â F UUR GAANS

INSTWEGEN

ZANDWEGEN

Van jaar tot jaar neemt het vreemdelingeuverkeer liier toe. En geen wonder! Texel is ontegenzeggelijk liet schoonste der Wadden-eilanden en zijne geschiedenis klimt op tot den tijd der Romeinen, die hier midden op het eiland een Buicht stichtten. Vooral in den zomer is Texel, ook omdat het zoo gemakkelijk te bereiken is, een geliefd oord voor hen, die voor korter of langer tijd het gewoel der stad ontvlieden. Uie hier slechts korten tijd vertoefde, deed de overtuiging op, dat het eiland Texel in ruime mate een bezoek overwaard is. Â«Dat had ik niet verwacht, dat alles hier zÃ³Ã³ is ! Ik had een geheel andere voorstelling van een eiland en zijne bevolking,Â» hoorden we vaak zeggen. Texel, en in het algemeen de Waddeneilanden, zijn dan ook veel te weinig bekend bij de Nederlanders. Men bezoekt Zwitserland, bestijgt de Alpen, stoomt over Lucernermeer of Bodenzee, bezichtigt Napels, enz. maar verleent geene aandacht aan schoone oorden in het vaderland. Dat geschiedt uit onbekendheid met die oorden.

Om meerdere bekendheid te geveu aan wat er op Texel te zieu is, eu niet minder om liet lien, die ons eiland bezoeken, gemakkelijk te maken, alles te kunnen nagaan, stelden we dit boekje samen. Niemand behoeft hier voortaan meer doelloos rond te dolen. We stelden ons voor dat we met vreemdeliugen, die Texel bezoeken, eene wandeling over het eiland deden, waarbij dan op het belangrijkste gewezen werd.

De uitgevers hebben kosten noch moeite ontzien om dezen gids zoo geriefelijk en aantrekkelijk mogelijk te maken. Een 14-tal plaatjes, bevattende interessante gerichten op de verschillende dorpen en punten van Texel, versiert de uitgave. Bovendien vervaardigden ze een plattengrond van den Burg en een kaartje van Texel voor dezen gids. Met dat kaart je in de hand, vindt ieder met behulp van den quot;gidsv den weg. _

Een geschiedenis van Texel bevat dit boekje niet. Wij hopen die later verkrijgbaar te stellen. In dezen gids vindt men vermeld, wat in onzen tjd op Texel te zien is, hier en daar iets meer.

Schrijver en Uitgevers hebben zich beijverd, bezoekers van ons eiland het verblijf alhier aange-Daam en gemakkelijk te maken orde hun werk gunstig ontvangen !

Daar gedoold door boscli en land, Of gezondheid, kracht en leven Weer geput aan 't vriendlijk strand !

Texel is het grootste der Wadden-eilanden, ruim â 500 Hectaren grooter dan de Haarlemmermeeipolder. Het bezit aan de Westzijde een schoon breed strand, â dat voortdurend aantrekkelijk is door ongeÃ«venaarde reinheid. Het eiland telt 7 dorpen en vele buurten en gehuchten, bezit nagenoeg 6000 inwoners, die over het algemeen goed ontwikkeld, gastvrij en ordelievend zijn. Texel was vroeger een graafschap. In de 14de eeuw was het nog aan Wieringen verbonden. Omstreeks 1211 strekte het eiland o. a. ook tot verblijfplaats van gravin Ada van Holland. In 1383 kreeg het eene jaarmarkt, die nog heden ten dage bestaat â¢en gehouden wordt op den len Maandag na St. Jan, (24 Juni) en zes volgende dagen. De Texelaars verwierven in 1415 het poortrecht, maar verloren, 11 jaren later, wegens verzet tt gen Filips van BourgondiÃ« al hunne rechten en vrijheden. Het is een feit, dat de Eomeinen ook op Texel geweest zijn. Verschillende Eomeiusche oudheden zijn in den Sommeltjesberg gevonden.

Texel is een schoon en vruchtbaar eiland ; een bezoek aan de duinen, aan het strand, aan verschil-

lende punten is inderdaad de moeite waard. Wie ons land doorreisde en Texel niet bezoclit, heeft een voorname plek vergeten. Het getal vreemdelingen, dat eiken zomer en herfst ons eiland bezoekt, neemt ieder jaar toe en zal in de toekomst zeer belangrijk zijn. Texel heeft hotels, die een goed figuur in de hoofdsteden zouden maken; de grindwegen zijn er best en worden met zorg onderhouden ; de H o o g e berg, een heuvel, die zich 15 M. boven A. P. verheft, biedt een schoon vergezicht over zee en land. Zijn eenige haven is, nabij Oudeschild, gunstig gelegen, en dagelijks getuige van veel vertier. De bronnen van bestaan zijn: veeteelt, landbouw, visscherij op de Noord- en Zuiderzee, Â«ierdrogerij en de teelt van moesgroenten en bloembollen.

Ã¼e 11 openbare en 1 bijzondere scholen voorzien in de behoeften van het onderwijs, terwijl Texel 7 Herv., 5 11. K., (waarvan 2 bijkerken te Oosterend en te den Hoorn), 4 Doopsgez en 1 Geref. kerken bezit.

Muziek en zang worden vlijtig en met veel succes door de Texelaars beoefend. Het bezit een fanfarecorps, een gezelschap dat kamermuziek beoefent, een mannenkoor, gemengde koren, jonge meisjes-zangkoren enz.

Texel heeft een bezienswaardig, flink Algemeen Weeshuia en gestichten voor oude mannen en vrouwen. In den loop der eeuwen heeft het vele wisselingen ondergaan. Het werd in 1522 gebrandschat, kreeg in 1571 een bezoek van de Watergeuzen, bezat tot 1573.

een nonueuklooster (thaus hetAlgem. Weeshuis) leed' veel van watervloeden en kreeg in ISGl den vuurtoren achter Eierland.

Maar waar zouden we eindigen, indien we aldus voortgingen! Alleen dit nog : Ã¯exel bezit een Hink post- en telegraafkantoor en verschillende liulppost-kantoren. Alle dorpen, ook de vuurtoren en de sirand-wacht, zijn telephoniscli met het telegraafkantoor verbonden. Nadere bijzonderheden vermelden we bij de beschrijving der dorpen.

Heel gemakkelijk, heel prettig Ja, liet is veel gemakkelijker naar Texel, dan naar menig Noord-Holland*ch dorp te reizen.

Stapt maar in den trein, dames en hoeren ! Tn ruim 3 uren bereikt men per spoor uit Amsterdam den Helder. Haast u maar niet. Ziet maar eens rond te Helder, want de post- en passagiersboot wA d a van H o 11 a n dquot; vaart vier malen per dag heen en terug tusschen Texel en Helder. Van Helder 's morgeus te 0 en Oj uur, 's namiddags te 4 en 7 uur, en van Texel 's morgens te 44 en 8 uur, namiddags te en 5| uur. Dat hadt ge niet gedacht^

Wilt ge bij aankomst te Helder terstond naar Texel, welnu, wandel naar het Hoofd; in 15 minuten doet ge het op uw gemak, of stapt tegen betaling van 25 ets. in een vigeiaut. Langs de prachtige Hoofdgracht bereikt ge de //Ada van Holland. // Stapt er maar op en weest niet bezorgd. Het kalme, rustige gelaat van kapitein Mets bant alle vrees. De dienst is aan geoefende handen toevertrouwd. De boot vertrekt ; een paar minuten en. . . daar vertoont Texel-stroom zich aan ons oog ! Merkt ge wel, lioe vredig de golfjes kabbelen en krijgertje met elkaar spelen ! In een half uur bereiken we Texel, bij tegenstroom in drie kwartier. Zoo'n tochtje op zee is veel waard : quot;quot;t is verfrisschend, opwekkend en kost toch maai een beetje. Een retourbiljet kost 80 ct. en f 1.25.

Zeeziekte ? Gekheid 1 Als het ivel weer is om zeeziek te worden, dan is het geen weer om op reis te gaan. Wij hebben meermalen met eene vlet den overtocht gedaan van Texel naar Helder, en de //Ada van Holland// ligt op hare raderen zoo vast op de zee als een muur op het land staat.

En die boot is keurig ingericht. Daarvoor zorgde de ondernemer, de heer C. Bosman te Alkmaar, en de //Ada// is solied er bij.

Als het u niet te koel is, blijf dan op het dek. Het treft juist, dat we dicht langs den wal stoomen.

Eerst ziet ge het torentje van de Herv. Kerk te Den Hoorn. Die toren is eene baak voor da zeevarenden, De netten, daar bij de kust, dienen om rog te vangen Tong, kabeljauw en zalm zijn echter fijner van smaak.

Daar verheft zich het vriendelijk torentje der R. K. en wat oostelijker dat van de Herv. Kerk te Otideschild. Het dorp ligt wat versoholen achter den dijk. We komen er aanstonds langs. Nog een enkelen blik op de reede, waar zoo vaak in Neerland's roemrijke tijden, de vloten van onzen De lluyter en Tromp lagen !

Zijn we er nu reeds? vraagt ge. Wij dachten het wel, dat het u nog te vlug zou gaan.

He boot ligt stil, we stappen aan wal. Diligence en andere rijtuigen staan gereed.

Nu, dan nemen we eerst een kijkje op en om de haven. Zij he 'ft aan de Noordzijde no^ eene bijhaven.

De meeste der vaartuigen, die ge hier ziet doen dienst voor de Noordzee- en kustvisscherij. De Noordzee-visschers hadden vroeger een goed bestaan;

in de laatste jaren is dat zeer verminderd. Goede vangsten beginnen tot de zeldzaamheden te behooren. De kustvisscliers hebben van Mei tot November weinig te doen. Gedurende den winter visschen ze garnalen Deze worden in de kokerijen gekookt en daarna verzonden naar Londen, Parijs en Brussel.

Laten we bier een kijkje nemen in de kokerijen. Ue meeste visschers koken en verhandelen echter zelf hun vangst; dat komt hun wenschelijker voor. Hier zijn we aan de zeilmakerij ; verderop is er nog eeue. Gaarne gunneu de bazen ons een kijkje ook naar de taanderij. Wilt ge de ijspakhuizen ook zien ? Hier zijn we op de helling. JJruk is het er gewoonlijk niet, ofschoon de baas uitstekend zijn vak verstaat; maar (vooral) de kustvisschers verdienen te weinig en stellen reparaties zoo lang mogelijk uit Dit is het pakhuis van den tonnen- en bakenzetter. Wacht, nemen we ook nog een kijkje in liet kantoortje van den Havenmeester. Aan hem is tevens de zorg voor den s'ormwaarschuwingsdienst â de seinpalen zijn ('aarvoor bestemd â opgedragen. De eigenapr van -het schippershuis biedt ook gelegenheid om vee te wegen. Van half Mei tot half Juni van ieder jaar worden hier uit de haven ruim 20.000 lammeren verzonden ; de meesten gaan naar Leiden. In veebooten en tjalken worden ze vervoerd. Den nacht voor de verzending der lammeren hebben de boeren het druk, want alle lammeren worden per as naar de vaartuigen gebracht.

Die beestjes zijii bij de aflevering 6 weken oud en brengen dan van f 6 tot f 13 op. De soliapenfokkerij is de voornaamste bron van bestaan op ons eiland.

Soms ziet liet er lii-.T heel anders uit. Als di orkaan losbreekt, het water met den vloed komt aanrollen en eene ongewone hoogte verkrijgt, staan de kaden onder. Sommige woningen hebben er dan last van. In de opkamer van den heer Zwanenburg stond het weieens zÃ³Ã³ hoog, dat het bijna in de bedstee stroomde, en hier voor liet Stations-Koffiehuis van mej. de. Wed Bijl (dit koffiehuis is tevens logement eu zeer aanbevelenswaardig) zagen we het zeewater eens op de bovenste trede der trap staan. Gelukkig, dat het van zelf weer wegkopt. Bang Ã¯ijn we hier niet; de dijken worden goed onderhouden ; bij stormweer en liooge getijden zijn we echter waakzaam. Wij zouden niet gaarne bij stormweer in de steden vertoeven. Br ! .... een regen van pannen en schoorsteenen is geen hapje. Kwam de nood aan den man, dan gingen de bewoners van Oudeschild natuurlijk op de vaartuigen en die zijn hier genoeg â meer dan 200. We staan hier voor den stoomgraanmolen ; de eigenaar is een ondernemend nijverheidsman, die velen werk verschaft. Hier vlak naast bevindt zich zijn steenkolen pakhuis. Hij zelf woont aan den Burg. Deze breede strook weiland was voor korte jaren nog eene sloot. De eigenaar liet die, en het aangrenzend modderwed, â dempen. Thans graast het vee er en binnen enkele

dagen begint men er eenige huizen te bouwen. Over eenige jaren strekt Oudeschild zich denkelijk tot de haven uit. Zie zoo, nu zijn we aan hpt dorp Oudeschild.

Dit dorp strekt zich uit van het oosten naar het westen. De bron ^an bestaan der inwoners is visscherij. De bfzitiers van grootere vaartuigen beploegen de Noordzee, die van kleinere schuiten, blazers geheeten, oefenen hun moeitevol bedrijf uit in het noorden der Zuiderzee en Irngs de kusten. Op de waarden zoekt men alikruiken, eene lekkernij voor de Engelschen. Vroeger werden hier veel schelpen gevischt ; deze bezigheid leverde een inafig bestaan op. Maar laten we, dames en lieeren, de dorpsstraat langs wandelen. De doipelingen hebben, een tiental jaren geleden ieder voor zijne woning eenige boomen geplant, die met hun lommer ons tegen de al te warme zonne-ktralen beschermen. Zooals ge ziet, zijn de meeste woningen niet hoog opgetrokken, maar ze zijn ruim genoeg en de bekende Texelsche zindelijkheid vindt men hier evenzeer als op de andere dorpen. Pardon, even hftlt! Deze sloot loopt achter het dorp langs en we zouden haar niet gaarne mis5en Een kwartier hiervan daan ligt de boerderij Brakenstein. Tot voor

een paar jaren stond de oude buitenplaats, in de 17e eeuw dooi een zeeofficier gesticht, er nog. Men vond er eene ruime zaal iu, met prachtige schilderstukken. De tegenwoordige bewoner is een familielid vati den eigenaar. Brakenstein is lief gelegen, heeft een fraai boÂ«ch en een vruchtbaren tuin, waarin verscheidene ooftboomen, staan. Vlak tegenover Brakenstein liggen de weezenputten op het terrein der weezenplaats, eene boerderij toebehoorende aan het Algemeen W eeshuif, dat aan Den Burg is. De wee-zsnvoogden hebben de Schildsloot, zoo heet ze, aau de Vereeniging quot;Dorpsbelang// te Oudeschild in gebruik ea onderhoud, tegen vergoeding eener onbeduidende huur per jaar, afgestaan. //Dorpsbelang// heeft iu ISOfi de sloot laten uitdiepen. Dat werkje kostte ruim f 1000. Alle dorpelingen dragen iedere week iets bij om de schuld (eene Jeeniug a 4 pCt.) af te lossen.

Ja, dat zegt u wel ; Eendracht maakt macht. Eu waartoe de sloot dient ? Om in vletten, gevulde tonnen met water uit de weezenputten naar het dorp te voeren voor die gezinnen, wier woningen niet van een regenbak yijn voorzien We hebben onze tekortkomingen als ieder schepsel, maar eensgezindheid en verdraagzaamheid zijn prijzenswaardige eigenschappen onzer visschersbevolking. We zijn hier vogeltjes van dezelfde pluimage ; rijken zija er niet. Velen mogen

U ziet, dat de huisjes er netjes uitzien. Hier zijn we bij quot;de Zeven Provincie n lt; Het logement is genoemd naar het schip van onzen grootsten zeeheld De lluyter. Het oude, vervallen gebouw, dat uit drie verdiepingen bestond, is in 1S97 gesloopt en toen verrees dit in de plaats

Hier is de openbare school, de eenige vwi het dorp. Ze werd in 1808 gebouwd. Het hoofd der school wordt bijgestaan door 2 onderwijzers en eene onderwijzeres. Twee huizen verder is de pastorie der Herv. gemeente, en hier op den hoek van de Kerke-steeg is het Hulppost- en telephoonkantoor, hetwelk voor het publiek geopend is op alle werkdagen des morgens van 7.30 tot 11.30, en des namiddags van 12.30 tot 2 30 en van 5 tot 7 uur, op Zon- en feestdagen des voormiddags van 7.30 tot 8.30 en des namiddags van 12.30 tot 1.30 uur.

Als ge lt; e kerkesteeg inziet, rust uw oog op de Herv. Kerk, die in 1050 gesticht en in 17-t0 vergroot weid. In 1878 werd het binnenwerk der kerk geheel vernieuwd. Zooals ge ziet prijkt op dit n.ar-inerea steentje in den gevel van het voorportaal de naam van Ds. Post, thans predikant te Hoorn, Aan zijne zorgen en bemoeingen dankt de Herv. gemeente de restauratie der kerk. Er is in de kerk een orgel; voorts bezit zij een lichtkroon, geschonken door

A. de Ruyter en een geschonken door den admiraal C. Tromp. Beide zeehelden vertoefden hier vaak ; wanneer hun vloten voor Oudeschild op de reede lagen, hadden zij hun intrek in de hiervoor genoemde Zeven ProvinciÃ«n en woonden zij dan â¢steeds de godsdienstoefeningen bij. Maar wandelen we verder. Hier bevinden we ons bij de Koningin Wilhelmina Bewaarschool. Ze bevat drie lokalen, is 21 M. lang, 7 M. breed en heeft eene zeer ruime speelplaats achter en ecDe vÃ³Ã³r de school. Alle dorpskinderen van 3 tot 5 jaar, op eene enkele uitzondering na, gemiddeld 50, bezoeken haar. Wandelen we het dorp westwaarts uit! Zoo, nu zijn we bij de R. K. Kerk, die drie jaar geleden, dooide goede zorgen van Pastoor Wouterlood, geheel vernieuwd en vergroot werd. In 1835 kreeg de R. K. Gemeente haar eigen kerk. ^Zij is net en alleszins bezienswaardig. De eenvoudige pastorie stsat vÃ³Ã³r de kerk.

In den tijd van De Ruyter werd de oorlogsvloot uit de Weezenputten van drinkwater voorzien. Op dit buurtje stonden torn eenige herbergen. Zoo kwam het buurtje aan zijn naam. Het laatste huis passeerende, bevinden we ons op bet schelpenpad, di-t, langs de Schildsloot, naar Brakenstein voert.

Societeit Neptunus, oprericlit in 1860 ; liet Zieken-fouds voor mannelijke personen (van 12â50 jaar laat liet leden toe); liet Adm. de Ilnyterfonds, opgericht om viss^liers op hun ouden dag eene weke-lijksche toelage te verstrekken; de Schippers- en visschersbond ; eene afd. van den Ned. Protestantenbond ; een Mannen- en een gemengd zangkoor, eene meisjes-zangvereeniging en kinderzangschool, voorts de Vereeniging tot stichting en instandhouding der Koningin WÃ¼helmina Bewaarschool. Dorpsbelang.

Tusscben OÃ¼deschild en Den Burg is eene geregelde diligencedienst, eveneens tusschen Oudeschild^ Waal en Oosterend.

Willen we wandelen of fietsen? Voor beide isj de weg uitstekend. We nemen eerst een kijkje in en om het fort de Oudeschans.

Het fort is in 1572 aangelegd en werd in 1812 op last van keizer Napoleon I in beteren staat gebracht. Het fort heeft, zooals u ziet, eenen ongelijk-zijdigen- vijfhoekigen vorm, en wordt omringd door eene gracht; aan beide zijden ziet ge een hoog terrein, een ravelijn met gracht. Het fort heeft twee toegangen. De steenen kazerne is ruim 16 jaren geleden

door een windhoos vernield ; zij was ingericht voor 100 manschappen, met een paviljoen voor oflicieren. Dit pavil joen werd door den windlioos, wiens gebulder geleek op het rollen van den donder, gespaard, maar is later gesloopt. Hier is het bomvrij kruitmagazijn, waarin 3000 kilo buskruit kan geborgen worden. Daar ten westen van het fort ziet ge de redoute en ten oosten eene lunette; zij werden aangelegd in 1811 en 1812. Gebouwen bevatten ze niet. Ze vormden een kamp om eene landing te beletten, nl. in deu tijd, toen ze aangelegd werden. Westwaarts op den Iloornsehen zeedijk, aan het Horntje, was vroeger met hetzelfde doel eene batterij geplaatst. De oppasser van het fort woont, aan het Oudeschild.

We gaan dan zeedijk langs en zien dan den Prins Hendrik-polder, eigendom van den baron de Gotlinet. De vruchtbaarheid van dezen polder is sedert de laatste 15 a 18 jaren bijzonder toegenomen. De rentmeester woont aan Den Burg. Wanneer we naar het Horntje wandelen, hebben we een schoon gezicht op de reede en het Marsdiep.

Zegt u dat wel. Zoo'n tafereel trekt altijd aan. Die groote oorlogschepen houden oefeningstochten ; de visschers oefenen hun gewoon bedrijf uit en die dansende vletten op de zilten golfjes zijn van visschers. Gevaarlijk is zoo'n vlet, meent u ? Wel neen! De wakkere mannen zijn als het ware in de

vlet opgegroeid, en zelfs bij onstuimige zee Vijven ze niet in de haven liggen ; ze roeien de vlet precies op den kop vau elk golfje, zoodat er eeen spatje in komt. Zij lianteeren de riemen, mijnheer, als gij op uw kantoor de pen. Nu zijn we aan Het Hornt je.

Het was vroeger een gehucht, liier aan de Z. W. zijde van Texel. Dc zee nam het grootste deel door afspoeling weg. Er staan nu slechts drie woningen, lu het begin dezer eeuw was hier eene quaraTilaiue-inrichting. Een paar eeuwen geleden vond men hier de hoogste duinen vau Texel. De zanddijk, in ile vorige eeuw aangelegd, sloeg in 1776 weg, doch werd later hersteld. Als in den winter de A d a wegens ijsgang niet kan varen, worden brieven en reizigers in ijsvletten van hier naar Helder vervoerd. Geen kleinigheid, dat verzeker ik u ! Maar de koene, kalme Horsers, zoo heet men de bemanning^¹) schuiven u over en stuwen u, in de vlet, door het drijfijs zoo knaphandig, dat ge uwen hoed er voor afneemt en zegt: Â«Ieder in zijn vak !Â« Wilt ge meer van dat

Soms moet dc afvaart van den Hors (zie liet kaartje) plaats vinden; daarvandaan liet woord Horsers. Znidwestwaarts van het Horntje ligt een inham, âDe Mok.quot;

Horsen weten, informeer er dan, als ge over een 14lt; dagen Texel weer verlaag bij Kapt. Mets, op de Ada, naar.

Neem me niet kwalijk, mijnheer, ik wist niet, dat re plan hadt, hier veel langer te bl'jven. Nu, al toeft ge hier een vol jaar. vervelen zal het u niet. Logementen, puike, ontbreken aan Den Burg niet en de hoteliers weten wat eene goede tafel vereischt. Amusement hebben we ook. Gaan we nu naar Den Hoorn en rus'en we eene wijle in //Loodsmans Welvaren.//

We stappen weer op ! Ge merkt al dadelijk, dat het dorp geheel in de lengte is gebouwd. Het ligt 1| uur van Oudeschild, ruim een nur van Den Burg en een kwartier van de duinen.

We zijn er op ! Daar strekt zich die oneindige (ratervlakte, het strand kussend, uit. Dat is de Noordzee. Zie, daar duikt de levenwekster, vermoeid van haren langen tocht, aan den westelijken hemel in zee weg. Noordwaarts flikkert reeds het draaiend licht van Eierland, dat den zeeman als toeroept: Verwijder u van deze kust!// en zuidwaarts lonkt Huisduinen'?

vuurtoren n vriendelijk toe als wilde liij zegden : /'De veilige haven is iiiibij.//

Hier neergezeten in den stillen avondstond, gevoelt men zich klein en (och /,oigt; rustig, zoo vrij, zoo tevreden Ver van liet lt;re.gt;o l der wereld verwijderd, ontvangt men hier heerlijke indrukken.......

pardon, dames en heeren ! ik begon daar. gelooi' ik, met het maken eener bespiegriling. Vergun mij u thaus, terwijl we naar het dorp terugkeeren, het belangrijkste van Den Ilocrn te vertellen. Het was vroeger vereenigd met het dorp Den Westen, â¢dat bijna geheel vervallen is. Tot het jaar 1838 was De Hoorn op een na het groo'ste dorp van Texel. In dut jaar werd het loodswezen van Den Hoorn naar Fielder verplaatst en taande de welvaart. Er is eene Herv. en eene Doopsgezinde kerk, ieder met een predikant. De kleine Herv. kerk heeft een betrekkelijk hoogen toren, die den zeelieden tot baak dient. De R K. zijn kerkelijk vereenigd met Den Burg en hebben hier een hulpkerk, die door de Geestelijken van Den Burg bediend wordt. Den 15n Mei 1761 werd te Den Hoorn de beroemde dichter en romanschrijver Loosjes geboren.

Hier bestaat ook eene kaasmakerij, die haren goeden naam weet te handhaven. De dorpelingen leven hoofdzakelijk van de veeteelt.

Er is eene openbare school. Het H. d. S. wordt bijgestaan door ('en onderwijzer.

Het dorp Ouden Hoorn, dat zuidwaarts van tien Hoorn lag, sverd in 1398 door de Triezen verbrand. Zuidwcstwaarts van Den Hoorn is liet Hoornder Ylak. In 1744 werd te Den Hoorn een gasthuis voor onvermogendeu gesticht, terwijl iu 1839 door de weduwe van den Hoornder predikant (Hendrik Schutte), mej. Aaltje de Keijzer, een huis en tuin voor predikantswoning werd vermaakt aan de Herv. gemeente. Te Den Hoorn heeft men een zieken- en begrafenisfonds. Er is aan dit dorp eene reddingsvlet gestationneerd.

Den Hoorn is ieleplioniseh verbonden met het telegraafkantoor te Den Burg en is voor het publiek geopend op werkdagen des voormiddags van 7.30 tot 11.30 en des namiddags van 12.30 tot 2.30 en van 5 tot 7 aur. Op Zou- en feestdagen des voormiddags van 7.-quot;lt;0 tot 8.30 en des namiddags van 12 30 tot 1.30.

HÃ©, kastelein, kom over eiu kwartier voor met uw rijtuig, liefst met twee paarden.

Volstrekt niet; 't is morgen volle maan. Ja, ja,, den stand der maan kennen wij, dorpelingen, op ons dvimpje. Onze wegen worden niet door gas verliclit Texel heeft geene gasfabriek. Electrisclie verlichting kennen we alleen bij naam. Hier valt nog heel wat te doen voor de verlichting.

Wij komen het dorp aan de zuidzijde binnen. Het is de hoofdplaats van ons eiland, is lief gelegen en het hpeft het voorkomen van een plattelandsstadje. De Eomeinsche veldheer Drusus, die hier een burcht bouwde, gaf aanleiding tot de stichting dezer plaat?, liet dorp was in vroeger eeuwen omgeven met wallen, schansen, bezat poorten, drie in getal, en werd ingesloten door eene breede gracht. Van deze gracht is ds Burgwal het laatste overblijfsel.

A an den Butg het Noorden inloopende, bereikt men in drie uren eerst de zee. In de laatste Ã¶ jaren is er heel wat geschied, om Den Burg een netter aanzien te geven. De voornaamste gebouwen, die we voorbijloopen, wijs ik u aan. Dit is de li. K. Kerk. Zij werd in 18()3 nieuw opgebouwd. Aan dezen zelfden kant der straat is het E. Iv. Oude mannen en Vrouwenhuis. \\^re loopen deze straat ten einde, slaan linksom en zien nu voor ons het Gasthuis of liever het Gesticht van Liefdadigheid, behoorende aaa de burgerlijke gemeente. De verpleegden genieten er-een rustig leven.

Gasthuisstraat, Hoogerstraat en Birneuburg het iigt; 18-il gestichte Raadhuis. Het is de moeite waard het te bezichtigen. De Hervormde kerk daar nabij het Raadhuis bestaat reeds ejuwen. Een paar jaar geleden werd het dak vernieuwd. Van binnen ziet zij er zeer net uit. We hebben hier bij het Raadhuis de Vischmaikt, de Waag eu het marktplein d ' Groene Plaats^met zijn hooge, fraaie boomen. Het pleiu is omgeven door flinke hotels, alle zeer aanbevelenswaardig. Wij zullen beginnen met Hotel Texel eu treden er binnen. Ue hotelhouder heeft geen kosten gespaard, om deze inrichting aan alle eischen des tijds te doen beantwoorden. Deze schoone tuin behoort tot het hotel. Het. gebouw is gedeeltelijk nieuw opgetrokken. Het niet gesloopte gedeelte van het voormalige gebouw wls vroeger het landshuis, en diende later, â tot 1841 â tot Raadhuis. We staan hier dus op klassieken grond. Ada van Holland vertoefde hier in het begin der 13de eeuw als gevangene. Recht voor u uit is het Logement //De Zwaan.'/ De zaal is ruim en gezellig. Vlak tegenover //De Zwaan is het logement //De Oranjeboom.// Het is een net burgerlogement. Er naast is het bekende hotel //De Lindeboom.// We gaan er even binnen. De eigenaar weet zijn hotel niet minder aantrekkelijk Ie maken dan zijne concurrenten. Het is vaak moeielijk voor ons ingezetenen^ als we een uurtje willen verpoozen en van ons schooa

Tnarktplein willea genieten, te beslissen welk hotel we zullen ingaan. Allen tegelijk bevoordeelen gaat niet; en tocli zijn allen onze mede-ingezetenen. Het doet ons dus pleizier, alle logementhouders, die we noemden en nog zullen noemen, te kunnen aanbevelen.

Vlak tegenover //Ã¼e Ijindeboom// is het Cafc âD en Burg//. Slaan we den hoek om, dan zijn we bij het P a r k, eigendom van Texel. Stapt maar in door het hek, dames en lieeren 1

Nu. het wordt dan ook op hoogen prijs gesteld â en met zorg onderhouden. Will ge rusten, de banken noodigen u er al toe nit. De Parkstraat weer ingaande, komen we bij het llijks-Post- en rdegraafkantoor, hetwelk voor het publiek geopend is op werkdagen des voorin, van 7.30 tot 11.80 uur en des nam. van 12.30 tot 2.30 en van 5 tot 7 uur. Op Zon- en feestdagen des voorm. van 7.30 tot 8.30 en des nam. van 12.30 tot 1.30 unr.

Hechts van het postkantoor is eene _ drukkerij en links er van ziet gij het Algemeen Weeshuis, dat er warmpjes in zit. was tot 1573 een klooster. 13e verzorging der weezen is uitstekeud. Linksom is de schoolstraat en dit lange gebouw is de openbare school. Het H. d. S wordt bijgestaan door 4 onder-wi zers, 1 onderwijzerej en nog 1 onderwijzeres in de nuttige handwerken. In het achterste lokaal wordt de school voor uitgebreid lager onderwijs gehouden.

Het H. d. S. wordt door 1 onderwijzer bijgestaan. Jrlier naast de scliool is het braudspuithuis en even verder de Algemeeue Bewaarschool.

In de Weverstraat, waar we nu heengaan, bevindt zich de Christlijke Bewaarschool, en het kantoor van den gempeute-ontvanger. Hier aan Den Burg is ook het kantoor van den Rijksontvanger en â dat van den ontvanger der Registratie gevestigd. De Weverstraat doorgaande komen we aan de Warmoesstraat; hier is de drukkerij der Nieuwe Texelsche Coa-rant. We loopen de straat geheel uit en bereiken dan het logement quot;De Vergulde Kikkert.// In de ruime zaal, tot 1805, meen ik, was zi j ingericht tot kolfbaan, houdt de Afd. Texel der M. t. N v. h. A. hare bijeenkomsten. In alle hotels hier, dus ook in de Vergulde Kikkert., staan biljarts.

We gaan nog eens door de Hoogerstraat en staan dan op de Steenenplaats; met haar sierlijken roskastanje vormt zij een aantrekkelijk punt van ons dorp.

Â«Gij moogt met alle recht zeggen : //van ons schoon dorp.// Wie zou zich kunnen voorstellen, in zulk eene omgeving, op een eiland (e zijn !//

Dat zeggen allen met u. die Texel bezoeken en dat getal neemt steeds toe : in den zomer om er te botaniseeren, want ons eiland bezit een rijken plau-tenschat, in den herfst om te jagen. Hier worden planten aangetroffen, die men elders vaak vergeefs zoekt. Zoo groeit in de nabijheid van Brakenstein de

dierenetende plant. Als een mugje of vliegje eeÂ» blaadje dezer plant aanraakt, sluit het zicli om het diertje en verteert het geheel.

Gaan we nu de Koogerstraat door, dan zien we rechts //den hoo^erd//, waar groenten geteeld worden en die een kijkje overwaard is Links is het lief gelegen gemeente-kerkhof, dat hoe langs zoo meer de plek wordt waar men zijne geliefde dooden ter rustplaats brengt. Recht voor u is de weg, die naar de Koog leidt, maar dn we nu niet opgaan, omdat we ook de Waalders'raat moeten zien; we hebben dan tevens nog gelegenheid de Doopsgezinde Kerk in de Koogerstraat te bekijken. Hier zijn we terug op de Steenenplaats. Nu linksom i'n we zijn in de Waalderstraat. Eijiondere gebouwen kan ik u hier niet aanwijzen. De grintweg daar voert naar het landelijk dorpje De Waal.

Wandelen we naar het Schilderend tot het doen -, au een prettig uitstapje. Onderwijl vertel ik u nog het een en ander van Den Burg.

Onze tegenwoordige burgemeester, II. W. de Joncheere, die op 8 Juni jl. zijn ambt aanvaardde, woont aan den Burg. Er is een predikant bij de Doopsgezinden, een bij dc Hervormden, terwijl de E. K. gemeente bediend wordt door een Pastoor, bijgestaan door een kapelaan.

De Herv. Kerk waaraan men in 1470 begon te bouwen, werd in 1481 voltooid. Ze is van binnen

lang 34.25 M., breed 18 M. en hoog 21 M. Aan Den Burg wonen 2 geneesheeren, 2 notarissrn ; er is eene apotheek ; de afd. Texel van het N. O. (r heeft er haar middelpunt van vergaderen. De arron-dissements-bibliotheek is er gevestigd. De iÂ»fd. van hel Nut heeft er eene uitgebreide bibliotheek. Den Burg bezit een fanfarecorps en er is een muziekgezelschap //Ã¯rinitasquot; (Kamermuziek.) Er bestaat eene rederijkerskamer. Voorts is er eene Vrijzi'iuige kies-vereeniging on eene 11. K. kiet-vereeniging. Beide zijn atdeelingen der centrale kiesvereenigingen te Helder.

Tot de nuttige instellingen behoort het ziekenen begrafenisfonds voor den kleinen burgerstand.

Do inwoners van Den Burg noemen dit het S c h j 1 d e r - e n d. omdat men dien kant uitloopt naar Oudeschild. Deze weg wordt heel wat beloopeu Â«n bereden. Een kwartier verder ligt de Keet, tot voor 30 jaren geleden slechts een houten gebouw, waarin een bierhuis gehouden wordt. De weg naaide Keet ]s wel wat open of onbeschaduwd. Boomea

willen hier niet best aanslaan. Maar frissclie lucht en warme zonneschijn zijn goed voor onze gezondheid. Het is de geliefkoosde weg, waar jongere en oudere heeren en dames wat de Amsterdammers noemen ; hun pantoffelparade honden.

Onder de veranda der Keet (CafÃ© Burgzicht) drinken we even een g¹as melk. We zien dan meteen, hoe bekoorlijk Den B'irg zich aan deze zijde vertoont.

We slappen nu op. Wacht, ziet eens! De weg splitst zich hier in drieÃ«n. Deze weg aan de oostzijde loopt door de laagte, de middelste is het landpad en de westelijke is de rijweg. De twee laatste wegen gaan over HoogPiibers¹. Deze heuvel is u zeker bekend uit de aardrijkskunde. Zijn 'oogte is 15 M. boven A. V. Vroeger was de heuvel veel hooger. In 1481 werd hij afgeslecht en meer gelijk gemaakt. Een gedeelte er van werd tot een kerkhof aangelegd, zoo het heet. Er werd een kapel bij gebouwd (nabij het Doolhof), die op 1 Nov. 1482 aan St. Catharine werd toegewijd. Sedert bijna 3 eeuweu bestaat die kapel niet meer.

Wij zijn hier op het hoogste punt van den heuvel. Yan hier heeft men het fraaiste gezicht over het eiland en de Zuiderzee.

Aan de helling dezer hoogte vinden we twee wegen: rechts gaat men naar het Kerkhof van Oudes?hild, dat aan de Herv. en E. K. gemeenten behoort. Liuks komt men aan het Doolhof, een

fraai bosch, met verscliillemle Innen : de geliefde wandelplaats der bewoners van Oudoscliild en Den, Burg. Het Doolhof is eigendom van Texel. In het

bosch is een heuvel, de Zeven Pannekoeken geheeten,. met rustbank er op. Hij bestaat uit 7 aardlagen ^ hiervan de naam 7 pannekoeken.

Bij het bosch is een hoogte en kuil, uit mul zand bestaande. Wat Kraantje-Lek is voor de Haarlemmers, dat zijn de Zandkuil en de heuvel voor de jeugd van Den Burg en Oudeschild. Op Pink-sterdrie haalt het jonge volkje daar liet hart op. Loopen we nu even verder, dan zien we damp;

boerderij Rozeiiliout, Weezenplaats eu Brakenstein ook. Eu dan terug uaar Den Burg.

Dat was in vroeger eeuwen een sclioon dorp â¢en tevens â en dat is buiten kijf â liet grootste en voornaamste. Een geaclit plaatsgenoot te Den Burg bezit een oud handschrift (keuren enz.) waaruit dit blijkt. Thans vindt men er 15 h, 20 huizen. De Westen behoort tot het gebied van den Hoorn, Het dorp bezat een grooten, hoogen toren, waarvan in 1710 de spiis is afgeslagen. In 1571 deden de Watergeuzen hier cene landing, bedreven grooten moedwil en verbrandden, behalve het huis van den Schout aan den Burg (?) de kerk van de Westen, althans nrar men zegt. In 1S59 werd de oude Wes'.ertoren gesloopt. Niet ver van de plaats, waar hij stond, is nog een gewijd kerkhof.

Het is schoon zomerweder en een anngenaam Zuidenwindje zal het genot van de wandeling ver-Tioogen.

Uitstekend ! We gaan de Waalderstraat door en â zijn in een half uur aan de Waal. Ik deel u al vast liet een en ander van dat eeuwenoude rlorpje mee. Er is eene Hervormde en Doopsgezinde kerk. De Â«erste is op eene hoogte gebomvd. De Doopsaezinde predikant van den Burg treedt ook hier en te Oosterend op. Beide kerken 'Ã¯ijn van een orgel voorzien.

Veeteelt en landbouw zijn hier liet hoofdbedrijf. Aan de Waal is ook eene kaasmakerij, die met de beste kan wedijveren.

De openbare school is net, maar telt slechts een 25-tal leerlingen. Het H. d. S. wordt alleen bijgestaan door eene onderwijzeres in de nuttige handwerken. Aan dit dorp is ook een geneesheer gevestigd.

Tot de nuttige instellingen hier behoort een plaatselijk Nut en een Zanggezelschap. De Waal is tele-phonisch met de andere dorpen verbonden en bezit een hnlppostkantoor. Het postkantoor is voor het publiek geopend op werkdagen des voo-rn van 7.30 tot 9.30, des nam. van 1 2 30 tot 2.30 en des avonds van 6 tot 7 uur; op Zon- en feestdagen des voorm, v.m 7.30 tot 8.30 en des nam van 12.30 lot 1.30. Het telephoonkantcor is geopend op werkdagen des

voorm. van 7.30 tot 11.30, des nam. van 12.30 tot 2.30 en des avonds van 5 tot 7 uur ; op Zon- en feestdagen des voorm. van 7.30 tot 8.30 en des nanu van 12.30 tot 1.30.

In het laatste der vorige eeuw werd beoosten de: Waal eene tumulus of Romeinsche begraafplaats gevonden. De heuvel, Soinmeltjesberg geheeten, is sedert langen tijd reeds geslecht. Men vond er Romeinsche oudheden in, als : een ketel met een m^rk er in en den naam Mutufiof, voorts metalen in elkaar sluitende lepels met den naam Adrianus en andere huisgeraden. Een en ander is breedvoerig opgenomen in een beschrijving van Texel van zekeren J. Vos, die zijn boekje, dat in het gemeente-archief berust, in 1793 uitgaf, als ik mij ten minste niet vergis, wat het jaartal betreft. In datzelfde archief is ook een werkje, uit denzelfden tijd, behelzende : //Brieven over Texel.//

Maar onderwijl hebben we het dorpje bereikt en ben ik dus in de gelegenheid u het een en ander,, wat ik noemde, aan te wijzen.

De Waal bezit een hulp-postkantoor en is tele-phonisch met het Hoofdkantoor verbonden. Dat is een groot geraak, want de Waal is ook telephonisch met de Cocksdorp en Oosterend verbonden. Op die beide plaatsen zijn geene geneesheeren gevestigd en bij plotselinge en ernstige ongesteldheden kan men dus even om den dokter telephoneeren.

Maar laten we nu naar Den Burg teruggaan, want te 12 uur zal liÂ°t rijtuig gereed staan oin ons naar liet dorpje ce Koog te brengen.

Wel, dat is flink, Dames en Ileeren, dat ge tijdig ontbeten hebt, want we inosten van daag veel be-zielitigen. Daar het prachtig en toch niet te warm weer is. stÃ¯l ik u voor (e gaan wandalen.

Zooals u verkiest. Ingestapt dan. De Koogerstraat door, langs '/Buitenlust,// rechtsaf'. De weg is best. Nu weer links. Daar voor u is de hofstede quot;Hermanshoeve.// Zuidwaarts er van bevindt zicli eeue uitgestrekte miendgrond. Als we niet uitstappen, rijden we rechtsaf en bevinden ons weldra bij den bekenden theetuin. Wil men kinderen eens lustig laten spelen, wippen, schommelen, in dezen tuin kan men terecht.

Hier zijn we bij Â«Tubantia,'/ Gelijk we reeds zeiden, was de eigenaar dezsr hofstede de eerste, die hier op Texel de bloembollenteelt invoerde, zij verkreeg langzamerhand eene grootere uitbreiding.

Op //Tubantia'/ willen we een kijkje nemen eu ons op de hoogte stellen van teelt eu oogst der

bolleu, welker bloemeu iu het vroege voorjaar zoozeer liet oog bekoren. De toegang wordt ous met genoegen gegund. Eilanders zijn gastvrij in liooge mate en de Texelaars zijn tegenover vreemdelingen steeds voorkomend.

//Anna's Hofstee// is 10 H.A. groot, bezit een park, voorts een Hoenderpark //J)r. Scblegel,// |-H.A. beplant met aardbeistruikeii, allerlei vruclit-boomen, eene bloembollenkweekerij, moestuinen, aard-appel- en graanvelden enz. Men houdt er koeien, ezels, schapen, geiten, ezelinnen enz., zoodat men er alle soorten van melk bekomen kan. Westwaarts en zuid westwaarts van //Anna's Hofstee'/ liggen twee bosschen. 7 en 5 H.A. groot.

Nu naar de kweekerij van den heer Stiggelbout, die ook te Hillegom verscheidene hectaren voor de bloembollenteelt bezit. Deze plaats hier heet //G e r-m a n i a// en is een bezoek overwaard.

Aan //Germania// grenst de hofstede //Erica// van dj Gebr. Schumaker. Op deze hofstede bevindt zich eene bloembollenkweekerij, genaamd //No pains, no gains.'/ Er worden gekweekt HvacintheÂ», Tulpen, Narcissen, Crocussen, enkele en dubbele Galantussen, LeliÃ«n, Gladiolussen enz. Achter het gemeeute-kerk-hof, aan heÃ¼ einde der Koogerstraat, die we doorreden, bezitten deze heeren eene bloemisterij. He

firma lieeft, evenuls de audere bloembollenkweekers, eene uitgebreide handel op Eugeland.

l)e grindweg loopt gedeeltelijk over de miend en verder door het dorpje. In vroeger tijd was dit een bloeiend dorp, vooral in den tijd der groote visscherij of walvischvangst. Men beweert, echter ten onrechte, dat de Koog edmnaal de hoofdplaats van Texel was. Vele commandeurs der groote visscherij woonden er en groote welvaart trof men er aan. Er is nog eene hoet (schuurtje) die den naam van quot;De Walvisclv/ draagt.

Met het tenietgaan der zooeveu genoemde visscherij verdween de welvaart van dit dorp. De inwoners bestaan van veeteelt. Uier bestaat ook eeue kaasmakerij die een zeer goeden naam heeft. We beziclitigen haar even. De Herv. gemeente beiit hier eene kerk. Deze gemeente is met de Herv. gemeente aan de Waal vereenigd. Elk dezer grmeenten heeft een eigen kerkeraad en eene eigene kerkelijke administratie. De kerk is in 1632 gebouwd. De li. Katholieken beliooren tot de gemeente te Den Burg, terwijl de Doopsgezinden ook hunne gemeente aan Den Burg hebben. Dit is de openbare school. Het H. d. S.

â wordt door cÃ©n onderwijzev 1)ijÃ¯^rstnaii Even verder is de woning van d-ti fi-!e])ltoiiist der kustwacht, liij is tevens opzichter der reddin^siniddelen. Links van de school woont de ondi-r strandvonder dezer plaats. Richten we nu onze schreden n:i;.r dduinen. Prettig, niet waar, dat klimiueu ! Hier zijn we op het hoogste duin, 88 voet hoven A.I'. l)e kaap strekt tot een baken in zee voor de zeelieden.

Vroeger strandden hier vele schepen; sedert 1864gt; is dit veel verminderd; de vuurtorens ie Huisduinen en achter Eierland en de verbetering en uitbreiding van het loodswezen droegen daartoe veel bij. Dalen we de duinen af! In deze schuur bewasrt men de reddingsboot. De bemanning der boot woont fe Oudeschild. Zij heeft al menig menschenleven gered. Zoo'n redding te midden van de woedende eleinei ten te zien bewerkstelligen, is aangrijpend. Dan krijgt men eerbied voor den eenvoudigen visscherman, dat verzeker ik u.

En nu nog een kijkje in het Badpaviljoen, dflt, naar we hopen, nog eens zal vervangen worden door een flink badhotel. Zie dit strand ! Kent ge een breeder, vlakker, zindelijker ? Ge vindt het nergens beter. Het strand van Scheveningen is er niets bij. En wie werkelijk versterking van krachten, herstel van gezondheid zoekt, die vindt geen beter en aanbevelenswaardiger oord. De Texelsche hotels kunnen er zijn, dat verzeker ik u. Komen er badgasten, dan

Dat men het oog nog niet lieeL gevestigd op Texel om er eene vacautie-kolonie te plaatsen. Va-cantie-kolonies zijn thans in alle werelddeelen gevestigd ; zij zijn een eiscli van ouzen tijd. De zorg voor het ffiisdeelde zwakke stadskind, dat, in de achterbuurten wonende, gebrek aan licht en frissclie lucht heer.', is een edel werk. Bovendien, wat zouden jongens uit den gegoeden stand hier eeno uitstekende gelegenheid hebben in den vacantietijd ouder flink opzicht te ge:iieten, lichaam en freest te verfrisschen. Wie over zocTn vacantie-kolonie, of de gelegenheid â om kinderen van gegoede ouders hier eene aangename vacantie te bezorgen, wil correspondeerjn, wende zicli tot het commissielid der Vereeniging tot bevordering van het vreemdelingenverkeer, den heer J. K. G. Muller, hoofd der School te Oudeschild.

Uit Amsterdam bereikt men Texel binnen den tijd van 3J uur. In den zomer is, zooals we reeds opmerkten, een zeetochtje een pretje.

Wij rijden in Noordelijke richting langs de duiuen â en bereiken weldra het einddoel van onzen tocht: r/de Nederlanden. Die vruchtbare plek grond vormt met recht eene oase te midden der duinen; we wan-

deleu er door. Aan den noordoostpuiit vinden we-nog een oude eendenkooi en en konijnenpark. Hier begint teucns de zanddijk, in 1628. 1G29 en 1630 aangelegd. Westwaarts van Eierland en tot het noorden doorgetrokken. Ziezoo ! we gaan naar het badpaviljoen terug, nemen een bad in de Noordzee en rusten een wijle; dan gaan we naar deu Burg terug om te-dineeren eu vervolgens het concert van het fanfarecorps in ons schoon park bij te wonen. Wij kunnen ook nog jirofitecren vau de bijeenkomst der ledenvergadering van de afdeeling Ã¯exel der Hollandsche Maatschappij van Landbouw. Deze afdeeling werd in 1852 opgericht en is steeds ijverig werkzaam in het belang van landbouw en veeteelt. Haar hoofdzetel is den ]3urg. Van ouderen datum is de afdeeling der M. t. N. v. 't. A., die ia 1812 werd opgericht.

Nog een paar aardige tochten resten ons, die we per rijtuig of fiets doen. Eerst gaan we naar Oosterend. We rijden door de Waalderstraat, den grindweg langs, door de Waal, langs eenige buurtschappen en vruchtbare weiden en zijn iu den tijd van nog geen uur te Oosterend. Hier wonen visschers eu veehouders. Men vindt er eene kerk van de Herv. gemeente_v

gebouwd ia 1C66, eeue kerk der Geref., eene der Doopsgez. eu eeue hulpkerk der R. Katholieken. Er is eeue O] enbare school eu eeue Christelijke. Dezamp; laatste werd iu 1887 gesticht. Oostereud bezit eeigt;,

hulppostkautoor eu is, evenals de andere dorpen,, telephouisch met het telegraafnet verbonden. Het hulppostkantoor is geopend van 9âl:''s voormiddags eu van 5â7 uur 's namiddags; Zondags van 11 uur 's voormiddags tot 1 uur quot;s namiddags. Het telephoon-kautoor is geopend vau 7.30â11.30 uur 's voormiddags en van 12.30â2.30 uur en van 5â7 uur

selijk Nut eii een Rederijkerskamer. Vroeger woonden hier vele sehelpvisschers. Sedert er een paar stoom-sclielpbaggeriDacliines in de vaart zijn gebracht, moesten de visschers verhuizen of bij den landbouw een heenkomen zoeken. Verscheidene gezinnen emigreerden naar Amerika.

Het bulppostkautoor is telephonisch met den Burg, telegraphisch met Vlieland en Terschelling verbonden en is geopend op werkdagen des voorm. van 7.30 tot IJ.30 uur en des nam. van 12.30 tot 2.30 en van 5 tot 7 uur Op Zon- en feestdagen des voorm van 7.30 tot 8 30 en des Mm. van 12.30 tot 1 30 uur.

Het brievenvervoer naar Vlieland en Terschelling heeft van hier plaats. Hier is ook eene reddingsboot gestatiouneerd, welker bootsman en bemanning te de Cocksdorp wonen.

G ian we nu naar den vuurtoren. In een klein half uur zijn we er. We spraken er reeds van en.....

Zie zoo, we zijn er ! Wendt den blik nu eens naar de Noordzee. Prachtig, niet waar ? Een der wakers xal wel zoo vriendelijk zijn ons rond te leiden en ons de werking der machine te verklaren. De opzichter wil ons stellig ook wel het een ander mee-

deelen. De vuurtoren doet ook dienst als kustwacht en is daartoe met het tele^ruafnet verbonden.

We gaan nu den Postweg, die naar Den Burg leidt, langs eu rijden dus door den polder Eierland.

Als ge nu let op de namen ian de volgende boerderijen, dan kunt ge zonder gids, 't zij dat ge loopt, fietst of per rijtuig van de Cocksdorp naar den Burg gaat, zelf den weg gemakkelijk v'nden. Van Cocksdorp komende, gaat men langs Sir Robert Peel eu slaat den eersten dwarsweg links in; aan het eind van dezen weg staat een openbare school; hier slaat men rechtsom ; nu gaat het rechtuit, en komt dan links langs Â«Ruimzichtquot; en quot;Vruchtbaaroord// en rechts /'Padang'/ latende liggen, bij eene herberg. Hier gaat men links af, en bereikt we'dra do Waak Tegenover ruchtbauioordquot; is een tweede openbare school in Eierland.

Eierland ontving zijn naam naar het verbazend groot aantal eieren van allerlei soort, dat men hier vond, voor de bedijking, liet nas vroeger een afzonderlijk eiland, maar werd in ISSÃ¶ bedijkt en met lexel vereenigd. liet geheele Eierland beslaat eene oppervlakte van 8000 Hectaren, Parallel met den

Hoofdweg, maar 1280 meter westelijker, iigt de (oude) postweg. De Hoofd- eu Postweg zijn door vier dwarswegen vereenigd.

De vruclitbaarheid van Eierlangt;l is niet toenemende. Landbouw en veeteelt zijn er de bronnen van bestaau.

Het dorp de \Va:il is met de Koog dooreen rijweg verbonden ; deze loopt langs den polder Waal en J5nrg.

We zoeken thans ons logement aan den Burg weer op. De hotelhouder zoa het diner anders gereed hebben, voor wij arriveerden.

Texel bezit alle grondsoorten, die men in Nederland aantreft, behalve Limburgsehe klei.

Het hoornvee van Texel is van uitmuntende hoedanigheid. Paardenfokkerij gelukt hier goed. De schapenteelt is de voornaamste bron van bestaan. De wol der Texelsche schapen is fijn, maar minder geschikt tot het weven van laken. De groene kaas is vermaard.

Jaarlijks worden ruim 20000 lammeren naar eldeis verzonden, voornamelijk naar de Leidsche markt.

najaar vinken, leeuweriken, lij iters, hout- eu watersnippen, wilde eenden, smienten, pijlstaarten eu talingen, hazen en krnijnen.

Kieviten treft men op Texel nog bij menigte aan. Het zot-ken van de eieren dezer vogels levert in April menigen werkman een aardig voordeeltje op.

Viseh wordt op Texel weinig aangevoerd. Onze visscliers brengen hun vangst te Helder en IJmuiden aan den afslag. Pe zeepaling (grau.ve) die in het najaar langÂ« de Zuiderzeekust gevangen wordt, is zeer fijn van smaak en geldt van 25 tot 75 cents peT i KG. Haars wordt in de wateren van Waal en Burg gevangen.

De landbouwproducten zijn voornamelijk : tarwe, rogge, gerst, haver, koolzaad, erwten, paardenboonen, aardappelen en koolrapen. Vlas wordt minder dan voorheen, meekrap in het geheel niet meer verbouwd. Op de bijenteelt begint men zich meer toe te leÃ¯^enquot; (Anna's Hofstee.) ⁰⁰ '

O EH

Ph O

co Ã

lt;D

cÃ¶ cÃ¶

fao

O O H

C/2

O *

C3 C ^ S -

c c rr ⁰ ^7 ⁰

Â° o S o 2 o 2

â¢3- 5- ' ^

Advertentien voor alle Binnen- en Buitenlandsche Dag- en Weekbladen worden zonder prijsverhooging aangenomen.

't Paviljoen, gebouwd -op een der hoogste duinen, biedt Â«en onvergelijkelijk tehoon tÃ³nziclit Ã³tet eeÃ¼ groot deel van Texel en op de Kdordzee.

Ververschingen. en amusementen staan tegen billijk tarief teÃ«zoekets tfcn dienste.

BijcTjpark âBOOR Ijygs ytUGHffiAARquot;, GroentBÃ¼-, Vruchtw-, Zaad-, Bloemen-, Bloembotien-IWMkeriJ Â«i Veefokker^ 'ANNA'S HOFSTEÃ*, I# TEXEZi.

rifelhonil^en ^gvIo^U S^lell^EverÂ®^che Eieren, exquise kwaliteit en smaak, fline Nedterlanif io elke^fÃ¨riangd^hoeveelheid^^{30 6 geWa8Sen}- ^do0r ^

aoor den'E4^re^enia¹r^{Chtingen 60 Pl}*^scouraIlt wortcn op aanvrage toegezonden

1. Ifotel do Zwaan. la. Hotel de Oranjeboom 2 Hotel ile Lindeboom. 2a. CafÃ© De Vergulde Kikkert 3. Hotel Texel. 3a. CafÃ© Den Burg. 4. llcrv. Kerk. 5. R. C. Kerk, l!, Doopsgez. Kerk. 7. Pust- en Telegraafkantoor. H. Weeslmis. 9. Drukkerij Nieuwe TexeÃ¯s^lie Courant. 10. Park. 11. Groene Plaats. 12. Steenen Plaats 13. Raadhuis 14. Waag. 15. Openbare Selioleu lÃ¼. Algemeene Bewaarschool. 17. Aankomst diligence.