Eüil-

ivmi;»;KLI:KI;.\

4 'lt;

E(vn igquot;e sclleclel rm \teii

VAN ÜKClilTKN . JlOOIfDKXAAHS. I'A l; ANi )II.STi:.\ ,

EPiLKrïici I:N IMP.KCIJJ.I;N . OXDEKLINO

VKHGEl-KKKX.

6^

Eeilige Scheclel i natcMi

Recruten, Moordenaars, P a r a n o i i st e n, Epileptici en Imbecillen,

ontlerliiig vergeleken.

PROEFSCHRIFT

TEH VKRKUl.UiINlt;J VAN DKN GHAAD VAN

Doctor in de Geneeskunde,

AAN DE RIJKS-UNIVERSITEIT TE UTRECHT,

NA M ACIITKilN*. VAN DKN 11ECTOH-M A(i MI-K IS

Dr. M. Tli. HOUTSMA,

lloo^Iocraar ii» de Fttcultoit dor Lottcrcii «ti Wjjnbogrrrtr,

V( )L( JKNS HKSUir VAN DKN SKNAAT DKU UN 1 V KI {SIT KIT tegen de bedenkingen van de Faculteit der Geneeskunde

TE VKUDKDIGEN

op .^hniiMla»' ^9 Juni lslt;»C). iWs iiiiiniddii^s tv lm II' :t uur

DOOK

PETRI S 11 KjNKK'I S JOANNKS liEKKNDS.

Arts, geneesheer aan het krankzinnigengesticht „Voorburgquot; tc Vucht, geboren te s HAGE.

■ui gt;

.v.\ '■

NI.IMI'IIKN. \V. I^;I',I,I,I X(^: A

Voor dm lt;mnvunii m« dit proefschrift ml ik n, honij-fjch(rdcn W'inki.iih , /i(i(if/(/(((cliti ii I'romotor, mijn Inirh -lijlitn dunk hrcnycn voor tic hercidvcKirdiyc lni//i. du t/ij mij hij dt vi rvaardiijiiKj docirmn in zou ruimt inutc n r-/eend held.

Ilud ik ii recdn in mijn studententijd turen kiiuun ut-s een in tatu-rheid hoogneleerd mun ni een uilstekendeii, rriendelijkell leeriKir, UI de tdutxh duf/eil i.s mij dut sleid* duidelijker j/eworden, toen, ondunk* tie rele besloinmei'in-fien die u (iiiirinyden, uw (/eest steeds kraeh! rund, mn mij te helpen en i/lj mij dien steun nu t de (jrootste irelwdteiut-he id verlet inlet.

l', hooj/fieite/de i'rofessuren en Lectoren tier medische t n l'hilosujdliselu fiiculieit hetu'uj ik mijne I rkeutelijklu id Ctior Kier uitstekende, zeer (jcictiardet rtle lessen.

Aun «, zecre/cleerde van der Pi.aats eveneens mijn op-reciden think rum' th hcreidivillitit wijze, iVdiirnj) t/ij mij hetit ter zijde f/csladn.

IJITEKATITH» )V Kll/K'l IT

f'És a re Lombroso, L'uomn dclinquentc otc. 1SS4.

Maniu:viiii;i{. l'IxisüMit-ils ilrs c.urat-liTfs aiialoiniqui's , proprcs aux criiniiu'ls? etc.

Actcs dn ilrnxit uu' coign s inloniational (ranthro|tologH' (•riiniucllc.

Paris 1 ss'.i. paji. -S Mii.

„ Iöl'- l-V.i.

(iARokai.o. Ibidem pag. li-)! L'-)''quot;.

„ 01).

('ksark liomuriisu. Ibiiltnn iia^. !!• - 191).

M ANin'viiiKH. Qucsliioii prt'iilabli' dans 1 cl iuit' lt;'(iinparat,ivc des cnininels et des lionnètes geus.

Actes du troisième congrès iuteniatioiial d'anthropoldgie criiuiiielle. Hrnxelles isit;l. pair. 171 182.

WlNKI.KH, Ibidem pag. -Ipi ^:'gt;-)l.

kfüki.I.a. nie natlllgescilicllle des velbleebcrs.

Stuttgart 189H.

WlNKI.KH ('II VAN UKi: l'l.A ATS. (ii'Hei'sk 11 lidjge Hladell 11

reeks. Iets over eriini-lieele aill lirupologie No.

V. en VI. isnr,.

In leiding.

Mijn werkkring, als ^ent'cslu'cr in ffii krank/,iniiig(Mi-gcsticlit, ojiende mij dr gelcgcniicid, 0111 een aantal sclirilcls bij IcvtMidr krank/,iniiigfii to inctcn.

Het is dus begrijpelijk dat ik gaarne den voorslag aamiain van i'mf. Winklkh, om de door Item en Dr. Dkknatki, onder/,oclite reeksen van «cliedelmetingen bij moordenaars en roeraten te completeeren door de bewerking van analoge reeksen van metingen bij bepaalde krankzinnigen. Te meer aeiitle ik dit underwerp uitermate geschikt, om door mij tot eene dissertatie te worden uitgewerkt , omdat de metliude, welke door Dr. van IiKH I⁾l,AA'rs als de eenig betrouwbare voor de rangseliik-king der gevonden getallen was aangegeven, mij in staat stelde, om den daartoe noodigen cijferarbeid in liet stille gesticht buiten de nuiversiteitsstad te volbrengen.

Zulk cijferwerk moge vervelend en omslachtig zijn, het iy bepaald noodzakelijk \'oor liet doel, dat ik mij stelde.

Het doel van dit proefschrift zal voor hem, die de onderzoekingen van Winki.kh, van ukh Plaats en Dkknatki, heeft gevolgd, vanzelf duidelijk ziju.

l

--------- KI—i i'quot;—^ **quot; 'rs *- w ■ ¹ ^ iu ^n|

o

Kr bi-stiiaii door liuiiiu' nn'tingon aan levende schedels twee rijen, «V'ii van recruten en één van moordenaars. Elk dezer rijen bestaat nit 18 schedelniaten, l)ii 50 individiu'ii gemeten. De (■ijfers dezer reeksen/.ijn ^'rangschikt en ten deele uitgerekend volgens de vigeerende wetten der waarschijniyklieidsrekening en toen met

elkander vergeleken.

Ik heb thans 3 nieuwe rijen gemeten, eveneens elk van 50 individuen. Evenals bij de bovengemelde zijn 13 sciiedelmateii. en wel dezelfde als door Winki.kk en Dkknatki. , bij elk individu gemeten. Zooals daar is geschied, worden ook hier de cijfers volgens de leer der kansrekening behandeld en daarna vergeleken. De 3 door mij gemeten rijen zijn echter bij krankzinnigen opgemaakt. Imbecillen, lijders aan Epilepsie en lijders aan Paranoia zijn uitgezocht, vijftig van elke soort.

Ik mag dus thans ó reeksen ter onderlinge veigelijking

bewerken, .lammer genoeg bestaan zij slechts uit 50 individuen. Hoezeer dit weinig is, mag toch eene onderlinge vergelijking beproefd worden.

De vraag, die door Prof. Winki.kh werd opgeworpen,

luidde :

„Zijn misdadigers en krankzinnigen (althans de here-„ditaire krankzinnigen) loten op éénzelfden stam en zoo „zij dat zijn, wijkt dan deze stam af van die, op welke „de niet-veroordeelden zich ontwikkelen?

De uitkomst van de vergelijking der vijf bovengenoemde eijferreeksen bevat een duidelijk en bevestigend antwoord

op deze vraag.

Er zullen, om dit antwoord afdoend te doen zijn, nog

heel wat meer metingen moeten plaats vinden.

Als echter een eerste begin zoo beslist mogelijk het antwoord geeft, dat de rijen der krankzinnigen en dei-moordenaars door kleiner voorhoofden en grooter aan-

Hr quot;-wvs- - s quot;ff»r tWquot; ' * » . .

3

gezichten uitsteken boven de contrêle-rij der niet veroordeelde recmten, dan lukt dit verder onderzoek uit en rechtvaardigt deze uitkomst in elk geval tie publicatie der gevonden cijfers eu hunne bewerking naar de methode, die de leer der waarscinjnlijkhoidsrekening ons heeft leeron kennen.

HOOFDSTUK I.

S 1, Het is lu'kend, dat de geniale «reep van LdMimosu, al kwam zij den medici ook niet zoo onverwacht, nnrnst wekte in het le^er der criminalisten. Als een boni sloeg de stelling: „de misdadiger wordt als misdadiger geborenquot; in de antieke ruiten van het grootsche gebouw der criminologie. Men was gewoon geraakt, om bijna uit-sluitend waarde aan de misdaad en nagenoeg geen be-teekenis aan den misdadiger te hechten.

De stelling oj)/ich zelf en vonral hare motiveering mopht op velerlei plaatsen minder gelukkig lieeten. Het nut echter, dat zij stichtte, toen zij de juristen gedfongen heeft, om zich in tegenstelling van voorheen veel meer bezig te houden met den levenden persoon, die de misdaad doet, dan niet de doode misdaad, was onberekenbaar.

Wij leven snel in onzen tijd. Heeds is men velgeten, hoe het voor de verschijning van „L'uomo delin.|uentequot; was en hoe het sedert dien tijd geworden is. Terwijl men Lovimoso verguisde, drongen diens ineeningen door. Kr is heden geen criminoloog meer, die niet toe geeft, dat het dringend noodzakelijk is. dat de kennis \an den misdadiger de grondslag zij voor de kennis van de misdaad.

Omgekeerd heeft men editor niet geheel ten onrechte

Lomuhoso verweten, dat lüj te veel generaliseerde en niet afdoende de stellingen, die hij opwierp, aan de hand van een streng methodisch onderzoek bewees. Het zij mij een oogenblik veroorloofd, om bij de hoofdstellingen van Lombroso stil te staan.

op grond van eene zeer groote ervaring en eene reusachtige détailkennis, verzameld gedurende een levenslangen arbeid in gevangenissen bemerkte Lombroso, dat er behalve het psychologisch onderscheid, dat hen in de gevangenis bracht, ook eigenschappen bij veroordeelden worden waargenomen, die niet op dezelfde wijze of niet in zoo sterke mate bij hen, die niet veroordeeld zijn, worden aangetrott'en.

in de eerste plaats bestudeerde hij hun anatomische eigenschappen nader.

Op grond van metingen aan 888 schedels van doode veroordeelden en aan 8889 koppen van levende veroordeelden constateert hij, dat een aantal anatomische bijzonderheden aan den schedel bij veroordeelden zeer dikwijls voorkomen. I)e schedels der veroordeelden schijnen hem toe als liet ware om een ander middelpunt te kristalliseeren als die der niet veroordeelden, i'it anatomisch middelpunt tracht hij te omschrijven en na lang zoeken vindt iiij liet in schedels met groote wenkbrauwbogen, groote voorhoofds-boezems, groote oogkassen met diepliggende nogen , kleine soms vluchtende voorhoofden, groote kaken, groot en vooruitspringend aangezicht, verafstaande ooren. dicht kroeshaar, waarbij een tal van andere kenmerken, als plagiocephalie, oxycepiialie, vroegtijdige naadverbeeuing de aanwezigheid van Worm's tusscheiinaadheentjes. de aanwezighquot;id van eene fossa vermiana occipitalis, dunm lippen, gei)rek aan baanl en snor, etr. etc. zicii aansluiten Daar Lombroso deze afwijkingen in niet zoo grooten getah

Cl

hij dt' iiiet-vt'roonU't'kU'ii wccrviiuU, zoekt liij, of /.ii li nu't tic aiiatoinischf ut'wijkingt'ii pliysiologisclic verbindfii.

ilij mei iit die te vinden: liet pijugovoel is bij hen afgeno-men, 't ge/iclit is diiai'entegen buiteiiiniitt* sciieip, zij l.itou-eereti zich gaarne, zijn dikwijls linkshandig en vertooiien buitengewoon sterke vasomotorische reactie lt;»p kleine prikkels. Eiiulelijk leert iiem ininnc gesciiiedenis, dat zeer dikwijls de misdadige neigingen van deze veroordeelden sedert hunne vroegste jeugd zijn aan te toonen. 1'it belangrijk materiaal verzamelt Lomukoso en verwerkt liet tot zijn beroemd eu Ijeruclit geworden type. De veroordeelden in de gevangenissen rangschikken zich om een middelpunt, dat anatomisch, physiologiscli, psychologisch een ander is. als het middelpunt, waaromheen zich de personen buiten de gevangenissen rangschikken. Dit middelpunt heet; liet misdadigerstype.

Dit type zou geheel onalhankelijk zijn van de rassen. Waar ook aaugetrotten, zou het groote verwantschap vertonnen met nog levende wilden.

Vergelijking met enkele beroemde fossiele menschen-schedels moet dienst doen. liet bewijs, dat daar de hei-senschedel kleiner, de aangezichtsschedel grooter is dan bij de thans levenden moet een lageren rang van de mis-dadigersschedels op den ladder der ontwikkelingsgeschiedenis doen vermoeden. Vergelijking met schedels bij hootrere apen dient, om te bewijzen, dat ook daar de ontwikkeling van den aangezichteschedel tegenover de ontwikkeling van den hersenschedel den voorrang heeft. Het voorkomen eener groeve in liet aciiterhoofdsbeen waarop bij hoogere apen de worm \an het ceiebellum rust, ook bij veroonleelden in ^% gevonden, moet den lageren rang dezer laatsteii verder waarschijnlijk maken. Het scherpe gezicht bij wilden, hunne bekende tatouage, pijnveracliting en de overwegende ambi-dexteriteit moet.

7

ten slotte de vcrwantscliap van ilrn inisdiidiger met den wilde nog meer deen uitkomen.

Zoo wordt, de veroordeelde ren persoon, die meer nf' minder nadert t(.( een type. dat liij een ntavistieli type noemt. De vertegenwoordiger van dit type, 1'uomo deliiKpiente zelf. is een niet volledig ontwikkeld mensch, die met zijne bloeddorstige en egoïstische neigingen, met zijn zucht tot bedrog en spel, zijn gebrek aan edelmoedigheid, met zijne neiging tot mystiek en allegorisme, tot in zijne taal (bet argot) toe. als een wilde kan worden beschouwd en dus misdadiger is krachtens zJjne geboorte. Hondom dit type groepeert zich nu eene talrijke sehare, die langzaam varieert naar de meer V(dledige ontwikkeling. Deze schare is groot; daaruit recruteeren zich meer of minder geleidelijk de instinctieve misdadigers en de occasioniëele misdadigers. Maar in het midden blijft de echte, de geboren misiladiger staan, als een minder ontwikkeld mensch, als een wilde in onze samenleving.

Toch had Lombhoso zelf wel ingezien, dat hij op deze wijze niet geheel in ovcreenstennning bleef met hetdoor hem iiij veroordeelden waargenomene. Heeds omdat hij bij zijne studiën in stellig 40quot;.gt; der onderzoebten, pathologische scbedels genoteerd vond. moest hem de eiit-wikkelingsstoornis alleen, als oorzaak van dit type, bezwaarlijk toeschijnen. Bovendien maakten hem de psychiatrici opmerkzaam, dat een deel der afwijkingen, die hij beschreven bad, onder den min gelukkigen naam van anatomische degeneratieteckens. ook bij krankzinnigen hekend waren.

Nu was de erfelijke verwantschap met krankzinuigeii en bepaaldelijk met epileptici voor misdadige naturen meermalen vastgesteld en hem niet onbekend. Weldra ontwikkelde Lomhuoso naast het atavistisch type voor

8

tien misdadiger nok tru patliologiscli type. Van enkele psyciiisciie byzondeiiiedHii in het leven der misdadigers uit^aaiuU'. stelde liij hunne prikkelbaarheid, imn toorn-att'ecten ep tlt'ii x'oorgrond en in dien gediKiitengang i.oMBHdso in zijn echten misdadiger eene verwantsoliap niet den epilepticus. 1 ie epilepsie, die inderdaad bijzonder iikwijls bij de zware misdadigers of bij nabij bestaande familieleden van hen voorkwam, zon dan in den vorm van met bewustzijn gepaarde epileptische aanvallen voorkomen en een groot aantal der impulsieve en instinctieve misdaden begrijpelijk maken. Naast den misdadi^ei, die (■ene atavistische variatie, een wilde zon zijn, kwam dus de misdadiger, als zieke, als epilepticus. Naast de anatoniisclie afwijking, die een terugblijven in ontwikkeling zon beteekenen. kwam de afwijking, die als gevolg van ziekte zou zijn aan te zien.

Men mag 1111, als men wil, al de bovengeuoeinde stellingen van Lkxihhosi i wetenschappelijke fantaisieén noemen, tnegeveii meet men echter, dat hij uit eene bijna geheel verwaarloosd terrein eene nieuwe wetensciiap heeft geschapen. De zeer enkele criininologen, die zich met den misdadiger hadden bezig gehouden, stonden voor het feit. dat ei ne gelieele reeks van morphologisciie onderzoekingen verricht was geworden, iets wat op laakbare wijze te voren verzuimd was en dat een geduchte aanval werd gedaan op een der grondzuilen der criminologie, die onderstelde, dat elkeen in passende omstandigheden misdadiger zou kunnen worden.

S -J. intussclieii moet men toegeven, dat dergelijke hypothesen, hoe geniaal ook, evengoed rechtstreeksche bewijzen behoeven als alle andere. Het is niet voldoende, dat een geniaal man met groote ervaring in gevangenissen opgedaan, hen uitspreekt en voor die uitspraken

9

T fr

misscliicii veel meer grond heeft, dan hij zclfwuot. Kcnc wctciist^liappclijkt' liypotlicsc cischt ren streng bewijs en bcgrijpolijk is liet, dat /icii rondoni de stullingcii van I^omhkoso cfii scherp geveclit ontspon.

Het is niet wel doenbaar, om die gevechten overal te volgen. Ik moet mij tot de hoofdzaak bepalen en om duidelijk te doen uitkomen, waar in den ge voerden strijd de hoofdpunten lagen, zal ik slechts eene meer uitvoerige uiteenzetting geven van het beroemde wetenschappelijke dnel, in Parijs tnsschen Manoi vkikh en Lomhhoso op het tweede congres voor ciiniineele anthropologie gevoerd.

Het spreekt vanzelf', dat de geneesheer die anatomische studiën maakt bij zoogenaamde misdadigers, uit-sluitend te maken heeft met veroordeelden. De scheiding der menschen in veroordeelden en niet-veroordeelden vindt hij voor zich. Het is echter allerminst uitgesloten, dat onder de niet-veroordeelden personen voorkomen, die onder eenigszins ongunstiger omstandigheden veroordeeld zouden zijn geworden. Het is derhalve klaar, dat een niet-veroordeelde nog niet is een braaf mensch. Ja, een veroordeelde kan voor een ander dan een wettelijk Inrnm braver zijn, dan menig niet-veroordeelde.

In de maatschappij wisselen de omstandigheden in telkens samengestelder wijze voor het individu. „La nature des actes peut varier, au point de vue sociologique, saus (|ue leur nature varie au point de vue physiologique et, par suite, sans variation anatomiqne.quot; Met deze woorden, die het geheele stelsel van Lomhhoso dreigden te vernietigen, leidt -Manoivhikh zijn debat tegen l.o.m-imoso in. Ouniiddellijk volgt de vergelijking, dat een muziekinstrument slechte of fraaie muziek zal voortbrengen , al naar de hand, die het bespeelt. De omgeving, het milieu waarin het individu verkeert, is de hand,

10

,11,. Sju'clt: het iiulividu /rits is het instnnuent, dat bespeeld wordt. Van dit milu'u zal afluui^n, wat de iquot;'!-soon wordt.

Men Ingrijpt, dat, van /.nik een standpnnt bc/.icn. Lom-hkoso's arbeid nietsze^md is. iloe kan er van eene tegenstelling in anatoinisclien zin tussehen een met-ver-o.mleekle en een veroordeelde sprake zijn , als or tnsschen liet. wezen dier beide cati'gorieën geen eigenlijke tegenstelling te maken is?

Ue eerste de beste brave man, die dronken wordt,

loopt gevaar veroordeeld te worden.

Ken verliefd temperament wordt in sommige gevallen nuttig • 'ii gewaardeerd, in andere gevaarlijk. Moed is de oorzaak van lof voor den soldaat, die eigensrliap voert een ander tot doodslag. Hen klein weinig meer spierkracht, een weinig meer moed, een beetje meer initiatief en gindsche eerlijke man wordt een scimrk.

Aldus Manovvhier, als hij begint met te ontkennen, dat er eene tegenstelling is tnsschen veroordeelden en niet-veroordeelden. Kn. gaat hij verder, is er dan éen anthropoloog, die gelooft, dat een anatomisch kenteeken bestaat, dat exclusief een moordenaar of een dief kenmerkt? Hoogstens kan men een „ensemble begrijpen, dat „eene neiging tot misdaad zon doen \einioeden. Specifieke kenteekens bestaan echter niet en de neiging tot misdaad treft men aan bij de braafsten. Men heeft, zoo betoogt Manouviubk, een aantal nionstruense afwijkingen bij misdadigers tentoongesteld of in gipsafgietsels vereeuwigd. Men heeft uit onvoldoende gemeten reeksen gemiddelden opgemaakt. Jonge onderzoekers, die nimmer het eerst anthropologische metingen deden, iK^bben zich liij voorkeur aan misdadigers gewaagd. Zij maakten rijen, vergeleken die met soldaten (personen, uit wier midden reeds ,1,. grootste gebreken door keuring verwijderd zijn) en met

'fï .* quot;4*1 U ^ t'f-r -'gt;■** 1 mgt;¹ ,*'gt;

11

allcrloi oiniüuwkcuiigheden en onsamt'iiliaiigeinlhcdeii in hun methodiek hehhen zij de /.oogeiiamnde kenmerkende afwijkingen in steeds vervaarlijker aantal doi ii teenemen, dat er geen gewoon meiiscliineer gevonden kan worden. die niet een half dnzijn verdaehte afwijkingen heeft.

liet tyjie van Lomuhosu igt; volgens Manoivhikh een harlekijn, nu eens plagiocephaal, dan weel' met te lange armen of eene fossa venuiana occipitalis, maar niet iets bepaalds of seherp omselireven. Wat hoogstens geoorloofd /,oii zijn. dat zou wezen, vergelijking van misdadigers met willekeurige personen van dezelfde sexe, van hetzelfde ras. van hetzelfde sociale midden. Mocht men dan uit deze willekeurige personen een type kunnen trekken, dan zou. gesteld dat Lomhhoso's werken dat zijner leerlingen iets beduidde, misschien voor den dag komen, dat de misdadiger beneden dit type stond, meer abnormaliteiten vert( )onde.

Maar men vergete niet . dat in de categorie der zoogenaamde braven, der niet-vt•roordeelden tallooze luiaards, imbecillen, oneerlijke intriganten, sclmrken, brutale en niet gesignaleerde misdadigers te vinden zijn. die dan een dergelijk anatomisch karakter moeten te zien geven, zal liet iets beduiden.

Op al deze tegenwerpingen kon Lomhroso wellicht heel wat meer geantwoord hebben, dim hij deed. Vooral zou hij scherper in het licht hebben kunnen stellen, dat er een groot misverstand tusschen hen beiden heerschte. |)( fout ligt niet alleen bij Manovvhikh. als iiij in het debat aanvoert: „Si la doctrine de M. Lomhhoso est vraie dans

„son principe, ce qui ne sera nil'¹ par persoune.....je

„crois, (pi'elle est loin d'etre irn prochable dans sa forme „et dans ses détails.

„Cette opinion.....s'est fortitiée, lorsque l'auteur de

1-J

,.rUoini) dfliiuiiientequot; m'a ilt'clan^-' spnntiiiirment, que ,inoti raigt;port ctait liostilf a sa ddctiiiit'.

De fout li|4t ton deelt' nok bij Lombroso, die indit rapport niet een i)epaald vijandige strekking iiad behoeven te zien. en bad mogen toegeven, dat de door hem bijeen-geljrachte di'tails nog geenszins voldoende door maat en getal waren gerugsteund. Hij had zieh mogen verschansen aril ter de bijna onneembare stelling: als gij toegeeft dat er kleine afwijkingen d'ensemble voor komen en het principe juist is, controleer dan de details.

Toch bleef or misverstand tusscbon beidon en is het verschil niet zoo diep ingrijpend, als sedert het koor der

1/iMUKOso-hostrijders heeft gemeend.

Het misdadigers type is voor goed afgemaakt , heette

het weldra.

Zeker, een type in dien zin. dat oen misdadiger zonder moer met een wilde zou zijn te vergelijken on daarbij nog een epilepticus zijn zou, is niet overeenkomstig de beorschonde begrippen omtrent „typequot; en „ziekequot; op te vatten. Maar tegenover ben. die Manovvrikh's rapport zoo levendig toejuichten en bet beeld van hot muziek-instrument en bot daarop spelende milieu wijd en zijd hebben doen klinken, zou zeker Manouvkikr de eerste zijn, om toe te geven, dat de meest uit stokende musicus op oen valsch gestemde viool geen goed muziekstuk voort brengt en dat door Lomhrgso juist de vraag aan de orde was gesteld, of men do valse,lie instrumenten

ook kon loeren kennen.

Hier klopt, dunkt mij. de hartader van liet debat. Xiemand twijfelt er mot Manouvrikr aan. dat er onder de bravo menschon een overgroot aantal gevonden worden. die, al zijn zij met valsche instrumenten vergelijkbaar, nog door de uitstekende bespeling der omgeving lijdelijk goed spel voortbrengen; niemand betwijfelt, om een ander

13

even ilikwcrt'in het debat ^cliruikt beeld te iicinon, dat ccn liatliogciic bacterie t'l'ii gesciiikten voedingsbiKlein behoeft, om te tieren: maai al is de voedingshudein lin casu liet milieu) nog /,00 geschikt en de bacterie (in casu het individui, die (ip dien spocialen bodem groeien kan, is er niet, dan ontwikkelt zich van die bacterie ook geen cultuur. Zij, die verdedigen, dat de misdaadeen sociologisch verschijnsel is, zullen precies voor dezelfde moeie-lijkheden komen, als zij, die in de misdaad een van de sociale verinnidingen onafhankelijk verschijnsel, nitsluihml gebonden aan den persoon, zien. Zij, die uitriepen: „Knrèka,quot; de misdaad is een sociologisch iets; in China doet men recht; daar straft men niet den misdadiger, maar zijne omgeving, de ouders, de familie, het plaatselijk of gewestelijk bestuur — zij moesten bedenken, dat zij staan voor de grnote, voor hen onoverkomelijke moeielijkheid, waarom er zoovelen in de denkbaar ongunstigste levensomstandigheden toch zoo braaf blijven.

Het is echter eene verdienste van M anoi vkikk . de vraag scherper te hebben gesteld en voortarbeiding op den door Lomhroso ingeslagen weg mogelijk te hebben gemaakt.

Slechts iu één opzicht schijnt mij Manoiniukh oorzaak van het misverstand. Hij kon, als anthropoloog in engeren zin, niet waardeeren, wat Lomkroso als clinicus gedaan had; bij hem wegen slechts cijfers. bij Lomuhoso weegt het geheel. Het is zeer wel mogelijk, dat iu gevangenissen bij de studie der erge misdadigers feiten treffen, die onopgemerkt voorbijgaan bij de studie buiten de gevangenissen. Het zouden feiten kunnen zijn, die of niet of moeielijk in cijfers zijn te brengen, of deze feiten dan niet gelukkig worden belichaamd in eene doctrine, is eene andere vraag. Het kan mogelijk zijn, om het te kort aan cijfers in te halen, als de vraag

14

maar fcrst gestold is en eeiu' hypothese kan dan eerst zijn volle nut ontvouwen, als eeue scherpe vraa^ tei

bwintwoordin^ is voorgelegd.

Daarom moesten echter de opponeerendo geleerden wat meei ecrbiiHl hebben voor de wegwijzers op een braakliggend gebied en nii't, als Manouviukk zegt . ,.l n .tyiie criniinel scrait un bouc ('inissaire, sera it un arle-nuinquot;, hem op min gelukkige wijze varieëren door den uitroep : „Lomhrosd is ecu wetenschappelijke harlekijn! Hoe het zij. dit duel tusschen Manouvhikk en Lombhoso

oii.digde met een nedi.-rlaag in de oogen van velen voor Lomhroso. .Maar die nederlaag was er een van zeer bijzonderen aard. Verworpen werd nagenoeg alles, wat nis te veel gegeneraliseerd mocht worden beschouwd: dat de misdadiger beantwoorden zou aan één type; dat dit t vpo rene atavistische of pathologische variatie zou wezen; dat de misdadiger geheel onafhankelijk zou zijn van het milieu, waarin bij opgroeide. De hoofdvraag, et eene misdadige neiging als aanleg voorkwam en of personen, die haar bezaten, anatomische bijziinderheden vertoonden, 1,1,.H' echt er zoowel door Manoiviukh als door Lomuhoso aan de orde.

S ;i. liet antwoord, dat Lommkoso's school ophetduel gaf, toen de meester geslagen scheen - (want „quand „une dittVrence. probablement assez faible, aura eté „définitivement .lémontn'e, cela signitiera, que la caté-L'orie des criminels est une catégurie inferieure dans sou „ensemble; mais ce sera toujonrs une cat égorie sociale et non une varié-té^, aDatomitjuement définissablequot;, was eene nederlaag, hoezeer ook Lombuoso in de daarop gevolgde dupliek dit bestreed) was de vraag, om eeue commissie van zeven leden te benoemen, die 100 misdadigeis moordenaars, geweldplegers, !, dieven) zou vergelijken

met 100 hravr iiicnsclicii, wier antcccdcntrii uien kende.

Gakdkau) sloeg hiiar voor. Lacassaunk , IHkxkmkt , Ai,i'll. hkutim.on, ldmiihosd, Mandi vhiku, .M.\(.nan. Skmai, vereenigden zich daartoe. Het resultaat zou te Brussel worden medegedeeld op het -iquot; congres voor criiniiieele antliropologie.

Die cDiiimissic heeft niets gedaan. Sleclits Manoi vhiku zette den slag voort. Lomukosci en zijne school bleven uit Brussel weg, de zaak bleef echter door bet tweede rapport, dat Manoivuikh uitbracht, aan de orde.

S t. Dit rapport bedoelt, den doodsteek aan Lomhüoso's doctrine te geven.

1 let is als voorbeeld van de zwakke punten, welke de leer van „LTomo delinquentequot; aanbiedt, wenschelijk, dit rap[)ort nauwkeurig na te gaan.

Manoivjukr achtte het duidelijk en vanzelfsprekend, dat de c-oiTiuiissie een doodgeboren vrucht moest zijn.

Vooreerst reeds om de opdracht , die zeer vaag was. Zeven personen, die „n'importe comment, n'importe (|Uoiquot; moeten onderzoeken, zullen vermoedelijk eerst gaan kibbelen over technische vragen.

De een zal dit, de ander dat als hoofdzaak bescbomvcn. ritlokkend zal dat „n'importe (|Uoiquot;-werk tegenover andi're ernstige bezigheden niet zijn. Maar al hebben zij zich vereenigd over hetgeen gezocht zal worden, dan mnet er al heel wat gevonden worden. Stellig bij Kt ■ moet eene afwijking voorkomen, wil men niet in den blinde ronddolen. 100 personen is wel een minimum voor zulke reeksen.

(iesteld eehter, de leden der commissie waren allen overtuigd van hel gewicht van hunne taak en vereenigden zich maanden lang over wat zij zouden doen, wie moesten zij uitzoeken? Moordenaars was gemakkelijk. Als

1)1

nirii «t lioiuicrd kon vimlcn, dan kon men de eerste de hfstc reeks Itravt' inenschen nemen ter vergelijking. lgt;aai-onder iH'vindt zich waarscliijnlijk geen enkele moordenaar.

Daarentegen zal men „gewlddadigenquot; en „dieven te overvloedig vinden. Deze veroordeelden zijn gemakkelijk te verkrijgen.

Gewelddadigen vindt men overal. Hij, die politie-agenteii afrost , of den rechter de schoenen naar het hoofd werpt, venals hij, die hoogst beleefd geweld kan en nok _Weet te plegen. „Jadis, c'étaient les jeux des princes „nu .les monsqnetaires. Anjonrd'hni les grands seigneurs „sont devenus rares. mais les petits seigneurs pnllulent _rit moins brniamment ils savent per /'as d nrfas pro-

„titer de leur avantages.quot;

Diefstal wordt zot') dikwijls door de wet beschermd, dat men vragen moet, of de zich in gevangenissen bevindenden niet uitsluitend zij zijn, die zich waagden. Moest men niet om het dieven-type te vinden eer buiten gevangenissen nieten? En dan nog, moet men de verschillende onderzochte en te vergelijken personen niet van de gehoorte af hetzelfde voedsel, dezelfde opvoeding gegeven hebben, eer men hen mag vergelijken?

Gaal het het aan. zoo vraagt M.VNorviiiF.K, om honderd brave menschen met bekende antecedenten te vinden. Kunnen dan brave menschen niet uit slechte ouders voortkomen? .luist dezulken zijn, zoo schijnt het hem, bijzonder braaf en moeten in de allereerste rij ingeschreven worden lt;gt;p de lijst, die voor controle bestemd is.

Hoe moeilijk zou liet echter zijn om de braven te vinden, Wanneer als criterium van braafheid een extract uit een „easier judiciairequot; voldoend)¹ was. beleekeiule het niets, om er een paar honderdduizend bijeen te krijgen.

Maar gestold, liet ware der commissie gelukkiger gedaan dan met hem, dio in de stad, die door s lieeren

toorn fictroftl'ii was, slechts tien brave nieiisi'lien liad kunnen vinden; gesteld de commissie had 100 volwassenen gevonden, die verklaarden eene lange proeflijst van alle wel of' niet verboden misdaden niet te lieljben verricht.

Die lijst xou beiialve de woorden : liyjiocrisie, mauvaise foi, injustice, aims de conliancc, mensoiige. vol, ca-lomnie, andere vriendelijker klinkende als: liabileté, adresse, savoir faire, ook moeten bevatten. Toch komt geen professie ter sprake: noch diplomaten, noch politici, die misschien eene groote dosis machiavèlisme moeten bezitten, zijn uitgesloten van de serie, die verlangd wordt.

Waarom zouden echter geziene en geëerde brave men-schen van hun piëdestal van braafheid afstappen en tot zelfanalyse overgaan? Om het voorrecht om op de controle lijst geplaatst te worden? Dan liep de lijst gevaar niet te zullen deugen.

Een philosoof heeft gezegd, als een Europeaan slechts den dood had te wenschen van een Chinees en zulks kon doen plaats hebben niet het gevolg, dat zijn eigen rijk-dmn vermeerderde, dan waren de 4n(i niilioen lt;'hineezeii weldra van deze aarde verdwenen.

Maar zelfs dan, wanneer ion personen, betrouwbaar, en die zeiden braaf te zijn, zon zelfs, dat zij in zulk een geval de ('hineez.cn zouden laten leven, gevonden waren, zou ieder van hen nog moeten verklaren, dat hij in alle oiustaudighedeu (armoede, gevoelens, iiai tstoch-ten nieegerekcndi eerlijk blijven zal.

Dr. Sr,mai, zegt, dat durft niemand. Bovendien moet hij van zich zelf verklaren, dat hij, als het lot hem van zijne geboorte af geplaatst had in de omstandigheden, waarin de meeste misdadigers verkeeren, niet braafzou gebleven zijn.

Dr. Bi:utii,i.on antwoordt: „Wie dat durven zeggen, „zijn stommerikken en behooren niet op de lijst.quot;

a

is

S Over dit rapport was Lümhhoso vcrmootlelijk/.fcr boos. Mij komt hot voor, (liit liot rapi)ort van Manoi-vhikh coil aanligt' illustratie is van iiet „kloine dicvru straft moil, grooto dieven eert men,quot; maar dat liet evenmin als de phrase „de misdaad is een sociologisch

ietsquot; afdoet tot de hoofdvraag.

Als het dan werkelijk zoo gesteld is in het maatschappelijk loven; als te midden van zooveel oneerlijkheid er toch zoo veel gelegenheid bestaat om buiten de aanraking met de wet om, misdaden van allerlei aard te bedrijven, waarom luopen er dan juist telkens en telkens weder dezelfde personen tegen aan. Al moge de statistiek van Lomhuoso (slechts 4H occasioneele misdadigers op wat overdreven zijn, dan nog is liet grnote cijfer der recidivisten opmerkelijk.

Het wil mij schijnen, dat liet tweede rapport van Manoi vhiku, hoe verdienstelijk ook, niet dlt; ginoti '

dienste heeft van het eerste.

In het eerste rapport laat iiij de mogelijkheid open, dat de misdadigers en bloc genomen wel anders konden zijn dan de met-veroordeelden en bloc genomen. Hij geeft daarin nog liet principe van Lomhroso toe, al bestrijdt tiij de uitwerking.

hl liet tweede rapport schiet hij, zoo komt het mij voor, zijn doel voorbij, door de mogelijkheid van tegenstelling tnsschen brave en misdadige menschen, zooals zij /.en blijken uit de tegenstelling tnsschen veroordeelden en nict-vcroordccldrn, te oiitk^'iiin'n.

Zijn betoog is tot. op zekere hoogte onwedeiiegbaar.

Ken iniiii in lt;li' booslioid, nmn in t verstand, Dio iKserHcht in de wereld niet ijzeren hand,

zegt de (Jénestet. MANnrvniKK levert voor deze stelling een schitteronde illustratie, vooral door Lomiwoso's eigen

19

woorden aaiitflialcn, dat de aristocratie der misdadigers, zulke fraaie seliedels bezit.

„Ine ccrtaine partie des eriminels, celle (|ni peut se „dire l'aristocratie du crime, otl're uue largo capaciti'' „cérél)ralo, de mème (ju'uno forme réguliere du crane, et „souvent ces lignes liarmoiii(]U(;s et fines, ipii sont parti-„culieres- aux honunes distingnés.quot;

Zmi echter de groote meerilerlieid der veroordeelden wel bestaan uit de mannen in 't verstand? Zonden niet de kinderen in 't verstand, mits mannen in de boosheid grooter kans loopen in de gevangenissen te verdwalen? Zou het wel juist zijn om deze woorden van Lomhroso tegen Loinmoso's stelling aan te voeren?

Het is klaar dat M.wouvhikh het zwaartepunt verkeerd zoekt. Als het waar is, dat ieder bereid is om in gedachten een onbekende te vermodnieii, als het hem sleciits voordeel aanbrengt, als China ontvolkt zou worden, wanneer den Kuropeaan oji iederen doodgcwensciiten Chinees wat verdienen kon en deze door liet wenschen alleen werkelijk dood ging, dan is het hij zoo groote neiging tot straffeloos moorden, wel opmerkelijk dat er zoo heel weinig echte moordenaars zijn.

Waarom zijn sommige naturen sedert hun jeugd al ontembaar en anderen, iu veel ongunstiger conditiën. Hef en /achtaardig. Die zachtaardiger! kunnen ook wel eens veroordeeld worden, maar er is veel meer toe noo-dig als voor de woestelingen om er hen toe te brengen.

MANorvRiKH betoogt dat de menschen in liet algemeen slecht zijn, dat er meer domkoppen dan slimmerts inde gevangenissen verzeilen, dat misdadige neiging tot de factoren behoort, waarmeè men carrière kan maken, maar Maxoi vkikh bewijst niet wat iiij zou hebben moeten bewijzen, dat het antwoord dat de school van Lom-

•JO

lUioso Op voorslag van Gakokai.o op /ijn t'orstc rapport had tifu'cvrii, ^oi'ii antwoord was.

WVer was liet ciiMf aiithropomotrisrh standpunt, dat hifi

word in^uiomtMi ....................dor thans door Manolvuik.h

^•maakte, niot ^rrin^o fii lioogst liodonkolijko tout. Een uitspraak togou Lomuhoso's loor, die zoidc: vorgo-lijking tussclifii 100 misdadigers en 100 brave inensclien is onzinnig en voert tot niets, want niemand weet wie misdadig en wio braaf is, moest natunrlijk vooral dooide juristen, wier gemis aan natuurwetenscliappeliike ontwikkeling hen incompetent maakte om de vraagstelling te .......rdeelen, mishruikt worden.

Toch. ik zeide het reeds, daar ligt het zwaartepunt niet. : )it zwaartepunt ligt in de volgende redeneering. Men kan zich de menschheid denken samengesteld uit reeksen van personen, die allen tusschen twee niteisteu ii.staan. Zulk een re.'ks lo.^pt van bijv. den allergrootsten woesteling tot aan de allermeest zachtmoedige natuur; een ander loopt van den meest hebzuchtige naar den meest onbaatzuchtige: weer een andere van den aller-onmatigste tot aan den meest volslagen onthouder.

Als men 100 willekeurige mensciien uitzoekt zal men van alles wat krijgen. De zeer erge woesten, de middelmatig worsten, de zeer rechtvaardigen enz. zullen allen

vertegenwoordigd zijn.

Als daarentegen de rechtbank eerst moet veroordeeld hebben. voordat men die personen voor de samenstelling van ecu ander lootal gebruiken mag. dan wordt dit anders. De rechter kiest. Het is aan geen twijfel onderhevig, dat de rechter bij voorkeur die heeft uitgezocht, welke 1 meer woest, meer hebzuchtig, meer onmatig zijn dan anderen, en welke 2 gemakkelijker te bereiken waren door hun onvoorzichtigheid, hun gebrek _aan bandigheid en hun sociale verhoudingen. De eerste

21

is ^cliccl, (Ir twoedo ton doolo oen aan do persoon go-honden fnnctio. Do i'ooks van loo iri/h l:iurif/r poi'sunon, staat dan tegenover oen reeks van KM» uiti/czdrlilc por-soiion ; en niots liolet ons ont twoo reeksen van KM»/v/-m lii/li iiil nitgozochte porsonoii met olkandor to vergelijken, bijv. KM» \'or(»ordoeldon met 10(i, die men volgens spraakgebruik hraw monsehen noemt.

Dat wordt echter, men voelt het, een vraagstuk, dat uitsluitend op het gebied der waarschijnlijklwidsrekoning is gelegen.

liet is precies hetzelfde vraagstuk als wanneer iemand u zegt: daar licht een hoop dnivenboonen, zilt;' eens aan, ik woel er niets van, zij gelijken allen op elkander; maten hoh ik niet ; maar beproef eens ut' gij de kleinste en de grootsten niet op afzonderlijke hoopjes kunt worpen. Van elke hem aangeboden boon, weet de nitzoekor

niet precies of zij goed of slecht..... ik meen klein of

groot is. Hij kiest naar oogenschijn. Toch komen er groote en kleine bonnen bijeen, en die twee hoopen zullen ondei'ling verschillen.

lgt;e beoonlt'eling of de veroordeelde ten opziclilo van den niet-veroordeelde anatomische afwijkingen vertoont, en daar ligt. naar mijn meening, MANorvi: ku's fout is geen nuthropometriscb vraagstuk, het is een vraagstuk der op de anthi'opometrie toegepaste waaiscbijnlijklieids-rekening.

liet is die gedachtengang gewe-'si . die Prof. Winki.ku. heeft genoopt, om het vraagstuk andei's aan te vatten. Of de antbropoloog bij K».0(»(» veroordeoldiMi een scho-delinaat neemt, en van die K».lt;•lt;gt;(» metingen een go-middelde neemt, bewijst eigenlijk heel weinig. Ook procentische samonstelling der getallen bewijst niet veel.

Igt;e gevonden getallen van die moting moeten eerst worden gerangschikt op begrijpelijke en voor ieder lie-

qo

sattclijkr wijzt' ruudoin dat ^ciuuklchlc. Wanneer dat niet u'i'^diicdt , weet nien niet eens. welke statistische waarde aan die getallen mag worden toegekend. Dan nu iet, beotirdeeld of'zij en op welke wijze zij een statistische hc\verkiii!_' toelaten. Mlke andere wijze van doen is uit den liiio/.f. Hoe het wel gedaan moet worden, leert de waarschijnliikheidsrekemng.

Hovemlicii is ei' geen maat te bedenken, die niet aan groot er of kleiner onzekerheid bloot staat. Kik gevonden getal is dus wederom slechts een benadering. Die benadering toe te passen, en de grenzen waartusschen zij spelen kan uit te wisschen is wederom een opgave der wi.arsciiijiilijklieidsrekening.

Dr. van der Plaats zag dat in, en liet is aan zijn hnlp te danken, dat een eenvoudige wijze van doen, den anthropolt ij;eii in de hand gegeven werd.

Het groot»■ voordeel er van is vooral, dat men diezelfde wijze van doen op kleinere rijen mag toepassen. Xiet omdat nu 11 dan zich ontslaat van de moeite om de rijen te veigronteii. maar omdat men dan ten minste dit'kleine rijen kan vergelijken op de eenige wijze, die wetenschappelijk geoorloofd is en waarbij men de grenzen der fouten kent.

liet verwijt tegen Lomiihoso's leer draait toch in hoofdzaak daarop• dat de rijen veroordeelden en de niet-ver-onrdeeldeii niet precies vergelijkbaar zijn.

De waarsciiijiilijkheidsrekening leert hen vergelijken. Wel had LoMHiioso de beteekenis der kronnne lijn, die de getallen rangschikken kan reeds herkend, maar Dr. van nia; I'i.aa i's maakte die kromme lijn tot een betrouwbare.

De vraag, die l'rof. Winki.kh zich voorlegde, was de eenvoudige beantwoording, voor een deel ten minste, van de vraag, die (iAiior.M.o aan het congres in Darijs had voorgelegd. Kchter luidde zij iets anders: Welke waai-

schijiilijklicid bestaat it dat ecu Icourhciulc niiMirilcuaars andere schedels hezit, dan een keurbende van niet-\er-(lonleeldon? /nik een kenrbemle vond men in suldaten. liij wie door de keuring reeds een aantal liciiainelijke gebreken verwijderd was.

Kr werden aan de seiiedels, eeni^e maten tieiioinen. I'ie maten werden niet klinisclie ijedoelin^, niet niet anthro]»nlolt;;iscbe bedoeling genomen, liet is overbekeml, dat de antbnipologische metingen, dooi^- luin ininntieiise techniek, die niillinieters nanwkenrigiieid eischt \:m maten, wier afwijkingen in centimeters zich eerst doen gelden, niet altijd ten volle door klinici gewaardeerd worden, liet is stellig zeer jamnier, dat het alisolnut gemis aan anthropologischen ballast het klinische scheejije in haar vaart door bet leven wel eens topzwaar maakt. Maar als het onmogelijk blijkt om zeven anthroiiolegen te vereenigen, omdat zij over teclmisehe bezwaren bet niet eens kunnen worden, omdat zij niet weten wat zij nieten moeten, omdat bet „n'importe cumment, n'iinporte i|Ult;dquot; te meten natnnrlijk omnogelijk is, dan is het beter dat de klinikns zonder zich aan de anthropologen te storen zijn eigen weg gaat.

li ij zou evenzoo doen, als de pbysicus hem namvken-rigbeid van 'Z,,,,,⁰ hij temperatmirsmetingeii wilde voorschrijven. Hij heeft cvenzoo gedaan bij de peivussie-leer; waar de physica vooralsnog onmachtig bleek, om de gevonden geluidsveranderingen behoorlijk begrijpelijk te maken, beeft hij zelf gehandeld. Hij heeft vnlgeiis de physici wel lapwerk geleverd, maar de schuld daarvan ligt in bet feit, dat de wtenschap nog geen uitspraak kau doen in vragen van zelfs zoo groot practisch belang'.

Daarom werden de maten gekozen met bet doel om uitti■maken, of inderdaad kleine voorhoofden en gmote aangezichten bij de monrdenaars in grooter getale N'oor-

24

kwamen dan bij de nift-viTOorih-cUlcii. De nuiten wti'dei aan Dr. van dkk I'i.aats gegeven. Hij rangschikte iiei eerst., en het bleek a posteriori, dat de waarsrliijnlijk heidsrekening op hen mocht worden toegepast. Daarn; kwam hij tot de merkwaardige conclusie, dat de belang rijkste maten voor de vergelijking der moordenaars ei niet-veroordeelden waren in volgorde; de linea bigoniaca ie lengte bovenkaak, de oorkinlijn, oorvoorhoofdslijn kleine linea bi/.ygomatica. die allen in doorslag grootei zijn. de kleine voorhoofdsbreedte, die in doorslag kleiner is bij moordenaars dan bij niet-veroordeelden.

f- p**f* fUN * *5

fjyia.^ lij Oh 1 Hoof.' .in-' li

c— 0 * ï

cf'ocwut '. ; c vU-6 c3 oidcK-te^v

MioMz-rr———-—r -Ti

twti Lhootjcamp;teA, tvoA-ii voU oi Jh-OuU l ^■xfó'Uri ^cxytvool-o-'^ JsU'Vl, ilf/C-hjLVtüiAz-k

vku^t lt;Mui-quot;)cJT,'ilt;s-e/gt;^yteAy c^t^viA oc^t^oU l^yi/.

,|-r-T-! ^

'-otvo-f' quot;JlAA

ycamp;wAoJl

to('lt; ( I' /SoMtyol-UJ-h (Sf){.tihl A'tn»quot; tfalv-oMsMy CuiktrfxAxtl^h-

JCci/litAAfAjtstt, vwc^ ')JPyy\-''

^ 6

c^iXA^iiii^y ^Pesui

oj' n. t^ t^e^t ocvL-'U/k „ Ci-es ^

(3i4.t wt2xx ovty' M- Lgt;vn-t-C-

HOOKDS'lTK II.

7. Hot is reeds laug van algeme(^gt;iit' bekendheid, dat in familiëii, waar erfelijke krankziimiglieid gevonden wordt, eveneens misdadigers voorkomen. We zim daar epilejitiei, idioten en andere vormen afwisselen met va-gabondon, ilievrn enz. Als vnurboekl iiiervan eenigi' stam-boomen van dergelijke familiön. die te vimlen zijn in „die Xaturgescliichte des \'orbrcebersquot; van Kuhkm.a. Ook WiNKi.KH tk'ed i)|i het e.ongres te Hrussol van iMt2 mc-dedeeling van een dergelijken stambinim.

Bij de keuze der te meten individuen ging ik daarom nit van de redeneering, dat. wanneer werkelijk de misdadiger afwijkingen van het normale type vortoonde, in de richting van den krankzinnige, die vooral te zoeken zonden zijn onder de zoogenaamde psychische de^oncratics en onder de ontwikkelingsstoornissen en nam daarom öo Paranoialijders, 50 Hpileptici en 50 imbecillen. Waarom ik van elk 50 nam. zal duidelijk zijn, als men weet. dat ik mijn gevonden maten wilde vcrgelyken met de 5o recrnten van I)kkn*ati:i. en de 50 moordenaars van Winki.kh, besciircven in de (ieneesknndige Bladen van 8tral'h en Treih, afl. V en VI.

Van de Paranoialijders nam ik alleen hen, die lijdende

4

waren aan echten vervnl^in^swaaii, hier en daar reeds overgedaan in Dementie en sloot de acute l'aranoin (a( nte hallucinatoire verwardheidI geheel uit.

Kvelleelis nam ik Zooveel mogelijk' genuine l'-|)ilepsie en daar niijne imbecillen allen den leeftijd van iM jaai bereikt moesten hehhen, spreekt het van zelf, dat onder hen de volslagen idioten nauwelijks voorkomen.

Met voordacht koos ik dus die vnrmeii \an kiank/in-nigheid uit. die men gewoon is. onder den naam van degeneratieve psychosen als voorbeelden van hereditaire krankzinnigheid aan te zien. Daar juist imbecilliteit, Epilepsie en Paranoia de vormen van krankzinnigheid zijn. welke in de familicn van misdadigers of bij hen zelf. dikwijls voorkomt lag deze keuze voor de hand.

Mochten er echter enkelen onder zijn. wier erfelijke krankzinnigheid niet door de ziektegeschiedenis bewezen is, dan zouden deze inderdaad een invloed kunnen uitoefenen. in zooverre als daardoor de verwantschap met ,1,. normale menschen duidelijker in liet oog sprong, in elk geval lag liet dan voor de hand, dat de rijen der hereditaire krankzinnigen, als /.ij mochten atwijken van de rij der normale menschen, in werkelijkheid nog grooter afwijking zonden hebben aangeboden, dan gevonden werd.

S 8. Als meetwerktuigen gebruikte ik een diktepasser en een stalen meetband, evenals W inki.kh en Dkknaux. Kerste werd uitstekend vervaardigd door den mechanicus KAOKNAAii, te utrecht en beide ten overvloede gecontroleerd door Dr. van dkh 1'i.aats. Hij vergeleek ze met een meter van de Hij ksveeart sen ij school N'⁰. óquot;, door ()i,i.anigt; zorgvuldig in m.M. verdeeld. Deze metei is\an messing, oppervlakkig verzilverd, en is in 1SH.) \i 1^1 leken met den glazen standaardmeti-r Nquot;. D! van het l^gt;hysiologis( h kabinet der liijksuniversiteit.

I)r. van duk Pi.aais kwam tot de ooiiclusie, dat het onnoodig is de enkele* waarnemingen te corrigeeren, maar dat wel liet gemiddelde der 50 metingen met liet gevonden verschil moet verminderd worden.

De maten, die ik nam, zijn natmirlijk de/elfde als van Winki.kh en Dkknatkl. Het y.ijii de volgende.

Zos schedelmateii.

1. Horizontale omvang. Deze moet den omtrek aangeven van het horizontale schedelvlak. 'Mis doel eisciit, dat dit vlak door -i scherp aan te wijzen punten gaat. Wij namen daarom de protnherantia occipitalis externa en de heide ovenoogknilsrandeii.

2. De linea hinauricularis de afstand van de beide fovea»» antitragicae onderling. Zij geeft ons eenigermate een beeld van de breedte van den schedclbasis.

H. Oorvoorhoofdslijn. Van tot aan di'fovea antitragica ov»'r de i)ovenoogkuilsranden. Wij kinmen deze lijn ontleden in ;gt; deelen, waarvan l' beidei'zijds de breedte van den slaap aangeven, terwijl in het •quot;gt;' gedeelte een eventueel vooruitspringen der bnvennogkuilsrandeii meet aan het licht komen.

4. Oorwandbeenslijn. Van tot aan de fovea antitragica loodrecht over de wandbeenderen op den pijlnaad.

Zij geeft oils aail de liodgte \an bet paririaal gedeelte van den schedel.

•quot;gt;. liCiigte: vanaf neuswortel tot uitstekend»' punt achterhi uifdsbeen.

(i. Breedte; grootste breedte.

Twee Vilorhoofdsmaten.

I. Kleinste voorhoofdsbreedte, wurdt bepaald daar, waar de beide lineae anaiatae semicirculares boviai den buiteiioogkiiilsho»'k elkander het dichtst naderen.

2. Grootste voorliDofdshroetltt'. Hf afstmul «Ier liiwar arcuatac sfiuicirculares suprrinrcs, tc^ciKivcr het bregma (waar zij de sutura coroiiaria siiijdiMi) en waar zij tlcii pijlnaad liet meest naderen. Meestal wordt deze lijn genieten, door de persoon te laten kauwen en de rand van den M. temporalis vast te stellen.

Vijf aange/.ielitsmaten.

1. Kleinste linea hizygoinatiea, afstand van het uitspringende deel der jnklieeiidelen.

2. Grootste linea bizygomatica afstand der proc. zygo-

matici der ossa temporalia.

8. Linea bigoniacn = afstand der beide onderkaaks-

hoeken.

4. Oorkinlijn. Van tot aan de fovea antitragica over de kin heen.

Deze lijn en de vorige bepalen de grootte van den onderkaak.

Lengte bovenkaak. Afstand van den neuswortel t'it aan de punt van den eersten snijtand.

In mijne maten heb ik dus over het algemeen juist die gekozen, die o. a. Lombroso en na hem \N inki.f.h als afwijkende van het normale type vond, ten einde na te gaan, in hoeverre deze afwijkingen ook bij erfelijke

krankzinnigen voorkwamen.

^ U. Om alle vergissingen te vermijden, die zonden kunnen ontstaan bij de meting.'ii, die op verschillende tijden en onder zeer verschillende omstandigheden werden gedaan . controleerde ik mijne persoonlijke font op de

volgende wijze :

ik vond voor elke maat eene waarde, die natuurlijk aan fouten onderhevig was; de uitgangspunten zijn onzeker te bepalen, persoonlijke invloeden komen daarbij in het spel enz. enz. Om die font te ontgaan, heb ik

km •» • » v «• 1 •• ^ «m,»^ .'»»-«#»ip v- ■ s* r •• — ■*gt;- '»■gt;« .^

clke maat i)|i vcrschilhMiilf tijilen bij (■(■n zelfde individu onbevangen genomen, waarbij mijne waarneiniiig natuurlijk IclkMis een weinig versciiilde. liet doel daarvan is, om te weten, binnen welke grenzen de fout van eene waarneming ligt. Daarna bracht ik in de plaats van die ei'lie waarneming een serio van waariH^mingen, zooals de kansrekening die leert rangscliikken.

Ziehier in het kort, hoe men volgens de kansrekening een dergelijke waarneming moet ontleden:

Nemen we als voor bedil de horizontale scliedelomvang. Wanneer ik deze maat 20 maal op verschillende tijden aan éénzelfde individu nam, kreeg ik de volgende waarden:

1 X ^r'71

2 X ö78

2 X ^:)74

3 X 'gt;7r,

1 x

2 X •quot;gt;quot;

1 X iquot;»78

4 X quot;•7'.»

2 X 580

2 X 581

de som dier maten = 1153H.

de gemiddelde waarneuiing = ¹â€” quot;)7(gt;.s

Elke maat vertoont mi van het gemiddelde eene afwijking, die wij a noemen.

». .V».•I»»* r •.» *♦

8lt;i

579 heeft e(me afwijking van 2.2

mo „ „ „ „

'gt;^sl n n » n ⁴■•-

Pc kansrekening nn leert ons de furmnle voor de waar-scliijulijke font (wfi van elke meting wf = 0.t)7441»

i ^,'quot;¹ '! . waarin // liet aantal waarneiningen voorstelt. n 1

Wc hrengen nn de verschillende ^'s in liet qnadi'aat on veiinenigviildigen daarna die ([nadraten met liet aantal malen, dat elki' afwijking voorkwam:

We hebben nn de waarseliijnlijke fo\it van ('■('•ne waar-neming berekend, die zoo weinig van 2 verschilt, dat wij haar 2 mogen stellen.

u'! dns = 2.

• M ' ♦««'» • •#»

Dit is nu (ie hon'konin^ vkih' ''I'IH¹ waamcinin^. \ oor lMi waaniciuiii^cn inoelcu we de gevonden getallen met l'i.) v(!nneingvul(ligeii, docii daarbij bedenken, dat de fout y.unwel te groot als te klein kan zijn. Hik der gevonden getallen vermenigvuldigen we dus i! maal mot 1lt;gt;, eenmaal aan den te groeten en éénmaal aan den te kleinen kant, als volgt:

tussehen a hk m.M. te groot — Ü.U8 x 10 = 0.3 ₎ ^ — 0.08 X 10 = 0.8

— o.oT X 10 = 0.7

— (i.l 1 X 10 = 1.1

— o.Ki x 10 = 1.0 „ Z= 0.21 x 10 =1 2.1 „ = 0.2(5 X K) = 2.0 „ =0.18 X 10 = 1.8

klein = 0.18 X 10= 1.8 _v = ().2i) x lo -- 2.(1 „ = 0.21 X 10 = 2.1 _v = (1.1 () X 10 = 1.0 ^ = o.l I X 10 = 1.1 _n — 0,07 X 10 = 0.7 _n = 0.( )8 x 10 = 0.8

— O.OH y 10 = 0.8

n- wc deze laatste getallenreeks afronden en bedenken, dat eene waarneming die tnssclien «₄ m.M. te groot en A m.M. te klein ligt, volgens boven-

hcsclircven reth-iiocriiig alsjuist bcsdiomvd nioost worden, kunnen wc tot liet resultaat «lat, waiineer we eeue waarneniing dotsii, we een zeker aantal kansen hebben, dat zij oenigo m.M. te groot, precies en te klein zal zijn, die door de volgende reeks worden uitgedrukt:

meer dan (i m.M. te yroot = O.H = (l

tussciien ö'.

„ • gt; - 4

„ 4 k - ;i h

„ 8'.-2K

S'i I'i

precies

1 m.M. te klein ■ =: l'

2 — O [ — o 8 „ „ „

4 „ „ .. =1.1 = 1

„ ., — O.B — 0 — 0.8 = (i

Elke waarneming mogen we dus splitsen in: i) gevallen 7 m.M. te groot.

()

5 4

3 „ „ „

2

0

precies.

1 m.M. te klein.

o

^ » » r

Transport 1 (i

84

Transport !lt;gt;

2 gevallen

1

1 V

I gt;

() J, i H

20

Wij ontleden dns elk individu in 20 gevallen en maken alzoo de 50 individuen tot 1000 gevallen.

Hierdoor wordt wel niet dezelfde zekerheid bereikt, als wanneer werkelijk 1000 personen gemeten waren, maar worden toch de toevallige fouten, die natmirlijk bij eop klein aantal metingen grooter zijn dan bij eene groote

reeks, grootendeels veretiend.

Op al mijne maten heb ik nu dezelfde' berekeningen toegepast, die ik hier achter laat volgen en waardoor mijne persoonlijke waarnemingsfont grootendeels wordt geëlimineerd,

De berekening voor den horizontalen omvang heb ik hier boven uitgebreid weergegeven: voor de andere maten geef ik hier achter de verkorte berekening.

a -J i a a ïi ¹ ^

11 i quot; c: -1 y

C. — ^ I

!3 f^i Cl u 4- _Tj c

O - o ^

j J a J » J

II II I II

'/. I •T. 4- l'i- V- ~ ¹ i' TT ' f [x ^

ic -y ft ^ rr j r .-r

I' II I! II r l⁽ II II 5

tJ} tX tL OOG

- -t; • Tl iT r. TT

Tl ^ iT

II II il il 11 il II il il II il il

: : t t: r: R f R i- t r c

il 11 il il II

li il 11 il il il X X X X X X

^ u

X.

® ö c I

I lx X X X X X X X

to

a

i w i- i - i w X CC X X

l - X 4- c -T. I - X

4-4-4-4-4-4-4-4-

xxxxxxxx

— li i' c cc ■—

H I! II r I' II I! I!

Li i- 'r. ij, L- 7: ^J;

I C 4- 4- X

3 s s

fc f t f: R fc t t

II II 11 11 II II

.5

X

0« to IO O^ -- -c O' O' - • — I C'

t;

ƒ -14-—' —

X X X X S-

II iTquot; II II lt;

- 1 4- J-* C O

a -1 o« i - quot;;

-I C. 4^ 0' tO

CV -14-''—* O

¹¹ i 1L c i

7 f; *'

^ C. ^ I - X

tL tb tL COO

II II II II II II

: r,- r r t: ;

Tl X '-T

X jC 3 quot; quot; quot; '' ~ ?! S %

II II II II II ll II II II

XXXXXXXXX

CI -t CO GO

*1 O

$ % S B V. h S ^L: g ^

ci ci ci CI CI t'i c'i ci c*i x —:

XXXXXXXXX i' • •-

G

lt;D to

•— 4- c: - 1 QC w CD fi C ^ z /- t-; 'j li lw ^ ^ C' 4- C

-3 J 3 3 Ü

3 3 3 3 : 1

■*

y.

x x x x x

IC, IC 4- -

II II II I {f . . ,

O ^ x

iC X - c

lgt; I • quot;I ■_

r -1 y

rn; fjq

/ ^ £

47

S Iquot;. Hioraclitor volgen de nialmi van iiiiJiK¹ 150 krank-/.innigcii. Zij wi-nli'ii iiageinifg allen gciiich'ii in lift krank-zinnigengesticlil „Voorluirgquot; Ie \'nrlit. Sleciits lo Kpilr])-tici mat ik in liet krankzinnigengesticiit „Reinier van Arkelquot; te 'sHnseli. Tel' ineenlei-c nanwkeniiglieiii was hij alli'ii het haar mei een inillinieterschaar door eeii/elfden persoon oji ('t'lizelfde lengte geknipl.

imliccillm.