__

;V-'

EXTRACT uil de wet van 20 Juni 1802 (Staatsblad u⁰. 02), houdende bepalingen omtrent den accijns op het Hinnkni-Andscii Gkdistillkkrd.

Art. 3.

§ 1. Tot het bepalen van de sterkte en liet verrichten van de herleiding, voorgeschreven hij § 3 van art. ], worden door Ons vastgesteld:

a. de inrichting van den vochtweger tot het opnemen van gedistilleerd , dat na de overhaling niet is vermengd met andere zelfstandigheden dan alcohol en water;

lgt;. de tafels, welke voor de verschillende inzinkingen van den vochtweger en de verschillende warmtegraden aanwijzen , hoeveel kannen zuiveren alcohol bevat zijn op een vat van het onderzochte gedistilleerd; de kannen nit-gedrukt in percenten, en de alcohol herleid tot den in art. 1, § 1, vermelden warmtegraad ;

c. voorschriften nopens het onderzoeken van de sterkte van gedistilleerd , dat vermengd of bereid is met zelfstandigheden , die do juiste opneming der sterkte met den vochtweger verhinderen.

4

§ 2. Do sterkte van hot gedistilleerd wordt in do aangiften, documenten on andere stukkon , in overeonstemmiug met tic voormelde tafels, steeds in percenlcu en lienden van peremileu vermeld.

gt;5 3. Bij het opnemen van ruwnat of enkel nat, van mindere sterkte dan van veerliu percent, in eene branderij, wordt op de tot de sterkte van vijflir/ pcrrcitl herleide hoeveellioid gedistilleerd eone korting verleend voor het verlies hij de verdere overhalingen. Deze korting'wordt bepaald op iwee Ion hondrrd, wanneer het ruwnat eene sterlcto aanwijst van boneden vijfïii'n pcrrenl, en op ecu Ion honderd . wanneer het ruwnat of enkelnat eene sterkte aanwijst van v ij [lieu tot beneden veer li rj percent.

§ 4. Bij de herleiding eener aangegeven of opgenomen hoeveelheid gedistilleerd wordt, wanneer die hoeveelheid ecu val ad vijfliij perccul of meer bedraagt, de uitkomst zonder onderdeelen van hauuen . en wanneer do hoeveelheid minder dan een ral bedraagt, de uitkomst zonder onderdeelen van maaljes aangewezen. De breuken van ecue halve lianoieen half maalje en daarbeneden worden niet gerekend, en daarboven voor gehoelen genomen ; met uitzondering echter voor het geval, dat dit invloed mocht uitoefenen op het al of niet bestaan van overtreding wegens over- of ondermaat, als wanneer de juiste uitkomst der herleiding tot grondslag voor het berekenen van accijns en boete genomen wordt.

koiiiiililijli k'shiil van 20 Ajiril Slt;S(m (Siaalshl.id i\⁰. II)).

Jifpuliiiuen omlrenl. hel opiiciiiou der sterkte van {leilislillttonl.

WIJ WILLEM III , HIJ DE GR ATI K ( (OHS , KONING HEB NEDERLANDEN, 1'KINS VAN ORAN-IE NASSAU , GROOT-IIEETOG VAN LUXEMBURG , rit:. , flIZ. , l'JIZ.

Gezien de voordracht; van Onzen Minister van Financiën, vau den 13den Februari J8G3, uquot;. 4 (Accijnzen);

Gelet op art. 3 der wet omtrent den accijns op het binnen-landsch gedistilleerd, van den 20sten Juni 18(gt;2 (Slanlshlad nquot;. 62), houdende, dat door Ons zullen worden vastgesteld, de inrichting van den vochtweger, de tafels en verdere voorschriften voor het bepalen der sterkte van het gedistilleerd;

Den Raad van State gehoord (advies van den 3den Maart 1863 , n '. 7);

Gezien bet nader rapport van Onzen Minister van Financiën, van den 15den April 1863, nquot;. 131 (Accijnzen)

Hebben besloten en besluiten:

Art. 1.

De iiiriclitiuff van den vochtweger, tot liet oimemen van gedistilleerd , hetwelk na de overbaliug niet is vermengd niet andere zelfstandigheden dan alcohol en water, wordt krachtens art. 3, § Iff, der wet van den 20sten Juni 18(32 {Slanlshlad n⁰, 02), vastgesteld als volgt:

ff. de voehtweger bestaat uit drie afzonderlijke werktuigen van glas :

/;. het aanvangspunt der schaal van den voehtweger (het niilpuiil), is het punt, tot hetwelk hij zinkt in eene vloeistof, welke eene warmte heeft van vijl tien jjrudeu van den lioiiilerdileeligen llicnuomelvr (IS¹³ C), en, hij diezelfde warmte , eene dichtheid gelijk aan die van zuiver water van 4° 0 ;

r. de schaal is verder zoodanig verdeeld, dat elke graad, — of de lichamelijke inhoud van ieder gedeelte van den steel van elk werktuig, tusschen twee op elkander volgende op de schaal geplaatste volle graadverdeelingen begrepen —, gelijk is aan ecu homlcrihle deel van het elcmcitl-volumen van den vochtweger, waardoor wordt verstaan dat gedeelte van zijn lichamelijken inhoud, hetwelk benoden het nulpunt der schaal ligt;

d. de drie afzonderlijke werktuigen zijn ingericht als volgt:

1quot;. iedere graad van het werktuig I, bestemd tot het opnemen van gedistilleerd van negen (jradm of daar beneden , is onderverdeeld in twin tig gelijke deelen ;

2iedere graad van het werktuig II, bestemd tot het opnemen van gedistilleerd van boven negen graden, is onderverdeeld in Hen gelijke deelen;

3'. iedere graad van het werktuig III, bestemd tot het opnemen van ruw nat van Uvee graden of daar be-

lieden , verkregen uit de kraclitcus ark. ()() der voormelde wet van den 20steii Juni 1862 verrichte afsto-kingen, is onderverdeeld in honderd gelijke doelen.

Art. 2.

Tot het bepalen van de sterkte en liet verrichten van de herleiding van het gedistilleerd, in eone proef waarvan de inzinking van den voormelden vochtweger, en gelijktijdig de warmtegraad oi) den honderddeeligen thermometer, zijn opgenomen, worden krachtens art, 3, ^ 1 h, der voormelde wet van den 20sten Juni 1802 vastgesteld do tafels A en B, achter het tegenwoordig hosluit opgenomen (1).

Art. £).

De daarin vermelde inanlpcrci'iiIcH alcohol zijn zoodanig berekend , dat de tafels aanwijzen , hoeveel kannen eu maatjes zuiveren alcohol, het volumen van den .alcohol genomen bij de warmte van 15° C, bevat zijn in 100 Imn van een mengsel van alcohol en water, het volumen van dit mengsel genomen bij den warmtegraad bij welken het is onderzocht.

Art. 4.

Is van eene partij op te nemen gedistilleerd het vohnnen genieten bij denzelfden warmtegraad, bij welken de proef volgens

(1) He achter het besluit opgenomen tufels A zijn ilezelfiln, welke onder het opschrift: -Tajds ten gehruike lij de Instrumenten 1 eu IIquot; voorkomen in het werk, getiteld; «Tafels tot het bepalen van de percenten :i'.icercn alcohol in gedistilleerd enz.^%\ door het Departement van Financiën uitgegeven welk werk hier achter volgt De achter het liosluit opgenomen t;ifcls B zijn dezelfde, welke onder het opschrift: quot;Tafels ten gebritihe bij het Instrument 111quot; in genoemd werk voorkomen.

Het Departement van Financiën heeft zich , hier te lande , het uitsluitend uitgeven van het genoemde werk voorbehouden.

8

art. 2 is onderzocht, dan geschiedt de berekening, met behulp der voormelde tafels , op den volgenden voet:

(i. het bevonden val luiten gedistilleerd wordt vermenigvuldigd niet het cijfer van de maatpercenteu alcohol, in de tafels aangewezen, en het product gedeeld door het getal 100, als wanneer de uitkomst het volumen alcohol van 15° O aanwijst, iu het opgenomen gedistilleerd bevat.

Igt;. door tweemaal dit volumen alcohol te nemen , verkrijgt men de hoeveelheid gedistilleerd ad i'ijftii/ per ren I, waartoe het opgenomen gedistilleerd volgens de wet moet worden herleid.

Art. 5.

De te onderzoeken proef van gedistilleerd, waarvan de warmtegraad bevonden wordt te zijn onder 0' C, wordt verwarmd tot op eenen der warmtegraden, in de tafels A en B voorkomende.

In dit en in andere gevallen, waarin het volumen van het op te nemen gedistilleerd gemeten wordt bij eene andere warmte dan die, waarop de proef volgens art. 2 wordt onderzocht, wordt het alzoo bevonden volumen, niet behulp van de achter het tegenwoordig besluit opgenomen tafel C (1), herleid tot dat, hetwelk het gedistilleerd zou verkrijgen, indien het op dezelfde warmte werd gebracht, waarbij de proef is onderzocht.

Naar dit herleid volumen wordt alsdan, op den voet van het vorig artikel, het volumen alcohol van 15° C, en de hoeveelheid gedistilleerd ad vijf lig percent berekend, wanrtoe het opgenomen gedistilleerd volgens de wet moet worden herleid.

(1) Deze tafel is dezelfde, welke voerkomt op bladz. 22 van het in de noot onder art. 2 vermelde werk.

9

Art (5.

Tot liet ouderzoekeji der sterkte van gedistilleerd, dut vermengd of bereid is met zelfstandig heden, die de juiste op-üemiug der sterkte met den voebtweger verbinderen , worden kruebtens art. 3, § 1 , der voormelde wet van den 20sten Juni 18G2 de volgende voorscbriften vastgesteld:

n. van bet te onderzoeken gedistilleerd, wordt als proef eeiie zekere juist af te meten hoeveelheid genomen ;

/'. die boeveelbeid moet gelijk staan :

1°. indien bet gedistilleerd wordt geaebt slechts eene sterkte te hebben van beneden 25 jicrcciil, met het vohtmon vloeistof, hetwelk volgens let. c in den toestel wordt gebracht ter afstoking, en welke boeveelheid alzoo onvermengd wordt onderzocht;

2'. indien het gedistilleerd wordt geacht eene sterkte te hebben van 25—50 perre/il, met do hclfl van het rolurneii vloeistof, hetwelk volgens let. c in den toestel wordt gebracht ter afstoking, en welke hoeveelheid daartoe met water wordt aangelengd' tot op het bedoeld vnliunen;

3quot;. indien het gedistilleerd wordt geaebt eene sterkte te hebben van boven 50 jicrcciil, niet ren vierda van het volumen vloeistof, hetwelk volgens let. einden toestel wordt gebracht ter afstoking, en welke hoeveelheid daartoe mot water wordt aangelengd tot op bet bedoeld volumen;

c. de al of niet met water aangelengde proef wordt in een daartoe ingericht distilleer-toestel afgestookt, tot dat het

10

volumen van liet opgevangen overgeliaakle vocht gelijk i.s aan minstens ih'. helfl van het volumen der in den toestel gebrachte vloeistof;

d. het alzoo overgehaalde vocht wordt met zuiver water aan-gelen gd , tot op het volumen der in den toestel gebrachte vloeistof; daarna wordt de sterkte opgenomen met behulp der werktuigen en tafels, omschreven in de artt. 1-5;

e. de sterkte, bij deze opneming bevonden , wordt verhoogd met 0.2 percejil, en wordt alsdan geacht gelijk te zijn:

1°. aan de sterkte van het gedistilleerd, waarvan do onderzochte proef volgens let. h , 1quot;. genomen is;

2°. aau de helfl der sterkte van het gedistilleerd, waarvan de proef volgens let. h, 2°. genomen is;

oquot;. aau een vierde der sterkte van het gedistilleerd, waarvan de proef volgens let. I), 3quot;. genomen is.

Art. 7.

Het wordt aan de ambtenaren, met de verificatie belast, overgelaten om de sterkte van gedistilleerd volgens het vorig artikel te onderzoeken op de plaats waar de verificatie geschiedt of wel dit onderzoek elders te verrichten of door andere ambtenaren te laten verrichten.

Ingeval het onderzoek elders moet plaats hebben , of ook wanneer tusschen de ambtenaren en den belanghebbende , ter bespoediging der verzending of van den afloop der te verrichten verificatie of peiling, wordt overeengekomen om dit nader te bewerkstelligen , worden van het te onderzoeken gedistilleerd proeven in Iwee jlessehen genomen , met opvolging der bepalingen van ar(, 129, §4, der voormelde wet van den 20sten Jnni 1862.

11

In het bewijs der veriiicutie of peiling wordt ulrtdaii, bclmlve do bevonden lioeveellieid , mede de waniitegraad van liet opgc-ineteii gedistilleerd vermeld, met bijvoeging dat liet onderzoek van de sterkte later zal plaats hebben. De verklaring nopens den uitslag van het onderzoek strekt dan tot aanvulling van dat bewijs, in allen deele mot hetzelfde gevolg, als of hot onderzoek terstond bij de verificatie of peiling was geschied.

Eone der twee proeven blijft verzegeld, om te kunuen dienen ingeval de belanghebbende of de administratie eone hor-verificatie verlangt.

Na afloop van het onderzoek, of van do horvorificatio, worden de proeven, of heigeen daarvan is overgebleven , aan den belanghebbende terug gegeven.

Art. 8.

Do kosten van het onderzoek volgens art. G , of van de door hem verlangde herverificatie, worden door don bolanghebbonde vergoed, behalve in do gevallen waarin de kosten, kenchtons do wet, ten zijnen laste worden gebracht, ook dan wannoor dat onderzoek of die herverificatie bij uitvoer van gedistilleerd mot afschrijving of teruggave van accijns geschiedt.

Deze vergoeding wordt bepaald op vijf en Iwiniiij rcnl voor elke te onderzoeken proef.

Het staat echter don bolanghebbonde vrij om, in plaats van deze geldelijke vergoeding, don ambtenaren, bij hot nemen dor proeven , twee maaijes gedistilleerd van minstens 80 perrciil sterkte te overhandigen , ten einde als brandstof bij do afstoking te worden gebruikt.

Art. 0.

Is hot gedistilleerd, waarvan de sterkte moot worden onderzocht , in grootere verhouding dan van Iwee len honderd van zijn

12

vnlunicii, met andere vliiclitige zelfstalulighedeii Jan gewonen alcohol of'water venueugd, of vermoeden de ambtenaren zulk eene vermenging, hetzij vóór of na liet onderzoek volgenw art. G, dan wordt een scheikundig onderzoek ingesteld , ten koste van ongelijk.

Onze Minister van Financiën is belast met de uitvoering van dit besluit, 't welk in het Sluiilshliul zal worden geplaatst.

's Gravuiihafic, den 20steu April 1803.

O/W.) WILLEM.

D(' Miiiislcr vim Financivn ,

(;/(■/.) G. II. Betz.

Accordeert met bet origineel.

De Scrcliiris-Geimruiil vim hol Minislene van Fiiiaiicicii,

VAN HOYTEMA.

4quot; •

ilcsdliili)' van 2 ülci 18li3, 11°. (10,

De Ministor van Financiën ,

Gezien liet Koninklijk besluit van den 20sten A|iril 18G3 {Slaalshlad nquot;. 19), houdende bepalingen omtrent het opnemen der sterkte van gedistilleerd;

Heeft goedgevonden en verstaan ;

A. vast te stellen de navolgende

INiSTRUCTIE, lui nilrncrhni van hel vnormdd Koniulilijli henlui I.

(Artt. 1—5 van het besluit.)

1. Ten aanzien van de nieuwe grondslagen voor de sterktebepaling van het gedistilleerd, en ten aanzien van de wijze waarop van de nieuwe werktuigen en tafels gebruik moet worden gemaakt, om de sterkte van gedistilleerd te bepalen, hetwelk na de overhaling niet of niet met andere zelfstandigheden dan alcohol en water is vermengd, wordt verwezen naar het voorwoord van het werk , vermeld in de noot onder art. 2 van het besluit.

Daaruit zal men zien, dat de berekeningen, tot het verrichten van de herleiding vereiseht, even eenvoudig zijn als volgens de oude tafels Alleen zijn de nieuwe tafels tot in lirndrii

II

van alcohol-pcrretilun en dus verder dan de oude uitgewerkt, en moet men. na de vermenigvuldiging van de hoeveelheid met het cijfer der sterkte , het prodnrl tweemaal nemen; tenzij men, ter bekorting, of de hoeveelheid, öf het cijfer der sterkte vóór de vermenigvuldiging dubbel neme. Zoo kan men b.v., 0111 5.50 vat gedistilleerd ad 47.0 perceiil tot gedistilleerd van 50 prrccnl te herleiden , willekeurig stellen :

of, 5.50 x 47.G X 2 = 5.23^G vat ad 50°/,,, of, 11.00 x 47.6. . . . = 5,23« , , , of, 5.50 X 95.2. . . . = 5.23quot; , „ „

Bij de opnemingen zullen echter de bepalingen van art. 3, § 3, der voornoemde wet van den 20sten Juni 1802, nopens deaf te trekken kortingen bij opneming van ruwnal of cnhchial, — en bij de voormelde berekeningen , die van § 4 van dat artikel, nopens bot in rekening brengen van onderdcelen van delum, moeten in acht genomen worden.

2. Enz.

(Art. 7 van het besluit.)

§ S. Het onderzoek der sterkte , op den voet van art. G van het besluit, zal in den regel alleen kinmen geschieden op ééne der plaatsen, welke bij art. 5 van liet Koninklijk besluit van den 20sten April 18G3 {Slaalshlad nquot;. 22) zijn of later worden aangewezen voor het in- ot opladen en liet verifieeren van lilceuren , reukwaters en vernissen , welke met teruggaaf van accijns naar buiten'slands worden uitgevoerd.

Doet zich elders de noodzakelijkheid voor om de sterkte van likeuren, vernissen of ander dergelijk vermengd gedistilleerd te doeu onderzoeken, dan moeten tot dat eiude de proeven naar eene der bedoelde plaatsen, bij voorkeur in dezelfde directie, worden gezonden.

§ 9. Voor elke te verzegelen proef, bestemd om elders of hiter te worden onderzocht, moet de hoeveelheid, volgens § 5 benoodigd, eenigzins mini genomen worden, namelijk:

ruim 8 maatjes van gedistilleerd van beneden 25 permit; , 4 , , „ » 25—50 percent; en

„ '2 , „ „ , boven 50 percent.

g 10. liet beslnit zal op denzelfden dag afgekondigd worden als de wet van den 20sten Juni 1862 {Stnatshlail nquot;. 02), on dus te gelijk met die wet in werking treden.

B. en/.

Accordeert met bet origineel, voor zoo veel bet geëxtraheerde aangaat.

De Serretaris-Generaal, VAN HOVTEMA.

T A F E L S

TOT HET BEPALEN VAN DE

PERCENTEN ZUIVEREN ALCOHOL

IN

GEDISTILLEERD,

VOI.OENS nu AANWIJZINGEN OP DUN

IIOXDEUDDEELÏGKiV VOCIITWEGER E1V THERMOMETER ,

DOOK

Dr. E. H. VON BAUMIIATJER,

HOOGLEER A AR AAN HET ATHENAEUM II.LUSTRE TE AMSTERDAM.

UITGEGEVEN VOOR REKEMNC VAN HET DEPARTEMENT VAN FINANCIËN.

's GRAVEN ir A G 1? ,

1895.

VOO RW OOR D.

A. OVER DEN HONDHRDDEEUGKN VOCIITWEGER.

§ 1. Het gebruik van een vochtweger berust op het beginsel, dat oen op eene vloeistof drijvend lichaam zoo diep in die vloeistof zinkt, dat liet gewicht der verdrongene vloeistof gelijk is aan het gewicht van het geheelc drijvende lichaam.

§ 2. Een dusdanig licbaam zal aldus dieper of minder diep in de vloeistof zinken , naarmate een grooter of kleiner volumen dezer vloeistof even veel weegt als het drijvend licbaam , anders gezegd , naarmate de vloeistof een grooter of geringer soortelijk volumen heeft. Dientengevolge dient de diepte van inzinking , welke op een vochtweger , die met een verdeelde schaal voorzien is, gemakkelijk kan worden waargenomen , als een zekere maatstaf ter bepaling van het nonrlclijl; riiliimrii der vloeistoffen.

20

§ 3. Dewijl nu de soortelijke gewichten v:ui twee vloei-stoffeii in omgekeerde reden staan van hare soortelijke volumina, kan de inzinking van den vochtweger ook dienen tot de l»e-paling van liet sooiielijl; fiewirhl der vloeistoffen.

t? 4. Als maatstaf voor liet soortelijk volumen , als ook voor liet soortelijk gewicht der vloeistoffen, is aangenomen liet zuiver gedistilleerd water bij zijuo grootste dichtheid , die het heeft bij een warmtegraad van vier graden van den iKtndurddccluio.n llirr-momelrr (1' ('). Men drnkt het soortelijk volnmer. cener vloeistof uit in vergelijking met 100 volumina zuiver water van 4° C, eli liet soortelijk gewicht in vergelijking niet één gewichfsdeel zuiver water van 4° O ; dus moet liet soortelijk gewicht eener vloeistof die 105 tot soortelijk volnuien beeft, zijn 0.9524, dewijl 100 : 105 -- x : 1 ,r = 0.9524.

§ 5. Omgekeerd van eene vloeistof, wier soortelijk gewicht is 1.3405, moot het soortelijk vohnnen zijn 74.27, omdat 1 : 1.3465 - x : 100 .»• = 74.27.

§ 0. Dewijl de temperatuur een grooten invloed uitoefent op bet volumen van de vloeistoffen en het glas (verg. §§ 7—9), is als normaal temperatuur, waartoe alle bepalingen moeten worden herleid, aangenomen do temperatuur 15quot; C.

§ 7. De vochtweger zelf is uit glas vervaardigd , eenestof, die, wel is waar minder dan anderen , toch even als alle stoffen door de warmte wordt uitgezet; de nitzettingscoëfflcient van het glas is als gemiddelde uit meerdere proeven gevonden 0.000025 , dat wil zeggen dat liet volumen van het glas, wanneer het een graad van den bonderddeeligen ibermometer warmer wordt. 25 millioenste deelen grooter wordt. Deze uitzetting of inkrimping van het glas is wel is waar zeer gering , doch heeft

21

toch een merkbaren invloed op de aanwijzing van den vocht-weger wanueer liij geplaatst wordt in vochten, die meerdere graden wanner of kouder zijn dan de temperatuur, waarbij liet element-volumen van den voehtweger is bepaald.

$5 8. Voor de bepaling van het element-volumen (verg. § 9) van den voehtweger is dus ook de temperatuur van 15^c C aangenomen; waaruit volgt dat liet element-volumen niet gevonden wordt door den voehtweger te doen drijven in zuiver water van 4° (J , dewijl bij het plaatsen van den voehtweger m die vloeistof van 4° (J het glas om 15—4 of 11 V 0.000025 = 0.000275 i.s ingekrompen. Tot liet vinden van het element-volumen moet ile voehtweger dus drijven in eene vloeistof, die bij 15° G dezelfde dichtheid heeft als het water bij 4quot; 0. Hieruit volgt verder dat de honderddeelige voehtweger alleen dan het ware soortelijk volumen der vloeistoffen aangeeft, wanneer deze vloeistoffen bij het onderzoek dour den voehtweger de temperatuur van hjquot;¹ (J hebben.

§ 'J. Zooals in gt;gt; 4 gezegd is, worden als maatstaf bij de bepaling van de soortelijke volumina der vloeistoffen aangenomen 100 volumina zuiver water bij 4° C; dewijl nn de voehtweger dient om te bepalen de volumina van andere vloeistoffen , die even veel wegen als 100 volumina zuiver water bij 4° (!, zoo is het duidelijk dat, indien men het onder water gedompelde volumen van den voehtweger , wanneer deze drijft in een vocht, dat bij 15° C eene dichtheid heeft gelijk aan die van zuiver water van 4quot; (J (welk volumen men het noemt),

als 100 volumina aanneemt, mej) den steel van den voehtweger zoodanig kan verdeelen , dat iedere afdeeling ¹'₁₀₀ , '/moot Vaioo» Viooao ^vau dat volumen aangeeft; deze indeeling is aangenomen bij den honderddeeligen voehtweger, die ter bepaling van het alcoholgehalte van het gedistilleerd bij de navolgende tafels moet gebruikt worden.

^ 10. liet element-volumen vim den honderddceligeu vocht-weger is oji de indeeling aaugewezeu door het cijfer 0 ; terwijl door de cijfers 1,2,3 enz., welke wij (jraden zullen noemen , worden aangetoond '/iüo gedeelten van het element-volumen, altijd bij 15° C. Men zoude ook in stede van 0, 1 , 2 , 3 enz. kunnen stellen 100, 101, 102, 103 enz., als wanneer deze cijfers dadelijk het soortelijk volumen, en het quotient der deeling van deze getallen in het getal 100 het soortelijk gewicht der vloeistoffen zouden aangeven.

§11. Wil men dus uit de aflezing op den honderddeeligen vochtweger het soortelijk volumen leeren kennen, dan telle men hij den gevonden graad het getal 100 op, en handele ter berekening van het soortelijk gewicht volgens § 4.

§ 12. Om in do bepaling van hot alcoholgehalte van gedistilleerd de vereisehte nauwkeurigheid te bereiken, is het niet alleen noodig geweest, dat de graden in tienilen gedeeld werden, maar zijn de lagere graden in twintitislcii, en de twee laagsten, voor het opnemen van het ruwnat, in honditnhlen ingedeeld.

§ 13. De honderddeelige vochtweger, bestemd voor het opnemen van de sterkte van gedistilleerd, is mitsdien in drie instrumenten verdeeld ; te weten ;

Instrument I, bestemd voor het opnemen van vloeistoffen, wier soortelijk volumen gelegen is tussehen 100 en 109, omvat alzoo 9 graden (0—9), ieder onderverdeeld in I wint if/ gelijke deelcn ; zoodat elke verdeeling gelijk staat niet 0.05 graad of '/■2010 ^vau het element-volumen.

Instrument II, bestemd voor het opnemen van vloeistoffen, wier soortelijk volumen gelegen is tussehen 108 en 130 , omvat alzoo 22 graden (8—30), ieder onderverdeeld in Hen gelijke deelen; zoodat elke verdeeling gelijk staat met 0.1 graad of '/nou van het element-volumen.

23

Instrument III, bestemd voor het opnemen van ruwnat, waarvan liet soortelijk volumen gelegen is tusschen 100 en 102, omvat alzoo twee graden (0—2), ieder omlervenlceld h\ hotiilcrd gelijke deelen; zoodat elke verdeeling gelijk staat met 0.01 graad of Viuooo van het element-volumen.

B. GRONDSLAG DUB TAFELS.

§ 14. Uit de medegedeelde inrichting van den honderd-deeligen voehtweger lil ij kt, dat dit werktuig geenszins uitsluitend is bestemd voor liet opnemen van de sterkte van gedistilleerd, maar in 't algemeen dient tot het vinden van het soortelijk volumen of' het soortelijk gewicht van vloeistoffen. Om door middel dezer instrumenten liet alcoholgehalte in mengsels van alcohol en water te kunnen vinden, zijn tafels noodig, die voor iederen graad en ieder onderdeel van een graad, welke men op de instrumenten bij verschillende warmtegraden afleest, de hoeveelheid zuiveren alcohol aangeven, die in honderd deelen van eon mengsel voorhanden is, waarin de voehtweger tot dien graad of' onderdeel daarvan inzinkt.

§ 15. Die hoeveelheden kunnen, hetzij in gewicht, hetzij in maat, worden opgegeven.

^ Ki. Dewijl nu de handel iu geestrijke vochten steeds bij de maat en niet bij het gewicht plaats heeft, wordt in deze tafels de hoeveelheid maten zuiveren alcohol aangegeven, die in honderd maten van het mengsel voorhanden zijn.

S 17. Om elk misverstand voor te komen , zal het echter noodig zijn hier duidelijk aan te toonen, hoe de navolgende tafels zijn ingericht, en het groote onderscheid te doen uitkomen tusschen deze tafels en zulke, welke het ware percentsgewijze

24

alcoholgehalte, na herleiding van het vohimcu op eene vaste temperatuur, aanwijzen.

§ 18. liet spreekt van zelf dat, wanneer 50 gewiehtsdeelen (ponden , oneen , looden , wichtjes) zuiveren alcohol met 50 gewiehtsdeelen zuiver water worden vermengd, men 100 gewiehtsdeelen mengsel verkrijgt; men heeft echter gevonden , dat wanneer men 50 maten (kannen, maatjes, vingerhoeden) zuiveren alcohol met 50 maten zuiver water mengt, men niet 100 maten mengsel verkrijgt, maar nog geen 06maten, en dat er dus bij vermenging van alcohol en water eene inkrimping der vloeistof plaats vindt.

S 19. Men heeft dus niet door berekening, maar alleen door opzettelijke proeven het soortelijk volumen of liet soortelijk gewicht kunnen vinden van de mengsels van alcohol en water, waarvan men de samenstelling kende, doordien men ze had bereid door vermenging van nauwkeurig afgewogene of ge-metene hoeveelheden water en alcohol.

S 20. Dewijl, zooals gezegd is, de temperatuur op het soortelijk volumen en het soortelijk gewicht der mengsels van alcohol en water, een zeer grooten invloed uitoefent, beeft men deze niet alleen bij eene temperatuur, maar bij zeer verschillende temperaturen moeten bepalen, of wel door proeven moeten nagaan hoedanig deze mengsels door de temperatuurs-ver-hooging worden uitgezet, en daaruit moeten berekenen hoedanig het soortelijk volumen en het soortelijk gewicht vergrooten en verkleinen bij deze temperatuurs-verhoogingen.

§ 21. De resultaten van de onderzoekingen daaromtrent door verschillende natuurkundigen en ook door mij, in gemeenschap met den Heer van Mooesel , in liet werk gesteld , vindt men verzameld in mijne „ f'crhandelitKj over de diclitlieid, de iiilzcllivg,

hfl kiiiilijiiiiil eu ih' spitiiiiini/ rim lien ilinn/i run nlnihol en run mengttals ran ulro/iol ru wulrrquot; 1).

De cijfers door den Heer van Mooköel eu mij gevonden zijn tot grondslag genomen hij de berekening der tufels; zij zijn berekend voor de teniperatnreu tnssclien 0° en IjO⁰ C. Wel is waar komt liet soms voor, dat partijen gedistilleerd een lagere temperatuur hebben dan 0° O ^ in dit geval is echter bet onderzoek door den vocbtweger op die vloeistoffen minder wenscbelijk, en is het overbrengen uener proefdier vloeistoffen naar een ten minste boven (T 0 verwarmd vertrek aanteraden.

ij Als normaal-temperatuur, tot welke alle bepalingen zijn teruggebracht, is daarbij de temp eraf uur van 15° C aangenomen. Het is ook bij deze temperatuur, dat de bepaling van liet soortelijk gewicht der bekende mengsels is gedaan , terwijl door berekening uit du proeven over de uitzetting der mengsels, is vastgesteld het soortelijk gewicht of soortelijk volumen der mengsels bij andere temperaturen.

tj 23. Door nu al de mengsels, die bij verschillende temperaturen hetzelfde soortelijk gewicht of volumen hebben, in eene rij te plaatsen, zoodanig dat die mengsels genomen zijn , wier soortelijk volumen met geheele of tienden van graden van den vochtweger overeenkomen, zijn ontstaan de tafels 2), aan-toonende de ware slrrklc van het gedistilleerd na herleiding tot de voormelde normaal-temperatuur. Deze tafels toonen aan voor alle mengsels van alcohol en water, wier temperatuur

1) Amsterdam, Bij C. G. Va:; dek Post. 1800.

2) Tafels ter bepaling van liet alcoholgehalte van mengsels van alcohol en water door mi'ldel van den honderddeehgen areometer en tlimnometer, tevens ingericht ten gebruiko bij den Nederlandschen en Boaum'schen areometer, bij de hydrostatische weging, bij de densimeters en alcoholmeters en do thermometers van Reaumur en Faiikeniiett , door E. 1 F. Von Baumiiauer en F. LI. Van Moobsel. Amslcrdam, C. O. Van deh Tost. 1801.

tiissclicn 0° en 30° C gelegen is tie hoeveelheid maten zuiveren iilcuhol van 15° (J , welke 100 maten van ilie mengsels zouden bevatten, indien dezelfde niengisels vooraf tot de temperatuur van 15° (J waren gebracht.

§ 21. Do tafels, welke liier onder den naam van la fels lol lui licjiuli'ii ran de pcrceiileu _ezini'ercn alcohol in fjcdislillncrd worden medegedeeld, lieblgt;en eene andereheteckenis. Zij geven namelijk het aantal kannen zuiveren alcohol van 15° C , welke bevat zijn in 100 kannen van een mengsel van alcohol en water, waarvan de temperatuur kan gelegen zijn tusschen 0° en 30° C; deze tafels zijn daarenboven ingericht voor de aflezingen op de drie in S 13 beschrevene glazen instrumenten.

§ 2quot;). Om het verschil tusschen deze twee soorten van tafels nog duidelijker to maken, zullen wij nagaan hoe de cijfers der evengenoemde tafels uit de cijfers der in § 21 en § 23 vermelde tafels voor de ware sterkte worden afgeleid.

Do tafels aanfoonende de ware sterkte na herleiding tot de normaal-temperatuur zijn niet bepaald ingericht voor glazen vochtvvegers , zoodat, wanneer men do sterkte door deze instrumenten wil bepalen , indien de onderzochte vloeistof niet de nor maul-temperatuur van 15 O heeft, men eene kleine correctie moet aanbrengen voor de uitzetting of inkrimping van het glas bij de voorhandene temperatuur. Eene tweede correctie moet worden aangebracht, om liet volumen van het vocht bij die temperatuur, welke is waargenomen, over te brengen tot het volumen , hetwelk dat gedistilleerd zoude innemen , wanneer door verwarming of bekoeling tot de temperatuur van 15' (J was gebracht.

In de navolgende tafels echter zijn deze beide correcfiën in de aangegeven getallen reeds opgenomen. Helderen wij dit met een voorbeeld op ;

De voorhanden hoeveelheid gedistilleerd bedrage 10 vaten

27

de temperatuur van dat gedistilleerd irf bevonden 5 C, terwijl het instrument I in dit gedistilleerd van 5 0 inzinkt tot Raadpleegt men mi de in J? '2'-i vermelde tafels voor de ware sterkte, zoo vindt men bij G.5 en den thermometer-graad 5,5—4-1; 5quot;/. i hetgeen aantoont dat, indien de vloeistof was gebracht op 15° C, — ICO maten dier vloeistof 51.1 maten zuiveren alcohol van 15quot; (J zouden bevatten. IJie aanwijzing 6.5, waardoor eigenlijk het soortelijk volumen 106.5 wordt aangetoond, behoeft niet door den glazen vochtweger te zijn gevonden; indien men dezen echter gebruikt, zoo moet men in liet oog houden, dat bij 5° C het volumen van den vochtweger eenigszins is verminderd, waarvoor, als correctie, van het cijfer 51.1 moet worden afgetrokken 0.1; dus blijft over 51.0.

De 10 vaten of 1000 kannen hebben eene temperatuur van 5^ ('. Van gedistilleerd, hetwelk tusschen de 50 en 60 volumen-percenten alcohol bevat, worden 1000 kannen van 5' (' 1008 kannen, wanneer zij tot 15 C (de normaal-temperatuur) worden verwarmd; zoodat wij niet de berekening moeten maken op 1000 maar op 1008 kannen: dus, als 100 kan vau dat gedistilleerd 51 kan zuiveren alcohol van 15° C bevatten, moeten 100.8 bevatten 51.4 kan.

Het is dit cijfer, hetwelk men in de navolgende tafels vindt bij de aanwijzing van den vochtweger 6.50 en bij de / temperatuur 5° 0.

Werkt men een gelijk voorbeeld voor eene hoogere tempera- ^ tuur dan 15° O uit, dan zullen de correction juist in omgekeerden zin, voor de uitzetting van het glas eene verbooging, en voor die van het volumen eene verlaging ten gevolge hebben.

S 26. Men behoeft dus de werkelijk voorhandene hoeveelheid van 1000 kan gedistilleerd slechts met het voormeld cijfer 51.4 te vermenigvuldigen en door 100 te deelen, om het aantal kannen zuiveren alcohol van 15° O, in het gedistilleerd bevat, te vinden.

/ Ï* f ' I * f I . P ^ r , , O-*- ■ • 1 ^ * -----P ,

lt; C . - a - 3 //1 J ^ / ^*

^lt;:• lt; ' * i . jk t /* y / s ' ' 'J-? /y 'y

/ ^ ^• ' //^^J ^ srf* , -r ^ S * ■

^t~is/ % Sf ^ ^

' ^ ^ . js-, yy-fS 1 $ 'f * * quot; Cy 'S

■' • ^ X J 7 ^r quot; 'J 6 ' 7 -J y Z 1 rf ^

S 27. Uit het vooroaaiule l)lijllt;t dus, dat de navolgende tafels uit die van de ware sterkte, na herleiding tot de normaal-temperatuur, /.ijn gemaakt, om in de praktijk het berekenen dor correctiën , wegens het inkrimpen of uitzetten van liet glas des vochtwegers en van het volumen van het gedistilleerd, te kunnen verniijdeu en dus het werk te vergemakkelijken.

S 28. Dewijl bij de normaal-temperatuur 15° ('geeue dezer beide correctiën behoeven te worden aangebracht, volgt, dat in de beide tafels de getallen bij 15° 0 dezelfde zijn.

C. VERHOUDING ÏUSSCHKN DEN GRONDSLAG VAN DEZE TAFKI.S EN EEN1GH ANDERE GRONDSLAGEN.

§ 29. Dc eenheid, waarnaar de accijns op het gedistilleerd in Xetlcrland volgens de wetten van 1822 werd geheven, was liet vat gedistilleerd ter sterkte van 10 graden van den toen bij de administratie in gebruik zijnde zoogenaauiden Niulcv-lumhclieii nicht meier, alles bij eene warmte van 55° Fahrquot;. Die vochtmeter is eene glazen volumeter, waarvan iedere graad overeenkomt niet '/isi ^V;U1 ^ܹ¹ element-volumeii, bepaald door zijne inzinking in zuiver water van GOquot; Fahr'. Berekent men naar die gegevens van het voormeld gedistilleerd (van 10 gr. bij .gt;5⁰ Fahr¹.) liet soortelijk gewicht, dan vindt men dit (het gewicht van water van -l^c O als eenheid nemende) 0.934:3. Dit gedistilleerd heeft dus eene ware siert, tr van 50.(57, terwijl een vat daarvan van 55° Fahr'. (12⁷,_!|⁰ C) bevat 55.75 kannen zuiveren alcohol van 15° C.

§ 30. De Engelsche proef— de grondslag waarnaar de accijns-lieffing daar te lande geschiedt — is een gedistilleerd, dat bij eene warmte bij 51 Fahr'. een gewicht heeft van '-/,3 van eene gelijke maat gedistilleerd water van GO' Fahr'. Dit gedistilleerd heeft bij 51quot; Fahr'. een soortelijk gewicht (het gewicht van water van 4quot; C als eenheid nemende) van 0.92224 ; de ware sterkte der

29

Engelsehe proef is dus 57.33, en een vat daarvan bij 51° Falir'. (I0^r7fl⁰ C) bevat 57.57 kannen zuiveren alcohol van 15° ('. Dcrlim imperial gallons Engelsehe proef van 51 Falir'. bevatten vrij juist vier en derli(j kannen zuiveren alcohol van 15° G ').

§ 31. In FrauLriJI;, Uehjic en Dnilsrhlatiil wordt de sterkte vau bet gedistilleerd voor de aecijnsheffing even als bij de navolgende tafels , in niaatpercenten zuiveren alcohol berekend: in Fmnl:rijt; en Ilchjii¹ volgens den alcoholmeter van Gay-Lussac, bij eenc nonnaal-tenipe'ratuur van 15quot; (J, en in Dinlsrlilnnd volgens den alcoholmeter van Trm.lks , bij eene normaal-teniperatuur van 12Vn⁰ li (15².'n⁰ 0). Ofschoon nu de soortelijke gewichten , bij het vervaardigen der voormelde alcoholmeters tot grondslag genomen, hier en daar iets verschillen van die, volgens ^ 21 tot grondslag genomen bij het berekenen der navolgende tafels, bedraagt echter het grootste verschil, en zulks nog slechts hier endaar, ³,_l0 a proeent, zoodat men, minstens voor gewone berekeningen, de aanwijzingen dier alcoholmeters gelijk kan achten met die der navolgende tafels, beiden bij de temperatuur van 15quot;

D. VftOBSOIIBIFTHN OMTRKNT IIKT OERIÏTJIK 1gt;KU VOf HTWKOKRS KN 'l'HUKMOJmTKRS.

§32. In het algemeen moeten de vochtwegers op zoodanige wijze bewaard en behandeld worden . ilat de oppervlnkte van het

¹

Over lt;lo slorpte der Engfelsche proef beslaat eenig-e onzekerheid , tot hare

²

0.0228. en liare ware sterkte is [gt;7 10; alsdan zonde oen vat Kngelsche proef bij 51° Fahrt. slechts 57.31 kannon zuiveren alcohol van IS⁰ O bevatten.

³

bejjalin^ heb ik gebruik gemaakt van de cijfers, welke voorkomen in de op fifezag- van het Parlement door J. I.ong uitgegeven l^nhlcs fov ascertaining the strenjht of spirits with Si/ces's hj/droriicter Jiondon , 1802. In de Parlemenls-

30

o-las steeds rein zij. De reiniging, na liet gebruik als andorszius, lieeft plaats met een zacliten linnen doek. Moeten meerdere wegingen achter elkander verricht worden , dan moet, na elke proef, de steel en, indien verschillende na elkander te onderzoekeu partijen gedistilleerd onderling merkbaar in sterkte verschillen , ook de drijfbol telkens worden afgedroogd.

§ 33. Zooveel mogelijk vat men bij liet gebruik de vocht-wegers aan bij het einde van deu steel; den ruwnatweger echter, waarvan de zeer fijne steellicbter breekbaar is, aan bet andere einde, namelijk dicht boven den drijfbol, na het werktuig door middel van hot er onder liggend lintje een weinig opgelicht te hebben uit de verdieping der doos, waarin het bewaard wordt.

§ 34. Om het gedistilleerd te onderzoeken , moet men eenc proef er van nemen in een helderen kleurloozen glazen cylinder.

Dit proefglas behoort eene inwendige middellijn te hebben van niet minder dan anderhalf maal do dikte van den drijfbol des voclitwegers.

Vóór elke proef wordt het proefglas gereinigd, door het telkens twee malen om te spoelen met eene niet te geringe hoeveelheid van het te onderzoeken vocht, eu dadelijk daarna wordt het glas ter behoorlijke hoogte daarmede gevuld.

S 35. Voor eene juiste en gemakkelijke aflezing van de inzinking des voclitwegers en van de temperatuur, is het wen-schelijk dat het proefglas geplaatst zij op eene goed verlichte plaats, b. v. voor een venster, op een effen zooveel mogelijk waterpas vlak, en zoo hoog, dat het oog des waarnemers zonder inspanning op de hoogte van het bovenvlak der vloeistof kan worden gebracht.

§ 3G. Eerst wordt de honderddeeligc thermometer tot op de halve diepte in het vocht ingelaten , 't welk men daarmede gedu-

31

rende 15 a 20 seconden omroert, na welk tijdsverloop het kwik in de meeste gevallen den stand zal hebben aangenomen, overeenkomende met de temperatuur van het vocht. Bij het aflezen van den stand van het kwik zorge men den thennonieter loodrecht te houden, en het oog te plaatsen op de hoogte van liet hoogste punt der kwikzuil.

S 37. Nadat men zich overtuigd lieeft, dat alle Inclitbellen, welke in het vocht bij het vullen van het glas doorgaans onf-staan , zijn opgerezen , laat men den vochtweger in de vloeistof' rechtstandig in het midden van den cylinder nederdalen. Daarbij lette men nauwkeurig op of zich luchtbelletjes hechten aan de glas-oppervlakte, en ver wij de re die, door het werktuig even uit het vocht op te lichten, en er daarna weder te laten inzakken.

j? 38. Houdt men den vochtweger los tusschen duim en wijsvinger, dan bespeurt men bij eenige oefening gemakkelijk wanneer hij zijn inzinkingspunt bereikt, namelijk wanneer het gewicht geheel door hot vocht wordt gedragen: men trekke dan het werktuig nagenoeg een Neder!. duim omhoog en late het vervolgens zachtjes los; het zal dan niet eenige kleine schommelingen zijn waren stand trachten aan te nemen. Of weet men — gelijk meestal hot geval is — vooraf hoeveel graden inzinking het gedistilleerd nagenoeg moet aanwijzen, dan brenge men het werktuig tot op hot vermoedelijk inzinkingspunt, en handole dan nis zoo even is aanbevolen. Bij het gebruik van den ruwnatwoger late men het instrument zacht tusschen duim en wijsvinger, die daartoe droog en zindelijk behooren te zijn, doorglijden, totdat het werktuig nabij hot inzinkingspunt gekomen is.

Wanneer men evenwel het werktuig te vroeg losgelaten of te die]) in de vloeistof gebracht heeft, en de schommelingen-die het bij hot loslaten in het vocht maakt, meer dan een paar

32

Nederl. duimen bedragen, moet het uit het vocht genomen en moet na reiniging van don steel, de proef herhaald worden, omdat het vocht, dat boven het inzinkingspunt aan den steel blijft hangen, het gewicht van het werktuig verhoogt en dus eene onjuiste diepere inzinking zou veroorzaken.

$ 39. Alvorens den graad van inzinking waar te nemen , vergewisse men zich ; vooreerst daarvan , dat de vochtweger vrij en zonder aankleving aan de wanden van den cylinder in het vocht dryft, eu ten tweede, dat de stand van het vocht togen den binnenwand van den cylinder en tegen den steel dos vochtwegers regelmatig is, dat namelijk het vocht overal gelijkmatig tegen de glasoppervlakte opstaat. Zoude dit ergens niet het geval zijn, hetzij aan den binnenwand des cylinders, hetzij aan den steel des vochtwegers , dan wordt die, plaats van liet aanklevende vuil of de vettigheid, die daarvan de reden zijn , gereinigd en do proef herhaald.

i; 40. Daarna leest men den graad van inzinking af. Men moet echter deze aflezing nikt van boven doen, in de richting

als in de hiernaast geplaatste figuur door m in' is aangewezen, daar dit niet wel met juistheid kan geschieden , zoowel wegens do weerkaatsing van het licht, als wegens het optrekken van het voclit tegen den steel. Maar men moet eerst het oog, een weinig beneden het oppervlak van het vocht, zóó plaatsen, dat men door don glazen cylinder de beneden-

zijde van den mpiegcl der vloeistof als eene ellipsvormige figimr waarneemt, hetgeen znl plants hebLen. wanneer men het oog in n plaatst; daarna verheffe men langzaam liet hoofd, totdat de ellipsvormige oppervlakte voor het oog in eeno lijn mi' overgaat, en leze dan de plaats af, waar deze lijn den steel van den vochtweger snijdt.

S U. Na don vochtweger verwijderd te hchhen , neme men o]) nienw de teraperatnur waar. Zonde gedurende het verloop der proef de temporatnnr van het vocht meer dan een halve graad veranderd zijn , dan moet de proef worden herhaald. Is liet verschil kleiner, dan wordt in allen gevalle de laatste aanwijzing des thermometers voor de ware gehonden.

E. Gebruik van de tafels.

§ '12. Tn de tafels vindt men aangewezen:

Do wnrmlpqrmh'n , in de eerste en laatste vortikale kolom van elk blad;

De inziuldtiijnjirndm van den vochtweger, in do boversto en onderste horizontale rij getallen van elk blad;

De niaalpcrcenh'ii alcohol van 15 C, voor eiken aangewezen warmte- en inzinkingsgraad, in de tussehen liggende rijen getallen.

§ 43. Hoeft men den warmtegraad van het onderzochte gedistilleerd met den thermometer en den inzinkingsgraad van den vochtweger bepaald, dan zoekt men iu de tafels eerst den inzinkingsgraad op , voor eeno lagere temperatuur dan van 15quot; C op de linker- en voor ecne hoogere temperatuur op do rechter-bliidzijde. Vervolgens zoekt men, in de kolom, waarin die inzinkingsgraad is aangewezen, en in de rij van den gevonden warmtegraad, het percentsgewijze alcoholgehalte op.

Mot hot cijfer van dit porcontsgewijze alcoholgehalte vermenigvuldigt men do hoeveelheid van het onderzocht gedistil-

leerd , en deelt het product door 100, als wanneer men , gelijk bij § 2G Is aangetoond, ile hoeveelheid zuiveren alcoliol van IS^-1 C leert kennen, in het onderzochte gedistilleerd bevat.

Daar echter in de nieuwe accijns wet als maatstaf is aangenomen , niet de zuivere alcohol, maar gedistilleerd van 15' T hetwelk per vat 50 kannen zuiveren alcohol bevat, zoo moot men de gevonden hoeveelheid alcohol nog met 2 vermenigvuldigen.

Zie hier een voorbeeld van berekening;

15ij de opneming een er partij gedistilleerd is bevonden;

de hoeveelheid.......14.97 vat,

de inzinkingsgraad.....lt;gt;.25,

de warmte........12 ' d,

dus het alcoholgehalte .... 47.2.

De becijfering is dan als volgt:

14.97 X 47.2 __nr7 . . lil -- = i .0/ vat zniveren alcohol.

1 i 07 v 47 ^ v ⁰

—--ïöo '—----- ⁼ 14.13 vat gedistilleerd van 50 percent.

§ 44. Eene zeer gewichtige opmerking moet hier worden gemaakt, namelijk dat bij de voorgaande gebruiksaanwijzing der tafels en berekening is verondersteld, dat de partij te onderzoeken gedistilleerd, bij de roeiing of het opnemen barer hoeveelheid dezelfde temperaluur heeft als de proef, waarin de inzinking des vochtwegers en de warmtegraad zijn waargenomen.

Kan dit geschieden , dan is zeker het verkieslijkste, omdat dan de becijfering de eenvoudigste is.

Doch is dit niet wel doenlijk, gelijk b. v. het geval kan wezen bij het nemen van eene proef in den zomer uit een killen grond-bak , of wanneer het gedistilleerd een lageren warmtegraad dan het vriespunt heeft, en dus volgens § 21 wordt gehandeld , dan spreekt het van zelf dat do voormelde berekening, naar de hoeveelheid van het gedistilleerd bij een anderen warmtegraad dan

35

die waarop lt;le proef is ouderzoelit, mij nisi zou zijn, omdat de bedoelde hoeveelheid grooter of kleiner zou geweest zijn , indien het gedistilleerd vooraf door verwarming of bekoeling op dezelfde temperatuur van de proef ware gebracht.

Heeft dus het gedistilleerd, bij de roeiing of opneming van de hoeveelheid, eene andere temperatuur dan die der onderzochte proef, dan moet, alvorens de berekening volgens S 43wordt gedaan , de bevonden hoeveeliieid herleid worden tot die, welke het gedistilleerd zou hebben , indien men het op dezelfde temperatuur bracht, waarop de proef is onderzocht.

Om dit te kunnen doen, moet men de uitzetting of de inkrimping van het volumen van het gedistilleerd van den eenen warmtegraad tot den anderen kennen, waartoe de in § 45 medegedeelde tafel kan dienen, terwijl een voorbeeld van berekening wordt gegeven in § 40.

t? 45. De volgende tafel wijst het volumvu aan , 't welk mengsels van alcohol en water (van 1000 kan bij eene temperatuur van 15quot; C) verkrijgen, wanneer zij op eene andere temperatuur gebracht worden ; do nauwkeurigheid tot op rrn dui-zcudslc welke deze tafel geeft, is voldoende voor de gewoonlijk te verrichten herleidingen. Voor berekeningen, welke eene groo-tere nauwkeurigheid veroisehon , vindt men de noodige uitzettingstafels iu mijne in § 21 vermelde verhandeling.

36

37

§ 4G. Genomen mi dat vau de partij van l-i.O? vat gedistilleerd, welke tot voorbeeld is genomen in § 43, de hoeveelheid ware opgenomen hij eene warmte van 4quot; C, docli de proef bij de warmte van 12' t). De hoeveelheid bij 4quot; C zou dan natuurlijk kleiner geweest ziju, en wel, volgens de voorgaande tafel, iu verhouding van 998 tot 992, dus:

998 : 992 = 14.97 : x - ⁹⁹² ^g¹⁴quot;⁹⁷ = 14.88.

Al zo o, indien de voormelde partij gedistilleerd bij 4quot; O was gemeten, er zonden dan slechts bevonden zijn 11.88 vat. En om uu te leereu kennen hoe groot deze hoeveelheid zou worden , wanueer het gedistilleerd op dezelfde temperatuur als de er van onderzochte proef werd gebracht, heeft men de evenredigheid slechts in omgekeerden zin op te stellen , te weten :

992 : 998 - 14.88 : x — ⁹⁹⁸—- = 14.97.

Op deze herleide hoeveelheid van 14.97 vat past men dan de berekening toe volgens § 43.

47. Om de hoeveelheid gedistilleerd, opgenomen bij eeu zekeren warmtegraad (i, te herleiden tot de hoeveelheid , welke dat gedistilleerd bij een anderen warmtegraad t zou opleveren, kan dus in 't algemeen de volgende regel toegepast worden: men zoekt in die kolom van de in § 45 opgenomen tafel, waarin de sterkte van het onderzochte gedistilleerd valt, het cijfer op bij den warmtegraad lgt; voorkomende , daarmede vermenigvuldigt men de bevonden hoeveelheid, eu men deelt vervolgens het product door het cijfer m dezelfde kolom voorkomende bij den warmtegraad a.

T A F E L S

TKN GKBRUIKE l!IJ DE

INSTRUMENTEN I _Kn IF.