^rii« yvoivvi^i^

DE

Ql'KM CONCINNAVIT

fj, Pompen ,

Sein. BnReoclncoiiHiR piuif.

St. Michiels-Gestel,

EX TYPOGRAPHIA DIOOGESIS imsCODUCENSIS IN INSTITUTO SURDü- M UTORTJ M.

lïégt;

QUEM CONCINNAVIT „

OMPEN,

Sein. Bnsootlucensi.s prof.

pStóiéèk /fj n

lllftERBROEDERS jW WEERT, j

St. Mictiela-Gesiél,

EX TVPOGKAPHtA DKKCESIS «USCODUCENSIS IN INSTITUTO SURDO-MOTOEUM.

1 8 9 8.

IMPRIMATUR.

Haaren, 18 Maii 1898.

BBNEVOLE LECTOR,

S. D. N. Leo divina providentia Papa XIII die 24 Januarii 1897 celebeminaiu edidit Constitiitioaein Officio rum nc munerum de prohibitione et censura librorum. Quae Constitutie» continet, pneter mandatum conficiendi novum catalogum librorum prohibitorum, Decreta Generalia seu Regulas de lectio-ne, retentione, censura, etc. librorum, nostra; letati melius at-temperata. In hisce Decretis nempe alia, quse nostris tempori-bus sola consuetudine nitebantur, magis sunt determinata, alia molliora sunt effecta, pauca vero aliquanto majori rigore statuta. Itaque claret, Tractatum de prohibitione et aholitione librorum m-cuce lectionis ah lil. Antistite A. Godschalk anno 1874 egregie conscriptum minus esse accommodatum pro ea saltern parte, (|ute pertractat hodiernaiu Eccleshe disciplinam de librorum prohibitione. Quapropter fretus divino auxilio contendere ausus sum quiddam ad Seminarii aluinnorum utilitatem et commoditatem aft'erre, ac qualemcumque Constitutionis pontificite conticere ex-plicationem, insistens tarnen vestigiis laudati Auctoris, quantum per prEesentem disciplinam licere videbatur. Consulere et mea facere non prsetermisi (|iiie in ipsam hanc recentem Constitutio-nem pneclare scripta atqne enarrata reperiebam. Hac mea lu-cubratione augeantur futuri animaruin directores sancto ardore, ad quem incitat Conc. Prov. Ultraj. p. 113 aiens: „ Parochis et Sacramenti Poenitentite ministris enixe commendamus, ut nihil omittant eorum, qme prudens zei us suggerat ad venenata pocula a fidelium labiis removenda. X'igileut animarum rectores ne exitiales libri in familiis lectitentur, [)er parochiam circum-ferantur: diligenter curent, ut a fidelium manibus auferantur. Onmem vero operant in eo couferant, ut boni ac salutares libri, qui non modo pietati ac instructioni, sed et honestse etiam relaxationi absque ullo salutis periculo inserviant, tidelibus sup-

petaut ac legentium desiderio prpesto esse facile possint.quot; Va-lidis verbis ad eumdem zelum stimulat clerum suum Ordinarius noster in C o m m unie a n d i s nnni 1898 p. 23; „ Wij weten liet allen, geen bederf is vreeslijker dan dat, hetwelk volgt uit slechte lectuur.... Wordt de niensch bedorven door slechte lectuur, dan loopt hij zeer groot gevaar dat hij nooit meer goed te recht komt. De slechte lectuur grijpt in de ziel, bederft den geest, die geene passies beeft, welke tot zwijgen kunnen komen, en die daarom, eens bedorven, zich moeielijk laat veranderen en verbeterenquot; etc. Alia quoad perversos libros prava-que diaria ab 111. Episcopis nostris edita aut promulgata, vide in Litteris pastoralibus 7 Fehr. 1898 et Collect, epistolarum pn-storalinm ad V. Boeken.

Tractatus dividitur in quatuor capita.

CAPUT 1. De libertate artis typographicte. n. 1—5.

CAPUT li. De jure et officio prohibendi libros, eorumque im-

pressionem moderandi. n. 6- 10.

CAPUT HF. De veteri Ecclesue disciplina quoad librorum pro-

hibitionem. n. II—1-1.

CAPUT IV. De hodierna Ecclesite disciplina circa libros prohi-bitos. n. 15 71.

Art. I. De vi et extensione Decretorum Generalium seu Regularum in genere. n. 15—22.

Art. 11. De librorum prohibitione in specie, n. 23—19.

§ 1. De libris absolute prohibitis aut sub quadam con-ditionn permissis. n. 23-—15.

§ 2. De facilitate legendi et retinendi libros probibitos. n. 46—49.

Art. 111. De censura et editione librorum. n. 50—55.

Art. IV. De peccatis et poenis eorum qui contra Decreta Generalia agunt. n. 56—71.

Appendix I. Const. Leonis XI11 Officiorum ar, munerum.

Appendix II. Const. Ben. XIV Sollicita et provida.

CAPUT I.

De libertate artis typographicte. n. 1—5.

1. ({iionuxlo ars typographiea p.jiis«|ue libertas consi-deraiida est?

R. ]. Ars typographica per se est optima, maximarum utilitatum parens, cliristiaiia?(|ue gentium liumanitati propagandse nata. Const. (3) (*).

2. Ejus libertas est jus seu facultas sine ullo injusto impe-(Umento veritati ac bono inserviendi illudque propagandi. Minime vero ei jus competit malum spargendi: neque ejusmodi facultas ab ulla auctoritate vel lege ipsi per se tribui potest, quin com-mittatur libertinitas. Per accidens autem seu metu majoris mali quandoque aliquod malum tolerari debet.

2. Quid autem per libertatem artis typographicae in-telligi solet; ac quails libertas ab auctoritate civili eon-cedi cousuevit?

R. Intelligi solet facultas scripta edendi absque prrevia licentia vel censura.

Gubernia civilia nostrse ietatis consueveruut unicuique plenam facere potestatem cogitationes opinionesque scriptis evulgandi. Scriptorum insolentiam sanctione legali (juidem reprimere co-nantur; attamen abusuum casus ad minorem quam par est, nu-merum redigunt. Hujusmodi licentia conceditur in Constitutione Neerlandica ami 1887 art. 7: „ Niemand heeft voorafgaand verlof noodig, om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren , behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.quot;

3. Quid liberales praeteuduut quoad libertatem artis typographicae?

R. Contendunt homini jus esse suas opiniones cogitatio-nesque libere communicandi; ideoque prseventivam librorum censuram esse principiis juris contrariam. Abusus autem et mala, qiue ex effrenata hac libertate consequuntur, abunde

(^s) Notie uuineiorum passim appositse referuntur ad easdem notas Constitutionis prafatioui adjoctas.

— 6 —

compensari per bonos lihros, qui una simul sparguntur.

4. Quare Iihpc falsa sunt i

U. Quia ipsa lex uaturalis dictitat, homini tantum jus esse faeiendi boimin vitandique nialuin, minime vero perpetrandi mala, quibus se ipsum aliosque contra volimtatem Creatoris a fine prfestituto avertit. Itaque ex ipsius juris naturalis prineipiis profluit, mala ista quantum potest arcenda esse, etiam per prreviam librorum censuram, si luec opportune effici i)otest. Etiam SS. Pontitiees iterato deelararunt, libertatem typographi-cam esse rem deterrimam, qtue minime compensatur bono, quod exinde provenire potest, eamque plurimum conduceread mores aniinosque corrumpendos,imo veri nomiuis libertatiobesse, Quare Ecclesia, ne suo officio deessef, scripta nocivse lectionis semper prohibuit, atque ipsam librorum impressionem et evulga-tionem sapientissimis legibus et decretis circumsepsit. Const. (1).

En qiuedam SS. Poutificum documenta.

1. Gregorius XVI in Encycl. Mirari vos J5 Aug. 1832 ait: Hue (ad indifferentismum) spectat deterrima ilia, et nuiiquam satis exsecranda et detestabilis libertas artis librarife ad scripta quselibet edenda in vulgus, quam tauto convicio audent nonnulli efflagitare ac promovere. Perhorrescimus, venerabiles Fratres, intuentes, quibus monstris doctrinarum, sen potius quibus errorum porten-tis obruamur, quse longe ac late ubique disseminantur ingenti librorum multitudine, libellisque, et scriptis mole quidem exiguis, malitia tamen permagnis, e quibus ma-ledictionem egressam illacrymamur super faciem terrse. Sunt tamen, proh dolor! qui eo impudentise abripiantur, ut asserant pugnacifer, banc errorum colluviem inde pro-rumpentem satis cumulate compensari ex libro aliquo, qui in hac tanta pravitatum tempestate ad religionem ac veritatem propugnandam edatur. Nefas profecto est, omnique jure improbatum, patrari data opera malum certum ac majus, quia spes sit, inde boni aliquid habi-tum iri. Xumquid venena libere spargi, ac publice vendi, comportarique, imo et obbibi debere, sanus quis dixerit, lt;1 uo(i remedii quidquam habeatur, quo qui utuntur, eripi eos ex interitu identidem coutingat?quot;

'2. Pius IX in Encycl. Quanta cura 8 Dec. 1864idem docet: „Haud timent, inquit, erroneam illam fovere opi-nionem,.... libertatem conscientise et cultuum esse proprium cujuscumque homiuis jus, quod lege proclamari,

— 7 —

et asseri debet in omni recte constituta societate, et jus civibus inesse nri omnimodam libertatem nnlla vel ec-clesiastica, vel eivili auctoritate coarctandam, quo suos eonceptus quoscumque sive voce, sive typis, sive alia ratione palam publieeque manifestare, ae declarare va-leant. Dum vero id temere affirmant, baud cogitant et considerant, quod libertatem perditionis pnedieant, et quod si humanis persuasionibus semper diseeptare sit liberum, nunquam deesse poterunt, qui veritati audeant resultare, et de humanse sapientise loquacitate confidere, cum banc noceiitissimam vanitatem quantum debeat fides et sapien-tia Christiana vitare, ex ipsa Domini nostri Jesu Christi institutione cognoscat.quot; Idem Pontifex in Syllabi prop. 79 edixit: „Plenam potestatem omnibus attributam quas-libet opiniones cogitationesque palam publieeque ma-nifestandi conducere ad populorum mores animosque fa-cilius corrumpendos ac indifferentismi pestem propa-gandam.quot;

3. Leo XIII in Encycl. Libertas ait: „Jam aliquid consideretur de libertate loquendi, formisque litterarum quodcumque libeat exprimendi. Hujus profecto non mo-dice temperatte, sed modum et tinem transeuntis liber-tatis jus esse non posse, vix attinet dicere. Est enim jus facultas moralis, quam .... absurdum est existimare, veritati et mendacio, honestati et turpitudini promiscue et communiter a natura datam. Quae vera, quse honesta sunt, ea libere prudenterque in civitate propagari jus est, ut ad quamplures pertineant; opinionum mendacia, quibus nulla menti capitalior pestis, item vitia qure ani-mum moresque corrumpunt, fequum est auctoritate publi-ca diligenter coercere, ne serpere ad perniciem reipubli-cfe queant. Peccata licentis ingenii, quse sane in oppressio-nem cadunt multitudinis imperitse, rectum est auctoritate legum non minus coercere quam illatas per vim imbecil-lioribus injurias. Eo magis quod civium pars longe maxima prsestigias cavere captionesque dialecticas prcesertim quse blandiuntur cupiditatibus, aut non possunt omnino, aut sine summa difficultate non possunt. Permissa cui-libet loquendi scribendique infinita licentia, nihil est sanctum inviolatumque permansurum: ne illis quidem par-cetur maxime verissimisque naturae judiciis, quae haben-da sunt velut commune idemque nobilissimum humani generis patrimonium. Sic sensim obducta tenebris veri-tate, id quod sjepe contingit, facile dominabitur opinionum error perniciosus et multiplex. Qua ex re tantum capiet licentia commodi, quantum detrimenti libertas: eo enim est major futura libertas ac tutior, quo frena li-

— 8 —

centise majora.quot; Rejectis et refutatis liberalismi errori-bus concludit: „Itaque ex dictis consequitur, nequaquam licere [)ctere, ilefendere, largiri cogitaiuli, scribendi, do-cendi, itemque |iroiniscuain religiomun libertatem, veluti jura totidem, ((lue bomini uatura dedit. Nam si vere na-tura dedisset, imperium Dei de tree tori jus esset, nee ulla temperari lege liliertas iiumana posset.quot; Atque in Enevel. Immortale Dei: „lila quidlibet sentiendi littera-rumque f'ormis quidlibet expriinendi facultas, omni mo-deratione posthabita, non quoddam est propria vi sua bonum, (pio soeietas humana jure ketetur: seil multo-rum malorum fons et origo .... Qusecumque sunt virtuti veritalique eontraria, ea in luce atque in oeulis liominum ponere non est tequum: gratia tutelave legum defendere, multo minus. Sola bene acta vita via in coelum, quo ten-dimus universi: ob eamque rem aberrat civltas a regula et prsescriptione naturfe, si licentiam opinionum prave-que factorum in tantum lascivire sinat, utimpune liceat meutes a veritate, animos a virtute deducere.quot;

5. In qiiautmn scu qnalis li be r tas artis librariae ab Ecclesia dainiiata est ?

R. Reprobata est doctrina, artis typograpliicie libertatem, seu immumtatem a prsevia censura, esse in se benam et ubi-que promovendam.

Minime vero hisce declarationibus reprobata est artis librariae libertas sen immunitas a prcevia censura civili, quammetuma-joris mali auctoritates civiles quandoque concedere coguntur. Quod ipse Pius IX qua Princeps civilis pro sua ditione tem-porali fecit: in ejus statute fundamentali 14 Martii 1848 legi-tur art. 11:, La censure préventive actnelle, administrative on politique, a 1 egard de la presse, est abolie, et seraremplacée par des mesures répressives, qui seront déterminées par une loi spéciale.quot;

Quamobrem Leo XIII, loquens de tolerantia falsarum libertatum in genere, ait l. c.: „ Materno judicio Ecclesia sestimat grave pondus infirmitatis liumanse: et qualis hie sit, quo nostra vehitur fetas, aniinorum rerumque cursus, non ignorat. His de causis, nihil quidem imper-tiens juris nisi iis quae vera quseque honesta sint, non recusat quominus quidpiam a veritate justitiaque alienum ferat tamen publica potestas, scilicet inajus aliquod vel vitaudi causa malum, vel adipiscendi aut conservandi

— 9 —

bonum .... Venimtamen in ejusinodi rerum adjuuctis, si communis boni causa et luie tantum causa potest vel etiam debet lex hominum ferre toleranter malum, tarnen nec ]iotest nec debet id probare aut velle per se; (|uia malum per se cum sit boni privatio, repu^nat bono comnumi, quod legislator, quoad optime potest, velle ac tueri debet.... Quare si (tolerantia rerum malarum) saluti [lublicie detrimentum afferat et mala civitati ma-jora pariat, consequens est earn adbiberi non licere, quia in bis rerum adjuuctis abest ratio boni. Si vero ol) singularia reipublicfe tempora usuveniat, ut modernis quibus-dam libeitatibus Kcclesia acquiescat, non quod ipsas per se malit. sed quia permissas esse judicat expedire, ver-sis in meliora temporibus, adbibitura sane esset liber-tatem suam, et suadendo, hortando, obsecrando studeret, uti debet, mumis efficere silt! assignatnm a Deo videlicet sempitenue liominum saluti consulere.quot;

Nota. In (|uantum peccent ii, qui postiiabitis Apostolicis De-clarationibus libertatcm artis typograpliicfe tnentur, dijudicari potest ex iis quse traduntur in Introd. in S. TUeologiam p. 83 sq. et in Resp. ad Q. B. p. 194 sq.

csOo-ll i'OOo

— 10 —

CAPUT II.

De jure et officio prohibendi libros, eorumque impres-sionem moderandi, n. 6—10.

Pi •jph. Aliud est censura, aliud proliihitio lihrorum. Censura est judicium (juo decel■nitul^, quid honi quidve noxii in libro ali-(liio contiueatur. Censura autein ferri potest pnevie, sen ante-quam liber editur, aut post librum jam editum et vulgatum. Pro-liibitio est actus lea:itimfe potestatis quo lectio et usus etc. libri noxii interdicitur. Vide n. 20 et 58.

6. ^iiipnam jura Ecclesiae competuiit quoad libros iioxilt;»s ! Ka probii.

R. 1. Jus prohibendi fidelibus lectionom et usuni lihrorum, qui tidei, moribus aut ecclesiasticse discipline adversantur.

'2. Jus prsevia censura et legibus lihrorum impressionem moderandi.

3. Utrumque hoc jus extenditur ad omnia, (jiife officere censentur tini Ecclesife proprio , qui est cultus Dei et salus ani-marum.

Probatur:

Ad ]^uni Fide certum est, ut conimuniter tradunt theologi, Ecclesiam et pro ipsa ejus caput R. Pontificem, ut[)ote Christi Vicarium , jurisdictionem ah ipso Domino accepisse prohibendi fidelibus lectionem lihrorum sive de religione impie tractantium, sive contra bonos mores, aut Ecclesise disciplinam aliquid con-tinentium. Ita Lig. De lïbr. proh. cap. 2 n. 1. Qute Veritas probatur :

1. Ex natura suprempe potestatis, qua Ecclesia divinitus in-structa est (Cfr. Veccbiotti Inst. can. t. IF p. 194 aq). Etenim qui supremam potestatem hahent, non modo jure possunt, ve-rum etiam tenentur omnia removere et impedire qiue commu-nitati ipsis subject» detrimentum afferuut: atqui libri perversi reipublicte christiaiue plurimum nocent (w. 4): ergo jure suo Ecclesia libros ejusmodi prohibet. Cfr. J. c. f. I p. 177.

2. Ex missioue sen officio Ecclesue doceudi gentes ac fidei

— 11 —

morumqne integritatem servandi (Maitli. XXA 111 19). Kam eo-ipso quod Cluistus hoe officium obligationemque Ecclesise im-posuit, ei quoque potestatem contulit ad finem illum assequen-dum iiecessai'iam et opportunani; secuw Ecclesite sure nou satis providisset. Atqui tide! et moribus valde olisunt libri per-versi. Ergo etc. „Frustra, ait apud Lig. 1. c. Barouius, Ecclesia laboraret in lueresibus extirpaudis, bonisque moribus fo-veudis, nisi unde scatet errorum ac vitiorum colluvies, tons penitus obstrueretur.quot; Vide Const. |l).

Nota. Objicit forte quispiam: Ipsa lex naturje unicuique inter-dicit lectionem librormn malorum; quare ejiismodi potestas Ec-clesue nou est necessaria. — Eespoudetur autem. Lex natune nou docet vel iudieat, quiuam libri in specie sint perversi: unde stepissime periculum , quod liber continet, nou coguoscitui' nisi ex tristi et peruiciosa experieutia. Praeterea quot sunt qui nimis contisi sua sapientia, viribus et virtute putaut ex impro-bo scripto sibi nullum oriri posse periculum. Quapropter necessaria est Ecclesife directio, ([ua libri perversi designentur et prohibeantur. Cfr. Lig. /. c. cap. 4 n. 10.

3. Ex continuo Ecclesife usu. Cum S. Paulus verbum Dei Epliesi nuntiaret, „mulii ex eis, qui fuerant curiosa sectati, contulerunt libros, et comlmsserunt coram omnibus.quot; Act. Apost. XIX 19. Factum istud insigne est momunentum moris Ecclesia? pravos libros e manibus tidelium eripiendi. Vide Gonst. (2 et lt;).

Catalogus librorum sub titulo Fragmentum Muratoria-num jam sseculo secundo conscriptus quatuor librorum classes distinguit, quarum quarta est eorum, a quorum lectione, sive publica sive privata, fidelibus prorajis erat abstinendum, quia luereticse eraut originis (Arndt De libr. prolt. p. 1 sq.) In Gnnonihus Apostolicis (de quorum auctoritate vide Vecchiotti t. I p. quot;28) legitur n. 59: „ Si quis falso nomine inscriptos impiorum libros tan-quam sacros iu Ecclesia ad populi et cleri corruptionem publicaverit, deponitor.quot; Librum Arü, quem TJtaliam \n-scripserat, a Cone. Nicceno anno 325 condemnatum, ejus-que lectionem prohibitam fuisse , narrant Socrates et Sozomenus. In Gone. Carthagiensi IV anno 398 statu-tum legitur apud Gratianum dist. 38 cap. 1: - Episcopus gentilium libros nou legat: luereticonim autem pro necessitate et tempore.quot; Saeculo V proliibita et condenmata

— 12 —

legimtur opera Origenis, Pelagii, Nestorii, Manichceorum et PriscïlUanistarum. Vide lïouix De Curia Rom. p. 407 ■iq., Ar ndt I. c. p. 3 sq. In litteris flecretalibus , in Sy-nodo Romaiia anno 400 promiilgatis , (ielasias Pontifex, enumeratis pins qnani sexagiuta libris apocryphis, „({ui non reeipinnturquot;' sen ipios catholici vitare tenentur, de-cernit: „ Hiec et omnia, his similia, t]iife Simon Magus, Xieolans, Cerinthns, Marcion, Basilides,.... nee non et omnes luorotiei eornmque discipnli sive schismatici do-

cueniiit vel conscripseruiit......non solum repudiata,

vermn ab omni Romana et Apostolica Ecclesia elimina-ta, atqne cum snis anctorilnis anctornmque seqn.acibns snh anathematis indissolubili vinculo in ieternum conti-teimir esse damnata.quot; Decret. Gratiani dist. 15 cap. 3, Lab be Concil. t. IV col. 12()1 sq., Arndt l. c. p. 7 sq.

Ad 2quot;^,n Keclesife jns, snis legibns moderandi ipsam libronim impressionem, iirobatnr ex ejus officio depositum fidei monim-que integnim servandi. Ad quod officium prtestandum hand suf-ficit malos libros prohibere: nam experientia teste multi ten-tatione abrepti contra Ecclesife prohibitionem pravos libros legere non timent. Quocirca ut muiiere suo rite fungatnr et per-versionis periculum arceat, '^si etiam librorum impressioni in-vigilare tenetur, ideoque potestate eam legibus suis moderandi pnedita sit oportet.

Ad 3^um Jus Ecclesife extendi ad omnia quae ejus fiui obesse censentur, etiam ad ea scripta qiue non in se, sed ob causam extrinsecam perniciosa sunt, probatur ex eo quod Christus eam donavit potestate arcendi et prohibendi omnia qufe quovis modo cultui divino aut saluti animarum nocere possnut. Multa autem ex sola causa extrinseca obesse queunt. Ergo etc. Ita v. g. lectio S. Scripturse in lingua vernacula sine annotationibus probatis indoctos et iustabiles depravare valet. Quia libri anonymi faci-lius et procacius erroris et corruptelse virus diffundunt, ])otest Ecclesia interdicere, ne libri imprimantur absque nomine aucto-ris ot editoris aut sine prtevia Ordinarii approbatione.

7. Umle probatur, pi'uliibitionciu ct ceusuram libronim iitilcin ac ncccssariiim esse?

R. 1. Ex errorum vitiorumque portentis, quae libris ac scriptis perversis cum ingenti animarum damno disperguntur. Quanta invaluit morum corruptela; quantum regnat sacrosanctse

religiouis nostrse vilipendium; qua animositate perversi hommes in Deum ejusque Ecclesiam aguntur; quam liorrendi errores de Ecclesia ejusque juribus, de societate eivili tam in se quam relate ad Ecclesiam, de ethica uaturali et Christiana, de matri-monio ejusque usu, etc. animos iuvaserunt! Cui vero causje imprimis hsec imputanda? Nonne perversis hbris et scriptis ? In cujus rei testimonium iuserviunt verba Gregorii XVI n. 4 relata: item Pii IX in Encycl. Quanta cur a: „ Optime scitis, V. F., hisce temporibus omnis veritatis justitüeque osores, et acerrimos nostne religiouis hostes, per pestiferos libros, libellos, et ephemerides toto terrarum orbe dispersas populis illu-dentes, ac malitiose mentientes alias impias (iiiascumque disse-miuare doctrinas.quot; Idem fortiter valideque enuntiat Leo XII1 iu Encycl. Officiorum (1): „Varia! profecto atque inuiimerabi-les sunt inimicorum calliditates artesque nocendi: sed cum pri-mis est plena periculorum intemperantia scribendi, dissemiuan-dique iu vulgus qiue prave scripta simt. Xihil enim cogitari potest perniciosius ad inquinandos animosquot; etc.

2. Ex S. Scriptura, qute docet, mala colloquia bonos mores corrumpere (I Cor. XV 33), homines a tide alienos esse vitan-dos (II Joa. 10), caveiidum esse a i'alsis prophetis (Matth. \'I1 15). Itaque multo inajori ratione arceuda sunt scripta perversa, utpote qute hisce omnibus sint multo periculosiora. Etenim, ut ait Clemens XIII Const. 25 Nov. 1700 Christiance reipubli-cte, qui in scriptis continentur errores „manent perpetuo et semper nobiscum adsunt, nobiscum peregriiiantur, nobiscum domi sedent, et eorum penetrant cubicula ad qiue improbo et occulto auctori aditus non pateret.quot; Cfr. Lig. I. c. cap. 1 ». 1 .sr/.

3. Ex historia: Eutyches, Bardesanes, Avitus, Bullingerus et multi alii viri doctrina et pietate couspicui ex lectione pravo-rum librorum a veritate rectoque defecerunt. Hispania et Lusi-tania quondam Priscillianistarum libris tidei jacturam fecerunt. Wiclef scriptis magis quam pnedicatione Bohemiam erroribus imbuit. Cfr. Lig. I. c. cap. 1 »i. 5, caj;. 2 w. 5, Gods dial 71.

8. Refuta qme Mc ohjiciuntur.

R. Obj. I. ^Evum nostrum non immerito laudatur ob scien-tiarum progressum: quapropter expedit evulgare et legere u-trimque tum qute pro veritatibus hucusque admissis tum qute

— 14 —

contra eas proferimtur, ut ex opiniouuoi collisione Veritas ma-gnitiee prodeat ac eluceseat. Qui autem liunina rationis huma-usé refugiunt, sunt retrogradi ac partium studio obsequuntiir.

Bèsp. J. Certocertius laudibus extolleudie sunt multiplices mo-dernse artes, atque profectus quos prsecipue seientiie materia-les nostro tevo fecerunt; attamen quod attinet ad scientias iu-teliectuales et morales, tot ac tanti simul exurgunt et ab Ec-clesije adversariis disperguntur errores, ut etiani nos cum A-postolo (Rom. I 21 sq.) exclamare cogamur: „Evanuerimt iu cogitationibus suis, et obscuratum est insipiens cor eorum: di-centes enim se esse sapientes, stulti fact! sunt.quot; Consonant verba Leonis XIII Const. (1).

2. Quamvis quid utilitatis ex iectione pravorum librorum ali-cui oriri possit, nemiiii licet ex hac causa animam suain peri-culo exponere. „Quid prodest homini, si inimdum universum lucretur, aniime vero sine detrimentum patiatur?quot; (Mattlt. XVI 26). - Pneterea propter commoda qiue libri determinatis perso-nis atterre possunt, Ecclesia quosdam libros a prohibitione ex-cipit (cfr. Const, reg. ö, (l, H, 10), atque ob sufficientem ra-tionem dispensationem concedit. Quod attinet ad studium partium. Hoc est vitium quo verum dicitur, non id quod sana ratio dictat, sed quod parti cui tavetur utib* ceusetur. Catholici autem, depositum tidei et morum cum plena certitudine possiden-tes, studio partium non indulgent quando metu perversionis scripta adversariorum abhorrent, sed sua ageiuli ratione id verum dicunt quod sana ratio pnescribit.— Nee quispiam pertur-betur nomine retrogradi: quilibet autem christianus ducatur »S'. Pauli verbis: „Si adhuc hominibus placerem, Cliristi servusnon essem.quot; — Deinde quid docet experientia? Qui omnia impune legi posse contendunt, sibimetipsis contradicunt: legunt prava scripta iisque inluerent, quum vix unquani apologetica et mo-ralia catbolicje religionis scrutentur ac ruminent. Prjeterea unus-quisque experitur veritatem divini eloquil: „ Sensus et cogitatio humani cordis in malum prona simt ab adolescentia suaquot; {Gen. VIII 21): quare in conHictu veil et falsi, boni et mali, onmino pertimescendum est, ne IVilsum et malum prsevaleant. Cum S, Panlo fateamur oportet: „nou quod volo bonum, hoc ago: sed quod odi malum, illud facioquot; : quid vero de illo conlinget qui

— 15 —

pponte sua périculum incautus adit; noime in eo veriflcabitur: „ qui amat périculum, in illo peribitquot; (Ecdi III quot;27 (*). — Postre-ino dijudicare, quid tidei, quid moribus sit periculosum, non ad privatum quemque pertinet, sed matri Ecclesiae competit, cujus judicio catliolici se submittére debent. Cum N atali Ale-xandro dicit Lig. I. c. cap. 4 w. 5; „Probare doctrinas libro-rum, nou unicuique commissum est, sed tantum Episcopis, quos Spiritus Sauctus Eccleshe prsefecit, et maxime Summo Poutifici Christi Vicario, ac totius gregis Christi supremo Pastori.quot;

Ühj. II. Ecclesias prohibitio et censura se saltem non potest exteudere ad diaria, ephemerides, aliasque ejusmodi publicatio-nes periodicas; nam in iis de rebus politicis primarie agitur.

lies}}. ]. Multa diaria et ephemerides non primarie agunt de rebus politicis, sed sibi feque aut priucipaliter propositum ha-bent Ecclesiam ejusque ministros exosos reddere, iiistituta re-ligiosa conviciis proscindere , viros catholicos de Ecclesia bene meritos deprimere, tidei autem bostes et apostatas ad mibes extollere, piis institutionibns ac sodalitatibus onmimoda obsta-cula struere, sectas occultas vero, a S. Sede damnatas, fovere; quidquid contra Ecclesiam ejusque jura attentatur laudibus ce-lebi.ire; mundana imo libidinosa promovere oblectamenta, ho-minum scandalosis passionibus indulgere; etc. Hsec, licet quis ea inter res politicas annumeret, Ecclesiam iutinie conceruuut, in hisce de re ejus propria agitur; ideoque per summum nefas ipsi denegatur jus ea dijudicandi ac damnandi. Quare dicitur

(^a) Qualiiates qint' rei|uirnnlur, ut (|iiis libruni religioui adversum absque sul periculo legat, Zacearia Hul. polem. lias proponit: „Debet lector valere extricare sopliismala, discerucre aeulo critices judicio factorum veritatem, iuvestigare citatiouum iufidelitatem, debet, esse profuude ductus in metapliysica, solide eruditus in tlieologia, versatus in lecüoue SS. Patrmn, debet habere auimuin exercitatum in discerneudis iis qu» sunt, ratlonis ab iis quie sunt fidei, in distinguendo jure ab abusibus, magis-que adhuc a violentiis, in disceruenda veritate a priejudiciis teinporuni, natiunum, educationis, partimn scholarumque, qui doctus in jure uaturali et jure gentium noverit fraudes oludere illorum, qui praitextu juris public! exornant et promovent iniquissimum, ((iiod dicunt jus fortiorisquot; etc. Quoad dispositionem voluntatis dicit S. Alplionsus; „Nee etiaiu a do-ctis viris absque necessitate et cum subversionis periculo iegantur, quod do-ctis etiam, sed nimium euriosis et quorum lides interdum iufirmior est quam simplicium et ineruditorum, ex bujusmodi lectione pleramque ini-minere iufelix experientia coraprobavit.quot; Ci'r. Arndt n. 78, p. 86 sq.

— If) —

in Const. Officio mm reg. 21; „Diaria, folia et libelli perioclici, qui religiorxem aut i)oiios mores data opera impetunt, non solum naturali, sed etiam ecclesiastico jure, proscripti sunt. Curent auteiu Ordinarii, ubi opus sit, de hujusinodi iectionis periculo et damno tideles opportune monere.quot; \^-ide n. 50.

'1. Cieteroquiu etiam iis diariis, qiue primarie res politieas pertractant, Ecelesite invigilandum est: nam in ipsa relatione reruin politicarum latet quandoque venanuin, (jiiod Ecclesia pro muuere suo a fidelibus avertere debet. Quod contirmatur Response S. Sodis per S. Inqu. dato: „En 1832 quelqnes faux po-litiques de Suisse soumirent au Saint-Siége ces trois questions; 1. Los jonrnaux sont-ils soumis a la cans ure de rOrdinaire, même en ce (|iii regarde les opinions politiques? '2. Cette censure pent-elle atteindre les articles oil sont racoutés des évé-neinents politiques? 3. S'óteiul-elle a toute espèce d'écrits, quelle qu'en soit la forme et la teneur? La réponse iï ces trois questions fut affirmative. Et en effet, les pasteurs ne pourraient pas juger des paturages qu'ils doivent offrir ou interdire iï leur troupeau,si leur auctorité ne s'étendait pas sur tons les ócrits qui s'attaquent a la foi et aux moeurs.quot; Ita Etudes religieu-ses. Cfr. Gury f. II n. 982.

!). (Juiltus competit librorum censura et prohibition

H. 1. Librorum censura sen approbatie ante impressionem, si ex Decretis Generalibus S. Sedi vel Romauis Cougregationi-bus nou reservatur, pertinet generatim ad Ordinarium loci, in quo public! juris fiunt. Rey. ;35^a. Vide n. 51.

2. Libros prohihere i)ost eorum impressionem sen Indici iuscri-bere pro universa Ecclesia, competit R. Pontifici aut Concilio oecumenico. Pontifex autem solet hoc negotium expedire per S. 6'. Indicis, aliquando etiam per C. S. Officii sen Univ. Inqu. (¹), aut speciali Brevi vel Bulla per semetipsum.

Libros vero prohibere, etiam illos qui Regulis Generalibus aut jure communi permitti videntur, eosque indici particulari inserere pro sua dioecesi vel territorio, competit etiam locorum Ordiuariis. Hoc patet ex reg. 29'¹: „Ordinarii, etiam tanquam

¹

S. C. ludicis libros mode tantmn genorali damnat; nulla autem eos inurif, nota theoiogiea, cum lice pertineat. ad S. C. S. Officii.

— 17 —

Delegati Sedis Apostoliese, libros, aliaque scripta noxia in sua dioecesi edita vel diffusa proscribere, et e manibus tidelium auferre studeant. Ad Apostolicum judicium ea deferaut opera vel scripta, qute subtilius examen exigunt, vel in quibus ad salutarem effectum consequendum, suprenue auctoritatis sen-tentia requiri videatur.quot; Vide etiam monitum quodin ;■«/. Or-dinariis datur. Quare Conc. Prov. p. 11*2 dicit: „ Pro gravissimo ofticio quod nobis incumbit doctrime morumque integritatem custodiendi, divinas et ecclesiasticas leges in fldelinm nostro-rum meutes revocamus, ut a pravorum lectione librorum quam longissime abhorreantquot; etc. Cfr. n. 14. sub (i a), Arndt «. Iö3.

Nota. Examen doctfiiue et censura mere doctrimlis ab aliis etiam viris eruditis, signanter a facilitate theologica vel phi-losophica alicujus Universitatis legitime fieri potest. Quum autem per se non habeaut jurisdictionis auctoritatem libros eensurandi ac proliibendi, eorum sententia tanti valet quanti rationes eorum judieii. Ad ipsos autem speciali titulo pertinet perniciosos libros Episcopis aut S. Sedi denuntiare. Dicitur in reg. '27¹¹: „ Quamvis catholicorum omnium sit, maxime eorum, qui doctrina prseva-lent, perniciosos libros Episcopis, aut Apostoiicre Sedi denun-ciare (*); id tamen speciali titulo pertinet ad Xuntios, Delegates Ai)ostolicos, locorum Ordinarios, atque Rectores Uuiversi-tatum doctrime laude florentium. Vide etiam reg. '28. Cfr. Pen-nacchi in Ada S. Sedis t. XXX p. 394 xq.

10. (juaMiiiiii luie ia re est potestas auctoritatis civilis ?

R. 1. Principes sseculares in suo regno prohibere et im-pedire possunt scripta de rebus mere profanis agentia, si adver-santur civilis societatis fini, v. g. publicie tranquillitati, tempo-rali civium bono. Ratio est quod qiuevis suprema potestas in rebus sibi subjectis ea decernere valet qiue ad finem ipsi prse-stitutum necessaria vel opportuna simt. Insuper princeps steeu-laris, qua Ecclesire protector (Cone. Trid. sess. XXV cap. '20 de re/'.) jure potest, iino dc se debet sua auctoritate sancire et tueri librorum prohibitionem ab Ecclesia jam prolatam. Hic rite

{*) Apostolica Sodes Ine intelligitur Congregatio Suprcinai luquisitio-nis, aut Iiulicis, item do Prop. Fide pro regiouibus ci sulijeetis.

— 18 —

applicantur verba Pii VI in Alloc. 29 Martii 1790: „Ministri Dei sunt reges in bomnn, Kcelesife filii sunt ac patroni, quorum est eamdem ut parentem cliligere, ejusque causam ae jura custodire.quot; Plura in Leonis XIII Const. Immortale Dei.

2. Auctoritati autem eivili non eompetit jus dijudicandi, qui-nain libri vel seripta sub respeetu religioso approbatione aut improbatione digna sint, multoque minus refragendi Eeelesüe quoad judicium de aliquo lil)ro latum. Ratio est quod ad solam Ecclesiam pertinet judicare de rebus tidei et morum, aliisque uegotiis quae ad cultum Dei salutemque animarum proxime re-feruntur. —- Attameu „si quis liber, ait Bouix, manifeste omnino sen evidenter religioni naturali, vel bonis moribus ad-versetur, vel errores reuovet jam ab Ecclesia damnatos, cum prohibere potest.... quiu ecelesiasticum judicium expectet.quot;

Qiuestio mover! potest, mini auctoritas civilis seripta de religione tractantia prohibere queat ob motivum temporale, v. g. quod ex iis turbje in societate civili timean-tur. Certocertius ex hujusmodi prsetextu laica potestas prohibere unu potest seripta quorum lectionem Ecclesia approbat. Etenim proscriptum est in Syllabi prop. -I2^il liberalismi commeiitum: ,, In contlictu legum utriusque potestatis jus civile prsevalet.quot; — At vero ubi de ejus-modi scripto Ecclesia nihil quidquam prouuntiaverit, dici l)oterit cum Zaccaria: „Non quereretur Roma sen Ecclesia, si librum, etiam de rebus sacris et ecclesiasticis agentem, ex quo tamen in aliquo Statu orirentur per-turbationes, prohiberet ssecularis princeps, dummodo judicium de doctrina Ecclesite relinqueret, èt ad solum tinein consulendi iuterea public» tranquillitati ac pnepe-diendi perturbationes, prohibitionis decretum ederet.quot; Plura apud Bouix l. c. part. 3 cap. 2 p. -120 sq., Heij-mans De eccl. libr. proh. it. 10(1 .sy/. , I) e vo t i Inst. can. f. il p. 282 sq.

— 19 —

CAPUT III.

De veteri Ecclesiae disciplina quoad librorum prohibitionem. n. 11—14.

11. ({iiaMiam fuit vctus Ecclesiae disciplina quoad librorum prohibitionem!

R. Ut patet ex factis n. 6 sub 3 memoratis, autiquissimus et constans fuit Keclesite mos prohibeiuii et condemnaudi seripta perversa; quinimo ea nou semel igui coucremari jussit. Primis autem sseculis, quum minor esset librorum copia, viguit di-seiplina prohibendi solum et condemnandi seripta jam edita, eaque singula. Verum sieculo XV, cum ars typographica librorum colluviem augeret, eaque a multis in ruinam animarum adhiberetur, Ecclesia validiora media opponenda duxit. Injunxit scil. librorum scriptorumque censnram sen approbationem aute-quam ederentur; data opera in libros jam editos inquisivit eos-(iue etiam in genere prohibuit (ut autea jam fecerat, vide /. e.); postea autem edidit catalogiim librorum prohibitorum. Const. (3).

12. Qucemm prcecipue mciuoralu digna simt: 1. do pr.e-visi librorum censura; 2. de cur a Ecclesiae circa iuqui-sitioncin in pravos libros ct lioruiii ludicem?

R. Ad l^u,n Alexander 1 1 Junii 1501 (¹) et Leo X 4 Mail 1515 in Cone. Lateranensi (²) sub excoimnunicatiouis

¹

Alexandor VI iu Bulla fti/er mulliplices sub pd'ua excom-municatiouis lata; senleutice interdicit omnibus et singulis artis librari» iuipressoribus: „no de coetero libros, traetalus aut scripturas (lualescuin-ipie imprimere aut imprimi faoero quomodocumque pnesumant, nisi consul-tis prius super lioc Arohiepiscopis vol Vicariis aut Orficialibus .... aceorum speciali et expressa impetrata licentia gratis coneedenda.quot;

²

{**) Leo X ait; „Nos itaque, ue id quod ad Dei gloriam et lidei augmentum ac bouarum artiuui propagalionem salubriter est invontuin, in contrarium couvcrtatur, ao cliristifideiium saluli del.rimentmn pariat, super librorum imprcssione euram Nostram babendam duximus, no de caïtero cum bonis seminibus spina! coaleseant, vol inodicinis venena iuter-misoeantur. Voleutos igitur de opportuuo super bis romedio providerc, hoc sacro approbante Coneilio, staluimus ot ordinanms, quod de cietero per-petuis futuris temporibus nullus librum aliquem sou aliam quamcumque scripturam, tarn iu Urbe Nostra, quam aliis quibusvis eivitatibus et dice.

— 20 —

poena prohibueruut, lie ulla seripta imprimerentur nisi a legi-tima auctoritate essent examinata et approbata.

Nota. Clemens VII aniw 1524 Lutheruminterilloshsereti-eos annumeravit, qui in Bulla, qu» dicitur ƒ« ccena Domini, ex-communicatione publlce plectuntur, librosque ejus proscripsit. Gonst. (4).

Ad 2^u,n 1. P a u 1 u s IV S. Congregationi Univ. Inqii. (a Paulo 111 anno 1542 adversus luereticam pravitatem erectie) onus impo-suit inquirendi in pestiferos libros, atqne eognoscendi quibus emendatio, et quibus proseriptio deberetur.

2. Idem Pontifex evulgavit anno 1557 et 1559 Elenclium seu ludicem auetorum et librorum, quorum nsus fidelibus interdi-cebatur.

3. Postea jussu Concilii Trid. electi Patres novum fecere ludicem atqne decern Regulas in editione, lectioue nsuque librorum servandas: quas Pius IV 24 Mar Hi 1564 contirmavit pnblicavitque. Vide Const. (5).

13. In qucni iiioiliini Index Tridentiuiis erat divisus?

R. Divisus erat in tres classes seu categorias:

In prima classe contiuobantui' auctores lueretici ant de hteresi suspecti. Hornm catalogus fiebat (in odium auetorum) ntomnes intelligerent eorum seripta tum (pue ediderant, turn etiani qiue ederent, prohibita esse.

In alteram classem relati erant lihrl perversie vel suspectse doctrinse quoad fidem aut mores, quaiavis eorum auctores ab Ecclesia nunquam descivissent.

Tertia classis eos complectebatur libros, qui sine nomine au-ctoris evulgati continebant doctrinam, catholicie fidei aut morum integritati contrariam.

cosibus imprimere sou imprimi facero pnesumat, nisi prius, in Urbc per Vicarium nostrum ct Sacri Palatii Magistrum, in aliis voro eivitatibns c.f, di(Ecesibus per Episcopum, vel alium haboutem pcritiam scicntiaj li-bri, sou scriptura; liujusinodi iinprimcnda!, ab oodem Episcopo ad id depn-tanduin ac inquisitorem lia;rct,ica! pravitatis civitatis sive di(i;cesis, in quibus librorum impressio liujusmodi lieret., diligenter examinentur, ct per eorum rnauti propria subseriptionem, sid) excommunicationis sententia gratis ct sine dilationo imponendam, adprobontur. Qui autem secus praesumpserit, ultra librorum impressorum amissionem et illorum publicam combustioncm, ac contnm ducatorum fabricaj Prineipis Apostolornm de Urbe sine spe remissionis solutiouem, excommunicationis sententia iunodatus existat.quot;

— 21 —

14. Qimnnm deinceps a S. Scdc i»eracta suut tam iu Reg-alas tam ia ladiccni Coucilii Trid. ?

R. 1. Pi us V anno J56G instituit Congregatioiiem Indicts, eui contulit facultatem libros noxios S. Pontificis nomine prohi-bendi iit(]ue Elencbo librorum proliibitorum insereudi.

2. Clemens VIII anno 1596 novum promulgavit Indicem, passim appellatum Appendicem Indicis Tridentini. Adjecit Ohser-vationes in Regulam IV et IX Ind. Trid., atque specialem dedit Instructionem ,, pro iis, qui libris turn prohibendis turn expur-aandis, tum etiam imprimendis operam sunt daturi.quot;

3. Sub Urbano VIII nnno 1632 prodiit Indicis editio, ordine alpliabetico digesta; atque in editione ami 1664 Alexander VII, suppressis classibus Indicis Tridentini, auctores et libros uno ordine disposuit. Jussu ejusdem Pontiticis additie fuere Ohservationes ad liecjuhm X Tridentinam.

4. Benedictus XIV dedit anno 1753 Const. Sollicita ac prorida, in qua traditur methodus sen norma, in examine et proscriptione librorum servanda. Vide Appemlicem II. Eespicit itaque speciatim et maxime Congregationes Inqu. et Indicis. Idem Pontifex 13 J/ani 1757 approbavit decretum S. C. Ind., (pio Bibliorum versiones in linguam vulgarem omnibus pennit-tuntur, si sint a S. Sede approbatie aut debitis annotatiouibus illustratse. Quod decretum in Mnnito ejusdem S. Congr. 7 Jan. 1836 in memoriam revocatur. Prodiit 23 Dec. 1757 Index librorum proliibitorum ejusdem Pontiticis jussu recognitus eteditus, cui annexa erant qiuedam Generalia Deer et a de libris proldbitis nee in Indice nominatim expressis. Const. (6).

5. Ex eo tempore plures successive editi simt Indices, qui ab hoe ultimo non dift'enmt nisi quod ordine alpliabetico inserti sunt auctores et scripta postero tempore danmati. In posterio-ribus editionibus singulis fere libris post annum 1596 proscri-ptis hucusque additum fuit Datum condemnationis; cfeteris vero adjecta nota; Ind. Trid., aut A pp. Ind. Trid., aut [ el. Ind. Trld., aut J cl. app. Ind. Trid., quibus denotatur, librum jam relatum fuisse in Ind. Trid. a Pio IV evulgatum, aut in Indicem a Clemente VIII editum, aut pertinere ad primam classem librorum , qui ratione auctorum interdicti erant. Cfr. n. 13,

22

6. Subsequentibus editionibus accesserunt:

a) Mnndntum Leo nis XII quot;JU Martii 1825, quo in memo-riain revocat Episcoporum aliormnque Pr'cepositoruin, „ut, quia prorsus impossibile est libros onines noxios incessanter prod-euntes in ludicem referre, propria auctoritate illos e mauibus fidelium evellere studeant, ac per eos ipsimet fideles edoee-antur, quod pabuli genus sibi salutare, quod noxium ao morti-ferum ducere debeant, ne ulla in eo suseipiendo capiantur specie ac pervertantur illecebra.quot;

b) Monitum S. C. Ind. 4 Martii 1828, quo in mentem revo-catur tuin TJegula Trid.: „ Htereticorum libri, qui de religione ex professo tractant, oninino damnanturquot;, turn id quod statuit Clemens YIII: „Ut qui certa aliqua lingua initio editi, et deinde prohibiti, ac damnati a Sede Apostolica sunt; iidem quoque, in quamcumque postea vertantur linguam, censeantur ab eadem Sede, nbique gentium, sub eisdem poenis interdicti et damnati.quot;

c) In Indicia editione ami 1887 documentis accessit Additio novissima, in qua in memoriam revocantur excommunicationes in Pii IX Const. Apostolicce Sedis 12 Oct. 1869 statutfe contra legentes, retinentes, imprimentes et defendentes libros aposta-tarum et hsereticorum lueresim propugnantes, etc., — atque contra imprimentes aut impriini facientes sine Ordinarii appro-batione libros de rebus sacris tractantes. Item adjuncta fuit Dedaratio quoad libros qui agunt do B. M. V. immaculata con-ceptione, ac tandem Monitum de editione et publica recitatione Litauiarum.

— 23 —

CAPUT IV.

De hodierna Ecclesise diseiplina circa libros prohibitos, n. 15-71.

ART. I.

Os vi et extensione Oecretorum Geiieralium seu Regularum in genere, n. 15—22,

15. Ob 41111111 ciiustim et in qiiautum S. PoutifexLeo XIII mutavit veterem (liscipliuaiu »le libris proliibitis ?

it. Causa fuit immutata soeietatis conditio. Quare S. Pontifex Regulas magis ad prsesentia tempora accommodavit eas-(jiie effecit aliquanto molliores. incolumi tamen earum natura.

Causa sane non fuit quod veteris disciplinse Regulfe salutares judicarentur nostro tempore minus necessarhe; nam gliseentes errores et peccatorum illecebrse, quibus perversi scatent libri, severitatem potius suadeut quam mitigationem. Attamen immensa copia omne genus libro-rum, qui ob eoncessam lege civili licentiam et ob multas quae exeohmtur scientias in vulgus emittuntur, atque aviditas legendi effecerant ut plures veteram Regularum non exiguam afferrent difficultatem. Aliie nempe ex con-suetudine babebantur pro antiquatis , alife benignam sub-ibant interpretationem, srepe autem plurimorum animi hserebant suspensi. Quare, ut rogarant et expedire ju-dicaverant plurimi Episcopi et Concilii Vaticani Patres, Leo XIII Regulas Indieis revisioni et redactioni submi-sit ut nostrse fetati melius essent attemperatse et obser-vatu faciliores, — atque in Const. Officio rum Regulas, incolumi earum natura, effecit aliquanto molliores, ita plane ut iis obtemperare, dummodo quis ingenio malo non sit, grave arduumque esse non possit. Insuper In-dieem librorum improbatse lectionis diligentissime reco-gnosci et cum recognitum fuerit, opportune vulgari jussit. Const. (8).

16. (Juaenam Rcgulie circa libros prohibitos nostra aetate vigeut ?

R. Vigent solummodo Reguke sen Decreta Generalia quae statuuntur in Const. Officiorim quot;24 .Jan. 1897 atque in Const. Ben. XIV Sollicita ac provida. Qusecumque decreta et statuta

— 24 —

anteriori tempore lata, qua talia, sunt abrogata; eorum tamen plurima in novissima Constitutione sunt restaurata et contir-inata. Vide Gon*t. (',)).

17. QHceritur, iium Dci-fcta (JcMieralia Const. Officiorwm nbiqiic obli^cut.

It. Obligant omnes catliolieos. Etenim promulgata sunt special! Constitutione pontificia, cujus constituunt partem inte-grantem. Tneterea in ipsius Constitutionis pnefalione dicitur:

Edere Decreta Generalia statuimus , quae infra scripta, una-

que cum hac Constitutione conjuncta sunt: quilms.....catlio-

lici homines toto orhc religiose pareant. Ea vim legis habere •gt;

sola volumus.quot; Atque in rcg. -Iquot;)-'¹: „ Libri ab Apostolica Sede da-mnati ubique gentium prohibiti censeantur.quot;

Nota. Olim nonnulli contenderunt, Decreta S. C. Indi-cis non ubique locorum obligare. Varios allegabant siue assertionis prsetextus, v. g. quod in aliquibus regionibus non essent rite promulgata ant usu non recepta vel contraria coiisuetudine abrogata, quod essent inutilia imo »

nociva [iro nostris temporibus aut saltern observatu im-possibilia. Verum futilia et inania ejusmodi cft'ugia esse,

jam inter probatos auctores constabat; ac non semel S.

Sedes vim obligatoriam inculcaverat. Cfr. Arndt n. 87 •sr/. Multo minus itaque aliquid valent contra Decreta re-centia. Etenim leges pontificiEe Romse rite promulgaUe ubique per se obligant, neque subditorum vel Episcoporum acceptatione indigent (Vecchio 11i lib. 1 § 23, 24). — Nec quidquam valet antiqua consuetudo vel lex particularis contraria, nam ipsa hac nova Const, omni vi destituta est, ut patet ex verbis supra allegatis. Insuper anterior _A

consuetudo, ut infringere possit legem sive antiquam sive novam, debet esse rationabilis: qualis in casu non est, quia generatim occasionem peccandi prsebet. — Ista autem Decreta, nedum nociva vel inutilia sint, maguo-pere esse necessaria etiam nostris temporibus, Pontifex in recenti Const, gravissimis verbis dolens testatur.

Tandem ista Decreta observatu minime sunt impossibilia.

Pontifex sane fatetur, qiuedam ex antiquis Regulis et Decretis nostrse tetati non amplius plene attemperata esse: ideoqne Regulas effecit aliquanto molliores, „ita plane, addit, ut iis obtemperare, dummodo quis ingenio malo non sit, grave ardnumque esse non possit.quot;

Dicit Ver meer sch De proJi. et eens. libr. n. ö sah 3;

, Nulla tamen clausula abrogat particulares locorum con-

— 25 —

suetudines, si fuerint lesiitinife. Consuetudo autem })lane postluxbendi proliibitiones istns (iiue tantopere eonferunt ad tutanda fidem et mores, pluribus videtur 11011 posse esse rationahilis. Ita Fessler citatus ah Arndt u. 'JO p. 1(14; Génicot f. I, 447.quot; In casu (]uo aliquse nalio-nes defenderent auUum apud se esse Indicis visor em ob indnctam consuetudiuem, ,, putamus, ait Pennaeehi /. c. p. 80, nou esse nationum illarum homines inquie-tandos: melior est enim dispensatio et tolerantia, quam aperta iiiolledientia et animarum ruina. Consultissime tarnen agerent Episcopi, si S. Sedem consulerent, ah eaque indtieUe consuetudinis tolorantiam impetrarent.quot;

18. ({uoiuodu ista Deereta intcrprctaiula sunt J

R. I. Leges Indicis, quatenns sunt prohibitivse, videntur esse latfe interpretationis, quia sunt favorabiles tidei et mori-hus. ,, An ea (lex) sit eensenda favorahilis necne, oportet atten-dere, ait Eeiffenstue! Jus can. univ. lib. I n. 439, ad prin-cipalem inten tionem disponentis sen legislatoris.quot; Cfr. S c h in a 1 z-grueher Jus eed. f. I piui. I u. 47. Finis autem principalis legum de librorum prohihitione est favor tidei et tuitio tidelium a perversione. Hoc patet turn ex ipso decreto Tridentino aliis-que decretis hac de re latis, turn ex 1! e n. XIV C o n s t. Sollkitn et ex ipsa Leon is XIII Const. Officwrum (7), turn ex materia, circa quam htec lex versatur. , Imprimis suppono, ait S u a-rez JJe fide disp. 'in sect. 2 n. 10, banc legem potius favorahi-lem quam odiosam censendam esse, turn quia factum est in favorem tidei, qui principaliter considerandus est: tuin etiam, quia (licet poenam contineat) principaliter respicit defensionem et tuitionem fidelium.quot; Dicit quoque S. Alp lions us l. c. cap. 5 n. 8, latam interpretationem omnino suadendam esse, „quia in hac re expedit ordinarie rigidiores opiniones sequiquot; , cum benigniores opiniones periculum peccati formalis adducant. Cfr. Arndt n. lot.

Alii autem uon admittiint principium aSuarez positum, eo quod tunc omnes fere leges latie interpretationis di-cendse sint, cum plerseque in favorem tidei aliarumve virtutum sint conditse [Génicot t. I u. 444). Atque Vermeer sell n. 7 concludit, banc legem stricte intelligi posse, turn quia coarctat lihertatem, tum quia protegit fidem mediante peccati reatu quem inducit, et simul oh-.

— 26 —

servatu difficilis est, turn quia indirecte aliqua poena afficit scriptorem et editorem eo quod proliibet ne eoruni opera legantur. Ita quoque Péries L'Index, Commen-faire etc. p. 55; Penuacclü in suo Commentario l. c. haue legem stepe dieit odiosam, sensu strieto accipien-dam. Cmn Vermeersch n. 0 siife sententise ratiouem adducit I.e. j). 80, fiuem, quern in Gonst. Officiorum Pontifex sihi prfestituit, ut nempe legislationem circa libros vetitje lectionis molliorem daret.

At rationes istre convincere non videntur. Etenim:

a) Quamquam plerteque prohibitiones ecclesiasticfe irmo-tc, ultimatim et consecutive fidem et mores tuentur,pau-cfe tarnen sunt, quse ut leges Indicis, directe, primnrie et principaUter integritatem tidei et morum intendunt.

b) Omnes leges coarctant libertatem, omnesque inediante peccati reatu bonum per easdem inteutum procurant. Quare Suarez De legib. lib. V cap. 2 n. 0: Xec sola ratio obligationis aut vinculi conscientise, nee periculum reatus, quod ad prfeeeptum sequi videtur, sufficit ut censeatur lex non continere purum favorem, sed mix-tuin ; tuin quia hoc commune est omni legi, et ideo non mutat rationes partieularium legum, tum etiam quia dif-ticultas intrinseca ipsi virtuti non impedit quominus ipsa virtus maximus favor sit.quot; c) Leges recentis Constitutio-nis observatu difficiles dici nequeunt, quum antiquse leges effect» sint ., aliquanto molliores, ita plane ut iis obtemperare, dummodo quis ingenio malo non sit, grave arduumque esse non possit.quot; Const. (8). d) Lex quatenus est prohibitiva nullam poenain intligit; quod autem ex proliibitione legendi libros nocumentum sequitur eorum-dem auctoribus et editoribus, est prohibitionis consequen-tia inseparabilis, qiue considerari non debet quum con-stet de vera legis intentione tuendi fidem et mores. „Unde, ait Lugo De virtute ficlei disp. 21 sect. 2 «.26, Ecclesia potest prohibere fidelibus libros paganorum et •Tiulseorum, (jui ejus subditi non sunt, quia prohibitio solum dirigitur ad fideles subditos, quibus in eorum bonum horum librorum usus interdicitur.... Quare immerito sfepe auctores conquenmtur, quod nee citati, nee auditi condemnentur: hoe enim necessarium esset, quando causa ageretur contra auctores ut reos: secus vero est quando agitur solum de bono subditorum procurando , licet inde indirecte auctores nota aliqua subsequatur.quot; e) Finis sane nostri Pontiticis fuit, Regulas Indicis nostrse fetati attemperare, ideoque eas effecit aliquanto molliores; ad-didit tameu: incolumi eannn natnra. Quare concludendum videtur, uos solas mitigationes in ipsa Const, contentas

amplecti posse, permanere autem legisintentionem prin-cipalem, lt;|Ufe est favere tidei et moribus, atque ideo Deereta late interpretanda esse. Cf'r. N. Rev. tit. /.XXX p. I In sq., Collationes Brugenses f. II p. 549 6v/.

2. Xe autem obliaatio legis nimis extendatur, nova ista Deereta interpretanda simt ex naturali et obvio seitsu quem verba Constitutionis Leonis prfe se ferunt; nam abrogatis antiquis Re-gulis etc., Pontifex vult nova Deereta sola vim legis habere (¹). Quapropter etiam antiqiue Regube, quae in Constitutione instau-rantur, interpretandfe sunt, non vi verborum quibus anteasta-tutfe fuerant, sed secundum verba quibus in recenti Const, sunt insertfe, acsi« prinmin sint editie. Attamen expediet sjepe ad antiquas Regulas recurrere ut vim alicujus vocabuli aut senten-tife melius intelligatur, prsesertim si nova lex iisdem verbis atque antiqua sit lata.

li). Quid iutclligitur nuiuiiic libri '■

I{. Xomen libri in jure detinitum non est: quare ejus significatio desumitur ex communi liominum usu et prudentum judicio. Ex communi autem iestimatione libri non censentur diaria et ephemerides, si sunt folia per se completa, atque alia exigua opuscula et lucubrationes, ambitum concionis vel majoris epistoke non excedentes, si tractatum per se completum con-stituunt. Ad quantam vero molem opus pertingere debeat ut sit liber, detiniri nequit. Attamen fasciculi periodici, etiam minoris voluminis, ut partes unius libri considerantur, si sunt series tractatuum, vel destinati sunt ad unum volumen componendum.

Si agitur de poena incurrenda, liber in sensu stricto intelli-gendus est. Hoe patet ex communi interpretatione Const. Apost. Sedis, cujus verba Const. Offlciorum quod ad pcenas attinet de-sumpsit. S. C. Inqu. 21 April. 1880 declaravit, non incurrere excommunicationem scienter legentes ephemerides lueresim pro-

¹

Bonacina cum comniuni sententia docet De legibus disp. I Q. ] punct. 8 «. 14, leges tam favorabiles quam odiosas non esse explicandas ultra proprietatem verborum naturalom et civilem , nisi necessitas eogat ad cxtensionem faciendam. Si autem verba legis duplieem sensum habent, unum juxta propriam verborum signiflcalionem, alterum juxta communem loquendi modum, dicit /. c. n. 19, legem „explicari dobere juxta communem loquendi modum , juxta quem aceipiebantur verba quando lex con-dita fuit; nam legislator eensetur uti verbis juxta communem usum.quot;

— 28 —

pugnantes (X. Rev. th. f. XX p. 254); e contra 13 Jan. 1892 deelaravit excominiiiiicatioiiem iuourrere scienter legentes pu-blicationes periodicas in fasciculos ligatas habentes auctorem hfereticum et ligresiin propugiiantes {Ibid. t. XXIV p. 1 (Ui ,sy/.).

Si vero agitur de ]il)rorum prohibitioiie sine ixma adjuncta, vox libri in eodem sensu videtur accipi [)osso. Ratio desnmi potest ex ipsa Const. Of'/iaionim: nam siepe etiam exigua opu-scula a libris distinguit et aliis nominibus expressis prolübet. Ita reg. 13: „libri aut scripta, (jute narrant novas apparitiones, etc., si publioentur absque iegitima licentia, proscribunturquot;; — reg. 17: „iiidülgentiarum libri oinues, summaria, libelli, folia, etc. uou publicentur absque coinpetentis auctoriyxtis licentiaquot;;

— reg. 20: ,, libros, aut libellos precum, etc. nemo prseter legi-tiin.'e auctoritatis licentiam publicet secus |)roliil)iti habeanturquot;;

— reg. 21 : diaria, folia et libelli periodici, qui religionem aut bonos mores data opera impetunt, uou solum naturali, sed etiam ecclesia,stico jure proscripti habeanturquot;: — reg. 29: „ Ordinarii. . . libros aliaque scripta noxia .... auferre studeant.quot; „ Etenim, ait Penuacclii /. c. p. 1()3, nullimode necessarium fuisset ejus-modi Caput (nempe VIII) exjiresse constitueré, si sub libroruin nomine etiam diaria , folia , libellos legislator complexus t'uisset. Quod ergo et hoe scriptoruin genus recensuerit judicium est, eum putasse sub libroruin censu minime comprehendi.quot;

Xum manuscriptum nomine libri comprehendatur, non constat. Plerique affirmant, eo quod vox libri sit arte typographica antiquior, atque periculum perversionis etiam ex pravo manuscripto oriatur. Cfr. Arndt p. 118 sq. Alii negant, eo quod nostris diebus usu vulgari ma-nuscripta a libris distinguantur, atque iis multo minus periculosa sint, quum difticilius dispergantur. Insuper antiqua lex, qiue nonnunquam manuscripta indicabat, jam moditicata est per Regulas recentes, qiue nullibi manuscripta aperte significant. Ejnsmodi mutatio manifesta occurrit quoad librorum approbationem. In Reg. X In-dicis Trid. dicebatur: „ Hujusmodi librorum probatio in scriptis detur, et in fronte libri, vel scripti, vel impres-si, autheutice appareat.quot; In recenti vero Const, reg. 40°: „ Absolute examine, si nihil publieationi libri obstare vi-debitur. Ordinarius in scriptis et omnino gratis, illius pnblicandi licentiam, in principio vel in fine operis im-primendam, auctori concedat.quot; Vide Planch ar d in Revue théol. frang. t. 11 p. 158 sq.

— 29 —

20. 1. Ad (Ilias actiones extenditur vox prohlbitionis. 2. Si liber est prohibitus, estue totus iuterdictus ?

R. Ad l^um \'oce prohibitionis inhibetur quomimis liber edatur, legatur, retiueatm^-, vendatur, in cominodura detur, le-gendus expouatuiquot;, aut ei favor vel del'ensio priebeatur. Vide n. 58 sq.

Jus antiquum omnes lias actioues complectebatur. Pontifieem autem hac nova lege easdein prohibere, patet ex ipso legis tine, ne scilicet ex lectione tides et moresdepraventur. Si vero cieterre actioues perniitterentur, lectioni lata panderetur via, atque lex fere inutilis redderetur. Insuper legislator voluntatem saam manifestat in reg. 12^a: „Xefas esto lil)ros edere, legere aut retinerequot; etc.; prsecipue autem iu reg. 47¹¹, ubi excommu-nicatione plectuntur non tantum legentes, sed etiam retineutes, imprimentes et defeudentes. Etenim htec regula manifeste re-fertur ad regulam 2^am, in qua iidem libri dicuntur tantum pro-hibiti. Quomodo autem actio aliqua excommunicatione feriri potest, nisi sit prolübita? Vide quoque reg. 46. Pennacchi l.c. ■p. 96 et Kil. Cfr. Vermeersch n. 11.

Ad 2^um Aftirmative, totus est iuterdictus, et non tantum illa par;¹, ob (juam proscriptus est.

Quid vero, si opus iu plures tomos est distributiim, et error in uno eorum dumtaxat coutinetur ? Üocet L u g o l. c. n. 55 sq., tomos errore non infectos perinitti, si volumina sint formaliter distincta, ita ut singula seorsum ab aliis subsistaut ac snam utilitatem retineant; secns vero si volumina materialiter tantum sint distincta. Vide D'Annibale t. Ill § 111 , Piat Theol. mor. t. 11 p. 622 (635) et in N. Rev. th. f. XXX. p. 49 sq.

21. Ad quas catcgorias libri ab Ecclesia prohibiti rcduci possunt!

1{. (leueratim ad duas : Alli enim prohibiti simt juxta Decreta Geueralia Const. Officiorum, alii special! decreto S. 0. Ind. vel S. Officii in Indicem librorum proliibitorum uomiuatim relati simt. Cfr. n. 9.

Libri prioris generis rursus ad tres classes reduci possunt: 1. Alii, qui dicuntur pruvi, prohibiti sunt ob perversam quam continent doctrinam. 2. Alii, qui vocantur noxii, iuterdicimtur, non quod malam doctrinam coutineaut, sed quia aunt pericu-

— 30 —

losi si iudiscrimiuatim pennittautur, v. g. versiones Biblionun in linguam vulgarem editie non servatis prsescriptiouibus re-gul cv 7«. 3. Alii, ueque perversi, ueque per se perieulosi, quandoque prohibentur, quia sine legitima auetoritate editi sunt. Vide reg. J3 et 'in,

Libri vero posterioris generis in Indicem referuutur aut absolute, ita ut oinuino prohibeautur, aut sub clausula: donee cor-rigatur vel expargetur. Htee clausula adhibenda est, ait Beu. XIV in Const. Sollicita § Ü quotiescmnque agatur de libro auctoris catholici, qui sit integne fanue et clari noininis, vel ob alios editos 11 bros, vel forte ol) eum ipsuin qui iu examen adducitur, et liunc quidem proscribi oporteat.quot; Cfr. Péries p. 171.

22. ({uomodu Decreta Ucueraiia scmi Kcgulie divlduii-

tur {

K. Distinguitur duplex titulus: J. De prolnbitione libro-rum. 2. De censura librorum.

I Titulus continet decern capita, quorum octo agunt de libris, (}ui aut omnibus prohibentur, — aut quibusdam tantum per-inittuntur, — aut omnibus permittuntur, quibusdam servatis conditionibus. liiterponuiitur etiam qiuedam de librorum editione et evulgatione. Reg. I -22. — Caput IX aglt de facilitate le-geudi et retineiidi libros prohibitos. Reg. 23 2(i. — Caput X de denuntiatione pravorum librorum (reg. 27 2!)), de qua jam egimus n. 9 Nota.

II Titulus continet quinque capita, quorum tria detenninaiit, a quibus, quo modo et quinam libri ante eorum impressionem examinari debeant. Reg. 30—12. — Caput IV agit de obligatio-nibus quas habent typograpbi et librorum editores. Reg. -13 -iti. — Caput V de poenis in Decretorum Genoralium transgresso-res statutis. Reg. 47—IU.

In tine statuitur vis obligatoria, tuin ipsius Constitutionis Of-ficiorum, tum Decretorum Generalium (jiue ipsi Constitutioui inserta sunt. De hac vi obligatoria agitur n. 17 et n. 56 *'/.

De reliquis agemus in sequentibus articulis.

— 31 —

ART. II.

De liöroruni proliiöitioiie in specie, n. 23 -49.

§ 1-

DE UBRIS ABSOLUTE PROHIBITIS AUT SUB QUADAM CONÜITIONE

PERMISS1S. N. quot;23-45.

2:ï. Reg. l^a. Absolute prohihentur libvi omnes, quos ante annum 1600 Summi Poutifices aut Concilia oeeumenica damna-runt, quaravis in novo ludiee nou recenseantur, et eodcni mo-do damnati liabendi simt (juo olim damnati fiienmt; ex iis tan-tuiu exeipiuntur qui jier luec Decreta Generalia permittuntui¹.

Die. 1. Qnos ante annum 1600 SS. Pontific.es aut Concilia ceeu-menicn damnarunt. Itaque regula non applicatm^- liiiris danmatis a cone, particulan , aut ab Episcopo (saltern non pro universa Ecclesia).

Kjusmodi absolute damnati aliqui enumefantui' in i[)sa Const., nempe Abcelardi, Marsilii Patavini , Wicleffi , H/issii; aimunie-randi quoque sunt Thaimudici, Cabalistiei aliique nefarii He-bncoruin libri. (|iii a pluribus Pontiticibus proscripti, iteruni aiino 1592 a Clemente VIII damnati luerunt.

2. Eodem inoilo damnati etc. Unde sicut antea damnati seu probibiti manent. Si vero damnati sunt sul) eensura sententue lata', ista post Const. Apostolicni Sedis nou pei'severat, nisi iu liac Const, occurrat. Cfr. Plane bard l. c. p. 199 sq., Pen-iiaccbi l. r. p. 104 sq., Lehmk. t. II n. 923.

Nota. Hac regula non videntur probiberi Collectiones in quibus inter plurima bona opera inserta sunt qiuedam veterum luereticorum scripta, v. g. Patrologia Grceco-Latina a Migne edita. Etenim ejusmodi scripta ideo inserta sunt quod Patres ea confutarunt, aut quocl plura continent ecclesiastics traditionis documenta. Insuper nonnulli antiquorum luereticorum , ut Tertulliani, Orige-nis, Eusehii, Pelagii, libri jam dudum consuetudine a prohibitione excipiebautur saltem pro tbeologis et rerum ecclesiasticaium cultoribus. Ratio est quod nullum am-plius tidei periculum ex iis imminet, eorumque lectio plures affert utilitates v. g. „ quia multa ad mores anti-quse Ecclesite spectantia et vera dogmata in iis conti-nentur, qute aliunde constare nobis non possent.quot; Lugo

— 32 —

I. c. n. 29. Cfr. Amdt I. c. n. 1)7. Kjusmodi exccptio etiam post Const. Officioram videtur retiueri posse. Pennacchi I. c. p. 167 sq., Venneerscli n. 13 h), Pi at in N. Rev. th. t. XXX p. 17.

3. Ex Us tantum excipiuntur, qui per lime Deer. Gen. permit-tuntur. Hujusmotli sunt v. g. ex reg. 3^il .aeatholiconun libri, qui ex professo de religione tractant, si constat nihil in eis contra tidem catholicain contineri; item ex reg. 4^a libri, ([iii ex professo de religione non tractant , attamen obiter tidei veritates attingunt. Vide etiam reg. ö, lt;gt;, 8, 10.

24. Reg¹. 2^U. Absolute prohihentur libri apostatarum, luere-ticornm, sehisinatieorum et quorunicunKjne scriptornm lueresiin vel schisma propugnantes, ant ipsa religionis fundamenta nt-cumque evertentes.

Explic. Prohibeiitnr libri quorumenmque auctornm, etiam externe catholicoruni;

1. tyui lueresim i'el schisma propugnant. , Propugnat lueresim liber, ait Arndt n. lijii, qui accitis rationibns hseresim stabi-lire et pro viribus defendere intendit. I'] contra non propugnat lueresim liber, in (pio obiter et pancis verbis ac quasi aliud agendo lueresis aliqna proponitnr. Attamen ut liljer hferesini projmgnare dicatur, opus non est, ut materia libri per se sit religiosa, sed suffieit, ut ad evincendam lueresim aliquam diri-gatur, quam data opera et ex instituto probare et defendere conetur.quot; Cfr. Lig. lib. VII n. 2b7, Lehmk. t. 11m. 023, Pal-mieri t. VI1 n. 424.

2. Qui religionis fundamenta utcumqne evertunt.

Vox religionis hie, sicnt in priori parte regnlte 3®, videtur sumi in sensu general!, ita ut significet religionem turn natura-lem turn revelatam. Id patet ex eo quod posterior pars regulie 3^!e et regula 5^a expresse dicit religionem catkolicam. Quare fundamenta religionis intelligi videntur tum veritates naturales qiue sunt fundamenta religionis revelatie, ut Dei existentia, aninue spiritualitas, tum prima tidei dogmata, ut existentia et divinitas Christi, inspiratie S. Scripturse. Cfr. Pennacchi I. c. p. 173, 344 sq., Pi at I. c. p. 53. Attamen alii fundamenta religionis in-telligunt solas veritates naturales, qiue adulto intideli tideiam-plectendse sunt praeanibuke. Ita V e r m e e rs c h p. '62 sub 2) d),

P1 a n c h a r cl 1. c. p. 35 et 2-21, P é r i e s p. 64 (2), M o u r e a u 1. lt;:. p. '2'1. Vide 11. 44.

Quia dicitur utcumqiie, sequitur prohibitos esse libros qui luec fuudameuta evertere eouautur quoeumque modo, sive directe aut indirecte, propugnando v. g. ratioualisiuum, seepticismum, sive argumentis petitis ex philosophia, physica aut ex aliis scieutlis, sive argumeiitatione seria aut per derisum, ut fecit Voltaire.

25. Reg. 3^a. Absolute per se prohibentur acatliolieoruiu libri, qui ex professo de religioue tractant; pennittuntur vero, si constet nihil iu eis contra fidem catholieam contineri.

Explic. 1. Eelu/io intelligitur tuin naturalis tuin revelata. Vide n. 24 sub 2. Libri dicuntur tractare de religione, si agunt „de 8. Scriptum vel de theologia scholastica, dogmatica aut morali vel mysteriis fidei, de cultu Dei aut Sanctorum, de ritibus Ec-clesiie, de canonibus, de rebus spiritualibus et similibusquot; (Lig. lib. Vil ii. 283), ad quas edendas catholici ex reg. 41^a prsfiviam liceutiam obtinere debent.

Quid sit de religione tractare, in specie magis inno-tescit ex doctrina tlieologoruiii et ex decretis particula-ribus, quibus qutedam opera in Indicein relata fuere tanquam pnedamnata ex Reg. 11 Indicts Tridentini, qua omnes liajreticoruin libri de religione ex professo traetantes proliibebantur. Ad luec inserviunt qute tradit Arndt n. 102: „ De religione ex professo tractare dicitur liber, ait Suarez De jide disp. 20 sect. 2 n. Itj, si per se continet sacram doctrinam, sive sit exponendo Scripturam, sive scholasticani doctrinani, sive conciones, sive casus conscientite, sive alia, qme ad cultuni Dei vel Sanctorum vel ad salutem aniniaruin speetant.quot; Exeinpium exstat in Indice: „Catechismus catholicus editus ex man-dato synodi veteris-catiiolicte. Bonna; 1875. Libellus prie-damnatus ex Regula ludicis 11. Ö. Off. (j Dec. 1875. Ki-tuale catliolicum vetero-catholicornin imperii öernianici. Bonnse 1875. Libellus prtedamnatus ex Regula II Ind. Deer. S. Off. 0 Dec. 1875.quot; Sanchez assentiens Suare-zio addit: „Libri disserentes de clericis et monachis, vel tractantes de moribus christianis.quot; (In Dec al. lib. II cap. in). Et recte quidem. Nam in Indice invenitur: ., De ccelibatu coacto ejusque abrogatione. Bonnse 187(5. Opus prsedamnatum ex Regula 11 Ind. Deer. 6 Mart. 1876.quot;

3

— 34 —

Et: „Hinschius De ordinibus et cougregationibus Eecle-sise catholicse in Borussia, de eorum diffusione, organisnio et fiuibus. Beroliui J874. Opus prsedamnatum ex Reg. II Ind., sicut omnia similia opera hferetieorum. Deer. 11 Dee. 1874.quot; Sylvius adjuugit: „ Libri qui ad devotio-nem excitandam sunt eompositi.quot; (part. I Verho Libri qu. 4). Et iterum recte. Exstat euim in ludice e. g. Stun-deu der Audacht, Latine: Horae devotiouis adpromoveu-dum venun christianismum et domesticum Dei cultum. Deer. 27 Nov. 1820.quot; Pignatelli denique eenset, luie etiam referri libros historiam eeclesiastieam illustrautes. Hoe utique omnino est tenenduin, quoniam modus illam proponendi, quando auctor est hsereticus, luereseos ipsius justifieationem intendit. Exempla siut: „ Fridrich Historia Coneilii Vatieani. Bonna? 1877. Opus prsedamnatum ex Reg. II lud. Deer. S. OfF. 19 Dec. 1877.... Archimard André, pasteur de l'église de Oénève, Les origines de l'église Romaine. Opus jam damnatum ex Regula 11 In-dicis, ut alia id genus sive hteretieorum sive iueredulo-rum scriptiiquot; .... His omnibus addit S. Alphousus jus ecelesiastieum (lib. VII n. 283).... Certum denique est hue spectare etiam plülosopluea opera, cum ab lueretieis ad debilitanda dogmata adhibeutur. Talis generis est „ Dittes Institutiones psychologiete. Lipsise 1^7(). Opus pr£edamnatum ex Regula 11 Ind. 3 Febr. 1879.quot; CfV. Lacroix lib. VII n. 331.

2. „Ut liber aliquis ex professo de religione tr.actare dicatur, non suffieit, ut obiter qiuedam de religione in eo immisceau-tur. Nee tarnen uecessarium est, ut titulus vel argumeutum libri sit religio; sed satis est, si ex ipso libro appareat, auctorem assumere religiouem ut materiam principalem tractandam. Hoe autem accidit si in decursu tam fuse materiam religionis sta-bilit, ut earn persuadere veile videatur.quot; Arndt I. c. Cfr. Lugo l. c. n. 51, Voit t. H n. 1427, N. Rev. th. t. XXX p. óó sq.

Nota. Frohibitio non cessat ex eo quod auctores ca-tholici annotationes ad errores refellendos adjecenmt. Qua re damuata fuere opera Moigno: ., La foi et la science de la libre pensée. Discours anuotés de mr. TyndUllquot; etc.

3. Libri acatholicorum de religione ex professo tractantes per se sunt saltern suspecti; quare tunc tantum perinittuntur si v. g. ex auctoritate tide digna constat, nihil iu eis contra fidem catholicam contineri. Hujusmodi sunt; Tractatus de reli-

— 35 —

gione Hugoiiis Orotii, Systema theologicum Leibuitzii, Historia Imiocentii III ab Hurter aclinic acatholico conscripta, etc. Cfr. Perrone De fide, ape et char. part. I «. 017, Heijmans n. 198, Godschalk p. 78.

20. Keg-, -tquot;. Acatholicorum autem libri, qui uon ex pro-fesso de religione tractaut, quamvis obiter fidei veritates at-tingant, jure ecclesiastico non sunt prohihiti, donee speciali de-creto proscripti hand fiierint.

Dir.: I. Obiter i. e. iueidenter, nou ex professo (Vide n. 25 ■snh 2).

Fidei veritates attingere lioc loco denotare videtur eas falso attingere vel propouere, aut in dubiuin voca re vel denegare, quin falsum ex malitia exponatur aut propugnetur. Cfr. Pen-nacchi I. c. p. 177.

2. Jure ecclesiastico non sunt prohihiti-. possunt enim jure na-turse alicui esse interdicti. Ecclesia autem hac utitur tolerautia, tuin quia fldeles bono privare non vult quod ex hujusmodi li-bris ssepe capi potest, turn ut consulat multornm conscientiis, qui ol) nostrorum temporum circumstautias non obstante prohi-bitione sine facilitate iilos libros lecturi fuissent. Vide Const. (8).

27. Reg. o^a. Prohihentur ab acatholicis publicatse S. Scri-pturse editiones tum textus originalis tum antiquarum versiouuin catholicarum, etiam Ecclesite Orientalis, etsi tideliter et iute-gre editfe appareant. Permittuntur tamen iis, qui studiis tlieo-logicis vel biblicis dant operam, modo ne impugneutur in pro-legomenis aut annotationibus catholicte fidei dogmata.

28. Reg-. 6^a. Prohihentur aliie quoque ab acatholicis S. Scri-pturse versiones sive Latina sive alia lingua nou vulgari editie, Permittuntur autem eadem ratione et sub iisdem conditionibus ac in reg. 5^a.

25). Reg. 7^a. Prohihentur omues S. Scripturte versiones in lingua vulgari, etiam a catholicis confectie. Permittuntur vero catholicce versiones, si fuerint ab Apostolica Sede approbatie, aut editfe sub vigilantia Episcoporuni cum annotationibus de-sumptis ex Sanctis Ecclesije Patribus, atque ex doctis catho-licisque scriptoribus.

:lO. Reg. S^a. Prohihentur omues S. Scripturse versiones in lingua vulgari ab acatholicis confectie. Permittuntur tantum

— 36 —

iis, qui studiis theologicis et bil)licis dant operam, modo ue iuipuguentur in prolegomenis aut aiuiotatioiiibus eatliolieie fidei dogmata.

31. Qualis lectio S. Scripturce permittitiir; qualis vero in-terdicitur?

R. 1. Oinnilms permittuntiir :

a) i'jditioiies textus originalis S. Seripturse a catholicis imbli-caüe, item versionen in lingua non vulgari a catholicis editie, et rite approhatce.

b) Versioues in lingua vernacula a viris catholicis confectie, si sunt aut ab Apostolica Sede approbatie, aut editse sub vigi-lantia (¹) Episcoporum cum annotationibus desumptis ex Sanctis Ecclesiie Patribus et doctis catholicisijue scriptoribus. Cum hisce posterioribus comparantur versioues paraplirasticce a catholicis confectte, licet notis nou sint illustratie. Ratio est, ut alt He ij-mans n. I'.ts, „ cum voces jjaraplirastice intercalatie verte sint ex SS. Patribus catholicisque scriptoribus derivatie annotationes, qute immo in ea, in qua prodeunt forma, legentis intellectum magis juvant et ab errore prteservant (juam annotationes forma ordinaria adhibitie.quot; Cfr. Arndt ». IJO, La my Int rod. in S. Script, p. 217. Permitti quoque videntur, ex usu jam re-cepto, epistohe et evangelia anni, item psalmi et similia qiue approbatis libris precum inseri soleut, quamvis annotationes additie non fuerint. De Brabandere Jur. can. comp. I. 11 //. 1334, Vermeersch n. \'gt; sub 2 b), F ér i es p. 81, Pen-nacchi l. c. p. 536 sq.

Nota. Regula 4quot; hul. Trui. statuit, lectionem S. Scriptune in lingua vulgari ex consilio parochi vel confessarii iis tantum

¹

„ ViyUantiu, nedum importat, rei notitiam, scd curam ut res agembi rite peragatur, et, prtuserlpto iegis respoudeat. Qua do causa Episcopi vel per seipsos, vei per idoneas personas certi esse debent, de versiouis fide-litate, de adnotatiouum idoucilalc., veritate, et eariim ad loea opportuna appositione; iusuper certi esse debeut, adnotaliones illas desuinptasfuisse ex Sanctis Ecclesia; Patribus, vel ex doctis catliolicisque viris.quot; Si aduo-latioues aliqiue, v. g. gcographica;, etlmograpliicse, alia;quc qua; pertinent ad scieutias naturales, ilesumptse sunt ex erudifis heterodoxis viris, „non videntur proliibil», duminodo edita; fuerint sub vigilant,ia Episco-poruu!; etenim uou do hnjus iudolis adnotationibus senno est in lata lege, sed de his qua; ad lidem nioresque pertinent.quot; Pennacchi /. c. p. 188 sq. et p. 411.

— 37 —

concedi posse, qui ex hujusmodi lectione non damnum, sed fidei iitque pietatis augmentum capere valeant. Ratio addita est tuec: „Cum experimento inanifestum sit, si Sacra Biblia vul-gari lingua passim sine disenmine permittantur, plus inde, ob liominum temeritatem, detrimenti, quam iitilitatis oriri.quot; Atta-men versiones supra laudat.e hodie omnibus permittuntur. Quare nostrum Cone. Pro v. p. 115, non mandat sed suadet fideli-l)iis, „ut pro illis legendis retiuendisque a paroclio vel confes-sario licentiam expostulent.quot; Cfeteroquin majorem utilitatem iideles generatim percipient ex summariis et compendiis histo-rieis librorum S. Scripture. Cfr. Plan chard l. c. p. ¹230 sq.

2. Interdicuntur:

a) Ab acatholicis puhlicatce editiones textus originalis et anti-quarum versionum catholicarum, etiam Ecclesiae Orientalis, etsi tideliter et integre Hi tie appareant; item alice versiones sive in Latiua sive in alia lingua non. vulgari ab eisdem editfe.

b) Ab acatholicis confectce versiones quacumque lingua vulgari, atque ilke prtesertim, qute per Societates Biblicas divulgantur.

c) A catholicis confectie versiones in lingua vulgari, quae non sunt a S. Sede approbatie, aut non sub vigilantia Episcoporum cum debitis annotationibus editie.

Pennittuntur tamen editiones textus originalis et versiones, de quibus sub a) et h), iis, qui studiis theologicis vel biblicis dant operam (*), modo ne impuguentur (²) in prolegomenis aut annotationibus catholicie fidei dogmata. Hiec exceptio disertis verbis non fit quoad versiones a catholicis confectas; attamen implicite facta videtur, quum in reg. 8quot; major detur facultas nempe quoad versiones acatholicorum. Cfr. Vermeersch n. U5 sub 1 d).

¹

„Hi vcro, ait Peunacchi /. c. p. 17',) sr/., non illi tantuininodo ccnsendi sunt, qui in Unlvcrsitatibns, Collogiis, Seniinariis S. Thcologiac ct, Divinarum Scripturaruin cursuin seholasticuiTi conficiunt, sed onines illi qui lusce studiis scientiisque aninium applicant, siveecclesiastici sint, sive sreculares .... Advortendum tamcu est, cos.... spcciali ratione studiis tlicologicis ct biblicis operam navaro debcrc; atque hoc sensu alios excludcndos; sin minus nullus fortasse saccrdos .. .. cxcipi posset, cum lii aliqnando SS. Bibliorum, abiuo S. ïhcologiic volumina versent; quin tarnen hiscc studiis proprie dent operam.quot;

²

Impugnatio est contradictio rationibus stipata. Vermeersch n. 16 sub 1, Piat I. c. p. 61.

— 38 —

32. Reg. !K Absolute prohibentur lihri, qui res lascivas sen ohscoeuas ex professo tnictiint, narnint aut docent.

E.rpl. Ut liber obscoena ex professo tractet, non sufficit, eum continere unum pluresve locos obsccsiios; contra non exigitur ut lascivitas sit librl objectum principale, sed sufficit et requi-ritur ut liber in notabili sui parte morum houestatem directe (saltern implicite) lacessat sen obsccsna tradat, sive narrando sive docendo. Cfr. Zitelli Appar. Juris p. 506 in nota. Cfr. n. 25 sub 2, n. 34 ad 3.

Hfec regula non comprehendit tamen libros chirurgicos et liujusmodi; ratio est quod non sunt conscripti ex prava inteu-tione, et quod eorum lectio non tam facile appetitur ex perversa cordis dispositione. Quare isti ex jure tantum naturali sunt vitandi, si nulla proportionata utilitas lectionem justificat. Cfr. Arndt m. 114, Heijmaus n. 207.

Libri Romanenses do vitioso amore tractantes „non sunt quidem universe damnati de jure ecclesiastico; nam in Indice tantum damnantur libri, qui res lascivas ex professo tractant aut docent ; tamen de jure naturali .... sfepe sunt per se vetiti propter grave damnum, quod legentibus inferunt: in ipsis enim virus quanto minus patet, tanto magis nocet.... Porro ipsi non aperta im-pudicitia scatent, sed animum ad profanos amores mira-biliter incendendo, ilium obtenebrant, a Deo alienant et vehementer ad malum inclinant, ita ut occasione oblata homo facile in infandas libidines mat et pertinacius in ipsis deinde perseveret.quot; L i g. De prol/, libr. cap. 1 n. 9. Cfr. Heijmans n. 344. Ad liujusmodi lib vos subobsccenos pertinent, ait Aertnijs lib. VI n. 328 sq., libri erotici, id est, de amoribus agentes, quales sunt multse comoe-dise, tragoedise, dramata, poëmata et aliqui lihri romantici moderati.... Gravitas periculi ut plurimum pendet a circumstantiis, nempe a tine libidinoso, a lectoris tetate, indole, moribus , maxime vero a lapsuum experientia.

33. Reg. 10». Permittuntur lihri classici, turn antiqui tum receutiores, hac ipsa obscoenitatis labe infecti (sen qui ex professo obscoena narrant vel docent) propter sermonis elegantiam et proprietatem, sed Us tantum quos officii aut magisterii ratio excusat. Pueris autem vel adolescentibus nulla ratione liujusmodi tradi aut prselegi possunt, nisi solerter fuerint purgati.

— 39 —

Expl. 1. Classici iiitellismitur qui propter sermonis elegantiam et proprietatem pro exemplis habentur.

•2. Permissio extenditur ad solos libros obscoeuos, non ad alios qui v. g. ob pernieiosas doctrinas prohibentur,— atque pro iis tantum qui, postquam ex adoleseentibus exeesserunt, ita litte-ris incumbunt ut ex officio vel munere ipsis classici sint per-volvendi. Neque pro iis ullo modo aufertur prohibitio juris natune.

Controversia circa usum classicorum diu inter catholi-cos agitata dirempta jam fuit i)er litteras Card. Fatrizi nomine S. Officii datas ad Episc. dioecesis Quebecensis ló Febr. 1807. In quibus dicitur: „Explorata res est et antiqua constantique consuetudine comprobata, adolescen-tes etiam clericos germanam dicendi scribendique elegantiam et eloquentiam, sive ex sapientissimis SS. Patrum operibus, sive ex clarissimis etlmicis scriptoribus ab omni lahe purgatis absque allo perk ulo acldiscere optima jure posse. Id ab Ecclesia non toleratur modo, sed omnino permittitur et a SS. D. N. Pio Papa IX perspicue declaratum fuit in Epistola encyclica Liter multiplices ad Galliarum Epi-scopos die '21 Martii 1853 missa. Quuin igitur antiqui libri ab ethnicis Grtece aut Latino conscripti, qui in se-minario et collegiis istis adhibentur, non ii nimirum sint, qui res lascivas sen obsccenas tract ant, nar rant aid docent, imo nb omni lobe sint jam diligentissime expurgati, sicut insigni testimonio tuo ultro fateris, ideirco nihil est quod ia usu hujusmodi jure possit reprehendi.quot;

34. Ref?. ll^a. Absolute prohibentur libri:

1. In quibus Deo, B. V. Marite vel Sanctis, aut Catholicse Ecclesife ejusque Cultui, aut Sacramentis, aut Apostolicse Sedi detrahitur.

•2. In quibus inspirationis S. Scripturse conceptus pervertitur, aut ejus extensio nimis coarctatur.

3. Qui data opera ecclesiasticam hierarchiam , aut statum cle-ricalem vel religionem probris afficiuut.

Expl. Ad l^um Die.: Libri, in quibus detrahitur. Quia non ad-ditur, ut sub 3: data opera, vi verborum ad proliibitionem non requiritur ut designatse detractiones notabilem partem libri oc-cupent, aut ut appareat auctorem ex industria et instituto detractiones libro inseruisse. Cfr. Génicot t. II p. 826, Verin eer sell n. 13 sub 4 c).

— 40 —

Detrakere (aanranden, iu minachtina: brengen) intelligitnr talis actio qua graviter kedatur justa reetaque existimatio, quam debemus habere de Deo, etc. l^Tt res (iiiibusdani exemplisillu-stretur;

Detrahit v. g. Deo, qui ob mala, qute in inundo sunt. Ejus providentiam, sapientiam, omnipotentiam non perspectam esse scribit. Detrahit Ckristo, qui Redemptionem ab Eo peractam Deo non plane dignani traducit, ciini adhuc a diabolo vexemur.

Detrahit B. V. Marice, qui dicit earn ut eseteras malieres ha-bendam esse.

Detrahit Sanctis, qui eoruin visiones, revelationes, etc. phan-tasife et imaginationis iestui attribuit.

Detrahit Catholicce Ecdesice qui earn veluti KR. Pontiflcum ancillam traducit, in qua nulla sit spiritus libertas.

Cultus Catliolicte Ecclesite bic sumitur, ut dicit Pennacchi l. c. p. 208 sq., non pro variis actionibus liturgicis (|Uie in ea peraguntur, sed pro reverentia et submissione quam ipsi Ec-clesife debemus {¹). Unde, ait, „Ecclesife Cultui detrahunt qui ei quamlibet supra alias humanas societates pr;estantiain dene-gant, leges, decreta, traditiones in ea existentes nulla muniri auctoritate, atque a diabolo profectas esse blaterautquot;, etc.

Apostolica Series non intelligitnr persona alicujus S. Pontiticis, sive I?. Pontitices singillatim sumpti, nisi impetatur quidam Pontifex ex intentione detrahendi 8. Sedi.

Ad •2^um Pervertunt inspirationis conceptum qui dicunt, sacros libros sola humana industria conciimatos, deinde Dei aut Ecclesiae auctoritate esse approbates (Cone. Vat. sess. Ill cap. 2), — aut inspirationem diviuam ad solas res fidei morumque pertinere. Encycl. Leonis XIII 18 Nov. 1893 (N. Rev. th. t. XXV j). 588).

Extensiouem coarctant, qui pro sacris et canonicis non susci-

¹

llfce rogula dosumpta est ox Bon. XIV Decretis § II u. 13, in quo prohibentur ,, l'asqnilli omncs, ctiam manuscripti, omnesque oon-scriptiones, iu quibus Deo, aut. Sanctis, aut Sacramentis, aut Catbolicic Kcclcsia;, ct ejus Cultui, aut Apostolica; Sedi quoinodocumquc detraliitur.quot; Pasquillus autcm est scriptum injuriosum, ea intentione confeetum, ut singularis persona vel corporatio aliqua criminis argualur vel injustc et acerbe in honore suo hcdalur. It,a Arndt n. 119.

— 41 —

piunt V. et X. Testamenti litirns inteairos cum omnibus suis partibus etc. \'i(le L c.

„ Consequitui', ait S. Pontifex /. c. p. 589, at qui in locis authentieis Librorum sacrorum quidquam falsi eontinen ])Osse existiniant, ii profecto aut catholicam diviiue inspirationis no-tionem pervertant, aut Deum ipsum erroris faciant auctorem.quot;

Ad 'ó^mn Die.: data opera i. e. consulto, de industrial); itaque jure ecclesiastico non prohibentur libri qui incidenter et obiter aliquid probri garriunt.

Eequiritur, ut ii)sa liierarcliia ecclesiastica, sive ordinis sive jurisdictionis, aut i]ise status cleriealis vel religiosus probris, contumeliis, irrisionibus affieiatur: non suffieit, si persona ad banc hierarclnam aut hunc statum pertinens injuriis lacessatur. Cfr, ad l^um.

35. Reg'. 12 '. Absolute prohibetnr, libros edere, legere aut retinere , in quibus sortilegia , divinatio , magia, evocatio spirituum, aliteque bujus generis superstitiones edocentur vel commendantur.

I'lr/il. Edocere est tradere artem et modum exercendi. Com-mendarc est non mere referre, sed ita referre et laudare ut lectores ad imitandum iustigentur, allicianlur.

:«gt;. Reg. 13'. P rohihentur, si publicentur absque legitima Superiorum Kcclesife licentia:

1. Libri aut scripta, qme narrant novas apparitiones, reve-lationes , visioncs , prophetias , miracula.

2. Libri et scripta, quse novas inducunt devotiones, etiam sub prsetextu quod sint privatie.

Expl. Ad 1^um Die.: 1. Libri aut scripta-, itaque prohibitio ex-tenditur ad parvse molls scripta et folia. Attamen auctores a proliibitione excipiunt diaria, qiue facta mirabilia et sanationes

— 42 —

i|Ufe in qnadam peregrinatione coiitigerunt, referunt, prteser-tim, ait Venneevsch 11. 14 xnh O), si nihil de supernaturali indole factorum proiiuntiant. Ratio hujus exceptionis est usus contrarius introductus ob difticultatem diaria et alia folia pro-fana periodica prfevise censune subjiciendi. Pr;eterea, ut putat Peunacchi l. c. p. 281) -sq., in liae regula respicitur ad scripta, qiue de novis apparitionibus etc. ex professo aut saltern prin-cipaliter agunt; diaria autem solent supernaturalia obiter et per accidens referre.

2. Xoirts apparitiones, etc. Itaque non designantur like, (pife jam ut verse in Ecclesia admittuntur: uiliiloniinus, ut videtur, libri qui ejusmodi continent, ex rey. -Wquot; pnevife een sur» subjiciendi sunt. Xeque luec regula agit de apparitionibus quse pertinent ad causas beatiticationum et cauonizationiim Servoruin Dei , ut patet ex ret/. 32^a. Vide n. 51 sul) l c). Concernit autem hfec regula qutelibet supernaturalia, (|Ufe , sive vera sive falsa suut, quandoque ex niniia credulitate aut ex pravo motivo publicantur.

3. Si pnhlicentur absque legitima Superiorum Etxlesm licentia. Superiores bic intelliguntur Episcopi et locormn Ordinarii, (iui-bus ex Conc. Trid. reservatur judicium de novis miraculis (¹).

Quoad novas prophetias, inspirationes vivorum dicit Leo X in Bulla Super me Majestatis §7; „ Volumus ut lege ordinaria tales assertte inspirationes, antequam pu-blicentur, aut i)0|iul0 prredicentur, ex nunc Apostolicse Sedis examini reservatie intelligantur: quod si sine mo-ne periculo id fieri non valeret, aut urgens necessitas aliud suaderet, tune, eodem ordine servato , Ordinariis loei notificentur, ut illi, adbibitis secum tribus aut qua-tuor doctis et gravibus viris, hujusmodi negotio cum eis diligenter examiuato , quando id expedire videbunt, super quo eorum conscientias oneramus, licentiam conce-dant.quot;

Quoad facta miraculosa Servorum Dei vita saucte de-functorum, sed nondum beatiticatorum, dicitur in Const.

¹

Cone. Trid. sess. XXV J)e invoc. vener. el relitiu. cl sacris ima-

ginihus dicil : „Nulla ctiam admitlonda osso nova miracula.....ni;~i

oodem rccoguosceutc et, approbaulc Episcopo, qui siraul alquc do liis all-(piid compertuin liabiicrit, adhibitis in consilium theologis et aliis piis viris, ca facial qua: verilali ct piclati consentauca judicaverit.quot;

— 43 —

Sanctissimns 13 Mart. 1025: „Pariter imprimi de Cfetero inliibuit {Urbnims VIII) liliros eorumdem liominum, lt;iui sanelitatis sive martyrii fama vel opiulone, xit prïefer-tur, celebres e vita niigraverint, gesta, miracula, vel revelationes, sen qutecumque beneticia, tanquani eorum intereessionibus a Deo accepta contiiientes, sine recoiïiii-tione ant approbatione Ordinarii: qui in iis recognoseen-dis theologos, aliosque pins ae doctos viros in consilium adhibeat, et ne deinceps fraus aut error, ant aliquid novum , ac inordinatuni in re tam gravi cominittatur, negotium instructum ad Sedem Apostolicam transmittet, ejusque responsum expectet. Cfr. Re iff. lib. Ill fit. 45,. it. 43, Tj. I'¹ err. v. Miraculum n. 37 sq. Insuper Urbanus Mil in eadem Constitutione et in duobus decretis poste-rioribus prohibuit, ne liber, apparitiones , revelationes, prophetias vel miracula Servorum Dei nondiim beatitica-torum referens ederetur, nisi ab Episcopo fuisset appro-batus, atque auctor in libri initio et line apposuisset protestationes , in quibus protiteatur , omnia a se relata auctoritate dumtaxat humana, non Sedis Apostolicse in-uiti, etc. Cfr. Hen. XIV ])e sen-. Dei beatif. ct canon., lib. 11 cap. 11 n. 7—1), N. Rev. tlx. t. IX p. 651 sv/. Prudentia suadet, ut liujusmodi protestationes semper fiant, si nova facta miraculosa publiceutur.

Ad •gt;^um Proscribuntur libri aut scripta etiam exigua, qiue novas devotiones inducunt proponendo, laudando, suadendo, quo-cumque modo, etinm private, exercendas,si publicantur absque legitima licentia Superiorum i. e. Episcoporum, nisi pertineant ad sacros Pitus.

Sfepe jam S. Sedes novas aliquas devotiones damna-vit. S. Inquis. proscripsit 13 Jan. 1875 duo opuscula: Le sane/ trés-pur et virginal de la Mere de Dien, la T. S. Marie, et Le sang très-saint de Marie (X. Rev. t h. t. Vll p. 205). Xon probandam edixit 26 April. lS7t) Snln-tationem in honorem S. Joseph Sponsi B. ,M. V., Salu-tationis Angelicse instar compositam (/. c. t. XXII p. 149). Item, 3 Jnnii 1891, non probanda esse nova emblemata Sanctissimi Cordis Jesu in Eucharistia (/. c. t. XX111 p. 382). Xeque approbare voluit cultum S. Joseph sub titu-lo : Amicus S. Cordis: neque specialem cultum Vultui adorabili Divini Redemptoris, diversuin a cultu consueto hucusque Sancti Vultus imaaini tributo. Deer. 4 Mali 1892 (l. c. t. XXIV p. 623, I. XXV p. 371). Damnavit 9 Jidii 1893 titulos: Cor Jesu Pcenitens, Cor Jesu Poenitens pro

— 44 —

nobis, Jeans Pimitens, Jesus Paenitens pro nobis (I. c. p. 006). In deer. 19 Junii 1895, non probauclam esse for-inuliim onitionis: „Ad inipetniuduni quod omiies homines recognoscant siqirenumi iinperiuin Christi et Marite lin-maculatfe super onines creaturasquot; (I. c. t. XXVII p. 004). — In hujusmodi damnationibus vel prohibitionibus S. Congr. addere solet monitum generale jam \3 Jnn. 1875 a S. Officio datum: „ Monendos esse alios etiam scri-ptores, qui ingenia sua acuuut super iis aliisque id generis argumentis qme novitatem sapiunt, ae sub pietatis specie insuetos cultus titulos etiam per ephemerides [)ro-movere student, ut ab eorum jiroposito desistant, ac perpendant pericuium quod subest, pertrabendi fideles in errorem etiam circa tidei dogmata et ansam pnebendi religionis osoribus ad detraheudum puritati doctriiue ca-tbolicte ac verte pietati.quot;

:J7. Keg. I quot;. Absolute prohibentnr libri:

]. Qui duellum, suicidium vel divortium licita statuunt.

•2. Qui de sectis massonicis vel aliis ejusmodi generis socie-tatibus agunt, easque utiles et non perniciosas Ecclesiae et ci-vili societati esse contendunt.

3. Qui errores ab Apostolica Sede proscriptos tuentur.

Ad l^um I. Do duello vide Tract, de cens. p. 73 sq.; de suicidio Tract, de justitia n. 119 sq. Divortium hie sumi videtur in proprio sensu, quo matrimonii vinculum nefarie di-citur dissolvi.

2. Licita statnere est ea delicta esse licita per se aut per ac-cidens, contendere.

Ad 2^um 1. De sectia massonicis etc. vide Tract, de cens. p. 76 sq.

'2. Die.: Agunt, easque utiles .... contendunt. Itaque non sufticit, si liber hujusmodi sectas per accidons attingat, sed requiritur ut eas utiles et innoxias esse demonstrare conetur.

Ad 3^um Agitur de libris qui opiniones ab Apost. Sede saltern ut erroneas damuatas defendere nituntur. Etiam proscriptiones errorum factfe a S. C. Inquisitionis et a S. Pontifice confirmatte ab Apost. Sede factte censentur (*).

(*) S. Officium 13 Jan. IS'Ji declaravit: por acta a S. Sodo pro-fecta designantur nou tantum acta r|u:i' immediato a S. Pontificoprollci-scuntur, sed etiam c|unc, mediate a S. Pontifico a SS. KR. Congregationi-bus provouiunt. Cfr. Acta i3. Sedis t. XXIV }gt;• '525.

— 45 —

38. Reg. I5^a. I. Absolute proldbentur imagines quouiodo-cumque impresste i'. N. .Tesu Christi, I!. M. Virginis, Augelo-rum, Sanctorum et Servorum Dei, at) Ecclesiae sensu et de-cretis difformes.

•2. Novte imagines, etiamsi non adjectse sunt preces, sine ecclesiasticse potestatis licentia publicari nou iiossunt.

Ad l^um Die.: Imagines qaomodocmnque impressce, v. g. per plio-totypiam, lithographiam, pliotographiam. Hac regula non com-prelienduntur statiue, picturte: dubitari potest de numismatibus; quia potius cuduntur quam imprimuutur. Attamen anterioribus decretis Ecclesia muita statuit, ne imagines insolitie aut falsi dogmalis pouerentur. (_v)uit' certe suam vim non amisenmt et indicant, qiueuam imagines ab Ecclesite sensu et decretis siut difformes.

Cone. Trid. I)c inv. ven. S/inct. etc. decrevit: „Ut uulke falsi dogmatis imagines et rudibus periculosi erro-ris occasionem pnebentes statuautur .... Onmis superstitie iu.... imaginum sacro usu tollatur, omnis turpis qiuestiis eliminetur, onmis denique lascivia vitetur, ita ut procaci venustate imagines non pingantur nee ornen-tur .... Statuit sahcta Synodiis, nemini licere ullo in loco vel ecclesia, etiam quoniodoiibet exempta, ullam insoli-tain ponere vel ponendam curare imaginem nisi ab Kpi-scopo approbata fuerit.quot;

In Dei r. de libr. proh. § 3 renovantur statuta U r b a n i Vlll, atque a Ben. XIV recensentur prohibitie:

„Imagines cum laureolis aut radiis sive splendoribus eorum, qui neque cauonizationis neque beatiticationis ho-nore iiisigniti sunt a Sede Apostolica.quot;

„Imagines D. X. -T. C. et Deiparse V. M. ac Angelo-rum, Evangelistarum , aliorumque Sanctorum et Saneta-rum quorumcumque sculptse aut pietje cum alio habitu et forma quam in Catholica et Apostolica Ecclesia ab antique tempore consuevit, vel etiam cum habitu peculiari alicujus Ordinis Regularis.quot;

Quoad imagines quibus repriesentatur SS. Trinitas vel una SS. Trinitatis Persona, vide Ben. XIV Const. 1 Oct. 174quot;) Sollieitiulini Nostrce (Bull. I. Ill p. '230) et De beat if. et ctn/oii. Serv. Dei lib. 1\'. Cfr. Pennacchi I. c. p. 31 quot;2 sq.

S. Inqu. 3 April. 1895 improbat et tidelium venera-tioni proponi vetat imagines Dominee Nostrce n Sacra Cor-de Jesu, quse illam reprsesentant expansis mauibus stan-

— 46 —

tem, ot puerum Jesum ante ipsius genua item stantem. Cfr. X. Rev. th. i. XXVII p. 188 sq.

xVd 2^um Agitur de novis imaginibus, ([iiie Ecclesi» sensu et decretis sunt confonnes: nam si al) istis sunt difïormes, absolute pi-oseribuntur in priori parte hujus regulse. Itaque I^piseo-pus in approbandis novis imaginibus dirigi debet prsBseriptioni-bus S. Sedis. Vide decrotum Urbani \'1II in N. Rev. th. L X ]gt;. 7. Cfr. Plane hard l. c. p. 348 vr/., Péries p. \\\. Xostris diebus diversre imagines a S. Sode sunt approbatse.

De imaginibus SS. Cordis Jesu et Marite vide X. Rev. th. t. VII ]gt;. 205, t. X p. 10 et I.

S. R. C. II Dec. 1878 decrevit: Ab Ordinariis permitti, vel saltem tolerari posse, ut ad itublieam fldelium vene-rationem exponantur imagines 15. M. V. sub titulo rfe Tyowr-ilen, de La Saleffe, et Immaeulatfe Coneeptionis lueis radios e manibus emittentes, servatis tamen eautelis, prie-sertim decreto Trid. Syn. pnescriptis et Urbani VIII Coustitutione eontirmatis. (N. Rev. th. t. XI p. 140).

De simnlaero B. M. V. Rosarii vide I. r.. t. XII 420 sq.

:ti). Rcg. KJ '. Absohde prohihetur, indulgentias apocryphas et a S. Sede proseriptas vel revocatas quomodocumque divul-gare. Qute divulgatte jam fuerint, de manibus fldelium auferan-tur. Quod of'tieiuin ad Episcopos cfeterosque animarmn pastores pertinet: tidelium autem est eorum jussis obedire.

40. Reg. ITquot;. Absolute prolnhetur, ne quieumque in-dulgentiarum libri, suminaria, libelli, folia, etc., in quibus ea-rum concessiones eontinentur, absque competentis auetoritatis licentia publicentur.

Expl. 1. Prohibitio eoncernit quodcumque scriptum etiam mo-lis exignse.

2. Competens auctoritas est aut S. C. Indulg., aut Episcopus secundum regulas et decreta in Tract, de Indulg. ??. 26 tra-dita. Etenim S. C. Ind. 7 Aug. 1897 respondit, indulgentiarum libros etc. subjiciendos esse censurte aut S. C. Indulg., aut Ordinarii loci secundum normas ante novam Const. Officwrum sta-bilitas. Cfr. Acta S. Sedis t. XXX ji. 319 et 326 h).

41. Keg;. lS^a. Absolute prohibentur nov;e editiones Missa-lis, Breviarii, Ritualis, Cteremonialis Episcoporum, Pontificalis

— 47 —

Roraani, alionnnque librorum liturgicorum a S. Sede approba-torum, si aliqua ex parte mutatse sunt aut diversse ab editio-nibus authentieis.

Exjil. Editioues autbeuticEe sunt qiue a Sede Apostolica fuere approbatie. Prsescriptiones iu edendis libris liturgieis observan-dte ei lie tie fuerunt a S. Pio V, Clemente VIII et Urbano Vill. Cfr. Feunaechi I. c. p. 334 sq., Plane hard 1. c. p. 420 sq. Urbanns VIII insuper prteseripsit, ne nova? editioues fierent, nisi prse se ferreut Ordiuariorum attestationes, quit)us deelara-retur eas perfecte eoneordare cum exeniplari autheutico. Cfr. Godschalk jj. 54 -tq., X. Rev. th. t. IX p. G;j3 sq., L e h ui k. t. II p. .173 § 3 sub 2 (¹).

42. Keg'. 19». Edi nequeunt, sine revisione et approbatione Ordinarii, qufecumque Litauise, pijeter eas qiue in Breviariis, Missalibus, Pontifiealibus ac Ritualibus eontinentur, et prteter Litanias de 15. V. qiue in sacra sede Ijauretana decantari solent et Litanias SS. Xominis Jesu jam a S. Sede approbatas.

Expl. Duplex Litauianun genus hie distiuguitur: alire appro-l)alfe a S. Sede, ali;e qiue Ordinarii revisioni et approbationi feubjici debent.

Prioris generis sunt Litaniie Omnium Sanctorum et Ayonizati-iium (qute eontinentur in Breviariis etc.), atque Litaniie tie B. V. Lauretance et SS. Kominis Jcfut, qiue hodie insertie sunt in appeudice Rit. Romani. Istie solie publice in ecclesiis, pnblicis oratoriis et processionibus recitari vel decantari possunt.

Posterioris generis sunt omnes aliie Litaniie Sanctorum®;., qure ab Ordinariis approbari possunt, sed pro usu private tantum.

i decreto S. Officii jussu dementis VII1 (i Sept. 1601 promulgato, omnes Litaniie approbari debe-bant a S. R. C. Ratio addita erat: „ Quoniam multi hoc tempore, privati etiam homines, pnetextu alendie devo-

¹

Ad quscsitum: „An prohibitum sit in libris uuncupatis devotionis tcxtni Latino Ordinis Missse, ao praesertini Cauonis, addere vcrsionem in lingua vulgari?quot; Hospondit. 4 Any. 1877 lt;S'. R. C.: „Libros eoruin(|uc versiones in lingua vernaoula, de quibus agitur, a canonicis prasoriptio-uibus et A|)ostolieis Decretis Episonporum aueloritati oniniuo rnservari; ideoque lieilum non esse fidelibus lioruin uti cditionilms, nisi ista; oxpres-sain pnesefei-ant Episcoporum adprobatiouein.quot; ' fr. ü a r d e 11 i n i n. 5703, Collectan. S. C. cle Prop. Vide n. 1890.

— 48 —

tiouis, novas quotidie Litauias evulgant, ut jam prope imiiiinenibiles fonme Litaniarmii cireulnfel•alltlu^,, et in noimiillis ineptie senteutife, in aliis (qnod gravius est) pei'iculosEe et errorein sapientes invoniantur, S. S. Clemens PP. VHI, pro sollieitudine pastorali providere volens, ut aniniarum devotio, Deique ac Sanctorum invoeatio sine ullius detrimenti spiritualis periculo foveatur, prsecipitquot; etc. Cfr. X. Rev. th. t. XII j). 471.

Hujus decreti observationem S. Sedes pluries inculca-vit, (lonec prodierit decretum S. Officii 18 April. IS(iO, in quo dicebatur: Litanite omues .... non edantur sine revisione et approbatioue Ordinarii, nee publice in eccle-sils, i)ul)licis oratoriis et process!onibus recitentur absque liceiitin et approbatioue S. R. Congr'⁸.quot; Cfr. /. c. p. 474.

S. R. C. respondit 29 Oct. 1882 , „ posse , imo teneri Ordinarios alias sen novas Litanias examinare, et, qua-tenus expedire patent, approbiire : at nonnisi pro privata atque extraliturgica recitatione.quot; Cfr. I. c. t. XIV )gt;. 479.

Hadem S. Congr. rescripsit (J Marfii 1894, Litanias tantum , qute habentur in Hreviario aut in recentiorihus editionibus Rit. Romani, ab Apostolica Sede approbatis, publice in ecclesiis vel oratoriis publicis recitari valere, luvocationes autem ad normam Litaniarum, in honorem Sacne Faiiiili;e, Sacratissimi Cordis Jesu, Marise Perdo-lentis, S. Joseph, aliorumque Sanctorum recitari non posse in ecclesiis vel oratoriis publicis. Cfr. I. c. f. XXVII p. I 11 vq.

Iterum 2S Nov. 1895 respondit, Litanias SS. Cordis .le-su non posse extra functiones stricte iiturgicas recitari aut cantari in ecclesiis vel oratoriis publicis. Cfr. I. lt;■. f. XXVIII p. 90 sq.

Denuo 20 Janii 1890 reposuit, prohibitionem recitandi aut cantandi in ecclesiis seu oratoriis publicis Litanias, de quilnis agitur in decretis li Alartii 1894 et 28 Nov. 1895, complecti etiam quamlibet earum recifationem, a pluribus conjuiicfim in ecclesiis vel oratoriis publicis, absque ministri Ecclesite qna, talis interventu factam. Cfr. /. c. I. XXIX p. 95 sy/.

Demum ad quiesitum; „ Utrum attentis decretis a S. R. C. editis relate ad recitationem Litaniarum, continuari possit consuetudo , qua sodales Archiconfraternitatis (a Sancta Familia) in congressibus, ad (|uos in ecclesiis et oratoriis publicis, etiam januis clausis, ipsi soli admit-tuntur, et extra functiones liturgicas, non privatim sed communiter recitant quasdam Litanias, gesta et exempla Sanctie Familite referentes et a plerisque Ordinariis ap-probatas ?quot; S. R. C. 11 Febr. 1898 respondit: „ Serven-

tur (lecretii, nou obstante consuetiuline.quot; Vide hoe et aliud decretum ejusdem diei apud Anal. eccl. t. VI p. 75, 70 et Rev. théol. franc,'-, t. Ill p. 2(18 nq.

43. Reg'. SOquot;. Absolute proldhentur libri et libelli precum, devotionis vel lectionis apiritualis, neinpe doctrinre institutionis-que religioste, moralis, asceticte, mystieje, etc., quamvis ad fo-vendani populi christiaui pietatem condueere videantur, si absque legitinne anctoritatis licentia publicati sint.

Expl. \. Dir.: libri d libelli; unde eompi'ehendnntur etiam opera parva.

2. Agitur de libris et libellis, qui habent seopum praecipue practicum pro vita et pietate Christiana. Ad edendos libros de mera doctrina vel scientia Christiana requiritur licentia ex reg. 41^a. Vide n. 50.

3. Ejusmodi opera sunt prohibita, quamvis videantur bona et ad fovendam pietatem conducentia.

4. Legitinia auctoritas est Episcopus. Vide n. 51 sub '2 (¹).

44. Reg. 21^a. Absolute proliibentiir diaria, folia et libelli periodici, (|iii religionem aut bonos mores data opera impetunt, non solum naturali, sed etiam ecclesiastico jure.

Expl. Dir.: 1. Diaria, folia et libelli perioiliri. Diaria intelligi videntur folia qute singulis diebus publicantur: folia periodica, (jiife periodice quidem oduntur, sed non quotidie: libelli autem periodici, qui tam exigufe molis simt ut distinguantur a libris et fasciculis, de quibus n. 1!) actum est. Alia distinctio innuitur, nempe quod diaria et folia periodica res politicas et alias noti-tias (jute contingunt pr;e allis referunt, quum libelli periodici de scientiis aliisque qiuestionibus agaut atque solummodo in fine aliqua de politicis perstringant. Cfr. Pennacchi /. r. p. 510.

2. Religionem impetunt. Religio ex sententia Plan char d 1. r. p. 35 et 426 et Verineersch n. 18 c.) (Cfr. He Brabandere n. 13(51 et Zitelli 540 Xota) hic sumitur pro religione

¹

Conc. Prov. p. 114 ait.: „Oiimcs monenius, clericis autem cx-presse mandamus, no libros odant, do sacris robus portraetantos autequam

ab Anlistilo Dioccesano rite liccnl.iani ohilnuoriut..... Quod cl. intelligi

debet lt;lo iiliris precum formas, aul devotionis exercitia, aut. iniraculoruin narrationes continentibus, nee non de Iiliris ritualibus vel lit.urgicis, (ini, ut edi, vulgari ct, in ecclesiast.icum vel lidelium usum adhiberi possint. Ordinarii approbationem iu lï-oute gerant uecesso est.quot; 4

— 50 —

naturali. Attamen vocabulum religionis quia generalis est, vide-tui' iutelligi debere de religioue turn naturali tuin revelata, ita ut opera prsedicta jure naturali et eeclesiastico prohibeantur, si impetant religionein sive naturalem sive revelatam. Cfr. Pennacchi I. c. p. 34-1 sq. Vide n. 24 sub 2.

3. Duld opera secundum muitos idem signiticat ac ex yrofesso. Vide n. 34 ad 3, «. 25 suh '2 et n. 32.

4. Diaria etc. jure eeclesiastico prohibita videntur iutelligi periodica qua talia, ita ut sub hac regnla non comprehendantur folia quie casu quodam singulari continent articulum impium vel obscoenum, sed ea tantum folia qiue ssepe vel pluries religionein aut bonos mores impetunt (¹).

ü. Non solum naturali, sed etiam eeclesiastico jure. Ejusmodi folia generatim ex solo jure naturali sunt prohibita; iino plura sunt folia quse hac regnla positiva non interdicuntur, quorum tarnen lectio, saltern continua, ipso jure naturali graviter pro-hibetur. Vide n. 70.

Si autem per accidens alicui lectio folii, quod religionem aut bonos mores data opera impetit, periculum ruin» non induce-ret, atque ex jure naturali non esset prohibita, ipsi tarnen in-terdicitur jure eeclesiastico.

Nota. Ex hac regula severior disciplina inducta est, saltern in senteiitia eorum qui putabant, diaria sub regulis antiquis non contiueri. llli enim dicebant, legentes diaria uon peccare, aut saltem non graviter, nisi jus naturse ipsis lectionem interdiceret ob periculum quod ipsi incurrerent, aut ob scandalum quod aliis darent, aut ob cooperationem in editione vel sustentatione pravi diarii. Vide n. üfi. Cfr. P é r i e s p. 123 sq., V e r m e e r s c h h. 18 p. 44, Pennacchi l. c. p. 345.

45. Rcg. 22^a. Prohibelnr, quominus quis e catholicis,

¹

Pennacchi I. r. 347 ait: „Ejusmodi diaria, folia libcllosque eensondos esse prosedptos, si in pluribus numeris, aut frequenter religionein vel bonos mores labefaetont, aut quoties occasio scriptoribus sese porrigit, duminodo rarior non sit. Qua de causa si contingat, utnonnulli nuineri nihil pernieiosum contineant, etiam ipsi prohibiti censeudi sunt, cum probibitio non afficiat partieuiares muneros, sed seriem uuiversam, sive ipsam pnblicationem, ut voeant; non enim diariorum etc. nomine iutelligi possunt folia aut libelli separati; et,enim non essent, nee diaria, nee periodica, setl neeessario intelligenda est ipsa series aut publicatio, ex qua effieitur, ut sint diaria aut periodica.quot;

— 51 —

prsesertim e viris ecclesiasticis, iu hujusmodi diariis, vel foliis, vel libellis periodicis (de quil)us n. 44) quidquani, nisi suaden-te justa et rationabili causa, publicet.

.fusta causa esse potest, ut catholicus articulum iu hujusmodi scriptis iuserat, si hoe uecessarium est ad caluinniam a se vel eoetu suo depelleudam , ad errorem contra religiouem vel mores refutandum, ad hominem iujuste accusatum defeuden-dum , etc. Generatim tameu pnestut, etiam in hisce casibus articulos bonis ephemeridibus inserere, ue catholicis detur oc-casio etiam prava legendi. Vide n. 66.

§ 2.

De facültate leuenüi et retinendi libros prohibitüs. n. 46—49.

Pnen. Libros sive specialibus sive hisce Generalibus De-cretis proscriptos, ii tantum legere et retiuere poterunt, quia Sede Apostolica, aut ab illis, quibus vices suas delegavit, op-portunas fueriut eonsecuti facilitates.quot;quot; Beg. 28quot;.

Libri specialibus decretis proscripti iutelliguntur qui uomina-tim in Indicem librorum prohibitorum sunt relati. Generalibus autem decretis proscripti intelliguntur libri qui comprehendun-tur sub regulis Constitutionis Officiorum. Vide v. 9 et 21.

40. ({uibus competit l'acultas coucedemli liceutlam leg'endi et retinendi libros prohibitos ?

R. 1. S. C. Indicis et S. Officio; S. C. deProp. Fide pro regionibus ipsi subjectis: pro Urbe Koma tantum etiam Saeri Palatii Apostolici Magistro. Jïeij. 24^a.

2. Episcopi aliique Prfelati jurisdictione quasi-episcopali [ioI-lentes , per se licentiam tantum concedere valent pro singula-ribus sen determinatis libris atque in casibus urgentioribus, ita ut lectio libri prohibiti sit necessaria et tempus desit recur-rendi ad S. Sedem. Attamen jure extraordinario Episcopi solent ab Apostolica Sede habere generalem facultatem, ut fidelibus libros prohibitos legendi retinendique licentiam impertiri va-leant. Quam facultatem si irapetraverint, admonentur ut eam nonnisi cum delectu et ex justa ac rationabili causa concedant. Beg. 25^a.

Nota 1. S. Al pil o us us lib. VII n. 299 docet, Epi-scopum jure ordiuario uon nisi iu casu magiue necessitatis concedere posse l'acultatom legendi lihros vetitos, lino eos ipsos libros prohibitos legere non posse nisi opportuna facultate instructi sint. Quaudoque tameu lectio ipsis per-inittitur ratioue of'licii, ut dicitur in reg. 10^a; uam spe-ciali titulo teneutur peruiciosos liitros Apostolicte Sedi deuuntiare. Beg. 'JT'-'. Vide n. 9.

quot;2. Prtelati jurisdictione quasi-episcopali pollentes simt, (jui ((uanivis Ordinis episcopalis potestate careaut, geue-ratiin omnia qute jurisdictionis episcopalis sunt, velut jure suo exercent. „Ejusmodi Pnelati sunt, ait Vermeersch n. 35 p. 57, Vicarii Apostolici, Abbates Nullius, atque Superiores Regularium exemptoruni, tuin Generales, tuin Proviuciales, tuin etiam probabiliter Locales, modo veraiu iu subditos possideaut jurisdictiouem ordinariani. In horum numero sunt Giumliani, Priores qui vere prse-sunt mouasterio (nou ii qui subsiiut Abbati), et, in So-cietate Jesu, Reclores, et Vice-Rectores, non item Miuistri aut Superiores Resideiitiaruin.quot; Contra dicil Pennacclii I. r. /i. 380 v/., Superiores Regulares sive generales sint, sive proviuciales, Abbates qui tantum in mouachos, aut clerum stecularem, non autem in popiilum, potestatem habent, bic exeludi. (Juod patet ex sequentibus reg. 25^aï verbis, ulii sermo est de lis qui impetraveriut facultatem ut liceutiam legendi libros prohibitos impertiri valeant pdelihns, quales intelliguutur solum homines steculares, qui non subsuut Superioribus Regularium, dummodo bi jurisdictioneni in territorium aliquod nou exerceant.

47. In i(iiaiitiiiii cxtciiilitiir lacultas a S. Sede impe-trata (-oiK-edciidi aliis licentiaiu legi'jidi ei retinendi libros proliibitos i

H. Hoc depeudet a tenore facultatum sen indultorum, qiue pro diversis dioecesibus diversis Formulis Episcopis couce-duntur. Formulte istie distinguuntur \\\ onlinarias (indicantur nu-meris I, II, III) qiue continent facultatem magis restrictam, et in extraordinarius (insigiiiuntur litteris C, Q, U) (jute amplio-rem potestatem concedunt.

Episcopus Buscoducensis donatus est duplici Formula;

Formula III: Tenendi et legendi, non tamen aliis concedeu-di, prseterquam, ad tempus tamen, iis sacerdotibus sive laicis, quos prteeipue idoneos atque bonestos esse sciat, libros prohibitos , exceptis operibus Dupuy, Voluey, M. Reghellini, Pigault-

— 53 —

Lebrun, De Potter, Bentham, J. A. Dulaure, Fêtes et Courtisanes de la Grèce, Novelli cli Casti, et aliis operibus de obsecp-nis et contra religionem ex professo tractantibus.quot;

Formula Q: „ Concedendi licentiam retinendi ae legendi li-bros prohibitos etiam contra religionem ex professo agentes ad effectum eos impugnandi, dummodo tamen pro ejus prudentia et arbitrio (quo paree utatur) uoverit licentias hujusmodi esse necessarias, et in bonum religionis cessuras, exceptis obscoenis, astrologicis, judiciariis, superstitiosisquot; (¹).

48. ({iiiiMiain pro liaruin l'iicitltatuiii iiitelligenlia no-tari possimt t

R. I. Semper excipiimtur libri de obscoenis ex professo tractantes; ratio est quod nullam utilitatem, contra maximum nocumentumimicuique afï'erunt. Quiuam ejusmodi sint, vide n. 32.

2. Quinam libri ex professo contra religionem tractent, lue-resim vel schisma propugnent aut religionis fundamenta ever-taut, vide n. 24, 25 et 44 (²).

3. Quia facultas uostri Episcopi est quinquennalis, licentiam legendi libros prohibitos tantum durante quinquennio aliis con-cedere potest. Attamen eo tempore currente potest vi Fonmihe Q licentiam ad tempus illimitatum elargiri. God schalk p. 7!) sq. Imo, ut observat Zitelli, ex facilitate Formula} 111: aliis coa-rrden/li ad tempus, potest Episcopus eam practice concedere usque ad revocationem.

Qui auctor explicans Formulam III ait p. 50quot;: .. Vox

¹

Ut (licit Pennacchi /. c. p. SS8, post Const. Ojjiciorum facnltas concedendi iicentiain logcndi libros proliibitos datur liiscc verbis: „ Quain-obrom concedcre possis viris dumtaxat probis cnulitisqiio lieontiain legendi retinendiquc libros a 8edc Apostolica proliibitos quosenmque (el. (;-phemerides), iis exceptis qni lixresiin vel scliisma, propngnant, aut ipsa religionis fundamenta cvertunt, quorum lectionom iis tantum pennittere valcas, quos doctrina, pietate, lideitiue zelo praistantiorcs esse porspectum habeas; librornm vero do obsca'nis ex professo tractantium lectioucm nemini pcrmittas.quot;

²

(*■») Quoad verba: ex professo contra religionem, ait /'i\g\\ \ p. 506 in Nolu-. „Non suffieit igitur, ut liber tolam religionem revclatam iin-pugnet, sed nccesse est ut otiam contra religionem naturalem consori-ptussit;si cniin auctor sarta tccta servet fundainenta religionis naturalis, operis lectio, licet Christiana: religionis subversivi, Episcopo licila esse et ab eodem permitti poterit.quot; Vide tamen //. cc.

— 54 —

tempus opponitur perpetuitati, sen tempori vitse ejus cui datur. Practice loquendo potest Episcopus earn commu-nicare usque ad revocationem. Xeque impedit quod Episcopus eas facilitates habeat, v. c;. ad quinquennium-, res enim indubia est, Episcopos facilitates suas elapso tempore ad (]iiod coucessse simt, iterum a S. Sede impetrare ac obtinere, easque voluntatis sine actu ile novo couce-dere noscuntur lioc ipso quod eas antea ad revocationem usque elargiti sunt.quot; Cfr. Arndt ja 252, Plane hard l. c. p. 31, Konings Theol. mor. u. 161, Péries p. 137.

4. Facultatibus quinquennalibus srepe apponitur clausula: TJten-di iisdein facultatibus in locis tantum sicce dÜBcesis aut similia. Vi hujus clausulfe requiritur ut is, cui licentia datur, tempore quo datur, in direcesi commoretur. Cfr. Tract, de disp. matr. n. 171.

49. ({iiii'naiii observare debent qui legitiniP iinpctra-ruiit liceutium legemli et retiiieiidi libros proliibitosf

U. 1. Omnes qui facultatem apostolicam consecuti sunt legendi et retinendi libros probibitos, nequeunt ideo legere et retinere libros quoslibet, aut epbemerides ab Ordinariis locorum proscriptas, nisi eis in apostolico indulto expressa facta fuerit potestas legendi et retinendi libros a quibuscumque damnatos. Reg. 26quot;.

2. Meminerint insuper qui licentiam legendi libros proliibitos obtinuerunt, gravi se prsecepto teneri luijusmodi libros ita cu-stodire, ut ad aliorum manus non perveniant. Beg. 26quot;.

3. Si quis licentiam legendi libros probibitos obtinuit, ex eo-rum autem usu periculum Mei vol morum ipsi imminet, jus natune exigit ut ab iis abstineat.

4. Clausula addita: ad effedtm eos impugnandi non continet conditionem sine qua non, acsi ea non verificata aliquis facultatem impetratam amitteret. Etenim finis coucessse licentue in-trinsecus sen operis est eximere a lege, ad quod Superior mo-vetur, „primo quia considerat dispensato non imminere periculum perversionis, secundo quia sperat lectionem esse illi vel aliis proticuam: unde si cessat secunda causa, non cessat prima.quot; Lig. lib. VII n. 291. Idem denotat Zitelli l. c. dicens: Clausula ilia indicat facultatis finem tantum extrinsecum, qui est „ usum concessie facultatis ita moderari, ut ratione etiam finis

— 55 —

operantis a culpa vacet. Prseterea dum S. Pontifex vult ut talis finis operantis sit conditio sine qua non facultatis, id exprimere solet, additis verbis alias non, sec us Iof n in erit irritum, aut his sequivalentibus.quot; Quapropter si quis licentiatus libros prohibitos legat ex mera curiositate, non est facilitate irapetrata destitutus aut ea per se graviter abutitur. Cfr. Heijmans n. 345, Arndt I.e., Rev. théol. fraiK,;. t. 11 j). 33,van der Velden-Piat p. 617.

5. Licentia legend! lihros prohibitos continet facultatem legendi ephemerides. Eatio est, (jiiod minoris sunt periculi quam libri, qui manent diutius et majoris sunt auctoritatis. Ita Arndt p. 223 cum Sclimalzgrueber. Hoc potest etiam erui ex reg 2lt;)^a.

6. Licentia legendi libros jure communi prohibitos, quam Bpi-scopus ex delegata S. Sedis facilitate concessit, ex phirimorum judicio, uti (^uis [)otest extra dioecesim commorans: nisi agatur de libro, qui in loco ubi degit statuto particulari sit prohibitus. Hoc deducitur ex generali principio (|iiod ponit Suarez l)e legihns Kb. VHI cap. 26 n. 12: Quando actus est prohibitus jure communi, et non particulari statuto alterius territorii, dispensatus a suo Episcopo circa talem actum per particulare privilegium, potest licite uti tali priviiegio extra territorium, nisi ex speciali ratione contingat dispensationem ad locum limitari.quot; Cfr. Heijmans n. 343, qui dicit: „Licentia luec personalis est, adeoque personam legentis quocumque comitatur, ita ut, vi licentife Roma obtentfe, nec minus, ut videtur, si ab Episcopo, vi quin-quennalium, sine restrictione concedatur, libros, Romse prohibitos, ubique legere concessum intelligatur.quot; Cfr. Vermeersch n. 36, Arndt n. 181 sq., Z i t e 11 i p. 59, P ér i e s p. 137 sq. (*). Vide de facilitate legendi etc. Godschalk p. 79 sq.

{*) Attamcn Pennaoclii /. c. p. 351 sq. ita distinguit; „Dum ii qui vcl a Suprcma Inquisitioue, vol a S. ludicis Gongrogatioue oppur-tunam licculiam couscculi suut ca possuut ubilibet uti; qui cam a S. G. dc Prop. Pidu oblinuerunt, adhiburc illam potoruut, in omnibus locis ci subjeciis, si absque ulla territorii limitationo eoncossa fucrit.. .. Qui vero a S. Palatii Apostolici Magistro, in Urbe et ejus Distrietu tantum, nou extra.quot;

— r,Q —

ART. III.

De censura et editione libroim n, 50—55,

50. ({iiiiiiim libri vel scripta ante iinitressioucm cen-surfr sen approftationi sill».}!»-! debeiit?

K. I. Ea opera qute reliüiniiein ant morum honestatem directe et specialiter tangiiut. Dicitur in reg. -IIquot;: Oinnes fide-les teneutur prtevise censune ecclesiasticte eos saltern subjicere libros, qui Diviims Seripturas, Sacrain Theologiam, Historiam ecclesiasticam, -lus caiionicuin, Theologiam naturalera, Ethi-cen. aliasve ejusmodi religiosas aut morales disciplinas respi-ciunt, ac generaliter scripta omuid, in qnibus religionis et morum honestatis specialiter intersit.quot;

Sub verbis: Scripta omnia, censurre subjicienda, iutelligit Pen-nacchi I. c. p. 504 sq. non tantum ephemerides vel publiea-tioiies periodicas qiue argumentis tlieologicis etc. tractandis de-stinantur, sed etiam articulos argumenti moralis vel religiosi, qui ephemeridibus alius generis inseruntur. Quod contirmat ex eo quod Leo XIII decretum Pil IX 2 Junii 1848 (*) ad verbum refert nulla inducta exceptione. Contra (licit Vermeerscli u. 21 sub '2: „ Xou putamus derogatum cousuctudini, in pluribus saltem locis vigenti. qua alius generis ephemerides aut etiam publicationes periodicte, sine prfBvia censura, articulos inserant de se huic legi obnoxios.quot;

•2. Xon tantum opera originaria censur;e sunt subjicienda, sed etiam horum operuin uovje editiones atque in aliam linguam versiones. Jit'//. 44quot; statuit: „ Xoveriut typographi et editores librorum novas ejusdem opens approbati editiones novam ap-probationem exigere, banc insuper textui originali tributam ejus

(■^:li) Pius IX 2 Junii 1848 pro principatu pontilicio statuerat: „Ccn-soros occlosiastici in locis tcinporali nostra! ditioui subditis do iistautum solliciti sint qua) Divinas Seripturas, Sacrain Theologiam, Historiam oc-closiasticam, Jus cauonicum, Theologiam naturalem, Ethieen, alias(|ue hujusmodi religiosas aut morales disciplinas respiciunt, ao generatim de omnibus, in qnibus religionis vol morum honestatis speciatim intersit. Juxta lucc igitur statninms atque permit,timus, ut in omni ephemeridnm et librorum generc illi dumtaxat sine pricvia ecclesiastica censura edi ne-qucant (|ui moralis aut religiosi uti diximus argumenti sint; in ctclerü vcro ii luntum articuli, qui simile argumentnm habeant, vel causam ipsam religionis aut morum honestatis proximo attingaut.quot;

— 57 —

in aliud idioma versioni non suffragari.

3. Quamvis libri, qui de artibus scientiisque mere naturalibus tractant, non indigeant appi'obatione, dicitur tamen in rey. A'l*. ne viri e Clero saiculnn luijusmodi lil)ros imblicent, ineonsultis suis Ordinariis, ut obse(iuentis animi erga illos exemplum pne-beant. Hisce verbis vera induei videtur obligatio: nam verba ne imblicent indicant pneceptum. Attamen ex verliis ineonsultis suis Ordinariis non oritur onus libros censurfe subjiciendi, sed obligatio Episcopum monendi, rogandique ut opus publicari per-mittat. Eadem obligatione Regulares tenentur erga suos superiores ex voto obedientise.

51. Ad qnos pcrtiuct librum approhare vol ejus evnl-^atioiieiu pormitterc?

K. I. Sedi Apostolic;e vel Romanis Congregationibus re-servantur libri qui de speciali materia tractant: quales sunt:

a) Versiones S. Scripture in lingua vulgari sine annotatioui-bus. Reg. 7^il C'f'r. n. 20.

b) Libri a S. Sede proscripti, i. e. nominatim in Indicemre-lal i. Bey. 31^a exigit licentiam a S. C. Indicis obtentain, utisti, postquam correcti fuerint, iterum edantur. De lil)ro, proscripto sub clausula: donee corrigatur, vide Const. Sollicita § 9.

c) Qme ad causas beatificatiouum et canonizationem Servo-rum Dei utcumque pertinent (*). Rey. statuit, ne luec absque beneplacito S. 1?. C. publicentur.

d) Collectiones Deeretorum singularum R. R. Congregationum.

(*) Ejusmodi causas cxiiibct Pcunacclii /. c. /i. 414 aicus: „ I'cnes S. R. Congrogationcm proponitur ct agit.ur causa do valoro aetoruin ])ro-ccssualiuni tum ab Ordinario loci, tuiu do inaiulato Scdis Aposlulicie confocionini, do voracilato ct idonoitatc tcstium, do fauia sauclitalis Sor-voruiu Dei, de uou cultu cis pncstiln , dc virtu(il)us in gradu licroico (|uas cxercuerunt, do niiraculis corum intercessione ct iuvocatiouo pal rads. In his vero agendis a Dcfcnsoribus Sniinnaria et |)roba1iones propo-uuntur, a i'roniotore (idci animadversiones scmc.1, bis, ter, proul ucccs-sarium judicavcrit, a Dcfcnsoribus rcsponsiones ad illas clidcndas, a Con-

sulloribus observationes cl judicia.....Sciendum est, a die traditionis

actornm processualium S. I!. Congregationi ad solcmncni us(|iic canoni-zationem, omnia .«ubdi polestati Promoloris fidei, ila ut, piirler liujus 1'acullatem, nihil, prorsns nihil, de Servo Dei publicarilt;|ueat, non vita, non biographia, non aliud aliquid, (luodcumquc illud sit; hive autcm Promoloris auctoritas cessat post aclam canonizationciu, eique auctoritas communis subrogatur sivc Episcoporum, sive Magistri S. Palatii Aposlolici. In re ipsuin sollertissinium Proinotorcm fidei intcrrogavinius.quot;

— 58 —

Reg. 33° prohibet quominus illre edantur. nisi prius obtenta fuerit lieentia, et servatia comlitionihiis ab uniuscujusque Con-gregationis Modcratoribus pr£escriptis.

'2. Quoad reliquos liliros approbatio spectat ad Ordinarium loci, in quo publici juris fiunt, i.e. in (juo eduntur sen publican-tur , nou autein in (pio imprimuntur (¹). Reg. 35^a. Attamen ut dicitur in reg. 3()^a, si auctor libri Eonue degens librum uon in Urbe sed alibi imprimere (vel edere, ut videtur) velit. prseter approbationem Cardinalis Urbis Vicarii et Magistri Saeri Palatii Apostolici, alia non requiritur.

Quod attinet ad libros, quos edunt Regulares, vide n. 54.

52. 1. ({ualcs libronim ceiisores Ordiiiiirii eligcre de-bent. 2. ({iiomodo edendi lucultas auctori i-oucedenda est?

K. Ad lgt;quot;quot; Curent Episcopi, ut libris examinandis specta-tfe pietatis et doctrime viros adhibeant, qui Dei dumtaxat glo-riam spectent et fidelis iioimli utiiitatein, atque studia partiuin seponant, et Ecelesi.'e dogmata coinmuneinque catliolicain do-ctrinam unice pne oeulis liabeant. Reg. 38quot; et 3^lt;.)^:,. Cousule Const. 13en. XIV Sollicila § 13 et 17. Cfr. Pennacchi I.e. p. 495 sq.

Ad -J¹quot;quot; Ordinarius in scriptis et omnino gratis publicandi li-centiam, in principio vel in fine operis imprimemlam, audori eoncedaf. Reg. 40^a. Cfr. Pennacchi l. a. p. i'.lO sq. (²).

53. ({iiicuain tjpograpliis ct editoribus observauda sunt ?

R. I. Nullus liber cemum subject us excudatur, nisi in principio nomen et cognomen tuin auctoris tuin editoris praefe-rat, locum insuper et annum impressionis atque editionis. Ordinarius poterit tamen permittere, ut justas ob causas nomen auctoris reticeatur. Reg. 43quot;. Ordinarius qui hoc permittere pot-

¹

Attameii si editor librum in diversis dioecesibus divulgaro intcn-dit, snfficere videtur, si auctor approbationem obtinuerit indiuocesi, ubi ipso vorsatur ct, librum divulgat; secus enim imponeretur onus gravissimum.

²

Ibid, ait: „Legislator noster unmu prajcipit, ut soil. Episcopus 11-contiam gratis conced.at; qua de causa lex unos affieit Kpiscopos, non censores ad librum exatninandum destiuatos, lii consequenter sub lege nou coniprelicnduntur; et quoniam aliquando operis alicujus examen, si prrcsertim non uno volumine constet, nec onus leve est, nee leve tempus exigit, indecens non esset, retributionem ceusori ab auctore rependi, uon ab co tamcu, sed ab Episcopo statueudam.quot;

erit, non est Ordinarius loci, ubi liber imprimitur, sed ubi pu-blieatur. Etenim quum ex reg. 3ó' approbatie libri pertinet ad Ordinarium loci in quo publiei juris fit, ad eumdem quoque speetat rationes expendere ob quas nomen auctoris retieeatur.

2. Ejusdem operis approbati novte editiones aut versiones nova approbatione indigent. Rci/. i-lquot;.

Nota. Arbitratur Vermeersch «. quot;25 suh 4 suffieere, si rersio ferat aut nomen auctoris textus originalis, aut nomen interpretis.

3. Libri ab Apostolica Sede damnati ubique gentium prohibiti sunt, et in quodcumque vertuntur idioma. Reg. 25^a.

Nota. Cone. Prov. p. 114 ait: , Typographis ae Bibliopolis nefas est prsedictos (de sacris rebus pertraetantes) typis man-dare aut vendere, nisi obtenta ab Episcopo facilitate. Quod et intelligi debet de libris, precum formulas, aut devotionis exer-eitia, aut rairaculorum narrationes contiiientibus , nee non de libris ritualibus vel liturgicis, qui, ut edi, vulgari et iu eeele-siasticum vel tidelium usum adbiberi possint, Ordinarii appro-bationem in fronte gerant necesse est.quot;

54. (jiiaeuaiu specialiter statutu simt pro Clero et pro Regularibus ?

11. Ad 1^u,n 1. Viri e Clero sieculari ne libros de artibus et scientiis naturalibus publicent, inconsultis suis Ordinariis. Cfr. ii. 50 suh '6.

2. lidem proliibentur, quominus, absque prsevia Ordinariorum venia, diaria vel folia periodica moderanda suscipiant. Jiej/. 42quot;.

Qiuenam iutelligantur folia periodica, vide ii. 44. Quia dici-tur moderancla, hac regula non interdicitur quominus articulos scribendo aut alio modo eooperentur, dummodo ne foliorum moderationem vel directionem suscipiant. Attamen ex Conc. Prov. p. 299 iis absque peculiar! Episcopi facilitate non licet iu politicis data opera versari.

Ad 2^um Regulares , paeter Episcopi liceiitiam , tenentur , ex Concilii Tridentini decreto, a Pnelato, cui subjacent, operis in lucem edendi facultatem obtinere. Utraque autem concessio in principio vel in fine operis imprimatur. Reg. 31)quot;. Itaque;

1. Regulares eodem modo ac cjeteri subjacent ceusune Ordinarii loci pro libris qui ex jure communi censune obnoxii sunt.

2. Conc. Trid. vess. IVde editione et ma sacrorum librorum

— 60 —

agens de Sacra Seriptura ait: „ Xnlli liceat iraprimere vel im-primi facere ((imsvis lihrns de rebus sacris sine noinine aucto-ris, neque illos in futurum vendere, aut etiam apud se retiue-re, uisi priimun examinati probatique fueriut ab Ordinario. ... Et, si Repiulares fueriut, ultra examinationem et probationem luijusmodi, liceutiam i|uo(|ue a suis Superioribus impetrare te-neautur, recognitis per eos libris, juxta fonnain suaruin ordi-natioiuuu.'' Attameu Clemens V1H iioc decretum extendit ad cujusvis materife libros, qui 11 Regularibus prodireut: „ Regu-lares, prfeter Episeopi et liKjiiisitoris liceutiam meminerint te-neri se, sacri Coucilii Trideutini decreto, operis iu lucem edeu-di facultatem a Prfelato, cui subjacent, obtinere. Utrauique au-tem concessionem, i|u;e appareat, ad priucipium operis imprimi faciaut.quot; Ad qute addit Penuaccbi l. c. p. -IK-l: ., Xon est autem putandus Legislator noster dementis VIII sanctionem abolevisse; nam nou Tridentini Concilil, sed Clemeutis VIII verbis utitur, quem pene exscribit: at(jue facnltatem a respe-ctivis pnelatis ol)tiuendam cum facilitate al) Episcopo impetranda conjungit, qufe se ad omnes libros Ö. Pontitici aut Romanis Congregatiouibus non reservatos extendit.quot;

({uiLMiani observanda sunt \ icariis Apostolicis et Hissionariis Aito.stoücis!

K. Eideliter servare debent Decreta S. C. de Prop. Fide quoad editionem librorum. lie//. 34^a.

Decreta Inec continent:

1. Ex decreto 0 Dec. 105Ö nullus .Missionai'ius Apostolicus, quacumque dignitate prtefulget, potest, absque facilitate 8. C. de Prop. Fide, librum aliquem, sive a se sive ab allo coufe-ctum impi'imere et divulgare iu locis ubi ministerium exercet.

'2. In decreto autem 2b Dec. 177(1 edicitur, ne in imperio Sinico et regno Tunkiui scripta qufecumque V(d libri publicen-tur sive de religione directe vel indirecte tractantes, sive dis-serentes de rebus ecclesiasticis, sine pnevio examine et ap-probatione ejusdem S. Congregationis. Attamen respectivi Episeopi seu Vicarii Apostolici poterunt permittere, ut in lucem emittantur jiarvie doctrinte, catecliismi, instruetiones ac preces qme tidelium usui quotidiano inserviunt. Cfr. Collectanea S. C. de Prop. Fide n. 1nq., Arndt n. 198, Pennac-clü l. c. p. 486 sq.

ART. IV

Oe pecatis et ptBiiis eorom diii contra Decreta Generalia agunt. n, 56-71,

5(5. Qiiseritiii', iiiim ist(| Decreta ol)lig^-lt;Mit jure uatiira?.

R. Multa certo ex Decretis Geueralibus jure uaturuli iu-nituntur, eo quod ex eorum transgressioue quis sibi aut aliis (letriuientum fidei aut inonun affert aut afferre potest. Quinimo hoe jure prohibetur quodeumque scriptum, etiam lege eccle-siastica nou interdietum, si alicui iudividuo periculosmn sit. „ 'riieolosi oiiuies docent, ait Lig. De lihr. jirnh. nip. 1 n. 12, ne cum liceutia quidem Foutifieis lectiouem permitli posse iliius libri, qui subversiouis oceaaio alicui esse posset.quot; Quapropter contra ipsum jus naturale asiit (|iii i)er scriptoruui editiouem. evulgationem, leetionem, etc. voluntarie se aut alios in tide vel moribns revera hedit aut sine sufticieiiti causa periculo ex-ponit perdendi lidei iutegritatem vel inonun honestatem. Quan-donaiu autem et in quantuni hac in re contra jus iiatune pecce-tur, dijudicanduui est ex i|iso objecto et subjecto atque ('X causa.

Ex objecto „a jure ipso natnrali ac diviuo prohibentnr, ait Cone. F ro v. p. 11-J,.... ii onines qui de ohscnenis aut contra reliT;ioiiein et bonos mores ex professo tractant.quot; Quia autem multis speciale periculum imminet ex diariis et libellis perio-dicis, dicitur in reg. 21quot;: Diaria, folia et libelli periodici, qui religionem aut bonos mores data ojiera impetunt, non solum natnrali, sed etiam ecclesiastico jure proseripti habeantur.quot;

Spectata sola lege natnrali, ait Génicot t. i n. 2-10, „fieri potest illicita (lectio etc. pravorum operum) sive ob scandalum. sive ob cooperationem cum auctore vel editore, sive ob periculum proximum peccandi .... Pnesertim grave scandalum erit si legens vel emeus est persona magiue auctoritatis, puta clericus qui coram aliis legit vel emit pravos libios vel ephemerides.quot;

Hiec expendentes referamus verba Gods c h a 1 k p. 78 sq.: „Casus spedales, in quibus prte Cïeteris ex capite illo graviter peccari potest ac solet, sunt: 1. Lectio aut propagatio librorum libellorumque, quibus luereticorum vel iinpiorum errores data opera defendimtur, fallaciter disseminantur, vel etiam ipsorum convicia, quibus Ec-clesiam ejusve doctrinam et ministros lacessere non ti-

ment, incautis lectorilnis velut totidem veritates sen jus tie criniinationes subdole obtnuluutur. 2. Lectio aut l)ropagatio plui'iuin Romanensiuin, vulgo malorum uiiu-cupatorum, quibus uouiiullse, prtesertim vero juniores personae utriusque sexus, liaud raro morum iimoceutiani amittunt, ae plene pervertuntur. 3. Lectio aut propaga-tio malaruui epiiemeridmn, libenüium passim dictarum, quie, si modo obscoena nou tradant (quod tarnen in |)a-gellis, feuilletons, quandoque obtingit), caluiuuiis in Kc-clesiam scatere soleut, ipsa etiam dogmata catholicanon raro malitiose tradueunt aut impie blasphemant; moderna vero prineipia in Eneycl. Quanta cura et Syllabo so-lemniter proscripta longe lateque diffundere ac dilatare student. Muitos enim, etiam catholicos cseteroquin probos beneque affectos, ejuscemodi pestiferis lectionibus, pree-sertim si continue aut ssepius iustituantur, sensim ac pedetentim corrumpi. a religioue catholica averti, omni-geuis prsejudiciis imbui, verbo, fidei aut morum jacturam revera facere, aut saltern absque justa et proportionata causa proximo illius periculo exponi, lugenda experien-tia uimium comprobatur .... Cteterum etiam lioc serio attendi debet, quod si modo justa ratio dari possit — re-mota tarnen proxima peccandi occasione per media apta — semetipsum exponeudi periculo peccati, nusquam habea-tur vera causa acfu peccandi, vel, quod idem est, oc-casionem proxiinam gravis peccati actu continuandi. Ctr. Lig. lih. VI «. -107.'quot;

Vere quoque ac prteclare dicit Arndt n. 81 sq.: „ Non potest esse lectio magis periculosa quam malarum ephe-meridum. Hoc tempore quasi contractus est factus cum passionibus publicis, quae sanguisugce sunt filice dkentes: After, after. (Prov. XXX 15). Impietati juncta procedit immoralitas, qme eo pejor est, quod quasi pudibunda et pulchrte lingiue vestitu procedit. Hiec nisi quotidie prte-stentur a scribis istis, jam panem perdunt, quia ephe-meris jam non legitur. Nihil unquam vel corruptissimis paganismi temporibus magis corrumpens est excogitatum .... Certum est, quemvis fere cteco modo fidem habere ephemeridi sme. Generatim enim redactores supponuntur in eis quie narrant melius instructi quam lectores .... Porro plerique lectores et facta et judicia de personis vel factis ex solis ephemeridibus suis resciunt. Cum igi-tur non satis habeant sagacitatis, ut ipsi verum a falso discernere studeant, nee satis doctrinse, ut sciant, valde ipsis commodum est ideas jam invenire paratas. Hiuc eas grato animo tales in cor suscipiunt, quales periodi-cum offert, repetunt easdem et defenduut, unice quia

priraitus Mem adliibuenmt, et eo magis quidem obsti-nati, quia non habeiit i|isi suas ideas. Verum quod dat ephemeridibus perfectissiniain doininationem in animis leetorum, est coutinuitas aetionis .... Scriba est advoca-tus debens defendere certain causam oiiuiil)iis mediis. Hinc qiuecumque ei nou faveut, ab epliemeride exclu-duutur, qiue auteui referuutur, sub certo et prtedeter-minato aspectu oft'eruutur. Sic quovis die ephemeris im-puguatiouem iterat de novo . uiillies eamdem offert ideam et tandem in animum i)riiis forte diffidentem pertinacia sua aditum sibi aperit et victoriam conciliat.... Experien-tia constat , non inveniri lectorem assiduum alicujus ephe-meridis, qui non tandem ejusdem principia amplectatur.

Ephemerides, de quibus hic maxime agitur, sunt iike, (}ute dicuntur liherales, qute videl. errores ab Ecclesia et prtesertim SijUaho i'ii IX reprobatos appvobant et defen-dunt. lllte porro, qiue licet nullum errorem damnatum contineant expressum. frequenter tamen de opportunitate aut prudentia documentornm pontiticiorum sinistre loquun-tnr, vel Ecclesite ministris detrahunt eorumque oblocu-toribus faciles prtebent aures vel zelantes catholicos lai-cos imprudontiïe vel exaggerationis insimulant, vel etiam ipsos clericos sub prsetextu . quod politic» sese immi-sceant, carpunt, saltem suspectte sunt de eodem veneno et valde perniciosfe.quot; Cfr. Aertnijs lib. h. 330.

57. ({iiantuiu pcccatinu est violatio Decretonini (Jeue-ralium ex lege ecclesiastiea !

li. Decreta luec per se obligant sub peccato mortali ex genere suo; sunt enim edita a suprema Ecclesia} auctoritate et concernunt rem maximi nioinenti. Violationis prieceptonun, quibus quis sibi aut aliis magnum tidei vel morum periculum after t, certo sunt peccata mortalia : item ejusmodi quibus excom-municatio incurritur. Grave prteceptum quandoque indicatur ali-quo verbo legi addito, v. g. si liber dicitur omm'no prohiberi ut fit in r«/. '2^a, 7^a, O¹¹. Cseteroquin ipsa res interdicta ins[)i-cieuda est ad dijudicandum num prohibitio sit per se materia gravis (¹).

¹

S. C. de 1'r. Fide respondit 23 sli/ff. 1S52 ad quaïst. „Quiddi-cenduin de illis qui scienter lri!;iiiit. iibros per se proliiljitos, sed uou cou-teutos in indice librorum proliibilorum ? Ineurnmtne aliquam ceusuram ? Suntne deneganda Saeramenta si non est perieulnm perversionis?quot; — „ Quoad lam partem ; negative. Quoad 2ain; consulat.. . probatos auctores.quot;

— 64 —

58. ({iiiiMiiim actiones iiitcrdiciiiitur, si liliRr est pro-li i bit us {

K. Prohibetur directe: libnim edere, legere et retinere; indireefe: libnim veudere, iu cominodum dare et legeudmn ex-pouere, ei favoreni aut defensionem prsebere. \'ide n. quot;20.

51). Suiitiie istii' actiones pruliibitae e.i sola ratioue i|iioil prtpvia cciisiirii iiupetratu non est ^

|{. Libri perversi i|)so Jure naturali interdicuiitur. Si au-tem qtiferitui' de solo jure eeclesiastiuo, uegandimi videtur: nam hujusmodi prohibitio universalis in Coustitutioiie uon legi-tur, quum in retj. 7^U, 13quot; et 'JOquot; statuatur, quoad libros de special! inatena, defectum censura? inferre libri proliibitioneni. Cfr. Vermeerscli ti. '20, Moure au I. c. p. 380, Génicot t. II p. 830, Peuiiacchi /. c. p- 328 (¹).

(UK ({iiinani iutelli^nntiir libroruin editores?

R. Editor proprio nomine, qui nempe curat ut liber di-vulgetnr: auctor, qui libnim a se conscriptum tradit evulgan-dum: typofiraphiis, cujus èxpensis liber imprimitur. Qui omnes in divulgando libro perverso prcestant infiuxuin principalem, id quod nulla lucri cessatione vel gravi dainno excusari potest.

¹

Qui auctor ait: „Tn aiiü(|UO jure nullum aderat, absolul.um aut go-iidialo (Icprctuiu, (pio sancirotur, liliros alioquiu iuuoxios prohibitioni esse subjicioiulos si absque legitima facultatc publioaroulur: mulio igit.ur miuus in nova legislationc, qmc mitior ost, ejusmoili sanolionem licel admilterc ... Loo XIII in nova Const it uliouc nullibi goneralitor edieit, libros quoslibet, otiani iuuoxios, absque legitima I'acultate pidgt;licatos, esse i|)so jure proseriptos: seil ill unice saneivit in nonnullis paragi aphis, et ile speeialis argurnenli libris; quod evidenter demoustrat, eum legem generalem statuere uoluissc.quot;

iu eodeni sensii (licit do antiipia lege Heijmans n. 19t: „Non tarnen ex dictis eoncludendum est; libros, qui neglecta censura impressi fuerint, legi retinerique baud posse; emu lioc in statnto Lateraueasis Concilii non legatur; nec sine expressa logislatoris sententia lectoribus liii'O prohibitio, aid editorihus gravis lueo piena inqioni possit. td (jiiidem expresse apud auetores nou occurrit; sed ex ipso legis silentio chare de-ducitur. Nobiscum tamen sentire dicendus est S. Alphonsus, qui li/j. Vti n. 2S9 vel i|)sos libros anonymos, postquam impressi sunt, uon ouincs prohiberi scribit. Jain autem vere anonymi, post Clem. VIll, et certe ad mentein S. Alplionsi uon sunt, nisi qui sirnul censura destitnuutur, cum censoris nomen defectum suppleat auctoris.quot; Atque Arndt I/. ITS Ao/a: „Index Innoceutii XI iu alpliabetica librorum proliibitoruin enu-meratioue habet. etiam; Libri omnes de quarunK/ue materia frnrtante.i sine debitis et rer/uisitis licentiis impressi. Cum vero Hen. XI V hoc Decretum uou posuerit, nec illud proinde jam in ludice habeatur, amplius nou viget.quot;

— 65 —

Istis proxime cooperantur, qui typos collocant et ordinant eos-que attraniento tegunt, ((ui chartaui pnelo suppommt, qui prse-lum verstuit. Hïe actiones, ((iiiit ad ipsani impressionem pertinent, impressio autem iutriusecum ordinem ad leetioiiem habet, illieitte suut, atque, ut ait I)' An ui bale Ill n. 143 (20), ob gra-visshmim tantum damnum possunt excusari, Cfr. Aertnij s lib. II n. 13. Notat tarnen Konings f. I n. 315, hodie remote tantum plures concurrere, prsesertim ubi impressionis oi)us artiti-eiosis inachiiue motibus peragitur.

Lehmk. t. I n. 663 agens de scri[)tis ftdei contrariis dicit: „ Ejusmodi liliris sive seriptis imprimendis operam suam proxitne pnestare, ut colloeando cliaraeteres , si res ipsa displicet, non est fonnalis eooperatio per se, neque eooperatio ad id, quod iisuin non malum habere nequeat. Libroruni euim luereticorum usus iile essejgt;o/-est, ut eognoscatur et impugnetur lueresis. Verum quia ille usus apud [laucos re ipsa adest, apud muitos pessi-nius usus ciini ingenti damno obtinet: causa vahlegravis requiritur, ut luec proxima eooperatio sit licita. Normam liabes ex histr. Vicarii Ge». Urhis (12 Julii 1878 n. 8), ex qua dimissio e famulatu communiter ne tanta quidem causa censetur esse, quse ab excominunicatioue excuset, mul to minus ea, (pue a peccato gravi possit excusare — At si directe omnis religio beusque i[ise contuineliis af-ticitur, non video, quomodo tale scriptum ullum usum bonum habere possit, quo uuquam illius impressio licita fiat.quot; Similia tradit n. 666 de cooperatione proxima ad li-bros obscneuos, ita ut nulla ratione excusari [jossit, si liber graviter obseoena continet, aut si valde periculosus est, et aliunde nullum bonum usum habet.

Remote autem censentur concurrere, qui chartam prreparant, libros jam impresses ordinant vel compingunt, item famulus qui librum emptum defert emptori. Quare ex gravi causa ejusmodi actiones ab operariis licite pnestari iiossuut: inducendi tameu sunt, ut data occasione apud alium dominum operam suam collocent. Attamen Mare «. 524 alt: ,. In typographia ad malum finem principaliter erecta, nulla de causa, nee immediate, nee mediate, licet cooperari. Cfr. Aart ui js l. c.

(il. ({uaiiduiiaiii lectio iiltri prohibit! est peccatiim mortiile i

— 66 —

R. 1. Si legitiir pars notubilis. Hfec autem defiuienda est magis ex quautitate iierifiili quod legeudo incuiTitur quam ex quantitate materiali. Quare ö. Alphonsus agens de libris luere-ticorum, lib. VII n. 284 (De proh. libr. cap. ön.Q) ait: „si ape-riendo librum luereticum iucidas in doetrinam, qme directe est contra tidem, poteris excomninnicationeni incurrere, etiamsi legas paucas lineas, quia in ipsis potest esse periculum perver-sionis: seens si liber esset principaliter de materia indifferenti; tune enim legende etiam paginam excusaris a mortali, si nullum ibi legas errorem.quot;

2. Speciatim quod attinet ad diaria, folia et libellos periodicos ex reg. 21^a proliibitos, gravitas peecati violatte legis positivre dijudicanda est ex lege naturali: nam lex positiva eontirmat proliibitionem legis naturalis. Hiuc materia (jiiie ratione periculi proximi, lege naturali graviter est prohibita, corto etiam gravis erit violatio legis positivse. Dicit autem Lig. lib. VII «.288: „Notat Croix n. 360 cmn Lat/m., legentes libros obscosnos pec-care graviter, si materia sit gravis.quot; lino, ut dictum est«. 41, diaria etc., iiine data opera religionem aut mores iinpetunt, jam solo jure ecclesiastieo sunt prohibita, etiamsi alicui per accidens nullum vel remotum tantum periculum inducant.

(»2. Licetue legere librum proliibitiim ei, qui moru-liter eertus est leclioiiem sibi uou obfuturami

Pram. Finis adiequatus sen totalis legis de libris probibitis est tum ut avertatur periculum ex lectione oriturum, tum ne ansa detur malis scriptoribus perniciosa edendi. Finis legis ces-sare potest in particulari seu pro particulari persona aut in com-muni, in universali, seu pro tota communitate. Ut lex ipsa cesset seu desinat obligare, requiritur ut tinis legis cesset adse-quate iu communi. Non sufficit igitur, ut tinis legis pro particulari persona cesset adsequate , idque eo minus quia fere nun-quam in particulari deest periculum hallucinationis. Ita cum seutentia communion et probabiliori S. Alphonsus lib. I n. Addit tarnen; „Si vero aliquando casus accideret, quod aliquis omnino eertus et securus esset, abesse omne hallucinationis periculum, tune non auderem secundam sententiam (quïe dicit, legem cessare, cessante tine adtequato in particulari) improbare; sed hujusmodi casus rarissime poterit evenire.quot; Quapropter:

R. Oniuitio negaudum, (licit Lig. lib. VII ». 29J. Ratio est, tam quod finis legis non cessat in coinmuui: nianet enim pericnlnm pro aliis,- -tum quod siepe non cessat ackequate: nam Ecclesia libros prohibet etiam in lumc tinem, ut alii ab ejus-modi libris edendis abstineant ex timore non inveniendi empto-res. Tandem generatim tinis non cessabit in particulari; ete-nim facile quis se ipsum decipit in periculnm incidens quod ne suspicatus quidem fuerat, ut tristi experientia nimis comproba-tur. Cfr. De proh. lihr. cap. 5 n. ] , Lugo l. c. n. 03 ftq. Crete-rum vide n. 61 in fine.

Casus vero, quem S. Alphonsus attingit, in hac materia eo (lifficilins nostra retate continget co quod Regulie sou Decreta facta sunt multo mitiora, atquc licentia legendi lii)ros probibitos sine multo labore obtineri potest , si abest periculnm lectoris, et jnsta causa id suadet.

63. lt;{imgt;naiii obscrvandji snul de rctentione librorum prohibitonini

It. 1. Retinere dicuntur, qui habent apud se librum sive proprium sive alienum; qui librum deponuut apud alinm, re-tento dominio; qui librum retineut ob qneincumque finem, sive ad eum legendum, sive ad custodiendum, sive ad vendenduin, ut bibliopoUe. Immunis tarnen est a peccato, qui librum prohibitum depouit apud alium, licentiam habentem, cum pacto expresso illuin non repetendi donee licentiam obtirmeril. Lig. lib. VIIm. 298.

2. Ad committeudum grave peccatum aut ad incurrendam poenam, requiritur ut liber retineatur per notabile tempus, quale probabiliter non est unus alterve dies. lino excusatur qui reti-net librum longiori tempore, expectans opportunitatem illum tradendi Superiori vel licentiam habenti. Il/id. n. 295. Cfr. A r n d t n. 169 .917., Vermeersch n. II c), Tract, de eens. ji. ó4.

(gt;4. ({uid de veiKlltioiie librorimi prohibitorum!

R. Absolute prohibetur in reg. 46^a, ne librorum vendito-res libros de obscoeiiis ex professo tractantes veudant, com-modent aut retineant. Quoad ctetoros probibitos interdicitur, ne eos venules habeant nisi a S. C. Indicis per Ordinarium veniam impetraverint, neve cniqnam veudant nisi prudenter existimare possint eos ab emptore legitime peti. Hibliopoke, ait CTénieot t. I «. 240 sub 4 b), libros locantes, ephemerides in viis publi-

cis vendentes, etc. assimulaudi simt proximis cooperatoribus. Ideo si victum sibi comparant vendendo vel loeando ephemeri-des aut libros fidei aut inoribus vere iiifensos, debent (iiiam-primum aliam victus coniparandi ratiouem quserere; possent tamen in isto coinniereio perstaie quamdiu gravissima necessitate preinuntur, v. g. tie meudicare cogantnr. At ubi scripta obsciBiia vel valde impia vendunt aut locant, rarissime id li-cel)it.quot;' lino nnnqnain licebit, saltern si vendentes, ut solet, invitant sen positive inducunt ad emendum; nam iioc, ut vide-tur, est intrinsece malum. Vide verba Cone. Prov. sub n. 53. Cf'r. Lehmk. f. I n. 663.

„Libros venules habet, alt Vermeersch n. 11 r?) sub 2, tum qui ofticinam suam eis instruit vendendi causa, tuin qui undique coemptos libros, nomine proprio, sive pretio detinito in catalogo emendos proponit, sive, posita basta, pneconi subjieit. Non autem babet venules libros, qui nomine alieno hastam habet, cujus pars sunt libri proliibiti, v. g. ad defuncti bibliotliecam spectantes. Excipe, ni fallimur, obseamos istos qui neque sermonis eiegantia commendantur, ita ut nullum honestum nsum moraliter liabeant. Time saltem gravior causa requiretur ut ad banc venditionem coopereris.quot;

fi5. Potestuc licitum esse hos|iitibiis pruva diiiria lo-^cndii proyonere i

K. Prava diaria, qure ordinarie religioni aut moribus sunt directe adversa, hosjiitii dominus expouere non potest, etiamsi timeat ne cum suo damno vel lucri amissione hospitium dese-ratur aut minus frequentetur. Ipsa euim exjjositio est res ex ■ie mala, directe alliciens ad lectionem intrinsece malam: damnum autem temporale et privatum vel lucri amissio non potest esse ratio inferendi alicui ruinam spiritualem. — Observandum tamen, bic non agi de diario, quod generatim religioni aut moribus non adversatur, sed interdum dumtaxat aliijiiid mali vel minus recti de religione aut moribus continet. Cfr. Aertni j s lib. VI gt;?.. 330.

0(5. ({nibiis iiraecipue modis pravis scriptis, nomiiiii-tim diariis, favor pr.Kbetur i

11. Inscriptione (abonnement) et emptione, scribendo ar-ticulos etiam bonos diario vel ephemeridi inserendos, res suas

— 69 —

vendendas etc. in eo iiiinuntiaro. Ejusmodi actiones, si revera ad editionem vel leetiouem coiitribuunt, sunt iiiicitte, nisi tiant ex justa et proportionata causa. Unde:

1. Inscriptio infert, pneter grave scandaluiu, grave peccatum cooperatiouis, a ijuo nulla uecessitas excusari potest, prsecipue si ephemeris est ex professo impia vel obscoeua. Pravse eplie-meridis uumeros separates aliquoties tantum emere, non con-stituit quidem peccatum cooperatiouis; attamen subest pericu-lum perversionis et scaudali. \'ide v. 56.

2. Tractatus sen articulos, etiam l)onos, pro pravo diario conscribere, unde ejus sestimatio sustineatur vel augeatur, est illicita cooperatio. Quare a gravl peccato excusari nequit, qui id continenter ex pacto facit. Qui autem id data occasioue et ram tantum prtestat, ita ut legentium numerus inde non ere-scat, per se peccati incusandus non videtur. Verum ipsa scripto-ris qualitas et pnestantia fere semper lectores alios allicit, at-(|iie i)er conscriptionem approbationis speciem priebet et scan-dali: ideo neque id sine justa causa et magna cum prudeutia faciendum est. Cfr. u. 45.

3. In ejusmodi diarlis res suas emendas, vendendas, locandas etc. annuntiare, per se videtur illicitum; nam si multi id fa-ciunt, pravuin diarium latins propagatur et pecunia sustinetur: quocirca singuli hoc omittere debent. Atttamen si quis raro, data tantum occasione, id faceret, grave peccatum non com-mitteret ob materke parvitatem. Si quis autem annuntiatioue non facta damnum sibi timet, maxime quando anuuntiatio nul-luni influxum in sustentationem diarii priebet, nou agit illieite; imo rationabilis causa excusare i)otest, saltem si etiam aliis diariis eadem res annuntianda committitur. Cfr. L ehmk. m. 665, Aertnijs I. c.

Dicitur in Encycl. Officiorum rey. '2'2-¹: „Nemo e catholicis, prsesertim e viris ecclesiasticis, in liujusnipdi diariis vel foliis vel libellis periodicis, quidquam, nisi suadeute justa et ratio-nabili causa, publicet.quot;

Quo magis influxus pravarum epliemeridum diminuatur, ex-pedit ut multorum catliolicornm flat conventio, qua statuant eis omui modo favorem subtrahere, et opem conferre ad bona folia excitanda ac sustiuenda.

— 70 —

07. ({iiiiiani (liciintiir libniiii itrohibitiini ilefeudere?

R. Qui librum ejusve praviim (loctriuain quovis modo laudaut vel coinmendaut, ([ui ejus damuatiouem carpuut; nou vero qui sanam ejus doctrinam dumtaxat vel stilum aut aucto-ris iiiiïeniuin extollunt. Ijig. lib. VII a. 297, Lugo /. c. n. 94.

OS. Qncenam pauice statutu: ■uint contra eos qui Decreta Gonst. Officiorum non observant?

U. 1. Duplex poena sent ent ice take:

a) Bxcoinmuuicatio specialiter S. Pontifici reservata: „ Omues et siuguli scienter legeutes sine auctoritate Sedis Apostolicse, liltros apostatarum et liferetieoriun lueresiin propugnantes, nee non iiijrns cujusvis auctoris per Apostolicas litteras noniinatiin prohibitos, eosdemque libros retinentes, imprimentes et quomo-dolibet defeudentes, excommunicatiouem ipso facto iucurrunt, Romano Pontifici speciali modo reservatam.quot; lieg. 47^a.

Hrec censura, ad verbum desuinpta ex Const. Ajiostolicce Sedis, explicatur in Tract, de eensurik p. 53 sq.

b) Excoinmunicatio netnini reservata: „ Qui sine Ordinarii ap-probatione Sacrarum Scripturarum liliros, vel earuindem adnota-tioaes vel commentarios impriinunt, aut imprimi faciunt, incidunt ipso facto in excommunicatiouem nemini reservatam. Jic'/. 48^a.

Hiec censura, qiue jam statuta erat in citata Const., magis determinata est juxta declarationem quam dedit S. Officium 2'2 Dec. 1880. Vide l. c. p. 97.

2. Olim vigebant hac in re censurte seidentice ferendce: nam vi Const. Pii IX Apostolicce Sedis in suo robore manserunt poe-nfe a censura sententite latfe divers». Verum f.eo XIII hac re-centi Const, abrogavit cuncta antiqua decreta etc. Xihilominus Episcopis remansit facultas transgressores pro suo prudentiju-dicio etiam cauonicis poenis coercere. Reij. I9^a.

(gt;9. (}iiu.Miaiii regulae quoad libros prohibitos pro di-rectione aiiiinaruin statui possuut?

R. I. Fidelium est in iis, (jufe librorum lectionem, etc. conceruunt, confessarii monitis obsequi. Ad qujBsitum Episco-porum Helvetue; ,, Anfideles, salva conscientia, legere possint ephemerides vel libros, qui censuram Ordinarii non subierunt?quot; S. C. I n q u. anno 1832 respondit: .. Recurrant ad confessarium,quot; Cfr. Gury t. II n. 985, _#

— 71 —

2. Si periculum tidei aut morum poeniteiiti, aut ex hujus aetioue aliis, iuiminet, in hac etiain materia plerumque expedit soqui opiniones rigidiores, quantuin prudentia sinit. Eteuim urgent verba S. A1 p h o u s i Prax. conf. n. 65: „ Ubi agitur de pe-riculo peccati formalis.... confessarius quanto magis rigorem cum poenitente adliibebit, tauto magis ejus saluti proderit; et contra, tanto magis cum illo immanis erit, quanto magis beni-gmis erit in permittendo, ut ille in occasione proxima maneat, aut se immittat.quot;

3. Confessarius cum poenitente agat zelo pnidenti. Itaque ra-tionem habeat tuin prohibitionis diviiue et ecclesiasticse, tuin causarum quas pcenitens habere potest, tum modi quo vetita scripta legit aut iis cooperatur, tum poenitentis dispositionis, scilicet utrum bona an male fide agat, item sitne admonitio vel adhortatio profutura an obfutura.

70. ({iiiKiiiiui sunt confcssarii officia quantum ad ie-ctioncm scrip toni m proliibitorum ?

It. 1. Si pcenitens legit librum vel scriptum nolo jure ec-clesiastico prohibitum, legem ecclesiastic am ipsi per se debet manifestare aut inculcare, prout prohibitionis est ignarus aut conscius. Bona fides sen ignorantia legis post recenter datam Constitutionem difficilius quam antea supponi potest, saltern in viris politioris cducationis. Attamen si pcenitens legis ecclesiasticse aut gravis ejus obligafionis est ignarus et nullus ex mo-nitione fructus speratur, confessarius, quamvis lectionem ap-probare vel positive permittere nequeat, cum poenitente tamen dissimulare potest, dummodo ne jus naturale ipsi lectionem in-terdicat. Cfr. Lig. lib. VI m. 610. In casu quo pcenitens ob officium quod gerit vel ex alia ratione sufficientem videtur habere causam legendi et retinendi libros prohibitos, confessarius eum edoceat de modo quo licentiam obtineat.

2. Si liber (vel scriptum) jam jure iiatune est prohibitus, di-stinctio facienda est inter scripta onmino perversa, qualiasunt qufje ex professo impia vel obscoena tradunt, et inter alia pra-va, minus tamen nociva, ut sunt scripta subobsccena, erotica, et s£epe sunt diaria liberalia.

a) Scripta prioris generis oranino interdici debent sive pcenitens obligationem abstinendi advertit sive ad eam non attendit;

idque sul) denegatione iibsolutiniiis. Hoe sequitur ex principiis de proxiuui oceasioue (leseieudu: Uiim iiujusinotii lectio, saltem frequeus, iufert peneulum lu'oxiinuiu [icrdeiidie lidei aut inoruni iutegritatis. liona lides vero hie supponi aut saltern a coufessa-rio perinitti nequit, qiuini poeniteus peceatum grave jam eom-mittat vel in ejus proximo perieulo versetur; iusuper ex silen-lio confessarii in malo coulinnaretur, forsau simul in seanda-lum prolium, domesticorum aliorumque. Unde majora mala vel incommoda ex admonitione non sunt tinienda, etiamsi poeuitens linie non obsecundetur: contra spem fovere licet, foreutpost-ea, sedata mente, in se ipsum retlectens ex stimulis couscien-tise obtemperet (¹). Xon raro autem benignius agendum erit cum iis, (jui interdum tantum librum vel diarium impium le-gunt, nempe si gravem obligationem abstinendi uou percipiunt, atque iiisis aut aliis inde probabile periculum non immiuet.

b) Scripta perversa, quamvis non sint ex professo impia vel obscoena, confessarius quantum potest impedire debet: a) Quan-do poeniteus jam novit sibi abstineudum esse aut de bac obli-gatione dubitat. ?) Quando poeniteus obligationem abstinendi quidem non advertit, attamen moneri potest cum spe fructus aut saltem sine timore majoris mali. y) Quando poeniteus ex frequenti bujusmodi lectione jam incipit in tide vel moribus magnum detrimentum pati vel grave aberration is et subversionis periculum incurrit; boe euim iu casu lectionem prorsus inter-dicere debet. — Attamen prudeutia quandoque suadet, ut confessarius taceat aut dissimulet. Inveniuntur qui sibi persuasum habeant, se pro sua conditione, aut propter assertam lege ci-vili artis typographicie libertatem, aut ob simile speciosum mo-tivum, tuta eonscientia bujusmodi legere [)osse. Si confessarius ex monitione nullum fructum sperat, contra majora mala timet

¹

Bon. XIV Bulla 20 Junii 1749 Apostolica Constitulio § 20 ait: „Cum poenitons aut crimina ignorat, qua: tarnen nosse debet, aut in iis versetur facti circumstantiis, qua; confessario dissimulante, peceatorein in pravo opore obfirmant, non sine aliorum scandalo, .... hisce in casi-bus eoncors theologorum sententia est, confessarium tcneri monitisaein-

terrogationibus pccnitenti openi ferre.....Qua: quidem saluberrinia seu-

Icntia pari jure eos onmes eonfessarios perstringit qui pcunitentes audiunt, quorum mores ae vitse exempla in proxima peccati oecasione versantur,... neque interim ulla tanguntur cura, ut miserum criminosa: vila; slatum aperiant.quot; Cfr. Gury t. II «.Gil, ubi similia cuin S. Jlphonso traduntur.

— 73 —

v. g. ne abalienentur a Sacramentis, etc., prsestat minus malum tolerari. Cseterum coufessarius mouitis ac suasionibus jkb-uiteutem ab ejusmodi avertat aut saltem diftideiltiam de pravis libellis et diariis infundat, ad studium Religiouis et ad Sacra-menta frequeutauda alliciat, eique prteseribat ut simul bonos libros vel bona diaria legat, atqiie omilem curam adhibeat re-movendi seaiidalum a suis domesticis. Vide hac de re (tod-schalk p. 85 sq., Aertnijs lib. VI n. 331, Heijmans n. 305, Arndt n. 84, 85.

Nota. Parocluis et coufessarius oinni ope nitantur, ut pr;eci-pue juvenes avertant a lectione Romanensiuin; ex hujusmodi enim universe magna animfe ruina inducitur. (Vide n. 52). Quare parentes et superiores serio gravissimeque admoneant, ut per-vigiles observent luie in re suos tilios, alumnos et subditos. In liane rem dicit Ordinarius uoster in Communie au dis anui 1808 7;. 2') sq.: „De Geestelijkheid in 't algemeen, maar vooral de Herders der zielen bidden Wij, waar en zooveel zij kunnen, deze veroordeelingen en aanbevelingen (van slechte en goede lectuur) aan de geloovigen voor te houden. Den Ouders en Oversten in 't bijzonder worde het ingescherpt publiek en privaat, gelegen of niet gelegen, van welk belang het is, dat zij iu dit punt aan hunne kinderen en onderhoorigen het goede voorbeeld geven door geene verboden of gevaarlijke lectuur in hunne kringen te dulden, — en te waken, dat deze blijve uit de handen der hun toevertrouwden en buiten hun bereik. Zij moeten weten, de Ouders en Oversten, en overtuigd worden , dat de jeugd, nieuwsgierig als zij is en genegen, om van de verboden vrucht te eten, gemakkelijk van het eene tot het andere, van gevaarlijke tot slechte lectuur overgaat, maar zoo ook licht totaal bedorven wordt en het grootste gevaar, loopt van reddeloos verloren te gaan.quot;

71. Quid tandem atteiidciiduiii est quoad eos qui ex ju sta causa scripta periculosa aut ex i inpetrata liceutia libros prohibitos logimt vel retinent {

R. Ipsum jus natune dietitat, nunquam dari veram cau-sam peccandi, seu ut quis ex lectione , quantumcumque sit utilis vel necessaria, fidei vel morum jacturam faciat aut in occasione proxima peccandi permaneat. Quare quocumque in

— 74 —

casu periculum lioc ant absit, aut saltern fiat remotum mediis opportunis v. s:. lectinne bouorum etiam librorum et diariorum.

Ab aliis quoque periculum sen scandalum semovenduin est; unde cavendum ue ex libris probibitis alicui permissis, damnum spirituale oriatur filiis, domesticis, etc. Dicitur in reg. 26^a:,Me-minerint qui licentiam legendi libros probibitos obtinuerunt, gravi se prsecepto teneri bujusmodi libros ita custodire, ut ad aliorum manus non perveuiant.quot;

- CdfH-PP-

— To —

IJIX I.

LEO EP1SC0PÜS

S E R V U S SERVOKUM U E 1 AD PERPETUAM RK1 MEMORIAM.

(1) Officiorum iic muuerum, qufe diligentissime sauctissime-que servari in lioc Apostolico fastigio oiiortet, lioc caput atque lirec suinina est, assidue vigilare atque omni ope contendere, ut integritas tidei morumque cliristianorum ne quid detrimenti capiat. Idque, si unquam alias, maxime est necessavium hoc tempore, cum, effrenatis licentia ingeniis ac morihus, omnis fere doctrimi, quam Servator hominum Jesus Christus tuendam Ecclesise sine ad salutem generis luimani permisit, in quotidia-nuni vocatur certamen atque discriinen. Quo in certamine varise profecto atque innumerabiles sunt inimicorum calliditates artes-(|ue nocendi: sed cum primis est plena periculomm intempe-rantia scribendi, disseminandique in vulgus qua? prave scripta sunt. Nihil enim cogitari potest perniciosius ad inquinandos ani-mos per contemptum religionis perque illecebras multas pec-candi. Quamobrem tanti metuens mali, et incolumitatis tidei ac morum custos et vindex Ecclesia, maturrime intellexit, reme-dia contra ejusmodi pestem esse sumeuda: ol) eamque rem id perpetuo studuit, ut liomines, quoad in se esset, pravorum li-brorum lectione, hoc est pessimo veneno, prohiberet. Vehe-mens hac in re studium beati Pauli viderunt proxima originibus tempora: similique ratione perspexit sanctorum Patrum vigilan-tiam, jussa Episcoporum, Conciliorum decreta, omnis conse-quenssetas.

(3) Prascipue vero monumenta litterarum testantur, quanta cura diligentiaque in eo evigilaverint Romani Poutifices, ne h;e-reticorum scripta, male publico, impune serperent. Plena est exemplorum vetustas. Anastasius 1 scripta Origenis perniciosiora, Innocentius 1 Pelagii, Leo magnus Manichfeorum opera omnia, gravi edicto damnavere. Cognitie eadem do re sunt litterte de-cretales de recipiendis et non recipiendis libris, quas Gelasius

— 76 —

opportune (ledit. Similiter, decursu tetatmn, Mouothelitarum, Abfeliirdi, Marsilii Patavini, W'iclefti et Hussii pestilentes lihros, seiiteiltia Apostolicie Sedis contixit.

(3) Sffieiilo autem dociino quinto, comperta arte nova libra-ria, non modo in prave scripta aniniadversum est, qiue luceni aspexissent, sed etiam ne qua ejus generis posthac ederentur, caveri ccepfum. Atiiuc hane providentiam non levis aliqua causa, sed omnino tutela lionestatis ac salutis publicse i)er illud tempus postulabat: propterea quod artem per se optimam, maxi-marum utilitatum parentem, cliristianse gentium humanitati pro-pagaiuhe natam, in instrumentum ingens ruinarum niinis multi celeriter deflexerant. Magnum prave scriptorum malum, ipsa vulgandi celeritate majus erat ae velocius effectum. (-1) Itaque saluberrimo consilio euin Alexander VI, tuin Leo X, decessores Nostri, certas tulere leges, utique congruentes iis temporibus ac moribus, ijiue ofticinatores librarios in officio continerent.

Mox graviore exorto turbine, multo vigilantius ac fortius opor-tuit malarum iuercseon proiiibere contagia. Idcirco idem Leo X, posteaque Clemens Vll gravissime sanxerunt, ne cui legere, neu retinere, Lutheri libros fas esset. (:'gt;) Cum vero pro illius jevi infelicitate erevisset prseter modum atque in omnes partes pervasisset perniciosorum librorum impura colluvies, ampliore ac pnesentiore remedio o[uis esse videbatur. Quod quidem re-medium opportune primus adhibuit Paulus IV decessor Xoster, videlicet eleucho proposito scriptorum et librorum, a quorum usu cavere tideles oporteret. Xon ita multo post Tridentinte Synodi Patres gliscentem scribendi legendique licentiam novo consilio coercendam curaverunt. Eorum quippe voluntate jussu-que lecti ad id prsesules et theologi non solum augendo per-polieudoque Indici, quem Paulus IV ediderat, dodere operam, sed Regulas etiam conscripsere, in editione, lectione, usuque librorum servandas; quibus Eegulis Pius IV Apostolic® aucto-tatis robur adjecit.

(6) Verum salutis publicse ratio, qu;e Regulas Tridentinas initio genuerat, novari aliquid in eis, labentibus setatibus, eadem jussit. Quamobrem Romani Pontifices nominatimque Clemens VIII, Alexander VII, Benedictus XIV, gnari temporum et me-mores prudeutiie, plura decrevere, qu£e ad eas explicandas

— 77 —

iitque accommodandiis tempori valuerunt.

(7) Qu£e res prjeclare continiumt, prsecipuas Romauonini Pou-tificum curas in eo fuisse perpetuo positas, ut opiniouum erro-res morumque corruptelam, geminam liane civitatum labem ae ruinain, pravis libris gigni ue (lisseminari solitam, a t-ivili lio-niinuin societate defeiulerent. Neque fructus fefellit operain, quamdiu in rebus [iublicis administrandis ratioui imperandi ac proliibeudi lex »tenia prief'uit, reetoresque civitatum cum pot-estate sacra in uiuun consensere.

Qute postea consecuta sunt, nemo nescit. Videlicet cum adjuncta rerum atque homiuum sensim mutavisset dies, fecit id Ecclesia prudenter more suo, quod, perspecta natura temporum, magis expedire atque utile esse liominum saluti vide-retur. Plures Kegularum Indicis prfescriptioues, quse excidisse opportunitate pristiua videbautur, vel decreto ipsa sustulit,vel more usuque alicubi invalescente antiquari benigne simul ac provide sivit. Recentiore memoria, datis ad Archiepiscopos Epi-scoposque e principatu pontiticio litteris, Pius IX Regulam X magna ex parte mitigavit. (s) Pneterea, propinquo iam Concilio magno Vaticano, doctis viris, ad argumenta paranda delectis, lil negotium dedit, ut expenderent atque testimarent Regulas Indicis universas, judiciumque ferrent, quid de iis facto opus esset. llli commutandas, consentientibus sententiis, judicavere. Idem se et sentire et petere a Concilio plurimi ex Patribus aperte protitebantur. Episcoporum (iallne extant hac de re lit-ter:e, quarum sententia est, necesse esse et sine cunctatione fa'jieudum, ut UUe Ilegulcn et universa res Indicis novo prorsus moth nostne cetati melius atlemperato et ohservata faciliori instan-rarentur. Idem eo tempore judicium fuit Episcoporum (rerma-nise, plane petentium, ut Regidce Indicis.... recenti revisioniet rednctioni submittantur. Quibus Episcopi concinunt ex Italia aliis-que e regionibus complures.

Qui quidem omnes, si temporum, si institutorum civilium, si morum popularium habeatur ratio, sane sequa postulant et cum materna Kcclesiie sanctie caritate convenientia. Etenim in tam celeri ingeniorum cursu, nullus est scientiarum campus, in (jno non littene licentius excurrant: inde pestilentissimorum librorum quotidiana colluvies. Quod vero gravius est, in tam

grandi malo non modo connivent, Sed magnam licentiam dant leges publiese. Hinc ex una [tarte, suspensi religione auimi plu-riinorum: ex altera, quidlibet legendi inipunita copia.

llisce igitur incoininodis medenduni rati, duo facienda duxi-mus, cx quibus norma agendi in hoe genere certa et perspi-cua omnibus suppetat. Videlicet librorum improbaUe lectionis diligentissime recoguosei Indicem: subinde, maturum cum fue-rit, ita recognitum vulgari jussimus. Pneterea ad ipsas Regulas mentem adjecimus, easque decrevimus, incolumi earum natura, el'tieere aliquanto molliores, ita plane ut iis obtemperare, dum-modo (juis ingeuio malo non sit, grave arduumque esse non possit. In quo non modo exempla sequimur decessorum Xostro-rum, sed maternum Kcclesite studium imitamur; qiue quidem nihil tam expetit, quam se impertire benignam, sanaudosque ex se natos ita semper curavit, curat, ut eorum intirmitati amanter studioseque parcat.

(',)) Itaque matura deliberatione, adhibitisque S. R. R. Car-dinalibus e saero Consilio libris notandis, edere Decretn Gene-ralia statuimus, qme infra scripta, unaque cum hac Constitu-tione conjuncta sunt: quibus idem sacrum Consilium posthac utatur unice, quibusque catholiei homines toto orbe religiose pareant. Ea vim legis habere sola volumus, abrogatis Bec/ulis sacrosauctte Tridentiiife Synodi jussu editis, Ohservationihiis, InstmcHone, Decretis, Monitis, et quovis alio decessorum Nostro-rum hac de re statute jussuque, una excepta Constitutione Be-nedicti XIV Sollicita ar prnviila, quam, sicut adhuc viguit, ita in posterum vigere integram volumus.

— 79 —

DECRETA GENERALIA

de pvohibitione et censura librorum.

TITULUS I.

de proh1bitione i,ibrorum.

Caput I.

De prohihitis nposfatarum, luereticorum, sclnsmaticonm, aliorumque scriptorum libris.

1. Libri omues, (juos ante annum mdc aut Sunimi Pontifices, aut Concilia oecumenica dainnarunt, et qui in novo ludiee non recenseutur, eodem modo damnati habeantur, sicut olim damnati fiienmt: iis exceptis, qui per luee Deereta Generalia permittuntui'.

2. Libri apostatarum, luereticorum, schismaticorum et quo-rumcumque seriptorum lueresim vel schisma propugnantes, aut ipsa religionis l'undanienta utcumque evertentes, omniuo pro-liibentur.

3. Item prohibentur acatliolicoruin libri, qui ex professo de roligione tractant, nisi constet nihil in eis contra tidem catho-licam contineri.

4. Libri eorumdem auctorum, qui ex [trof'esso de religione non tractant, sed obiter tantum tidei veritates attingunt, jure ecclesiastico prohibiti non habeantur, donec speciali decreto proscripti baud fuerint.

Caput II.

De Editionibus textun originalis et versionum non vulgarinm Same Scripturm.

5. Editiones textus originalis et antiquarum versionum catho-licarmn Sacne Scripturte, etiam Kcclesiie Orientals, ab acatho-licis quibuscumque publicatae, etsi fideliter et integre editre appareant, iis dumtaxat, qui studiis theologicis vel biblicis daut operam, dummodo tamen non impugnentur in prolegomenis aut adnotationibus catholicse tidei dogmata, permittuntur.

6. Eadem ratione, et sub iisdem conditionibus, permittuntur

— 80 —

alife vorsiones Sacrorum Bibliorum sive latiua, sive alia lingua uou vulgari ab acatholicis editse.

Caput 111.

l)e Versionibus vermculis Sacrce Scriptune.

7. Cum expevimeuto mauifestum sit, si Sacra Biblia vulgari lingua passim sine discrimiue permittantur, plus iude, olt ho-minum temeritatem, detrimeuti, quam utilitatis oriri; versiones onmes in lingua vernacula, etiam a viris catholic-is confectie, omnino prohibentur, nisi fuerint ab Apostolica Sede approbatse, ant editie sub vigilantia Episcoporum cum adnotationibus de-sumptis ex Sanctis Ecclesite Patribus, atque ex doetis catholi-cisque scriptoribus.

8. Interdicuntur versiones omnes Sacrorum Bibliorum, quavis vulgari lingua ab acatholicis quibuscuiiKjue confectie, atque il-he prtesertim, qute per Societates Biblicas, a Romanis Pontiti-cibus non semel damnatas, divulgantur, cum in iis saluberrinue Ecclesiie leges de divinis libris edendis funditus posthabeantur.

Hie nihilominus versiones iis, qui studiis thoologicis vel bi-lilicis dant operam, permittuntur: iis servatis, quae supra (n. 5) statuta sunt.

Caput IV.

De libris obscenvs.

9. Libri, qui res lascivas sen obscenas ex professo tractant, narrant, aut docent, cum non solum tidei, sed et morum, qui liujnsmodi librorum lectione facile corrumpi solent, ratio liaben-da sit, omnino prohibentur.

10. Libri auctorum sive antiquorum, sive recentiornm, ([uos classicos vocant, si hac ipsa turpitudinis labe infecti sunt, propter sermonis elegantiam et proprietatem, iis tantum permittuntur, quos-officii aut magisterii ratio excusat: nulla tamen ratione pueris vel adolescentibus, nisi solerti cura expurgati, tradendi aut prtelegendi erunt.

— 81 —

Caput V.

De quibusdam specialis argimenti libris.

11. Damiiantui' libri, in quibus Deo aut Heatre Virgini Marke, vol Sanctis, ant Catholicte Ecclesite ejusqne Cuitui, vel Sacra-mentis, ant Apostoliea? Sedi detraliitnr. Kidem reprobationis jn-dioio subjacent ea opera, in quibus inspirationis Sacrse Scriptu-i'fe conceptus pervertitur, aut ejus extiuisin nimis coaretatur. Prohibentur quoque libri, qui data operaEcclesiastieam Hierar-chiam, aut statuin clericalem vel religiosmn probris afficinnt.

12. Nefas esto libros edere, legere aut retiuere in quibus sortilegia, divinatio, magia, evocatio spirituum, aliieque hnjus generis snperstitiones docentur, vel commendantur.

13. Libri aut scripta, qiue narrant novas apparitiones, reve-lationes, visiones, proplietias, miracula, vel ((lue novas indu-cunt devotiones, etiam sub pnetextu quod sint privatee, si pu-blieentur absque legitima Superiorum Ecclesiie licentia, proscri-buntur.

14. Prohibentur pariter libri, qui dnellum, suicidium, vel di-vortium licita statuunt, qui de sectis massonicis, vel aliis ejus-dem generis societatibus agunt, easque utiles et non pernicio-sas Ecclesite et civili societati esse contendunt, et qui errores ab Apostolica Sede proscriptos tueutur.

Caput VI.

])c Sacris Lmginihus d Indulgeritiis.

15. Imagines quoinodocuinque imprcssïe Domini Nostri Jesu Christi, Beatse Marise Virginis, Angelorum atque Sanctorum, vel aliorum Servorum Dei ab Ecclesite sensu et decretis difl'or-mes, omnino vetantur. Xovse vero. sive preces habeant adne-xas, sive absque illis edantur, sine Ecclesiasticfe potestatis licentia non publicentur.

16. Universis interdicitur indulgentias apocryphas, etaSancta Sede Apostolica proscriptas vel revocatas quomodocumque divnl-gare. Quae divulgate jam fuerint, do manibus tidelium anferantur.

17. Indulgentiarum libri omnos, summaria, libelli, folia etc., in quibus earum concessiones continentur, nou publicentur absque competentis auctoritatis licentia. 6

— 82 —

Caput VII.

De libii.t lifurgicis et preratoriis.

18. In authenticis editioiiihus Missalis, Breviarii, Ritualis, Cseremonialis Episcoponun, Poutificalis Romani, aliorumque li-brorum litiirgiconau a Sancta Sede Apostoliea approbatorum, nemo quidquam immutare pnesumat: si seeus factum fuerit, hte uovfe editiones prohibentur.

11». Litanise oinnes, prseter autiquissimas et communes, quae in Breviariis, Missalibus, Poutificalibiis ac Ritualibus contiiieu-tur, et prseter Litauias de Beata Virgiue, qiue in sacra ^Ede Lauretana deeaiitari solent, et Litauias Sanctissimi Nomiuis Jesu jam a Sancta Sede approbatas, nou edantur sine revisione et approbatione Ordinarii.

20. Libros, aut libellos precuin, devotionis, vel doctriiue in-stitutionisque religiosse, moraiis, ascelicie, mysticse, aliosque hujusmodi, quamvis ad fovendam populi cliristiani pietatem eoii-ducere videantur, nemo, pneter legitinue auctoritatis licentiam, pnblicet; secus prohibiti habeantur.

Caput VIII.

T)e diariis, foliis et libellis periodicis.

21. Diaria, folia et libelli periodici, qui religionem aut bonos mores data opera impetunt, nou solum naturali . sed etiam ec-clesiaslico jure proscripti habeantur.

Cnrent autem Ordinarii, ubi opus sit, de hujusmodi lectionis periculo et dainno fideles opportune monere.

22. Nemo e calholicis, prsesertim e viris ecclesiasticis, iu hujusmodi diariis, vel foliis, vel libellis periodicis, quidquam, nisi suadente justa et rationabili causa, publicet.

Caput IX.

De fandtnte legendi et retinendi libros prohibitos.

23. Libros sive specialibus , sive hisce Generalibus Decretis proscriptos, ii tantum legere et retinere poterimt, qui a Sede Apostoliea, aut ab illis, quibus vices suas delegavit, opportunas fuerint consecuti facilitates.

24. Concedendis licentiis legendi et retinendi libros quoscnin-que prohibitos Romani Pontittces Sacram Indicis Congregationem

— 83 —

prseposuere. Eadeni nihilominiis potestate gaiulent, turn Supre-ma Saueti Officii Cougregatio, tuni Sacra Congregatio do Propaganda Fide pro regiouilms suo regimini sulijectis. Pro Urbe tautuin, luec facultas eompetit etiam Sacri Palatii Apostolici Magistro.

25. Episcopi aliique Pnelnti, jurisdictione quasi episcopali pollentes, pro siugularibus lihris, atque iu casibus tantum urgen-tibus, licentiam concedere valeaut. Quod si iidem generalem a Sede Apostolica impetraveriut facultatem, ut tidelibus libros proscriptos legendi retinendique licentiam impertiri valeaut, earn nounisi cum delectu et ex justa et ratiouabili causa con-cedant.

20. Omues qui facultatem apostolicam consecuti sunt legeudi et retineudi Illiros prohibitos, nequeunt ideo legere et retinere liliros quoslibet, aut ephemerides ab Ordinariis locorum pro-scriptas, uisi eis in apostolico indulto expressa facta fuerit pot-estas legeudi et retineudi libros a quibuscumque damnatos. Memluerint iusuper qui licentiam legendi libros prohibitos obti-nuerunt, gravi se prsecepto teueri hujusmodi libros ita custo-dire, ut ad aliorum mauus nou perveniaut.

Caput X.

De (lenunciatione pravorum lihrarmn.

27. Quamvis catholicorum omnium sit, maxime eorum, qui doctrina prsevalent, perniciosos ]il)r()s Episcopis, aut Apostoiicae Sedi denunciare: id tameu speciali litulo pertinet ad Nuutios , Delegates Apostolicos, locorum Ordinarios, atque Rectores Uni-versitatum doctriiue laude floreutium.

28. p]xpedit ut in pravorum librorum deuunciatioue non solum libri titulus indicetur, sed etiam, quoad fieri potest, causae ex-ponautur ob quas liber censura dignus existimatur. lis autem ad quos denunciatio defertur, sanctum erit, denunciaiitium nomina secreta servare.

29. Ordinarii, etiam tamquam Delegati Sedis Apostolic», libros, aliaque scripta noxia in sua Dioecesi edita vel diffusa pro-scribere, et e manibus tidelium auferre studeaut. Ad Apostoli-cum judicium ea deferant opera vel scripta, qme subtilius examen exiguut, vel in quibus ad salutarem effectum cousequen-dum, supremie auctoritatis sententia requiri videatur.

— 84 —

TITULUS II.

du censnia i.1br0rum.

Caput I.

De Pnelatis lihrorum rensiove prcepositis.

8(J. Penes (jiios potestas sit Sacrofum Biblionim editioues et versiones approbare vel permittere ex iis liquet, qure supra (n. 7) statuta sunt.

31. Libros ab Apostolica Sede proseriptos nemo audeat ite-rnm in lueem edere: quod si ex gravi et ratiouabili causa, singularis aliqua exeejitio hac in re adniittenda videatur, id nunquam tiet, nisi obtenta prius saerte Indieis Congregationis lieentia, servatisque eonditionibus ab ea pneseriptis.

32. Qiue ad causas Beatitieationuin et Canonizationuni Servo-nnn Dei uteiunque pertinent, absque beueplaeito Congregationis Sacris Ritibus tuendis pnepositie , publican nequeunt.

33. Idem dicendum de Collectionibus Decretoruin singnlarum Romanarum Congregatiomnn: Ine uimirum Collectiones edi ne-queant, nisi obtenta prius lieentia, et servatis eonditionibus a moderaloribns uniusenjnsque Congregationis prtescrii»tis.

3-1. \'iciuii et Missionarii Apostolici Docreta sacne Congregationis Propagancke Fidei pr;eposit;e de libris edendis lideliter servent.

35. Approbatie librornm, quorum censura prlt;^resentium Decre-torum vi Apostolicte Sedi vel Romanis Congregationibus non reservatur, perlinet ad Ordinarium loci, in quo publici juris tiunt.

36. Regnlares, prieter Kpiscopi licentiam, meminerint teneri se , sacri Concilii Tridentini decreto, operis in lueem edendi facultatem a Prselato, cui subjacent, obtinere. Utraque aiitem concessio in principio vel in tine operis impriniatur.

37. Si auctor Romse degens librum non in Urbe, sed alibi imprimere velit, prieter approbationem Cardinalis Urbis Vicarii et Magistri Sacri Palatii Apostolici, alia non requiritur.

Caput II.

De censorum officio in prcevio lihrorum examine.

38. Curent Episcopi, quorum muneris est facultatem libros imprimendi concedere, ut eis examinandis spectatse pietatis et

— 85 —

doetrinse viros adhibeant, de quorum fide et integritate sibi pollieeri queaut, nihil eos gratia? daturos , nihil odio, sed orani humano affectu posthabito, Dei dumtaxat gloriam spectaturos et fidelis populi utilitatem.

'69. De varlis opinionibus atque senteutiis (juxta Benedicti XIV prseceptum) animo a prtejudiciis omnibus vacuo, judican-dum sibi esse censores sciant. Itaque nationis , farailife , scho-ke, instituti affectum excutiant, studia partium seponant. Eccle-site sanctse dogmata, et communem cathojicorum doctrinam , qiue Conciliorum generalium decretis, Romanorum Poiititicum Coiistitutionibus, atque Doctorum consensu continentur , unice prte oculis habeant.

40. Absoluto examine, si nihil publicationi libri obstare vide-t)itur. Ordinarius, in scriptis et omnino gratis , illius publicandi licentiam, in principio vel in fine operis imprimendam, aucto-ri coneedat.

Caput III.

De lïbris prcevÜB ceiisurce suhjiciendis.

41. O ra nes fideles tenentur prte vi te censune ecclesiasticse eos saltem subjicere iibros, qui Divinas Scripturas, Sacram Theolo-giam , Historian! ecelesiasticam , -lus Canonicum , Theologiam naturalem, Ethicen, aliasve hujusmodi religiosas aut morales disciplinas respiciuut, ac generaliter scripta omnia, in quibus religionis et moruin honestatis specialiter iutersit.

42. Viri e Clero seculari ne libros quidem , qui de artibus scientiisque mere uaturalibus tractaut, inconsultis suis Ordinariis publicent, ut obsequentis animi erga illos exemplum pnebeant.

lidem prohibentur quominus, absque prrevia Ordüiariorum venia, diaria vel folia periodica moderanda suscipiant.

Caput IV.

De Typographis et Editoribus lihroram.

43. Nullus liber censurie ecclesiasticte subjectus excudatui¹, nisi in principio nomen et cognomen tuin auctoris, tuin e dito-ris pneferat, locum insuper et annum impressiouis atque edi-tiouis. Quod si aliquo in casu, justas ob causas, uomeu auctoris tacendum videatur, id permittendi penes ürdinarium pot-estas sit.

— 86 —

44. Noverint Typosraphi et Editores librorum novas ejusdem operis approbati editiones, novam apprnbationem exigere, hanc insuper textui oriuinali trilmtam, ejus in aliud idioma versioni non snffragari.

45. Libri ab Apostolica Sede damnati, ubique gentium probi-biti eenseantur, et in quodcumqne vertautur idioma.

4(5. Quicumque librorum venditores, prsecipue qui catholieo nomine gloriantur, libros de obscenis ex professo tractan-tes neque vendant, neque commodent, neque retineant: cete-ros proliibitos venales non babeant, nisi a Sacra Indieis Con-gregatione veninni per Ordinarium impetraverint, nee cniquam vendant nisi prudenter existimare possint, ab emptore legitime peti.

Caput V.

De pcenis in Decretnnm Generalium transgressor es statut is.

47. Omnes et singuli scienter legentes, sine auctoritate Se-dis Apostolicje, libros apostatarum et lifereticorum lueresim propugnantes, nee non libros cujusvis auctoris per Apostolicas Litteras nominatim proliibitos, eosdemque libros retinentes, imprimentes et quomodolibet defendentes, excommimicationem ijiso facto incurrunt , Romano Pontifici speciali modo reservatam.

IS. Qui sine Ordinarii approbatione Sacrarum Scripturarum libros, vel earumdem adnotationes vel commentarios impriimmt, aut imprimi faciunt, incidunt ipso facto in excommimicationem nemini reservatam.

49. Qui vero cetera transgressi fuerint, qufe his Decretis Generalibus prfecipiuntur, pro diversa reatus gravitate serio ab Episcopo moneantur: et, si opportunum videbitur, canonicis etiam poenis coerceantur.

Prfesentes vero litteras et qufecunK^ue in ipsis liabentur nullo unquam tempore de subreptionis aut obreptionis sive intentio-nis Nostrse vitio aliove quovis defectu notari vel impugnari posse; sed semper validas et in suo robore fore et esse , at-que ab omnibus cujusvis gradus et prseeminentise inviolabiliter in judicio et extra observari debere, decernimns: irritum quo-que et inane si secus super bis a quoquam, quavis auctoritate vel prïetextu, scienter vel ignoranter contigerit attentari

— 87 —

declarantes, contrariis non obstantibus quibuscumque.

Volumus autem nt harnm litterarum exemplis , etiam impres-sis, manu tarnen Notarii subscriptis et per constitutum in ec-clesiastica dignitate viruin sigillo mimitis, eadem habeatur fides qiue Nostrfe voluntatis signiticationi liis prsesentibus ostensis haberetu r.

Nulli ergo hominum liceat liane paginam Nostrte constitutio-nis, ordinationis, limitationis, derogationis, voluntatis infringe-re , vel ei ausu temerario contraire. — Si quis autem boe at-tentare prsesumpserit, indignationem omnipotentis Dei et bea-torum Petri et Pauli apostolorum ejus se noverit incursurum.

Datum Ronue, apud Sanctum Petrum, anno Incarnationis Dominicse (*) millesimo octingentesimo nonagesimo sexto, VIII Kal. Februarias, Pontificatus Xostri decimo nono.

A. CARD. MACCHI.

A. Panici Subdatarius.

VISA.

De Curia I. De Aquila e vrcecommbus.

Loro f Plumbi.

Ree/, in Secret. Breviiim.

J. CüGNONlUS.

{*) Computantur auui ab Incarnatione Dominica, cnjus initium sumi-t.ur die 25 Martii; itaque secundum compulum coDsuetum promuigatio facta est die 24 Jauuarii ]S!)7.

— 88 —

APFEIVOIX II.

BENEDICTÜS ËP1SC0PUS

S E R V U S S E R V O H U M ü E I

AD PERPETÜAM RUI MR.M0R1AM.

Sollicita ac provida Romanorum Pontifieum prsedecessorum nostrorum vigilantia in earn semper curam incubuit, ut christi-tideles ab eorum librorum lectiono averteret, ex quibus incauti ac simplices detn'menri rjuidpiain capere possent, imbuique opi-nionibus ac cloctrinis, (|iiie vel monun iutegritati, vel catbolicse reliüjionis doii'inatilms adversautur. Xam, ut vetustissiinum mit-tamus sancti Gelasii I decretum, qiueque jam pridem a Gregorio IX , aliisque Pontiticibus luie de re statula fuerunt, ignorare nemi-nem arbitramur, qiue fuerint a prfedecessoribus nostris Pio IV, sancto Pio V, et Clemente Vil! diligentissime prsestita, ut sa-lubenimum opus a sacrosauctie Tiidentiiue Synodi Patribus sus-ceptum, mature discussum, ac [leue ad exitum perductum, de vetitie lectionis librorum Indice conficiendo, atque vulgando , uou absolverent solum atque perficerent, sed sapieutissimis etiam decretis, ac regulis coinmuuireut. Quod quidem negotium Apostolica Sedes continenter urget, ac promovet; ad id depu-tatis duabus Sanctfe Romaiife Ecclesia¹ Cardinalium Congrega-tionibus, (]uibus onus inquirendi in pravos, noxiosque libros im-positum est, cognosce!idi(|ue, (| ui bus emendatio, etquibuspro-scriptio debeatur. ld muneris Congregationi quidem Romause Universalis Inquisitionis a Paulo IV commissuin perhibent, id-que adliuc ab ea exerceri pergit, ubi de libris ad certa rerum genera pertincntibus judicandum occurrit. Certum est autem, sanctum Pium V primum fuisse Congregationis Indicis institu-torem, quani subsequeutes deinde Pontifices Gregorius XllI , Sixtus V et Clemens \'III contirmarunt, variisiiue privilegiis et facultatibus auxerunt; ejusque proprium, ac fere unicum officium est, in examen libros vocare, de quorum proscriptione, emendatione, vel permissione capienda est deliberatio.

§ 1. Qua maturitate, consilio, ac prudentia in Congregatione

— 89 —

Universalis Inquisitionis rte proscribendis, vel dimittendis libris deliberetur, cnm neminem latere putamus, tuin Xos ipsi plane perspeetum, ae diuturna experientia compertum habemus: nam in minoribus constituti, de libris nonnullis in ea censuram tu-limus, et Consultoris ejusdem Congregationis munere din per-funeti snmus: postremo inter Sanctie Romanfe Keelesife Cardi-nales cooptati, liKjiiisitoris generalis locum in ea obtinuimus; a.c demum ad Apostolicam Sedem, mentis licet imparibus eve-eti, non jnodo Censorum animadversiones in libros nonnullos ali(iuando legere, ac ponderare, sed etiam in Congregationibus, qufe singulis fei'iis ((uintis coram Nobis liabentur, Cardinalium sententias, atque suffragia, antequam de iisdem libris quid de-cernatur, audire, et excipere consuevimus. Hand minoris dili-gentiie testimonium ferre possumus, adeoque debemus, pro altera Congregatione Indicis, cui generaliter incumi)it, ut supni diximus, de quorumvis librorum proscriptione decernere. Dum enirn in minoribus versaremur, cum primi , tum secundi Cen-soris, sen Eelatoris officium in ea Congregatione non semel obivimus: ex (|uo autem Supremum Pontificatum gerimus, nul-lius libri proscriptionem ratam liabuimus, nisi audito Congregationis Secretario, (jui libri materiam, Revisorum censuras, Cardinalium judicia, et suftVagia accurate Nobis exponeret.

§ '2. Sed qnoniam compertum est Nobis, atque exploratuin, multas librorum proscriptiones, prfesertim quorum auctores ca-tholici sunt, publicis aliquando, injustisque querelis in repre-hensionem addnci, tanquam si temere ac perfunctorie in Tri-bunalibus nostris ea res ageretur: opene pretium duximus, hac nostra perpetuo valitura Constitutione, certas tirmasque regulas proponere, juxta ([uas deinceps librorum examen, Judiciumque peragatnr; tametsi plane affirmari possit, idipsum jampridein, vel eadem prorsus ratione, vel alia tequipollenti, constanter actum fuisse.

§ 3. Porro Ponmiue Universalis Inquisitionis Congregatie ex pluribus constat Sanctse Pomaiue Ecclesia Cardinalibus a Summo Pontitice delectis, (iiiorum alii Sacrte Tbeologife, alii Canonici Juris doctriua, alii ecclesiasticarnm rerum peritia, munerum-que Romaiue Curl£8 exercitatione, prudentiie demum, ac igt;ro-bitatis lande, couspicui liabentur. His adjungitur unus ex Rq-

— 90 —

manse Curire Pnesulibus, quem Assessorem vocant: unus etiam ex Online Prsedicatorum, Sacrte Theolneire Magister, quem Commissarium appellant: certus prieterea Consultorum numerus, qui ex utroque Clero sfeculari ac regulari assumuntur: alii de-mum prrestantes dnetrina viri, qui a Congregatione jussi, de libris censuram iustaurant, iisque Qualiticatorum nomen tribu-tum est. De variis in prfefata Congregatione, iisque gravissimis rebus agitur, in primis antem de causis fidei, ac de personis violatfe rcligionis reis. At cum librum aliquem ad earn, tanquam proseriptione dignum, deferri contigerit: nisi ad ludicis Congre-gationem, ut tieri plerumque solet, judicandum remittat, sed pro rerum, te?nporumque ratinne , sibi de illo cognnscendum esse arbitretur: Xos, inhferentes deereto lato ab eadem Congre-gatione feria (|uarta Kalendis .lulii anni millesimi septingente-simi quinquagesimi, atcpie a Nobis contirmato feria quintainse-quente, bac ratione ct metbodo judicium institui mandamus.

§ 4. Primo nimirum uni ex Qualiticatoribus, aut Consultori-Inis a Congregatione designando, liber tradatur, quem is attento animo legat, ac diligenter expendat: tum censuram suam scri-pto consignet, locis iiulicatis et paginis, iu (piibus notati errores continentur. Mox liber cum- animadversiouibus Revisoris ad siu-gulos Consultores mittatur, qui in Congregatione pro more lia-benda singulis feriis secundis in tedibus Sancti Ofticii, de libro, et censura sententiam dicant: ipsa deinde censura, cum libro, et Consultorum suffragiis, ad Cardinales transmittatur, ut hi in Congregatione (|iue feria quarta haberi solet in Fratrum Pnedi-catorum Crenobio SanctEe Marise supra Miiiervam mmcupato , de tota re detinitive pronuntient. Post ab Assessore Sancti Officii acta omnia ad Pontiticem referantur, cujus arbitrio judicium omne absolvetur.

§ 5. Cum autem sit veteri institutione receptum, ut auctoris catholici liber non unius tantum Relatoris perspecta censura, illico proscribatur, ad normam prtefati decreti mensis Julii anni millesimi septingentesimi quinquagesimi, volumus earn consuc-tudinein omnino servari: ita ut si primus Censor librum ju'o-scribendum esse judicet, (|uamvis Consultores in eamdem sententiam conveniant, nihilominus alteri Revisori ab eadem Congregatione electo liber et censura tradautur, suppresso primi

Censoris nomine, quo alter judicium suum liberius exponat. Si autem secundus Revisor primo assentiatur, tunc utriusque aniin-adversiones ad Cardinales niittantur, ut iis expensis de liliro decernant; at si secundus a primo dissentiat, ac librum dimit-tendum existimet, fcM'tius eligatur Censor, cui, suppresso prio-rum nomine , utraque censura conimunicetur. Hujus autem re-latio, si a priore Consultorum sententia non abludat, Cardinali-luis immediate communicetur, ut ipsi, quod opportunum fuerit, decernant. Sin minus, iterum Consultores, perspecta tertia censura, sufTragia ferant, idque una cum omnibus prfefatis relatio-nibus, Cardimililuis cxbibeatur, qui, re ita mature perpensa, de controvei'sia denique pronuntiare debebunt. Quotiescumque autem Pontifex, vel ob rei, de qua in libro agitur, gravitatem, vel quia id auctoris inerito, aliisque circumstantiis tribuendum censeat, libri judicium coram se ipso in Congregatione ferue quintje habendum decreverit; quod sfejie a Nobis factum fuit, et quoties ita expedire judicabimus, in posterum quoque fiet; tunc satis fuerit exhibere Pontifici et Cardinaiibus liltri censu-ras, et Consultorum sufTragia , omisso examine Congregationis feme quartie, ejusque relatione, quam per Assessorem Pontitici faciendam diximus; nam Cardinalium suffragiis coram ipso Pon-titice ferendis, atque hujus detinitiva sententia, vel alio oppor-tuno consilio in eadem Congregatione capiendo, res absolvetur.

§ 6. Altera quoque Indicis Congregatio plures compleclitur Cardinales ipsi a Poutitice adscriptos, iisdemque dotibus pr:e-ditos, quibus Sancti Officii Cardinales pollere solent: quum etiam eorum aliquos in utra(|uc Congregatione locum habere coutingat. Kx iis unus ejusdem Congregationis Priefectus existit; Assistens vero perpetuus est ^Magister Sacri Palatii: Secretarius autem, a prima Congregationis institutione usque in prresentem diem, ex Ordine Fratrum Prredicatorum a Summo Poutitice pro tempore eligi consuevit. Sunt pneterea ex utroque Clero sseculari, et regulari ejusdem Congregationis Consultores, et Relatores selecti, et quidem , ubi aliquis librorum relationes coram Congregatione semel, bis, tertio, laudabiliter peregerit, tum ipsa Congregatio Pontiticem rogare solet, ut ejus auctoritate in Consultorum numerum referatur.

§ 7. Sub ipsa Poutiticatus nostri primordia, ea Nos subiit co-

gitatio, ut certain aliquam, et immutabilem methodura pro examine judieioque libronun in liac Indicis Consiregatione servan-clam statueremus. Qua de re non modo consilium exquisivimus dilecti tilii uostri Angeli Marite Sanctie Romante Ecclesite Car-diualis Quiriui uuncupati, ejusdem Sanctie Romaute Ecclesite Hihliothecani, et dictie Congregationis Prfefecti, qui pari pru-deutia et doctrina suum nobis sensum scripto declaravit: verum etiam anli(|uiores alilt;iuot ejusdem Congregationis Consultores coram dilecto 1ilio .loseplio Augustino Orsi, Ordinis Prsedicato-rum, tunc ipsius Congregationis Secretarie, mme autem Palatii Apostolici Magistro, convenire jussimus, suamque sententiain aperire, qiue pariter scripto concepta, Nobis jam tunc exhibita fuit. Cuiuque luec omnia diligenter apud Xos asservata f'ueriiit, nunc demum veterem delibcratiouem nostram resumentes, quem-admodum ea, qute ad librorum examen, atque judicium in primo dicta Congregatione Sancti Officii peragendum , pertinent, auctoritate nostra constabilivimus, ita etiam ea, quse ad Con-gregationem Indicis, et ejusdem generis negotia apud eam tra-ctanda facere possunt, opportunis decretis constituere volentes, prtelaudati Cardinalis Priefecti consiliis, dictorumque Consulto-rum votis inluerendo, litec deiuceps servanda decernimus.

§ 8. Cum Congregatie Indicis ad librorum censuram unice , ut dictum est, instituta, nou ita crebro convocari soleat, ut altera Saucti Officii Congregatio, qiue ob causarum et negotio-rum multitudinem singulis hebdomadis ter luxberi consuevittii-lius propterea Secretarie peculiare munus, et ofticium recipien-di librorum denunciationes, ut fieri jam ante cousuevit, com-mittimus et demaudamus. Is autem a libri delatore percuncta-bitur diligenter, quas oil causas illum prohiberi postulet, tum librum ipsum haud perfunctorie pervolvet, ut de propositie ac-cusatioais subsisteutia cognoscat; duobus etiam in eam rem ad-liil)itis Consultoribus, ab i[)Ro, prfevia SummiPontificis, aut Cardinalis Priefecti, vel ejus, qui Prfefecti vices supplet, approba-tioue eligeudis: (|uorum collate cousilio, si liber censura et nota iligmis videatur. uuus aliquis Relator ad ferendum de eo judicium idoneus, illius nempe facultatis, de qua in libro agitur, peritus, eadem, quam nuper imiuimus, ratioue eligendus erit, qui scripto referat animadversioues suas, adnotatis paginis,

— 93 —

quibus singula al) ipso reprehensa continentur. Sed antequam ejus censura ad Cardinal!uni Congregationeni feratur, haberi volumus privatam Cousultonun Congregatiouein, quam olim P(ir-vcm dixenmt, Xos au tem Pneparrtforimn vocabimus, utRelato-ris animadversiouibus ad librum collatis, de eamm pondere judicium fiat. Hujusmodi Congregatio semel omnino singulis men-sil)us, aut etiam stepius, si oportuerit, ab ipso Congregationis Secretario convocauda erit, vel in suis cubiculis, vel opportu-niore, ut ipsi videbitur, loco, intra prsedicti Coenobii sedes, ubi is commoratur. Eique semper intererit Magister Saeri Palatii pro tempore existens, una cum sex aliis e numero Consultorum , singulis vicibus, pro ((iialitate argumenti et materke, de qua disputandnm erit, ut supra de primis duobus Consultoribus et de Relatore constitutum est, a Secretario eligendis; prfeter Secretarinm ipsum, cujiis partes erunt in tabulas referre Consultorum sentenlias, quas deinde nd Congregationem Cardina Hum mittet, cum Eelatoris censura. In generali demum Congre-gatione omnia ilia servari debebunt, qiue superius statutu simt pro Congregatione Sancti Officii circa librorum examen. Ac quem-admodum ad Assessorem Sancti Officii pertinet de actis in Con-grcgatioiie Summum Pontificein certum reddere; ita ad Secretarinm Congregationis Indicis spectabit, quoties luec librum ali-quem proscribendum, aut emendandum eensuerit, ejnsdem Pou-tilicis assensum, praevia diligenti actorum omnium relatione, exquirere.

S 9. Quoniam vero in Congregatione Indicis de sola librorum prohibitione agitur, nonnulla boe loco adjungenda judicavimus, eidem Congregationi potissimum usui futura, qure tamen ab altera etiam Congregatione Sancti Officii, duin in bujus quoque generis causis se immiscet, ubi similes rernm circumstantite se offerant, teque observanda erunt. Quotiescnmque agatur de libro auctoris eatholici, (jui sit integrje famse, et clari uominis, vel ob alios editos libros, vel forte ot) eum ipsum qui in examen adducitur, et bunc quidem proscribi oporteat: pree oculis ha-beatur nsn jamdiu reeepta consuetudo proliibeudi librum, ad-jecta clausula: donee corrigatur, sea donee expnrgetur, si locum habere possit, nee grave quidpiam obstet, quominus in casu, de quo agitur, adbiberi valeat. Hac autem conditione proscri-

— 94 —

ptioni adjecta, iinn stiitim edatur decrotum, sod suspeusaillius publicatione, res autea cum auctore, vol (|iiovis altero pro eo agente et rogante, comiiiunicetur, atque ei quid delehdum, mutandum, corrigendumve fuerit, iudieiUur. Quod si nemo au-ctoris nomine eompareat, vel ipse, ant alter pro eo agens, in-junctam eorrectionem libri detreetet, congruo do tin! to tempore decretmn edatur. Si vero idem auctor, ejusve procurator, Con-gregationis jussa feeorit, hoc est novam instituerit libri editio-nem cum opportunis castigatiouibus ac mutationibus: tune sup-primatur proscriptionis decrotum: uisi forte prioris oditionis exemplaria magno numero distracta fueriut; tunc onim ita decrotum publicandum erit, ut omnes intelligant, primre oditionis exemplaria dumtaxat intordicta lore, soeundfe vero jam emen-datse pormissa.

4; !(». Coiiquestos scimus aliquando nonnullos, quod libronun judicia, et proscriptiones, inauditis auctoribus, tiant, nnllo ips'is loco ad defensioiiem concesso. Huic autem quorolte responsum fuisse novimus, nihil opus esse auctores in judicium vocare, ubi non quidom do eorum porsonis notandis, ant condomnandis agitur, sod do consulondo Fidelium indemnitati, atque uver-tondo ab ipsis periculo, (iiiod ex nocua librorum lectiono facile incurritur; si qua vero ignominife labe auctoris nomen ex eo aspergi contingat, id non directe, sod oblique ex libri damna-tiono consoqui. Qua sane rationo miuiine improbandas cense-mus hujusmodi librorum proiiibitiones, inaiulitis auctoribus fa-ctas: quum pr.'esertim crodendum sit quidquid pro so ipso,aut pro doctriiue su:e defensiono [)otuissot auctor aft'orre, id minime aCensoribus, ant judicibus ignoratum, noglectumve fuisse. Ni-hilo tamon minus, quod siepe alias, summa lequitatis, et pru-dentisB rationo, ab oadem Congrogatione factum fuisse constat, hoc etiam in posterum ab ea servari magnopere optamus, ut quando res sit de auctore catholico, aliqua iiominis et morito-rum fama illustri, ejusque o|)us, demptis demeudis, in publicum prodire, et prodosse posse dignoscatur, vol auctorem ipsum suam causam tuori volontem audiat, vol uuum ex Consultori-bus designot, qui ex officio open's patrocinium defensionomque suseipiat.

§ 11. Quemadmodum vero, ubi de Congrogatione Sancti Of-

— 95 —

ficii agebamus, eitlem Nos semper interfuturos recepimus, quotiescumque de libro, cujus materia gravioris momenti sit, judicium agatur: quod erit Nobis faeiilimum, eum eadem Cou-grcgatio qualibet feria quiuta coram Nobis habeatur: sic et ludicis Congregatioui prfesentiam nostram impendere parati sumns, quoties rei gravitas id promereri videbitur. Xeque euim id opus esse diceuduin est, cum vei lueretici homiuis liber de-inmtiatur, in ipio auctor errores catholico dogmati adversantes cousulto tradit. aut tuetur: vel opus aliquod in examen addu-citur, (|uo rectre morum reguhe labefactantur, ac vitiis et cor-ruptelis fomenta pnebentur. In his ouim casibus ue ilias (pii-dem, quas supra scripsimus, aceuratiores cautelas adhibere uecesse erit: sed lueretico dogmate, vel pravo moris inuita-mento semel comperto, proscriptiouis decretum illico sancien-dum erit, juxta primam, secundam, et seplimam ludicis Re-gulas, sacrosancti Tridentini Coucilii jussu editas atque vuigalas.

g 12. Cum in pnelaudata Congregatione Sancti Officii seve-rissimis l('gil)iis cautum sit, ne de rebus ejusdem Congregatio-nis quisquam cum allo extra illam loquatur; Nos liane eamdem silentii legem a Relatoribus, Consultoribus, et Cardinalibus Cou-gregationis Indicis religiose custodiendam pnecipimus. lilius tuinen Secretarie potestaten! facimus , ut aniinadversiones in 11-hros censuriB subjectos, eorum auctoribiis , vel aliis illorum nomine ageutibus, et postulantibus , sub eadem decreti lege communicare queat, suppressis semper Denunciatoris, Ceuso-risque nominibus.

S 13. Examinaudis, corrigendisque libris peropportuna simt, qiue decem Regulis Indicis a Patribus Tridentime Synodi eon-fectis, atque editis continentur. In Instructione autem felicis recordationis Clementis Papte Vlll eisdem Regulis adjecta, Tif. de corredione lihrorim § V, Episcopis, et Inquisitoribus cnra committitur, ut ad librornm edendorum examen speetntce pietatis et floctritue vivos aithlheant, de quorum fide et integrifate sihi pol-liceri queant, nihil eos gratiee datwos, nihil odio, sed omni humn-no affec.tu posthahito, Dei dumtaxat gloriam spectaturos, et fidelis popidi utilitatem. llis porro virtutibus, animique dotibus, si non majori, at pari certe de causa, prtestare oportet hujiis nos trie Congregationis Revisores, et Consultores. Cumque eos omnes,

qui nunc hujuamodi mmiera obtiuent, tales esse non ignore-iiuts: optamluin, sperauduinque est, nnn absimiles deinceps fu-turos, qui ad id eligentur: homines nimintin vitie iutegros, probatte doeti'iiue, inaturo judicio, iiieni'ru'pto attectu, ab omui partium studio , persouarunique acceptione alieuos : qui fequi-tatein, libertatemqiie jiulicaudi, cum [ii-udeutia et veritatis zelo conjungaut. Cum autem eorum uumerus inmc eertus et con-stitutus non sit, ab ejusdem Congregationis Cardinalibus consilium expectabimus, atque capiemus, num eum pro futuris tem-poribns de fin ire oporteat, vel expediat; lioc tamen jam nunc «lecernentes, quatenus eorum numerus dotiniatur, ut tarn Re-latores, quam Consnltores, ex utroque Clero, sseculari nempe et regulari, assumantur, alii quidem I'lieologi, alii utriusque Juris periti, alii sacra et profana eruditioue pnestantes, ut ex eorum cietu. pro varietate librorum , qui ad Cougregationem «leferuntur, idonei viri non desiut ad ferendum de unoquoque judicium.

§ 14. Ipsos autem Relatores, Consultoresque, tain nunc exi-stentes , quam in posterum quandocumque futuros, monemus, ac vehementer hortamur, ut in examine, judicioque librorum, sequentes Regulas diligenter iuspiciant, accurateque custodiant.

§ 15. 1. Meminerint, non id sibi muneris onerisque imposi-tum, ut libri ad exaininandum sii)i traditi proscriptionom modis omnibus curent, atque urgeant; sed ut diligenti studio, ac se-dato animo ipsum expeii«lentes, fideles observationes suas, ve-rasque rationes Congregation! suppeditent, ex quibus rectum judicium de illo ferre, ejusque proscriptionem, ememlationem, aut dimissionem pro merito decernere valeat.

tj 10. 11. Tametsi hactenus cautum sit, cavendumque deinceps non dubitemus, ut ad referendum, et consnlendum in paedicta Congregatione, ii solum admittantur, qui scientiam rerum, qnas libri delati respective continent, diuturno studio acquisitani pos-sideant: decet enim de artibus solos artifices jiulicare; niliilo-minus si forte eveniat, ut alicui per errorem materia aliqua discutienda committatur, ab illius peculiaribus stiuliis aliena, idque a Censore aut Consultore electo, ex ipsa libri lectione deprehendatur; noverit is, se neque apud Deum, neque apud homines culpa vacaturum, nisi quamprimum id Congregationi

— 97 —

ant Secretario aperiat, seque ad ferendam de hujusmodi libro ceusuram miuus aptum jirofessuH, aliuin magis idoivemn ad id inuneris subrogari curet: quo tautuin abest, ut existimatiouis sute dispeudium apud Poutiticem, et Cardiuales passums sit, ut maguam [lotius probitatis et eaudoris opiuionem, et huulem siiii sit conciliaturus.

^ ]7. III. De variis opiuiouibus atque seutentiis in uuoquoque lii)ro coutentis, auiino a prtejudieiis omnibus vacuo, judicaiiduin sibi esse sciaut. Itaque uatioais, familite, sciioUe, instituti affectum excutiaut; studia partium seponaiit; Kcclesi;e sanctie dogmata, et communem catiiolicorum doctrinam, qiue Coucilio-rum generalium decretis, Romanorum Pontiiicum constitutioni-bus, orthodoxorum Patrum atque Doctorum consensu contine-tur, unice pne oculis habeaut; iioc de cetero cogitantes, non paucas esse opiniones, qiue uni scholie, instituto, ant nationi cei'to certiores videntur, et nilnlominus, sine ulio lidei ant re-ligionis detrimento, ab aliis catholicis viris rejicinntur atque iinpugnantur, oppositteijue defenduntur, sciente ac pennittente Apostolica Sede, (jine unamquamque opinionem hujusmodi in suo pi'obabiiitatis gradu relinquit.

§ lb. IV. Hoc quoque diligenter aniniadvertendum monemus, baud rectum judicium de vero auctoris sensu fieri posse, nisi omni ex parte iilius liber legatur; qtueque diversis in locis po-sita, et collocata sunt, inter se comparentur: universum [ji'se-terea auctoris consilium etinstitutum attente dispiciatur: neque vero ex una vel altera propositione a suo contextu divulsa, vel seorsnm ab aliis, qtue in eodem libro continentur, consi-derata et expensa, de eo pronuntiandum esse: ssepe enim ac-cidit, ut quod ab auctore in aliquo operis loco perfunctorie, aut subobscure traditum est, ita alio in loco distincte, copiose, ac dilucide explicetur, ut oft'us;e priori sententiie tenebrte, quibus involuta pravi sensus speciem exhibebat, penitus dispellantur, omnisque labis expers propositio dignoscatur.

§ 19. V. Quod si ambigua quredam exciderint auctori, qui alioquin catliolicus sit. et Integra rcligionis doctriiueque fama, sequitas ipsa postulare videtur, ut ejus dicta benigne, quantum licuerit, explicata, in bonam partem accipiantur.

7

— 98 —

§ 20. Has porro, similesque regulas, qure apud optimos scri-ptores de his agentes facile occuiTeut, semper animo propositas habeaut Censores et Consultores: (itio valeaut, in hoc gravis-sinio jndicii genera, conscientue sine, anctornm famte, Eccle-siie iiono, et Fidelium utilitati consnlerc. Duo antem reliqua sunt in euni finem plane opportuna, qiue hoc loco adjungenda omnino esse judicamus.

§ 21. Prodeuut aliquando lil)ii, in quibus falsa et reprobata dogmata, aut systemata, religioni vel moribus exitiosa, tan-quam aliorum inventa et cogitata, exponuntur et referuntur, absque eo quod auctor, qui opus suum pravis hujusmodi mercibus onerare sategit, ea refutandi curain in se recipiat. Putant vero, qui talia agunt, nulli sese reprehensioni aut censurfe olmoxios esse, propterea quod de alionis, ut aiunt, opinionibus nihil ipsi affirment, sed historice agant. At quidquid sit de eorum animo et consilio, deque personal! in eos animadversione, de quavi-derint, qui in Tribunalibus ad coercenda erimina institutis jus dicunt; dubitari certe non potest, magnam ejusmodi libris in christianam rempublieam labem ac perniciem inferri: cum in-cautis lectoribus vcncua propinent, nullo exhibito, vel parato, ((iio pneserventur, antidoto. Subtilissimum hoe humaiue malitiie inventum, ac novum seductionis genus, quo simplicium mentes facile implicantur, quam diligentissime Revisores advertant, ac censurfe subjiciant; ut vel hujusmodi libri, si aliqua ex ipsis eapi possit utilitas, emendentur, vel in vetitorum Indicem omnino referantur.

§ 22. In ea, quam superius laudavimus, prsedecessoris no-stri Clementis Papre VIII Instructione, Tit. de correct, lihr. § 2, sapieutissime cautum legitur, ut qwe fnmce proxiinorum, elprw-sertim ecclesiasticonnn, et principmn, detrnlmnt, honisque moribus, et christinnce disci]rfince sunt contraria, expungantur. Et paulo post: facetice etiam, nut dicteria, in perniciem, aut prcejiulicium famca, et existiwationis cdiorum jaetata, repudientnr. Utinam vero in aspectum lucemque hominum libri ejusmodi in hac tempo-rum licentia et pravitate non eft'errentur, in quibus dissidentes anctores mutuis se jurgiis conviciisque proscindunt, aliorum opiniones nondum ab Ecclesia damnatas censura perstringunt, adversaries, eorumque scholas, ac ccetus sugillant, et pro ri-

— 99 —

diculis ducunt, magno equidein boiioram scandalo, liEeretieorum vero contemptu, qui digiadiiintibus inter se ciitholicis, seque nuitiio lacerautibus, plane triumpliiint. Etsi vero fieri non posse inteliigamus, ut disputationes omnes e mundo tollantur, prte-sertim cum lihrorum numerus continenter augeatur; faciendi enim plures lihros nullas cat finis, ut est apud Eeelesiasten, cap. 12: compertum pneterea X()l)is sit. niannam aliquando uti-litatem ex iis capi posse: modum tanien in def'endendis opiuio-nihus, et cliristianam in scribendo moderationem sorvari merito volumus. Nou inutiliter (inquit Augustinus in Enehirid. cap. 59 props tiiiem) exerccntur ingenia, si adhibeatur disccptatio moderata, et absit error opinantium so scirc, ([nod nesciunt. Qui veri-tatis studium, et purioris doetrime zoluni, quo suarum scriptio-num mordacitatem excuseut, obtendere solent, ii primum in-telligant, non minorem habendam veritatis , qaam evangelicse mausuetudinis, et cliristiaiite caritatis rationem. Caritas au-tem de corde i)iiro, benigna est, patiens est, non irritatur, uon femulatur, uon agit perperam, (ut(jue addit idem Augustinus lib. contra Litteras Petiliaui ca[). quot;J!» num. 31) sine saperbia de veritate prcesumit, sine scevitia pro ver Hate ccrtat. H:.ec magnus iile non veritatis minus, quam caritatis Doctor, et scripto et ojiere pnemonstravit. Nam in suis adversus Manicbjeos, Pela-gianos, Donatistas, aliosque tam sibi, quam Ecclesiie adver-santes, assiduis coiiflictationibus, id sem[)er diligentissime ca-vit, no quempiam eorum injuriis aut conviciis hederet, at que exasperaret. Qui secus scribendo, vel disputando fecerit, is profecto nec veritatem sibi pnecipuo cordi esse, nee caritatem sectari se ostendit.

§ 23. li quoque non satis idoneam justamque excusationem afferre videntur, qui ob singulare, quod protitentur, erga vete-res Doctores studium, eam sibi scribendi rationem licere arbi-trantur: nam si carpere novos audeant, forte ab hedendis ve-teribus sibi minime temperassent, si in eorum tempora inci-dissent: quod prreclare animadversum est ab auctore Operis imperfecti in ^lattlueum Hom. 42. Cum aitdicris, ini|uit, nliqiccm heatificantem antiquos Doctores, proha q/ialis sit circa suos Doctores; si enim ill us, cum qnibus vivit, sustinet et honorat, sine d/i-hio ill os, si cum ill is vixisset, homrasset: si antem suos contcmnit,

— 100 —

si cum illis viiissef, cl Ulo-s contempsissct. Quumobrem firmum ratunKiue sit omnibus, qui advcrsus aiionnn seiitentias scribunt ac (iis[nitaut, id ([tiod gniviter ac Kajiienter a Ven. Servo Dei prsedecessore nostro lunocentio Papa XI prtescriptiuin est in Decreto edito die secunda Martii anni millesinii sexcentesimi septuapiesiini noni: Tandem, in(|uit, ut ah injuriosix coiiteiitioui-Iihs Doctores, seu Scholastici, aut alii quicumqne in posterutn ahs-lineant, ut paci et caritati consulatur, idem Sanctissimus ia vir-tute sanctce obedient ia; eis pnecipit, ut tam in lihris iinprimeudis, ac mauuscriptis, ([uam in thesihus ac pnedicationihus, caveant ah omiü censura et nota, necnon, a qicihuscumque conviciis contra eas propositiones, quee adhuc inter catholicos controvertuntur, do nee a Sancta Sedc recognita; sint, et super eis judicium proferatur. Co-hibeatur itaque ea scriptoruni lieeutia, qui, ut aiebat Augusti-nus lib. j-J Conf. eap. 2ö num. 3-1, senteidiani suam a mantes, non quia vera est, sed quia sua est, aliorum opiniones non modo inqirobant, sed illiberaliter etiam notant, atque tradueunt. Non feratur omnino, privatas sententias, veluti eerta ac detinita Ecclesiie dogmata, a quopiam in libris obtrudi, opposita vero erroris insinuilari; quo turlue in Keelesia exeitantur, dissidia inter Doctores aut seruntur, aut foventur, et christiaiue carita-tis vincula perstepe abrumpuntur.

§ quot;24. Angelicas scliolarum princeps , Ecclesifeqiie Doctor 8. Thomas Aquinas , dunt tot conscripsit mimquam satis laudata volumina, varias necessario ott'endit pbilosopboruin , tiicologo-rumque opiniones, quas veritate impellente refellere debuit. Ceteras vero tanti Doctoris laudes id nn'rabiliter cuinulat, quod adversariorum neminem parvipendere , vellicare , aut traducere visus sit, sed omnes ofticiose, ac perhumaniter demereri: nam si (juid durius, ambigifin, obscurumve eoruin dictis subesset, id leniter, beuigueque interpretando, emolliebat atque explica-bat. Si autcni religionis ac tidei causa postulal)at, ut eoruni seu-tentiain exploderet, ac refutaret, tanta id prjestabat modestia, ut non minorem ab iis dissentiendo, ([iiani catholicam veritatem asserendo, laudem mereretur. Qui tain eximio uti sclent ac glo-riari magistro (quos magno numero esse, pro siugulari nostro erga ipsum cultu, studioque, gaudemus) ii sibi ad gemulauduin proponant tanti Doctoris in scribendo moderatiouem, hoiiestis-

— 101 —

siinamque euni adversariis aajentli (lisputaiKlique rationem. Ad hanc ceteri quoque sese compoucro studeant, qui ab ejus scho-la doctrimique receduiit. Sanctorum euim virtutes oniuibus iu exem^luui ab Ecclesia [)rn[iositte sunt. Gumque Augelicus Doctor Sanctorum alho adscriptus sit. quanuiuam diversa al) co seii-tire iiceat, ei tameu coutrariani iu agendo , ac disputando ra-tiouem inire oinuiuo nou licet. Ximium interest publicte tran-quiilitatis, proximorum tedificationis, et caritatis, ut e catholi-corum scri[(tis absit livor, acerbitas , at([ue scurrilitas, a Christiana institutione au disciplina, et ab omni lionestate [)rorsus aliena. Qnamobrem in imjusmodi scriptorum licentiam graviter [iro inunere suo censuram intendant Revisores librorum, eaiu-(]iie Congregationis Cardinalibus cognoscendam snbjiciant, ut earn pro zelo suo , et potestate coerceant.

S 20. Qiue liactenus a Nobis proposita ac constituta sunt, pnedecessorum nostrorum decretis iilane consona , Congrega-tionum ([uoiiue nostrarum legibus et consuetudinibus compro-bata, in librorum examine ac judicio institiiendo , Apostolica auctoritate deinceps servari decernimus: mandantes universis, et singulis, (jui in prrefatis Congregationibus locum obtinent, sen illis quoinodolibet operam suam prtestant, ut adversus prte-missa sic a Nobis statuta nihil edicere, innovare , decernere , aut intentare priesumant, absque nostra, vel successorum no-stronun pro tempore oxistentium Roinanorum Pontiticum ex-pressa facilitate.

§ 26. Non obstantibus contrariis quibusvis, etiam Apostolicis Constitutionibus, et ordinationii)us, necnon earumdem Congre-gationum, etiam Apostolica auctoritate, sen quavis tirmitate alia roboratis decretis, usibus, stylis, et consuetudinibus, etiam immemoralibus, ceterisque in contrarium facientibus (|ui-buscumque.

§ 27. Nulli ergo omnino liominum liceat paginam banc nostrorum decretorum, mandatorum, statutorum, voluntatum ac derogationnm inf'ringere, vel ei ansu teincrario contraire. Si quis autem hoc attentare prsesumpserit, indignationem omni-potentis Dei, ac beatorum Petri et Panli Apostolorum ejus se uoverit incursurum.

Datum Roime apud Sanctam Mariam Majorem anno Incarna-

— 102 —

tioiiis Dominicse millesimo se|)tiii2:eiitesiino quinquagesimo tertio, septimo Idas .lulii, Poiititiciitus Xostri iinno tertiodecimo.

D. Card. PASSIONEÜS. •1. Datarius.

Visa.

De Curia. J. C. Boschi.

Loco f plumbi. L. Eusenius.

Registrata in Secret,aria Brevium.

Publicat. die 'I'd ejusdein Mensis et Anui,

■