pj-'ïx.

/ak 73

GODSVRUCHT

TOT

JEZUS' HART

beoefening gebracht.

42

■ -

Een woord tot dengene, die dit boekje in handen krijgt.

Allerdringendst verzoek ik U deze bladzijden niet ongelezen ter zijde te leggen. Lees ze en doe dan wat U goed vindt.

U aan de liefde van Jezus' H. Hart aanbevelend ben ik Uw Dienstwillige dienaar in Chr. M. H. HEUSER s. ,T.

INLEIDING.

Geen Christen zal er wellicht gevonden worden, die de voortreffelijkheid der devotie tot het H Hart van Jezus en de heerlijke voordeelen , aan hare beoefening verbonden, in twijfel trekt. De vele vooroordeelen , die bij haar ontslaan bestonden, de tegenkantingen, die zij toen ondervond, hebben opgehouden. In vervulling ging de voorspelling van Jezus: c Mijn Hait zal heerschcn trots allen tegenstand. quot;

Te duidelijk en te dikwijls toch heeft het hoogste gezag in de Kerk ten gunste dezer Godsvrucht gesproken; te talrijk en te groot zijn de zegeningen, die men

allorwege over de Parochies en verecnigingen , waar zij met ijver beoefend wordt, ziet nêersfroomen, dan dat nog een Christen togen hare voortreffelijkheid bedenkingen zou hebben.

Toch worden er nog gevonden die aarzelen, aan de liefderijke en nadrukkelijke uitnoodiging van het H. Hart ten volle te beantwoorden, om namelijk dit H. Hart ook zooveel mogelijk door anderen te laten kennen en beminnen. Hebben de vooroordeelen tegon de devotie zehen opgehouden , men heeft nog bezwaren om haar ovi'ral en door ieder te leeren beoefenen.

Zoo dikwijls hoort men nog zeggen: « Zij is niet geschikt voor deze gemeente,» «Zij is zoo moeilijk voor eenvoudige menschen te begrijpen», «Zij verslapt dikwijls zoo spoedig,» «Zij ontaardt zoo licht in over-drevene practijken,» «Zij zal schaden aan andere reeds bestaande devoties» enz.

Deze bezwaren weg te nemen en tevens een geschikt en eenvoudig middel aan te geven, om de devotie tot het H. Hart op voortreffelijke wijze, overal en door -allen te leeren beoefenen, is het doel van deze bladzijden. Moge Jezus mijne pogingen zegenen en Zijn Rijk van genade in ons land verbreiden door de kennis en de vereering van het Goddelijk Hart.

Bezwaren beoordeeld.

Zijn bovengenoemde bezwaren gegrond'?

De devolie tot het H. Hart, hoe eenvoudig ook en

3

geschikt voor allen, wordt veelal niet genoeg bogrepon door degenen zelfs die haar beoefenen; ook valt het niet te ontkennen, dat zij dikwijls spoedig verslapt, en bij sommigen wel eens in overdrevene practijk ontaardt. Maar wat is daarvan de oorzaak en hoe kan men daarin vooizien?

De oorzaak is deze: dat de geloovigen te weinig onderrichtingen over hot H. Hart bijwonen, te zelden een woonl van opwekking vernemen , niet genoeg gewezen worden op de wijze, waarop men het II Hart vereeren moet, opdat deze vereering degelijk en heilzaam zij.

En het middel? Geen geschikter middel kan men aanwenden, dan eene georganiseerde vereeiiiging op te richten, waarvan de leden op bepaalde tijden vergaderen , waarbij hun een woord van opwekking wordt toegesproken, waarbij door uiterlijke plechtigheden en andere middelen het vuur der godsvrucht onderhouden wordt. Zoo zal de devotie tot liet H. Hait begrepen, meer en meer beoefend worden, en wel verre van andere devoties te schaden er een machtigen steun van zijn.

Leert dat niet de ondervindingquot;?

Kan men eene Parochie aanwijzen, waai- eene ver-eeniging bestaat van het H. Hart, bij voorbee'd het Apostolaat des Gebeds, eene vereeniging die goed georganiseerd is, waarin alzoo de loden gekend zijn, waarin men op gezette tijden vergadert, waarin Zolateurs en Zelatricen ijverig werkzaam zijn : en waar niet tevens de

godsvrucht tot liet H. Hart bioeit ? Kan men oen dergelijke Parochie aanwijzen, waarover de zegeningen van het H. Hart niet ruimschoots nederdalen? Bloeit daar niet tevens de godsvrucht tot het H. Sacrament? Wordt daar geen veelvuldig gebruik gemaakt van de H.H. Sacramenten ?

Dit wordt nog duidelijker uit de vergelijking met andere georganiseerde vereenigingen.

Hoe veel goeds werken op vele plaatsen de Congregaties der H. Maagd niet uit, de Broederschappen van de II. Familie, van den II. Franciscus enz. ? Hoe weinig vrucht daarentegsn ontwaart men van Vereenigingen en Broederschappen, die niet georganiseerd zijn, maar waar alleen de namen der leden op een register worden aangeleekend 1 lloevele leden vindt men niet , die na eenigen tijd do oefeningen, aan die Vereenigingen eigen , nalaten of zelfs vergeten ?

Eene degelijke organisatie blijkt een zeer geschikt, zoo niet het eenige middel om de godsvrucht tot het II. Hart in eene Parochie te doen bloeien.

De meest geschikte organisatie.

Op sommige plaatsen bestaat eene Congregatie van het II. Hart , bijna op dezelfde wijze ingericht als de Congregatie der H. Maagd. Men kan daarover inlichtingen bekomen bij den Zeer Eerw. Heer A. Hermus , Rector te Oerle bij Eindhoven.

5

Elders heeft men de Eercwacht, liet « Genoot-schap van 33 » enz.

Maar ontegenzeggelijk komt de eerste plaats tr.e aan de georganiseerde vereeniging van het APOSTOLAAT DKS GKBKDS, « eene der vereenigingen » zegt Leo XIII, «die het dierbaarste zijn aan ons hart, » « een plant , die den hof des goddelijken Tuiniers tegenwoordig zoo buitengewoon verfraait en verlevendigt, » (11 Oct. 1893).

Het Apostolaat des Gebeds is een Verbond (') van ijver en gebeden in vereeniging met het H. Hart van Jezus, dat do heerlijkste vruchten voortbrengt voor de gansche wereld, 't Is eene vereeniging van meer dan 54000 Parochiën en Gestichten , die vele millioenen leden telt en machtig is dour het gemeenschappelijk gebed.

Het Apostolaat des Gebeds is geene devotie voor eenige bevoorrechte zielen; maar nuttig voor allen, ook voor hen, die het raeest met bezigheden zijn overladen; ja, voor hen in 't bijzonder hoogst heilzaam.

Geen wonder, dat het door het hoogste gezag in de Kerk als hoogst eenvoudig en heilzaam aanbevolen wordt. « Het is zulk eene schoone devotie » , zegt do Paus, toen nog Aaitsbisschop, «en paart aan eene buitengewone vruchtbaarheid zulk eene eenvoudigheid, dat het ongetwijfeld ten volle de bescherming van het

(1) ZIb „ ihunlboekje van het Apostolaat des Gtbeds quot; 1)1. 1) (De bladzijden , waarnaar tu'kens verwezen wordt , zijn van dit Handboekje).

6

kerkelijk gezag veidient. » (1867) « Ons verlangen is, dat alle Pastoors en Bestuurders van Geestelijke Vereenigingen dit Werk in hunne parochiën en stichtingen trachten in te voeren en te behartigen» (1808). En later, als Paus, schrijft Z. H. aan den Hoofdbestuurder; «Uwe pogingen moeten noodzakelijk de uitbreiding der vereering van het H. Hart ten gevolge hebben en het geloof en de liefde der geloovigen vermeerderen, 't Kan niet anders, of zij moeten heilzaam zijn voor het Christenvolk en de dagen van Gods barmhartigheid verhaasten. » (1878) « Wijdt U met liefde en ijver aan die taak, opdat alle menschen zich aan dit Hart verbinden , opdat zij het navolgen, het beminnen, de heleedigingen, waaraan het blootstaat, herstellen, en hunne gebeden , intentiën en gevoelens met de gebeden , intentiën en de lielde van dat Goddelijk Hart ver-eenigen. » (1879) (')

Veelzeggend is het getuigenis van een groot missionaris: «Ik heb vele missiën gegeven in de Parochiën van Frankrijk; en God heeft mijne pogingen gezegend. Maar wanneer ik het Apostolaat des Gebeds had gekend en begrepen als thans, met Zijne wonderbare kracht tot heiliging dei¹ zielen, zou ik het overal hebben opgericht en ik zou dan tienmaal meer goed hebben uitgewerkt; dat is mijne innige overtuiging. » « Het Apostolaat des Gebeds , » zegt Mgr. Pie , « is de devotie tot het H. Hart in beoefening gebracht. » (²)

¹

BI. 2. (2) BI. 9.

7

Het Apostolaat des Gebeds is eene oefening van godsvrucht, die zeer gemakkelijk door ieder, in welken staat of stand hij leve, met welke bezigheden hij overladen zij, beoefend kan worden. Hun, die nauwelijks tijd -vinden voor het gebed, zal men moeilijk een geschikter middel kunnen aanwijzen om hun leven verdienstelijk te maken voor zich zeiven en voor anderen.

Alle Parochiën ('), Religieuze Communauleiten (^!), Congregaties (³), Broederschappen, Liefdegestichten, Katholieke Inrichtingen (⁴), Scholen (quot;), Opvoedingshuizen (⁶), in één woord alle Katholieken Vereenigingen kunnen zetels van het Apostolaat worden door een diploma van aggregatie.

Wat is het Apostolaat des Gebeds en waarin bestaat zijne noodzakelijke Oefening?

Het Apostolaat des Gebeds stelt zich ten doel, gelijk de naam het aanduidt, van alle Christenen ware Apostelen te maken, die niet alleen bedacht zijn op eigen zaligheid, maar er ook naar streven, de liefde tot Onzen Heer Jezus Christus in de harten van anderen te vestigen en te vermeerderen; het wordt genoemd : Apostolaat des Gebeds, omdat het Gebed het groote middel is van dit Apostolaat, een middel alvermogend en onder ieders bereik. (⁷) Het is geen Broederschap ,

(1) BI. 177. (i) BI. 195. (3) BI. 204. (4) BI 207. (5) Zie liet „ H. Hait in de scbcolquot;. (6) BI. 223. (7) Bl. 9.

8

niet eene CongregMie, maar een Heilig Verbond, meermalen aangeprezen door den H. Stoel, goedgekeurd door schier alle Bissrclioppen, bij name door den Aartsbisschop en de Bisschoppen van Nederland, en -waarin onder don standaard van het H. Hart reeds meer dan 54500 Parochiën, Communauteiten en Vereenigingen zijn opgenomen.

De voornaamste en eenig noodzakelijke oefening bestaat daarin , dat de leden iederen morgen al hunne gebeden, werken en lijden vereenigen met de intentie, waarmede liet Goddelijk Hart zich opoffert op het Altaar. Die intentie is de bekeering der zondaren en ongeloovigen , de zegepraal der Kerk, de uitbreiding van Gods Rijk enz. Hij, die deze opdracht goed verricht , bidt niet alleen , maar werkt ook den ganschen dag voor de eer van het Goddelijk Hart; alle kruisen en moeilijkheden , d e hij Ie dragen heeft, worden verdienstelijk , en verkrijgen, door de vereeniging met het H. Hart, een wonderbare, eene goddelijke kracht. (')

Deze opdracht kan men doen met het hart. Doch om beter de aandacht te vestigen , is het raadzaam zich van een « gebed » te bedienen (²) , b. v.: Goddelijk Hart van Jezus. ik offer U door het Onbevlekte Hart van Maria, alle gebeden, goede werken en lijden van dezen dag , tot herstel onzer beleedigingen , U aangedaan , en tot alle andere intenties, waarmede Gij U onophoudelijk op het altaar opotfeit.

(1) BI. 14. (2) BI. 21.

9

Deze dagelijksclie opdracht is voldoende om de leden aan alle voorrechten van het Apostolaat deelachtig te maken, terwijl zij bovendien alle bezigheden waarlijk heiligt. (')

Vereiscliten voor het Lidnnaatechop.

Twee zaken worden vereischt om lid te worden van het Apostolaat dos Gebeds: Men moet zich laten inschrijven in een register van een wettig opgerichte en geaggregeerde veieeniging van het Apostolaat en een inschrijvingsbrlefje ontvangen.

I. Om het Apostolaat des Gebeds op te richten , moet men een diploom van aggregatie aanvragen. (²) Daartoe wende zich de Pastoor der Parochie, de Overste of Bestuurder der vereeniging enz. tot den Diocesaan-Eestuurder. Deze is voor het Aartsbisdom Utrecht : Mgr. F. P. v. d. Elect, Geheim Kamerheer en Huisprelaat van Z. H enz, , Seminarie te Rijsenburg; — voor Haarlem : Mgr. A. J. Bkouwer, buitengewoon Kamerheer van Z. H. enz , Seminarie te Hageveld ; — voor 's Hertogenbosch : de Zeer Eerw. Heer J. Tn. Wouteks , Deken en Pastoor te Ravestein ; — voor Breda : de Zeer Eerw. Heer J. P. M. Michielsen , Seminarie «Ypelaar» onder Ginneken ; — voor Roermond : de Zeer Eerw. Heer R. Piebik , Tongersche straat te Maastricht.

Men kan zich ook om inlichtingen en voor alles _T

(1) BI. 25. (2) 131. 41, 153.

10

wat het Apostolant betreft, wenden tot den WelEenv. Heer M. H. Reuseu, Wijnhaven te Rotterdam , Gentraal-Bestuurder.

Men zorge vervolgens een register aan te leggen , ■om daarin de leden op te schrijven. Ook zij die niet tot de Parochie behooren , kunnen als leden worden aangenomen; ook is het niet noodig , dat men zelf kome, men kan schriftelijk of door tusschenpersonen zich als lid aanmelden.

II. Men bestelle inschrijvingsbriefjes, die aan de nieuwe leden moeten gegeven worden. Men kan zich tot den Centraal-Bestuurder wendnn voor briefjes, die tegelijkertijd dienen voor het Apostolaat des Gebeds en het Aartsbroederschap van hot H. Hart, waarmede het Apostolaat vereenigd is. (')

Zeer wenschelijk is het dat de oprichting, op eenigs-.zins plechtige wijze en na eenige preeken lol voorbereiding geschiede.

Schapulier van tiet H. Hart.

liet oiiderschcidiiigstcckeii van het Apostolaat is het dragen van het Scliapulier van Jezus' llarf. Het

bestaat uit de afbeelding van het goddelijk Hart, geschilderd , gedrukt of geborduurd op een roode of witte stof, niet dit opschrift, dat tegelijk de verlangens van Jezus' Hart en de onze samenvat: Dat Uw Rijk toehome.

(1) BI. 37.

11

Pius IX heeft een aflaat van 100 dagen verleend aan alle leden van het Apostolaat, zoo dikwijls zij, dit Schapulier op de borst dragend, met den mond of rnet het hart die bede doen; en een aflaat van 7 jaren en 7 quadragenen is verleend aan hen , die in processies of openbare samenkomsten deze afbeelding zichtbaar op hun borst dragen.

Verdere Oefeningen.

I. Zooals boven gezegd is, bestaat de voornaamste en eenig noodzakelijke oefening, die echter ook niet onder zonde verplicht, daarin, dat men iederen morgen alle gebeden, werken en lijden van den dag vereenigt met de intentie, waarmede Jezus op het altaar Zich ten offer brengt.

Niet tevreden met deze dagelijksche opdracht, wenschen de leden gewoonlijk iets meer te doen. Deze wensch gaf het ontstaan aan de drie Graden (') of Afdeelingen van het Apostolaat des Gebeds.

De eerste Graad omvat alle leden, die de morgen-opdracht doen.

De tweede Graad (²) omvat die leden, welke den eersten Graad in beoefening brengend, daarenboven dagelijks een tientje van den Rozenkrans bidden tot dezelfde intention.

De derde Graad (³) omvat de leden, die, ten minste

(1) 131. 12. (2) 131. 51 , 55. (3) BI. Gl.

12

de voorwaarde van den eersten Graad vervullend, iedere maand of iedere week een eerherstellende Communie doen.

leder begrijpt gereedelijk, van hoeveel belang het is, dat do leden ook den tweeden en derden Graad beoefenen. clt; Den leden wordt aanbevolen» zoo luidt het 4^e artikel der statuten door Z. H. goedgekeurd ('), «dagelijks een tientje van den Rozenkrans te bidden (als men een rozenhoedje bidt is het niet noodig, daarenboven nog een tientje te bidden) voor het welzijn van Z. H. den Paus en voor de noodwendigheden der Kerk, welke hun bij het begin van iedere maand wordt aangegeven. » Groote gunsten zijn dan ook aan deze oefening verbonden (²). En wat de eerherstellende Communie aangaat, er is, volgens den goddelijken Zaligmaker zeiven, geen beter middel om de verlangens van Zijn Hart te bevredigen; geen wonder derhalve, dat ook de beoefening van dien Graad door bijzondere voorrechten en gunsten wordt aangemoedigd (³). De Pastoor kan voor die eerherstellende Communie, zoo hij wil, een dag aanwijzen b. v. den eersten Vrijdag of Zondag der maand; en dan kunnen de leden bij die algcinecnc cerlicrstclk'iide Coiiiiiiuiiie nog een bijzonderen vollen aflaat verdienen (⁴).

Met het oog op deze drie Graden zijn de Mnand-briefjes, die elke maand eene intentie, door Z. H. den Paus aanbevolen, opgeven, zoo ingericht, dat de

(1) BI. 235. (2) BI. 59. (3) 151. 71. (4) BI. 78, 187.

13

Zelateur of Zelatrice voor de loden van den tweeden Graad het geheim, en voor de loden van den derden Graad den dag der eerherstellende Communie kunnen aanteckenen.

II. Een tweede hoogst gewichtige oefening in het Apostolaat, die men zelfs noodzakeiijk kan noemen, om de godsvrucht degelijk te doen blijven en den ijver levendig te houden, is de maandclijksche vergadering der leden in eene kerk of kapel ('). In deze vergadering, die de Bestuurder naar goedvinden kan inrichten en houden op een dag naar verkiezing, zal deze, na eenige gebeden en gezangen den leden een opwekkend woord toespreken, de inaandelijksche intentie verklaren, nieuwe ieden , zoo hij het goedvindt, aannemen. Zelateurs en Zelatricen aanstellen enz. Bij voorkeur worde deze vergadering op den eersten quot;Vrijdag (⁹) of Zondag der maand gehouden, of wel na een gezongen II. Dienst (³) of onder of na het luf.

Bestuui* ecner Parochiale Ver-eenigin^. Bedieningen en Voorrechten.

I. De Pastoor in eene geaggregeerde Parochie is krachtens zijne bediening plaatselijk Bestuurder van het Apostolaat met allo Graden, tevens van de Eerherstellende Communie en van het Aartsbroederschap van het H. Hart van Jezus.

(1) BI. 185. (2) TBI. 190 (3) Voor ilo votitfmis op den eersten Vrijting zie liet decreet vau 28 Juni 1880. BeringerII. BI 440.

14

In vele parochiën, wanneer b. v. de Pastoor met bezigheden overladen is, vindt men liet wenschelijker, dat de bediening van plaatselijk Bestuurder aan een anderen geestelijke, b, v. aan eon Kapelaan weidt toevertrouwd ('). Op aanvrage van den Pastoor kan dan de Diocesaan- of' Hoofd-bestuurder dezen tot oncler-bestuurdcr aanstellen met toezending van een bijzonder diploom.

De voornaamste bcdieiiinuoii van den plaatselijken Bestuurder zijn: (²)

1) De geloovigen in het Apostolaat des Gebeds opnemen.

2) Voorzitten bij de maandelijksche vergadering.

3) Van tijd tot tijd de Zelateuis en Zelatricen bij zich laten komen, om ze tol de verbreiding van Gods glorie en tot de ijverige vervulling hunner bediening aan te sporen (³).

4) Zelateurs en Zelatricen aanstellen en hen, na een proeftijd van ongeveer zes maanden , in hun ambt bevestigen met een door den Diocesaan- of Hoold-bestuurder onderteekend diploom.

De voorrccliten bestaan vooral: (⁴)

1) in do macht om aan aflaten deelachtig te maken;

2) in de macht om leden in het Aartsbroederschap van het II. Hart op te nemen;

3) in het verdienen van vele aflaten;

4) in de macht om Zelateurs en Zelatricen aan te stellen (³).

(1) BI. 154. (2) BI. 156. (3) BI. 137. (4) BI. 158. (5) BI. Ut.

■15

II. Van groot belang voor hot Apostolaat is, dat eenige Zclnteiirs en Kt-latriccn medewerken om het schoone werk te stennen en te verbreiden (').

Is hun aantal groot genoeg, dan kan men een Raad¹van het Apostolaat (²)aanstellen bestaande uit President (³)_r Secretaris (rosse) enz.

Hun bediening bestaat vooral in het aanwerven van-nieuwe leden, verzamelen, op aanwijzing van den. Bestuurder, van kleine bijdragen ter bestrijding der onkosten van correspondentie, inschrijvinysbiiefjes, intentiebriefjes , versiering enz.

Zij moeten zorgen, altijd in de vergadering tegenwoordig te zijn.

Verder helpen zij den Bestuurder in alles, waarirgt; deze hun hulp verlangt. Om den ijver levendig te-houden, kunnen zij met zeer veel nut prent jes , medailles _r beeldjes enz. verspreiden, tijdschriften vooral de Maand-7'ozen (⁴) rondgeven enz.

Het groote voorrecht aan deze bediening veileend_r bestaat daarin, dat zij 28 bijzondere volle aflateigt; kunnen verdienen (^s).

Hulpmiddelen ter bestendiging.

Op verschillende plaatsen gebruikt men verschillende-middelen om de ware godsvrucht en ijver te onderhouden. Ziehier een kleine aanwijzing.

¹

BI. 121. (2) BI. 122. (3) BI, 124. (4) BI. 47, 130. (5) BI. 142.

16

Herhaling van de opdracht en vernieuwing van de toewijding (').

Aanbeveling van ieders belangen aan do miliioenen medeleden. De Zelateurs en Zelatricen kunnen die intenties aannemen en ze, volgens eene formule bijeengevoegd, aan den Bestuurder geven ter opzending aan ^len Hoofdbestuurder {²).

De oefening van bet H. Uur (³).

De viering van den eersten quot;Vrijdag (¹).

De viering van de maand Juni (²).

De plechtige aanneming van nieuwe leden (³).

De plechtige aanneming van Zelateurs en Zelatricen (⁴).

Voordeelen van het Apostolaat.

Door de beoefening van het Apostolaat winnen al onze werken in verdienstelijkheid en krijgen wij deel aan de voorrechten van het Aartsbroederschap van het H. Hart (⁸), aan de verdiensten van bijna alle religieuzen ('), en een bijzonderen rechtstitel op de onwaardeerbare beloften door Jezus aan de vereerders van Zijn 11. Hart gedaan (¹⁰).

Men wordt deelachtig aan vele volle C') en gedeeltelijke (^l2) aflaten, die nog vermeerderd zijn voor de leden van den tweeden (¹³) en derden ('*) Graad.

¹

(1) BI. 96. (2) BI. 113, (3) BI. 116. (4) BI. 118.

²

BI. 120. (6) BI. 183. (7) BI. 144, (3) 29,37.(9) BI. 29,198.

³

{10) BI. 30. (11) BI. 35 , 38. (12) 131. 36, 40. (13) BI. 59.

⁴

-(14) BI. 71, 73, 73 , 78.

1 M P R 1 M A T U R

Sassenlioim , H. J. Bougkoi-s.

die G M.iji 1890. Lihr. Ceitx,

Men kan zich bij den Centraal-Bestuurder

M. II. REUSE!», Wijnhaven, RoUerdam,

wenden, onder anderen, voor het volgende;

¹ ap.ndrózen.........

1.' ;agei- du S. Cocni'......

,i i , Messagci'........

1- nilbockje van het Apostolaat. ' r e verhandeling over het Apostolaat

Apostolaat in de School.....

A' i!aviacl; iilnslré de l'Apostolat !.ii .lie van het H. Hart p. 100

« » Eereboete » » . .

. '-oote Belofte 1quot; soort » » . .

d 2quot;' » » » . .

'Scurij vingsbrieljes » » . .

Intentie-briefjes (MaandelijUsehe) j). 100 l eijes van den Rozenkrans van 't Apostol '¹ I/ yikrans van het Apostolaat des Gebeds (boe jden voor Reizigers en Pelgrims .

j'og'ement iler Zelatricen.......

lt; _t ustreerde diplooins voor Zelateurs en Zelati i en voor Zelateurs en Zelatricen p. 50 .

Si pnlierbrieljes p. 100.......

Sc pillieren (geborduurd)......

» (gedrukt).......

tjes............

illes van liet Apostolaat /0.01, ƒ0.03 enz •n :medailles (in Zilver)

» (in Koper)