I
ji
.,/:N
- -
â
,
-
BIBLIOTHEEK UNIVERSITEIT UTRECHT
2870 091 6
A CPr (, U
Teltsjes
yn
SKIMERJOUN,
fen
NYNKE fen H1CHTUM.
|
InsWuut OudgertnaBftse Saa.. aefi 6s l |
BIBLIOTHEEK DER -KJKSUNIVERSITEIT rec H T |
'ie lit: aCllt
By H. PYTTER8EN Tsn. to Snits.
T nil a ld.
Side.
OAN 'E BERNTSJES PEN 8 TA 88 JIER.....3.
IT FORWOECHSENE FAMKE.........8.
IN TEIjTSJE FEN 'E HIMEL EN 'E HEL.....12,
DE GREATE LINEBEAM..........21.
IT KINSTIGE OARGEL ..........36.
IT JONGE FUGELTS.IE..........40.
IT HIMELSKE MÃZYK ..........46.
--
Printe by de ERVEN B. VAN i)ER KAMP to Grius.
Oan 'e bemtsjes fen 8 ta 88 jier.
muumuiiiuiuuumuuuiuiuaiii,
Ja, hear der mar net sa freamd fen op, det ik aide minsken ek yette bemtsjes neam! â det binne en bliuwe wy allegearre, binammen op it stik feu teltsjes. Elk en ien mei se sa oerivelde graech hearre, it mei den wier bard wêze of net. Ik ken jimme sizze, det ik, nou-t ik yn myn seisentseehsticlist bin, yet like folie feu teltsjes li a ld, as do-t ik as lyts famke by üs Beppe skirte stie, as 't aid minske op 'e praetstoel rekke. Ilwet koe det aid sloof moai fortelle fen it aid ivyfke, dy-t in houten duitsje foun; fen Greate Oeye en hjtse Oeye; fen File-mantsje en Spikerbakje en feu Tireltsje-tom, yeun dochs ver om, jimme komme yn in moardnershüs! Dy teltsjes binne my myn hiele libben lang bybleauu eu ik hab it nea net better nei 't sin, as det ik in hiele keppel berntsjes om my hinne ha, dy mei strieljeude eachjes eu de mültsjes yu 't kier nei my harkje.
Oan 'e berritsjes fen 8 ia 88 jier.
Mar ik ha noait raear wille fen myn teltsjes, as det ik ütfenhüs bin by Domeny Bavius, dy to foaren by uzes stien het. It binue beste minsken en hjar fiif bern-tsjes binne allegearre like mal om Nynkmoi. Ik seoe jimme in hiel forhael opdisse kenne, ho-t ik sa thus wirden bin by domeny-en-hjar, mar licht komme jimme det letter wol 'is to hearren; 't moat jimme nou mar genoch wèze, to witten, det hja my jiers altiid ienkear ütfenhüs freegje; oars scoene de hern hjar moed net ha.
As ik der den bin, stiet der alle middeis nei iten yn 'e keamer in briedstoel mei in waerme stove for my klear â en den moat ik oan 't fortellen. Den komt it lytste famke by my op 'e skirte; twa fen dy beukers hingje by my om, en de aldsten helje elkmes in stove en der sitte hja den op, deun tsjiu my oan. Jiffrou sit foar it finster to hoasstopjen sa lang as hja yette sjean kin (det neamt hja fen mazen) en as 't hwet letter wirdt kry ik Domeny faek ek under myn gehoar.
Yn 't earst-oan forhelle ik Beppe aide teltsjes, en do-t ik dêrfen ütpraet wier, bigoun ik mar oer aide tiden, ho-t it by uzes yn 'e hüs wier en fen üs reabünte, dy-t yn dy groulike fépest yn 'e terp bidobbe is yu in djippe, djippe küle, dy de minsken der yn dold hiene. Ik wier do in famke fen in jier of seis, en hwet hab ik do skriemd! â Ja, det wierne dróvige dagen!
Der krigene de berntsjes de triennen ek al fen yn 'e eagen, do-t ik det fortelde, det Jiifrou sei, ik moast nou mar hwet oars fortelle, der de berntsjes ris om laitsje
4
Oan 'e berntsjes fen 8 ta 88 jier.
koene, oars mochten hja dei- ris net fen sliope kenne. Nou, do moasten Jan en Tryn mar wer op 'e lappen komme: ho 't Jan mei it kofjemjitsje nei de winkel gyng, om yn 'e iene helto moster en yn 'e oarc helte piper to heljon, en mear fen sokke hcallounc flinken. Den skat-teren hja it al gau wer lit.
Mar oan allo lofsangen komt in ein, on lest Moandeis kaem it safier, dot Nynkmoi wier ütpraet. Ik tochte mar wer fen foaren óf to bigjinnen, mar det wier mis, hear!
Ik bigoun mei: âUer wier ris in aid Avyfke, dy foun in houten duitsje.quot; I)o sei it aldste famke: âWist net, hwet se der for keapje scoe â koft se der in baerch for, mar baerch woe net nei bus ta gean, as hy moast nei hüs ta dragen wirde. â Det witte wy al fen buten, Nynkmoi, nou mar wer hwet oars!quot;
Och hearink, hwet moast ik do fortelle ? â Ucr kaem my to minsten yette in ferske yn 't sin:
âYtsjemoi en Pytsjemoi,
Dy wierne togearro oan 't pompon;
Mar 't amerke liik en do pompstok briek,
En do biun' se togearro fordronken.quot;
âEn do?quot; sei op ien nei it aldste famke. â âEn do wieme se dea.quot; â âUwerom wierne se do dea?quot; â âEi juquot;, sei de greatste jonge, âhald nou dochs op mei dyn gejeuzel; hja wierne ommers dea, om 't hja fordronken wierne en 't is ommers ek mar in ferske. To Nynkmoi, nou mar wer hwet oars!quot;
5
0an 'e berntsjes fen 8 ta 88 jier.
,!Nou bern, habbe jimme it teltsje fen Evert en Jeltsje wol ris heard ?quot; â âNé Nynkmoi, to gau mar!quot; âIk wit ia forteltsje Pen Evert en Jeltsje;
Evert sloech it kenyntsje dea En Jeltsje forkoft it feltsje.quot;
âEn do?quot; â âEn do?quot; â En do?quot; â- âJa berntsjes, do leaem der in haerch mei in ivite smlt, dij hlaesde it hiele forteltsje ut.quot; â âNé Nynkmoi, det is non not
moai for jo..... Moeke, nou wol Nynkmoi net mear
fortelle!quot;
Det waerd my der in geskreau en in getsjanter troch enoar, det de earen der my fen tuten. Der kaem domeny mei de pinne êfter 't sar iit 'e studearkeamer setten, om to sjean, hwet der geande wier. Do-t er it fornaem, sei er glimkjend: âHark ris, Nynke, ik soil jo wol helpe; joun soil ik jo ris in stik mannich teltsjes to foaren léze, dy in Dntsker, Leander, makke het; den kinne jy dy moarn wer oerfortelle oan 'e bern.quot; â Nou, det ha wy de jouns tinder in gleske hiette pons hawn; mar it like earst al bryk, hwent dêr waerd yn praet fen bergen en dalen, fen rewieren en beken en dêr kamen sokke bjusterbaerlik pitertnerlike nammen yn foar, dot ik se, mei myn botboersk forstan, net litbringe koe. Mar domeny sei, det hoechde ek net; ik moast de teltsjes mar sa oerfortelle, krekt as wierne se by lis to Hichtum under lis boereljue bard en as der ris in stêd by to pas kaem, den moast ik mar tinke, det it Ljouwert wier.
6
7
Ik tocht earst: hwet scil dit wirde; mar do-t ik de oare jouns oan 't fortellen kaem, koe Jiffrou de born hast net fen kant krije en domeny, dy der by siet, wier ck best tofreden, sa bést, det er my yette in hiele bult oaren to foaren lézen het, dy-t er letter by't oerfortellen wer üt myn müle opskreaun het.
Domeny seit, det de bern disse teltsjes allegearre net fetsje kenne; mar det der mank binne, dér de greate minsken einlings wol sa folie oan habbe as de lytsen. Dérom stjüre wy se de wrald yn for alle bern fen 8 ta 88 jicr, det elts der syn gading yn fine mei.
As det sa wéze mocht, den scille ik en domeny ris sjean, as wy letter net wer ris sa 'n boekje fol by enoar skoaije kenne; hwcnt salang as der minsken en bern binne, moatte dor teltsjes wéze.
En nou winskje ik jimme allegearre sounens cn't béste!
NYNKE fen Hichtum.
IT FORWOECHSENE FAMKE.
Der wierne ris in man en in wiif, dy hiene mar ien famke, det bleau tige lyts en skrael en hja seach der fêst hwet oars lit as oare bern, hwent as hja mei hjar Mem üt to kuijerjen gyng, den bleauwen dc ljue faken stean om hjar nci to sjean, wylst hja clkoar hwet ynlüsteren. As det famke hjar mem den frege, hwerom as de minsken hjar sa freamd oanseagen, den krige hja altiid it solde biskie: âDet komt om deste sa'n moai ny jurkje oan heste.quot; Den wier it lytse famke wer tofreden, mar as hja den wer thus wierne, naem it wiif hjar lyts famke op 'e earm en triuwke en tute hjar sünder ein en den sei se: âMyn kuze, hwet moat der fen dy wirde as Mem ris wei rekket? Gjin ien wit, hwet in lieaf gouden ingeltsje aste biste; dyn heit net ienris.quot;
In hoartsje letter waerd it wiif tige siek en de njug-gende deis kaem se to forstearren. Hjar man wier freeslik
It forwoechsene famice.
ocrstjur; hy wier net by hjar lichem wei to skürren; hy woe mei syn wiif yn it selde gref bidobbe wirde. Mar syn Meunen en migen praetten salang, det er cinlings in bytsje ta himsels kaem en him treastgje liet.
En do-t er in jier forroun wier, kaem der al wer in oar wiif oer 'e flier, folle moaijer en jonger en riker as it earste, mar lang en lang net sa froed. It lytse famke hie do hieltiid, nei 't hjar mem op it tsjerkhóf lei, fen moarns ier ta jouns let yn it finsterbank sitten; hwent der wier nou gjin ien mear, dy-t mei hjar kuijerje woe. Hja waerd njunkelytsen yette meagerder en ünsjogger as do-t hjar mem yet libbe en det hiele jier hie se ek neat oanhelle.
Do-t hjar heit hjar fortelde, det er wer in mje mem for hjar socht hie, tocht hja: âSiesa, nou kin ik ek wer ris üt to kuijerjen, yn 'e stêd twisken al dy moai opklaeide minsken en troch de fjilden dêr-t sokke moaije wite en reade blomkes waeehse en der-t de sinnc sa fleurich skynt.quot;
Hwent sjueh, hja wcnne yn in greate sted, yn in smello, tsjustere gong, en as hja yn it finsterbank siet, den koe se mar in lyts stikje fen 'e blauwe loft sjean, net greater as in sküteldoek.
Nou, hjar nije mem gyng ek alle dagen twaris ut to kuijerjen, moarns on oerdeis. Den teach se eltse reis de pronk oan. Hja wier folle moaijer yn 'e klean as dy oare mem. Mar it lytse famke naem hja nea net mei.
Op it lest koe det lytse sloof it net langer hirde, hja
9
It forwoechsene famke.
gyng nei hjar ta en frege mei in triljend lud, as hja net ris mei mochte. âNéquot;, sei it wiif; nis 't dy nou yn 'e holle slein? Ho komst der by? Hwet seoene de ljue wol sizze, as ik mei dy op 'e striette kaem? Don hest ommers in bult as in heal kynsen. Sé; forwoechsene bern moatte thüsbliuwe, dy hearre net op 'e striette!quot;
Do gyng it lytse famke alhiel forbjustere wer yn it finsterbank sitten; mar do-t hjar stiemmoer de doar efter hjar talitsen hie, kladdere hja by de trimen op op 'e stoel under 'e spegel, om hjarsels ris to bisjean. En do seach se it for de alderearste kear, det se forwocchsen wier â tige, tige forwoechsen! Mei de eagen fol triennen liet hja hjar wer fen 'e stoel ouglide en glüpte do stil wer nci 't finsterbank.
Earst tocht hja oan hjar egen lieaf Memke, dy-t altiid wol graeeh mei hjar kuijerje woe en dy-t de ündogense minsken nou under 'e swarte modder op it tsjerkhof bidobbe hiene. En do tocht hja oan hjar bult. âHwet scoe der dochs yn sitte?quot; sei se by hjarsels, âsa'n ding kin dochs net leech wèze, der moat altiid it ien as it oar ynsitte, sinkt my.quot; â Sa bleau it de hiele simmer troch; det lieawe lytse hart siet altiid mar lykme allinne yn it finsterbank en do-t de killde winter yn it lan kaem, wier se sa skrael en sa slop wirden, det se der net ienris mear hinne strampelje koe. Do moast se altiid mar stil op bed bliuwe.
En do-t de earste maerteblomkes mei hjar keine wite kopkes mjsgierich lit 'e groun wei kipen, kaem op in
10
It foncoechsene famke.
nacht hjar egen licawe mem by hjar foar it bed en dy fovtelde hjar fen 'e Himel, ho moai as it der wier en ho-t it dór allegearre strielle en blonk. â De oare moarns wier it lytse famke dea.
âDer moatst net sa cm skrieme!quot; sei hjar stiemmoer tsjin 'e man. âIt is sa mar it beste for det lytse, gebreklike stimper!quot; Mar hy andere gjin wird; hy kearde him óf en gyng de keamer lit.
Do-t it lytse famke njunken hjar mem op it tsjerkhóf lei, kaem der in Ingel mei greate, blinkende swannewjukken lit 'o Himel delsaeijen. Hy tikke tsjin hjar gróf oan, krekt eft it in doar wier. Ringen kaem it lytse famke dor lit en de Ingel forhelle hjar, det er komd wier om hjar by hjar Mem yn 'e Himel to bringen. Mar do sloech it famke hjar eachjes foardel en frege bidest, as sokke forwoechsene berntsjes den wol yn 'e Himel komme mochten? Hja tochte fen net, hwent yn 'e Himol wier it allegearre sa moai en sa fornaem.
Mar de Ingel glimke hjar frieunlik ta en striek hjar oer i^ rechje mei syn sêfte, sniewite ban. Dalik foei de bult der ou, as in greate, lege dop. En hwet kaem der nou ut ? Twa blinkende, wite Ingelswjukken! Dy sloech hja üt, krekt as hie se altiid al fieane kend en do gyng it omheech yn 'e kleare, blinkende sinneskyn, rjuehtüt op 'e blauwe Himel ta!
Op it heechste plak yn 'e Himel siet hjar egen, lieawe Mem; oars seach hja neat. Dy fleach hja lyk op 'e skirte.
11
In teltsje fen 'e ïïimel en 'e Hel.
It wier om dy tiid fen it jier, det de wrald op it aldermoaist is. De greiden stiene fol blomt en can 'e grêftswallen by de boereplcatscn pronken de nagelbeam-men mei in kleed fen blauwe en wite blomkes. Do hagebeamkes by de homeispeallen hiene de breidsklcan ek al oan cn as de arbeiders jouus fen 't lan kamen, koene de measten it net litte om der in pear tüken óf to skürren, dy it wiif den yn in flesse by aid Beppe op 'e tafel sette of yn 't finsterbank. As de wrald sa fol blommen en glansen en swietrook is, fait it tige, tige swier, om it libben farwol to sizzen. Eu dochs moasten twa minsken der wer oan, de iene wier ryk, de oare earm. By lijar libben hieuo hja yn 'e selde krite wenne, de rike lanhearre yn in moai great hearekestiel en do earme arbeider yn in lyts, forfallen hutsje. Det skeelde gans, mar de Dead steurde him der net oan. lija stoa-
In teltsje fen 'e Himel en 'e Hel. 13
ren yn 'e selde ure en moasten togearre do greate Himel-reis dwaen.
Sunder eat to sizzen stapten hja njunken elkoar foart; mar it dürre net lang ef it paed waerd tige üngelyk en it gyng aloan steiler omheech. De rike man, dy-t oars altiid reisge hie yii syn kreas twamanneweintsje mei twa glanzige, krigele bleskes der foar, rekke al ridlik gau alliiel efter 'e siken. Hy roun to hymjen en to pusten, wylst de eanne bodder mar stadieh-oan foart-trape, rjuchtut op 'e Himelpoarte oau. Sadwaende wier dy wol in ure earder to plak, mar hy doarst net oan-klopje, hwent hy ornearre. Petrus hie it al drokkernoch mei det iwige gefottel nei dy poarte, hy seoe nou alteast mar wachtsje ont Lanhearre der ek wier en dêrom gyng er mar fordildich yn it gers sitten. Einlings kaem Lanhearre der ek oan swügjen, dy wier lang net tofre-den, det de poarte net yn 't wiidst for him iepen stie. Hy rameide der sa füleindich op om, det Petrus der kjel fen waerd. Hastich skürde er de poarte iepen en der stiene dy twa bazen foar him.
âFy, sa'n gebearquot;, sei er tsjin 'e rike man, âdet diestou fêst, don aide fette poehoanne. Dou mochtst dy lieawer hwet kus balde: folie sonders habbe wy hjir boppe nea net fen dy heard, sa lang ast' op ierde libbe best.quot;
Dêr harke Lanhearre nuver fen op; hwet miende dy Petrus wol ? Mar Petrus kearde him de rêch ta en naem de earme man, dy yette alhiel forbjustere yn it gers siet, by de han, om him wer op 'e foetten to helpen.
In teltsje fen 'e Himel en V Hel.
14
âKom der nou mar ynquot;, sei er do, âhjir yn disse stoepe moatte jimme yetto in ameryke wachtsje.quot; En der stiene hja togearre yn in greate stoepe, mei forskate doarren oan alle siden en hjir en dêr stiene banken tsjin 'e mürre oan. Alle doarren wierne sletten op ien nei, dy yette yn 't kier stie. Dêr kaem Petrus syn holle yette efkes om hinne kypjen. âNouquot;, sei er, âjimme moatte mar salang op in bank delfalle en den moatte jimme eikmes mar ris bitinke, ho-t jimme it hjir hoppe it lieafst habbe wolle. Jimme kenne it krekt sa krije, as jimme winskje. Bitink jimme dos mar ris goed en wês mar net skruten. Neam mar fry alles op, hwet jimme habbe wolle en binammen neat forjitte, hear; hwent letter is der neat mear oan to foroarjen!quot; En nei 't er det sein hie, lukte er de dear efter him ta. Nei in poaske kaem er werom om to freegjen as hja nou alles goed by hjarsels oerlein hiene. âJaquot;, rop de rike mau, âik bin klear: ik wol in great gouden kestiel habbe, yette folie moaijer as de keuing siues, en alle dagen swiet iten en drinken; moarns swiete sükelarje mei pypkeniel der yn en ta miel de iene deis altiid nochteren kealflesk mei apelsmots en malkenbak en de oare deis skinke mei tusearte der ta en eftemei prommenbolle. Den yn skimerjouu in swiet ny framboaske eu jouns ta de kofje in stik wich mei lierre of in hympke triuweltsiis eu in stik sükerbólle. En in ferwielen briedstoel wol ik habbe om yn to sitten-en in gouden tabaksdoaze, dy-t altiid fol fen 'e beste tabak bliuwt. En jonge ja, det scoe my binei trochgien
In teltsje fen 'e llimel en 'e Hel.
wêze: jy moatte perfoarst de Ljouwerter krante net for-jitte, Petrus; hwent dêr mei ik wol graeeh de adfertin-sjes ris yn leze en de forkeapingen.quot;
Petrus seach him meilyieli oan. lïy swyde in setsje eu do frege er langsum: âEn winskest oars neat ?quot; â âDy blinder, ja, jild meat ik emmers ek yet habbe, jow my in hiele kelder fol jild, Petrus! Sa'n protte, det nin minske it telle kin!quot; â âIt scil allegearre komme lyk aste it seis easke hestequot;, sei Petrus, âkom mar harren !quot; En hy die ien fen al dy doarren op en brocht de .rike man yn in blinkend gouden kestiel, dêr wier alles krekt sa as er it winske hie. Nei-t er him alles bisjean litten hie, gyng Petrus foart en striek in great izeren skoatel foai; de doar. Lanhearre gyng yn 'e moaije, readferwielen briedstoel sitten en bigoun dalik to skran-zjeu fen it noehteren keallefiesk en it apelsmots, det foar him klear stie. Nei iten naem er in knipperke. Dy jouns om njuggenen en tsienen lei de Ljouwerter krante foar him op 'e tafel; dêr stie ok yn to lézen, det er seis dea wier. Hwet like det freamd! Hy koe dy nachts tige skoan sliepe en de oare moarns, nei-t er syu süke-larje op hie, makke er in reis nei de kelder om syn jild yette ris to binoaskjen. Det die er foai'toan alle moarnen. Jonge, jonge, hwet hied er it earst nei 't sin; mar twein-tich, fyftich jier gyngen sa foarby en do yette ris fyftich, det wier al hündert (en det is yette net ienris in minut fen 'e Iwiehheid) en do krige de rike man sa skjin syn noeht fen it moaije kestiel, det er it dêr mar amper mear
15
In teltsje fen 'e Himel en 'e Hel.
yn hirde koe. Hy wier ek ba fen det iwige nochteren kealleflesk en de skinke â en de prommenbólle, dy koe er binei foar syn eagen net raear sjean! âFyquot;, sei er, âhja siede hjir yn 'e Himel det spil net goed, it wirdt ek alle dagen minder! Dy tabak doocht ek net mear; hwerom wier ik ek sa dom om net efkes tsjin Petrus to sizzen, det de beste, soarte allinne to krijen is by ïaconis op 'tFean? Nou, en dy Ljouwerter krante? Dy is my it lezen net mear wirdich. Ik jow der nin grevel mear om, hwet de minsken der under op 'e wrald üt 'e wei sette. Ik kin der gjin ien mear fen; alle ljue fen myn aldens binne al lang forstoarn. En hwet is it dêr under sint dy tiid foroare! De ljue habbe nou sokke nuvere grytsen en hja fiere sok bjusterbearlik freamd praet yn 'e krante, det myn forstan der foar stilstiet.quot; Do swyde er in setsje en hy gappe ris, hwent it wier allegearre tige forfeelsum, mar it durre net lang, do bigoun er al wer: âMei myn jild kin ik hjir ek neat bigjinne; miu' kin hjir ommers neat keapje. Ho kin in minske dochs sa dom wêze, om him yn 'e Himel jild to winskjen!quot; En, wylst er det sei, sprong er fen syn ferwielen stoel op en skoude it finster op; mar det joech ek net folie, hwent der wier neat so sjean. Fen binnen yn 't kestiel wier it altiid Ijochtskyndei; mar der buten bleau it iwich tsjustere nacht en dêr wier it sa ünhjirmelike stil as op in tsjerkhof.. Do smiet er it finster lilk wer ta en foei wer op 'e briedstoel del.
Alle dagen gyng it sa al wer oan; meastentiids stiek
16
In teltsje fen 'e Himel en V; Hel.
er twaris de holle ta 't finster üt om to sjean, as er den einlings net ris hwet foroaringe komme woe; mar it bleau allyk. Eu eltse moarn stie der in tsjettelfol sükelarje mei pypkeniel for him ré en om 'e oare deis nochteren kealleflesk mei apelsmots en malkenbak, of skinke mei tusearte en prommenbólle. Iwich, iwich allyk, alle dagen it selde. Mar einlings, do der tuzen jier forroun wierno, kreake de doar, de greate izeren skoatel waerd der foarwei stritsen en Petrus kaem der yn. âNouquot;, sei er, âho foldocht it dy hjir?quot;
De rike man wier pur: âIlo-t it my foldocht?quot; róp er, âtige min foldocht it my hjir, tige, %e, tige tige min! Sa min as it in üngelokkich minske mar foldwaeu ken yn dit forflokte kestiel! Ho koene jy tinke, det iu minske it hjir tüzen jier hirde koe ? Min heart hjir neat, min sjocht hjir neat; gjin minske jowt hwet om yen. Allegearre leagens binne it fen 'e Himelske hearlikens en feu 'e iwige sillichheid. It is hjir in ougriislik libben, det is it.quot;
Do seach Petrus forheard op. âWiste den net ienris, hwer aste biste?quot; frege er: âTinkste den wrychtich, det dit de Himel is? Yn 'e Hel biste, man! Dor hest dy emmers seis hinne winske! Dit kestiel heart ta de Hel.quot;
âYn 'e Hel?quot; róp de rike man en hy waerd sa wyt as in lekken. âDit ken hjir de Hel ommers net wêze; hwer binne de divels don en it iwige fjür en de tsjettels der de sunders yn sean wirde?quot; âDet is allegearre al lang üt 'e moadequot;, sei Petrus, âde Hol sjucht der tsjin-
17
In teltsje fen 'e Him el en 'e Hel.
wirdich hiel oars i'it. Dou biste der yn, heite, midden der yn; det scilste seis njunkelytsen ek wol fornimme.quot;
Do stuitte de rike man tobek en wylst er op syn briedstoel delfoel snikkere er: âO Heare, Heare, ik bin bjir yn 'e Hel, yn 'e Hel! Ho moat det nou mei my komme!quot;
Mar Petrus moast wer fierder. Hy gyng ta de doar üt en do-t er de skoatel der foar striek, hearde er dy earme stakker yette altiid kjirmjen ensuehtsjcn: âYn 'e Hel, yn 'e Hel! O heare, ho moat it nou mei my komme!quot;
En alwer forrounen der hundert jier en do yette ris hündert en de tiid dürre dy earme rike man sa ougriis-like lang, det kenne jimme net bigripo. â Einlings, einlings wierne der wer tüzen jier foarby en do kaem Petrus werom.
âOquot;, róp de man him tomjitte, âik ha sa'n langstme nei jo liawn! Ik bin tige forslein. En moat it nou altiid sa bliuwe? De hide Iwichheid lang?quot; â En nei 'ter him in hoartsje stil hulden hie, frege er bidest: âHillige Petrus, holang dürret de Iwichheid?quot;
En do-t Petrus andere: âAs der yette tsien tüzen jier forroun binne, bigjint hja pas!quot; liet er de holle op it boarst sakje en bigoun stil to skriemen.
Mar Petrus stie efter syn stool en telde stil al syn triennen en do-t er safolle teld hie, det er tochte det üs Lieawenheare dy sünder nou wol forjaen scoe, sei er; âKom ris harreu, ik soil dy hwet tige moais sjean
18
In teltsje fen 'e Himel en 'e Hel. 19
litte. Op 'e boppeste souder fen dyn kestiel wyt ik in lyts gatsje yn 'e mürre, dêr troch ken min in lyts bytsje fen 'e Himel sjean.quot; En hy brocht him nei boppen, op in keamerke dêr er nea earder yn west hie, en jawol, dêr foei in goudene striel fen it Himelljocht troch in lyts gatsje yn 'e mürre, lyk op Petrus syn foarholle. flDet Ijoeht moat üt 'e Himel komme, det fiel ikquot;, lustere de man mei in triljend lüd. âJaquot;, sei Petrus, âkypje hjir mar ris troch!quot; Mar it gat wier sa beech; hy wier net sa malle great, det hy moast op 'e uterste tipkes fen 'e teanuen stean om der mei de eagen foar to kommen. Einliugs saech er de Himel! Dêr siet us Lieaweuheare op in gouden troan twiskeu de wolkens en de stjerren yn al syn glans en hearlikheid en om him himie sweefden de Ingels mei hjar greate, blinkend wite wjukken.
âOquot;, rup er, âhwet is 't dêr allegearre moai en Ijoeht eu hearlik! Sa ken min it yen op ierde noait noch noait tinke! Mar siz, hwa is det, dy dêr foar Gods foetten sit op in gouden skammel? Sjuch, dêr jinsen, hy sit nou lyk mei de rêch nei lis ta.quot; â âDet is dy earme bodder, dy-t hjir tagelyk mei dy komd is. Do-t ik him frege, hwet er nou foartoan habbe woe, het er oars net winske as in skammeltsje, dêr-t er op sitte koe foar de foetten fen üs Lieawenheare. En det het er ek krige, lyk as don dyn gouden kestiel.quot;
Do-t er det sein hie, gyng er wer foart; mar de rike man fornaem der neat fen; hy stie yette altiid op 'e
In teltsje fen 'e Htm el en 'e Rel.
wirdich hiel oars üt. Dou biste der yn, heite, midden der yn; det scilste seis njunkelytsen ek wol fornimme.quot;
Do stuitte de rike man tobek en wylst er op syn briedstoel delfoel snikkere er: âO Heare, Heare, ik bin hjir yn 'e Ilel, yn 'e Hel! Ho moat det nou mei my komme!quot;
Mar Petrus moast war fierder, lly gyng ta de doar üt en do-t er de skoatel der foar striek, hearde er dy earme stakker yette altiid kjirmjen en suchtsjen: âYn 'e Hel, yn 'e Hel! 0 heare, ho moat it nou mei my komme!quot;
En alwer forrounen der hündert jier en do yette ris hündert en de tiid dürre dy earme rike man sa ougriis-like lang, det kenne jimme net bigripe. â Einlings, einlings wierne der wer tuzen jior foarby en do kaem Petrus werom.
â0quot;, rop de man him tomjitte, âik ha sa'n langstme nei jo hawn! Ik bin tige forslein. En moat it nou altiid sa bliuwe? De hiele Iwichheid lang?quot; â En nei 'ter him in hoartsje stil halden hie, frege er bidest: âHilligc Petrus, holang dürrot do Iwichheid?quot;
En do-t Petrus andere: âAs der yette tsien tüzen jier forroun binne, bigjint hja pas!quot; liet er de holle op it boarst sakje en bigoun stil to skriemen.
Mar Petrus stie efter syn stoel en telde stil al syn triennen en do-t er safolle teld hie, det er tochte det us Lieawenheare dy sünder nou wol forjaen scoe, sei er: âKom ris harren, ik scil dy hwet tige moais sjean
18
In teltsje fen 'e Himel en 'e Hel. 19
litte. Op 'e boppeste souder fen dyn kestiel wyt ik in lyts gatsje yn 'e mürre, dér troch ken min in lyts bytsje fen 'e Himel sjean.quot; En hy brocht him nei boppen, op iu keamerke der er nea earder yn west hie, en jawol, der foei in goudene striel fen it Himelljocht troch in lyts gatsje yn 'e mürre, lyk op Petrus syn foarliolle. âDet Ijocht moat üt 'e Himel komme, det fiel ikquot;, lustere de man mei in triljend lud. âJaquot;, sei Petrus, âkypje hjir mar ris troch!quot; Mar it gat wier sa heech; hy wier net sa malle great, det hy moast op 'e üterste tipkes fen 'e teannen stean om der mei de eagen foar to kommen. Einliugs saech er do Himel! Dêr siet us Lieawenheare op in gouden troan twisken de wolkens en de stjerren yn al syn glans en hearlikheid en om him hinue sweefden de Ingels mei hjar greate, blinkend wite wjukken.
âOquot;, róp er, âhwet is 't dêr allegearre moai en Ijocht en hearlik! Sa ken rain it yen op ierde noait noch noait tlnke! Mar siz, hwa is det, dy dêr foar Grods foetten sit op in gouden skammol? Sjuch, dêr jinsen, hy sit nou lyk mei de rcch nei us ta.quot; â âDot is dy earme bodder, dy-t hjir tagelyk mei dy komd is. Do-t ik him frege, hwet er nou foartoan habbe woe, bet er oars net winske as in skammeltsje, dêr-t er op sitte koe foar de foetten feu lis Lieawenheare. En det het er ek krige, lyk as don dyn gouden kestiel.quot;
Do-t er det sein hie, gyng er wer foart; mar de rike man fornaem der neat fen; hy stie yette altiid op 'e
In teltsje fen 'e Hirnel en 'e Hel.
teannen yn 'e Himel to gloerkjen en hy koe him der net sed oan sjeau. It wier oars tige svvier wirk, om sa altiid op 'e uterste tipkes fen 'e teannen to stean en it die him simmes omrake sear, mar der joech er neat om: hwet er seach â vvier fiersten to moai om der wei to gean.
Do-t Petrus nei tuzen jier for it lest weromkaem, stie er yette altiid op 'e teannen yn it opkeamerke en seach mar stikom yn 'e Himel op. Hy wier der sa yn wei, det er Petrus net ienris fornaem. Earst do-t dy him op it skouder tikke, kearde er him om.
âNou hest hjir langernoch sa stienquot;, sei Petrus, âal dyn sünden binne dy forjown. Us Lieawenheare het my hjir hinne stjürd om dy yn 'e Himel to heljen.
Der hieste ek wol makliker komme kend, oars? Aste seis mar wold hieste.quot;
20
trrmiiTiTntrnTffiiTnTrrnTrrrrim
DE GEEATE LINEBEAM.
Rxiten 'e bürren stie in greate, aide linebeam, sa great as der yn 'e leste tiden gjin beammen mear waechse. De ljuwe woeno habbe det it yette in Upstal-beam wier üt aide, heiden ske tideu en det er do ris in billige Apostel under dy beam formoarde wier. De woartels bicne it apostelbloed opsügd, det wier troch de stamme en de tüken binuc krengen en dêr troch wier dy beam sa ünbidige great wirden. Hwa wit as it net wier wier? Mar der wier yette hwet oars fen to fortellen en dêr leande it hiole gea fèst oan: As immen under dy beam yn 'e sliep rekke, den moast alles hwet er dêr droomde, neikomme. Dêrom waerd der altiid fen 'e âdroonibeamquot; spritsen. Mar â der wier ien biting by: as min yen under 'e âdroombeamquot; to sliepen lei, den mocht min der net fen tofoaren oer neitinke, hwet min wol droome scoe. Dy-tdet die, droomde oer neat as oer allerhande babbe-
De (jreate lineheam.
legüchjes en healloun, unbigripelik spil, dor nin skcpsel wys üt wirde koe. Xou, det wier iu tige slim biting; hwent de minsken biune liersteu to nijsgierrich yu 't generael. Sadwaende kaem der mei de measto part net folie fen torjuchte en do dit teltsje bard is, wier der yn it hiele gea gjin libbene siele mear, dy-t under dy beam droome kond hie, en hja hiene it dochs alle-gearre wol ris bisocht. Mar oan it sizko fen dy âdroom-beamquot; wacrd lykwols albiel net twivele.
Non, it barde den ris op in wacrme simmordei, det in jong feintsje de piindyk lans pandore. Dy hie syn alders hüs forlitten om yu freamde lannen to reisgjen; mar det hie him net to best foldicn en nou teach er moi in lege pong wer nei hüs ta.
Tichte by de linobeam bleau er stean om al syn bussen yette ris om to kearen, as der faek ek }rette in pear duiten yn sieten. 3Iar ue hear, der wier neat mear to finen; it wier in forlegeno saek! n IIwet nou to dwaen?quot; tocht er. âIk bin deadou en yn 'e herberge keu ik mei myu lege pong ek net klear komme; my tinkt, ik moast hjir earst mar ris hwet utrêste; dêr jiiisen under dy line-beam, det is in moai skadich plakje!quot; En hy gyng op 'e rcch yn it sófte mos lizzen, mei de hannen under 'e holle, wylst er droomjend noi hoppen seach. It rüsde sa seldsum yn dy beam en as der in twierke troch de tüken striek, foelen der hjir en dêr fine, blinkende sinne-strielen twisken de blodden troch en bywilen krige er hjir en dêr efkes lytse plakjes feu 'e blauwe loft to
22
De (jreate lineheam.
sjean. Soft niuenton de fügeltsjes yn 'e tüken en al njunkelytsen fooien syn eagon ta en it durre net lang ef hy sliepte as in hart. Dor fool him in tukje mei trije blêddon dor oan lyk op it boarst. Do droomde er, det er yn in kreas, hirnmel keamerke by de tafel siet â en dy tafel det wier sines en de keamer wier sines en it hiole hüske ek. Oan 'e oare kant fen 'e tafel siet in jong wiif, in frommis as in stins. Hja hong mei beide earmtakken op 'e tafel en seach him tige friennlik oan â en dot wier syn wiif. En op 'e knibbel hied er in berntsjo, det er süponmoalen bry opfoerre mei in tinnen leppel en om 't de bry sa hjit wier, bliosde er de hieltiden oarst in hoartsje op 'e leppel. Den lake syn wyfke en hja sei: âDou kenst dy mei gauwens wol ta kroam-heinster forhiore, aide!quot; Oer 'e flier boarte yette sa'n lyts beukerke fen in jier twa. Dy hie in grou koalraep oan in ein ton boun en dot wier syn happo. Hy for-makke him danich. âHird, hird hynke!quot; en âFoart aide guds!quot; klonk it aloan. â En dy twa berntsjes, det wierne sines ek. Sa droomde er en dy droom stie him fest wakkere bost oan, hwent hy glimke de hieltiid yn 'e sliep.
Einlings skrille er towekker, troch det er in skad op syn troanjo foei. Hy sprong oerein, gappe ris en rekte do lea ris krêftioh üt. âLieawe sauntsien, hwet in nofliko droom!quot; sei er heallüd. âAs ik it sa yette ris krije koe! Nou, it is alteast wol aerdich om ris to witten ho skoan as in minske it hjir op 'e wrald wol habbe kin!quot; â âMoai waer, nou?quot; sei hommels in stimme efter
23
De greate linebeam.
him, en do-t er omseach, stie der in arbeider mei in gripe op it skouder cn in kalken eintsje yn 'e holle. Dy man frege him hwcr-t er fen denne kaem en hwêr-t-er hinnc scoe en as cr wol ris fen disse aide linebeam gnitajen heard hie. Do-t cr fornacm, det dy jong-feint der like folie feu ouwiste as de kat fcn 't meltsen, sei er: âj^oii, feint, mei dy stiet it der tige best foar; hweat deste Invet moais droomd beste, det wier wol op dyn troanje to lezen, dou lakeste sa wyt. Ik bic dy al in poaske bigloerkc, earste wekker waerdstc.quot; En do forbelle er bim alios hwet or fen 'e droombeam wiste. âJa heitequot; , sei er op it lest, âh wets te droomd beste komt nt, sa wier as Wopke lihbet, Freegje alle ljue yn it gea mar, as ik gjin gelyk hab; mar nou maste my ek ris fortelle hwetste droomd beste!quot; âDèr seille wy neat fen habbequot;, andere de jongfeint laitsjend, âsa freget min de boer do kinst óf. Jy binne snoad, mar ik bin yette snoader; ik scil jo myn nofiike droom net oan 'e noas hingje, der kenne jy op oan!quot; En tagelyks sei er dy man goênjoun en stapte lyk op it kreaze doarpke ta, det der sa frieunlik iitseacli mei syn piperbostsjerkje, heal yn 'e beammen biskül.
âFodden, flarden allegearre!quot; tocht er, âho scoe dy aid beam nou in droom wier meitsje kenne en hwet scoe dy arbeider der fen witte ?quot;
Do-t er de burren yn keam, seach er al ridlik gau in swart lithingboerd hingjen, dér wier in forgilden hyn-dcr op ütteikene. Det like danich op in herberge en
24
De yfeate linebeam.
jawol, de aide grouwe kastelein stie al yn 'e doar mei in lang strie yn 'e holle on in Ijocht rümsek oan. Hy hie jist in best sin, hwent it jounmiel wier krekt efter 'e knopen en as er sa skoan sed wier, den wier er altiid sa gol as in laem.
l)o-t dy gnap jong feint mei syn keale forsutere klean sa bidest by him kaem om to freegjen, as er net ien nacht forgees by sines yn 'e skürre sliepe mocht, knypte er it iene each heal ta on biseach him do fen top ta teil. Op it lest naeni or langsum de piip üt 'e müle en wylst er dy ütkloppe, sei er goedlik: âNou to den mar, lal hjir mar ofkes op 'e stoepebank del, den scil ik ris kypje, as der ek yette in flaubyt en in pantsje-f'ol kofje for dy to finen is.quot; Do skoude er yn 'e hüs en in toarntsje letter kaem syn dochter ta de doar üt mei in stik brea mei triuweltsiis en in pantsjefol kofje. Hja wier yn it byntlyf, hwent om 't it sa hjit wier, hie se it jak ütsmiten. De brune boarstróksmouwen sieten hjar twang om 'e drege, roune carms en do snie-wite hals like yette blanker by it swarte Hapündcrst, mei smelle takjes oumakke. âGoênjoun!quot; sei se frieunlik, wylst se dy spillen neist him op 'e bank delsette, âjy scille fest wol honger habbe. Ha je koarts al in great reis hawn, hjoed?quot; En do-t se fornaem, dot er lange tiden yn freamde lannen omswalke hie, gyng se oan 'e qare side op 'e bank sitten: dêr moast hja mear fen witte, Hja frege him fen alles: ho 't de frouljue der-jinsen yn 'e klean wierne; as er it dêr goed hie yn 'e
25
De greate linebeam.
herborgen fen iten en drinken; as it dêr allegearre wol sa himmel wier as by üs yn Fryslan en yette folie mear, en hja harko simmes freamd op fen alles hwot hja to hearren krige. Do-t or op it lest saliwet ütpraet rekke, hie hja ek yette it ien en it oar to fortellen: ho-t do ierdapels en it noat der foar stiene; det hjar bürljue dy oare nachts twielingen krige hiene en det it yn 't koart ck wer merke wier. Mar mids yn al det nys halde hja hommels op, wylst se nei syn fesje wiisde: âHwerom ha jy dy tnje blcdden dêr sa ta 't fesje yntreaun?quot; froge se. âBlêdden ?quot; sei er âo, dy scille fóst fen dy aid linebeam oufallen wêze, dêr ik uiis in knipperke under nomd hab.quot; Do waerd it famke tige mjsgierich. âScoe dy feint under 'e âdroombeamquot; sliept ha en scoed er dêr eat fen ouwitte?quot; Hja frege hira salang üt, out se siker wiste, det er wol wis under 'e âdroombeamquot; rêsto hie. Do draeide se der om hinne as de kat om 'e hjitte brij, om der cfter to kommen hwet as er dêrfen wiste. Mar it wier in bysfeint, hy halde him, as wist er nearne net feu. Hja leaude det den ck fèst en do moast se mear witte. Earst wipte se cfkos yn 'e hüs, mar kaom ringen wêrom mei in romerfol kleare. âDêr nioatte jy nou mar ris fen priuwe,quot; sei se glimkjend, wylst so wer by him sitten gyng. Do bigoun se smout oer droomen to praten. Hja forhelle forskate droomen fen hjarsels en ornearre det is dochs akelik wier, det dy nea net ütkamen.
Underwiles kaem dy arbeider mei de gripe op it
26
De rjreate lineheani.
skouder de burrcn ck yn cn do-t er dy twa jonge ljue dor sa sitten seaeh to praten, bleau er efkes stean, wylst er hjar taróp: âJa, sa'11 tsjep jongfaem scil it der wol ut knje; my woe er neat feu syn droom fortelle!quot; Dy wirden makken hjar yette nysgierriger. Hja koe it net langer hirde en frege him plaemit, as er hjar syn droom net fortelle woe. Nou, hy wier der lang net fy feu om sa'n mütel jongfaem ris in bytsje to narjen; hwent it wier in finalen bys. Hy seaeh hjar mei in pear gutige eagen oan, wylst er sei: âJa fanke, in nofüke droom hab ik hawn; mar ik doar him dy for gjin hündert poiin klountsjes fortelle.quot; Dy wirden stikelen hjar fensels mar nammensto mear; hja woe it witte. Einlings skikte er tichter by. âNou den,quot; sei er, âas er don neat oan to dwacn is, scil ik it dy sizze. Ik hab droomd, det ik trouwe scoe mei de kasteleinsdochter üt âit gouden hynderquot; en det ik letter seis kastelein wirde scoe!quot; It famke bistoar earst alhiel en do waerd se sa read as blood. Suuder hwet to sizzen gyng se oerein en stapte yn 'e luis. Mar nei iu poaske kacm se werom en frcge him, as er det wier droomd hie on as er it miende. âJawis,quot; andere er, âen dy-t ik yn 'e droom sjoen ha, seaeh der krektlyk üt as dou!quot;
Do gyng se wer yn 'e hüs en hja kaem net werom. Hja gyng allinne yn 'e koken sitten te mi mei jen. Hjar berte sloech hjar as woe it boarste en de holle draeide hjar. Bywilen sei se heal lud yn hjar seis; âHy het it droomd eu hy wist neat fen 'e âdroombeamquot; ou. Ik
27
De greate lineheam.
mei heoch springe as lecch springe, it moat nou sa konimo. Der is neat oan to foroarjen.quot; Einlings krüpte hja ünder 'e wrine; raar hja koe der earst net fen yn 'o sliep korame en do droomde se der hiole nacht fen. Do-t se de moarns towekkcr waerd, stie syn wezen hjar sa klear foar eagen as hie se him altiid kend â sa faek hie se him yn 'e droom sjoen. â En it wier in kroas jongfeint, det siz ik jimme!
Hy hie lykwols tige skoan sliept en do-t er him de moarns it hea fen 'e klean skodde en nei de pomp gyng om him to waskjen, hied er do hiele droombeam en alles hwet er de oare jouns tsjin dy jongfaem sein hie al lang wer forgotten. Nei-t er him in bytsje opkreaze hie, gyng er nei de tapkeamer, ora de kastelein to bitankjen. Hja stiene krekt to füskjen yn 'e foardoar, do-t it famkc de tapkcaraor yn kaem. Do-t se him der sa ré seach 0111 fjirder to reisgjen, foei hjar in kjeltmo op it hert. It wier hjar, ef 't in stimme hjar taróp, det se him net foart tsjean litte mocht. âOch heit,quot; sei se dimmen, âder leit yette in fet bier en in fet wyn yn 'e kelder, dy biune nedich óftapt to wirden for 'e merko. Dot koe disse jongman skoan for lis dwaen, hwent hy het neat to forstriken. Dêr ken er den in pear dagen de kost mei fortsjinje en hwet reisjild boppedien.quot; Heit hie der neat op tsjin, hwent hy hie wer krekt in swiet miel iten yn 'e mage en in romerfol kleare mei süker efternei; en den hied er altiid in tige bést sin.
Mar det óftapjen dürre iu hiel set. It famke róp him
28
De greate linéheam.
deis wol fyftich kear by it wirk wei, om hjar by it ien of it oar to helpen. En do-t einlings de fetten leech en de flessen fol wierne, do moast perfoarst it kampke efter it hüs meand wirde en do-t det wirk birêdden wier, seach it ti'm der alderheislikst ut, det koe er do yette skoan wer in bytsje yn oarder bringe. En sa foun se altiid wer hwet nys lït. Sadwaende forrounen der wiken en moannen en nachts droomde se altiid fen him. Jouns sieten hja togearre op 'e stoepebank en den forhelle er hjar fen al it moais det er yn freamde lannen sjoen en heard hie en as er den simmes ek ris ophelle fen alle üngemakken dy-t er hawn hie, den moast hja altiid efkes mei de skelk yn 'e eagen wriuwe; âom 'ter in lang-skonkige mich ynfleachquot;, sei se den.
Nou, jimme bigripe wol ho-t det ourouu: hja wier in gnap, sêftsedich famke en hy hie de sinnen yette op 'e kroade en folie langstme nei in rêstich egeu thus, nei al syn reisgjen en swalkjen yn 'e freamdte.
Nei in jier wier er yette altiid yn it âGouden hynderquot; to finen, mar do wier alles grien makke en de flaggen hengen rounom üt. It hiele gea kaem op brilloft. Elts en ien hie nocht can it jonge pear, en dy-t det net hiene, det wierne net fen 'e bésten.
In poaske letter, op in sneintomiddei, hie de aid kastelein him wer ris tige séd iten en do naem er in knipperke yn 'e briedstoel yn 'e hirdshoeke. De tabaks-doaze hied er op 'e knibbel. Mar det sliepke dürre sa
29
De greate line beam.
lang, det like freamd. Do-t hja him to wekker roppe woene, siet er dea op 'e stoel.
Do waerd dy jongman fensels kastelein, lyk as er dy earste jouns ut mallens tsjin it famke sein hie en cars kaem ek alles krakt lyk üt as er droomd hie. Hwent it dürre net sa bjustere lang, ef der wierne twa berntsjes oer 'e flier en it ken ek hielwol wêze, det er it iene ris mei süppenmoalenbry foerre het, wylst de aldste jonge mei in koalraep oan in ein tou boarte, mar ik doar der net op swarre, hwent ik hab him der nea net sa lyk nei frege. Mar it scil fensels wol sa wést habbe, hwent alles hwet min under dy aid linebeam droomde, kaem ommers üt.
Op in moaije simmerdei â it mei in jier of fjouwer nei hjar brilloft west habbe â siet de jouge kastelein allinne yn 'e tapkeamer to slugjen, do-t it wiif hommels de keamer yn stoude. âHark ris, aidequot;, rup se, âjister oerdei is ien fen us hantsjemieren under 'e âdroombeamquot; yn 'e sliep rekke, sunder det er derom toclito eu ried nou ris hwet er droomd het? Det er tige ryk wier! En nou moast ris bigripe hwa as it is. Nimmen oars as dy aide, healwize Kasper, dy-t wy üt meilijen yette sahwet oanhalde. Hwet scil dy aid swalker mei al det jild ütsette ?quot;
De man bigoun to laitsjen wylst er sei: âHo kenste dochs leauwe oan al det healloune spil ? Dou biste oars sa'n fornimstich wyfke! Tink der dochs ris oer nei: ho scoe nou in beam, as is er ek tige moai en tige aid, hwet fen 'e takomst ou witte?quot;
30
De greate linebeani.
It wiif seach him forheard oan, skodholle ris en sei do tige earnstich: âMan, man, bisundigje dy net! Mei sokke dingen meiste de gek net habbe!quot; â âMar ik liab de gek der net mei; ik mien hwet ik siz, liea.quot;
Do swyde se in hoartsje, as forstie se him net rjucht mar einlings sei se: âHo kinsfrw sapratc? My tinkt, gjinien scoe fêster oan 'e âdroombeamquot; leauwe as dou. Is alles net krektlyk utkomd aste droomd heste?
ïige frieunlik en mei eagen dy-t striellen fen lok seach er hjar oan, wylst er audere: âGod wit, det ik tankber bin, God en clou. Ja, it wier in noflike droom, it is my krekt as barde it jister, sa klear stiet it my alle-gearre yette foar eagen. Mar dochs is it yette wol tüzenkear moaijer utkomd, en dou bist ek tüzenkear goller en tsjepper as it jongwiif, det ik yn 'e droom sjoen ha.quot;
Do-t er det sei, seach it wiif him wer oan mei eagen sa great as inkelgounen; mar hy mirk dor noat fen, wylst er foartfarde: âHwet dy droom oangiet, aide, dêr tink ik sa oer: liwer it hort fol fen is, der ken de müle net fen swije! En wier it sa freamd det ik langstme hie nei in lokkich huslik libben, nei al myn reisgjen en alle üngemakken dy-t ik dêrby hawn hie?quot;
âMar dou hest emmers droomd deste mei my trouwe scoeste?quot;
âNé, det hab ik net droomd; ik seacli allinne mar in jong wiif en twa berntsjes, mar hja wier lang sa kreas net as dou en de bern ek net.quot;
31
32 De greate linebemn.
âFyquot; sei se, âhwa woste nou ta skande meitse, my as de beam? Hest my den dy earste jouns do-t wy elkoarren metten (wy sieten togeaiTe op 'e stoepebank) net forhelle deste droomd hieste, dou scoeste mei my trouwe en efternei kastelein wirde yn it âGouden hynder?quot;
Do kaem him for it earst dy grap wer yn't sin, dy-t er dy jouns mei hjar hawn hie.
âJa wyfkequot;, sei er, âder is nou neat mear oan to dwaen, fen dy hab ik net droomd. Ik sei det do sa mar om dy to narjen. Dou wierste sa bjusterbaerlike mjs-gierrich. Ik koe it net litte.quot;
Do-t dy wirden der ut wierne, bigoun it wiif forheftich to skriemen en hja fleach de keamer üt. Nei in poaske stapte er hjar efternei om ris to sjean, hwer-t se keard wier. Hy foun hjar efter hüs; dêr siet se op 'e put to skriemen en hja woe hjar net treastgje litte.
âDou heste myn lieafde stellen en myn hert bidragen!quot; snikkere hja, âik ken noait noch noait wer lokkich wêze, nou-t ik det wit.quot;
It holp him neat as frege er ek frieunlik, as hja him den net lieaf hie, Ijeawer as alle oare minsken op 'e wrald, en as hja net ynlokkich en tofreden mei elkoar libbe hiene. Hja moast det allegearre tajaen, mar hja bleau like forslein, hwet as er ek sei. Op it lest tochte er: âIk soil hjar mar ütskrieme litte; moarn scil de mutse hjar wol wer hwet better sitte.quot; Mar det wier mis. De oare moarns skriemde se net mear sa forheftich, mar hja wier earnstich en stil en hja gyng
T)e greate lineheam. B3
him lit 'e wei hwêr-t se mar koe. Treastgjen holp yette altiid net. Hja siet omtriat de liiele dei yn 'e hoeke to stymjen en to suchtsjen en as lija him yn 't each krige, skrille se.
Det hie sa al in hiel set oanhalden en der kaem neat gjin foroaring. Hy bigoun bang to wirden, det er for iwich hjar lieafde forlern hie. Drówich gyng er alle dagen troch it hus en hy wist net hwet er dwaen scoe. Op it lest koe er it thus net mear hirde en sa barde it ris op in moaije waerme simmerdei det er de heale dei üt 'e hus omdoarme hie. De loft wier klear en blau, nin wolkje wier der to sjean. It giele koarn walde as in gouden sé en de fügels geiden en tsjotteren yn 'e loft. Mar hy tochte nearne net om, as om syn leed. Dêr seach er feu fierrens de âdroombeamquot; stean. It wier as wenken de tüken him om harren to kommen yn it skad. Langsum trape er dêrhinne en foei yn it mos del, wylst er oan dy skoaue, lokkige dagen tochte dy-t nou foarby wierne. Fiif jier wierne der nou omtriut forroun, sint er dêr for de earste kear rêste hie as in earme skoaijer. Hwet hied er do lokkich droomd! Jonge, jonge, sa'n moaije droom! En dy droom hie fiif jier oanhalden. â Eu nou? Wier nou alles üt? For iwich?quot; â
De beam rüsde wer sa seldsum, krekt as nést fiif jier, suntsjes skoddeu de greate tüken hinne en wer en as der in twierke trochstriek , foelen der hjir en dêr wer blinkende sinnestrielen om him hinne en nou en den kipe de blauwe loft efkes twisken de blêddeu troch,
De greate linebeam.
nou op it iene plak en den op it oare. Do waerd syn wyld bounsjend hert stiller en rêstiger en njunkelytsen foelen syn eagen ta. Hy hie ek al forskate nachten gjin each ticht dwaen kend fen eangst en fortriet. It dürre net lang, ef hy rekke wer oan it droomjeu, de selde droom as nést fiif jier, mar nou seach er syn egen wyfke en syn egen lytse berntsjes ek, hwaens troanjes er nou sa goed koe. En it wiif seach him sa frieunlik oan â sa tige, tige frieunlik!
Nei in poaske waerd er wekker en do-t er bitochte det it mar in droom wier, waerd er nammensto droviger. Hy briek in lyts tukje fen 'e beam óf en det lei er thus yn it tsjerkeboek. Det barde op in snieuntojoun. Do-t it wiif de sneintomoarns nei tsjerke scoe, foei det twiiehje der üt. Hy stie der by en hy waerd tige read om 'e holle. Hastich krige er it op om it wei to stopjen; mar hja hie it al sjoen en hja frego him Invet as det for in bied wier.
âIt is fen 'e âdroombeam,quot; sei er, âdy mient it better mei my as dou, hwent do-t ik jister in set omdoarme hie, restte ik under dy beam hwet üt en do rekke ik yn 'e sliep. Do woe er my treastgje, hwent ik droomde deste wer goed op my wierste en deste alles forgetten hieste. Mar nou sjuchste it seis, det it sizke fen 'e droombeam net wier is; hwent do-t ik wer thus kaem wier alles yette krekt en gelyk as tofoaren!quot; Hja seach him earst in hoartsje forbjustere oan, mar op 'tlèst frege hja mei de eagen fol Ijocht: âIs det wier? Heste det
34
De c/reate Uneheam.
wrychtich droomd, aide?quot; MJa,quot; andere er earnstich en hja seach oan syn eagen det it wierheid wier; liwent dy stiene fol triennen.
âEn wier ik wrychtich dyn wiif?quot; Do-t se det ek grif wiste, sloech se him de earmen om 'e hals en
o /
glimke him sa hlier ta, as hja omtrint noait carder dien hie. âIk tankje Godquot;, sei se, ânou is it allegearre wer yn oarder. Ik ha dy ommers sa lieaf, det witste net heal! Mar ik wier sa hang, det ik dy net lieaf abbe mocht, omdeste yn 'e droom in oar wiif sjoen h'ieste. Den hie ik faek ek in oar man ha moatten.
Mar myn hert stellen, beste dochs, dou dogeneat, der bliuw ik by, en dou best my ek in lyts bytsje bidragen! Ja, stellen beste it; mar nou wit ik ek fêst det it dy neat holpen het, hwent wy hiene elkoar dochs oars ek krige.quot; En, nei-t se him yette in boartsje stil oansjoen bic, lustere se him yn: âNou scilstc ek nea wer kwea sprekke fen 'e droombeam, oars?quot;
âNé, det swar ik dy, hwent nou leau ik der oan. Al in bytsje op in oare menear as dou, mar dochs like fèst. Der kenste op oan. En disse tüke scille wy foar yn it tsjerkeboek plakke, tinkt my, oars mocht er ris wei reitsje.quot;
35
IT EINSTIGE OAHGEL
Lango, laugo jierren lyn, libbe dor in bitüfteu oargelmakker; dy hie al inauuich oargel makkc eu it ieue wier altiid al wer moaijer as it oare. Op it lést makke er sa'u kiusticb oargel as der nea net ien op 'e wrald west hie. Det blgoun üt himsels to spyljen as der iu jong breidspear yn 'e tsjerko kaem, dêr de Ileare syn wolbihageu oau hie.
l)o-t det oargel ré wier, socht er üt 'e fammen feu it gea de moaistc en de froedste üt en dy frege er as se syn wiif wirde woe. It fanke bio wol smuclit op him en nei in pear moauue wier it brilloft. Hja scoene yn 'e tsjerke trouwe. Mei in lange rige feu frieunen eu migen efter hjar oau kamen hja de tsjerkedoar yu. Mar yu pleats det de jongman oau syn breid en oau God toehte, wier syu hert fol feu greatskeus en heech-moed, âHwet biu ik dochs kinstichquot;, tochte er yn
It kinstige oar gel.
himsels: âsa'n oargel scil gjin icn my ncimcitee. Ilwet scillc do Ijuc aenstouns nuver opharkje as it hommels ut himsels bigjint to spyljen!quot;
Sa stapte er permantich mei syn breid de tsjerke yn â mar it oargel bleau stom. Der waerd de oargelmakkcr tigo kjol fen; hwent yn syn heechmoed miende er det it de breid hjar skild wier en det hja him net trou wier. Ily sci de hiole deis nin wird mcar tsjin hjar en de nachts pakte er tomük syn spillen by elkoar cn reisgc de wide wrald yn.
Do-t er in hiel ein yn 'e wrald op wier, liet er him einlings en to lesten op in freamd plak del, dér gjin ien him koe on gjin minske him om him bikroade. Der libbe er stil en ienlik tsien jier lang; mar do koe er it net mear üthalde, sa'n langstme krige er nei syn heitelan en nei de facm, dy-t er sa wreed forlitten hie. Jimmeroan moast er der om tinke, ho 'n best minske, ho 'n tsjep frommis as 't wier en ho gemien as er hjar oan hjar lot oerlitten hie. Ilo-t er him warde, hy koe syn langstme net kwyt wirde, en dêrom bisleat er, nei syn lan werom to gean en hjar to freegjen, eft hja him forjaen woe. Nacht en dei reisge er; hy ronn him do foetten oan blierren, en hwet tiehter as er by syn heitelan kaem, hwet mear langstme er krige en hwet banger as er wirde, dot hja net sa gol en frieunlik tsjin hin wêze scoe as yn de tiid, do-t hja yette syn breid wier.
Op it lost, der seach er de toerren fen syn berteplak
37
It hinstige oargel.
fen fieiTen yn it sinnoljocht blikkerjen. Do bigomi or sa bird as er koe to rinnen, det de ljuwe efter syn rcch skodhollen en seijen: âDy fint is gek of hy het stellen.quot; Mar do-t er de stêd ynkaem, kaern him in greate bigraffenis tomjitte. Alle ljue, dy dêr êfter roimen, skriemden lüdop. âHwa wirdt hjir dochs opdroegen , minsken, det jimme allegearre sa skrieme ?quot; nIt is it moaije jonge wiif fen 'e oargelmakker, dy nest in pear jier fen hjar ondogense man forlitten is. Hja wier tsjin riken en earmen altiid allike frieunlik en hja het yn üs krite safolle goed dien, det wy hjar non yn 'e tsjerke bysette wolle.quot;
De oargelmakker sei gjin wird. Hy skoude ien fen 'e dragers fensiden en gyng sels yn dy syn plak nnder 'e kiste. Gjin ien seach sa gau, hwa as it wier; mar do-t hja him aloan suchtsjen en snikkerjen hearden, lieten hja him mar stil bitsjean, hwent hja tochten: âdet is fêst ek ien fen dy earme minsken, dy by hjar help en treast foun ha.quot;
Sa kamen hja op it lest by de tsjerkedoar. Pas wierne de dragers mei de kiste oer 'e drempel, as it oargel bigoun to spyljen, sa hearlik moai, as nimmen ea in oargel spyljen heard hie. Hja setten de kiste under 'e preekstoel del en harken nei dy klanken, dy aloan foller en krèftiger troch de tsjerke rusden. It hiele gebou trille op syn foundaminten.
De oargelmakker wier tige wirch fen 'e greate reis, mar yn syn hert wier frede, hwent nou wist er det syn
38
It kinstige oar(jel.
39
skild him forjown wier. Süntsjcs foelen de eagen him ta en by de léste klanken fen it oargelmuzyk foei er dea op 'e stiennen del. Syn lyk waerd opnomd en do de ljue fornamen hwa as er wier, makken hja de kiste iepen en leine him deryn, neist syn wiif. Do-t hja de kiste wer tiehtsletten, bigoun it oargel yette ienkear süntsjes to spyljen. Do waerd it wer stil en sint dy tiid is it nea wer lit himsels bigoun to spyljen.
It jonge Fügeltsje.
Der wierne ris in man en in wiif, dy wennen yn in kreas lyts flinterhüske en hja wierne tige lokkich to-gearre. Efter hüs hicno lija in moai plak tun, dèr bonden hja ierdapels en grientospillen, mar ek moaijo blommen; hwent dy mocht it wiif danige graech lije.
Op in moajje simmerjoun kuijero do man mei do piip yn 'c holle en de temmen ta de carmsgatten fen it fesje yn, troeh it tün en tocht sa by liiinsols, det it libben sa dochs wol ut to halden wier: in kreas hüske, in skoan lapkc tün derby en in fleurich, tsjep, aerdieh wyfke. Hwet scoed er yette mcar winskje kinne?
quot;Wylst er dêroer prakkesearre trape er hast op in jong fngeltsje, det üt it nést fallen wier en nou earmhcrtieh oer it paed lei to piipjcn. Om-t er net al to goed sjean koe, brocht er it bistje tiehte by syn eagen en roun dei-do op in hountsjedrafke mei yn 'e hüs.
It Jonge Fügeltsje.
âquot;Wyfkequot;, róp er, âsjocli ris oan, ik hab in jonge fïigel tongen; ik lean fen in gealtsje.quot;
âEi, rin hinnequot;, sei it wiif, sunder der nei to sjean, âho scoene der nou jonge gealen yn lis tiin kommc, as min der nin alden heart of sjucht?quot;
âDon kenst der op oan, it is in geal en nou-t ik my goed bitink, hab ik ek wol ris ion yn üs apelbeam sjongen heard. Ik mei det altiid sa graech hearre; it liket my moai ta, dot dit bistje ck ienris sa moai sjonge scil.quot;
âIk lean dochs net, det it in geal isquot;, sei it wiif en hja seaeh der altiid yette net nei om, hwent hja hie it mei hjar breidsjen to rédden: der wier krekt in mesk fallen.
âEn ik siz dy yette ris, det it al ion isquot;, sei de man, wylst er it fügeltsje ticht oan 'e noas halde.
It wiif hie nou einlings hjar mesk opnomd. Mei de breidskeed ta de skerldoeksban yn, kaem hja by him; mar hja skattere it üt, do-t hja de fügel seaeh.
âLieawe sauntsien, aide, ho kinst dy sa forsjean; 'tis ommers mar in mosk, det is sa klear as in klountsje!quot;
Mar do bigoun de man in bytsje noartich to wirden. âHark risquot;, sei er, âdon wiste neat fen âNatuurlijke historiequot;, hortsje, en der het üs aid master my in hiele bulto fen leard, om-t ik der altiid sa'n niget oan hie. Ik scil it dos wol better witte as dou.quot;
âMar sjoeh den ris oan: het in geal den sa'n grouwe kop on sa'n giele bek?quot;
41
It jonge Fügeltsje.
âJa wis, defc habbe alle gealcn en dit is in geal!quot;
âNou, en ik hald fol, det it in mosk is; hark mar ris, ho 't er pipet!quot;
âLytse gealtsjes piipje ek.quot;
Sa gyng it foart en op it lest roun de man nidich ta de keamer üt en belle in aid kouwe fen 'e soudei'.
âDou hoechst net to tinken, det ik det smoarge ding yn 'e keamer habbe wol; moast mar sjean, dest der in oar plak for fynstquot;, sei it wiif, wylst hja mei in grimmitige troanje de doar tasmiet.
Mar de man sei: âAVy scille ris sjean, hwa-t hjir baes yn 'e bus isquot;; en hy sette de fügel yn 'e kouwe en trape dalik nei dokters apteek om eameldersaeijen. Der waerd it bistje mei foerre en dy mocht er ünbidigc graech.
Do-t hja dy jouns kofjedronken, waerd er nin wird sein. Hja sieten elts oan in kant fen 'e tafel to stymjen; de man seach nei de blinen, it wiif seach nei it bedsket.
De oare moarns wier it wiif al bitiid op 'e lappen en do-t de man wekker waerd, stie hja foar it bed en sei: âFy, hwet wierste jister noartich en lilts! Ik hab it fügeltsje yette ris bisjoen en, siker sünde wier, it is in mosk. Scil ik him nou mar fleane litte?quot;
âDou scilste fen myn gealtsje oubliuwequot;, róp de man, wylst er hjar de rêch takearde.
Det dürre sa in wike twa. Lok en frede wierne lit it kreaze hüske wei flein. De man stime, en as it wiif net stime, siet hja to skriemen. It fügeltsje allinue
42
It jonge Fügeltsje.
woeehs der mar op ta, sa waerd it foerre mei eamelders-acijon. Syn wjukjes wierne al hast great ernóch, det er dermei fieane koe. Hy sprong fleuricli op syn stokjes hinne en wer en as er yn it san fen 'e kouwe siet, lukte er it kopke tobek en sette alle fearren op en pipe aloan
en aloan, lyk as alle.....jonge moamp;ken. En eltse kear
as it wiif det püp.jen hearde, roun lijar de grize oer de grouwe.
lenris wier do man der op lit en hja siet allinne to skriemen. âOch,quot; sei hja sa by hjarsels, âhwet wierne wy dochs lokkich en tofreden, do-t dy heislike fügel yette net yn 'e hüs wier!quot; En wylst se sa tocht, kaem hjar hommels hwet yn it sin. Hja fieach nei de kouwe ta, naem de fügel der lit en saeide him ta 't finster üt yn it tün. Pas siet hja wer op 'e stoel, ef de man kaem thus. Hja doarst him net oansjean, mar sloech de eagen foardel wylst hja sei: âOch hearink, hwet is hjir in üngemak bard: de kat het üs fügeltsje opfretten!quot; ,.Het de kat it opfretten?quot; sei de man en seach hjar forheard oan, âde kat? Ne, det lychsto; dou host it goaltsje fieane litten! O, dot hie ik net fen dy tocht; nou is it for iwich üt twisken üs!quot; En hy waerd wyt om 'e holle, do-t er det sei en de triennen kamen him yn 'e eageu. Do-t it wyfke det seach, bisoude hja hjar; hwent hja fielde nou earst det hja in tige ündogens fyt ütset hie. Lüd snikkerjend roun hja nei it tün om to bisiikjen, as hja de fügel net wer fange koe. En jawol, hear, der siet er yette yn it paed mei de wjukjes to
43
It jonge Fngeltsje.
slaen, Invent hy koo yctte net goeel flcano. Ilja flecach dor mci kugelsfeart op ta, mar det like do fugel not good ta. Hy wipto under it amerrek, der fendinnc under in krusboiboamke en do yn 'e ierdapels, en it wiif siet him efter mei in bounsjend hert. Ilja to-trapc do jonge koalplantsjos, dy al sa moai bigounen to waechsen, reage do moaiste stokroazen om en stroffcle oer in aid treppot sunder tut, moi in overfloedsje dor yn, dy-t hja de moarns mei oare blommen lit 'e hus set hie om ris goed wiet to reinen. Dy aid treppot mei dot overfloedsje wier yette net sa slim, mar hja kaem to fallen boppo op al hjar moaijo readferwe blompotten mei graenjums en foxianen der yn. ^Mar hwet joeeh hja derom? Yn in amery wier hja wer op 'e foetten. Der siet de fugel wer, heal biskule under in sealjebeamko; mar do-t or hjar wer oankommen seach, bigoun deselde jacht wer. It gyng midden troch do woartols, troch do ierdapels en ierdboijen, oer 'c tiintsjeblommen, fioeltsjcs en tunikanen hinne. Alles waerd platwadde, mar hja tocht dor net om. Op it lest krige hja it bist to pakken. It earizer siet hjar op ion ear en hja hie in kaem sa read as blood, mar hjar eagen striellen fen blydskip.
âSjoch ris oanquot;, róp hja al fen fierrens, âhjir is it gealtsjc al wer, ik hab it fongen! Nou maste net mear lilts weze, hear aide! It wier net moai for my.quot;
Do seach de man syn wyfko for 't earst wer frieunlik oan en it like him ta, det hja nea net sa moai west hie as op det stuit. Hy krige hjar de fügel lit 'e hiln, halde
It jonge Fügeltsje.
him vette ris tichte by de uoas eu biseacli him yette ris feu alle sideu. Einlings skodholle er en sei: BIt is dochs wrychtich mar iu mosk; dou hieste gelyk, wyfke! Hwet keu min yen al uuver forsjeau!quot;
âNéquot;, sei it wiif, sdet seiste uou mar om my; hjoed liket it fügeltsje krekt op in geal!quot;
âKé, néquot;, rop de man, wylst er bigouu to laitsjeu, âit is in mosk en oars ueat, det sjoch ik uou klear. Jonge, jonge, wyfke, hwet het det bist üs to fiter hawn, net? Wy moatte him uou mar wer üt 'e hüs bringe, tiukt my.quot; âNé, aidequot;, sei it wiif, âwy scille him earst foerje out er goed fleaue kin, oars mocht de kat him to pakken krije. It earme stimper koe it net helpe; it wier üs egeu skild.quot;
Hjir keuue jimme fen leare det, as immen iu mosh fougeu het eu by mieut dot it iu geal is, uimmen him det sizze moat, â for gjiu liüudert pouu klouutsjes, hweut dcu wirdt er wis lilts en letter sjucht er dochs üt himsels wol yu, det er üngelyk hie.
45
IT HIMELSKE MÃÃZYK.
Yn oeralde, goudene tiden, do-t de ingels üt'e Himel delsaeiden om mei de berntsjes to boartsjen, stiene dc Himeldoarrea yn 't wiidst iepen en de goudene Himel-gltlns foel as in blinkende rein oer 'e ierde. Do koene de minsken yn 'e Himel op sjean. Hja seagen dêr Boppe de Silligen twisken de stjerren kuijerjen en dy koene hja sa mar taknikke. Mar it aldermoaiste wier it hearlike, mylde muzyk, det him by tiden üt 'e Himel hearre liet. Us Lieawenheare hie det muzyk seis makke en tüzenen fen Ingels spilen it op freamde, fine ystreminten, dy min hjir op ierde net fynt. As det muzyk bigoun, waerd alles op ierde ringen stil en halde de siken yn. De wyn halde op fen rfizen, it wetter yn séën en rewieren walle net mear. Stom as moarmerbylden stiene de minsken to harkjen. Hja koene neat sizze, mar seagen elkoar frieunlik oan en
It Himelske MuzyTc.
krigen elkoar tomük by de hannen. Hja fielden hjar den sa freamd, sa sillich, det ken in earm sündich minskehert tsjinwirdich net mear bigripe.
Sa wier it ienkear â mar it durre net lang. â De minsken tsierden tofolle en sieten elkoar iwich yn 'e flarden en det fortrette lis Lieawenheare. Do liet er de IlimeldoaiTon tameitse en sei tsjin 'e Ingels: âHald mar op mei jimme muzyk, liwent ik bin tige truerich!quot;
De Ingels bigounen stil to skriemen en gyngen, alhiel forbüke, elkmes op in wolk sitten mei hjar mnzykblêdden en dy toknipten hja yn gruzleminten mei lytse, goudene skjirkes. Dy stikjes flodderen nei de ierde. De wyn naem se op syn \vjukken en dy waeide se as snieflokken oer bergen en séën, oer walden en marren en struide se oer 'e hiele wrald.
Alle minsken stieken der de hannen nei üt en elts krige in stik to pakken, de iene in greaten, de care in lytsen; en dêr wierne hja wakkere wiis mei, hwent it wier ommers in stikje fen it Himelske muzyk, det sa hearlik klonken hie. â Mar mei de tiid bigounen hja der ek al oor to striden en ruzje to meitsjen, hwent elts for oar leaude, dot er it moaiste en it béste hie. En op it lést halde elts en ien fol, det sines allinne it wiere Himelske muzyk wier en det dy oaren hjar stikjes neat wirdich wierne. Dy tige wiis wêze woe â en sokken wierne der in hopen â makke der fen foaren en fen efteren in moaije krolder oan mei in hiele bulte poehaei, en wier dêr den freeslike greatsk op. De iene floite
47
It Hhnelske Muzyk.
feu âutquot;, de oare song fen âsolquot;; de iene spile mei kriüssen, de oare mei mollen; mar de iene koe de oare nea net forstean. Yn 't koart, it wier ia getsier en in gebear as yn in Joadetsjerke. â En as jimine nou tinke det dit allegearre al lang lyn is, den habbe jimme it mis; hwent it is yette altiid sa. â
Mar as ienkear de Jongste Dei komt, as de stjerren op 'e ierde falie en de sinne yn 'e se, en de minsken troch enoar kringe foar de Himelpoarte lyk as bern foar de skoalledoar as der feest wêze soil, den soil üs Lieawenheare de ingels alle stikjes pompier fen it Himelske muzykboek wer by elkoar siikje litte, de lytsen like goed as de greaten, ja, seis de alderlytsten, dêr mar ien noat op to sjean is. Den scille de ingels al dy' flardtsjes wer by elkoar bringe en den scille de Himeldoarren wer iepen springe en det hearlike muzyk scil de minsken wer tomjitte walje, like moai as yn oeralde, goudene tiden. En den scille de miuskebern forbjustere en biskamme stean to harkjen en de iene scil tsjin 'e oare sizze: s Det hiestou! Det bie ik! Mar nou klinkt it earst süver en hearlik en hiel, hiel oars, nou 't alles wer by elkoar en eltse noat op syn plak is!quot;
Ja, ja, sa scil it wis ieukear komme, dêr henne jimme op oan!
48