RIJKSUNIVERSITEIT TE UTRECHT

1777 9574

ö-c/i gt; 4 (S

GIDS

VOOR

Utreclit en Omstreken.

(Met Kaarten en Platen).

Uitgegeven onder goed keuring m met medewerking

DKR

Tereeiipï tot Bewileriiii van TreeiMinpiferter.

r

ü T li. K C II T.

Firma L. E. HOSCH St ZOON.

BIBLIOTHEEK DER RIJKSUNIVERSITEIT UTRECHT.

Se Cetteio en (Slza-fciocfie ctj.j'cto vezwijamp;en naai fiet viezfiant op 3en pfattcvjtonS, waatvinnen eeiv ijc--ftoun' figt; 3e 9aatacfit2t lt;jeuoeg,9e cRomeimcfi.e cij|eio coite^pouSceten met 9e Slomeinocfve e-ijjeto op 9en p{atteqion9.

4

R, amp; I f HÜLSCHEÏ

Siiaren-, Siprettei- en TaMkslrilaiten.

HOOFDADMINISTRAÏIE en FABRIEKEN:

DEVENTER (Holland.)

s' ^

amp; £ ^

^ 03

IJ | ff f .# ff |.s

jf f* b. c ^ quot;ö C Si quot;O

•*3* co e tT s dq ® -S, ^ _m

^ S S^tQ-jS^,^gt; ®-«

^ ⁰

Hagazijo Utrecht Choorstr. No. 24.

3. Kikerk,

1

''M/iec/?/, óM ££0.

t

XXVII r Kijks-veeartsenijschool.

XXIX. Kon, Ned. Meteor. Instituut.

XXX. Archiefgebouw. (Rijks- en Stedelijk).

XXXI. Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen.

XXXII. Stedelijk Museum van Oudheden.

XXXIII. Aartsbisschoppelijk Museum.

XXXIV. Tabernakel.

XXXV. Museum van Kunstnijverheid.

XXXVI. Museum van Natuurlijke Historie.

XXXVII Fundatie der Vrijvrouwe van Renswoudc.

XXXVIII. Üniversiteits-Bibliotheek.

XXXLX, Chemisch Laboratorium.

XL Hortus Botanicus.

XLI. Physisch Laboratorium.

XLI1 Pbysiologisch Laboratorium.

XLIU. Nederlandsch Gasthuis voor Ooglijders. (Oud).

XLIV. Stedelijk en Academisch Ziekenhuis.

XLV, Kraiikzinnigeugesticht.

XLVl Hygiënisch Laboratorium.

XLVII. Schouwburg.

XLVI1I De Kruisgang van St. Marie.

XI.VIIUm' St. Geertruidakerk.

XLIX Nederl. Gasthuis voor Ooglijders. (Nieuw).

L. i Huis Oudaen.

LI Stadhuis.

LIL Fruithal en Koornbeurs.

R, amp; J, W, HÜLJ

Sifaren-, Sipreltei- sn TataWaWtaMei.

HOOFDADMINISTRATIE eu FABRIEKEN:

DEVENTER (Holland.)

pECORATTE EN jBlNDEF^IJ.

Bloemensalon „Auroraquot; St. Janskerkhof 9.

Bloemisterij ei KweeW „Auroraquot;

Oudwijkerdwarsstraat 47,

VAN

C. M. KNOPPER Tzn.

Bloemist te UTRECHT.

Specialiteit van Bouquetten, Corbeilles, Kranzen enz. Bloemwerken van Kunst en Smaak.

Aanleg en onderhoud van Tuinen eu Villa's. Zomer- en Wintertuin.

Op vel« Tt'iitooustclliiigeii Itekrooml met l^sle Prijzen.

Verzending naar alle plaatsen.

Telegram-adres KNOPPER Junior, Utrecht.

Bunsehoten amp; de Gooijer.

Uitgebreid Magazijn van Lakens en Heeren-Artikelen.

LEVERING VAN INDISCHE UITRUSTINGEN.

C © m F JE c; T IE O' P M A A T.

Oiulegraeht, Janshriig M53-55.

8. FRABNKKSL,

c%/~ en Verhoop van (3tide boekwerken.

Voorstraat 472173, Utrecht.

Platen, Plaatwerken, Studie- en Schoolboeken, tot aanzienlijke verminderde prijzen.

Taxatie on bezorging in auctie.

UTRECHT.

HOOFDSTUK I.

VoornaHiiistf Hotels dcr stall :

„Les Pays-Basquot;, St. Janskerkhof (C 3).

„Het Kasteel van Antwerpenquot; , Oudegracht bij dc Bakker-brug (C 4).

Hotel „Garniquot; , Biltstraat (C 2).

v „de l'Europequot;, Vreeburg (C 4)

w „de Liggende Osquot;, Vreeburg (C 4).

lt;/ „Bellevuequot;, Vreeburg (C 4).

a „La Stationquot;, Stationsplein (0 5).

// „Centralquot;, „ (C 5).

Logement „Ambrosiusquot;, Vreeburg (C 5).

n „De Postpaardenquot;, St. Jansveld (C 3).

N.B. Van deze Hotels laten de eerste zes omnibussen op de treinen loopen.

Itfsliiniiints ni Café's,

Haagsehe Koflielmis , Vreeburg (C 4).

Wiener Café (Fisslthaler) , Oudegracht (C 4).

„De Liggende Osquot; , Vreeburg (C 4).

„de Vriendschapquot;, Keistraat (D 3).

„Hotel La Stationquot;, Stationsplein (C 5).

„Hotel Centralquot;, „ (C 5).

// ,,Garniquot;, Biltstraat (C 2).

Café ,,Neufquot;, Gaardbrug (D 4).

Café Lietze, Domplein (D 3).

Café Joh. llapp , Mariaplaats ( D. 4).

Café „Het Metalen Kruisquot;, Domplein (D. 3).

Café „Buitenlustquot;, Maliebaan (E 1).

6

J. B. J. Aevtssen , Korte Jausstraat (C 3).

\V. H, F. Klokke , Hoek Keistraat (t) o).

P. J. Okbuijzen , Kromme Nieuwegracbt (U 3).

L. Wegerif, Kromme Nieuwegracbt (D o).

Café Restaurant „De Kroonquot;, Oudkerkbof (C 3).

De Kroon , Steenweg (1) 5).

Kicrhiiiüfii.

Löwenbrau , Scboutenstraat (C 3).

Heinekeu's Bierbuis , Stadbuisbrug (C 3).

ïranziskunerbrau , Voorstraat (C 3).

l'riM'floknIt ii van wijn ;

Fcrwcrda cu ïieman , Pausdam (D 3).

Tbc Continental Bodega Comp. Cboorstraat (D 4j.

Sociëteiten.

Sic Semper, Nieuwegracbt hoek Trans (D 3, '). Introductie voor vreemdelingen.

Tivoli, Kruisstraat bock Nachtegaalstraat, met Buiten-Socicteit (D 1 , 111). Introductie voor vreemdelingen.

Studenten-Sociëteit, onder dc zinspreuk : „Placet Hic Requieseere Musisquot;, Domplein (D 3 , 11). Introductie voor vreemdelingen. Veterinaire Sociëteit „Absyrtusquot;, Domplein (D 3, IV). Studenten-Sociëteit J. J. E. S. A. Keistraat (1) 3 , V). Dc Vereeniging , Mariaplaats (1) 4, VI).

('onlisciirs.

Gütb , Korte Jansstraat (C 3). Houtman , Oudkerkbof (C 3).

NIEUWE

prechtsche {ftókinricMing

Oude Gracht bij de Hamburgerbrug.

FILIALEN:

Nobelstraat, hoek Ambaehtstraat.

Pavilloen Maliebaan bij de Maiiebrag. Pavilloen Maliebaan bij de Naetitegaalstraat. PaYilioen Munslepkerkliof.

PRIMA CONSUMPTIE.

Nette bediening.

Bill ij ke prijzen.

Pag. 7.

J. B. J. Aovlsscii, Korte Jnusstraal (C 3).

\V. H, I'. Klokke, Hock Keistraat (T) li).

1«'. J. Okhuijzen , Kromme Nieuwegraclit (i) :'gt;)•

L. Wegerif, Kromme Nieuwegraclit (D o).

Cafe Eestaurant „De Kroonquot;, Oudkerkiiaf (C 3).

De Kroou , Steenweg (1) 5).

Itii'i'liuizm.

Löwcnbrau , Selieuteiistraat ((' 3).

Heiuekeii's Bierhuis , Stadhuisbrug (C 3).

Franziskauerbrau , Voorstraat (C 3).

I'liiri'lnkali'ii Kin wijn :

Ferwerda cn Tiemau , Pausdam (1) 3).

The Continental Bodega Comp. (Jhoorstraat (1.) 1;

Sdcit'lfiH'ii.

6ic Semper, Nicuwcgraeht hock Trans (U 3, H. Introduclic voor vreemdelingen.

Tivoli , Kruisstraat hoek Nachtegaalstraat, met Buitcu-Soeicleit (1) 1 , lil). Introductie voor vreemdelingen.

Studenten-Sociëteit, onder do zinspreuk : „Placet Hic llcquicscere Musisquot;, Domplein (D 3 , II). Introductie voor vreemdelingen. Veterinaire Sociëteit „Absyrtusquot;, Domplein (D 3, IV), Studenten-Sociëteit J. J. E. S. A. Keistraal (1) 3 , V). De Vereeniging , .Mariaplaats (U 4 , VI).

(«inlisciirs

Güth , Korte Jansstraat (C 3). Houtman , Oudkerkhof (C 3).

NIEUWE

I lircchischc Mclkinrichiing

Oude Gracht bij de Hamburgerbrug.

FILIALEN:

Meistraat ₇ hoek Ambaehtstraat.

Pavilloen Maliebaan bij de Maliebrug. Pavilloen Maiiebaan bij de Naetitegaalstraat. Pavilloen Munslerkerkhof.

PRIMA CONSUMPTIE.

Nette bediening.

Bill ij ke prijzen.

Pag. 7.

m.

(oxjjori luuw (3osi- en H^csi-cludiè.

ANDRAÜ amp; C⁰.»

quot;5 CHj/U fvci «Se fa a

^ gt;■quot;/lt;/ ^C(L'. /-2 /;,

7

de Hoog Boots , Oudkerkhof (C .3).

Plempev van Balen , Janskerkhof (C 3).

Van Rennes, Mariaplaats (D i-).

S, r. Ham, Trans (D 3.)

Ili'lkiurichliiiï.

A. L. J. Rouhard, „Nieuwe Utrechlsche Melkinrichtingquot;, Oudegr, b/d Hamburgerbrug (D 4).

Knii^c «Ier xMtriiiianislc Slallidiulcis.

W. v. d. Lee , Mariaplaats (D 4).

J. Trapman, Nieuwegraeht hoek Schalkwijksteeg (E 3).

VV. H. J. Brom , Nobelstraat (l) 2),

J. de Goeij, Vreeburg (C 4) en Ledig Erf (G 4).

A. L. Sparenburg, Nachtegaalstraat hoek Parkstraat (ü 2).

A. J, Wennips , Hecrenstraat (E 3).

Firma Schoonhoven—Buijtendijk , Domstraat (ü 3).

Gebr. v. d. Groenckan , Bagijnehof (B 3).

I'ostiliensf,

Het Hoofd-postkantoor, üomtrans (1) 3, VII), is geopend van 5 uur 30 min. des morgens tot 9 uur 45 min. 's avonds. Alle diensten zijn op dit kantoor vereenigd.

Zondags geopend van ^s uur 30 min. 's morgens tot 1 uur 30 min. 's middags.

Op verschillende punten der stad vindt men brievenbussen ; bovendien aan het station van de Staatsspoor en aan dat van de Oosterspoor (Maliebaan).

Hulpkan!oren :

Catharijnekade 1 (B 5).

Twijnstraat 10 (F 4).

Weistraat 100 (D 1).

Alleen op werkdagen xijn deze kantoren geopend en wel van

fëxporinaar (3osi~- en ^CtPesi^ Siiclië.

tyVijnkandAaazs*

0tec/eiptccc/iJ ^CS. '/amp;4j

7

de Hoog Boots , Oudkerkhof (C 3).

Plemper van Balen , Janskerkhof (C 3).

Van Kennes , Mariaplaats (D i).

S. P. Ham, Trans (D 3.)

.Hclkinrichting.

A. L. J. Kouhard, „Nieuwe (Jtrechtsche Melkinrichtingquot;, Oudegr. b/d Haraburgerbrug (D 4).

Kmisf ilcr voornaainstc Sialhomlvrs.

W. v. d. Lee , Mariaplaats (D 4).

J. Trapman, Nieuwegracht hoek Schalkvvijksteeg (E 3).

W. H. J. Brom , Nobelstraat (D 2),

J. de Goeij , Vreeburg (C 4) en Ledig Erf (G 4).

A. L. Sparenburg, Nachtegaalstraat hoek Parkstraat (D 3).

A. J. Wennips , Hecrenstraat (E 3).

Firma Schoonhoven—Buijtendijk , Domstraat (D 3).

Gebr. v. d. Groenekan , Bagijnehof (B 3).

Postdienst.

Het Hoofd-postkantoor, Domtrans (Ü 3, VI I), is geopend van 5 uur 30 min. des morgens tot 9 uur 45 min. 's avonds. Alle diensten zijn op dit kantoor vereenigd.

Zondags geopend van 8 uur 30 min. 's morgens tot 1 uur 30 min. 's middags.

Op verschillende punten der stad vindt men brievenbussen ; bovendien aan het station van de Staatsspoor en aan dat van de Oosterspoor (Maliebaan).

HulpJcan foren \

Catharijnekade 1 (B 5).

Twijnstraat 10 (F 4).

Weistraat 100 (D 1).

Alleen op werkdagen zijn deze kantoren geopend en wel van

8

T

V

's morgens 8 uur 30 min. tot 'savonds I uur .'JO mm liet kantoor in de Twijnstraat heeft tevens Telegraafdienst.

N.B. De opgegeven lijden zijn Greenwieh- of spoortijd; 3Ü minuten achter bij den localen tijd.

Tflcgriliildicnsl. *

Hoofdkantoor, Westerstraat hoek Moreelselaan (C 5 , VIII). ₍

Geopend op Werkdagen van 7 uur 30 min. 's morgens tot it uur .'50 min. quot;savonds (des zomers van 6 uur 30 min.'s morg.)

Op Zon- en Feestdagen van 7 uur 30 min. 's morg. tot S uur 30 min. 's avonds. T

Eèii hijkanloor aan de Kromme Nieuwegracht (in Paushuize 1) 3, IX).

Geopend op Werkdagen van 7 uur 30 min. 's morgeus tol !) uur 30 min. 'savonds. Zondags gesloten!

Kan foor aan het station van den Staatsspoorweg (voorheen Ivijnspoor), dagelijks geopend van 's morgens 6 uur 30 min. tol 'savonds 11 uur.

Kantoor aan het Station van den Oosterspoorweg (Maliebaan, E 2)

dagelijks geopend van 's morgens 7 uur tot 's avonds 10 uur 30 min.

bijkantoor Twijnstraat 10 (P 4). Alleen op Werkdagen geopend van 8.30 tot 4.30.

N.B. Voor deze tijden geldt hetzelfde als bij den Postdienst,

£

Teh'foon.

Hoofdkantoor; Neude (G 3, X). Hulpkantoren aan de beide stations. De meeste Hotels , Cafcs, Stalhouders en groote inrichtingen zijn aangesloten.

^laalM'li;.ji|iij van IMcnslvfrriclitin?. ^

Kantoor: Korte Slachtsteeg (C 3, XI); telefoonnummer 2Si).

't Personeel draagt uniformpetten met de letters U. M. v. D. en nummers.

Geopend op werkdagen : 's zomers van (J uur 's morgens tot

■

latei les f

UTRECHT

tattg ïfcttfl»

Salons en Zalen «lisponibd voor «liners. Tiibhv il'höte .l¹/,, uur (aan afzonderlijke tafels.)

Restaurant ii la carte.

Pension bij langer verblijf.

Omnibus aan alle treinen. matige; prijzen.

Th. KOOK, Direct.

j{ótel les

^JanSKerfiÉof',

U T R B O H T.

rang .lfot« C.

Salons «'ii Xiili'ii ilisiMiiiilM'l voor diners.

Taille- (l'liolc 5quot;/j uur (aan afzonderlijke tafels.)

Iti'sl aura ut ii la cart»'.

Pension bij langer verblijf.

Omnibus aan alle treinen.

MATIGË PRIJZEX.

\

Th. KOCK, Direct.

Compagnie pour [Exploitation des

Horaires des Services directs, inter

Heure de

a. d'Utreclit a Amsterdam, Gouda, Rot

to. d'Utreclit a Bois-le-Duc (vers

ehemins de feF de 1'Etat Néeriandais.

ter nationaux et Vicinaux d'ütrecht.

de Green wich

terdam et la Haye (Schévemngue).

la Belgique et la France).

singue (vers Londres).

merich (vers rAllemagne).

et Zeist—Driebergen.

t que ¹ des compiirtimcnts dc 2 et ii classe.

•—♦— j)E ♦ * ■gt;-*

Simplex Automatic Machine Co.

Amsterdamsche Straatweg, Utrecht,

is de

grootste Rijwielent'abriek in Nederland , heeft steeds bewezen dat hare Rijwielen in geen opzicht onderdoen voor eenig Engelseh fabrikaat, terwijl hare prijzen lager zijn.

Zij noodigt daarom ieder Nederlander, die zich een Rijwiel aanschaft, beleefd uit eerst haar prijscourant te raadplegen en hare modellen te bezichtigen.

In iedere stad in ieder dorp heeft zij thans vertegenwoordigers.

Hpecialb Inrichting

voor

VtTiiikkrlcii, Verkoperen, Verzilveren, VergiiMeu , enz.

Hotel „Het Kasteel yan Antwerpenquot;.

Ie Kaag Hol cl, gelegen op het schoonste gedeelte der slad, met grooteii tuin en terras. Bekend goede Tafel en bediening.

Ruime kamers met prachtig uitzicht op de Oudegracht.

Gelegenheid voor dejeuners en diners apart.

Kestaiiraiit den geheelen dag.

Itiliyke prijzen.

Omnihiis aan het Centraalstation.

.1. lt;■. JANSEN, Eigenaar.

Jl. Sinkel.

Oudste en grootste Magazijnen van Nederland.

Do voorratid en keuze in Katoen, Linnen, Wollen cn Zijden Artikelen is ongeëvenaard. /

In de Afdeeling Dames-Confectie voor Costumes en Mantels staan bekwame Coupeuses aan het hoofd,

geheel vertrouwd met de Fransche en Engelsche Coupe.

In de afdeeling Tapijten en alles betrekking hebbende op het vak eene enorme keuze in

Axminster, Brussels Velvet, Tapestry

T A P IJ TEN,

voor Salon , Eet- en Slaapkamers.

Linoleum in alle kwaliteiten.

Alles tegen scherp concnrreerende prijzen.

Smyrna, Velvet, Tapestry

KARPETTEN.

zoowel als Wol, Schots en Koehaar.

îREN fjEODEN,

Engelsche, Koperen en IJzeren

LEDEKANTEN

en alle mogelijke artikelen, behoorende tot hot meubeleeren van geheele huizen.

Behangers-Ateliers.

Maisons a UTRKCIIT, üudegracht 7, 9.

AIHSTERDAllf, IVieuwendijk 1 1 TS ,

1 quot;76, 1T7.

„ Damrak 63.

R.OTTJERWAM, Groote Markt 1lt;4.

^ uur s avonds : 's winters van 7 uur 's inorg. (ol S uur 's avonds, 's Zondags (zomer en winter) van 's morgens S uur tot's morg. uur .'iO min.

Vast tarief; betaling tegen ontvangst van bons.

Kiiil- en '/iWü'iniiirit-hliii^t'ii.

Hadhuis in de Nachtegaalstraat (D 3, Xil); geheel ingerieht naar de nieuwste eisehen des tijds en der wetenschap. l'rijs/O 10. Badhuis aan de Catharijnekade (B 5). Prijs /' 0.30. Ztoemti.'hool, Krouune Rijn ((x 3). Voor nict-abonnes /'0.30.

I'olilie.

llloof'dlMircaii op de Ganzenmarkt (U :l ; .Vlll). Uoofdcom-itiisssris J. ,M. Vermeijs.

llnlplMii't'aux' :

Vredenburg nquot;. 15 (C 1).

Nieuwe Kade nquot;. 3 (L! IJ.

Wittevrouwenstraat nquot;. 13 (C 3).

Maliebaan bij station Oosterspoor (E 2).

lolsteegbrug n⁰. 4. (U 4).

lApi'ililit'-kanloi't'ii.

Van tiend amp; Loos, Steenweg (i) 4).

Fr. Jansen , Spoorstraat (C •quot;)).

l'actorij der Staatsspoorwegen, Ganzenmarkt 31.

J. F. C. H. Verlinden (binnen- en bnitenlandseh) Achter

St.-l'ietcr (U 3).

Misst'l- en ItililltiiTsklinlomi.

, ■ , i Hoo I'd kan! oor •. Lepelenburir (lö 3).

Vlaer en Kol , ' i n v

' Hjkan/oor ■. Viestraat ({J 4).

Firma Sehernibeek en v. Hall, l'ieterstraal (1) 3).

Stichtsche Bank . Vri'eburg (C 4).

Jt. Sinkel,

Oudste en grootste Magazijnen van Nederland.

De voorraad ea keuze in Katoen, Linnen, Wollen en Zijden Artikelen is ongeëvenaard.

In de Afdeeling Dames-Confectie voor Costumes en Mantels staan bekwame Coupeuses aan het hoofd, geheel vertrouwd met de Fransche en Engelsohe Coupe.

In de afdeeling Tapijten en alles betrekking hebbende op het yak eene enorme keuze ia

Axminster, Brussels Velvet, Tapestry

T APÏJTKN,

voor Salon , Eet- en Slaapkamers,

Linoleum in alle kwaliteiten. Alles tegen schérp concarreerende prijzen.

Smyrna, Velvet, Tapestry

■■ KARPETTEN,.

zoowel als Wol, Schots en Koehaar.

îREN JteODEN,

Engélsche, Koperen en IJzeren

LEDEKANTEN

en alle mogelijke artikelen, behoorende tot het meube-leeren van geheels huizen.

Behangers-Ateliers.

Maisons a UTRECHT, Oudegracht 7, ». AMSTERDAM, Nieuwendijk 1 74, 175, 176, 177.

„ Damrak 63.

ROTTERDAM, Groote Markt 14.

!)

8 uur 's avonds ; 's winters vau 7 uur 's morg. tot 8 uur 's avonds.

's Zondags (zomer en winter) van 's morgens 8 uur tot 's morg. 'J uur 30 min.

Vast tarief; betaling tegen ontvangst van bons.

Katl- rn Xwmiini-khtiii^ni.

Badhuis in de Nachtegaalstraat (D 2 , XII); geheel ingericht naar de nieuwste eischen des tijds en der wetenschap. Prijs ƒ 0. 40. Badhuis aan de Catharijnekade (B 5). Prijs / 0.30. Zicemschool, Kromme Rijn (G 3). Voor niet-abonncs /quot;0.30.

1'olilic.

nooftlliuiTati op de Ganzenmarkt (C 3; XIII). Iloofdcom-miss»ris J. M. Vernieijs.

lliilplMirt'aux;

Vredenburg nquot;. 15 (C 4).

Nieuwe Kade n⁰. 3 (B 4).

Wittevrouwenstraat n^u. '43 (C 3).

Maliebaan bij station Oosterspoor (E 2).

Tolsteegbrug n⁰. 4 (G 4).

Kx'iM'ditii'-kanlomi.

Van Gend amp; Loos, Steenweg (1) 4).

Fr. Jansen , Spoorstraat (C 5).

Factorij der Staatsspoorwegen , Ganzenmarkt (C 3).

J. F. C. H. Verlinden (binnen- en buitenlandsch) Achter

St.-Pieter (D 3).

Wissel- en ItaiikicrskanloiTii.

Vlacr cn Kol ( Jloofdkaiiloor : Lepelenburg (E 3).

/ Hjlcanloor : Viestraat (C 4).

Firma Schermbeek eu v. Hall , Pieterstraat (I) 3).

Stichtsche Bank , Vreeburg (C 4).

10

Middelen van Vervoer.

A. Trams.

B. Stoombooteu.

C. Sporen.

A. Utrechtsche Tram-Maatschappij; laat elke 7 miiiuteii in verschillende richtingen trams door de stad loopen.

Lijn I, Stationsplein Oosterspoor (E 3, XIV), Maliebaan, door de stad naar Stationsplein Staatsspoor (O 5 , XV).

Lijn 11. Van Stationsplein Oosterspoor, Maliebaan naar de halte Oosterspoor (D 1 ; XVI).

Lijn 111, Ledig Erf (Tolsteegpoort) naar het eind van de Lauwerecht (A ö).

Elke rit kost 10 cent; bij abonnement bij 10 kaartjes tegelijk /' 0,075.

De SUchtsche TraMweg-Maatschappij rijdt af op het Stationsplein Staatsspoor ((J 5) , door een groot deel der stad , langs de Biltstraat , langs de wachtkamer aan de halte van den Oosterspoorweg (D 0, XVI) en gaat via de Bilt naar Zeist. Van Zeist kan men met de Oosterstoomtram dezelfde richting tot Arnhem vervolgen.

Bovendien rijdt er 16 maal daags een paardentram van Zeist naar het station Zeist—Driebergen.

Prijzen: Staüon-Staatsspoor tot de ]l. O. Begraafplaats 10 ets.; van Utrecht naar de Bilt 22Y, et.; van Utrecht naar Zeist 35 ets. ; van de Bilt naar Zeist 15 ets.

De Ussektoomtram , rijdt ook op het Stationsplein Staatsspoor (C 5) af, en wel langs den Catharijnesingel, naar Jutfaas en Vreeswijk; stopt overal op verzoek. Rijdt van 's morgens 7 uur 50 min. tot 's avonds 10 uur '\a ; elk anderhalf uur.

Jfester-Tram-Omnif/us Maatschappij. Station-Staatsspoor (C 5), de Meern, gemeente Harmeien, station Harmeien , vice versa.

Van Utrecht 5 maal daags; de laatste gelegenheid 's avonds om 10 uur.

SIEMER amp; Gie., voorheen A. amp; B. BOHLHN.

AimIi' iii'iichl :t(i I trocht,

MAGAZIJN

ViN

Nouveautés, Japonstolfen, Katoenen Stoffen.

ZWARTE STOFFEN.

Specialiteit Zijden Stoffen,

(jii'oolstc keuze.

P A. N TASJE ARTIK1LEM Haudsclioeiieu en Kouseu.

Permanente verkoop tegen de goedkoopste prijzen.

Ateliers voor Dames Costumes op maat. Bijzonder goede Coupe. — Billijke prijzen.

S1ËMEH amp; €ie., Oude Gracht 36, Utrecht.

Café Restaurant Juitenlus H. ZOMERDIJK,

Maliebaan 43, UTRECHT.

UITSTEKENDE GELEGENHEID

tot liet geven vau

Partijen, Bruiloften, Vergaderingen,

KXZ. £NZ.

J. van S!em6roe£ ^ amp;o.

WIJNHANDELAREN.

0u3e(^tacfvt 189,

OPGERICHT 1830. —

PORTLAND CEMIMT.

^PIEGELGLAS, pEKLEUR.D pLAS.

(Sft-atn?oo3gt; o6tan?r?a^t^H.

BAUERS FIRE ANIIHILATOR,

de beste en gemakkelijkste Handbrandspuit,

steeds direct te gebruiken.

3|invi {{uintli tit Kiuljofc,

Utrecht, Mariaplaats E 57.

\ ;iii llannclüii 5 maal daagsj Je iaalsir gclr^ciiiirui om 8 uur od min.

1!. Uloohibootnu :

bik lu.'cl uur vertrekt er een stoomboot van lt;le Jeremiebrui? (G .ï) naar Juttaas en Vreeswijk, en ï.fsselstein en Montfoori.

^ei:Jil,-Sloomvaart-Maatschappj. Dienst van Utrecht op l'rce-laud.

Deze bootjes vertrekken verscheidene malen daags; ligplaats üeniuurde Weent O. Z.; bij de sluis in de Veebt (A o I. Zij gaan langs Zuilen , Maarssen , Breukelen , Nieuwersluis , Loeneii • n I ebben hun eindpunt te Vreeland. Op verzoek stoppen ze overal.

C. tSpurtn :

Daar Utrecht nagenoeg in het eentrum van Xederlaud's spoorwegnet ligt, kan men ongeveer op elk uur de stad verlaten in alle richtingen des lands.

Het bezit hree stations. Van beide Stations uit kan men in de eerste plaats Amsterdam bereiken; van hei Station-Staatsspoor (C quot;i , XV) via Breukelen; van het Station-Oosterspoor (.Maliebaan I'. XIV) via Hilversum; met de eerste lijn bereikt men Amsterdam in oö, met de tweede in H' minuten.

Bovendien heeft de Oosterspoor nog een halte aan het eind \.in de Biltstraat (1) d , Wl) waav ook aUt treinen stoppen en kaartjes verkrijgbaar zijn.

Verder kan men van het Slaatsspoorwegstation (C 5) bereiken ; (lüiula, Rotterdam, den Haag, Schcveningcii, Leiden, Arnhem, Zwolle, Groningen, Leeuwarden, Vlissingen. (sedert I .InnilSÜo zijn de retours van [Jtrecht naar Londen via C^ueensboro geldiquot;-voor fiü dagen!) Brussel en 1'arijs.

Van hthh stations kan men bereiken: Haarlem, Amersfoort, s Hertogenboseh, Dordrecht en Zutfen.

J. van 2em3roeÊ Óc amp;o.

WIJNHANDELAREN.

OudtcfrtadxK 189,

— OPGERICHT 1830. —

alvïM

JSpIEGELGLAS , jGrEKLEUI^d pLAS.

c6tan36a^tm.

BAUERS FIRE AM1HILAT0R,

de beste en gemakkelijkste Handbrandspuit,

steeds direct te gebruiken.

1{utnfl\ m Ifmlfofe,

Utrecht, Mariaplaats E 57.

11

Van Hanueleii 5 maal daags; dc laatste gelegenheid om 8 uur 30 min.

B. Ütoombouteu:

Elk lieel uur vertrekt er een stoomboot van de Jeremiebrug (G 5) naar Juti'aas en Vreeswijk, en IJsselstein en Montfoort.

Viüht-Sloomvaart-Maatschappij. Dienst van Utrecht op Vreeland.

Deze bootjes vertrekken verscheidene malen daags; ligplaats Bemuurde Weerd O. Z.; bij de sluis in de Veeht (A 3). Zij gaan langs Zuilen, Maarssen , Breukeien , Nieuwersluis , Loeuen en hebben hun eindpunt te Vreeland. Op verzoek stoppen ze overal.

C. Sporen;

Daar Utrecht nagenoeg in het centrum van Nederland's spoorwegnet ligt, kan men ongeveer op elk uur dc stad verlaten in alle richtingen des lands.

Het bezit /wee stations. Van beide Stations uit kan men in de eerste plaats Amsterdam bereiken; van het Station-Staatsspoor (U 5, XV) via Breukeien; van het Station-Oosterspoor (Maliebaan E 3, XIV) via Hilversum; met de eerste lijn bereikt men Amsterdam in 36, met de tweede in 10 minuten.

Bovendien heeft de Oosterspoor nog een halte aan het eind van dc Biltstraat (ü 0, XVI) waav ook alle treinen stoppen en kaartjes verkrijgbaar zijn.

Verder kan men van het Staatsspoorwegstation (CJ 5) bereiken; (iouda, Rotterdam, den Haag, Scheveningen, Leiden, Arnhem, Zwolle, Groningen, Leeuwarden, Vlissingen. (sedert 1 Juni 1803 zijn de retours van Utrecht naar Londen via C^uecnsboro geldig voor 00 dagen!) Brussel en Parijs.

Van heide stations kan men bereiken; Haarlem, Amersfoort, 's Hertogenboseh, Dordrecht en Zutfen.

12

HOOFDSTUK II.

Fciiige hij/oiiilt'rlictlcii nit lit' goschH'iloni.s tier slad Ifrcrhl.

Ongetwijfeld is Utrecht een der oudste steden van Nederland.

D.iar waar de Rijn zich in tweeën verdeelt, waar Vecht en Oude Rijn hun oorsprong nemen , vestigden de Romeinen een veer (Irajectum) en gaven aan dat veer spoedig den naam van Tra-jectum-ad-Rhenurn, ter onderscheiding van Trajectum-ad-Mosam.

Hoewel we niet met juistheid den datum dier stichting kunnen opgeven, moeten we in elk geval teruggaan tot kort na de Christelijke tijdrekening.

Ter bescherming van dat veer verrees er spoedig in de onmiddellijke nabijheid een burgt en de plek was voor goed aangewezen , waar het Utrecht van thans zou liggen.

Evenwel is Utrecht niet alleen een hoogst merkwaardige stad, omdat haar oorsprong te zoeken is in een tijd, die door bijna 18 eeuwen van den onzen verwijderd is, maar ook omdat't eene niet onbelangrijke rol in de Geschiedenis gespeeld heeft. In welke richting men Utrecht ook doorkruist, telkens ziet men een huis dat eene gewichtige bladzijde uit de Historie voor den geest brengt; telkens komt men op een plein, waar stemmen uit het verleden weerklinken; alles zegt ons dat wij den voet zetten op klassieken bodem.

Ongeveer 3 eeuwen hebben de Romeinen dat Trajectum-ad-Rhenum in hun bezit geluid; in de 5e eeuw werden zij door Germaansche stammen verdreven ; achtereenvolgens komt het in handen van Saxen en Friezen , wordt lusschen 622 en 632 door den Frankischen koning Dagobert I veroverd ; deze versterkt den burgt en sticht er de eerste Christenkerk hier te lande, de Kapel va» St. Thomas. De Friezen hernemen het onder Radboud maar onder Pepijn van Herstal wordt het weer bij 't Frankenrijk gevoegd. In 7 li wordt het weer Friesch , maar in 733 voor

KONINKLIJKE

UTRECHTSCHE FABRIEK

VAN

C. J. B E G E E R.

Hofleverancier van wijlen Z. M. den Koning.

Hofleverancier van H. M. de Koningin-Weduwe.

Hofleverancier van H. K. H. de Groothertogin van Saksen Weimar Eisenach.

Officieel leverancier van den Algemeenen Nederlandschen Wielrijdersbond.

Medailles. - Insignes. -Spertprijzen.

—

_

KONINKLIJKE

ÜTRECHTSCHE FABRIEK

C. J. BEGEER.

Hofleverancier van wijlen Z. M. den Koning.

Hofleverancier van H. M. de Koningin-Weduwe.

Hofleverancier van H. K. H. de Groothertogin van Saksen Weimar Eisenach.

Officieel leverancier van den Algemeenen Nederlandschen Wielrijdersbond.

Medailles. - Insignes. -Spertprijzen,

A. H. J. VAN DER HOORN,

Steonweg 69, Utrecht.

•§0NF1SEUR quot;§UISSE. '^UISINIER,

Atslier m alle sooM flolUscli, Franb, DdU eu EmeU jeiaL

VRAAG: VAN DER HOORN'S

cfranschc Sfoehcn, Chocoladc en cBonhons.

Trans I 7. Trans 1 7.

S. P. HAM Fz.,

PROGRES. UTRECHT. PROGRES.

^ Gonfiseur. Patissier. Cuisinier. gt;

gj n

_H Salon met Tuin voor veryerschingen. b

^M Levering van Dejeuners, Diners en Soupers. ^

? WARME EN KOUDE SCHOTELS gt; 5 2

^ zoowel in als buiten de stad.

O ^

, Specialiteit in Fijne Bonbons, Fondants, Dessert-Artikelen. P

Choculudt; line van gerenoiiiiiivmh; Imi/.cii. ^

Naast de Societeit „Six Semperquot;.

i snvjx 'A I

ft

g'otd Frankisch. In (i07 werd Willchrordus liier tot Bisscliop der Friezen gewijd.

Alzoo werd Utrecht aan twee verschiliende machten onderworpen ; aan de wereldlijke macht van den Keizer , door een Graaf vertegenwoordigd , en aan de geestelijke macht van den Bisschop.

't \ erdient evenwel opmerking , dat we de macht van den Bisschop voortdurend zien toenemen, vooral tengevolge der menigvuldige schenkingen, die de Keizer aan den Bisschop deed. Deze toestand duurde voort, tot het midden der 'Je eeuw: toen werd de geestelijkheid door de Noren uit de stad verdreven en de stad zelf, benevens een groot gedeelte van het Sticht, door hen in den asch gelegd,

In 't begin der 10e eeuw werd de stad onder 't bestuur van Balderik weer opgebouwd en aan alle zijden stevig ommuurd; eerst toen begon de ontwikkeling der tegenwoordige stad , die in 1,318 door het graven der Singelgrachten werd afgesloten.

-Maar Balderik deed meer: liij vestigde hier ter stede zijn Bisschoppelijken zetel weder: hij maakte Utrecht tot een brandpunt der toenmalige wetenschap en wist van Keizer Olto I vele privilegiën voor Utrecht te verkrijgen. Het belangrijkste dier privilegiën is zonder twijfel het recht van mtoi! slaan, welk recht tot heden in stand is gebleven.

Tengevolge van tic groote macht en den schitterenden luister dier Bisschoppen, wordt Utrecht in korten lijd een der belangrijkste en grootste steden van West-Europa,

Niet weinig nam Utrecht in aanzien toe: in 1023 werd de herbouwde Dumkerl- ingewijd ; later tot drie maal toe afgebrand ; de tegenwoordige Dom is tussehen dc 13e en lOe eeuw gebouwd. Bisschop Bcrnulf stichtte tussehen 1021 en LO.Vi. de .V. ■Jam-eu ■V/, PieU'fskerlc : in 1000 wordt de ■V/. Pdulus-nhdij uit, Aincrs-l'oort naar Utrecht overgebracht ; in 1173 wordt reeds de Jacohi-krri- genoemd.

LIL J. Hl DER HOORN,

Steenweg 69, Utrecht.

«Ü aal®® svrn §OMFISEUR ^UISSE. §UISINiER.

Atelier Tan alle soorten HollaiiU, Fransch DdIU en Enplscli getal.

VRAAG: VAN DER HOORN'S

cfransche Si'oehen, J)jne Chocolade en éBonbons. Trans IT. Trans 17.

S. P. HAM Pz.,

• ⁷ ft

PROGRÈS. UTRECHT. PROGRÈS. _r

Gonfiseur. Patissier. Cuisinier. gt;

A

_s Salon met Tain voor ververschingen. h

^M Levering van Dejeuners, Diners en Soupers. ^

WARME EN KOUDE SCHOTELS gt; 2 gt;j zoowel in als buiten de stad.

O ¹quot;

. Specialiteit, in Fijne Bonbons, Fondants, Dessert-Artikelen. P

w

Chocolade fine van gerenommeerde huizen. ^

Naast de Sociëteit „Six Semperquot;.

'c v

¹

goed Frankisch. In 097 werd Willebrordus Iiier tot Bisschop der Friezen gewijd.

Alzoo werd Utrecht aan twee verschillende machten onderworpen : aan de wereldlijke macht van den Keizer , door een Graaf vertegenwoordigd , en aan de geestelijke macht van den Bisschop.

't Verdient evenwel opmerking , dat wc de macht van den Bisschop voortdurend zien toenemen, vooral tengevolge der menigvuldige schenkingen, die de Keizer aan den Bisschop deed. Deze toestand duurde voort tot het midden der 9e eeuw; toen werd de geestelijkheid door de Noren uit de stad verdreven en de stad zelf, benevens een groot gedeelte van het Sticht, door hen in den asch gelegd,

In 't begin der 10e eeuw werd de stad onder 't bestuur van Balderik weer opgebouwd en aan alle zijden stevig ommuurd; eerst toen begon de ontwikkeling der tegenwoordige stad, die in 1318 door het graven der Singelgrachten werd afgesloten.

Maar Balderik deed meer: liij vestigde hier ter stede zijn Bisschoppelijken zetel weder; hij maakte Utrecht tot een brandpunt der toenmalige wetenschap en wist van Keizer Otto I vele privilegiën voor Utrecht te verkrijgen. Het belangrijkste dier privilegiën is zonder twijfel het recht van munt slaan, welk recht tot heden in stand is gebleven.

Tengevolge van de groote macht en de» schitterenden luister dier Bisschoppen, wordt Utrecht in korten tijd een der belangrijkste en grootste steden van West-Europa.

Niet weinig nam Utrecht in aanzien toe; in 1033 werd de herbouwde Domkerk ingewijd ; later tot drie maal toe afgebrand ; de tegenwoordige Dom is tusschen de 13e en 16e eeuw gebouwd. Bisschop Bernulf stichtte tusschen 1027 en 1034 de St. Jans-en St. Pieterskerk; in 1090 wordt de St. Paulm-ahdijuit Amersfoort naar Utrecht overgebracht; in 1173 wordt reeds de Jacohi-kerk genoemd.

14

Jammer dat Utrecht, in weerwil van dien snellen vooruitgang, voortdurend aan allerlei gesohillen en moeielijkheden ten prooi was, voortspruitende uit de vreemde wijze, waarop de Bisschoppen, krachtens de besluiten van het Concordaat van Worms , werden gekozen. Die verkiezing geschiedde namelijk door de Kanunniken van de 5 Kapittelkerken, terwijl bovendien de Graaf van Holland en de Hertog van üelder invloed op die verkiezingen mochten uitoefenen.

Gelukkig stond Bisschop Hendrik van Beijeren in 1538 zijne wereldlijke macht aan Keizer Karei V af en Utrecht werd dien -tengevolge een onderdeel van het uitgestrekte territoir van dien vorst, 't Was Karei V evenwel niet genoeg Utrecht onder zijne macht gekregen te hebben, hij wilde het er ook onder houden en bouwde daarom (in 1540) het kasteel Vredenburg, ter plaatse waar het tegenwoordige plein van dien naam ligt.

Niet lang zou dat kasteel echter aan zijn doel en bestemming beantwoorden; reeds in 1577 werd het door de inwoners verwoest, nadat ze de Spanjaarden met geweld de stad hadden uitgedreven.

De verdrijving der Spanjaarden was tevens het sein om de zijde van den Prins van Oranje te kiezen.

Maar er zouden gewichtiger gebeurtenissen binnen Utrecht's muren plaats grijpen; in het jaar 157'-l toch werd er de Unie van Utrecht gesloten, die in spijt van allen en alles, tot den jare 1795 stand heeft gehouden.

Ook bleef Utrecht niet gespaard voor de rampen van den 80-jarigen krijg tegen Spanje. De Graaf van Leycester vestigde in 158G zijne residentie hier ter stede (in een huis op den hoek van de Lijnmarkt en Zadelstraat (D 4); zoo woonde Alva gedurende eenige dagen op de Drift (C 2).

Is Utrecht's naam in geheel Europa door zijne Unie bekend geworden, niet minder voorzeker heeft zijn Hoogeschool mede-

O '

gewerkt tot verbreiding van zijn roem en tot vermeerdering van zijn welvaart. In 1634 werd hier ter stede eene Doorluchtige

-J-n

-_i__

ir,

School opgericht, maar deze stichting moest spoedig, tengevolge van den verbazenden toeloop van studenten, voor eene Academie wijken ; den 3fi^3lcn Maart van het jaar 1686 werd Utrecht's Hoogeschool gesticht.

Niet lang kunnen we stil staan bij deze roemrijke bladzijde uit Utrecht's historie. Nevens dit werk des vredes, gewaagt het geschiedboek dezer stad van veel lijden en ellende.

Den 23^stequot; Juni 1073 toch ging de stad bij contract aan de Franschen over; het bezoek der Pranschen heeft Utrecht nog jaren lang geheugd. Het bleef echter niet bij dat bezoek. In 1713 waren nl. binnen Utrecht de Gezanten der vreemde Mogendheden vereenigd om te beraadslagen over den vrede, die een einde zou maken aan den Spaanschen Successiekrijg; die vrede, in datzelfde jaar gesloten, staat bekend onder den naam van „Vrede van Utreclitquot;.

Weinig hadden Utrecht's burgers in 1673 kunnen denken, dat de Pranschen ongeveer een eeuw later de stad weer zouden binnenrukken; nog minder dat dit op hun eigen verzoek zou geschieden. Zwaar hebben de burgers voor dat verzoek moeten boeten; met leede oogen moesten zij het aanzien, dat er aller-wege Vrijheidsboomen verrezen; diep hebben zij in den buidel moeten tasten om de onkosteh te dekken door het resideeren van Lodewijk Napoleon te Utrecht veroorzaakt. De tegenwoordige Universiteits-Bibliotheek aan deWittevrouwenstraat (C 2, XXXVIII) diende hem tot paleis.

Geen wonder dan ook, dat de Kozakken, die hier den 33sten November ISI3 hunne tenten in de Maliebaan opsloegen, met vreugde werden begroet. — De Pranschen verlieten dan ook weldra de stad, en Utrecht ging een tijd van onafgebroken vrede, van toenemenden bloei en van wassende welvaart tegemoet.

Nog slechts éene historische bijzonderheid kenmerkt deze eeuw voor Utrecht en wel deze, dat Utrecht in 1853 opnieuw tot Aartsbisdom werd verheven.

IC.

HOOFDSTUK III.

korte l'laiitsWsi-hrijviiig.

Utrecht, de hoofdplaats van de Provincie van denzelfden naam, telt tegenwoordig ± 90.ÜÜU inwoners.

De stad ligt waar de groote Noord-Duitsche Hoogvlakte eindigt en liet lage land begint, dat zich zelden of nooit boven den zeespiegel verheft. Door zijn eigenaardige ligging aan Vecht, en Oude Rijn is Utrecht een der meest karakteristieke plaatsen van Nederland. Aan beide rivieren ontleent Utrecht het water voor zijn eigenaardige stadsgrachten.

In 1830 zijn de stadswallen geslecht en ia schilderachtige wandelplaatsen herschapen, die Utrecht evenals een gordel omsingelen. In anderhalf uur kan men Utrecht bijna geheel om wandelen en niemand zal zich beklagen over den tijd, aan die wandeling besteed.

In 't bijzonder dient de Maliebaan onder die wandelingen gememoreerd te worden; een groote lommerrijke laan, de geliefkoosde wandelplaats van een groot deel der burgerij. Zij bestaat uit 5 lanen van zware lindeboomen.

De drukste straten der stad, met de voornaamste winkels zijn : de Choorstraat, de Lijiunarkt., het Oudkerkhof , de Visch-markt en de beide aangrenzende deelen der Oude Gracht, te zamen het Centrum der oude stad uitmakende.

Behalve die zeldzaam fraaie wandelingen door de plantsoenen rondom de stad , bevat Utrecht nog heel veel wat het verblijf zeer aangenaam maakt voar den vreemdeling.

Behalve vele belangwekkende historische gebouwen en monumenten , een paar zeer bezienswaardige musea en vele hoogst interessante inrichtingen van wetenschappelijken aard , meestal aan de Hoogeschool verbonden , 'biedt Utreclit door zijn prachtige omstreken , die alle gemakkelijk en met geringe kosten te bereiken zijn , gelegenheid te over tot een aangenaam verblijf.

Nomtomi.

■

Specialiteit in Mantels, Costumes, Jnpons^

Nouveautés in Stoffen en Mes voor Costumes. RülTW-STOFFEN EN ROÜW-ARTIKELEN.

Gekleurde en Zwarte Zijde voor Costumes en Garneering.

Groote Ateliers voor Dames- en Heeren-Gonfectie

op maat.

ITRIJSTINGEN, UITZETTEN enLÜIERMMDEN.

Pag. 17

N

Rü

A. SCHARENBERG,

Utrecht, Choorstraat D 7.

_hENGELSCH PLATE:

^m 9

£ ^en ^ è ^

» Orfévrerie Christofle. |

N ~

A 2

S Je-peCo en clamp;gt;, pacus 3^' quot; ®

S ©efoert Sepelö ctt ^Votkamp;n id. f 32.-*

_ S

c Artikelen voor Huishoudelijk gebruik a

s- *

H

^ ^EN W

quot; s

5 Gelegenheidscadeaux. ^

- . ^H

^ Bljouteriën in eelit Zilver en Fantasie. •

AGAZIJNEN

Utrecht, 's Ba?e, Rotterdam, ArBhem, Haarlem.

HOOFDSTUK [V.

Itfliiiiïi'ijki' (irltoiiwi'ii.

Dc Domkerk (D 3, XVI li ncenit hieronder ecuc eerste plaais in, zoowel uit een liistorisch ;ils uit een architectonisch oogpunt. Volgens de aloude overlevering is Wiliebrordus de stichter. Herhaaldelijk door Friezen en Noren vernield en herbouwd; er is niets overgebleven van vroegere bouwperiodes. In 120 1 begon Hendrik van Vianden met de stelselmatige vernieuwing van het oude llomaansehe gebouw door den aanbouw van e.a rijke:: Gothisehen kapellenkraus , die in 12'i/ voltooid is. Stuksgewijze is daarop in den loop der eeuwen de oude bouw duor een Gothischen, nieuwen bouw vervangen , die nooit geheel voltooid is geworden; tot de Itie eeuw is hieraan voortgewerkt en dientengevolge zijn alle tijdvakken der Gothisehe kunst hieraan vertegenwoordigd.

Het belangrijkste gedeelte is echter de kapellenkraus met de ronde lantaarn-afsluiting, een architectonisch meesterstuk ; dit gedeelte is van lgt;77 tot I.8'.I2 , onder leiding van den architect F. J. Nieuwcnhuis . uitwendig geheel gerestaureerd.

In lb7-(- heeft een hevige storm het Schip omgewaaid, zoodat alleen het Kooi met dwarsschip is blijven staan. Dientengevolge staat de toren ook zoo ver van de Kerk af.

De Domkerk is thans in gebruik bij de Nederduitscli-Herv, Gemeente te Utrecht ; de Domtoren (D o, XA III i behoort aan de stad. Op aanvrage is dc Kerk bij den inwonenden koster te zien.

Wanneer men ecu eind in dcu iJouilo/'t-n is omhoog geklotniucii , bereikt men de woning van den torenwachter, die dc sleutels heeft van het hek , dat toegang geeft tol de hoogere gedeelten. Hoogte ma .M. (vroeger lil M.); gebouwd tusschen 1:321 en

•1

A. SCHARENBERG.

Utrecht, Choorstraat D 7.

_a ENGELSCH PLATE j

1 Mill i 1

S ■ «

2 Orfévrerie Christofle. |

m' h

PS

S Sepdd m 9amp;. paa-t | 36. — S

S m ^o-t^en 13. | 32.— ®

Ö ■ S

©

ft

s Gelegenheidscadeaux. %

x ' ^s

Bijouteriën in eetit Zilver en Fantasie. *

AGAZIJNEN

Utreeht, s Ha^e, Rotterdam, Arnhem, Haarlem.

u

HOOFDSTUK IV.

Itt'laiiiii'ijkc (ielMMiwen.

De Domkerk (D 3, XVII) neemt hieronder eene eerste plaats in , zoowel uit een historisch als uit een architeatonisch oogpunt. Volgens de aloude overlevering is Willebrordus de stichter. Herhaaldelijk door Friezen en Noren vernield en herbouwd; er is niets overgebleven van vroegere bouwperiodes. In 1254 begon Hendrik van Vianden met de stelselmatige vernieuwing van het oude Romaansche gebouw door den aanbouw van e.a rijke:: (iothisclien kapellenkrans, die in 126v voltooid is. Stuksgewijze is daarop in den loop der eeuwen de oude bouw door een Gothischen, nieuwen bouw vervangen , die nooit geheel voltooid is geworden; tot de 16e eeuw is hieraan voortgewerkt en dientengevolge zijn alle tijdvakken der Gothisohe kunst hieraan vertegenwoordigd.

Het belangrijkste gedeelte is echter de kapellenkrans met de ronde lantaarn-afsluiting, een architectonisch meesterstuk; dit gedeelte is van llgt;77 tot 18^,.t2 , onder leiding van den architect F. J. Nieuwenhuis , uitwendig geheel gerestaureerd.

In 1674 heeft een hevige storm het Schip omgewaaid, zoodat alleen het Koor met dwarsschip is blijven staan. Dientengevolge staat de toren ook zoo ver van de Kerk af.

De Domkerk is thans in gebruik bij de Nederduitsch-Herv. Gemeente te Utrecht; de Domtoren (D 3, XVIII) behoort aan de stad. Op aanvrage is de Kerk bij den inwonenden koster te zien.

Wanneer men een eind in den Domtoren is omhoog geklommen, bereikt men de woning van den torenwachter, die de sleutels heeft van het hek , dat toegang geeft tot de hoogere gedeelten. Hoogte 103 M. (vroeger 111 M.); gebouwd tusschen 1321 en

2

18

1382. Op de omloupen zijn oriënleerstrepen aangebracht, aati-wijzende welke plaatsen en gebouwen men in de verschillende richtingen zien kan. Entree ƒ 0.1 U.

lu de Domkerk zijn vele graftombes ; van Guy van Avenues in zwart marmer (A⁰. Iöl7) ; van bisschop George van Egmond (A^u. 1559) van gekleurd marmer; van den Luit.-Admiraal van Gent, die in 1660 met M. A. de Ruiter de Thames is opgezeild en in 1673 zijn leven heeft verloren in den slag bij Solebay ; vervolgens van Jan van Arkel (■{• 1378) en van vele andere bisschoppen. Bij den beeldenstorm is veel geschonden en verloren geraakt.

Onmiddelijk aan de Domkerk grenst de Universilei! (ü 3, XIX) dagteekenende uit het jaar 1636 ; haar wapen , boven den ingang Achter-den-Dom (D 3) geplaatst , is eene Zon gedekt door het stedelijk wapen , en daarom prijkt het Omschrift : «Sol Justitiae illuatra nos.quot; Aantal studenten 751) (in 1893).

Zeer merkwaardig is de Senaatskamer , waar de afbeeldingen in olieverf hangen van de meeste Professoren {oe/ius' portret is geschilderd door Rembrand en dat van Hoorenbeeck door Frans Ha^. Een vaandel van 1815 eu een zeldzame haard.

Bij de viering van het 250-jarig bestaan der Academie , (A⁰ 1886) heeft Utrecht's burgerij, hierbij door haren Gemeenteraad Hink gesteunil , besloten tot den bouw eener nieuwe Academie , grooter en veel schooner dan de tegenwoordige. Dit nieuwe gebouw , gelegen achter den rug van het standbeeld van Jan van Nassau, (D 3, XX) op het Domplein, is ontworpen door de HH. Gugel uit Delft en Nieuwenhuis uit Utrecht, en wel naar eene vrije opvatting van vroeg-Hollandsche renaissance-motieven , omgewerkt volgens de eischen van onzen tijd. Den l()^llequot; Juni 1893 heeft H. M. Koningin Wilhelmina plechtig den eersten steen gelegd en de hier tegenoverstaaude plaat toont duidelijk welk succes de ontwerpers behaald hebben. In het fronton van het middenvenster staat de — door prof. Leenhof

't Groot-Auditorium (van binnen).

li)

veivaaidigde iiuirmereii buste van If. M. de Koningin. In de vestibule is een fraaie plafond-schildering aangebracht.

Eene door den beeldhouwer Barl van liove vervaardigde buste van H. M. de Koningin (geschenk van het Utr. Stud. Corps) is binnen het gebouw opgesteld.

Behalve deze Senaatskamer behoort nog tot de Universiteit het Groot-Judilorlum , vroeger de grocte Kapittel-kamer van den Dom. Door den architect P. J. 11. Cuijpers is dit Auditorium lusschen 1817 en '7⁽.i geheel gerestaureerd.

Op de tribune staat een trofee, samengesteld uit het groot Academie-Vaandel en de 5 f'aculteits-vaandels.

Tegen den anderen muur prijkt etn trofee van historische waarde ; die trofee bevat nl. de vaandels en standaarden , waaronder Utrecht's studenten in lb;gt;() naar Belgio optrokken.

Bovenal is deze Gehoorzaal belangrijk omdat hier de Unie van Utrecht is geteekend , zooals blijkt uit liet opschrift van een der glasramen :

„Op den 23 Januari 1579 werd binnen deze kapittelzaal van den Dom de Unie van Utrecht geteekend.quot;

N.B. Op aanvrage bij den pedel (Achter-den-Dom) op alk-werkdagen te zien van 10 tot 3 uur.

De Academietrans (D 3 , XXI ); een galerij , waarom heen de gebouwen der Universiteit liggen; deze galerij bevat eenige in den muur gemetselde grafsteenen van Kanunniken.

Standbeeld van Jan van Nassau (Domplein D 3, XXII) • J. v. N. is de grondlegger van de Unie van Utrecht ; onthuld 13 Oct. 1883; vervaardigd door den heer J. E. Stracké en in de fabiiek van de (iima jVIerkelbach eu Oo. te Breda gegoten.

De (a/ha)ijueket/c. (R. G. Cathedraal) is in 1534 gesticht door de Karmelieten. (E 3 , XXIII). In 1840 aan de K. Cath. afgestaan. Een fraaie Kerk, waarin vele beelden, koorgestoelten, beschilderde glazen enz. De rijke inwendige decoraties zijn hoofdzakelijk van den beeldhouwer V , Mengelberg !

20

De Jacohikerk, up het Jacobi-kerkliüf (B 4, XXl\^r). Hiervan wordt reeds gewag gemaakt in 1178. In 1S81—1882 inwendig geheel gerestaureerd onder toezicht van i¹. J. Nieuwen-huis. De storm van 1674 heeft den toren van zijn hooge spits beroofd. Onder het orgel de graftombe van den beroemden Huij-bert Duijfhuis (overl. L5S1). Aan de zijde van het Vreeburg staat boven een boog:

„Anno 1576:

„Htbben min die rfpanjaerts leet gedaen , „God versach dat ik bleef staeir' ,

een herinnering aan de vele kogels , die de Spanjaarden in dat jaar in toren en kerk geschoten hebben. — Op verzoek bij den koster te zien !

De St. Pieterskerk (Pieterskerkhof D 3 , XXV) behoort aan de Waalsche gemeente. Inwendig geheel de oude Romaamche vormen ; ook is er bij deze kerk een Romaansche crypto..

lederen Zondag wordt hier 's morgens te 10 uur in't Fransch gepreekt.

(Eiken Zondagavond te 7 uur is er Engelsche dienst in de Marnixzaai up het Domplein (D 3).

Pausltuize , (D 3 , XXVI) Kromme Nieuwe gracht. Door Paus Adriaan VI , den eenigen Hollander die ooit op deu pauselijken zetel heeft getroond, in J5I7 gesticht.

Hij werd geboren op de Oudegracht bij de Smeebrug (E 4) in een huis, waarin sedert 187U de R. C. Paus-Adriaan-school wordt gehouden.

Paushuize wordt tegenwoordig bewoond door den Commissaris der Koningin in de Provincie Utrecht en bevat bovendien de Provinciale bureaux en een hulp-telegraafkantoor.

De Kruisgang van lit. Marie (D 4 , XLVIII). De overblijf-

I iiircrsilcüs-iidMmw. (Nieuw).

Marchand-Tailleur.

Igentuar der Koninklijke Stooraver?erij en Wasseherij

WINKEL en Co., te Apeldoorn.

Utrecht. Oudkerkhof F 45.

1)1). JFrtnktl amp; Jtoon.

cïn- cn tyezamp;öcp. ScjccaMe.

fAAGAZIJN VAN

Antiquiteiten, Porceleinen, Meubelen en Zilverwerken.

t j. a iiib hi iiitii

Marchand-Tailleur.

Agentuur der Koninklijke Stoomverïerij en Wasscherij

WINKEL en Co., te Apeldoorn.

Utrecht. Oudkerkhof F 45.

JJIj. Junkti amp; Hoon.

ANTIQUAIRES.

o'n- c ii tycxkcop. cfa A'Cil'ie.

Dweteü¹!

yviAGAZIJN VAN

Antiquiteiten, Porceleinen, Meubelen en Zilverwerken.

Goedkoopst adres

VOOR

Hoeden, Petten, enz.

is

C. A. VAN DUCK,

Viestraat 17, Utrecht.

Specialiteit in Engelsche Fantaisiehoeden.

G-f esiaurani #. f app,

Mariaplaats E 8. — UTRECHT.

'IVgciKivcr hel voor knnstni ni Mclciiscliapitcn.

Plat du jour a 50 ct. van 11—12 uur. Diners a f 125 van 3—6 unr. A la carte den geheelen dag.

Zalen disponibel voor Dejeuners, Diners, Soupers, Partijen, Vergaderingen, enz.

2 I

selen van dezen, bij de vroegere; Maria kerk behoorenden , Ro-maansehen Kruisgang zijn nog (hoewel ingebouwd) aanwezig aehter den tuin van het (ïebouw voor Kunsten en Wetenschappen (D 4, XXXI); ingang van af den Mariahoek.

Hei huis Oudarn , Oudegracht (C 4 , L). Ken van Utrecht's oudste gebouwen, reeds in 13^3 bekend; in 1750 tot oude Mannen- en Vrouwenhuis ingericht. Op alle werkdagen Ie zien op aanvrage bij den inwonenden Binnenvader.

en liiriehtiiigm.

I'ft liijks-Munt, Oudegracht, (C I , XW'II). Alle munten . in omloop m Nederland en in Nederl. Indië . worden hier geslagen. Zeer bezienswaardig 1 Te zieti op dagen dat er gemunt wordt ! In hel gebouw kan men een catalogus bekomen.

Jhr. Mr. Dr. A. I), v. Riemsdijk , Voorzitter-liispecteur-Ussaieur-Oeneraal.

Rijks-veearhcnijschool, Bi If si raat (D 1, A Will). In een land als Nederland , waar zooveel aan de veeteelt gedaan wordt , )s hel niet verwonderlijk dal er veel moeite en kosten aan eene dergelijke inrichting worden besteed. Deze School kan dan ook concurreeren met de beste van geheel Europa. Kr is een Pare Vaecinogene aan verbonden , waar kunstmatig dierlijke koepokstof gekweekt wordt. De. inrichtirg is dagelijks van I tot 3 uur te bezichtigen op vertoon van een loegangsbiljel , af te geven door den Hi ree leur . wiens woning onmiddellijk aan de School grenst.

Hel Koninklijk NederUmdsch Meteornlogisch Ins/iinn/ , in hel Plantsoen aan het eind der Nieuwe Gracht (F 3 . XX [Xl. In 1S54 op het bolwerk Sonnenhurgh gesticht.

Directeur Dr. M. Snellen; met diens machtiging Ie zien.

Goedkoopst adres

VOOR

Hoeden, Petten, enz.

is

G. A. VAN DUCK,

Viestraat 17, Utrecht.

Specialiteit in Engelsclie FantaMehoeden.

i-lestaton} ê. amp;pp,

Mariaplaats E 8. — ÜTREOHT.

Tegenover het Uebonw voor Kniisteii en Wetensehappen.

Plat du jour a 50 ct. van 11—12 uur. Diners è f 1.25 van 3—6 nnr. A la carte den geheelen dag.

Zalen disponibel voor Dejeuners, Diners, Soupers, Partijen, Vergaderingen, enz.

2!

selen van dezen, bij de vroegere Mariakerk behoorenden, Ro-maanschen Kruisgang zijn nog (hoewel ingebouwd) aanwezig achter den tuin van het Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen (D 4, XXXI) ;• ingang van af den Mariahoek,

Het huis Oudaen , Oudegracht (C 4 , L). Een van ütreoht's oudste gebouwen, reeds in 1333 bekend; in 1759 tot oude Mannen- en Vrouwenhuis ingericht. Op alle werkdagen te zien op aanvrage bij den inwonenden Binnenvader.

Kijks-tii'liouwi'ii »■» Inrirhtiiigni.

De Rijks-Munt, Oudegracht (C 4 , XXVII). Alle munten , in omloop in Nederland en in Nederl. Indië , worden hier geslagen. Zeer bezienswaardig ! Te zien op dagen dat er gemunt wordt ! In het gebouw kan men een catalogus bekomen.

Jhr. Mr. Dr. A. D. v. Riemsdijk , Voorzitter-lnspecteur-Essaieur-Generaal.

Rijks-veeartsenijschool, Biltstraat (D 1, XXVIII). In een land als Nederland , waar zooveel aan de veeteelt gedaan wordt,, is het niet verwonderlijk dat er veel moeite en kosten aan eene dergelijke inrichting worden besteed. Deze School kan dan ook concurreeren met de beste van geheel Europa. Er is een Pare Vaccinogene aan verbonden , waar kunstmatig dierlijke koepokstof gekweekt wordt. De inrichting is dagelijks van 1 tot 3 uur te bezichtigen op vertoon van een toegangsbiljet , af te geven door den Directeur, wiens woning onmiddellijk aan de School grenst.

Het Koninklijk Nederhmdsch Meteorologisch Instituut , in het Plantsoen aan het eind der Nieuwe Gracht (F 3 , XXIX). In 1854 op het bolwerk Sonnenburgh gesticht.

Directeur Dr. M. Snellen ; met diens machtiging te zien.

22

Archiefgehouic. (Rijks- en Stedelijk) Urifi ((J 2 , XXX). In 1SS1—So geheel vernieuwd. Hoogst rloelmatig en brandvrij. Leeskamers voor het publiek. Archivaris Mr. S. Muller.

Voor quot;tpubliek geopend op allt werkdagen.

't Rijks-archief van 10 tot 4.

't Gemeente-archief van !) tot 4.

Tl li si'ii.

Kunstliefde, in liet Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen op de Mariaplaats (1) 4 ; XXXI) een sehilderijenrauseum, dat in IS?'? is gesticht. Het bevat vele schilderstukken, waaronder er zijn van Jan van Seorel (1525) , een der eerste Hollandsehe schilders en van andere oude Hollandsehe meesters (van de Keijser J. van Geulen; een bloemstuk van R. Savery; groote stukken van Droochsloot enz.)

Entree op werkdagen a ƒ U.25; op Zon- en feestdagen kosteloos van 1 tot 4 uur.

S/edeljk Museum can Oudheden, vroeger boven het Stadhuis, thans in het Hoogelandsehe Park (D l, XXXH, bij tie halte van den Oosterspoorweg) ; opgericht in 1838 door burgemeester van Asch van Wijek.

Hier worden o.a. bewaard; 2 kiipiteelen uit de beroemde St. Paulusabdij (IS⁰ eeuw); een zwart steenen ridderbeeld van een graftombe (14quot; eeuw); een gedreven koperen zadelpistool uit de wapenkamer der Fransche koningen ; modellen van oude huizen ; een gedreven zilveren kachel enz. enz.

Tc bezichtigen: Zondags en Woensdags van 1 tot 4 uur (kosteloos); tie overige dagen der week van 1U tot 4 uur, tegen/'ü.1 0.

Catalogi in het gebouw verkrijgbaar. Directeur Mr. S. Muller.

Hier is ook gevestigd het Mnieum van Oudheden van het Provinciaal UtrechUch Cenouhchap voor Kunsten en Wetenschappen. (Conservator Dr. G. A. Ilulsubos).

23

Aarhlnsschoppelijk Muschhi , Nicuwegracht bij de Heereiislraat (i) 3, XXXIII); gesticht onder bescherming van Mgr. A. J. Schaepraan; sedert IS 73 voor het publiek opengesteld. Deze collectie is in quot;t bijzonder belangrijk voor de kennis der Neder-landsche kerkelijke knnst en nijverheid ; bovenal eene zeldzame verzameling liturgische boeken, waaronder een drietal Evangeliën uit de 7'' en 11° eeuw; borduurwerken in goud eu zijde; kant en weefsels. Voorts ± 30Ü schilderijen uit de oud-Italiaansche, Vlaamsche en Nederlandsche scholen.

Entree ƒ 0.4!) ; op alle werkdagen onder leiding van den concierge te zien !

De Tahernakd, Nieuwegracht, toebehoorendc aan en ingericht door l)s. L. Schouten (E 3, XXXIV).

Deze tabernakel is tot in de kleinste bijzonderheden getrouw nagebootst en vertegenwoordigt eene groote waarde. In datzelfde huis op de Nieuwegracht heeft Ds. Schouten een groot aantal merkwaardigheden uit het Heilige Land bijeenverzameld; een model van den Tempelberg te Jeruzalem; eene zeldzame collectie insecten uit Palestina, enz.

Elke 14 dagen is alles des Donderdags voor liet publiek te bezichtigen op vertoon van te voren bij Z.E.W. aangevraagde toegangskaarten.

Ds. Schouten ontvangt het publiek zelf en geeft bij alles eene duidelijke en uitvoerige verklaring.

X.B. Voor vreemdelingen ziju steeds plaatsen gereserveerd !

Museum van Kunst nijverheid op 't Wolvenplein , (ü 2, XXXVj.

Geopend Zondags, Woensdags en Zaterdags van 1—4.

Mmeum voor Natuurlijke Historie (ook wel Zoölogisch kabinet geheeten) op het Janskerkhof (C 3 ; XXXVI) in de zgn. Statenkamer. Sedert !^s16 in een gedeelte van het Minrebroeders-

24

klooster gevestigd, 't Bevat ecnc zeldzame collectie skeletten, opgezette dieren eu praeparaten op sterkwater.

Directeur: Prof. A. A. W. Hubrecht.

Te zien op Vrijdag van 3—1 uur.

N.B. Voor vreemdelingen ook op andere dagen; zich vooraf aan te melden bij den Custos op de Hoogt!

De Fundatie der Vrijvronwe van Rensicoude, ( K 3 , XXXVII) Agnictcnstraat; vereenigd met het Ambachtskinderhuis. Jongens hieruit kunnen uit het nagelaten kapitaal studeeren in alle jjli-bere konstenquot;'.

Alle dagen zijn beide te bezichtigen.

Mi'tciischappi'lijlii' liim-htingni en Vorziiniclingcii, brhoorrnik' lot ilc Inivrrsitcit of ilaaniice in vfrbaiitl slaande.

Üniwrsifeits-BihUoiheek. Wittevrouwenstraat (C 3,XXXV1II). Diende in het begin dezer eeuw tot paleis voor koning Lodcwijk Napoleon.

Het aantal boeken wordt op ongeveer 110.Oüü geschat, het aantal manuscripten op 1500. Alle boeken worden op verzoek in de leeszaal der Bibliotheek aan 't publick verstrekt.

Rihliof Jiecaris: J. F. van Someren.

Geopend op werkdagen van 's morgens 11 uur tot 's middags 4 uur.

Op Zaterdag van 10 tot 3 uur.

In de vacantie van 1 tot 3 uur.

Chemisch Lahoralorium, („Leeuwenhery' ], riantsoen hoek Schalkwijk steeg (E 3 ; XXXIX.)

Dit gebouw diende vroeger tot hospitaal; in 1567 gesticht door Agnes van Leeuwenberg. Van 1794—IStS deed het dienst als militair hospitaal.

Eiken werkdag te zien van 10 tot 4 uur; zich aan te melden bij den Portier.

Hotel M, G. BALLAEÉE,

schoon gelegen, als ook aan de trams.

|5iLTSTRAAT 1.

Balei en rijtoip aai bet Hotel te verkrijp.

Ongeveer om het half uur vertrekt van het Stationsplein (Centraal Station) een Tram naar DE BILT en ZEIST, langs een straatweg die links en rechts met de schoonste Villa's is bezet.

Een rit met dezen Tram behoort tot een der geliefkoosde uitstapjes.

HOTEL CENTRAL

RESTAURANT,

vis a vis Station Staatsspoor.

CORNs. SCHOUTEN, Utrecht.

gSUiSON iPNTONIO pGUiLAR

Fonrnissear de la Cour lt;le S. Hl. la Rune-Régente. £ 3 — 52, Hcerengracht la Haye. ffl

H Importation et Exportation de Vins O ^ d'Espagne et de Portugal. g

g Succursale: •

UTRECHT, Wittevrouwensingel 55a,

prés du Park Tivoli.

Hotel M, G. BALLA1ÉE,

schoon gelegen, als ook aan de trams.

|}ïLTSTRAAT i.

Eaien en riitnipn aan bet Hotel te ratiweo.

Ongeveer om het half uur vertrekt van het Stationsplein (Centraal Station) een Tram naar DE BILT en ZEIST, langs een straatweg die links en rechts met de schoonste Villa's is bezet.

Een rit met dezen Tram behoort tot een der geliefkoosde uitstapjes.

HOTEL CENTRAL

RESTAURANT,

vis a vis Station Staatsspoor.

COENs. SCHOUTEN, Utrecht.

g 'j! Al SON HïNTOmO H^GUiLAR

^ Fournisseur de Ia Cour ile S. Hl. la Keine-Régente. m

U M

gj — 52, Hcerengracht la Mayc. H

S Importation et Exportation de Vins ^ d'Espagne et de Portugal. ^

g Succursale: •

UTRECHT, Wittevrouwensingel 55a,

prés du Park Tivoli.

% (ïe

magazijn van Laknis en Ilccrni-Arükclcn.

Leverancier van den A Irjemeenen Nederlandschen Wielrijdershond en Cyclists Touring Club.

Hoofd de pot van prof dr. G. JAEGERS WOLREGIME,

UITRUSTINGEN VOOE DE INDIEN.

J. DE GOOIJER Jr., Kromme Nieuwe Gracht 92, Utrecht.

Gebroeders WILLEMSE,

Korte Viestraat 12, UTRECHT. Bij „Het Vreeburg.quot; — Achter „Het Haagsche Koffiehuis/'

Telephoon Nr. 43.

Verhuurders van paarden en rijtuigen. VerhniziDgen en transporten.

O L. DE VRIES,

Behanger. Stoffeerder.

(Slarinemcr van uerluüzingeii.

Korte Kieuwstraat 21, UTRECHT.

P. LANKELMA,

UTRECHT, Choorstraat D 8.

in Mcd en Zilvmiien, Diaiaitei en Horioiiên.

Koopt en verkoopt oude munten en medailles.

Werkplaats voor Reparatiën.

/lor/us /lo/aiticus, Onder de Linden i K :1; XL.)

Klkcn werkdag Ie /.icn vim L'i lot I uur op verzoek bij den Ilorlulamis .). k. Budde, (jSieuweoracht n⁰. 18quot;);

Vhysisch Lnlinrdlorhiui \ Bijlliouwerslraat (F ; Xl.l).

Iti IsTii ü'ehouwd. Directeur: Prof. V. A. .lulius.

Phi/.vnlof/isch f.nljornloriitu/.: Vim Wijekskade fH i : \I.II). Directeur : l'rof. Tli. \\ . En^elniann.

Onder goedkeuring van een der Professoren kunnen ueten-

sehappeiijke menschen toegang krijgen lot deze inrichting.

y.ederl. (ids!huis tour Ouglijders, Bagijnenliof (C 3; \ 1.111).

I.'trecht is wereldberoemd door de Ophthalinologisclie kliniek van Prol'. Dmider* en van diens 1 egenwoordigen opvolger Prof. II. Snullen, die levens (iieneesheer-Direeteur dezer inrichting is.

In de Bleijenburgstraat (D 0) wordt thans een nieuw Oogengasthuis gebouwd, ter vervanging van het tegenwoordige op liet Pagijnenhof.

Stedelijk en Ariidenmch Zielceulnit, Tolsteegsingel (P 5 : XLIVquot;). Geneesheer-Directeur: l)r. (!. A. T.ainping.

fiebouwd in l^ii'i ; bestaat uil langwerpige ueiiouwen naar het corridorstelsel, met elkaar vereenigd door een middenstuk, loodrecht op de beide hoofdgebouwen staande: 't heelt dus den vorn; eener hoofdletter II.

Ireueeïkundig (letticht voor Kraukzinuiytn, Lange Nieuwstraat I!''4; XLV;. Geneesheer-Direeleur ; Dr. A. Th. Moil.

Te bezichtigen met toestemming der regenten of van den Geneesheer-Directeur.

Uyyiënistl l.aljoralorinm, Catharijne-Singel (E ■'! ; XLVI). ür benedenverdieping is bestemd voor onderwijs in de anur-ganische chemie, de 1 quot;^e verdieping voor gezondheidsleer, ge-

IHagazyn van Lakens en Heercn-Artikelen.

Leverancier van den Algemeenen Nederlandschen

Wielrijdershond en Cyclists Touring Club. Hoofddepot van prof dr. G. JAEGERS WOLREGIME.

UITRUSTINGEN VOOR DE INDIEN.

J. DE GOOIJER Jr., Kromme Nieuwe Gracht 92, Utrecht.

Gebroeders WILLEMSE,

Korte Viestraat 13, UTRECHT. Bij „Het Vreeburg.quot; — Achter „Het Haagsche Koffiehuis.quot;

Telephoon Nr. 43.

Verhuurders van paarden en rijtuigen. VerhniziDgen en transporteD.

O L. DE VRIES,

Stoffeerder.

Korte Meuwstraat 21, UTRECHT.

P. LANKELMA,

UTRECHT , Choorstraat D 8*

in Wei n ZitaMta, Diaianten en Horlwiên.

Koopt en verkoopt oude munten enmedailles.

Werkplaats voor Reparatiëo.

2 5

11 ortua Botanicus, Onder do Linden (FM; XL.)

Eiken werkdag Ie zien van 12 tot (■ uur op verzoek bij den Hortuianus J. K. Budde, (Nieuwegraeht n^u. 185; F 3.)

Physisch T.ahoratorivm : Bijlhnuwerstraat (F 5 ; XLI).

In 187(5 gebouwd. Directeur: Prof. V. A. Julius.

Phi/sioloffisch Tahornforinm: Van Wijckskade (B 2; XLIl). Directeur : Prof. Th. VV, Eugelmann.

Onder goedkeuring van een der Professoren kunnen wetenschappelijke menschen toegang krijgen tot deze Inrichting.

Nederl. Gas/huis voor Ooglijders, Bagijuenhof (C 3; XLI11).

Utrecht is wereldberoemd door de Ophthalmologische kliniek van Prof. Donders en van diens tegeuwoordigen opvolger Prof. H. Snellen, die tevens Geneesheer-Directeur dezer inrichting is.

fn de Bleijenburgstraat (1) 0) wordt thans een nieuw Oogengasthuis gebouwd, ter vervanging van het tegenwoordige op het Bagijnenhof.

Stedelijk en Academisch Ziekenhuis, Tolsteegsingel (F 5; XL1V). Geneesheer-Directeur; Dr. G. A. Lamping.

Gebouwd in ISfi'i ; beslaat uit 2 langwerpige gebouwen naar het corridorstelsel, met elkaar vereenigd door een middenstuk, loodrecht op de beide hoofdgebouwen staande; 't heeft dus den vorm eener hoofdletter H.

(reneeskundig Gesticht voor Krankzinnigen, Lange Nieuwstraat (F 4; XLV). Geneesheer-Directeur: Dr. A. Th. Moll.

Te bezichtigen met toestennning der regenten of van den Geneesheer-Directeur.

Hygiënisch Laboratorium, Catharijne-Singel (E 3; XLVI). De benedenverdieping is bestemd voor onderwijs in de anorganische chemie, de 1quot;' verdieping voor gezondheidsleer, ge-

■it;

zoiidhcidspolitir en gerechtelijke geneeskunde. De Inwendige inrichting beantwoordt geheel aan lt;le eisehen des tijds en staat op het tegenwoordige standpunt der resp. wetenschappen. Zoowel de Hoogleeraar in de anorg. chemie als die in de gezondheidsleer enz., wordt bijgestaan door een Amanuensis , welke in het Gebouw woont.

Directeur: Prof'. G. v Overbeek de Meijer

HOOFDSTUK V.

((pen ba re ViTiiisikclijkliftliMi.

[Raadpleeg Utrecht.scl Daghlad of Ufreclttsrhe (ouranb.)

Utrechtschc Schouwburg, op het Vredenburg (C 4 ; XLVII).

Geopend van 1quot;. October tot 1°. Mei; gedurende dien tijd worden er voorstellingen gegeven door verschillende Hollandsche , Kransche en Duitsche tooneelgezelsehappen.

Fark Tivoli, Wittevrouwensingel (quot;D 1, 3; III), met fraaien grooten tuin en concertzaal.

In Tivoli worden 's Zondags twee concerten gegeven , 's middags van 2 tot 4 en 's avonds v^n 7 '/o fot 10; Woensdags 's avonds van 7'/, tot 10 uur. Bovendien dikwijls Cafe-concerts door Nederlandsche specialiteiten-gezelschappen.

De Concerten worden van te voren geannonceerd in het .,Prov. en Sted. Utr. Dagbladquot;, en in de ,,Utrechtsche Courantquot;.

Entreeprijs voor vreemdelingen gewoonlijk ƒ 0.49.

Gebouw voor Kunsten en Wetenschappen , Mariaplaats (D 4 , XXXIj. In de Groote Concertzaal geeft de in 1631 opgerichte Vereeniging : „Collegium Musicum ültrajectinumquot; jaarlijks een reeks van concerten , die zonder twijfel tot de beste behooren , die hier te lande gegeven worden.

De leden hebben quot;t recht van introductie.

i

*

27

HOOFDSTUK VI.

Uitstapjes in ütrecht's Omstreken.

(Zie de wandelkaart.}

Utrecht's omstreken zijn buitengemeen schoon en afwisselend en kunnen , op enkele uitzonderingen na , per stoomboot , per spoor of met de tram bezocht worden.

In 't bijzonder zijn de volgende uitstapjes zeer aan te bevelen :

I. Van Utrecht over de Bilt, Zeist en Driebergen naar Doorn (S'/j uur gaans). We verlaten Utrecht bij de Halte der Ooster-spoor (ü O ; XVI) aan de Biltstraat gelegen. Langs den weg van Utrecht naar de Bilt iiggen vele fraaie villa's en buitenplaatsen, zooals trouwens langs den geheelen weg tot Doorn toe.

Vóór dat we de Bilt bereiken , zien we aan de rechterzijde van den straatweg Sandtoijk in oud-Holl. stijl opgetrokken en vlak daarbij Koelenhery of „Het Klooster.quot; Even voorbij de Bilt krijgen we aan de linkerhand Houdringen , een weinig van den weg af gelegen. In de onmiddellijke nabijheid aan de, linkerzijde ligt Heerschoten en een eind verder aan de rechterzijde Vollenhoven (met veel mooi hout, schilderachtige waterpartijen enz.) Aan vreemdelingen wordt op verzoek meestal toegang verleend ! Tegenover deze buitenplaats gaat een weg links af naar Amersfoort. De weg naar Zeist loopt echter rechtuit en is ter weerszijden met vrooüjke villa's omzoomd.

Afstand van Utrecht tot Zeist 2 uur.

Zeist is een der mooiste en grootste dorpen van Nederland.

Aan de Zuidzijde van het dorp (aan de rechterhand) liggen de gebouwen van de Moravische Broeders (Hernhutters). In 1746 werd dien Broeders hier het rustig verblijf toegestaan door een Amsterdamsch Doopsgezind koopman , Cornelis Schellinger. In een gedeelte van het Broederhuis vindt men winkels , waarin velerlei te koop is.

28

In de nabijheid dier stichtingen ligt het „Slot van Zeistquot; , een kasteel uit de laatste helft der l?¹' eeuw ; thans bewoond door den Heer Labouchere. (Zie de afbeelding),

Hólt'Is: Schneider „Broedergemeentequot; en du Croix.

Zeist verlatende en den weg naar Doorn vervolgende , bereikt men even vóór het station Zeist—Driebergen een buitenplaats „De Breid'' genaamd; even daarna steekt men den spoorweg bij het station Zeist—Driebergen over (de lijn van Amsterdam via Utrecht en Arnhem naar Keulen) en aan de linkerhand verrijst Beerschoten. Onmiddellijk hierna komt Rysenhurg, een klein dorpje, in 't zicht. Hier staat een E. Cath. kerk, die een bezoek overwaard is; zich aan te melden bij den Pastoor, wiens woning in de laan achter de kerk ligt. Op weg daarheen ziet men de kunstig gebeeldhouwde graftombe der familie Van Rjckevorsel.

In die kerk wordt de attentie in het bijzonder getrokken door een beeldhouwwerk van den Belgischen kunstenaar Ducasu, hier in 1863 gewijd aan de nagedachtenis der dooden, die in den grafkelder rusten. Ook is er een beroemd K. C. Seminarie ! (Zie de afbeelding).

Höfrl-Ri'staiiritnf „Woud-en-Bergoordquot;, eigenaar Schols.

Kcnige minuten verder ligt hut dorp Driebergen; voornaamste llótfl-Kfst. ,,De Prins van Oranje.quot;

Even buiten het dorp aan de linkerzijde ligt Hyde-Fark (van Jhr. van Loon). Huis en Park zijn beide van zeer reoenten datum; 't geheel is vorstelijk ingericht; alles is electrisch verlicht. Op verzoek verleent de eigenaar toegang tot park en verderen aanleg.

Nu wordt het landschap boschrijker; rechts, aan 't e'nd van eene lange laan, ligt Moenhergen, bekend sedert de eerste helft der 1.5e eeuw; thans in bezit der baronnen d'Ablaing van Gies-senburg ; en vervolgens het „Kasteel J)oornquot; te midden van reusachtige eikenboomen.

1 i

4,

29

Spoedig verrijst nu Doom's kerkje voor ons gezicht; dit kerkje is als 't ware een overgang tot de Gothiek.

Het dorp was reeds bekend in de De eeuw.

't Fs vreemdelingen aan te raden langs denzelfden weg terug te keeren naar Utrecht, daar er zooveel plekjes zijn langs dien weg, die het waard zijn meer dan eens bezocht te worden.

Men kan den terugweg bekorten door in Zeist-ürieb. op de trein plaats te nemen en bereikt dan Utrecht in 15 minuten.

Hotels te Doorn: Hlankemtevjn en Vm Dijk.

11. Van Vlrecht over de Bilt, Soestdijk ea Baarn naar de V uursche.

Tot de Bilt is de weg dezelfde als bij. no. I. Zijn we eenmaal in dit dorp (Hotels „Pollquot; en „Nassquot;) dan nemen we den weg, die zich vlak voor de stcenen brug links af buigt en krijgen Houdringen aan de rechterhand.

We passeeren successievelijk Jagtlust, Prins Hendriks-Oord (gebouwd door Prins Hendrik) eigendom van de familie Boissevain , Ewijkshoeve en dan, aan de linkerzijde , Pijnenburg.

Zoodra men den tolboom bereikt heeft, bevindt men zich op het Koninklijk domein van H. M. de Koningin der Nederlanden. Den weg vervolgende komt men te Soestdijk (3 uur gaans van Utrecht gelegen.)

Voornaamste llótel: Uhhink, vlak over 't Koninklijk paleis.

Te midden van een uitgestrekt park ligt hier het Koninklijk paleis, door Willem 111, 1'rins van Oranje, hier gebouwd, vóór dat hij Koning van Engeland werd. De uitgestrekte bosscheu, lanen en parken zijn aangelegd in de stijl van Ic Noire. In 1795 werd het Staatseigendom. In 1815 werd het domein van Soestdijk door de Nederlandsche natie aan den held van Quatre-Bras aangeboden, herbouwd en aanmerkelijk vergroot. Later bewoond door Anna Paulowna, de weduwe van Koning Willem II, zuster van keizer Nikoiaas van Rusland. Vervolgens is het bewoond

30

door Prins Hendrik, broeder van wijlen Koning Willem III , thans (een deel vau den zomer) door HH. MM. Koningin Wilhelmina en de Koningin-Regentes. (Zie de afbeelding).

N.B. Bij afwezigheid van HH. MM. is het paleis dagelijks te bezichtigen. (De Naald van Waterloo).

Soestdijk is met Baarn verbonden door het Baarnsche bosch , (afstand van Soestdijk naar Baarn 30 minuten) dat ten allen tijde voor 't publiek geopend is. (Van Soestdijk komende heeft men aan zijne linkerhand een druk bezocht Sanatorium, met 53 logeerkamers ; het geheele jaar geopend. Geneesheer-Dir. Dr. Baudet.)

Baarn is bij voorkeur de verblijfplaats van welgestelde Amster-damsche inwoners , die hier hun zomermaanden doorbrengen.

Twee huizen, Peking en Kanton, naar Chineesch model gebouwd , trekken zeer de aandacht.

Hotels: Velaars (op de Brink); Amalia-Hólel (bij het station) en Hotel Zeiler.

Van Baarn keeren we over de Vuursche naar Utrecht terug ; even vóór het eenige logement, dat de Vuursche bezit, treft men een zeer belangrijk Keltisch monument aan , opgebouwd uit vier overeind staande steenen , door een anderen steeü , van reusachtige grootte , gedekt; wellicht een Druïden-altaar.

Over Maartensdijk en de Blauwkapel komen wij weer te Utrecht.

Men kan dit uitstapje ook maken met de Oosterspoor via Hilversum ; men spoort dan naar Baarn en vandaar uit kan men in korten tijd de meeste en schoonste der hierboven beschreven punten bereiken.

ill. Van U!recht via Hilversum naar hel Gooiland.

Hilversum kan men óf met de Oosterspoor (Station Maliebaan E 3, XIV) óf per rijtuig via Maartensdijk bereiken.

Evenals Baarn is Hilversum des zomers een geliefkoosde verblijfplaats van vele Amsterdamsche families. Het Herstellingsoord Trompenberg wordt druk bezocht, niet alleen door

lijdende maar ook door gezonde menscheu , daar het op pene hoogte gelegen . een schilderachtig vergezicht over den omtrek aanbiedt. Het middelpunt van het dorp is de Kerkbrink-, hierop loopen de meeste straten uit; daar bevindt zich ook het HótW „Hof van Holland'''.

Belangrijke industrie , vooral koehaar tapijten en paardendekken; fabriek v. d, Gebr. de Wit van New Brussels. We verlaten Hilversum en nemen den weg naar Lareu (ook een stoomtram voert derwaarts ; rijdt af bij het station te H.) , een dorp dat reeds meer dan 1000 jaar bestaat. Beroemd zijn het St. Janskerkhof en de jaarlijksche groote Processies ! Hotel Ham dor ff'. Vlak bij Laren ligt hef Paviljoen Larenhery ! Van Laren gaan we naar Blaricum. Van Blaricum den straatweg inslaande naar het zeedorp Huizen (a/d Zuiderzee) komen we aan het Paviljoen Blaricum (Rotondf) een kwartier uur loopens van Blaricum; van hier geniet men een zeldzaam vergezicht over de Zuiderzee en ziet men de torens van ± 60 omringende plaatsen. Den weg voortzettende is men in 1 5 minuten te Huizen (Zeehaven). Van Huizen voert een straatweg in een klein uur gaans naar Naarden , de voornaamste vesting van Nederland ; een historisch zeer belangrijk stadje.

Van Naarden bereikt men via Bussum Hilversum in ± anderhalf uur. 't Verdient de voorkeur van Bussum via 's Graveland naar Hilversum te gaan.

Den geheelen weg langs , van Hilversum af tot Bussum toe , kan men gebruik maken van de Gooisohe en van de Hollandsche stoomtram.

IV. Van Utrecht via Maarssen , Breukelen en Nieuwersluis naar T,oenen. Totale afstand 3'/., uur gaans.

De geheele tocht kan men ook doen per Vechtstoombootje ; ligplaats buiten de Weerd-barrière (A 4).

In de 17« en U^e eeuw was de Vechtstreek — zoo heet de streek waarin deze dorpen gelegen zijn — de lusthof'vau Nederlands patriciërs en rijke kooplieden.

:?■gt;

Utrecht verlatende langs de Weerd-barrière houdt men de Vecht aan de linkerhand en bereikt, in ³/₄ uur het dorp Zuijlen, met een goed onderhouden en bewoond Slot, in de onmiddellijke nabijheid der dorpsherberg, 't Behoort aan de familie Tuyll van Serooskerken ; in 1153 wordt liet reeds gememoreerd,

Tot 1470 behoorde het aan dc Borseleus . daarna kwam het door huwelijk aan Jan van Buren.

We houden de Vecht aan de linkerhanden bereiken Maarssen, een aan beide oevers van dc Vecht gelegen dorp. Even voor 't dorp verrijst op den linker rivieroever het kasteel Maar wen en voorbij liet dorp, op den rechter oever Boernenhurg en Goudestein. In Maarssen steken we de Vecht over eu krijgen de rivier dus aan de rechterhand (llólcl „de Unrmoniequot;) Ongeveer een hall' uur voorbij Maarssen krijgt men ter rechter zijde de buitenplaats ..Slangevechtquot; met bijbehoorend „Museum voor Land- en Volken-kundequot;, toebehoorende aan den heer Dudok de Witt. Dit in vele opzichten interessante museum is door den heer de Witt voor 't publiek gratis opengesteld en wel: op Zon- Dins- en Donderdag, telkens van 10—5 uur.

Iets verder zien we aan den overkant van de rivier de „Rid-dohofstad! Oudaen' een kasteeltje met typischen trapgevel en sprekende torentjes; eigendom der te Breukelen wonende familie Willink van Collen.

Den weg voortzettende , komen we aan het kasteel Nijenrode , aan onze linkerhand ; voorzien van gekanteelde muren en toiens. Zooals het daar staat , dagteekent bet — behoudens kleine wijzigingen — uit het jaar 1675.

Omstreeks 't midden der ISquot; eeuw gebouwd; in US1 door bisschop David van Bourgondië in den asch gelegd, kort daarna herbouwd, en in 1511 tot den grond toe gesloopt, 't Werd weer herbouwd ; op 22 Jan. 1673 door eene Pransche troepen-afdeeling bezet , werd er in September van dat jaar een puinhoop van gemaakt.

iicziclll 0|l Ul'CllkfU'll.

De Dtrecbtsche Maatschappij van Dienstverrichtiog.

Voorstraat, hoek kleine Slachtsteeg. — Telephoonno. 79.

Levert vertrouwde wegwijzers, gidsen en bestellers, a twintig cents zonder, en dertig cents met werktuigen, per uur ; bezorgt eri bewaart de bagage der reizigers en verricht verder alle werkzaamheden welke het reizend publiek van dienst kunnen zijn.

Inlichtingen en tarieven zijn gratis aan het kantoor te bekomen.

PARK TJVOU - UTRECHT.

WITTEVROUWENSINGEL, Wijk I No. 64.

I'nu'hfig Park met groolc Zalen, waar wekelijks Concerten nnrden gegeven, of Xoiulag des middags van 2-4 en 's avonds van T'/j-lO nnr.

Op Woensdag 's avonds van 7 7.,-10 nnr. Entree vreemdelingen 50 et. per persoon.

In de Soeiëteitslokalen met biljarts en leeskamer lielilten Vreeindelingen toegang op gewone «ijze van iutrodiietie.

;■ '

Ms®? •' - .

gt;«:-5 j. ■

.

tssii;p-amh: '4'(U\^s^ïï''^

.,.v- ■

ï-m .■ ■■/ ;-.r-r;r_:y'■ ,'_:v;■ Mi.'^;Ï;¹-;' ' ■ ■■ .

■ •-- ':.■ '• quot;••-• '.•■•' • -' ' ' quot; •quot; •: ,^; ' v' quot; quot; ■ . .• /•'

;• • , -v! ••,quot;■. •quot;ƒ•■••■;••;•' '-•:■•■-tc. »■quot; -■ ■;.• ri-' P U' • ^sr' '

L ^r.y-

'■ 'V m-'

'HA-'' V-v - quot;'-_r 'vquot; ■gt;

quot;■■■■.• ' ■' : ^: quot;j. . -v : quot;■■■ ftv:..;- i,;

v : - .v_: quot;v, ■

' • : ■-V- • • ■ •' .quot;•■ • quot; . - ; ••• • •. . ^v* . ^ , .■ • /

^3;: .,••!lt; ;quot; ■ . ■.'■■-■ ' ; ■ quot; quot; '

'

• ;

mmm,......................

- V v••

: . ' ' , '••■ ' } \ , •. ' ^: ; • . . ' - ' c • . ._:, * ■.■ ■ - - •■;•• • ■ --••• - • ' ■ •-••••

___

¹

-j: *'t'M . ' t; ■ Tvi: ^ ■■'•lt;:' ■ -;■ ^

33

Na 10 minuten gaans zijn we te Breukelen; hier steken we de Vecht even over; de brug overgaande die de rivieroevers verbindt, staan we voor het kasteel Gun/ersfeijn (bewoond door de familie Wii-hnk van Collen). Hiervan wordt reeds gewag gemaakt in 1398 ; in 1511 werd het oude huis tot den grond toe geslecht, maar spoedig herbouwd. In 1011 werd het gekocht door Johan van Olden-barneveld. 't Verviel bij diens dood aan den Staat, en in 16'lt;3 werd het door de Franschen bezet en verwoest. De Romeinsche cijfers in den voorgevel vermelden den herbouw in 1681.

Hotel; /Ze/ Sfa/e Wapen.

We keeren weer terug over diezelfde Vechtbrug en vervolgen onzen weg naar Nieuwersluis langs den straatweg ; we passeeren Over-Holland, Sferreschans en Rupelmonde en staan op 't grondgebied van Nieuwersluis; hier stichtte wijlen Willem III eene Militaire School ter opleiding van minvermogende jongens tot aanstaande onder•ofticieren en korporaals. Hotel: Hlomps.

Van hier is men in 30 min. te Loenen. Men kan van Loeuen per stoomboot naar Utrecht terugkecren of terugwandel en naar het station Nieuwersluis en bereikt vandaar Utrecht in 15 minuten.

V. Van Utrecht, via Amersfoort, Woudenberg en Hens woude naar Veenendaal.

Amersfoort bereikt men per Centraalspoor in 30 minuten • (station Staatsspoor, C 5) ; eene stad van 12.000 inwoners , de

tweede der Provincie; eene zeer oude stad.

Onder de bezienswaardigheden der stad behoort in de eerste plaats de Lieve Vrouwetoren , vroeger aan eene kerk verbonden , doch die kerk is in 17S9 ingestort ; en niet minder de twee oude Waterpoorten, waarvan de eene, de Koppelpoort, juist daar staat, waar de rivier de Eem de stad verlaat; in 1839 werden de oude vestingmuren , met een 30-tal torens versterkt, geslecht en in een plantsoen veranderd , maar dit gedeelte bleef gelukkig gespaard. Holds : de Zwaan en Muller.

34

Om van Amersfoort den tocht naar Veenendaal voort te zetten is liet, wegens den grooten afstand , wensohelijk te Amersfoort een rijtuig te huren. Deze streek, tusschen Amersfoort en Veenendaal, draagt den naam van „(ielclersehe Valleiquot;. Even voorbij Amersfoort passeeren we Nimmer dor, voor enkele jaren geheel hernieuwd , en de Heilige Herg ; daarna bereiken we het dorp Woudenherg en zien in de nabijheid van dat dorp het fraaie buitengoed Geerestiju; dan volgt het dorpje Scherpenzeel en kort daarna Renswoude', waar een fraai oud Kasteel gelegen is, dat door Baron Taets van Amerongen wordt bewoond ; ook heeft Renswoude eene zeer bezienswaardige Kerk , eene in 1750 gebouwde koepelkerk namelijk.

Nog een klein eind weegs eu we zijn te Veenendaal, een groot dorp met katoenspinnerijen en wolweverijen.

Van Veenendaal kunnen we per spoor naar Utreoht terugkeeren via Zeist-Driebergen eu wel in ± 45 minuten.

VI. Van Utrecht via Driebergen , Amerongen en Ehenen naar de Grehbe.

Met de trein is men iu 15 min. te Driebergen (station Staatsspoor, C 5) en van Driebergen gaat de tocht niet de Ooster-stoointram , langs den reeds vroeger beschreven weg , naar Doorn. Hebben we Doorn achter den rug, dan krijgen we aan de linkerzijde, vlak bij den Dar ihuizerherg , het kasteel Broekhmsen, eigendom der familie Nellesteijn en boven op een heuvel , aan den anderen kant , het Grafmonument dier familie.

Alvorens Araerongen te bereiken, zien we het jachthuis Zuijle-stein , in vroeger tijden toebehoorende aan Willem III , Koning van Engeland; uitwendig verkeert dit huis nog in denzelfden toestand als eenige eeuwen geleden ; thans is 't eene bezitting van Gravin de Villiers , die in Engeland woont. In den omtrek van Amerongen wordt veel tabak verbouwd. Zeer bezienswaardig is het „Kasteel Amerongen', van ilen graaf van Bentinck ; reeds

35

ia 1313 was flit kasteel bekend; de Frauschen lieUben liet in 1(372 te gelijk met het dorp verwoest; (iodard Adriaan van lleede heeft het in 1678 herbouwd. (Hotels: de Fos/hoorn en het Herghnis). Dicht bij ligt. de Amerongsehe berg (69 M. hoog).

Van Amerongen loopt de weg tussRhen eikenhout en tabaksvelden naar Remmerden , in de nabijheid van den Rijn; we zijn nu vlak bij de oude stud Rheneu ; Rhenen heeft eene Gothisebe Kerk uit de 14° eeuw ; de toren is 80 M. hoog, gebouwd tusschen 14-93 —1531. (Hotel; De Kuning van Denemarken). Voorbij Rhenen stijgt de weg , loopt over de hooge spoorbrug en den Ctrehheherg en gaat dan snel omlaag naar de schilderachtig gelegen Grebbe (Hotel : dc Grebbe). Van hier bereikt men in 10 minuten den Heimenherg , een der hoogste punten der Provincie.

Aan de Grebbe zijn we ± 4 uur van Arnhem verwijderd. We kunnen naar Utrecht terug keeren per stoomtram tot Zeist-Driebergen en van daar met den trein; of met de stoomtram naar Ede en van daar met den trein naar Utrecht.

VII. Van Utrecht over Vianen naar Ussehtein.

Vianen en IJsselstein kan men van Utrecht uit bereiken per Usselstoomtram (Station Staatsspoor C. 5) of per stoomboot (ligplaats bij de Jeremiebrug G 5). Beide plaatsen zijn zeer oud. Vianen heeft eene hoogst eigenaardige stadspoort; wordt door een lange schipbrug met de overzijde van de rivier de Lek verbonden ; ook bevat het de graftombe der oude en beroemde familie van Brederode, een uit de tijden der Spanjaarden (SO-jarigen oorlog) dateerend monument. Hólels: Hof van Hrederode ea. de Root.

De Protestantsche Kerk te IJsselstein bevat een dubbel monu-mentaal graf, 't eene van Ridder Gijsbrecht van IJsselstein met zijn echtgenoote Baerte van Heukelom , 't andere van Heer Arnold met zijne gemalin Maria van Henegouwen.

VIII. Van Utrecht tiaar het huis Ter Haer.

Tot voor korten tijd een der schoonste , zoo niet de schoonste,

36

der vaderlandsche ruïnes. Dicht bij het station Harmeien . nl. 15 minuten gaans, gelegen. Van Utrecht gemakkelijk per rijtuig in een uur te bereiken ; of met de Staatsspoor (St, Staatsspoor C 5); 't is het 2^C station voorbij Utrecht op de lijn Utrecht-Rotterdam—den Haag; afstand 16 minuten sporens.

Het dorpje, in welks midden het huis Ter Jlaer ligt , heet Haar-Zuilms. Midden in dat dorpje is een kleine herberg.

Sedert een paar jaren is de eigenaar met de restauratie (onder leiding van den architect Cuypers) begonnen en laat alles weer opbouwen geheel zooals het voor eeuwen geweest is. Over enkele jaren hoopt men met dezen arbeid gereed te komen. Sedert het begin van dat restauratiewerk wordt het publiek geen toegang meer verleend. Eigenaar Baron van Zuijlen v. Nijevelt.

't Oorspronkelijke kasteel is in 1163 of 1165 gesticht of bewoond door Godschalk van Woerden ; tot 1451 bleef het in 't bezit van zijne afstammelingen , maar toen werd Dirk van Zuijlen er mee beleend , gehuwd met Josina van der Haer. Tn 1482 is het, bij gelegenheid van heftige binnenlandsche oorlogen, in den asch gelegd door Joost van Lalaing, stadhouder van den Aartshertog van Oostenrijk.

In 1535 door een anderen Dirk van Zuijlen herbouwd, in den vorm van een regelmatigen vijfhoek , op de oude fundamen ten ; in dien toestand bevond het zich vóór enkele jaren nog.

Vlak er bij staat een klein vierkant torentje ; dit was weleer de Kapel. Op kleinen afstand verheft zich nog de breede toren van den Ham!

We kunnen naar Utrecht terugkeeren of over Vleuten of over Breukelen of over Maarssen.

IX. Van Utrecht via Vechten, Odijk , Werkhoven, Cothen naar Wijk-hij-Duurstede. Afstand ± 3'/,, uur gaans.

We verlaten Utrecht aan de Tolsteegzijde der stad en zien de Algemeene Begraafplaats aan onze rechterhand. even buiten de stad liggen; zeer bezienswaardig! Toegang vrij.

lolen by Bininik.

37

Üe grintweg, die Utrecht met Vechten, Odijk en Werkhoven verbindt , is zeer rijk aan schoone vergezichten, vol afwisseling en bij uitnemendheid geschikt om een goeden indruk te krijgen van het echte Hollandsche landschap. Nog wordt de aantrekkelijkheid van dezen weg veel verhoogd als de graanvelden in bloei staan , sterk tegen den donkeren achtergrond uitkomend.

Hebben we Werkhoven achter den rug dan krijgen we, voordat we Cothen bereiken, aan de linkerzijde van den weg twee zeer bezienswaardige kasteelen. Eerst de quot;Ridderhofstad Sterkenhurg (sedert 18 i7 bewoond door de fam. Kneppelhout); dit kasteel is waarschijnlijk in 't jaar 12Ü0 gebouwd, door het geslacht van Wulven; in 1767 is ^:t grootendeels afgebroken en door een ander, van- veel stijver en regelmatiger vorm, vervangen. Het tegenwoordige gebouw dateert van 't jaar 1848 ; van het oude gebouw is alleen de hooge ronde toren overgebleven, 't Bevat eene fraaie collectie schilderijen , tcekeningen , gravures , Romeinsche Antiquiteiten , enz.

Het tweede is het kasteel llardenhroek; waarschijnlijk in 1250 door de van Wulven's gesticht.

Gedurende al die eeuwen is 't door de familie Hardenbroek bewoond, behalve in 1686 en in 1748. (Zeldzame collectie familie-portretten !)

Ondertusschen zijn we in de onmiddellijke nabijheid van het dorp Cothen , en van hier in een half uur te Wijk-bij-Buur-üede , een der oudste steden des lands. Hier stichtten de Batavieren het sterke Batavodvrum •, hier treft'en we de overblijfselen aan van het oude Dorestat, dat onder Lodewijk de Vrome in 814 is afgebrand. Later weer opgebouwd , doch nog herhaaldelijk verbrand , verwoest en geplunderd. Het oude Dorestat heet thans Wijk.

De stad Wijk met het kasteel Duurstede behoorde later aan de Heeren van Abcoude ; de zuilen uit hun wapenschild prijken

36

der vadcrlandsche ruïnes. Dicht, bij het station Harmeien . nl. t5 minuten gaans, gelegen. Van Utrecht gemakkelijk per rijtuig in een uur te bereiken ; of met de Staatsspoor (St. Staatsspoor C 5); 't is het 2quot; station voorbij Utrecht op de lijn Utrecht-Rotterdam—den Haag ; afstand 10 minuten sporens.

Het dorpje, in welks midden het huis Ter Haer ligt, heet Haar-Zuilens. Midden in dat dorpje is een kleine herberg.

Sedert een paar jaren is de eigenaar met de restauratie (onder leiding van den architect Cuvpers) begonnen en laat alles weer opbouwen geheel zooals het voor eeuwen geweest is. Over enkele jaren hoopt men met dezen arbeid gereed te komen. Sedert het begin van dat restauratiewerk wordt het publiek geen toegang meer verleend. Eigenaar Baron van Zuijlen v. Nijevelt.

't Oorspronkelijke kasteel is in 1163 of 1165 gesticht of bewoond door Godschalk van Woerden ; tot 1451 bleef het in 't bezit van zijne afstammelingen , maar toen werd Dirk van Zuylen er mee beleend , gehuwd met Josina van der Haer. In 1482 is het, bij gelegenheid van heftige binnenlandschc oorlogen, in den aseh gelegd door Joost van Lalaing, stadhouder van den Aartshertog van Oostenrijk.

In 1535 door een anderen Dirk van Zuijlen herbouwd, in den vorm van een regelmatigen vijfhoek , op de oude fundamen ten ; in dien toestand bevond het zich vóór enkele jaren nog.

Vlak er bij staat een klein vierkant torentje ; dit was weleer de Kapel. Op kleinen afstand verheft zich nog de breede toren van den Ham!

We kunnen naar Utrecht terugkecren of over Vleuten of over Breukelen of over Maarssen.

IX. Van Vlrechl via Vechten, Odijk , Werkhoven, Cothen naar Wijk-hij—Duurstede. Afstand ± 3uur gaans.

We verlaten Utrecht aan de Tolsteegzijde der stad en zien de Algemeene Begraafplaats aan onze rechterhand , even buiten de stad liggen; zeer bezienswaardig! Toegang vrij.

37

Oe grintweg, die Utrecht met Veeliten, Odijk en Werkhoven verbindt, is zeer rijk aan schoone vergezichten, vol afwisseling en bij uitnemendheid geschikt om een goeden indruk te krijgen van het echte Hollandsche landschap. Nog wordt de aantrekkelijkheid van dezen weg veel verhoogd als de graanvelden in bloei staan , sterk tegen den donkeren achtergrond uitkomend .

Hebben we Werkhoven achter den rug dan krijgen we, voordat we Cothen bereiken, aan de linkerzijde van den weg twee zeer bezienswaardige kasteelen. Eerst de quot;Ridderhofstad Hferkenhurg (sedert 1847 bewoond door de fam. Kneppelhont) ; dit kasteel is waarschijnlijk in 't jaar 1200 gebouwd, door het geslacht van Wulven; in 1767 is 't grootendeels afgebroken en door een ander, van^ veel stijver en regelmatiger vorm, vervangen. Het tegenwoordige gebouw dateert van 't jaar 1848; van het oude gebouw is alleen de hooge ronde toren overgebleven, 't Bevat eene fraaie collectie schilderijen , teekeningen , gravures , Romeinsche Antiquiteiten , enz.

Het tweede is het kasteel UardenhroeJe; waarschijnlijk in 12 50 door de van Wulven's gesticht.

Gedurende al die eeuwen is 't door de familie Hardenbroek bewoond, behalve in 1686 en in 1748. (Zeldzame collectie familie-portretten 1)

Ondertusschen zijn we in de onmiddellijke nabijheid van het dorp Cothen , en van hier in een half uur te JFijk-hij-Btair-stede , een der oudste steden des lands. Hier stichtten de Batn-vieren het sterke Bafavodurum,; hier treffen we de overblijfselen aan van het oude Borestaf, dat onder Lodewijk de Vrome in 814 is afgebrand. Later weer opgebouwd , doch nog herhaaldelijk verbrand , verwoest en geplunderd. Het oude Dorestat heet thans Wijk.

De stad Wijk met het kasteel Duurstede behoorde later aan de Heeren van Abcoude ; de zuilen uit hun wapenschild prijken

38

thans nog in 't stadswapen. Tegenwoordig; is 't een stil maar schilderachtig stadje.

't Kasteel Duurstede is ecu ruïne geworden ; het benedenste gedeelte , onder den toren , dateert van de IS⁰ , het bovenste van de 15° eeuw. In de dagen van de groote macht van Utrecht's Bisschoppen had dit kasteel groote beteekenis ; uit later dagen zijn de historische herinneringen zeer schaarsch.

De Kerk der Protestanten is ook zeer oud ; 't Zuiderschip uit de 1 i^e eeuw ; David van Bourgondië begon in 1486 den toren te bouweu ; merkwaardig is 't orgel door zijn 1 fi⁰-eeuwsche Renaissance. Het Stadhuis is uit het jaar 1662 ; Romeinsche urnen, beeldjes , naalden van been , muntvormen enz., worden daar bewaard.

Hotel : Meijers.

Van Wijk-bij-Duurstede kan men per tram naar Doorn gaan en vandaar is de terugweg naar Utrecht bekend. (Zie Uitstapje n⁰. Tquot;).

INHOUDSOPGAVE.

Kaartje van Nederland.

Plattegrond der stad Utrecht.

Hoofdstuk f. Voornaamste Hotels, Restauraties, Cafe's, enz.

Proeflokalen , Sociëteiten , Conüseurs, Stalhoude rijen; Post- Telegraaf- en Telefoonkantoren Kantoor der Maatschappij van Dienstverrichting Badinrichting; Politie-bureaux; Expeditie-, Wissel- en Bankkantoren; Middelen van vervoer. // II. Geschiedenis der stad Utrecht. // III. Korte plaatsbeschrijving der stad Utrecht. // IV. Belangrijke Gebouwen; Musea ; Bijks-, Stedelijke-

en Wetenschappelijke Inrichtingen. n V. Openbare Vermakelijkheden.

Wandelkaart van Utrecht's omstreken.

Hoofdstuk VI, Uitstapjes in Utrecht's omstreken: 1. Utrecht—Doorn, r 2. Utrecht—de Vuursche.

3. Utrecht—Hilversum (Gooiland), 'l. Utrecht—Loenen.

5. Utrecht—Veenendaal.

6. Utrecht—de Grebbe.

7. Utrecht—IJsselstein.

IS. Utrecht—Huis ter Haer,S. Utrecht—Huis ter Haer,

9. Utrecht —Wijk-hij—Duurstede.

L

¹ ï .................

^^^^_dJ_^{22 23}_^^_£Z_^{28 30}

WÊmmmm—

Bij J. Gr. BROESE te Utrecht, Oude Gracht bij de Lijnmarkt, is verschenen:

Gids voor 't Gooi en Baarn

EN

GIDS

voor Utrecht, de Bilt, Zeist, Rijzenburg, Driebergen , Doorn, Neerlangbroek, Wijk bij Duurstede , Leersum , Amerongen en Rhenen,

' SViio van cento.

Nobelstraat 31, boven.

Leeraar M. 0. in 't Handteekenen en de Perspeetief en in 't Kunstsehilderen.

' ^ ---- ■ ■■ ■ - .1 M

■ V • .. ;

fe:_;S,y.:,

CAFE-RESTAURANT _v

Kaagsche Koffijfiuis.

Vijf Billards,

Ilollaiidsclie, Fransche, Duitsche, Engelsclie Dag- en Weekbladen en lllustratiën.

ELECTRISCHE VERLICHTING.

Rijtuigen beschikbaar.

Telefoon 49.

W, J. A. VAN DE BILT,

Plein Vredenbnrg C. 22,

zeven minuten afstands van het Centraal-Station.

* .

mmmmm

Bij J. G. BROESE te Utrecht, Oude Gracht bij de Lijnmarkt, is verschenen:

Gids voor 't Gooi en Baarn

EN

GIDS

voor Utrecht, de Bilt, Zeist, Rijzenburg, Driebergen, Doorn, Neeriangbroek, Wijk bij Duurstede, Leersum , Amerongen en Rhenen,

✓ cn

van cMiamp;vi go cento.

Deze Gidsen bevatten uitvoerige Wandelkaarten en Plattegronden en talrijke Illustration.

eyenga f i, ipirecn

Nobelstraat 31, boven.

Leeraar M. 0. in 't Handteekenen en de Perspeetief en in 't Kunstseliilderen.

•|Y^^TtTTfTtTTT^amp;^^TTTtt'TTTfTTTTTtTf

CAFÉ-RESTAURANT^

Kaagscfie Koffijkis.

Vijf Billards.

Hollandsche, Fransche, Diiitsclie, Engelsclie Dag- en Weekbladen en lllustraliën.

Hnloiii ¥©©!? ¥®ipgii(i®ip§iag®i,

ELECTRISCHE VERLICHTING,

Rijtuigen beschikbaar.

Telefoon 49.

W. J, A. VAN DE BILT,

Plein Vredenbnrg G. 22,

zeven minuten afstands van het Gentraal-Station.