BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTRECHT 3028 776 1

•It «A *{ I quot;ii f gt; i t ' ■ I

^ w -an famp;sj ' . ; 'a

HUtïiüStuMl. - v': '

^r7 k k i/ T\ rv r \/ '«lt; v n

h f\ A i'V ^ ? iquot;; jquot;'- '/ i. •' t % V

f gt; i\ quot; i ■' I L f ! ■ : -.

4^' ..,■lt;'■•

'O vV¹ gt;wr f ^ ' fe

^s -'ié' -. ' ■■ j/f M ^A. ê lt;: •lt; i_r 4 r %

TT* Hgt; ï Ï ' ■'■'•■ •'quot;% Ï

i^{! lt;} . »/ J 9 gt; ^J. '' v Jt *

/. i X V i iv J J , • •. / .

Vertaald door A A OO.^TERHOTJT

.'xVN V- ,-V --.V V'-v .'V.-⁵' VN'

J'quot; ^*5 ..♦ «7 4.f0 i \quot;6.

■vN/WV, /v» ✓vVW

Ê

-A

• i i

\r. I

' i '%a*

r i

;... •;• .1

■

.....i

-

m

. i

f i

■lt; y

l i

OPEN BRIEF AAN FRANKRIJK.

INSTITUUT VOOR.

FRANSE TAAL- EN LETTERKUNDE TE UTRECHT

OPEN BRIEF AAN FRANKRIJK.

In de vreeselijke dagen van zedelijke onrust, die wij doorleven, op liet oogenblik, dat het publieke bewustzijn blijkt beneveld te zijn, richt ik mij tot u, Frankrijk, tot de natie, het Vaderland!

Eiken morgen wordt mijn verbazing grooter, komt mijn rede nog meer in opstand, als ik in de dagbladen lees, wat ge van de trenrenswaardige zaak Dreyfus schijnt te denken. Wat nu, Frankrijk, hoe komt ge er toe de klaarblijkelijkste logens tot uw overtuiging te maken, met een bende boosdoeners u tegen eerlijke lieden te keeren, onder het domme voorwendsel, dat uw leger wordt beleedigd en er een samenzweering gesmeed is om u aan den vijand te verkoopen, uw verstand te verliezen, terwijl daarentegen de wijste en loyaalste van uw kinderen verlangen, dat ge in de oogen van Europa, hetwelk u gadeslaat, de natie dei-eer, de natie der humaniteit, waarheid en gerechtigheid blijve!

En het is waar, de groote menigte is zoover gekomen, vooral d^ massa der kleine en eenvoudige lieden, het volk der sreden, bijna alle provincies en het geheele platteland, die aanzienlijke meerderheid van hen, die de meening van de dagbladen en van hun buren aannemen, die niet in staat zijn of zich bewijsstukken te verschaffen of na te denken. Wat is er dan gebeurd.

*■gt;

v-oik ^'rarjiiVijk uw voik me; ziju ^oed harr ■■■ ■ ■ and ■■;•■ v.-.- ■. a na er, krgt;yu-i; sweea

v'amp;:ü v;-v /■•.,. verblind onverdi'an-^zy.a'■ uheid

'4j:nv gt;,ki; tcgï dai voli., dat e-m roan misschien on-'jcijuldig dv Z-VM^ ■•!:••gt;• r-rrar-'t•'•i ondergaat, heo';'

df ns vr^ricei^ vOvK-iijk^ ^ -.hiT 'i'¹ . u •

het proces e- n piicbt is. en daar v^igert bet volk mot a ■ )J elk quot;iicht, r olaiusó hc» dch acdt-r parvii-ö'ansers en bandieten, achter mannori. wier belang tu quot;is ru r dik ons.!et •.quot;ono f-^r'' lateiquot;, ''Ui•' volk, „letwoJk ₍vV ••-■■■■ onnio i'^:.- ;d H;v«^fdb, zlt;^ T.vrrgen'orren

. t.X.i-, t.

hid/bcr: ',.»r '.iquot; a ü-'VAnyone uit ie balen!

\Vlt; ■ mv:.,..,._i on .^v 'k lt;^ , ciro^fbeid; frankrijk.,

be?, da/; quot;ur hen. d e u ; aee ■ . uc is eers'Oi

r.- ^r,'trgt;( ¹ • quot; ¹ k i-^,:- ■ !i')' ■/■,' 5iieb,'- ^!'^ 'ï L voor die*,! ,.

r? •

■ ■..j . iKi'.ded^ ■■■■- gt;h;-:vo. ■ van uv» volk en ik

Vi'Jtóll.

-r.;., ;n, .rio hoi

i;v, ■, ■■■■ ré;, diT'iaeiidei ge viC/.'\ ik daar ver

; i., ^;quot; i'i'-Kdd aisolen. i'u ^al .-d ies dur quot;ei

ar. dv d;,quot; -equot;;!;. r- gekend

c. O

Jillji: U '■•V V

i)- !;,»i lg^! '^;1 •quot;'ier -.riji boofdia^'

gt;. gt; ; OT'Olib.tre :^I,:' M::'dquot; IjlgbliV'

derhat'.quot; i gelijks, du', cK '■'penbare meon/.i;; niet wil ,¹ !, Vb .',H Oï ï■ quot;bi!'dsg is, A-.it ZlJ'ü j'Cb'-i'.i nood;:,; ■ quot;u het ■ a,dlt;''rland. i^i.' --ce't go met, e/ svc'k: c^;

. to gij ; ■/quot;iddd.-,. ' ^^d. 'uc'.

v-ei! d•yi'ge.IijK bi--! quot;•■ vvapendo •■m v;,:.arbei.d ie

\ ' t . i' l. f. .,,_/s ; . i ' , 1. }•• , • , r?'

T^'J^tikkor ■■ .!• rKÏUU 1,'K /^'1 /- V' tit-- ₄UC:Wl.?\i ■.

Vty!' t) v- ^vi i.iSlt;J.cl ^{f ,}d. v, - quot;.^dl ' li*:' bÖCm : i ^i/iix'^-*' v /.l

vvc'^f cl- i^ quot;■ y»^-}.v'^-; . ■ ' , * *. gt; oor h41'\\' f• J .'lO.'j,o ii'di •

^: M . d. , i I gt;.

liebbcn in deze gewichtige ure ook slechts een lieiligen plicht, dat is met kracht op de openbare meening te werken, haar voor te lichten, haar terug te brengen, te redden van de dwaling, waartoe blinde hartstochten

haar drijven. Er is geen nuttiger, heiliger taak.

*

Wel ja, met al de kracht, die in mij is, zal ik tegen hen, de kleinen, de nederigen, tegen hen, die men vergiftigt en tot waanzin brengt, zal ik spreken. Ik geef mijzelf geen andere opdracht, ik zal hun toeroepen, waar werkelijk de ziel van liet vaderland, zijn onver-winbare energie en zijn zekere overwinning is.

Ziet eens, hoe de zaken staan. Een nieuwe stap is gedaan, majoor Esterhazy is naar een krijgsraad verwezen. Zooals ik van den eersten dag af gezegd heb, de waarheid is op weg, niets zal haar langer tegenhouden. Inweerwi'l van den onwil zal elke pas voorwaarts wiskundig berekend op zijn tijd gezet worden. De waarheid heeft in zichzelf een kracht, die elk beletsel omverwerpt. En als men haar dien weg verspert, ails men er in slaagt haar korter of langer onder den grond te verstoppen, dan verzamelt zij zich, verkrijgt daar zulk een ontplof bare kracht, dat zij, als zij losbarst, alles met haar doet springen. Beproeft ditmaal haar tusschen logens in te metselen of achter gesloten deuren te verbergen, en ge zult zien, of ge niet voor de toekomst ■de meest geruchtmakende ramp voorbereidt.

Maar, naar gelang de waarheid voorwaarts schrijdt, stapelen de logens zich op om te ontkennen, dat zij vorderingen maakt. Niets heeft grooter beteekenis. Toen generaal de Pellieux, met het voorloopig onderzoek

»I

^% v ■ ■- .. ■ vk: inogo';;!•;]./

' '

• 'i r-, ■;'■■■ i: ! ZOii'tld, ■- riUwtl

•; •K.jiiild van '.ii-Ti }ri;'jolt;gt;r o ■ ertiiigd a'us,. i ]'■ .i' ■' • 1.■■• *' • ■' ^;'j.

een !e doen. .'■'cm -a i het miïiïaire recht heel it i-.vC'V i. • ii'i,- is Ih*t uofT siihooner, d;igblo.der,

• r'-.; .. . aajoor Ra^. n:y_; aangezien dne exy.'erts

.fJei:^:v. ⁱ::.'quot;(^]cre^} bepf^rud als b.ei werk \asi Dreyfus in rdjn rechterlijk onderzoek tor do ■■ a:• hei intrekken dor aanklacht was.

.vek-. luot. vn düü inajoor Fsterhaxv, indien hij voor een kni^sraad za! verschijnen, opnieuw eenet-aal o.uiRsicr

; i (i( lt;I\'\ .Mj-ri, , v r. '. lien in elk ueva

•-■oor r(ïehrlt;-rs ^e'^^u n;. te wHoea.

Is dtit o3-'^,-t hoog kovaii'ji. oit stapelgek! Verbeeldt u die: ^t-, ■ . 'e. dn i; di,i::dvi.iag leidi. t u.tspi'.vak ^r'''OrS'■ t';;■ \ ^r-joelili ..i c- ;n nja/., die :■ d^b^ei ,

O;• .ü-xh ildi: ■ //end i- vo^r wien nv-n ^iei;

io :ngt;ot'' gelv- osi een rcciithank saam te

■ '■ «. r ali-;^vn met hei'.Kiel van een docoi\vrlovo-•■•••^neêio, • 'j^- -quot;.oor. vndd'e epotbeose: Men zou.

■ . !. .. 'a ..:; . ■ . . ' ••• •» Mi^ti^: ( •/.» ■ ;ra men

vf t^eker. dat de ■. i dspv.- d'. //■■■.er is, want ee jiistdie '.^r': ,teld ; i .' ■. ■■ .ff¹ ■ ■ ...■ d gt; a I. .

. ■ a de idtspved. aeiner de vdnn'ruen voorde v.i-! T'.et io Voy'^CU OpS^rrnro.Kt. haat

■ . jo .si ■. a t lt; a .

,-. veruc;:.quot;';. v.-Lquot;- reze natic-iaic oei Viopen. datlt;.i ^nafc

■ is quot;ii ^ •• vgt; .ju . i i dj HT er Toom h . cgt;na de on-te vtnan^kea. arrn bYaakr'jk, ge 'vordi

' . . ■ ji • i i -n ' ' air- a ;lt;■

7

die voldoende moesten zijn om u de oogen te openen, -taan niets dan logens. Wat mij aangaat, ik weiger beslist aan de drie experts te gelooven, die met den eersten oogopslag de volkomen identiteit niet zouden herkend hebben tusschen het schrift van majoorEsterhazy en dat van het borderel Neem van de straat een klein kind op, onverschillig welk, neem het mee naar uw kamer, leg de beide stukken voor het kind neer eu het zal antwoorden: 't Is dezelfde mijnheer, die de twee blaadjes heeft geschreven.quot; Er zijn geen experts noodig, de eerste de beste is voldoende: de gelijkenis van sommige woorden is sprekend. En dat is zoo waar, dat de commandant die verschrikkelijke gelijkenis heeft erkend, en dat hij om haar te verklaren bezworen heeft, dat men verscheiden brieven van hem had gedecalqueerd, een heele historie, met hoofdbreken inclkaargezet, overigens heel belachelijk, waarmede de pers zich weken lang heeft beziggehouden. En nu komt men ons vertellen, dat men drie experts heeft gevonden, om weer te verklaren, dat het borderel wel degelijk van de hand van Dreyfus is.) Maar neen, dat is te sterk, zooveel aplomb wordt onhandig, eerlijke menschcn zullen op 't laatst boos worden, naar ik hoop.

Enkele bladen gaan zelfs zoover met te zeggen, dat het borderel niet in aanmerking zal komen, dat er zelfs geen sprake van zal zijn voor den krijgsraad. Waarvan zal dan wel sprake zijn, en waarvoor zal de krijgsraad dan wèl zitting houden ? De kern der zaak ligt daarin: indien Dreyfus veroordeeld is geworden op een stuk, dat door een ander is geschreven en voldoende is om dien andere te veroordeelen, dan dringt de revisie zich met een onweerstaanbare logika op, want er kunnen geen twee schuldigen veroordeeld worden voor dezelfde misdaad. 3[r. Demange heeft formeel verklaard, dat

INSTiTUUT VOOR FRANSE TAAL- EN LCTTZP.KUNDÊ TE UTRECHT

s

niOU liera ::;^uhts Hl «l'-S ngt;-.t hn^ i.- - j

' ⁴ ' ■ -⁴ •*'■■«. ^ . HO» U(.u Ciei öi

^{011 f}''^,: ^reyius: .inchtn op hef boi ucre' v. is \-pr-wuiü'.-gt;.:io .»rf.ie.n.: eu uitliet vsi; aaunemen, djt er ^v ' ■ ' • • ■• ■ • In'; . rdiOU-:! :I •; ;•:■■ .CJ'; .

;quot;^or pvfsotyri nie:. Kaxt geloovca, vde gt;;rni .i'.iVGD gt;■gt; xïh'.x'i •••,), /.oodru h^jr. bowGzcii 201s i boyilcreu hrt oenigo I-ckandc.. erkende stnfc,

¹ ■^!;i'^{; v;r:} icr l,n oni die reden

! net borderel op, dat ten

siotte de -•;«.■.■ zelf i-,

Z:-xuuu' ^;agt; ■■ r: •■ei ;r,e r^ne e.r;: ;ui.. te-teek^Dei) • rb-

v^oi^b . X/i een a'root gedeelte ge-•: ib- be.ueoirewone ce domin ^{, ri}' ■ ■ P^s -dbe:; vei-preidr. De ure

/: ü .• n, dan zullen wij met dlilt;;

cifreive?:o]!. vveilcc ons iv) de oosten v. id on teert. Hoi.nnige bladen zijn ^r ■ ^ül' 'v beboer \iooigt; r-mlwi dan in drek ^

'lt; ATV I A-i-a 1' '1 , . . .. , ,

it..lt;- \erwoeeeu, lioc Lcdroefi bei ''^v'^% ' ^:! b-.i v bij voor oeebi d;

; een ictterKuadi:;* bbid. zoo dikwiji.siu ■'ix quot; ::h;. der ideeën -u dar nr.- ai de gt;;aak Drevib:-.

' ' '^³ ■ 0gt;;',va U'.,., veï'v'Mquot;¹: !)• heftig;.

sehandiUig nartijdige. sinkken ..ijn r-.ot geteekend.

zij gein.-.;;ireef.i .vorden door dezelfde pctTonen 1^:. do roodio- ige onhamiigheid hebben begaan ^:T'- baü.'n v'eroof.lr-den. Besjrüpt do la^er ■■gt;Ma.na nie', dat zijn biad daardoor inr-t ¹ *■^l'' 'H-iadoü . hn er ss nog i-cxi and'a' hlfgt;;• i

we' houding liet gebeten van alle (.^rbjke hrdoa ^--■Kken, :.k bed-e; net ..Perb, .ioureai''. (Mi lt;;lt;gt;

••-f'oii'.'use •via.deu. waarvan ^ioehte eenige diiizend.'-u •xeiapiaren ^cdruU worucu, bn.l/en on !i(.._;v 1 coa hiu.

-tg re (..ren -itjgcri, m ^;o begr joen. dat stic ht ^rouToens

t

V

quot; i ; m.j.w : . wet „Peü!. Joiu-aa!'

ec;t in!..,! gt;7 exemplaren gredroUr « oiucl zich L'gt;i de ■ : i:j,^r'r ricJit, over.il door-

'•' '• • JiiecLMVfg op eet dwaal-spoor brengt, da r is, bniteüge vroon enistiA'. Ti .dien men ■■!r zcvs h- 0!.';- vovvr zcovoei Zieieu, indien mm .lo lierd-i ¹ voor een j2«dieo! oïk, dan moet mei; irnrdk-cttiee,. n urivgozet et ■ .k' : ^:,i; oi; strafs von ee-- ■ i.r.- -'recb-i--'fijke misdaad te plczou.

yJoutii'.v dim, ] iaijjcri;k. war ik in d»; lt;.-ers^e ni.-u*lt; In den ft'af'.nzin, die u bcin.'ei'.s^-lit, ontdc!- dc dlt;^vr

pers een stelsel van ongrei ijmde verteLieltie^ va-n la^o uel..:€uigingor,, vau zed'-lijke v61 *0orvenh'c!d, dat mt-edien dag- oude:- de cogen brengt. Hoe zouer en.- d-' ^H •^vd^:'ad en bet reohi wdlen, nis nier tot zc.'k ee;-j'Ov-i- uv.' overoud'; deugden, de helderheid ^an uw ( s'-. Ui - : au 'c deg-e.djk.-ie.id ^vaa. 1.1 v» rede veri-xj^if-; i

;-.iiS-.iger lenen, eer. aei:

iej

Me de erisis, we'klt;- .. ) ondergaat, voei- .hen, die ipjnnen zien en curdeelen, «oi c(n sciinKv.--?k);eiid3 maken. De zaak Drey/uó is ■ec hts oen octretirens-waardige b!'d-cnnend^f- oip-■ ■ ^_l. • gt;av.L iA'ii versehrikke]ijke beieekeras gt;gt;• do .-aba. ^v'-^:;;rgt;'-. ¹ ai ar; uaeanan , gadtaaa-.

-■'■ed g'e^a.o vooak'omen ■■ i. plot.seiin.;.

vlekjes o; duai: ca- dood is d n. i 'v. ieeheeu pojjticKe en niaaw. aappeiijke verg-ifti^iiijt aezilt;-bt ai;,

lt;' ■' ^; ' i!. I *

10« n Lee

iaen, it gt;.r. gt; ¹ a. a -r.

10

terwijl vurige patriotten daarentegen slechts zijn eer en waardigheid wilden V Uw leger, maar tegenwoordig zijt gijzelt' het geheel: het is niet deze of gene chef, het een of ander korps officieren, eenige gegalonneerde hierarchic, maar al nw zonen, gereed ora den franschen lt;rrond te verdedigen. Onderzoek uw geweten: was het

O O '

werkelijk uw leger, dat ge wildet verdedigen, toen niemand het aanviel V Was het niet veeleer de sabel, die ge plotseling behoefte hadt toe te juichen V Ik zie, wat mij aangaat, in de luidruchtige ovatie aan de chefs, die men zeide beleedigd te zijn, een ontwaken, zonder twijfel onbewust, van het latente boulangisme, waardoor ge aangestoken blijft. In den grond hebt ge nog geen republikeinsch bloed, voorbijgaande vederbossen doen uw hart sneller kloppen, er kan geen koning hier komen, of men wordt er verliefd op. Uw leger, wel ja, ge denkt er het minst aan! Een generaal is het, dien ge op uw legerstede verlangt. En wat staat de zaak Dreyfus daar ver af! Terwijl generaal Billot zich in de kamer liet toejuichen, zag ik de schaduw van een sabel op den muur geteekend. Frankrijk, als ge niet waakt, gaat ge de dictatuur tegemoet.

En weet ge, waar ge verder heengaat. Frankrijk? Ge gaat tot de kerk, ge keert tot het verleden terug, tot dat verleden vol onverdraagzaamheid en theocratie, dat de meest doorluchtigen van uw zonen bestreden meenen gedood te hebben, door hun kunde en hun bloed te geven. Tegenwoordig is de tactiek van het antisemitisme zeer eenvoudig. Tevergeefs gaf het katholicisme zich moeite het volk te bewerken, richtte het werkliedenbonden op, vermenigvuldigde de bedevaartstochten, doch het mislukte in zijn poging om liet weer te veroveren, het aan den voet van het altaar terug te brengen. liet was een uitgemaakte zaak, de

■.•' • quot;]•; ■■ • I I;, r • ' ^: gt; J ' !i!

En .derliiai .. • ■ ^ ^ ^

voik ■ ■ . ■ ¹ ■ ■ ¹ ■ ■ ■

. njgt;i ■ ■ -■

de siraat. op c?i i.-i.- — •; iirelt;v.i. . \Vlt;n.': n)ot dlt;quot;-

joden 1 Dood unn di- jodei; ' VV-ik Aon ti'^ nu. :u-

net voji., p'oiooft: r uv-sr; is i ot irT-i, hv^in

V'U; ils wi^ ■ ■

■ , . ... j( 'ICl

^•r^: r-u;\ \v- . ; ■; ■⁷.ⁱⁱ ^ ,.( • ;

•;Brsri;'t ' quot; ■■ ■quot;i ' ' ,: .il^: ■ ' ' ■ 'i quot;C '

■11 . ■ ■■ ■ ■ ' • Oquot; 'i '• , . ■■ •!gt;

aan zijn hart zijn n ' - ü^tVle voor

p. v 1 ■■•I, ■ ■ 'Z 0 T ■ ■ ■ vlt; •• ' I .'C'

f : '-l. ■ ■' 'V ¹;; 'i. ■ ! i ' - ■■■ ■■■ : i

s brutal5 irvvioe^r O'.Ü ..i;: i: !io ?•'

loochenen. zij is ovej-al, /A;, zlch in de

poiit dv. Id dA quot;k in ..[c- or» stv^iU,: vor-

vole^-* ttiuen o; ^!a j'M:, ,.? i zoi de rev

is rneds irlt; -

opend. J )e l^cpn'oliek ^; . o v-iv-ir oomd doo»' ren-- :uouruür'^A van aJle kl ■gt;;r' • ' 'iw. •• •'■.•vt. • loi.s ■

■ ¹ . ] C ' i I U-

'(laa■ V; ^ .utc : do , • ■ ■

dlt;-',f hot i.'fc-*.' cifj \ rr.? ■ uJ s:f r.;pbreuk, heo;i iroioJon. f.n toen dlt; zauk Drevfu- te voorschijn is t:-ek«na«'gt;n_t toei'i. c'quot; d^:c t;, -r.-n !•■' ■■■■■ iwia! ■ v. ■

■ -l..;¹ ■ ■ .f. ) ^ .. ... ':lt;))'■ 1 ' /1 v¹ ; • '

ten., zelfs bij do onbew ns-Ken • gt; :'lt;utvli)• uen d ■ .gt; d';i 'nr^r •, ' :■ Kestfier : .-dk v » i'- ..

■v-ngevadon, begTijpi gc dan v/ei «int h'»t i oniü.-it hij

■. il ; * i; ^;i ■ . ^! • ': i ;• quot;'i . i. I'l ■' '' j , ''' 1.

..;Uj lt;ie i-r- P : Pquot;

•id j i .-n gt;v;

men dc schouders op, drijft men den spot met de ouwen, met mannen van den ouden tijd. Zijn nederlaag zou den ondergang der stichters van de Republiek voltooien, van hen, die dood zijn, die men getracht heeft onder het slijk te begraven. Zij hebben de sabel overwonnen, zij zijn uit de kerk gegaan en daarom is die groote eerlijke Scheurer-Kestner tegenwoordig een bandiet. Men moet hem onder smaad doen verstikken, opdat de Republiek zelfs erdoor besmet en meegesleept worde.

Ziedaar dat de zaak Dreyfus van den anderen kant op klaarlichten dag het verdachte toestel van het parlementarisme ten toon spreidt, waardoor het bevuild en gedood wordt. Zij komt, ongelukkig voor haar, aan het einde van een wetgevende periode voor, als er slechts drie of vier maanden overblijven om de volgende periode in sophismen te hullen. Het ministerie wil natuurlijk de verkiezingen maken en de afgevaardigden willen met evenveel energie herkozen worden. Liever dan hun portefeuilles in den steek te laten, liever dan dc kansen der verkiezing in gevaar te brengen, zijn zij tot het uiterste besloten. Een schipbreukeling klemt zich niet vaster aan een reddende plank. Daarin is alles gelegen, daardoor wordt voortaan alles verklaard; van den eenen kant de buitengewone houding van het ministerie in de zaak Dreyfus, zijn zwijgen, zijn verlegenheid, zijn slechte daad, die het begaat door het land onder zijn laster te verpletteren, terwijl het zijn plicht was zelf de waarheid aan het licht te brengen; van den anderen kant de weinig heldhaftige belangeloosheid der afgevaardigden, die beweren niets te weten, die allen bevreesd zijn hun herverkiezing in gevaarte brengen door het volk van zich te vervreemden, dat zij voor antisemitisch houden. Men zegt het u ronduit:

14

gemoederen niet zeer zuiver waren, want daar was gebeurd, hetgeen in alle parlementen van de wereld gebeurt, als er millioenen door groote ondernemingen aan het rollen worden gebracht. Maar de publieke opinie werd ten slotte misselijk van al de laagheid, men had de menschen te sterk bevuild, mea had haar te veel gedenonceerd, zij gevoelde een machtige behoefte zich in zuivere lucht te verfrisschen en aan de onschuld van allen te gelooven.

Welnu, ik voorspel het, betzelfde zal met de zaak Dreyfus plaats hebben, de andere maatschappelijke misdaad van het antisemitisme. Opnieuw verzadigt de vuile pers de openbare meening te veel met logens on laagheden. Zij wil te veel, dat eerlijke lieden schooiers zijn en schooiers eerlijke lui zijn. Zij brengt teveel domme histories in omloop, waaraan kinderen zelfs tenslotte niet meer gelooveh. Zij lokt teveel tegenspraak uit, zij is teveel in strijd met het gezond verstand en eenvoudige eerlijkheid. En dat is een ramp, de publieke opinie zal in een plotselinge oprisping, omdat men haar teveel met drek heeft gevoed, een dezer dagen in opstand komen, en zich evenals in de Panama, in de zaak Dreyfus met al haar gewicht doen gelden, zij zal niet willen, dat er langer verraders zijn, zij zal in een uitbarsting van oppermachtige edelmoedigheid waarheid en recht eischen. Aldus zal het antisemitisme in zijn daden, de beide doodelijke avonturen, waarbij het land zijn waardigheid en welvaart heeft ingeboet, geoordeeld en veroordeeld worden.

Daarom, Frankrijk, smeek ik u om tot uzelf in te keeren, uzelf zonder langer uitstel terug te vinden. De waarheid kan men u niet zegen, omdat de justitie regelmatig in de zaak betrokken is en men wel moet aan-

16

ternauwernood een handvol over om die dingen te zeggen, verheffen al uw eerlijke kinderen zich niet met ons, alle vrije geesten, cille grootmoedigen, die de Republiek hebben gesticht en beven moesten haar in gevaar te zien!

Op u, Frankrijk, doe ik een beroep. Dat zij zich verzamelen, dat zij schrijven, dat zij spreken! Dat zij met ons werken om de openbare meening, de kleinen, de nederigen, allen voor te lichten, die men wil vergiftigen, tot waanzin brengen! De ziel van het vaderland, zijn energie, zijn triomf bestaan slechts in billijkheid en edelmoedigheid.

Ik ben alleen ongerust, dat het licht niet geheel en terstond wordt ontstoken. Na een geheime instructie zou een zitting met gesloten deuren tot niets leiden. Dan eerst zou de zaak beginnen, want men moet wel spreken, aangezien zwijgen gelijk staat met medeplichtigheid. Welk een dwaasheid te gelooven, dat men de geschiedenis beletten kan geschreven te worden! Zij zal geschreven w^Torden, die geschiedenis, en er bestaat geen verantwoordelijkheid, hoe gering zij ook wezen moge, of zij zal boeten.

En dat zal tot uw hoogsten roem strekken, Frankrijk, want in den grond koester ik geen vrees voor de toekomst, ik weet, toch dat men aan uw rede en uw welvaart lagen kan leggen, aan n is niettemin de toekomst, ge zult altijd triumfeerend ontwaken te midden van de waarheid en hot recht!

EMILE ZOLA.