, , -- --I-—

r ? *

I HUPP

f ,^J. V. ' • ' ; • ' i ^ ft.;» ^

:•/gt; t.' * •j'*} M-Ji f*' •» * •■'. .A •» v- gt; -•;■• V - -■-^v'^ * quot; .r -r, £- \ ., quot; • . gt;^.Vi

-

■kr» quot; • ■ . • ■ • - lis.;.-. V, - - -• 7 •' . , :

• \

Samp;.SV'V'* V »' ? '. • •' -r -' ■gt; ■ V » ■ • •■ ' : * .1 .. •• • gt;-.■ y

quot;'t --'•■■ - • / . : i- \- • , -■• ^ ' _r' ;gt; J . . tquot; , v v, n - «.««u A. %

. quot;■ *' - ■'quot; * i

«•.' •gt;*

... f».

yf ,.-«^s « ' ■ quot;inï » . ... ■ ■ • • ■; ,

i..quot;.'- *v • • v' . ■ v . . _; ..........• • , . , - - , , f. V

quot; ¹ '■ ¹ * '■■ *•* *.*•« quot; ⁴ ■gt; quot; « '.v ^is - ' - Z , -,■■■■ ■,• -.v»-. .»/4 «.ÜHO»'

lt; - ■

mf:/.: ' ' ' ^ ■ - : ■ ^ . ■ • - ■■ ■ ■■

.

jrVW* lt; , .._T........... ......, ............... ... ₄ .

v T-v■*'quot;*'■^u***'** V-* e

l»;.; - . .■•• v

'-r • ''' ■

y lt; -• « ' • - -•• -•«.'•• ' ■ ' . ' . ^ «f

iuV'A ■' *lt;Si » • • '- •' ■ t*4 ' • ' • . - . ■ ■- ■ • , .. , amp; tf

mfa.* ; • • - '• ■' ^ . Ui'. ■ ^

• •• ' ^! ,■ 'quot;y.y ■■'. ⁱ ■ ' ■ ■■ ■ :v - ^.n-v

y '■*quot;. ^rr • quot; ■ * • quot; ' ■ '■ ^t ■ ... . .'■• - • •

' ' ^v « * - ' ' ■ • • '• Y , V V* •

J*

r *V • ■ ' ' ■ ■ ' gt; _ , . . ' ,, _• -v -••*

.■■». ■ ■ ■

■'it •gt;. i- quot; ï • f, -■./).

♦k.*.' ,. -■■gt;■. • - ■. ■ •. . c ■. . ... quot;-v 5- ..•. f. ■ ■» - '*. ., V ♦ . - .. gt;

■. ' - *■

•• 3 - gt; - -.- • •' • . '• ' . quot; • - • • ' ~ - li ^ V

t v- n \_s '» v - / « ■ • .. .. .. . a-.' ■ . - _ _ • ,_i. ..v, a yfcj . .quot;l,

. •

* ^ - , ^%h ■ ■ ' - ■ lt; jgt; i ¹ . ¹ ₅^: ' . . 1C # t _____:

riet boek dei? Psabne

Rlvl DOOR

J O n A X NKH CA.Lquot;VEJ N

As~\ kSn

Het boek dei' IPsaliTien

JOETAlSrNJEÖ CA.LVEJN.

RUKSUN'VERSITEIT UTRECHT

0404 9130

»BII0TH6€K Dm

RIJKSynJlVEPSiTFlT

U^TRECHT

JOHANNES QkLV UU,

VERTAALD EN UITGEGEVEN ONDER TOEZICHT VAN

Den quot;WelEerw. Heer*

J. BOIÏIK K-NOTTISTERUS, V. ü. M.

E E RST E DEEL.

H. TEN HOOVE.

PSALM 1.

INHOUD. Hetzij Ezra, hetzij een ander, die de Psalmeu tot één boekdeel verzamelde, schijnt dezen Psalm aan het begin van het werk geplaatst te hebben bij wijze van vooriiericht om alle vromen op te wekken tot overpeinzing van de Wet Gods. De hoofdinhoud n.1. is, dat zij gelukkig zijn, die hun studie maken van de hemelsche wijsheid: en dat aan de goddelooze verachters van God, ofschoon zij voor een tijd zich gelukkig wanen, een zeer ellendig einde te wachten staat.

1. Welgelukzalig is de man, die niet wandelt in den raad der goddeloozen, en niet stil staat op den weg der zondaren, en niet zit in het gestoelte der spotters: 2 Maar zijn lust is in des Heeren Wot, en hij overdenkt Zijne Wet dag en nacht.

1. Wdgelukzaiuj ii de man. De voornaamste zin is (zooals ik reeds zeide), dat liet den vromen dienaren Gods altijd goed zal gaan, die ijverig zich er op toeleggen in Zijae Wet vooruit te komen. Want omdat hun eenvoudigheid door het meerendeel dor wereld bespot wordt alsof zij hun moeite tevergeefs deden, was het nuttig, dat zij met dit schild gewapend werden: dat alle stervelingen zonder Gods zegen ellendig zijn: en dat God niemand goedgunstig is. dan die zieh op Zijne leer toelegt. Omdat evenwel er altijd zoo groot verderf in de wereld geheersc,hl; heeft, dat de bijna algemeene leefwijze niets anders was dan afval van de Wet Gods, leert de Profeet, voor hij de discipelen dei-Wet gelukkig noemt, dat men te waken heeft om niet door de algemeene goddeloosheid meegesleept te worden. Want beginnende met de vervloeking der boozen, verklaart hij, dat iemand zijn hart niet tot de overpeinzing van de Goddelijke Wet kan wenden, tenzij hij zich van het gezelschap der goddeloozen terugtrekt en afscheidt. Voorwaar een nuttige vermaning, want wij zien, hoe allen zich onbezonnen in de strikken van Satan werpen: tenminste hoe weinigen zich wachten voor de verlokkingen der boosheden. Opdat wij daarom niet zoo onbezorgd zijn, is het noodig te verstaan, dat de wereld vol is van doodelijk verderf: zoodat het eerste begin om goed te leven is, afstand doen van de gemeenschap dor goddeloozen, welke ons anders met

1

PsaijM 1.

haar smet zou aansteken. Omdat echter de Profeet in de eerste plaats de vromen beveelt zich te wachten voor kwade belemmeringen, zullen wij ook deze orde volgen. Dat hij verklaart, dat zjj welgelukzalig zijn, die niets gemeen hebben met de godde-loozen, zou het algemeen gevoelen of de algemeene meening bezwaarlijk toestemmen; want, terwijl allen van nature geluk begeeren, zien wij echter hoe allen, zorgeloos, zich overgeven in de zonden; zoo zelfs, dat ieder, die om zijn lusten zoover mogelijk van de gerechtigheid afgeweken is, gelukkig geacht wordt, omdat hij zijn wenschen verkreeg. Daarentegen leert hier de Profeet, dat niemand tot de vreeze en den dienst Gods, en het onderzoek der Wet behoorlijk kan worden aangemoedigd, voordat hij tot het vaste besluit is gekomen , dat alle goddeloozcu ongelukkig zijn, en dat in denzelfden ondergang zullen ingewikkeld worden, wie niet zich verre van hun gezelschap hebben verwijderd. Maar, dewijl het een moeielijke zaak is, de godde-loozen, met welke wij vermengd zijn, alzoo te ontvluchten, dat wij verder geheel en al vreemd aan hen ziju, gebruikt de Profeet eene opeenhooping van woorden, om de kracht zijner opwekking te vermeerderen. En vooreerst dan verbiedt hij te wandelen in hun raad; vervolgens: te staan op hun weg; eindelijk te zitten in hun gestoelte. De hoofdsom nu is, dat de dienstknechten Gods een volstrekten afkeer van hunne gewoonten moeteu hebben. Maar omdat Satan op listige wijze zijne bedriegerijen verbergt, toont de Profeet aan, opdat niemand onvoorziens bedrogen worde, op welke wijze de menschen gewoonlijk langzamerhand van den rechten weg afwijken. Want zij komen niet reeds met den eersten stap tot aan de trotsche verachting van God: maar nadat zij begonnen zijn het oor te leenen aan slechte raadgevingen, voert Satan hen dadelijk daarna verder af, totdat zij tot openbaren afval geraken. Daarom begint de Profeet met raad, onder welk woord ik versta de boosheid, welke zich nog niet openlijk vertoont. Daarna noemt hij weg, dat genomen wordt voor de wijze of regeling des levens. In de derde plaats zet hij gestoelte, met welk woord hij overdrachtelijk aanwijst de verharding, verkregen door de bestendige manier van leven. Tot hetzelfde moeten ook de drie werkwoorden gebracht worden: wandelen, stilstaan en zitten. Want waar iemand vrijwillig zijne slechte begeerlijkheden achterna gedwaald heeft, daar bedwelmt hem de gewoonheid der zonde, zoodat hij zich zelf vergeet en in de boosheid verhardt: wat de Profeet noemt: op den xoey stilstaan. Eindelijk volgt hopelooze halstarrigheid, welke hij aanwijst met de overdrachtelijke spreekwijze van zitten. Dat dezelfde opklim-

Psalm 1.

niing bestaat in de woorden „goddeloozenquot; •—■ „zondaarsquot; en „spottersquot; ¹) achten anderen wel, maar ik niet; tenzij dan in het laatste. Want spoilers worden genoemd, wie alle vreeze Gods afgeschud hebbende, vrijheid om te zondigen nemen uit den waan van straffeloosheid, en onbezorgd spotten met het oordeel Gods, alsof er nimmer rekenschap zal moeten worden gegeven. Maar dewijl in hot Hebreeuwsch de openbare misdadigers zondaars -) genoemd worden, wordt deze benaming niet ten onrechte verbonden met de openlijk gevonden leefwijze. Overigens, indien het in den tijd van den Profeet noodig was, dat de vrome dienaren Gods zich terugtrokken van liet gezelschap der goddeloozen, om hun weg recht aan te stellen; moeten wij, naarmate thans de wereld meer verdorven is, des te zorgvuldiger alle schadelijk gezelschap ontvlieden, om ons rein te houden van zijn bezoedeling; ofschoon de Profeet den geloovigen niet slechts beveelt te wijken van de goddeloozen, opdat hun besmetting hen niet aantaste, maar zijn vermaning zich ook hiertoe uitstrekt, dat niet iemand zich zelf een leermeester van goddeloosheid zij: want het kan gebeuren, dat wie niet bevlekt werd door kwade voorbeelden, toch den boozen gelijk is, door hen eigener beweging te volgen. In het tweede vers noemt hij niet maar eenvoudig welgelukzalig, die God vreezen (gelijk hij elders doet), maar hij omschrijft de vroomheid nauwkeurig door onderzoek van de Wet: waardoor wij leeren, dat God niet anders behoorlijk gediend wordt, dan wanneer men Zijn woord gehoorzaamt. De godsdienst moet derhalve niet naar ieders vrijen wil uitgedacht worden, maar de regel der vroomheid moet uit het Woord Gods genomen worden. Dat hier alleen van de Wet gesproken wordt, moet niet zóó opgevat worden, alsof geen plaats gelaten werd voor het overige der Schrift: maar veeleer aldus . dat naardien de geheele Schrift niets anders was dan verklaring der Wet, het lichaam onder zijn hoofd begrepen is. De Profeet beveelt dus de Wet, met wat daarbij behoort, aan: anders toch zou hij niet zich voorgenomen hebben, gelijk wij juist gezegd hebben, de geloovigen op te wekken om ook de Psalmen te lezen. Wat nu aangaat, dat hij in de eerste plaats eischt, dat de lust der geloovigen zij in de Wel des Heer en, zoo laat ons uit deze woorden leeren, dat door God een gedwongen of slaafsche dienst volstrekt niet goedgekeurd wordt; en dat geen anderen geschikte

¹

resoba'im — cliattiViiu — lectzim.

Psalm 1.

leerlingen der Wet zijn, dan die met een blij hart tot haar komen, en die haar leer zoo bekoort, dat zij niets beter of zoeter achten dan in haar voor.iit te komen. Uit deze liefde tot de Wet vloeit voort hare ijverige welke de Profeet

daar dadelijk bijvoegt. Want het kan niet anders, of wie niet ware liefde jegens haar zijn aangedaan, oefenen zich ijverig in haar.

3. En hij zal zijn gelijk oen boom, geplant aan waterbeken, die zijn vrucht zal geven op zijn tijd: en wiens blad niet zal afvallen, en al wat hij zal doen, zal begunstigd worden.

Het hiervoor gezegde licht hij toe door een gelijkenis, waarmede hij dit tevens bevestigt: want hij toont aan, hoe men, wie God vreezen, gelukzalig moot achten; omdat zij namelijk niet slechts voor een oogenblik een voorbijgaande en ijdele blijdschap genieten , maar omdat hun toestand blijvend is. Er is dan eene stille tegenstelling tusschen de kracht van een boom, geplant in een besproeide plaats en het kwijnende voorkomen van een, die, ofschoon hij lieflijk groent, toch wegens de onvruchtbaarheid van den grond spoedig verdort. Want van do goddeloozen zullen wij Ps. 37 : 35 zien, dat zij somwijlen gelijk zijn aan de cederen van den Libanon. Want zij hebben zulk een overvloed van goed en eer, dat niets aan hun tegenwoordig geluk ontbreekt: maar ofschoon zij hoog verheven zijn, on hun takken wijd en breed uitspreiden, zal, omdat er echter onder de aarde geen wortel is en er «reen vochtigheid is, waaruit zij sap krijgen, al hun schoonheid terstond verdwjjnen en vergaan, of verflenzen. Dezegen des Ileeren alleen is het derhalve, welke ons in een voorspoedigen toestand bewaart. Die uit deze gelijkenis het besluit trekken, dat de geloovigen hunne vruchten op den goeden tijd voortbrengen, omdat zij voorzichtig onderscheiden, wanneer men wel moet handelen: philosopheeren, mijns erachtens, spitsvondig, buiten den zin van den Profeet. Want luj wilde niets anders zeggen, dan dat de kinderen Gods voortdurend bloeien en altijd door bevochtigd worden door de verborgen genade Gods, zoodat wat ook hun overkomt, het dienstig is tot zaligheid: terwijl oen plotselinge storm de goddeloozen wegrukt, of een bovenmatige hitte hen verteert. Met dat inj zegt dat zij vrucht dragen op hun tijd, drukt hij do volle rijpheid uit; omdat de goddeloozen, ofschoon zij vroegrjjpe vruchten toonen, echter niets dan misgewas voortbrengen.

Psalm 1.

4. Al zoo zijn de goddeloozen niet, maar als het kaf, dat de wind henen drijft.

Hij kon de goddeloozen vergelijken met oen boom, die plotseling verdort, gelik Jeremia 17: C ze vergelijkt met de heide, in de woesfijn groeiende. Maar met deze gehjkeni aiet tevreden, weipt hij hen nog verachtelijker neder: omdat hij namelijk niet let op het blijde gelach , waarin zij voor een korten tijil juichen: doch hjj gaat meer na, welk einde ten slotte hen wacht. De zin is dus: ofschoon de goddeloozen nu gelukkig zijn, zoo zullen zij toch spoedig kaf gelijk zijn: omdat, waar de Heere hen totvolkon»en gebrek gebracht z 1 hebben, Hij hen door het geblaas van Zijn toorn her- en derwan rts verstrooien zal. Verder leert ons de Heilige Geest door dezen vorm van spreken, met de oogen des geloofs te bezien, wnt anders ongelooflijk zou kunnen schijnen. Want ofschoon do goddelooze uitsteekt als een hooge boom, zoo moeten wij toch vaststellen, dat hij kaf of schil zal wezen, zoodra God door Zijn blazen zijn hoogheid wil nederwerpen.

5. Daarom zullen do goddeloozen niet bestaan in het gericht, noch de zondaars in de vergadering der rechtvaardigen. (gt;. Want Jehova kent den weg der rechtvaardigen, en de weg der goddeloozen zal vergaan.

In het vijfde vers leert de Profeet, dat de toestand van een gelukkig leven gegrond is in een recht geweten: en dat het daarom geen wonder is, indien de goddeloozen plotseling uit het geluk, dat zij zich ingebeeld hebben, uitvallen. Er is nu een schijn van een concessie: alsof de Profeet stilzwijgend zou erkennen, dat liet den goddeloozen goed bevalt en dat zij overwinnen, zoolang de zaken in de wereld vermengd zijn: evenals de roovers in de bosschen of spelonken buiten het oog van den rechter vrooiijk zijn: maar de zaken zullen niet altijd zoo verward zijn: en wanneer dan de zaken tot de wettige orde zullen zijn teruggebracht, zal dien goddeloozen hun genot worden onttrokken, zoodat zij gevoelen dronken geweest te zjjn, toen zij meenden gelukkig te zijn. Wij zien nu, dat de Profeet verzekert, dat de goddeloozen ellendig zijn: omdat het geluk een inwendig goed des gewetens is. Hij ontkent niet, dat, vóór zij tot het onderzoek gedwongen worden, hun iilles voorspoedig gelukt; maar hjj ontkent, dat zij gelukkig zijn, tenzij een deugdelijke en vaste zuiverheid des levens hen schraagt, want de ware

I'S A LM 1.

rechtheid des levens blijkt eerst uit de beproeving der rechtvaardigen. Voorts, ofschoon de Heere Zijn oordeel, waardoor Hij de rechtvaardigen van de verworpenen scheidt, icderen dag uitoefent, moeten wij, omdat dit shchts ten deele geschiedt, do oogen hooger opslaan, indien wij begeeren de vergadering der rechtvaardigen, waarvan hier sprake is, te zien. Nu begint wel de voorspoed der goddeloozen te kwijnen, zoo dikwijls God teekenen van Zijn oordeel geeft; want dan ontwaakt, weten zij, of zij willen of niet, dat zij losgemaakt zijn van de verzameling der rechtvaardigen. Maar omdat dit niet altijd en niet in allen voltrokken wordt, moet geduldig de dag der laatste openbaring afgewacht worden, waarop Christus de lammeren van de bokken zal scheiden. Ofschoon vast te houden is, dat de goddeloozen in 't algemeen der ellende gewijd zijn, omdat zij inwendig zich van schuld bewust zijn: en zoo dikwijls zij rekenschap moeten geven van hun leven, verstaan zij, als ontwaakt, dat het een droom geweest is, dat zij meenden buiten zich zeiven gelukkig te zijn. Verder, omdat de zaken hier schijnen volgens het toeval te loopen, en het niet gemakkelijk is in een verwarde vermenging te weten, wat de Profeet gezegd had, zoo roept hij ons tot een ander grondbeginsel terug, n.1. dat God de rechter der wereld is; waaruit volgt, dat het niet anders kan zijn of het gaat den oprechten en rechtvaardigen goed, terwijl den goddeloozen een zeer slecht einde boven het hoofd hangt. Otschoou dus naar den uiterlijken schijn de zuiverheid des levens den dienaren Gods niets baat, zoo moeten zij toch onder Gods leiding welgelukzalig zijn, omdat het het eigen ambt Gods is, hen te beschermen en terade te gaan met hun heil. Waaruit men nu weder kan besluiten, dat Hij eindelijk alle goddeloozen verdoen zal, hoewel Hij voor een tijd dit schijnt na te laten, omdat Hij zekerlijk een wreker der zonden is.

Laat ons daarom, opdat huu schijnbaar geluk ons niet be-driege, in verwarde toestanden altijd op Gods voorzienigheid merken, aan w^relke het toekomt den toestand der wereld met den rechten regel overeen te brengen.

PSALM 2.

INHOUD. David roemt, dat zijn koninkrijk, ofscboon het bestreden wordt door een groote menigte vijanden en sterke maebt, tocb bestendig zal zijn, omdat bet gesteund is door de band en de kraebt Gods. Ook voegt bij er bij, dat bet ondanks de vijanden, zal uitgestrekt worden tot de uiterste grenzen der aarde. En daarom vermaant bij de Koningen cn andere vorsten, om bun boogmoed af te leggen, en bet juk, door God bun opgelegd, zachtmoedig op zich tc nemen, cmdat zij tevergeefs zullen beproeven het af te werpen. Verder bevat deze type een profetie van het toekomstige rijk van Christus.

1. Waarom woeden do Heidenen, en morren de volken ijdelijk? 2. De Koningen der aarde zijn te zamen gekomen, en de Vorsten zijn te zamen vergaderd tegen Jehova en tegen Zijnen Christus. 3. Laat ons hun banden verbreken en laat ons hun juk van ons werpen.

Wij weien hoevelen tegen David samengezworen hebben en beproefd hebben te verhinderen, dat hij zou regeeren; door welke hij zoo naar het gevoel des vleesches kon verschrikt zijn, dat hij de hoop om verder te regeeren opgaf. Ook is het niet twijfelachtig of hij heeft angstig te strijden gehad niet zeer zware beproevingen. Maar omdat hij een goed geweten had, dat hij niets vermetel beproefd had, zooals eerzucht en kwade begeerlijkheid de meesten tot nieuwe dingen drijft: maar hij veeleer vast overtuigd was, dat God hem Koning gemaakt had, daar hij niets dergelijks begeerd had: zoo verhief hij zich met groot vertrouwen tegen de geheele wereld, gelijk hij met deze woorden zoowel de Koningen als hun troepen braveert. Hij erkent wel een harden strijd te hebben, omdat niet slechts een kleine bende, maar geheele volken met hun Koningen tegen hem samenspannen: maar daarna beroemt hij zich onverschrokken, dat dit te vergeefs geschiedt: omdat zij den oorlog niet tegen een sterfelijk mensch maar tegen God zelf ondernemen. Verder is het onzeker, of hij slechts van binnenlandsche vijanden spreekt, dan wel of zijn klacht zich ook uitstrekt tot buiten-landsehe. En zekerlijk, daar de vijanden van allen kant tegen hem opstonden, en, nadat hij de beroerten onder zijn volk gestild had, ook de naburen op hun beurt vijandig werden: begrijp ik liever er beide onder, zoowel Joden als Heidenen.

Psalm 2.

Bezwaarlijk zou toch onder meerdere natiën en volken een enkel volk genoemd worden; evenmin van vele Koningen gesproken zijn, als het alleen op Saul zag. Daarbij past het beter tot aanvulling der spreekw|jze, dat verschillende soorten van vijanden samengevoegd worden; omdat wij weten, dat Christus niet slechts met vijanden, die huisgenooten waren, te doen had, maar ook met wie daar buiten waren, omdat het een algemeene samenspanning der gehecle wereld was Zijn ondergang te bewerken. En de Joden begonnen wel het eerst tegen Christus, gelijk tegen David, te woeden: doch daarna tastte dezelfde razernij de andere volken aan. Dit is de hoofdsom; ofschoon zij, die beproefden hem te doen neerstorten, sterk waren door krachtige hulpmiddelen, zoo waren toch hun opschuddingen vergeefsch, en hun raadslagen ijdel. Waar hij den volken beweging en gedruisch, den Koningen en Aanzienlijken samenkomen om plannen te maken toeschrijft, spreekt hij zeer gepast. Intusschen wijst hij aan, dat, waar de Koningen lang en veel beraadslaagden, waar de volkeren hun driften uitstortten, zij allen niets zuilen vorderen. Maar de reden van zijn vertrouwen is op te merken, dat hij n.1. niet vermetel noch bloot eigener beweging begonnen heeft te regeeren, maar dat hij slechts de roeping Gods gevolgd heeft. Waaruit hij besluit, dat in zijn persoon God aangetast wordt; omdat Hij niet anders kan dan zich beschermer en verdediger betoonen van het koninkrijk, dat Hij gemaakt heeft. Want door zich met den titel van Messias of Christus te noemen, spreekt hij uit, dat hij niet dan onder de leiding en naar het bevel Gods regeert; omdat de zalving, door Samuels hand aangebracht, hem van ambteloos mensch tot Koning gemaakt had. De vijanden van David dachten wel niet, dat zij tegen God ingingen, ja zouden zelfs krachtig ontkend hebben, dat dit hun plan was; toch stelt David niet zonder reden God tegenover hen, alsof zij rechtstreeks tegen Hem hunnen aanval richtten; omdat zij, het koninkrijk door Hem opgericht willende verderven, met blinde woede tegen Hem zelf inliepen. Want, indien rebellen tegen God zijn wie de macht, door Hem verordend, weerstaan, zoo moest dit veel meer naar waarheid gezegd worden van dit heilig koninkrijk, dat door een bizonder voorrecht bevestigd was. Maar het is der moeite waard tot den kern der spreekwijze te komen. Want dat David van Christus geprofeteerd heeft, blijkt iiieruit zeker, dat hij wist, dat zijn koninkrijk niet dan schaduwachtig was. Eu opdat wij leeren, tot Christus in betrekking te brengen al wat David eertijds van zich zeiven zong, moet men dit grond-

Psalm 2.

beginsel vasthouden, dat telkens in al de Profeten voorkomt, dat hij met zijn nakomelingschiip niet zoo zeer om zijnentwil Koning is gemaakt, als om beeld van den Verlosser te zijn. En ofschoon dit meermalen herhaald moet worden, moeten voor 't tegenwoordige de lezers vermaand worden (dewijl dat tijdelijke koninkrijk van het oude volk als een zeker pand was van het eeuwige rijk, dat eer.st in den persoon van Christus waarachtig gevestigd was) niet met geweld of door allegorie te wringen op Christus, wat David van zich zelf zegt, maar dat dit waarachtig van Hem voorzegd is. Want indien wij de natuur van dit rijk nagaan, zou liet dwaas zijn, met weglating van einde of doel, te blijven staan bij de eerste schaduw. En dat het rijk van Christus door den profetischen geest beschreven wordt, daarvan zijn de Apostelen ons bekwame getuigen, die, ziende de goddeloozen tegen Christus samenspannen, door deze leer zich wapenen tot het bidden. Hand. 4 : 24. Maar opdat ons geloof niet onderhevig zij aan eenigc woordenziftenj, staat het uit alle Profeten openlijk vast, dat in eigenlijken zin op Christus past, wat David van zijn rijk getuigd heeft. Dit sta dus vast, dat allen, die zich aan de heerschappij van Christus niet onderwerpen, met God strijden. Want daar het Gode behaagt ons door de hand Zijns Zoons te zegenen, verklaren zij, die weigeren Christus zeiven te gehoorzamen, te vergeefs, dat zij Zijn heerschappij niet willen afweeren. De uitspraak toch is waar: wie den Zoon niet eert, eert ook den Vader niet, die Hem gezonden heeft. Joh. 5: 2'ó. En het komt er voor ons ten zeerste op aan, deze persoonlijke vereeniging vast te houden, omdat, gelijk de majesteit Gods in den ecniggehoren Zoon heeft uitgeblonken, de Vader niet dan in Diens persoon gevreesd en geëerd wil worden. Men kan dan uit deze plaats een dubbele vertroosting halen; want, zoo dikwijls het gebeurt, dat de wereld beweging maakt om hot rijk van Christus te verstoren of tegen te houden, zal hot niet als een nieuwe zaak ons verbazen, wanneer wij ons slechts herinneren, dat vervuld wordt, wat reeds oudtijds voorzegd is. Zelfs ook zal het zeer nuttig zijn te vergelijken, wat Apostelen ervaren hebben, met de tegenwoordige voorbeelden. Het rijk van Christus zou wel van zelf stil zijn, waaruit immers ook de ware vrede voor de wereld ontstaat, maar het komt door de slechtheid en boosheid der menschen, dat het nooit zonder berociiiiijoii zicli verheft. Daarom is het ook niets verwonderlijks noch ongewoons, als de wereld in beroering komt, zoodra de troon voor Christus opgericht wordt. De andere ver-

Psalm 2.

troosting volgt: dat, wnar de goddeloozen hunne krachten te zamen b rengen, en zij, ofschoon ook vertrouwende op hun ontzaglijke menigte rijkdommen en hulpmiddelen, niet slechts trotsche lasteringen uitbraken maar ook den hemel zeiven woe- »

dond aanvallen mogen, wij echter veilig hen kunnen hoonen,

steunende opditéóne woord, dat zij Godin de hemelen tergen.

Daarom, wanneer wij zien, dat Christus bijna overstelpt wordt door de menigte en de kracht der vijanden, kome het ons in de gedachte, dat zij God den oorlog aandoen, Dien zij niet zullen overmogen, en dat het daarom vruchteloos en ijdel zal zijn, wat zjj niet ophouden te maken. Laat ons verder leeren deze leer uit te strekken tot den ganschen loop van het Evangelie. Want dat het niet tot den persoon van Christus beperkt moet worden,

wordt klaarhjk bewezen, door dat gebed der Apostelen, dat ik aangehaald heb.

3. Laat ons verbreken. Het is een persoonsverdichting (prosopopoeia), waarin de Profeet zijne vijanden sprekende invoert, om daardoor beter hun goddelooze en godslasterlijke beraadslaging uit te drukken; niet dat zij openlijk erkenden tegen God in opstand te zijn: (want zij bedekten hun verzet met welken schjjn zij het best konden vinden, en pochten er overmoedig op,

dat God aan hunne zijde stond) maar, daar zjj ten volle besloten hadden door recht of onrecht David uit zijn koningschap te stooten, was, wat zij ook met den mond mochten voortbrengen,

dat toch hun overlegging, op welke wijze zij het koninkrijk.

door God hem verordineerd, konden omwerpen. Ook is het mij niet twijfelachtig of hij berispt zijdelings hun trotschheid,

door overdrachtelijk, in hun persoon sprekende, zijn macht banden en juk te noemen: want hij voert ze in als met verachting sprekende van eene slaafsche en schandelijke onderwerping: gelijk wij zien, dat alle vijanden van Christus liet niet minder met onwil dragen, als zij gedwongen worden Zijn heerschappij onderworpen te zijn, dan als hun de uiterste smaadheidaangedaan zou worden.

4. Die in den hemel woont zal lachen; de Heere zal hen bespotten. 5. Dan zal Hij tot hen spreken in Zijnen toorn; en in Zijne grimmigheid zal Hij hen verschrikken. 6. Ik toch heb Mijnen Koning gezalfd over Sion, Mijnen heiligen berg.

Nadat David verhaald hoeft het gedruisch en do raadslagen en de trotschheid, de toebereidselen en de menigte, de macht

Psalm 2.

cn dc pogingen der yjjandtn, stolt hij tegenover dit alles de macht Gods, welke hij daaruit besluit, dat tegen hen zal zijn, omdat zij tegen Zijn besluit strijden. Gelijk hij te voren, hen koningen der aarde noemende, hun zwakken en vergankelijken toestand aanwees: zoo verheft hij nu wederom, God noemende als die in den hemel woont, door deze korte vermelding Zijn macht: alsof hij zeide, dat zij ongeschonden en ongedeerd blijft, wat ook de menschen doen. Want hoezeer zij zich ook verbetten, nooit komen zjj tot in den hemel: ja wanneer zij denken hemel en aarde te vermengen, dan springen zij als sprinkhanen. De Heere ondertusschen ziet rustig uit den hoogc op hun dolzinnige bewegingen. Om twee redenen nu schrijft hij Gode lachen toe: Vooreerst, opdat wij mogen weten dat Hij geen groote macht noodig heeft, om de menschen, die zich goddelooslijk bewegen, te bedwingen, alsof het een moeielijke en moeitevolle zaak ware; maar dat Hij dit als spelende doen zal, zoo dikwijls het Hem behaagd zal hebben. Vervolgens be-teekent het, dat God, zoo dikwijls Hij toelaat dat het konink-njks Zijns Zoons beroerd wordt, niet talmt alsof Hij elders bezig was, of niet kon te hulp komen, of de eer Zijns Zoons verwaarloost : maar dat Hij opzettelijk de wraak uitstelt tot den geschikten tijd, totdat Hij hunlieder woede door spot ten toon gesteld zal hebben. Laat ons dan vasthouden, dat God, indien Hij niet terstond Zijn hand tegen de goddeloozen richt, Zijn tijd van lachen heeft: en ofschoon wij intusschen moeten weenen, verzachte deze overdenking echter de bitterheid onzer smart, ja wissche ook onze tranen af, dat God zich niet geveinsdeljjk voordoet, alsof Hij traag of zwak ware: maar omdat Hij op Zijn tijd met zwijgende verachting den overmoed der vijanden wil breken. Door het bijwoord dun wijst hij den geschikten tijd des oordeels aan: ongeveer alsof hij gezegd had, dat, nadat God geschenen had de goddelooze pogingen van hen, die zich stellen tegen het rijk Zijns Zoons, niet te tellen, Hij plotseling van rol verandert en toont, dat Hij niets zwaarder opvat dan zulke vermetelheid. Verder schrijft hij God een rede toe, niet om de vijanden te onderwijzen, maar slechts om hun dwaasheid aan te toonen. Immers met het woord spreken bedoelt hij niets anders, dan eene openbaring van den toorn des hemels, welken de goddeloozen niet gevoelen, tenzij zij dien ervaren hebben. De vijanden van David meenden, dat zij zeer weinig moeite zouden hebben om hem te verdoen, omdat hij uit een onaanzienlijke hut voortgekomen, vermetel naar het koningschap gestaan had. De profetie en de zalving van Samuel was

Psalm 2.

hun als een fabeltje. Maar nadat eindelijk God, toen zij vernietigd waren, David in zijn rijk stelde, sprak Hij niet zoo zeer met den mond als wel met de hand, om openbaar te maken dat Hij de formeerder van diens rijk was. Laat ons dan leeren, dat hier. gehandeld wordt van een zakeljjk woord , waar de Heere, geen woord sprekend, echter zijn besluit openbaart. Aldus spreekt Hij, dat het klinkt, ofschoon Hij metterdaad zwijgt, zoo dikwijls Hij het rijk Zijns Zoons met de blijken van Zijn toorn tegen de goddeloozen besehut. Daarna verklaart David onder den persoon Gods duidelijker hoe zijne vijanden goddelooslijk tegen God zeiven ingaan : namelijk, omdat zij niet kunnen dragen den Koning, dien Hij aanstelde. De hoofdsom is, dat de goddeloozen, hoe onbeschaamd zij zijn, eindelijk zullen gevoelen, wat het is den hemel den oorlog aan te doen. Hot voornaamwoord: Ik heeft den nadruk, waarmede God beduidt, dat Hij te veel van de aardsche menschen verschilt, dan dat hun geheel groote menigte ook maar in 't minste de heerlijkheid van Hom, die alleen staat, verduistere. Zoo dikwijls dan de macht der menschen ons verschrikt, kome het ons in de gedachte, hoeveel overwicht God alleen heeft. Verder wordt met deze woorden ons het onwankelbare besluit Gods voorgesteld, om ons geloof staande te houden onder de hevige aanvallen der wereld: omdat namelijk God de stichter is van het rijk Zijns Zoons, zal Hij ook buiten twijfel het beschermen tcu einde toe. AVat de menschen dan ook mogen verrichten, dit ééne is ons genoeg, dat de zalving Gods door hen niet kan worden te niet gedaan.

Hier wordt met duidelijke woorden gewag gemaakt van den berg Swh , niet omdat David daar voor 'teerst gezalfd is geweest, maar omdat eindelijk in zijn tijd do waarheid der godspraak met den plechtigen vorm der wijding geopenbaard en metterdaad bevestigd is. Ofschoon nu David zicli zeiven en de anderen tot de belofte Gods terugroept, zoo wil hij tegelijk met een wenk te kennen geven, dat zijn rijk heilig is en niet af te scheiden van den tempel Gods. Dit komt verder nog meer in waarheid toe aan het rijk van Christus, hetwelk wij weten, dat is èn geestelijk , en verbonden met het priesterschap èn het voornaamste deel van den dienst Gods.

7. Ik zal het besluit verhalen, Jehova heeft tot Mij gezegd: Gij zijt Mijn Zoon; heden heb Ik u gegenereerd. 8. Eisch van Mij en Ik zal de Heidenen geven tot uw erfdeel, en de einden der aarde tot uwe bezitting.

Psalm 5.

7. Ih zal verhalen, enz. Om het voorwendsel van onwetendheid zijn vijanden te ontnemen, neemt David het ambt van een heraut aan om liet edict Gods hekend te maken, of spreekt tenminste uit, dat hij niet komt zonder zeker en helder getuigenis van zijne roeping, alsof hij zeide, dat hij niet vermetel opgetreden is om het koninkrijk te bezetten, maar dat hij het bevel Gods voortbrengt, zonder hetwelk hij vermetel zich tot die eer verheven zou liebben. Overigens is dit in Christus nog meer in waarheid vervuld: ook is het niet twijfelachtig of David zag door den profetischen geest voornamelijk op Hem. Want hierdoor zijn alle goddeloozen zonder verontschuldiging, omdat Christus niet alleen door wonderen bewees, dat Hij met wettige macht door God was bekleed, maar dit ook openbaar maakte door de verkondiging des Evangelies. Xu klinkt ook ditzelfde getuigenis dagelijks door de gehecle wereld. Want ofschoon in het begin de Apostelen getuigd hebben, dat Christus door God den Vader Koning gemaakt is, daarna na hen de doctoren denzelfden last gehad hebben: omdat zij toch allen hun zending volbracht hebben voor Christus zelf, zoo schrijft Iljj alleen terecht en naar behooren Zich Zeiven toe, wat Hij door hen gedaan heeft. Daarom ook deelt Paulus, Eph. 2: 17, aan Zijn persoon toe, wat de dienaren des Evangelies in Zijn naam gedaan hebben. Komende, zegt hij, heeft Hij vrede verkondigd dien, die nabij zijn en dien, die verre zijn. En hierdoor dan wordt ook te beter de autoriteit van het Evangelie bevestigd, dat het, ofschoon door anderen bekend gemaakt, niet ophoudt liet Evangelie van Christus genoemd te worden. Want aldus hebben wij het voor vast te houden , dat, zoo dikwijls wij het Evangelie van menschen hooren, niet zoo zeer zij spreken, als wel Christus door hun mond. Derhalve is dit een bizonder voorrecht, dat Christus, opdat de majesteit van Zijn rijk voor ons niet twijfelachtig zij . met eigen stem ons vriendelijk tot Zich noodigt. Waarom wij te meer ons te wachten hebben , dat wij niet goddeloos verwerpen het edict, dat Hij bekend maakt.

Gij zijl Mijn Zoon. David kon wel met het oog op zjjn koninklijk recht voor een Zone Gods gehouden worden, gelijk wij weten, dat de vorsten, omdat zij boven anderen uitmunten, zoowel Goden als Gods Zonen genoemd worden. Maar hier verheft God, David met een bizonderen titel versierende, hem niet slechts boven alle gezamenlijke stervelingen, maar ook boven de Engelen. Wat de Apostel Hebr. 1 : 5 met wijsheid uiteenzet, waar hij opmerkt, dat dit tot geen Engel ooit gezegd is. Want ofschoon David minder is dan de Engelen,

Psalm 2.

wordt hjj, voor zoover hij echter den persoon van Christus representeert, terecht verre boven hen gesteld. Laat ons derhalve weten, dat hier Gods Zoon niet als een uit velen, maar als de eengeborene aangewezen wordt, opdat Hij als eenig in hemel en op aarde uitblinke. Dat echter God zegt, dat Hij Hem gegenereerd heeft, moet in betrekking gebracht worden tot het begrip of de kennis der menschen. Want David was door God gegenereerd, toen zijn verkiezing duidelijk openbaar werd. Derhalve wijst het bijwoord heden den tijd van die openbaarmaking aan: omdat, nadat hij bekend geworden was van Gods wege Koning te zijn gemaakt, hij optrad als juist door God gegenereerd: dewijl zulk een groote eer aan een gewoon mensch niet kon worden gegeven. Ook moet hetzelfde in betrekking tot Christus gehouden worden, want Hij wordt niet gegenereerd genoemd, dan voor zoover de Vader getuigd heeft, dat Hij Zijn Zoon is. Ik weet, dat deze plaats door velen van de eeuwige generatie van Christus verklaard is, die ook over het bijwoord heden spitsvondig gephilosopheerd hebben, alsof het zou aanwijzen een buiten den tijd voortdurende handeling. Maar Paulus is een getrouwer en meer bekwame verklaarder van deze godspraak, die Hand. 13: 33 ons terugroept tot die openbaarmaking van de hemelsche heerlijkheid van Christus, welke ik genoemd heb. Hij wordt dus gezegd gegenereerd te zijn. niet opdat Hij , zooveel Hem aangaat, zou beginnen Zone Gods te zijn, maar opdat Hij als zoodanig aan de wereld zou openbaar zijn. Eindelijk moet deze generatie niet verstaan worden van de weder-zijdsche verhouding van Vader en Zoon; maar beteekent slechts, dat Hij, die van den beginne verborgen was in den geheimvollen schoot des Vaders, en daarna duisterlijk onder de Wet afgeschaduwd was, sedert Hij met klare teekenen opgetreden was, als Zone Gods erkend w^ras: gelijk ook Joh. I : 14 gezegd wordt, wij hebben Zijne heerlijkheid gezien als des eeniggebore-nen Zoons. Ook moet tevens in herinnering gehouden worden wat Paulus leert Romeinen 1:4, dat Hij verklaard is Zoon in macht, toen Hij opgewekt was van de doaden. Daarom ook komt Hem ook op dien dag toe, wat gezegd wordt. Wat het zij, die plechtige en wettige tijd der openbaarmaking , wijst de Heilige Geest hieraan, evenals later Ps. 118: 24: dit is de dag, dien de Heere gemaakt heeft, laat ons op denzelven ons verheugen, en verblijd zijn.

8. Eisch van Mij. Het is wel waar, dat door Christus den Vader gevraagd is, Joh. 17 : 5, Hem met de heerlijkheid te

Psalm

versieren, die Hij bij Hem bezat van den beginne vóór de schepping der wereld; echter is de zin meer eenvoudig, dat de Vader den Zoon niets zal weigeren, om Zijn rijk uit te breiden tot aan de uiterste grenzen der aarde.

Maar in oen nieuwe zaak wordt Christus ingevoerd Zich den Vader met gebeden aanbiedende, opdat de vrijwillige mildheid Gods in dit deel te duidelijker openbaar zjj, dat Hij goedgevonden heeft Zijn Zoon over de geheele wereld te stellen. Want ofschoon, voor zooverre Hij het eeuwige Woord Gods is, bij Hem rechtens het iioogste gezag en de majesteit altijd geweest is, zoodat deze door geene toevoeging kon vermeerderen, is Hij toch verhoogd in het vleesch, waarin Hij de gedaante eens dienstknechts aangedaan had. Daarom is dit hier niet een titel van Zijn Godheid alleen, maar wordt liet uitgestrekt tot den ge-heelen persoon des Middelaars: omdat, nadat Christus vernietigd is geweest, Hem een naam gegeven is, die boven allen naam is, opdat vóór Hem alle knie zich zou buigen. Philip. 2; 9. Ofschoon wij nu weten, dat David, groote overwinningen behaald hebbende, zijn rijk ver heeft uitgestrekt, zoodat vele volken hem schatplichtig waren, zoo is echter in hem in 't minst niet vervuld, wat hier gezegd wordt. Want als men zijn rjjk vergelijkt met andere monarchiën, was het binnen vrij enge grenzen besloten. Daarom, opdat deze voorzegging over de ontzaglijke uitgestrektheid van het Rijk niet te vergeefs of zelfs ten onrechte gegeven zij, moet men tot Christus komen. Die alleen de wereld Zich onderworpen heeft, en alle landen en volken onder Zijn heerschappij omvat heeft. Ook wordt hier, gelijk op verscheidene andere plaatsen, de roeping der Heidenen voorzegd: opdat men niet geloove , dat de Verlosser, Die door God gezonden moet worden. Koning van slechts één volk zjj. Dat wij nu dit Koninkrijk zien uit elkaar geslagen, door veel onheilen misvormd en verminkt, komt uit de boosheid der menschen , welke hen een zoo gelukkige en begeerlijke onderwerping onwaardig maakt. Hoezeer overigens ook de ondankbaarheid der menschen verhindert, dat het rijk van Christus volkomen bloeit, zoo doet dit echter de uitkomst dezer profetie niet te niet: aangezien Christus de verstrooide overblijfselen van allen kant verzamelt , en in de ellendige verwoesting de Zijnen door den heiligen baud des geloofs verbonden houdt: zoodat niet slechts één hoek maar de geheele wereld Zijner heerschappij onderworpen i s. Hierbij komt ook dat, hoezeer de goddeloozen woeden en Zijn heerschappij verwerpen: zij toch met hun verzet Zijn recht en macht geenszins te niet doen: waartoe ook behoort wat nu volgt.

Psalm 2.

9. Gij zult hen met een ijzeren roede verbrijzelen, als een pottenbakkersvat zult gij hen verbreken.

Dit is met ronde woorden uitgedrukt, opdat wij zouden weten, dat Christus met macht voorzien is, waarmede Hij heerscht ook over de onwilligen en tegenstrevenden. Want David duidt aan, dat niet allen vrijwillig onder Zijn juk zullen komen, maar dat velen onbuigzaam en weerspannig zullen zijn, die Hij echter met geweld zal temmen en op hun plaats zetten. De schoonheid en heerlijkheid van het rijk, waarvan hij spreekt, blinkt nu des te meer daarin uit, dat het volk vrijwillig op den bestemden dag komt om zich gehoorzaam te bewijzen: maar dewijl het meerder deel door een onleerzame hardnekkigheid zich daartegen verheft, was het noodig, dat ook dit er bij gevoegd werd, dat deze Koning al dergeljjken tegenstand te boven zal komen. En God begon een voorbeeld van deze kracht ten oorloge te geven in den persoon van David, door wien, naar wij weten, zeer vele vijanden met de wapenen zijn overwonnen en nedergeworpen; maar de waarheid staat in Christus nog voller vast, Die niet met zwaard en spies, doch met den Geest Zijns monds de goddeloozen ten doode toe verslaat. Het zou echter vreemd kunnen schijnen, dat, waar de Profeten elders de zachtheid, barmhartigheid en vriendelijkheid van Christus roemen , Hij hier beschreven wordt gestreng en hard en vol verschrikking. Maar omdat deze gestrenge en verschrikkelijke heerschappij niet dan om den vijanden vrees in te boezemen gezet ia, zoo is zjj in 't minst niet strijdig met de vriendelijkheid , waarmede Christus de Zijnen lieflijk en zacht koestert. Want evenals Hij zich voor de vreedzame schapen een beminljjk Herder toont, moet Hij noodwendig de wilde beesten wat harder behandelen, om him grimmigheid of te verbeteren of te beteugelen. Aldus wordt in Ps. 110: 5, nadat der vromen gehoorzaamheid geprezen is, Christus met kracht gewapend, waarmede Hij de Koningen en legerscharen, die Hem tegen zijn, op den dag Zijns toorns verdoen zal. En het een zoowel als het ander wordt zekerlijk Hem terecht toegeschreven; omdat Hij door den Vader gezonden is om armen en ellendigen door de boodschap des heils te ver-blyden, gevangen los te maken, kranken te genezen , bedroefden en verslagenen uit duisternis des doods in het licht des levens te brengen. Jcs. 61: 1. Aan den anderen kant, omdat velen door hun ondankbaarheid Zijn wraak over hen uitlokken, neemt Hij als het ware een ander karakter aan, om hun hardnekkigheid te onder te brengen.

Psalm

Maar gevraagd wordt, wat toch voor een ijzeren scepter het zjj, welke de Vader Christus in de handen gegeven heeft om de vijanden te verbreken. Ik antwoord, dat de Geest Zijns monds Hem voor alle wapenen genoegzaam is, gelijk ik tevoren uit Jesaia aanhaalde. Opdat dus Christus geen vinger verroere, bliksemt Hij door te spreken krachtig genoeg tegen Zijne vijanden en vernietigt Hij hen alleen door de roede Zijner lippen. Want hoezeer zij ook morren, weerstreven en met woedende heftigheid zich verzetten: zij worden toch eindelijk gedwongen als hun rechter te erkennen dien zjj de koninklijke eere ontzegden. Kortom, op verschillende wijzen worden zjj verbrijzeld, als zij een voetbank Zijner voeten gemaakt worden. Hoe de leer des Evangelies een ijzeren scepter is, kan gezien worden uit Paulus, 2 Cor. 4, waar hij leert, dat al Zijne dienaren voorzien zijn met geestelijke wapenen om alle hoogheid, welke zich tegen Christus verheft, neer te werpen, enz. Ik erken wel, dat ook de geloovigen zeiven God tot een offer geslacht worden, opdat Hij hen door Zijn genade levend make: omdat wij eerst vernederd moeten worden, voor Christus ons de hand reikt. Maar omdat Christus Zijn discipelen aldus berouw leert, om Zich hun niet verschrikkelijk te betoonen: Ja veeleer door liet uitstrekken van Zijn herderstaf hun droefheid weldra in blijdschap verandert, daarom gebruikt Hij niet Zijn ijzeren scepter om hen te verbreken, maar beschermt hen meer met de heilzame schaduw van Zijn hand, en ondersteunt hen met Zijne kracht. Daarom geldt deze verbrijzeling slechts de weerspannigen en ongeloovigen, die niet door berouw gedrongen, maar door wanhoop overweldigd, zich Christus onderwerpen. Overigens, ofschoon Ifij niet allen met Zijn stem toespreekt, omdat Hij echter door Zijn Woord aankondigt, welke oordeelen Hij togen hen oefent, wordt terecht gezegd den goddelooze door den Geest Zijns

monds te dooden. 2 Thess. 2: 8. Met een schoone vergelijking openbaart lljj hun dwaze hoovaardij. Want ofschoon hun weerbarstigheid harder dan een steen is, zoo leert Hij, dat zij toch brozer zijn dan aarden vaten: maar omdat wij niet terstond zien verbrijzeld worden, wie Christus weerstaan, ja de zwakke Kerk als een aarden vat is onder hun ijzeren hamers, moeten alle geloovigen gewaarschuwd zijn om, do dagelijksche oordeelen van Christus als een voorspel van de verschrikkelijke verwoesting, welke alle goddeloozen wacht beschouwende, 'den jongsten dag geduldig te verwachten, waarop Hij door de vlam Zijner komst hen verder verteeren zal. Intusschen is het ons genoeg, dat Hij in het midden Zijner vijanden heerscht.

quot;Psalm S.

10. Nu dan Grij Koningen wordt verstandig, laat u onderwijzen Gij Rechters der aarde. 11. Dient Jehova met vreeze, verheugt u niet beving.

Nadat David als een heraut van Godsoordeel, de wrake Gods voorgesteld heeft, vermaant hij nu, de rol van een profeet en leeraar opnemende de geloovigen tot berouw, opdat zij niet te laat moeten ervaren, dat Zijn bedreigingen niet nietig noch ijdel waren. Met name spreekt hij de Koningen en Oversten aan, omdat dezen zich niet zoo gemakhjk laten verteederen. Ook daarom, dewijl de ijdele verwaandheid, waardoor zij opgeblazen zijn, hen niet toelaat te leeren wat recht i.s. Verder, indien David zelfs de Koningen niet spaart, die vrij van de wetten schijnen te zijn en buiten de algemeene orde, behoort zijn vermaning veel meer nog tot de menigte der menschen, om allen van den hoogste tot den laagste te vernederen. Door het bijwoord wijst hij aan, dat het voor hen tijd is om berouw te hebben: omdat niet altijd de zelfde gelegenheid gegeven wordt Intusschen wijst hij aan, dat hij hen te hunnen eigen bate vermaant, omdat er plaats van berouw is, indien zij zich haasten. Als hij hen beveelt verstandig te zijn, berispt hij zjjdelings in hen het valsche vertrouwen van verstandigheid: alsof hijzeide: Dit is het begin van recht wijs zijn , de trotschheid af te leggen en zich te voegen onder de heerschappij van Christus. Hoezeer derhalve de vorsten der wereld in hunne scherpzinnigheid zichzelven behagen, wij mogen weten, dat zij volkomen zonder wijsheid zijn, totdat zij nederige discipelen van Christus worden. Verder bepaalt hij de wijze van verstaan, hun bevelende God te dienen met vreeze. Want omdat zij, vertrouwende op hun hoogheid, droomen vrij te zijn van het gemeen recht, verblindt deze hoogmoed hen ten zeerste, zoodat zij zelfs Gode niet willen onderworpen zijn. Hij leert hen dus, dat zij van hot rechte verstand beroofd zijn, totdat zij geleerd hebben Hem te vreezen. En zekerlijk, omdat hun gerustheid hen zoo verhardt, dat zij Gode hun gehoorzaamheid onttrekken, moeten zij eerst tot vreeze gedrongen worden, opdat hun weerspannigheid genezen worde. Overigens, opdat deze dienstbaarheid, tot welke hij hen roept, hun niet moeilijk zij, leert hij door het woord verheugen, dat zij zacht en begeerlijk is, omdat zij stof van ware blijdschap aanbrengt. Maar opdat zij niet naar hun gewoonte dartel zijn, en, dronken van ijdele vreugde, wanen, dat zij gelukkig zijn, terwijl zij vijanden Gods zijn, vermaant hij hen wederom door het woord heving tot een

Psalm 2,

nederige en bescheiden onderwerping. Want er is een tegenstelling tussclien den blijden en vroolijken toestand van een gerust geweten, en do bandelooze uitgelatenheid, waartoe het verachten en vergeten van God de goddeloozen brengt. De profeet wijst dus aan, dat de hoovaardigen met hun verderf spelen, zoolang zij ongematigd naar do lusten des vleesches zich verheugen: en dat dit waarlijk de eenige en gezonde vreugde is, te rusten in de vreezc en den eerbied voor God.

12. Kust den Zoon, opdat Hij niet toorne en Gij op den weg vergaat, wanneer Zijn toorn binnen kort zal ontbranden. Welgelukzalig zijn allen, die op Hem vertrouwen.

Hij drukt nog duidelijker uit, welke vreeze en welken dienst God eischt. Want gelijk Hij wil regeeren door de hand Zijns Zoons, en in Diens persoon de merken en kenteekenen Zijner heerlijkheid ingrifte: zoo is dit het wettig bewijs onzer gehoorzaamheid en vroomheid jegens Hem, dat wij met eerbied den Koning omhelzen, dien Hij over ons gesteld heeft, naar die uitspraak Joh. 5: 23: Die den Zoon niet eert, eert ook den Vader niet. Die Hem gezonden heeft. Want met het woord Kussen wijst hij een plechtig bewijs of teeken van eer aan, dat de onderdanen jegens hun Koning volbrachten. De hoofdsom is, dat God in Zijn eer te kort gedaan wordt, tenzij Hij in Christus vereerd wordt, ofschoon nu het hebreeuwsche woord „iarquot; zoowel zoon als uitverkorene beteekent: op welke van beide wijzen men het echter opvat, de zin blijft dezelfde. Want Christus was waarlijk door den Vader uitverkoren en Hem alle macht gegeven, opdat Hij alleen boven menschen en Engelen zou uitmunten, waarom Hij ook gezegd wordt van God verzegeld te zijn Joh. 5: 27,' omdat op Hem een bijzondere waardigheid gelegd is, welke Hem uitzondert van alle schepselen. Dat andere uitleggers vertalen „zuiver,quot; is te hard en te gedwongen: ik echter houd gaarne den naam van Zoon, die aan de vorige uitspraak beantwoordt, waar gezegd was: Gij zijt Mijn Zoon, heden heb Ik u gegenereerd. Wat onmiddellijk daarna volgt, leert ons, dat aan de verachters van Christus hun vermetelheid niet ongestraft gelaten zal worden; alsof hij zeido: omdat Christus niet veracht wordt, zonder den Vader te smaden. Die Hem met Zijn heerlijkheid tooide, zal do Vader zelf zulk een heiligschennis niet ongestraft laten. Opdat zij nu zich niet te vergeefs bedriegen

Psalm 2.

met de hoop op een langer uitstel en zich niet. uit hun tegenwoordige rust een ijdel vermaak scheppen, kondigt Iljj aan, dat Zijn toorn binnen kort zal ontbranden. Want wij zien, dat, indien God voor een tijd de oogen sluit en de goddeloozen duldt, uit Zjju zachtmoedigheid hun stoutmoedigheid toeneemt: omdat zij Zjjn oordeel niet dan uit het gevoel des vleesches en uit de ervaring verstaan. Ik weet , dat het woordje „kimeatquot; door sommigen anders uitgelegd wordt, n.1. dat zoodra de toorn Gods ook maar een weinig ontbrandt, het met de verworpenen gedaan zal zijn: maar het past beter dit te doen slaan op den tijd, opdat de hoovaardigen niet door hun dwaasheid verhard worden, en uit het geduld Gods zich straffeloosheid belooven. Ofschoon het verder rekenschap van de oorzaak schijnt te geven, en het bijwoord, dat gebruikt is, meestentijds bij de Hebreën redegevend is, zoo heb ik toch mij van meer aangenomen verklaring niet willen verwijderen. Ik heb echter het willen weergeven door het bijwoord: Wanneer, omdat dit zoowel de oorzaak als den tijd aanwijst. Omkomen op den weg verklaren sommigen wegens den verkeerden weg, ot de misdadige wijze van leven. Anderen verklaren het: opdat uw weg niet omkome, naar Psalm 1 ; 6 de weg der goddeloozen zal vergaan. Mij lacht meer toe een andere zin, dat David aankondigt, dat de gramschap Gods hen plotseling zal aangrijpen, terwijl zij meenen nog slechts halverwege te zijn. Want wij weten, dat de verachters van God gewoon zjjn zich in hun voorspoed te vleien en rondwoclen als waren zij in een breed veld. Niet zonder reden dreigt dus de Profeet, wanneer zij zullen gezegd hebben: vrede en veiligheid, meenen-de, dat zij ver van hun einde verwijderd zijn, dat een plotseling verderf hen wegrukken zal 1 Thess. 5: 3. Het slot van den Psalm tempert wat vroeger over de gestrengheid gezegd was: omdat de ijzeren roede van Christus en de vuurgloed van den toorn Gods allen zonder onderscheid vrees zouden aanjagen, zoo er niet deze vertroosting bijgevoegd was. Nadut hij dan gehandeld heeft over het verschrikkelijk oordeel Gods, dat de onge-loovigen bedreigt, stolt hij de liefljjkheid der genade Gods voor en wekt hij de geloovigen en Zijn vrome vereerders op om goede hoop te hebben. Dezelfde orde houdt Paiilus 2 Cor. 10: C. Want waar hij gezegd had, dat hij de wraak tegen de ongeloo-vigen gereed had, voegt hij er terstond aan toe, het woord tot de geloovigen richtende: Nadat uw gehoorzaamheid zal vervuld zijn. Nu verstaan wij het plan van den Profeet. Want omdat de geloovigen de gestrengheid, welke hij vermeldde, tot zich konden uitstrekken, opent hij hun een toevluchtsoord der

Psalm f?.

hope, waarheen zij voor den toorn Gods konden vlieden: gelijk ook Joel 2: 32, nadat hij de goddeloozen voor den verschrikke-lijken rechterstoel Gods gedaagd heeft, terstond de vertroosting er bij voegt, dat, wie den naam des Ileeren zal aangeroepen hebben, zalig zal zijn. quot;Wantik meen, dat men dezen uitroep: Ztdhj allen, die op Hon vertrouwen, op zich zelfquot; moot lezen, Want ofschoon het voornaaniwoord Hem zoowel op God ais op Christus kan slaan, zoo past het mijns eraehtens boter het van Christus te verstaan, Dien hy eerst bevolen had tc kussen,

PSALM 3.

INHOUD. Duvid, uit /.ijn koninkrijk verdreven ofschoon bij ten prooi moest /.ijn nan de uiterste wanhoop in alle zaken, roept toch God aan en sterkt zich met Zijn belofte tegen alle groote vrees, den spot en de wreede aanvallen der vjjanden, ja zelfs tegen den dood zeiven, welke zich toen aan zijn oogen vertoonde. Kindelijk wenscht bij zichzelven en de geheele Kerk geluk met den gelukkigen uitsliig.

1. Een lied van David, als hij vlood voor het aangezicht van Absalom, zijnen zoon.

Hoe bitter Davids smart was in de binnenlandsche samenzwering, welke ontstaan was uit de trouweloosheid van zijn eigen zoon, kan ieder onzer klaarlijk uit het natuurljjk gevoel afleiden. Daar hij nu wist, dat dit onheil door zijn eigen schuld van Gods we ge over hein kwam, wegens het schenden van eens anders vrouw en het storten van onschuldig bloed, had hij geheel kunnen inzinken en bezwijken door de angst, tenzij hij, opgericht door de belofte Gods, iu den dood het leven verwacht had. Omdat hij verder zijn zonden niet aanroert, moet men weten , dat alleen het andere deel van zijne gebeden in dezen psalm bevat is. Omdat God hem strafte wegens zijn overspel cn misdadig verraden van l'ria, is het niet twijfelachtig of hij is in den beginne door zware en harde zielskwellingen gedrongen, maar nadat hjj zich voor God vernederd had, vatte hij weer moed en, verzekerd dat hij vergiffenis gekregen had, stelde hij voor zeker vast, dat God aan zijn zijde was, Dien hij wist, dat altijd de beschermer zijns koninknjks zou zijn. Over zijn zoon en diens geheele partij heeft hjj nu geklaagd; omdat hij wist, dat zjj goddelooi-lijk opstonden om het besluit (iods te vernietigen. Wanneer dan God aldus goddelooze en slechte

Psalm 3.

menschen als gecsels gebruikt om ons te kastijden, moeten wij eerst de oorzaak bedenken, omdat wjj namelijk niets ondergaan, dat wij niet te voren verdiend hebben: opdat deze overdenking ons boetvaardigheid leere. Maar indien de vijanden meer God dan ons bestrijden, moge onmiddellijk daarna dit vertrouwen komen, dat wij gered zullen worden door de bescherming van Hein, Wiens gunst, welke ons beloofd is, genen verachten en vertreden.

2. O Heere, hoe zijn mijne verdrukkers vermenigvuldigd! velen staan tegen mij op. 3. Velen zoggen tot mijne ziel; Hij heeft geen heil bij God. Selah.

De gewijde geschiedenis leert, dat David niet slechts van zijn koninklijke macht ontdaan was, maar dat hij bijna van allen verlaten was: zoodat hij schier evenveel vijanden had als onderdanen. Want ofschoon wel weinige getrouwe vrienden hem op zijn vlucht begeleid hebben, zoo is hij toch niet zoo zeer door hun bescherming veilig ontsnapt, als wel door de schuilhoeken der woestijn. Daarom is het niet te verwonderen, dat hij verschrikt was door die menigte, welke zich tegen hem stelde: omdat niets hem meer onverwacht kon overkomen, dan die zoo plotselinge afval. Maar het was een bewijs van zeldzaam geloof, dat hij, geslagen met zoo groote vrees, zijn klacht in den schoot Gods durfde neerleggen. En voorwaar, dit is het eenige middel om onze vrees te stillen, welke zorg ook ons beklemt, haar op Hem te werpen: gelijk wederkeerig zij, die meenen, dat zij door Hem niet aangezien worden, noodwendig neergeslagen moeten zijn. Vervolgens drukt hij do trotschheid zijner vijanden duidelijker en met meer nadruk uit, dat zij hem aanvallen als een verloren en wanhopig man. IIü wijst namelijk aan. dat hun stoutmoedigheid wies, omdat zij vertrouwden, dat hij door God verworpen was. Mogelijk wordt ook zijdelings met deze woorden hun goddeloosheid aangewezen, dat zij de hulpe Gods, om den Koning, dien Hij verkozen had, te bewaren, niet achtten. En dit tweede is meer waarschijnlijk: want ook Absalom heeft zich Gods gunst niet beloofd, maar, daarmede niet rekenende, op de overwinning door zijn eigen kracht gehoopt. Derhalve voert David opzettelijk hem en de overigen aldus sprekende in, om aan te toonen, dat zij door een groote en barbaarsche verachting van God tot zulk eene woede gedreven waren, dat zij het gansch

Psalm 3.

niet telden, dat hij zoo dikwerf uit de grootste gevaren wonderbaar uitgerukt was. Want ofschoon de goddeloozen, wanneer zij opstaan om ons te vernietigen, niet openlijk tot zulk een mate van onbeschaamdheid voortvaren, dat zij ontkennen, dat Gods gunst ook maar iets zou baten: omdat zij echter alles aan de fortuin toe- schrijven, of het er voor houden, dat wie de sterkste krachten hoeft, overwinnaar zal zijn, en daarom onverschrokken zoozeer door recht of onrecht heen loopen , dat het hun evenveel is of God vertoornd of goedgunstig op hen is: volgt hieruit, dat zij Gods genade voor niets achten en dat de geloovigen bespot worden, alsof hot niets zou baten onder Gods hand en hoede te zijn. Dat sommigen vertalen: velen zeggen van mijn ziel, past niet op deze plaats. Want ofschoon „/equot; in dezen zin somtijds door de Hebreen gebruikt wordt, zoo wilde David nu toch iets meer uitdrukken, namelijk, dat hij in zekeren zin door den spot der vijanden in zijn hart doorstoken was. Ziel beteekent dus voor mij: de zetel der aandoeningen. En aan deze uitspraak beantwoordt in het tegenovergestelde, wat wij elders zullen zien Ps. 85: ;j. Zeg tot mijne ziel: Ik ben uw heil. David leert dus door zijn voorbeeld, dat men, ofschoon de ge-heele wereld eenstemmig ons tot vertwijfeling moge drijven, veeleer God alleen moet hooren, en dat de hoop op redding, door Hem beloofd, altijd inwendig gekoesterd moet worden: en dat, dewijl de goddeloozen beproeven onze zielen te doorwonden, zij door gebeden gesterkt moeten worden.

Omtrent het woord Selah stemmen de uitleggers niet overeen. Sommigen zeggen, dat het een teeken van bevestiging is, en zooveel wil zeggen, als Waarlijk of Amen. Anderen nemen het voor: eeuw. Maar omdat „Wa/quot; opheffen beteekent, is de meening van hen waarschijnlijk, die achten , dat doordat woord eene verheffing in den zang aangewezen wordt. Alhoewel men tevens het moet vasthouden, dat de zangwijzen pasten bij den zin, en alzoo ook do harmonie met do zaak, of met de stof, welke behandeld wordt, om zoo te zeggen verbonden was; gelijk nu, David, nadat hij geklaagd heeft, dat zijn hoop schandelijk bespot was, alsof het hem niet hielp, dat hij door God beschermd werd , bij deze lastering stil staat, welke zijn ziel hevig gewond heeft: zooals hij een weinig vorder ditzelfde woord weder herhaalt, waar hij zichzelven oen versterking van zijn vertrouwen influistorde.

4. Doch Gij Jehova, zijt een schild voor mij, mijne eere en die mijn hoofd opheft. 5. Ik riep met mijne

Psalm 3.

stem tot den Heere, en Hij verhoorde mij van den berg Zijner heiligheid. Selah.

Hot voegwoord „enquot; moet hier verklaard worden door „dochquot;, omdat David , een woord vol vertrouwen stollende tegenover de hoiligschennonde driestheid zijner vijanden, getuigt dat hij, wat genen ook zeggen mogen, des niettemin zich op het woord Gods verlaat. Verder blijkt hieruit, dat een zekere hoop van bevrijd te zullen worden reeds vroeger door hem gekregen is, omdat er geen melding gemaakt wordt van de kastijding, door de hand Gods aangedaan. Ja wat meer is, steunende op Gods hulp gaat hjj moedig den strijd met zijne vijanden tegen, die, den wettigen Koning van zijn zetel willende stooten, een goddeloo-zen en schandelijken oorlog voeren. Ook zijn schuld vroeger beleden hebbende, beoordeelt hij slechts de tegenwoordige zaak. Want aldus moeten Gods knechten, waar zij door do goddeloo-zen gekweld worden, nadat zij over hunne zonden gezucht hebben eu met smeeking de toevlucht neinen tot Gods barmhartigheid, de oogen slaan op den aanblik der tegenwoordige zaak, om niet te twijfelen, dat God hun ten helper zal zijn, als zij on waardiglijk gekweld worden. Vooral waar door hun moeite •Ie waarheid Gods bestreden wordt, moeten zij in dit vertrouwen zich luisterrijk verheffen, dat het in 't minst niet twijfelachtig is, of God do waarheid Zijner beloften zal handhaven tegen goddelooze deugnioton. Want anders zou het kunnen schijnen, dat David ten onrechte zich dit aanmatigt, daar hjj zich zolven van do ecre en hulpe Gods ontbloot had; maar omdat hjj overtuigd was, dat hij niet volkomen uit de genade Gods uitgovallen was, maar dat do verkiezing nog vast staat: daarom vat hij weder moed om het goede te hopen.

En vooreerst God vergelijkende met een schild, verstaat hij, dat hij door Zijn kracht beschermd is: hieruit leidt hij ook af, dat Dezelfde zijn eer is: omdat Hjj de verdediger en bewaker der koninklijke waardigheid zal zijn, waartoe Hij hem verwaardigd heeft. Vandaar dat vertrouwen, dat hij met opgerichten hoofde durft op te trekken.

5. Ik riep met rnijve slem lol den Heere. Uij verklaart, dat hij n')oit zoo door de tegenspoeden geknakt, of door de goddelooze spotternijen neergeslagen geweest is, of hij wendde toch zjjn gebeden tot God. En dit is het rechte bewijs \.n zijn geloof geweest, dat hij het zelfs onder de benauwd-j oden door te bidden oefende. Want niets is minder passend,

l'SAI.M 3.

dun op den toom te Lijtcn cn onze zuclitingon van God terug te houden, indien wij Zijn beloften gelooven. Er is in (l(^7,e woorden ook geen overtollige herhaling: maar David noemt bepaald zjjn stem, om beier uit te drukken, dat hij, op welke wijze ook de goddeloozen raasden, toch in het minst niet zich stilhield, dat niet de naam Gods duidelijk in zijn mond klonk; wat in zulk een zware en harde beproeving moeilijk was. liet kan ook zijn, dat hij deze stem des gebeds stelt tegen over het luidruchtige geroep van hen, die of de fortuin beschuldigen, of, zonder zich te matigen, jammeren: in één woord hun ongematigde smart met ontsteltenis en hevigheid aan den dag brengen. Maar ik meen, dat David voornamelijk dat aangeteekend heeft, dat Inj niet sprakeloos is geweest onder de lasteringen der vijanden, waarmede zij beproefden zijn geloof te vernietigen: maar dat bjj veeleer zijn stem tot God opgeheven heeft. Dien do goddeloozen noemden als van hem afgekeerd. Hij voegt er bij, dat bij niet te vergeefs geroepen heeft, om alle vromen te vermanen tot dezelfde standvastigheid. Wat bij zegt van den henj der liciliflhnil, of wat hetzelfde is licilhjni hen/ wordt door sommigen ten onrechte van den hemel uitgelegd. Ik erken wel, dat de hemel elders dikwijls het heilige paleis Gods genoemd wordt : maar ik twijfel niet, of David zag bier op de Arke des Ver honds, welke reeds op den berg Sion geplaatst was. lljj bevestigt dan uitdrukkelijk, dat bij vandaar is verhoord geworden, ofschoon Inj gedwongen was in de woestijn te vluchten. De gewijde geschiedenis deelt toch mede, 2 Sam. 15: 24, dat David het niet heeft toegestaan, toen de priester Abjathar ') bevolen had, dat de ark door de Levieten gedragen zou worden, waar David was. En daarin kwam het verwonderlijk geloof des heiligen mans uit. Want omdat hij wist, dat die verblijl-plaats der Arke door den Keen; verkoren was, wilde hij liever van dat heilige toeken der goddelijke tegenwoordigheid, niet anders dan als van zjjn eigen ingewanden, afgescheurd worden, dan buiten het hemelsche besluit iets nieuws invoeren. Nu roemt hij, dat, ofschoon inj beroofd was van het gezicht der arke, het door den afstand van de plaats toch niet geschied is, dat God niet zijne gebeden nabij zou zjjn. Met welke woorden hij bewijst, den middelweg gehouden te hebben, om niet of het zichtbare teeken te verachten, dat de lleere naar dc onwetendheid des tijds ingesteld had, öf bjjgeloovig gehecht aan dc plaats, iets vleeschelijks van de heerlijkheid Gods te

i) Zadok in ile Fransche uitgave.

PSAIiM 3.

denken. Aldus heeft hij niet blindelings ledige woorden in de lucht gestrooid, gelijk de ongeloovigen, die ook zelf wel bidden, maar onzeker zijn, waarheen zij hun woorden moeten richten. Maar David wendt zich recht naar den Tabernakel, van waar God beloofd had, dat Hij Zijn dienstknechten goedgunstig zou zijn. Van hier het vertrouwen des gebeds, dat nooit goeden uitslag gemist heeft. Daar in Christus ons gegeven is, wat eertijds de beelden der Wet afschaduwden, staat heden ons een veel gemeenzamer toegang tot God open, zoo wij slechts niet wetens en willens van den weg dwalen.

6. Ik lag neder en sliep; en ik ontwaakte, omdat

de Heere mij ondersteunde. 7. Ik zal niet vreezen

voor tienduizenden des volks, die van allen kant schansen tegen mij zetten.

Indien wij den verleden tijd bij de werkwoorden behouden, verkondigt David een verwonderlijke en bijna ongelooflijke vastheid van geest, dat hij tusschen zoovele dooden zoo gerust sliep, alsof hij buiten gevaar was. En voorwaar, hoe hij ook geslingerd werd in de woeste golven der zorgen, het is zeker, dat zij toch door het geloof gestild zijn, zoodat hij, hoe zeer ook beangst, in God rustte. Alzoo komen de vromen altijd uit alle vrees als overwinnaars te voorschijn, gelijk de wanhoop ook in de kleinste gevaren de goddeloozen overvalt, die zich op God niet verlaten. Sommigen meenen, dat het een tijdsenallage is (verwisseling van tijd), en vertalen daarom in den toekomenden tijd: Ik zal liggen en zal slapen, omdat een werkwoord in den toekomenden tijd daarna er aan toegevoegd wordt: de Heere zal mij ondersteunen. Maar dewijl hij hier een doorloopende handeling aanduidt, heb ik niet gemeend, bij do eerste drie werkwoorden noodzakelijk den tijd te moeten veranderen. Maar men moet weten, dat deze gerustheid niet eigenlijk ziet op den tijd der beproeving, of ten minste niet daartoe beperkt wordt: want David vermeldt veeleer, mijns erachtens, hoeveel goed hij door geloof en gebeden heeft bekomen, namelijk don vrede en de rustige gesteldheid van een welgeordend gemoed. Dit, dat hij de gewone verrichtingen des levens zonder vreeze heeft doorgemaakt, wijst hij aan door oneigenlijk sprekende te zeggen: „Ik heb niet wakende en ontrust op mijn bed gelegen, maar rustig geslapen; terwijl aan beangsten en vervaarden zulk een slaap niet ten deel valt. Maar letten wij er op, dat David

PSALM 3.

door Gods Lcsclicrming zoo onbeschroomd geweest is, en niet door zijn eigen gevoelloosheid. Want vcrstandsbedwelming houdt de goddeloozen wel eens slapende, zoolang zij droomen een verbond met don dood gemaakt te hebben. Maar David geheel anders, zoodat hij geen rust heeft gehad dan ondersteund door Gods kracht en beschermd door Zijn bijstand. In het volgende vers zet hij de onwaardeerbare kracht nog meer uiteen van dat vertrouwen, dat allen, die God vreezen, uit Gods bescherming bekomen. quot;Want gelijk Gods vermogen onmetelijk is, zoo stellen zij vast, dat het. niet overwonnen zal worden tegenover alle aanvallen, razernij, toerustingen en hulpmiddelen der wereld. En waarlijk, indien wij Gode deze eer niet geven, zullen aanstonds onze gemoederen inzinken. Laat ons daarom leeren, in gevaren niet met menschenmaat Gods hulp af te meten; maar hierom het voorwerp van verschrikking gering te achten, wat het ook geweest zij, omdat al wat de menschen tegen God met veel moeite verrichten zonder eenige beteekenis is.

8. Sta op Heere; red mij, mijn Gud: want Gij hebt al mijne vijanden up het kiunehakken geslagen, do tanden der goddeluozen hebt Gij verbroken.

ü. Het heil is des Hoeren; Uw zegen over Uw vulk. Solah.

8. Sla op Ueere. Aangezien David in de voorgaande verzen zich beroemd heeft op zijn rustige gesteldheid, zou het den schijn kunnen hebben, alsof hij nu van den Heere begeerde, geheel zijn leven ongedeerd te blijven; alsof hij gezegd had: Heere nu mijii vijanden van U zijn nedergeworpen, vervolg deze gunst en zet haar ten einde toe voort. Maar dewijl het niets nieuws is, dat David in de Psalmen afwisselende gemoedsaandoeningen dooreen mengt, schijnt meer aannemelijk, dat hij weder tot dezelfde smeekingen terug keert na de vermelding van zijn geloof te hebben ingevoegd. Hij smeekt dus, gered te worden, omdat li ij zich op dat oogenblik in gevaar bevond. Hetgeen volgt over het slaan der vijanden kan tweevoudig uitgelegd worden: of zoo, dat hij al biddende vroegere overwinningen in zijn herinnering terug roept, of zoo, dat hij Gods hulp ervaren en zijn wensch verkregen hebbende, er de dankbetuiging aan verbindt, tot welk laatst gevoelen ik gaarne overhel.

In de eerste plaats dus verhaalt hij, dat hij in gevaren tot Gods bijstand is gevloden en als smeekeling hulp van Hem

Psalm 4.

afgebeden heeft. Vervolgens dankt hij, dewijl zjj hem aangebracht is; waardoor hij betuigt de ontvangen bevrijding aan God toe te schrijven.

9. IJet heil is des IIeer en. Dewijl „/equot; soms voor „«uV gebruikt wordt bij de Hebreeën, vertalen sommigen niet ongeschikt; Van den Heere is het heil. Maar ik heb gekozen, omdat het het eenvoudigste was, dat Heil bij God is. En met deze woorden schrijft hij niet alleen de taak en den lof van het redden aan God alleen toe, stilzwijgend Zijn macht togen alle menschelijke hulpmiddelen overstellende; maar ook, dat, al dreigen duizend dooden, zij toch God niet kunnen wederstaan, zoodat Hij niet ter redding toereikend zou zijn; veeleer openbaart Hij terstond met gemak het heil, dat Hij steeds bij Zich heeft.

In het slot van den Psalm verzekert David, dat dit niet zoozeer aan hem persoonlijk gegeven is, als wel aan geheel hot volk, opdat niet in het algemeen het heil der Kerk, dat in zijn regeering gegrond lag, zou te gronde gaan. David erkent derhalve, dat de goddelooze sammenspanning hierom uiteengeslagen was, omdat God zorg droeg voor het behoud der Kerk. Wij besluiten dus uit deze plaats, dat de Kerk steeds van alle rampen zal verlost worden, omdat God, Die het vermogen heeft om te redden, nooit Zijn genade en zegen van haar zal aftrekken.

PSAIJVI Ar.

INHOUD: Nadat David in den aanhot' God gebeden heeft, hem te helpen, wendt hij aanstonds zijn toespraak tot zijn vijanden en zegepraalt als overwinnaar, steunende op Gods belofte. Kn zoo leert hij ons door zijn voorbeeld, dat wij, zoo dikwerf ons tegenspoeden beangstigen of groote benauwdheden ons drnkken, de beloften tïods, waardoor ons de hope des heil» wordt getoond, moeten overdenken; opdat wij eiken aanval van de verzoekingen doorliet voorhouden van dit schild kunnen breken.

1. Vuur den Opporzangineester, op Neginoth, een lied van David.

1. In welken t|jd deze Psalm vervaardigd is, is onzeker; behalve dat uit den samenhang de aannemeljjke gissing afgeleid wordt, dat hij toen voortvluchtig was en in ballingschap. Ik schrijf hem derhalve toe aan den tijd, toen Saul hem vervolgde. Kn toch, indien iemand het liever wil verklaren van zijn andere vlucht, waartoe hem Absaloms samenzwering gedwongen heeft,

Ï'S.VXM 4.

zal ik het niet zeer bestrijden. Maar omdat hij een weinig verder met een woord zal aanteekenen, dat de strijd hem lang gevallen is. past beter, dat ik het bjj de eerste plaats heb bijgebracht. Wij weten toch hoe hij op allerlei wijzen geslingerd is, eer hij er uit boven kwam, sedert Saul was begonnen iiom vijandig te zijn. Over de woorden, die dit vers bevat, zal ik dit slechts kortelijk aanroeren: wat velen voor „lamme nalseeachquot; vertalen: In eeuwigheid, alsof deze Psalm voor liet gewone gezang zou zijn uitgegeven, verwerp ik als gedwongen. Met meer recht oordeelen anderen, dat „menatseeachquot; genoemd wordt, wie boven anderen uitsteekt en uitblinkt. Maar omdat niet onder allen eenstemmigheid is over den aard dezer uitno-mendheid eu waardigheid, zij ons voldoende, dat met dit woord de Overste der zangers wordt aangeduid. De naam Overwinnaar dunkt mij onaannemelijk: dewijl die, al is luj wel in overeenstemming met den inhoud van dezen Psalm, op andere plaatsen, waar wij hem zullen zien herhaald worden, op geen manier past. Neginoth leid ik af van „nageenquot;, dat tokkelen beteekent; en ik twijfel er dus niet aan, dat het een muziekinstrument geweest is. Waaruit volgt, dat de Psalm niet alleen met luider stemme maar ook met begeleiding van muziekinstrumenten heeft moeten gezongen worden , die geregeld en voorgegaan werden door den hier vermelden Voorzanger.

2. Wanneer ik roep, antwoord mij o God mijner gerechtigheid; in benauwdheid hebt Gij mij ruimte gemaakt, ontferm U mijner, eu hoor mijn gebed.

Door deze woorden wordt getoond liet geloof van David, die tot het uiterste gebracht en wel bijna verteerd door een lange reeks van rampen, toch niet onder de droefheid bezweken is, en niet zoo verbroken is van gemoed, dat hij niet tot God zijn Bevrijder de toevlucht nam. Want door zijn bidden heeft David getuigd, dat hem, van alle hiil|i ontbloot, de hoop op God was overgebleven. Verder noemt hij ITeiii lt;/«»lt; God, zijner qerevhlig-heid, alsof hij zeide Wreker van zijn recht, omdat hem allen allerwege veroordeelden, eu zijn onschuld onderdrukt was door den laster zijner vjjanden en de verkeerde oordeelvellingen van het gemeen. En hierop moet terdege gelet worden. Want, terwijl niets pijnlijker is, dan dat wjj onverdiend veroordeeld worden en bij onrechtmatig geweld nog schande verduren, overkomt dit den heiligen toch dagelijks, dat zij namelijk goed doende

Psalm 4.

gelaakt worden; en het is nuttig, dat zij zoo geoefend worden, opdat zij, van alle aanlokselen der wereld zich af-keerend, geheel afhangen van God alleen. „Gerechtigheidquot; wordt hier dus genomen voor „goede zaaken David, God tot zijn Getuige hiervan stellende, klaagt, dat de inenschen kwaadwillig en onbillijk voor hem zijn; en leert ons door zijn voorbeeld, dat wij niet terneergeslagen moeten worden, wanneer ook al onze onschuld niet openlijk voor de wereld blijkt, omdat wij in den hemel onzen Wreker hebben. De wereldsche lieden hebben gezegd. dat er geen beter schouwplaats der deugd is dan het geweten; maar deze vertroosting gaat verre te boven, dat wij weten voor het oog van God en de Engelen te staan, wanneer menschen ons ten onrechte beleedigen. Met deze sterkte zien wij Paulus begiftigd, 1 Corinth. 4: 5. quot;Want toen vele verkeerde geruchten van hem verspreid waren onder de Corinthiërs, beriep hij zich op Gods gericht. Met hetzelfde vertrouwen ziet Jesaja, 50: 6 vv., neder op allen smaad, dien zijn vijanden op hem wierpen. Weshalve dit eene hot steunsel van ons geduld is, dat wij naar God opzien, wanneer de billijkheid geen plaats in de wereld vindt, en met Zijn uitspraak ons tevredenstellen. Nu kan men echter de vraag tegenwerpen, hoe de menschen hun eigen gerechtigheid voor Gods aanschijn durven' te voorschijn brengen, wanneer toch alle reinheid der menschen louter vuil is bij God. Zooverre 't op David ziet, is de oplossing gemakkelijk; dewijl hij niet dan met het oog op zijn vijanden in zijn gerechtigheid roemt, want hij was zich wel bewust, dat hij niets ondernomen had dan op Gods roeping en bevel; en hij roept hem dus niet lichtvaardiglijk in tot beschermer van zijn goed recht. Wij besluiten hieruit, dat David God met deze lofverheffing versierd heeft, om Hem te gereeder togen al de wereld over te stellen. Dat hij tweemaal begeert gehoord te worden , hierdoor wordt ons èn de hevigheid zijner droefheid èn de vurigheid zijner smeeking getoond. In de tweede plaats toont hij ook, vanwaar hij het vertrouwen op de verhooring verkrijgt, namelijk uit de goedertierenheid Gods. En het is voorwaar betamelijk, zoo vaak wij eenige zaak begeeren, hiermede aan te vangen, opdat ons de Heere naar Zijn vrije goedheid in onze ellenden te hulp kome. Gij hebt mij ruimte gemaakt. Sommigen meenen, dat David zich belooft, wat hij nog niet ervaren had, en met zjjn hoop op de uitkomst der genade Gods vooruitloopt. Maar mijns inziens brengt hij veeleer Gods vroegere weldaden in gedachtenis, opdat hij zich daardoor ver-sterke voor het vervolg. Zoo toch zjjn de geloovigen gewoon

Psalm 4.

in het geheugen terug te roepen, wat tot geloofsversterking geschikt is. En na deze zullen wij nog vele dergelijke plaatsen tegenkomen, waar David, om zijn geloof staande te houden tegenover verschrikkingen en gevaren , onderscheidene ervaringen bijeenverzamelt, waardoor hij geleerd had, dat God steeds den Zijnen nabij is en hen nooit te vergeefs doet begeeren. Hier is nu een overdrachtelijke spreekwijze, waardoor hij te kennen geeft, dat hem, na overal omringd en ingesloten te zijn geweest, een uitweg geopend is geworden Ik houd het er voor, dat de benauwdheid, waarvan hij spreekt, niet minder op zijn gemoedsgesteldheid dan op de zaak zelve ziet; want ook David was niet van ijzer, dat de tegenspoeden hem niet in droevige benauwdheden zouden storten.

3. Menschenkinderen, tot hoelang zal mijne heerlijkheid tot schande zijn, zult G-ij ijdelheid liefhebben, zult Gij leugen zoeken? Selah. 4. Weet toch, dat Jehova Zich een gunstgenoot heeft afgezonderd, Jehova zal hooren, wanneer ik tot Hem zal geroepen hebben.

3. Menschenkinderen. Hier heeft Davids gebed hem een aller-lieflijkste vrucht gedragen, dat h|j niet alleen met kalme beradenheid de razernij zijner vijanden heeft kunnen terugwerpen; maar nog daarenboven hen uitdagen, en onvervaard verachten wat zij ook mochten beramen. Daarom, opdat ons vertrouwen vaststa, moeten wij niet anders dan in het gebruik van dezelfde wapenen geoefend in het worstelperk afdalen, zoo vaak wij door de boozen worden aangevallen. De slotsom nu is, dat, wanneer God David met Zijne hoede wil beschutten, alle stervelingen te vergeefs zich inspannen om hem in het verderf te storten, hoe zeer groote kracht zij overigens ook aanwenden, om hem te schaden. Met hem nu te noemen „Zoneiiquot; niet: „van Adamquot; of „eens menschen\ maar: „eens mansquot; schijnt hij in het voorbijgaan hun eigenwaan te willen treifen. Want ik stem niet in met eenige Joodsche uitleggers, die meenen, dat hiermede de aanzienlijken aangeduid worden. Maar het is veeleer een spottend toegeven, om er hun onbeschaamdheid mede aan de kaak te stellen: omdat zij zichzelven edel en verstandig toeschenen, terwijl toch blinde drift hen tot goddelooze pogingen iinndreef. Door de woorden „tot hoe langquot; wordt hun verdorven halsstarrigheid veroordeeld. David geeft namelijk hierdoor te kennen, dat zij niet maar plotseling door een of anderen prikkel

Psalm 4.

zijn aangedreven; maar dat binnen in hun harten een hardnekkige begeerte om hein kwaad te doen vastgehecht is geweest; want zoo niet hun eigen kwaadwilligheid hen van het rechte verstand beroofd had, zou God hen door vele bewijzen, die hen dwongen van hun opzet af te laten, getoond hebben, dat Hjj Davids Behoeder was. Dewijl zij nu hadden voorgenomen, hein, dien God teu koningszetel verheven had, smadelijk ter neder te werpen, vraagt hij, hoe lang zij zullen voortgaan zijn heerlijkheid schande te achten. .Men moet hier in het oog houden, dat hij het bezit der van Godswege hem verleende heerlijkheid ijverig vasthoudt, hoewel liij bij hoog en laag met alle soort van smaad overladen is: en niet twijfelt, of God zal haar ten laatste handhaven, welke smetten er ook onwaardiglijk opgeworpen waren. Zult gij de ijdelheicl hemiunen. Ten deele verwijt hij den vijanden met deze woorden de verkeerde lust, waardoor hij zag, dat zij aangedreven werden, ofschoon zij valsclip-lijk een vromen ijver voorwendden: ten deele belacht hij hun dwaasheid, dat zij zich voorspoed beloven, terwijl zij tegen God strijden. En zeer nadrukkelijk is deze berisping: want met hoeveel grove kwaadwilligheid de goddeloozen ook naar allo misdaad heensnellen, toch misleiden zij zichzelven met leugenachtige vleiereien, opdat geen gevoel hen smarte. David roept daarom uit, dat het hun niets baten zal, al verblinden zij zicli moedwillig en al versieren zij hun onrecht met een valsche kleur. En voorzeker, al vleien zich de goddeloozen, wanneer zij tot een ernstig onderzoek gebracht worden zal dit altijd vaststaan, dat zij hierom droomen, omdat zij van het begin af bedriegelijk hebben willen hindelen. Overigens moeten wij uit deze plaats liet schild der onoverwonnen standvastigheid nemen, zoo vaak wij zullen zien, dat wij door de boozen in verstand en slimheid overtroffen worden. Want met welke kunstgrepen zij ons ook mogen aanvallen, zoo wij ons slechts wel hiervan bewust zijn, zal God aan ouze zijde staan; en tegen Hem zullen zij niet overmogeii. Laat hen dan krachtig zijn door verstand, laat hen de maeht hebben ons te schaden, laat wegen en middelen voor hen bij de hand zijn, laat hen alles scherpzinnig overwegen; toch zal al wat zij tot stand brengen leugen en jjdellieid zijn.

4. IVcei, dal. lutijl afgezonderd. Dit is de bevestiging van het bovengenoemd gevoelen. 'lij toont namelijk, dat de oorzaak van zijn vertrouwen hierin ligt, dat hij steunt op God als bewerker van zijn regeering. En voorzeker zal het eerst dan

'Psalm 4; 4.

geoorloofd zijn, zonder zorge ons te beroemen tegenover onze vijanden, indien wij zeker znllen zijn van Gods roeping. Daarom beroemt David zich hier volstrekt niet op zijn eigen kracht of hulpbronnen, of legers, alsof hij daardoor zich de regeering zou verworven hebben; maar omdat hij door God uitverkoren is, geeft hij te kennen, dat zij zonder bate vele zaken beproeven, omdat zij zullen gaan gevoelen, dat God hun tegen is, onder Wiens macht zij zullen bezwijken. En nu zegt hij wel in de eerste plaats, dat hij door God is afgezonderd: waardoor hij te kennen geeft, dat hij niet door menschen-willekeur, of door eigen lust, maar door een Hemelsch besluit uitgezonderd is. Want „palahquot;, dat voor de Hebreeën „ver-deelenquot; beteekent, wordt op deze plaats betrokken op de voortreffelijkheid, alsof hijzeide: Gij laat niemand toe als Koning, tenzij door Uw stemmen verkozen of die naar Uw smaak i.i; maar dit is een eigen werk Gods, tot Zich te nemen, dien Hij wil. Ik twjjfel er niet aan, dat hij met den naam „Minzamequot; ') het recht op het koningschap voor zich opeischt uit den aard der zaak of uit de uitkomst zelve, alsof hij een bewijs of ken-teeken van zijne roeping te voorschijn bracht. Want naar waarheid is in een oud spreekwoord gezegd, dat minzaamheid het rechte talent der Koningen is. Nu voorziet God ge-woonljjk hen, die Hij met eere verwaardigt, met de gaven, die voor de vervulling van hun ambt noodig zijn, opdat zij geen levenlooze schimmen zouden wezen. — Velen vatten „chasiedquot; in lijdelijken zin op: niet als _Vminzaaviⁿ maar als _vioie door Gods gunst op den troon gezet is.quot; Maar dewijl mij geen voorbeeld van deze beteekenis in de Schrift voorkomt, acht ik veiliger het gewone gevoelen te volgen, dat God tot Koning zal verkoren hebben, wie waarlijk aan zijn roeping beantwoordt, omdat hij barmhartig en weldadig is. Hieruit leidt hij af, dat hij zal verhoord worden, zoo vaak hij tot (iod zal hebben geroepen. Want vooral hierin bewijst de Heere Zijn getrouwheid, dat Hij Zijn werk niet verlaat; maar in eeuwigheid beschermt, wie Hij eenmaal omvat heeft; waardoor ons geleerd wordt, onbevreesd onze wegen te bewandelen; omdat wat wij op Zijn bevel ondernomen zullen hebben, nooit vruchteloos zal zijn. Dit blijve voor ons vast staan, dat nooit Gods hulp zal ontbreken aan wie op Zijn weg oprechteljjk voortgaan: zonder welken troost degeloovigenelkoogcnblik zouden moeten bezwijken.

1) Op pag. 31 is abusievelijk in de gewone vertaling jgunstgeiiootquot;' geplaatst.

3

Psalm 4: 5.

5. Siddert, en gij zult niet zondigen; spreekt in uw hart op uw leger, en zwijgt. Selah. Offert offeranden der gerechtigheid, en hoopt op den Heere.

5. Siddert. Nu vermaant hij zijn vijanden tot berouw, indien soms hun razernij nog geneeselijk moge zijn. Ten eerste nu beveelt hij hen te sidderen, of onrustig te wezen: met welk woord hij hun stompheid berispt, omdat zij ontbloot van vreeze Gods en van levendig gevoel het verderf tegenijlen. En voorzeker komt zoo groote vernietelheid, dat zij niet schromen den strijd tegen God te ondernemen , bij alle goddeloozen hieruit voort, dat de gerustheid der bedwelming hen verhardt; en een vrijwillige verdooving brengt verharding over hun zorgeloosheid, zoodat zij èn zicftzelven èn God vergetende, overal volgen, wer-waarts hun lust hen maar drijft. Hij zegt, dat voor hun razernij dit het beste geneesmiddel zal wezen om niet nog meer te zondigen, dat zij, uit hun slaperigheid opgewekt, beginnen bewogen te worden en te sidderen, alsof hij zeide: zoodra gij uw bedwelming en traagheid zult afgeschud hebben zal het geschieden, dat ook de lust tot zondigen achterblijven zal. Want hierom zijn de goddeloozen den goeden en eenvoudigen tot last, en verwekken zij zooveel beroering, omdat zij te veel metzichzelven in vrede zijn. Later vermaant hij hen, dat zij met zichzelven op hun leger spreken moeten, dat is, in ruste en als in een hooge wijkplaats overwegen: in tegenstelling met hun onmatige warmte. Eindelijk beveelt hij hun stilzwijgen. Maar mén moet in het oug houden, dat de oorzaak van deze stilte de beweging of siddering is, waaraan hij juist herinnerd heeft. Want indien sommigen waanzinnige vermetelheid tot zondigen medegesleept heeft, is dit het begin van hun terugkeer tot gezond verstand, dat zij uit den slaap opwaken tot vrees en schrik. Daarop volgt gezette overdenking: dan wenden en keeren zij de gedachte, hoezeer zij zich hebben verslingerd; zoo leercu zij , die eerst niets niet durfden, bescheiden wezen en bedwingen ten minste rustig hun onzinnige onstuimigheden. Spreken op het leger is een woord aan het algemeen gebruik en de ervaring ontleend. quot;Wij weten toch, dat onze gedachten meer afgeleid worden, terwijl wij des daags tusschen de menschen verkeeren: alsook, dat maar al te vaak ons oordeel verkeerd wordt door op uiterlijken schijn af te gaan: de eenzaamheid daarentegen maakt ons meer oplettend. Voorts belet dan de schaamte niet, dat ieder zijn zonden naar waarheid overdenkt. David voert dus zijn vijanden weg van de getuigen of scheidsrechters, opdat zij zich te zuiverder en te een-

Psalm 4: G.

voudiger onderzoeken. Deze vermaning ziet dus op ons allen: want tot niets zjjn wij meer geneigd da» met jjdele toejuiching elkander te bedriegen, totdat elk in zichzelven indaalt en mot zichzelven spreekt. Paulus haalt deze plaats aan Epheze 4 : 2C, of zinspeelt althans op Davids gezegde. Hij heeft de Grieksche vertaling gevolgd: Wordt tdornig en zondigt niet; maar heeft die met wijsheid en schoonheid gepast gemaakt voor zijn redebeleid. Want hij leert daar, dat de menschen terwijl zij ten onrechte hun toorn tegen hun naaste uitgieten in zichzelven een billijke stof tot toorn hebben, opdat zij zich van de zonde onthouden: en daarom beveelt hij hun, liever inwendig te morren en op zichzelven toornig te zijn, en voorts niet zoozeer ontstoken te zijn tegen de personen als wel tegen de verkeerdheden.

G. Ojfert. De meesten zijn van oordeel, dat David zijn vijanden vermaant om een bewijs van hun berouw te leveren: en ik erken, dat inderdaad de offers tot dit doel bevolen zijn, om het volk aan te zetten tot nieuwigheid des levens. Maar wanneer ik overweeg, wat soort menschen David bestreden heeft, twijfel ik niet, of hij hekelt hun huichelarij en brengt hun be-driegelijke pralerij tot zwijgen. Want David kon, toen hij als vluchteling in woestijnen of in dalen of op bergen of in vreemde landen ronddoolde, van de Kerke Gods vervreemd schijnen. En gewis achtte men hem in 't algemeen als een verrot lid afgesneden van het lichaam der Heiligen. Intusschen was bij zijn vijanden de Ark des verbonds; zij hielden den Tempel bezet; zij waren de eersten in het brengen der offers. Derhalve beroemden zij zich tegen David mot hetzelfde vertrouwen, waarmede wij weten, dat de huichelaars steeds opgeblazen zijn. En het lijdt geen twijfel , dat zij hoo vaar digi ijk Gods naam misbruikt hebben, alsof zij alleen Zijn vereerders waren. Gelijk nu Jeremia (7 ; 5) den goddeloozen verwijt, dat zij zich bedriegelijk des Heeren tempel voorhouden, zoo ontkent ook David, dat God door uiterlijke plechtigheden verzoend zou worden; dewijl Hij reine offers eischt. Hieronder ligt namelijk een stilzwijgende tegenstelling tnsschen de offeranden der gerechtigheid en alle ijdele en nagebootste plechtigheden, waarin onoprechte vereerders Gods zichzelven behagen. De slotsom is derhalve: Gij beroemt u, dat God aan uw zijde staat, omdat voor ulieden Zijn altaar openstaat, om daar met groote praal uw offers te slachten ; en gij meent, dat ik door God veronachtzaamd word, omdat ik verbannen ben uit liet Heilige land en mij de toegang tot den Tempel is ontzegd. Maar God moet integendeel geheel anders gediend worden, zoo gij op

Psalm 4: 7.

Hem hopen wilt, want uw onreine offers, waarmede gjj Zijn altaar bezoedelt, doen niet anders dan Zjjn toorn uittarten: zoover is het er van af. dat zij Hem u welgezind zouden maken. Laten wij dus uit deze plaats leeren, wanneer wij strijd hebben met bedervers der ware Godzaligheid, dat hun opgeblazenheid veilig kan weerlegd worden, met Ijoe volle wangen zij Zijn naam ook uitblazen en zich op Zijn uiterlijke vereering laten voorstaan: dewijl zij niet de rechte offers aanbieden. Maar middelerwijl moeten wij tegelijkertijd op onze hoede zijn, dat geen ijdel vertoon in ons een ongegrond vertrouwen koestere in plaats van ware hope.

7. Velen zeggen, Wie zal ons het goede doen zien ? Verhef over ons het licht Uws aangezichts, Jehova. 8. Gij hebt vreugde in mijn hart gegeven, meer dan ten tijde toen hun koorn en hun wijn vermenigvuldigd zijn.

7. Velen zeggen. Sommigen meenen, dat David hier klaagt over de wreede kwaadwilligheid zijner vijanden, omdat zij vuriglijk zijn leven zochten. Maar ik twijfel niet, of David vergelijkt de eenige begeerte, waardoor hij gloeide, met de velerlei begeerten, waardoor bijna geheel de wereld herwaarts eu derwaarts gedreven wordt. Want omdat de wereldsche menschen dit beginsel niet hebben, dat alleen zij in elk opzicht gelukkig zjjn, wien God welgezind is: en voorts, dat men op aarde als vreemdeling moet verkeeren, opdat zij met hoop en volharding naar een beter leven zouden streven, blijven zij stilstaan te midden der vergankelijke goederen, en worden zoo, mits het hun maar voorspoedig ga naar het vleesch , niet getroffen door groot verlangen naar God. Dewijl zij dus op de manier van het vee nu dit dan dat als het hoogste geluk aangrijpen, scheidt David zich terecht van hen af en stelt zich een juist tegenovergesteld doel voor. Maar ik spreek hierbij ook niet tegen, wat sommigen beter bevalt, dat David klaagt over zijn eigen medge-zellen, die wanneer zij niet opgewassen waren tegen de kwellingen , die te dragen waren, kermden van verdriet en mismoedigheid , en rust voor zich begeerden. Ik wil het echter liever wijder alzoo uitbreiden, dat David, tevreden met Gods gunst alleen, getuigt, naar niets om te zien eu met niets zich op te houden , wat anderen begeeren. En deze vergelijking dient tot groote versterking, zoolang de geloovigen met achterstelling der tegenwoordige goederen in God ruste vinden, en niets hooger schatten dan te gevoelen, dat Hij hun gunstig is. In de eerste

Psalm 4: 8.

plaats geeft David dus te kennen, dat zij allen, die een vroo-hjk lot voor zich verlangen en niet met Gods genade beginnen, van wijsheid ontbloot zijn: zoo toch komt het, dat onrustige twijfelingen hen rondslingeren Vervolgens berispt bij een andere zonde, dat grove en aardsebgezinde menschen, aan de rust en de gemakken van het vleesch overgegeven, in bet genot alleen daarvan geheel wegzinken. Vandaar is het ook, dat zij God gering achten, alsof zij Hem niet noodig hadden, wanneer zij het overige maar naar wensch bekomen. Maar bij daarentegen betuigt, dat, al mist bij alle andere goederen, Gods Vaderlijke liefde hem zoo goed is als die alle. De slotsom is dus als volgt; Ofschoon de menschen gewoonlijk de genoegens of gemakken van bet oogenblik begeerig najagen, stel ik toch het volkomen geluk nergens anders dan in de gunste Gods. Met het licht vuv Gods aangezicht bedoelt bij een vriendelijk gelaat, evenals Gods gelaat ons weder duister en bewolkt schijnt, wanneer Hij eenig teeken vertoont van toorn. Met een schoone beeldspraak wordt voorts gezegd, dat dit licht verheren wordt, wanneer bet, in onze harten weêrschitterend, vertrouwen en hoop verwekt. quot;Want bet zou ook niet voldoende zijn, dat wij door God bemind werden, zoo niet bet gevoel dezer liefde tot ons doordrong: maar Ilij vervroolijkt onze harten met ware en deugdelijke blijdschap door onze harten te bestralen met Zijn Geest. Deze plaats nu leert, dat zij, wier doel niet is in God ruste te vinden, diep ongelukkig zijn, ofschoon hun overvloed van alles toestroome. Maar dat anderzijds de ge-loovigen, hoewel zij tusschen vele bezwaren gekweld worden, in dit eene opzicht waarlijk gelukkig yijn, omdat voor hen Gods Vaderlijk aangezicht straalt, dat alle duister verlicht, en — om zoo te zeggen — den dood zelf levend maakt.

8. Gij hebt vreugde gegeven. Met een tweede vergelijking drukt hij te beter de kracht zijner begeerte uit, en licht die toe; te weten, dat wanneer hij dat goed, hetwelk bij begeerd had, verkregen heeft, hij anderen hun weelde en genoegens volstrekt niet benijdt; maar ten zeerste tevreden is met zijn lot. De slotsom is, dat hem Gods vriendelijk gelaat meer waard is dan korenschuren vol graan te hebben en kelders vol wijn. Ofschoon de uitleggers van mijn meening verschillen over het woord „meeëetquot;, omdat velen vertalen van den tijd af en verstaan , dat David zich over de goederen zijner vijanden verblijd beeft: schijnt mij echter de andere zin veel beter te passen, te weten, dat hij zegt, zich alleen in Gods gunst meer te ver*

Psalm 4: 0.

blijden dan aardschgezinde lieden, wanneer zij al de goede zaken genieten waarnaar hun begeerte het meest ontstoken is. Want hij had gezegd, dat zij zich inspannend voor den voorspoed en zich daaraan geheel overgevend, niet zeer om God zich bekommeren: maar nu voegt liij er aan toe, dat zij met een groote opbrengst van wijn en koren niet zoo blijde zijn, als hij zelf is alleen met het gevoel der goedheid Gods. En dit vers bevat een nuttige leering, want wij zien, dat de aardschgezinde lieden, nadat zij met verachting van Gods genade zich geheel ingedompeld hebben in voorbijgaande genoegens, zoo weinig verzadigd zijn, dat die overvloed zelve te meer hun begeerten ontvlamt; zoo komt het, dat te midden der verzadiging blinde onrust hun gemoed beroert. Kalme vrede en duurzame vreugde valt ons dus nooit ten deel, zoolang niet Gods gunst ons tocstraalt. Hoewel nu ook de geloovigen streven naar wat hun goed is, worden zij niet door onmatig verlangen derwaarts gedreven, maar houden geduldig uit, daarvan verstoken te zijn, mits zij slechts begrijpen, dat zij Gode ter harte gaan.

9. Ik zal in vrede te zamen slapen en nisten: want Gij Jehova hebt mij afzonderlijk gesteld in vertrouwen.

Hij besluit, dat hij even veilig is als rustig, omdat hij door Gods hand beschermd wordt, alsof hij door alle schansen dei-wereld omwald ware. En wij weten, dat.dit heil vóór andere zaken begeerlijk is, namelijk vrij van alle vreeze te zijn en door geenerlei zorg gekweld noch beangstigd te worden. Het is dus een bevestiging van den voorgaanden zin: dat hij terecht aan de vreugde, verworven van het licht der Vaderlijke liefde Gods, boven al het andere de voorkeur geeft: omdat de innerlijke zielevrede al wat men goeds bedenken kan verre te boven gaat. Velen leggen deze plaats zoo uit, alsof David hoopt, dat zijne vijanden met hem zullen verzoend worden, zoodat hij rustig met hen sluimert: omdat üod hem had gegeven te rusten, zonder schade en zonder door iemand gestoord te worden. Maar naar mijn oordeel zal deze zin gepaster zijn, dat hij in afzondering niet minder rustig leeft dan een groote menigte: dewijl God hem beschermt. Want bij het woordje „jachdaw''' (tezamen) versta ik tevens het woord „amp;equot; (gelijk) het teeken van overeenkomst. En mij behaagt niet, dat eenigen JelatUulquot; (alleen) op God doen slaan, en aldus vertalen; Gij Heere alleen hebt mij in vertrouwen doen wonen; omdat door het wegnemen der tegenstelling fcusschen de twee bijwoorden tegelijk en alleen of

Pö.vlm 5 : 1 , 2 en 3.

eenzaam veel sierlijkheid uit den zin wegvalt. In kort, hij beroemt zich, dat hij zóó genoeg heeft aan de bescherming van God alleen, dat lnj onder die hoede niet minder gerust sluimert al is hij van allo inenschelijke bewaking verstoken, dan wanneer hij vele wachten om zich had, of allerwege door vele vrienden beschermd wierd. Leeren wij dan uit zijn voorbeeld, Gode deze eer te geven, dat, zoo vaak geen verdediging van menschen gezien wordt, ons Zijn hand alleen in vrede houdt, als ware het een ontzachlijk leger.

PSALM 5.

INHOUD : Zwaav gedrukt door het onrechtvaardig woeden zijner vijanden en nog meer rampen vreezend, roept David Gods bijstand in. En om te lichter te verkrijgen, wat hij begeert, vermeldt hij, na uit de vurigheid zijner smeeking de grootheid zijner smart te hebben doen Wijken, de ondragelijke kwaadwilligheid zijner vijanden, waarvan ongerijmd ware te denken, dat zij door God ongestraft zoude blijven. Vervolgens voegt hij er ook ter vertroosting zijn geloof en zijn geduld in, als niet in het minst twijfelend aan de voorspoedige uitkomst. Eindelijk besluit hij, dat waar hij bevrijd geweest is de vrucht dezer genade allen vromen ten deel zal zijn.

1. Voor den opperzangmeester op Nehiloth, een lied van David.

Het Hebreeuwsche woord (Nehiloth) vertalen sommigen als _vErfenissenquot;, anderen als „Legersquot;. De eerste voeren dit bewijs aan voor hun gevoelen, dat David gebeden heeft om het heil der twaalf Stammen. Maar de anderen, dat hij zich tot Gods bescherming begeven heeft, dewijl hem een vreeselijke menigte menschen omsingelde; en zoo zal dan het woordje Op beteeke-nen : Tegen. Maar omdat ik die raadselachtige opschriften niet goedkeur, ondersteun ik gaarne het gevoelen van hen, die leeren dat het of een muziekinstrument of een toon der muziek geweest is. Eu over den aard daarvan vermoei ik mij niet zeer.

2. Hoor mijn woorden Jehova, versta mijn rede. 3. Wond u tot de stem mijns geroeps, mijn Koning, en mijn God; want tot U zal ik bidden.

Ik durf niet als zeker vaststellen, of David in dezen Psalm alleen van één tijd klaagt over de verongelijkingen, die hij van zijn vijanden heeft te lijden gehad: of wel in het algemeen

Psalm 5 : 2 on 3.

klaagt over de onderscheidene vervolgingen, waardoor liij lang gekweld is geweest onder Saul. Sommige Joodsche uitleggers strekken het ook uit tot Absalom; dewijl zij meenen, dat met de listige en bloeddorstige mannen Doëg en Achitophel aangeduid worden. Mij schijnt echter meer aannemelijk, dat David de gebeden, die hij in zijn smarten en gevaren gedacht heeft, aan het schrift heeft toevertrouwd, toen hij na het sterven van Saul in het rustig bezit der regeering gekomen is. Om nu de woorden te behandelen: Reeds deze herhaling, dat hij éénezaak op drie manieren uitdrukt, teekent de heftigheid zijner gemoedsbeweging en zijn lang aanhouden in het bidden. Want hij hoeft geen vermaak in een overtollige opeenhooping om zonder grond verschillende spreekwijzen voort te brengen : maar hij heeft zijn gekerm veelvuldig voorgesteld, naarmate hij zich ernstiglijk tot het smeeken ingespannen had. Hij geeft dus te kennen, niet koel of maar met enkele woorden gebeden te hebben; maar angstig geweest te zijn in het beweenen zijner rampen bij God, waar het geweld der smart hem aandreef: en vlijtig geweest te zijn in het herhalen derzelfde klachten, omdat nog niet terstond de uitkomst openbaar werd. Dat hij .nu niet zijn wenschen in klare woorden uitdrukt, is een soort verzwijging, die meer nadruk geeft, dan wanneer hij duidelijk gesproken had. Want door hetgeen hij begeert in zijn hart te verbergen, toont hij te beter, dat hij de innerlijkste gevoelens zijns harten voor God zóó opdraagt, dat hem de taal niet toereikend is om het uit te spreken. Het woord „Geroepquot; voor een roepende of luid-klinkende stem strekt ook tot aanwijzing van het vurige zijner begeerte. En David heeft niet als voor doove ooren geroepen, maar de heftigheid zijner smart en zijn inwendige angst is in geroep uitgebroken. Ofschoon nu het woord Jiagahquot; (vanwaar het Naamwoord hagig afkomt, dat de Profeet hier gebruikt heeft) voor de Hebreeën zoowel duidelijk uitspreken als ztoijqend mompelen beteekent, schijnt deze tweede verklaring beter bij de plaats, die voor ons ligt, te passen. Want waar David zijn woorden in het algemeen heeft voorgesteld, schijnt hij die [vervolgens] te splitsen in onduidelijke klachien en geroep. Onder het eerste wijst hij dan een verward gedruisch aan, zooals in ïliskia's lied wordt beschreven, waar de smart een duidelijke uitspraak belet: Gelijk een kraai en een zwaluw piepte ik; ik kirde als een duif. Voorts, zoo wij ooit of traag zijn tot het gebed of onze vrome aandriften spoedig wankelen, zijn hier prikkelen te vinden om ons aan te drijven. Waar hij ook God Zijn Koning en Zijn God noemt, om zichzelven te sterker

Psalm 5 : 4.

tot verwachten van het goede aan te zetten, moeten wij leeien deze titels tot gelijk gebruik aan te wenden: namelijk om God ons meer gomeenzaam te maken. Ten laatste betuigt hij, niet op liet gebit te bijten, zooals de ongclnovigen plegen te doen; maar zijn klachten tot God te richten. Want zij, die met achterstelling van God hetzij innerlijk morren, hetzij zich telkens bij de menschen beklagen, zijn niet waardig dat (Jod Zelf naar hen omzien zou. Somniigen vertalen wanveer ik tot U bid; maar mij schijnt deze voorstelling der zaak beter, waarbij David gezegd heeft, zijn gemoed tot vertrouwen op te heffen door aanneming van dit algemeen beginsel: Al wie God in hun rampen ter hulp roepen, zullen nooit van Hem een afwijzing ondervinden.

4. Jehova moogt Clij in den morgenstond mijne stem hooren; in den morgenstond zal ik mij voor U schikken, en overdenken.

Deze zin kan ook gelezen worden in den toekomenden tijd der aantoonende wijs. Maar ik acht, dat het meer de verklaring eens wensehenden is, zooals ik het vertaald heb. Nadat hij namelijk God gevraagd lieeft zijn wenschen toe te staan, drijft hij Hem nu tot spoed aan. Want hoewel ik niet afkeur, wat sommigen meenen, dat hij hier zinspeelt op het morgengebed, dat men in den Tempel dagelijks aan de offers placht te verbinden naar het voorschrift der Wet, betwijfel ik toch niet, dat hij door tegenzin in langer wachten gedreven, begeert dat zijn redding bespoedigd worde, alsof hij gezegd had: Zoodra ik ontwaak, zal dit mijn eerste gedachte zijn. Stel Gij Heere dus de hulp, die ik noodig heb, niet langer uit; maar beantwoord spoedig mijn gebeden. Zich voor God schikken vertolk ik als evenveel beduidend als: op de rechte wijze zich tot Hem wenden. Do meesten verstaan hieronder: Mijn gebed, alsof hier een uitlating (ecliptica loquutio) ware. Maar mijns bedunkens heeft David liever willen verklaren , volstrekt niet her- of derwaarts gebogen of afgetrokken te wezen, maar zich deze orde gesteld te hebben, dat hij de toevlucht noemt tot God. Er bestaat toch een stilzwijgende tegenstelling tussehen de onbestemde en dwalende omzwervingen van hen, die naar de hulpmiddelen der wereld rondzien of aan hare raadgevingen hangen, en den rechten weg des geloofs: waardoor alle vromen van ijdele aan-lokselen teruggetrokken zich tot God alleen wenden. Want „arakquot; beteekent in het HeljL-eeuwsch ordenen of uileen^etten, soms

Psalm 5 : 5, 6 en 7.

ook wel: vergelijken of pasklaar maken. Het best nu past de beteekenis, dat David belijdt, in het minst niet afgevoerd te worden op bochtige omwegen, maar rechtstreeks tot God te zullen komen. Met het woord overdenken drukt hij zoowel geduld en volharding als kommer uit. Want ik twijfel niet (dewijl tsippah in het Hebreeuwscli zoowel verwachten als opzien betee-kent,) of David heeft willen zeggen, dat hij, nadat hij zijn zorgen in Gods boezem nedergelegd heeft, met gespannen gemoed als op de wacht is, totdat door de uitkomst zelve blijkt, dat hij door God verhoord is. Hoewel nu onder het verlangen ook altijd eenige onrust schuilt, wacht toch hij, die overdenkt, do Genade Gods, die hij begeert, geduldig in. Zoo leert deze plaats, dat het armoedige gebeden zijn, waaraan geen hoop verbonden is, die de gemoederen, als op een wachttoren verheft.

5. Want Gij zljt geen God, die goddeloosheid wilt; de booze zal bij U niet wonen. G. De dwazen zullen niet staan voor Uw oogen; Gij haat allen, die ongerechtigheid volbrengen. 7. Gij zult verdelgen, die leugen spreken: den bloeddorstigen en listigen man zal Jehova verafschuwen.

Hier wint David Gods gunst voor zich uit de kwaadaardigheid en verkeerdheid zijner vijanden. Wel is waar is het als een afgebroken rede, gelijk dikwerf de heiligen stamelen in het gebed; maar dit stamelen is Gode meer aangenaam dan alle figuren der Redekunst, hoe schitterend en prachtig ook. Verder gaat David op dit doel af, dat het onmogelijk is, dat God, wanneer zijn vijanden ten toppunt van wreedheid en trouweloosheid gekomen zullen zijn, hen niet haastiglijk zal beteugelen. Hij redeneert nu uit Gods eigen natuur; want, wanneer Hij behagen heeft in gerechtigheid en rechtheid, leidt hij daaruit af, dat Hij wrake zal doen over alle boozen en ondeugenden. Hoe is het toch mogelijk, dat zij ongestraft Zijn hand ontkomen zouden, terwijl Hij de rechter der wereld is? Deze plaats is ten zeerste waardig opgemerkt te worden. Want wij weten, hoezeer ons de teugellooze onbeschaamdheid der goddeloozen in verwarring brengt; want of wij staan als door den donder getroffen geheel verbaasd of wij zinken in vertwijfeling ineen; dewijl God haar niet op staanden voet bedwingt. David daarentegen ontleent hieraan liever stof voor zijn geloof. Want hoe meer zijn vijanden in losbandigheid tieren, des te ijveriger roept hij God tot

Psalm 5 : 5, G en 7.

wreker aan, quot;Wiens eigen werk is, alle boozen te verderven, omdat Hij alle misdaad haat. Laten dan alle godvreezenden leeren zich tot God te verheffen, zoo vaak zij te strijden hebben met geweld, bedrog, en onrecht, om zich aan te vuren tot zekere hoop op bevrijding; gelijk hen Paulus vermaant, 2 Thess. 1: 5; „Het is een bewijsquot;, zegt hij, „van Zijn recht, dat Gij nu het kruis torscht; dewijl het recht is bij God hun, die U bedroeven, droefenis te vergelden; en U, die bedroefd zijt geworden , verkwikking met ons.quot; En voorzeker zou Hij anders niet de Rechter der wereld zjjn, indien niet de vergelding voor al de goddeloozen bij Hem ware weggelegd. Nu bevatten wij het gebruik van deze leering: te weten opdat wij leeren om, wanneer bij het weelderig leven der boozen ons de twijfel bekruipt, of God wel voor ons zorg draagt, haar dit schild voor te iiouden; God, Die alle ongerechtigheid haat en veracht, zal hen niet ongestraft laten ontkomen ; ofschoon Hij hen voor een tijd duldt, zal Hij ten laatste den rechterstoel bestijgen en Zich een Wreker toonen. Overigens wordt hier ook de algemeene leering uit getrokken, dat God niet de oorzaak der zonde is, noch in de zonde behagen heeft, hoewel Hij door den Satan en de goddeloozen werkt, en van hun kwaadaardigheid gebruik maakt tot het uitvoeren Zijner oordeelen: dewijl Hij altijd een rechtvaardig doel Zich voor oogen stelt; zoodat Hij terecht dezulken veroordeelt en straft, die Zijn verborgen voorzienigheid drijft, waarheen Hem goeddunkt. In liet vijfde vers nemen eenige, „ Rangquot; in het mannelijk geslacht voor: Misdadig mmsch; maar ik versta er liever kwaadaardigheid onder, David zegt toch eenvoudig, dat tusschen God en het onrecht geen overeenstemming is; daarna daalt hij af tot de menschen zeiven en ontkent, dal de dwazen voor Zijn oogen stoav zulLn. Het is nu een zeer goede gevolgtrekking: ongerechtigheid is bij God ten zeerste gehaat; derhalve zal Hij op alle onrechtvaardigen billijke wrake oefenen. Dwazen noemt hij, naar de gewoonte der Schrift, hen die met blinde begeerte zich haasten tot zondigen. Waut niets is meer razend dan goddeloozen, die met verwerping der vreeze Gods door de lust tot kwaaddoen medegesleept worden , ja zelfs is er geen erger verstandeloosheid dan verachting Gods, waardoor de menschen alle goddelijk recht verkeeren. Hoewel David zich dit nu ter vertroosting voorstelt, ontlokt hij daaraan echter tegelijk een onderwijzing, die voor de vreeze Gods bevorderlijk is;want door uit te spreken, dat God de quot;Wreker der boozen zal worden , legt de Geest ons een teugel aan, opdat wij niet door de hoop op straffeloosheid tot zonde komen zouden.

Psalm 5 ; 8.

8. En ik zal in de veelheid Uwer barmhartigheid Uw huis intreden, ik zal in Uwen heiligen tempel aanbidden in Uw vreeze.

Sommigen meenen , dat liet koppelwoord hier in tegcnstellen-den zin geplaatst is, alsof David, zicli vergelijkend met de god-deloozen, zou uitspreken, dat God hem gunstig zal worden: maar de lezers mogen overwegen, of het niet beter past, hot in be-sluitenden zin op te vatten, in dezer voege: dewijl Gij de goddeloozen niet kunt dragen Heere, zal ik dus door Uw hand behouden, ü in Uw tempel plechtig dank brengen voor do verkregen bevrijding. Indien de eerste verklaring meer behaagt, zondert de Profeet zich af van de klasse dergenen, over wie hij gesproken heeft, eenvoudig zijne Godvreezendheid uitdrukkende. Maar het verband dezer plaats schijnt te eischen, dat hij God dankoffers belooft; want dewijl hij pas gezegd had, dat zijn vijanden bij God zeer gehaat waren, wekt hij nu na de hoop op verlossing verkregen te hebben, zichzelven tot dankbaarheid op. Ik zal, zegt hij, naar don tempel komen, in de veelheid Uwer barmharlightid: alsof hij zeide, dat ofschoon hij nu bijna verloren kan schijnen, hij toch door Gods genade behouden en ongedeerd zou zijn. Deze plaats leert dus, dat wij Gods genade ons voor oogen moeten stellen, wanneer de uiterste beproevingen ons dringen, opdat wij zelfs in de grootste gevaren goede hope moge hebben. Dewijl te dezen opzichte ons vleesch Gods genade óf kwaadwillig verkleint óf naar alledaagschen maatstaf schat, moeten wij leeren, hare onmetelijke grootheid te verheffen, welke genoegzaam is om de verschrikkingen te overwinnen. Hoewel nu Davids plan geweest is, zich op grond van Gods barmhartigheid gewisse veiligheid te beloven, toont hij echter tevens, dat hij, waar hij gered zal zijn, dankbaar daaraan zal gedenken. Dewijl nu de huichelaars, met het dankzeggen niets anders doen dan Gods naam ontheiligen, gelijk zij onrein en bezoedeld zijn, daarom verzekert hij, dat hij van plan is te komen in de vreeze Gods, om Hem met een ongeveinsd en rein hart te aanbidden. Overigens is hieruit in het algemeen de leering af te leiden, dat, zoolang God ons geen smaak van Zijn goedheid gegeven heeft, ons de toegang tot Hem niet open staat, en dat niemand naar behooren bidt, behalve wie Zijn genade ervaren hebbende, vastgesteld heeft en overtuigd is, dat Hij hem goedgunstig zal zijn. Maar hieraan wordt toegevoegd de vreeze Gods, welke het rechte en godvreezende vertrouwen van de vleeschciijke gerustheid onderscheidt.

Psalm 5: O, 10 en 11.

9. Jehova leid mij in Uwe gerechtigheid om mijne vijanden: richt voor mijn aangezicht Uwen weg. 10. Want geen rechtheid is in hnn mond; him binnenste is verkeerdheden; hun keel een open graf; listiglijk handelen zij met hun tong. 11. Doe hen dwalen o God; laat hen vervallen van hun raadslagen; richt hen te gronde in de veelheid hunner misdaden; omdat zij tegen U oproerig geweest zijn.

9. Jehova leid mij. Sommigen leggen uit als volgt; Toon mij, wat recht is, en maak dat ik geheel en al Uwer gerechtigheid toegewijd zij; en dat wel wegens de tegenstanders; omdat er gevaar is, dat de Heiligen, door debooze en bedriegeljjke kunstgrepen der goddeloozen aangedreven, van den rechten weg afwijken. Dit is wel een vrome en nuttige uitspraak; maar geschikter is de andere uitlegging, dat God Zijn knecht midden door de hinderlagen der vijanden veilig doorleide, en hem een uitweg opene; wanneer hij alom gevangen en omkneld schijnt. Op deze plaats (evenals op zeer vele andere), wordt dus Gods gerechtigheid genomen van Zijn trouw en lankmoedigheid, die Hij betoont in het beschermen der geloovigen. En dus heeft hier het voorzetsel in dezelfde kracht als lumr of volgens. Dewijl toch David begeert; dat God de Leider van zijn tocht zal zijn, maakt hij zich uit Zijn gerechtigheid de hoop dit te verkrijgen, alsof hij gezegd had: Heere, beschut mij door Uw bijstand, omdat Gij rechtvaardig zijt, opdat ik aan de verkeerde kunstgrepen mijner vijanden ontkome. Hetzelfde begeert hij voor zich in het volgende deel, waar hij bidt, dat Gods toeg voor zijn aangezicht gericht worde. Dit is, dat hij van Godswege uitgerukt worde uit de benauwdheden, waardoor hij zóó ingesloten was, dat hij naar hot vleesch meende, er nooit te zullen uitkomen. Zoo bekent hij nu, niet in staat te zijn de hinderlagen zijner vijanden te vermijden, zoo niet God hem èn bedachtzaamheid geve, èn door de plaatsen, waar geen weg was, den weg bane. Hetzelfde betaamt ook ons te doen op zijn voorbeeld : dat wij , niet onszelven betrouwend , wanneer ons raad ontbreekt of de oneerlijkheid onzer vijanden toeneemt, ons tot God spoeden, iu Wiens hand (gelijk wij elders zien zullen) uitkomsten zijn tegen den dood.

10. Want in hnn mond is niet. Weder herhaalt hij dezelfde klachten, om zijn tegenstanders met te meer haat bij God te be-

Psalm 5: 10 en 11.

zwaren, maar voor ziclizelven roept hij de barmhartigheid van dien God in, Die beloofd heeft, den ten onrechte onderdrukte hulp te zullen bieden. En hierop moet men letten , dat, hoe wreeder de vijanden tegen ons woeden en hoe misdadiger zjj ons kwellen, wjj met te grooter vertrouwen onze klachten ten hemel moeten opzenden; dewijl God niet zal dulden dat hun razernij ten einde toe zal woeden; en ook hun kwaadaardigheid en verkeerde listen aan het licht zal brengen. In de eerste plaats beschuldigt hij hen van trouweloosheid , omdat zij niets goed of oprecht spreken; als oorzaak geeft hij aan, dat zij van binnen vol ongerechtigheid zijn. Daarop vergelijkt hij hen bij graven, alsof hij zeide, dat zij zeer verslindende draaikolken zijn; waarmede hij hun niet te vervullen verlangen naar bloedvergieten aanwijst. Eindelijk gaat hij weer hun bedriegelijkheden na; waaruit wij zien ; dat hij waarlijk niet door middelmatige verongelijkingen beproefd is, maar dat hij met de allerergste vijanden heeft te strijden gehad, die geen menschelijkheid nóch matiging hadden; zoo ellendig onderdrukt gaat hij niet alleen voort met zijn gebed, maar ontleent aan zijn verwarden en hopeloozen toestand grond tot hopen. Dat nu Paulus, Romeinen 3: 13 deze plaats aanhalende, dit tot geheel het menschelijk geslacht uitstrekt, doet hij niet buiten de meening des Geestes; want wanneer hij deze grondwaarheid als algemeen erkend aanneemt, dat ons onder Davids persoon de Kerk wordt beschreven, zoo in haar hoofd Christus als in haar leden, volgt hieruit, dat onder het getal der vijanden allen moeten gerekend worden, die niet zijn wedergeboren door Gods Geest, hetzij zij vreemdelingen zijn of huisgenooten. Want David roept ook op deze plaats niet de Assyricrs of de Egyptenaars voor Godsgericht; maar de ontaarde Joden, die, naar het vleesch besneden, pochten van het heilige zaad van Abraham te zijn. Paulus verdraait dus niet deze woorden van hun rechten zin door ze op alle andere stervelingen toe te passen; maar verzekert eigenlijk, dat door David is getoond, hoe zij van nature zijn.

11. Doe hen dwalen. Omdat „Wfamquot; in het Hebreenwsch zoowel uitvallen of verderven beteekent als zondigen , en overdrachtelijk voor dwalen of verbijsterd zijn gebruikt wordt, passen beide zinnen op deze plaats zeer wel; maar dewijl David on-middelijk hierop er bijvoegt: laat hen vervallen van hun raadslagen is mij niet twijfelachtig, dat deze eerste bede aan de tweede gelijk of verwant moet zijn. Ik verbind dus deze twee tegelijk als oorzaak en gevolg, dat God de verstandeloozen in

Ïsalm 5: 12 en 13.

dwaling indrijft en vervolgens, dat zij hun eigen plannen verijdelen. Want waaruit komt het voorts, dat de goddeloozen vergeefs beraadslagen, en zoo onnadenkend en zonder overleg zich laten vervoeren, en zich schandelijk stooten, tenzij omdat de Ileere hen vangt in hun arglistigheid ? Hij ondervangt hun boosheid, Hij bedwelmt hen met een geest des slaaps en der duizeling, opdat zij in de minste zaken onwetende zijn. Zoo wij dus de listen en lagen der menschen voor ons vreezen, en wij zien dat zij, die begeeren ons te schaden, scherpzinnig en gevat zijn, kome ons dit woord in het geheugen, dat het Gods bestendig werk is, hen, die verstandig zijn om te zondigen, met verbijstering en onzinnigheid te slaan. Zoo komt het dat God, terwijl wij slapen, hun listen, hoe geslepen ook, door Zijn geblaas verstrooit en eindelijk hen tot speelbal nederwerpt. Om kort te gaan , David wenscht, dat Gods hand tegen zijn vijanden zal gewend worden, en dat zij weerhouden worden van hun verkeerde overleggingen. En, wanneer Satan, als werkmeester van alle bedriegerijen, den goddeloozen alle manieren om schade aan te richten in de gedachten brengt, die zij listiglijk verder uitdenken, is het voorwaar noodzakelijk, dat dit door God te niet gemaakt worde. Met van de raadslagen Hervullen bedoelt hij: niet opvolgen noch uitrichten wat zij besloten hadden. Hij smeekt vervolgens de straf over hen af, die zij verdiend hebben; omdat zij, terwijl zij ten onrechte en booselijk verbitterd waren tegen een mensch, die hun niets misdeed, ook oproerig geweest zijn tegen God. Nu denken de hoovaardigen wel volstrekt niet, dat er aan ellendige mensch-jes zooveel gelegen is, dat in hun persoon God beleedigd wordt; want zij meenen ook evenmin, dat hun schichten tegen den hemel afgeschoten worden, als wanneer zij stof of slijk met de voeten vertraden. Daarentegen geeft God aan Zijn vereerders dit onschatbaar loon, dat Hij hun zaak als de Zijne aanmerkt. Elk, die van goede conscientie zal zijn, en niet van zijn oprechtheid zal zijn afgeweken, heeft dus, wanneer hij onwaar-diglijk gekweld wordt, geen oorzaak om te betwijfelen, dat God Zich voor hem als een schild tegenover zijn vijanden zal plaatsen.

12. Eu dat allen, die op U hopen , zich verheugen; tot in eeuwigheid opspringen van vreugde ; en bescherm hen; en dat zij, die Uwen naam liefhebben, zich in U verlustigen! 13. Want Gij zult den rechtvaardige zegenen Jehova; met welwillendheid zult Gij hen omringen als met schild.

Psalm 5: 12} en 13.

12. En dat allen zich verblijden. Of deze woorden in den toekomenden tijd gelezen worden, of wel ia de wenschende wijs, is voor den zin niet van zoo veel gewicht; want op beide manieren zal vastblijven wat de Profeet gewild heeft: namelijk dat, zoo hij door Gods hand wordt verlost, alle geloovigen in de vrucht dezer genade zullen deelen; alsof hij gezegd had; Heere, zoo Gij mij hulpe biedt, zal Uw weldadigheid niet mij alleen ten goede komen; maar aan al Uw vereerders blijken; dewijl zoo hun geloof te meer zal bevestigd worden, en zij Uwen naam zullen verheerlijken; om dus te gemakkelijker bevrijding van den Heere te begeeren, beveelt hij dit aan door het einddoel of de uitkomst, dat het allen godzaligen meer vertrouwen zal inboezemen, en hen zal aanvuren om Gode lof en dank toe te brengen. Deze plaats nu leert ons, dat wij ondankbaar zijn tegen God, indien wij niet allo weldaden, die Hij onzen naasten schenkt, ook tot ons eigen nut aanwenden; waardoor [lij betuigt, dat Ziju weldadigheid steeds allen godzaligen gemeenschappelijk getoond wordt, en daarom wordt als reden der vreugde er bijgevoegd, omdat de Heere hen zal beschermen. Want zoo dikwerf Hij Zich jegens één uit de geloovigen weldadig betoont, moeten zij (gelijk wij gezegd hebben) voor vasthouden, dat Hij hetzelfde jegens hen zal zijn. Voorts leert deze plaats, dat de ware vreugde nergens elders dan uit Gods bijstand haar oorsprong neemt; want, al zijn wij aan duizend dooden blootgesteld, dit moet ons overvloediglijk genoeg zijn, dat wij door Gods hand beschut worden. Maar dit zal geschieden, zoo ons de ijdele schaduwen der wereld niet misleiden, om ons in hen te verbergen. Nog moet hierop gelet, dat hij van hen, die op God hopen, zegt, dat zij Zijn naam liefhebhen. En het kan ook niet anders, of de gedachte aan God is zoet, en geeft ons deugdelijke blijdschap : ja sleept ons mede tot liefde voor Hem, nadat Hij ons Zijn goedheid heeft doen smaken. Gelijk anderzijds alle onge-loovigen dien naam begraven zouden wenschen en de gedachte daaraan met huivering ontvlieden.

13. Want Gij zult zegenen. Hij bevestigt het te voren gezegde; namelijk, dat al Gods dienaren een bewijs voor hun geloof aan zijn eigen persoon ontleeneu moeten, dewijl hij wil, dat naar één voorbeeld geoordeeld worde over de voortdurende genade jegens alle vromen. En hij wijst er weder op, dat er geen andere wettige verheuging is, behalve aan het gevoel van Gods vaderlijke welwillendheid ontleend. Het woord zegenen beteekent bij do Hebreeën (wanneer er van menschen sprake

Psalm 6:1.

is) heilwenschen; maar wanneer het op God betrekking heeft, is het iietzelfde als goed gefortuneerd worden (zooals men het noemt) of met alle goederen overladen. Want dewijl Gods gunst werkdadig is, brengt Zijn zegen een toestrooming van alle goede dingen uit zich voort. Het woord rechtvaardige wordt niet tot één mensch beperkt; maar duidt onbepaald al Gods vereerders aan. Overigens, de Schrift noemt rechtvaardig niet, wie om de verdienste hunner werken zoodanig gerekend worden, maar wie de gerechtigheid najagen; dewijl, nadat de Heere hen met Zijn gunst omvat heeft door hun zonden hun niet toe te rekenen , het rechte streven naar gerechtigheid hun ten behoeve aangenomen wordt voor de volmaaktheid der gerechtigheid. Op ditzelfde wijst ook hetgeen volgt: Gij zult hen met genadige gumt (of welbehagen) /croonen ah met een schild; want hij verstaat, dat de geloovigen van alle zijden deugdelijk toegerust zullen worden; omdat het hun in geen enkel opzicht aan genade ontbreken zal; die èn een oninneem-baar bolwerk is, èn gewisse redding met zich brengt. Ofschoon nu het woord kroonen, dat hij gebruikt, bij de Hebreeën dikwijls een sieraad of een kleinood aanduidt, twijfel ik niet of het wordt overdrachtelijk gebruikt voor voorzien of omringen, dewijl er de vergelijking met een schild aan wordt toegevoegd. De zin is dus deze, dat, boe zeer groote en verscheidene gevaren ook de rechtvaardigen mogen belegeren, zij toch veilig zullen zijn, omdat God hun genegen is.

PSALM 6.

INHOUD. Davicl smeekt, door Gotls hand bedroefd, terwijl hij weet, door zijn eigen schuld Gods toorn uitgelokt te hebben, dat zijn zonden hem vergeven worden, opdat hij verlichting bekome; en tegelijk klaagt hij, dat lüj het vermogen zal verliezen om God te prijzen, zoo hij door den dood uit do wereld wordt weggerukt. Daarop vertrouwen bekomen hebbende, roemt hij Gods genade, en keert zijn woord tegen de vijanden, die zich in zijn tegcnspoelen verheugd hadden.

1. Voor den opperzangmeester op Neginoth op de octava (de achtste) een lied van David.

Het woord Opperzangmeester toont, dat David, nadat hij de bevrijding van de rampen, die hij betreurt, verkregen had, de aandoeningen zijner droefheid in dezen Psalm heeft samengevat; maar onzeker is, vau welken aard de kastijding is geweest. Want zij, die haar tot ziekte beperken, brengen geen genoegzame vaste reden bij, waarom zij van dit gevoelen zijn. Zjj

4

Psalm 6 : 2.

leggen nadruk op het werkwoord „amal quot; dat wel ziek zijn be-teekent, maar hier meer waarschijnlijk oneigenlijk wordt opgevat. Zij werpen tegen, dat Plizkia, toen hjj van ziekte hersteld was, van den dood hetzelfde gezongen heeft. Maar daarentegen wordt in Psalm 116, waar van geen ziekte sprake is, in naam der geheele Kerk dezelfde klacht gelezen. Hoewel wij nu uit deze woorden afleiden, dat David in liet uiterste gevaar verkeerd heeft, is toch mogelijk, dat liij aan een ander soort van smart dan lichaamsziekte geleden heeft. Nemen wij daarom wat zeker is: dat hij door oen harde ramp getroffen is, of een harde straf hem is toegediend, die zijn oogen allerwege hulde in nevelen des doods. Ook moet het volgende vastgehouden, dat de Psalm niet gemaakt is in hetzelfde tijdsgewricht, waarin hij is gebeden; maar dat de smeekingen, die hij in gevaren en smarten had uitgesproken, door hem tot gedenkteeken zijn opgeschreven , nadat hem de ontspanning gegeven was, en daarom verbindt hij do treurigheid, waarmede hij voorzeker eenigen tijd geworsteld heeft, met zijn latere verblijding. Wat nu het woordt oclaca (sheminïlli) betreft, dewijl wij elders gezegd hebben, dat Neginoth een muziekinstrument is, weet ik niet of het goed past hier aan oen cither met acht snaren te denken. Lichtelijk zal ik dus toelaten, dat het op den toon toegepast worde, om een zeker onderscheid in den zang aan te duiden. Ofschoon ik in een zoo duistere en zoo weinig beteekenende zaak ieder vrije gissing laat.

2. Jehova bestraf mij niet in Uw grimmigheid, en kastijd mij niet in Uwen toorn.

Ofschoon het kwaad hem misschien door menschen aangedaan was, bedenkt David wijselijk, met God te doen te hebben. Want zij vorderen slecht in hun moeielijkheden, die niet dadelijk hunne zonden voor zich zien, zoodat zij gevoelen Gods toorn verdiend te hebben. En toch zien wij, hoe groote bedwelming bijna allen in dit opzicht bevangt, want terwijl zij luide roepen beklagenswaardig te zijn, ziet er nauwelijks één uit honderd naar de hand, die slaat. Laten wij daarom leeren, van welke zijde ook de rampen komen, terstond onze zinnen op God te richten, en Hem te erkennen als rechter, Die ons als beschuldigden voor Zijn rechterstoel roept, wanneer wij niet uit eigen beweging Zijn rechtspraak voorkomen. Maar dewijl hot dikwijls geschiedt, dat de menschen, wanneer zij gedwongen worden te gevoelen, dat God op hen vertoornd is, liever zich tot

Psalm 6 : 2.

goddeloos geklaag begeven , dan ziclizelven en hun eigen zonden aan te klagen, moet worden opgemerkt, dat David niet alleen alle rampen, die hij ondergaat, aan God toeschrijft; maar ook erkent, dat hem een billijke vergelding voor zijn zonden gegeven wordt. Hij twist dan ook niet met God, alsof Hij verbitterd wordt zonder oorzaak; maar terwijl hij Hem tot de beschuldigende en kastijdende partij maakt, wenscht hij alleen, dat aan de str.iffen een maat gesteld worde; en verklaart met deze woorden, dat Hij een rechtvaardig Vergelder der misdaden is. Overigens bidt hij, na bekend te hebben, dat hij terecht gekastijd wordt, liet toppunt des rechts of der gestrengheid af. Want hij ontvlucht ook niet geheel en al de straf (wat onrechtvaardig ware, en hem ook meer tot schade dan tot nut zou geweest zjjn), maar hij schrikt alleen voor den toom Gods, die de zondaren met den dood bedreigt. Want stilzwijgend stelt hij tegenover toorn en woede vaderlijke lichte kastijding, gelijk blijkt uit Jeremia 10: 24: „Kastijd mij, Heere,quot; zegt hij, „maar in recht; niet in Uwen toorn.quot; Wel wordt van God gezegd, dat Hij toornig is op de zondaren, zoo vaak Hij hun straffen toedient; maar oneigenlijk, want niet alleen voegt Hij er eenige zoetheid Zijner genade bij om de smart te lenigen, maar ook bewijst Hij door de straffen te matigen en lankmoediglijk Zijn hand in te houden, dat Hij hun welgezind is. Dewijl echter onvermijdelijk is, dat wij door ontzetting terneder geworpen worden, zoo vaak Hij als wreker der misdaden verschijnt, heeft David niet zonder reden, naar het gevoel des vleesches, Zijn toorn en grimmigheid gevreesd. De zin is dus: Ik erken wel, Heere, waardig te zijn, dat Gij mij vernietigt; maar handel niet met mij naar mijn verdienste, want ik zou niet instaat zijn Usv gestrengheid te dragen, maar vergeef veeleer mijn zonden, waardoor ik Uw toorn tegen mij uitgetart heb. Wij echter moeten uit Davids voorbeeld leeren, zoo vaak wij door tegenspoeden gedrukt worden, tot dit geneesmiddel de toevlucht te nemen; opdat wij met God verzoend worden; dewijl volstrekt niet te hopen is, dat het ons goed en voorspoedig zal gaan, tenzij in Zijn gunste. Waaruit volgt, dat het nooit aan opeenstapeling van rampen zal ontbreken, totdat Hij ons de zonden vergeeft.

3. Erbarm U mijner Jehova, want ik ben zwak: Genees mij Jehova, want mijn beenderen zijn verschrikt. 4. En mijn ziel is zeer vervaard; en Gij Jehova tot hoe lang nog ?

Psalm G : 3.

3. Erbarm U mijner. Hier, waar hij Gods erbarmen inroept, wordt te beter openbaar, dat hij met de woorden toorn en grimmigheid geen woede of onmatige strengheid bedoeld iiceft, maar alleen het oordeel, dat God tegen tie verworpenen uitvoert, die Hij niet lankmoedig als zonen spaart. Want zoo hij over onbillijke hardheid van straf zich beklaagd had, zou hij er nu alleen bijvoegen : Matig U, opdat Gij niet in het straffen de maat der misdaad te buiten gaat. Door zich dus alleen op de barmhartigheid te beroepen toont hij, dat hij niets anders wenscht, dan dat niet naar recht en verdienste met hem gehandeld worde. En opdat God meer geneigd zij om te vergeven, zoo betuigt hij, dat hij schier uitgeput is. Want hij noemt zich niet zwak (geljjk ik te voren verklaard heb), omdat hjj ziek is, maar omdat hij neergeslagen en verbroken is. Daar wij nu weten, dat God met het opleggen van straffen dit doel heeft, n.l. om ons te vernederen, zoo is de deur Zijner barmhartigheid geopend, zoodra wij door Zijn roeden tot onderwerping gebracht zijn. Daarbij, omdat het Zijn bizonder werk is do zwakken gezond te maken, de gevallenen op te richten, de krachteloozen te ondersteunen, den dooden in één woord het leven weder te geven; zoo is deze ééne reden voor ons genoeg om Zijn genade in te roepen, indien wij bezwijken onder de ellende. Waar hij nu getuigd heeft, dat zijn hoop op redding niet anders dan alleen in de goedertierenheid Gods gelegen is, en hij weenende voortbrengt, hoe hij is nederge-slagen: zoo voegt hij er de uitvoering zijner zaak bij, door van God gezondheid te vragen. En deze orde moeten wij houden, dat wij weten, dat, wat voor goede dingen wij van God vragen, zij uit de bron Zijner ongehoudene goedheid vlooien: en dat wij dan eerst van de straffen ontheven worden, nadat Hij Zich onzer ontfermd heeft. Omdat zij verschrikt zijn. Hij bevestigt wat ik juist aanroerde, dat hij uit de zwaarte van het kwaad hoop kreeg op verzachting: dewijl God te gereeder is om den ellendigen hulp te bieden, naarmate Hjj ziet, dat zij meer gedrukt en bijkans overstelpt zijn. Hij kent aan zijn beenderen schrik toe, niet omdat zij met gevoel begiftigd zijn : maar omdat het geheele lichaam geschokt is dooide hevigheid der smart. Hij noemt niet zijn vleesch, dat weeker is, maar onder den naam van beenderen verstaat hij, dat zijn voornaamste kracht geschokt is. Hij duidt daarna de oorzaak aan, zeggende, dat zijn ziel zeer verschrikt is. Want het koppelwoord heeft, mijns erachtens, de beteekenis van een redengevend voegwoord, alsof hij zeide: zoo zwaar en hevig is de

Psalm 6 : 4 en 5.

innerlijke angst mijns harten, dat de geheele kracht mijns lichaams verstoord is. Want ik keur hot niet goed, dat de ziel in plaats van hot loven genomen wordt; ook past het niet.

4. En Gij Jehova, hou Inngc? De ecliptische spreekwijze (waarbij woorden worden weggelaten) strekt om de hevigheid der smart uit te drukken, welke niet alleen de ziel, maar ook de keel beklemd houdt: zoodat zij de rede midden in den zin inslikt. Echter is de bedoeling in deze afgebroken rede dubbelzinnig. Want sommigen verstaan erbij: zult Gij mij bedroeven, of zult Gij voortgaan mij aan te vallen? Anderen: tot hoelang zult Gij Uw barmhartigheid uitstellen? Maar de rede, welke terstond volgt, toont, dat deze tweede zin het meest waarschijnlijk is; namelijk als David wenscht, dat de TIeere hem moge aanzien. Derhalve klaagt hij, dat hjj nu door God verlaten is, of dat Hij geen acht op hem slaat, gelijk het sclujnt dat ilij verre van ons is, zoo dikwijls Zijn hulp of genade niet metterdaad blijkt. Nu staat echter God naar Zijn toegevendheid ons toe, dat wij wenschen, dat Hij zich haast ons hulp te bieden; maar waar wij geklaagd hebben over uitstel, moeten wij het aan de beslissing Gods overlaten, Zich niet anders te haasten, dan Hem goeddunkt, opdat onze bede of onze smart niet de perken te buiten ga.

5. Keer weder Heere, red mijn ziel; verlos mij om Uwer goedertierenheid wil. 6. Omdat er in den dood Uwer geene gedachtenis is: wie zal U loven in hot graf?

5. Keer weder Heere. Gelijk bij juist de afwezigheid Gods beweend heeft, vordert hij nu, dat hem een teeken van Diens tegenwoordigheid gegeven worde. Want ons geluk is daarin gelogen, dat wij van God aangezien worden. Nunieenonwij.dat HO van ons vervreemd is, zoo Hij niet bewijst, dat Hij voor ons zorg draagt. Wij begrijpen uit deze woorden, dat David toen in het uiterste gevaar verkeerd heeft, als hij bidt èn dat zijn ziel als uit de kaken des doods moge worden gerukt, èn dat hij in het heil hersteld worde. Er wordt echter geen melding gemaakt van krankheid: daarom schort ik mijn oordeel over den aard der droefheid op; overigens bevestigt David weder, wat hij in liet tweede vers omtrent de barmhartigheid Gods had aangeroerd: namelijk dat hij zijn verlossing van nergens elders dan van haar verwachtte. Daarom zullen de menschen nooit

Psalm 6: 6.

ccn geneesmiddel voor hun ellenden vinden, voor zij geleerd hebben hun eigen verdiensten tc vergeten , op welke vertrouwende zij zich misleiden; en de toevlucht tc nemen tot de vrijwillige goedheid Gods.

6. Omdat er in den dood geen gedachtenis is. Nadat God ons alle dingen om niet gegeven heeft, eischt Hij van onzen kant niets, dan dat wij Zijner weldaden gedachtig zullen zijn. Op deze dankbaarheid heeft betrekking, wat David zegt, dat er in den dood geene gedachtenis van God zal zijn, dat er in het graf geen lof van Hem zal zijn. Hij betreurt nu, dat deze gelegenheid hem ontnomen zal worden, indien hij weggenomen wordt: omdat hij niet meer onder de menschen zal verkeeren om den naam Gods te roemen. Verder besluiten sommigen zeer ten onrechte en ongeschikt hieruit, dat de dooden, alle gevoel missen en er in hen geen kracht is: omdat slechts gehandeld wordt van het onderling verkondigen van de genade Gods, waarin de levende menschen zich oefenen. Want wij weten, dat wij daarom op deze aarde geplaatst zijn, om God met één zin en één mond te loven, en dat dit het doel van ons leven is. En ofschoon ons de dood een einde maakt aan dergelijke verheerlijking, zoo volgt echter niet, dat de zielen der geloovigen, ontbloot van de lichamen, van verstand beroofd worden, of niet worden aangedaan door eenige liefde tot God. Daarbij zag David ook in den dood het oordeel Gods: wat hem dwong te zwijgen, voor zoover het betrof het zingen van den lof Gods, want, daar alleen de goedheid Gods, door het verstand begrepen, ons den mond opent om Hem te verheerlijken, moet noodzakelijk ook het prijzen ophouden , waar de blijdschap is weggenomen. Daarom is het geen wonder, als van den toorn Gods, welke ons door schrik verslindt, gezegd wordt, dat hij Zijn lof uitbluscht. En hieruit wordt ook de andere vraag opgelost, waarom David zoo den dood verafschuwde, alsof er voor hem buiten de wereld geen lioop over zou blijven. Geleerde mannen noemen drie redenen, waarom de Vaderen onder de Wet met zoo groote vreeze des doods bevangen waren: vooreerst namelijk omdat, terwijl de genade Gods nog niet door de komst van Christus openbaar gemaakt was, slechts duistere beloften een zwakken smaak van het toekomstige leven gaven. Vervolgens, omdat het tegenwoordige leven, waarin God zich een Vader toont, van zelf begeerlijk is. In de derde plaats, omdat zij bevreesd waren, dat er na hun verscheiden, een verandering in den godsdienst zou komen. Maar mij komen die redenen

I'salm (i: 7 cn 8.

niet deugdelijk genoeg voor, want ook beving niet altijd een zelfde vrees Davids geest; daar hij namelijk op zijn tijd, des levens zat, zijn ziel zacht in den schoot Gods gegeven heeft. De tweede reden nu zouden wij heden niet de oude Vaderen gemeen hebben: nademaal do vaderlijke liefde Gods jegens ons door nog heerlijker bewijzen ook in dit leven schittert. Maar ik zie (gelijk ik boven gezegd heb) in deze klacht van David iets anders: namelijk, dat hij, gevoelende dat de werkende hand Gods tegen hem was, door vrees overstelpt werd, zoodat hij bijna verstomde. Hetzelfde is te zeggen van Hizkia, dat hij niet maar eenvoudig den dood, maar den toorn Gods, en dezen toorn als niet gewoon, afgebeden heeft. Jes. 38:3.

7. Ik ben moede van mijn zuchten, ik doe mijn bed iille nachten zwemmen; ik doornat mijn bedstede met mijn tranen. 8. Mijn oog is verduisterd van verdriet: liet is veroud wegens mijn vervolgers.

Ofschoon de spreekwijzen hyperbolisch zijn (dat is: de maat vergrootende) zoo maakt toch David niet naar de manier der dichters zijn smart grooteï, maar verklaart naar waarheid en eenvoudig, hoe hard en bitter zij was. Want dit moet men altijd voor oogen houden, dat hij niet door lichamelijke kwalen zoo zwaar gewond was: maar omdat hij dacht, dat God hem vijandig was, zag hij de poorten des doods als geopend: welke droefheid alle andere smarten te boven ging. En hoe meer iemand in oprechtheid Gode overgegeven is, des te harder wordt hij door Diens toorn beangstigd. Vandaar dat de heiligen , anders met een zeldzame dapperheid en zielskracht voorzien , op dit punt een zeer weeke teergevoeligheid toonen. En niets anders dan de botheid des vleesches verhindert ons, hetzelfde wat David in zichzelven beschrijft, te ondervinden. Maar wie slechts middelmatig ervaren hebben, wat het is te strijden met de verschrikking van den eeuwigen dood, zullen in deze woorden niets buitensporigs vinden. Laat ons daarom weten , dat David, door de vrees van zijn conscientie gekweld, niet op een gewone wijze zichzelven gefolterd heeft, maar dat hij schier ademloos daarneder gelegen heeft. Wat de woorden belangt, hij zegt, dat zijn oog verduisterd was: omdat de droefheid dor ziel zoowel licht doordringt tot do oogen, als dat zij daaruit het meest zich toont. Omdat het werkwoord „ataff dat ik weergegeven heb door: ver oud, somtijds beteekent van zijn plaats wijken: zoo verklaren sommigen, dat de scherpte der oogen

Psalm 6: 9, 10 en 11.

verflauwd of verdwenen was. Anderen meenen, dat de oogen door een zwelling, die van het weenen kwam, verborgen waren. Mij komt echter het eerste eenvoudiger voor, dat David klaagt, dat zijn oogen als door ouderdom verminderd zijn. Dat hij er bij zet alle nachten, hieruit besluiten wij, dat hij als door een langdurige smart wegteerde, en toch nooit afliet van te bidden.

9. Wijkt van mij, al gij werkers der ongerechtigheid: omdat de Heere de stem mijns geweens gehoord heeft. 10. De Heere heeft mijn smeeking gehoord, de Heere zal mijn gebed aannemen. 11. Al mijn vijanden zullen zeer beschaamd en verbaasd worden; zij zullen terugkeeren, in een oogenblik zullen zij beschaamd worden.

Nadat David zijn smarten en moeiten in den schoot Gods ontlast heeft, doet hij nu als 't ware een nieuwe persoon aan. Er is verder geen twijfel aan of hij is door langdurige zwaarmoedigheid verteerd, voor hij tot dit vertrouwen zich verhief: dewijl wij juist zagen , dat vele nachten door hem in voortdurend geween zijn doorgebracht. Hoe moeilijker nu voor hem het verdriet van het wachten was, des te levendiger wekt hij nu zichzelven op om de overwinning te bezingen. Het woord nu tot de tegenpartijders richtende, wijst bij aan, dat dit niet het geringste deel zijner beproeving was, dat goddelooze menschen met hem als met een verloren en wanhopig man den spot dreven. Want wij weten, hoe onbeschaamd zicli hun hoogmoed en wreedheid verheft tegen Gods kinderen, als zij zien, dat dezen door het kruis gedrukt worden. En hiertoe port Satan hen aan, om de geloovigen tot wanhoop te brengen, als zij zien, dat men spot met hun hoop. Overigens leert deze plaats, dat de genade Gods voor de vromen het eenige levenslicht is: dat zij, zoodra God eenig teeken van Zijn toorn geeft, niet slechts beangst worden, maar bijna in de duisternissen des doods gedompeld worden j maar ook dat het leven hun dadelijk weer teruggegeven wordt, zoodra zij bekennen, dat God hun goedgunstig is. Men moet echter opmerken, dat David driemaal herhaalt, dat zijn gebeden verhoord waren: waardoor hij betuigt, dat hij het er voor houdt, dat hij zijn bevrijding van God verkregen heeft: en in dit vertrouwen sterkt hij zich, dat hij zich niet te vergeefs tot God gewend heeft. En dit moeten wij aldus vaststellen, indien wij eenige vrucht uit on^e gebeden willen

Psalm 7:1.

hebben, dat de ooren van God niet doof zijn geweest voor onze smeekingen. Door bet woord (jcioeen wijst bij niet slecbts de hevigheid en vurigheid aan, maar bij duidt ook aan, dat bij met droefenis en klachten in geween werkzaam was. Ook moet men opmerken het vertrouwen en de zekerheid van David, welke bij ontleent aan de gunst Gods. Want hieruit leeren wij dat er niets is in de geheele wereld, dat wij niet zouden mogen verachten, i ndien wij overtuigd zijn, dat wij door God bemind worden. En tevens houden wij vast, wat Zijn vaderlijke liefde jegens ons waard is. Door liet woord in een oogenblik wijst bij aan, dat, waar alle iieil der vromen schijnt verloren te zijn, God hen tegen alle hoop in uitredt. Want als God plotseling de verwarde zaken omkeert tot een blijden toestand, dan maakt Hij daardoor Zijn macht te meer openbaar en bewonderenswaard.

F* SA LM 7.

INHOUD. David, bezwaard met onbillijki-n laster, roept God voor zich te hulp tot oen beschermer en wreker, en beveelt Hem de bescherming zijner onschuld aan. En in de eerste plaats betuigt hij, dat hij zich geens kwaads bewust is. Daarna toont hij aan, dat het grootelijks tot roem van God strekt, dat Hij oordeel houdt tegen de goddeloozen. In de derde plaats overdenkt hij bij zich zeiven de goedheid en gerechtigheid Gods en stelt zich de belofte voor oin zich tot vertrouwen op te wekken. Eindelijk, alsof hij zijn wensch vorkregen had, bespot hij de dwnasheid en ijilelo pogingen zijner vijanden: zelt vertrouwende op Gods hulp, boloolt hij zich zeiven, dat tot hun verderf strekken zal, wat zij bedacht en gedaan hebben.

1. Davids Siggaion, dat hij Jehova gezongen heeft over de woorden van Chus, den zoon van Jemini.

Over het woord Siggaion stemmen de Hebreeuwsche uitleggers niet overeen. Sommigen houden het voor een muziekinstrument. Anderen meenen, dat het een accoord was om bet lied te zingen. Anderen achten, dat liet 't begin was van een gewoon lied, op welks wijs David dezen Psalm gezongen wilde liebben. Anderen vertalen het Hebreeuwsche woord door vermaak. Mij komt de tweede opinie bet meest waarschijnlijk voor, dat het een zekere soort van melodie of gezang is geweest: zooveel alsof iemand het een Sapphisch of Phaleucisch vers noemde. Maar ik twist niet om een zaak van zoo weinig beteekenis. Dat verder de Psalm gezegd wordt gedicht te zijn geweest op de woorden van Chus, het komt mij niet goed voor onder de woorden te verstaan de zaak (wat echter algemeen aangenomen wordt). Ik geef wel toe,

Psalm 7 : 2 cn 3.

dat bij de Hebreen een spreekwijze gebruikt werd, om het Woord te nemen voor zaak of oorzaak: maar omdat David kort hierop uitdrukt, dat hij door nijd valsch beschuldigd was, twijfel ik niet oi' hij spreekt hier van diezelve aanklacht of lastering, welker uitvinder of ten minste bevorderaar ik uitleg, dat Chus was, een der verwanten van Saul. Want ook worden sommigen niet door een deugdelijke reden bewogen om te zeggen, dat Saul zijdelings onder de naam van een ander wordt aangeduid. Volgens dezen onthoudt David zich van den waren nifam, om de koninklijke waardigheid te sparen. Ik geef toe, dat eerbied voor de heilige zalving bij hem zwaar woog: maar waar hij elders met ronde woorden Saul noemt, waar hij niet minder heftig hem aanvalt, en hem niet minder met een zwarte kool teekent, waarom zou hij hier dan liever zijn naam terughouden? Naar mijn oordeel wordt hier zonder figuurlijke spreekwijze met zijn eigen naam een goddelooze lasteraar aangewezen, die haat tegen David aanblies met een verdichte aanklacht: hetzij hij door den koning was aangezet, hetzij hij, zoekende in do gunst te komen, eigener beweging David belasterd had. Want wij weten, dat David algemeen in een zeer kwaden naam stond, alsof hij tegen den koning, zijn schoonvader, ondankbaar en trouweloos was. Alhoewel nu Saul van de familie Jemini was, zal het toch volstrekt niet ongerijmd zijn, indien wjj zeggen, dat een van zijn bloedverwanten Dayid valsch beschuldigd heeft.

2. Jehova, mijn God, op U betrouw ik, verlos mij van al mijn vervolgers en bevrijd mij. 3. Opdat hij mogelijk niet mijn ziel als een leeuw roove; hij ver-scheure en er niet zij , wie verlost.

In het begin zegt hij, dat hij vele vijanden heeft: maar in het tweede vers noemt hij één zekeren, in het enkelvoud. En zekerlijk , daar aller gemoederen tegen hem ontstoken waren, vraagt hij terecht, dat hij van al zijn vervolgers mag worden bevrijd. Maar omdat de goddelooze wreedheid van den Koning, als een fakkel, den haat van het geheele volk aanstak tegen een onschuldig mensch, zoo keert hij terecht zijn uitdrukkingen ook tegen hem in het bizonder. Dus beschrijft hij in het eerste vers, hoe de zaak was: maar in het tweede vers toont hij de bron of oorzaak van het kwaad aan. Dat hij verder voorop stelt, dat hij op God vertrouwde, in dat woord ligt groote nadruk. Het staat, wel is waar, in den verleden tijd, en daarom moest eigenlijk vertaald worden: Op n heb ik ver-

Psai.m 7: 4 en 5.

trouwd: maar omdat de tijden der werkwoorden bij de Hebreen herhaaldelijk verwisseld worden, heb ik liever willen vertalen: ik vertrouw: vooral, daar het genoegzaam vaststaat, dat een voortdurende handeling (gelijk mon zegt) aangewezen wordt. Ook roemt David niet op een vertrouwen, waarvan hij reeds afgevallen w^ras; maar dat hij bestendig in zijn benauwdheden behield. En dit is het ware bewijs van ons geloof, als wij door tegenspoed getroffen, toch niet ophouden op God te hopen. Hieruit verstaan wij ook, dat de deur voor onze gebeden gesloten is, tenzij de sleutel dos vertrouwens haar opene. Ook is het niet overtollig, dat hij Jehova zijn God noemt, maar hiermede , als met een daartegen opgeworpen dam , weert hij de golven der beproeving, opdat zij zijn geloof niet overstelpen.

In het tweede vers stelt hij de woestheid van Saul voor onder de gelijkenis van een leeuw, opdat God te meer geneigd zij, hem iiulp te bieden: gelijk hij dit ambt zichzelven toeschrijft, de arme schapen uit de muilen der wolven te redden.

4. Jehova mijn God, indien ik dat gedaan heb, indien er onrecht in mijn handen is; 5. indien ik kwaad vergolden heb dien, die vrede met mij had; en niet gered heb_; die mij zonder oorzaak benauwde; 6. zoo vervolge de vijand mijn ziel en grijpe hij haar: en hij trede mijn leven ter aarde, en boude mijn eere in het stof. Selah.

4. Jehova mijn God. Hier betuigt David, om God voor zich te winnen, dat hij onrechtvaardig en niet wegens misdaad gekweld wordt. En opdat zijn getuigenis te meer kracht hebbe, gebruikt hij een vervloeking. Want indien hij in iets faalde, zegt hij bereid te zijn de boete te ondergaan: ja hij biedt zich aan tot eenige zeer zware straffen, zoo hij niet aan die misdaad geheel onschuldig is, waarvan allen hem bijna overtuigd hielden. Omdat hij echter niet op een andere wijze voor zich hulp van God begeert, tenzij dan dat zijn onschuld erkend ware, leert hij ons door zijn voorbeeld, dat w|j, zoo vaak wij de toevlucht tot God nemen, in de eerste plaats moeten zorgen, dat wij eerlijk ons bewust zijn van de rechtvaardigheid onzer zaak. Want wij doen Hem groot onrecht aan, indien wij Hem als schutsheer van een slechte zaak willen inroepen. Het voornaamwoord dat wijst aan, dat hij spreekt van een algemeen bekende zaak. Waaruit men kan besluiten, dat de laster,

Psalm 7 : 4 en 5.

■welke van Chus was uitgegaan , wijd en zijd verbreid was. Daar hij nu, door do onrechtvaardige voorbarige vonnissen der inen-sehen veroordeeld, op aarde geen redmiddel zag, trok hij zich terug tot den rechterstoel Gods: en stelde hij zich tevreden voor den hemelschen rechter zijn onschuld te verzekeren; wat alle vromen moeten navolgen, om tegenover alle verkeerde geruchten alleen met het oordeel Gods tevreden te zijn. Daarna verklaart hij duidelijker, dat er door hem geen misdaad was begaan. Eindelijk vermeldt hij twee wijzen van handelen, dat hij geen onrecht gedaan had, maar veeleer zich beijverd had zijn vijanden te helpen , door wie hij evenwel zonder oorzaak beleedigd was. Want aldus verklaar ik het vijfde vers; Indien ik in vredestijd iemand heb getergd, en niet veeleer ben te hulp gekomen on-' waardigen. die mij zonder reden vervolgden. Want daar David algemeen gehaat was, alsof de begeerte om te regeeren hem gedreven had tot een trouweloozen opstand en tot het leggen van lagen tegen Saul, dien hij trouw beloofd bad; zuivert hij zich in het eerste verslid van dien laster. Daarom noemt hij wellicht Saul hem, met wien hij vrede had, omdat hij naar zijn koninklijk recht onschendbaar en veilig moest zijn, dat het niet geoorloofd was iets vijandigs tegen hem te beproeven. Ofschoon deze naam onbepaald kan opgevat worden: alsof hij gezegd had, niemand , die zich bescheiden van onrecht onthouden heeft en zich fatsoenlijk jegens mij gedragen heeft, klaagt naar waarheid, dat hij door eenige booze daad van mij beleedigd was geworden. En toch hield men zoo algemeen het voor zeker, dat David midden in den vrede groote beroeringen verwekt had, en oorzaak tot oorlog gegeven had. Waaruit te beter blijkt, dat hij alleen in dezen troost rust vond, dat God hem beproefd hield. In het tweede deel van het vers gaat hij verder, namelijk, dat hij niet alleen voor goeden een vriend was geweest, maar ook voor kwaden; en niet slechts zich onthouden had van alle wraak, maar ook hulp betoond had aan zijn persoonlijke vijanden, van wie hij zware beleedigingen te verduren had gehad. En voorwaar, het zou geen zeer groote deugd zjjn sroeden en vreedzamen liefde toe te dragen, zoo er niet zelfbe-

O O '

heersching en rechtvaardigheid in het ook geduldig dragen van de kwaden was bijgekomen. Maar waar iemand niet slechts ontvangen beleedigingen niet met gelijke munt betaalt, maar ook beproeft den booze door weldoen te overwinnen, geeft hij waarachtig blijk van goddelijke deugd, en bewijst zich op deze manier een der zonen Gods te zijn, dewijl zulk een vriendelijkheid niet dan uit den Geest des kindschaps voortkomt. Wat

Psalm 7:6 cn 7.

de woorden aangaat; onulafc „chalatzquot; „verdeelenquot; beteekent, verklaren soinmigen deze plaats aldus (om er niets bij verzwegen te achten): Indien ik mij onttrokken heb aan mijn vervolgers, dat ik hun geen hulpe bood. Meer algemeen is echter de andere verklaring, dat liet zij: bevrijden of uitrukken uit gevaar: omdat wij afzonderen , wat wij in veiligheid willen stellen. Aldus moet er een ontkenning onder verstaan worden: wat wij in de Psalmen niet zelden zullen zien voorkomen.

G. De vijand vervolge. Hot is een groot bewijs van zeer goed vertrouwen, dat David geen soort van straf, hoe bitter ook, weigert, indien hij betrapt was op eenige booze daad. Indien wij zulk een conscientie voor God konden brengen, zou Zijn hand meer gereed zijn, om ons terstond hulp te bieden. Maar omdat het dikwijls gebeurt, dat zij, die ons aanvallen, door ons daartoe uitgelokt waren: of omdat wij , beleedigd zijnde, branden van dorst naar wraak, zijn wij onwaardig, dat God ons te hulp komt: ja ons gebrek aan matiging sluit de deur voor onze gebeden. Eerst heeft David zich voorbereid, aan den lust der vijanden onderworpen te worden, dat zij zijn leven zouden nemen en ter aarde werpen: vervolgens aan hun spot prijsgegeven te worden, zoodat hij ook na zijn dood aan een eeuwige schande onderworpen zou zijn. Ofschoon sommigen het woord „Kuhoodquot; voor leven willen nemen , zoodat hij driemaal hetzelfde herhaalt. Maar ik acht, dat de zin vollediger zal zijn, zoo men het laat slaan op nagedachtenis: alsof hij gezegd had: laat niet slechts mijn vijand mij verderven, maar hij doe mij ook na mijn dood alle schande aan, zoodat mijn naam in slijk of drek 'olijve verkeeren.

7. Sta op Jehova in Uw toorn, verhef U in de verbolgenheden mijner vijanden, en ontwaak over mij tot het gericht, dat Gfij hebt bevolen. 8. En de vergadering der volken zal U omringen: en keer wegens haar dan weder in de hoogte. 9. Jehova zal de volken oordeelen; oordeel mij, o Jehova, naar mijn gerechtigheid en naar de oprechtheid, die bij mij is.

7. Sla op Ueere. Hij stelt den toorn Gods tegenover de verbolgenheden zijner vijanden, en hetzelfde moeten wij doen, wanneer wij in een gelijken stand van zaken zijn. Want wanneer de goddeloozen branden, en de vlammen hunner woede

62 Psalm 7 : 8.

uitwerpen om ons te verderven, moeten wij Grod vragen, dat ook Hjj van Zijn kant ontgloeie: dat is, dat Hij metterdaad toone, dat Hjj niet minder ijver en macht heeft om ons te behouden. Het werkwoord opstaan wordt overdrachtelijk genomen voor: den rechterstoel bestijgen, of zich aangorden om te wederstaan: omdat God schijnt te slapen, zoolang Hij Zijn hulp uitstelt. Daarom vraagt David ook een weinig verder, dat Hjj moge ontwaken: omdat het een bewijs scheen, dat God hem vergat, dat hjj ellendig en verdrukt alle hulp miste.

Aan het einde van het vers toont hij, dat hij niets begeert, dan naar het bevel Gods. En dezen regel moeten wij altijd in | i onze gebeden houden, dat wij onze wenschen vormen naar Zijn

wil, zooals ons Johannes vermaant, 1 Joh. 5: 14. Ook ont--staat anders voorwaar een gebed niec uit het geloof, tenzij wij in de eerste plaats zien, wat God beveelt, opdat onze geesten niet vermetel of bij geval zich spoeden om meer te begeeren, dan geoorloofd is. Om recht te bidden, laat David derhalve zich op het woord Gods en Zijn belofte zinken: alsof hij zeide: „Heere, geen eerzucht of vermetele aandrift, of kwade begeerte drijft mij om onbezonnen te bidden, wat mijn vleesch toelacht: maar Uw Woord licht mij voor, waarop ik gerust steun. Want ||i daar God eigener beweging hem geroepen had tot de hoop van

het Koningschap, was het Zijn zaak den dienstknecht, dien Hij verkoren had, te beschermen en te handhaven. Daarom is het zooveel, alsof hij gezegd had: terwijl ik tevreden was met een ambteloos leven, behaagde het U mij Koning te maken: nu komt het derhalve U toe deze zaak op te nemen tegen Saul

Ien diens baatzuchtige volgelingen, die moeite doen Uw besluit om te werpen, terwijl zij mij bestrijden. Het werkwoord „oom/tquot; zou ook transitief (overgankelijk) kunnen worden opgevat voor: oprichten of David in zijn recht bevestigen. Maar in hoofdzaak komt het hierop uit, dat hij, steunend op de roeping Gods, begeert, dat God Zijn hand ten zijn behoeve uitstrekke. En daarom moeten de geloovigen zich wachten, dat zij deze perken niet overschrijden, indien zij begeeren, dat Gods hulp hun nabij zal zijn.en diens baatzuchtige volgelingen, die moeite doen Uw besluit om te werpen, terwijl zij mij bestrijden. Het werkwoord „oom/tquot; zou ook transitief (overgankelijk) kunnen worden opgevat voor: oprichten of David in zijn recht bevestigen. Maar in hoofdzaak komt het hierop uit, dat hij, steunend op de roeping Gods, begeert, dat God Zijn hand ten zijn behoeve uitstrekke. En daarom moeten de geloovigen zich wachten, dat zij deze perken niet overschrijden, indien zij begeeren, dat Gods hulp hun nabij zal zijn.

8. En de vergadering der volken. Sommigen beperken deze plaats tot het Israëlitische volk, alsof David beloofde, zoodra hij tot den koningszetel verheven zou zijn, zich moeite te zullen geven om het volk, te voren verstrooid, weer te vereenigen tot den zuiveren dienst Gods. Want onder Saul was óf de godsdienst verwaarloosd of er heerschte zoo groot een vrijheid

PSALM 7 : Ö.

in misdaden, dat weinigen op God letten. Derhalve is volgens gene verklaarders de zin : „Heere, waar Gij mij Koning zult hebben gemaakt, zal het geheele volk van zijn dwalende en verwarde vervreemding op den rechten weg wederkeeren, opdat allen erkennen, dat Gij in huu midden het bestuur hebt, en U als hun eenigen Koning aanbidden. Maar ik neem aan, dat dit veeleer in 't gemeen van vele volkeren is gezegd. Want David prijst de vrucht van zijn bevrijding: omdat het gerucht daarvan wijd en zjjd zal klinken: alsof luj gezegd had: Heere, door mij het koninkrijk te verzekeren, zult Gij niet jegens mijn persoon in 't bizonder deze weldaad bewijzen, maar in 't algemeen zal het voor vele volken een bewijs zijn van Uw rechtvaardig oordeel, zoodat zij de oogen wenden tot Uw rechterstoel. Want David zinspeelt op den kring des volks, welke hun koning in een plechtige vergadering omgeeft. In denzelfden zin voegt hij onmiddelijk daarna er aan toe, dat God, Die voor een tijd stil neerlag, Zich zal verheffen om Zijn heerlijkheid zichtbaar te maken niet voor een of twee , maar voor alle volkeren, want hier is de stille vergelijking, dat, ofschoon met één enkel mensch niet te rekenen is, het echter passend is, dat God de wereld in vreeze en eerbied voor Zijn oordeel houdt.

9. De Heere zal de volkeren oordeelen. Deze uitspraak hangt af van het vorige vers. David had gebeden, dat God Zich den volkeren als rechter zou toonen: nu neemt hij dit voor zeker en vaststaand, dat 't eigen ambt Gods is de volkeren te oordeelen. Want de toekomstige tijd van hot werkwoord wijst een voortdurende handeling aan, gelijk in alle algemeene uitspraken. Ook spreekt hij hier niet van slechts één volk, maar hij neemt alle volkeren te zamen. Want omdat hij God erkent als den rechter der geheele wereld, besluit hij daaruit later, dat Hij de handhaver van zijn zaak en recht zal zijn. En dit moet ons, zoo dikwijls wij verlaten en verdrukt schijnen te zijn, weder in de gedachte komen, dat het, omdat het Gods zaak is de wereld te besturen, geenszins kan gebeuren, dat Hij afstand doet van Zijn ambt: niet minder namelijk dan, dat Hij Zichzelven verloochent. Uit deze bron zal een bestendige troost vloeien, zoo dikwijls ons een lange reeks van rampen overvalt: omdat wij gerustclijk zullen mogen besluiten, dat Hij zorg zal dragen om onze onschuld te beschermen. Want het zou onzinnig zijn, dat Hij, Die over vele volkeren heerscht, één mensch zou verwaarloozen. Want het overkomt Hem niet gelijk aard-schen rechters , dat Iljj, bezig met groote en publieke belangen,

PsAr.M 7 : 10.

particuliere zaken verwaarloost. Verder brengt hij weder zijn onschuld aan 't licht, opdat hij niet zou schijnen ten onrechte den naam Gods voor te wenden, zooals de hypocrieten gewoon zijn. Want omdat God de personen niet aanneemt, moet men slechts om de zuiverheid zijner zaak hopen, dat Hij aan onze zijde staat en ons begunstigt. Maar men vraagt, hoe David op zijn onschuld voor God roemt, daar hij op een andere plaats Zijn oordeel afbidt. De oplossing is gemakkelijk, omdat er hier niet van gehandeld wordt, op welke wijze hij antwoordt, indien God van hem rekenschap van zijn geheele leven eischt: maar zich met zijn vijanden vergelijkende, stelt hij niet zonder oorzaak vast, dat hij ten opzichte van hen rechtvaardig is. Docli waar ieder der Heiligen voor zichzelf in het gericht Gods komt,-is het geval geheel anders: omdat dan voor hen alleen in de barmhartigheid Gods een schuilplaats is.

10. Laat toch de boosheid der goddeloozen een eind nemen, en bestuur den rechtvaardige; omdat God, harten en nieren beproevende, rechtvaardig is. 11. Mijn schild is bij G-od, die de rechten van hart behoudt. 12. God, Die dagelijks den rechtvaardige en den verachter van God oordeelt.

10. Laat toch een einde nemen. In den beginne bidt hij, dat God paal en perk stelle aan do boosheid der goddeloozen, waaruit volgt, dat zijn kruis van een niet geringen tijdsduur is geweest. Anderen meenen eerder, dat het een harde verwensching is, daar zij het werkwoord „gamar'quot; transitief (overgankelijk) nemen voor „verderven of verteeren.quot; Volgens hen wenscht dus David, dat God het kwaad dat de goddeloozen bedenken, op hun eigen hoofd terug slingere. Mij echter schijnt het eenvoudiger, dat David vraagt, dat er een einde gesteld worde aan zijn moeiten; en daarom volgt te dien einde weldra een wensch, dat God den rechtvaardige öf besture óf bevestige. Want het doet er weinig toe, op welke wijze van deze twee men 't leest. Want de zin is, dat God de rechtvaardigen, onrechtvaardig verdrukt, herstellen en handhaven moge: opdat het vaststa, dat zij van Gods wege in hun stand blijven.

Omdat de harten beproevende. Het verbindend voegwoord wordt op deze plaats niet ongeschikt door een redengevend woord verklaard. Want het is ook niet twijfelachtig, dat David zijn gebed bevestigt door er de reden bij te voegen. Want ofschoon

Psalm 7 : 11 en 12.

hij reeds ten derden male toont, dat liij steunende op liet getuigenis van een goed geweten met vrijmoedigheid nadert, drukt hij evenwel meer uit dan te voren, dat hij niet slechts in uitwendige werken onschuldig was, maar dat hij ook in het ver-verborgen gevoel zijns harten reinheid gekoesterd heeft. En het schijnt, dat hij dit vertrouwen tegenover de onbeschaamdheid zijner vijanden stelt, door wie waarschijnlijk zulke wolken van lasteringen onder het volk verspreid waren, dat zij den ellendigen mensch dwongen zijn hart en nieren Gode ter onderzoeking aan te bieden. Het kan ook zijn, dat hij hun de valsche voorwendsels ontrukt, waarmede zij tevreden waren de menschen te bedriegen. Want hij toont aan, dat, ofschoon zij de toejuiching der toeschouwers hadden, dit van geenerlei beteekenis was; omdat zij binnenkort voor de vierschaar Gods zouden komen, waar liet gerechtelijk onderzoek zal gaan niet over de titels of over den uitwendigen glans der werken, maar over de zuiverheid des harten.

11. Mijn schild. liet is geen wonder, dat David dadelijk daarna mot zijn gebeden overdenkingen mengt, waardoor hjj zich opwekt tot vertrouwen. Want hoezeer wij ook krachtig tot God uitgedreven worden, onze ijver dreigt terstond te vervallen of neigt tot verflauwing, tenzij hij nieuwe krachten verzamelt. Om derhalve zijn gebeden met denzelfden gang voort te zetten, koestert David zijn geloof en wekt hij het ook op door zich uitspraken uit de allen gemeene leer der godzaligheid toe te voegen. Hij zegt dan, omdat God de rechten van hart behoudt, dat hij door Diens hulp genoeg beschermd is. Waaruit volgt, dat hij een goede conscientie had. Daar hij echter niet eenvoudig rechtvaardigen, maar rechten van hart zegt, schijnt hjj te zien op dat innerlijk onderzoek van hart en nieren.

12. God oordeelende. Anderen lezen. God is een rechtvaardig rechter en God vertoornt zich dagelijks. Maar ofschoon de woorden dezen zin óók toelaten, heb ik toch liever den eersten gevolgd, omdat daarin een rijker leer is: gelijk ik ook zie, dat sommige zeer geleerde mannen hun bijval er aan geven: daarbij past 't beter bij de tegenwoordige omstandigheden. Want omdat Saul en zijns gelijken door hun smaadwoorden dit verkregen hadden, dat bijna het geheele volk David veroordeelde, hield de vrome man zich alleen met deze hoop staande, dat God , hoe verward de zaken in de wereld ook mogen zijn, evenwel tusschen rechtvaardigen en goddeloozen onderscheid maakt. Der-

5

Psalm 7 : 13 en 14.

halve doet hij van de verkeerde oonleelvellingen der menschen, een beroep op Hem, die nooit kan bedrogen worden. Men vraagt echter, op welke wijze hij het dagelijks oordeelen Gode toeschrijft, van Wien wij zien, dat Hij dikwijls de straffen langen tijd uitstelt. En voorzeker leert de Schrift niet zonder reden Zijn lankmoedigheid, maar ofschoon Hij niet terstond Zijn oordeelen uitvoert, blijft toch dit vaststaan, dat Hij nooit van Zijn werk aflaat omdat er geen tijd is, ja zelfs geen dag voorbijgaat, waarin Hij niet door gewisse bewijzen toont te onderscheiden, wat in de wereld vermengd is. Want een ieder, die de oogen zal opslaan om het bestuur der wereld te aanschouwen, zal klaarhjk zien, dat het geduld Gods zeer veel verschilt van oogluiking: voorzeker, de geloovigen zullen van (Lig tot dag onversaagd tot Hem de toevlucht nemen.

13. Indien hij zich niet bekeert, zal Hij Zijn zwaard wetten: Hij heeft Zijn 'boog gespannen, heeft hem gericht; 14. en heeft doedel ij ke wapenen voor hem gereed gemaakt, Hij zal Zijn pijlen tegen de vervolgers in orde brengen. 15. Ziet, hij zal in arbeid zijn van ongerechtigheid , en is zwanger van boosheid, en zal lengen baren.

13. Indien hij zich niet bekeert. Deze drie verzen worden gewoonlijk op twee wijzen uitgelegd. Want sommigen meenen, dat, indien de vijanden van David in hun boosheid volhardden, de wraak wordt aangekondigd, welke hun weerbarstigheid verdient. Zoo verstaan zij dan in het tweede lid den naam van God er onder; alsof gezegd ware: Indien mijn vijand zich niet betert, zal hij eindelijk gevoelen, dat God met Zijn wapenen voorzien is om het welzijn der rechtvaardigen te beschermen. Indien men het op deze wijze opvat, zal het derde vers een aanwijzing der oorzaak zijn: omdat de goddeloozen, daar zij zwanger zijn van louter geweld, in arbeid zijn van ongerechtigheid en bedrog baren, God rechtstreeks aanvallen, en openlijk Hem tot den strijd uitdagen. Maar anderen lezen (mijns erachtens) beter die twee verzen in één verband: ofschoon ook zelfs dezen mij niet voldoen in het uitdrukken van Davids bedoeling. Want ik twijfel niet of David, de verschrikkelijke pogingen der vijanden verhalende, verheerlijkt door deze beschrijving meer do genade Gods. Want wie zou niet gezegd hebben, dat het met hem gedaan was, toen zij, voorzien van sterke troepen en toe-

Psalm 7 : 15.

rusting van waponen, woedend op hem aanvielen , niets dan zijn dood verlangende ? Maar er is een soort van ironie onder, als hij zich de vreeze des doods van hunnentwege voorstelt. quot;VVant het is evenzooveel alsof hij gezegd had; Als niet mijn vijand het voornemen zijns harten zal veranderd hebben, of zijn aanval en krachten elders gewend, wie zal verhinderen, dat ik onder zijn hand omkom? Want daar zij overvloed van wapenen hebben, beraamt hij op alle wijzen mij te vermoorden. Hij nu wijst eigenlijk Saul aan, en zegt daarom, dat hij pijlen tegen de vervolgers in orde gebracht iieeft: omdat hij vele handlangers bjj de hand had. die hun krachten gaarne wilden inspannen om David te vernietigen. Het was dus liet plan van den Profeet, uit de grootte van het gevaar de zeer groote genade Gods te verheffen. Bekeering wordt hier niet voor berouw, maar slechts voor verandering van wil genomen, alsof hij gezegd had , dat liet in den vrijen wil des vijands stond te doen, wat zijn lust hem zou hebben ingegeven. Waaruit te beter blijkt hoe verwonderlijk de verandering was, welke plotseling tegen hoop gevolgd is. Als hij zegt, dat Saul doodeljjke wapenen voor zijn boog bereid heeft, wijst hij aan, dat hij niet iets onbetee-kenends in den zin had, maar dat het zijn voornemen was doode-hjk te wonden hem, op wien hij liet toelegde. „ Doolgirn' vertalen sommigen door „brandendequot;, omdat dit ook de beteekenis is van het woord bij de Hebreen: maar op deze plaats past beier , wat ik vertaald heb. David toch klaagt, dat hij niet maar slechts één mensch te vreezen had, doch een groote menigte; omdat Saul vele vervolgers gewapend had tegen een ellendig en voortvluchtig mensch.

15. Ziet, hij zal in arbeid zijn. Tot hiertoe heeft David verklaard hoe vreeselijk een gevaar hem bedreigde: nu de trotsche pogingen van Saul met al zijn grootsche toebereidselen bespottende, zegt hij, dat dit alles in 't water gevallen is. Door maakt

hij 't wonder in zoo onverwachte zaak heerlijk: ziet, zegt hij, toen hij ongerechtigheid gebaard had, gelijk hij van moeite zwanger was, is er eindelijk slechts niets beteekenende wind en ijdelheid uitgekomen: omdat God zijn booze plannen verijdeld heeft. Ongerechtigheid en moeite worden genomen voor allerlei onrecht, dat Saul David dacht aan te doen. , Ofschoon nu sommige uitleggers ineenen, dat de orde in de woorden omgekeerd is, omdat „in arbeid zijnquot; vooropgezet wordt, vóór „zwanger zijnquot;: zoo meen ik toch dat de graden geschikt zijn onderscheiden , als men het slechts zoo verklaart: ziet hij zal in

Psalm 7 : 16, 17.

arbeid zijn van ongerechtigheid, omdat hij van moeite zwanger is, dat is, gelijk hij eerst bij zichzelven mijn verderf overdacht, zal hij ook beproeven het mij aldus aan te brengen. Daarna voegt hij er bij, dat hij leugen gebaard heeft, omdat hij in zijn hoop teleurgesteld was: gelijk Jesaia 26: 8 zegt, dat de onge-loovigen wind baren, omdat de uitkomst niet beantwoordt aan hun booze vermetelheid. Zoo dikwijls wij dus zullen zien, dat de goddeloozen plannen smeden om ons te verderven, moge ons voor den geest komen, dat zij zichzelven bedriegen. Laat het ons overigens met geduld dragen, indien do teleurstelling of verijdeling niet blijkt vóór hun baren.

10. Hij heeft een put gegraven, en dien uitgegraven: en hij is gevallen in de groeve, die hij gemaakt heeft. 17. Zijn boosheid zal op zijn hoofd woderkee-ren, en op zijn schedel zal zijn geweld nederdalen.

Hier zegt David, dat de goddelooze bedenkingen niet slechts haar doel niet bereiken, maar dat zij door de verwonderlijke voorzienigheid Gods tot een tegenovergesteld einde gewend zijn. Dit verkondigt hij eerst overdrachtelijk, de gelijkenis van een put en groeve gebruikende: daarna spreekt hij zonder redefiguur hetzelfde in eenvoudige woorden uit, dat namelijk de ongerechtigheid zal wederkeeren op het hoofd van wie haar begaat. Ik twijfel niet of het was bij de Hebreën een spreekwoordelijke zegswijze, dat wie een put gegraven had, er in valt: wanneer z|j wilden aanduiden, dat bedriegelijke menschen door hun eigen listen en lagen en bedriegerijen gevangen worden, of dat wie den dood zoeken te bewerken, door hun eigen streven omkomen. Deze leer heeft een tweevoudig nut, want in welke kunstgrepen om te schaden onze vijanden ook mogen rijk zijn, moet men hopen op deze uitkomst, die God belooft, dat zij zichzelve mot hun eigen zwaard doorsteken, want dit is ook niet toevallig, maar God doet door de verborgen besturing Zijner hand het kwaad, dat zij onschuldigen aandoen, op hun eigen hoofden wederkeeren. Aan den anderen kant, indien soms de lust onzes vleesches aanspoort om onze naasten te schaden, of tot eenige slechte daad, kome ons deze vergelding Gods te binnen, dat wie een groeve bereiden voor anderen, daarin nedergeworpen worden. Aldus zal het geschieden, dat naarmate een ieder wil zorgen voor zichzelf en zijn welzijn, hij zich van elk onrecht terughoudt.

Psalm 7 : 18, en 8 : 1, 2.

18. Ik zal Jehova loven naar Zijn gerechtigheid: en ik zal den Naam van Jehova, den Allerhoogste, zingen.

Omdat God daartoe de Zijnen bevrijdt, dat zjj van hun zjjde Hem lofoffers vergelden, belooft David hier, dat hij voor de genoten bevrijding dankbaar zal zjjn: en bevestigt tevens, dat het in 't minst niet een twijfelachtig of verborgen werk Gods was, dat hij den dood ontkomen was. Want ook zou hij niet waarachtig en van harte God den roem zijner redding toeschrijven, zoo hij niet ernstig overtuigd was, dat hij op andere dan menschelijke wijze behouden was. Daarom belooft hij niet slechts de verschuldigde dankbaarheid aan zijn Bevrijder, maar hij bevestigt summierljjk wat hij in den geheelen Psalm nagegaan had, dat hij het leven aan de genade Gods verschuldigd was, omdat Hij niet toegelaten had, dat het hem door Saul werd ontnomen. De gerechtigheid Gods wordt op deze plaats genomen voor de trouw, welke Hij Zijn dienstknechten betoont door hun leven te beschermen. Want ook houdt God Zijn gerech-tigheid niet in Zich verborgen, maar brengt haar naar buiten uit tot ons nut, wanneer Hij ons tegen elk onrechtvaardig geweld verdedigt, van verdrukking vrijmaakt: en, ofschoon wij door slechte mensciien bestreden worden, ons evenwel ongedeerd bewaart.

l^SAr.M cS.

INHOUD. David, do vaderlijke weldadigheid Gods jegens het mensche-lijk geslacht overwegende, stelt zich niet tevreden met een eenvoudige dankzegging, maar wordt vervoerd tot bewondering van Hem.

1. Een lied van David voor den Opperzangmeester up Haggithith. 2. Jehova, onze Heere, hoe verwonderlijk is Uw Naam op de gansche aarde, om Uw roem te stellen boven de heuvelen.

Of „fjithithquot; aanwijst een muziekinstrument, of een wijs, of het begin van een beroemd en bekend gezang, laat ik in 't onzekere. Want die meenen, dat de Psalm aldus genoemd wordt, omdat hij in de stad Gath was gemaakt, zoeken al te ver een gedwongen verklaring. Nu doet het er weinig toe, uit welke van de eerste drie meeningen men kiest. Voo^ral heeft men te zien wat de Psalm zelf inhoudt, en waarop hij ziet. David nu stelt zich voor oogen de deugd en heerlijkheid

*1

70 Psai.m 8 : 2.

Gods in de geheele bewerking en besturing der wereld; doch dit stuk slechts even aanroerende, staat liij stil in beschouwing van de hoogste goedheid jegens ons. En voorzeker ofschoon in de geheele orde der natuur zeer mime stof om God te verheerlijken zich voordoet, prijst David echter, omdat wij door eigen ervaring meer worden aangedaan, niet zonder reden opzettelijk de bizondere genade jegens het menschelijk geslacht: omdat dit de meest schitterende spiegel is, waarin men Zijn roem kan zien. Het is echter wonderlijk waarom hij met een uitroep begint, daar men toch gewoonlijk eerst de zaak zelve vei'haalt, vóór men haar grootheid verheft. Maar indien wij vasthouden, wat elders gezegd wordt, dat men de werken Gods niet met woorden kan uitdrukken, zal het volstrekt niet wonderlijk schijnen, dat David door deze wijze van spreken bekent, dat hij niet bekwaam is om ze te verhalen. Omdat derhalve David deze onschatbare genade, waarmede God het menschelijk geslacht verwaardigd heeft, bij zichzelven overwegende, gevoelt, dat al zijn gevoel verzwolgen of overstelpt wordt, roept hij uit, dat de zaak bewonderenswaardig is, omdat lnj ze met woorden niet kan uitdrukken. Daarbij is het niet twijfelachtig, dat de Heilige Geest, die Davids tong bestuurde, in diens persoon de gewone onaandoenlijkheid der menschen prikkelt, opdat zij niet de onmetelijke liefde Gods, en de ontelbare weldaden, welke zij genieten, slechts spaarzamelijk en koel op hun wijze loven; maar veeleer alle zenuwen inspannen tot deze oefening van godsvrucht. Want deze uitroep, welken David gebruikt heeft, verklaart, dat, waar het geheele vermogen van het menschelijk verstand ingespannen zou zijn om dit te overdenken, het er verre beneden blijft. Ik leg uit, dat de Naam Gods hier gesteld is voor de algemeene kennis van Hem, voor zooveel Hij namelijk Zich ons geopenbaard heeft, want de spitsvondige bespiegeling van hen, wien de Naam Gods niets anders is dan God zelf, behaagt mij niet. Want deze moet meer in betrekking gebracht worden op de werken of de deugden, waaruit Hij gekend wordt, dan op het wezen. Hij zegt dus, dat de aarde vol is van de verwonderlijke heerlijkheid Gods, opdat Zijn roem tot boven de hemelen stijge. AVant (naar mijn oordeel) nemen sommigen terecht het werkwoord „thenuhquot; in de onbepaalde wijs, voor plaatsen. Want in het tweede lid is een uitbreiding, alsof hij had gezegd, dat de aarde te klein was om den roem of de heerlijkheid Gods te bevatten. En op deze wijze zal „asjèr' niet een betrekkelijk voornaamwoord zijn, maar beteekeuen een verklarend of uitleggend voegwoord.

Psalm 8 : 3

3. Uit don mond dor kinderkens en der zuigelingen hebt Gij sterkte gegrondvest, om Uwer tegenpartijen wil, om den vijand en wraakgierige te verslaan.

Hij gaat nu over tot den inhoud zeiven, dien hij ondernomen had te behandelen; namelijk dat de voorzienigheid Gods, om zich in het menscheljjk geslacht te openbaren, niet den volwassen leeftijd afwacht, maar dat zij van de eerste kindsheid af reeds klaarlijk schijnt, zooveel als genoeg is om alle goddeloozen te weerleggen, die met hun onheilige verachting Gods Naam be-geeren uit te wisschen. Dat sommigen meenen, dat „mippï''' zooveel beteekent als „l-oppiquot; is dwaas: omdat het den nadruk, dien David gebruikt heeft, ten onrechte vermindert. De zin is dus, dat God, om Zijn voorzienigheid te prijzen, niet groote welsprekendheid noodig heeft, zelfs niet goed gevormde taal: omdat Hij de zwijgende tongen der zuigelingen genoeg bereid en bekwaam acht om Hem te verheerlijken. Echter wordt gevraagd in welken zin Hij kinderen verkondigers van de heerlijkheid Gods maakt. Dwazelijk (naar mijn ooi-deel) pbilosopheeren zij, die meenen, dat dit geschiedt, wanneer de kinderen verstaanbaar beginnen te spreken, omdat dan ook het verstandelijk vermogen der ziel openbaar wordt; want al geven wij toe, dat wij tot ons zevende jaar, kleine kinderen genoemd worden, hoe verzuimen zij toch, dat wie reeds duidelijk spreken, aan do borst zijn? Niets beter past het bij allegorie kleine kinderen en zuigelingen te nemen voor geloovigen, die door den Geest Gods wedergeboren, niets van 't oude weten. En waartoe dient het de woorden van David te wringen, wier echte zin zoo bekwa-melijk vloeitV Hij zegt, dat kleine kinderen en zuigelingen genoegzaam sterke verdedigers zijn, die Gods voorzienigheid handhaven. Waarom deelt Hi j dit den mannen niet toe, anders dan om aan te toonen, dat de kindertongen, vóór zij een woord kunnen uitspreken, evenwel duidelijk zeggen, hoe milddadig God is jegens het menschelijk geslacht? Want van waar is voor hen, zoodra zij uit de baarmoeder voortgekomen zijn, terstond het voedsel gereed: anders dan omdat God wonderbaarlijk bloed in melk verandert? van waar ook hun ijver om te zuigen, anders dan omdat dezelfde God door een verborgen instinkt hun lippen er toe bekwaamt? Derhalve zegt David met volle recht, dat, ofschoon alle mannentongen zouden zwijgen, de sprakelooze mond der kinderen genoeg geschikt is om Gods lof te verheerlijken. Dat hij overigens de kleine kinderen niet slechts als getuigen of predikers van Gods heer-

Psalm 8: 3.

Ijjkhcid invoert, maar ook aan hun mond sterke kracht toeschrijft, is niet zonder groote beteekenis. Want liet is zooveel, alsof hij gezegd had, dat de krijgsknechten Gods onverwinbaar z|jn, die het gcheele leger der goddeloozen, als het tot een botsing zal gekomen zijn, gemakkelijk verstrooien en vernietigen. Want men moet er opmerken, tegen wie hij den kleinen kinderen het ambt om de heerlijkheid Gods te beschermen oplegt: namelijk tegen de ijzeren verachters van God, die op de wijze der Giganten niet aarzelen den hemel den oorlog aan te doen. AVanneer dus die Cyclopen met een hevigen aanval de vroomheid, die er in de wereld is, uit elkaar rukken en vernietigen, en met hun hardheid den hemel zeiven beproeven te verbreken, voert David spottend de monden der kinderen in slagorde en zegt, dat zij genoeg met sterke wapenen voorzien zijn en kracht hebben om hunlieder trotschheid neer te werpen. Daarom voegt Inj er terstond bij om Uwer tegenpartijen wil. Want het is voor God niet noodig met sterke macht te oorlogen om do geloovi-gen te overwinnen, die vrijwillig Zijn stem volgen, en een bereidwillige gehoorzaamheid toonen, zoodra Hij met Zijn vinger een teeken zal hebben gegeven. Ik erken wel, dat de voorzienigheid Gods vooral ter wille der geloovigen schittert, omdat zij alleen oogen hebben om haar te zien. Maar omdat z|j zich leerzaam betoonen, onderwijst God hen met zachtheid: doch tegen de vijanden wapent Hij Zich eigenlijk, die nimmer dan door dwang wijken. Sommigen nemen hot werkwoord r/rontl-vesltn wat al te letterlijk of bepaald, namelijk, dat God de grondslagen van Zijn heerlijkheid legt in do geboorte of in do generatie zelve des menschen. Want ik twijfel niet of het is gebruikt voor „bevestigen,¹' alsof de Profeet gezegd had, dat voor God de monden van jonge kinderen, voor krijgshaftige en machtige troepen, genoegzaam zijn om de goddeloozen te verdorven. Om te verdaan. Ten opzichte van het woord „haschbithquot; verschillen de uitleggers. Eigenlijk is het doen ophouden, want het is de Hiphil van het onzijdige werkwoord „schabathquot;, dat ophouden beteekent. Maar meestal wordt het overdrachtelijk genomen voor verderven of vernietigen, omdat de dood liet einde meebrengt. Anderen vertalen: om te beteugelen, alsof David zou bedoelen, dat hun het stilzwijgen opgelegd wordt, opdat zij ophouden zouden kwaad te spreken of tegen te pruttelen. Maar omdat op deze plaats een sierlijke zinspeling is op een vijandelijken strijd (gelijk ik boven verklaard heb), beviel mij do krijgsmansterm „om te verslaan.quot; Maar de vraag is, op welke wijze God Zijn vijanden verslaat, wier heiligschennende

PsAliM 8 : 4 cn 5.

overmoed niet ophoudt met alle gewold tegen alle voorbeelden der Goddelijke voorzienigheid in te gaan. Ik antwoord, dat zij niet verslagen worden, dat zij gedwongen worden bescheiden te worden: maar omdat zjj met hun lasteringen en hondseh geblaf schandelijk verward neergeslagen zijn. Ue slotsom is, dat de glans der Goddelijke voorzienigheid van de eerste generatie of geboorte des inenschen af zoo zichtbaar is, dat de kleine kinderen aan de moederborst, hun woede togen den grond werpen: omdat, ofschoon zij ook honderdmaal er den mond vol van hebben, zij tevergeefs beproeven de kracht te vernietigen, welke zich in die zwakheid vertoont. Ofschoon nu in alle ongeloovigen de lust om te wreken heerscht, gelijk God Zijn kinderen door den Geest der vriendelijklieid regeert: schrijft echter de Profeet naaide omstandigheden van de onderhavige plaats dezen toenaam aan de verachters Gods toe, die niet slechts ruw zijn tegen de menschen, maar ook branden van een dolzinnige woede om ook God te bestrijden. Wat nu het uitleggen van de bedoeling des Profeten betreft, heb ik mij reeds gekweten van de taak eens getrouwen verklaarders. Slechts blijft dit eene bezwaar over, dat Christus (Matth. 21 : 16) dit getuigenis tot een ander doel gebruikt, als Jljj het toepast op tienjarige kinderen. Maar de oplossing is gemakkelijk, dat Christus van het meerdere tot het mindere redeneert: namelijk, dat het niets dwaas is, indien God die jonge kinderen, welke nog niet kunnen spreken, tot handhavers Zijner heerlijkheid stelt, een verkondiging van Zijn heerlijkheid uit hun mond voortbrengt, nadat zij zeven jaar en daarboven zijn geworden.

•i. Wanneer ik Uw hemelen zie, de werken Uwer vingeren, de maan en de sterren, welke Gij geschikt hebt. 5. Wat is de nienscli, dat Gij zijner gedachtig zijt, en de zoon des menschen, dat Gij hem bezoekt?

Naardien het woordje „A-iquot; bij de Hebreen dikwijls zooveel beteekent als „quiaquot; bij de Latjjnen en eenvoudig bevestigt, hebben gewoonlijk do oude Grieksche en Latijnsche schrijvers het vierde vers op zichzelf gelezen, alsof de zin volledig was: maar het is buiten twijfel, dat het hoort bij het volgende. Derhalve moeten die twee verzen samengevoegd worden. Aan den anderen kant echter zou dat Hebreeuwsche „taquot;quot; als tegenstelling kunnen worden verklaard voor „ofschoonquot;, in dezen zin: Ofschoon in het hemelsche kunstwerk de onvcrgclijke majesteit Gods uitblinkt,

Psalm 8 : 5.

en terecht do oogen der menschen bij het zier. er van boeit: zoo wordt echter Zijn heerlijkheid op een bizondere wijze gezien in de zoo goede gunst, waarmede Hij de menschen overlaadt. En deze zin zou ook niet kwalijk passen: maar het lustte mij te volgen, wat meer algemeen aangenomen was. Voor 't overige moeten de lezers oplettend zijn om te merken op de bedoeling des Profeten , namelijk, dat hij door deze vergelijking de onmetelijk groote goedheid Gods verheft: omdat het verwonderlijk is, dat de Schepper des hemels, quot;Wiens zoo verheven heerlijkheid in do hoogte ons in bewondering van Hem verrukt, daartoe afdaalt, dat Hij zich verwaardigt de zorg voor het menscheljjk geslacht op zich te nemen. En deze tegenstelling wordt afgeleid uit het woord: „itioofchquot; omdat dit den mensch meer naar zijn broosheid dan naar zijn kracht noemt. Want wij zien, dat de ellendige menschen door op de aarde te kruipen, vermengd zijn met de laagste schepselen , die er zjjn, en dat derhalve God hen terecht zou kunnen verachten en niet tellen, indien Hij rekening hield met hun waardigheid. Door te vragen verkleint de Profeet dus hun stand, aanwijzende, dat daaruit te helderder do verwonderlijke goedheid Gods gezien wordt, dat een zoo groot werkmeester, wiens majesteit in de hemelen blinkt, dit ellendig en nietswaardige dier met de hoogste eer heeft willen versieren en met ontelbare goederen verrijken. Want ook, indien Hij in den zin had Zijn milddadigheid te oefenen, behoefde Hij niet uit het stof en slijk menschen te kiezen, die H.j boven alle andere schepselen zou voortrekken: omdat Hij overvloed van stof iu de hemelen had. Wie dus niet bij dit wonder verstomt, is meer dan ondankbaar en bot: hierop ziet, dat hij de hemelen Godes noemt en werken Zijner vingeren. Want hoe komt het, dat Hij, van een zoo edel en heerlijk deel Zjjns werks afgaande. Zich tot ons, wormen, aflaat, anders dan ons Zijn goedheid te meer aan den dag te brengen? Waaruit wij ook besluiten, dat zij de genade Gods maar al te slecht gebruiken, wie uit hun voortreffelijkheid een aanleiding nemen om trotsch te zijn. Alsof zij toch door hun eigen inspanning haar verkregen hadden, of rechtens haar bezitten: en niet veeleer hun oorsprong hen vermaant, dat deze vergeleken is met anderszins verworpen en gemeene en ten eenenmale onwaardige dingen. Wat wij dus heerlijks in ons zien , moet onze zinnen opwekken om de ongehouden gunst Gods te roemen. Aan het einde van liet vierde vers, heeft het mij goed gedacht „schikkenquot; te vertalen, voor wat anderen overzetten: bereiden of' stichten; want de Profeet schijnt te zien op de zeer schoone orde waar-

Psalm 8: 6.

mede God den stand der sterren zoo juist onderscheiden heeft en hun loop geregeld heeft. Dat God den menseh gedachtig is, wil zooveel zeggen, als dat lljj met vaderlijke liefde den mcnscli bemint, beschermt en onder Zijn hoede bewaart; en Zijn voorzienigiieid tot hom toe uitstrekt. Omdat bijna allo uitleggers „paqadquot; voor „bezoekenquot; nemen , wilde ik niet van hen verschillen, daar de zin zeer goed past. Maar omdat het soms „gedenkenquot; beteekent, en een herhaling van dezelfde uitspraak met verschillende woorden in de Psalmen meermalen voorkomt, zal het niet ongeschikt zóó vertaald worden, als of hij gezegd had: dit is verwonderlijk, dat God naarstiglijk om den menseh denkt.

(5. Omdat Gij hem een weinig minder gemaakt hebt, dan God, en hem met eere en heerlijkheid gekroond hebt. 7. Gij doet hem heerschen uver do werken Uwer handen: alle dingen hebt Gij under zijn voeten gezet.

6. Omdat Gij minder yeniaakl hebt. Jk twijfel niet of het Hebreeuwsche koppelwoordje moest veranderd worden in een

redengevend bij woord („/:«quot;): alsof gezet was: „want zekerlijkquot;: want hij bevestigt wat hij juist gezegd heeft over de onmetelijke genade Gods jegens de menschen, dat Hij namelijk zich nabij hen en hunner gedachtig betoont. En in de eerste plaats nu zegt hij, dat zij met zooveel eer versierd zijn, dat hun stand niet veel minder is dan de goddelijke en hemelsche heerlijkheid. Vervolgens noemt hij de uiterlijke heerschappij en macht over allo schepselen, waaruit blijkt tot welk een trap van waardigheid God hou verheven had. Ik twijfel nu niet of hij spreekt van zeer heerlijke gaven, welke bewijzen, dat de menschen naar het beeld Gods gemaakt zijn, en geschapen tot de hoop van een gelukzalig en onsterflijk leven. Want dat zij begiftigd zijn met rede, waardoor zij onderscheiden tusschen goed en kwaad, dat in hen gelegd is een zaad van godsdienst, dat onder hen een wederkeerige gemeenschap is, door zekere heilige banden samengebonden , dat onder hen ontzag voor de deugd en schaamte is en een regeling door wetten: dit zijn geen duistere teekenen van de hoogste en hemelsche wijsheid. Waarom Uavid niet ten onrechte uitroept, dat het menscheljjk geslacht met heerlijkheid en eer versierd is. Want, „gekroond wordenquot; wordt hier overdrachtelijk genomen alsof hij gezegd had, dat het bekleed en versierd was met de

Psalm 8: 6.

teekenen der eere, welke niet veel verscliillen van den Goddc-Ijjken glans. Dat de Grieken „elohirnquot; vertaald hebben door „Engelen,quot; mishaagt mij niet. Het is voorzeker bekend, dat dit woord dikwijls op de Engelen wordt overgedragen, en ik verklaar, dat de woorden van David ongeveer zooveel betee-kenen, alsof hij gezegd had, dat de mensehen weinig verschillen van den goddelijken en hemelschen stand. Maar omdat de andere vertaling mij meer natunrlijk schijnt, en bijna algemeen de Hebreen daarin samenstemmen, heb ik haar gevolgd. Ook hindert, niet dat de Apostel (Hebr. 2; 7) gezet heeft: dan de „Engelen,quot; maar niet: „dan (Jod :quot; omdat wij weten hoe vrij de Apostelen zich veroorloofden plaatsen der Schrift aan te halen: niet natuurlijk om ze tot een anderen zin te verdraaien, maar omdat het hun genoeg was met den vinger aan te wijzen, dat wat zij leerden, door de uitspraken Gods bezegeld was. Daarom hadden zjj geen gewetensbezwaar de woorden te veranderen, als slechts de hoofdzaak vaststond. Er is meer moeilijkheid in het losmaken van een anderen knoop; want terwijl de Profeet hier handelt over de voortreffelijkheid der menschen en zegt, dat zij bijna tot God naderen, doet de Apostel liet slaan op de vernietiging van Christus. In de eerste plaats moet men zien hoe het voegt op den persoon van Christus toe te passen, wat van het geheele inenschelijke geslacht gezegd is. Vervolgens hoe men mag beschijven, dat Christus in Zijn dood minder geworden was, toen Hij zonder gedaante en eer, als eerloos onder de schande en vervloeking des kruises lag. Ofschoon nu om de eerste quaestie op te lossen voldoen zou, wat sommigen zeggen, dat er een behoorlijke en passende overbrenging is van de leden op het hoofd: maar ik ga verder, omdat Christus niet slechts de eerstgeborene van alle creatuur is , maar de hersteller van het inenschelijke geslacht, want wat David hier verhaalt, ziet eigenlijk op het begin der schepping en op de ongeschonden natuur. Verder weten wij, dat het geheele menschelijk geslacht door den val van Adam van zijn natuurlijken oorsprong is uitgerukt: omdat èn het beeld Gods bijna vernietigd was, en wij beroofd waren van de kostelijke gaven, welke ons als 't ware half-goden hadden zullen maken: wij eindelijk van de hoogste uitmuntendheid tot een droevige en schandelijke armoede gebracht waren. Door een dergelijk verderf hield de mildheid Gods, welke David hier noemt, op: ten minste, zoodat zij in haar zuiveren glans zich zeer weinig vertoont. Want ofschoon zij niet geheel en al uitgebluscht was, hoe klein een deeltje echter wordt gezien tusschen de jammerlijke puinhoopen? Maar omdat

Psalm 8:7.

de hemelsche Vader de volheid van alle gaven in Zijn Zoon samenbracht, opdat wij allen uit deze fontein zouden putten: komt hem in de eerste plaats rechtens alles toe, al wat God door Hem ons verleent: Hij toch is het levende beeld Gods, waarnaar wij moeten veranderd worden: waaruit alle overige dingen afdalen. Indien iemand tegenwerpt, dat David eerst gevraagd heeft, wat is de mensch, omdat God zoo mildelijk Zijn gunst in een verachtelijk en niets waardig beest uitgestort heeft, maar dat er zoodanige reden van verwondering ten opzichte van Christus niet is, die niet een zeker iemand uit de gemeene hoop der menschen, maar de eengeboren Zoon Gods is: de oplossing is gemakhjk, dat, wat aan de menschelijke natuur van Christus gegeven is, onverschuldigd is: ja dit is het meest schitterende toonbeeld der barmhartigheid Gods, dat een sterfelijke mensch en zoon van Adam, de eenige Zoon Gods is, en Heer der heerlijkheid en Hoofd der Engelen. En tevens moet men opmerken, dat wat voor gaven Hij ontving, dit daarom te meer onverschuldigd geoordeeld wordt, omdat het meer op ons betrekking heeft. Derhalve wordt Zijn voortrefte-lijkheid en hemelsche waardigheid ook tot ons uitgestrekt, om wier wil Hij daarmede verrijkt is. Wat de Apostel vervolgens behandelt aangaande de kortstondige verwerping, is geen uitlegging van deze plaats, maar wat in een anderen zin gezegd was, gebruikt hij bij wijze van onvolkomen voorstelling tot zijn doel. Want ook aarzelt Paulus niet (Rom. 10: 6) op deze wijze door vergrooting de woorden Mozes te verfraaien, waar hij zegt: Wie zal opklimmen in den hemel enz. Deut 30: 12. De Apostel heeft er dus niet slechts op gezien, wat David bedoeld had, maar zinspelend op de woorden: minder gemaakt en met eer bekroond, heeft hij het eerste op den dood van Christus en het tweede op Zijn opstanding toegepast. Op dezelfde wijze bijna komt hierbij die verklaring van Paulus (Eph. 4: 8), waar de plaats van Psalm GS: 19 niet zoo zeer uitgelegd wordt, als wel met een vrome wending op den persoon van Christus toegepast wordt.

7. Gij doet hem heerschen. Hij komt nu tot die tweede hoofdzaak, waarvan ik juist gesproken heb: hieruit namelijk wordt algemeen erkend, met hoe groote liefde God de menschen bemind had, en hoe hoog Hij hen telde, toen Hij hun de heerschappij over alle dingen gaf. Want daar Hij zelf geen ding noodig hoéft, bestemde Fljj allen overvloed van hemel en aarde tot hun gebruik. Voorwaar een zeldzame en onvergelijkelijke

Psalm 8 : 7.

eer, dat een sterfelijk mensch in de plaats van God in de wereld, alsof hij zelf het recht daartoe had, heerscht: en waarheen hjj ook de oogen wendt, niets ziet, dat hem ontbreekt om gelukzalig te leven. Wat verder aangaat, dat deze plaats 1 Cor. 15: 27 aangehaald wordt, waar over het geestelijke rijk van Christus gehandeld wordt, indien iemand meent, dat daar wat al te ver afgeweken is van dezen zin: het antwoord ligt voor de hand, dat namelijk dit een algemeene zaak is, dat de ge-heele orde der wereld aldus gemaakt is, dat hij dienstbaar is aan het geluk der menschen. Hoe dit eigenlijk alleen op Christus past, heb ik kort te voren aangetoond. Slechts blijft ons dit te zien, hoe ver zich die onderwerping van alles uitstrekt. Zekerlijk indien er iets in den hemel of op aarde zich tegen de menschen stelt, is reeds die ongeschondenheid van de orde verbroken, waaruit volgt, dat het menschelijk geslacht, nadat het door den afval van Adam verwoest was, niet slechts van dezen zoo heerlijken en eervollen stand beroofd is, en de vroegere heerschappij niet bezit: maar dat het gevangen gehouden wordt in een schandelijke en smadelijke slavernij. Ofschoon nu Christus de wettige erfgenaam is van hemel en aarde, door Wien de geloovigen terug krijgen, wat hun in Adam afgenomen was, is Hij echter metterdaad nog niet in het volle bezit van Zijn heerschappij gekomen. Waaruit de Apostel besluit , dat dit niet volkomen vervuld zal zijn, voordat de dood zal zijn vernietigd. Aldus redeneert hij: Indien alle dingen Christus onderwerpen zijn, moet niets zich tegen Zijn leden stellen. Maar wij zien nog de heerschappij des doods woeden. Derhalve volgt hieruit, dat er hoop op een beteren stand blijft. Dit nu vloeit voort uit dat, wat ik in 't begin gezegd heb, dat van nature daartoe de wereld gemaakt is, dat al hare deelen afzonderlijk op het geluk van den mensch als op hun oogmerk zouden doelen. Aldus bewijst hij elders, dat wij allen eenmaal op den jongsten dag voor den rechterstoel van Christus moeten staan, omdat geschreven is: Mij zal alle knie buigen. Want hieronder moet verstaan worden de minor (gelijk het in do redeneerkunde genoemd wordt), dat nu nog velen trotsch en weerspannig het juk afwerpen en in liet minst niet genogen zijn de knie te buigen.

8. Schapen en ossen te zamen, en ook de dieren des velds. 9. Het gevogelte der hemelen en do vis-schen dor zee, wat de paden der zeeën doorwandelt.

Psalm 8 : 8, 9 en 10.

10. Jehova, onze Heere, hoe bewonderenswaardig is Uw Naam op de geheele aarde.

De laatste quaestie schijnt nog niet tot in den grond opgelost te zijn, want indien de Profeet hier verklarender wij/e verhaalt, op welke wijze God alles onderworpen heeft, wordt echter deze onderwerping beperkt tot liet tegenwoordige gebruik van het aardsche leven. Ik antwoord, dat de Profeet hier niet alles samenvat, waarvan gesproken was: maar dat hij een voorbeeld geeft slechts in één deel of soort, ja bij voorkeur heeft hij dat deel gekozen, dat ook den ruwsten en minst geoefenden duidelijk genoeg is. Want niemand is zoo stomp of traag van verstand, dat, zoo hij de oogen opent, hij niet ziet, dat dooide verwonderlijke voorzienigheid Gods paarden en ossen den menschen onderwerping betoonen: dat de schapen wol geven om dezelfden te kleeden, dat hem alle soort dieren voedsel met hun eigen vleesch geven. Eu naarmate het bewijs dezer heerschappij meer zichtbaar is, zoo dikwijls wij of spijze eten of andere gemakken genieten, moeten wij meer aangedaan worden door het gevoel van de Goddelijke genade. David bedoelt dus niet eenvoudig, dat de mensch gesteld is over alle werken Gods, omdat hij zich niet wol en huiden kleedt, omdat hij het vleesch der dieren eet, omdat hij hun arbeid tot zijn gerief aanwendt; maar hij wijst slechts in dit toonbeeld die heerschappij aan, waarmede God hem versierd heeft. De hoofdsom ziet nu hierop, dat God in de schepping van den mensch een bewijs van Zijn oneindige genade en meer dan vaderlijke liefde jegens hem gegeven heeft, wat ons allen billijkerwijze verrukt moet maken. Ofschoon nu door den val des menschen die toestand bijna vernietigd is, blijven echter nog zekere overblijfsels van die Goddelijke milddadigheid, welke voldoende zijn om onze verwondering te wekken. Maar omdat in deze treurige verwoesting die wettige orde der natuur niet meer zich vertoont, verkrijgen echter de geloovigcn, die God onder Christus het hoofd tot Zich verzamelt, aldus het overgebleven deel der goederen, waarvan zij in Adam beroofd waren, dat hun genoeg stof tot bewondering geschonken wordt, dat zij door Hem zoo liefdevol behandeld worden. En ofschoon nu David slechts stil staat bij de tijdelijke weldaden Gods, zoo moeten wij toch hooger klimmen, en de onwaardeerbare schatten des hemelschen rijks, welke Hij in Christus geopenbaard heeft, en al de goederen, welke tot het geestelijke leven belmoren, overdenken, opdat deze beschou-

Ï'salm 9:1.

wing onze harten ontsteke tot ijverige godsvrucht, en niet toe-late, dat wij doodig zijn in het verbreiden van Zjjn lof.

1 'SA I^Vl 9.

INHOUD. Nadat David de overwinningen, die bjj vroeger behaald heeft, herdacht heelt, en in hun uitkomst Gods genade en kracht heerlijk heeft verheven, roept hij thans, nu weder nieuwe vijanden en gevaren opkomen, de trouw van dienzelfden God in, Dien hij eertijds als Bevrijder had leeren kennen , en begeert, dat hun hoogmoed vernederd worde.

1. Voor den Opperzangmeester Almufcli Laben, oen lied van David.

Dit opschrift wordt verschillend uitgelegd. Velen vertalen namelijk over den dood van Laben, en willen, dat deze een voorname aanvoerder der vijanden geweest is. Anderen willen liever dat het een verdichte naam geweest is; en meenen, dat in dezen naam op Goliath gewezen wordt. Anderen leeren, dat het een muziekinstrument is geweest. Maar mij schijnt het beter, ot' althans (als in een duistere zaak) meer waarschijnlijk, dat het de aanvang geweest is van een bekend gedicht, naar welks wijs deze Psalm gecomponeerd is. Dat nu de verklaarders er over twisten, welke overwinning David hier verkondigt, is mijns inziens onzinnig. En het tekstverband bewijst al dadelijk de dwaling van hen, die meenen, dat het een zegezang is, waarin David eenvoudig God dankt. Want hoewel het grootste gedeelte ingenomen wordt door het zingen van Gods lof, moet toch dit geheel tot het gebed gerekend worden, want naar zjjn gewoonte herdenkt hij door hoe uitstekende macht Gods hij voorheen uit de macht en de hand zijner vijanden gerukt is, om zijn ziel tot vertrouwen aan te moedigen. Ongerijmd is dus de dankzegging, waarmede hij vele verlossingen heeft willen samenvatten, alleen tot één overwinning te beperken.

2. Ik zal Jehova loven met mijn goheele hart: ik ik zal al Uw wonderen vertollen. 3. In U zal ik mij verblijden, en van vreugde opspringen; ik zal Uw naam psalmzingen, o Allerhoogste. 4. Wanneer mijn vijanden achterwaarts koeren, zinken zij ineen en worden te gronde gericht door Uw aangezicht.

Psalm {) : 2.

2. Ik zal Jehova loven. Zoo is zijn voorafspraak, om God gezind te maken om hem in de rampen, waarin hjj verkeert, te helpen. Want dewijl God in een doorloopende lijn Zijn gunstbetooning jegens de geloovigen voortzet, moet al wat Hij ons toegebracht heeft, onze hoop voor het vervolg doen opwassen. Wel ligt in deze woorden een betuiging van dankbaarheid ; maar tegelijk wekt David zich echter door deze herinnering op om goede hope te hebben; en zoo opent hij de deur zijner smeekingen. Met mijn geheele hart wordt bedoeld onverdeeld., of oprecht, in tegenstelling met diibhelhartig. Zoo onderscheidt hij zich niet slechts van do groote huichelaars, die alleen met het uiterste hunner lippen God prijzen, maar zonder liefde inwendig; maar getuigt te erkennen, dat hjj geheel en al door Gods genade alleen tot stand gebraciit heeft al wat hij dusverre voortreffelijks heeft verricht. Want ofschoon ook wereldsche lieden zich schamen God van Zijn lof te berooven, wanneer zij eenige gedenkwaardige overwinning behaald hebben, zien wij toch, dat zij, na met een enkel woord erkend te hebben dat zij door God geholpen zijn, terstond in ijdele zelfverheffing terugvallen: en voor zichzelven de overwinningsliederen zingen, als of zij niets aan God verschuldigd waren. En daarom is het maar spotten , wanneer zij Gods naam voorop doen gaan bij het verhaal hunner verrichtingen: omdat zij na hun offer aan God gebracht te hebben, offeren aan hun eigen overleg, ijver, moed, hulpmiddelen; zoo toch wordt in de persoon van één trotschen Koning hun aller eerzucht zeer juist berispt door den Profeet Habakuk in Hoofdstuk 1: 16. Ja wij zien, dat die oude en beroemde veld-heeren volstrekt niet voor de eer van hun valsche Goden gezorgd hebben, wanneer zij begeerden , dat tot smeekingen in hun naam zou worden besloten; maar slechts van een bedriegelijk voorwendsel misbruik gemaakt voor hun eigen zelfverheffing. Met reden verzekert David daarom, dat hij niet gelijk is aan de kinderen dezer wereld, van wie deze verkeerde verdeeling de bedriegelijkheid ontdekt, dewijl zij de grootste helft van dien lof, dien zij hadden voorgewend Gode toe te brengen, voor zichzelven rooven; want dat is voorwaar niet God loven met het geheele hart, wanneer een sterfelijk mensch iets aan Zijn roem onttrekt, a! is het nog zoo weinig, om dit zichzelven aan te matigen; even ver is het er af, dat de heiligschennende trots te dulden zou zijn van hen, die zooveel in hun vermogen is Zijn roem verdonkeren door zichzelven te verheffen. — 7/fc zal al Ijio wonderen vertellen. In dit versdeel bevestigt hij , wat ik te voren gezegd heb, dat hier niet van maar één overwinning

G

Psalm 9 ; 3 on 4.

of uitredding sprake is, dewijl David zich voorstelt, de wonderen , die God ten zijnen behoeve verricht heeft, in het algemeen te overdenken. Verder noemt hij niet al de door God hem betoonde weldaden wonderen; maar die meer bizondere en gedenkwaardige bevrijdingen, waarin een blijk der hemelsche mogendheid uitblonk. Want ofschoon de Heere als oorzaak van alle goed wil erkend worden, heeft Hij toch in sommige gaven meer dan anders duidelijke teekenen ingegrift, om er onze, soms dommelige, zinnen te beter door te doen ontwaken. Het is dus geheel hetzelfde als of David getuigde, dat hij niet op alle-daagsche wijze door God gered was; maar dat daar Gods deugd kennelijk openbaar was geworden, omdat Hij Zijn hand boven de gewone en gebruikelijke wijze had uitgestrekt.

3. Ik zal mij verblijden en van vreugde opspringen. Zie, hoe oprecht en zonder valsche vertooning de geloovigen God vereeren; waar zij namelijk hun rustpunt geheel niet in zichzelven zoeken, en het ijdel vertrouwen van hun vleesch hen niet bedwelmt, maar zij alleen in God zich verblijden ; wat niet anders is dan alleen aan Zijn Genade stof tot blijdschap ontleenen, omdat daarin alle geluk bestaat. Want de tegenstelling moet in het oog gehouden tusschen de vreugde, die de menschen uit zichzelven nemen, en die, welke zij in God zoeken. En om te beter uit te drukken, dat hij zich niets overig behoudt, dat hem met ijdele vermaking zou ophouden of in beslag nemen, voegt David hier het woord van vreugde opspringen bij, om hiermede aan te duiden, dat voor hem het volkomen toppunt der blijdschap in elk opzicht in God gelegen is, zoodat elders ook zelfs niet het minste druppeltje is te zoeken. Het zal nu wel goed zijn ook in het geheugen te iiouden, wat wij hierboven aangeroerd hebben, dat David zich de vroegere blijken van Gods gunst voor oogen stelt, om te opgewekter zijn wenschen voor God te uiten: want wie in den aanvang van zijn bidden zich verzekert stof tot blijdschap in God te; vinden , wapent zich met het beste vertrouwen.

4. Wanneer mijn vijanden achter maar is kieren. Met die woorden geeft hij rekenschap, waarom hij onderneemt Gods lof te zingen: nameljjk, omdat hij erkent, niet door eigen dapperheid of door die zijner soldaten, maar door Gods vrije gunst, zoo dikwijls overwinnaar te zijn geweest. In het eerste versdeel verhaalt bij geschiedkundig, dat zijn vijanden verslagen of op de vlucht gedreven zijn; vervolgens voegt hij er door de overtui-

Ps vi.m 9 : 5 en 6.

ging zijns geloofs bij, dat dit niet door mcnschenmacht of maar toevallig geschied is, maar omdat God tegen hen in de slagorde heeft gestaan. Wanneer David zijn vijanden hem den rug zag toewenden, heeft hij dus wijselijk zijn geestesoogen tot God opgeheven , om te gevoelen dat de overwinning hem van geen andere plaats toevloeide dan uit Zijn verborgen bijstand. En voorwaar, Hij alleen is het, Die door den Geest des raads de eenvou-digen regeert, en anderzijds de geslepenen verdwaast, en met verbijstering slaat; Die den zwakken en bevreesden kracht inblaast, maar de allerstoutmoedigsten slaat met verschrikking; die ten strijde ongeoefende handen steunt, daarentegen aan oorlogzuchtigen de zwaarden doet ontvallen; in kort: Die de uitkomst van den strijd neigt, werwaarts Hij wil, hetzij tot voorspoed of tot droefheid. Zoo vaak wij onze vijanden zullen zien vallen, moeten wij dus oppassen, dat ons gevoel niet bij dien aanblik blijve stilstaan, gelijk wereldsche lieden blind zijn: maar moet ons deze leering voor de aandacht komen, dat wie achterwaarts gedreven worden, worden te gronde gericht door des Heeren aangezicht. De toekomende tijden der werkwoorden heb ik in tegenwoordige tijden omgezet, omdat David zich de genade, die hem voorheen betoond was, wederom voor oogen stelt.

5. Want Gij hebt mijn recht en mijn rechtszaak uitgericht; Gij hebt op den rechterstoel gezeten als rechtvaardige Rechter. 6. Gij hebt de volken berispt, Gij hebt den goddelooze te gronde gericht, Gij hebt hun naam uitgedelgd tot in eeuwigheid en altoos.

In dit vers gaat hij verder vermelden, dat hem door God de helpende hand is gereikt, omdat hij onrechtvaardigljjk bedroefd werd. En inderdaad moeten wij toezien, dat wij onder Gods leiding strijden, indien wij begeeren, dat Hij ons bijsta; daarom noemt hij Hein Hechter der gerechtigheid of (wat hetzelfde is), rechtvaardige Hechter, alsof hij zeide, dat God naar Zijn gewoonte en voortdurende wijze van doen had gehandeld, omdat Hij gewoon is, de verdediging van goede zaken op Zich te nemen. Ik heb ile bijvoeging Rechtvaardige bij voorkeur in den eersten naamval ¹) overgezet, omdat zoo de spreekwijze meer nadruk bekomt; alsof hij gezegd had, dat God eindelijk de qualiteit van een Rechter

¹

In plaats van den Vooativus.

Psalm 9 : 7 en 8.

had aangenomen en den recliterstoel beklommen om het werk eens Rechters te doen. En dus roemt hij , dat recht en gerechtigheid aan zijn zijde gestaan hebben, door te zeggen, dat God de wreker van zijn recht en rechtszaak is geweest. En hierbij behoort ook, wat volgt in het naastbijzjjnde vers, dat de godde-looze is te gronde gericht. Want ook is hij niet, zjjn vijanden neergeworpen ziende, eenvoudig uitgelaten over hun nederlaag; maar, door hen wegens onrecht te veroordeelen , zegt hij, dat zij de straf ondergaan hebben, die zij verdiend hadden.

Met den naam volken bedoelt hij, dat niet maar enkele god-deloozen zijn uitgedelgd, maar groote menigten, en wel van verschillende zijden opgestaan. Hierin blinkt nu te meer Gods goedheid uit, dat Hij ten gunste van één enkelen dienaar zelfs geheele volken niet ontzien heeft. Vat z^:jn zeggen, dat hun roem tot in eeuwigheid uitgebluscht is, aldus op, dat zij uitgevallen zijn zonder hope van opwekking, en prijsgegeven aan eeuwige versmaadheid. En het zou anders ook niet te onderscheiden zijn, hoe God den naam der goddeloozen met hen begraaft, ware het niet, omdat hij uitspraak doet, dat de gedachtenis des rechtvaardigen altijd in zegening zal zijn. Spreuken 10: 1G.

7. O vijand, de verwoestingen zijn in eeuwigheid voltooid, en Gij hebt de steden verwoest. 8. En Jehova zit eeuwiglijk, Hij heeft Zijn troon ten gerichte bereid. En Hijzelf zal de wereld oordeelen in gerechtigheid, Hij zal- de volken oordeelen in rechtmatigheid.

7. O vijand, voltooid. Het zevende vers wordt verschillend verklaard. Eenigen namelijk, vatten de letter „Hquot; (vóór het woord vijand) als teeken eener vraag op, alsof üavid, zijn vjj-anden aansprekende, vroeg of de verwoestingen voltooid waren, gelijk zij besloten hadden alles te verderven. Want het woord „ Tamamquot; beteekent soms voltooien en soms ten einde brengen. Zoo zou David dan ironisch het domme vertrouwen zijner vijanden bespotten. Anderen maken er zonder vraag nog blijkbaarder ironie van, en meenen, dat hier een dubbele toestand beschreven wordt, dewijl David in de eerste plaats de vijanden invoert tierend van woeste drift en hardnekkig voortdringend in hun woede: zoodat het kon schijnen, alsof zij niet zouden eindigen, eer Davids rijk geheel vervallen was. Vervolgens heeft hij hiertegen overgesteld, dat God op den troon zit om hun verwoede pogingen te bestraffen. Indien dit gevoelen aannemelijk is,

Psalm 9: 8.

moet liet koppelwoord „ MV' als een tegenstelienil woordje worden opgelost in dezer voege; G ij o vijand ademdet wel niets dan moord cn stedenverwoesting; maar daartegenover heeft God juist getoond als rechter in den hemel te zitten, om de verwarringen op aarde terecht te brengen. Anderen meenen, dat David God gedankt heeft, dat Hij, terwijl de goddeloozen zich voorgenomen hadden alles te verderven, aan hun verwoestingen een einde heeft gemaakt. Meer gedwongen leggen anderen het woord vi'rwoeslwffev uit, dat God met rechtvaardige vergelding tegen hun eigen hoofden gekeerd heeft, wat de goddeloozen tegen David in 't werk gesteld hadden. Anderen meenen, dat David eerst klaagt, dat God de rampzalige verstrooiing Zijns volks lang stilzwijgend verdragen heeft: en het zoo gekomen is, dat do goddeloozen naar hartelust alles verdierven; maar daarna als vertroosting er bij zegt, dat God toch de zaken der menschen regeert. Mjj dunkt niet onaannemelijk, dat eerst ironisch beschreven wordt, hoe vreeselijk aanvankelijk de macht der vijanden geweest is, en daarna Gods oordeel er tegenover gesteld wordt, dat onverwacht hun voortgang hopeloos heeft afgebroken. Wij weten toch, dat de goddeloozen, al ontzeggen zij Gode al niet openlijk de regeering, toch niet minder vermetel zich haasten om vrijelijk te zondigen, dan wanneer Hij met boeien gekluisterd ware. Een bijna gelijke wijze van spreken hebben wij opgemerkt Psalm 7 : 13. En deze vergelijking licht het wonder der door God gegeven hulp voortreffelijk toe, omdat de goddeloozen zich ook in het kwaaddoen geen beperking gesteld hebben, eer alles volkomen verwoest ware, en aanvankelijk de uiterste verwoesting scheen te dreigen; maar in deze zoo groote verwarring is God ter rechter tijd verschenen. Daarom moeten wij, zoo vaak wij alleen liet verderf voor oogenzien,er aan denken de oogen naar den troon des hemels op te slaan , vanwaar God op der menschen zaken nederziet. Want alle botsingen der verzoekingen kan men met dit schild terug stooten, dat God niettemin in den hemel als rechter zetelt, al zijn wij in de wereld tot de uiterste vertwijfeling gebracht. Ja zelfs, wanneer Hij zich verborgen houdt, en niet aanstonds onze rampen heelt, moeten wij met het gevoelen des geloofs Zijn verborgen voorzienigheid aangrijpen. Ten eerste zegt hij, dat God eeuwighjk zit. Hiermede bedoelt hij, dat God nooit van Zijn troon kan neergetrokken worden, hoe hoog der menschen heftigheid ook steigert, cn hoe mateloos hun woede losbreke; en dat Hij onmogelijk van Zijn ambt en macht als rechter kan afstanddoen; hetgeen hij in het tweede verslid nog duidelijker uitdrukt; waar

Psalm 9: O, 10 en 11.

hij namelijk zegt, dat Hij niet alleen daarom regeert, opdat Zijn verheven majesteit en heerlijkheid gezien worde.; maar om de wereld rechtvaardig te besturen.

9. Eu Hij zelf zal oordeehn. Gelijk David juist getuigd heeft, dat God Zijn macht niet maar werkeloos bezit, om zich slechts aan het genoegen over te geven, maar om Zijn bewind te voeren in recht en billijk wereldbestuur, zoo voegt hij hier nu de toepassing dezer leer bij; namelijk, dat Gods kracht niet in den hemel besloten is, maar zich openbaart in hot helpen der menschen. En dit is waarlijk echte Godgeleerdheid, niet met Epicurus zich God voorstellen ais niets doende dan rust of genietingen, en met zichzelven tevreden het menscheljjk geslacht verwaarloozend; maar als zittende op den zetel dor mogendheid en der billijkheid; opdat wij vastelijk overtuigd zouden zijn, dat Hij nooit de verzorging der onverdiend onderdrukten van Zich af zal werpen, ook al komt Hij hun niet onverwijld ter huipe. En zeker moeten wij het zoo vaststellen, dat Hij de Zijnen niet verlaat, al toont Hij het niet, maar het geduld der Zijnen oefent; en dat dus met kalm gemoed de uitkomst moet worden afgewacht. Het aanwijzend voornaamwoord heeft bij mij de kracht, alsof hij zeide, dat dit niet aan God ontrukt kan worden , dat Hij zelf de wereld oordeelt, en Zijn eigen rechtspraken tot alle volken uitbreidt. Waaruit volgt, dat Hij nog veel meer der Zijnen rechter zal zijn. En David spreekt uit, dat deze oordeelen recht zijn, opdat zij, die onrechtvaardig en wreed gekneveld worden, met vaste hope hulp bij Hem zoeken; want wanneer Hij de volken in rechtvaardigheid oordeelt, za 1 Hij noch de onrechtvaardige geweldadigheden steeds straffeloos laten woeden, nóch der onschuld Zijn bijstandbedriegelijk onttrekken.

10. En Jehova zal een beschutting zijn voor den arme, een tijdige bescherming in verdrukking. 11. En op U zullen hopen, die Uwen naam kennen: omdat Gij niet verlaat wie U zoeken, Jehova. 12. Psalmzingt Jehova, den bewoner van Sion, maakt Zijn daden bekend onder de volkeren. 13. Want hot bloedvergieten zoekend, heeft Hij er aan gedacht; Hij heeft het geschrei der armen niet vergeten.

10. En Jehova zal zijn. Hij gaat een verzoeking tegen, die zwakken hard treft, wanneer zij zichzelven en huns gelijken aan de lust der goddeloozen zien blootgesteld, terwijl God zwijgt.

Psalm 9: 11.

Want liij wijst er op, dat Hij daarom Zijn hulp uitstelt en in schijn verlaat, wie in II(ni gelooven , om eindelijk te meer op het juiste oogenblik don vermoeiden en bedroefden hulp te geven; waaruit volgt, dat Hij volstrekt niet ophoudt met Zijn werk, indien Hij soms gedoogt, dat goeden en onschuldigen tot gebrek komen, indien Hij hen oefent in tranen en klachten; want op deze wijze ontsteekt Iljj een lamp, opdat Zijn oordeelen te beter aan hot licht komen. Ook drukt hij daarom uit, dat Iljj ter rechter tijd Zijn hulp in do droefheid zelve te voorschijn brengt, om ons te leeren Zijner Voorzienigheid ruimte te laten, ojidat zij zich eindelijk voordoe, wanneer het noodig is. Daarom zij het ons niet al te lastig, voor de wereld arm en ellendig geacht te worden, indien ons toch niets beter is, dan door Gods hand beschermd te worden en Zijn vaderlijke gunst te gevoelen; maar deze vertroosting lenige onze droefheid, dat God niet ver verwijderd is, dewijl onze beproevingen Hein tot onze hulp doen komen. Sommigen schijnt „halftsarahquot; een eenvoudige manier van spreken om in 't Ilebreeuwsch een verhindering aan te duiden: hier vatten zij 't nu oneigenlijk op als benauwdheid, wanneer iemand in de engte gedreven geen uitweg vindt. Aannemelijker is echter het gevoelen van hen, die leeren, dat de letter „//' hier niet tot den woordstam behoort, maar slechts een vormingslettor is, en dus wordt gezegd, dat God nabij is bij dezelfde gelegenheden, namelijk wanneer droefheid de godvreezenden benauwt. Tn het elfde vers leert hij dat deze vrucht moet volgen , zoo vaak de Heere de rechtvaardigen bevrijdt, dat zij zeiven en al de overigen steeds meer vorderen in het vertrouwen op Zijn Genade. Want, zoo wij niet overtuigd zijn, dat God der menschen zaken ter harte neemt, zullen wij noodzakelijkerwijs voortdurend door onrust gekweld worden. Maar dewijl velen zeer blind zijn voor Gods oordeelen , beperkt David dit voordeel tot de geloovigen alleen; en , inderdaad, waar geen vreeze Gods is, is ook geen opmerken van Gods daden. Nog moet worden opgemerkt, dat liij aan de geloovigen de kennis Gods heeft toegeschreven , omdat hieruit do Godsdienst geboren wordt; welke iiitgebluscht wordt door de onkunde en stompheid der menschen. Verder meen ik, hoewel velen imam Godquot; eenvoudig opvatten als God, dat (gelijk ik reeds elders gezegd heb) er iets meer door wordt uitdrukt, want dewijl Zijn wezen verborgen en onbegrijpelijk is, is Zijn majesteit inzooverre Zij zich aan ons openbaar maakt in Zijn naam gelegen. Eindelijk zet hij de reden van zijn hopen uiteen: dat God niet begeeft, wie Hem zoeken. Dit nu geschiedt op twee manieren: eenorzijds door aanroeping en gebe-

Psai.m 9 : 12.

den , anderszijds door liet streven om lieilig en goed te leven. En dit laatste is altijd niet het andere vereenigd; maar omdat er hier over gehandeld wordt, dat in Gods hulp der vromen heil gelegen is, vertaal ik God zotken als iol Zijn trouw lt;lv toevlucht nemen.

12. Psahminyt Jehova. Niet tevreden met persoonlijk dank te brengen, wekt David de geloovigen op, om eenparig God te loven; niet alken, omdat de oen den ander tot dit werk de Godsvrucht aanvuren moet; maar, omdat de verlossingen, waarvan gehandeld wordt, openlijke en plechtige bekendmaking waardig waren, hetgeen ook in dat tweede lid nog duidelijker uitgedrukt wordt, waar hij beveelt, dat zij onder de volkeren bekend gemaakt worden. De bedoeling is namelijk, dat zij niet genoeg naar haar waarde gehuldigd worden, zoo zij niet met hun gerucht geheel de aarde vervullen. En hoewel dit voor doove ooren prediken zou wezen, heeft David toch met deze wijze van spreken willen betuigen, dat de grenzen van het Joodsche land te eng waren, om die onmetelijke volheid der lofverheffingen Gods te bevatten. Bewoner van Sion noemt Hij God, om Hem te onderscheiden van al de denkbeeldige afgoden der Heidenen. Hier is namelijk een stilzwijgende vergelijking van dien God, die Zijn verbond niet Abraham en Israël gemaakt had, en al de goden, die hier eu ginds over de aarde lichtvaardiglijk vereerd worden. Want het is ook niet genoeg dat er een Godheid in vage verwarring geschat en geëerd wordt; maar den waren en eenigen God moet welbewust de vereering bewezen, die Hem toekomt. \ oorts wijst David Hem terecht deze plaats als eigen woning aan; dewijl God die plaats had uitverkoren opdat men er Zijn naam zou aanroepen; niet, omdat het recht zou zijn, Hem in een plaats te besluiten, dien de hemelen der hemelen niet bevatten; maar, omdat hij beloofd had, dat daar Zijn rustplaats zou zijn tot in alle eeuw^Ten, zooals wij elders zien zullen. En David heeft toch niet naar eigen willekeur Gode dit verblijf aangewezen; maar hij had door een Godspraak geleerd, dat dit Gode zeiven geviel, zooals herhaaldelijk door Mozes voorzegd w^ras. Hierdoor wordt nu ook bevestigd, wat ik eerst gezegd heb, dat deze Psalm niet gemaakt is op het verslaan van Goliath; dewijl eerst tegen het eind van Davids regeering de Ark des Verbonds op Gods bevel naar Sion is overgebracht. Want hard en gedwongen is do gissing van sommigen , dat David hiervan met prophetischen geest zou gesproken hebben als van een zaak, die nog stond te geschieden. Overigens

Psalm 9: 18.

zien wij, dat do heilige Vaders, warneer zij naar Sion bijeen kwamen om Gode offeranden te brongen, niets ondernomen hebben uit eigen aandrift; maar op het geloof' aan liet Woord gefundeerd hun gehoorzaamheid betoond hebben. Waaruit volgt, dat verkeerdelijk hun voorbeeld tot een voorwendsel gebruikt wordt, om de voreoringen te verontschuldigen, die bijgeloovige lieden zich naar willekeur vervaardigen. Voeg hier nog bij, dat bet toen ter tijd niet genoeg was, indien de geloovigen alleen van het woord Gods afhankelijk waren, tenzij zij het hart omhoog hieven en Hem op geestelijke wijze vereerden met behulp van uitwendige zinnebeelden. God toonde wel de ware teekenen Zijner tegenwoordigheid in dat zichtbaar Heiligdom; maar niet, om de zinnen des volks aan de aardsche elementen to binden; maar Hij wilde liever, dat deze uiterlijke teekenen tot trappen zouden zijn, waarlangs de geloovigen tot in den hemel zouden opklimmen. Want van den beginne heeft God zoo do sacramenten als allo uitwendige oefeningen der godzaligheid tot dit doel bestemd, om met de grovigheid Zijns volks rekening te honden. Tegenwoordig is hun wettig gebruik dus dit, dat zij ons helpen. God in Zijn hemelscho heerlijkheid geestelijk te zoeken; en niet, dat zij ons in de wereld in beslag nemen, of terug houden in vleeschelijke vormen, waarover in het vervolg nog beter gelegenheid tot spreken komt. Gelijk nu eertijds de Heere, wanneer Hij zich inwoner Sions noemde. Zijn volk degelijke stof van vertrouwen, rust, en blijdschap heeft willen geven, moeten wij nu (nadat de Wet van Sion is uitgegaan, en het Genadeverbond ons uit die bron is toegestroomd) weten, dat Hij overal ter hulp nabij is in het midden der geloovigen, die Hem rein en ordelijk naar het voorschrift Zijns Woords aanbidden.

13. Want Hij zoekt. Het woord Bloed staat hier in het meervoud, daarom laten wij gevoegelijk het betrekkelijk voornaamwoord, dat volgt, hierop slaan. Omdat echter bij de Hebreeën zeer gewoon is, de volgorde van een woord, dat voorgaat, en een, dat er op terugslaat, om te koeren, verklaren eenigen als volgt van de armen; „Hun bloed zoekend, heeft Hij hunner gedacht;quot; te weten, der armen, van wie wat later gesproken wordt. Hoewel het nu ten slotte weinig verschil geeft, op welke van berde wijzen men het vertaalt, loopt toch de eerste zin beter. Het is een herhaling van wat hij zooeven gezegd had, dat men vooral op de kracht Gods moet letten in Zijn modelijden met Zijn onrechtmatig bedroefde dienaren. Want één toonbeeld van Gods werken prijst hij uit velen als in de

Psalm 9: 9, 10 en 11.

hij namelijk zegt, dat Hij niet alleen daarom regeert, opdat Zijn verheven majesteit en heerlijkheid gezien worde; maar om de wereld rechtvaardig te besturen.

9. En IJ ij zelf zul oordeekn. Gelijk David juist getuigd heeft, dat God Zijn macht niet maar werkeloos bezit, om zich slechts aan het genoegen over te geven, maar om Zijn bewind te voeren in recht en billijk wereldbestuur, zoo voegt hij hier nu de toepassing dezer leer bij; namelijk, dat Gods kracht niet in den hemel besloten is, maar zicli openbaart in het helpen der menschen. En dit is waarlijk echte Godgeleerdheid, niet met Epicurus zich God voorstellen als niets doende dan rust of genietingen, en met ziebzelven tevreden het menschelijk geslacht verwaarloozend; maar als zittende op den zetel der mogendheid en der billijkheid; opdat wij vastelijk overtuigd zouden zijn, dat Hij nooit de verzorging der onverdiend onderdrukten van Zich af zal werpen, ook al komt Hij hun niet onverwijld ter hulpe. En zeker moeten wij het zoo vaststellen, dat Hij de Zijnen niet verlaat, al toont Hij het niet, maar het geduld der Zijnen oefent; en dat dus met kalm gemoed de uitkomst moet worden afgewacht. Het aanwijzend voornaamwoord heeft bjj mij de kracht, alsof hij zeide, dat dit niet aan God ontrukt kan worden , dat Hij zelj de wereld oordeelt, en Zijn eigen rechtspraken tot alle volken uitbreidt. quot;Waaruit volgt, dat Hij nog veel meer der Zijnen rechter zal zijn. En David spreekt uit, dat deze oordeelen recht zijn, opdat zij, die onrechtvaardig en wreed gekneveld worden, met vaste hope hulp bij Hem zoeken; want wanneer Hij de volken in rechtvaardigheid oordeelt, zal Hij noch de onrechtvaardige geweldadiglieden steeds straffeloos laten woeden, noch der onschuld Zijn bijstand bcdriegelijk onttrekken.

10. En Jehova zal een beschutting zijn voor den arme, een tijdige bescherming in verdrukking. 11. En op U zullen hopen, dio Uwen naam kennen: omdat Gij niet verlaat wie U zoeken, Jehova. 12. Psalmzingt Jehova, den bewoner van Sion, maakt Zijn daden bekend onder de volkeren. 13. Want liet bloedvergieten zoekend, heeft Hij or aan gedacht; Hij heeft het geschrei der armen niet vergeten.

10. En Jehova zal zijn. Hij gaat een verzoeking tegen, die zwakken hard treft, wanneer zij zichzelven en huns gelijken aan de lust der goddeloozen zien blootgesteld, terwijl God zwijgt.

Psalm 9 : 11.

quot;Want hij wijst er op, dat Hij daarom Zijn hulp uitstelt en in schijn verlaat, wie in ircm gelooven , om eindelijk te meer op het juiste oogenblik den vermoeidon en bedroefden hulp te geven ; waaruit volgt, dat Hij volstrekt niet ophoudt met Zijn werk, indien Hij soms gedoogt, dat goeden en onschuldigen tot gebrek komen, indien Hij hen oefonf in tranen en klachten; want op deze wijze ontsteekt Hij een lamp, opdat Zijn oordeelen te beter aan hot licht komen. Ook drukt hjj daarom uit, dat Hij ter rechter tijd Zijn liuip in de droefheid zelve te voorschijn brengt, om ons te leeren Zijner Voorzienigheid ruimte te laten, opdat zij zich eindelijk voordoe, wanneer het noodig is. Daarom zij het ons niet al te lastig, voor de wereld arm en ellendig geacht te worden, indien ons toch niets beter is, dan door Gods hand beschermd te worden en Zijn vaderlijke gunst te gevoelen; maar deze vertroosting: lenige onze droefheid, dat God niet ver

o o '

verwijderd is, dewijl onze beproevingen Hem tot onze hulp doen komen. Sommigen schijnt „hdls-isarahquot; een eenvoudige manier van spreken om in 't Hebreeuwsch een verhindering aan te duiden: hier vatten zij 't nu oneigenlijk op als benauwdheid, wanneer iemand in de engte gedreven geen uitweg vindt. Aannemelijker is echter het gevoelen van lien, die leeren, dat de letter „//' hier niet tot den woordstam behoort, maar slechts een vormings-letter is, en dus wordt gezegd, dat God nabij is bij dezelfde gelegenheden, namelijk wanneer droefheid de godvreezenden benauwt. Tn het elfde vers leert hij dat deze vrucht moet volgen , zoo vaak de Heere de rechtvaardigen bevrijdt, dat zij zeiven en al de overigen steeds meer vorderen in het vertrouwen op Zijn Genade. Want, zoo wij niet overtuigd zijn, dat God der menschen zaken ter harte neemt, zullen wij noodzakelijkerwijs voortdurend door onrust gekweld worden. Maar dewijl velen zeer blind zijn voor Gods oordeelen , beperkt David dit voordeel tot de geloovigen alleen ; en , inderdaad, waar geen vreeze Gods is, is ook geen opmerken van Gods daden. Nog moet worden opgemerkt, dat hij aan de geloovigen de kennis Gods heeft toegeschreven, omdat hieruit de Godsdienst geboren wordt; welke uitgeblnscht wordt door do onkunde en stompheid der menschen. Verder meen ik, hoewel velen vtmm God* eenvoudig opvatten als God, dat (gelijk ik reeds elders gezegd heb) er iets meer door wordt uitdrukt, want dewijl Zijn wezen verborgen enonbe-grjjpelijk is, is Zijn majesteit inzooverre Zij zich aan ons openbaar maakt in Zijn naam gelegen. Eindelijk zet hij de reden van zijn hopen uiteen; dat God niet begeeft, wie Hem zoeken. Dit nu geschiedt op twee manieren: eenerzijds door aanroeping engebe-

PSALM 9 : i2.

den , anderszijds door liet streven on lieilig en goed te leven. En dit laatste is altijd niet het andere vereenigd; maar omdat er hier over gehandeld wordt, dat in Gods hulp der vromen heil gelegen is, vertaal ik God zotkni als tot Zijn trouw dv toevlucht nemen.

12. Psalmsimjt Jehova. Niet tevreden met persoonlijk dank te brengen, wekt David de geloovigen op, om eenparig God te loven; niet alken, omdat de een den ander tot dit werk do Godsvrucht aanvuren moet; maar, omdat de verlossingen, waarvan gehandeld wordt, openlijke en plechtige bekendmaking waardig waren, hetgeen ook in dat tweede lid nog duidelijker uitgedrukt wordt, waar hij beveelt, dat zij onder de volkeren bekend gemaakt worden. De bedoeling is namelijk, dat zij niet genoeg naar haar waarde gehuldigd worden, zoo zij niet met hun gerucht geheel de aarde vervullen. En hoewel dit voor doove ooren prediken zou wezen, heeft David toch met deze wijze van spreken willen betuigen, dat de grenzen van het Joodsche land te eng waren, om die onmetelijke volheid der lofverheffingen Gods te bevatten. Bewoner van Sion noemt Hij God, om Hem te onderscheiden van al de denkbeeldige afgoden der Heidenen. Hier is namelijk een stilzwijgende vergelijking van dien God, die Zijn verbond niet Abraham en Israël gemaakt had, en al de goden, die hier en ginds over de aarde lichtvaardiglijk vereerd worden. Want het is ook niet genoeg dat er een Godheid in vage verwarring geschat en geëerd wordt; maar den waren en eenigen God moet welbewust de vereering bewezen, die Hem toekomt. Voorts wijst David Hem terecht deze plaats als eigen woning aan; dewijl God die plaats had uitverkoren opdat men er Zijn naam zou aanroepen; niet, omdat het recht zou zijn, Hem in een plaats te besluiten, dien de hemelen der hemelen niet bevatten; maar, omdat hij beloofd had, dat daar Zijn rustplaats zou zijn tot in alle eeuwen, zooals wij elders zien zullen. En David heeft toch niet naar eigen willekeur Gode dit verblijf aangewezen; maar hij had door een Godspraak geleerd, dat dit Gode zeiven geviel, zooals herhaaldelijk door Mozes voorzegd was. Hierdoor wordt nu ook bevestigd, wat ik eerst gezegd heb, dat deze Psalm niet gemaakt is op het verslaau van Goliath; dewijl eerst tegen het eind van Davids regeering de Ark des Verbonds op Gods bevel naar Sion is overgebracht. Want hard en gedwongen is de gissing van sommigen , dat David hiervan met prophetischen geest zou gesproken hebben als van een zaak, die nog stond te geschieden. Overigens

Psalm 9: 13.

zien wij, dat do heilige Vaders, wanneer zij naar Sion bijeen kwamen om Godo offeranden te brengen, niets ondernomen hebben uit eigen aandrift; maar op het geloof aan het Woord gefundeerd hun gehoorzaamheid betoond hebben. Waaruit volgt, dat verkeerdelijk hun voorbeeld tot een voorwendsel gebruikt wordt, om de voreeringen te verontschuldigen, die bijgeloovige lieden zich naar willekeur vervaardigen. Voeg hier nog bij, dat het toen ter tijd niet genoeg wns, indien de geloovigen alleen van het woord Gods afhankelijk waren, tenzij zij het hart omhoog hieven en Hem op geestelijke wijze vereerden met behulp van uitwendige zinnebeelden. God toonde wel de ware teekenen Zijner tegenwoordigheid in dat zichtbaar Heiligdom; maar niet, om de zinnen des volks aan de aardsche elementen te binden; maar Hij wilde liever, dat deze uiterlijke teekenen tot trappen zouden zijn, waarlangs do geloovigen tot in den hemel zouden opklimmen. Want van den beginne heeft God zoo de sacramenten als allo uitwendige oefeningen der godzaligheid tot dit doel bestemd, om met de grovigheid Zijns volks rekening te houden. Tegenwoordig is hun wettig gebruik dus dit, dat zij ons helpen, God in Zijn homelscho heerlijkheid geestelijk te zoeken; en niet, dat zij ons in de wereld in beslag nemen, of terug houden in vleeschehjke vormen, waarover in het vervolg nog beter gelegenheid tot spreken komt. Gelijk nu eertijds de Heere, wanneer Hij zich inwoner Sions noemde. Zijn volk degelijke stof van vertrouwen, rust, en blijdschap heeft willen geven, moeten wij nu (nadat de Wet van Sion is uitgegaan, en het Genadeverbond ons uit die bron is toegestroomd) weten, dat Hij overal ter hulp nabij is in het midden der geloovigen, die Hem rein en ordelijk naar het voorschrift Zijns Woords aanbidden.

13. Want Hij zoekt. Het woord Bloed staat hier in het meervoud, daarom laten wij gevoegelijk het betrekkelijk voornaamwoord, dat volgt, hierop slaan. Omdat echter bij de Hebreeën zeer gewoon is, de volgorde van een woord, dat voorgaat, en een, dat er op terugslaat, om te keeren, verklaren eenigen als volgt van de armen; „Hun bloed zoekend, heeft Hij hunner gedacht;quot; te weten, der armen, van wie wat later gesproken wordt. Hoewel het nu ten slotte weinig verschil geeft, op welke van berde wijzen men het vertaalt, loopt toch de eerste zin beter. Het is een herhaling van wat bij zooeven gezegd had, dat men vooral op de kracht Gods moet letten in Zijn medelijden met Zijn onrechtmatig bedroefde dienaren. Want één toonbeeld van Gods werken prijst hij uit velen als in de

Psalm 9:13.

eerste plaats gedenkwaardig aan, te weten: dat Hij de armen bevrijdt van den dood, en zoo Hij al gedoogt, dat zij bedroefd worden, toch daarna de aangedane verongeljjkingon wreekt. Ofschoon nu de woorden, die hij gebruikt, een voortdurende handeling aanduiden, twijfel ik niet, of God zoekt het onschuldig bloed, en gedenkt het geschrei der Zijnen, en wil uit deze voorbeelden, die hij aangevoerd heeft, erkend worden. En alweder prent hij in, wat ik voorheen heb aangeroerd, dat God niet altijd haastigljjk (zooals wij wilden) tegen de verongelijkingen ingaat, en de pogingen der goddeloozen niet in den aanvang breekt; maar liever Zijn hulp inhoudt, zoodat ons geroej) vruchteloos zou kunnen schijnen; hetgeen der moeite waardig is, vast te houden; want, zoo wij Gods hulp afmecen naar ons gevoel, zal aanstonds onze moed wankelen, en '«uilen wij ten laatste zells geen droppel goede hope overhouden. Wij zouden (gelijk ik gezegd heb) willen, dat Hij alle kwaad, dat Hij tegen ons ziet bereid worden, van verre niet uitgestrekte hand te voren afwenden zou: Hij echter houdt Zich verborgen, en belet niet, dat het onschuldig bloed vergoten wordt; maar deze troost on-dersteune ons, dat Hij eindelijk metterdaad zal toonen, dat ons bloed Hein dierbaar is geweest. Zoo iemand tegenwerpt, dat Gods hulp dan toch te laat komt, nadat wij door al het kwaad ten onder gegaan zijn, antwoord ik, dat Hij niet langer rust, dan wij noodig hebben onder het kruis vernederd te worden, en dat Hij niet daarom het straffen verkiest boven het helpen, alsof Hij niet altijd gewillig en bereid zou zijn om ons bij te staan, maar dewijl Hij weet, dat het niet altijd dc geschikte tijd is om Zijn Genade te openbaren. Inmiddels is dit een bizonder getuigenis, niet alleen van Zijn Vaderlijke liefde jegens ons, maar ook van onze gelukzalige onsterfelijkheid, dat Hij ook voor de dooden zorg draagt. Want, zoo Zijn Genade ons altijd voorkwam, wie zou dan niet aan liet tegenwoordige leven vastgehecht zijn? Maar, waar lljj onzen dood wreekt, blijkt hieruit, dat wij voor Zijn aangezicht levend overblijven, want Hij eert ook niet naar menschenwijze do gedachtenis van hen, die Hij niet heeft kunnen in het leven behouden; maar bewijst metterdaad, dat Hij in Zijn boezem koestert en iu Ziju bewaring, wie naar het vleesch schenen uitgebluscht te zijn. Dit is de reden, waarom David zegt, dat Jljj aan dc bloedstorting gedenkt, wanneer Hij haar zoekt; omdat, ofschoon Hij de Zijnen niet ter rechter tijd van de zwaarden der goddeloozen bevrijdt, lljj toch hun vermoording niet ongewroken laat. Op hetzelfde ziet ook het laatste lid, dat Hij het geschrei niet vergeet; want ofschoon

Psalm 9: 14.

Hij werkelijk bewijst, niet dadelijk aan de klachten der Zijnen gehoor te geven, toont Hij toch eindelijk, dat zjj door Hem opgemerkt zijn. Maar hij maakt uitdrukkelijk melding van dit geschrei, opdat allen, die wenschen Hem als hun bevrijder of wreker te ervaren, hun wenschen, geween, en smeekingen tot God zouden richten.

14. Ontferm U mijner Jehova, zie mijn bedroeving door hen, die mij vervolgen, Gij, Die mij verhoogt uit de poorten des doods; 15. Opdat ik al Uwen lof verhale in do poorten der dochter Sions; opdat ik op-springe van vreugde in Uw heil.

14. Ontferm U mijner. Ik houd het er voor, dat dit de tweede helft van den Psalm is. Andoren meenen anders: te weten, dat David, gelijk hij dikwijls gewoon is, tusschen het danken tegelijk verhaalt, wat hij onder de benauwdheden van den nood heeft gebeden; en ik erken, dat voorbeelden van deze soort overal voorkomen. Maar wanneer ik alle omstandigheden meer bizonder overweeg, word ik genoodzaakt tot een andere opvatting over te hellen: dat hij namelijk in het begin de hem bewezen genadeblijken heeft verheerlijkt, om zich tot het bidden den weg te banen, want de Psalm wordt eindelijk met gebed besloten. Hij voegt hier dus niet in het voorbijgaan in, welke gebeden hij voorheen te midden der gevaren en zorgen heeft opgezonden; maar roept opzettelijk Gods hulp in, en smeekt, dat Diezelfde, Dien hij vaak bij ervaring als bevrijder had leeren kennen, den weg Zijner genade met hem voortzette. En het is mogelijk, dat de reeds eenige malen verslagen vijanden met samenraping van nieuwen moed en krachten het uiterste beproefd hebben: zooals wij dikwijls zien, dat wanho-pigen met te meer getier en heftigheid woeden. Zeker is wel, dat, toen David gebeden heeft, de grootste verschrikking hem aangegrepen heeft, en hij niet zonder reden God tot getuige zijner bedrukking er bjjroept. En men moet er op letten, dat hij gelijkmoedig en bescheiden het hem opgelegde kruis draagt, terwijl hij als smeekeling tot Gods ontferming de toevlucht neemt. Maar in de eerste plaats is hier te letten op de bijvoeging, waarmede n.j God versiert, door Hem te noemen zijn Verhooger uit de poorten des doods; want er is ook geen beter woord voor het Hebreeuwsche „Meromcmi.'quot; quot;Want ten eerste versterkt bij zijn geloof door de ervaring, omdat hij dikwijls uitgerukt was uit

Psalm 9; 15 on 16.

de grootste gevaren, en vervolgens belooft hij zich redding zelfs in de kaken des doods; dewijl God gewoon geweest is, niet alleen op de alledaagsche wijzen Zijn dienaren te helpen, en hun kwalen te genezen; maar hen uit liet graf te voeren, nadat de hoop op het leven is afgesneden. Poorten des doods noemt hij namelijk oneigenlijk de uiterste gevaren, die met den dood bedreigen, ja roods het graf geopend toonen. Laten wij ons dus in het geheugen terugroepen, dat aan God niet tevergeefs dit werk , dat Hij de Zijnen verhoogt uit de poorten dos doods, wordt toegeschreven opdat zoomin de druk van tegenwoordige rampen als de vrees voor onheilen, die ons nog boven het hoofd hangen, ons geloof verzwelge of onze gebeden afbreken.

15. Opdat ik wrhah. Hoewel David eenvoudig bedoelt, dat bij voornemens is Gods lof te verheffen in alle bijeenkomsten en overal waar maar de grootste samenkomst van lieden mag wezen (dewijl toen de samenkomsten in de poorten plachten plaats te hebben), schijnt hier toch een toespeling te zijn op de poorten des doods, alsof hij gezegd had, dat hij, na aan het graf ontrukt te zijn, er zijn werk van zou maken, om in den grootsten glans Gode dank te betuigen. Maar dewijl het niet genoeg is, Gods lof met onze tong te doen weerklinken, zoo die niet uit ons hart opwelt, voegt hij er de inwendige vreugde bij, alsof hij zeide, met geen ander doel van plnn te zijn het tegenwoordige leven te genieten, dan om zich te verheugen, dat hij door God behouden was. Bekend is, dat onder het woord Dochter het volk of de staat bedoeld wordt; maar de stad zelve benoemt hij naar haar voornaamste deel.

16. Verzonken zijn de volken in den kuil, dien zij gemaakt hebben; in het net, dat zij verborgen hebben, is hun voet gevangen. 17. Jehova is bekend geworden door recht te oefenen: in het werk zijner handen is de goddelooze verstrikt. Higgajon Selah.

16. Verzonken zijn. Door het geloof opgericht, hoont David reeds nu zijn vijanden. En ten eerste zegt hij wel overdrachtelijk, dat zij door hun slimheid en list in het net gevangen zijn. Vervolgens drukt hij ditzelfde zonder beeldspraak uit, dat zij in hun eigen boosheid verstrikt waren. Maar hij beweert, dat dit niet toevalligerwijs zoo is uitgevallen, maar een werk Gods is, en een schitterend blijk van Zijn oordeel. Verder vergelijkt

Psalm 9 : 17.

hij niet. lichtvaardig zijn vijanden bij jagers of vogelvangers. Ofschoon de goddeloozen dikwijls met geweld en heftigheid tieren, volgen zij toch steeds mot bedriegerijen en slinksche streken hnn vader, den Satan, die de vader der leugen is, na: en dus verdraaien zjj al het verstand, dat zij hebben, tot kwaadaardigheid en verderfelijke raadslagen. Zoo vaak de boozen listiglijk ons verderf toebereiden, koine ons daarom in de gedachte, dat het volstrekt niets nieuws is, zoo zij voor Gods kinderen netten spannen en strikken zetten. Tevens kome deze vertroosting te hulp, dat de uitkomst niet in hun hand is, wat zij ook beproeven; maar dat God tegen hen zal zijn: niet slechts om hen te verijdelen, maar ook om hen te vangen in de snoode ontwerpen , die zij zich smeden, en al hun vermogen tegen hun eigen hoofd te keeren.

17. Jehova in bekend geworden door recht te oejenen. Letterlijk wordt gelezen: Bekend geworden Jehova recht heeft Hij geoefend; maar dit is een kort afgebroken rede, die door kortheid duister wordt, en dus op twee wijzen wordt uitgelegd. Sommigen verklaren namelijk, dat God dan eindelijk gekend wordt, wanneer Hij van de boozen straf eischt. Maar beter past de andere opvatting: dat openbaar is en allen bekend, dat God het werk eens rechters doet, zoo dikwerf Hij de boozen in hun eigen kwaadwilligheid verstrikt. Kortom, zoo vaak God alle schadelijke kunstgrepen, die zij hebben uitgedacht, tegen hen zeiven terugwendt, verkondigt Hij, dat Zijn gericht te schitterend is om het aan de natuur of de fortuin te kunnen toeschrijven. Wij echter moeten, zoo God eens de sterkheid Zijner hand duidelijk openbaart, leeren onze oogen te openen; opdat de oordeelen, die Hij tegen do vijanden der Kerk oefent, ons geloof bevestigen. Waarom hier het woord Riggajon tusschen-gevoegd is, dat eigenlijk overdenking beteekent, daarvan komt mij geen aannemelijker reden voor den geest, dan dat David de gemoederen der godvruchtigen heeft willen stilhouden tot het overdenken van Gods oordeelen. Op ditzelfde ziet ook het woord Selah, waarvan wij elders gezegd hebben, dat het zoodanig het gezang matigde, dat deze maat zelve met de zaak en haar inhoud in overeenstemming was.

18. De goddeloozen zullen ter helle teruggedreven worden; alle G-odvergetende heidenen: 19. Want niet in eeuwigheid zal de arme tot vergetelheid zijn; de hoop der nederigen zal niet ten einde toe te gronde gaan.

Psalm 9 : 18 en 19.

18. Zij zullen teruggedreven worden. Velen vertalen dit wenschenderwijs: Mogen teruggedreven worden, alsof het een vervloeking was; maar mijns erachtens versterkt David liever zich-zelven en alle andere Godvreezenden voor het vervolg, door uit te spreken, dat, wat de misdadigers ook beproeven, het voor henzelven ongelukkig zal afloopen. Met het woord teruggedreven xoorden geeft hij te kennen, dat hen een andere afloop verbeidt, dan zij meenen; want hieraan ligt stilzwijgend een tegenstelling ten grondslag tusschen de hoogte van hun overmoed en de diepte van hun verwoesting. Want zij verheffen zich boven de wolken, omdat zij door geen vreeze Gods weerhouden worden. Vervolgens worden zij veel te trotsch en onbeschaamd, alsof zij een verbond hadden met den dood (gelijk Jesaja 28 : 15 zegt). Wanneer wij hen zoo onbeschroomd zien tieren, wijst de Propheet er op, dat zij door hun waanzin ten verderve gesleept worden, om eindelijk neer te zinken in het graf, vanwaar zij meenden zeer ver verwijderd te zijn. Hier wordt ons dus de plotselinge en onverwachte verandering beschreven, waarmede God , waar het Hem goeddunkt, de verwarde toestanden weder tot orde terug gebracht heeft. Laten wij daarom met de oogen des geloofs het graf, dat voor hen bereid is, aanschouwen, zoo vaak de goddeloozen zonder eenig letsel een hooge vlucht nemen; en laten wij vastelijk overtuigd zijn, dat Gods macht nabij is, al is zij verborgen, om plotseling hun loop, waarmede zij den hemel aanvielen, naar de hel om te wenden. Ik heb niet geschroomd, het Hebreeuwsche woord „Sheolahquot;, dat dubbelzinnig was als hel te vertalen. Hoewel mij het woord Graf, dat anderen er voor vertalen, ook niet mishaagt: zeker is echter dat door den propheet iets meer dan liet gewone sterven bedoeld is; anders zou hij niets van de misdadigers zeggen, dat niet ook allen geloovigen zonder onderscheid te beurt valt, Gelijk dus niet enkel van den eeuwigen dood gesproken wordt, zoo ook geeft hij met het beeld van een graf te kennen , dat alle goddeloozen ten verderve zullen gaan, en hun zelfvertrouwen hun doodeljjk zal zijn, waardoor zij door alle goddeloosheid heen gezonken zijn tot het vertrappen der gerechtigheid en het onderdrukken der onschuldigen. Wel dalen ook de geloovigen ten grave; maar niet door dien gewelddadigen aandrang, die hen er in neer werpt zonder hoop op uitkomst; maar veeleer zoo, dat zij, in het graf verborgen, in hope echter in de hemel wonen.

19. Want niet ten einde. toe. Dit is de bevestiging van het vorig beweren, dat God niet in eeuwigheid de hulpeloozen en

Psalm 9 : 20 en 21.

bedroefden verlaten zal. Met deze woorden toont hij , dat het wel een tijd lang kon schijnen, alsof zij verlaten zijn. Laten wij daarom weten, dat ons op deze voorwaarden Gods hulp beloofd wordt, dat Hij echter onze beproevingen niet voorkomt; maar ons eindelijk te hulp komt, nadat Hij ons lang door het kruis getemd heeft. En van de hoop of verwachting spreekt David met name om ons tot bidden aan te sporen. Want hiertoe luikt God het oog voor onze moeilijkheden, omdat Hij door onze smeekingen wil gewekt worden; want, waar Hij onze gebeden verhoort, alsof Hij zich ons begon te herinneren, houdt Hij de hand Zijner mogendheid uitgestrekt, om ons te helpen. Maar David herhaalt wederom, dat Hij dit niet terstond doet, opdat wij niet zouden ophouden goede hope te hebben, al lacht ons niet aanstonds een voorspoedige afloop aan.

20. Sta op Jehova, opdat de mensch niet sterk worde, laat de Heidenen voor Uw aangezicht geoordeeld worden. 21. Jaag hun vreeze aan Jehova: opdat de Heidenen leeren kennen, dat zij menschen zijn. Selah.

20. Sta op Jehova. Het werkwoord opslaan is niet op God van toepassing, maar op het uiterlijk aanzien der zaak en op onze zinnen. Want God wordt niet waargenomen als bevrijder der Zijnen, tenzij Hij voor onze oogen als ten gerichtstoel gezeten, verschjjne. Als reden om God te bewegen tot het straffen van de verongelijkingen, den Zijnen aangedaan, wordt er bijgevoegd: opdat namelijk, de mensch niet sterk morde; want, wanneer Hij oprijst, stort aanstonds aller goddeloozen woede noodzakelijkerwijs machteloos ineen. Want hoe komt het, dat de goddeloozen of zoo vermetel onbeschaamd zijn of zooveel kwaad kunnen uitrichten, zoo het niet is, omdat God zich stil houdt en den teugel viert? Maar zoodra zich een teeken van Zijn oordeel zal vertoond hebben, zal Hij met een enkelen wenk de hoovaar-digen in hun geraas bedwingen, en hun krachten breken. Door deze vorm van gebed wordt ons nu geleerd , dat onze vijanden toch in Gods hand zijn, hoe hoovaardig zij zich ook in hun machteloosheid aanstellen, en niet meer vermogen, dan Iljj hun toestaat: en dat ongetwijfeld God, zoo dikwijls Hij wil, hun al hun jjdele en nuttelooze pogingen zal vergelden. En hierom zet hij hier het woord mensch; omdat dit (in het Hebreeuwsch) van moeiten afgeleid is, zooals men in het Latijn zou zeggen: sierve-

Psalm 9 : 21.

ling of broos inensch. Verder wordt gezegd, dat God de heidenen voor Zijn aangezicht oordeelen zal, wanneer Hij hen dwingt, op wat wijze dan ook, voor Zijn rechterstoel te staan. Want wij weten, dat de ongeloovigen Hein den rug toewenden, om aan hun rechter niet te denken, totdat zij met geweld voor Gods aangezicht gesleept worden.

21. Jehova, jaag aan. De Griekscho vertaler heeft „mohraquot; overgezet door wetgever; het afleidende van „/araAquot;, dat somtijds onderwijzen beteekent. Maar de gelegenheid van deze plaats vordert, dat wij het voor vrees of schrik nemen; en daarover zijn alle geleerden van gezond oordeel het eens. Verder moet men zien, van welke soort van schrik sprake is, want God brengt ook Zijn uitverkorenen in het gemeen door schrik tot gehoorzaamheid. Maar omdat Hij Zijn gestrengheid jegens hen matigt, en tegelijkertijd hun steenen harten week maakt, zoodat zij vrijwillig en vredig zich onderwerpen, wordt niet in eigenlijken zin van Hein gezegd, dat Hij hen door vrees dwingt. Jegens de verworpenen volgt Hij een geheel andere wijze van handelen; want, omdat hun hardheid onbuigzaam is, zoodat men hen gemakkelijker breekt dan verbetert, bedwingt Hij met geweld hun ontembare weerspannigheid: niet, omdat zij verstandig worden; maar, omdat hun, goedschiks of kwaadschiks, de belijdenis hunner zwakheid afgeperst wordt. Want hoezeer zij ook brieschen, en hun dolle woede opborrelt, ja zelfs zij in grimmigheid de wilde beesten overtreffen, wanneer echter de vrees voor God hen overvallen heeft, worden zij met hun geweld verstrooid en storten zelfs ook met hun drom neer. Dat sommigen dit uitleggen van David, dat God de Heidenen onder zijn juk zou brengen, en hen aan zijn rijk schatplichtig maken, is mat en gedwongen. Want vrees sluit in het algemeen in al de prikkelen Gods, waardoor de boosheid van hen ingetoomd wordt, die God nooit dan huns ondanks zouden gehoorzamen. Hierna volgt, waartoe de Heidenen moeten gebracht worden, namelijk, dat zij zich als sterfelijke menschen leeren kennen. Ofschoon dit op 'teerste gezicht van weinig beteekenis schijnt, zoo bevat het echter een niet alledaagsche leering. Want wat is de mensch, dat hij een vinger uit zich zelf zou durven bewegen? Maar toch verheft zich de vrijpostigheid van alle goddeloozen zoodanig, alsof zij vrij waren van alle beletselen. Zij matigen zich wel met een val-sche inbeelding aan, al wat Gode eigen is: en ook zouden zij nooit tot zulk een mate van overmoed komen, als hun niet hun toestand onbekend was. David bedoelt nu niet, dat de godde-

Psalm 9; 21.

loozen onder de tuchtroeden (iods daartoe zullen komen, dat zij zich oprecht en van harte vernederen: maar do keinis, van welke hij spreekt, is slechts proefondervindelijk: als of hij gezegd had: Heere, naardien het niet kennen van zich zeiven hen tot woede drijft, maak, dat zij metterdaad gevoelen, dat hun krachten niet overeenkomen met hun trotsch zelfvertrouwen, en, waar hun ijdele hoop hen teleurgesteld zal hebben, dat zij beschaamd worden. Dit nu kan dikwijls gebeuren, dat zij, wien hun zwakheid getoond is, tocli niet wijs worden: maar het is genoeg, dat hun lieiligschennende overmoedigheid met spot voor iedereen ten toon gesteld wordt, opdat metterdaad bljjke, dat hot vertrouwen, dat zij op hun kracht gesteld hadden, bespottelijk was. Voor zooveel hot ziet op de uitverkorenen Gods, moeten dozen op eon andore wijze er toe komen , om, vernederd door het gevoel van hun zwakheid, eigener beweging alle zelfvertrouwen af te leggen: dit nu zal gebeuren, indien zij zich herinnerd zullen hebben, dat zij monschen zijn. Want het is door Augustinus keurig on wijs gezegd, dat de geheele nedorighoid van een mensch gelegen is in de kennis van zich-zelven. Xadomaal verder allen do trotschheid aangeboren is, is het noodzakelijk, dat zonder onderscheid aan allen door God vrees ingeboezemd wordt, opdat de geloovigon bescheidenheid zouden loeren: do verworpenen daarentegen met schande terug wijken, ofschoon zij niet ophouden zich te verheffen boven hetgeen don mensch toegedeeld is.

PSALM lO.

INHOUD. David klaagt in zijn eigen en aller vromen naam, dat bedrog, rooverijen, wreed geweld en alle soort van ongerechtigheid overal in de wereld heerschen; en hij wijst als de oorzaak aan, dat de goddelooze en misdadige menschen, bedwelmd dooiden blijden en gelukkigen voorspoed hunner zaken, de vreeze Gods uitgeschud hebbende, meenen dat zij straffeloos alles mogen doen, wat het ook zij. Derhalve roept hij Gods hulp in, opdat Hij een geneesmiddel geve tegen deze uiterste kwalen. Eindelijk troost hij zich zelf en de andere geloovigen met de hoop op bevrijding. Verder geeft deze beschrijving als in een spiegel een levend beeld van den verdorven en geheel verkeerden toestand des volks. Daarom moeten de kinderen Gods leeren, hun oogen in dezen spiegel te slaan, wanneer de ongerechtigheid als een zondvloed overstroomt, opdat de nieuwheid eener beproeving hun geloof niet schokke, dat zij den moed zouden verliezen. Want om de smart te lenigen heeft deze vergelijking zeer veel kracht, dat ons tegenwoordig niets overkomt, wat do Kerk Gods niet eertijds ervaren heelt: namelijk, dat wij met David on alle andere heilige Vaderen in hetzelfde strijdperk

7

Psalm 10: 1.

geoefend worden. Vervolgens worden de geloovigen vermaand, dat men God in zoo verwarden staat van zaken moet zoeken: omdat zij met dof gemor en in de lucht geworpen klachten niets verder komen, tenzij zij God het deel van te hulp te komen toekennen.

1. Waarom Jehova staat Gij van verre? sluit Gij de oogen in benauwdheid voor de geschikte tijdsgelegenhe-. , den? 2. In hoogmoed vervolgt de goddelooze den arme, laat hen gegrepen worden in de aanslagen, die zij bedenken.

1. Waarom Jehova. AVij zien, dat de Profeet, een geneesmiddel zoekende tegen hopeiooze kwalen, terstond van het begin af. God rechtstreeks aanspreekt. En deze orde moeten wij houden, dat wij, verontrust en angstig zijnde, troost zooken uit de voorzienigheid Gods: omdat te midden van de beroeringen en angstige onrust van onze zorgen deze overtuiging vast moet blijven, dat het Hein eigen is om ellendigen en bekommerden met Zijn bijstand te helpen. Echter* zegt hij oneigenlijk en met een figuurlijke spreekwijze, waardoor hij menschelijke gevoelens op God overbrengt (anthropopathie), dat God, aan Wiens oogen niets ontsnapt, op een verwijderde plaats staat. Maar omdat de Heere ons vergunt met Hem op menschelijke wijze te handelen, bevatten die spreekwijze niets ongerijmds, zoo wij slechts weten, dat figuurlijk op God overgebracht wordt, wat ons verstand uit het tegenwoordig aanzien dei-zaken zich voorstelt; want het kan wel gebeuren, dat eenig rechtvaardig mensch het onrecht, dat voor zijn oogen een arme wordt aangedaan, niet verhindert, omdat hem liet vermogen daartoe ontbreekt: maar dit past niet bij God, omdat Hij altijd gewapend is met onoverwinnelijke macht; daarom is het zooveel alsof Hij Zich verre terughoudt, indien Hij er geen acht opslaat. Het werkwoord „tha-limdat „verbergenquot; beteekent, wordt op twee wijzen verklaard, want volgens sommigen beklaagt David zich bij God, dat Hij Zich verborgt, alsof Hij de menschelijke zaken niet Zijn zorg waardig acht. Anderen nomen hot voor „de oogen sluitenquot;] wat eenvoudiger schijnt. Verder moet men opmerken, dat David, ofschoon hij hier klaagt, dat God verre weg was, van Ziju tegenwoordigheid echter vast verzekerd was, anders zou hij Hein te vergeefs te hulp hebben geroepen. De vraag toch, waarvan hij zich bedient, heeft deze strekking: Wat wil dit zeggen, Heere, dat Gij niet eerder U een wreker toont tegen zoo groote onbeschaamdheid der goddeloozen, daar het toch Uw werk is de wereld te besturen en ook mot rechtvaar-

PsATiM 10; 1 en 2.

(liglieid te regeeren, i'ic (!ij dcui Uw kracht in stand houdt? Ofsclioon David niet zoozeer aldus spreekt om zijn beklag te doen, als wel om zichzelven aan te moedigen tot vertrouwen, dat hij zal krijgen, wat hij vraagt. Nu zegt hij, dat voor do zwakheid van zijn gevoel in 't minst niet passend is, dat God zoolangen tijd aflaat van Zijn ambt: echter laat hij ondertusschen niet na Hem zijn eerbieding te geven, en legt slechts den last dor moeite, waarmede hij bezwaard was, door zijn gebeden neder in Zijn schoot. Tot hetzelfde strekt, wat volgt: degesrliikte tijdsgelegenheden. Want moge God niet op ieder oogeablik Zijn hand uitstrekken: als lljj echter ziet, dat de eenvoudigen en onschuldigen onderdrukt worden, is het niet tijd om langer wachten. Want de gelegenheid om te handelen wordt in 't kort aangewezen (te bestaan), wanneer de geloovigen in benauwdheid verkeeron. Over welken vorm van spreken wij gehandeld hebben in den vorigen psalm, vers tien.

2. Jn hoogmoed. Voor liij zijn gebed uitspreekt tegen de god-deloozen, openbaart hij kortelijk liun misdaad; namelijk, dat zij de ellendigen om geen andere reden wreedaardig kwellen, dan omdat zij hen trotscheljjk verachten. Deze omstandigheid nu maakt de wreedheid niet weinig grooter, dat zjj, alle menschelijkheid vergetende, armen en bedroefden smadelijk hoonen. Hoogmoed toch is altijd wreedheid, ja hoogmoed is de moeder van alle ongerechtigheden: omdat, als iemand zich niet door trotschheid boven de naasten verhief ou, meer dan billijk is zich aanmatigende, hen verachtte, de ons allen gemeene menschelijkheid de wet van gematigdheid en billijkheid voorschrijft; maar David wilde dit uitdrukken, dat de goddeloozen, die hij beschuldigt, geen andere reden hebben dan hun hoogmoedige en trotsche gezindheid , waarom zij, hoewel niet getart, togen ellendigen en hulploozen woeden. Wie dus begeert mot zijn broederen rechtvaardig en zonder schuld te verkeeren, hebbe er geen behagen in anderen te smaden, maar legge er zich op toe zjjn gemoed in de eerste plaats te reinigen van de ziekte van hoogmoed. „ Dalaqquot; beteekent bij de Hebreeën zoowel vervolging lijden als aandoen: daarom willen sommigen het liever onzijdig nemen. Het zou ook niet kwaad vertaald kunnen worden: de arme brandt in den hoogmoed van den goddelooze: omdat dit do meer gewone beteekenis van het woord is, want de trotschheid der goddeloozen verslindt de ellendigen als een vuur.

Psalm 10; 3.

3. Omdat de goddelooze zich prijst over den wénsch zijner ziel, en de gewelddadige zichzelven zogent; hij veracht Jehova. 4. De goddelooze ia de verheffing van zijn neus onderzoekt niet, al zijn sluwheid is., dat er geen God is.

3. Onulat zich prijst. Dit vers wordt vcrscliilloiid verklaard. Sommigen vertalen in den vierden naamval: liij prijst den goddelooze en don gewelddadige: omdat zij meenen, dat liet hard is, dat een overgankelijk werkwoord volstrekt (absoluut) gebruikt wordt; maar daar het genoegzaam vaststaat, dat dikwijls bij de Hebreen het voorwerp stilzwijgend er onder verstaan wordt, waar de handelende en de lijdende persoon dezelfde is, zal (naar mijn oordeel) die verklaring passender en geschikter zijn, welke ik gevolgd heb: namelijk, dat de goddelooze zichzelven prijst, of beroemt over den wensch zijner ziel, en zichzelven zegent. Nu wordt gevraagd, hoedanig deze wensch dei-ziel is. Nu wordt het gewoonlijk aldus genomen, dat de godde-loozen zich vleien en toejuichen, als de fortuin hun wenschen beantwoordt, en zij verkrijgen, wat ook hun in den zin komt te wenschen: gelijk hij een weinig hierna er aan toevoegen zal, dat zij hun voorspoed misbruiken om wat het ook moge zijn te ondernemen. Maar wensch der ziel beteekent hier voor mij meer de lust en de onmatigheid: zoodat de zin is, dat zij zoetelijk zichzelven toegeven in hun slechte begeerten en , met verachting van Gods oordeel, zonder zorg zich van elke beschuldiging vrijspreken. Waarvoor Mozes, Deuteronomium 29: 19 zegt: zijn ziel zegenen over de bedenkselen en verdichtingen des harten. David zegt wel daarop, dat de goddeloozen hun voorspoed misbruiken , om zichzelven genietingen te verschaffen : maar nu, drukt hij (mijns erachtens) iets zwaarders uit: namelijk, dat zij lof krijgen wegens hun onversaagdheid, en zich beroemen op hun misdrijven: welke gerustheid een oorzaak van teugellooze driestheid is. Derhalve verklaar ik, dat de werkwoorden prijzen en zegenen in den zelfden zin gebruikt worden: gelijk goddelooze en gewelddadige woorden van gelijke beteekenis zijn, zooveel deze onderhavige plaats betreft: ofschoon zij van elkander verschillen als geslacht en soort. Hierbij past, wat ten slotte in het eind van het vers wordt toegevoegd, dat die goddeloozen God verachten.

Want dat sommigen lasteren vertalen, anderen: tot toorn verwekken, wijkt verder af van het tekstverband, daar David

Psai.m 10: 4.

eerder leert, dat hun ruwe verachting van God de oorzaak is, dat zij zich zoo rustig in liet kwaad toegeven. Want wie bedenkt, dat God rechter zal zijn, dien bevangt de vrees, dat hij zijn ziel niet durft zegenen, als hij een kwaad geweten heeft.

4. Di: yoddelooze in de verheffing. Anderen vertalen: wegens de hevigheid van zijn toorn, of: in de trotschheid, welke hij voor zich uitdraagt, zoekt de goddelooze God niet. Maar deels verbasteren zij den zin: deels verzwakken zij wat David wilde uitdrukken. Vooreerst beperkt men ten onrechte tot God het werkwoord onderzoeken, dat absoluut gebruikt wordt; daar David eenvoudig bedoelt, dat de goddeloozen zonder onderzoek zich, wat liet ook zij, veroorloven, of niet onderscheiden tusschen wat van Godswege geoorloofd en niet geoorloofd is: omdat hun eigen begeerte hun tot wet is, ja zelfs (alsof zij vrij van wetten waren) zij wanen, dat hun geoorloofd is, wat hun ook lust. Onderzoek is het begin van in het geheele leven goed te handelen: wanneer wij namelijk noch blindelings onzen aangeboren aard volgen , noch door de aandrift van ons booze vleesch vervoerd worden. Het ijverig streven om te onderzoeken nu wordt geboren uit bescheidenheid , wanneer wij, gelijk betamelijk is. God tot scheidsrechter en bestuurder stellen.

Do Profeet zegt dus terecht, dat de goddeloozen, nalatende te onderscheiden, vermetel ondernemen, wat zij ook bcgee-ren: omdat zij, door trotschheid vervoerd, geen macht om te oordeelen aan God overlaten. Ik twijfel niet of „«/jAquot; is op deze plaats in eigenlijken en natuurlijken zin genomen, en niet overdrachtelijk voor toorn: omdat menschen vol trotschheid ook in hun gelaat hun onbeschaamdheid toonen. In het tweede lid beschuldigt de Profeet hen strenger, often minste meer openlijk, dat al hun slechte overdenkingen toonen, dat er voor hen geen God is. Met welke woorden ik versta, dat zij met heilig-schonnende stoutmoedigheid alle goddelijk en menschelijk recht vernietigen, alsof er geen God in den hemel zat. Want indien zij overtuigd waren, dat er een God is, zou de vrees voor een toekomend oordeel hen in bedwang houden. Niet dat zij bepaald ontkennen, dat er een God is; maar omdat zij Hem van Zijn kracht berooven, zal God gelijk een afgod zijn, indien Hij, tevreden met een werkeloos wezen, afstand doet van Zijn ambt als rechter. Zooveel hen betreft, schaffen zij allen dus God af, die de wereld niet aan Zijn voorzienigheid onderwerpen, of niet gevoelen, dat Zijn hand uitgestrekt is om haar te regeeren.

Psalm 10; 4 en 5.

Ook is het niet genoeg een koude kennis van het oordeel Gods te hebhen; omdat dit alleen het ware gevoel van Zijn voorzienigheid is, dat ons in eerbied voor Plem houdt. Het grootste deel der uitleggors neemt in het algemeen dit aan, dat alle overleggingen van een goddeloos mensch strekken om te ontkennen, dat er een God is. Ik meen, dat „medzimmothquot; (zooals dikwijls op andere plaatsen) in slechten zin moet genomen worden , voor sluwe niet passende overleggingen: zoodat dit do zin is, dien ik opgegeven heb, dat het daaruit genoeg blijkt, dat alle vreeze Gods uit het hart der goddeloozen uitgewischt is, dat er niets is, dat zij niet durven te bedenken.

5. Zijn wegen zijn ten allen tijde voorspoedig: Uw oordeelen zijn een hoogte vóór hem, hij blaast tegen al zijn vijanden. 6. Hij zegt in zijn hart: Ik zal niet wankelen van geslacht tut geslacht, omdat ik niet in kwaad ben.

Over het begin van het vers verschillen do uitleggers niet weinig. De Grieksche overzetter vertaalde; „zijn wegen zijn bezoedeld,quot; omdat hij meende, dat het futurum „jac/iiloequot; van den wortel „chalalquot; afgeleid wordt. Maar do Hebreen zeggen eenparig, dat het is van don wortel „c/ioc/.quot; Doch velen nemen het bedrijvend, voor: „vrees aanjagen,quot; of „moeite aandoenquot;, alsof gezegd was; „de wegen des goddeloozen zijn verschrikkelijk voor de goeden en kwellen hen.quot; Sommigen ook brengen het in betrekking op God, dat Zijn wegen mogen komen, dat is: voorspoedig zijn ton allen tijde: naar mijn oordeel echter al te gedwongen. Maar daar het op andere plaatsen der Schrift hetzelfde beteekent als voorspoedig zijn, verwonder ik mij er over, dat over de onderhavige plaats strjjd is tusschen do geleerden, daar de Profeet in het tweede lid vervolgens duidelijk genoeg toont, dat hij spreekt van den gelukkigen toestand der goddeloozen, en van den bestendigen voortduur van blijdschap, die hen dronken maakt. Verder klaagt de Profeet niet slechts over dat geluk, maar hij vergroot hun misdaad ook daaruit, dat zij door de weldadigheid Gods zich tot boosheid verharden. Derhalve verklaar ik het aldus: naardien de voorspoed bestendig hun toevloeit, droomen zij, dat God met hen verbonden is; en zoo komt het, dat zij Zijn oordeelen verre van zich werpen. Indien zich dan iemand tegen hen stelt, vertrouwen zij, dat zij hem terstond kunnen verdrijven door even te blazen. Wij hebben nu

PsALll 10 : 5 en 0.

den eenvoudigen zin van den Profeet, namelijk, dat de godde-loozen met God spotten, onder voorwendsel van Zijn verdraagzaamheid: gelijk die slechte tyran Dionysius, toen hij, na den tempel van Proserpina geplunderd te hebben, op zijn terugvaart den wind gunstig had, zich beroemde, dat de goden heiligschenners begunstigden. Hieruit komt, dat zij de oordeelen Gods zoo ver mogelijk wegwerpen. quot;Want dat de oordeelen Gods hoog zijn voer hen, meenen sommigen, dat hetzelfde be-teekent, alsof de Profeet zeiile, dat hun misdaden hun al te barmhartig vergeven worden: gelijk hij elders klaagt, dat zij van de gemeene ellenden uitgezonderd worden (Ps. 73 ; 5); doch dit past niet bij de woorden, en schijnt zelfs hard en gedrongen. Van do oordeelen Gods wordt dus gezegd, dat zij voor de god-deloozen een hoogte zijn, omdat zij vertrouwende op den verren afstand, zicb niet slechts wapenstilstand op hun geheelen weg beloven, maar ook een eeuwig verbond met den dood. Want wij zien, dat zij, door den tijd voor zich te verschuiven, zich een hoogen ouderdom toevoegen: ja zelfs wanende, dat God in den hemel opgesloten is, alsof zij met Hem niets te doen hadden, zich de boop op ongestraft blijven inboezemen. Gelijk bij Jesaja 22: 13. De bedreigingen der Profeten hooren zij met hun grijnslach aan: laat ons eten en drinken, morgen zullen wij sterven. Want toen de Profeten door de gestrenge aankondiging van de wraak Gods het volk verschrikten, riepen zij, dat hot fabeltjes waren. Daarom vaart God scherp tegen hen uit, omdat zij het volk genoodigd hadden tot spel en maaltijden, toen HÜ tot rouw, asch en zak riep. Eindelijk zweert Hij, zoo waarachtig Ik leef, indien ooit u deze ongerechtigheid vergeven zal worden. De geloovigen heffen wel hun oogen naar den hooge op, om Gods oordeelen te lijden : maar vreezen niet anders dan alsof zij hun reeds onmiddellijk boven het hoofd hingen. Do goddeloozen daarentegen, ofschoon zij zo verachten, sturen ze echter weg naar den hemel, opdat zij niet door vrees of zorg ervoor zouden bemoeilijkt worden: gelijk de Epicuristen, God niet openlijk durvende loochenen, verzinnen, dat Hij lust heeft in ledigheid en niets doen. Uit deze dwaasheid komt hot vertrouwen, waarvan David spreekt, dat zij niet twijfelen of zij zullen enkel met blazen verdoen, wat ook van de vijanden zou optreden. Want het werkwoord „poeachdat somtijds verstrikken beteekent, wordt hier geschikter genomen voor hlasen. Denzelfden zin bevestigt hij in het volgende vers, dat zij in hun hart vaststellen, dat zij buiten alle gevaar van verandering verkeeren. Ofschoon zij nu dermate trotsche woorden dikwijls

Psalji 10 ; 5 cu 6.

uitbraken, hekelt David slechts de verborgen ijver van slechte aanmatiging, welke zjj inwendig bij zich omdragen; en verhaalt daarom niet, wat zij met den mond spreken, maar waarmede zij zich in hun hart verleiden. Men vraagt echter, waarom David in anderen aanklaagt wat hij van zichzelveu zoo dikwijls belijdt; want op Gods hulp steunende, tart hij moedig alle gevaren. En voorzeker moeten de kinderen Gods van hun heil verzekerd zijn, zoodat zij bedenken, dat zij staande zullen blijven, al komt de wereld ook honderdmaal op hen af. Nu is de oplossing gemakkelijk, dat do geloovigen zich niet beloven staande te blijven anders dan in God, en wel zoo, dat zij weten toch aan alle stormen blootgesteld te zijn en zij daaraan lijdzaam zich onderwerpen. Maar deze twee verschillen hierin grootelijks van elkander: de verachter van God, die heden een voorspoedig lot geniet, vergeet zijn staat als mensch, zoodat hij, in ijdclen waan, voor zich een veilig nest boven de wolken ophangt: de vrome mensch daarentegen lenigt en verzacht zijn moeite en angst door het vertrouwen op Gods genade alleen, terwijl hij bedenkt, dat zijn leven aan een draad hangt, en door duizend dooden belaagd wordt, en hij zicli voor opgen stelt allerlei moeite te dragen, en hij zich in deze wereld niet anders gedraagt, dan alsof hij op een stormachtige zee vaart. De godde-looze zegt: Ik zal niet bewogen worden, of Ik zal nimmer wankelen, omdat hij namelijk meent, dat de sterkte zijner macht krachtig genoeg is om alle aanvallen te verduren. De geloovige zegt: ofschoon het moge gebeuren, dat ik wankele, ja ook valle, en vervolgens diep ondergedompeld worde, zoo zal het toch niet een doodelijk verderf zijn: naardien God Zijn hand onder mij houdt. Hierdoor wordt ook do andere quaestie opgelost , want de geloovigen, in zichzelveu beangstigd , nemen haastig de toevlucht tot de schuilplaats van Gods genade: maar do goddeloozen, ofschoon zij verschrikken van het geruisch van een vallend blad en in bestendige onrust verkeeren, verharden zich in hun dwaasheid, of maken zich zoo verstandeloos, dat zij buiten hun zinnen gerakende, hun rampen niet gevoelen. De reden, welke vervolgens aangegeven wordt: unnlal ik niet in kwaad hm, heeft tweeërlei zin: of, dat de goddeloozen hoop op een rustigen en blijden toestand krijgen, omdat zij tot dusverre vrij bleven; of, dat zij zich van den gewonen toestand der menschen, door een bedriegelijken waan, afscheiden; Goljjk zij bij Jesaja 28 : 15 zeggen: wanneer de storm zal voorbijgaan, zal hij ons toch in 't minst niet beroeren.

Psalm 1Ü ; 7 cn C.

7. Zijn mond is vol van vloek, on bedriegerijen en boosheid; onder zijn tong is droefheid en ongerechtigheid. S. Hij zal zitten in do achterlage der dorpen, in verborgen plaatsen zal hij den onschuldige dooden; zijn oogen zullen zich scherpen tegen den arme. U. Hij zal in het verborgen lagen leggen, gelijk een leeuw in zijn hol; hij zal lagen leggen om den arme te rooven; hij zal den arme rooven door hem in zijn net te trekken. 10. Hij zal duiken en buigen; dan zal de menigte der bedroefden in zijn sterkten vallen.

7. Zijn mond is vol van vloek'. De strekking van deze vier verzen is, dat, als God Zijn knechten wil helpen, het nu de geschikte tijd is: omdat de losbandigheid der goddeloozen tot het uiterste van teugelloosheid toe is gekomen. Eerst klaagt hij, dat hun tong overvol is van meineed en bedriegerijen, en zij overlast en geweld doen of' verbergen: omdat men met hen niets kan doen, dan mot schade. „Ala/iquot; dat sommigen vervloeking vertalen, is niet verwensching met woorden, die zij tegen anderen slingeren, maar veeleer de verwensching van hun eigen persoon: omdat zij niet aarzelen, wat het ook zij, over zichzelf in te roepen, om te beter te bedriegen. Daarom wordt het niet kwalijk door sommigen vertaald meineed, want dat woord moet men met de beide anderen verbinden. Zij ver-wenschen zich derhalve, voor zoover het nuttig is om te bedriegen en te schaden: hieruit komt overlast en ongerechtigheid, omdat de eenvoudigen niet zonder schade de strikken kunnen ontvlieden, welke geweven zijn uit bedriegerijen, meinecdigheid en boosheid.

8. [Jij zal zitten in achterlage. Met opzet heb ik de werkwoorden, die in den toekomenden tijd staan , omdat zij een voortdurende handeling aanwijzen, niet in een anderen tijd willen overbrengen: omdat deze Hebreeuwsche eigenaardigheid ook in andere talen ingevloeid is. David beschreef dus, wat de goddeloozen gewoon waren te doen. En in de eerste plaats vergelijkt hij ze met struik roevers, die op de hoeken der wegen zitten en zich schuilhoeken uitkiezen, waaruit zij de reizigers, die niet op hun hoede zijn, grijpen. Hij zegt ook, dat hun oogen ingespannen zijn, met oen vergelijking aan do slingeraars ontleend, die niet halfgesloten oogen, scherp zien om te beter

Psalm !0 : 0 10.

te treffen. Nu is hier niet sprake van gewone roovers: maar hij richt zijn pen tegen do groote plunderaars, die onder eervolle titels , met pracht en glans hun misdaden verbergen. Daarom vertalen sommigen „chasceriniquot; door paleis: alsof David zeide, dat zij uit hunne prachtige woningen roofholen gemaakt hadden, waarin zij ellendige menschen inslokken. Maar ofschoon ik toestem, dat het een zinspeling daarop is, houd ik den draad der vergelijking voortdurend vast, en verklaar het dus, dat zij, waar zij ook zijn, hun hinderlagen leggen, niet anders dan roovers de uitgangen der dorpen bezetten. In het volgende vers verzwaart hij nog meer hun wreedheid, zeggende, dat zij niet anders dan als leeuwen in hun holen loeren op roof, en gelijk zjjn aan de grimmige wilde beesten: dit is erger dan te woeden als struikroovers. Men moet echter opmerken, dat hij bedriegerijen en hinderlagen altijd met geweld verbindt, om duidelijker uit te drukken, dat de kinderen Gods op alle manieren ellendig zijn, als zij niet door hemelschen bijstand worden gered. Hij voegt er ook een andere vergelijking bij, welke het listige bedrog, met wreedheid gemengd, duidelijker uitdrukt. Want hij zegt, dat zij rooven, maar door in hun net te trekken, met welke woorden hij bedoelt, dat zij niet slechts met openbaar geweld en kracht jagen, maar dat zij tegelijk ook netten spannen, om daarmede te bedriegen. Dit alles telt hij in het tiende vers weder op, die beweging als door een schoono beschrijving voor oogen stellende. Zij duiken, zegt hij en bukken, opdat zij mogelijk niet door hun grimmigheid van verre verschrikken: omdat zij liever door hun lokken willen vangen, wie zij niet dan door een aanval van dichtebij kunnen wonden. Wij zien, dat hij twee zaken tegelijk verbindt, het jagen of do strikken: vervolgens ook het plotseling geweld, zoo dikwijls de roof in hun handen valt. Want in het tweede deel bedoelt hij, dat zij met een woesten ongedachten aanval zich storten op de een-voudigen , zoodra zij zien, dat dezen aan hun lusten onderworpen zijn, evenals een leeuw van zijn neerliggen woedend zich verheft om zijn roof te verscheuren. De zin is klaar, dat de goddeloozen van alle kanten te vreezen zijn, omdat zij hun wreedlieid ontveinzen, totdat zij met hun netten omstrikt houden, die zij begeeren te verslinden. In de woorden is nog cenige duisterheid. Want waar wij vertaald hebben: het leger der bedroef den, meenen sommigen, dat het Hebreeuwsche woord „clieelkoïmquot; een vier-lettcrig woord is: maar beter is het gevoelen van hen, dio leeren, dat het een samengesteld woord is en voor twee woorden geldt. Ofschoon derhalve het werkwoord in het enkelvoud

Psalm 10: 11, 12.

staat, wijst toch door „cheelkaïmquot; de Profeet een groote menigte aan, die bedroefd wordt door elk van die leeuwen. „Azoernimquot; heb ik als zelfstandig naamwoord vertaald door: sterkten; omdat liet niet twijfelachtig is of de Profeet wijst met dit woord de klauwen en tanden des leeuws aan, waarin de voornaamste kracht van dat wilde beest is. Omdat het echter eigenlijk een woord Toar ') is, past het niet slecht, bij gelijkenis die klauwen en tanden sterke soldaten te noemen. De zin komt echter op hetzelfde neer, ofschoon zij hun krachten door een bedriegehjk neerbuigen verbergen, zullen zij evenwel als een gewapende hoop helpers of klauwen en tanden gereed hebben, zoodra de gelegenheid om te schaden aangeboden zal zijn.

11. Hij heeft gezegd in zijn hart, God heeft het vergeten: Hij heeft Zijn aangezicht verborgen, opdat Hij het in eeuwigheid niet zie. 12. Sta op Jehova God, hef Uw hand op, om den arme niet te vergeten. 13. Waarom toch veracht de goddelooze God? zegt in zijn hart: Gij zult liet niet zoeken.

11. l/ij heeft gezegd in zijn /ilt;irt. Hij wijst wederom de bron van den overmoed aan: namelijk, dat de goddeloozen uit het oogluiken Gods zich beloven ongestraft te blijven. Omdat zij echter niet openlijk met hun mond die heiligschennende godslastering voortbrengen: God heeft het vergeten, en de oogen gesloten om hot nooit te zien, maar zij hun diepe gedachten zich verbergen, gelijk Jesaia 29; 15 spreekt: zoo gebruikt de Profeet dezelfde wijze van spreken (als vroeger), en zul het weldra voor de derde maal herhalen, dat de goddeloozen binnen iu hun hart tot zichzelven zeggen, dat de zaken der menschen Gode in het minst niet tor harte gaan. Men inoet nu opmerken, dat de goddeloozen uit het tegenwoordig aanzien van den stand van zaken hun goed geluk zoodanig verzekerd achten, dat zij zich inbeelden, dat God eenigerwijze aan hen gebonden is. Waaruit voortkomt, dat zij voor de toekomst gerust zijn, omdat zij niet bedenken, dat na langdurige verdraagzaamheid Gods liet oordeel te zwaarder dreigt.

1) Waarschijnlijk zal Calvyn hiermede bedoeld hebben, dat hij «Azoe luimquot; wel door sterkten vertaald heeft, doch dat het geen abstract zell-star.dig naamwoord is, maar een concreet beschrijvingswoord, en dat het dm, daar van een eigenlijken leenw geen sprake is, doelt op «sterke nien-schenquot;. Toar (Hebr.) beteekent '/beschrijving, voorkomen, gedaante, vorm.quot;

Psalm 10: 12 en 13.

12. Sta op Jehova. Ofschoon alle stervelingen gemeenscliap-pelijk aan deze kwaal lijden, dat zij meenen naar het gevoel van hun vleesch , dat God stil zit of slaapt, als Hij Zijn oor-deelen niet uitvoert: is er toch een groot verschil tusschen de geloovigen en de verworpenen: omdat dezen de dwaling, veroorzaakt uit de zwakheid des vleesehes, begunstigen en ijverig zich wegens hun dwaasheid vleien, totdat zij eindelijk doorhuil goddelooze halstarrigheid zich verharden tot een grove verachting van God. Gene eersten echter rukken terstond dien valschen waan uit hun gedachten: en bestraffen zich en roepen zichzelven weder terug tot een gezond verstand, waarvan in deze plaats ons een schitterend toonbeeld voorgesteld wordt. Want in inenschelijke vormen van spreken verklaart de Profeet, dat dezelfde dwaling hem overvallen heeft, welke hij juist in de verachters van God veroordeeld heeft. Maar hij komt cr tijdig op toe om deze te verbeteren, en de hand er aan slaande, worstelt hij met zichzelven: of bedwingt zijn geest, opdat hij niets bedenke tegen de gerechtigheid en eere Gods. Derhalve is een gelijk zaad van verzoeking allen ingeplant, zoodat zij, als God Zijn hand en oordeel verbergt, aan Zijn voorzienigheid beginnen te twijfelen, doch de vromen verschillen grootehjks van de verworpenen: omdat genen terstond liet gevoelen des vleesehes door het geloof terecht brengen: dezen echter in hun slechte inbeelding zich ter wille zijn. Alzoo wekt David door het werkwoord opslaan niet zoo zeer God op, als dat hij zelf ontwaakt, of beproeft wakker te worden, om iets anders van de hulpe Gods te hopen, dan hij ervan ziet. Derhalve bevat dit vers een nuttige leering: hoe meer de goddeloozen zich in hun trage onwetendheid verharden, om zich te overreden, dat God geen zorg draagt voor do inenschelijke zaken en de misdaden niet wreken zal: destemeer moeten wij naar het tegenovergestelde streven. Ja zelfs moet hun goddeloosheid ons een prikkel zijn om te scherper do twijfelingen terug te drijven, welke zij niet slechts toelaten, maar met alle inspanning zichzelven vormen.

13. IVaarorn toch veracht. Ofschoon het overtollig is Gode redenen bij te brengen, om daarmede Hem te overreden: vergunt Hij ons echter in onze gebeden gemeenzaam met Hem om te gaan, niet anders dan een zoon zijn aardschen vader aanspreekt. Want altijd moet men letten op het gebruik van het gebed: namelijk, dat God getuige zij van al onze begeerten: niet, omdat zij anders Hem verborgen zijn, maar omdat, wan-

Ï'salm 10: 13 en 14.

neer wij onze harten voor Hein uitstorten, evenzooveel onze zorgen verlicht worden, en het vertrouwen, dat wij onze wen-schen zullen verkrijgen, vermeerdert. Aldus kreeg David hoop op genezing, toen hij zicli levendig voorstelde hoe dwaas en ondragelijk het zou zijn, dat God straffeloos door de goddeloozen veracht wordt. Hetzelfde werkwoord, dat hij eerst gebruikt had, wordt nu herhaald: dat sommigen vertalen , andoren

bisteren. Maar die beteekenis, aan welke ik de voorkeur gegeven heb, past ongetwijfeld beter in deu samenhang: omdat, waar men Gode de macht en liet ambt van oordeelen ontneemt, Hü smadelijk van Zijn troon getrokken, als het ware in den rang der menschen geplaatst wordt. Verder, daar hij juist geklaagd had, dat de goddeloozen God loochenen, of veronderstelden, dat Hij met vervvaarloozing van de zorg voor de menschen, bestendig slaapt, zegt liij nu in denzelfden zin, dat Hij niet onderzoekt.

14. Gij hebt het gezien, naardien Gij de moeite on het verdriet aanschouwt, opdat men het in Uw hand geve; op U zal zich de arme verlaten, Gij zult den wees een helper zijn. 15. Breek don arm des goddeloozen en boozen: Gij zult zijn goddeloosheid zoeken, Gij zult haar niet vinden.

14. Gij hebt hel gezien, naardien enz. Hier begeeft David, in een heiligen ijver ontstoken, zich plotseling in het strijdperk: en met geloof gewapend , stoot hij krachtig de heiligschennende gedachten terug, en wendt zich overigens tot God, omdat hij bij menschen geen voordeel kon hebben.

Want gelijk de goddeloozen, zich een vermetele vrijheid tot misdaden willende geven, zich verre van God terug trekken en door een slechte dwaling des verstands zich inbeelden, dat er een groote afstand is: zoo is het aan den anderen kant de moeite waard, dat de geloovigen zich van die dolende en dwalende gedachten terug trekken en, weder opgewekt van geest. God aanspreken, als ware Hij tegenwoordig voor hen. Terecht wendt derhalve David den blik zijns geestes af van de menschen, opdat hij niet den moed late zakken onder de lasteringen der menschen. De reden ter bevestiging van deze uitspraak wordt er bij gevoegd, omdat God de moeite en het verdriet aanschouwt.

Want omdat de kennis van alle onrecht God eigen is, besluit David, dat het niet kan gebeuren, dat Hij het niet ziet,

Psalm 10: 14 en 15.

wanneer de goddeloozeu tegen alle goddelijk en menschelijk recht in woeden. Verder daalt hij af van het geslacht tot de soort: wat men nauwkeurig moet opmerken. Want niets is gemaklijker, dan in het algemeen te belijden, dat do wereld en de menschelijke zaken voor God voorwerpen van zorg zijn: maar deze leer op het dagelijksch gebruik toe te passen is zeer moeielijk. En toch zal al wat de Schrift predikt van de macht en de rechtvaardigheid Gods geen nut doen, indien niet een ieder, naar de noodzakelijkheid dit meebrengt, het toepast. Laat ons dan door het voorbeeld van David leeren te overleggen, dat door God onze moeiten en smarten gezien worden, ook al sluit Hij voor een tijd de oogen, daar het Zijns is op te merken wat schade den goeden en eenvoudigen aangedaan wordt. II ij , voegt er ook bij, dat God niet met een werkeloos toezien uit den hemel ziet wat hier gebeurt, maar dat Hij het oordeel opneemt. quot;Want in de hand geven is niet anders, dan met ernst en met uitwerking kennis nemen. Maar het is onze taak geduldig te rusten, zoolang de wraak in de hand Gods gelegd zal zijn , totdat Hij Zijn arm uitstrekt om hulp te brengen. Daarom volgt er terstond op; Op U zal zich de arme verlaten. Met welke woorden David aanwijst, dat men Gods voorzienigheid tijd moet geven, opdat vrome menschen, wanneer zij ellendig gedrukt worden, hun zorgen in den schoot Gods werpen: en niet haastig zijn in hun wenschen, nadat zij Hem hun heil aanbevolen hebben : maar van zorg ontlast, weer tot adem komen, totdat God met de daad toont, dat het de geschikte tijd om te handelen is. Op God verlaat zich derhalve een ieder, die zich aldus onder Zijn hoede stelt, dat hij overtuigd is, dat Hij, AVien hij zich in bewaring gaf, getrouw is en rustig den rijpen tijd der verlossing afwacht. Sommigen lezen lijdelijk: zal verlaten worden. Maar de eerste zin is beter en komt beter overeen met den regel der spraakkunst, behalve dat het een weglatende spreekwijze is: omdat niet uitgedrukt wordt, wat hij verlaat. Maar dit weglaten is bij de Hebreen zeer gewoon, en in de zaak zelve is geenerlei duisterheid: dat namelijk de gebeden van alle vromen niet ijdel zullen zijn, waar zij zichzelven geheel en al met hun zaken Gode aanbevolen hebben. Want deze twee leden hangen samen: op U zal zich de arme verlaten. Gij zult den wees een helper zijn. En overdrachtelijker wijze noemt hij wees, dien hij eerst arme genoemd had. Het werkwoord in den verleden tijd nu, duidt een voortdurende handeling aan.

15. Breek den arm. Deze spreekwijze betoekent hetzelfde

Psalm 10 : 15 en 16.

als de macht breken. Nu is het niet eenvoudig maar een bede: maar omdat de teugellooze woede der vijanden ten zeerste onze harten treft, alsof zij met geen hinderpaal zou kunnen worden ingetoomd, stelt David tot steun van zijn geloof, opdat hij niet door vrees bezwjjke, dat zoodra het Gode behagen zal de god-deloozen te verbreken. Hij hen en al wat zij verzinnen te niet zal doen. Opdat de zin klaarder zij, is de rede daarom op deze wijze te verklaren: Ileere, zoodra het U behaagd zal hebben den arm des goddeloozen te breken, zult Gij in een oogenblik maken, dat hij verdwijnt, en dat de geweldige aandrift, waarmee hij gedreven wordt om te schaden, vergaat. David bidt nu wel, dat God Zijn hulp en wraak verhaaste, maar houdt zich inmiddels door dezen troost zich staande, dat de goddeloozen niet dan onder Gods toelating moedwillig zijn: omdat het in Zijn macht is, wanneer Hij den rechterstoel bestijgt, alleen met een blik hen te verdoen. En zekerlijk niet anders dan de zon, als zij opgaat, de wolken en dampen door haar warmte uiteenjaagt, en de donkere lucht helder maakt: aldus herstelt God, waar Hij Zijn hand uitstrekt om het werk eens rechters uit te voeren, wat er in de wereld beroerd en verward is. Goddeloozc en hoozc gebruikte hij (mijn erachtens) om te sterker te spreken: alsof hij gezegd had, hoezeer ook de slechten in hun boosheid en goddeloosheid razen , God heeft in Zijn hand het geneesmiddel gereed.

16. Jehova is Koning, eeuwiglijk en altoos: de heidenen zijn vergaan uit Zijn land. 17. Jehova, Gij hebt den wensch der armen gehoord: Gij zult hun hart besturen. Uw oor zal hooren: 18. om den wees en den armen recht te doen, opdat een mensch van de aarde niet meer voortga te verschrikken.

16. Jehova is Koning, eeuioiglijk en altoos. Nu verheft David zich, alsof hij zijn beden verkregen had, tot een heilige dankzegging. Want dat hij God eeuwigen Koning noemt is een bewijs van vertrouwen en van blijdschap. Want met den naam Koning schrijft hij Hem de taak toe de wereld te besturen: de eeuwigheid van Zijn Koninkrijk ziet hierop, dat het dwaasheid is Hem te beperken door grenzen van tijden. Want omdat de doorgang van het menschelijk leven kort is, stellen ook die stervelingen, welke de grootste rijken hebben, zeer dikwijls hun dienaren teleur: gelijk Psalm 146: 3 vermaant, dat men

Psalm 10: 1(5 en 17.

niet op vorsten moet vertrouwen, of op menschenkinderen bij wie geen heil is; omdat hun geest zal uitgaan, en tot zijn aarde zal wederkeeren: omdat al hun overleggingen zullen vergaan. Want dikwijls ontbreken hun de krachten, en wanneer zij later zich aangorden om te helpen, ontsnapt hun de gelegenheid. Maar van den hemelschen Koning moet men heerlijker denken, omdat, indien Hij niet terstond Zijn oordoelen uitvoert, het vermogen bij Hem altijd hetzelfde en ongeschonden blijft: en eindelijk Hij niet voor zich zeiven in het bizonder, maar voor ons in eeuwigheid en altoos regeert: zoodat langer uitstel Hem volstrekt niet verhindert, om op geschikte wijze Zijn hand uit te strekken om hulp te bieden aan wie dood of zonder hoop zijn. De heidenen zijn vergaan. De zin is, dat het heilige land van alle vuilnis en onreinheid, waarmede het bevlekt was, eindelijk gereinigd is. Want dat was een onwaardige ontheiliging, wanneer het land, het volk Gods ten erve gegeven en Zijn heiligen vereerders toegewijd, goddelooze en slechte bewoners voeden zou. Want door het woord Heidenen noemt hij niet vreemdelingen, maar hypocrieten, die zich ten onrechte op den naam Gods beroemden: gelijk heden zeer vele Christenen in naam een plaats in den schoot der kerk innemen. Nu is het niets nieuws van de Profeten de afvalligen, die van de heilige zeden der Vaderen afgeweken waren, mot smaad Heidenen te noemen: en hen niet slechts te vergelijken met de onbesnedenen, maar ook met de Kanaanieten, die het meest te verfoeien waren. Uw vader was een Kanaiiniet: uw moeder een Chittitische, Ezech. 16: 3. Andere dergelyke plaatsen komen dikwijls voor. David maakt dus de valsche en overspelige zonen van Abraham dooiden naam Heidenen onteerd, en dankt God, dat Hij dergelijk verderf uit zijn kerk verdreven heeft. Voor het overige worden wij door dit voorbeeld geleerd, dat het niets nieuws is, indien ook heden onheilige menschen Gods kerk bevlekken. Echter moet men God vragen, dat Hij Zijn huis spoedig weer zuivere, opdat Hij Zijn heiligen tempel niet aan zwijnen en honden blootstelle, als ware hij een mesthoop.

17. Den viensch der armen. In deze woorden bevestigt do Profeet, wat ik juist gezegd heb. Wanneer hypocrieten in de Kerk heerschappij voeren, of met hun menigte de geloovigen overstelpen, moet God naarstiglijk gevraagd worden om hen te verdelgen; want zoo schandelijke verwarring moet met recht Gods ware vereerders benauwen en branden. En de Heilige Geest bevestigt door deze uitspraak, dat wij tegenwoordig zullen verkrijgen wat

Psalm 10: 17 on 1R.

Gorl oertijtls den gebeden der vaderen toestond, indien wij maar (gelijk betaamt) begeerig znllen zijn naar do bevrijding der Kerk. liet volgende , Gij richt hun hart, leggen de Vertalers verschillend uit. Voor sommigen staat liet gelijk met „goeden uitslag geven aan hun we.tvcheriy Voor anderen is liet; „het hart vormenquot; opdat de geloovigen niets bogeeron dan wat recht en billijk is: gelijk Paulus leert, Romeinen 8; 2(5, dat de Geest inwendig onuitsprekelijke zuchtingen voorzegt. Beide uitleggingen zijn wellicht te beperkt. Ton eerste verheft David namelijk Gods genade hierin, dat Hij Zijn vereerders in tegenspoed staande houdt, opdat hun gemoed niet wanhope; mot sterkte en volharding voorziet Hij; tot goede hope richt Hij op; en ook drijft Hij aan tot gebed. Want het woord „kietiquot; betookont niet alleen „richten'quot;, maar ook „vast maken.quot; Het is toch een bizondere weldaad Gods, wanneer Hij in verleiding onze zinnen weerhoudt, en niet toelaat, dat zij elders afgetrokken worden. Aanstonds hierop volgt het andere lid, dat de begeerten der godvreozonden niet te vergeefs gericht worden, om met hoop en volharding tot gehoorzaamheid geschikt, tot God op te zien en Hem aan te roepen; omdat Gods ooreu nooit doof zullen zijn ter verhooring hunner klachten. Zoo wordt hier een beiderzijds overeenstemmen van dubbele genade geprezen, dat God niet toelaat, dat Zijn vereerders afvallen, of uit hot geloof uitvallen, of van het gebed aflaten, maar tot Zicli terugroept, totdat metterdaad blijkt, dat hun hoop niet ijdol noch vruchteloos geweest is. Deze zin zou niet kwalijk aldus opgelost kunnen worden: Gij zult hun hart vast maken, totdat Uw oor hoort.

18. Opdat Gij recht doet. Hij wendt het voorgaande gezegde tot dit bizonder gebruik aan, dat do geloovigen niet twijfelen, of, waar zij onrechtvaardig verdrukt zijn, zal God eindelijk de Vergelder worden, die hen bevrijdt. Mot de^e w^roorden ver-inaant hij tot moedig volharden onder kruis en moeiten; omdat de Heere dikwerf Zijn dienaren niet eer hulpe wil bieden, dan wanneer zij tot het uiterste gebracht zijn. Dit is wel moeilijk te doen, omdat ieder onzer zou wonschen volkomen vrij van leed te zijn en daarom schijnt God langzaam en traag, zoo Hij ons niet haastig voorkomt. Maar zoo wij plaats willen geven aan Zijn bijstand, moeten onze drift getemd, ons ongeduld neergezet, onze droefenissen gematigd, totdat onze rampen Gods genade te voorschijn roopon. Opdat niet verder voortga. Woêr prijst hij Gods macht tot verbreking der goddoloozen, opdat te midden van hun onstuimige aanvallen dit beginsel voor ons vast

8

Psalm 11; 1 en 2.

blijve, dat al wat zij in het werk stellen krachteloos zal worden, zoodra God dit zal hebben goedgevonden. liet woord „ Er els'¹vatten sommigen onzijdig op, opdat de zin zij „opdat niet meer een sterfelijk mensch vreezequot;. Maar de rede vereischt, dat het overgankelijk uitgelegd worde; en het is niet ongerijmd, dat de goddeloozen, ofschoon zij het hoofd boven de wolken verheffen, stervelingen genoemd worden of menschen aan vele moeiten onderworpen: omdat op deze wijze bedekteijjk hun onzinnige vermetelheid wordt berispt, wanneer zij, hun eigen lot vergetend, ontzettende bedreigingen ademen, on huiveringwekkende verschrikkingen uitblazen, even als of zelfs God niet bij machte zou zijn om hun lust te bedwingen. quot;Want het woordje _Tuit de aavdcⁿ bevat een stilzwijgende tegenstelling tusschen hot nederig tehuis der aarde en de hoogheid der hemelen. Vanwaar toch zullen zij voortkomen om Gods kinderen te bestrijden? Uit de aarde namelijk, evenals wormpjes uit do spleten der aarde uitkropen. En op deze wijze vallen zij God zelf aan, die uit den hemel Zijn dienaren hulp belooft.

PSALM 11.

INHOUD: Deze Psalm heeft twee doelen: In het eerste verhaalt David, hoe harde aanvallen van beproevingen hij heeft ondergaan, en door hoe grooten angst hij is getroffen geweest, toen Saul hem vervolgde. Vervolgens wenscht hij zichzelven geluk met de door God hem geboden hulp, en verkondigt Gods gerechtigheid in de regeering dei-wereld.

1. Een Psalm van David voor den Opperzangmeester. 2. Op Jehova vertrouw ik; hoe zegt gij tot mijn ziel, zwerft naar ulieder gebergte als een vogel? 3. Waarlijk , zie, de goddeloozen spannen den boog, zij hebben pijlen op den pees geschikt, om ze heimelijk te schieten tegen de rechten van hart. 4. Voorwaar de grondslagen zijn verwoest; wat heeft de rechtvaardige gedaan?

¹

Op Jehova, em. Bijna allo uitleggers meenen, dat dit een klacht is, waarin David zijn landslieden beschuldigt, dat hij, overal een schuilplaats zoekend, nergens ook maar eenige menschehjkheid vindt. En het is wel waar, dat, toon hij herwaarts en derwaarts zwierf om Sauls woede te ontvlieden, hij nergens een veilig toevluchtsoord hoeft gehad, tenminste niet om er lang rustig te blijven. Terecht kon hij daarom twisten met

PsaIjM 11: 1 en 2.

zijn geslacht, dat uieiiiaiid zich verwaardigd itad den voortvluchtige in gastvrijheid op te nemen. Maar ik ben van oordeel, dat hij hooger opziet, want wanneer allen hem om strijd tot vertwijfeling aandreven is hij noodzakelijkerwijs niet, naar de zwakheid van het vleesch, licht getroffen; maar met geloof gewapend heeft hij onverschrokken en standvastig tot Gods beloften zijn toevlucht genomen, om niet in het minste voor de beproevingen te wijken. Deze geestelijke worstelingen gedenkt hij nu, door welke hem God geoefend heeft te midden der uiterste gevaren. Deze Psalm moet dus (gelijk ik zoo-even gezegd hob) in twee deelen onderscheiden worden. David zet namelijk uiteen, eer hij Gods gerechtigheid in het beschermen van het heil der godvreezenden prijst, dat hij met den dood zelf in strijd geweest is, en toch door geloof en goede consciëntie de overwinning behaald heeft. Omdat in het begin allen hem raadden, dat hij zijn vaderland verlaten en in een of ander verbanningsoord zich verbergen zou, zoodat geen hoop op levensbehoud voor hem zou overblijven, tenzij hij afstand deed van het beloofde Bewind, houdt hij aan dezen verkeerden raad het schild van zijn vertrouwen op God voor. Maar eer ik meer van de zaak spreek, is het der moeite waardig de woorden te vertolken. Het woord „Aoedquot;, dat wij vertalen door „zivervenquot; is geschreven in het meervoud, maar wordt in het enkelvoud gelezen, hetgeen ik oordeel, dat verkeerdelijk geschiedt. AVant omdat David zegt, dat dit tegen hem alleen gezegd is, hebben de Hebreeuwsche geleerden het gewaagd, anders te lezen dan geschreven stond, meenende dat het meervoudig getal hierbij niet paste. En dit is hieruit te klaarder te verstaan, dat sommigen hunner, den letterlijken zin willende behouden, zich angstig kwellen, waarom toch liever gezegd zou zijn „Zwerftquot; dan „Zwerf; en eindelijk hun toevlucht genomen hebben tot deze koude spitsvondigheid, dat de bewerkers der vlucht zoowel zijn lichaam aanspreken als zijn ziel. Maar 't is meer dan overtollig geweest, in een niet moeiehjke zaak zooveel inspanning aan te wenden; omdat zeker is. dat niet tot David gezegd is, dat hij alleen zou vluchten, maar te samen met zijn medgezellen, voor wien allen hetzelfde gevaar bleet. Ofschoon zij dus alleen David vóór de anderen hebben aangevallen, zijn toch zijn lotgenooten er mede in begrepen; omdat zij èn gemeene zaak cn gelijk gevaar met hem luidden. Ook in hetgeen nu volgt verschillen de vertalers. Velen vertalen „ Van buien bergquot; alsof het was „Meelicivkeniquot; cn volgens hen is hot een persoonsverwisseling: omdat gezegd moest worden „Zwerf weg van onzen berg.quot; Maar dit is op zichzelf hard en gedwon-

Psalm 11 : 3.

gen. Niets beter past ook, dat zij willen, dat Judea berg zou genoemd zijn. xVnderen meenen, dat men moet lezen „ Ult;tr kemo .tsippoovquot;, dat is „naar den berg ah een vogelquot;, zonder voornaamwoord. Maar zoo wij opvolgen , wat ik gezegd heb, loopt do samenhang uitnemend; „Zwerft naar ulieder gebergtequot;, omdat in uw vaderland u geen plaats gegeven wordt om te wonen. Ik meen echter niet, dat hiermede een bepaalde berg wordt aangeduid, maar dat David verbannen is naar eenzame steenwoestijnen, werwaarts het lot maar voeren mocht. De gevers van dezen raad veroordeelt hij en betuigt zijn geest volstrekt niet op zulk een ballingschap te richten, dewijl liij op Gods belofte steunt. Davids toestand is dus zoo geweest, dat allen hem in den uitersten nood verre uitdreven naar woeste plaatsen. Overigens, dewijl hij meent, dat het ecu toeken zou zijn van toegeven aan wantrouwen, indien hij in do vlucht zijn heil zou zoeken, vraagt hij, of hot hem wel geoorloofd zou zijn geweest te vluchten? AVij weten toch, dat hij vervolgens in allerlei ballingschappen hooft rondgezworven: en ook bij tijden zich in spelonken heeft verborgen. Ik antwoord, dat ofschoon hij onvast is geweest als oen trillend vogeltje, en door verschillende omwegen do netton der vijanden ontweken hooft, hij toch hier vastgestaan heeft in dit vertrouwen, dat hij nooit zich zou vervreemden van het volk Gods. Want hoewel hij voor anderen buiten hope was als oen verrot lid, hoeft hij zich toch nooit van het lichaam der Kerk afgescheiden. En voorwaar dat woord „ Vluchtquot; strekte tot louter ontmoediging. Maar voor deze vervaardheid iieoft hij niet moeten wijken, om weg te vluchten als van de uitkomst onzeker. En hierom heeft hij hot zoo uitgedrukt, dat dit tot zijn ziel gezegd is, om aan te duiden, dat zijn gemoed innerlijk getroffen was door deze smadelijke verwerping: gelijk hij ook zag (zooals ik gezegd heb), dat zij nergens anders op gericht was, dan om zijn geloof te doen wankelen. Do slotsom is, dat, terwijl hij steeds onschuldig geleefd had, zooals hot een zuivere vereerder Gods betaamde, hem toch eeuwige ballingschap opgelegd was. Dit vers nu leert ons, dat wij toch steeds op onze standplaats blijven moeten, al beweegt ons de wereld, opdat wij niet uit Gods beloften zullen uitvallen, of zij ons niet ontvallen: en al worden wij op en neder geworpen , onze voet moet vast blijven op het geloof onzer roeping.

3. Voorwaar, zie, de goddeloozen. Sommigen meenen, dat dit ter ontschuldiging is toegevoegd, als gesproken door hen, die David bevalen zich op de vlucht te beraden. Volgens an-

Psalm 11:4.

deren twist David niet zjjn landslieden, omdat zij hem toch gastvrijheid weigerden, hoewel zij zagen, dat hem allerwege de dood gedreigd werd. Maar, injjus bedunkens, gaat hij veeleer met zijn verhaal voort. Want zijn plan is niet alleen zich de gevaren voor oogon te stellen, door welke hij omringd was, maar ook den dood zelf. Daarom zegt hij, dat hij toch niet aan de handen zijner vijanden kan ontkomen, waarheen hij zich ook ter verberging zon begeven hebben. Verder doet de beschrijving van zoo rampzalig een toestand het later van God gegeven heil te beter uitkomen. Wat verder de woorden betreft, vatten sommigen overdrachtelijk op, dat hij zegt, dat de goddeloozen er op uit zijn in het geheim hun schichten te slingeren , omdat zij trachtten hem listelijk en met hinderlagen te omsingelen. Mij lacht echter de eenvoudiger opvatting meer toe, dat niets zoo verborgen is, dat er de schichten der vijanden niet zouden doordringen, en dus in alle holen de dood zijn onafscheidelijke med-gezel zou zijn.

4. Voorwaar de grondslagen. Sommigen vertalen „Hasjujatoolquot; door „vettenquot;, in welken zin de Schrift elders dikwijls dit woord gebruikt, en leggen uit, dat de goddelooze bedriegerijen , waarmede de goddeloozen David hadden aangevallen, waren uiteengedreven. En indien wij dit aannemen, zal, waar hij er aanstonds daarna aan toevoegt: „Wat heeft de rechtvaardige gedaan?quot; de zin deze zijn, dat het volstrekt'niet door zijn eigen werk of ijver is, dat hij veilig ontkomen is, maar dat hij veelmeer rustig en als in den slaap van Godswege uit de netten of strikken zijner vijanden uitgerukt is. Maar het woord „grondslagquot; past I eter in het verband, omdat hij voortgaat te verhalen met hoedanige benauwdheden lnj was getroffen, zoodut cr wel niets veilig was. Maar onder de vertalers is men het over de beteekenis nog niet eens. Sommigen verklaren, dat er nergens een plaats is om den voet vast neder te zetten; anderen dat de verbonden, waarin de vastigheid moest zijn, vervolgens door Saul gebroken zijn. Er zijn er ook, die hot als een allegorie verstaan, dat Gods rechtvaardige priesters, die de vastigheid der aarde waren, gedood waren. Maar ik twijfel er niet aan of deze beeldspraak is ontleend aan gebouwen, die onver-injjdelijk geheel instorten en ten verderve gaan, wanneer hun grondslagen verwoest zijn: zoodat David zich tegenover de wereld beklaagt, dat hij geheel is nedergeworpen, zoodat in zijn lot niets ongedeerd blijft. Daarna herhaalt hij weèr, dat hij onverdiend zoo wreed geslagen wordt; en dit doet hij eensdeels

Psalm 11 : 4 en 5.

om zicli te troosten in zijn rampen door de getuigenis eener goede consciëntie, en anderdeels om voor zich den overgang te vormen tot de hoop op verlossing. Want Inj is hierdooV aangevuurd tot vertrouwen, dat hij uit de goedheid zijner zaak heeft begrepen, dat God aan zijn kant staat en hem genegen'zal zijn.

4. Jehova is in het paleis Zijner heiligheid, Jehova heeft Zijn troon in de hemelen: Zijn oogen zullen zien, Zijn oogleden zullen gadeslaan de raenschenkindoren. 5. Jehova zal den rechtvaardige goedkeuren; maaiden goddelooze en dien, die ongerechtigheid lief heeft, haat Zijn ziel.

4. Jehova is in het paleis. Xu volgt dat roemen, waarvan ik gesproken heb; want van menschehjke hulp verstoken werpt David zich nu op Gods voorzienigheid. Gelijk ik elders gezegd heb, is dit een uitnemende geloofsproef, licht van den hemel te zoeken, om ons naar de hope des heils te leiden, wanneer wij overal op de wereld door donkerheden omgeven zijn. Want hoewel allen erkennen, dat de wereld door God geregeerd wordt, toch zijn er, waar een droeve verwarring van zaken donkerheid over hen brengt, maar weinigen, die deze overtuiging binnen in het hart vast gevestigd hebben. aar op Davids voorbeeld moeten wij met Gods voorzienigheid zoodanig rekening houden, dat wij van Zijn gerechtigheid een geneesmiddel hopen voor verloren zaken. Hieraan ligt namelijk een tegenstelling tusschen hemel en aarde ten grondslag: omdat, indien Davids zinnen vast waren blijven staan op den aardschen en zichtbaren staat van zaken, hij geen uitkomst zou gevonden hebben. Maar nu, hoewel alle billijkheid ter aarde geworpen lag, en het geloof zou vergaan zijn, bedenkt hij, dat er een Onomkoopbare in den hemel zit, van wien de herstelling van de ineengezonken orde te hopen is. Want hij zegt ook niet eenvoudig, dat God in den hemel woont; maar dat Hij regeert als in een Koninklijk paleis, en daar den zetel des rechts bekleedt. En voorzeker wordt Hem op geen andere wijze de Hem toekomende eere gebracht, dan wanneer dit zeker bij ons vaststaat, dat Zijn gerechtshof voor alle ellendigen en ten onrechte verdrukten een zekere toevlucht is. En daarom, wanneer op aarde tieren bedriegerijen, trouwelooze list, wreedheid, geweld en roof, kortom alle onrechtvaardigheden en schanddaden in het donker dooreen gemengd zijn, lichte ons

Psalm 11:5.

toch hot geloof vooi' om Gods troon in den hemel .aan te zien; en zij deze ingeving ons genoegzaam om te verdragen. Tempel der heiligheid, of heiligen tempel, (wat dikwijls gebruikt wordt voor Sion) beteekent zonder twijfel den hemel; hetgeen ook de herhaling toont. Want zeker is. dat hij hier tweemalen hetzelfde zegt. Zijn oocjev znUen zien. Uit den Vorigen zin besluit hij, dat niets voor God verborgen is; en daarom de daden der mensehen eindelijk bij Hem in verantwoording zullen komen. Want zoo God in den hemel regeert, en daar Zijn troon is gevestigd, volgt er uit, dat het onmogelijk anders kan zijn dan dat Hij acht geeft op de zaken der menschen om eindelijk Zijn gericht te oefenen. Want Epicurus en dergelijken, die verzinnen, dat Hij werkeloos zou zijn, spreiden liever een bed voor Hem, dan dat /ij een gerechtszetel oprichten. Dit nu is de roem des geloofs, dat God, de Werkmeester der wereld, volstrekt niet de door Hem gestichte orde verwaarloost. Hoewel Hij nu voor een tijd Zijn oordeelen opschort, betaamt ons toch alleen in Zijn aanblik te berusten; gelijk wij nu zien, dat David met dezen eenigen troost tevreden is, dat God het menschdoni bestuurt, en wat in de wereld geschiedt opmerkt, al blijkt niet aanstonds , dat Hij er kennis van heeft. Ook wordt er weldra tot duidelijker uiteenzetting aan toegevoegd, dat God onderscheid maakt tusschen rechtvaardigen en onrechtvaardigen en wel zoo, dat Hij allerminst een werkeloos toeschouwer is. Want er wordt gezegd, dat Hij den rechtvaardige goedkeurt en de goddeloozen met haat vervolgt. Het woord „ Bachanquot;, dat wij vertalen als „goedkeurenquot;, wijst dikwijls een onderzoeking aan: maar op deze plaats vertaal ik eenvoudiger, dat God zóó naar ieders zaak onderzoek doet, dat Hij de rechtvaardigen van de goddeloozen onderscheidt. Hij zegt nu, dat bij Hem zeer gehaat zijn. wie zich op verongelijking en schade toeleggen ; want gelijk Hij den onderlingen omgang onder de menschen heeft ingesteld, wil Hij ook, dat deze door ons ongeschonden zal onderhouden worden. Hij moet dus wel de vijand zijn van de boozen, die anderen lastig zijn , om Zijn heilige ordening te be-schermen. Ook wordt tegenover Gods rechtmatigen haat de liefde tot de ongerechtigheid overgesteld, opdat wij weten zouden, dat zij, die zichzelven in het kwaaddoen behagen, bij zoodanige vleierijen niets winnen.

6. Hij zal op de goddeloozen regenen, strikken, vuur en zwavel en een wervelwind; het deel hnns

l

Psalm 11 : G en 7.

bekers. 7. Want Jehova is rechtvaardig; Hij heeft de gerechtigheid lief, Zijn aangezicht keurt den oprechte goed.

6. Hij zal regenen op, enz. — David heeft reeds vastgesteld, camp;t in het einde, al houdt God nog een weinig in en al stelt Hij uit, toch de tijd der vergelding zal komen. Zoo zien wij hem trapsgewijze opstijgen tot de hoop op een gelukkige uitkomst, opdat de uiteendrijving van alle dingen zijn geloof niet aan het wankelen make; omdat God in den hemel een vasten gerichts-zetel blijft houden, houdt hij zich door den aanblik daarvan staande. Vervolgens overweegt hij, wat liet ambt eens rechters vereischt, waaruit hij besluit, dat de daden der menschen Gods oogen niet ontgaan: en Hij toch met haat alle goddeloozen vervolgt, al straft Hij de misdaden niet terstond. Eindeljjk voegt hij er bij, dat deze haat niet vruchteloos noch ijdel zal zijn; dewijl God met macht gewapend is, zoo zal, hoelang God Zich ook onthoude van straffen, tocli de erkenning van Zijn gerechtigheid onze hoop ter dage sterken, totdat door de uitkomst blijke, dat Hij nooit van Zijn wachttoren geweken is. Zeer juist nu vergelijkt hij de straffen, die God oplegt, met een stortregen. Zooals dit echter geen aanhoudende regens zijn maaide Heere ze, zoo vaak Hem goeddunkt, zendt: ja waar de grootste helderheid is, herhaaldelijk hagel of geweldigen plasregen verwekt; zoo beduidt hij, dat een plotselinge tuchtroede voor de goddeloozen aanstaande is, opdat de vroolijken en door hun vermaken bedwelmden in een oogenblik te gronde gaan. Waar is echter, dat David hieronderdoór een toespeling maakt op den val van Sodom en Gomorra. Want evenals do Propheten, wanneer zij aan de uitverkorenen Gods genade beloven willen, de eenmaal geschiede verlossing in gedachtenis brengen, zoo dreigen zij, wanneer zij verworpelingen willen verschrikken, met het uiteinde van Sodom en Gomorra; en dat niet zonder reden, waar Judas in zijn brief vermaant, dat hierin een duurzaam bewijs gegeven is van Gods toorn. Wijselijk ook en bevallig vermeldt hij de strikken , eer hij tot het vuur en de zwavel komt. Want wij weten, dat de goddeloozen, zoolang God hen spaart, niets vreezen, maar vermetel dartelen als in een vrij veld; vervolgens, indien hun iets rampspoedigs dreigt, zich een toevlucht uitdenken; ten slotte altijd met]₄God spotten, alsof zij niet kunnen gevangen worden, totdat Hij mot Zijn strikken hen omringt. God maakt dus het begin Zijns oordeels van de strikken af, den goddeloozen alle ontvluchting afsluitend. Waar Hij hen dan in het net gevan-

Psalm 11:7.

gen en geboeid heeft, bliksemt Hij tegen hen op vreeselijke en ijzingwekkende wijze, gelijk Hij met vuur uit den hemel Sodoni en de naburige steden verteerd heeft. liet woord „sildp/wotquot; vertalen sommigen door _r,onll^raTl(liïlf/e^t^, of quot;vlammenquot; anderen door „ bewegingen'': of „ verschrikkingenquot;; maar het verband eischt de verklaring, die ik gegeven heb; want door wervelwind wordt de storm in beweging gebracht, en daarop weer volgt de bliksem. liet deel huns helcerf. Met dit woord betuigt hij, dat Gods oordeelen gewis en zeker zullen geschieden, hoezeer ook do goddeloozen zich met bedriegelijke vleierij misleiden. Dikwijls komt deze beeldspraak in de Schriften voor. Want dewijl het vleesch zicli van niets moeielijker overtuigt dan dat nederlaag en ellende, die bij toeval schijnen te zijn, door Gods rechtvaardig beleid geschieden , neemt God de rol eens huisvaders op Zich, die aan allen zijn maat of rantsoen toedeelt. Op deze plaats geeft David dus te kennen, dat gewis een loon is weggelegd voor de goddeloozen, en zij te vergeefs zullen tegenstreven, wanneer de Heere hun den beker Zijns toorns te drinken zal reiken; en ook dat deze beker niet maar bereid is om bij druppels te proeven; maar dat zij gedrongen zullen worden hem geheel uit te zwelgen, zooals hun de Propheet aanzegt, Ezechiël quot;3: 34: Gij zult hom tot op den droesem uitdrinken.

7. Want Jehova is rechtvaardig. Juist heeft hij van Gods ambt gesproken, dat Hij de verworpenen zal straffen; nu leidt hij uit Zijn natuur af, dat Hij den goeden en oprechten een helper zal zijn. quot;Want dewijl Hij rechtvaardig is, toont hij aan, dat hieruit volgt, dat Hij de gerechtigheid lief heeft, anders zou Hij lamelijk Zichzelf verloochenen; ook zou het een koude beschouwing zijn, do gerechtigheid in God besloten te begrijpen, zoo ons niet voor den geest kwam, dat God erkent, wat Zijn eigen taak is, en de besturing dor wereld hiervan het blijk geeft. Eenigen nemen de zaak zelve voor de personen, alsof hij haddc gezegd: „Menschen der gerechtighedenquot;, maar beter past do letterlijke opvatting, dat do oprechtheid Gode lief is, en daarom goede zake begunstigt, waaruit hij besluit, dat do oprechte menschen door Hem aangezien worden. Kort te voren had hij in een anderen zin gezegd, dat God de kinderen der menschen gadeslaat, namelijk omdat Hij ieders leven zal oordeelen; maar hier wijst hij aan, dat de goeden en eenvoudigen een buitengewone zorg waardig geacht worden, tot bescherming van zijn geloof. En deze slotzin verklaart volkomen, wat hij met den geheclen Psalm gewild heeft, namelijk, dat in Gods hoede

Psalm 12:1.

veilig zijn allen , die op Zijn genade vertrouwend de gerechtigheid oprechtelijk oefenen; en uit hun getal was hij zelf er een,

en dat wel de voornaamste. Hoewel nu dit laatste zindeel: „ Den oprechte keurt Zijn aangezicht goed'''' onderscheidelijk wordt uitgelegd, meen ik tocli niet, dat de echte beteekenis dubbelzinnig is, dat God de goeden eeuwiglijk in gedachte houdt en nooit Zijn oogen van hen afwendt. Want gedwongen is do verklaring,

dat de goeden Gods aangezicht zullen zien. Maar ik houd mij niet bij het weerleggen van andere meeningen.

PSALM 12.

INHOUD; David beklaagt don verloren toestand des volks en de volslagen verstrooiing der goede orde, en bidt, dat (ioc'. den Zijnen spoedig te hulp korae. Daarna, om zichzelven en alle Godzaligen te troosten ,

verheft hij Zijn trouw en standvastigheid in het bewaren Zijner beloften, nadat hij Gods belofte om den Zijnen hulp aan te brengen vermeld heett. En hieruit besluit hij, dat Hij ook in grootste verdorvenheden ten laatste der godzaligen Bevrijder zal worden.

1. Een lied van David, op de Octava voor den Opperzangmeester. 2. Behoud lleere, want de goeder-tierene ontbreekt; want de getrouwen zijn vergaan onder de kinderen der menschen. 3. Bedrog spreekt ieder niet zijn medgezel, mot lippen der vleierijen spreken zij in hart en hart.

1. Voor den Opperzangmeester op de Octava. Over de Octava bestaan bij de uitleggers twee gevoelens; voor sommigen is liet een muziek-instrument; anderen willen liever: dat het een toon is. Omdat er nu weinig aan gelegen is, wat gij kiest, geef ik mij in deze niet veel moeite. Wat sommigen raden, dat het het begin van een lied zou geweest zijn, schijnt mij niet zoo waarschijnlijk; maar dit past wel, dat liet op de melodie betrekking heeft. In den aanvang klaagt David, dat de aarde zoo bedekt is met misdadige lieden en tot alle soort van boosheden geneigden, dat geen beoefening van het goede en billijke kan bloeien, en niemand de verdediger der goeden is, en ten laatste geen menschelijkheid of trouw meer overblijft. Te ge-looven is nu, dat hier de tijd wordt geteekend, toen Saul hem vervolgde ; omdat allen van de hoogsten tot de laagsten hadden ^

samengezworen, om dezen onachuldigen en deerniswaardigen mensch te gronde te richten, 't Is echter vreesol ijk om te zeggen ,

)

Psalm 12: 2 cn 3.

dat hot recht onder het uitverkoren volk zóó verkeerd was, dat allen één van zin, op do goedo zaak verbitterd, zich tot razernij en wreedheid lieten vervoeren. Want hij beschuldigt hier geen vreemden; maar betuigt, dat deze vloed van ongerechtigheid woedt iu de Kerk. Daarom moeten de geloovigen bedenken, dat het met lijdzaamheid te dragen is, indien hun toestand dezelfde is als voorheen die van David, opdat hun zielen niet heden ten dage ten eenenmale zouden vertwijfelen door het zien van een droeven, zeer bedorven, en geheel ontredderden toestand. Maar men moet opmerken, dat David om deze oorzaak God inroept om te helpen; dewijl er onder de mensclien geen oprechtheid meer is; opdat wij door zijn voorbeeld leeren, in uiterste vertwijfeling tot God de toevlucht te nemen. Want ook dit moet als zeker vastgesteld, dat liet voor God des te meer welgelegen tijd van behouden is, naarmate de zaken in de wereld meer verward zijn.

2. De goedertierene ontbreekt. Sommigen meenen , dat dit een klacht is over het onverdiend ter dood brengen van de rechtvaardigen: alsof hij gezegd had, dat allen, die billijkheid en trouw betrachtten, wreedelijk door Saul gedood waren. Maar ik vat liet eenvoudiger op , dat er in 't geheel geen weldadigheid of waarheid meer over was onder de menschen. Met twee woorden heeft hij nu uitgedrukt, waarin de ware gerechtigheid bestaat. Want gelijk er twee soorten van ongerechtigheid zijn, geweld en bedrog, zoo wordt er rechtvaardig geleefd, wanneer de menschen in goede trouw onderling verkeeren zonder verongelijking, en den onderlingen omgang behoorlijk houden, wanneer zij noch leeuwen zijn noch vossen. Maar indien echter de verwarring, die hier beschreven wordt, ons drukt, moeten wij ons wachten, dat wij niet huilen met de wolven noch de algemeene straffeloosheid der misdaden ons medesleept; maar dat wij liever op Davids voorbeeld zien.

2 [Jij spreekt, bedrog. In dit vers wordt dat deel der ongerechtigheid geteekend, dat tegen de waarheid over staat. Hij zegt, dat in hun woord niets eenvoudigs of oprechts is, omdat zij het bedriegen bedoelen De wijze geeft hij later nader aan, teweten dat elk zijn medgezel met vleierij verstrikt. Hij wijst echter ook de bron en eerste oorzaak aan, dat zij met een dubbel hart spreken. Want deze dubbelheid (om zoo te spreken) van hart maakt de menschen tweetongig en woordverdraaiend. Daarom noemen de Hebreen de vleierijen ook „Clialayoothquot; van

Psalm 12: 4 cn 5.

„verdeelingquot;. Want gelijk zij , wier voornemen is waarachtiglijk te handelen met hun naasten, het geheele hart opreehtelijk uitstorten, zoo houden de trouweloozen eu bedriegeiijken een deel van hun streven verborgen achter en bedekken liet met het blanketsel der veinzerij, opdat men uit huu gesprek niets zekers kunne besluiten. Onze rede zij dus eenvoudig, opdat zij liet bewijs zij van een oprecht gemoed.

4. Jehova snijde af alle vleiende lippen, do grootsprekende tong. 5. Die gezegd hebben: Door onze tongen zullen wij sterk worden; Onze lippen zijn bij ons; wie is onze Heer?

Aan de klacht verbindt hij de vervloeking, dat God trouwe-looze tongen afsnijden. Maar ofschoon twijfelachtig is , of hij wenscht, dat de trouwelooze lieden zullen verwoest worden. of slechts beroofd van hun macht om schade aan te richten, leidt liet verband ons toch het meest tot het eerste gevóelen , dat God die pest uitroeie, hoe dan ook. üat hij nu met voorbijgaan van hun kwaadaardigheid zoo heftig tegen de venijnige tongen uitvaart, hieruit zien wij, hoeveel meer schade hij hierdoor gevoeld heeft; en voorwaar bedriegerijen en lasteringen zijn meer doodelijk dan alle zwaarden en werptuigen. Overigens blijkt uit het tweede lid te klaarder, welke deze vlejjerijen, waarvan in het vorige vers melding gemaakt is, zijn. Sommigen namelijk vleien slaafs en gemaakt, alsof zij bereid zijn alles te doen en te dulden; maar hier teekent David een andere soort, namelijk die zicii onder het vleien door, toch hooghartig opblazen, en vermetelheid door hun drogredenen heen mengen. Hij spreekt dus niet van de vuile en lage troep vleiers, maar berispt de lasteraars aan de hoven, die niet alleen zoetelijk zich indringen; maar ook door willekeurige grootsprekende leugens do ellendigen verderven. En in het volgende vers bevestigt hij dit nog beter; want met liet grootste gezng moeten zij bekleed zijn, die vaststellen, dat voor hen in leugens voldoende veiligheid gelegen is. En hier is het hoogste toppunt der Godvergetenheid, met zoodanig vertrouwen op te staan, dat men zich in het geheel niet schaamt door boozen woordenpraal alle menschelijk en goddelijk recht te verdraaien; want zij handelen eveneens, alsof zij openlijk aan God zelf den oorlog verklaarden. Wat sommigen lezen: „Wij zullen onze tongen versterkenquot;, komt, hoewel het dragelijk is, minder met de taalkundige orde overeen om de

Psalm 12: C.

toevoeging van de letter „L.quot; Voorts is ook deze zin gepaster, dat zij met hun tongen gewapend doordringen waarheen zjj maar willen; gelijk dit slag van lieden, alles met hun lasteringen vervormende, alleen do zon niet met donkerheid bedekt.

G. Om do verwoesting der ellendigen, om hot go-korm der armen znl Ik nu opstaan, zegt Jehova; Tk zal in veiligheid stellen, dien hij verstrikt. 7. Do redenon van Jehova zijn reine redenen: zilver gegoten in een uitnemonden aarden kroes, zevenvoudig gelouterd.

G. Om de verwoestinp. David stelt zich reeds als stof tot vertroosting voor oogen, dat God niet zal gedoogen, dat de goddeloozen zonder eind en maat zoo tieren. Maar om zichzelf en anderen met te moer uitwerking in deze leer te bevestigen, voert liij God zelf sprekende in. Want dit is nadrukkelijker, waar God in het midden te voorschijn treedt, en met Zijn mond uitspreekt, dat lljj de ellendigen als Verlosser zal bijstaan. Ook schuilt hier een groote nadruk in het bijwoord waardoor

God doet verstaan, dat het heil voor ons zóó bij Hem bewaard is, dat lljj het niet terstond te voorschijn brengt; want Hij zegt, dat Hij tot hiertoe heeft gezwegen, totdat Hij door de ellenden en het geroep der Zijnen ontwaakt is. Hoe vaak ons dus do verongolijkingen, roovenjen en verwoestingen onzer vijanden niets dan tranen en geklag overlaten , zullen wij bedenken , dat de tijd reeds aanstaande is, waarin God ten oordeele wil opstaan. Deze zelfde leering moet onze zielen tot lijdzaamheid vormen, opdat het ons niet lastig zij onder de ellendigen en armen gerekend te worden, dewijl God belooft hun Wreker te zullen zijn. In hot tweede deel van het vers verschillen de uitleggers van meening. In veiligheid .stellen beteekent voor sommigen zooveel als heil geven of aanbrengen, alsof de letter „Bquot; daarbij overtollig ware; maar Hij belooft veelmeer aan de ten onrechte verdrukten oen volkomen herstelling. Maar hetgeen volgt bevat meer moeie-hjkheid in zich. Het werkwoord „Paachquot; beteekent soms „aan-blazen ^ soms „verstrikkenquot; soms ook wol „sprekenquot;. Zij, die meenen , dat liet hier voor „sprekenquot; gezet is, zijn ook weèr onderling oneens. Sommigen vertalen: „ God zal spreke hij Zichzelvenquot;, d. i. Hij zal besluiten; hetgeen een overtollige en kille herhaling zon zijn, dewijl hij Gods besluit reeds gemeld had. Meer gedwongen nog is, dat anderen het op een of anderen vrome toepassen

Psalm 12 : G on 7.

alsof David hen invoerde bij beurten sprekende van Gods trouw en bestendigheid. Want met dit woord verbinden zij het volgende gezegde: „De redenen de» Heer enquot;, enz. Meer aannemelijk is de meening van anderen, die aan Gods besluit willen onderschikken de rede, die tot de vromen gericht wordt. Want het zou ook niet genoeg zijn, dat God bij Zichzelf vaststelde wat Hij zal gaan doen tot ons heil, zoo Hij niet ons rechtstreeks en bij name toesprak; want daaruit straalt ons de hope des heils toe, wanneer God met Zijn woord toont, ons goedgunstig te zijn. Wel spreekt Hij ook do ongcloovigen zeiven aan, maar zonder vrucht, omdat zjj doof zijn, gelijk Hij ook zonder vrucht hen liefelijk behandelt, omdat zij dwazen zijn en zonder gevoel Zijn weldaden verslinden. Maar omdat ik zie, dat onder hot woord „Jomarquot; gevoegelijk en lichtelijk de beloften kunnen samengevat worden, heb ik niet lust dien zin aangenomen dien ik heb neergezet, opdat niet tweemaal hetzelfde gezegd worde: namelijk dat God zegt, te zullen opstaan om in heil te herstellen wie allerwege door de strikken hunner vijanden verstrikt en gevangen schenen te zijn: alsof er gezegd ware: Hoezeer de goddeloozen ook de armen en ellendigen verstrikt houden als hun verworven buit, zal Ik hen toch in veilgheid stellen. En dit is ook niets nieuws, dat het aanwijzend voornaamwoord in de plaats van het betrekkelijke gebruikt wordt. Wil iemand liever het werkwoord „aanblazenquot;, ik kant er mij niet zeer tegen; want zoo zou David wijselijk den trots der goddeloozen berispen, die meenen door blazen alleen alles te kunnen, gelijk in Psalm 9 is gebleken.

7. De redenen van Jehova. Nu verkondigt hij, dat God in Zijn beloften zeker, vertrouwbaar, en standvastig is. Deze lofspraak op Gods Woord nu zou hij te vergeefs er tusschen zetten, zoo hij niet eerst zichzelf en anderen had opgeroepen tot de overdenking van Gods beloften in tegenspoed. Dus moet deze volgorde inacht genomen worden; dat hij , nadat hij verhaald heeft, dat God Zijn dienaren hoop geeft op spoedige bevrijding in de uiterste benauwdheden, nog tot steun van hun geloof en hoop er bijvoegt, dat niets lichtvaardiglijk of ter verijdeling door God beloofd wordt. Ofschoon dit nu op het oog lichtzinnig schijnt, zal hij, die meer van nabij en opmerkzaam overweegt, hoe genegen de gemoederen der men-schen zijn tot wantrouwen en ongodvruchtige twijfelingen, gemakkelijk erkennen, hoe nuttig het is ons geloof met deze getuigenis te sterken, dat God niet bedriegelijk is. en ons niet

Psalm 12 : 8 on 9.

voedt mot ijdolo woordon , noch Zijne inaclit of goedheid boven mate verheft; maar met Zijn woord aanbiedt, wat Hij metterdaad wil tot stand brengen. Er is wel niemand, die niet van harte bekent van hetzelfde gevoelen te zijn als David, dat des Heeren redenen rein zijn; maar zij die in de schaduw en rust met hun lofspraken de trouw van Gods woord mildelijk uitbazuinen, beschuldigen, wanneer het tot een ernstige botsing gekomen is, Hem toch dikwijls van kwade trouw, al durven zij niet openlijk lasteringen tegen God uitbraken. Want zoodra Hij Zijn hulp vertraagt, vragen wij naar Zijn getrouwheid, en gaan aanstonds te keer, alsof Hij ons bedrogen had. Ofschoon dus niets meer algemeen erkend is, dan dat God waarachtig is, onderschrijven echter weinigen werkelijk in tegenspoed dezen Zijnen lof: en dus is het zeer nuttig de aanleiding tot ons wantrouwen vóór te komen, en zoo vaak er eenigerlei twijfel aan de getrouwheid van Gods beloften bij ons opkomt, is het goed terstond dit schild voor te houden, dat Gods redenen rein zijn. De gelijkenis van het zilver, die hij er bijvoegt, is wel veel te gering voor een zaak van zoo groote waardigheid en voortreffelijkheid ; maar beantwoordt uitnemend aan hot kleine maatje van ons verstand, want het zilver wordt bij ons op wettigen prijs geschat, indien het goed uitgesmolten is. Maar Gods Woord, welks waarde onschatbaar is, verwaardigen wij niet met gelijke eer; maar zijn reinheid is ons minder dan die van bederfelijk metaal, ja zelfs maakt een goed deel van ons slakken in zijn brein, om daarmede den glans, die in Gods Woord schittert, te misvormen of te verdonkeren. Velen vertalen het woord „Badlilquot;, als of het niet samengesteld ware: door „//(wvolgens hen zou de zin deze zijn, dat Gods Woord te vergelijken is met het reinste zilver, dat nauwkeurig en met de meeste kunst en zorg van alle onreinheid ontdaan is, niet ten dienste van het gemeen, maar van den Vorst des lands. Ik echter stem moer overeen met anderen, die zeggen dat de „/?quot; een niet tot de woordstam behoorende letter is, en „aliT' een stralend of goed gepolijst vat of kroes.

8. Gij, Jehova, zult hen bewaren, Gij zult ous verlossen van dit geslacht in eeuwigheid. 9. i)o god-deloozen dwalen rondom : wanneer zij verhoogd worden, is er smaadheid voor de kinderen der menschen.

8. Gij, Jehova, zuil bewaren. Sommigen meenen , dat de

Psalm 12: 8.

betlo herhaald wordt, en vertalen dus de woorden als een wensch. Maar ik vind beter, dat David, door vertrouwen bezield, roemt over het wisse heil der godzaligen, waarvan God verzekert, do bewaarder te zullen Eijn, die noch Zich vergissen noch liegen kan. Toch keur ik geheel en al ook niet af het gevoelen van hen, die meenen, dat er weêr gebeden wordt; maar onbetamelijk is dit te wringen tot woorden Gods. Voor mij lijdt het geen twijfel, dat David weêr teruggaat tot die armen, van welke hij gesproken had. Dat hij daarbij het getal verwisselt, is in het Hebreeuwsch gewoon genoeg: en maakt daarom den zin niet dubbelzinnig. Zoo boteekenen deze twee dus hetzelfde: „Gij zult hen bewarenquot; en „ Gij zult hem lerlossenquot;: tenzij wij zouden zeggen, dat in de tweede plaats onder den persoon van één mensch de kleinheid van het getal der goeden wordt uitgedrukt: wat niet van de rede afwijkt, alsof hij gezegd hadde, dat, al bleef er maar één goede in de wereld in leven, hij toch onder Gods hoede en genade veilig zou zijn. Maar omdat de Hebreeën, wanneer zij onbestemd spreken, soms het getal veranderen, laat ik het oordcel der lezers vrij. Dit is wel buiten geschil, dat door het woord „geslachtquot; de groote menigte der goddeloozen en bijna de geheele massa des volks wordt aangeduid. Want terwijl „Doovquot; zoowel „menschen die gelijktijdig levenquot; beduidt in het Hebreeuwsch als ,,tijdsverloopquot;, bedoelt David hier toch ongetwijfeld, dat Gods dienaren niet anders behouden zullen worden, dan wanneer God hen beschermt tegen de kwaadwilligheid van het geheele volk en hen aan de booze, en verkeerde lieden van hun tijd ontrukt. Hieruit besluiten wij, dat die eeuw zóó bedorven geweest is, dat David ze allen smadelijk bijeenwerpt als in één bundel. Verder is noodig, weêr in herinnering te brengen, wat ik vroeger gezegd heb, dat hier niet sprake is van Heidenvolken, die buiten waren; maar van de Israelieten, het uitverkoren volk, wat waardig is opgemerkt te worden , opdat ons de groote menigte der goddeloozen niet ontmoedige, zoo dikwerf er een groote hoop kaf blijkt te zijn op des Heeren dorschvloer, maar daaronder slechts weinig graankorrels verscholen zijn. Voorts kleve deze overtuiging vast in onze zielen, hoezeer klein ook het getal der goeden moge wezen, dat God hun behoeder zal zijn, en dat wel voor eeuwig. Want daarom wordt er bijgevoegd „ólatnquot; , opdat wij leeren ons vertrouwen ver uit te strekken; omdat God bevolen heeft, niet eenmaal of slechts op één dag hulp van Hem te hopen; doch zoolang maar de boosheid der vijanden zal woeden. Hierdoor leeren wij echter tevens, dat ons de strijd niet slechts voor een korten tijd wacht; maar, dat

Psalm 12 :

wij dagelijks in dc slagorde moeten staan. Wanneer nu Gods bescherming verborgen zal zijn, moeten de geloovigen geduldig afwachten, totdat God opstaat, en hoe erger de vloed buiten de oevers treedt, te meer zich in angst en vrees beheerschen.

9. Rondom. „Sabiebquot; beteekent in het Hebreeuwsch ;

daarom verklaren sommigen allegorisch, dat de goddeloozen alle uitgangen bezetten om de goeden van alle zijden te berennen; anderen ook wel fijner, dat zij met omwegen en kronkelige kunstgrepen heimelijk hun lagen leggen. Ik meen, dat de beteekenis eenvoudig is, dat zij zoo de geheele aarde in beslag hebben, dat zij door al haar streken rondzwerven: alsof hij zeide, dat men overal hun scharen ontmoette, waarheen men maar de oogen wendde. In het volgende lid klaagt hij , dat het menschdom door hun geweldenarij smadelijk onderdrukt wordt: zoo namelijk deze scheiding wordt goedgekeurd, want hierover verschillen de vertalers: maar dit schijnt het best te komen bij des Profeten ge-gedachte. Sommigen vertalen in één verband aldus: De goddeloozen fladderen rondom, wanneer do schandvlekken onder de menschenkinderen, dit is do nietswaardige lieden of het afschraap-sel, verhoogd worden; een uitlegging , die niet slecht past. Want meestal gebeurt het, dat, evenals ziekten van het hoofd in het lichaam necrvloeien, zoo ook de verdorvenheden van de vorsten af geheel het volk instroomen. Maar omdat de eerste verklaring meer algemeen erkend is en de beste taalkenners leeren , dat „Zullath'^, een enkelvoudig woord is, heb ik die gevolgd, niet omdat do laatste mij mishaagt, maar omdat ik toch een van beide heb moeten kiezen.

PSALM 13.

INHOUD. Deze Psalm heeft bijna denzelfden inhoud als dc vorige. Want David, die niet slechts door de uiterste benauwdheid gekweld werd, maar ook overstelpt door eon lange en veelvuldige reeks van ellenden, roept de bescherming en hulp van God in, het eenige redmiddel, dat hem overgebleven was, en krijgt eindelijk, moed gegrepen hebbende, te midden van de verschrikkingen des doods uit de bcloftenis Gods vaste hoop op het leven.

1. Een Psalm van David voor den Opperzangmeester. 2. Tot hoelange Jehova, zult Gij mijner in eeuwigheid vergeten? tot hoelange zult Gij Uw aangezicht van mij verbergen? Tot hoelange zal ik raadslagen voornemen

9

Psalm 13: 2.

in mijn zielquot;? iederen dag angst in mijn hart hebben? tot hoelange zal mijn vijand verhoogd worden over mij ?

2. Tot hoelange Jehova. Het is wel waar, dat David wegens de valsclie lasteringen van alle kanten met zoo groote haat bezwaard was, dat bijna allen meenden, dat God hem niet minder tegen was, dan Sanl en zijn overige vijanden. Maar hier klaagt hij, dat hij niet zoozeer naar anderer meening, dan naar zijn eigen gevoel van God verwaarloosd werd: niet dat het geloof aan de beloften Gods in zijn ziel uitgebluseht was, of niet op Zijn goede gunst neerzonk: maar omdat het niet anders kan, of deze overweging komt ons te binnen, dat God ons vergeten heeft, waar wij langdurig door rampen bezwaard worden, en er geen enkel teeken van Goddelijke hulp openbaar wordt. Want wij bekennen ook niet op menschelijke wijze of door een natuurlijk gevoel te midden onzer ellenden, dat God voor ons zorg draagt; maar door het geloof vatten wij Zijn onzichtbare voorzienigheid aan. Aldus meende David , zooveel men uit de zaak zelve kan opmaken, dat hij van God verlaten werd. ïegelijkertijd echter, geleid door het licht des geloofs, drong hij met de oogen des gemoeds door tot de genade Gods, ofschoon zij verborgen was. Daarom, nergens eenige goede hoop ziende, zooverre het begrip van het menschelijk verstand zich kon uitstrekken, roept hij, door smart gedwongen, uit, dat hij door God niet aangezien wordt, echter betuigt hij door deze klacht zelve, dat hij door het geloof hooger zich verheft, om, tegen het oordeel des vleesches, te besluiten, dat zijn heil in Gods hand is; hoe zou hij anders zijn verzuchtingen en gebeden tot Hem gericht hebben? Aldus moeten wij met de beproevingen worstelen, dat in den strijd zelf het geloof ons leere, dat de rampen, welke ons tot wanhoop zoeken te brengen, moeten worden te boven gekomen: gelijk de zwakheid des vleesches David niet verhinderde God te zoeken, maar hij zeer goed samenvoegde gevoelens , die schijnbaar tegenstrijdig waren. Verder is de spreekwijze: lot hoelange in eeuwigheid oneigenlijk: maar er is veel meer kracht in, dan indien hij op de gewone wijze \'an spreken gevraagd had: waarom zoolang? Want hij wijst er door aan, dat hij, om zijn hoop te voeden en zich tot geduld op te wekken, zijn blik verreweg geslagen heeft: en dat hij daarom niet klaagt over een leed van weinige dagen, gelijk de weekhartigen en kleinmoedigen plegen te doen, die slechts voor de voeten zien, en bij den eersten aanval terstond bezwijken. Waarom hij met zijn voorbeeld ons

PsaIjM 13: 3 en 4.

leert, ons verstand zoover mogelijk uit te strekken, opdat do smart van het oogenblik niet ons de hoop doe verliezen.

3. Tot hoehmge sal ik voornemen. Wij weten , dat de men-schen in tegenspoeden besluiteloos zijn en hierheen en daarheen rondzien om hulp te zoeken; vooral wanneer zij zich ontbloot zien, wringen zij zich angstig en worden zij naar verschillenuo kanten getrokken en twijfelen: en in groote gevaren dwingen onrust en vrees hen herhaaldelijk hun plannen te veranderen, waar zij geen vast en zeker inzicht hebben. Daarom klaagt David, terwijl hij op verschillende wijzen zich beraadt, dat hij tevergeefs zich vermoeit met zulk een hoop plannen: er aan toevoegende een dagelijkschen angst, wijst hij de bron van deze onrust aan. Want gelijk in hevige ziekten de kranken ieder oogenblik begeeren van plaats te veranderen: en naarmate de smarten heviger kwellen, des te meer zich haasten tot en snakken naar nieuwe bewegingen of veranderingen: zóó, als smart de zielen bevangt, worden de ellendige menschen weggerukt, en valt het hun lichter zonder eenig voordeel zich te kwellen, dan met gelaten en rustig gemoed hun lijden te dragen. Ofschoon nu de Ileere belooft, dat quot;ij den geloo-vigen den geest des raads zal geven (Jes. 19: 20), verleent Hij dien echter niet altijd op het eerste oogenblik, maar laat Hij toe, dat zij voor een tijd als door kronkelende omwegen rondloopen, of dat zij verslagen tusschen doornen hangen. „.Tbmamquot; vatten sommigen op als „den geheelen dagquot;: maar hot komt mij beter voor, dat er een andere voortduring door aangeduid wordt: namelijk dat zijn smart telken dage terugkomt. In het einde van het vers beweent hij een ander kwaad, dat zijn tegenpartijders te vermetel zich verheffen, wanneer zij hem zien door voortdurende matheid verteerd worden. Deze reden beteekent nu in do gebeden het meest, omdat voor God niets minder te verdragen is dan die wreede overmoed, wanneer de vijanden niet slechts in onze ellenden zich vermeiden, maar ook des te hoogor /.ich verheffen, naarmate zij zien, dat wij meer worden neergedrukt.

4. Aanschouw, antwoord mij Jehova mijn God: verlicht mijn oogen, opdat ik in tien dood niet ontslape. 5. Opdat niet mijn vijand zegge; ik hel) tegen hem overmocht: die mij tegenstaan, zich verheffen, indien ik gevallen zal zijn.

4. Aamchouin, anhooonl. Naardien het schijnt, dat God

Psalm 13 : 5.

daarom de Zijnen niet terstond helpt, omdat Hij niet den drang hunner omstandigheden aanschouwt, vraagt David in de eerste plaats, dat God moge aanschouwen: in de tweede plaats, dat Hij moge helpen.

Wel is geen van beiden bij God eerste of laatste: maar het was reeds vroeger gezegd, en zal nog meermalen hierna herhaald moeten worden; dat de Heilige Geest opzettelijk de vormen van het bidden schikt naar onze zinnen. Tenzij David overtuigd ware, dat hij onder de oogen Gods was, zou het hem niets gebaat hebben tot God te roepen: maar dit was kennis des geloofs. Intusschen zegt het vleeschelijk denken, dat Gods oogen gesloten zijn, totdat Hij daadwerkelijk de hand uitstrekt om te helpen. Voor 't overige beteekent de spreekwijze hetzelfde , alsof hij in de eerste plaats Gods barmhartigheid stelde; daarna er Zijn hulp bijvoegde, omdat God dan eerst ons verhoort, wanneer Hij, zich onzer ontfermende, geneigd wordt om ons te helpen. De oogen verlichten beteekent voor de Hebreen hetzelfde als levensgeest geven, want de levenskracht komt vooral uit in de oogen. In dezen zin zegt Salomo, Spreuk 29: 13, dat de oogen zoowel van een ellendig mensch als van een roofgierige door den Heere verlicht worden. En toen Jonathan door vasten verzwakt was, zegt de gewijde geschiedenis, dat een floers zijn oogen bedekt had: dat het licht aan zijn oogen wederom teruggegeven was, nadat hij honigraat geproefd had. 1 Sam. 14: 27. Een geljjke overdrachtelijke spreekwijze is in het woord „slapenquot;, wanneer het op den dood in betrekking gebracht wordt. Overigens belijdt David in één woord, dat hij terstond met schaduwen bedekt zal worden, zoo niet van God het levenslicht hem toestraalt: en dat hij reeds als ontzield is, tenzij God hem kracht inblaze. Hieruit komt voor ons het vertrouwen des levens, dat, ofschoon de wereld ons bedreigt met duizend dooden, toch in de hand Gods de vernieuwing onzes levens is.

5. Opdat niet de vijand zegge. Hij herhaalt wederom wat hij juist gezegd had over den hoogmoed der vijanden: namelijk dat het niet passend is, dat God Zijn knecht overgeeft aan de godde-loozen om bespot te worden. Want Davids vijanden lagen als op de loer, om zijn ondergang met spotternijen tehoonen. Daar het evenwel het eigen ambt Gods is, de driestheid der slechten te betoomen, zoo dikwijls zij zich beroemen op hun euveldaden, vordert David terecht, dat hij bewaard worden moge van zoo-danigen spot. Maar men moet opmerken , dat hij zich deugdelijk

Psalm 13 : 6.

bewust was van zijn onschuld, en ook steunde op de billijkheid zijner zaak: zoodat het onverdiend zou zijn en ongerijmd, dat hij in liet gevaar verlaten werd en door do vijanden onderdrukt. Daarom zal dan slechts deze bede ons met hem gemeen zijn, indien wij strijden onder het bevel en de leiding Gods, zoodat de vijanden niet kunnen overwinnen of zij behalen goddeloozo zegepralen op God zelf.

(i. Maar ik vertrouw up Uw goedheid: mijn hart zal zich verheugen in Uw heil, ik zal den Heere zingen , omdat Hij aan mij welgedaan heeft.

Ofschoon de profeet nog niet gevoelt, hoeveel het bidden gebaat had, stelt hij echter steunende op de hoop van bevrijding, welke hij uit het Woord Gods ontvangen had, het schild der hoop tegen de verzoekingen, door de vrees waarvoor hij had kunnen moedeloos gemaakt worden, ofschoon hij dus hardelijk benauwd wordt en vele zorgen hem tot vertwijfeling zouden brengen, spreekt hij echter uit, dat hij staan zal in vertrouwen op de genade Gods en op Zijn heil.

Met ditzelfde vertrouwen nu moeten alle vromen voorzien zijn en daardoor geschraagd worden om naar behooren te volharden in de gebeden; waaruit wij ook besluiten, wat ik vroeger aangestipt heb, dat door het geloof de genade Gods gegrepen wordt, welke voor hot oordeel dos vleeschcs verborgen is. Ofschoon men uit de verschillende tijden der werkwoorden een verschillenden zin kan voortbrengen: zoo twijfel ik toch niet of David getuigt, dat hij in do hoop op het beloofde heil vast stond en staan zou ten einde toe, welk een zware last van beproevingen hem ook mocht overvallen. Derhalve wijst de toekomende tijd van hot werkwoord „verheugenquot; een voortdurende handeling aan: namelijk dat geen droefheid hem de blijdschap des geloofs ooit ontnemen zal. Men moet nu opmerken , dat hij de goedheid Gods in de eerste plaats stelt, als de oorzaak der redding.

Ik zal den Heere zingen. Dit laatste breng ik tot den toekomenden tijd. Want ofschoon hij zijn beden nog niet verkregen had, verbindt hij zich tot dankzegging, niet twijfelende, dat God reeds als bevrijder nadert. En voorwaar aldus moeten wij ons schikken tot hot gebed, dat wij tegelijk bereid zijn Gods lof te zingen: wat niet kan, tenzij wij vast overtuigd zijn, dat onze gebeden niet ijdel zullen zjjn. Want ofschoon wij niet

Pkaxm 14:1.

vrjj van smart mogen zijn, nuct tocli iiLodwcndig deze vroolijk-heid des geloofs opkomen, welke ons een lied van toekomstige blijdschap voorzegt: gelijk David zich bereidt om Gods gunst te prijzen vóór het einde der rampen gekomen is. liet werkwoord _vlt;ja)ii(ir\ dat anderen vertalen door „vergeldenquot;, beteekent hier niets anders, dan bloot een weldaad bewijzen, gelijk ook op meer andere plaatsen. Want hoedanig zou die dankzegging zijn, dat God een loon, aan Zijn knecht verschuldigd, terugbetaald heeft? waardoor de ijdele en armzalige spitsvondigheid weerlegd wordt van hen, die deze plaats verdraaien om do verdienstelijkheid der werken te bewijzen. Eindelijk. Door zich te haasten om de weldaden Gods te bezingen, vóór hij ze ontvangen had, stelde hij zich het heil, dat toen nog verwijderd was, voor oogen.

PSALM 14.

INHOUD. In het begin besclirijlt hij de godileloozu verachting van God, waartoe zich bijna het geheele volk overgegeven had; en opdat deze klaeht te meer kracht hebbe. veroordeelt hij haar in den persoon van God. Daarna, ofschoon hij intusschen angstig zucht, troost hij zich zeiven en anderen niet de hcop op genezing, welke hij vertrouwt, dat God geven zal.

1. Vuur den Opperzangmeester van David. De dwaas heeft in zijn hart gezegd, er is geen God. Zij hebben het verdorven, een gruwelijk werk gedaan; er is niemand , die goed doet.

De meeste der Joden willen, dat in dezen Psalm een profetie gegeven is van de toekomstige verdrukking van hun volk: alsof David door den Heiligen Geest de kerke Gods, onder detyran-nie der heidenen neergedrukt, beweende. Derhalve brengen zij wat hier gezegd wordt, tot hun tegenwoordige verstrooiing, alsof zij dat kostelijk erfdeel Gods waren, dat wilde beesten verslinden. Maar het is duidelijk genoeg, dat zij, terwijl zij de schande huns volk willen bedekken, zonder reden verdraaien op de heidenen, wat gezegd is van de slechte zonen Abrahams. Zeker zal er geen bekwamer zijn dan de Apostel Panlns, die het nadrukkelijk toepast op het volk onder de wet,Rom. 3; 19. Vervolgens, al zou dat getuigenis ons ontbroken, bewijst het tekstverband duidelijk, dat David eerder binnenlandsche tyran-ncn en vijanden der geloovigen aanwijst dan buitenlandsche,

Psalm 14: 1.

aan hetwelk vast te honden ons zoor veel gelegen is. Want wij weten, hoe hard ons deze beproeving kwelt, wanneer wij zien, dat midden in de Kerk een samenvloeiing van euveldaden woedt, de goeden en eenvoudigen onrechtvaardig verdrukt worden, de slechten wreedelijk naar hun lusten heerschen. Want dit droevig schouwspel maakt ons bijna moedeloos: waarom het van niet gering nut is, dat wij door hot voorbeeld, dat David ons voorstelt, gewapend worden, opdat do hoop op vrijmaking ons ophonde bij betreurenswaardig verval der Kerk. Ik nu twjjfel niet of de verwarde en hopelooze toestand van Juda wordt hier beschreven, dien Saul te weeg bracht, toen bij begonnen was openlijk te woeden; want toen was bijna de gedachtenis aan God uitgebluscht, alle vroomheid was vervloeid, en er was geen onschuld meer onder de menschen.

De ihcaas hoejt gezegd. Daar „mihaV voor de Hebreën niet slechts een dwaas, maar ook een verdorven en slecht mensch beteckent, zou het op deze plaats niet ongeschikt aldus verklaard kunnen worden: maar ik volg gaarne, wat meer algemeen aangenomen is, opdat alle onheilige menschen, die met verwerping van de vreeze Gods zich overgeven aan ongerechtigheid, wegens razernij veroordeeld worden. Want David beticht zijn vijanden niet van alledaagsche dwaasheid, maar hij trekt op tegen de verbijstering en waanzinnige verharding van hen, die de wereld oordeelt zeer wijs te zijn. Want hen, die naar eigen en anderer mcening zeer voorzichtig en beraden zijn, zien wij zooveel mogelijk schuilhoeken van listigheid graven, om in het verachten van en spotten met God de scherpte van hun vernuft te oefenen. Dus moet men vooreerst weten, hoezeer do wereld sluwe en spottende menschen toejuicht, die zich overgeven aan welke losbandigheid zij ook willen, dat dozen echtei¹ door den Heiligen Geest wegens waanzin veroordeeld worden, omdat er geen grover dwaasheid is, dan het vergeten van God. Tevens moet men echter opmerken, waaruit hij besluit, dat zij alle gevoel van godvruchtigheid afgelegd hebben: namelijk omdat zij alle orde verkeerd hebben, zoodat er geen onderscheid blijft tusschen het rechtvaardige en onrechtvaardige, geen zorg voor eerbaarheid, geon streven naar menschelijkheid. David spreekt dus niet van hot verborgen gevoel dos harten, dan voor zooverre de goddeloozen zich aan zijn oordeel ontdekken; alsof Injzeide: hoe is het mogelijk, dat die menschen zoo onbeschaamd moedwillig zijn, dat cr bij hen geen achten van recht en billijkheid is, eindelijk dat zij zoo verschrikkelijk zich op alle soort van euveldaden werpen, dan omdat zij, hot gevoel van godsvrucht

Psalm 14 : 1.

uitgeschud hebbende, alle gedachte aan God, zooveel in hen is, uit hun ziel uitgewischt hebben? Want zij, in wier ziel eenige godsdienst woont, moeten altijd noodwendig door eenigen teugel van ingetogenheid weerhouden worden om niet alles te durven; waaruit volgt, dat de goddeloozen de kennis Gods afgelegd hebben, waar zij aan hun lusten zonder schaamte zoo ruw en vermetel toegeven. Hij zegt nu, dat zij in hun hart spreken: omdat, ofschoon zij deze .afschuwelijke godslastering met den mond niet uitbraken, do teugellooze losbandigheid des levens evenwel duidelijk uitroept, dat hun harten, ontdaan van allo vroomheid, dit deuntje zachtkens hen voorzingen. Niet dat zij met overleg of sluitrede (gelijk men 't noemt) voorstellen, dat er geen God is (want God bewerkt ook telkens weder de allermisdadigsten, opdat zij te minder te verontschuldigen zouden zijn, door herhaalde geheime steken des gewetens, dat zij gedwongen worden Zijn godheid en regeering to erkennen), maar wat God hun van de rechte kennis indruppelt, verstikken zij deels door hun boosheid, deels verbasteren zij het, totdat de godsdienst in hen weggestorven is. Want ofschoon zij niet ronduit outkennen, dat God bestaat, zoo sluiten zij evenwel Hem in den hemel op, beroofd van Zijn gerechtigheid en kracht, hetwelk is een afgod in de plaats van God vormen. Want alsof zij nooit iets met Hem te doen zullen liebben, verdrijven zij Hein verre van de afzonderlijke verrichtingen des levens. Waar echter God van Zijn stoel afgetrokken wordt, zoodat Hij ophoudt rechter te zijn, komt de goddeloosheid ten hoogsten top: zoodat het zeer naar waarheid door David gezegd is, dat zij in hun hart God loochenen, die zich zonder vrees straffeloosheid van alle misdaden beloven. Omdat voor 't overige Psalm 53 met weinig andere woorden niets anders dan een herhaling van dezen Psalm bevat, zal ik te zijner plaatse aanwijzen, waarin zij van elkander verschillen. Waar David hier klaagt, dat zij een afschuwelijk werk gedaan hebben , wordt daar voor werk goddeloosheid gezet. Laten echter de lezers opmerken, dat David niet van het eeiie of het ander werk spreekt, maar gelijk hij gezegd had, dat zij allo wettige orde verkeerd of bedorven hebben , zoodat het afschuwelijk is, waarvan hij het bewijs er bijgevoegt, omdat zij onder elkander geen gerechtigheid beoefenen, maar alle gerechtigheid vergeten hebben.

2. Jehuva heeft uit de hemelen neergezien op de kinderen der menschen um te zien of er zij, die verstandig ware, die God zoekt. 3. Een iegelijk is afgeweken,

Psalm 14 : 2.

zij zijn te zamen zot geworden: er is niet die goed doet, zelfs niet één.

2. Jehova uil dn hemeltn. üit heeft meer nadruk , God sprekende in te voeren, dan indien David in zijn eigen persoon deze uitspraak voorgedragen had. Want als God gesteld wordt op Zijn zetel als rechter van onderzoek, zijn wij op een wonderlijke wijze verstompt, indien Zijn majesteit ons geen vrees aanjaagt. Want de gewoonheid van zondigen maakt, dat de mensehen in hun zonden verharden en, alsof zij in een dikke duisternis waren, niets onderscheiden. Om dus te loeren, dat dergelijke vleierijen hun niets baten, wanneer de misdaden ongestraft in de wereld heerschen, betuigt David, dat God uit den hemel ziet en onderzoekt, zoodat Hem niets verborgen is, wat onder de mensehen gedaan wordt. Ofschoon nu God geen onderzoek noo-dig heeft, zoo neemt Hij Zich niet tevergeefs het voorkomen van een aardschen rechter aan, opdat wij naar onzen maatstaf langzamerhand Zijn verborgen voorzienigheid vatten, welke met ons verstand niet terstond bevat kan worden. En of deze wijze van spreken ons daartoe mocht brengen, dat wij leeren ons voor den rechterstoel Gods te dagen, en deze uitspraak ons de onaandoenlijkheid mocht afrukken, wanneer de wereld zich vleit en de boozen of door hun traagheid of veinzerij of schaamteloosheid hun zonden begraven en blind zijn in hun eigenzinnigheid als die dronken zijn, dat God evenwel uit den hemel ziet. Of er zij, die versUnidhj ware. Omdat de wijze om goed en rechtvaardig te leven hiervan afhangt, dat wij door het licht des verstands geregeerd worden, leerde David terecht in het begin van den Psalm, dat dwaasheid de wortel is van alle misdaden, en doet hij te dezer plaatse een rein en goed leven beginnen uit een gezond verstand. Maar omdat het meerendeel verkeerdelijk hun vernuft op listigheid spitst, bepaalt David dadelijk daarna het ware verstand door één woord, namelijk indien God gezocht wordt: waarmede hij aanwijst, dat men niet kan braaf beginnen te leven, dan indien de mensehen zich geheel God toewijden. Sommigen nemen het woord „rnctf/cllquot; al te beperkt , daar David in 't algemeen uitdrukt, dat de goddeloozen van allo oordeel cn rede gansch en al ontdaan zijn. Ecu ieder is afgeweken. Het woord „.viar' vertalen sommigen „stinkenquot;, zoodat het beantwoordt aan het volgende woord, dat bij de Hebreen is: rot worden. Maar geenerlei noodzaak dwingt twee woorden op dezelfde wijze te verklaren, alsof tweemaal hetzelfde gezegd werd. Ja zelfs past het beter, dat de mensehen veroor-

Psalm 14 : 2.

deeld worden wogens oen goddeloos gebrek, omdat zij vervreemd zjjn, of verre afgeweken zijn van God: daarna wordt liet stinkend bederf in bun gebeele loven aangewezen: gelijk afvalligen niets dan rotlucbt uitwasemen. En bet Hebreeuwsebe werkwoord wordt bijna overal in dezen zin genomen. Daarenboven wordt in Psalm 58 bet werkwoord „ftaar/quot; gezet, dat hetzelfde beteekent. In één woord, David verkondigt, dat allen aldus door bun ongebonden begeerlijkheden weggerukt waren, dat er in hun leven niets oprechts of ongeschondens overblijft. Dit is bet al-gemeene gebrek, dat alle vroomheid uitdoofde. Verder berispt David niet slechts eenig deel, maar hij klaagt hen allen gelijkelijk van hetzelfde aan. Dit nu was een afschuwelijke monsterachtige zaak, dat alle zonen Abrahams, die uitverkoren waren tot het heilige bizondere erfdeel Gods, van den eerste tot den laatste, zoo verdorven zijn. Maar wordt gevraagd, boe David geen uitzondering maakt, dat er zelfs niet één ongedeerd overgebleven is, daar hij kort hierna de ellendigen en bedrukten aanbeveelt op God te hopen. Ook, indien allen goddeloos waren, wie toch die Israel is, wiens toekomstige verlossing hij in het einde van den Psalm voorspelt? Immers daar hij zelf één was van het lichaam des volks, waarom zondert bij dan tenminste zich zelf niet uit van de overigen? Ik antwoord, omdat hij de vleeschelijke zonen Abrahams beript, wordt in hun rjj het kleine zaad, dat God voor zich zelf had afgezonderd, niet gerekend. En dat is de reden, waarom Paulus, Hom. 3: 10 deze uitspraak tot het geheele menscbeljjke geslacht uitstrekt. Want ofschoon David de verwarde verwoesting, die er onder Saul was, beweent: is liet evenwel in 'tminst niet twijfelachtig, dat door hem stilzwijgend met Gods kinderen vergeleken worden al wie niet door den Geest zijn wedergeboren, maar dooiden aard huns vleesches gedreven worden. Sommigen geven aldus de oplossing, dat door Paulus het getuigenis van David niet nauw genomen wordt, alsof hij gezegd zou hebben, dat van nature de menschen boosaardig zijn, maar dat deze gelijkenis voorgesteld wordt, dat de Oversten des uitverkoren volks misdadig waren: opdat het geen wonder zij, dat do ongerechtigheid overal in de wereld heerscht. Maar deze oplossing is al te zwak: omdat Paulus daar in 't minst niet er over handelt, hoedanig het meerendeel der menschen is, maar al wie door hun natuur geleid en bestuurd worden. Derhalve moet men opmerken, daar David zichzelven en kleine overblijfselen der vromen stelt tegenover het geheele volk, dat een duidelijk onderscheid gemaakt wordt tusschen de kinderen Gods, die door Zijn Geest

Psalm 14 : 4.

hervormd zjjn, en alle nakomelingen van Adam, in welke het verderf en de boosheid heerscht. Waarnit volgt, dat wij allen, wanneer wjj geboren worden, deze zinneloosheid, welke door David beschreven wordt, en den stank des geheelen levens uit de baarmoeder medebrengen, en zoodanigen blijven, totdat God door Zijn verborgen gciiiide ons tot nieuwe schepselen hervormt.

4. Hebben dan alle werkers der ongerechtigheid geen kennis? die Mijn volk opeten, eten brood: Zij roepen den Heere niet aan.

Deze vraag is er aan toegevoegd, om de voorafgegane leer duidelijker te maken. Want daar de Profeet gezegd had, dat God uit den hemel de daden der menschen opmerkt, en bevonden heeft, dat allen verkeerd zijn: voert hij Hem nu in, met verwondering uitroepende: Hoe groot een zinneloosheid is dit, dat naar de wijze van wilde beesten en zonder eenig gevoel van menschelijkheid. tegen Mijn volk woeden zij, die het moesten verzorgen en met alle liefdediensten overladen ? Verder schrijft hij God deze manier van spreken toe, niet dat het voor Hem iets nieuws of ongedachts is, maar om Zijn verontwaardiging te meer uit te drukken. Aldus zegt ook de Profeet Jes. 59 : 16 bijna hetzelfde onderwerp behandelende, dat God gezien heeft en zich verbaasde, dat niemand tusschen trad. Zoodanige gewaarwordingen nu ondervindt God niet in Zichzelven, maar Hij neemt het voorkomen en de gelijkheid er van aan, om ons met te meer afschrik te treffen, wanneer n.j zegt, dat Hij in zekeren zin in verwarring gebracht wordt door monsterachtigheid van onze misdaden. Ons nu, tenzij wij meer dan rotsen zijn, betaamt het geheel en al te verschrikken, wanneer God ons zulk een blijk van afschuw voorstelt. Ook bevestigt dit vers, wat ik reeds in het begin gezegd heb, dat hier niet sprake is van buitenlandsche tyrannen, of verklaarde vijanden der Kerk, maar van de oversten van hot volk zelf, die rijk in macht en eer waren. Want hot zon ook niet goed passen op menschen van den dienst van God geheel en al vreemd : omdat iiet geen wonder zou zjjn, dat wie niet onderwezen waren in den regel om goed te leven, met geweld roofden. Maar deze omstandigheid vergroot niet weinig de onwaardigheid, dat de lierders zelf de kudde wreed verslinden: en zelfs niet Gods volk en erfdeel sparen. Ook wordt een gelijke klacht gelezen Mich. 3 : 1. Hoort vorsten van het huis Israels, of het niet u toe-

Psalm 14 : 4 en 5.

komt het recht te weten? Maar gij neemt de huid van Mijn volk af, en het vleesch van zijn beenderen, enz. Indien tegen do Babyloniërs of Egyptenaren alzoo woedden wie belijden, dat zij God eeren, zou nog hun ongerechtigheid in het minst niet te verontschuldigen zijn: maar wanneer zij zich te goed doen aan het bloed en het vleesch der geloovigen, niet anders dan aan brood, is dit iets monsterachtigs, dat terecht zoowel Engelen als menschen verstomd doet staan, want indien hun een druppel gezond verstand overgebleven ware, zou deze hen van zoo groote woede afhouden. Zij moeten derhalve door den duivel verblind zijn, om niets van binnen te gevoelen, wanneer zij wetens en willens zoo ruim liet volk Gods verslinden en opslokken. Deze plaats leert echter hoezeer de wreedheid God mishaagt en hoe afschuwelijk zij is, welke zij, die het voorkomen aannemen herders te zijn, tegen do vromen gebruiken. In het einde van het vers, waar hij zegt, dat zij God niet aanroepen, wijst hij wederom de bron en oorzaak aan van zoo onzinnige ongerechtigheid, namelijk dat zij niet doordrongen zijn van eeni-gen eerbied voor God. Want de godsdienst is de beste leermeester van de onderlinge billijkheid tusschen ons, maar waar zijn oefening uitgebluscht is, zinkt ook alle eerbiediging van de gerechtigheid weg. Overigens omvat liet aanroepen van God, omdat liet de voornaamste oefening der godsvrucht is, niet alleen hier maar op de meeste plaatsen der Schrift den geheelen dienst van God, volgens de redekunstige figuur der synecdoche.

5. Daar zijn zij met vervaardheid vervaard; omdat God is bij het rechtvaardige geslacht. 0. Gij doet den raad des armen, dat Jehova zijn hoop is, schaamte aan.

5. Daar zijn zij vervaard. Nu bemoedigt de Profeet zich zelf en de overige geloovigen met een zeer goeden troost, dat God de Zijnen niet tot het laatste toe zal verlaten, maar dat Hij eindelijk als hun Wreker verschijnt. Sommigen leggen het bijwoord van plaats („daarquot;) zóó uit, alsof God in 't aanzien der Heiligen de goddeloozen straffen zal: omdat zij hun tyrannie tegen dezen uitgeoefend hebben; maar veeleer wordt de zekerheid der straf, welke zij zullen ondergaan, er door uitgedrukt, alsof hij die met den vinger aanwees. Ofschoon men uit Psalm 53 kan besluiten, dat ook het plotselinge en onverwachte oordeel Gods aangewezen wordt: want daar wordt toegevoegd: Er is of er was geen vrees. Ik weet wel, dat dit woordje door de uit-

Psalm 14 : 5.

leggers verschillend opgevat wordt. Want sommigen verstaan er onder, dat er geen dergelijke vrees is: anderen doen liet slaan op de verborgen verschrikkingen, waarmede de goddeloozc zielen gekweld worden. Want ook met deze kwelling bedreigt God de overtreders Zijner Wet, dat zij vluchten, terwijl niemand vervolgt, Levit. 2G: 17 en dat zij schrikken van het ge-ruisch van een vallend blad; gelijk wij zien, dat zjj hun eigen beulen zijn, en dat zij innerlijk beroerd worden bij ziciizelven, zonder eenige uitwendige beweging. Maar ik oordeel, dat do bedoeling van den Profeet een andere is; namelijk dat God, terwijl hun zaken rustig en voorspoedig zijn, plotseling tegen hen bliksemt. Want, waar zij gezegd zullen hebben: Vrede en veiligheid, zal een plotseling en ongelooHijk verderf hun boven 't hoofd hangen. 1 Thess. 5; 3. Derhalve beurt de Profeet met deze hoop de geloovigen op en houdt hij hen staande, dat de goddeloozen, wanneer zij zich veilig zullen achten voor ieder gevaar, ja zelfs in zekerheid hun triomfen zullen vieren, door een plotseling onheil verdorven worden. Hij voegt er de reden bij , waarom God de rechtvaardigen door Zijn verdediging wil beschermen. Verder moet Hij, om hun heil te herstellen, tegen hun onrechtvaardige en geweldige vjjanden uit den hemel bliksemen. Echter is in hot woord „door'' eenige dubbelzinnigheid, want omdat somwijlen bij de Hebreen dit woord „eeuwquot; of „den loop van het menschelijk levenquot; beteekent, zou men er dezen zin uit kunnen halen; Ofschoon God voor oen tijd Zich houdt, alsof Hij hot onrecht niet ziet, is Hij echter steeds Zijn dienstknechten nabij en volgt hen met Zijn genade door het geheele leven. Maar het schijnt eenvoudiger, dat God aan de zijde dor rechtvaardigen staat; zoodat „doorquot; op deze plaats hetzelfde beteekent als somtijds bij de Latijnen „volk.quot; Psalm 53: G voegt er bij: Naardien God de beenderen desgenen, die u belegerde, heeft verstrooid, zult gjj hen beschaamd maken: naardien de Heere hen heeft verworpen. Met welke woorden de Profeet duidelijker verklaart, hoe God de rechtvaardigen beschermt: namelijk als Hij hen rukt uit de kaken des doods, alsof iemand van do belegering vrijmaakte, die in benauwing gebracht waren. Waaruit volgt, dat wij geduldig do verdrukking moeten verdragen, indien wij begeeren ter rechter tijd door do hand Gods tc worden gered. Beenderen beteokenen hier overdrachtelijk kracht of macht: omdat het anders niet genoeg duidelijk zou zijn, dat do goddeloozen door do hand Gods verbrijzeld worden, dan tenzij zij door rijkdommen en macht vreeselijk waren. Eindelijk vermaant hij de geloovigen tot een heiligen roem, opdat zij

Psalm 14 : 6 en 7.

niet twijfelen , of den goddeloozen wacht een Eeliondeiijk verderf: omdat namelijk de Heere hen verworpen heeft, is het noodwendig, dat, als Hij hun tegen is, alles ongelukkig afloopt. Omdat „maasquot; somwijlen verachten beteekent, vertalen sommigen aldus: omdat God hen veracht heeft: maar mijns erachtens ongeschikt. Beter zou passen: Hij zal hen verachtelijk maken, of schande en smaad onderwerpen. Waaruit volgt, dat zjj zichzelven niets dan oneer behalen, wanneer zij trachten zich te verheffen als ten spijte van God.

6. Raad des armen. Hij berispt die Giganten (reuzen), voor wie de eenvoudigheid der geloovigeu ton spot is, wanneer dezen in hun ellenden rustig God als bevrijder verwachten. En voorzeker schijnt niets het vleesch meer onzinnig te zijn, dan tot God de toevlucht te nemen, wanneer Hij intusschen tegen onze rampen geen hulp biedt: omdat het namelijk God acht, naardat het Zijn genade tegenwoordig ziet. Daarom verwijten de onge-loovigen , zoo dikwijls zij zien, dat Gods kinderen door rampen getroffen worden, dezen hun ijdel (zooals het hun voorkomt) vertrouwen, en bespotten zij met hun grijnzen deze gerustheid, dat zij zich verlaten op God, van Wien zij geen hulp ervaren. Derhalve dezen overmoed hoonende, kondigt David aan, dat ook dit een oorzaak van ondergang voor hen zal zijn, dat zij de armen en ellendigen als dwazen veroordeelen, omdat zij, steunende op Gods hulp, onder de rampen niet bezwijken, en leert tegelijkertijd, dat niets raadzamer is, dan in den Heere te rusten: en dat dit de beste voorzichtigheid is, ofschoon wij bedrukt zijn, te rusten in het heil, door Hem beloofd.

7. Wie zal uit Sion Israel verlossing geven? wanneer Jehova de gevangenis Zijns volks zal gewend heb-ben, zal Jacob zich verheugen, Israel zal zich verblijden.

7. Wie zal geven. Nadat David de leer der vertroosting voorgesteld heeft, daar hij leert, dat, ofschoon God ons lang laat kwijnen, wij toch niet door verdriet verbroken moeten worden, om niet altijd in Hem te roemen: vervolgens dat dit in langdurige moeilijkheden de beste verkwikking is, de gebeden telkens weer te herhalen. Verder ziet hij niet rechts of links, om, van den eenige God de oogen afwendende, een anderen bevrijder te zoeken: maar door te vragen: wie zal verlossing geven, drukt hij de zoo groote vurigheid zijner begeerte uit; alsof hij gezegd had: wanneer eindeljjk zal God Zijn verlossing voorbrengen ?

Psalm 14: 7.

Want door de toevoeging van den naam Siou, getuigt hjj, dat zijn hoop op God gevestigd is; want dat was do heilige plaats, van waar God beloofd had, dat Hjj de gebeden Zijner knechten zou verhooren: dat was de woonstede der Arke des Verbonds, welke een pand en symbool der tegenwoordigheid Gods was. Hij twijfelt dus niet, wie de bewerker zijner verlossing zal zijn: maar vraagt angstig, wanneer eindelijk dat heil zal voorkomen, dat van nergens elders dan alleen van God te hopen was. Echter wordt gevraagd, indien deze bede behoort tot den tijd van Saul, hoe past het dan, dat Sion genoemd wordt, als ware het 't heiligdom Gods. Als men wil zeggen, dat door den profetischen Geest door David voorzegd was, wat nog niet openbaar gemaakt was, bestrijd ik het niet. Maar mij komt waarschijnlijk voor, dat deze Psalm gemaakt is, nadat de Arke des Verbonds op den berg Sion geplaatst was. Want wij weten, dat David ten bate der nakomelingen, op zijn gemak ter eeuwige gedachte-nisse beschreven heeft, wat voor langen tijd gebeurd was. Overigens, dat hij begeert, dat Israel bevrijd worde, hieruit leeren wij kennen, dat hij niet zoo zeer aan zichzelven in 't bizonder gedacht heeft, als wel, dat hij bezorgd was voor het algemeene heil der kerk. Wat men des te ijveriger moet opmerken, omdat meestal het openbaar welzijn der broederen verwaarloosd wordt, wanneer de eigen smart ieder van ons bezighoudt.» Maar God vermaant ieder in 't bizonder door zijn eigen rampen om zijn zorg op het geheele lichaam der kerk te richten, gelijk David Israel met zichzelven insluit.

Wanneer zul gewend hebben. Met deze woorden besloot David, dat God volstrekt niet zal dulden, dat de geloovigen onder een voortdurende droefheid wegkwijnen, gelijk elders gezegd wordt. Psalm 12(3: 5. Die met tranen zaaien zullen met vrooljjkheid maaien. Ook is het niet te betwijfelen, of hij versterkt wederom zich zelf en alle geloovigen en wekt op tot do hoop op de beloofde bevrijding. Vooreerst dus zegt hij, dat God, ofschoon n.j een tijd vertoeft, of ten minste zich niet haast naar ons begeeren, evenwel wreker zal zijn, die de Zijnen uit de gevangenschap vrijkoopt. Vervolgens verzacht hij hun droefheid door te wijzen op een blijder einde, omdat zij eindelijk in vreugde veranderd zal worden. De gevangenschap, waarvan hij verder melding maakt, is niet de Babylonische, of de verstrooiing onder de onheilige Heidenen, maar veeleer de verdrukking in het land, wanneer de goddeloozen tyranniek in de kerk heerschen. Waarom wij door deze woorden geleerd worden, wanneer dergelijke wilde dieren Gods kudde verwoesten en verstrooien _y

Psalm 15: 1.

of trots vertreden, tot God te vluchten, Wiens eigen werk het is Zijn Israel uit de verstrooiing te vergaderen. Dit zelfde woord gevonlt;jemchap leert, dat, waar de goddeloozen naar hun lust de goede orde verkeeren, midden in don schoot der kerk Babylon of Egypte is. Ofschoon nu David de blijdschap van het heilige volk verschuift tot den tijd der vrijmaking, moet echter deze vertroosting niet slechts dienen om onze droefheid te matigen, maar ook met blijdschap te kruiden,

PSALM 15.

INHOUD. Deze Psalm leert naar welke wet God de Joilen Zich tot een volk verkozen heeft en Zjjn heiligdom in hun midden geplaatst heelt; namelijk, dat zij door rechtvaardig en braaf te leven zonden getuigenis geven, dat zij Zijn bizonder en heilig volk waren.

1. Een Psalm van David. Jehova, wie zal wonen in Uw tabernakel? wie zal rusten op den berg Uwer heiligheid? 2. Die oprecht wandelt, en gerechtigheid doet, en die de waarheid in zijn hart spreekt.

1. Hoe,re, wie enz. Omdat niets meer algemeen is in de wereld, dan ten onrechte den naam Gods voor te wenden, en het nieerendeel dor menachen onbeschroomd zich dit veroorlooft, laat David de menschen ter zijde en spreekt hij opzettelijk God zelf aan, daarmede aanwijzende, dat alle stervelingen te zamen, indien zij misbruik maken van een valschen titel, niets winnen met hun vleierijen, omdat God altijd Zichzelf gelijk blijft: en geljjkerwijs Hij getrouw is, zoo wil Hij ook, dat wederkeerig Hem gelijke trouw bewezen wordt. Want ofschoon Hij om niet Abraham aangenomen hoeft, zoo heeft Hij echter bedongen, dat hij oprecht leven zou : en dit is de algemeene regel des verbonds, dat Hij van den beginnen af aan met de geheele kerk gesloten heeft. De hoofdsom is, dat te vergeefs Gods naam aangenomen wordt door de hypocrieten, die een plaats innemen in Gods tempel: omdat Hij niemand onder de Zijnen erkent, dan die in zijn geheele leven rechtvaardigheid beoefent. David zag, dat de tempel opgepropt vol was van een groote menigte menschen, welke van denzelfden godsdienst belijdenis deed, en met don uitwendigen dienst zich voor het aangezicht Gods stelde: daarom neemt hij het voorkomen aan van een die zich verwondert en richt hij het woord tot God, die in de verwarde vermenging der menschen de Zjjnen van de vreemden

Psalm 15: 1.

onderscheidt. Nu is er een drievoudig nut van deze leer. Vooreerst leert de Heilige Geest, dat wij, indien wij waarlijk begeeren gerekend te worden onder de kinderen Gods, dit moeten bewijzen door zuiverheid des levens: omdat het niet voldoende is God met ceremoniën te eeren, tenzij wij recht en onberispelijk leven. In de tweede plaats: omdat het dikwijls gebeurt, dat wij zien, dat de kerke Gods door veel vuiligheid misvormd is, stelt hjj een onderscheid tnsschea wie voortdurend burgers der kerk zijn, en de vreemde bewoners, die er voor een tijd met dezen vermengd zijn; opdat niemand zich aan deze ergernis stoote. Een zeer noodige waarschuwing, opdat niet walging en verbittering ons tot afval drijven, indien Gods tempel met veel vuil besmet is. Met vuil bedoel ik de smetten van een onrein en bedorven leven. Want, indien maar de Godsdienst zuiver zij ten aanzien van leer en ceredienst, moeten wij door de vergrijpen der menschen niet dermate gekwetst worden, dat wij daarom de eenheid verscheuren zouden. En nu toont toch de ervaring aller tijden, hoe zwaar een verzoeking dit is, dat de kerk Gods , die rein moest uitblinken met afwerping van alle smetten, vele goddelooze hypocriten en misdadigers in haren schoot draagt. Dit is eertijds voor de Catharen, Novatianen en Donatisten, een oorzaak geweest om zich van de gemeenschap der Godvreezenden los te scheuren. En dezelfde afwijkingen vernieuwen hedendaags de Wederdoopers; dewijl zij meenen, dat een kerk, die ondeugden duldt, geen ware is. Maar niet te vergeefs eischt Christus, Mattheus 25: 32, de taak, voor Zich op om de lammeren van de bokken te scheiden; ja veel meer leert Hij, dat men verkeeidheden, die men niet verbeteren kan, moet dulden, totdat de rijpe tijd der uitzuivering kome. Tegelijkertijd echter wordt aan de geloovigen bevolen, elk voor zich moeite te doen, om Gods kerk van verdorvenheden te reinigen. En dit nu is het derde nut, door mij genoemd, van deze leer: Want hoewel Gods heilige dorschvloer niet vóór den jongsten dag volkomen gereinigd zal worden, wanneer Christus zelf bij Zijn komst het kaf naar buiten zal uitwerpen, begint Hij reeds nu dit te doen door de leer Zijns Evangelies, die Hij daarom Zijn wan noemt. Daarom moeten wij in deze vooral niet werkeloos zijn; maar veelmeer ernstig streven/dat allen, die Christus beleden hebben, zich in kuische reine tucht beheerschen mogen. Maar dit moet vooral in gedachtenis gehouden , dat alle onrecht-vaardigen moeten afgehouden worden van het ingaan in het Heiligdom; en hun heiligschennende vermetelheid moet veroordeeld worden, wanneer zij zonder eenige schuchterheid inbreken

10

Psalm 15 : 2 en 3.

in de gemeenschap der Godvreezenden. Hij spreekt van den

tabernakel, omdat toen de tempel nog niet gebouwd was. Do

slotsom is echter, dat de toegang tot God niet openstaat, dan alleen voor Zijn reine vereerders.

2. Die oprecht wandelt. Hier is een stille tegenstelling op te merken tusschen het ijdel pochen op een titel of een ledige belijdenis, die maar in plechtigheden bestaat, en dit degelijk bewijs van Godzaligheid, dat David hier aanprijst. Waar Gods dienst in orde vóór de werken der liefde gaat, zou men echter kunnen vragen, waarom hier geen vermelding geschiedt van geloof en gebeden; want voorzeker moesten door deze kenteekenen Gods wettige kinderen van de hypocriten onderscheiden worden. De oplossing, die voor de hand ligt, is, dat David het geloof, de aanroeping Gods, de geestelijke offeranden volstrekt niet uitsluit; maar, dewijl de hypocriten zich het meest op vele plechtigheden beroemen (terwijl toch hun uiterlijk leven duidelijk hun goddeloosheid te kennen geeft; waar zij vol zijn van trots, wreedheid, geweld en aan bedrog en roof verslaafd) ontleent hij de toetsing van het ware en oprechte geloof aan de tweede tafel der Wet, opdat in het licht kome, hoedanigen zij zijn. Want elk, die recht en gerechtigheid met zijn naasten beoefent, toont metterdaad God te vreezen. David is dus niet tevreden met burgerlijke gerechtigheid, alsof het genoeg is den menschen te geven, wat hun toekomt, maar men God in Zijn recht zou mogen te kort doen: maar hij kenteekent Gods deugdelijke vereerders aan de vruchten der gerechtigheid. En in de eerste plaats vereischt hij dan wel oprechtheid, om eenvoudig en zonder booze geslepenheid in zaken zich te gedragen; vervolgens gerechtigheid, opdat zij streven hun naasten wel te doen, niemand leed doen , eu zich onthouden van alle beschadiging. Ten derde goede trouw in hun gesprekken, opdat zij niets bedriege-lijk of argelistig spreken. In het hart spreken is wel een harde en oneigenlijke spreekwijze; maar die toch beter Davids bedoeling uitdrukt, dan wanneer hij gezegd had „uit het hart.'''¹ Want het geeft zulk een eensgezindheid en gelijkluidendheid van hart en tong te kennen, dat het woord de levende afbeelding is van de verborgen stemming.

3. Die niet eens anders goed verkleint met zijn tong, zijn metgezel niet kwaad doet. en geen smaadrede opneemt tegen zijn naaste.

Psalm 15 : 3.

Nadat David kort heeft samengevat, met welke gaven zjj, die in de Kerk een plaats begeeren in te nemen , behooren begaafd te zijn, somt hij eenige ondeugden op, waarvan zij behooren vrij te wezen. En in de eerste plaats wel kondigt hij aan, dat zij geen benijdende verkleiners moeten zijn; vervolgens, dat zij zich van alle kwaad en ongelijk onthouden; ten derde, dat zij geen lasteringen en onware smaadredenen door hun bescherming helpen. Het overige zullen wij later zien. David stelt dus vast, dat kwaadspreken als het ware het eerste stuk is waardoor onze naasten gekwetst worden. Want indien, naar Spreuken '22: 1, eene goede naam den voorrang heeft boven vele rijkdommen, kan den menschen geen grooter schade berokkend worden dan, wanneer hun goed gerucht geschonden wordt. Verder wordt hier niet ieder afkeurend woord veroordeeld ; maar de ziekte en lust tot verkleinen van het goede, die de kwaadwillige lieden tot het verspreiden van lasteringen aanprikkelt. Ofschoon het aan geen twijfel onderhevig is, dat de Heilige Geest bedoelt, hiermede alle bedriegelijke of ondeugdzame beschuldigingen te veroordeelen. Wat nu aanstonds volgt, dat zelfs de naam van onrechtvaardigheid verre moet zijn van Gods kinderen, is van breeder beteekenis: namelijk, dat zij hun broederen niet de minste schade berokkenen. En onder metgezellen en naasten verstaat hij niet alleen hen, met wie een gemeenzame of noodzakelijke omgang bestaat; maar ook allen, die met den band der algemeene menschelijkheid gebonden zijn en vereenigd; en dit doet hij om den tegenzin te vermeerderen, opdat de geloovigen te meer huiverig zouden zijn voor alle booze daad, wanneer wie den ander schaadt, reeds zelfs het recht der menschelijke samenleving schendt. In het derde lid stemmen de vertolkers niet overeen, want sommiaren

' O

vatten „Smaadrede opnemenquot; op als ^verdichten \ dewijl de boezen hun smaadredenen uit niets opwekken; zoo zou liet een herhaling zijn van hetzelfde gezegde, dat de geloovigen zich geen lastertaal moesten veroorloven. Maar ik meen, dat hier een andere verkeerdheid berispt wordt, namelijk de te groote licht-gfiloovigheid, waardoor wij ongunstige gesprekken over onze naasten of gretig indrinken of lichtvaardig toegeven: terwijl wij veeleer ons best moesten doen, om ze te onderdrukken. Want wie leugenachtige verzinsels terugwijzen, laten ze als liet ware ter aarde vallen; maar van wie ze verspreiden en van hand in hand overgeven wordt niet ongepast gezegd, dat zij ze opheffen.

Psalm 15 : 4.

4. De verworpene is in zijn oogen veracht; maar hij eert, wie den Heere vreezen; wanneer hij gezworen heeft om (zich) schade te berokkenen, verandert hij niet.

Het eerste deel van dit vers wordt verschillend uitgelegd. Sommigen ontlokken er deze meening aan, dat Gods vereerders in eigen schatting verachtelijk zijn, en van geen waardij; en indien wij deze aannemen, moet er een koppelwoord onderverstaan worden, dat David niet uitdrukt. Behalve, dat ik zie, dat dit een hard gebrek aan volgorde is, zal ik nog een andere reden aanvoeren voor mijn geloof, dat David iets anders gewild heeft. Want hij vergelijkt twee onderling geheel tegenovergestelde zaken: dat hij de verkeerde en nietswaardige lieden veracht; maar de rechtvaardigen en naar de godzaligheid trachten-den met eerbewijzen overlaadt. Zooals deze twee leden onderling aan elkander beantwoorden, kan ik ze niet anders opvatten, dan van de verachting, waarmede de goddeloozen door de kinderen Gods veracht worden; en als ziende op het loon, dat hun schandelijkheden verdienen. Wel is waar, dat de geloovigen, ofschoon zij met grootén lof leven, toch niet door ijdel vertrouwen opgeblazen worden; maar veelmeer zichzelven mishagen, omdat zij gevoelen hoeveel hun nog ontbreekt om volmaakt te zijn. Maar wanneer ik overweeg, wat de gesteldheid van deze plaats vereischt, meen ik, dat niet zoozeer de nederigheid of de zedigheid geprezen wordt, als wel het edele en oprechte oordeel, waar èn de goddeloozen niet gespaard worden, en aan de deugd de verschuldigde eer wordt bewezen. Want de vleierij, die ondeugden voedt door ze te verbergen, is een niet minder verpestend dan algemeen kwaad. Ik beken wel, dat de boozen, wanneer zij heerschappij voeren, niet zoo te verachten zijn, dat wij hun niet zouden gehoorzamen, zoover het onze plicht medebrengt; maar er moet voor gewaakt, dat geen slaafsche toestemming ons met hen in eenzelfde schuld verwikkele. Want wie hun misdaden zich niet slechts ontveinst, maar ook met eer verwaardigt, toont daarmede, dat hij ze, zooveel in hem is, goedkeurt. Daarom leert Paulus, Ephese 5 : 11, dat het een soort van goddelooze gemeenschap is, wanneer wij de misdaden niet bestraffen. En inderdaad dit is al te verkeerd, heimelijk God te bespotten om de gunst der menschen; en dit doen allen, die er zich op toeleggen, den boozen aangenaam te zijn, ofschoon David niet zoozeer op de personen het oog heeft als op hun misdrijven. Want wie ziet, dat de goddeloozen vereerend worden bejegend, en door de toejuiching der wereld te meer gestijfd

Psai-m 15 : 4.

in hun kwaadwilligheid, wat doet hij, wanneer hij er vrijwillig zijn instemming bijvoegt, anders dau de heerschappij toekennen aan de ondeugden? En Jesaja 5 ; 20 zegt: quot;Wee over hen, die zeggen, dat het kwaad goed is, en de duisternis licht. Dat overigens David „verworpenenquot; gezet heeft voor „schandelijkenquot; en „misdadigenquot;, al zijn zij ook op een hoogen trap van eer geplaatst, moet niet ruw of gedwongen schijnen. Want zoo wichelaars en andere ongewijde priesters slechte en in den grond verdorven lieden verworpelingen hebben mogen noemen, al hadden zij veel waardigheid en schatten (gelijk bericht wordt door Cicero in het boek over de antwoorden der wichelaars), waarom zou de hemelsche tolk dan niet bij de versmaadden bijtellen allen, die door God verworpen worden? De slotsom is derhalve, dat Gods kinderen vrijelijk oordeelen over ieders daden, en niet door goedgunstigheid tot verkeerde toestemming geneigd worden, om de boozen in hun kwaadwilligheid te vleien. Ook is het geen geringe deugd, die nu het naast volgt, den godvreezenden en rechtvaardigen lieden eer te bewijzen. Want dewijl zij dikwerf als de uitvaagsels der wereld geacht zijn, geschiedt het dikwijls, dat, wie hun tot vrienden zijn, overal den hevigen haat der wereld tegen zich opwekken. Daarom verwerpt het meerendeel de vriendschap der goeden en laat hen veracht liggen, hetgeen niet kan geschieden zonder zware en afschuwelijke beleediging van God. Laten wij daarom leeren, niet naar schatting, noch geld, noch wisselende eerbewijzen te waardeeren, maar de godzaligheid in waarde te houden. En voorzeker zal niemand ooit zijn ziel richten op de beoefening der godzaligheid, dan wie voor Gods dienaren eerbied heeft, gelijk ook anderzijds het op ben acht geven aanvuurt, om hen na te volgen.

Wanneer hij tot schade zal gezworen hebben. De Grieksche vertaling zou best passen, indien de punten (de klinkers) er niet aan in den weg stonden; waarvan toch te gelooven is, dat zij niet altijd in het schrijven door de Hebreeën zijn uitgedrukt, al hebben zij hen nooit gemist. Maar ik volg de algemeen gangbare lezing. De zin nu is, dat de geloovigen liever iets ten offer zullen brengen dan van de trouw af te wijken. Want het is geen blijk van goede trouw, wanneer ieder alleen zijn beloften doet, zooverre hij ziet, dat het hem gemakkelijk is, en niets is meer algemeen dan dat uit een of andere kleine schade een voorwendsel wordt genomen om verdragen te verbreken , zoodra de een den ander iets beloofd heeft. Elk overweegt voor zich, wat hem nuttig zij : en indien zij er bezwaar in vinden, hun beloften gestand te doen, denken zij listeljjk veel meer schade uit dan te vreezen

Psalm IG ; 5,

zou zijn. liet schijnt wel een eerlijke ontschuldigiug, wanneer iemand klaagt, zich verlies te zullen berokkenen, zoo hij niet van het verdrag terugwijkt. Van hier zoo groote vrijheid tot trouweloosheid onder de mensehen, dat zij , na gegeven belofte, mee-nen niet verder gebonden te zijn, dan ieders belang gedoogt. Na deze lichtzinnigheid veroordeeld te hebben, vraagt David daarom een andere standvastigheid in beloften van Gods kinderen. Hieruit nu ontspruiten vragen: zoo gij een roover een losgeld hebt beloofd, en alzoo zjjt weggezonden, of gij uw woord moet houden. Vervolgens, zoo iemand onwaardiglijk bedrogen is, of hij dan zijn eed mag verbreken. Wat den roover aangaat, wie hem geld zou brengen, zou in een andere zonde inloopen, omdat hij niet zonder verderf voor het algemeen een vijand van het mensch-dom in 't algemeen met zijn gelden voeden zou. En deze noodzakelijkheid legt David den geloovigen niet op; maar hij beveelt alleen, zijn beloften (vooral wanneer zij met eede bevestigd zijn) boven particulier voordeel te stellen. Waar iemand, door opzettelijk bedrog misleid, gezworen heeft, moet de heiligheid van Gods Naam hem zooveel waard zijn, dat hij liever geduldig de schade lijdt, dan zijn eed te schenden. Mits hij niet geleid worde door het zien op zijn eigen nut, zal hij echter het hem aangedaan bedrog mogen ontdekken ; want niets zal beletten, dat hij met zijn tegenpartij kalm onderhandele. Verkeerdelijk beperken vele He-breeuwsche verklaarders deze plaats tot geloften: alsof David de geloovigen zou vermanen hun geloften te vervullen, wanneer zij zullen beloofd hebben zich met vasten te kwellen. Want niets is verder uit zijn bedoeling verwijderd: dewijl hij alleen van de tweede tafel der Wet en de onderlinge rechtheid onder de men-schen handelt.

5. Die zijn geld niet uitzet op woeker, en geen geschenk aanneemt over den onschuldige, die deze dingen doet, zal niet bewogen worden in eeuwigheid.

In dit vers leert David den geloovigen, dat zij hun naasten niet met woeker bezwaren moeten, noch ook, door geschenken omgekocht, onrechtvaardigen begunstigen. Wat het eerste lid betreft, is zelfs de naam algemeen verachtelijk geweest, dewijl het schijnt, dat David in het algemeen en zonder uitzondering allen woeker veroordeelt. Maar geslepen lieden, meenende dat zij, na zich schoonschijnende Voorwendsels te hebben gemaakt, door deze kunstgreep ontsnapt zijn, hebben met nog meer vrijheid geplunderd, dan wanneer zij in het publiek en openlijk

Psalm 15 : 5.

woeker genomen hadden. God daarentegen wil wel het allerminst, dat men met Hem handelt met schijngronden en onder valsche voorwendsels, maar ziet eenvoudig op de zaak zelve. Hierom is er geen soort van woeker erger dan die soort van onrechtvaardige dingen te contracteeren, waarbij niet de billijkheid aan beide zijden betracht wordt. Laten wij dus weten, dat alle verbindtenissen veroordeeld worden, waarbij de een onrechtvaar-diglijk winst maakt uit des anderen schade, met welken naam zjj dan ook bekleed worden. Gevraagd wordt echter, of alle rente op deze wjjze te beschouwen zij. Indien het onvoorwaardelijk vereordeeld wordt, bestaat het gevaar, dat velen, meenende dermate in de engte te zijn gebracht, dathun alom dezonde bedreigt, werwaarts zij zich ook wenden, door de vertwijfeling zelve te vermeteler geworden , er zich zonder beperking hals over hoofd in zullen werpen. Maar ook tegelijkertijd, dat, zoodra ook maar iets zal zijn toegestaan, velen hun teugels zullen losschudden, meenende, dat zij verlof hebben om zonder beperking te woekeren. Ik zou dus willen, dat de lezers in de eerste plaats gewaarschuwd zijn in het zoeken van voorwendsels voor bedrog: en zich ook niet inbeelden, dat lain iets geoorloofd zou zijn, dat bezwarend en schadelijk is voor anderen. En wat nu den woeker betreft, is het wel nauwelijks mogelijk in de wereld een woekeraar te vinden, die niet tegelijk roofzuchtig is en overgegeven aan onbillijk en schandelijk geldwinnen. IViet onverdiend is dus, dat Cato eertijds woeker en manslag op één lijn gesteld heeft, want het plan van deze soort lieden is anderen het bloed uit te znigen. Het is dan ook zeer onwaardig, dat — terwijl toch elk door ingespannen arbeid zijn levensonderhoud verwerft, terwijl de landlieden zich met dagelijkschen arbeid vermoeien, de werklieden met veel zweet anderen dienen, de kooplieden niet alleen met inspanning zich afmatten, maar ook vele ongemakken en gevaren ondergaan — alleen de wisselaars stilzittende uit aller arbeid hun inkomen inzamelen. Hierbij weten wij, dat meestal niet zij, die rijk zijn, door woeker uitgezogen worden; maar de kleine lieden, die men liever moest verlichten. Weshalve God in Leviticus 25 : 25 niet zonder reden verboden heeft te woekeren, met toevoeging van deze reden: „Indien Mijn volk vermagerd zal zijn, zult gij het niet met woeker bezwaren.quot; Wij zien, dat het doel dezer Wet is, dat de armen, die veeleer voorwerpen van medelijden moesten zijn, niet wreedelijk onderdrukt worden. Ofschoon dit nu een burgerlijke Wet geweest is, die God in het bizonder aan de Joden gegeven heeft, is deze billijkheid toch ook den Heidenen en allen tijden gemeen, dat

Psalm 15; 5.

mij de rampzaligen en verbrijzelden niet verslinden. Waaruit volgt, dat onder ongeoorioofden woeker niet begrepen wordt de winst, die iemand zonder eenig onrecht maakt, wanneer hij geld tor leen geeft. Ook het woord dat David gebruikt,

afgeleid van „bijtenquot;, toont genoegzaam, dat de woeker veroordeeld wordt, in zooverre hij de vrijheid van stelen en plunderen niet zich brengt. In Hoofdstuk £8; 4 schijnt Ezechiël wel elke vermogensvermeerdering te veroordeelen; maar het lijdt geen twijfel, of hij ziet op de onbillijke en schraapzuchtige soorten van winst waarmede de rijken het arme volk afknaagden. Dit zij de slotsom dat, indien maar deze regel der billijkheid in onze harten zij ingegrift, die Christus Mattheus 7 : 12 voorschrijft, dat elk zijnen naaste doe, wat hij wil, dat hemzelven zal geschieden, er volstrekt geen behoefte meer zal zijn aan een lange verhandeling over den woeker. Hetgeen later volgt in het verband, ziet wel eigenlijk op rechters, die, door loon verlokt, alle menschehjk en goddelijk recht verkeeren; maar kan ook verder uitgebreid worden ; dewijl het dikwerf voorvalt, dat ook ambtelooze lieden door winst worden omgekocht, om hun bescherming aan kwade zaken te doen ten goede komen. Dergelijke omkoopenjen, waardoor wij van het ware en rechte spoor afgevoerd worden, vat David hier in het algemeen bijeen. Sommigen meenen, dat hier de roofzucht der rechters wordt aangeduid, wanneer zij een losprijs afpersen van onschuldigen, die zij kosteloos hadden moeten helpen; maar uit de gelijksoortige plaats van Ezechiël blijkt, dat de beteekenis anders is.

Die deze dingen doet. In deze slotrede wijst hij weer er op, dat niet allen, die zich naar liet heiligdom begeven, eeuwige burgers van Jeruzalem zijn; maar dat de huichelaars en allen, die bedriegelijk zich beroemen op den naam van heiligen, met Ismaël (wien zij gelijk zijn) zullen uitgeworpen worden. Wat nu Psalm 46 aan de geheele Kerk heeft toegeschreven, past David hier op ieder der geloovigen afzonderlijk toe. Als reden wordt daar uitgedrukt, dat God midden in Jei'uzalem woont; en wij weten, dat Hij van de trouweloozen en boozen, die enkel ge-veinsdelijk met mond en lippen tot hem naderen, verwijderd is.

Psalm 16: 1 en 2.

PSALM 10.

INHOUD: In den aanvang beveelt David zich aan in Gods bescherming; daarna ontvlamt hij zich tot dankzegging door de overdenking Zijner weldaden. En hoewel hij door zijn vereering Gode niets toebrengt, wijdt hij zich toch aan Hem alleen, en getuigt vreemd tc zullen zijn van de bijgelooviglicden. Hjj brengt ook de oorzaak bij, namelijk, dat het een vol en standvastig geluk is, te rusten in God alleen, die niet duldt, dat den Zijnen iits ontbreekt.

Mictham van David.

Over het woord Mictham zijn do uitleggers onder de Hebreeën het niet eens. Sommigen leiden het af van „Aetemquot;, alsof het „fijn goudquot; beteekendo. Anderen meenen, dat het hot begin is van een toen bekend on beroemd gedicht. Anderen schijnt het weêr een soort muziekaanwijzing, en hun geef ik mijn b|j-val. Daarop volgt aanstonds:

Bewaar mij o God; ik vertrouw op U.

Een bede, waarmede David zich aan Gods trouwe overgeeft. Maar hij roept niet (gelijk elders vaak) Gods hulp in eenig bepaald gevaar in, maar smeekt, dat Hij in zijn geheele leven zijn behoeder zij; gelijk wij niet anders dan onder Zijn hoede veilig zijn zoo in leven als in sterven. Hetgeen volgt over het vertrouwen beteekent evenveel, als of ons de Heilige Geest door den mond van David beloofde, dat God bereid is ons allen hulp te bieden, zoo wij maar met zeker en standvastig geloof op hem ons laten vallen; maar dat geen anderen door Hem in bescherming genomen worden, dan die zich Hem van harte aanbevelen. Tevens echter moeten wij er op gewezen worden, dat David, door wat voor stormen van rampen hij ook geslingerd werd, op dit geloof steunende is gebleven.

2. Gij zult tot Jehova zeggen, Gij zijt mijn Heer, mijn goeddadigheid komt niet tot U. Tot de heiligen, die op aarde zijn, de heerlijken, al mijn willen i.s tot hen.

2. Gij zult tot Jehova zeggen. David zegt als voorafspraak, dat hij Gode niets kan toebrengen, niet alleen, omdat Hij aan niets gebrek heeft; maar ook, omdat de kracht van een sterfelijk mensch niet toereikend is, om zich bij Hem verdienstelijk te maken door zijn gehoorzaamheid. Intusschen vat hij echter moed: en, dewijl God onze godzaligheid voor aangenaam houdt, belijdt

Psalm 16: 3.

hij een van Zijn vereerders te zullen zijn. Voorts om zich met te meer uitwerking tot dit werk op te wekken, spreekt hij zijn ziel aan. Want het woord staat in het vrouwelijk geslacht, hetgeen alleen op de ziel past. Wil iemand liever in den verleden tijd lezen „Gij hebt gezegd,' ik heb er niets tegen: want hij spreekt van het voortdurend gevoelen zijns harten, alsof hij gezegd had: Bij mij is wel ten volle vast en zeker, dat uit mij niet de minste nuttigheid of vrucht Gode toekomt: toch zal ik mij als medegezel bij de Heiligen voegen, opdat wij Hem gezamenlijk met onze lofoffers eeren. Hier worden nu duidelijk twee dingen gesteld, dat God naar Zijn recht alles kan eischen van ons, die Hij in alles aan Zich gebonden houdt, want door Hem een gebieders-bewind toe te schrijven, verkondigt David, dat hij en al het zijne Zijn eigendom zijn. Vervolgens bekent hij zijn armoede. Ofschoon de verklaarders dit laatste lid op twee manieren uitleggen. Want dewijl „Ngalaïchquot; kan vertaald worden door „Boven f7,quot; ontlokken sommigen deze be-teekenis er aan, dat God door geen van onze goeddadigheden zoo bezwaard wordt, dat Hij iets aan ons zou schuldig zijn: en het woord goeddadigheid vatten zij lijdelijk op, alsof David verzekerde, dat al wat hem van God is toegekomen, niet uit eenige verplichting of verdienste voortkomt. Maar mijns inziens is de beteekenis ruimer, dat de menschen, hoe ijverig zij ook beproeven God te dienen, toch niets kunnen uitrichten: omdat namelijk niet tot hem raakt, wat in onze hand is: niet slechts, dewijl Hem niets ontbreekt, Die met Zichzelven tevreden is; maar ook, omdat wij ledig en arm aan alle goed zijn, en niets ons ten dienste staat, om daarmede jegens Hem vrijgevig te wezen. Lit deze leering volgt echter dit, wat ik het eerst heb aangestipt, dat God door niemands verdienste kan gebonden worden, om den menschen tot schuldenaar te zijn. De slotsom is, dat wij alle zelfvertrouwen moeten afleggen, wanneer wij tot God naderen. Want zoo wij ons inbeelden, dat er iets in ons is, is het niet wonderlijk, wanneer Hij ons terugstoot, omdat wij Hem een voornaam deel van Zijn eer onttrekken. Maar zoo wij erkennen, dat onze huldeblijken op zichzelf niets zijn en geenerlei prijs waardig, is deze nederigheid als een liefelijke reuk, die hun Zijn gunst toewendt.

3. 'lot de heiligen^ die op de aarde zijn. Bijna eenstemmig vatten allen deze plaats op, alsof David aan den vorigen zin toevoegde, dat dit de eenige manier was om God behoorlijk te dienen , zoo wij trachten ons jegens Zijn heiligen verdienstelijk te

Psalm 16 : 3.

maken ; en voorzeker, dewijl geen onzer goeddadigheden tot God reiken, stelt Hij de geloovigen in Zijn plaats, opdat onze liefde zich jegens hen zou betoonen. Dit is derhalve de wettige dienst van God, wanneer do menschen onderling weldadig zijn jegens elkander. Hoewel nu onze liefde zich ook tot de kwaden moet uitstrekken (zooals de liemelsclie Vader Zijn zon doet opgaan over goeden en kwaden, Mattheüs 5: 45), geeft toch David terecht aan de heiligen de voorkeur boven anderen, en stelt hij hen in een lioogeren rang. Ik meen echter, al ontken ik niet dat deze leering in Davids woorden besloten ligt, dat hij toch verder gaat, namelijk, dat hij zich zal voegen bij Gods vrome dienaren, en hun bondgenoot of metgezel zijn zal: gelijk al Gods kinderen door een band van broederlijke vereeniging onderling verbonden moeten zijn om met eenzelfde aandrift en toewijding hun Vader eer te bewijzen. quot;Nu zien wij, dat David, nadat hij beleden heeft, niets te vinden om Gode toe te brengen, Wien hij geheel alles verplicht is, daarom zijn aandacht op de heiligen vestigt, omdat God door de samenkomst der geloovigen in de wereld vereerd wil worden, en tot dit doel hen heeft aangenomen als kinderen, opdat zij onder Zijn bestuur en door de leiding des Heiligen Geestes eensgezind handelen mogen. Derhalve leert deze plaats, dat geen offer Gode meer behagehjk zij, dan dat wij ernstig ons hart zetten op de gemeenschap der geloovigen : opdat wij, vereenigd door den heiligen band der vreeze Gods , broederlijke welwillendheid beoefenen. Dit is de gemeenschap der Heiligen, die hen van de onheilige verontreinigingen der wereld afzondert, om Gods heilig eigendom te zijn. Hiiliqai, die op aarde zijn, zegt hij er met zooveel woorden bij, omdat God wil, dat ook in deze wereld schitterende teekenen van Zijn heerlijkheid bestaan zullen, om ons daardoor tot Zich te trekken. En daarom nu vertoonen de geloovigen Zijn beeld, om ons door hun voorbeeld op te wokken tot de overdenking van een hemelsch leven. Om dezelfde oorzaak noemt hij hen heerlijken of prach-tigen, omdat er voor ons niets kostbaarder moet zijn dan gerechtigheid en heiligheid, dewijl daarin de glans Zijns Geestes weêrschittert: zooals do vorige Psalm geleerd heeft, dat zij, die God vreezen, in waarde gehouden moeten worden. Weshalve wij met de meeste aandacht moeten achtgeven op de oprechte dienaren Gods, opdat ons niets meer waard zij, dan in hun samenzijn mede te vergaderen; hetgeen eindelijk alzoo zal geschieden, indien wij bedachtzaam overwegen, waarin de ware voortreffelijkheid en waardigheid bestaan; en de ijdele glans en bedriegelijke pracht der wereld onze oogen niet gebonden houden.

Psalm 16 : 4.

4. De smarten dergenen, die eenen vreemde offeren, zullen vermenigvuldigd worden: ik zal hun drankoffers van bloed niet offeren, en hun namen op mijn lippen niet nemen.

Nu beschrijft hij de wijze, waarop hij broederlijke gemeenschap oefent met de heiligen, verklarende, dat hij niets te doen zal hebben met ongeloovigen en bijgeloovigen. Want wij groeien ook niet tot een lichaam der Kerk aaneen onder God, tenzij, wanneer wij alle goddelooze banden verbreken, ons losmaken van de afgodendienaars en van alle bezoedelingen, die de reine dienst Gods bedorven en verkeercn, vrij en onbesmet zijn. Dat Davids bedoeling hierheen strekt is zeker, maar over de woorden verschillen de uitleggers. Want „Nqatsteboolhquot; vertalen sommigen door vAfcioilenquot;, zoodat de zin zou zijn, dat, nadat eenmaal de dwaze menschen begonnen zijn, zich valsche goden te verzinnen, er geen maat meer is voor hun onzinnigheid, totdat zij een onmetelijke menigte goden opeenstapelen. Maar dewijl dit zelfstandig _naamwoord in het vrouwelijk gelezen wordt, houd ik liever de lezing Droefheden of bezwaren, ofschoon de zin nog steeds velerlei kan zijn. Verscheidenen houden het voor een vervloeking, alsof David in heiligen ijver ontstoken de bijgeloovigen aan Gods rechtvaardige tuchtroede prijsgave. Anderen (bij wie ik liever mij voeg) veranderen den toekomenden tijd van het werkwoord niet; maar zij schijnen mij niet duidelijk genoeg uit te drukken, welke lasten David aanwijst. Zij zeggen wel, dat de rampzalige lieden zich met groote inspanning steeds met nieuwe uitvindingen bemoeien, waarin zij zich angstig kwellen; maar ik meen, dat tegelijk het einde wordt aangetoond , teweten dat zij niet slechts zonder profijt zich aftobben, maar ook rampzalig en ongelukkiglijk bezig zijn tot hun eigen verderf. Want om zich verder af te voeren van hun gemeenschap, neemt hij deze grondwaarheid, dat zij zoo weinig baat hebben van hun ijdele bijgeloovigheid, dat zij , door zich krachtig in te spannen, vervolgens in nog grooter rampen zich inwikkelen. Want welke uitkomst blijft er over voor rampzalige lieden, die zich vrijwillig in de dienstbaarheid des duivels stellen, dan dat hun hoop verijdeld worde? Gelijk God klaagt bij Jeremia: „Zij hebben Mij , de springader des levenden waters, verlaten; en zich drooge bakken uitgehouwen, die door spleten overal het water doorlaten,quot; Jeremia 2: 13. Ook in het volgende lid is eenige dubbelzinnigheid. Het woord „J/a/teerquot; beteekent in het

Ï'salm 16 : 4.

Hebreeuwsch in de Qal-vervoeging: „begiftigen'' of „geven-quot; maar, dewijl het in de Hiphil-vervoeging dikwijls genomen wordt voor: „loopenquot; of „Artasiewquot;. hebben velen meer behagen gehad in deze laatste verklaring, dat de bijgeloovigen lieden gretiglijk do vreemde goden najagen. En voorzeker zien w^Tij hen, als door razernij aangedreven, ijlings voortsnellen: en dezen onge-schikten ijver verwijten de Propheten hun dikwijls. Daarom zou mj deze opvatting behagen, indien het gewone taalgebruik haar toeliet. Maar, dewijl de taalkundigen aanteekenen, dat er geen andere dergelijke plaats voorkomt, heb ik in de vertaling de andere opvatting gevolgd. Maar de slotsom zal zijn als volgt: Terwijl de ongeloovigen hun bezittingen verkwisten en verbrokkelen, verliezen zij niet alleen de gaven, die zij aan hun afgoden offeren; maar overstelpen zjj zich ook voorts met nieuwe bezwaren door Gods toorn tegen zich te verwekken. Wellicht heeft ook de Propheet gezinspeeld op de doorgaande leer der Schrift, dat de afgodendienaars met de afgoden verdrag maken door de geestelijke huwelijkstrouw jegens den waren God te schenden. Want Ezechiël verwijt in Hoofdstuk 1G vers 33 niet zonder reden den Joden, dat, terwijl een minnaar zijn overspelige althans nog met gaven moet aanlokken, zij daarentegen nog loon hebben aangeboden aan de afgoden, waaraan zij zich prijsgaven. Het best echter staat vast de eenvoudige opvatting, dat wanneer de ongeloovigen de valsche goden van geschenken voorzien, zij niet alleen hun kosten verliezen; maar ook zich smarten op smarten opeenhoopen; omdat eindelijk de afloop rampzalig zal zijn.

Ik zal hun drankoffers niet offeren. Sommigen verstaan hieronder bloedige offers, of uit moord en roof verkregen. Maar dewijl de Propheet hier niet te velde trekt tegen wreede en bloeddorstige menschen, maar in het algemeen denkbeeldige en verkeerde godsdienstplechtigheden veroordeelt, en voorts niet alleen offers noemt, maar in het bizonder de plechtigheid van het plengen aanwijst, twijfel ik er in het minste niet aan, of stilzwijgend stelt hij de plenging van bloed tegen do wettige plechtigheid over. Wij weten namelijk, dat het proeven van bloed, zoo in de gewone voeding als in de offers, aan het oude volk verboden was, opdat het te meer afschuw zou hebben van doodslag en alle woestheid. Anderzijds betuigt de geschiedenis, dat do Heidenen in hun offers plachten bloed te plengen. David spreekt dus uit, niet alleen vreemd te zullen zijn van de verdorven dwalingen, die de afgodendienaars afvoeren, maar ook in het uiterlijk belijden zorg te zullen dragen, dat hij zelfs geen teekea

Psalm IG : 4 en 5.

van instemming geeft. Op dit zelfde ziet ook, wat aanstonds hierop volgt: „Ik sal hun vamen op mijn lippen niet neincn.quot; Hij zegt namelijk, dat hem de afgoden zoo gehaat en veracht zullen zijn, dat hjj zelfs voor hun namen zich wacht, als voor een godontoerende heiligschennis: niet omdat door Gods wet zou verboden zijn, hun namen uit te sproken, die ook herhaaldelijk in de Propheten wel voorkomen; maar omdat David niet anders heeft kunnen uitdrukken de hoogste verachting, waarmede de geloovigen valsche goden moeten vervolgen. Dit blijkt ook in de spreekwijzen, die hij gebruikt; want hij zet alleen het betrekkelijk voornaamwoord, en verzwijgt de afgoden zeiven. Hij onderricht daarom door zijn eigen voorbeeld de geloovigen, om zich te onthouden niet alleen van dwalingen en goddeloose meeningen, maar ook van allen schijn van instemming. Want openbaar is, dat hij van den uiterlijken eeredienst spreekt, die de getuigenis is hetzij van de reine hetzij van de verkeerde religie. Maar wanneer nu den geloovigen van Godswege niet geoorloofd is, door eenig uiterlijk zinnebeeld instemming te toonen met de bjjgeloovigen, is er in 't geheel geen recht om als gemaskerde Nicodemiten hun zin te doen onder dit lichtvaardig voorwendsel, dat zij inwendig in het verborgen het geloof koesteren , terwijl zij zich voegen bij de heiligschennissen der Pausgezinden. Er zijn er, die de woorden „vreemdenquot; en „hunne namenquot; uitleggen als ziende op de vereerders van valsche goden; maar David bedoelt (mijns erachtens) er liever die goden zeiven mede. Want dit is zijn doel: Ofschoon de aarde vol is van de samenvloeiing der bijgeloovigheden, en de ongeloovigen zonder mate verkwistend zijn in het versieren hunner afgoden , moet toch voor de god-vreezenden en heiligen steeds verfoeilijk zijn, al wat zij verzinnen.

5. Jehova is het deel mijner erve en mijns bekers, Gij onderhoudt mijn lot. 6. De snoeren zijn mij in liefelijke plaatsen gevallen: ja een schoone erfenis heb ik.

5. Jehova is he.t deel, enz. Hij ontvouwt nu zijn gevoelen klaarder; want hij toont de reden aan, waarom hij van de afgodendienaars zich afgezonderd houden en in Gods Kerk blijven wil; en, met verachting het gezelschap der dwalingen ontvliedend, streeft hij naar den zuiveren dienst van God; te weten, omdat hij alleen in den waren God rust vindt. Want die ellendige onrust, dat de verblinden met hartstochtelijken aandrift her-en derwaarts uiteenloopen en rondzwerven, komt vandaar, dat zij van de ware kennisse Gods beroofd zijn. En voorzeker het kan

Psalm 16: 5 en 6.

niet anders of allen, die niet in God gegrond zjjn , wankelen dikwijls: en evenmin kan het anders, of de vloed der dwalingen rukt hen weg, die het rechte geloof niet houden, om binnen zijn grenspalen te blijven. Overigens leert deste plaats, dat zij eindelijk behoorlijk in ware godsvrucht onderwezen zijn, die aan één God genoeg hebben. Want door Hem het deel zijner erve en zijn erfenis en beker te noemen, verzekert David, met Hem alleen zóó voldaan te zijn, dat hij niets begeert buiten Hem, en door geen bedorven begeerten geprikkeld wordt. Laten wij dan leeren, waar God Zich ons aanbiedt, Hem zóó te omhelzen , dat wij alle deelen onzes heils in Hem zoeken; want het is zeker, dat alle bijgeloovigheden, die ooit in de wereld getierd hebben, uit deze bron gevloten zijn , dat de bijgeloovigen aan één God niet genoeg hadden. Maar nu wordt Hij niet anders door ons bezeten dan wanneer Hij het deel is onzer erve; dat is: indien Hij ons geheel aan Zich gewijd houdt, dat ons geen zucht naar ongeloovigheid meer ontrust. Daarom zegt hij, de afvallige Joden beschuldigend, dat zij allerlei afgoden naliepen: „Die, die, mogen uw deel zijn.quot; En met deze woorden toont Hij, dat Hij Zijn plaats aan de afgoden overlaat, indien Hij niet uitsluitend ons voldoende is. En nu gebruikt David wel drie vergelijkingen, want eerst vergelijkt hij God bij een erfenis, daarna bij een kelk, en ten derde maakt hij Hem tot den Waarborg zijner bezitting. Hij zinspeelt nu op de erfelijke bezittingen, die zooals wij weten onder de Joden aldus verdeeld waren, dat de Wet gebood, dat elk zich met zijn eigen lot zou tevreden stellen. Met het woord „beker'' wordt nu of de opbrengst van zijn erfbezitting aangeduid óf (door Synecdoche, d. i. woordverwisseling) het gewone voedsel; alsof hij gezegd had, dat God hem toebehoorde beide in eigendom en in vruchtgebruik. En ook de derde vergelijking is verre van overtollig; want het geschiedt zeer dikwijls, dat de wettige eigenaars uit hun bezitting verdreven worden, omdat hen niemand beschermt. Maar God heeft Zich ons zóó ten erfdeel gegeven , dat door Zijn kracht ons tevens het genot beveiligd blijft. Want liet zou ons te weinig helpen, Hem eenmaal verworven te hebben , zoo Hij niet dat bezit waarborgde tegen de dagelijksche aanvallen des duivels. De uitlegging van sommigen: „Gij zijt het erfland, waarin mijn deel gelegen isquot;, schijnt mij mat.

6. De snoeren zijn mij gevallen. Hij bevestigt nog beter, wat hij reeds in het vorige vers heeft gezegd, namelijk, dat hij met kalmen en rustigen zin in één God berust. Ja zelfs zoozeer met

Psalm 16 : 6 en 7.

roem, dat hjj hooghartig neerziet op al, wat de wereld zich inbeeldt, dat begeerlijk zou zijn buiten Hem. Want in een ver-eerende lofspraak God verheffend, ontkent hjj iets meer te be-geeren. Overigens is het nut dezer leering veelzijdig: omdat het niet alleen van alle uitvindselen, die tot bijgeloovigheid leiden, moet aftrekken, maar ook van alle aanlokselen des vleesches en der wereld. Zoo vaak zij dan ons bekruipen, om ons van den eenigen God af te leiden, moet ons daartegenover deze uitspraak voor den geest komen , dat er zeer heerljjk met ons gehandeld is, dat Hij, Die de volkomen samenvatting van alle goed in Zich bevat, Zichzelven aan ons te genieten heeft gegeven. Zoo zal het geschieden, dat onze toestand ons altijd zoet en liefeljjk zal zijn, omdat wie God bezit, geen gebrek heeft aan eenig deel van een zalig leven.

7. Ik zal Jehova verkondigen, Die mij raad geeft: ook in de nachten onderwijzen mij mijn nieren.

Ten laatste belijdt David, dat ook dit door loutere genade Gods hem is gegeven, dat hij door het geloof in het bezit van zooveel goeds gekomen is. Niets toch zou het baten, of God Zich ons al mildeljjk aanbood, zoo wij Hem niet door het geloof zouden aannemen: nademaal Hij verworpenen en verkorenen gemeenschappelijk tot Zich noodigt, maar de eersten door eigen ondankbaarheid zichzelven van zoo groot een goed berooven.

Daarom moeten wij weten, dat uit Gods vrijmachtig geven deze beide dingen voortkomen, dat Hijzelf ons erfdeel is, en dat wjj Hem door het geloof bezitten. Dit is de raad, waaraan David herdacht heeft: te weten de inwendige verlichting des Geestes, opdat wij niet naar de blindheid onzes vleesches het Heil, waartoe Hjj ons roept, zouden versmaden. Waaruit wjj afleiden, dat Gods genade even verstandeloos als goddeloos verminkt wordt, waar haar aanneming of verwerping in den vrijen wil des men-schen gesteld wordt. Dat echter niet gesproken wordt van de uitwendige leer, bljjkt duideljjk uit de woorden: omdat hjj zegt, des nachts onderwezen te worden, wanneer hjj van der menschen aanblik verwijderd is. Voorts is niet twijfelachtig, dat hjj verborgen ingevingen aanwjjst, wanneer hjj zegt, dat dit in zijn nieren geschiedt. Let ook op het meervoudig getal, waar hjj zegt, dat het in de nachten geschiedt. David schrijft nameljjk niet alleen het begin des geloofs aan God toe, maar erkent ook ijverig in Zijn school te vorderen, gelijk het zeer noodig ia, dat de ijdelheid onzes geestes geheel ons leven door verbeterd

Psalm 16: 8.

worde, het licht des geloofs steeds helderder worde ontstoken, en wij op alle wijzen tot geestelijk verstand hooger worden voortgeleid.

8. Ik heb Jehova voortdurend vóór mij gesteld: omdat Hij aan mijn rechterhand is, zal ik niet bewogen worden. 9. Daarom verheugt zich mijn hart, mijn tong verblijdt zich: ook zal mijn vleesch zeker wonen.

8. Ik heb Jehova gesteld. Hij spreekt wederom zijn geloof uit; want God voor zijn aangezicht stellen, is niet anders dan al zjjn zinnen gebonden houden, opdat zij niet naar iets anders afdwalen. Nu moet men wel met andere dan de vleeschehjke oogen Hem zien: omdat Hij zelden te zien is, dan tenzij wij ons boven de wereld verheffen; maar toch beheerscht het geloof ons, dat wij Hem niet den rug toewenden. De zin is derhalve, dat David zóó ingespannen lette op, en geboeid was door, de voorzienigheid Gods, dat hij vast overtuigd was, dat Hij terstond gereed zou zijn hem hulp te bieden, zoo dikwijls hiervoor eenige noodzakelijkheid zou bestaan. Ook voegt hij er bij voortdurend, opdat wij zouden weten, dat hij bestendig steunde op Gods hulp , zoodat, al was hij ook door velerlei strijd bewogen, geen vrees hem zou dwingen, elders de oogen heen te wenden. En aldus moeten wij op God ons verlaten, dat wij voor vast en zeker houden, dat Hij ons nabij is, ook al schijnt Hij zoo ver mogelijk verwijderd te zijn: dit zien zal uitwerken, dat wij niet aan de ijdele voorstellingen dezer wereld ten speelbal zullen zijn. Omdat Hij aan mijn rechterhand is. Ik lees dit tweede lid afgescheiden van het eerste; want dat anderen samenvoegen: „ik heb den Heere voor mijn aanblik gezet, omdat Hij aan mijn rechterhand isquot; schijnt mat, en verzwakt de leer grooteljjks: alsof David zou zeggen, dat hij de tegenwoordigheid Gods afmeet naar de ondervinding, welke hij er van heeft: wat in 't minst niet betaamt. Mjjns erachtens dus, was dit de volle uitspraak, dat hij zich God voor oogen stelde om zich in alle gevaren tot Hem te begeven. Om te meer opgewekt te zijn tot goede hoop , stelt hij zich nu voor, wat Gods hulp en vaderlijke zorg vermag: namelijk, dat Hij de Zijnen, bij wie Hij is, in een vasten stand houdt. Hij is dus veilig voor ieder gevaar, en belooft zich een gewis heil: omdat hij met de oogen des geloofs God als tegenwoordig ziet. Verder wordt door deze plaats die leugen der Sorbonne omvergeworpen, dat de geloovigen omtrent hun vol-

11

Psalm 16 ; 9 en 10.

harding tot het einde onzeker zijn: omdat David het vertrouwen op de genade Gods duidelijk tot den toekomenden tijd uitstrekt. En voorwaar, het zou een ellendige toestand zjjn, ieder oogen-blik te sidderen, alsof ons van den bestendigen voortduur dei-genade niets zeker zou zijn.

9. Daarom verheugt zich mijn hart. Hij prijst in dit vers de onvergelijkelijke vrucht des geloofs, waarvan de Schrift gedurig spreekt; namelijk, dat wij niet slechts rustig, maar ook blijde en vroolijk onder Gods hoede leven. Wij weten, dat het voornaamste hoofddeel van een gelukzalig leven is welgemoed zijn, gelijk er niets ongelukkigers is dan te midden van verschillende zorgen en vrees onrustig te zijn. En alhoewel de goddeloozen door een geest van verbijstering en dwaasheid zich dronken maken , genieten zij toch nooit ware blijdschap, noch kalme geestesrust: ja veeleer gevoelen zjj inwendig verschrikkelijke gemoedsbewegingen, die hen plotseling verstoren, en uit hun geestverdooving rukken. Eindelijk kan niemand zich rustig verheugen, dan die geleerd heeft op God alleen zicli te verlaten, en zijn heil in Diens hand te stellen. Wanneer dus tallooze beroeringen ons van allen kant omsingelen, moeten wij weten, dat dit het eenige geneesmiddel is, onze oogen op God te richten: en dan zal niet slechts het geloof ons gemoed tot rust brengen, maar zal het ook met volle vreugde vervullen, ofschoon D.ivid verzekert, dat hij niet slechts zicli inwendig verblijdt, maar hij ook zijn tong, ja zijn vleesch aan deze vreugde doet doel hebben. En terecht, omdat de geloovigen niet slechts in het verborgen gevoel des harten een geestelijke blijdschap koesteren, maar het ook met hun tong openbaren, dewijl zij roemen, dat God de bewaker van hun heil is. Het woord ,, A^ockZquot; , dat eigenlijk „eerquot; beteekent, wordt ongetwijfeld hier voor „tongquot; genomen, gelijk Gen. 49:6 want anders zou de verdeeling des menschen in drie deelen niet opgaan. Ofschoon echter het lichaam niet vrij is van de ongemakken en moeielijkheden: maar omdat God niet slechts onze zielen, maar ook de lichamen beschermt, is het niet te stout, dat David deze weldaad, dat het zeker woont, ook het deel van zijn vleesch acht.

10. Omdat Gij mijn ziel in liet graf niet zult verlaten ; noch Uw heilige zult stellen, dat hij den kuil ziet.

Hij gaat voort met de verklaring van de voorgaande leer: namelijk, dat daarom hem niets outbreokt om zijn blijdschap tot den

Psalm 16 : 10.

hoogsfcen top te voeren, omdat hjj don dood niet vreest. Waaruit volgt, dat niemand waarlijk op God vertrouwt, dan die het heil, door God hem beloofd, zóó aangrijpt, dat hij den dood veracht. Verder moet men aanmerken, dat David niet met een beperking van eenige bepaalde soort van bevrijding spreekt (gelijk Psalm 49 : 15 de Heere heeft mijn ziel van het geweld des grafs bevrijd, en op andere dergelijke plaatsen) maar dat h|j voorzeker het vertrouwen op het eeuwige heil opvat, dat hem van angst en vrees bevrijdt: alsof hij gezegd had, dat hem altijd een uitgaan uit het graf bereid zou zijn, opdat hij niet in het verderf zou blijven. quot;Want wanneer God de Zijnen van eenig gevaar bevrijdt, verlengt Hij hun slechts voor een korten tijd het leven. Hoe klein en schraal een troost echter zou dit zijn, een weinig te verademen, totdat eindelijk de dood zonder hoop op redding ons inslokt? Hieruit volgt, dat David daarom aldusgeproken heeft, omdat hij zich boven het gemeene lot van het menschelijk geslacht verhief. Want naardien het vonnis tot alle zonen van Adam gesproken is, dat zij tot stof zullen wederkeeren, omdat zij stof zijn, Gen. 3. ; 19, staat allen zonder uitzondering dezelfde toestand te wachten Daarom, tenzij Christus in het midden trede, die de eersteling is dergenen, die weder opstaan, zullen zij al-tjjd onder de verdooving blijven liggen. Waaruit Petrus terecht besluit, Handel. 2: 30, dat David aldus niet kan roemen dan door den Geest der profetie, en tenzij hij op den bewerker des levens, die hem beloofd was, gezien had, die alleen met dit voorrecht vereerd moest worden. Dit verhindert echter niet, dat David met recht zich vrijstelling van den dood beloofd heeft: omdat Christus door op te staan niet voor Zich alleen maar voor ons allen de onsterfelijkheid gebaard heeft. Dat ons Petrus, Hand. 2 : 30, en Paulus, 13: 33, beweren, dat alleen in Zijn persoon deze voorspelling vervuld is, moet men aldus opvatten, dat Hij geheel en al, en deugdelijk uitgezonderd is van het verderf des grafs, om Zijn leden trapsgewijze en naar een ieders maat tot Zijn gemeenschap te roepen. Want daar Davids lijk tot stof geworden is, besluiten de Apostelen geschiktelijk, dat hjj niet is vrjjgebleven van het verderf. Dezelfde wet strekt zich uit tot alle geloovigen, van welke niemand het onverderfelijke leven deelachtig wordt, zonder door de vertering aangegrepen te zijn. Waaruit volgt, dat de volheid des levens, welke alleen in het hoofd woont, slechts druppelsgewijze'of bij deelen tot de leden afvloeit. Echter zou men ongeveer dezelfde vraag omtrent Christus kunnen tegenwerpen (die ook zelf in het graf gedaald is); maar deze is gemakkelijk op te lossen. Want men moet

Psalm 16 ; 11.

letten op de afleiding van beide woorden. Want het graf wordt „sjeoolquot; genoemd, als een niet te vullen kolk, die alles verteert: „tyachatkquot; echter heet het wegens de vertering, waarom dit niet zoozeer de plaats als wel de hoedanigheid aanwijst: alsof gezegd was, dat het leven van Christus naar recht vrij zou zijn van het graf, omdat zelfs Zijn dood lichaam niet aan liet verderf on-onderworpen zou zijn. Verder weten wij, dat het graf van Christus door den levenwekkenden geur Zijns Geestes was vervuld, zoodat het Hem een deur zou zijn tot de onsterfelijke heerlijkheid. Ik erken, dat oude verklaarders, zoo Grieksche als Latijnsche, deze woorden in een anderen zin uitgelegd hebben, dat de ziel van Christus uit de onderwereld teruggebracht was: maar het verdient de voorkeur te blijven bij die echte eenvoudigheid, om niet voor de Joden bespottelijk te zijn, en ook opdat niet de eene spitsvondigheid meer andere barende, ons in een doolhof zou brengen. Zeker is het in het tweede lid allerminst twijfelachtig, of er is sprake van het lichaam ; nu weten wij , dat bij David niets meer gewoon is, dan tweemaal hetzelfde te herhalen; „nèphèfjquot; nu, ofschoon wij het door ziel vertalen, is voor de Hebreen evenwel niets anders dan de levensgeest, of het leven zelf.

11. Gij zult mij den weg des levens bekend maken; verzadiging der vreugde is bij Uw aangezicht, liefelijkheden zijn in Uw rechterhand altijd.

Hij bevestigt de uitspraak van het vorige vers, en legt de wijze uit, waarop God hem vrij zal maken van de dienstbaarheid des doods, namelijk, omdat hij onder Zijn geleide zekerlijk tot het leven zal komen Waaruit wij wederom besluiten, wat ik eerder gezegd heb, dat hier de geloovigen onderscheiden worden van die buiten staan en van de verworpenen, zooveel betreft den voortdurenden staat; want indien iemand zegt, dat David de weg des levens gewezen was, omdat hem de tijd om te leven verlengd was dan zou dit bloot woordenziftenj zijn. Want de genade Gods wordt al te zeer verzwakt, indien wij zeggen, dat Hij voor de Zijnen slechts voor een klein weinig jaren de leidsman tot het leven ia: omdat zij op deze wijze niets van de verworpenen verschillen zullen, die ook het licht der zon genieten. Wanneer alzoo David hier de bizondere genade Gods, waarmede Hij slechts Zijn kinderen verwaardigt, prijst: wordt ongetwijfeld de^e aanwijzing des levens uitgestrekt tot de zalige onsterfelijkheid, ja zelfs hij houdt eerst den weg des levens,

Psalm 17 : 1.

die alzoo met God verbonden is, dat hij in Hem, niet buiten Hem, leeft. Daarna voegt lnj er bij, dat, als God goedgunstig is, niets ontbreekt aan liet volle toppunt des geluks. Ofschoon nu het aangezicht Gods kan genomen worden voor het aanzien, zoowel in bedrijvenden als in lijdenden zin, zoo neem ik het evenwel beide te gelijk: omdat Zijn Vaderlijke gunst, wanneer Hij ons met een liefelijken blik aanziet, in orde voorafgaat als oorzaak der vreugde: evenwel verheugt dit ook ons niet eer, dan als wij wederkeerig Zijn beminnelijk gelaat aanschouwen.

Ja zelfs wilde David door dat lid duidelijk uitdrukken tot wie de zaligheden geraken , van welke een volle overvloed in Gods hand berust. Want hoe komt het, dat, terwijl bij God liefelijkheden zijn, waarmede Hij de geheele wereld kan vervullen, een droevige en doodelijke duisternis het meerendeel van het mensehelijk geslacht bedekt, anders dan omdat God niet allen zonder onderscheid met vriendelijke en vaderlijke oogen aanziet, en ook niet allen de oogen opent, dat zij niet elders dan in Hem stuf tot vreugd zoeken? Verder wordt verzadiging gesteld tegenover de vergankelijke aanlokselen der wereld, welke, nadat zij te eeniger tijd de ellendige menschen bedrogen hebben, hen als nuchter en hongerig achter laten. Want ofschoon zij zich in wellusten dompelen, zoo walgen zij toch, en verkwijnen daardoor meer, dan dat zjj verzadigd worden: ook vervliegen tijdelijke genoegens als droomen Derhalve getuigt David, dat nooit eenige deugdelijke vreugde, waarin de zielen der menschen rust vinden, gevonden wordt, dan alleen in God, en dat daarom alleen de geloovigen, die met Zijn gunst alleen tevreden ziijn, in allen deelen welgelukzalig zijn.

RSALM; 17.

INHOUD. Deze Psalm bevat een droevige klacht over de wreede ti'otschheid der vijanden. Virvolgens betuigt David, dat bij onverdiend zoo onmenschelijk gekweld wordt, omdat bij hun geen oorzaak tot woeden gegeven bad. Tevens roept hij God als wreker in, opdat bij door Diens band bevrijd worde. Ofschoon nu het opschrift geen tijd aanwijst, is het evenwel waarschijnlijk, dat David hierover Saul en diens volgelingen klaagt.

1. Een gebed van David. Hoor, Jehova, de gerechtigheid, merk op mijn geroep; hoor mijn gebed, dat niet op bedriege'ijke lippen is. 2. Laat mijn recht van de tegenwoordigheid van Uw aangezicht uitgaan; laat Uw oogen de billijkheden aanzien.

Psalm 17; 1.

In het begin brengt hij do deugdelijkheitl zijner zaak in het midden, omdat God beloofd heeft, dat Hij volstrekt niet dulden zal, dat onschnldigen verdrukt worden, of Hij zal eindelijk hun te hulp komen. Want dat sommigen het woord „gerechtigheidquot; verklaren „rechtvaardig gebedquot;, komt mij mat voor. Eerder stelde David, vertrouwen krijgende uit zijn oprechtheid, God als scheidsrechter tusschen zich en de vijanden, om kennis te nemen van zijn zaak. Want elders zagen wij, dat het geoorloofd is voor God onze onschuld te betuigen, wanneer wij moeite hebben met slechte menschen. Maar omdat het den geloovigen niet genoeg zou zijn, een goed geweten te hebben, voegt hij in de tweede plaats een gebed er aan toe. Want het gebeurt dikwijls, dat ook onheilige menschen terecht zich beroemen op hun goede zaak: maar omdat zij niet erkennen, dat de wereld door God geregeerd wordt, vergenoegen zij zich met het gadeslaan van hun geweten (zooals zij spreken), en op den toom bijtende, dragen zij het onrecht meer met verachting dan met volharding, omdat zij geen troost zoeken uit het geloof en het aanroepen van God. Maar de geloovigen steunen niet slechts op de goedheid hunner zaak, maar bevelen haar ook Gode ter bescherming aan: en zoodra eenige tegenspoed overkomt, vluchten zij tot Zijn hulp. üit is dus de gedachten-gang van het tekstverband, dat God David moge aanzien, indien Hij van hem bevindt, dat hij zijn ambt rechtvaardig en zonder vergrijp vervuld heeft, en daarom onbillijk door de vijanden bemoeilijkt wordt: voornamelijk omdat hij steunende op Zijn hulp goeden moed heeft, en intusschen oprecht Plem bidt.

Met geroep en gebed wijst hij hetzelfde aan: maar het woord „geroepquot; en de herhaling van dezelfde uitspraak strekken om de kracht en hevigheid uit te drukken. Verder omdat de geveinsden zich pralend beroemen en tot een teeken van vertrouwen hun stem rumoerig verheffen, ontkent David, dat hij met bedrog spreekt, dat is mooie praatjes gebruikt om zijn misdaden te bedekken, maar dat hij openhartig voor het aangezicht Gods komt. Derhalve onderwijst ons de Heilige Geest met dezen vorm van bidden te streven rechtvaardig te leven, opdat, indien er ook zijn, die ons vijandig zijn, wij ons kunnen beroemen, dat wij zonder schuld zijn. Vervolgens noodigt dezelfde Geest ons tot bidden, zoo dikwijls de goddeloozen ons tegenstaan : omdat, indien iemand vertrouwende op het getuigenis van zijn goed geweten, het bidden verwaarloost, hij God de Hem toekomende eer bedrie-gelijk onthoudt. Hem het rechtersambt niet toeschrijvende. Laat ons daarenboven leeren, wanneer wij tot God naderen, dat wij

Psalm 17 : 2 en B.

niet opgesmukt moeten bandelen: omdat de geheele bevalligheid van onze redenaarskunst vóur God enkel eenvoudigheid is.

Van de tegenwoordvjlicid van Uw aangezicht. Letterljjk is het: van voor Uw gelaat, of vóór Uw gelaat: met welke woorden David bedoelt, dat, tenzij God als wreker opstaat, zijn recbt, door lasteringen verduisterd, verborgen is, en dat hij zich voor veroordeeld houdt. Want stilzwijgend stelt David tegenover de onklaarheden der leugenaars de kennis van God: alsof hij gezegd had, dat hij geen anderen rechter verzocht dan God, en ook niet Diens rechterstoel ontvlucht, omdat hij er een zuiver hart èn een goede zaak voorbrengt. Hierop ziet hetzelfde, dat hij dadelijk er bij voegt van het aanzien. Want hij dicht ook niet Gode blindheid toe: maar bidt slechts, dat Hij metterdaad too-ne, dat Hij volstrekt niet de oogen luikt voor de misdaden der mensehen, of ellendige menschen niet telt, die tegen hun verdiensten kwalijk behandeld worden. Het woord „rechtquot; nemen sommigen al te beperkt voor het recht op het beloofde koninkrijk, alsof hij zou vragen, dat hij door Gods hand op den troon geplaatst zou worden, omdat hij door Hem tot Koning verkozen was, en onder Zjjn bestuur en in Zijn naam door de hand van Samuel gezalfd. Maar ik twijfel niet, of hij beveelt zich in de hulp en de bescherming van God, daar hij door veel en velerlei onrecht verdrukt is.

3. Gij hebt mijn hart beproefd, des nachts bezocht: Gij hebt mij getoetst. Gij vindt niets; mijn overdenking zal mijn mond niet overtreden. 4. Aangaande de handelingen der menschen, naar het woord Uwer lippen iieb ik mij gewacht voor de wegen des verwoesters.

Gij hebt het hart beproefd. Sommigen meenen , dat bij de eerste drie werkwoorden de verleden tijd gebruikt is in plaats van den toekomenden tijd: beter en duidelijker verklaren anderen het aldus: Indien Gij mijn hart beproeft, en des nachts beproeft, en van binnen toetst, zal geen bedrog gevonden worden. Ove-ligens, om niets te veranderen, zal de zin niet slechts op deze wijze passen. Gij, ITeere, die al de gevoelens mijns harten kent, gelijk het Uw werk is de menschen te beproeven, weet het best, dat ik niet dubbelzinnig beu, noch eenig bedrog binnen in mij koester. Voorzeker, Davids bedoeling is niet twijfelachtig, want omdat hij, ten onrechte bezwaard met valschen blaam, bij de men-

Psalm 17 : 4,

schen geen recht had, kunnen krijgen, beroept hij zich op God als rechter: en opdat hij dit niet onbezonnen doe, onderwerpt hij zich aan een ernstig onderzoek, omdat God, Wiens eigenaardig werk het is de verborgen sclitiilhoeken des harten te doorzoeken, niet door een uiterlijk voorkomen bedrogen wordt. Hij drukt den tijd uit des nachts bij het onderzoek van God, omdat, als iemand onttrokken is aan de oogen der menschen , hij duidelijk de gebreken ziet, welke anderszins zouden verborgen zijn: gelijk wederom het zien der menschen onze gebreken door schaamte doet bedekt zijn: alsof hij gezegd had: Heere, wanneer de duisternis des nachts mijn geweten, door de bedekselen weg te nemen , meer openbaar maakt, en dan de gevoelens zonder getuigen en rechters vrijer zich uiten, indien Gij op dat oogenblik mij toetst, zal er in mijn hart geen trouweloosheid gevonden worden. Hieruit besluiten wij, hoe groot Davids oprechtheid was, die innerlijk tot zichzelven komend zoo onversaagd toestaat, dat hij door 't oordeel Gods doorzocht wordt. Ook zuivert hij zich niet slechts van uitwendige misdaden, maar ook van alle heimelijke boosheid: namelijk dat hij openhartig openbaart wat hij iu zijn gemoed overdacht. Want er wordt gezegd, dat ons overdenken den mond overtreedt, wanneer de geest anders gezind is, dan de tong uitspreekt, ofschoon „dsainmaquot; ook in kwaden zin genomen kan worden voor arglistige en bedriegelijke plannen.

4. Aangaande de handelingen der menschen. Op verschillende wijzen verklaren de uitleggers dit vers. Want sommigen mee-nen, dat _nhequot; voor „tegenquot; genomen wordt en vertalen: wat aangaat de handelingen der menschen, die zij tegen Uw woord begaan; maar ik stem liever in met anderen, die zeggen, dat hier een juist oordeel geprezen wordt, dat naar liet voorschrift van Gods woord ingericht wordt. Want er zijn ook, die, met scherpzinnigheid begaafd , wel de daden der menschen zorgvuldig gadeslaan , maar niet volgens Gods woord. Echter hebben wij nog niet den vollen zin van deze plaats; want wij moeten nog zien, wat inj noemt icegen t/c.s-Sommigen meenen, dat hij zijn medgezellen aanwijst, die terstond tot rooverijen, op de manier van struikroovers, gevlogen zouden zijn, tenzij hij hen had weerhouden: als die, tot het uiterste gebracht, door wanhoop stoutmoedig waren. Want wij weten hoe scherp de prikkel van den nood is. Maar die verklaring schijnt mij gedrongen: dus betrek ik het liever op den vijand. Maar ook over het woord ,wakenquot; verschillen de uitleggers. Want sommigen vatten het zoo op, alsof David zich ijverig gssteld had tegen de

Ppai.m 17 : 5.

drieste menschen, die misdaden bedrijvend rondzwerven. Anderen, dat hij opmerkzaam was op liet onderscheid tussehen recht en onrecht, om zich te wachten van kwade voorbeelden: maar wat hij zou zien, dat in overeenstemming was met liet Woord Gods, zou hij navolgen. Maar ik twijfel niet of Davids bedoeling was een andere, namelijk, dat hij wilde betuigen , dat, hoezeer god-delooze menschen hem ook tot het kwade aanporden, hij echter weerhouden was door het Woord van God, om niet met geweld en onrecht te strijden, of kwaad met kwaad te vergelden. Hij zegt derhalve, dat hoedanig ook de werken der menschen waren, hij altijd zoo aan het Woord Gods verbonden was, en als het ware hij aan Zijn mond gehangen had, dat hij volstrekt niet meende, dat het hem vergund was, iioe hij ook door onrecht getart ware, de vijanden niet gelijke munt te betalen. AVij weten hoe hard deze verzoeking is, en hoe moeieljjk te overwinnen, om er niet op te letten hoedanig de menschen zich jegens ons gedragen, maar op wat God verbiedt of beveelt. Want die van nature geneigd zijn tot billijkheid, zoodat zij zich er op toeleggen voor alle menschen goed te zijn, en niemand willen schaden, ijlen, als zij getergd zijn, in een blinde woede tot wraak: voornamelijk , waar wij zien , dat allo billijkheid en recht verkeerd worden , verblindt zoodanige verwarring ons, dat wij niet aarzelen te huilen met de wolven. Derhalve zal naar Davids voorbeeld dit voor ons de beste manier zijn om ons te matigen , dat wij de oogen op het Woord van God richten , waar de menschen door hun booze daden ons prikkelen tot kwaad doen. Want zóó worden onze zinnen nooit verblind, dat zij zich niet wachten van kwade wegen : omdat Hij niet slechts door Zijn voorschriften onze aandoeningen zal breidelen, maar ook door Zijn beloftenissen geduld zal leeren. Want niet slechts houdt Hij ons door te verbieden terug van booze daden, maar ook, uitsprekende, dat Hij onze wreker zal zijn, vermaant Hij ons tevens, dat wij den toorn plaats geven.

5. Houd quot;mijn schreden in Uw paden, opdat mijn voetzolen niet wankelen, (i. Ik heb U aangeroepen, zekerlijk zal God mij verhooren; neig Uw oor tot mij; hoor mijn rede.

5. Houd mijn schreden. Indien wij Gods paden nemen voor de geboden der Wet, zal de zin duidelijk zyn, namelijk, dat David, ofschoon hij zich zeer beroemd heeft, dat h|j onder de

Psalm 17 : 6,

zwaarste verzoekingen standvastig lijk met een zuiver gemoed gerechtigheid beoefend heeft, echter van zijn eigen zwakheid zich bewust, zich Gode overgegeven heeft, om door Hem bestuurd te worden, en vraagt, dat hem de genade der volharding gegeven worde: alsof hij gezegd had: gelijk ik tot hiertoe door l w leiding in den rechten weg voortgegaan ben, bewaar alzoo ook in de toekomst mijn schreden, opdat zij niet wankelen. En voorwaar, naarmate iemand meer uitmunt, moet hij te meer voor een val vreezen. Want dat is de sluwheid des Satans, uit de kracht (welke God gegeven heeft) een vleeschehjk vertrouwen te maken, dat tot achteloosheid voert. Ofschoon ik na dezen zin niet geheel en al verwerp, komt het echter mij meer waarschijnlijk voor, dat David hier een gelukkigen uitslag van den Heere bidt; alsof hij gezegd had: Heere, naardien Gij ziet, dat ik in oprechtheid gewandeld heb, bestuur mij zoo, dat voor allen duidelijk is, dat Gij met mij zijt als wachter, en niet toelaat, dat ik door den boozen lust der vijanden neergeworpen worde. Zoo bedoelt hij met „wegen des Heerenquot; niet de leer, waardoor ons leven geregeerd wordt, maar de kracht, waarmede Hij ons ondersteunt, en de bescherming, waarmede quot;Ü ons bewaart: en ook noemt hij het niet slechts daarom zoo, omdat alle gebeurtenissen in Zijn hand zijn, maar omdat alles tot ons nut uitloopt, wanneer Hij voor ons zorgt. Wanneer hij er bij voegt: opdat mijn voetzolen viet •oankelen, wijst hij hiermede aan, dat ieder oogenblik vele tegenheden ons bedreigen , en er gevaar is, dat wij vergaan, tenzij ons de hand Gods ondersteunt.

0. Ik he'u aangeroepen. Dit werkwoord in den verleden tijd wijst een voortdurende handeling aan, en omvat daarom den tegenwoordigen tijd. Indien het woordje „foquot; hier redengevend is, zal de zin zijn, dat David hieruit vertrouwen om te bidden genomen heeft, omdat hij, steunende op Gods belofte, hoopte, dat zijn gebeden niet ijdel zouden zijn. Tenzij mogelijk men het beter achte den tijd van het werkwoord te veranderen (gelijk sommigen doen) in dezen zin: ik zal bidden, omdat ik tot hiertoe ervaren heb, dat mijn gebeden voor U verhoord zijn. Ik heb echter gekozen, wat mij eenvoudiger voorkomt: want (mijns erachtens) wekt David zich hier op en bemoedigt hij zich met goede hoop om God aan te roepen; alsof hij gezegd had: Daar ik LI aanroep, zekerlijk o God, veracht Gij mijn gebeden niet. Echter vraagt hij dadelijk daarna, dat hem verleend worde, wat hij gezegd had, dat hij hoopte.

I'fAiiM 17 : 7.

7. Maak Uw weldadigheden wonderbaar, o behouder dergenen, die op U hopen_; van dezen, die zich tegen Uw rechterhand verheffen. 8. Bewaar mij als het zwart des oogappels; verberg mij onder de schaduw Uwer vleugelen. 9. Van het aangezicht der godde-loozen, die mij zoeken te verderven, mijner vijanden, die mij in mijn ziel benauwen.

7. Maakt Uio weldadigheden wonderbaar. Naardien het werkwoord Jiaphlehquot; nu eens „bewonderenswaardig of uitnemend makenquot; dan weder „afzonderenquot; beteekent, zullen beide beteeke-nissen op de onderhavige plaats niet kwalijk passen. Want (gelijk gezegd wordt Psalm 31 : 2ii) de goedheid Gods is voor Zijn dienaren weggelegd als een bizondere schat, om haar op den gesehikten tijd voor den dag te brengen, ook in het uiterste oogenblik van vertwijfeling. Indien men derhalve wil vertalen: „Zonder afquot; zal de zin zijn, dat God die soort van genade, waarmede Hij alleen de uitverkorenen verwaardigt, jegens Zijn dienstknecht David moge openbaren. quot;Want daar Hij goeden en kwaden zonder onderscheid in het gevaar brengt, bewijst Hij echter door een onderscheiden uitkomst, dat Hij niet kaf en tarwe het een door het ander mengt, omdat Hij de Zijnen afzonderlijk verzamelt. Omdat David echter zag (naar mijn oordeel), dat hij niet dan op een zeldzame en buitengewone manier kon bevrijd worden, neemt hij de toevlucht tot de wonderdoende kracht Gods. quot;Want die meenen, dat hij wenscht, dat God Zijn genade aan de vervolgers onthouden moge, verdraaien al te geweldig den samenhang. Verder w^ordt door deze omstandigheid de grootte van het gevaar uitgedrukt: omdat bet anders genoeg zou geweest zijn, dat David op een gewone en gebruikelijke wijze gered werd, gelijk God gewoon is eiken dag de Zijnen met Zijn gunst te overladen en door Zijn hulp te beschermen. De zeer hevige angst heeft hem dus gedwongen een wonder tot zijn redding te vragen. De titel, waarmede God hier vereerd wordt, dient om de hoop op veriiooring te sterken, want wanneer God op zich neemt te behouden allen, die tot Hem de toevlucht nemen, kon David, die één uit liet getal der zoo-danigen was, zichzolven redding belooven. Zoo dikwijls wij derhalve tot God naderen, kome ons allereerst in de gedachte, dat wij in het minst niet te vreezen hebben, dat Hij niet bereid is om ons te helpen; omdat God niet te vergeefs genoemd wordt de behouder dergenen, die op Hem hopen; zoo slechts ons ge-

Psalm 17 ; 8 en 9.

loof op Zijn genade zich steunt. En alhoewel alle wegen gesloten zijn, koine het ook in do gedachte, dat bij Hem ongelooflijke wijzen om te helpen zijn, welke Zijn macht te beter openbaar maken en bewijzen. Omdat verder de woorden „diegenen, die op u hopenquot; zonder bijvoeging gezet zijn, verbinden sommige uitleggers ze met het einde van het vers, alsof de orde der woorden omgekeerd was. Aldus verklaren zij het dan: Gij behoudt hen, die op Cw rechterhand hopen, van hen die opstaan. Maar omdat dit hard is, en de verklaring, welke ik bijgebracht heb, beter vloeit en meer algemeen is, laten wij die volgen. In één woord dus alles samenvattende, schrijft hij God het werk toe de Zijnen te beschermen en te bewaren tegen alle goddeloozen, die opstaan oin hun redding te bestrijden. Van hen wordt nu gezegd, dat zij zich verheffen tegen Gods hand, omdat zij openlijk God den oorlog aandoen, door den vromen, die Hij ondernomen heeft te bewaren, moeite en overlast aan te doen. Ook bevat deze uitspraak de bovenmate nuttige leer, dat God in onzen persoon beleedigd wordt, omdat Hij eenmaal Zicli bekend hebbende als wachter voor ons heil, Zijn hand als een schild voorhoudt, zoo dikwijls wij onrechtvaardig aangevallen worden. Hierop nu zien de twee vergelijkingen , welke David er bij gevoegd heeft van den oogappel en van de jongen van vogels. Want daar God, willende uitdrukken hoe groot een zorg Hij voor de Zijnen heeft. Zich vergelijkt met een klokhen en andere vogels, welke de vleugelen uitstrekken om haar kiekens te koesteren en te leiden en II ij uitspreekt, dat zij Hem niet minder dierbaar zijn, dan den menschen de oogappel, die het teerste deel des lichaams is: volgt hieruit, dat de oorlog tegen Hem zeiven gevoerd wordt, zoo dikwijls zij samenspannen om de geloovigen te schaden. Want daar deze vorm van gebed door den Heiligen Geest voorgezegd is, bevat hij een belofte in zich. Ongelooflijk nu is de goedheid Gods, dat Hij Zich zóóver neerbuigt, en in zekeren zin van gedaante verandert, um ons geloof boven alle gevoelens des vleesches te verheften.

9. Van het aangezicht der goddeloozen. Wederom zijn vijanden beschuldigende, verzekert hij zich de genade Gods door zijn onschuld voor te stellen ; tegelijk echter klaagt hij over hun woestheid , opdat God te meer genegen zij om te helpen. Want hij zegt in de eerste plaats, dat zij branden van lust om te verwoesten en te verderven. Daarna voegt hij er bij, dat hij in zjjn ziel benauwd wordt: waarmede hij aanwijst, dat zij met geen

Psalm 17 : 10.

anderen prijs dan zijn dood tevreden zullen zijn. Nnarmate derhalve de wreedheid der vijanden ons meer schrik inboezemt, moet dit ons ook te meer prikkelen tot ijverig bidden. Ofschoon nu God geen behoefte heeft, dat men Hem iets herinnere, is dit echter het nut en doel van het gebed, dat de geloovigen, wanneer zij hun ellenden en zorgen ontlasten in Gods schoot, zich vast verzekeren, dat hun nooden door Hem gezien worden.

10. Met hun vet hebben zij zich gesloten, met hun mond hebben zij gesproken met trotschheid. 11. In onze sporen hebben zij nu mij omgeven;- hun oogen hebben zij gezet om ter aarde neer te drukken. 12. Hij is gelijk een leeuw, hij begeert te rooven, en gelijk een leeuwenwelp, wonend in verborgen plaatsen.

lü. Mei hun vel. Indien iemand liever wil vertalen, gelijk sommigen doen: „zij hebben hun vet geslotenquot; zal de zin op hetzelfde neerkomen. quot;Want wat sommige Hebreen verklaren: „dat zij vol vet, omdat hun keel belemmerd was, de vrije spraak missenquot; is al te verwaterd. Ik nu meen, dat door het woord „vetquot; aangewezen wordt den hoogmoed, waardoor zij niet anders dan als door vet opgezwollen waren. Het is nu een sierlijke spreekwijze, dat hun borst vol was van trotschheid, niet anders dan als van vetheid. Ook ontken ik niet, dat David klaagt, dat zij opgeblazen waren door hun rijkdom en weelde: gelijk wijde goddeloozen, naarmate zij te vetter gemest worden, te overmoediger zien trotsch worden; maar ik meen, dat hier dat innerlijk kwade gebrek beschreven wordt, dat zij namelijk van allen kant door onbeschaamdheid omringd, zich van allo menschelijkheid losmaken: waarvan hij vervolgens zegt, dat een bewijs in hun mond ligt. De hoofdsom is dus, dat zij inwendig van hoogmoed zwellen en ook niet dien ontveinzen, daar zij groote woorden uitbraken. Want in het woord „mondquot; is hier geen overtolligheid, zooals dikwijls elders: omdat David bedoelt, dat zij openlijk en met bolle wangen hun smaad uitblazen, welke een bewijs is van hun hoogmoed.

11. Tn ome sporen. Hij bevestigt, wat hij tevoren gezegd heeft van den woedenden lust om te benadeclen, waarvan de vijanden gloeiden, want hij zegt, dat zij zoo wreed waren ingespannen om zijn ondergang te bewerken, dat zij, waarheen hij zich ook wendde, niet ophielden hem op den voet te volgen.

tsALM 17 : 11 en IcJ.

Als hij zegt „onze schredenvat hij zonder twijfel zijn gezellen daar mede samen, ofschoon hij terstond weer op zichzelf alleen terugkomt: tenzjj misschien iemand de andere lezing beter keurt, omdat verscheiden handschriften hebben „sebaboenoe' in het meervoud. Maar dat heeft weinig te beteekenen: want David klaagt eenvoudig, dat, tenzij God uit den hemel de hand toesteke, er voor hem geen ontvluchten overblijft, omdat, zoodra hij zijn voet bewoog, de vijanden hem vervolgen en al zijn schreden bewaken. Door het bijwoord van tijd „nuquot; wijst hij aan, dat hij niet slechts in oogenblikkelijk gevaar verkeerde, maar dat ieder oogenblik, waarheen hij zich ook wendt, zijn schreden door de vijanden werden gevolgd en benauwd. Het volgende versdeel verklaren sommigen zóó, alsof hij de vijanden vergelijkt bij jagers, die met de oogen op de aarde geslagen, zwijgend op hun roof loeren. Zij meenen dus, dat er een beweging door wordt aangegeven met de oogen naar beneden gericht. En zekerlijk, be-driegelijke menschen hebben dikwijls zulk een voorkomen en gelaat: maar anderen verstaan het beter, dat door deze spreekwijze een voortdurende en onvermoeibare ijver wordt aangewezen, waardoor de goddeloozen gedreven worden om alles te verkeeren. Derhalve zal „de oogen zettenquot; niets anders zijn dan al zijn scherpzinnigheid aanwenden en zijn krachten inspannen. Wat nu volgt: „om ter aarde neer te drukkenquot; zal zooveel beteekenen als „om neer te werpen.quot; Want de goddeloozen zouden het geheele men-schelijk geslacht wel omgekeerd willen hebben, alsof verdwijnen noodwendig hun lot zou zijn, als de wereld blijft staan: en daarom bereiden zij zich met alle kracht om allen neer te werpen. Dit stelt het volgend vers door een vergelijking nog duidelijker voor, waar zij gezegd worden gelijk te zijn aan leeuwen en leeuwenwelpen. Nu moet men dezen regel vasthouden, dat, hoe onbeschaamder de goddeloozen tegen ons woeden , des te meer Gods hand ons nabij is, om zich tegen hun grimmigheid te stellen: Wiens bizondere roem het is, wilde en bloeddorstige beesten te bedwingen. Holen , of verborgen schuilplaatsen noemt hij daarom, omdat de vijanden overvloed hadden van verschillende listen om hem te schaden: en ook de gelegenheid daartoe bij de hand was, zoodat het moeilijk zou zijn weerstand te bieden.

13. Sta op Jehova, kom zijn aangezicht voor, werp hem neder: bevrijd mijn ziel van den goddelooze, door Uw zwaard. 14. Van de mannen met Uw hand, Jehova, van de mannen, die van de eeuw zijn: wier

Psalm 17 : 13.

deel in dit leven is, wier buik Gij vult met Uw verborgen goederen; de kinderen worden verzadigd, en zij laten hun overschot aan hun kleine kinderen.

Naarmate David heviger gedrukt werd, roept hjj ook Gods spoedige hulp in; want aangezicht neemt hij voor schielijken aanval, om welken af te weren de grootste spoed noodig was. Met welke woorden de Geest leert, dat, waar de dood zich reeds nabij vertoont, God met gereede hulpmiddelen voorzien is, welke Hij in een oogenblik weer zal kunnen voor den dag brengen. En niet slechts schrijft hij Gode het werk der bevrijding toe, maar hij wapent Hem tevens met macht om de god-deloozen te vernietigen. Ofschoon hij hun neerwerping niet wenscht, dan voor zooverre het noodig was, dat zij vernederd werden, opdat zij zouden ophouden van hun euveldaden: ge-Ijjkerwijs wij besluiteu uit het volgende lid, waar hij wederom vraagt, dat zijn ziel bevrijd worde; want hij zou lichtelijk gedragen hebben, dat zij ongedeerd bleven, zoo zij niet hun krachten onrechtvaardig en wreed misbruikt hadden. Laat ons derhalve weten, dat God voor de Zijnen zorg draagt, wanneer Hij de goddeloozen vernielt, en hun kracht verbreekt: namelijk om de onschuldige zielen van het verderf te bevrijden. Dat verder sommige uitleggers als eene appositie (bijstelling) lezen: „van den goddelooze, die Uw zwaard isquot; of: „van mannen, die Uw hand zijnquot; keur ik niet goed. Ik weet wel, dat, van welken kant ook de rampen komen, wij door Gods hand gekastijd worden, en dat de goddeloozen Zijn geesel zijn, en dat dit het meest geschikte middel is om tot geduld te bewegen: maar omdat de wijze van spreken op deze plaats te hard zou zijn, en verder ook in het geheel niet passen zou bij zijn bede , neem ik liever een andere verklaring: namelijk, dat God hem door Zijn zwaard bevrijde; mannen, wier macht en geluk al te lang geduurd hebben, door Zijn hand versla. Want hjj stelt het zwaard Gods tegenover de menschelijke hulpmiddelen: alsof hij zeide, dat, zoo niet God Zelf als wreker optrad en Zijn zwaard trok, er geen hoop op bevrijding over was. Wat in het volgende vers volgt: Van de mannen met Uw hand, [leere, van de de mannen, die van de eeuw zijn voeg ik aldus samen: Heere, wreek mij door Uw hand, of door hemelsche kracht, van de mannen, van de mannen zeg ik, wier tyrannic al te lang geduurd heeft, en die Gij al te lang in den droesem van hun voorspoed hebt laten blijven. Dit is een nadrukkelijke herhaling:

Psalm 17: 13.

omdat David, door verontwaardiging opgehouden, eerst zijn rede afbreekt; daarna, weer zijn gedaciiten verzameld hebbende, verklaart, waarom hij benauwd wordt. Overigens, omdat hij juist het enkelvoud gebruikt had , verklaart hij nu, dat ver-scheidenen hem vijandig zijn, en wel sterker en machtiger: zoodat hem geen hoop overbleef, dan alleen op Gods hulp.

Het woordje vitn de eeuw wordt verschillend verklaard. Sommigen vertalen het: tijdelijk; alsof David zou ontkennen, dat hun toestand duurzaam zou zijn: wat in het minst niet schijnt te voegen. Anderen meenen, dat aldus genoemd worden, die volop in de wereld leven, en aan niets dan het aardsche denken. Volgens dezen vergelijkt derhalve David zijn vijanden met wilde dieren: omdat zij, den Geest missende en gehecht aan de vergankelijke goederen, zich niet verheffen boven de wereld. Want iemands deel wordt genoemd , datgene waarin hij zijn geluk stelt. Maar daar „c/ièfófT' bij de Hebreen „eeuwquot; of „den loop van het menscheljjk levenquot; beteekent, twijfel ik niet of David klaagt, dat zijn vijanden langer dan den billijken tijd geleefd hebben. Want schoon voor een korten tijd de driestheid der goddeloozen dragelijk zij, is het onzinnig, dat zij blijven staan, wanneer zij tegen God moedwillig zijn. En dezen zin bevestigt het voorzetsel „mmquot;, waardoor David uitdrukt, dat zij niet sedert een dag of drie of sedert kort opgedoken zijn, maar dat hun geluk reeds een eeuw duurt, terwijl het oogenblikkehjk had behooren te verwelken. Tenzij mogelijk hij hen van de eeuw (of wereld) noemt, omdat zij heerschappij hebben onder de menschen, in eer en rijkdommen verheven zijn: alsof de wereld slechts hun ten behoeve gemaakt was. Dat hij nu zegt. dat hun deel in het leven is, leg ik zoo uit, dat zij vrij zijn van alle ongemakken, en weelde in overvloed hebben, ja zelfs vrij zijn van het algemeene lot: gelijk aan den anderen kant gezegd wordt, dat het deel van een ellendig mensch in den dood is. Derhalve zegt hij, dat dit volstrekt niet past, dat de goddeloozen vroohjk en lustig zonder vrees voor den dood schandelijk handelen, en zich een rustig en gelukkig leven als bij erfrecht verzekeren. Hierop ziet ook wat David dadelijk daarbij voegt, dat God hun buik volstopt met Zijn verborgen goederen: gelijk wij inderdaad zien. dat zij niet slechts het gemeene licht, en de lucht, spijzen en overige geriefelijkheden genieten zonderonderscheid, maar dat zij dikwijls ook heerlijker en schitterender door den Heere behandeld worden, alsof Hij boven anderen aanvallige kinderen in Zijn schoot koesterde. Derhalve worden Gods verborgen goederen zeldzame en meer uitgezochte lekkernijen genoemd. Dit is een harde beproeving

Psalm 17 : 15.

wanneer iemaml Gods gunst boven aardsch geluk schat; het is dus geen wonder, dat hij door deze omstandigheid hevig ontroerd is geweest. Maar wij hebben ons herinnerd, dat hij uit het godvreezend klagen verlichting vond, en niet door God onstuimig lastig te vallen; opdat ook wij door zjjn voorbeeld zouden leeren, onze klachten ten hemel te richten. Sommigen verklaren, rijkelijk gezocht, dat Gods goedheden verborgen genoemd worden, omdat de goddeloozen zeiven ze in verstomping verkwisten, of omdat de reden niet openbaar wordt, waarom God zoo mildelijk aan hen Zijn goed verkwist. Maar die uitlegging, welke ik heb bijgebracht, zoo eenvoudig en echt als zij is, weerlegt door zichzelve alle andere voldoende. De laatste trap is, dat zij door ongebroken opvolging hun rijkdommen op hun kinderen en tot op hun kleinkinderen overdragen. Want, wanneer zij niet behooren tot de kinderen Gods, aan wie deze zegening beloofd is, volgt daaruit, dat zij gemest worden voor den dag der slachting. En dus is het einde der klacht, dat God zoo laat Zijn roede openbaart, wanneer zij zoo lang misbruik gemaakt hebben van Zijn lankmoedigheid.

15. Ik zal in gerechtigheid Uw aangezicht aanschouwen: ik zal verzadigd worden met Uw beeld, wanneer ik zal opwaken.

Nadat hij angstvallig de bezwaren, die hem brandden en kwelden, voor Gods aangezicht uiteengezet heeft, verheft hij zich, om niet onder den last der verzoekingen te bezwijken, op de vleugelen des geloofs tot de rustige kalmte, waarin hij alles in zijn orde wèl gerangschikt ziet. Want in de eerste plaats is hier een stilzwijgende vergelijking tusschen den welgeordenden toestand, waarin God door Zijn oordeel zal herstellen, wat nu verward is, en den woelenden nevel, die de waereld vervult terwijl God zwijgt en Zijn aangezicht verbergt. Want onder die beproevingen, die hij vermeld heeft, kon David schijnen in eeuwige donkerheden verzonken te zijn: want de goddeloozen schijnen Gode het naast als door voorspoedige fortuin, eer en rijkdom bloeiende. Maar David hoont hun trotsche zelfverheffing: en belooft zich Zijn aangezicht als welbevriend te zullen zien, al schijnt hij door God verre verworpen te zijn. Het voornaamwoord „Ikquot; staat er met bizonderen nadruk, alsof hij gezegd hadde, dat zijn moeiten en versmaadheden geen hinderpaal zouden zjjn, om niet weer uit Gods vaderlijke liefde de volle vreugde te ontvangen. Want ook dit moet opgemerkt worden

12

Psalm 17 : IB.

dat hij aan dit eene genoeg heeft, om ten toppunt van gelukzaligheid te wezen, zoo hij gevoelen mag, dat God hem goedgunstig is; terwijl de goddeloozen zich te vergeefs gelukkig wanen, wanneer Hij hun tegen is. Want Grod aanschouwen is niets anders dan de waarneming Zijner vaderlijke gunst, waardoor Hij ons niet alleen opvroolijkt met afwending van onze droefheden , maar ook ten hemel toe verrukt. Met het woord „gerechligheidquot; geeft hij te kennen, dat het loon der goede conscientie hem nimmer ontgaan zal. Want zoolang God de Zijnen verootmoedigt met kruis en ellenden , bespot de waereld onstuimig hun eenvoudigheid, alsof zij lichtvaardiglijk en dwaselijk naar reinheid streefden. Met deze soort van spot worstelt David nu, en verzekert, dat voor hein de vrucht zijner godzaligheid is weggelegd, zoo hij maar niet afwijkt van de gehoorzaamheid aan God: evenals Jesaja, Hoofdstuk 3 vers 10, de geloovigen vermaant, zich staande te houden door deze overweging: Het zal den rechtvaardige wel gaan. Eu toch schrijft hij echter daarom de oorzaak zijns heils toe aan de werken; dewijl hij er niet over spreekt door welke verdiensten hij in genade moet aangenomen worden, maar alleen dit heefc vastgesteld, dat alléén die God vereeren, geen vergeefsche moeite doen; omdat, al moge't zijn, dat Hij voor een tijd Zijn gelaat van de Zijnen afwendt, Hij toch ter rechter tijd hun zijn glansrijke aanschouwing zal hergeven. Ik zal verzadigd icorde». Meer slim dan juist beperken sommige verklaarders dit tot de laatste opstanding, alsof David de hoop op de zalige vreugde uitstelde en zijn verlangen inhield tot in het toekomende leven. En wel erken ik, dat deze verzadiging, waarvan hij spreekt, niet in al haar volheid zal volstaan voor Christus' laatste komst; maar dewijl de heiligen , waar God hen verlicht met de kennis zijner liefde, in dit licht ruste vinden , noemt David terecht deze ruste of verheuging des Geestes, verzadiging. Want ofschoon de Goddeloozen den mond vol hebben van hun overvloed , zijn zij toch nooit rustig en kalm van gemoed, maar zijn als in de branding tusschen blinde beroeringen, omdat hun begeerlijkheid onvervulbaar is, of omdat zij wind eten, of omdat zij, geheel verdwaasd, het goede niet gevoelen, dat zij hebben, of omdat zij lijden aan gruwelijke gewetenskwellingen. Het is dus alleen Gods genade, die ons voldoening geeft, opdat wij niet door toomelooze begeerten her- en derwaarts geslingerd worden. Dus twijfel ik niet, of Oavid zinspeelt op de ijdele vreugde der wereld, die alleen maar de begeerten prikkelt, om aan te toonen, dat geen ander degelijke vreugde geniet, dan die aan God alleen genoeg heeft. Omdat hij nu woordelijk in

Psalm 17 ; 15.

hot Hebrceuwsch zegt: „Ik zal verzadigd worden in het opwaken Uw aangezichtquot;, keuren eenigen do eerste opvatting meer goed, en verstaan ev door dat Gods aangezicht opwaakt of ontwaakt, wanneer het licht Zijner Genade, dat eerst door wolkon verdonkerd was, daaruit tevoorschijn komt. Maar mij komt liet meer gepast voor, het werkwoord „opwakenquot; op David toe te passen, zoodat het hetzelfde beteokeiien moet als lucht krijgen uit de droefheid. Want hoewel hij nooit door vordooving is bevangen, kon het toch niet anders of na do lange afmatting, heeft hij als in sluimering nedergelegen. Want niet zóó kloekmoedig weerstaan de heiligen alle aanvallen en slaan ze af, of naar de zwakheid huns vleesches verslappen zij voor een tijd, of beangstigen zich als met donkerheid overgoten; deze storing vergelijkt David daarom met den slaap. Waar echter Gods gunst weder is aangelicht, zegt hjj door deze ontvangen sterkte rustig te zullen zijn. Wel zegt Paulas in 2 Corinthe 5 vers 7 naar waarheid, dat wij door geloof wandelen en niet door aanschouwen, zoolang wij in de waoreld op de vreemde-lingsreize zijn; maar dewijl wij niettemin niet alleen in den spiegel des Evangelies maar in zoovele blijken Zijner genade dagelijks Gods beeld aanschouwen, moet ieder zich uit de dofheid wakker schudden, opdat de geestelijke gelukzaligheid ons verzadige, totdat God Zich ons van aangezicht tot aangezicht te genieten geve.

PSALM 18.

INHOUD: Wij weten, dooi- welke inoeilijkheden en over hoe steile hindernissen heen David tot de regeering gekomen was, want als balling en vluchteling heeft hij tot aan den dood van Saul onder vele dooden levende zijn leven voortgesleept. Vervolgens, toen God hem reeds door Zijn eigen hand op den troon gezet had, is hij aangegrepen door verdeelheden in eigen kring, en daar de partij zijner vijanden de sterkste was, dikwijls maar zeer weinig verwijderd geweest van den ondergang. Maar zijn bnitenlandsche vijanden hebben hem tot aan zijn ouderdom hard bestreden. Zoo hij niet door Gods kracht gesteund ware, zou hij nooit deze rampen te boven zijn gekomen. Na vele en groote overwinningen behaald te hebben bezingt hij dus niet zijn eigen zege, gelijk de waereldsche lieden dat gewoon zijn; maar verheft in een rechtvaardige lofzang God als oorzaak daarvan; deze Psalm heeft dus een begin, waarin David hoogelijk verheft de bewonderenswaardige genade Gods, zoo in het leiden van zijn bewind als in het beschermen van zijn staat. In de tweede plaats toont hij aan, dat het beeld van Christus' Koningschap in zijn regeering is afgeschaduwd , opdat de geloovigen zouden

Psalm 18 : 1.

vaststellen al ware het ondanks — en in stiijil met — geheel de waereld, dat Christus door de ongeloofolijke macht Zijns Vaders steeds Overwinnaar zal zijn.

1. Voor den Opperzangmeester, van David den knecht van Jehova, die do woorden dezes lieds tot Jehova gesproken heeft, ten dage waarop Jehova hem uitgerukt heeft uit de hand van al zijne vijanden en uit de hand van Saul.

Niet weinig ter zake doet hier de vermelding van den tijd, opdat wij weten, dat David, toen zijne /.aken tot rust waren gebracht, niet in onmatige blijdschap weelderig geleefd heeft,-zooals onheilige lieden, wanneer hen bevrijding van rampen gegeven is, met uitdrijving der gedachtenis van Gods weldadigheden zich of in weelderige wellustigheden indompelen, of de kam opsteken (liet hoofd trots omhoog steken), óf Gods glorie verdonkeren door de walmen van hun jjdelen roem. De gewijde geschiedenis toch vermeldt in 2 Samuël in liet 22ste Hoofdstuk, dat hij den Ileere dit lied gezongen heeft, toen hij rustig gezeten was, door ouderdom bijna overstelpt en ontdaan van al de zwarigheden. Hiermede komt ook dit opschrift overeen, waarvan wij om de genoemde redenen besluiten, dat het er niet onbedachtelijk boven gezet is. Integendeel geeft hij de tijdaanwijzing „nadat hem God had uitgerukt uit al zijn vijandenquot;, opdat wij weten zouden, dat hij toen geheel in rust het bewind bezat, en dat God hem niet éénmaal of slechts tegen één soort vijanden hulp gebracht had, zoodat daarna de strijd weer vernieuwd zou worden, en het einde van den eenen oorlog het begin zou zijn van den tweeden: ja steeds veelvuldige troepen tegen hem zouden opstaan. Want nauwelijks zal er iemand anders gevonden worden van de schepping der waereld aan, dien God op zoo onderscheidene wijzen geoefend heeft. Maar omdat Saul wreeder en met groo-ter woede en volharding dan al de anderen hem vervolgd had: daarom noemt hij in het bizonder dien naam, waar hij eerst in het algemeen van al zijn vijanden had melding gemaakt. Want ook zet hij hem niet op de tweede plaats, alsof het het kortst geleden zou zijn, want hij was reeds voor ongeveer dertig jaren gestorven; en na zijn dood had David zelf zeer vele buitenland-sche vijanden beoorloogd, en de samenzwering van zijn zoon Absalom onderdrukt. Dewijl hij dus in de eerste plaats wist, dat dit een gedenkwaardig genadeblijk Gods was, dat hij gedu-

Psat.m 18:2.

rende zoovele jaren aan ontelbare doodsgevaren ontkomen was; ja, dat zoovele dagen hjj onder Sauls regeering had doorgebracht hij ongeveer altijd geheel door wonderwerken Gods verlost was, vermeldt hij niet zonder reden de geschiedenis van deze verlossing bovenal. Door zich „Knecht Godsquot; te noemen heeft hij ongetwijfeld van zijn roeping getuigenis willen geven, alsof hij ontkende, lichtvaardiglijk op het bewind aangevlogen te zijn; maar integendeel alleen aan de uitspraak Gods gehoorzaamd te hebben. Dit nu is in zoovele worstelingen een allernoodzakelijkst steunsel geweest: ja bij schipbreuk de eenige haven; dat hij er zich wel van bewust was, dat hem deze opdracht van den hemel was gegeven. Want niets is in tegenspoed ellendiger dan een mensch, zoo hij zich door zijn eigen toeleg in gevaar gebracht heeft. David heeft dus met een zeer goed overleg willen getuigenis geven dat hij niet door eerzucht tot deze worstelingen, waaronder hij zwaar geleden heeft, gedrongen is, noch ook door booze kunstgrepen buiten Gods recht om iets beproefd heeft; maar dat Gods opdracht hem heeft voorgelicht. En het is voor ons van geen klein belang, dit te weten, opdat wij niet hopen van allen overlast verschoond te blijven, waar wij Gods roepstem volgen; maar ons veeleer tot een harden krijgsdienst toerusten. Op deze plaats (gelijk ook elders dikwijls) slaat dus dit woord „kncchC op zijn openbare ambtsbediening: evenals wanneer Propheten en Apostelen zich Gods knechten noemen, alsof hij zeide, dat hij niet een eigen gemaakte koning was, maar van Gods wcge verkoren.

Intusschen is zijn bescheidenheid opmerkelijk, dat hij, aanzienlijk door zooveel overwinningen, bedwinger van zooveel waardigheid en weelde, zich door geen anderen eeretitel onderscheidt dan dien van knecht Gods: alsof hij dit meer eervol achtte dan alle uitnemendheid der waereld, het ambt door God hem opgelegd getrouw bediend te hebben.

2. Ea uij zeide, Ik zal U liefhebben Jehova mijne Sterkte. 8. Jehova mijn Rots, mijn Burg, en mijn Bevrijder, mijn God, mijn Steenrots, ik zal op Hem hopen; mijn Schild, en Hoorn mijns heils, mijn Toevlucht.

2. En hij zeide. Ik zal hier niet al te belangstellend of de lettergrepen óf enkele woorden nagaan, waarin dat lied dat in 2 Samuël is opgenomen, van dezen Psalm verschilt. Alleen zoo er eenig meer gewichtig verschil voorkomt, zal ik er ter

Psalm 18; 3.

zijner plaatse op wijzen: zoools bijvoorbeeld merkwaardig is het ontbreken van dezen zin; „Ik zal U liefhebben, Heere, mijne Sterkte.quot; Voorts dewijl de Schrift het werkwoord „ Hichamquot; niet anders dan in de Piël-vervoeging gebruikt, maar het hier nu in de Qal-vervoeging gezet is, verklaren eenige Hebreeën het door „Ontferming ^oeke?quot; alsof David gezegd had „Heere, wanneer ik zoo dikwijls U ontfermend bevonden heb zal ik be-stendiglijk op Uw ontfermingen gaan steunen;quot; en deze uitlegging zou wel niet slecht passen; maar ik heb toch niet van de andere, meer algemeene, willen afwijken. Maar er moet op gelet worden. dat hier de liefde tot God als het voornaamste deel der Godzaligheid gesteld wordt; omdat God door geen ding beter gediend wordt. Ik erken wel, dat door het woord „Eerbiedquot; meer wordt uitgedrukt, de hulde, die wij Hem verschuldigd zijn; opdat Zijn majesteit op den haar toekomenden trap uitblinke; maar dewijl Hij niets meer eischt dan hij alle begeerten onzes harten bezitte, is een offer voor Hem uitnemender, dan waar Hij ons met een band van vrijwillige en ongedwongen liefde aan zich gebonden houdt; gelijk ons ook omgekeerd niets beters is dan dat iu ongebonden goedheid Zijn heerlijkheid uitblinke. Daarom zegt Mozes, wanneer hij in Deuteronomium 10; 12 de Wet in een slotsom wil bijeentrekken: „Nu, Israël, wat verlangt de Heere God van U, dan dat gij Hem lief hebt?quot; Hoewel David tegelijkertijd toont, niet zóó gehecht te zijn aan Gods weldaden, dat hij jegens haar Bewerker ondankbaar zijn zoude; wat door alle eeuwen heen maar al te zeer het algemeene gebrek is geweest. Ook hedendaags zien wij, dat het grootste deel der wereld met verwaarloozing of althans achterstelling van God, zich zoetelijk in Zijn gaven vermeit. Om nu niet in deze ondankbaarheid te vallen is het, dat David met deze woorden als een plechtige gelofte aankondigt: „dewijl Gij mijne Sterkte zijt Heere, zal ik met oprechte liefde U toegewijd zijn.quot;

Heere, mijn Rots. Dat hij vele lofspraken opeenhoopt, om daarmede God te versieren, is niet overtollig. Want wij weten hoe moeilijk het is, de harten en verstanden der menschen aan God toegewijd te houden. Want of zij verbeelden zich, dat God alleen voor hen niet genoeg is, zoodat zij steeds elders hulp gaan zoeken, of ook bij den eersten aandrang der verleiding vallen zij uit het geloof in Hem uit. Derhalve betuigt David, waar hij Gode velerlei wijzen van redden toeschrijft, dat hij over en genoeg beschermd is, zoo hij slechts Hem tot verdediger

Psalm 18: 4.

zjjns heils heeft: alsof hij zeide, dat zij, die God met Zijn bijstand beschutten wil, niet enkel tegen óón soort van gevaar veilig zijn, maar aan alle zijden dermate ommuurd door een deugdelijke borstwering, dat zij geenerlei doodsgevaar te vreezen hebben. Wij zien dus, dat hier niet alleen uit dankbaarheid Gods lof verheerlijkt wordt; maar ook de zielen onderwezen in vast en standvastig geloof om, wat haar ook moge treffen, terstond tot God de toevlucht nemen: en opdat zij er zeker van overtuigd mogen zijn, dat Gods kracht even veelvuldig is,als de goddcloozen verschillende soorten van kwaaddoen uitdenken. Maar (gelijk ik onlangs heb doen opmerken) David is ook niet zonder reden zoo overvloedig in dit opzicht; want zoo God ons op één wijze geholpen heeft, verschrikken wij niet meer alsof wij nooit Zijn hulp ondervonden hadden, zoodra er weer een nieuwe storm is opgestoken. En die in slechts één zwarigheid verdediging van Hem verwachten, beperken later kwaadaardig Zijn vermogen: zij handelen evenals of iemand zich in het strijdgewoel wierp, geheel gerust voor zijn borst, dewijl hij door borstharnas en schild beschermd is, maar bang voor zijn hoofd uit gemis van een helm. Daarom doet David hier den ge-loovigen hun geheele wapenrusting aan de hand, opdat zij zouden gevoelen aan geen werptuigen bloot te staan, zoo zij maar bewapend zijn met de mogendheid Gods. En dat dit de bedoeling van zijn overlegging is, verklaart hij met te zeggen: „Ik z il op IJem hopen \ Laten wij daarom uit zijn voorbeeld leeren, om wanneer ons eenigerlei benauwdheden aanvallen, deze titels Gods er tegenover te stellen: ja laten zij in onze geheugens gevestigd worden, opdat, welke bevreesdheid Satan er ook wille inbrengen, hij van het binnenkomen verre afgehouden worde. Want wij wankelen immers niet alleen in rampen, die er zijn; maar verzinnen ons ook ingebeelde gevaren tegen den toekomenden tijd, die ons geheel voor niet beroeren. In 2 Samuël 22 vers 3 wordt voor „God mijn Steenrots'quot; gelezen: „God van mijn Steenrotsquot;. En na het woord „Toevluchtquot; staat er: „Mijn Burg, mijn Redder, uit het geweld znlt Gij mij verlossenquot;; welke woorden een nog voller zin geven; maar op hetzelfde neêrkomen.

4. Ik zal Jehova, den Geprezene, aanroepen, en gered worden van mijn vijanden. 5. Banden des doods hadden mij omgeven, stroomen van goddeloosheid hadden mij verschrikt. G. Banden des grafs hadden

Psalm 18; 4.

mij omringd, strikken des doods waren voor mij gekomen. 7. In mijn angst heb ik Jehova aangeroepen, en tot mijn God geroepen; en Hij heeft uit Zijn tempel mijn stem gehoord, en mijn geroep voor Zijn aangezicht is tot Zijn ooren gekomen.

4. Ik zal Jehova, den Geprezene, aanroepen. Hoewel het aanroepen van God dikwijls (gelijk elders gezegd is) den geheelen eeredienst omvat, twijfel ik toch niet, of hier beteekent het, zich begeven tot de trouwe Gods en Heil van Hem zoeken; dewijl hier de uitwerking der smeeking volgt. En deze getuigenis van zijn hoop heeft David er aan toegevoegd, omdat wie op God hoopt. Zijn hulp inroept in den nood. Hij zegt dus: dat hij gered zal worden en alle vijanden overwinnen, omdat hij tot God de toevlucht nemen zal. Hij noemt daarbij God „Jen Geprezene \ niet alleen omdat Hij lofwaardig is, zooals bijna allen het uitleggen; maar om te kennen te geven, dat zijn smeeking met lof vermengd zal zijn. Zoo toch schijnt de omgeving van deze plaats het te eischen, dat hij, voor vroegere weldaden dankzeggend, Zijn hulp met nieuwe geloften zoekt. En voorzeker zal nooit iemand vrijmoediglijk smeeken tenzij hij zich oprichtc dooide herinnering aan Gods genade. Daarom vermaant Paulus in Philippensen 4: 6 de geloovigen, dat zij hun zorgen en begeerten in alle smeeking met dankzegging in Gods hart zullen uitstorten. Waar nog bij komt, dat zij, die Gods lof niet aan hun smeekingen verbinden, tegen Hem tieren en met Hem twisten.

5. Hadden mij omgeven. Xu begint David te verhalen door hoe zekere en luisterrijke blijken hij ondervonden heeft, dat de hand Gods deugdelijk en sterk genoeg is, om allerlei soort van kwaden terug te slaan. En het is geen wonder, dat deze dingen die nu zeer eenvoudig en in gelijkmatigen stijl konden beschreven z|jn, dichterlijk en met een prachtige versiering van woorden in het brcede vermeld worden; want dewijl de Heilige Geest met de kwaadwillige en verdorven verstanden der inenschen worstelen wilde, heeft Hij David hier in de hyperbolische spreekwijze onderricht, opdat deze de waereld zou doen opwaken tot het overdenken van Gods weldaden. Er is wel haast geen hulp Gods, al is zij nog zoo tastbaar, of onze kwaadwilligheid verduistert haar. Daarom zegt David, om met te meer uitwerking onze zinnen te doordringen, dat het Heil, van God hem aangebracht, in alle werk der wereld duidelijk zichtbaar geweest is.

Psalm 18; 4.

Aan deze bedoeling van hem moet vastgehouden, opdat wij niet zouden meenen, dat hij in zijn meer verheven stijl de maat te buiten gegaan was. Verder is de slotsom, dat hij, toen hij reeds in de uiterste engten gedreven was, tot Gods bijstand de toevlucht genomen heeft, en wonderbaarlijk gered is. Wat de woorden betreft: „Chêbelirnquot; noemen de Joden zoowel „touicenquot; als „imartenquot;; of ook wel alle doodelijk kwaad: omdat het den mensch verderft, en tot zijn ondergang strekt. Opdat de Psalm aan hei Lied (in 2 Samuël) beantwoorde heb ik er niet op tegen, dat het hier als „verbrijzelingquot; opgevat wordt; dewijl daar gelezen wordt „Misjbedeej maivttli\ een woord, dat van „verbrijzelenquot; afgeleid is. Maar dewijl het werkwoord „omgevenquot; een meer gepaste overdrachtelijke spreekwijze was, ontleend aan touwen of strikken, alsof hij gezegd had overal in doodsgevaren ingewikkeld geweest te zijn, heb ik gaarne deze uitlegging omhelsd. Wat nu volgt over „stroomenquot; is hetzelfde alsof hij gezegd had door vreeslijken aandrang overstelpt te zijn niet anders dan in een schipbreuk. Verder noemt hij het „stroornen Belialsquot;, omdat de on-dougenden en verkeerden tegen hem hadden samengespannen. Waarom Hiëronymus vertaald heeft „zonder jukquot;, weet ik niet. De meer gangbare meening is, dat het woord is samengesteld uit „Beliquot; en „jangaLquot;, dewijl de goddeloozen niet opklimmen of niet vooruitkomen. Zeker is, dat de Joden met dit woord elke misdaad aanduiden, zoo zij maar verachtelijk is; hierom is waarschijnlijk, dat David naar zijn vijanden gezien heeft, die hom goddelooslijk en schuldiglijk den dood bereidden. Ofschoon, — indien iemand liever mocht verklaren: „ Doodaanhrengcndc tlroomenquot;, strijd ik er niet togen. In het volgende vers herhaalt hij weer, door de verdervingen of banden des grafs omringd te zijn. Waar in het Hebreeuwsch hetzelfde woord staat, heb ik ook hier het liefst „bandenquot; vertaald; niet alleen dewijl hij hot werkwoord „omringenquot; of „omsingelenquot; gebruikt; maar ook dewijl hij spoedig (gelijk ik tenminste meen) er in denzelfden zin bijvoegt: „Strikken des doodsquot;. Dit is de beschrijving van het gevaar, die den roem der bevrijding opheldert, dewijl David, in zóó grootc wanhoop geslingerd, door geen mensch kon worden uitgerukt.

7. In mijn angst. Het is een schitterend blijk van een zeldzaam geloof geweest, dat David zijn hart in gebeden ten Hemel verheven heeft, toen hij in den kolk des doods reeds bijna geheel verzonken was. Wij moeten dus weten, dat zulk een spiegel ons voor de oogen gehouden is, opdat geenerlei zwartheid van

Psalm 18:8.

rampen ons afschrikke van liet bidden. Dat nu het gebed deze vrucht heeft aangebracht, hierdoor heeft hij te beter te kennen gegeven, dat hij door Gods hulp verlost is. Door het woord „roepenquot; wijst hij (zooals wij elders gezegd hebben) het vuur en den geweldigen aandrang aan. Daarna onderscheidt hij zich, door Gcd zijn God te noemen van de openlijke verachters Gods en van de huichelaars, die wel door den nood gedwongen, het hemelsche Opperwezen vagelijk aanroepen, maar noch gemeenzaam noch met een zuiver hart tot God naderen, van wiens Vadergunst zij niets weten. Waar hij ons dus voorlicht door het geloof, opdat wij er van overtuigd zijn mogen, dat God ons een Vader is, daar is ook tevens de deur voor gemeenschapsoefening beiderzijds geopend. Voeg hierbij, dat David door vast te stellen, dat God op zijne zjjde is. Hem tot tegenstander zijner vijanden maakt: hetgeen strekt om de godzaligheid die in hem is te beter te doen uitkomen. Door het woord „tempelquot; wordt hier niet (gelijk elders vaak) het Heiligdom bedoeld, maar de Hemel. Want het beeld, dat hij er dadelijk aan toe zal voegen , kan niet op het heiligdom toegepast worden. De beteekenis is dus, dat God van den hemel Zijn hand heeft uitgestrekt, toen hij in de waereld verlaten was, en aller menschen ooren doof waren.

8. ïoen heeft zicli de aarde bewogen en gesidderd, en de grondslagen der bergen zijn ontroerd en hebben zich bewogen, omdat Hij vertoornd was. ü. Rook is opgestegen in Zijn neus, en vuur uit Zijn mond heeft verteerd; kolen zijn daardoor aangestoken. 10. En Hij heeft de hemelen gebogen en is nedergedaald; en donkerheid was onder Zijne voeten. 11. En Hij heeft gereden op een Cherub, en heelt gevlogen; en is nedergedaald op de vleugelen des winds. 12. Hij heeft duisternis gesteld tot Zijn verberging, rondom Hem was Zijn tabernakel, donkerheid der wateren, wolken der hemelen.

8. Toen heeft zich bewogen. Dewijl David de hulpe Gods, die hij ondervonden had, niet naar waarde genoeg kon verheffen, schildert hij nu het beeld daarvan iu hemel en aarde af; alsof hij zeide, dat zij oven zichtbaar geweest was, als de veranderingen openbaar zijn , die aan hemel en aarde een veranderd

Psalm 18:8.

voorkomen geven. Want, zoo de gang der zaken altijd gelijkmatig en geheel op dezelfde wijze voortvloeide, zou Gods macht niet zoo merkbaar zijn. Maar waar Hij, hetzij dooronverwach-ten plasregen, hetzij donder, hetzij stormen, de gedaante des hemels verandert, moeten zij , die eerst sluimerden, wel ontwaken, omdat zoo onverwachte afwisselingen Gods tegenwoordigheid al te goed toonen. Wel is ook aan een effen en kalmen hemel Gods majesteit duidelijk zichtbaar; maar aangezien demenschen er hun zinnen niet op richten om er Hem in te erkennen, eer Hij in meer eigenlijken zin neerdaalt, telt David de plotselinge afwisselingen op, waardoor wij plegen vervaard te worden, om ons met te meer uitwerking te treffen, en voert God in, nu eens met een donkere wolk bekleed, dan weer met storm ontroering verwekkend, soms op het aansnellend geweld der winden de lucht doorklievend, straks bliksemend of hagelsteenen en bliksemschichten neêrslingerend. De slotsom komt hierop neer, dat die God, die, zoo vaak het Hem zoo goeddunkt, alle deelen der wereld doet beven door Zijn macht, niet minder openlijk en met gewisse kenteekenen verschenen is, waar Hij David als bevrijder heeft willen bijstaan, dan wanneer Hij in alle schepselen opwaarts en nederwaarts Zijn macht heeft uitgedrukt. Ten eerste zegt hij, dat de aarde geschokt is, omdat er niets geduchters is dan een aardbeving. Voor „grondslagen der bergenquot; staat in het andere lied: „Fondamenten der hemelen;quot; maar met dezelfde bedoeling; te weten, dat niets zoo bestendig of vast geweest is in de waereld, dat niet gebeefd heeft en van zijn plaats bewogen is geweest. En dit zegt David ook niet (gelijk ik reeds ter inleiding gezegd heb) als gepchied-beschnjver; maar hij wendt deze vergelijkingen aan om den twijfel weg te nemen om de stompzinnigheid der menschen, die God niet vatten tenzij in uiterlijke teekenen. Want wat betreft sommiger gevoelen, dat deze wonderen openlijk getoond zijn, is nauwelijks gelootlijk, dewijl do Heilige Geest in het verhaal van zijn leven hiervan ten eenenmale zwijgt. Maar deze vergrootende (hyperbolische) wijze van spreken kan toch geen aanleiding tot lasteringen zijn, zoo ons maar onze botheid in de gedachten komt: eu verder ook onze verdorvenheid, gelijk ik zooeven vermaand heb. David namelijk, die veel meer scherpziende was en meer doorzicht had dan het gros der menschen, beschrijft onder uitwendige beelden, welke macht Gods hij zelf door het geloof en door den Geest gevoeld had, omdat hij met een eenvoudige manier van spreken bij de tragen eu verstompten niet genoeg vorderen kou. Zeker is in het

Psalm 18 ; 9.

minst niet twijfckclitig, dat de zeer groote nabijheid van het goddelijk wezen beter dour David begrepen is, dan de domme groote hoop der mensehen in de aardbevingen, stormen, bliksemen , droeve bedekking der hemelen, en rukwinden Gods hand gevoelt. Tevens is het goed te overwegen, dat hoe groo-tehjks bewonderenswaardig God ook Zijn genade betoond had door David te redden, velen nochtans gemeend hebben, dat hetzij door zijn eigen ijver, hetzij bij toeval, hetzij op andere natuurlijke wijzen alles zoo hem ten voordeel geweken is; want zoodanige domheid of boosheid heeft hem genoodzaakt, om allo schepselen tot getuigen er bij te roepen. Wijselijk en terecht merken ook sommigen op, dat hij in deze geheele beschrijving zinspeelt op de gezamenlijke verlossing der Kerk. Want, wanneer God toen een eeuwigdurend bewijs gegeven heeft, waaruit de geloovigen moesten afleiden, dat Hij de Beschermer van hun Heil zou zijn, zijn alle weldaden, die Hij later hetzij voor het algemeen hetzij voor een enkelen aan Zijn volk bewezen heeft, zekere aanhangsels geweest op die eerste verlossing. Daarom stelt hij, ook waar hij op andere plaatsen aan Gods volk bewezen hulp aanprjjst, die zoo gedenkwaardige proeve als een oorspronkelijke type van Gods genade voor. En voorzeker, toen velen hem, als uit zijn vaderland verdreven, bespotten, alsof hij afgesneden ware van het volk Gods, en velen er voor beefden, dat hij met geweld het bewind zou bemachtigen , was er wel de beste reden, dat hij de bescherming van zijn eigen Heil in de gemeenschappelijke bevrijding van het volk zou insluiten; alsof hij zeide, dat hij, dien God metterdaad getoond had, in Zijn amgezicht een edel en uitnemend lid der Kerk te achten, ten onrechte als een vreemdeling teruggestooten werd. Wij zien toch, dat de Propheten, zoo dikwerf zij het volk hoop willen opwekken op redding, het terug roepen naar het eerste verbond, dat gewaarborgd was door die wonderen in Egypte, in de doortocht van de lioode Zee, en in de afkondigingen op den berg Sinai. Dat de aarde beeft voor Gods toorn, zegt hij met hot oog op de goddeloozen. AVant God zegt dikwijls alzoo, dat Hij brandende van verontwaardiging en ijver de wapenen opvat om het Heil der geloovigen te beschermen.

9. Rook is opgestegen. In het Hebreeuwsch beteekent *Apli* eigeljjk „neusquot; of „neusgaleti'] maar omdat het soms overdrachtelijk gebruikt wordt voor „toornigheidquot;, vertalen sommigen het als volgt: „Rook stijgt op in Zijn verbolgenheidquot;; mijns bedunkens minder gepast. Want David vergelijkt de nevelen en dam-

Psalm 18: 10 en 11.

pen, waarmede Hij den hemel verdonkert, bjj den dikken rook dien de neusgaten van een vertoornd mensch uitademen. En hier wordt te beter gekend, hoe vreeseljjk Gods toorn zjj , wanneer Hij door Zijn blazen den hemel omwolkt, en ons met don. kerheid drukt, door den glans der zon en aller sterren van ons weg te nemen. En anders zou toch ook niet passen, wat on-middelijk volgt, dat een vuur uit Zjjn mond uitgegaan verteert; want het beduidt, dat God zonder meer pogingen tegelijk geblaas uitzond uit Zijn neus, en Zijn mond opende om het vuur uitte-drijven, om door Zijn rook geheel de waereld te verdonkeren en haar daarna door Zijn gloed te verteoron. Want wat hij er aan toevoegt, dat er kolen door zijn aangestoken, dient om het te onderscheiden van een weldra uitgedoofde vlam. Het buigen der hemelen wijst een bewolkten tijd aan. Want wanneer dikke dampen het midden der lucht bezetten, schijnen de wolken op onze hoofden te liggen: en niet alleen dit; maar Gods majesteit vervult ons door nader te komen met ontzetting, en beklemt ons met angst, terwijl wij bij een bolderen hemel ver waren doorgevloeid tot de vreugde, overigens hebben wij in herinnering gebracht, dat onder de donkerheid des hemels ons de toorn Gods wordt afgeschilderd; omdat, evenals Gods aangezicht ons met reinen glans liefelijk opvrooljjkt, zoo ook wij gedwongen worden het voorhoofd te fronsen van droefheid bij een stormachtigen hemel, alsof Hij met dreigende wenkbrauwen op ons aanviel. Intusschen worden wij er op gewezen , dat er geen verandering geschiedt in den hemel nóch op do aarde, die niet getuigt van Gods tegenwoordigheid.

11. Hij heejl yeredeii op een Cherub. Zooals hij ons in de wolken en de samenpakkiiig dor lucht een toeken van Gods toorn heeft afgeschilderd, alsof Hij rook uit Zijn neusgaten uitblies, en vol dreiging afdaalde tot do monschen om hen door den vreese-lijkon druk Zijnor mogendheid te boklemmon , en eveneens gezegd heeft, dat in de bliksemstralen en bliksemschichten oen vlammend vuur uit Zijn mond uitging, zoo voert hij Hem nu in als rijdende op winden en wervelstormen om in snelle vaart, of liever dood-brengende lucht, geheel de aarde te doorzuiveren. Een gelijke beschrijving wordt ook gegeven in Psalm 104 vers 3, waar gezegd wordt, dat God vliegt op de vleugelen der winden, en die als snelle boden overal heenzendt worwaarts Hij wil. Voorts maakt hij God niet alleen den bestuurder der winden en Dongene, Die door Zijn eigen kracht ze aandrijft; maar hij zegt tegelijk, dat Hij rijdt op een Cherub, opdat wij weten, dat deze aan-

Psalm 18 : 13.

(Injvingen der winden op Zjjn bevel door de Engelen bestuurd worden. quot;Want wij weten, dat onder liet beeld „Chertihimquot; Engelen worden voorgesteld. Ik twijfel dus niet, of David heeft willen zinspelen op de Ark des Verbonds. Hij stelt hier namelijk de macht Gods, die in de wonderen der natuur te aanschouwen is, zóó voor, dat zij toch niet wegweek van den tempel, waar hij wist, dat God zich op geheel bizondere wijze aan de kinderen Abrahams had geopenbaard. Hij huldigt God dus niet alleen maar als Bouwheer der waereld; maar als Wie met Israël verbond gemaakt heeft, en in zijn midden Zich een heilige woonstede verkoren heeft. Want hij kon de Engelen bij hun eigen naam noemen: maar met opzet heeft hij hier het zichtbaar zinnebeeld van de Ark gezet, opdat de geloovigen zich den tempeldienst zouden voor oogen stellen. Hetgeen volgt, over het donker als Gods tent, is herhaling van den vorigen zin met andere woorden: te weten, dat God, de lucht met duisternis bedekkend, den menschen in zekeren zin Zijn aanblik ontzegt; juist zooals een Koning, vertoornd op zijn volk zich in afzondering en ontoegankelijkheid verbergt. Zij vergissen zich toch, die dit vers opvatten alsof daardoor in het algemeen bewezen werd , dat Gods heerlijkheid verborgen is, alsof David zeide, dat God in donkerheid verborgen is, om de vermetelheid van der menschen nieuwsgierigheid te weerhouden. Ik erken, dat God wel een ontoegankelijk licht bewoont; maar ik twijfel er niet aan, of deze spreekwijze moet beperkt worden tot de eigenaardigheid van de tegenwoordige plaats, in dien zin als ik heb bijgebracht.

13. Voor den glans in Zijn aangezicht zijn de wolken voorbijgedreven, hagel en kolen vuurs. 14. En Jehova heeft gedonderd in de hemelen; de Allerhoogste heeft Zijn stem verheven, hagel en kolen vuurs, 15. En Hij heeft Zijn pijlen geschoten, en heeft hen verstrooid; en Hij heeft de bliksemen vermenigvuldigd, en heeft hen verschrikt. 10. En zichtbaar zijn geworden de afgronden der wateren, en de grondslagen der waereld zijn ontdekt, van Uw schelden Jehova, van het geblaas des winds van Uw neus. 17. Hij heeft gezonden uit de hoogte, Hij heeft mij opgenomen ; Hij heeft mij opgetrokken uit groote wateren. 18. Hij heeft mij ontrukt aan mijn sterken vijand, en aan mijn tegenstander; omdat zij mij te sterk waren. 18. Zij hadden

Psalm 18 : 13 cn 14.

mij bejegend ten dage mijns on ge va Is; en Jehova is mij geweest tot een steun. 20. En Hij heeft mij uitgevoerd in do ruimte ; Hij heeft mij uitgerukt, want Hij had lust aan mij.

13. Voor den r/lum, enz. — Weilerom komt hij terug op do bliksemstralen, die door de wolken uiteen te scheuren den hemel openen, en zegt dus, dat Gods wolken (dit is, die Mij voor Zich gesteld had tot teeken Zijns toorns, om de monschen te beroo-ven van het licht Zijns aanschijns) voorbijgedreven zijn voor Zijn glans, of van Zijn glans weg, want die plotselinge veranderingen treffen ons met een te krachtiger gevoel van God. Ilij voegt er bij, dat er onmiddelijk hagel met kolen vuurs op gevolgd is; want wanneer de wolken door den donder gespleten worden, breken er óf bliksemschichten uit óf de wolken lossen zich op in hagel.

14. E71 heeft gedonderd. Hij herhaalt hetzelfde met andere woorden, dat God uit den hemel gedonderd heeft; maar noemt nu den donder Gods stem, opdat wij niet zouden meenen, dat het óf bij toeval geschiedde ót door natuurlijke oorzaken, zonder uit den hemel bestuurd te worden. De wjjsgeeren zien wel de middel- of lagere-oorzaken , namelijk, dat, waar koude en vochtige dampen aan drooge en warme uitdampingen in het omhoogstijgen den weg versperren, ook door de botsing en de breking der wolken geraas wordt opgewekt; maar David, in den Geest hoo-ger stijgende dan de luchtverschijnselen, heeft betuigd, dat God daarin aanwezig is, om met Zijn bevel door te dringen in de verborgen aderen der aarde en daar de uitademingen uitte voeren ; dat Ilij die daarna in soorten verdeelt en in de lucht verstrooit, vandaar de dampen dooreenmengt, en hen met fijne en drooge warmtestoffen in strijd doet komen, alsof Hij een stem uit Zijn mond deed uitgaan. Het Lied in 2 Samuel zet deze herhaling nog voort: maar de beteekenis komt in alles hiermede overeen. Maar vastgehouden moet worden, wat ik tevoren gezegd heb, dat David met deze beelden ons de vreeselijke mogendheid Gods beschrijft, opdat hij te beter Zijn genade zou doen uitkomen in zijn eigen verlossing. En zelf zet hij weldra zijn bedoeling uiteen, wanneer hij schrijft, dat zijn vijanden

door Gods pijlen; alsof hij zeide, dat zij niet door menschen-handen of zwaarden zijn neergeveld, maar dat God openlijk tegen hen gebliksemd heeft; niet, omdat de geschiedenis beweert,

Psalm 18 : 16 en 17.

dat het zoo gegaan is; maar, omdat de onbeschaafden en de kwaadwilligen er niet anders toe te brengen waren om te gevoelen, dat God zijn verlosser was, alsof hij zeide: Laat hen, die niet erkennen, dat ik door Gods hand gered ben, dan ook ontkennen dat God uit den hemel dondert, ja in het geheel der natuur maar vooral in deze bewonderenswaardige wisselingen Zyn mogendheden afschaften. Dewijl nu God den bliksem heen-slingert als pijlen, heeft hij de overdrachtelijke spreekwijze voorop gesteld, en daarna de zaak met haar eigen naam uitgedrukt.

16. En zichtbaar zijn geworden. In dit vers maakt hij ongetwijfeld een toespeling op het wonder in de doortocht der Roode Zee. Met welk doel dit geschiedt, heb ik vooorheen aangewezen. Want David verbindt zeer gepast de hulp hem persoonlijk uit de hemelen geworden met die oude verlossing der Kerken, omdat God herhaaldljjk Zjjn eenmaal met geheel Zijn volk aangegaan verbond door de bizondere weldaden, die Hij eertijds aan Abrahams kinderen afzonderlijk bewezen heeft, in de herinnering terugroept, opdat zij zich vast zouden verzekerd houden van de voortduring Zijner genade, en deze eene bevrijding hun voorbeeld of onderpand zou zijn van duurzaam Heil. Want omdat die genade, welke hij verkondigt, dat hem bewezen is, van de eerste verlossing niet was af te scheiden. dewijl zij daarvan een deel en een aanhangsel was, beschouwt hij als in één oogenblik beide het wonder van de drooggemaakte Roode Zee en de hulp hem zelveu bewezen. De slotsom is, dat God, Die eens voor de Zijnen een pad door de Roode Zee heeft gebaand, en Zich hun Beschermer betoond heeft op deze voorwaarde, dat zij zouden vertrouwen onder Zijn hoede duurzaam ongedeerd te zullen zijn. Zijn bewonderenswaardige mogendheid alweder heeft uitgedrukt in de redding van één man, om de gedachtenis van deze overoude geschiedenis te vernieuwen. Uit al hetwelk te beter blijkt, dat David niet maar dichtelijke fabelen gemaakt heeft, in deze vergrootende spreekwijzen, maar den regel gevolgd heeft, die den geloovigen door God is voorgeschreven. Tegelijk moet opgemerkt op deze reden, die hem genoopt heeft Gods genade zoo groot voor te stellen, dat het grootste, deel des volks haar hetzij uit boosheid hetzij uit stompheid met gesloten oogen zou voorbijloopen. Het Hebreeuwsche woord „Aphii/imquot;, dat ik vertaald heb door „afgrondenquot; beteekent eigenlijk „hakkenquot;-, maar het is allerminst dubbelzinnig of hier David zou bedoeld hebben, dat zelfs de bronwellen der wateren zichtbaar zijn geworden, en men alzoo heeft kunnen onderscheiden, vanwaar de

Psalm 18 : 17.

onuitputtelijke kraclit en overvloed van water de rivieren tot hun voortdurend stroomen komt in staat stellen.

17. „ Hij heeft gezonden uit de hoogte.quot; — Hier wordt met korte woorden hot einde getoond van dit zoo schitterend verhaal, zoodat wij althans kunnen weten, dat David niet door eigen inspanning noch door de hnlp van menschen uit de diepe afgronden boven is gekomen, maar door de liuipe Gods er uitgetrokken is. Want van God wordt gezegd, dat Iljj hulp zendt uit de hoogte, vanwaar Hij ons op wondervolle en ongewone wijze bewaart: en zoo wordt dit zenden tegenover gesteld aan de aardsche hulpmiddelen , waaraan wij te vergeefs gewoon zijn onze zinnen te hechten. Ik keur de mcening niet af van hen die dit uitleggen van de engelen, ik pas hot echter meer algemeen toe: omdat wjj op allerlei manieren bewaard kunnen worden, beschikt ons God al Zijne schepselen, die naar Zijne bevelen luisteren, en rust deze uit om ons te helpen. Ofschoon nu elke soort van hulp uit den hemel afkomstig is, verzekert David niot zonder reden dat hem uit de hoogte een hand is toegestoken , zoodat deze ongelooflijke weldaad bij uitnemendheid uitstak bij de anders meer gewone, daar is ook een gezwegene verhouding tusscben deze buitengewone deugd en de andere algemeene en alledaagsche manieren om te helpen. Wanneer hjj zegt dat hij van Godswege uit groote wateren, getrokken is, dan is dat eene oneigenlijke manier van spreken, want de woede dor vijanden vergelijkende bij hevige stormwinden, waardoor hjj honderdmaal had bedolven kunnen worden, drukt hij des te helderder de grootte van het gevaar uit: alsof hij zoggen wilde, dat hij buiten verwachting uit een groote schipbreuk gered was.

In het volgende vers verhaalt hij dezelfde zaak, maar zonder deze beeldspraak, dat hij namelijk bevrijd was van oen xterken vijand, die hem ten doode toe haastte en achtervolgde. Want juist daarom prijst hij de macht van God, omdat geen mensche-Ijjke krachten hadden kunnen verhinderen dat God hem in den uitersten nood uitkomst gaf. Omdat op het eïnd van het vers het woord R'i gebruikt wordt, dat bij de Hebreen meestal in redengevenden zin wordt genomen, nomen bijna alle vertalers het in dezen zin: God is mjj uit de hoogte tor hulpe gekomen, omdat do vijanden to stork waren, dan dat er nog iets van do menschen te verwachten was. En de nuttige los kan hieruit getrokken worden, dat het juist dan voor God de meest geschikte tijd is, om do Zijnon te helpen, wanneer zij niet moer in staat zijn de vijanden weerstand te bieden; ja gebroken en verslagen

13

Psalm 18 : 19.

bezwijken zij voor hun geweld, evenals de schipbreukeling, na alle hoop tot ontkomen opgegeven te hebben, naar de diepte wordt weggerukt. Toch zou het in tegengestelden zin kunnen verklaard worden, dat, hoewel de vijand sterker was, David des niettegenstaande was bewaard.

19. Zij hadden mij bejegend. Met andere woorden bevestigt hij de voorafgaande gedachte, dat hij gesteund werd door de hulpe Gods, waar geen andere uitkomst meer bestond. II|j verhaalt, dat hij van alle kanten omringd was; en dat niet door een eenvoudig ongeluk, maar zoo, dat de vijanden hem, die alreeds ongelukkig was, kwelden en zooveel mogelijk nog trachten hom geweld aan te doen. Uit die omstandigheid blijkt des te beter, dat hij niet dan alleen door de hand Gods is uitgevoerd in de ruimte. Want waarom zou hij plotseling uit den dood weer in het leven zijn teruggebracht, als God niet juist daardoor had willen toonen, dat in Zijn hand het besluit is van den dood? De oorzaak ten slotte, schrijft hij, is geen andere dan het zuiver welbehagen Gods, zoodat de lof en dank Hem alleen geheel en al toekomt. Hij herinnert ook aan dat welbehagen, door te wijzen op zijne roeping. Want hierop legde hij vooral de nadruk, dat de aanvallen, waaraan hij blootstond, om geen andere reden waren ontstaan, dan juist dat hij God gehoorzaamd had, toen Deze hem riep en dat hij geloovig Diens uitspraak had omhelsd. Want ijverzuchtige en oproerige men-schen, die door hun hartstocht vervoerd worden om ondoordacht alles te ondernemen en daardoor te midden van gevaren komen, hoewel zij dikwijls door hunne vastberadenheid en ijverigen kamp hun wenschen verkrijgen, zij bereiken toch altijd oen ongelukkig einddoel, want zij zijn niet waard, dat God ze helpt, daar zij zelfs zonder eenigen grond van oproeping ijdele ondernemingen tegen den hemel aanvatten. In hoofdsom getuigt David dat het hem nooit aan de hulpe Gods ontbroken heeft, omdat hij nooit uit eigene beweging zich ergens heeft ingedrongen; maar toen hij nog tevreden was met zijn nederig lot en hij zich gaarne nog opsloot in de schaapskooien en hutten zijns vaders, toen was hij gezalfd door de hand van Samuel: en dat was een zinnebeeld van de genadige uitverkiezing van God.

21. Jehova heeft mij vergolden naar mijne gerechtigheid, naar de reinheid mijner handen gaf Hij mij weder. 22. Want ik heb de wogen van Jehova be-

Psalm 18 ; 21.

waard, en ik bon niet goddeloos!ijk van mijnen God geweken. Want al Zijne rechten waren voor mij en Zijne bevelen deed ik niet-van mij weg. 24. En ik was rein bij Hem, en ik wachtte mij voor mijne ongerechtigheid. 25. Zoo gaf mij de Heere weder naar mijne gerechtigheid, naar mijne gerechtigheid, naar de reinheid mijner handen voor Zijne oogen.

21. Heeft mij vergolden. I!jj den eersten indruk zou hot kunnen voorkomen, alsof David met ziclizelven in strijd ia, want als hij kort te voren verhaald heeft, dat hij alles heeft ontvangen door het welbehagen Gods, daar beroemt hij er zich nu op, dat hem een rechtvaardige belooning ten deel is gevallen. Maar indien wij verstaan met welk doel hij deze lofspraak op zijn eigene reinheid verbindt met het welbehagen Gods, dan zal het gemakkelijk vallen beide voorstellingen te vereenigen. Vroeger heeft hij aangetoond, dat God de eerste was geweest om hem de verwachting te geven van een koninkrijk, dat hij niet dooide stemmen der menschen was gekozen noch ook zichzelf had opgeworpen, maar omdat bet alzoo aan God had behaagd ; nu voegt hij er in de tweede plaats aan toe, dat hij getrouwe gehoorzaamheid ann God heeft betoond, zoodat inj nooit aan Diens bevel ongehoorzaam was geweest. Want beide dingen waren noodig, dat God David met Zijn gunst voorkwam en zelf den koning verkoos, en aan den anderen kant, dat David gehoorzaam en met een rein geweten liet koningschap, hem van God opgelegd, ontving; want hij moest ook, wanneer de goddeloozen beproeven zouden zijn geloof aan het wankelen te brengen, do rechte loopbaan van zijn roeping kunnen houden. Zoo zien wij dus dat er niets geen tweestrijd ia tusschen deze twee opvattingen, maar dat ze zeer geschikt met elkaar overeenstemmen. David heeft hier God voorgesteld als een kampvechter, door wiens uitspraak en leiding hij gezonden was om den strijd tegen te gaan , en juist dit hangt af van de verkiezing, omdat 1 Tij, hem bezoekende met Zijn gunst, tot koning koos. Daarna voegt hij eraan toe, dat hij de hem opgedragen last, waar het moest, tot het einde toe, gehoorzaam volbracht heeft. Derhalve is het geen wonder dat God, als Hij zelf Zijn kampstrijder gekozen had en diens getrouwe plichtsvervulling opmerkte, hom op zijn zetel beschermde, en ook door duidelijke teekenen toonde, dat ITij hem zou handhaven. En het zij verre, dat hij slechts, om lof te oogsten, oen ijdelen, blutienden toon heeft aangeslagen, maar de

Psalm 18 : 21.

II. Geest heeft door zijn mond ons deze nuttige les willen leeren , dat wij nooit de Iiiilpe Gods zullen missen, als maar bij ons vaststaat hot bewijs van onze roeping on wij nooit iets ondernemen zonder Zijn bevel. Ondertusschen moet dit ook vast blijven staan, dat het begin om een rechten weg te houden is, het welbehagen, waarmede God ons begiftigt en de roeping, waar n.j ons mede vóórkomt. Toch blijft nog ééne moeilijkheid. Want indien God hot loon der rechtvaardigheid uitbetaalt, dan schijnt het alsof Hij zóó jegens een ieder gunstig is, naardat eenieder verdiend heeft. Ik antwoord, dat met het „loon'' niet aangeduid wordt wat God aan ons verschuldigd is, 'tis daarom verkeerd en geheel ten onrechte om hieruit te besluiten dat er werkelijke verdienste of waardij van werken bestond, want God geeft als een rechtvaardig Rechter een ieder naar zijn werk, zoodat toch alle menschen Hem verplicht te zijn te gehoorzamen, maar Hij in waarheid aan niemand eenige verplichting heeft. De zaak is niet die alleen, waarvan Augustinus melding maakt, dat Iljj geene rechtvaardigheid in ons vindt, welke belooning verdient, dan alleen die Hij-zelf uit genade schonk, maar ook dat Hij, de vlekken van onze werken vergevende, tot eene rechtvaardigheid rekent, wat Hij volgens recht zou kunnen verwerpen. En indien geene van onze werken aan God behaagt zonder vergeving, dan volgt daaruit, dat de belooning haar oorzaak niet vindt in onze verdienste, maar in de goedgunstigheid Gods. Bovendien moest hier de bijzondere reden genoteerd worden, want David dringt zich niet bij God op, alsof hij steunde op een zekere wettige rechtvaardigheid, maar zijn ware liefde, welke hij wist dat God goedkeurde willende toonen en zich verdedigende tegen de schandelijke lasteringen zijner vijanden, beroept hij zich op God zelf als Rechter. Want wij weten hoe hij onwaardig door val-schen afgunst bezwaard was: en bovendien werd niet alleenzijn goede naam door die schandelijkheden aangevallen, maar ook het algemeen welzijn der Kerk. Want ofschoon een persoonlijke smart Saul tot razernij bracht en alle anderen als voor den koning partij trekkende zich groote moeite gaven en met een lieftigen aanval tegen David inkwamen: is het toch allerminst twijfelachtig of door de aanhitsing van Satan werd juist dat koninkrijk zoo hevig bestreden: omdat God in dezen cénen persoon gansch het heil van liet welzijn van den Staat had gelegd. Dit is ook de reden, waarom D.ivid mot zooveel zorg en met zooveel kracht zich inspant, om de rechtvaardigheid van zjjn zaak te bepleiten. En als hij dan voor de rechtbank Gods met zijne vijanden verschijnt, om te pleiten, dm gaat liet niet zoo

Psalm 18 : 22.

zeor oves zijn geheele leven als over een bepaald punt. Derhalve moet altijd onthouden worden, waarover het reehtsgeding loopt, want de vijanden hebben David met vele beschuldigingen bezwaard: ten eerste over zijn afval en ontrouw, omdat bij zich van zijn koning en schoonvader had losgemaakt; daarna over rooverij, omdat hij, evenals een roover, zich van het koningschap meester had gemaakt; zoo ook over oproer, alsof hij den rustigen staat van het koninkrijk in beroering had gebracht; en ten slotte over de wreedheid en vele misdaden, omdat hij de oorzaak was geweest van vele moorden en door vele ongeoorloofde middelen zijn wenschen had zoeken te verkrijgen. Als David nu voor God zijn onschuld wil bewijzen, dan verzekert hij, dat hij recht en eerlijk in deze zaak gehandeld heeft: omdat hij nooit iets begon zonder bet bevel van God, en wat ook zijne vijanden hebben verricht, hij beeft zich altijd binnen de grenzen gehouden. Daarom is het dwaas om te redeneeren, alsof God dan eerst den menschen gunstig gezind zou zijn, als Hij oordeelde, dat deze Zijn gunst waardig waren; omdat hier slechts het goed recht van een zaak wordt aangehaald tegenover goddelooze lasteraars; en ook wordt niet het geheele leven van een niensch tot onderzoek geroepen , opdat iemand gratie verkrijgen zou en voor rechtvaardig gerekend worden. — Slotsom : David trekt uit den uitslag het besluit, dat zijn zaak aan God beeft behaagd; niet omdat ééne overwinning altijd een bewijs ia van een goede zaak, maar omdat God door duidelijke bewijzen van Zijne hulp getoond had te staan aan de zijde van David.

'22. Want ik heb bewaard: De zaak liep over de reinheid zijner handen, omdot hij namelijk zag dat men zeer verkeerde oordcelen over hem velde, bevestigt hij, dat hij de wegen des Ileeren bewaard heeft, en beroept zich in zekeren zin op de rechtbank Gods. De hypocrieten zijn gewoon onbeschaamd op hetzelfde te pochen, ja, niets doen ze liever dan zich te verbergen achter tien hoogheiligen Naam van God; maar David voert niets in het midden, dan wat aan alle menschen door de zaak zelf openbaar is, als er ten minste onder hen eenige wet van billijkheid kracht heeft. En daarom moeten wij naar zijn voorbeeld ons moeite geven een rein geweten te hebben; en dan deze grootmoedigheid te hebben, dat wij, met verachting van de valscbe uitspraken der menschen, onzen rechter zoeken in de Hemelen. Hij voegt er toe, dat hij niet goddelooslijk van zijn God yeioekcn is: omdat hij altijd rechtstreeks zich richtte naar het doel van zijne roeping, hoewel de goddcloazen alles

Psalm 18 : 23, 24.

hebben beproefd om hom zijn geloof te ontrukken. Want het woord, dat hij gebruikt, duidt niet aan één enkelen val, maar een geheel afwijken, dat een menseh volkomen van God ver-vreemt. Ofschoon nu David somtijds door de zwakheid van zijn vleeseh te kort schoot, is hij toch nooit van zijn ijveren voor den Ileere geweken noch heeft hij ooit de hem opgelegde last ontloopen.

23. IVunt al Zijne redden. Nu toont hij aan van waar die onveranderlijke standvastigheid kwam om zoo recht te handelen te midden van zooveel zware beproevingen: omdat hij nanieljjk zijne gedachten vestigde op de Wet Gods. Want evenals de Satan voortdurend nieuwe aanvallen op ons doet, zoo is het ook noodig tot wapenen de toevlucht te nemen, eu de overdenking van de Goddelijke Wet verschaft ons juist die. Laten dan ook zij, die rein van hart zijn, leeren zich te oefenen in de bestu-deering van Gods Woord, want zoodra als de studie verwaarloosd wordt, sluipt zoo gemakkelijk de achteloosheid en domheid binnen, en elke vreeze Gods verdwijnt. Tusschen veelden en bevelen maak ik hier geen nauwkeurig onderscheid: wil iemand een onderscheid, dan zou „reehtcnquot; liet meest terug kunnen slaan op de tweede tafel der Wet, en „bevelenquot;, wat in 't llebreouwsch heet „ehoeqóthquot;, zou meer betrekking hebben op den dienst des Heeren.

24. En ik was rein bij Hem. Al deze woorden hebben betrekking op den toekomenden tijd, want hij verheft zich niet op een enkel feit, dat reeds lang voorbij is, maar op eene besliste vastberadenheid- En waar ik vroeger op wees, dat David God koos tot rechter, toen hij zich door de inensehen valsch zag beschuldigd, dat blijkt hier nog duidelijker uit, wanneer hij zegt dat hij rein was bij Hem. Zoo spreekt somtijds de 11. Schrift ook over de „Heiligenquot;, om ze te onderscheiden van hypocrieten, die volstaan met slechts van buiten een sfiehteiijke plooi te toonen; maar op deze plaats beroept David zich, om de valsche geruchten af te weren, veiligheidshalve op God. En dat bevestigt ook de herhaling, die even later volgt: naar de reinheid mijner /uinden vuur Uwe oo/jen. In die woorden ligt eene duidelijke tegenstelling tusschen de oogen Gods en de verwarde ol' boosaardige blik der wereld: alsof hij zeggen wilde, dat hij niets bevreesd was voor de onbillijke lasteringen, als hij maar rein was voor God, Wiens uitspraak niemand kon verkecren, hoe gaarne hij het ook wilde in zijn booze en verkeerde lusten.

Psalm IS : ?6.

Dc reinheid overigens, welke hij zichzelven toesehnjft, is geene volmaaktheid, maar eene opreehtheid, die gesteld wordt tegenover dc geveindsheid, wat men ook uit het voorafgaande lid zou kunnen opmaken, waar hij zegt: ik wachtte mij voor mijne ovyerechtixjlieid. Want stilzwijgend bekent hij daarmede, dat hij niet zóó rein was van zondige aandoeningen en niet zóó vlekkeloos, of de boosaardigheid zijner vijanden deed hem zeer in zijn gemoed. Inwendig derhalve had hij een oorlog met vele verzoekingen; want (menseh als hij was) moest hij ook vele invloeden van het vleeseh ondervinden. Want dit was de lof van zijn deugd, dat hij zich bedwingen kon, en dat hij voorkwam al wat hij wist, dat streed mot Gods Woord, niemand zal dan ook volharden in zijn Godsvrucht, die niet zorgvuldig zich wacht voor zijne ongerechtigheid.

2(5. Bij den goedertierene zult gij goedertieren handelen , bij den oprechten man zult gij u oprecht betoonon. 27. Bij den reine zult gij rein zijn maar bij den verkeerde zult gij verkeeren. 28. Want gij zult het verdrukte volk bewaren, maar de trotsche oogen zult gij vernederen.

20. Bij den goedertierene, enz. Hij zet dezelfde gedachtekring voort. Hij haalt namelijk de gunst van God, waardoor hij bevrijd was, aan als een getuige van zijne oprechtheid, en voert alzoo de overwinning over de domme en onwaardige beschuldigingen zijner vijanden. Ik moet eerlijk bekennen dat dit ook bij de hypocrieten de gewoonte is, want de gelukkige afloop hunner pogingen maakt hen zóó opgewonden, dat zij niet slechts tegenover de menschen, maar zelfs tegenover God hunne overmatige vreugde hierover durven toonen. Maar als zij God in 't openbaar bespotten, terwijl Diens lankmoedigheid hen nog noo-digt tot berouw, heeft deze roemtaal van David niets geone gelijkenis met hunne goddelooze verzekeringen. Want hij tracht niet zijne misdaden te bedekken of te sieren met de goedgunstigheid Gods, maar dat hij zoo dikwerf geholpen werd en waardoor het voor hem duidelijk was, dat God hem was genegen, vermeldt hij terecht als zoovele schitterende bewijzen van Diens gunst. En dit onderscheid moet wel in het oog gehouden worden, dat do goddeloozen dronken van voorspoed onbeschaamd durven roemen dat God gunstig is, terwijl zij echter veel liever, met achterstelling van God, aan Portuna hun offers brengen; de geloo-

Psalm 18 : 2(gt;.

vigon evenwol door don inwendigen drang huns harton gedreven, prijzen in voorspoed de gunst huns Gods. Daarom beroemt David zieh op deze plaats dat hij door do rechtvaardigheid zijner zaak van Godswege geholpen is. Want ten eerste is deze opvatting het meeste te rijmen met het verband waarin het staat, dat God namelijk, wanneer liij zoo dikwerf een onschuldigen menseh redt van een dreigenden dood, zich goedgunstig betoont jegens den goedgunstige en rein jegens den reine. Vervolgens past het ook de algemeene les hieruit te trekken: dat God Zijne dienstknechten nooit laat bezwijken, maar zo goedgunstig zal beluonen, als zij maar met zachtmoedigheid en geduld Zijne hulp verbeiden. Zoo sprak ook Jakob (Gen. 30:33): „God zal mijne rechtvaardigheid op mij doen wederkeeren.quot; De slotsom is, dat de geloovigen te goeder trouw zich kunnen toeleggen op de beoelening der oprechtheid, want de vruchten hunner rechtvaardigheid zullen voor niemand uitblijven.

Het volgende lid, waar van God gezegd wordt, dat IJ ij hij den verkeerde verkeeren zal, bevat toch, hoe vreemd het ook klinkt, niets onnatuurlijks; ja, de II. Geest gebruikt deze manier Viin spreken niet zonder de beste bedoeling, opdat Hij de huichelaars en grove verachters van God van hunne gewoonte mogo afbrengen. AVij zien toch, hoe zorgeloos zij over dit alles heenloopen, wanneer de H. Schrift handelt over de ernstige en vreeselijke oordeelen Gods, ook wanneer God zelf de ontzacheljjko wrake aankondigt. Deze lievige en bijna onbegrijpelijke onverschilligheid brengt God er toe een nieuwe manier van spreken te vormen en als 't ware onder een andere gedaante te verschijnen. Iets dergelijks hebben wij bij Leviticus 2(5:21: „Zoo gij met iljj verkeerd of in tegenheid zult wandelen, Ik zal wederkeorig tegenover u verkeerd of hard wandelen.quot; Alsof Hij zeggen wilde, dat hunne hardnekkigheid oorzaak was, dat Hij Zijne gewone verdraagzaamheid vergetende zich op allerlei wijze tegen hen zou verheffen. Want door hunne eigene verhardheid bewerken de onbuigzame menschen eindelijk, dat God zich nog harder toont, om hen te verpletteren, en zelfs van ijzer, als zij zijn van steen. Voeg hier nog bij, als Hij tot do goddeloozen spreekt, hot meest spreekt naar hun eigen gevoelen. Wanneer God toch op hen Zijn bliksem schiet, dan stellen zij Hem in hun blinde vrees gansch anders voor, want zij kunnen van Hem toch niet anders voorstellen dan dat Hij wreed, gestreng en vreeselijk is. Daarom zien wij, waarom David aan God niet eenvoudig de naam en liet ambt van een Uechter toeschrijft, maar Hein ook voorstelt als gewapend tot een geweldigen strijd: zooals men met een spreek-

Psalm 18 ; 28.

woord wol zegt: aan een slechten knoest moet men een slechte hoek zoeken.

28. Wuit! (jij zult hel verdrukte volk bewaren. Dit vers bevat een soort weerlegging; omdat de ervaring zoo dikwerf aantoont dat do vromen en oprechten in zeer droevige moeilijkheden gewikkeld worden, zoodat iemand wel ten onrechte zou kunnen meenen dat God niet welwillend was jegens den goedgunstige, daarom waarschuwt David om te wachten op het einde, omdat God toch do gevalleuen opricht en hun, die wanhopen aan hun behoud. Zijn bijstand schenkt, al komt Hij niet terstond den vromen ter hulp, dewijl Hij soms toch hun geduld op de proef' stelt; hieruit volgt dat slechts uit den afloop opgemaakt kan worden, hoe liefelijk en zacht God handelt bij de goedgunstigen en rein zich gedraagt bij de reinen. Want indien Hij de ge-loovigen niet af hankelijk hield door hen lang te doen verwachten » dan zou het niet tot Zijn eigendom behooren, de verdrukten te bewaren. En dit is geen kleine troost in tegenspoed, te weten, dat de hulp van God, die overigens al gereed ligt, met overleg wordt uitgesteld, opdat wij, verdrukt zijnde , bewaard mogen worden. Immers niet al te bitter mag hot onrecht zijn, dat men ons aandoet, wanneer het ons de heilaanbrengende gunst van onzen God verschaft. — In het tweede lid is de lezing eenigs-zins anders als in den Psalm (zooals die bij Samuel vooorkomt. Vort.), waar staat: „Uwe oogen zijn tegen de trotschen om ze te vernederen.quot; Maar dit verschil brengt geene verandering in do beteekenis, tenzij dat de Heilige Geest door den lioogmoe-digen meer duidelijk nog aantoont, dat zij hun val niet zullen ontloopon , daar God waakt, om ze te verdelgen. Dit blijft echter de slotsom van beide verzen: hoorneer do goddeloozen zich aan luinno zorgolooshoid overgeven, boe onbeschaamder zij uit de hoogte neerzien op de verdrukten aan hunne voeten, des te dichter zijn zij bij hun einde. Zoo dikwerf zij dus ons wreede-lijk bespotten; dat er niets meer in den weg staat, dat God hun driesten overmoed bestraft, dan dat hun trots nog niet tot de uitsterste hoogte 'gekomen is.

iMJ. Want Gij zult niijn hunp ducn schijnen , Jehuva! mijn G-üd zal mijn duisternis duon upklaren. 8U. Want duur 11 verbreek ik de slagorde der vijanden en met mijnen Gud spring ik over eenen muur. 81. De weg des lleeren is vulniaakt: de vrede des Heeren is dour-

PsAUt 18 : 29—31.

louterd, Hij is een schild vour allen, die op Hem betrouwen. 32. Want wie is God behalve Jehova? En wie is machtig behalve onze God? 88. Het is God, JJie mij omringd heeft met kracht, en hij heeft mijnen weg volkomen gemaakt.

29. \Vanl pij zult doen H-hijneii. In den Psalm (in Samuel) is ile manier van spreken iets duidelijker, waar van God niet gezegd dat Hij de lamp aansteekt, maar zelf de Lamp genoemd wordt, toch komt de boteekenis op hetzelfde neerj, dat David namelijk, door de gunst van zijn God, toen hij in duisternis zat, in het licht werd teruggevoerd. quot;Want David brengt Hem geen dank, alleen omdat Hij Hem voorgelicht heeft, maar omdat Hij zijne duisternis in licht heeft veranderd. En dus bekent David, dat hij in zulke engten gevoerd was, dat hij aan een verloren en wanhopend mensch gelijk was, want hij vergeljjkt dien verwarden toestand met eene duisternis. Wel kan dit bij afleiding overgebracht worden op de geestelijke verlichting des verstands, maar ondertusschen moeten wij zien, wat David bedoelt, opdat wij van zijne oorspronkelijke bedoeling niet afwijken. Evenals nu David erkent, dat hij door de gunst zijns Gods, als door een levenwekkend licht is hersteld, zoo moeten ook wij, naar zijn voorbeeld, het voor zeker houden, dat er geen einde komen zal aan onzen tegenspoed, tenzij God de duisternis verdrijft en ons het licht der vreugde teruggeeft. Opdat het nu intusschen niet bezwaarlijk ga door de duisternis te wandelen, moet God ons somwjjlen het lamplicht vcrleenen. In het volgende vers schrijft hij zijne overwinningen aan God toe, omdat bij onder Diens aanvoering de, xlagorden der vijanden of hunne afdcelingen verbroken heeft en hunne versterkte steden vermees-terd; zoo zien wij, dat, hoe dapper krijgsman hij ook was. hij toch zichzelven niets aanmatigt. Wat do tijden der werkwoorden betreft hebben de lezers voor goed te onthouden, dat in dezen Psalm, de verledene en toekomende tijd door elkander gebruikt worden: niet zoozeer, omdat David verschillende ge-schiedenissen samenvoegt, maar omdat hij zichzelf voorstelt als bij do zaak tegenwoordig, en tegelijk do genade Gods als aanhoudend doorloopend beschrijft.

31. Da woj den If eer en is volmaakt. De weg des Heeren wordt hier niet genomen in den zin van de wijsheid maar van de manier van handelen, die God met do Zijnen houdt. De zin

Psalm 18 : 32, 33. 203

derhiilvo is, dat God Zijne dienaren nooit bedriegt, noch inliet noudigste oogenblik ooit verlaat, — zooals de mensehen hunne gunstelingen helpen tot zoolang als het hun goeddunkt, —maar dat Hij hen getrouw beschermt, die Hij eenmaal onder Zijne bewaring genomen heeft. Maar omdat er geen betrekking tus-sehen ons met God is, tenzij Hij met Zijn Woord ons tegenkomt, voegt daarom David, na zijne mededeeling, dat God de Zijnen nooit bedriegehjk helpt, er dadelijk bij, dat Diens rede is door-louterd. Wij moeten weten, dat het allerminst te betwijfelen valt of God zich wel volkomen zal betoonen als de uitvoering daar is, omdat Hij beloofd heeft te zullen waken voor ons geluk: en Zijne belofte nu is eene vaste waarheid. Verder versta ik hier door „redequot; geen voorschriften maar „beloftenquot;, uit het volgende lid wordt het duidelijk, als bij zegt dat Hij een Schild i* voor allen, die oj) Hun vertrouwen. Dit schijnt wel eene alge-meene lofspraak te zijn, dat het Woord Gods vrij is van alle bedrog en leugen, evenals het zilver gezuiverd van het schuim: maar ons ongeloof maakt het noodig, dat God onder dit beeld schitterend Zijn trouw aanbeveelt: omdat wij nergens meer toe geneigd zijn, dan om terstond ons over te geven aan twijfelingen over het Woord Gods, zoo dikwijls de uitkomst niet beantwoordt aan onze verwachting. Zie verder hierover den 12en Psalm.

32. Want wie is God? Hier bespot David de dwaze bedenk-selen der mensehen, die onbedachtzaam zich beschermgoden maken en bevestigt hij, wat ik reeds vroeger zeide, dat hij nooit iets ondernomen heeft zonder de aanwijzing en het bevel Gods, want indien hij ooit buiten de grenzen van zijne roeping was getreden, dan zou luj nooit niet zooveel vertrouwen hebben kunnen zeggen, dat God aan zijne zijde stond. Ofschoon bij nu al die verdichte goden stelt tegenover den éenen waren God, vernietigt liij tocii tevens al die ijdele verwachtingen, waarmede de wereld zich vleit, omdat zij niet bij God berusten. Want liet geldt hier niet de eenvoudige naam van God, maar David verkondigt, dat men nergens anders hulp moet zoeken, omdat Hij alleen zelf met macht is begaafd. In elk geval moet zijne be-doeling, die ik vermeld heb, onthouden worden: dat, als hij tegenover al zijne vijanden God stelt als zijn aanvoerder of leidsman, onder Wien hij streed, dat hij dan verzekert niets te hebben beproefd willekeurig of met een kwaad geweten.

33. GW, Die mij o nrimjd heeft. Het beeld is genomen of van een gordel of van de lendenen zelf, waarin de 11. Schrift soms

Psalm 18 ; 34.

legt de sterkte of kracht, 't Is dus alsof bij zeide, dat liij, die anders teeder en zwak zou geweest zijn, nu sterk was door de kracht Gods. Vervolgens spreekt hij over den afloop zelf; omdat het niet genoeg was bereidwillig van gemoed en opgewekt te zijn, ja, zelfs de noodige krachten te hebben, als er geen gelukkige afloop bijkomt, welke goddclooze menschen meenen dat afhangt van hunne wijsheid of' van bet geluk: zoo schrijft David die toe, aan den eenigen God. Want bet woord „tvey wordt bier genomen voor den loop der handelingen, alsof bij zeggen wilde, dat, alles wat bij ondernam. God door Zijnen zegen voorspoedig bad geregeld.

84. Hij stelt mijne voeten als der hinden en Hij bevestigt mij op mijne hoogten. 35. Hij stelt mijne handen ten strijde en een stalen boog zal met mijne armen verbroken worden. 36. Ook hebt Gij mij gegeven het schild Uws heils en Uwe rechterhand ondersteunde mij en Uwe zachtmoedigheid heelt mij groot gemaakt. 37. Gij hebt mijne schreden onder mij ruim gemaakt en mijne enkelen hebben niet gewankeld.

Omdat David vele burchten ingenomen had, die door hun bun booge ligging moeilijk te bereiken waren en oninneembuar scbenen, bracht bij ook hiervan Gode dank. ^ ant als bij zegt, dat hem vonten gegeven zijn ah der hinden, dan wil hij daarinede een buitengewone snelheid aanduiden en deze komt gewoonlijk bij de menschen niet voor. De zin derhalve is, dat hij op eene buitengewone wijze van Gods wege is geholpen, zoodat bij in zijn loop aan een vlugge gems gelijk de onbereikbare rotsen beklommen heeft. Met „zijne hoogten'quot; bedoelt hij de burchten, die bij als overwinnaar volgens oorlogsrecht venneesterd bad; want hij kon zich terecht beroemen, dat hij niets in beshig nam van een ander, omdat hij wist daartoe van God geroepen te zijn. Wanneer bij zegt, dat zijne handen geleend en gesteld zijn ten nlrijde dan bekent bij daarmede' dat hij door eigene vlijt of oefening en gewoonte, geen begaafdheid bezat, om te str|jden; maar dat bij die door een bijzondere gave van God bad ontvangen Ofschoon bet nu in bet algemeen waar is, dat de kracht en de ervaring tot den strijd ontstaat door een inwendige kracht van God: toont David toch onmiddelijk aan, dat bij met een kracht om strijd te voeren begaafd was buiten de al-gemeene en gewone krachten der menschen; want zijne armen

Psalm 18 : 3S.

waren sterk genoeg om .quot;Uilen hogen, ie breken. Want hoewel hij een gespierd man was, wordt liij toch beschreven nla van eene kleine gestalte te zijn; cn het beeld zelf, dat hij gebruikt, wijst op ints, dat gaat boven een gewone menschelijke kracht. Inliet volgende vers vermeldt hij, dat hij door de gunst van God alleen veili^0- en bewaard was. Want met hel schild van Golt;h heil bedoelt

o

hij, dat hij, zonder de wondervolle bewaring Gods, hij aan vele doodelijke slagen had blootgestaan; stilzwijgend wordt dus het schild van Gods heil gesteld tegenover alle wapenen, welke hij droeg. De oorzaak hiervan wijt hij andermaal aan de genadige goedheid Gods, waardoor hij zegt.grootgemaakt te zijn, dat wil zeggen: dat hij steeds meer en meer daardoor toeneemt. Want door het woord „grootgemaakt hehheii ' verstaat hij de voortdurende toeneming van Gods gunst. Ouder het ruhn maken zijner schreden verstaat hij dat hem door ongebaande streken een gebaande weg is geopend. Want daar is een duidelijke tegenstelling tusschen een breede ruimte en een enge plaats, waaruit men geen voet kan bewegen. De zin is, dat, toen hij in den meest wan-hopigen toestand geraakt was, hij door God daaruit was verlost. En deze herinnering is zeer nuttig, om ons te genezen van ons ongeloof; immers als er voor onze oogen geen liefelijke vlakte is, waarop ons vleesch vrij zich bewegen kan, dan beven we reeds, alsof de aarde onder onze voeten zal bezwijken. Laten wij da.from onthouden, dat niet tevergeefs aan God de macht wordt toegeschreven, om onze wegen breed en ruim te maken. Do slotsom van deze genade heeft hij in deze woorden neergelegd, dat zijne voeten niet hebben gewankeld, met andere woorden, dat hij door geen enkelen tegenspoed is ontmoedigd geweest.

88. Ik zal mijne vijanden vervolgen en zal ze vangen, cn niet terug keeren, voordat ik verdaan heb.

39. Ik heb ze ter aarde geworpen en zij kunnen niet weder opstaan, zij zijn gevallen onder mijne voeten.

40. Want Gij hebt mij met kracht ten strij le gegord, Gij hebt mijne vijanden onder mij doen nederbukken.

41. En Gij gaaft mij den nek mijner vijanden, en ik heb mijne haters gedood.

David legt zich hier geheel op toe, om uit den afloop aan te toonen, dat bij al zijne overwinningen God hem gunstig was: waaruit dan volgt, dat zijne zaak eerlijk en recht was. Want

Psalm 18 : 38.