmede die der uiterlijke welsprekendheid (art. 2), en streefde men daarbij naar het volbrengen van het

Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer.

bevel: „Hebt elkander hartelijk lief met broederlijke liefde, met eere de een den ander voorgaandequot; (Rom. 12: 10), en: „Al wat uwe hand vindt om te doen, doet dat met uwe machtquot; (Pred. 9: 10) (art. 1).

Men wilde dus gelooven, liefhebben en werken.

Zijn geloof drukte men uit in de zinspreuk: -ut-o: gedenk het Woord! Dat men bij het kiezen van die zinspreuk niet bijzonder gelukkig geweest is, zal iedere exegeet moeten erkennen. Terecht zeide de redenaar van 1884, dat zijn leermeester Prof. Bouman er zich aan geërgerd zou hebben. Zelf keurde hij het uit een exegetisch oogpunt ook niet goed. In het psalmvers staat geheel iets anders te lezen, dan men er meê zeggen wil. Men wil er meê uitdrukken, dat de christen het Woord van God moet gedenken; terwijl de psalmdichter God herinnert aan het Woord, d. i. de belofte, aan zijnen knecht gedaan. Nu zou het zeker dwaasheid zijn, de oude leus te willen vervangen door eene nieuwe, die zuiverder weergeeft wat men bedoelt. Zulk een Purisme is niet noodig, en zou daarom schade doen. Maar men trachte ook de misvatting niet te verdedigen, en late vooral de „hoogere exegesequot; er buiten.

Hoe zijnde oprichters er toe gekomen? Heeft misschien hetFtyQanTM van hetLeidsche gezelschap hun voor den geest gezweefd? Laat mij een enkel woord over dat gezelschap hier inlasschen. Spoedig na de oprichting van Secor stelde men zich in betrekking met een studenten-gezelschap te Leiden, dat onder de leuze réyqantai met hetzelfde doel was opgericht, en in dien tijd den Heer J. C. de vijver, als predikant van Scheveningen in 1891 overleden, en de Heeren J. W. Felix, emeritus predikant te Utrecht en J. H. Schuur-mans stekhoven, doctor in de letteren, vroeger rector van het progymnasium te Harderwijk, thans predikant te Standaardbuiten, tot leden had. Men ving eene correspondentie aan, waarin over belangrijke en niet-belangrijke onderwerpen van gedachten gewisseld werd, noodigde de Leidsche broeders op zijne vergaderingen, waaraan, zoover mij gebleken is, alleen de Heer felix gevolg heeft gegeven, treurde toen het de doodstijding van het Leidsche gezelschap vernam, en benoemde de drie broeders tot honoraire leden.

Evenals dit gezelschap nu wilde men eene leuze hebben die de hooge beteekenis der Heilige Schriften deed uitkomen. Hiermede sprak men zich uit op het gebied des geloofs.

En hoe hoog men de liefde stelde, bleek uit het vooropzetten van het woord: hebt elkander hartelijk lief met broederlijke liefde, met eere de een den ander voorgaande. Er zullen niet vele theologische gezelschappen zijn, in wier statuten zoo iets is opgenomen. Men zou haast vragen: is zulk een woord daar wel op zijn plaats? Om dat te verklaren, moet men zich rekenschap geven van de omstandigheden, waaronder de oprichting plaats vond. Zoogenaamde orthodoxe studenten waren er toen weinige aan Utrecht's Hoogeschool. En indien zij al orthodox waren, waren zij niet ingenomen met die richting in de orthodoxie, die den invloed van het Réveil had ondervonden en, de persoonlijke bekeering, de persoonlijke ervaring van Gods genade in Christus op den voorgrond plaatsende, van de onbekeerde wereld zich zooveel mogelijk afzonderde, en in den vertrouwelijken omgang met gelijkgezinden steun en sterkte zocht. Later kom ik hierop meer uitvoerig terug. Thans constateer ik alleen het feit, tot verklaring van dat aandringen op de broederliefde. Broederliefde deed

Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer. 13

voor Ben Sjaloom bedanken, daar men van den niet-verkozen broeder niet scheiden wilde. Broederliefde deed de behoefte gevoelen, om zich in een gezelschap zoo nauw mogelijk met elkander te vereenigen. Broederliefde deed de nauwste betrekking aanknoopen met het Leidsche ré/qanrcu. Broederliefde deed allen, bij wie men geestverwantschap ontdekte, ook al behoorde hij tot eene andere faculteit, uitnoodigen om zich aan te sluiten.

En dat men daarbij het werken niet vergat, dat bewijst het coördineeren in hetzelfde artikel van het woord: al wat uwe hand vindt om te doen, doe dat met uwe macht! „Wie niet studeert is niet bekeerdquot; — dat woord was in hun hart geschreven. Of er gewerkt is in die eerste jaren! Exegese en critiek van Oud- en Nieuw Testament, kerkgeschiedenis, verdedigen van theses, meestal in het klassieke latijn, oratorische oefeningen, reeds in 1845 ter sprake gebracht; en dan nog zoogenaamde Arabische vergaderingen, 28 in getal, eerst in 1846 opgehouden. Waarlijk, dat men niet met hart en ziel studeerde, kan van de oprichters van ons gezelschap niet worden gezegd.

En dan, welk eene eenvoudigheid! Zooveel mogelijk trok men zich terug. Met de studentenwereld bemoeide men zich niet. Lid van het Corps behoefde men niet te zijn. Zelfs zult gij in de eerste jaren den naam van wnat te vergeefs onder de gezelschappen in den studenten-almanak zoeken. Liefst schuilde men weg. Men wilde niet met andere gezelschappen op ééne lijn staan. Men wilde iets anders. Men was iets anders.

In overeenstemming hiermede waren de vergaderingen. Met gebed werden zij geopend, met dankzegging gesloten. Van boeten was geen sprake, van contributie evenmin. De geest der liefde moest heerschen. Dat het denkbeeld van eene feestkas nog bij niemand opkwam, laat zich begrijpen. Hamer, insigne, toga, rok en witte das, vaandel, feestzangen, bokaal, champagne, soupers, feesttochten — van al dergelijke wereldsche dingen geen spoor. Er was wel een dulce, waarmede het utile besloten werd, een nabroodje, zooals men het noemde, en nog noemt; maar hooger dan de chocolade ging men niet.

En nu! Ik wil niet spreken van hetgeen wij gisteren mochten zien en hooren. Ik wijs u alleen op de installatie-avonden, door de meesten onzer zeker meer dan eens bijgewoond. Ik behoef u die niet te beschrijven. Zij staan u levendig genoeg voor den geest. Die deftige vergadering van mannen, in een halven cirkel geschaard, in onberispelijk gala-costuum, en met Secor's insigne omhangen; die geheimzinnige hamerslagen; dat statige binnenleiden van de nieuwe leden; die indrukwekkende toespraak van den in toga gedosten voorzitter; die plechtige belofte van trouw te blijven aan Sec or, bezegeld door een dronk uit den schuimenden beker, het oog op het prachtige vaandel gericht!

Welk een verschil! Hoe is het toch daartoe gekomen? Och, mijne vrienden, tempora mutantur, et nos mutamur in ipsis. Er kan in vijftig jaren al heel wat veranderen. Onmogelijk kon het zoo blijven, als het in den beginne was. Geen boeten! Kostelijk! Maar als nu deze of gene zijn werk niet af heeft, wat dan? Zoo werd dan reeds in 1844 met boete gedreigd, en 13 Februari 1846 boete geheven. En al bereikten de gevallen, waarin men boetschuldig was, nog niet zooals heden het eerbiedwaardig cijfer van 60 — waarschijnlijk omdat er voor eene rijke feestkas nog niet behoefde gezorgd te worden, zoo ging men toch het volgende jaar reeds verder.

Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer.

En toen het werkend lid SCHOUTEN, om den voorzitter zijne taak gemakkelijker te maken, den i3lt;len October 1852 aan het gezelschap een hamer ten geschenke gaf, met een zilveren plaatje voorzien, waarop de letters quot;UT-ot gegraveerd waren, zou men dien niet met dank aannemen en gebruiken? Nog altijd is hij in eere. De feesthamer, door den Heer LOOMAN in '72 aan het gezelschap geschonken, heeft hem niet kunnen verdringen.

De grootste verandering heeft het gezelschap wel ondergaan, toen de literarische sectie werd opgericht. Reeds vroeger, in '47, was de zaak te r sprake gebracht, maar zonder resultaat. Eerst in '59 ging men er toe over, en moest men er ook toe over gaan. Het gezelschap verkeerde in een treurigen toestand. Een aantal leden was na volbrachten studietijd heengegaan. Slechts een drietal bleef over. Het was de moeite niet meer waard, geregeld te vergaderen. Van 12 Mei '57, den dag waarop ik met mijne vrienden werd „geëxstalleerdquot;, tot 29 Sept, '58, zwijgen dan ook de Notulen. Maar toch, men bleef goedsmoeds. Aan H. V. HoGERZEIL de eer, van een beteren toestand te hebben voorbereid. Op zijn voorstel werd eene literarische sectie opgericht; wie uitgenoodigd waren om toe te treden, namen de uitnoodiging aan; en in Oct. '59 had de plechtige installatie plaats.

Het was hoog tijd, dat het daartoe kwam. Wilde men niet achter het net visschen, dan moest men terstond, zoodra de groentijd voorbij was, zijn ledental trachten te vermeerderen. Wel kon men ook vroeger, voordat men zijn propaedeutisch examen gedaan had, als buitengewoon lid in het gezelschap worden opgenomen, zooals o.a. met mij het geval was. Maar aan de werkzaamheden nam men geen deel. Alleen had men het voorrecht, na afloop der werkzaamheden, aan het nabroodje deel te nemen, wat dezen en genen wel eens aanleiding gaf om van „etendequot; leden te spreken. Dat dit niet lang zoo blijven kon, spreekt van zelf. Men wilde liever trouw en eerlijk zijn brood -verdienen.

Opmerkelijk is het, hoe sinds dien tijd de ééne verandering op de andere volgde. Kwam dat door het bruisende bloed, dat de jonge leden in het gezelschap brachten ? Och neen, het was alweder dezelfde revolutionaire Hogerzeil, die het initiatief tot verscheidene van die veranderingen nam. Op zijn voorstel was het, dat de insignes den 2i^stenFebr. i860 werden ingevoerd. Op zijn voorstel, dat een nieuwe lessenaar werd aangeschaft en den I2^den December 1859 in gebruik genomen. Op zijn voorstel, dat er tot eene jaarlijksche viering van den dies van het gezelschap werd besloten, en eene feestkas daarvoor in het leven werd geroepen.

En zoo ging het al verder en verder den wereldschen weg op. Was reeds in '59 de toga bij de kerk-oratorie vastgesteld, in '66 mocht de voorzitter zonder toga niet meer instal-leeren, nadat reeds in '62 tot den zwarten rok en de witte das voor al de leden besloten was.

Dat ter zelfder tijd een „extra dulcequot; werd vastgesteld, en het uitsluitend gebruik van chocolade zich niet langer kon handhaven, begrijpt men licht. In '67 had de literarische sectie reeds de ernstige vraag overwogen, of men niet, om de groote warmte, de chocolade zou vervangen door limonade. Later- gewagen de Notulen van een „klinken met rooden wijn en zoete melkquot;, bij een gewoon dulce. Niet te verwonderen dus, dat iets buitengewoons als de installatie van nieuwe leden zonder champagne niet kon plaats hebben. Reeds in '71 vinden wij daarvan gewag gemaakt.

Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer.

Denkt nu ten slotte aan het vaandel, dat op de Algemeene Vergadering van 21 Juni l88i is onthuld; en gij hebt de metamorphose van Secor in uwe gedachten doorleefd.

Evolutie of revolutie, ontwikkeling of ontaarding, hoe zullen wij het noemen ?

Willen wij de geschiedenis nog eens laten spreken? Levendig herinner ik mij nog de Réunie-vergadering van 4 Oct. i860. Het was de eerste die door de werkende leden was belegd. Vroeger waren het de honoraire leden, van wie zulke Reünies uitgingen. Maar om verschillende redenen hadden deze weinig succes. Nu werd het door de werkende leden beproefd. Aan de Klomp bij Veenendaal kwam men bijeen. Zeven honoraire, en al de werkende leden waren tegenwoordig. Het ging er broederlijk toe, maar de werkende leden hadden het soms zwaar te verantwoorden. Evenwel.... zij hadden het zelf zoo gewild. Onverschrokken, als iemand die van zijn goed recht zich bewust is, vraagde de voorzitter, of de honoraire leden ook aanmerking hadden te maken op de veranderingen, die in den laatsten tijd in Secor hadden plaats gehad. Dat maakte de tongen los. De een keurde af, dat men studenten tot het gezelschap noodigde, in plaats van te wachten tot zij zelve er om verzochten. Een ander had bezwaar tegen de insignes, waardoor men zich te veel aan andere gezelschappen gelijkvormig maakte. Een ander vond de feestkas bedenkelijk. Een ander betreurde dat bij de keuze van nieuwe leden meer de knapheid dan de vroomheid op den voorgrond stond. Het was waarlijk een heet vuur, waarvoor Hogerzeil, Vos, Moulijn, Vliegenthart, om nu van anderen niet te spreken, stonden. Maar zij hebben de hitte moedig doorstaan. Al waren er, die niet zonder vreeze Secor den nieuwen weg zagen opgaan, althans de gevaren, die het liep voor zijn zedelijk en godsdienstig leven, zich niet konden ontveinzen, toch moest men erkennen, dat men van eene verandering van den geest des gezelschaps niet kon spreken. Door velen, ook door mij is dat uitgesproken.

Vergunt mij, dit hier bij deze gelegenheid met een enkel woord te motiveeren.

Te ontkennen is het niet, dat in de eerste jaren van ons gezelschap zich een zeker methodisme deed gelden. Verstaat mij wel. Ik wil niet zeggen, dat het gezelschap als zoodanig een methodistisch karakter droeg. Want ik vraag u: welk methodisme zit er in de leus TTr-Ot, gedenk het Woord? Welk methodisme in het streven naar broederliefde? Welk methodisme in de opwekking om alwat men vindt om te doen, dat te doen met al zijne kracht? Neen, dat alles is niet methodistisch, maar eenvoudig christelijk.. Maar daarom kan er bij de oprichting wel eenig methodisme in het spel zijn geweest. Ik heb van de oprichters gezegd, dat zij onder den invloed van het Réveil stonden. Welnu, droeg het Réveil zelf niet een min of meer methodistisch karakter?

Nu moet men mij niet te veel kwaads van het methodisme zeggen. Aan ieder volk, aan iedere kerk, waar het zijne stem heeft doen hooren, heeft het een rijken zegen gebracht. In het Christendom zelf is iets methodistisch, dat in al zijne beteekenis en waarde moet worden erkend. „Le méthodisme, zegt VlNET, l'objet de notre sérieux respect, n'est que le christianisme tAchant d'être conséquent. Voila en fin de compte, sa gloire et son crime; voila aussi, ne craignons pas de 1' ajouter, sa force. (») Juist, zóó is het. Dat aandringen

^ Zie J. F. Astié, Espril (T Alexandre Vittel, Laus. 1861, tome premier, p. 379.

aKftramiesMaBaatfiBMflaMieaBiwaftgaBCflPBMflBg g

Ill I li I

Feestrede van Prof, Dr. J. Cramer.

bij ieder mensch op bekeer ing en wedergeboorte, dat vooropstellen van het innerlijke leven met God, die behoefte aan aaneensluiting van allen die hetzelfde geloof des harten bezitten, die vijandige houding tegenover de wereld, dat stellen van de eeuwige dingen boven al wat deze aarde schoons en liefelijks biedt, wat is dat anders dan „le Christianisme, tóchant d'être conséquentquot;? Het is Christendom, maar een Christendom dat, tegen zijne bedoeling in, consequent tracht te zijn; consequent niet alleen in dien zin, dat het christelijk beginsel des nieuwen levens alles beheerschen, alles heiligen, alles bezielen moet; want dat wil het Christendom ook, dat is juist de glorie van het Christendom; maar consequent in dien zin, dat het, geen reke ning houdende met de aardsche toestanden, met de eischen van het maatschappelijk leven en de rechten der zinnelijkheid, eenzijdig hier beneden tot stand wil brengen, wat eerst in de toekomende wereld zal worden gezien. De volkomen consequentie van het Christendom is voor een ander leven bewaard. Zoolang er op deze aarde nog zulk eene jammerlijke disharmonie heerscht, disharmonie tusschen gemoed en verstand, tusschen ziel en lichaam, tusschen geestelijke en zinnelijke dingen, tusschen kerk en maatschappij, tusschen de rechten van den individu en de rechten van de gemeenschap, brengt de hartstocht der consequentie zijne gevaren met zich.

Het methodisme vergeet dit. Van daar dat miskennen van de beteekenis der gemeenschap, dat eenzijdig appèl op het gevoel, die onverschilligheid omtrent zooveel wat dit aardsche leven verheft en veredelt, dat gemis van onderscheiding van zonde en wereld, dat mijden van kringen, waarin de godsdienst niet heerscht, en dat zich opsluiten in kringen, waarin men de vormen van zijn eigen godsdienstig leven geheel terugvindt, en wier grenzen men dan ook al licht voor de grenzen gaat houden, die de broederliefde beperken.

Dat in die onzijdigheid kracht ligt, moet met VlNET worden erkend. Niet alleen ontgaat men dan menig gevaar, en is men gepantserd tegen menige verzoeking. Maar ook geeft men den indruk van beginselvastheid, en dwingt men eerbied af voor zijn geloof.

Toch ligt ook zwakheid in die eenzijdigheid, zwakheid tegenover verzoekingen die men niet kan ontgaan, zwakheid tegenover eene maatschappij die men niet kan winnen, zwakheid tegenover andersdenkenden die men niet begrijpt, zwakheid tegenover de stroomingen des geestes welker weldadigen invloed men niet ondergaat.

Maar genoeg, mijne vrienden! Genoeg om u te doen begrijpen en waardeeren, wat de eerste vijftien jaren van ons gezelschap ons te aanschouwen geven. Maar ook genoeg om u te doen begrijpen en waardeeren, wat de geschiedenis der volgende jaren ons meldt.

Dat men wel eens van het rechte pad is afgeweken, wel eens in strijd met de beleden beginselen heeft gehandeld, wel eens te weinig op het intensieve, en te veel op het extensieve den nadruk heeft gelegd, is niet te ontkennen. Hoe menige voorzitter heeft bij het openen van den nieuwen cursus, of bij het installeeren van nieuwe leden gewaarschuwd tegen het gevaar van ontaarding en verwildering. Maar, wat zal ik zeggen? actie werkt reactie. De vrees van een achterblijver te zijn doet maar al te dikwijls verder gaan, dan Gods Woord en het geweten veroorloven.

Maar daarom is het gezelschap als zoodanig niet veranderd. Tot mijne blijdschap heb ik in den 7^den druk van de Wet van Seeor, in '93 verschenen, nog dezelfde beginselen ge-

mmmmssssi

Feestrede van Prof. Dr. J Cramer.

vonden, die door de oprichters zoo luide zijn uitgesproken. Nu weet ik wel, dat soms de vlag de lading moet dekken. Maar waarom dit hier verondersteld? De liefde denkt geen kwaad. Dit is zeker, de Notulen geven geen grond voor dit vermoeden. Tot tweemalen toe is er over de beginselen, die het gezelschap leidden, een principieel debat gevoerd; maar beide keeren heb ik den indruk gekregen: had niet anders kunnen handelen.

Het eerste geval was het pijnlijkste, daar het ons op het verlies van uitnemende mannen te staan kwam. In I 868 kwam er een brief in van P. D. chantepie de la Saus-saye, D. J. C. Heldring en J. Kops (de laatste had maar pro forma geteekend om de zaak in behandeling te brengen) waarin niets minder dan dit geëischt werd: 1°. opheffing van het gezelschap zooals het toen bestond, en 2°. oprichting van een nieuw gezelschap waarvan alle leden desverkiezende lid konden worden, maar dat met het oude noch den naam noch artikel i gemeen had.

Zelden is zeker een radikaler voorstel in eene vergadering ingediend. Hoe men er toe gekomen was, blijkt uit de beraadslagingen. Reeds sinds eenigen tijd hadden de voorstellers bezwaar tegen hetgeen zij noemden het exclusief karakter van Secor. Alsof dit het eenige christelijke gezelschap aan de Universiteit was! Men moest geen gezelschap oprichten met eene christelijke leus. Wilden gelijkgezinden zich vereenigen tot eene club, best! Als men er dan den godsdienst maar buiten liet, en liever in handel en wandel zich een christen betoonde.

Toen daar nu twisten en oneenigheden bijkwamen, o. a. het weren van iemand als honorair lid, om geen andere reden dan omdat een ander in der tijd ook was geweerd, werd het voorstel tot ontbinding ingediend, met geen andere verwachting natuurlijk, dan dat het verworpen zou worden. Zoo geschiedde het dan ook. Na een levendig debat, waaraan vooral Riemens en L. J. Heldring met warmte deelnamen, besloot de vergadering haar beginsel te handhaven. En de beide voorstellers, waarbij ook Schuller tot Peursum zich had gevoegd, legden hun lidmaatschap neder.

Jammer genoeg — moet men zeggen — want daardoor gingen kostelijke elementen voor het gezelschap te loor. Of niet door minder heftigheid aan beide zijden de scheiding had kunnen voorkomen worden — wie zal het zeggen? Maar dit komt mij ontwijfelbaar voor: er was misverstand, in menig opzicht. Ik wil aannemen, dat er waren in die dagen die maar al te zeer als de christelijke, als de geloovige studenten zich tegenover de andere plaatsten. Maar doet men wel, met daarvan de schuld te geven aan het gezelschap? Kan het humanitair beginsel, mits geheiligd door het christelijk geloof, zich niet even goed als het methodistisch beginsel vinden in de leuze: gedenk het Woord van God? en vrede hebben met de opwekking om elkander hartelijk lief te hebben met broederlijke liefde, en met alle macht te doen wat de hand vindt om te doen? Daarin ligt geen zweem van exclusivisme, geen zweem van christelijken, of liever onchristelijken hoogmoed.

Zoo wil ik ook aannemen, dat er op schromelijke wijze tegen de liefde gezondigd is. Maar moet daarom het artikel dat de broederliefde aanbeveelt worden geschrapt? O, hoeveel vroeger had het dan wel moeten geschrapt worden! Weinige klachten komen meer in de Notulen terug dan de klacht over gemis aan broederzin, liefdelooze behandeling,

11 11 I—

Feestrede van Prof, Dr. J. Cramer.

twisten, kibbelarijen. Bijna geen lustrum, of de voorzitter moet met nadruk de leden herinneren aan het artikel der broederliefde. Zelfs het eerste lustrum had in dezen de treurigste ervaringen.

Neen, beter, logischer zou ik het gevonden hebben, als men had voorgesteld het bewuste artikel cursief of met vette letters te laten drukken, opdat het te meer in het oog zou vallen en den liefdelooze zou beschamen.

Men moet toch onderscheid maken tusschen het gezelschap met zijne statuten, en de telkens elkander afwisselende leden. Altijd heb ik het gelukkig gevonden, dat de oprichters van ons gezelschap zoo weinig van hunne dogmatische- en ethische beschouwingen in de statuten hebben nedergelegd. Interessant is de gedachtenwisseling die daarover in '7¹ heeft plaats gehad naar aanleiding van eene vraag van JONKER, thans predikant te Dordrecht, wat toch wel het leidend beginsel van Secor moest genoemd worden, en in hoeverre de traditiën van het gezelschap moesten worden geëerbiedigd. Nooit is de dogmatische quaestie breedvoeriger besproken dan bij die gelegenheid. Of men vrijmoedigheid had om iemand in het gezelschap op te nemen, die „aan twijfelingen leedquot;; of men orthodox moest wezen om Hd te zijn; of het niet goed was, daaromtrent nadere bepalingen te maken — over deze en dergelijke vragen is veel gediscussieerd. En het resultaat was, dat men geene verscherping van de statuten begeerde, en zooals men het uitdrukte, de neiging der leden zelve wilde laten beslissen.

Goed gezien! Geen dogme vooropgesteld! Geen partij gekozen in den kerkdijken strijd! Tijdens mijn secretariaat in '54 kwam er een brief in van Ds. BROUWER, toen predikant te Ede, of Secor ook kon goedvinden, nu en dan in de Stemmen voor de Neder-landsche Gereformeerde Kerk (vroeger genoemd: de Wachter op Sions muur) iets van zijne werkzaamheden te laten opnemen, of ook opgave te doen van aanstaande proponenten. Met algemeene stemmen is die vraag ontkennend beantwoord. Men wilde vrij blijven, en niet op zoo goedkoope wijze zich een brevet van rechtzinnigheid laten geven.

Zoo is het gebleven tot op den huidigen dag. De feestredenaar van 1884 kon met blijdschap constateeren, dat Secor van zijne leden nooit de onderteekening van eenig geloofsformulier had geëischt. In dogmaticis moest men zelf weten wat men deed, wanneer men zich aan het gezelschap aansloot. Indien men maar, gelijk de praeses van '61 het zoojuist uitdrukte, stond naar versterking van den liefdeband en verlevendiging van den ijver, om te arbeiden met al de krachten die men van God ontving, volgens het zuiver oorspronkelijk beginsel van Secor om leden te hebben wier lust het eenig en alleen is te studeeren, gepaard met een hart, waarin liefde tot Christus woont.quot; (¹)

Waarop komt dat anders neder dan, zooals ik bij den aanvang zeide, op gelooven, werken en liefhebben'*.

Dat staat in het Reglement, en moet in het Reglement blijven staan, zal Secor zijn oorsprong niet verloochenen. Dat is zijn „character indelebilis.quot;

(') Zie de Herinnering aan het vijf- en twintig-jarig jubilee van quot;UT^Ol '869, bl. 24.

Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer.

Moge men dan in vele dingen medegaan met den geest des tijds; moge er veel verschil zijn tusschen de leden onderling, — hier een methodist daar een humanist, hier een confessioneele daar een ethische, hier een criticus daar een dogmaticus, hier een geleerde daar een man der praktijk, hier een verstands-, daar een gevoelsmensch — wat nood, als maar in gelooven, liefhebben en werken allen één zijn!

Gelooven! Daaraan doet, gelijk ik reeds zeide, de naam van ons gezelschap ons denken: quot;DT-OI, gedenk het Woord! Wat wij onder het Woord te verstaan hebben, wordt niet gezegd. Van eene theorie omtrent de Schrift, van een Schrift-dogme geen woord. Wees niet bang, bijbel-critiek! Sla gerust uwe vleugelen uit, en verhef u zoo hoog als gij kunt en' moet! Zoolang gij het niet onmogelijk maakt in de Schriften des Ouden- en Nieuwen Verbonds Gods stem te hooren, heeft nm:)i niets van u te duchten.

Maar die stemme Gods moet dan ook gehoord worden; m. a. w. er moei geloof zijn, geloof in dien God, die tot ons gesproken heeft door zijne profeten, en ten laatste door zijnen Zoon. Dat geloof doet ons de H. Schriften waardeeren als eene kostelijke gave Gods, nooit in haar rijkdom te peilen, en daarom steeds meer uitlokkende tot ijverig, ernstig onderzoek.

Dat dit altijd in Secor zoo begrepen is, zou ik niet durven zeggen. Als er theologische stellingen werden genoemd, opdat de vergadering er uit kiezen zou, werden alle die min of meer „kritiekquot; waren, haastig ter zijde gelegd, Eene enkele uitzondering slechts wordt ons door het Notulenboek gemeld.

IJdele vrees! Zoo min de liefde met een verzwijgen van eigen meening is gediend, zal het geloof er door winnen, als heterodoxe stellingen van de tafel worden geweerd, Schriften die de vuurproef der critiek niet kunnen doorstaan, en een mysterieus waas noodig hebben om te stichten, kunnen de gemeente niet wijs maken tot zaligheid.

Toont alzoo, mijne vrienden, dat gij de vrijheid liefhebt, maar alleen die vrijheid, die voortvloeit uit het leven des geloofs. Nog altijd hebt gij de goede gewoonte, van den cursus te beginnen en te eindigen met gebed, en op uwe kamer-vergaderingen uwe werkzaamheden aan te vangen met het lezen van een gedeelte des Bijbels, 't Is maar een vorm, als gij wilt. Maar ook vormen hebben hunne beteekenis voor het godsdienstige leven. Dikwijls bewaren zij wat anders zou verloren gaan.

Ik kan u dus niet aanraden om de leus van ons gezelschap te veranderen, al moeten wij dan, gelijk ik bij den aanvang zeide, ons exegetisch geweten eenig geweld aandoen.

Maar evenmin kan ik u aanraden om uit art, 2 de woorden weg te nemen: al wat uwe hand vindt om te doen, doe dat met uwe macht. Hartelijk hoop ik dat ook daarin Secor zich van andere gezelschappen onderscheiden moge, dat er gewerkt wordt met voor-beeldigen ijver, in het diep gevoel van het gewicht zijner roeping. Van den beginne af aan is daarop de nadruk gelegd. Het behoort tot de oudste traditiën van het gezelschap. Hoe ook de roosters der werkzaamheden verschilden, er kwam toch altijd genoeg op voor om, als men maar van goeden wille was, een nuttigen avond door te brengen.

Opmerkelijk, dat van lieverlede het oratorisch gedeelte zulk een grooten omvang heeft gekregen. Had men in '46 reeds eene kerk-oratorie, veertien jaren later werd er eene kamer-

iVi rf r 171;'iS ■■ '1 'I 111 Fiiaaw

20 Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer.

oratorie aan toegevoegd. Reeds tot 1244 is het getal oratorische vergaderingen geklommen. Wel een bewijs van de voorliefde, die men voor dien tak van werkzaamheid had!

Wie zal dit misprijzen in aanstaande Evangeliedienaren, die weten, hoe groot de invloed nog altijd is van het wèl doordachte, wèl gestelde, wèl gesprokene woord waarmede men voor de gemeente optreedt. Uitnemend vooral, dat men zich zoo gaarne in de kunst van improviseeren oefent! Natuurlijk niet om later van het lastige schrijven van preeken af te zijn, en op de gemakkelijkste wijze het uur vol te praten. Daarvoor vertrouwen wij dat Secor te hoog staat. Maar om het geschrevene te beter te kunnen voordragen, en niet verlegen te staan, wanneer men onverwachts tot spreken geroepen wordt.

Wat de onderwerpen betreft, waarover gelezen, geïmproviseerd en gedisputeerd werd, heeft vooral de verscheidenheid mijne aandacht getrokken. Koningen en keizers, dichters en prozaschrijvers, juridische vraagstukken, politiek, letterkunde, historie, kunst, sociale ethiek, sport, hygiene — over alles en nog wat is gesproken, met een vuur alsof de hoogste- en heiligste dingen op het spel stonden, met eene vrijmoedigheid, waarvan alleen studenten het geheim hebben.

Eén ding vond ik weer jammer, dat, zelfs in het dispuut, de theologie zoo zelden aan het woord kwam. Voor een theologisch gezelschap vond ik dat wel wat vreemd ; vooral bij de ontdekking, dat op de sectie-vergaderingen het leveren van schetsen het eenige was, dat van de oude theologische studie was overgebleven. Ik weet dat veel te verklaren is uit de nieuwe toestanden, waarin wij sedert de invoering der nieuwe Wet op het Hooger Onderwijs leven. En toegejuicht moet zeker worden, dat de theologant meer nog dan vroeger zich aantrekt wat buiten het eigenlijke gebied zijner studiën ligt. Maar toch, gij stemt het mij toe, en het is dan ook door menigeen in Secor uitgesproken, hoezeer zou het te betreuren zijn, als het ^leider auch Theologie!quot; in een theologisch gezelschap als •UT-ot ingang vond. Noodig zijn de mannen, die een hart hebben voor al wat menschelijk is, en zich op ieder gebied van het maatschappelijk leven gemakkelijk kunnen bewegen. Maar niet minder noodig zijn de mannen, die de eer der theologische wetenschap handhaven, en verstand en hart weder voor haar trachten te winnen. Mogen vele zulke mannen voortkomen uit ons geliefd ia-rut!

Nog een enkel woord, en ik eindig. Het betreft dat andere lid van Secor's hoofdartikel: hebt elkander hartelijk lief met broederlijke liefde, met eere de een den ander voorgaande.

Moest ik thans als praeses den nieuwen cursus openen, ik zou daarover gaarne uitweiden. Niet omdat ik meen dat Secor vooral thans daaraan zooveel behoefte heeft; maar omdat ik zoo diep overtuigd ben, dat eene liefde, die elkander weet te waardeeren en daarom ook elkander weet te dragen, eene liefde die gelooft en hoopt, die bedekt en vergeeft, ontzaglijk veel vermag, ook voor den bloei van een gezelschap.

Maar daar ik thans feestredenaar ben, wil ik alleen mijne blijdschap uitspreken, dat dit apostolisch woord nog altijd prijkt in onze Wet, en dat de Wetgevers van 1893 gemeend hebben, dat de gewone letter nog altijd voldoende was. Zij hadden dus de beste verwachting van «, werkende leden. En, niet waar? gij hebt ook de beste verwachting van ons, honoraire leden. Want anders hadt gij den moed niet gehad, ons tot dezê feestelijke Réunie te noodigen •

Feestrede van Prof. Dr. J. Cramer.

Zoolang deze geest heerscht, vrees ik voor de toekomst niet. In 1848 nam Secor het besluit, dat „bij mogelijke ontbinding of ontaarding eeue copie van al de stukken van het archief zou wezen bij eene commissie der binnenlandsche werkende leden en oud-ledenquot;. Men was toen in eene sombere stemming, misschien wel onder den indruk van 1848, „toen de band der Staten sprong, en de dam was doorgebroken, die d'omwentlingszee bedwong!quot;

En nu schrijven wij 1894! Van die commissie hebben wij nooit gehoord. Maar wel hebben wij gehoord van een gezelschap, dat zijn vijftigjarig jubilee vieren mag. Wel hebben wij meer dan honderd werkende en honoraire leden zien samenkomen om, dankbaar aan God voor zooveel genoten zegen, samen zich te verblijden, en elkanders handen te sterken tot den strijd des levens. Dit geeft moed, vooral in dagen als de onze, nu zooveel kantelt, dat vast scheen te staan, en zooveel ontbonden wordt dat onlosmakelijk één scheen te wezen. Wat er gebeuren zal na korter of langer tijd, weten wij niet. Maar nu althans, op dit ons Réuniefeest, is er niets dat ons de vrijmoedigheid ontneemt om elkander toe te roepen :

Vivat, floreat, crescat consortium nostrum, lavuT dictum, in aeternum!

Ik heb gezegd.

ffiK»»K!tt:ci«ï.M^

VERSLAG

van den huldigen toestand van het gezelschap

-iiTinr

Mijne Heer en. Eereleden en Leden van tit-o»

_rt. 84 der Wet legt den ab-actis van SEGOR-DABAR de taak op, bij een lustrum verslag te geven van den toestand van het gezelschap. Is het steeds een eer de pen op te nemen om op den diës den leden de fata van een jaar levens voor te houden, welk een gevoel moet hem dan nu doortintelen, nu een gouden feest van heinde en ver oprichters en eereleden heeft doen toestroomen, om het hun eenmaal en nu nog dierbare gezelschap weer te zien. Ouderen, al jaren in de bediening van het Evangelie werkzaam, gaven aan de roepstem gehoor om dit feest mee te vieren en togen herwaarts op om te zien of de oude traditiën nog in eere waren gehouden, jongeren achtten zelfs de uitnoodiging tot overkomen niet noodig, maar als van zelf sprekend spoedden zij aan, om den pas gebroken band weer aaneen te hechten en wij, de jongste loten van den ouden stam, verblijdden ons reeds lang te voren bij de gedachte aan 8 en 9 October 1894, wanneer uit alle tijdperken van Secor's bestaan leden aanwezig zouden zijn, één in liefde voor ons gezelschap. En nu is die dag aangebroken en wij zijn hier allen bijeen en juichen in het geluk zoo iets te mogen beleven. Vele en velerlei gedachten zullen U door 't hoofd zijn gegaan, eer gij U hierheen opmaaktet. Zou het fundament, waarop Secor werd gegrondvest, nog hetzelfde zijn? dacht de een, die in de eerste jaren na de oprichting lid was. Zou Secor nog zijn wat het was in mijn tijd? zoo dacht een ander, een kleine schare, niet geteld in het Studentencorps, ja zelfs met minachting bejegend? Zou Secor nog toongevend zijn in het kamp der theologen ? dacht een derde, die de tijden had beleefd

Verslag van den huidigen toestand van het gezelschap -ovoi.

waarin ons gezelschap de eerste plaats bekleedde in onze faculteit. Gelukkig wij die de vereerende taak hebben, U licht te geven op die punten. Wij behoeven niet beangst te zijn, zoo de toetssteen ons van verschillende zijden wordt aangelegd. Wij staan tot op dezen dag en kunnen een victoriekreet doen hooren, Gbde zij dank: ons gezelschap bloeit. Willen wij deze uiting als waarheid doen kennen, zoo laten wij Secor van alle kanten bezien.

Eerst de uitwendige toestand. En dan springt 't eerst in 't oog het groote aantal der leden. Wij zijn met ons 27. Velen uwer zullen denken: 'tzit niet in het groote aantal, in mijn tijd telden wij slechts zoo weinigen en toch was de toestand uitnemend. Vergun ons deze opmerking met stilzwijgen te mogen voorbijgaan om later te beantwoorden. Met fierheid staren wij ons vaandel aan — sinds 1881 jaarlijks den volke met eere vertoond — wetend dat het met al zijn schitteringen ook een gezelschap vertegenwoordigt waard te schitteren onder de vele in ons Corps. Met eendrachtige bezieling zingen wij ons lied — sinds 1881 telken jare opnieuw in druk verschijnend wanneer nieuwe krachten ons komen versterken — en voelen ons sterk als de wanden dreunen onder 't machtig geluid van zooveel stemmen en juichen, als de s^de regel van het 2^de couplet — „al is soms 't aantal kleinquot; — wordt aangeheven, bij de gedachte aan zooveel voorspoed sedert dit lied voor 't eerst weerklonk. Al sinds jaren is ons aantal toegenomen met 6, soms 7 nieuwe leden en evenveel malen is het gefluister vernomen: „Secor wordt te groot, 'tzal scheurenquot; — geen nood, ons gezelschap staat daarvoor op te goeden grondslag,

't Ware vreemd zoo een gezelschap, uit zoovele krachten bestaande, ook zijn invloed niet naar buiten deed gevoelen. Niet meer kan er gesproken worden van 't dwingen van de stembus door Secor — de tijden zijn veranderd — maar de leden zelve toonen hun kracht, waar zij waardig blijken voor gewichtige posten in ons Corps. Met blijdschap kunnen wij wijzen op den rectorszetel, ingenomen door een eerelid en verder op bestuurs-plaatsen, pas verlaten of nog bezet in gezelschappen als Olympia, Cantus, Panta, Arti, in redactiën van Almanak, Minerva en Vox en Faculteits bestuur. In dezen zullen velen uwer de bakens niet weggenomen vinden, maar nog op dezelfde beproefde plaatsen.

Nu wij hier spreken over den uitwendigen toestand, dient één punt niet over't hoofd gezien te worden n.1. onze verhouding tot het theologisch gezelschap „E. A. Borgerquot; 'tls niet dan met aarzeling, dat dit punt wordt aangeroerd; zoo het geschiedt is dit enkel om eenigszins volledig te zijn. Vroeger was er immers vaak sprake van een pijnlijke verhouding; de verslagen uit dien tijd zijn daar om het te bewijzen en velen Uwer zullen de gedachte ook hieraan hebben medegebracht. Gelukkig wij, die kunnen gewagen van een volkomen vredestoestand, ja van meer, van een vriendschappelijke verhouding van verscheidenen onzer met leden van „E. A. Borgerquot;. Mogen de wapenen steeds begraven blijven.

Zoo staat Secor Dabar in onze Utrechtsche Studentenwereld. Zeiden wij te veel, zoo wij spraken van een bloeienden toestand?

Doch ook 't inv/endige dient nagegaan, zeker wel 't voornaamste. Was het bij't bepalen van den uitwendigen toestand door 't voortgaan der tijden en 't veranderen van omstandigheden niet mogelijk ons aan 'tverleden van Secor in dit opzicht te toetsen, bij dit afdeel van ons verslag is het gelukkig wel mogelijk. Dan is het niet twijfelachtig welke toetssteen

Verslag van den hnidigen toestand van het gezelschap -ot-Qt.

moet worden aangelegd; dan slaan wij de eerste bladzijden van onze wet op. Daar staat zij in Art. 2: Het gezelschap streeft naar de volbrenging van het bevel: „Hebt elkander hartelijk lief met broederlijke liefde, met eer de een den anderen voorgaandequot; (Rom. XII: 10) en: „Al wat uwe hand vindt om te doen, doe dat met uwe machtquot; (Pred. IX: 10) en — al luidt het in het oorspronkelijk reglement eenigszins anders; 't spreekt daar van „broederlijke gemeenschapquot; — Art. 3: Het gezelschap stelt zich ten doel: i^ste De bevordering van een vriendschappelijk verkeer der leden. 2^de De gemeenschappelijke beoefening der Theologische-en Literarische wetenschappen en van de uiterlijke welsprekendheid. — 't Zij ons vergund hier even iets ter kenschetsing in te lasschen. Toen in November van 't vorig jaar 'tgroote werk der wetsherziening aanving, kwamen we ook aan Art. 3, In de oude wet (sinds 1872) lazen wij de alinea's omgekeerd, ging de wetenschap vooraf aan 't vriendschappelijk verkeer. Spreekt zich de geest van Secor hierin niet uit, waar met volkomen instemming de beide alinea's werden verwisseld? Doch dit verder daargelaten. Hier, in deze 2 artikelen vinden wij den toetssteen; kunnen we nu dien toets doorstaan? En nu verzoeken wij U niet uit het oog te verliezen, hetgeen we hier boven zeiden: wij zijn met ons 27. Om 27 leden met broederlijke liefde hartelijk lief te hebben d. w. z. met allen intiem om te gaan is nu eenmaal een onmogelijkheid; hier staat het getal ons in den weg. Zoo wij de verhouding onderling in onzen kring in één woord wilden schetsen, wij zouden zeggen: wij voelen ons bij elkander thuis. En dat dit van groote waarde is, wij behoeven 't U zeker niet voor te houden waar de notulen en brieven van vroeger dagen wel eens gewagen van onderlinge oneenigheden. Voor zooverre onze herinneringen gaan, zijn die nooit voorgekomen en wij aarzelen dus niet te zeggen dat ons gezelschap den toets van Art. 2 kan doorstaan. Ook Art. 3 is nog onveranderd van kracht: nog bevorderen wij 't vriendschappelijk verkeer, nog worden gemeenschappelijk de Theologische- en Literarische wetenschappen en uiterlijke welsprekendheid beoefend.

Hier naderen wij een punt waarbij even nader dient verwijld. Den jongeren eereleden en natuurlijk den leden zijn deze werkzaamheden bekend, doch den ouderen allicht niet of ten minste eenigszins veranderd. Vergun dus Uwen verslaggever even den rooster der verschillende vergaderingen te vermelden. Op een kerk-oratorische vergadering (eiken Dinsdag ten 3¹/₄ ure in de Domkerk) bestaan de werkzaamheden in: een lezing (zelfvervaardigde leerrede) memorisatie, improvisatie, reciet (een hoofdstuk der H. Schrift) en schriftelijke kritiek op de lezing. Op een kamer-oratorische vergadering (Vrijdag om de 14 dagen ten 6¹/₂ ure in de Kapittelkamer der Janskerk) in een lezing (vrij onderwerp), twee declamation (proza en poësie), improvisatie en een dispuut. Dit laatste, ingeleid door den defendens, wordt door de geheele vergadering gevoerd. Op de Literarische sectie worden de Hebreeuwsche taal en antiquiteiten bestudeerd (eiken Maandag van S¹/^ tot 11 uur); op de Theologische wordt een homiletische schets behandeld (eiken Donderdag van g^l/₂ tot 11 uur). Beide laatste vergaderingen worden gehouden op de kamers der leden. Zooals reeds uit de werkzaamheden is op te maken, maken zij, die nog hun propaedeutisch examen moeten doen, deel uit der Lit. sectie, de overige leden tot aan hun candidaatsexamen der Theol. sectie.

Verslag van den huidigen toestand van het gezelschap ■ut-oi.

toegenomen. Hierdoor juist is deze feestdag ons dubbel feestelijk, want wij behoeven ons niet te schamen tegenover hoofdschuddend schouderophalen en wantrouwende blikken. Wel zal 't velen Uwer treffen dat de eenvoud niet zoo is als vroeger, doch ook in dezen gaan wij met den tijd mee. Feestelijk worden de installatiën, die geboortedagen van nieuw leven gevierd; de zweep klapt vroolijk op den volgenden dag als jonge- en oude leden een rijtoer maken in Utrechts omstreken; de openings- en sluitvergaderingen worden met goed voorziene „nabroodjesquot; besloten en de diës hoort de kurken knallen en de spuitwater- en limonadeflesschen sissen. Doch geen Uwer zal het laken, zoo hij bekend is met de hedendaagsche toestanden. Vijftig jaren zijn immers over Secor's hoofd heengegaan, het heeft meegeleefd met de toename van behoeften, het deelt in de voorrechten van het heden en waar de feestkas het toelaat, zouden wij daar de opname van nieuwe krachten niet vieren ook met het edelste wat het druivennat oplevert ?

Wij zijn gekomen aan het einde van ons verslag. Goed deed het ons aan het hart zulk een verslag te mogen schrijven; er kon immers gewaagd worden van het vele goede ons geschonken. Er rijze dan ook uit ons hart een blijde danktoon tot Hem, die het ons gezelschap — ook na tijden van druk — zoo wel heeft gemaakt. Alles heeft zich ten beste gekeerd en met goede verwachting staren wij de toekomst van Secor Dabar tegen. De bloei, waarin wij het kennen, zal blijven zoolang het Woord in gedachtenis blijft, zoolang Art. 2 nog het artikel onzer grondwet zal zijn. En in die verwachting en op dat fundament staande roepen wij ons gezelschap toe ; „Vivat, floreat, crescat consortium nostrum, Seco r Dabar dictum, in aeternum.

F. C. VAN DE PLASSCHE,

h. t. Ti ab-actis.

17 September 1894.

Bijbrapn tmtt Oub=If^$n

OORSPRONG

van het Theologisch Studentengezelschap

quot;im—13?

Bijdragen van cenige Oud-Leden en Leden.

,,Gedenkt hoe gij het ontvangen en gehoord hebt, en bewaart het.quot;

quot;quot;^quot;quot;Veze woorden roep ik mijnen waarden medeleden van op dezen heugelijken gedenkdag

^toe. Verhindert mijne gezondheid mij hem mede te vieren, in den geest wensch ik toch met U te zijn. Liefelijke herinneringen worden in mij opgewekt, wanneer ik gedenk aan het ontstaan van ons gezel schap, nu voor 50 jaren. Uit verschillende plaatsen te Utrecht aangekomen, ontmoetten wij eikanderen ontdekten dat wij één waren in geloof hoop en liefde, toen wij cog aan het begin van onze academische loopbaan stonden. Wij sloten ons steeds meer aan elkander aan en toen wij een gezelschap oprichtten, gevoelden wij ons gedrongen ook in zijn naam ons uit te spreken als dezulken, die biddend op Gods Woord hoopten en het wenschten te stellen als richtsnoer voor ons leven en onderling verkeer.

O, hoeveel zegen heeft ons deze leuze aangebracht. Zij is proefhoudend gebleken in leven en in sterven. Velen der onzen zijn reeds heengegaan in vast vertrouwen op de beloften van Gods Woord. Gildemeester, de Graaf en meerderen, die wij op dezen dag in liefde herdenken.

Mag ik dan aan den avond mijns levens, terwijl ik nog voortdurend beter den rijken inhoud en de heerlijke beteekenis dezer leuze leer verstaan; mag ik dan ulieden niet toeroepen: Blijft aan onze

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden. 33

leuze getrouw, houdt U biddend aan Gods getuigenis, zoekt al het heil te genieten dat de Heere belooft in Zijn Woord!

Moge de zegen, dien wij in ons onderling verkeer genoten hebben, ook ulieder deel zijn. Moogt ge eerlang als evangeliedienaars dat Woord als uw banier omhooghouden en getuigen tegen alles wat tegen dit Woord strijdt of zijn gezag ondermijnt. Gedenkt er aan, dat dit Woord waarheid is en eens zal zegevieren. Het ongeloof wordt beschaamd. Maar zalig zijn zij die gelooven, die de Heer heeft doen hopen op Zijn Woord, die door Zijne toezegging levend gemaakt zijn, welke in hunne ellende hun troost is.

Moogt gijlieden, evenals het ons gegaan is, die 'UT-oi opgericht hebben, met liefelijke herinnering terugzien op uw samenzijn te Utrecht.

Waarde broeders, medeleden, vergeet het nooit dat quot;U-i-Ui eene vereeniging was in de vreezeGods. Hoeveel verkeerds ons aankleefde, wij wenschten, ook als studenten den Heer te dienen. Bij elke bijeenkomst van „quot;UT-oquot; werd 'sHeeren naam met gebed en dankzegging aangeroepen; wij zochten ook op elkander zoowel als op ons zelven acht te geven. Onze vrienden Murray die uit Schotland kwamen waren ons ook tot grooten zegen. De oudste hunner is reeds heengegaan in den vrede; de jon cere broeder getuigt nog steeds ook in geschriften, dat hij blijft in het Woord van zijnen Heer en God.

Moge ook deze gedenkdag de bewijzen opleveren, dat het jongere geslacht van ons gezelschap de oude leuze niet vergeet.

De Heere stelle U lieden tot Zijne getuigen en tot schijnende lichten in deze dagen van afval.

Hij zegene IJ allen en weest een zegen.

--

OP HET GOUDEN FEEST

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

-/J* exizaotdtnatte eót... oazactèie de /a vte o/itéhenne.

ft.. yiNET.

amp;

Utrecht, Aug. 1894.

- 0—OÖ»-» ■

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

VAN KOPER TOT GOUD.

Mijn dichtster blink! en werp uw stralen

Van goud en zilver voor mij heen. Opdat ik iets nog af moog malen

Der schitt'ring van zoo schoon verlêen!

¹

) 12 Mei *57 werden als leden geïnstalleerd J. Enderlé, H. V, Hogerzkil, W. Vliegknhart, Jb. Moulijn.

Nijmegen, 28 Juli '94.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bijdragen van cenige

Harlingen.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

ar»^r I I I I Hl ■ I ^Vgt; I ■ »1^ I I I I 'bPi ■ ■ ........ ■ ■ ■ I ■ ■ H 4 ». fc,

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bij drageti van eenige Oud-Leden en Leden.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

BIDDEN.

et gebed brengt ons op het terrein van de mystiek des christelijken levens. Immers het is van dat leven de verborgen achtergrond. De aan 'toog onttrokken wortel, waarop de plant daarvan stoelt. Van dat leven de onzichtbare ademtocht. — Aan onzen tijd, die terecht roemt op tal van openbaringen der christelijke liefde, mag wel de onmisbaarheid van het gebed worden herinnerd. De zenuwachtige haast, die zich naar de wijze van het „einde der eeuwquot; ook van de „christenenquot; heeft meester gemaakt, bij hen bedoelend vruchten des Christendoms te zien en te toonen binnen den kortst mogelijken tijd, — die gejaagdheid heeft zeker een edel bestanddeel. Zij heeft echter ook een hoogst gevaarlijke zijde. NI. zich in oppervlakkigheid te verliezen. De maat der diepte, waarop de fundamenten zijn aangebracht, van geen beteekenis te achten, wanneer het gebouw maar terstond gereed komt. En wat oppervlakkig is draagt met zich den vloek der onwaarachtigheid. En wat onwaarachtig is dat kan niet zijn uit God. — Daarom is het zeker niet overbodig op het „gebedquot; den nadruk te leggen, opdat in het christelijk leven het evenwicht bewaard of hersteld worde, en de uitwendige openbaring daarvan niet vooruitloope aan zijn ontwikkeling in 't verborgene, maar daarmêe gelijken tred houde! — Wie was daarvan meer doordrongen dan Hij, Die, te midden van den arbeid aan de taak zijns levens, voor Hem zóó lang en zóó bang, voortdurend den omgang genoot met den Vader, waaruit steeds op nieuw moed en kracht Hem toevloeiden! Hoe trekt Hij zich meermalen in belangrijke tijdsgewrichten zijns levens terug in de stilte der woestijn, waar de woestheid der natuur alléén sprak van de grootheid zijns Gods! De Zoon stort dan het hart uit voor den Vader. En wie op Hem ziel als op „den oversten Leidsman en Voleinder des geloofs,quot; die volgt Hem ook in de eenzaamheid des gebeds!—

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bidden wij reeds waarlijk? Waarlijk? Het hart moet in het gebed zijn. „Laat lieverquot; heeft iemand gezegd, „het hart zonder woorden wezen, dan woorden zonder het hart!quot; Wij leven in een'tijd, waarin meer gevloekt dan gebeden wordt. Voorzeker, de harten mogen wij niet beootdeelen. Maar toch indien er meer omgang was met God, meer waarheid dan ook en minder vormelijkheid, die goed maken moet wat aan de werkelijkheid ontbreekt, — er zou zeker minder wanhoop en vertwijfeling, minder onvoldaanheid en ontevredenheid zijn. O dat de verborgen mensch des harten aan het woord kome! Dat wij hem in onze zondige dwaasheid het zwijgen niet opleggen! Dat wij hem toelaten uiting te geven aan al zijne klachten! Maar niet er mêe te gaan tot de menschen, die geen lasten afwentelen en balsem in de wonden gieten kunnen! Slechts de ziel uit te storten voor het aangezicht van den Heer! — Wie meet de kracht van het gebed? Toen de bekende Berlijnsche arts Heine, — tijdgenoot van Hufeland, — geruïneerd door het bankroet van een handelshuis, daarover beklaagd werd door een' vriend, sprak hij: „Het spijt mij, dat ge dat doet, want ik ben er reeds over heen. Eerst was het mij, alsof met mijn geld alles verloren was. Ik had geen hart meer voor mijne patiënten en geen oog voor mijn huiselijk geluk. Overal bracht ik een wolk van somberheid. Totdat ik mijn toevlucht nam tot God. In de eenzaamheid stortte ik mijn hart uit in een vurig gebed. En toén werden alle lasten van mij afgewenteld. Ik had mijn God terug. Wat deerde mij nu het verlies van het goud?! De zon brak wêer door de wolken!quot; — Dat was de macht van't gebed!— In de ijzerfabrieken kunnen wij eene machine zien, die ijzer en staal als papier aan reepen snijdt. En één vinger-druk van een kind doet de machine haar werk verrichten. Die vinger-druk is 't gebed. God regeert de wereld door de gebeden van zwakke stervelingen. Maar 't is niet de dommekracht van 't ijzeren, onwrikbare noodlot, maar de ondoorgrondelijke beweging der eeuwige Liefde, die dan op 't gebed zich openbaart!— Vergeten wij echter niet, dat er moed noodig is, om te kunnen bidden. Wij moeten het durven. Immers „ingaan in de binnenkamer des gebedsquot; is: Zich stellen in het volle licht, dat afstraalt van het aangezicht van den heiligen God. Maar gelijk de reiziger, een' donkeren tunnel instoomend, daartoe den moed vat, omdat hij weet: „in de verte schemert reeds wéér het licht van den dag!quot;— Zoo vat ook de mensch, de zondige mensch, moed tot het gebed, — waarin hij zich laat oordeelen door zijn' God in het aangezicht van Christus, — omdat hij daarin reeds de hand eener liefde erkent, die door de diepte der zelfveroordeeling heen hem leidt tot de hoogste hoogte der vrijheid, der behoudenis! — Het kan dan ook niet anders, of het „nuchteren zijnquot; is een eerste eisch, die aan den bidder gesteld worden moet. Zich opwinden, verkeeren in een' toestand van overspanning — dat kan geen bidden zijn. Alle verschijnselen in onzen tijd van hetgeen wij zouden kunnen noemen: „geestelijke dronkenschapquot; zijn in brandenden strijd met het waarachtig gebed. In de hoogste mate gevaarlijk, omdat men daarbij waant op eene hoogte te staan, die men innerlijk niet heeft bereikt, en het gevoel dan moet goed maken, wat aan den wil nog ontbreekt! De onderdaan, voor zijn' Koning geroepen, zorgt wel volkomen zich zelf te zijn! En zou dan de mensch tegenover zijn' God die ingetogenheid niet in acht moeten nemen?!— En in dat heiligdom des gebeds, waar alle overspanning, overprikkeling verre is, waar de mate van nuchterheid de thermometer is voor de beteekenis van het gebed, — in dat heiligdom kan dan ook Hij alléén ons binnenleiden, Die zich door niets afbrengen liet van dien omgang met den Vader, welke zijn leven was! Hij, Die ons een oog doet krijgen voor de wonderbare heerlijkheid van het Koninkrijk Gods, Hij, Die voor ons de zonde haar bekoring verliezen doet door de macht Zijner gekruisigde Liefde, en ons in Hem doet verblijden met een nimmer eindigende blijdschap, — Hij leidt ons ook binnen in die wereld des gebeds, waar wij omgaan met God, als kinderen, die, met het „Abba Vaderquot; in het hart, vertrouwend tot Hem naderen! —

Ten slotte. Om in de rechte gebedsstemming te komen en te blijven, daartoe is dagelijksche zelfreiniging noodig, en dat voortdurend zich samenvatten uit de verstrooidheid, die de wereld telkens geeft. Hier is een wisselwerking. Om wereld en zonde steeds minder invloed op ons te doen uitoefenen is 't voortdurend gebed van de hoogste beteekenis. En omgekeerd: om het leven te doen worden tot een

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

„bidden zonder ophoudenquot;, moeten wij steeds minder geboeid zijn aan het stof! — Er zijn dan ook trappen in het leven des gebeds. Het is eene school, waarin de groote Bidder zelf ons binnenvoert. In den aanvang van het christelijk leven — zijne lente, — dikwijls geestdrift in het gebed, die aan overspanning grenst. Daarop volgt gewoonlijk een tijdperk van ontnuchtering, waarin de hemelsche Landman de wilde loten van het geestelijk leven gaat snoeien. Dan bemerken wij, dat het leven niet zóó gemakkelijk tot een gebedsleven, tot een „omgaan met Godquot; wordt. Dat zulk een leven worden, groeien moet! Eerst telkens een overgang tot het gebed. Een zekere smartvolle tegenstelling tusschen het gewone leven en de oogenblikken, die wij in het gebed doorbrengen. Maar hoe hooger het christelijk leven zich verheft, hoemeer wij, — stervend aan ons zelve en de wereld rondom ons, — het eigendom worden van Jezus Christus, des te meer verheft dat leven in zijn geheel zich tot één leven des gebeds. Dan gaat het gebed het leven doordringen in al zijne schakeeringen, onder alle omstandigheden! Wakend en slapend, juichend en weenend, arbeidend en rustend, bidden wij voort, altijd voort, zonder ophouden!—

Leven wij aldus, dan zijn wij ook arbeiders aan de komst van Gods koninkrijk! En dit is niet de vraag, of wij de van God ons opgelegde taak afmaken zullen, — God slechts voltooit! — Maar dit is de levensvraag, of wij aan den arbeid zullen zijn, wanneer Hij ons oproept, m. a. w. of Hij ons dan vinden zal, wandelend met Hem !—

In den Hemel geen tegenstellingen meer. Daar volkomen harmonie! Leven met en werken vóór God zullen daar nimmermeer naast elkander, en nog veel minder tegenover elkander kunnen staan!— Oefenen wij ons dan in het gebed te midden van den strijd des levens! Op den dag der overwinning zal de kroon ons niet ontgaan !—

Amersfoort, Augustus '94.

Neen wat ik ooit vergeet.

Met dank blijf ik gedenken. Hetgeen gij voor mij waart. Wat g'in Uw vriendenkring.

Zoo ruimschoots mij woudt schenken,

Mijn trouw quot;i3Tquot;Ot.

quot;Bijdragen van eenigen Oud-Leden en Leden.

quot;T.a Rochefoucauld zegt in eene van zijne Maximes: „Cequi fait que peu depersonnes sont agréables

dans la conversation c'est que chacun songe plus a. cequ'il a dessein de dire qu' A ce que les autres disent et que l'on n'écoute guère quand on a bien envie de parler.quot; In deze woorden komt de zwartgallige beschouwing van den bekenden moralist even om den hoek gluren. Toch bevatten zij een niet te versmaden wenk. Hebben wij als Christenen, meer in het bijzonder als voorgangers der gemeente er geen behoefte aan, dat Paulus' leuze „allen alles te zijnquot; ons hierin, al is het met andere woorden, nog eens op het hart wordt gebonden?

Hoe zullen wij de heerlijkheid van het Evangelie juist laten zien aan hen, die haar niet kennen, wanneer wij niet weten wat hen daarin belemmert ? en hoe zullen wij dat weten, als wij hen niet alles laten zeggen wat daarover licht verspreiden kan, en nauwkeurig daarnaar luisteren ?

Wij hebben in dit opzicht dikwijls ons zei ven te overwinnen, maar zullen ervaren, dat Hij, die kwam om te zoeken wat verloren is, ons daarin zal steunen. Hij leert ons de kunst verstaan, met het oog op het doel, geduld te oefenen tot in het voor den wereldling oneindige, te luisteren naar het voor den onverschillige belachelijke, te leeren uit het voor den „wijzequot; „dwazequot;, en winst te doen met elke uitdrukking, die van een indruk getuigt, maar tegelijkertijd telkens met het antwoord gereed te zijn dat Zijn Geest ons geeft. Dit kan samengaan, omdat het onze roeping niet is slechts „agréablequot; te zijn, maar nuttig als het zout der aarde.

Delden.

quot;-«Btr-o-

Secor Dabar! — En tal van jolen

Herleven weder voor mijn geest!

't Was rijden, zingen, klinken, toosten:

't Student zijn scheen één vreugdefeest!

Secor Dabar! — En tal van vrienden

Druk ik in stilte weêr de hand. 't Geliefd Secor bracht ons eens samen En vlocht den hechtsten vriendenband.

Bijdragen van eenige Oud-Leden eft Leden.

Kralingen.

„^lhe daad can zelfoeploochening, die t heden niet beloont, is als een schahel in de gcoote heten, die ons aan eene betepe toehomst bindt.

Alkmaar, 4 Aug. '49.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

-o—43Qgt;—c—

lt;Sgt;ecor, reeds half een eeuw waart gij een steun van velen.

Een band, die samenbond met vroomheid, vriendschap, deugd, Heb dank voor 't geen gij gaaft; blijf steeds voor talloos velen Een lichtstar op den weg, een bron van blijde vreugd.

„Het schoone en goede altijdquot;, het blijv' een levensleuze

Een vrome zin in 't hart en blijdschap op 't gelaat — Dat is en blijft 'tSecor, waarvoor wij gaarne strijden Dat leeft met God en vast ja vastgeworteld staat.

Laren, (Gelderland.)

-o—SS*-»-

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

Bijdrage7t van ecnige Oud-Leden en Leden. 53

MWiixm

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

-fXe bloei van iederen vriendenkring hangt aan den wandel naar dezen dubbelen regel: dat waarachtige liefde moet critiseeren en dat critiek dan alleen waarachtig is, als zij door liefde gedragen wordt.

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden.

S22

Bijdragen van eenige Oud-Leden en Leden,

„/.an -in-r-iD?

i

gelijk een koningszoon, gedoscht in zij,

Vol blind verlangen soms 't paleis ontvlucht En heimlijk voortsluipt, voor verraad beducht; Hij wenscht zich, zij 't een oogenblik ook, vrij.

Want onder 't kleed van opgewektheid zucht En weent zijn hart, waar hij zoo gaarne blij En vroolijk wandeld' aan zijns liefsten zij, Wat 'tprins-zijn hem verbiedt, — wat strenge tucht!

Zoo ween ook ik, als ik vol trage smart

Mij voel in 't corps geslingerd heen en weer; Het corps, dat 'k liefheb en waarvoor mijn hart

Vol vreugde heeft geklopt zoo menig keer.....

Maar als Secor mij dan ontsluit zijn poort,

Dan rust ik uit bij 't vroom: „Gedenk het Woord.quot;

II

De „chocoladeclubquot; Secor Dabar,

Die eens veracht door wien „studentquot; zich noemde, Voor niemand ooit zijn schoonen naam verbloemde, Maar trotsch was op dat woord zoo fier zoo waar,

Viert nu met dankbaar hart zijn gouden feest.

Of men 'tnu eert of hoont, 'tis ons om 'teven; Ons heeft het vriendschap, kennis, kracht gegeven, Voor ons is 't veel, vaak alles zelfs, geweest.

Voor ons — maar na ons komen andre leden;

Zij 't ook hun troost en schuilplaats in gevaar. Word' er dan nu een stil gebed gebeden:

Dat God het hoed' en het nog lang bewaar'! Dan kan het met vertrouwen voorwaarts gaan, Geloovend; wat God doet is welgedaan.

Nijmegen, Aug. '94.

Bijdragen van cenige Oud-Leden en Leden.

Alle banden, alle bonden

Die men onder menschen vindt, Zijn vergeefsch, als ware liefde Niet de harten samenbindt.

(D. Kamphuizen.)

miamp;yr/f'kttii

JSecor-lied

— DOOR —

L. J. Blanson Henkemans.

---------a——

Wijze : God save the Queen.

£ang lcco ^ecoF ^Daban! t Schift ire gelijk een stap

JXaasf onzen gol!

t ^loeie steeds ongestoopd, g^on d Academie ooopt, ^at men nog japen hoopt;

JÊang leeo lt;Sgt;ecop !

JKpmt bpoedeps, dan oepeend, ifet onze hulp oepleend,

^ötet alle hpacht.

^et zal toch machtig zijn, is soms t aantal hlein, JÊaat onze leus slechts zyn: Pendpacht maaht ^Tlacht.

LIJST

der Buitengewone Eereleden, Eereleden-Opriehters, Eereleden en Leden

VAN

in-r-or

------- O—.........

BUITENGEWONE EERELEDEN.

Dr. J. J. van Toorenenbergen................Emeritus 1892. Amersfoort.

J. W. Felix..................Emeritus 1894. Utrecht.

tj. C. de Vijver.................Overleden 1891.

Dr. J. H. Schuurmans Stekhoven....... ... Standaardbuiten,

EERELEDEN-OPRICHTERS.

mmmzmm

EERELEDEN,

/•«MMWWaMWWtWJ

N, B. De 31 leden, wien het eerelidmaatschap niet werd aangeboden, zijn in deze lijst niet opgenomen.

mm

LEDEN.

Aldus opgemaakt 19 September 1894.

mmmmsmmmm

REUNIE-COMMISSARISSEN.

cc

5^^

THEOIOftlSCH STÏÏDESTEN-eEZElSCHAP

(; k i) n? kadi;

HET EERSTE LUSTRUM

1843-1848,

AANVULSEL TOT HET EEESTALBUM VAN HEI JAAR 1894.

DOOI; DEN MKDE-OIMMCHTKli

J. A. EÏÏYS.

i

/

THEOIOHSCH STUDENTEMEZEISCHAP

GEDURENDE

HET EERSTE LUSTRUM

1843-1848.

AANVULSEL TOT HET FEESTALBUM VAN HET JAAR 1894,

DOOR DEN MEDE-OPRICHTER

J. A. EÏÏYS.

-e——

a. ..---r ■■'■.1'

' - ■quot;

^! CHT

!

INLEIDING.

oen mij op den 8 en 9 October 1894 vergund werd het 50jarig bestaan van het theologisch gezelschap Zekor Dhaabaar feestelijk mede te herdenken, is het onder velerlei herinnering, op hoogen leeftijd, te midden van vele eereleden, in dien soliden studentenkring te Utrecht, mij goed geweest in meer dan een opzicht.

Onder innige betrekking op dit gewrocht, waarvan ik de aanleidende en eene zeer werkzame oorzaak had mogen zijn, werd levendig door mij aanschouwd, dat 's Heeren goedheid en trouw geene palen kennen waar het verbond met Hem is gemaakt, — en het deed de stille verzuchting in mij heerschen: »0 God! bewaar het gezelschap in overeenstemming met het beginsel waarop het gegrond is en te voren recht levend was.quot;

Naardien het mij verbaasd had, toen gaandeweg tijdens het feest, uit woorden, geschrift, rede van den feestredenaar voor den dag kwam dat notulen en archief van Zekor bleken niet ge-i leidelijk of onvoldoende de ware gedaante van het oorspronkelijk Zekor te doen kennen, en

dat vele van 1843 tot 1848 te Utrecht in dat gezelschap gebeurde hoofdzaken vergeten waren,_

terwijl een vreemd licht dat er op viel, het in geheel andere gedaante voorstelde dan het eertijds had, — werd het plan gemaakt om, met dankerkentenis aan de bewerkers van dit schoon feest, eenige inlichtingen omtrent hoofdzaken, wier herinnering noodig voorkwam, voor het archief over te zenden.

De noodige aanteekeningen werden weldra daartoe gemaakt, doch eene overvallende ongesteldheid verhinderde de voltooiing ook in den winter.

in het voorjaar deze overziende, was ik hierover zóó slecht voldaan dat de betrekking op Zekor mij het besluit deed nemen om eene meer geregelde beschrijving daar te stellen van wat, betreffende het oorspronkelijke gezelschap, der vergetelheid niet mocht prijs-₄ gegeven worden.

Immers na mijn verscheiden eerlang, zal er niemand over zijn die, deze feiten en omstandigheden beleefd hebbende, ze in hunne ware gedaante tot prijs Godes zal kunnen kenbaar ,, maken en bewaren.

Zoo heb ik dan uit het geheugen en uit enkele overgebleven bescheiden een en ander ter herinnering voor de nakomenden in geschrifte saamgesteld. Zij zullen daaruit aanschouwen, hoe vastheid van- en hartelijke consequentie aan levend beginsel, — of, het Zekor

68

Dhaabaar in 't hart geprent en in beoefening gebracht, inderdaad heerlijke vruchten doet dragen door Hem, Die doet wat Hij beloofd heeft.

Grebreken der leden zijn slechts vermeld of aangestipt zooverre het noodig was. Vele zaken worden beschreven die, zal Zekor in zijn wezen bewaard blijven, het kenmerken moeten en dus niet veranderen kunnen met den tijd. Want indien de spreuk: »tempora mutantur et nos mutamur in illisquot; op deze in toepassing gebracht wordt, — zal dit, Zekor, met den geest des tijds medegaande, in de volgende halve eeuw het onderscheidende van andere gezelschappen doen verliezen en het weldra gelijk doen worden aan vele gezelschappen die in het niet verzonken zijn.

Hiervoor worde ons geliefd Zekor in allerlei tyden bewaard ; — en zij dan ook deze oorkonde een gezegende wegwijzer voor vele leden die er door tot goed verstand komen om te bespeuren waar de oude paden zijn, waar toch de goede weg zij, — en die daarin wandelen om rust te vinden voor hunne ziel (Jerem. G : 1G).

Dat het geschiede als in den vóór eene halve eeuw zoo rijk gezegenden kring, is de bede van

Kampen, Juni 1895.

OORSPRONG.

2ee eerste aanleiding tot stichting van het Theologisch Studenten-gezelschap quot;quot;Qquot;!-is geworden eene noodiging tegen 7 October 1843 des namiddags—• aan N. H. de Graaf (jur. stud, toen overgegaan tot de theol.), H. C. G. Schijvliet (pas ontgroend novit. voor de theol.) en D. Gildemeester (pas ontgroend novit. voor de theol.) die in een zelfde theol. gezelschap gevraagd waren, door P. A. van Toorenenbergen (jur. stud, toen overgegaan tot de theol.) en J. A. Ruys (pas ontgroend novit. voor de theol.) die in twee theol. gezelschappen waren aangezocht, — op de kamer van den laatstgenoemden die hier tot oprichting van een afzonderlijk gezelschap het voorstel deed dat bij hem gerijpt was door afkeer van het leven en verkeer in het studentencorps, opgedaan tijdens het groenloopen.

Op den 9 October 1843 des avonds, ten huize van notaris de Graaf te Utrecht, besloet dit vijftal met L. Tinholt (pas ontgroend novit. voor de theol.) die hier mede verschenen was, tot daarstelling van dit gezelschap.

Van dien met God begonnen en voortgezetten avond af, kenden deze elkander als verbonden door den liefelijken band van den éénen Geest, welke band, voortreffelijker dan die in eenig studenten-gezelschap, ook door de vele gebreken en verscheidenheden die zij in elkander ontdekten, nimmer verbroken kon worden.

NAAM.

et het vinden van den naam van het gezelschap waren deze den 9 October 1843 bijzonder gelukkig, zelfs naar de getuigenis van verschillende exegeten die daarna den zin der spreuk verstonden.

Vóór den avond waarop zij hem bepaalden, had L. Tinholt hem reeds bedacht («).

ia) Waarschijnlijk heeft L. T. den Hebreer uit de Hebreen Mr. 1». da Costa zijn en naderhand hun leermeester, ertoegeraad-l-leegd. In allen gevalle waren de vier novitiï in de kennis der Hebreenwsche taal meer of min, enkelen hunner door een driejarig privaatonderwijs, toen reeds zoo ver gevorderd dat prof. Groenewoud, onderwijl de vermeende sehande van het tot Zekor behooren nog niet publiek was, op het College huu verzocht om hunne wekclijksche O.'festam. grammaticale oefening met een paar

70

Zonder eenige aanmerking van het aanzijn van een yiypxTrrai te Leiden, stelde hij voor naar Ps. 119 : 49a quot;DT quot;CT-

T T T ;

De bedenking werd er tegen geopperd dat naar den receptus hier slechts een pleitwoord op Gods beloften aangetroffen werd, hoedanig voor een devies niet voldoende scheen.

Doch overleggende, dat de consonanten 1, T op andere plaatsen der H. Schrift door verschillende vocalen een anderen zin aangaven, besloten zij deze consonanten (hoedanige oorspronkelijk zonder vocalen geschreven werden) te nemen, om ze met verschillende vocalen te kunnen aanwenden. De consonanten quot;1, ' zou men dan kunnen vereenigen :

lo. in verleden zin, quot;CT b. v. naar Ps. 89 : 31, Ps. 136 : 23. Hij heeft gedacht.

- T

2o. in vermanenden of gebiedenden zin, quot;CT b. v. naar Ps. 74 : 22, gedenk (gij).

3o. in biddenden zin, quot;CT b. v. naar Ps. 119 : 49«, gedenk (Heer).

4o. in tegenwoordigen zin, *quot;£• b. v. naar Ps. 105 : 8. Hij gedenkt.

Zooals in het »Oorsprongquot; enz. (Zie feesialbum 1894 bl. 31, 32) reeds korte-lijk is aangewezen.

Zij stelden zich voor de spreuk in elke dezer beteekenissen met achterplaatsing van -Q-l in den zin waarin het vereischt werd bij verwisseling te gebruiken ; zoodat het gezelschap

TT

niet alleen Zekor (dhaabaar), maar evenzeer Zaakar en Zekoor (dhaabaar) volgens de oorspronkelijke instelling geheeten is, naar gelang de leden elkander wilden herinneren, — en, met een goed exegetisch geweten ook nu nog kan geheeten worden.

AANVANG.

Op den 12 October 1843 hielden de zes vereenigden op de kamer van D. Gildemeester (Neude, Keders) eene eerste officieele vergadering tot bespreking en vaststelling van het te verrichten werk en van een zeer kort reeds geconcipieerd reglement.p den 12 October 1843 hielden de zes vereenigden op de kamer van D. Gildemeester (Neude, Keders) eene eerste officieele vergadering tot bespreking en vaststelling van het te verrichten werk en van een zeer kort reeds geconcipieerd reglement.

In deze vergadering meldde zich aan, de novitius W. Zegers en in het begin van 1844 W. P. ZadelhofF, die als leden tot beproeving werden toegelaten. Na korten tijd werd hun, om verschillende redenen, naar eenstemmig goedvinden ondershands te kennen gegeven dat zij

andere novitiï te houden. Ook de beide tot de theologie overgekomen juristen die nog niets aan het Hebreeuwseh gedaan hadden, profiteerden hiervan. Jammer dat dus de Graaf die het beraad der novitiï bij het bepalen van den zin der spreuk „Zekor Dhaabaarquot; blijkt niet gevat te hebben, die ook daarna geen groot Hebraïeus geworden is, aangaande den zin Prof. Bouman niet heeft kunnen inlichten ; tengevolge hiervan, waar de novitii met den rijken zin van de spreuk niet te koop liepen, blijkt er, ook uit onbekendheid met den rijkdom der Hebreeuwsehe taal, professoraal misverstand eu ergernis omtrent dien zin ontstaan en met den loop der jaren ingeworteld te zijn.

71

tot de gemeenschap van Zekor niet behoorden. Het op 12 October 1843 vastgesteld reglement werd in het begin van 1844 na de Kerstvacantie, eenigszins gewijzigd, gedrukt en door de leden onderteekend.

Daar in 1844, behalve het honorair-lid Ds. J. J. van Toorenenbergen, eenige buitengewone leden waren aangenomen, n. 1. J. C. van Toorenenbergen, secretaris van den gemeenteraad, — J. G. van Rijn die zich toen voorbereidde tot studie in de theol., — G. Hooft, jong jur. stud., C. Vermeulen oud-med. stud- en C. J. Hoogeveen jong jur. stud., — en nadat in 1845 waren aangenomen de van de universiteit te Edinburg tot voltooiing hunner theolog. studie in Utrecht gekomen Kapenaren J. Murray en A. Murray, benevens W. W. Was, theol. stud, van Leiden, — is het reglement herzien en goedgekeurd op eene buitengewone vergadering den 4 October 1845, — en alzoo opnieuw gedrukt, door de werkende en buitengewone leden onderteekend en voor elk een exemplaar bestemd.

Door dat op den titel van deze exemplaren gedrukt staat: «opgericht den 8sten van Wijnmaand 1844quot;, in plaats van 1843, (eene in dien tijd wel bekende vergissing van den secretaris), blijkt de dwaling ingeslopen te zijn, dat Zekor in den jare 1844 zou zijn opgericht.

In 1844 is een hamer met inscriptie en een zegel aangeschaft, — een lezenaar werd door de Graaf gegeven. Ook is toen het leesgezelschap »Veritasquot; voor al de werkende leden begonnen en, althans tot het vertrek der oprichters, voortgezet; — het theolog. gezelschap ytypxTTrixt te Leiden heeft betrekking met Zekor geopend en door briefwisseling van tijd tot tijd voortgezet.

W IJ Z E.

Yan het begin af is geregeld elke week op Dinsdagavond te 6 uur bijeenkomst gehouden naar vaste orde op eene van dc kamers der werkende leden, waar de bewoner ook in gebed en dankzegging presideerde en de kosten voor zij ne rekening nam.an het begin af is geregeld elke week op Dinsdagavond te 6 uur bijeenkomst gehouden naar vaste orde op eene van dc kamers der werkende leden, waar de bewoner ook in gebed en dankzegging presideerde en de kosten voor zij ne rekening nam.

Volgens het pensum, geregeld elke week vooraf, door den secretaris aan de leden bezorgd, werden hier de theol. wetenschappen (zie art. 2 regl. 1844) in dier voege beoefend dat a en b werden saamgevoegd tot grammaticale exegese van O. en N. Testam. Omdat alle colleges en examina, zelfs die over de Mathesis, behalve Nederl. letterkunde en catechesis, in het Latijn gehouden werden, is, na eenig beraad, besloten daar het niemand bezwaarde, — alles tot aan de lezing in het Latijn nittevoeren.

ïe 9 uur verdedigde elk op zijne beurt zijne de vorige week opgegeven theses en werd door een ander eene oratie voorgedragen, waarbij de buitengewone leden konden tegenwoordig zijn. Uit beginsel, gewaarschuwd door hetgeen op andere gezelschappen te dien tijd plaats had, ten einde hierin niet met andere gezelschappen op ééne lijn te geraken, dat men, in plaats van tot nut van elkander en tot Gods verheerlijking samen te zijn, vaak, na niets uitvoeren dan ij delheid, dronken uiteenging, werd intusschen slechts thee en water gebruikt, en werd zelfs bepaald dat, ten einde niet in verzoeking te leiden, onder het gemeenschappelijk broodje daarna.

i^J55i^r7,,:

72

te 10 uur, — geen der leden iets anders dan chocolade of iets dergelijks zou mogen geven. Men heeft volhard en er zich goed bij bevonden, — ook zelfs nadat Prof. Vinke, op een der colleges, na eene vraag door een spotter gedaan of ZHG. den wijn op de gezelschappen afkeurde, verklaard had dnt hij het hield, ook tot versterking der stem, met hen die daar enkele glazen wijn gebruikten.

De hierdoor in zwang gekomen spotnaam; Chocolade-club, heeft hen later evenmin van het goede spoor gebracht.

De oratorische oefeningen van 1846 af in de Remonstrantsche kerk, wekelijks een uur, leverden niet op wat er van verwacht werd. Er was te dien tjjd gebrek aan onderwijs en voorgang in oratorie en aan opwekking tot dit zeer gewichtig deel der theologische studie.

Door vijf der leden werden de colleges der theologische professoren vrij geregeld bijgewoond en het daar vernomene in de bijeenkomsten nader onderzocht en besproken.

Verre van op de colleges weg te schuilen, pleegden de leden vau Zekor geregeld vroegtijdig verschillende der voorste banken te bezetten, waaruit ergernis soms onverholen genomen werd, omdat men niet naast hen wilde zitten of nevens hen uitgaan. Al hunne examina liepen op den kortst mogelijken tijd bij toeneming voorspoedig en zeer gunstig af.

Des Zondags na den openbaren voormiddag-godsdienst hield elk der werkende leden op zijne kamer godsdienstonderwijzing voor kinderen die ras in aantal vermenigvuldigd waren, en na den middag-godsdienst pleegden velen bij een der werkende of buitengewone leden samen te zijn tot onderlinge practicale bijbelverklaring met gebed en gezang. Dit bijeenzijn kon in de beide laatste jaren niet dan ongeregeld volgehouden worden daar, na opening van de Rijnspoor, een deel der leden veelal te Amsterdam bij Mr. Is. da Costa's lezingen, — een ander deel te Amersfoort den Zondag doorbracht. De Zondag werd besloten ten huize van een der vele familien, waar elk der leden ruimen ingang vond.

Eenige leden, ganschelijk geene schaduwzijden van quiëtisme of piëtisme vertoonende, pleegden een deel hunner vrije uren te gebruiken tot bet opzoeken van ellendigen in hunne woningen om ze naar ziel en lichaam te helpen en ze te brengen tot een leven en tot beoefening van deugden door het waar Christendom gekweekt.

In plaats van zich af te zonderen van de wereld, was hun dagelijksch verkeer van tijd tot tijd in verschillende kringen waar onbekeerlijkheid of geen godsdienst heerschte, maar, zoo verre mij bekend, hebben zij er steeds, ten einde tot een zegen te wezen, hunnen Heer medegebracht, doch in ver tr ouwelij ken omgang met elkander, waar zij, in plaats van steun en sterkte in elkander te zoeken, soms onder bitteren smaad zich sterkten in God, en in kringen waaide godsdienst heerschte, was hun leven en genot.

In het verlangen om. reeds nu aan te vangen met het opvolgen van een der laatste bevelen des Heeren, heeft een deel der werkende en buitengewone leden, die men den tijd van hunne studie en kosten er toe te mogen afzonderen, de Hulp-Zendingsvereeniging: »Elthetoquot; opgericht en tot hun vertrek er mede volgehouden.

Over boeten is in de eerste jaren niet gesproken. Hetgeen noodig was, werd door omslag over de werkende leden bijeengebracht en tot aandrang om te werken, waren verlangen naar het einddoel en liefde voldoende. Doch in het jaai- 1846 is, niet om geld te verzamelen.

73

er toe besloten, met liet oog op een der werkende leden die, gelijk op de colleges, zoo op de werkavonden, niettegenstaande veel aansporing, nalatig bleef.

Wijl het te dien tijde zoo scheen te behooren, waren en bleven allen, leden'van het studenten-corps en als zoodanig leden van de societeit. Echter hielden zij zich hiermede niet op, niet omdat zij er zonde in zagen of zich als wat anders wilden voordoen ; doch zij gevoelden zich er niet te huis. Terwijl zjj er niets voor verstand of hart aantroffen, — konden zij er, naar het beginsel des levens uit God in hen, niet met een gerust geweten of met vrede verkeeren. Een deel van hen werd lid van het leesmuseum, waar te dien tijde wetenschappelijke mannen als Mr. Is. da Costa en anderen voordrachten hielden.

Om dezelfde redenen bemoeide Zekor zich niet met serenades en maskerades vau liet corps, maar wel hebben de gezamenlijke leden van Zekor op hunne wijze belangrijke feest-tochten gehouden.

Onder anderen in liet jaar 1844 toen zij van Zaterdag tot Maandag eene tocht, per rijtuig maakten over Voorthuizen naar Elspeet, waar de bevestiging en intrede van het honorair-lid Ds. J. J. van Toorenenbergen werd bijgewoond; — en daarna in 184l) toen het lustrum der Utrechtsche academie met maskerade gevierd werd, toen zooveel ellende daar quot;•ezien is, — irino'en

O ⁷ O O

zij een schoonen dag doorbrengen te Driebergen en Zeist, waar een Christelijk feest hen veel deed genieten tot ontwikkeling van verstand en hart door rede en gezang, en tegelijk tot verheffing van het aardsch leven.

Ofschoon geen der leden zich er voor geïnteresseerd schijnt te hebben of de naam van Zekor ook in de studenten-almanak met eene zwarte kool geteekend stond, zoo blijkt dat zelfs niet de naam vau eenig studenten-gezelschap in een der studenten-almanakken van 1843—184(3 wordt genoemd.

Alleenlijk wordt als eene groote bijzonderheid in die van 184G vermeld, dat er één theologisch gezelschap gevonden werd dat tien jaren bestaan had.

Toen in 1847 het oprichten van eene litterarische sectie als wenschelijk ter sprake kwam, hadden slechts een viertal nieuwe leden hierin kunnen samenwerken, n. 1. J. G. van Rijn (toen student geworden), J. Drost, J. P. Hattink (novitiï) en H. P. Neethling (van Transvaal). Deze prefereerden om met de andere leden, van de grammaticale exegetische studie des 0. en N. Testam., te proliteeren, te meer omdat te dien tijde in de tweejarige zoogenaamde propedeutische studie zooveel van gering belang voorkwam.

AARD EN HOEDANIGHEID.

Ket oorspronkelijk Zekor was eene samenstrooming van in aanleg, karakter, talenten zeer verschillende élementen uit «Reveilquot; en »Nachtschoolquot; ontsproten, niet in Duitsch mystieke noch in Engelsch practische, maar, onder invloed van Mr. Groen van Prinsterer en Mr. Is. da Costa, in Calvinistische geestesrichting.et oorspronkelijk Zekor was eene samenstrooming van in aanleg, karakter, talenten zeer verschillende élementen uit «Reveilquot; en »Nachtschoolquot; ontsproten, niet in Duitsch mystieke noch in Engelsch practische, maar, onder invloed van Mr. Groen van Prinsterer en Mr. Is. da Costa, in Calvinistische geestesrichting.

Het is te beschouwen als eene religieuse beweging, als eene Christelijke geloofsactie van jonge mannen.

74

Niet op ethische paden of' naar het methodisme afgetrokken, zijn zij op de beginselen van het gereformeerd leven teruggegaan, waardoor zo eene wondere kracht vonden die in deze beginselen school, wier bestudeering hun eene hoofdzaak was, niet om bij den ouden vorm te zweeren, doch onderscheidende tusschen toevalligeu vorm en duurzaam wezen. Zoo bouwden zij, onder aanhoudend arbeiden en gebed, zich op in de Nederluudsche theologie der Vaderen en bewogen zich in de oude Pnriteinsche levensusantiën.

Verre van in een gedurig appèl op het gevoel hen te doen leven en kracht zoeken, beteekende hunne vereeniging of' had tot oogmerk, in één geloof en liefde op 't innigst verbonden, elkander zoowel in theorie als in practijk ten zegen te wezen onder gebed, studie en verkeer, met den toeleg om hiervan naar buiten heilzame uitvloeisels te doen uitgaan zoo verre het met hunne roeping strookte.

Zij beseften, dat het eenigermate hunne roeping reeds nu was, te reageeren niet tegen de wereld, maar tegen het zondige, de ongerechtigheid in de wereld, tegen haar liggen in den booze, — en wel door den Christus er te vertoonen in woorden en in leven.

Ofschoon zondige hartstochten zich onder hen geopenbaard hebben, zijn zij bewaard gebleven voor de hartstocht der consequentie die altoos kwaad zou moeten zijn. Doch geen der leden is teruggedeinsd voor de uiterste consequentie van het goede, van hetgeen hun nieuw levensbeginsel uitmaakte. Overdrijving van iets goeds, dat wel met kwaad vermengd of verkeerd toegepast kan worden, meende men, — was onmogelijk.

Het besef is hun levendig bijgebleven dat, waar de vroegere heerschappij der innerlijke disharmonie in hen verbroken was, een ten halve medegaan met de wereld, de glorie van hun Christendom, hunne zinspreuk, de eer huns Heeren te schande zou maken. Dies hebben zy zich hiervoor gewacht, er tegen gestreden en veel er toe gearbeid om de in velen en veelszins rondom hen aanschouwelijke disharmonie, door Christus den Almachtige, verbroken te zien.

Naar het oordeel van sommigen toen, evenals in dezen tijd, hadden zij te midden van de studenten-wereld meer toegeeflijk voor — meedoende in toestanden, eischen en vermeende rechten van de ongerechtigheid en ijdelheid der wereld moeten zijn. Doch in-, door-, tengevolge van hunne consequentie bestond Zekor.

In plaats van zich terug te trekken uit de studenten-wereld, waar men zich van hen terugtrok of van hen scheidde, zich voor hen schamende, bezochten zij zooveel mogelijk, inzon-derheid orthodoxe theologanten, hoedanigen van verschillend kaliber er te dien tijd te Utrecht een groot deel waren. («) Maar een deel van hen schaamde zich om voor het beginsel en leven van Zekor uit te komen. Anderen waren bang dat het aan hunne examina schade zou doen. Wéér anderen meenden dat de leden van Zekor al te drijverig of te consequent waren en spraken even als nu gehoord wordt: »de volkomen consequentie is voor een volgend leven «bewaardquot;, — en zij kregen tot antwoord: «hiermede zijt gij er voor uzelven niet af, —

(lt;r) Omdat de liberale prediking geen ingang vond en do kerken ledig bleven, begon men te dien tijde meer algemeen eene soort Pelagiaansdie misvormde leer der Gereformeerde Kerk aantenenien, ten einde de prediking daarnaar, voor den rnenseh aannemelijker, voor het volk bevattelijker te maken. Zulkcn pleegden zieh dau ethisch- en irenisch- orthodox te noemen. Zij waren in den ïcgel biltere tegenstanders van Zekor.

»liebt zout in u zeiven, — kent ge iets verachtelijker dan een inconsequent Christendom te midden der wereld ?quot;

Ook schuilde men niet liefst weg uit het midden der wereld rondom. Integendeel, naar hun toeleg om de opgetrokken scheidsmuur tusschen studenten en niet-studenten af te breken, daar waar het beginsel des levens uit God verlangen naar verlichting des Evangeliums der heerlijkheid van Christus die het beeld Gods is, naar gemeenscha]) en alzoo broederliefde zich openbaarde, verkeerden zij in verschillende gezinnen van gegoede burgers en van behoeftigeu, mot het pogen er naar, dat het Christelijk beginsel des nieuwen levens gelijk ouder hen, zoo rondom hen alles beheerschen, heiligen, bezielen mocht.

• Maar hierin was hun, als Christenen, niet geoorloofd rekening te houden met aardsche toestanden die zij als innerlijk zondig aanschouwden, met eischen van. het maatschappelijk leven die zij als bjj God veroordeeld leenden, met de rechten eener zinnelijkheid die tegen de gerechtigheid indruischten en den vloek der zonde droegen. Wetende dat, waar de Zoon van God iu het binnenste tot een nieuw leven geopenbaard wordt, het Christendom in zijne glorie voor den dag komt tot tenietdoening van de jammerlijke disharmonie tusschen gemoed pn verstand, tusschen ziel en lichaam, tusschen geestelijke en zinlijke dingen, tusschen kerk en maatschappij, tusschen de rechten van den individu en van de gemeenschap, bleef Zekor zicli afzonderen van het leven en van de verkeer- en handelwijze der wereld waarin zij zich verderft.

In dezen wenschten de leden niet met haar op ééne lijn te staan, doch iets anders te zijn en te willen.

Waar zij hare ijdelheden, comedies, dansen, spelen, soirees als diep zondig aanschouwden, wilden zij als kinderen Gods naar hun beginsel leven, gelijk de kinderen dezer eeuw naar het beginsel der wereld, terwijl hoofdzaak hunner studie bleef, zich voor te bereiden voor het ambt waarin ze wezenlijke dienaren van Christus wenschten te wezen tot behoud van zondaren in die wereld.

En dit alles kwam niet voort uit eenvoudigheid. Door deze aan Zekor toe te schrijven, anders dan die in beginsel inderdaad begeerlijke eenvoudigheid is, zou men het slechts ijdellijk in het zonnetje kunnen zetten. Iets werd er gevonden van de goddelijke eenvoudigheid waarin de dingen geopenbaard worden, die de Vader, de Heer des Hemels en der aarde voor de wijzen en verstandigeu verborgen heeft.

Het groeide op den wortel van nauwgezette vreeze Gods die het beginsel is der ware wijsheid, die doet afscheiden van al wat uit den booze is, die eene toekomst doet hebben.

Zoo was Zekor in plaats van eenvoudig, bij toeneming veelszins ontwikkeld en weldra veelzijdig zich ontwikkelend.

Overtuigd dat daar, waar het beginsel des levens en der liefde uit God, deed zoeken naar

gemeenschap met Zekor in studie en leven, eene goede orthodoxie aanwezig moest zijn, _

onderzochten de leden nimmer naar rechtheid in de leer bij aankomende studenten, — docli verzochten hen in den groentijd by zich en trachtten na te speuren of ditzelfde beginsel hen in hart en leven beheerschte en of hierin eenige gezonde ontwikkeling te wachten was.

Om dezelfde reden en verzekerd dat ook zulke novitiï door ervaring wijzer zouden worden, bemoeiden zij er zich zells niet mede, of deze al dan niet heerlijkheid zagen in het lid zijn van

7G

studeuten-corps, van societeit enz., ofschoon zij voor zichzelven door ondervinding, van groen-loopen het gevaarlijke, het schadelijke, het verlagende ondervonden hadden, nadat zij te voren hadden gemeend dat er eenige noodzakelijkheid toe bestond.

Ook hierin beoefenden zij jegens anderen de Christelijke vrijheid. Bovendien ook is als modus vati handelen aangenomen en volgehouden om niemand tot aansluiting ais lid te verzoeken. Die als éénes Geest es met hen, kenbaar werden en zich den Heer en hunner niet schaamden ea met hen wenschten te leven eu te werken, kwamen als werkende of buitengewone leden als 't ware van zelf iu hun kring en vonden sympathie door den éenen band van geloof eu liefde daar hunne broederliefde uitgestrekter en rijker was dan gewoonlijk die der leden van het corps of van eenig ander gezelschap tot limine mèdeleden slechts.

In één woord, liet leven der leden van Zekor wus te midden van en onder het studentencorps en toch niet met het corps; te midden van en onder do wereld en toch niet met de wereld ; in de ware liberaliteit zonder eenige stijfheid ; —- zich bereidende voor het hoogheerlijk ambt zijn ze hierin consequent gebleven.

Geestgenooten van Calvijn zijnde, bleken zij zonen van hun tijd te wezen en hadden een schoon studentenleven, waarin ze hun eigen wezen vrijelijk ontplooiden zonder zich aan eenig inensch te storen, waarin ze tegelijk veel genoten wat het aardsch leven inderdaad verheft en veredelt, — en waarop ze daarna met aangename herinnering terugzagen.

Zoo is de eikel gepoot, wiens boom, in weerwil van vele stormen, zich vijftig jaren omhoog kon verheffen.

BESLUIT.

droefheid, waarom zij aan een plechtig afzonderlijk avondmaal, onder voorgang van den oudste der Murray's die toen reeds voor de Kaap geordend was, onderling met hartelijke belijdenis, voor altoos zich verbonden aan den Heer hun Zender die hen nu riep, en aan elkander, zoodat zijne belofte aan hun hart verzegeld werd : »Ik ben met uliedenquot;, — hetwelk onder eenige blijmoedigheid de smart van het uiteengaan verzachtte.

De hoofdoorzaak van deze smart beschrijvende, wordt hierdoor de toestand van het oor-spronkelijk Zekor aan het einde van het eerste lustrum in helder licht gesteld.

Zij lag niet hierin dat zij nu voor altoos van elkander zouden scheiden die vijf' jaren zoo zegenrijk waren vereenigd geweest; want hoe smartvol de scheiding ware, het verlangen om tot hunne roeping in den wijngaard des Heeren in te gaan, had de overhand in hun gemoed.

Veel minder kwam ze hieruit voort dat ze nu moesten gewaar worden hoe hunne studie mislukt was, want integendeel zagen zij zich in volle glorie aan den eindpaal daarvan gekomen.

77

Ook kwam de hoofdoorzaak van hunne smart niet hieruit voort, dat zij toen beseften hoe het beginsel hunner vereeniging niet het rechte of overdreven zou geweest zijn, of hoe zij, de beteekenis van hunne gemeenschap miskennende of verwaarloozende, aan dat beginsel niet inderdaad getrouw gebleven waren, — want heerlijke vruchten begonnen zij toen reeds te aanschouwen, door zegen op eene getrouwe consequentie.

Zelfs kenden zij geene droefheid hierover, dat ze tevergeefs gepoogd hadden om tot stand te brengen wat in het volgend leven eerst in volkomenheid zal gezien worden; en, vonden zij verzoening in het bloed van Christus voor slapheid of vertraging hierin, — nochtans waren ze verre gebleven van overheerscht te worden door quiëtisme, door de schaduwzijden van piëtisme en door een doodend methodisme.

Terwijl Christenzin, ware liberaliteit en blijmoedigheid onder hen heerschend waren gebleven, — hadden zij, naar Christus* bevel, met hun hart volhard in den strijd tot overwinning van den booze, van de wereld, van hun eigen vleesch; ten einde, volmaakt gesteld in Christus Jezus, de volmaaktheid in hope te aanschouwen.

Maar de oorzaak tot zelfbeschuldiging en verootmoediging voor God, was hun daarin gelegen dat zij in de ware eenvoudigheid, zonder omzien of aanzien des persoons, — niet altoos en in alle opzichten hunne consequentie volledig hadden doorgevoerd en er zich niet krachtig genoeg in betoond zoowel jegens hunne omgeving als in hun kring. Daardoor gevoelden zij dat zij voor God, die de harten doorgrondt, niet als getrouw bestaan konden.

Wat anders zijnde in leven en handelwijze dan de verdervende wereld rondom, hadden zij niet zich als boven die wereld aangesteld of van die wereld getracht zich te scheiden, gelijk de wereld gepoogd had zich van hen te ontdoen, — doch hoe veel meer had de liefde van Christus hen moeten dringen om reeds nu zonder vertragen in haar midden het werk van een Evangelist te doen, haar openlijk het komend verderf aanzeggende, terwijl zij toch in haar midden stonden als toonbeelden van het geluk en de blijdschap door de vreeze des Heeren.

Zoo hadden zij als een zout tot bewaring tegen het verderf, zich te midden van haar moeten bewijzen.

In het bijzonder te midden van het studentencorps, hoezeer waren zij aan hun Verlosser verschuldigd dat zij, verre zijnde van deel te nemen in de ongerechtigheden van dat corps, van hun toenemenden invloed die steeds duidelijker werd door den zegen des Heeren op hen gelegd, zonder vertragen gebruik gemaakt hadden om daar alles te bezielen en te heiligen. Wellicht zouden zij er dan meer in geslaagd zijn om eene gezonde zedelijkheid in de studenten-wereld te bevorderen.

En in hun kring, waren zij niet ontrouw jegens elkander geworden, doch levendig was het hun nu voor den geest in hun liefdehart, hoe vaak in hun dagelijks verkeer de onderlinge liefde hen er toe verleid had om niet getrouw genoeg, om veelszins zwak jegens elkander te zijn, om elkander te ontzien ten aanzien van Zekor's devies in zijn tweeden zin.

Zoo hadden zij het jegens zichzelven en jegens elkander beoogde doel niet bereikt n. 1. dat zij eenige volmaaktheid in zich en in elkander aantroffen.

Zij beseften en aanschouwden dat de zondigende aard en de gebreken die zij in zichzelven en in elkander aantroffen, niet gedood waren, b. v. dat deze een aangeboren sarcasme of bijtende

78

kwinkslagen hem eigen, niet was te boven gekomen, — dat gene zijne eigenaardige hoogheid, — dat gindsche eene aangeleerde stijfheid en eigenzinnigheid, — dat een ander in den geest wortelende onverschilligheid omtrent aardsche gaven, niet geheel had kunnen overwinnen. Zelfs was er één onder hen die, ofschoon niet met de minste talenten begaafd, door al zijne examina niet dan »nauwelijksquot; gekomen was. Evenmin als de anderen had hij zich aan ijdel piëtisme of quiëtisme overgegeven, — doch hij had volhard in het vermorsen van zijn kostelijken studietijd met velerlei bijzaken die niet tot zijne roeping behoorden, die nietswaardig voor hem waren, — en de anderen hadden hem hiervan niet afgedrongen.

Zoo is het gekomen dat zij als zondaren veroordeeld bg zichzelveu, maar met het oog op hun rijken Borg en getrouwen Verbonds-God, Die hen tot hiertoe gebracht had en het verder maken zou, gesterkt, ja! eenigszins blijmoedig in Hem, elkander verlieten; en weldra waren zij allen tot een gezegenden arbeid in het Koninkrijk der Hemelen ingegaan.

Uit een en ander mag als besluit dit geconstateerd worden : volledige consequentie of getrouwe nauwgezetheid op den grondslag van Zekor in studie en leven heeft voor de grondleggers van het gezelschap, niettegenstaande gebrek, de rijkste vruchten gedragen tot heil der gemeente des Heeren, — en hoevele vruchten daarvan voor zulken die in hunne voetstappen volhard hebben, zijn tot het jaar 1895 aanschouwd V

VERBETERINGEN.

Bladz. 69 in de noot: Hebreer uit de Hebreen, lees: »Hebreer uit de Hebreen.quot;

» 72 regel 5 van beneden; die men den tijd, lees; die meenden tijd.

» 74 in de noot: soort Pelagiaansche misvormde leer, lees : soort Pelagiaansch misvormde leer. » 76 regel 20 van boven: wiens boom, lees; welks boom.

» 77 regel 7 van onder: dagelijks verkeer, lees; dagelijksch verkeer.

mmmmrnm

INHOUD.

Bladz.

^Inleiding........................... 68

Oorsprong........................_..

^Naam............................ 70

Aanvang........................70, 71

^Wij^ze.........................71—73

Aard en hoedanigheid........... ... . 73_76

^Besluit.........................76-78

C-Oür Y/\,

W om oo

Rijksuniversiteit te Utrecht BIBLIOTHEEK CENTRUM UITHOF

ViW'iS 11 ■ M»}¹ .^:;i' Iamp;hJrh^Jiïj■^,I^,!'-^,«i'M^,;v'^,Is''M'.^vgt;X^,^^,!'/.'quot;'Iv gt;; .•'.•[•i'WI'M' ■!'■»1 'i,'' 1*!■ I'lt;•!s''Iv,^^I¹ J^fI^T1''fei'Sv?I' 1'«lsï'1''{• I !■ 1^•:•:•''«M-Iv«.■'•''i'• :• :• •lt;';•;•!'!• ;• !• '1 ;• i 'gt;quot;: ■ ;•:■;■; ;gt;•..•■ ''.vv.jlw;''.•■ ;gt;;•!vlt;:■;«:«■'•.■!•;s^;-s•• ;• Ijl»•■ «;lt;1 'i•;•;'.'iSi'I-N •■ •{•!•gt; •;•;•:■: ••'■x-.'-'v!¹-1«:|': ,'i;--!^A*gt;;¹,'• _tvj»SfW»!s■gt;'i;ij»Vi;= '• i•gt;.«|''-s'i^

iiii^ ......i^^Éiiiiii (gpi

wiii iiliipiifc

IliiïiiÉiiiiP» ......

.....................................liiiiirftaiipiiiiii

iiii^

S¹.¹' !i!-

ï'Wiï f i t-, 1,','

'i 'i [r! i

'X^\