58

*

a

1

i

■j

J

i

I

f

]

_

I

DA COSTA'S

KOMPLEETE DICHTWERKEN.

'h

T* .

DA COSTAS

KOMPLEETE DICHTWERKEN

UITGEGEVEN

DOOR

J. P. HASEBROEK.

Achtste Druk.

j CQWV.WilC^LNS I

t o F n. ^ « . lt;• i w

x - .-Jr

LEIDEN. — A. W. SIJTHOPF.

WACHTER! WAT IS ER VAN DEN NACHT!

HEN LIED DES TlJDS, VOOEGEDRAGEN IN DE HOLLANDSCHE MAATSCHAPPIJ VAN FRAAIJE KUNSTEN EN WETENSCHAPPEN, OP 13 DECEMBER 1847.

Men roept — Wachter 1 wat Is er van den nacht? Wachter 1 wat Is er van den nacht? De Wachter zegt: de morgen Is gekomen en het Is nog nacht.

Jes. XXI: 11, 12.

De wereld onzes tijds, met weten ingenomen zoo als geen vroegere ooit, zuigt in haar dorst by stroomen de vrucht der drukpers in, die gistend tot ons komt en hoofd en hart om strijd of prikkelt of verstompt.

Geen boeken evenwel die deze dorst verzaden!

Neen! op der stormen vlerk, gelijk de orakelbladen der Pythonis, gevoerd, of liever, over volk aan volk van uit den schoot der bliksemzwangre wolk by vlagen neergedaald, brengt Kennis en Beschaving, ons menschdom, uur aan uur, in 't Vlugschrift versche laving!

Een breede plas van licht, die de oogen scheemren doet! Een even snel vergaan als weer gewassen vloed!

Een zee van letters, waar, by 't zweepen van de winden, steeds vreemder schaduwen op rijzen en verzwinden in allerhande vorm, — en dan 'op eens één beeld (het uwe, o Geest des tijds!) zich afdrukt en herteelt vollediger, dan of Daguerre 't onder 't zweven bespied had, aangelokt en op zijn vlak doen kleven.

Is 't waar? en wordt bij 't'zweet der rustelooze pers door Vlugschrift en Journaal naar 't leven steeds en versch het beeld, de stem des Tijds herbaard? zijn zin, zijn pogen, beloften, dreigingen, vermeten en vermogen,

ons ieder dag verhaald? van ieder nieuwen stap in. i

WACHTER! WAT IS EK VAN DEN NACHT ?

die ter volmaaktheid voert, verslag en rekenschap gebracht'? zoo sta het vrij die godspraak te ondervragen! Ja, by het kroost der Pers zich met de vraag te wagen, die uit het binnenst roept: .Wat is er van den nacht, ,o Wachter! welk een dag wordt aan de kim gewacht?quot;

't Is licht, 't is schittering, waar oog of oor zich wende! 't Is overschittring van wat leemte ook of ellende door glans en gloed van Kunst, betoovring en Muziek, triomfgeschal van Rede en Wijsgeerte en Kritiek en Wetenschap, wier hand Natuur in 't jok geslagen,

en aan de luim eens kinds, eens stervlings welbehagen, dienstplichtig houdt, 't is roem op werklijkheid en — schijn, 't is onafhanklijk, zoo nog niet onsterflijk, zijn!

Bezweering, zoo nog niet bemeestring aller kwelling! 't Is voortgang, die zich zelf vooruitstreeft; 't is versnelling des levens, met de vaart waartoe de stoom pers prest; — beweging, onverpoosd, naar Zuiden, Oost en West,

met spoed steeds aangezet, indien nog niet op pennen van Dédalus door 't ruim, of met vertrouwbaar mennen van 't golvend luchtpaard door de wolk 't Is ongeduld, getergd door 't geen den wil 't zij hindert, 't zij vervult; straks, proeving van een kracht tot maatschappijontwrichting, zij 't ook onmachtig nog tot stichting of herstichting, — 't Zijn banen steeds verwijd, tot kennis, grootheid, eer!

't Zijn goden altemaal, — zoo niet die Godheid meer, die Edens onschuld schiep. Wiens Wet op Horeb straalde. Wiens liefde op Golgotha verzoenend zegepraalde, —

toch goden, mild van gunst, en niet te streng van tucht voor wie zich zelf ten god wil zijn, noch voor die zucht naar goud, nog immer, dat — voor ijzer afgewogen of door een strook papier vertegenwoordigd — oogen betoovert, zwaarden temt, en de Aarde wetten geeft.

En toch? hoe hoog. hoe stout de Tijdgod zweeft en streeft, een vruchtloos jagen naar bevrediging! een stemming van onvoldaanheid by 't bezit! een zielsbeklemming op 't steeds bekorte pad naar de einden van onze aard. by 't vorschen naar het doel dier teugellooze vaart!

En toch! by eiken stap van vordring in de streeling

wachter! wat is eb van den nacht?

van trots en zinlijkheid, dat schrikgedrocht: Verveling!

Zy, dochter van de Weelde, en Wanhoops moeder, om

wier greep (of aanblik zelfs) te ontkomen, wellekom

gegroet wordt elke zweem van nieuwe lustverfijning

en puntverscherping van den prikkel, by verdwijning

van Schaamtes laatsten blos in 't droomen van genot

of grijpen naar een schijn van schitterender lot!

Ja, welkom elk geweld gepleegd aan hooge wetten

van spraak of kunstsmaak zelfs, niet strafloos om te zetten

voorheen, maar thands vertrapt, zoo slechts des Kunstnaars stift

zijn beelden scherp genoeg in 't weerloos harte grift.

Getuig het Poëzy des Tijds! die om nog scharen

te schokken, aan 't argot van raauwe moordenaren

een nieuwen hefboom dorst ontleenen, en die les

tot op de sophaas bracht van hertog en prinses.

Als of, — wen door Parijs met moord vertrouwde straten

de keten rammlend schuift van 't schuim der onverlaten. —

geen naamloos roofgebroed alleen gewaarschuwd zijn,

maar ook de zaal der Pairs weergalmen moet: „Praslin!quot;

Ha! dochter van de Pers, die d'adem dus doet trillen

en schokken in de borst, is reeds dat aaklig rillen

een antwoord op de stem; „Wat is er van den nacht,

o Wachter! welk een dag wordt aan de kim gewacht'?quot;

Een chaos! oud en nieuw in gisting met elkander! verandring, wat ook vall'! behoud, wat ook verander'! De Omwentling in haar kiem gekoesterd — in haar vrucht verafschuwd! 't Bijgeloof belachen — en geducht,

hetzij met Ongeloof hier kampend, daar verbonden! 't Geloof, zoo 't mooglijk waar', in twijfel van zijn gronden! Het Recht niet heilig, dan als noodzaak of geweld,

de zeden losgesnoerd, de liefde klein geteld,

de kennis wijd verspreid, 't zij tijdig of ontijdig,

maar, door miskenning van den zusterhand, éénzijdig en vaak verbrokkeld door het missen van een doel van hooger aart, voor 't minst, dan eindloos stoomgewoel en fluitend spoorgesnor. En toch! die stoom geeft wetten van ijzer, die weldra des werelds stand verzetten.

Die stoom is de adem van een nieuwe Heerschappij,

wier onbegrensde kracht elke andre werpt op z:;'.

■wachter! wat is er van den nacht?

Een kracht, niet langer thands om 't woedend samenhorten der raderen gevreesd, maar om het nederstorten van bergen zilver in den afgrond dien ze ontsluit.

Voorts — trillingen alom, als met een dof geluid van Titans, onder de aard hun ketenen beklagend,

of aan die ketenen met woeste wanhoop knagend; vertwijflende Armoê, die geen God meer aanroept. Roof en Opstand, Burgerhaat om Wan- en Ongeloof, en 't honderdarmig kroost van Staatsveranderingen, het menschdom teisterend terwijl ze elkaar verdringen. Wy hoorden reeds van ver na- tegen nagebuur en bondgeno )t in 't veld, en — de Alpen spogen vuur! Een chaos: strijd alom van worden en ontworden, van duisternis en licht, van stilstand en wanorden!

Orakels van den tijd! Wat wordt er van dien nacht? en Wachter! welk een dag wordt aan de kim gewacht?

Wat dageraad breekt aan voor volkeren en kroonen?

Voor u (het eerst), voor u, mijn Vaderland? Betoonen de teeknen dezes tijds zich gunstig voor 't bestaan van 't plekjen duin en wier, den Westeroceaan ontworsteld? o! Wat oord van 'shemels welbehagen weleer! wat plek van God gekoesterd, in de dagen van 't Hem govallig pleit, met Spanje tachtig jaar, met Frankrijk keer op keer, gekampt! Toen elk gevaar, ja! dreigende ondergang dees natie werd ten teeken,

dat God stond aan haar zijde om 't heilig recht te wreken der vrijheid van 't Geloof, — der vrijheid door 't Geloof! En is dat pand nog 't uwe, o Neerland? of een roof der Wijs- en Vrijheid van gantsch andre dan die tijden,

toen al de vogelkens des hemels zich verblijdden en by u nestelden in schaduw van den boom geplant in martlaarsbloed by d'Evangeliestroom?

o Volk, in vroeger eeuw Hervormings Eerstgeboren? wat werdt, wat zult gy thands? Wien wilt gy toebehooren? den God des hemels en des Bijbels — of der Eeuw? Van waar verwachten wy 't ontwaken van uw Leeuw? den geest dier Vaderen, betemmers van de baren,

en, met Oranje aan 't hoofd, van aartsgeweldenaren? Van waar herleving? Ach! zal 't baten of de Wet,

wachter! wat is er van den nacht?

die Vorst en Volk verbindt, herzien wordt en verzet,

en Voortgang en Behoud hun eisch doen ? zal het baten....

zoo Voortgang en Behoud het eens zijn in 't verlaten

van 't geen de rotsgrond was, waar Neêrlands Staat mee stond:

het met der Heeren Heer betracht geloofsverbond?

Zal 't baten? zoo het volk (de kleinen met de grooten)

der Vaadren erfenis laatdunkend blijft verstoten, —

ach! in wat school gevormd, wat leering opgevoed!

van schriften, druipende van walgend slijk en bloed!

van dagblaan, uitgeleerd in waarheids schijn of lastring,

hun feuilleton gericht op zede- en zielsverbastring, —

van schouwtooneelen, steeds tot lager peil gedaald!

van gruwelen vertoond! van walglijkheên verhaald!

Hoe? is voor 't lichaam reeds in aanleg, bouw en krachten, wat in den stroom zijns bloeds de voedingstoffen brachten door menging en gehalt bestemmend? zoo onthoud dan ook des menschen geest geen spijs, die voedt! Geef zout, geen gif, geef brood, geen drank, gestookt in helledampen! Of gaat ook voor ons volk de Tijd niet zwaar van kampen, waar de oude geestkracht by ter proef komt? Toont die tijd voor Staten, klein van rang, zich vriendlijk? Is de nijd van England uitgedoofd? Gaat Frankrijks hart niet langer, zoo ver de Rijn zich strekt, van de oude ontwerpen zwanger ? Dat Frankrijk, dat nog steeds van d' eigen bloedlust zwelt, 't zij de aandrift Koningen of Hugenooten geldt, —

't zij in den Barthelsnacht by bruiloftstoortslicht Guise, of voor 't Septemberfeest Marat zijn offers kieze!

^Tlln slaat ook Duitschland niet op Neêrlands Noordzeezand ien blik bewondrend en belust? en biedt de hand van broederschap met minder dwang; en vindt het landschap beminlijk toch! en wenscht den band van stam ver wan tscuap gehandhaafd op 't gebied van Spraak, Philosophie,

Muzijk en Wetenschap en Vaart en Industrie;

ja, wil tot d' Oceaan één zelfde Kunstvereering,

één Duitsche Vaderland, één zelfde Lichtregeering!

Maar in dat Duitschland-zelf — wat is er van den nacht, o Wachter! welk een dag wordt aan de kim verwacht?

Neen! de eeuwen zijn niet meer, toen Zendeling en Herder in daaglijksch lijfsgevaar zijns Konings rijk steeds verder

WACHTER! WAT IS EK VAN DEN NACHT?

in 't woest Germanje bracht, en 't, eeuwenheugend woud

tot steden, rijk bevolkt, tot velden, dicht bebouwd

herschiep; ja naar Gods woord: lusthoven uit woestijnen!

Nog min wellicht de tijd, die Luthers zag verschijnen,

gevolgd en voorgegaan van 't eêlste kennislicht,

maar dienstbaar, niet dat licht, aan 't Waarheidsrijk, gesticht

op de eeuwge liefde Gods en zijn gerechtigheden! —

De tijd, toen voor Euroop, bij psalmen en gebeden,

die leei ontsluierd werd, dat Woord herlevendigd,

waarvoor èn duisternis èn waanlicht eindlijk zwicht!!...

't Zijn nieuwe Apostlen thands, Spinosaas graf ter glorie!

't Zijn Strauss en Krause en Baur, herscheppers van historie

uit eigen Rede en Wil, en — goden van hun goön!

't Is Gutzkow, Duitsch Pindaar en Fransche Omwentlingszoon

de volken dagende ter kruistocht tot volbrenging

der leus van Diderot (¹). 't Is Heine, uit de eigen menging,

van Fransch en Duitsch vergif op heel den Duitschen Bond

vuurschichten slingerend als uit Voltaires mond.

Ach! Duitsch lands diepten meê gaan zwanger: zwarte wolken

vergaadren; en ook daar ontroeren zich de volken.

Aloude wijsheid van het Weener Kabinet,

aan al wat is getrouw, ook zelfs aan Mahomet!

zult gy ze stillen'?.... of zult gy het, Pruissens Koning!

door al wat Christen was ten dage van uw krooning

met weemoed toegejuicht, als gy 't belijden dorst;

„Mijn schepter en mijn volk zijn van der Vorsten Vorstquot;...

Of vond by koningen of volken deze stemming

een weerklank V Alles zweeg! in toorn of hartbeklemming.

Uit Frankrijk roept de stem: „Wat is er van den nacht, o Wachter! welk een dag wordt aan de kim gewacht?quot; De Julijschepping staat, 't Zijn achttien zomerzonnen van dat de lelie knakte in 't stamhuis der Bourbonnen, — Hoe zaagt gy dus van ouds, Bourbon en Orleans!

(twee staken van één stam, niet meer hereenbaar thands!) elkander dreigend aan, op 't wonderlijkst veroordeeld ■elkaar ten ban te zijn, ten vijand, en ten voorbeeld?

¹

Het bekende: Et des boyaux enz. in welken geest Outzkow nog onlangs een vers schreef, van geen dabbelzinnlge beteekenls.

wachter! wat is er van den nacht?

o! Schuldloos zeker, toch ontzettend stond reeds daar Philips van Orleans by 't half' gesmoord misbaar aan 't hof van Lodewijk den Trotsohe, om Frankrijks Kindren op één na weggesnoeid; — rechtvaardig, in 't verhindren van 's Konings jongsten wil by Frankrijks Parlement,

zat daar, een nieuwen tijd ten teeken, de Regent. —

Eerlang.... o! ziet gy hen?.... op de eigen bloedzeegolven gaat Orléans Bourbon naar 't moordbijlwerktuig volgen!

Philippe Egalité en Lodewijk Gapet!----

God van gerechtigheên! 't Is Uw vergeldingswet.

En straks! de Omwentlingskolk door 't Keizerszwaard verslonden,

het Keizerrijk ontstaan, het Keizerrijk ontbonden!

En weêr een Orléans geplaatst naast deu Bourbon!

en weêr Bourbon gedaald, en de Orléaiische zou

gestegen! welk een zon, omschitterd van wat stralen!

AH' koningskinderen: Joinville en Aumalen,

Nemours en Montpensiers, en — Orleans?.... verdween!

Graaf van Parijs! zult gij uws Grootvaêrs plaats bekleen?

Of, — schept Bordeaux nog moed, — zult gy, van Orléannea

omstuwd, gelijk weleer de Leenvorst vau zijn mannen,

de Fransche Julijkens gestand doen? tegen hem?

en Bonapaites schim ? en — de oude Omwentlingsstem,

weêr brullend uit haar graf? Hoor, luider dan de wetten,

heel de oppervlakte langs van Frankrijk, met banketten

den weergalm toegejuicht, en 't daverend onthaal

van Kobespierres leer in Lamartiues taal!

Moet dan de vraag in!bloed weêr opgelost? de twisten die in de Wetenschap als in de boezems gisten,

door 't vallen van de bijl weêr,doorgehakt? — die vraag zoo diep, zoo roerend, en ontroerender gestaag, der Maatschappij gesteld: Wat wordt er van uw Armen? — Het Evangelie roept; Eens Heilands vol erbarmen! Het Communismus eischt: Door my het evenwicht! De Revolutie dreigt: Aan my het eindgericht!

En op dien laatsten galm rinkinkelen de ketenen der moorders in hun hol, volvaardig te verrekenen met heel de maatschappij, en vragende inkt en bloed voor de aanklachtsacte, die zy voeren in 't gemoed.

wachter! wat is ee van den nacht?

De gronden schudden, 't Is de hand des Ongezienen, — Wiens recht, Wiens raad, Wiens weg ook die ze ontkent moet

dienen, —

loo de ordeningen nog in stand zijn. Toch is 't nacht, o Wachter! welk een dag wordt aan de kim verwacht?

Een stem van d' overkant! De krijtgebergten schaatren: „Leef, Groot-Brittanje! leef, en heersch op alle waatren!quot; Brittanje! ja, gy staat grootsch aan der volken hoofd!quot;

terwijl die grootheid-zelf nog aan een God gelooft,

zijn Evangelie eert, het woord van Godshistorie en Heilsleer, meer dan ooit, verbindt aan elke gloiie,

die om uw schedel speelt. Uit uwer zonen hand,

uit uwer dochtren mond, ontfangt het verre land van Hindostan dat woord, aan tijd noch plaats gebonden,

eens Heilands, Paria geworden voor de zonden der duizend duizenden ook daar. o! Sints den dag,

die aan uw Luipaards voet den Aadlaar storten zag,

wat natie nog als gy? Des aardrijks einden bieden uw' koopliên koningseer; een volk van edellieden erkent u heel Euroop, en eert tot in uw taal van waardigheid en kracht een vorstlijk ideaal.

Wat natie nog als gy? de wereld, van uw plannen, uw vloten, uw ontzag, uw staatkunde, als omspannen,

biedt half in duizeling u hulde, en wie u haat,

slaat de oogen voor u neer, en vraagt uw wijsheid raad, — die wijsheid, in nog meer dan de oppermacht der zeeën zich zelf behagend, in dees meer dan krijgstrofeeëu; Op Wilberforces stem de Negerslavernij in boei! op Cobdens woord de Britsche handel vrij! De onmooglijkheid beproefd, maar 't mooglijke ook gevonden Aan rustloos onderzoek steeds vleuglen aangebonden en vrije vlucht gegund in 't ruime kennisrijk,

mits — cijnsbetaling van Bespiegling aan Praktijk.

Wat natie zoo als gy? Het zonlicht in uw Staten weet van geen ondergaan, en toont u onderzaten van 't uiterst Canada tot d' ingebogen muur van Chinaas hemelrijk, onthemeld door uw vuur.

En toch! ook gy ontzet en voelt by oogenblikken uw binnenste aangedaan door nooit gekende schrikken.

WACHTER ! WAT IS EB VAN DEN NACHT ? 9

Want aan den wortel van uw wonderboomen groeit

een worm, en knaagt een vuur aan dieper kolk ontgloeid.]

Niet lerlands honger slechts, met aaklig knarsetanden

haar levenden en do5n uitwerpende op uw stranden!

Niet Londens armoe zelf, beklagelijk gedrocht

met kronkelende pijn zich wentlend in zijn krocht!

Neen! Londens grootheid eer, zich-zelve steeds ontzwellend,

zich zelf geen andre grens dan half eSn wereld stellend!

Weldra geen England meer dan Londen, dien abyss

van ontucht-, valschheid, roof- en bloedgeheimenis,

die zich in nacht omhult, of wel, met Satansgrootheid,¹

zich toont in 't openbaar, en al haar diepten bloot leit.

Ziedaar de felle slang, die aan den wortel wast]

van 't gadeloos Brittanje! o Bergen opgetast

op bergen! goud op goud! gebouwen op gebouwen!

Wie durft de schittring van uw koepelglans vertrouwen?

De zwaarte van uw top, die reeds de wolken raakt?

Diep is der Weelde slaap, en toch —ook zy ontwaakt

en schrikt by wijlen van haar koets op, als de stoffen

van gaz, van stoom, van trots, reeds hier en daar ontploffen, -

als bank- op bankbreuk met den aardschok die ze baart

de pijlers van de Beurs doen siddren, — als de Aard

door Englands dagbladpers de vraag hoort overwogen:

„Is England rijk of arm? Dat reuzig volksvermogen

een sterkte op rots gebouwd, of op bezwijkend zand?quot;

En dieper schuilt het vuur, en feller dreigt de brand.

Uit Oxford is een stem, niet fluiatrend meer, vernomen,

die naar den voorhof roept van 't afgezworen Romen! (¹)

en dan, Brittanje! en dan?....Wat wordt er uit dien nacht,

o Wachter! welk een dag wordt aan de kim gewacht?

America daagt op, bewelkomd steeds met kreten,

maar andte, als toon Columb, van golf op golf gesmeten, in 't eind haar kust omhelsde, en 't hem verschenen land verzekerde aan de Kerk en Koning Ferdinand!

Onze eeuw, sints tachtig jaar, ziet aan die Westerstranden met heilverlangend oog, met uitgebreide handen,

een andren glamp;ns van roem, een andre ster vau hoop

¹

Het Puseylsma

WACHTER ! WAT IS EE VAN DEN NACHT ?

voor 't oude en afgetobde en overvolle Euroop!

Des werelds loop keerde om. Dat Westen werd ons 't Oosten

eens heiltijds, die onze aard van al de smart moet troosten,

geleden eeuw aan eeuw van de oude Dwinglandij!

Daarheen! van waar het eerst die versche klank van „Vrijquot;

Euroop doordaverde. Daarheen! wie lucht en leven

behoeft, wie boven stof en maatschappij wil zweven,

op meiren oeverloos, op bergen sterrenhoog,

op velden, eindloos vlak en 't onbeneveld oog

door geene oneffenheên beleedigend. Daarhenen!

Wie van historie en ruïnen zich kan spenen

voor enkel rnenschheid en natuur; — wie arbeid wil,

't zij voor een bete broods, die slechts den honger stiü',

hetzij om overvloed en schat. Rukt uit de pinnen

van de Europeesche tent, wie God en vrijheid minnen!

de vrijheid van de Kerk, en vrijheid van den Staat,

der pen, der pers, des wils, naar ieders lust of baat! —

maar naast die vrijheid, — hier, de Lynchwet (de Inquisitie

dier wereld) (*), daar de kreet van: dood aan de Abolitie!

en, naast dien volkswil en haar meesterenden blik,

in stelsel en praktijk de heerschappij van 't Ik, —

voor recht, de ontwikkling van den enkling, — samentrekking,

van Staat- en zielskracht op dit hoofddoel, deze strekking!

Ach! de appel ook aldaar meer d' oogen dan den mond

voldoening schenkend, en meer blozend dan gezond!

De driften, ook aldaar als in Europa gistend,

het schepsel ook aldaar met zijn Formeerder twistend!....

En toch! America! dat u geen Christen smaad'!

geen Protestant miskenn'! Een zaad, een kostbaar zaad

van Godsvrees, Christendom, Geloofstrouw, hebt ge in dagen

van vijandschap ten bloede uit England meegedragen;

een zout, een licht, een kracht, door't Waarheidswoord dat sticht

Dat zout werd op uw grond niet zoutloos, en dat licht

niet uitgedoofd; die kracht bleef aan uw kroost gedijen,

niet krachtloos ooit gemaakt, zelfs door geen dweeperijen

als door de weligheid uws bodems voortgebracht.

Welaan, gy andre helft van 't Britsche voorgeslacht!

wat aardsch of volksbelang uw kindren nog moog scheiden,

lquot;) Het Amerikaansche Volksgericht zonder vorm van proces.

WACHTER! WAT IS EE VAN DEN NACHT ?

voor 's werelds hoogst belang waakquot; 't heilgeloof van beiden! Volhard, America! in 't brengen van de stem.

des Redders aan de doón in 't droef Jerusalem,

en voorts, van pool tot pool, van 't Westen tot het Oosten, om hoogten te vertreên en needrigen te troosten.

En nu! de tijden spoên! Wat is er van den nacht,

o Wachter! welk een dag wordt aan de kim verwacht?

Zal 't jonger werelddeel Europa blijven leeren om vrijheid, orde en licht naar 't Westen zich te keeren? Werd voor ons nakroost daar de vrijheidseeuw gebaard?

Of zal 't, een vrijheid wars, te ras in dwang ontaard, eer vluchten in zijn angst by d' Arend van het Noorden,

waar, by het somber licht der scheemrende IJszeeboorden, de zoon der Westerkust den Oosterling ontmoet,

en 't vrije America 't vrijmachtig Rusland groet?

Wie zou uw greep weêrstaan? wie zal uw vlucht baperken? Tweehoofdige Adelaar, die met uw breede vlerken twee werelddeelen dekt! ontzachlijk, 't zij ge uw blik op Polen neerslaat of den Caucasus! Uw schrik klopt in den boezem nog dier schaars getemde Gallen,

wier legers gy het eerst deedt waggelen en vallen.

Geen Westermogendheid, maar Oosterheerschappij spreekt uit de ontplooiing van uw Keizersmantel! Gy,

sints Moscow, niet gewoon dan aan triumfen vieren.

Gy, waar gy 't schreeuwen hoort der Revolutiegieren,

gereed te dalen uit de hoogten van uw nest,

en de aard te zuiveren voor 't minst van deze pest!

Wat is 't dat u weerhoudt? — O! de Eeuwgeest kent zijn krachten en gy spilt de uwe niet, te krachtiger door wachten, te zekerder door kalmte en eedlé matiging,

als toen van Balkans kruin uw blik den Othman ging vernielen.... en zich wendde! (¹) — o Grootheid, opgewassen nog sneller, zoo 't kon zijn, dan in onze IJmoerassen 't genie van Peter-Baas ze dacht! En wat zult gy in dezen barensnood of wisslend zeegetij van tijden? wat zult gy beslissen voor de vragen, der menschheid opgeleid in deze wondre dagen?

¹

A°. 1829.

wachtee! wat is eb van den nachï?

Gy, met uw honderden van stammen, tot één kracht

in de onderworpenheid vereenigd aan één Macht?

Gy, met uw duizenden steeds versch gevonden bronnen

van legers, vloten, goud, — by wijsheid, diep bezonnen?

Wat gaat ge ons zijn? een rots die schaduw geeft en laaft?

of — in zijn holligheên een werelddeel begraaft?

Europe, wie nog pas van uit het strenge Noorden

de slaking werd gebracht uit Dwangzuchts hardste koorden

moet nog een tweede maal dat Noorden opgewekt

ter wraak, door 't tergen van een Vrijheid, overdekt

met bloed, en ras verkeerd in louter tijgerwoede?

En dan — niet langer meer ter redding, maar ten roede, —

ten oordeel, — dan wellicht om niet het mom alleen

van vrijheid, maar haar-zelf voor altijd plat te treên,

ja, Asië op Euroop ten zondvloed los te laten.

Moet dit nog 't einde zijn der Europeesche Staten

na eeuwen Christendom, Beschaving, Overmacht? —

Vreest, Volken! vreest den God des hemels, en veracht

het woord der Almacht niet, die tot dit Heden spaarde!

En ook gy koningen! gy goden dezer aarde!

aanbidt den Zoon! Heil u en ons, zoo ge in dien naam

èn recht èn vrede zoekt! Wee n en de aard te zaam

van hoog- en overmoed! Hy laat zich niet bespotten!

't zij 's werelds Mogendheën, 't zij volken samenrotten.

En dringend wordt de stem: „Wat is er van den nacht,

o Wachter! welk een dag wordt aan de kim verwacht?quot;

Doch ook het Zuiden nog toont teekenen van leven! Wat seinen zijn van daar den volkeren gegeven? Wat vreemde trilling des Vesuvius! Hoe dus?

regeert in 't Vatikaan een nieuwe Julius?

Een krijgsman, onderricht by Bonapartes vanen? Een kerkhoofd, opgestaan voor 't recht der Italjanen?

Neen! aangebeden met den naam van Liberaal, om overleggingen op nog veel grootscher schaal dan ooit de twistzaak stond van Guelf en Gibellijnen?

Zijn lof doorgalmt het Zuid, ja, over Appennijnen en Alpen, 't vaderland van Luther, Ronge en Strauss, en — Groot-Brittanje hoort de hymne van den Paus.

Hoe nu! nit Homes lucht het lichtwoord van Hervorming?

wachter! wat is er van den nacht?

Welaan des! geen geweld als van kasteelbestorming! 't Is Staatsveibeetring, 't is herstel van orde en recbt!

Maar dan ook aan de Kerk haar zuivring niet ontzegd!

Maar dan ook aan het licht ten onverganklijk leven,

aan 't woord der Godheid-zelf, haar hoogen eisch gegeven! Maar dan ook op die stem niets wankelends, niets flaauws, en... 't Pausdom langs dien weg vernietigd door den Paus?.. Of wel, geldt deze roep, by Zuiderdriftenkoeling,

slechts dienstbaarheid aan de Eeuw, slechts aardsche vrucht-

[bedoeling,

slechts doornen ? j a, misschien by alles wat hy baart voor 't Ongeloof een vaan, voor 't Bijgeloof een zwaard? Spreek, Wachter! welk een tijd ligt in den tijd verborgen? Maar, blijft de duistre nacht, o! zeg ons ook den morgen!

Van 't Oosten komt de zon. Daar is, o Adams kroost! uw bakerraat. Van daar het licht! van daar de troost!

Maar ach, dat Oosten!.... Van zijn Godgewijde streken, van al zijn wereldmonarchijen, is geweken de wortel mét den tak, het leven en de zon.

't Werd vormloos als onze aard, eer dat de Geest begon te broeden over 't Ruim. 't Zijn huilende ruïnen,

paleizen voor schakals en stroopende Bedwienen.

Het zaad van Japhet nam de tenten in van Sem.... Het Oosten spreekt niet meer. Alleen Jerusalem, —

ook zy een tombe.... maar Prophetenadems zweven en lisplen om dat graf: Uw dooden zullen leven! Wie zijn ze, die dit puin met lijkmisbaar en klacht sinds achttienhonderd jaar beleegrend dag en nacht in 't slavenkleed, met hartverscheurend kleederschcuren,

dien negenden van Ab onafge'mat betreuren,

waarop de Tempel viel? — 't Is Israël, bekend door ballingschap en ban van 's werelds end tot end 't Is 't volk, door d' eigen smart verworplijk en verheven; 't volk, dat den volkeren een Redder heeft gegeven, en — voor zich-zelven derft, tot Gods gezetten stond; het volk, der Heidnen smaad, maar dat des Christens mond met deze taal begroet, met deze zegenzegging:

„Uw Jesus is mijn Heer! De krachtigste weerlegging ,van 't machtigst ongeloof is ons uw voortbestaan!

14 wachter! wat is ee van den nacht?

„Ons heil, wat Abraham geloofd heeft, gy misdaan!

,Een zon van heerlijkheid zal 's werelds nacht doorbreken, „wanneer gy knielen zult voor wien gy hebt doorsteken 1 „Uw Koning, de onze, komt. Herleef, Jerusalem!quot;

Reeds oopnen ooren zich en harten voor die stem,

en vallen achellen ook aan Israël van de oogen!

En voorts! daar is een strijd; een worstelen en pogen naar 't geen weêr de Eeuwgod toont van uitgelezen gunst aan Rijkdom en Vernuft, aan Wetenschap en Kunst! Een worstling, om den berg van tweemaal duizend jaren zich af te schudden van den hals! Wat zal zy baren, die worstling? en ook hier: Wat is er van den nacht, o Wachter! welk een dag wordt aan de kim gewacht?

De Wachter antwoordt: Hoort het woord des Heeren Hee.

ren! (¹gt;

De dag breekt aan, dat ziet! een Koning zal regeeren,

een Rots, een Schuilplaats voor den hoogen waterstroom!

En Hy zal zijn een Scheute uit d' afgehouwen boom

van Jesse, die den troon van David zal bekleeden

en richten Jacobs huis met heilgerechtigheden.

Hem staren als hun Hoop de verre Heidnen aan.

Met d' adem van zijn mond zal Hy de boosheid slaan,

het jok verbrijzelen van 's werelds aartstirannen,

de Macht der duisternis in 't eeuwig duister bannen,

en vestigen op aard zijn eeuwig koninkrijk

van Waarheid, Recht en Rust. Daar zal geen ongelijk

noch haat zijn. Ephraïm zal Juda niet benijden,

geen volkren meer elkaar, geen wolf het lam bestrijden.

Aan alle plaatsen zal Gods kennis zijn en vreê,

en overdekken de aarde als wateren der zee.

Een nieuw Jerusalem gaat van den Hemel dalen,

van waar op al wat leeft de Heerlijkheid zal stralen:

een meer-dan-Paradijs, van uit den Liefdestroom

der hemelen gedrenkt, — met d' eeuwgen Levensboom,

wiens blaadren voor altoos der volkren smart genezen!

God-zelf zal daar het Licht, zal daar de tempel wezen,

daar zal geen vloek meer zijn, geen zonde meer, geen nacht.

De Morgenster gaat op! Hy, Wortel en Geslacht

¹

Jes. XI. Openb. XXI en XXII.

wachter! wat is eb van den nacht?

van David! — Vredevorst, naar wien Gods schepslen zuchten Hosanna! 't is Uw rijk! 't zijn van Uw bloed de vruchten; — van al wat de aarde leed sints de eerste zonde-ellend,

van al wat de aard misdeed, de ontknooping en het end!

1847.

DE S T 15 M DES HEEREN.

VILK EN TWINTIG FEBRUARI 1848.

De stem des Heeren is op de wateren, de God der eere dondert. — In zynen tempel zegt hem een legelyk eere. — De Heer heeft gezeten over den watervloed, ja! de Heer zit, koning In eeuwigheid. Ps. XXIX: 3, 9, 10.

De Eeuw hernam het geen zy gaf,

Orleans naar alle kanten schudt zijn koningsdiamanten

als onrijpe druiven af!

By het zwijgen der kanonnen

voor den schorren vrijheidsschreeuw;

by den weekreet der Bourbonnen,

en de snikkingen der Weeuw;

by het baldrend handgeklap en der gram geworden volken en der hoogst gevierde tolken

van Vernuft en Wetenschap;

by het staren van den Christen, —

wien de orakels van zijn God van het einddoel vergewisten, —

op de gangen van het lot.

God is koning! de aarde beeft.

Bergen slonken, dalen rezen,

alle wereldhoogten vreezen, —

God is 't, die gedonderd heeft!

die de breed getakte boomen

van den Libanon verplet!

die bevel geeft aan de stroomen of de branding nederzet!

God is koning! de aarde dreunt.

Ziet! een Machtige is gevallen,

DE STEM DES HBEREN.

hoop en steun der duizendtallen

i-'.ooi tienduizenden gesteund.

Jlitar bet Godsuur had geslagen,

ea de menschenschepping viel!

't Zij gy roem of rouw moogt dragen, menschheid! schouw het aan en kniel

God is Richter! de aarde wacht. De aarde ontroert en staat verwonderd, als de God der eere dondert

en den dag verkeert in nacht.

Over de opgedreven waatren wandelt Zijne koningstem!

Zeeën schuimen, scharen schaatren, — en de storm verheerlijkt Hem.

En te midden van d' orkaan geeft Hij vrede aan wie gelooven! Hierbeneden en daarboven

in Zijn tempel bidt Hem aan! Tusschen al die onweêrsgaltnen

rollende over berg en rots.

ruischt het daar verlossingspsalmen, daar genadewegen Gods!

Zanger (*), eenmaal opgevoed by gewijde Bijbelwoorden,

straks, door kracht van taalakkoorden,

tot een heerscber op 't gemoed, tot een heerscber over scharen,

die ge op één gegeven stond op doet bruischen en bedaren naar 't bezweeren van uw mond!

Wat gy waart en wat gy deedt,

toen ge op eens uw idealen iu het leven af deedt dalen,

en een troon in duigen smeet,

toen Gy meer dan koningsplichten op uw schouders overnaamt, —

DE STEM DES HEEBEN.

zal de God der waarheid richten,

die des aardworms waan beschaamt.

Dichter! Volksheld! Wie ge ook zijt, roekloos Wet- eu eedverhreker,

of van God verwekte Wreker,

vloek of redder van uw tijd!

'k Wil geen glorie u betwisten,

slingren op uw hoofd geen blaam:

maar de toekomst hooit den Christen, — gy, maakt ge aanspraak op dien naam V

[Dichter! Volksheld! en gy vicli! \quot;) voor een andren rosbeklemmer,

voor een driester monsteitemuier

zaagt ge straks dat volk geknield. Als de vrijheidswaatren holden

over Frankrijks paradijs,

klonk een stem, en ziet! zy stolden,

en de stortvloed keerde in ijs.

Is 't op nieuw des Aadlaars tijd? Is Napoleon herrezen met die vlucht die ze allen vreezen? —

Consul! Keizer! wat ge ook zijt!

k Zal geen stoutheid u betwisten, ' werpen op uw hoofd geen blaam;

maar de toekomst hoort den Christen, — maakt gij aanspraak op dien naam?]

Wie dien voert, hy gaat te raad met geen wijsheid dezer aarde!

't Woord dat God eens openbaarde,

is de rota, waarop hy staat.

Tegen de Eeuwleus: „zelfvolmaking!quot; [tegen Romes Schriftverzaking]

antwoordt zijn banier: „Gena!quot;

aller wereldsmerten staking gaat hem op uit Golgotha!

DE STEM DBS HEEBEN.

Ja! op Golgotha onthuld staat ook 't raadsel dezer dagen!

op den bodem aller vragen

ligt des werelds zondeschuld.

Waait ge in staat die weg te dragen,

menschenkindren, aardsche goón? Zoo bestijgt den zegewagen —

maar zoo niet, aanbidt den Zoon!

En verwacht het heil van Hem,

grooten, kleinen, zondaars, volken!

In dat kraken Zijner wolken

dreigt een oordeel, roept een stem. Dat Hem alles hulde geve,

hymnen brenge, knieën buig'!

Hem, den Richter! de aarde beve!

Hem, den Koning! de aarde juich'!

Plascht het tranen, ruischt het bloed, dondren woede en lasterkreten?

God als koning is gezeten over d'opgezetten vloed.

Wederkaatst door hemelpsalmen,

antwoordt uit het heiligdom,

midden onder de onweêrsgalmen,

't jongste woord Zyns Woords: Ik kom.

1648 EN 184 8.

UITGESPROKEN IN DE

OPENBARE VERGADERING,

PEB TWEEDE KLASSE VAN HET KONINKLIJK NEDERLANDSCH INSTITUUT

VOOR WETENSCHAPPEN, LETTEREN EN SCHOONE KUNSTEN,

OP DEN 25^8ten APRIL 1848.

Op dat men wete van den opgang der zon en van den ondergang, dat er buiten My geen God Is. Ik ben de Heer en niemand meer. Ik formeer het licht en schep de duisternis. Ik maak den vrede en s\ïhep het kwaad. Ik de Heer doe alle deze dingen. Jes. XLV;G, 7.

Zestier.honderd acht en veertig!

Doorgeworsteld was de kamp,

en ten eind de schriktafreelen

van een dertigjaar'gen ramp.

1648 en 1848.

en vergaan de laatste vonken

van den tachtigjaar'gen brand! Vrede! Vrede! galmde Europe, —

vrede, Duitsch- en Nederland! Uit de graauwe kruiddampwolken

steeg een koesterende zon!

Nieuwe tijden zijn voldragen,

en een nieuwe loop begon.

Achttienhonderd acht en veertig

en de band der Staten sprong, en de dam werd doorgebroken,

die de Omwentlingszee bedwong! Oorlog! oorlog! davert de aarde,

oorlog! de oorlog, schier verjaard, lang door weeën aangekondigd,

thands in vollen dosch herbaard! In d' orkaan van Februarij

werd gebluscht de Julijzon! en daar rezen nieuwe tijden

en een nieuw Euroop begon.

Te midden van 't rumoer van omgeworpen troonen, paleizen neergehaald, en aangegrimde kroonen,

't gedeun der volkeren, in gramschap opgestaan,

den knal van glansen, uur aan uur te niet gegaan, en 't openbersten van den vuurberg, die de kimmen der toekomst dekt met rook, of als van bloed doet glimmen, heeft Duitschland, heeft Euroop, heeft Nederland nog voor herinneringen uit een vroeger dag gehoor?

Zoo zij 't voor dezen galm: de vrede van Westfalen! Geschiedkunst op dien naam wijst hemelwaart. Haar zalen slaan open, waar vergaard een talloos voorgeslacht de wanden overdekt met daden, lang volbracht,

van eedle koningen, van aartsgeweldenaren,

van helden, wijzen of regenten, martelaren,

of wrekers, natiën en stammen. Osnabrug en Munster keeren hier op de eb des tijds te rug; onsterflijke aardplek, waar twee vuurrivieren stolden,

die in elkaSr gevloeid reeds zoo veel jaren holden,

wijd over berg en dal de gronden zengend! Ziet

1648 en 1848.

de sporen van hun loop in 't eindeloos verschiet

van wegen, dicht bezaaid met blanke beendren, — steden,

verpletterd of ontvolkt by duizend iislijkheden;

hier Naarden, Haarlem en Ostende, of waar verwoed

de Spanjaard afstuit op een uitgevasten stoet, —

ginds, gruwzaam boven al wat ooit kronyken meldden,

den moord van Maagdenburg! maar links en rechts uw velden.

o Nordlingen! uw' kamp, o Leipzig! en den slag

dien, Maurits! Nieuwpoorts zon u winnen hielp en zag.

Ha! op dat bloedig zand, die platgeschoten muren,

wat scheemring, weeralend van ontzachlijke figuren,

krijgshoofden, aan elkaar in stoutheid en genie

gewaagd, maar ongelijk in grootheid! daar, Tilly

en Weimar, — Wallenstein, nog wijzende op de wonde

ontfangen op geen bed van eer, maar op zijn sponde

in nachtelijk geheim! en, óver hem, de Held

van ^:t Noorden, in den arm der zegepraal geveld!

Hier, tegen Spinola en Al va en Farnese,

het Graaflijk twintigtal, in hunnes Ueeren vreeze

tot aan den jongsten snik uw krijgsdevies getrouw,

vliesridder EngelbrechU „Ce sera moi, Nassau!quot;

Maar in geheel die rij, wier schaduwen hier zweven, wie achtbaar meer dan Gy, wie nevens u verheven, doorluchtig Prinsenhoofd! wien na driehonderd jaar dit Neerland nog vereert, als d' eêlsten martelaar der vrijheid, die 't u danktV Beleid- en krachtvol Krijger en éénig Staatsheid! diep maar ongekunsteld Zwijger en zielvol spreker! in wiens nooit bekrompen borst één zelfden adem schept de Volksvriend en de Vorst! — Wat vijanden, zoo koen, die hem de kroon betwisten van Staatsbezieler en bevrijder? Maar de Christen eert eindloos meerder nog in hem; in hem dat hart,

zoo sterk in eigen leed, zoo week voor andrer smart; dat hart, ten worstelkamp met Kareis zoon bewogen het eerst door deernis met verdrukten, mededoogen met bloedgetuigen van Gods Woord! Straks greep dat Woord hem-zelven in de ziel. Ach! voor die zaak doorboord,

was ook zijn laatste zucht een bede van ontferming voor 't volk. in allen nood, van hoogere bescherming dan aardsche mogendheên verzekerd door zijn mond.

1648 en 1848.

Gedenk, God van genade, aan dat geloofsverbond!

Gedenk het nog, kan 't zijn, hoe ook van onze zijde geschonden en verbeurd! Gedenk het f allen tijde,

't zij Dwangzucht persende van boven ons bedreig', of opdage, even snood, van ondren! Neig, o! neig het hart van Vorst en volk, om raad by ü te vragen voor d' eisch, de schuddingen, de krankheén onzer dagen! De wijsheid, die Uw gunst aan d' Eersten Willem gaf, strale op het moedig hoofd eens Tweeden zeegnend af!

'j Zijn viermaal vijftig jaar. — Oranje had zijn leven as' ■ 't diep geworteld werk groothartig prijs gegeven; zi i bloed, zijn goed, zijn zaad! Twee nieuwe Wrekers treén Toroovrend in zijn plaats! Een kroon van vijftig steên lankt Utrechts Unie aan hun zwaard. Hun zegepralen voltooit, of stuit veeleer, de vrede van Westfalen.

De Maagd van Neerland hief haar hoofd op, en zag rond! Wat zag zy? enkel puin op uitgeblaakten grond door Spanjes steeds op nieuw als opgeschoten horden? Of wel — den lavastroom reeds vruchtbaar veld geworden? Neen! onder 't barnen zelf van 't tachtigjarig wee een 8taat volwassen, en reeds Mogendheid! de zee ontzagvol deinend voor den donder van die vloten,

die 't ijs des Noorderpools haast hadden doorgestoten,

maar straks langs zeekrer weg der Oceanen kloof doorsnelden, om Filips zijn Portugeeschen roof te ontscheuren, ook in de Oost geen Spanje te geheugen, en Javaas Paradijs een nieuwe wet te brengen.

De Maagd van Neêrland hief het hoofd op; ja! zy zag,

lang nog vóór d' eersten straal van Munsters vrededag, den wereldhandel met zijn honderden haar steden,

voor 't stormen onvervaard des oorlogs, ingetreden; Antwerpen, Lissabon, Venetië, aan het IJ verplaatst, dat sints omgord met zijn vierdnbble rij (het Raadhuis volgde eerlang) van prinselijke grachten, de wonderen dier eeuw nog zegt den nageslachten — den zegen van een grond, die d' armen voedzaam brood, den arbeid overvloed, den balling 't welkom bood! De Maagd van Neêrland looft. Gods wateren besproeien haar zevenvoudig erf, en al haar velden bloeien

1648 en 1848.

in schaduw van de rots der vreeze van Zijn naam!

De krachten des Vernufts gaan met dien bloei te zaam:

de kunst, die 't water keert of d' uitweg aan zal wijzen;

de kunst, die 't klei bezielt, die 't marmer op doet rijzen; —

het doek van Rembrandt, forsch en somber; 't bruischend lied

van Keulens Zangzwaan met zijn vlammend koloriet,

zijn vollen orgeltoon. Maar ook de Wetenschappen

beraamden hier alreeds haar stoute reuzenstappen,

om nieuwe werelden te ontdekken of te ontleên

in d' ether boven, in den waterdrop beneên.

Een trits van Scholen, bron en brandpunt van beschaving,

(ook zy, by krijgsalarm geplant!) stort licht en laving

aan al wat kennis zoekt op 't aardrijk wijd en zijd,

die kennis bovenal, die van de zonde vrijdt.

De Kerk van Christus slaat dees tijden dankend gade,

en geeft haar Koning de eer, — Zijn Vriimacht, Zijn genade!

Neen! roept ze. Uw gangen zijn als de onze niet, o Heer!

uw wegen boven de onze èn hoog èn heerlijk, meer

dan boven dit ons stof en d' aardklomp, waar we op weemlen

de glans en majesteit van Uwer heemlen heemlen!

Wat menschlijk overleg zou hebben toegedacht

aan vredesjaren, lang en koesterend en zacht,

dat voert uw wijsheid uit door tusschenkomst van schokken,

die uit de sombre wolk den malschen regen lokken!

Hoe nu? de krijg voortaan niet vreeslijk meer den mensch ? Geen kalme vrede meer zijn uitzicht en zijn wensch? —

't Zij ver! Maar 's menschen geest, verslingerd aan deze aarde heeft vaak ook deze gaaf en wat haar weldaad baarde, gemisbruikt en miskend, de rust verkeerd in lust, ten doodelijken slaap zich-zelven ingesust,

of wel den stroom des bloeds, die vrij en frisch moet bruizen, bevriezen laten of vermoddren in zijn buizen.

Neen, meer! des menschen ziel in eigen wil verstrikt, in 't zondenet verward, moet somtijds opgeschrikt van Boven, om den God der heerlijkheid te vreezen,

te zoeken! Is dan 't hart nog vatbaar voor genezen,

dan zijn die schuddingen behoudend, zelfs de krijg,

het zij der volken of der geesten, op dat zwijg'

begoochling, — opengaan gewetens, — afgoön vallen,

Gods Woord zijn werking doe door 't kruis, — den duizendtallen

1648 en 1848.

der opgeschrevenen ten leven, tot een stof

van aller eeuwen loop doordaverenden lof!

Dan eerst, als van haar ban deze aarde zal bevrijd zijn,

de mensohheid aan den Heer, die haar herschiep, gewijd zijn,

geen zee meer wezen zal, waaruit de zonde welt,

Geweld en Onrecht in hun eeuwgen boei gekneld, —

dan eerst zal 't vrede zijn, waaraan geen wormen knagen,

dan eerst is, naar den raad van 't hemelsch welbehagen,

geen strijd meer noodig, — maar Gods heil te zien, de lust.

en in alle eeuwigheid Zijn werk te doen, de rust.

Zestienhonderd acht en veertig!

en doorworsteld was de kamp, -en ten eind de schrlktafreelen

van een dertigjaar'gen ramp, en vergaan de laatste vonken

van den tachtigjaar'gen brand! Vrede, vrede! galmde Europe —

Vrede! Duitsch- en Nederland! Achter graauwe kruiddampwolken

stijgt een koesterende zon!

Nieuwe tijden zijn geboren,

en een nieuwe loop begon!

Achttienhonderd acht en veertig

en de band der Staten sprong, — cn de dam werd doorgebroken,

die de Omwentlingszee bedwong! Oorlog! oorlog! davert de aarde,

oorlog! de oorlog, schier verjaard, lang door weeën aangekondigd,

thands in vollen dosch herbaard! Onder ging de zon van Julij

in den loeienden orkaan!

cn daar rezen nieuwe tijden

en een nieuw Euroop brak aan!

't Was vrede, wat Euroop sints tweemaal negen jaren (zij 't mooglijk blozend soms!) zich voornam te bewaren, als waar 't een talisman en waarborg van behoud,

geroemd, gevierd, gekust, — toch! in 't geheim mistrouwd.

1648 BN 1848.

't Was vrede, zwoel en zwaar, als wen by zomerdagen een straal, van tijd tot tijd, en doffe donderslagen het onweer spellen aan de zwoegende natuur,

en dan op nieuw de lucht verheldert, maar het vuur des dampkrings mensch en dier belaadt met dubble zwaarte 't Was vrede, maar die vrede een waggelend gevaarte, met eiken nieuwen steen zijn storting nader by!

Dan, neen! zoo lang de staf van Frankrijks heerschappij gevoerd wordt door het Hoofd der wakkere Orléannen,

geen nood! Dus meent de vrees zicli-zelven te vermannen. Die vrede (Algiers alleen meldt nog van krijgsgeweld!) broedt menigten alom, met klimmende angst geteld,

slechts hier en daar gedund door koene landverhuizing, en voorts, by zwermen, met van onrust zwangre zuizing verstikkend opgetast in vesten, Babelhoog.

't Is spanning, dreigende als de spanning van een boog!

want aan die menigten, om werk en brood verlegen,

benijdt hel werktuig, aan des menschen plaala gestegen, den arbeid en zijn loon. De Maatschappij gevoelt haar evenwicht gestoord. Haar lichaam kwijnt en woelt by beurten: 't is de plaag van kankrend pauperisme, onredbaar evenzeer voor breinloos Communisme,

als voor Bespiegling, die in fijn geweven taal verdoving, sussing, maar geen heeling brengt der kwaal.

Verlichting middlerwijl vervolgt haar loop veroovrend ook zy ontdekkend meer dan heelend, en meer toovrend dan stovend, — zy, die naam en schittring al te vaak. eenzijdig en ontrouw, ten dienst leende aan de zaak van heilloos Ongeloof, natuur of menschvergodend, of 't menschdom openlijk tot vleesch- eu stofdienst noodend, — hoe 't zij, de volken eer vervreemdend van den God, de ontkenning van Wiens woord en éénig goed gebod van ouds de welbron was van 's werelds diepste ellenden!

't Was vrede! vrede, wien te storen of te schenden geen Mogendheden meer bestonden in dees tijd,

maar onder wiens fluweel, of donzig moschtapijt de brandstof tot een kamp broedde in verborgen holen, een kamp veel schiikbrer dan met Hunnen of Mongolen als de aarde teisterden in dagen lang verleen, —

de krijg (verhoed hem nog, God van weldadigheên!

1648 en 1848.

en keer den vloed die wast voor reeds geschokte dijken!) de onoverzienbre krijg dor Armen en der Rijken.

Parijs, de polsslag steeds van Frankrijk en Euroop,

spelde in dees laatsten tijd der krankte een nieuwen loop. Napoleons gebeent vond by zijne Invaliden de aloude geestdrift nog wellicht! De Franschen bieden in 't eind geen hulde meer zoo daavrend aan dat lijk,

noch aan de gloriën van 't machtig Keizerrijk,

zoo aangebeên weleer, 't Is de oude Revolutie,

die thands de harten trekt, — de Auroor der Constitutie,

wier vlekken men vergeet, wier weldaên alles prijst,

wier weörglans de oogen boeit, en die als jong verrijst. Een Staatsman, rijk omstraald van dichterlijke glorie,

staat op, en kiest zich zelf de veder der historie,

om Frankrijk, om heel de aarde, een groote heerlijkheid te melden, schoon in draf van gruwlen toebereid.

Hy zingt: den moed, den kamp, den dood der Girondijnen, den stalen burgerzin der starre Jacobijnen!

Hy zingt: de donderkracht der stem van Mirabeau, de stoutheid van Danton, de smarten van Vergniaud, Jean Jacques ideaal, de diensten van Voltaire,

de woede van Marat. de deugd van Robespiere!

Heel Frankrijk luistert toe (reeds trilt de troon!), hy spreekt: „De Omwentling! — mi n het bloed, dat de aarde heeft doorweekt „De Omwentling! min de schuld der woede van haar vrinden „ziedaar wat de aarde rust en grootheid zal doen vinden! „De heilvolkaan die, heeft ze vroeger vuur gebraakt,

„thands — tot beregening met enkel vrede ontwaakt!quot; Vermeetle, die den storm al spelend dus ontketent, en, reeknende op den mensch, geen driften mederekent,

geen zonde! — ach! al te zeer dfen kunstenaar gelijk, die, ingespannen op het brengen in praktijk eens werktuigs ingeiiclit op eeuwig zelfbewegen,

zich de eischen van de wet der slijting had verzwegen. Beklagenswaardige veel meer nog, voor wiens oor de stem des Levenden in d' Eeuwgod ging te loor!

Ach! die op d' eigen grond met martlaars en propheten van 't kruis, den Bijbel van uw moeder hadt vergeten!

Maar Lamartine spreekt, en Frankrijk luistert toe! Lichtzinnig weggesleept, of dien bewogen? hoe

1618 EN 1848.

het zij, de zee zette op, en 't werd een hoorbaar ruischen

der waatren, 't is eerlang een oaheilbarend bruischen!

En ziet! één nacht, één uur, één oogenblik, één schot!....

gevallen is de slag! geworpen is het lot!

De stam der Orléans, de troon der barricaden,

by barricaden of verloren of verraden,

is weggevaagd, en by het siddren van den grond

een Fransch Gemeenebest op nieuw aan de aard verkond!

Geheel Euroop ontfangt den schok; de kreet der volken gaat op, gemengd van schrik en gramschap tot de wolken. De kracht der legers zwicht, de band der Staten springt.' Sicielje is ver reeds van Itaalje, Itaalje wringt van Oostenrijk zich los. Heel Duitschland door ontladen zich bliksemschicht op schicht, van Holstein tot aan Baden, van Keulen tot Berlijn; ja — 't wonder steeg ten top, — de stille wateren van Weenen bruischten op!

Straks of 't een Keizerrijk of een der Republieken zal zijn, vraagt Duitschland zich by stervende fabrieken, geschonden Overheên, en sloten afgebrand.

Één legerkamp weldra wordt half het Vasteland,

terwijl aan de overzij Repealers en Chartisten hun echo mengen aan den roep der Communisten. —

Maar Neêrland (zie 't, o God, met zeegnende oogen aan!) houdt aan zijn Koning vast, en de oude Oranjevaan!

En wederom een stap gevorderd tot de ontknooping. Het einde werd voorzegd. Met de algeheele slooping van 't rijk der duisternis. Uw riik aan de aard beloofd, Verlosser, Leeuw en Lam! der schepping Hoop en Hoofd! De Christen weet dat eind, maar ook de weeën, 't lijden, ten teeken meê voorzegd van 't rijpen dezer tijden!

Hy weet, dat eer de zon zijns vredes op zal gaan, een Mensch der zonde aan 't hoofd der wereld nog moet staan. Hy voelt by iedren schok van 't woelend Anarchisme de wegen toebereid van 't gruwzaamst Despotisme. De Christen wacht, maar loopt die tijden niet vooruit. Hy weet, dat elke dag, die nog den voortgang stuit,

elk uur, elk oogenblik van uitstel voor onze aarde by God zijn oogmerk heeft, voor ons zijn doel, zijn waarde, zijn vragen en zijn strijd, zijn roeping en zijn plicht.

1648 en 1848.

Ook by, schoon starend op een hooger vergezicht,

gaat voor het volksheil uit naar heetring, naar hervormen, ja zoekt, te midden juist van dezer tijden stormen,

de stem te erkennen van behoeften, waarheen, recht.

Zij voor dien eisch aan de eeuw zijn bijstand niet ontzegd! Toch mag hy met haar geest niet in 't beginsel deelen,

noch voor die dubble leus zijn. afkeer ooit verheelen: ,gelijkheid van nature en Oppermacht van 't Volk!quot;

Gelijkheid, ijdler spook dan 't schijnbeeld van de wolk! u zoeke, wien het lust, waar de opgewroete graven hun lijken leveren den gieren en den raven, —

op 't puin van wereldsteên, in assche neergelegd,

of, liever, met de ploeg tot enkel niet geslecht!

Nooit daar, waar heerlijkheid, beweging is, of leven!

Niet by dier zonnen heir, die aan de heemlen zweven,

niet by het grasgebloemt, door 's wandlaars voet betreen, niet (hoe veel minder nog!) in 't samenstel dier leên van 't lichaam, die, bestemd elkander te onderschragen, elkander dienst te doen, elkanders last te dragen, hun roeping door t verschil vervullen. — Wie u roemt, gelijkheid! roemt den dood. — Maar wie u waanzin doemt, hy late een andren eisch, dien onze tijd doet hooren, te meerder ruimte toe, en wacht' zich dien te smoren! Toenaadring eischt Gods orde en dezer tijden nood. Toenaad ring (waar ze ontbreek') van vorsten volk, van groot en klein, van arm en rijk, van standen en belangen! God wilde 't onderscheid van gaven, rijkdom, rangen, — maar ook dat onderscheid bebeeisch' Zijn Woord en Wet, Zijn Wijsheid! en ook hier is 't voorbeeld ons gezet in de ordning der Natuur, waar zich twee krachten paren die, strijdig slechts in schijn, hét Wereld-al bewaren van in te storten of, verspat, uit één te slaan....

Eén zelfde wijs beleid stoot van zich en trekt aan!

Dus ook de maatschappij in 't tijdperk ons verschenen.

Waar Orde op afstand plaatst, moet Liefde op'tnaauwstveréénen.

Ga, Staatsman! ken uw tijd! doe elke vordring recht op vereenvoudiging, op vrijheên, nog ontzegd!

zoo ver die eisch niet strijdt met Wet en Woord des Heereni Dat Woord — het kan u veel en groote dingen leeren van volksplicht beide en recht, van volksstem, invloed, keus!

1648 en 1848.

maar geen gemeenschap met een lasterlijke leus!

Hoe hoog de hoogheid rees van d' Eeuwgeest en zijn tolken, de Machten zijn uit God! — en de Oppermacht der volken? Historisch is ze een waan, den Christen is ze een ban,¹ waarvan geen menschlijk woord een land ontheffen kan.

Neen, Neêrland, op geen ban wilt Ge u een Grondwet stichten maar de oogen allereerst .naar 's hemels bogen richten, — dan, vorschend nederslaan op uw historierol,

een rol, van zoo veel heil, van zoo veel wondren vol,j als God hier wondren deed in 't midden van uw plassen, en vastigheên gebouwd in schuddende moerassen: — een vrijheid, bloei en roem, als zelden de aarde zag, by 't hemelsch Waarheidslicht, hier schittrend als de dag! — voor Godsdienst, vrede en recht, en tegen aartstirannen,

Oranje 't puik, door God. van vroorae vrijheidsmannen! — Neen! Neêrland! zonder Hem, die u dees weldaan wrocht, (hoe de Eeuwgod smale of spott') geen Staatswet onderzocht! Maar als uw Vaadren weêr met al uw duizendtallen,

voor d' onbevlekten troon aanbiddend neergevallen! —

die in Zijn hand het lot van Staat en Maatschappij,

het hart, het recht, de macht der Machten houdt, — is Hy de God van Isrel en der Christnen! — Zijn er troonen geveld? zy werden quot;t niet, dan om aan de Aard te toonen, dat, waar een hooger raad der volken toorn gehengt, die kracht geen recht bewijst, maar slechts een straf volbrengt

o Koning! by den galm der doorgebroken tijden treedt Gy, — met dat voor- God- behoefte- en- schuld-belijden van ouds den Vaadren zoo gezegend, vorstlijk voor!

En dring' die stem heel 't land als met bazuinkracht door! zoo keere op u (het eerst!) uw hart, uw huis, uw wegen, de aan 't vragen naar Zijn wil steeds vast verbonden zegen! Buroop zie op uw kroon verdubbeld neergedaald den glans, die, nooit getaand, uw krijgszwaard heeft omstraald 't Zie, •— by uw Vorstenmoed, die aller moed steeds wekte, — uw blik, die steeds zoo wis 't beslissend punt ontdekte waar zich de zegepraal op 't slagveld grijpen liet, voorspoediger dan ooit gericht op 't Staatsgebied,

om met dien blik, dien moed, niet twijflend te onderscheiden! waar handlen wordt vereischt, voorkómen, of verbeiden! wat losgelaten moet, — omdat het God gebood!

1648 en 1848.

of, naar de Oranjeleus, gehandhaafd tot den dood!

Tot in den dood? o! dat met Neerland Nassau leve!

Maar welk een stikdamp ook den tijdloop nog omgeve, wat toekomst ons bedreig', daar is voor Nederland een roeping, voor Oranje een aangewezen stand te midden van den schok, waarby de troonen trillen. Ja, vrijheid zal het zijn voor die Gods waarheid willen ja, vastigheid voor die Hem vasthoudt! Loope 't Lot zijn banen! geen ding zal ons tegen zijn — met God!

Zestienhonderd acht en veertig!

doorgeworsteld was de kamp,quot;— en ten eind de bloedtafreelen

van den langen oorlogsrarap! Met aanbidding, met ontzetting,

zag de Maagd van Neêrland om! Hoe ze als opwaakte uit een droombeeld,

hoo de aanbidding hooger klom! — 't Had geschuimd op al die waatren,

't had gedonderd en gestormd! maar by 't. kraken der kartouwen

was het Handelsvolk gevormd! en het nestjen was behouden

van de Oranje-Halcyon op het hobblen van de baren, •

by het koestren van de zon! en het Hollandsch visscherscheepjen,

onder vlaag op vlaag behoed,

was de haven ingeloopen

zinkend, — maar van overvloed!

Achttienhonderd acht en veertig!

en de band der Staten sprong, — en de dam werd doorgebroken

die de Omwentlingszee bedwong!

Legioenen volksvertreders

zijn gewapend 'opgestaan!

Troonen vielen, Vorsten' vloden,

schatten smolten en [vergaan.

1648 en 1848.

Dreigend blikt op 't aardrijk neder

't rood dar ondergaande zon! 't Menschdom vraagt zich, welk een toekomst

by dien blik haar loop begon?

O! die toekomst — door den Christen

wordt zy glorievol verwacht!

„Als de God der eere dondert

„en den dag verkeert in nacht, „antwoordt onder de onweêrsgalmen

„diep van uit het heiligdom,

,by een koor van hemelpsalmen,

„'t jongste woord Zijns Woords:Ik k o m!quot;

AAN ROYER,

IN ANTWOOBD OP ZIJN TBEFFEND GESCHENK VAN EEN BOB8TBEELD VAN

WILLEM DEN EERSTEN.

Waar Staatslist en Geweld wanhopend op bezweken, vermocht Uw kunst, Royer! Gy deedt den Zwijger spreken. 1848.

AAN MIJN ZOON ABRAHAM,

BIJ ZIJNE AANNEMING TOT LID DEB WAALSOHE GEMEENTE, MET EEN BIJBEL.

Mijn zoon! van d' eeuw'gen God werd deze schat gegeven aan 's werelds volkren t' zaam met Jacobs nageslacht.

Heb in dat woord ook gy uw heul, uw heil, uw leven. Geen zilver of geen goud haalt by zijn duur en kracht.

Zoo vestig oog en hart steeds op dat Boek der boeken, doorgrond zijn diepen zin in eenvoud en gebeên,

en leer' der vaadren God u daar Hem-zelven zoeken. Die 't eerst ons heeft gezocht in Zijn barmhartigheên.

U laat ons ouderhart voor schat of kostbaarheden het somber uitzicht slechts op een geschokten tijd!

Is Jesus en Zijn liefde het uwe eens ingetreden

zoo zegge u, o mijn zoon! dit Boek — hoe rjjk gy zijt.

Dit myn eigen Fransch.

DE LEEUW UIT JUDA.

DE LEEÜW ÜIT JUDA.

KRUISLIED.

O Hoofd, om 's werelds zonden

met bloed en zweet gesprengd! Hoofd, overdekt van wonden,

die U een spotkroon brengt! Om onze schuld gebonden,

aan 't kruis geoiferd Lam!

hoe zijt ge ook daar bevonden de Leeuw uit Koningsstam!

Hoe blonk, by al die smarten,

by al dien smaad en spot, by 't breken zelfs Uws harten,

en 't verr' zijn van Uw God, (*) Uw zalving en Uw krooning.

Uw hoogheid en Uw eer,

als Gods verloren Koning,

als aller schepslen Heer!

In diepten neergezonken

van waatren zonder grond,

aan 't vloekhout vastgeklonken —

daar heeft Uw bleeke mond van Gods heropend Eden vrijmachtelijk beschikt,

en Uw: „Voorwaar, nog heden!quot; des boetlings ziel verkwikt, (t)

0 Liefde zonder gade,

die, daar Gy 't al volbrengt, (§) den moordenaar genade,

den vriend Uw moeder schenkt! (**) Die, waar ze Uw lippen laven

met snerpend edikvocht, des Geestes levensgaven

voor Uwe haters zocht! (ft)

(* Matth. XXVII: 46. (t) Luc. XXIII: 40.

(§) -Joh. XIX: 30. (**) Joh. XIX: 26, 27. (tt) Joh. XIX : 28.

DE LEEUW UIT JUDA.

Die in der moordren midden,

en aan des kruises voet,

voor Israël blijft bidden,

de schuld des gruwels boet! (¹) O Hoofd, bedekt met wonden!

o Hoofd, van 't doodzweet klam! hoe zijt Ge ook dus bevonden de Leeuw uit Judaas stam!

Dat Koningshoofd — het boog zich!

het lei zijn leven neer! (t) Gebergte en rots bewoog zich.

't Graf gaf zijn dooden weêr. Hergeeft ook gy uw dooden,

O Isrel, op Zijn stem!

en val, o zaad der Joden! aanbiddend neer voor Hem.

Hosanna! all' gy volken,

met Israël te zaam!

tot boven 's hemels wolken

roept uit dien wondernaam: De Leeuw, die overmocht heeft,

uit Jesse voortgebracht! (§) Het Lam, dat ons gekocht heeft, voor onze schuld geslacht!

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

HYMNE.

De Heer heeft tot mijnen Heer gesproken: Zit aan m\jne rechterhand, tot dat ik Uwe vijanden zal gezet hebbben tot een voetbank Uwer voeten. Ps. GX:1.

Nadat Hy de reinigmaking onzer zonden door Zich zeiven te weeg gebracht heeft, is Hy gezeten aan de rechter der Majesteit Gods in den hoogen. — Voorts verwachtende tot dat Zijne vjjanden gesteld worden tot een voetbank Zijner voeten.

Heb. 1:3. X: 13.

Een psalm! — Gesproken heeft de Heer tot mijnen Heer: „Zit aan mijn rechterhand, o Koning! en regeer.quot;

¹

Luc. XXIII: 34.

ZIT AAN MIJNE EECHTEEHAND.

Gy zijt gestegen uit het graf! Gy zijt gevaren omhoog, waar U de zang van duizend Englenscharen bewelkomde en aanbad! De grendelen der hel verbraakt Gy, sterke God en Held Emmanuël! Het Allerheiligste tradt Ge in. Apostlen loofden,

nastarende dien gang met opgeheven hoofden,

tot waar de wolk zich sloot, Gy uit hun oog verdweent, en — heerlijker dan ooit sints in hun zielen scheent,

dat de opperzaal niet dan van vreugde langer galmde,

en in den Tempel zelf 't hart Uwer jongren psalmde (¹).

Sjeb Limini! ft) het woord van ouds U toegebracht! Gy hebt U neergezet ter rechter van Gods kracht!

Daar naamt Gy rust! daar, in de Vaderlijke woning,

gehuldigd Englenhoofd en Hoogepriester Koning,

o van alle eeuwigheid Gods eengeboren Zoon!

en wat Ge aan 't kruis volbracht, voleindigt Ge op dien troon! quot;V an daar stondt Ge op weldra om d' Eerstling te begroeten (§) die, komende uit den strijd, de kroon legde aan Uw voeten! van daar daalt Ge eenmaal af by 't jongst bazuingeschal, den schepter heffend, die ons aardrijk richten zal.

Sjeb Limini! Gy zette U neder in Uw glorie,

en aarde en hemel deelde in 't vieren der viktorie,

behaald op zonde en dood. De kerker werd uw buit,

en Gy, Volheerlijke! Gy deeldet gaven uit op menschenkindren, wederhoorigen, verlorenen,

maar door Uw kruissmert wederlevenden, herborenen! Gy deeldet gaven uit. 't Was olie neêrgevloeid,

't was regen stroomende van Boven. Zie, hoe bloeit de dorre woestenij naar 't Woord! (²) De kreuplen springen,, de stomme ontfangt een mond, om Uwen naam te zingen, de blinde ziet U en de doove hoort Uw stem.

Een nieuwe heerlijkheid doorstroomt Jerusalem!

Gy doopt met Geest en vuur. Verdeelde tongen dalen en golven over 't hoofd der Jongeren. De talen

¹

Lac. XXIV : 63.

²

III. 3

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

geboren uit de twist van Babel, worden één

in 't lofverkondigen van Uw grootdadigheên

aan 't Pinkstervierend volk te Sion. Welke krachten,

gewrocht sints dezen stond, die ook uw moorders brachten

tot de ondervinding, in het omgezet gemoed,

der heelkracht van Uw naam, der heilkracht van uw bloed!

Vervolging woedt vergeefs. Hy zal geen vlammen doven,

die storm! maar drijven ze eer nog schittrender naar boven,

en breiden ze uit op aard veroovrend wijd en zijd.

Ha! martlaar Stephanus! schoon was uw levensstrijd

voor Christus, rijk in vrucht van Evangeliezegen;

maar (groot is onze God, en wondervol in wegen!) (¹)

nog vruchtbrer was Uw dood. Der weérpartijdren haat

had aan Uw bloeddoop zich gekoeld, het levenszaad

van uit Jerusalem als weggevaagd, — daar vielen

de korrels met de kracht, die ze eenig kan bezielen,

op Samaria en het omgelegen land!

Hoe breidt het zaad zich uit! Hoe klemt de liefdeband,

veerkrachtig uitgerekt, ze saam! ja, met die beiden,

Samaritaan en Jood, eerlang Romein en Heiden!

Hoe zien de heemlen-zelf hun zaligheid vermeêrd,

om ééne zondaar tot eens Heilands naam bekeerd!

Want voor zijn haters had de Martelaar gebeden, —

en ook voor Saül had des Martlaars Heer geleden, —

daar rijpt het uur! Daar stort de wolf ter aard voor 't Lam,

en huldigt Benjamin den Leeuw van Judaas stam.

Sjeb Limini! Gy waart ter rechterhand verheven der Majesteit! de kleine kudde zaagt Gy beven,

en 't woeden van den wolf uit Tarsus, d' ijveraar, verdrukker van Uw volk en van U-zelf. (t) Van waar die wrevel, dat geweld, gepleegd aan weereloozen, in samenspanning met het raadsgestoelt der boozen, in samenspanning met luchtharte Sadduceên,

door dezen stuggen spruit van Phariseën? (§) Neen!

Geen huichlarij is hier, — in naam van Godvereeren,

geen menscheneerbejag, — geen onmeêdoogend teeren op 't huis der weduw onder schijn van lang gebed! (²)

¹

Hand. d. Apost. VIII:1, 4 en volg. (t) Hand. d. Apost. IX: 4.

²

(§) Hand. d. Apost. J.X : 1, 2. XXIII: 6. (**) Matth. XXIII: 14.

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

quot;t Is plichtvolvoering, 't ia volmaaktheid naar de Wet, gerechtigheid gezocht in eigen deugd en daden,

verdienen van Gods gunst op zelfgekozen paden, — wat dezen Jongling, aan de voeten opgevoed van Rah Gamaliel, dus drijft! Geen dorst naar bloed is eigen aan dat hart, dan waar in bloed te plasschen hem nood werd als in 't spoor dier oude Pinehassen, (*) waarin ook hy voor God behaaglijk meent te gaan,

gelijk hy zonder blaam by menschen weet te staan. Zoo streeft hy tegen 't volk, dat Isrels Heer en Herder zich eigende, aangegord, en ach! van God al verder verwijderd en verdwaald, naar dat hy in zijn woên den God der vaderen meer waant een dienst te doen; (f) het zij op Stephans dood met woeste blikken starend,

en van zijn moordenaars de kleederen bewarend als in gemeenschap met den gruwel God ter eer!

't Zij, opgetrokken straks Judéa op en neêr,

de lamm'ren, waar zijn haat er slechts een uit mag vinden, verwondend, bindende, — hy zal ze eerlang verbinden!

Zoo, doodslag snuivende en vervolging, streeft hy voort, en Syrië ingestormd, bereikt Damascus poort weldra! ook daar by macht de aloude Synagogen te ziften, en geen plant van Christus te gedogen,

waar hy den voetzool zet. — Gy zaagt van op den troon dien Saül! Gy stondt op, o Davids Heer en Zoon! en — donders ratelden, om d' overste Uwer haatren te treffen? Neen! een stem als 't ruischen veler waatren daalde uit uw hemel neêr; „Waarom vervolgt gy My?....^-' De ontembre wetzeloot legt af zijn razernij!

„Wat wilt Gy dat ik doe, o Heer!quot; is aan Uw voeten zijn antwoord. Hy gelooft. Gods heiligen begroeten het nieuwe voorwerp van Uw zegepraal, o Held,

verwinnaar door Uw dood. Uw lijden, geen geweld!

Zoo rijd voorspoedig op Uw waarheidswoord! Uw schichten, o Koning! raken 't hart der vijanden, (§) die zwichten en loven! Saül leeft by 't licht uit Nazareth.

Hy boog. Hy bidt. Hy kent voor kracht, voor heil, voor wet,

(§) Ps. XIiV:4-6.

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND-

't geloof voortaan in ü; niets buiten die genade!

Haar slaat van oord tot oord de wereld in hem gade;

haar brengt hy wijd en zijd den Heiden, haar den Jood;

met haar bezegelt hy zijn leven en zijn dood;

met haar die erfenis van onvergankbre letteren,

wier bliksems eeuw aan eeuw de hovaardij verpletteren

van wetgereohtigheid, die 't offerbloed verzaakt,

van zelfvolmaking, die de volheid ijdel maakt

eens Goëls! Ja, gena steeds door gena vervangen;

dit 's Paulus, dit zijn Heer. o God! Zie daar üw gangen!

't Kruis uitgeroepen door den lasteraar-voorbeen, —•

de wet der vrijheid door het hoofd der Phariseên, —

der Heidnen licht, gelegd in 't Twaalftal uitverkoornen,

ter middagzon verhoogd in dees hun jongstgeboornen!

Looft, hemel heiligen! met harp en stemakkoord

uw Heer! en antwoord gy met Saulus eigen woord, (♦)

klein kuddeken op aard! ,o Diepte, o wonderwegen!

o Rijkdom! Wie, o God! is immer opgestegen

tot de onnaspeurlijkheên van Uw aanbidbren raad?

of heeft de baan bepaald, waar langs Uw oordeel gaat?

of heeft het pad voorzien, waar langs Uw zegens kwamen?

Uit U, door U, tot U zijn alle dingen. Amen.quot;

Sjeb Limini! G5' waart gezeten. Zoon en Heer,

aan 's Vaders rechterhand, en blikte op Patmos neêr, op 't schraal en eenzaam strand, waar, om Uw woord verwezet de Jonger U verbeidt, steeds brandend als voordezen en groenend, schoon hy thands na tienmaal zeven jaar zijn Boanergeshoofd met zilverglans voor hair om hoog heft, — die van ouds in Uwen schoot gelegen, geheimenissen uit de wondien van Gods wegen werd ingeleid, en in de diepte van wiens ziel uw stem met kiemen steeds .van openbaring viel!

Lang heeft hy aan de zij van Jonaas zoon gestreden, — met heel de Apostelschaar gebeden en geleden, —

naast zichèn Stephanus èn Paulus op zien staan,

getuigen, en de rust zijns Heeren binnengaan.

Jacobus onder 't zwaard zien vallen der Heroden, —

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

Jerusalem omringd van legers, en de Joden

geslagen met den ban, eens door üw heilgen mond

van op de hoogten des Olijf bergs heu verkond.

Thands, tot des levens grens verlangend voortgetreden,

thands, op die naakte kust van 't kuddeke afgesneden,

de jongste vreugde op aard zijns ouderdoms, verlaat

o Jesus! Gy hem niet, die daar verlaten staat.

Maar schenkt de Trooster (Hy, de kracht uit U gevloten)

in 't hart des ballings geestverjeugdigend geschoten,

de vlucht hem weder van den aadlaar, — en hy schrijft,

terwijl zijn geest IJ ziet, terwijl Uw geest hem drijft,

zijn Evangelie neêr: des Woords in 't vleesch gekomen,

der zonde op 't Lam gelegd en van ons afgenomen!

Daar stondt Gy vóór hem in Uw hemelmajesteit,

Gy-zelf! bazuingeluid Uw tegenwoordigheid verkondend van naby. Hy zeeg als dood ter neder.

Want ja, Gy waart het! U, den Meester, zag hy weder, den Leidsman zijner jeugd, den Heer die hem bemind en uitverkoren heeft ten heilgezant, ten vrind!

U, zoo als d' aanblik geen verganklijken vermogen te dragen, U met heel- uw- Godheid-vlammende oogen, de doorgeboorde hand almachtig uitgebreid,

de voeten gloeiende van loutre heiligheid,

doorwandlende allereerst de zeven kandelaren! (*) —

U, straks, by 't lofgeschal der hemellegerscharen de Leeuw uit Jesses stam, het Lam van God verklaard, die met zijn bloed ze kocht tot koningen der aard! — (^) U, op het witte paard der zegepraal gereden in bloedrood heilgewaad, de macht van 't Beest vertreden, der heilgen heir, gerijpt ter wereldheerschappij,

in 't blank gewasschen kleed U volgende in de rij! — (§) U, eindlijk, Vredevorst op aard, voor alle volken gerechtigheid en heil gebieden uit de wolken,

by 't nederdalen van een nieuw Jerusalem,

en 't wederleven van Gods dooden op Uw stem. (**)

Zoo zag, zoo hoorde van uit Patmos aakligheden de Apostel is den geest U Davids troon betreden.

(*) Openb. 1:13-15. (t) Openb. V:5—10.

(§) Openb. XIX; 11—10. (**) Openb. XX: 11-18.

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

en zegepralen in den hemel en op de aard.

Voorts, eer der eeuwen loop dien heilstond heeft gebaard, aardschuddingen van uit den afgrond, — bliksemslagen en ijssteenklorapen, — pest en oorlog, — felle plagen als van 't aloud Egypte op 't later Babyion, —

verduistring van het licht der sterren en der zon, — by hemelstemgeluid de zegelen gebroken,

fiolen uitgestort, bazuinen opgestoken, —

rook, sulferdamp en vuur, in bloed verkeerde zeên, — verschrikking, angsten en niet uit te spreken ween, van Logen en Geweld Godslasterende akkoorden!

Dat alles opgelost, by 't ruischen van Gods woorden en 't zuchtend wachten van geheel het schepslendom,

in één, een éénig woord van uitkomst: „Kom, ja kom!quot;

Sjeb Limini! Gy zijt verheerljikt in het midden van al Uw vijanden, die veinzend U aanbidden!

Ja, tegen U vereend, bracht Jood en Heiden t' zaam, U smaad en haat en dood! Straks de Uwen, om Uw naam, vertredend, nam de Stad op 't Capitool gezeten de plaats dier andere in, vervolgster der Propheten. De Cesars folterden met scherp verfijnd vermaak, wie uitkwam voor Uw woord, wie vast stond voor Uw zaak. Heel Rome's volk riep uit: „De Christnen voor de leeuwenI'' en zy, in Uwe kracht, zy zegenden. — Drie eeuwen!

daar wierp zich Rome, moe geworsteld, voor het kruis, en Christnen noemde zich haar Keizer en zijn huis;

was 't Staatkunst, (Gy, o Heer! Gy weet het!) en geen waarheidquot;? hoe 't zij, daar bogen zich met glansrijke openbaarheid des werelds Machten voor des werelds Ergernis, des Nazareners naam! De Gapitoolgod is gevlucht met heel d'Olymp van zijn bespotte altaren!

de leer van 't kruis dringt] door by West- en Noordbarbaren en ook aldaar weldra plaatst zwaard en koningskroon zich onder 't needrig kruis. Vorstinnen, van haar troon, o Jesus! voedsteren de Kerk, naar U geheeten. De wereld-zelve tracht Uw smaadheid te vergeten en gaat U achterna, wien ze eenmaal heeft geslacht!

Straks keert ze, in weerwraak van de hulde die ze bracht, tot gruwelen te rug, nog naauwlijks afgezworen:

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

de goon van 't heidendom verschijnen als herboren

by beeld- en doodendienst! en bijgeloovigheên,

als eenmaal Israël met Juda zinken deen,

bedekken 't licht der zon met zwarte sprinkhaanzwermen,

of binden 't leven af in geestverstikkende armen.

Sjeb Limini! van om uw Vuurvlam witten troon

gaan ook de donders uit, die gruwelen ten loon.

Het Oosten zag de straf van zijn verbastring rijpen:

het kroost van Ismaël naar boog en pijlen grijpen,

hem eerlang de oppermacht belovende der aard!

De Koran triomfeert by 't zwaaien van een zwaard,

Gods Evangelie niet, maar dwazen menschenvonden

te sterk! en wederom leedt van des schepsels zonden

Gy, Heiland! Gy den smaad! waar de islam met zijn sneeuw

(licht!) kiemen overdekt, bestemd voor beter eeuw.

Dus zonk de Christenheid in 't Oosten; maar ook 't Westen-zag menschenscheppingen zich op den grondslag vesten der eeuwen! Gy zaagt neêr, o Koning! de afgrond beeft, de grafrots scheurt, en zie! Uw waarheidswoord herleeft, gelijk Gy-zelf eens, uit den dood. In slaap gezonken en nachtdamp hoorde de aard een stem! daar wederklonken gewetens, en Gods Geest gaf zijn getuigenis,

dat in geen naam dan de Uwe, o Jesus! leven is, gerechtigheid en kracht; en 't heilbevel van boven geen werk eischt als der Wet, maar in Uw naam geloovenl En 't was een stem op nieuw des roependen: ,Bereid den weg des Heeren en verbeid Zijn heerlijkheid!

Bekeer ü tot den God des hemels van de goden der aarde, — tot Zijn' wil, van penschlijke geboden!quot;

Maar nog was 't einde niet! de wonde toegebracht aan Rome heelt zich, en daar rijst een nieuwe macht (des Ongeloofs!) die mee haar tijden moet doorloopen,

tot dat Uw toekomst beider Babelbouw zal slopen!

Sjeb Limini! Gy zijt gezeten op den troon des hemels! maar op de aard bewegen zich de goón der wereld en der hel met versch beproefde woede.

De zonde wreekt zich aan de zonde, die haar broedde, de omwentlingstoortsvlam op de middeleeuwsche nacht.

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

De menschheid by dien gloed rijst op en proeft haar kracht

aan werken des gewelds, aan werken der ontbinding!

Verlichting zonder U, wat wordt zy dan verblinding,

o Licht der wereld, Zon van waarheid en van heil!

Of 't menschdom 's hemels ruim of 's afgronds diepten peil',

en beiden ondervraag om 't Godsgeheim te weten,

het moge Uw woord, Uw naam. Uw rijk, Uw komst vergeten!

die komst zal daar zijn als de nachtdief, onverwacht!

dat Rijk zal komen als de bliksem, ongedacht!

die Naam zal heerschen en dat Woord zal overmogen!

en reeds bewegen zich de krachten uit den hoogen,

en woelt in heuvlen en gebergten barenssmart,

en grijpt die schok des Werelds Machtigen in 't hart.

De volken duizlen van zich-zelf. De Wijzen vragen

elkander naar het eind van deze vreemde dagen.

Js dit de morgen, die ons aanbreekt, van een tijd

aan volksbevrijding, menschvergoding toegewijd?

Of keeren we eer te rug ten bajert der verwarring?

En is dat somber licht, die vlam, slechts de opensparring

een hollen afgronds, ter verslinding toebereid

van al wat ordning heet, en recht, en menschlijkheid ?quot;

Sjeb Limini! — Hy is ter rechterhand gezeten der glorie, wien van ouds de schaar der Godspropheten als Isrels Koning aan heel 't aardrijk heeft beloofd! Wat natie, Israël! als gy? van God ten hoofd,

straks om uw misdrijf tot een staart gesteld van allen! (¹) Toch zal er van Gods woord geen stip ter aarde vallen, dat, o vernederd volk, waar eenmaal 't heil uit sproot!

door U herstelling spreekt, ja, 't leven uit den dood! (t) Gy werdt verstrooid, gy'wordt geschud. Geschud als koren? Zoo gaat geen korrel voor den groeten oogst verloren! Verstrooid als schapen? Die u ziet en kent by naam,

brengt uit de streken der vier winden u eens saam!

Hoore Israël! en hoort, gy volkeren! de woorden der Zienders, ons bewaard, 't Gezicht, dat aan de boorden des Chebars Buzis zoon (§) voor oogen stond, en dat

¹

Deuteron. XXVIII: 44. »§) Ezechiël 1:1. 3 en XXXVII.

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

gy, Daniël! vernaamt in 't hart der wereldstad. (*)

„De hand des Heeren was op my. De geest beroerde het merg in 't binnenste mijns lichaacis, en Hy voerde my over in het dal der dooden. 'k Zag het vol aan beenders, lang verdord; en 't was of de aarde zwol om haar begravenen aan 't zonlicht weêr te geven.

Toen sprak Hy: Menschenkind! zal dit gebeente leven ? En 'k zeide: Gy-alleen, Gy weet het, Heer mijn Heer!

Toen sprak Hy wederom, en zeide: Propheteer,

en zeg in Mijnen naam, dat deze dooden leven!

Want zie Ik zal den geest des levens in hen geven, hekleedend hun gebeent met zenuw, vleesch en huid. En 'k deed en sprak alzoo: en met een vreemd geluid verbonden zich allengs de beenderen te zamen (maar nog geen geest was daar om 't lichaam te beamen!) en 'k zag de zenuwen zich vlechten, vleesch en bloed zich weven, de opperhuid van 't hoofd tot aan den voet zich strekken; en ik riep: Waak op, o Geest des Heeren! en doe de levenskracht in deze dooden keeren!

En ziet! Hy kwam. Hy blies. Een onafzienbre schaar van levenden stond op. Hy sprak: Die dooden daar,

zijn 't huis van Israël. Ging niet hun heilverwachting te loor? Werd niet hun hoop tot wanhoop en verachting? En liggen niet verstrooid hun beenderen? — Maar Ik,

'k zal oopnen, o Mijn volk! nw graven. Ik beschik u 't leven. Ik het land gewaarborgd aan uw vaadren!

Ik zal uw stammen van des werelds einden gaadren, en geven Israël en Juda zonder end van dagen Mijn' Gezalfde uit David. Ja, ik ben 't,

de God der krachten, die de dooden op doe rijzen,

en Israël de trouw van Zijn ontfermer prijzen!quot;

Aldus Ezechiël! hem antwoordde in de rij der Zienders Beltsasar (t) met droom en prophecy,

als zijn verhelderd oog in verre nachtgezichten vier wereldrijken ■v.ew.jjamp;en, straks zag richten, — den troon des Eeuwigen, een vonklend vuur gelijk, des Schrikdiers hoorn ten val (§) zich zetten, — 't koninkrijk den Zoon des Menschen en Zijn heiligen gegeven, —

(§) Dan. VII: 8-27.

ZIT AAN MIJNE BECHTEKHAKD.

der Goddeloozen macht het aardrijk uitgedreven, verstrooid, verplet, verteerd, — by Goddelijk gericht den Draak (*) geketend en het Vrederijk gesticht!

Sjeb Limini! Gy leeft, wiens naam de hooge plaatsen van hemel beide en aard lofzingende weêrkaatsen! Gy heerscht. Gezalfde Gods en, vóór alle eeuwen. Zoon! Sjeb Limini! Gy zijt gezeten op den troon,

dien Ge eenmaal dalen doet op een gelouterde aarde! Het Godsbestuur, van voor des werelds grondslag, baarde de volheid van dat woord, van eeuw tot eeuw herhaald, terwijl de hater woedt, terwijl de spotter smaalt! En zeggen zal men 't, dat èn heuvelen bezweken èn bergen slonken, ja, dat heemlen-zelve weken,

maar aan 't Sjeb Limini, dat eens de Vader sprak,

geen enkle heerlijkheid van eeuw tot eeuw ontbrak!

Of hoogten slingren heen en wéér,

of de aarde-zelf van plaats verander',

by elementen keer om keer in bond of gisting met elkander, —

daar blijft een licht, een kracht, een pand,

wat ook ontvall', gegeven,

dat Woord; „Zit aan mijn rechterhand en dat Uw haters beven!quot;

Gy spraakt het, God van Isrel! uit,

en de oude harppropheten psalmden

by Sions tempelkoorgeluid,

wat later eeuwen dus weêrgalmden:

„Houdt Christus Zijne kerk in stand,

„dan moog de hél vrij woeden!

„Gezeten aan Gods rechterhand,

„zal Hy haar wel behoedenquot;'

Die Koning van Gods heerlijkheid blijft heerschen zonder eind van dagen! En gy, o volk, dat Hem verbeidt!

(♦) Openb. XX : 2.

ZIT AAN MIJNE RECHTERHAND.

Ily ziet u worstlen, lijden, klagen.

Houd moed, klein kuddeke! houd moed!

't Heelal is hem gegeven!

En Hy, Hy gaf voor u Zijn bloed; Hy leeft, en gy zult leven.

Hy heeft voor u den dood geproefd, voor u den vloek getorscht der zonden,

voor u in 't doodendal getoefd!

Voor u is zonde en graf verslonden!

Herleven gaat.gy op Zijn stem?____

Neen! Wie in Hem gelooven,

reeds zijn zy levende met Hem, met Hem gezet daarboven! (*)

Toon' dan der kruisbestrijdbren macht zich in dees sombren tijd steeds driester!

Gesproken blijft het woord in kracht tot dezen Koning-Hoogepriester naar Melchisédeks ordening;

„Gantsch versche legerscharen „zal tot een laatste worsteling „de dageraad U baren!quot; (f)

Door lijden wordt het heerlijkheid Licht, eerst na middernachtlijk duister!

Bezwijk, mijn ziel! niet, maar verbeid! Hy zal verschijnen vol van luister. En reeds bestraalt een morgenster

het onweêr dat zich gadert,

en reeds vertoonen zioh van verr' de teeknen, dat Hy nadert!

Maak' berg op bergen opgetast den zoon van Babel dan vermetel!

Sjeb Limini! die berg staat vast, en vast staat Sions Koningszetel!

En vast, o Christnen! ook uw kroon, en vast gantsch Israëls herleving!

(t) Ps: CX : 3 —5.

ZIT AAN MIJNE RECHTEHHAND.

Alleen! blijf stareu op den zook, met juichende overgave en beving!

1848.

UIT PALESTINA.

Zy hebben my dlkwyla benaauwd van mijne jeugd af, zegge na Israël; zy hebben my dikwijls van mijne jeugd af benaauwd,

Ps. CXXIX.

Het was de tijd, toen edelhuis by huis zijn mannen zond, den schouder onder 't kruis. Des Keizers vaan, met Frankrijks lelieglansen, met Englands leeuwen gingen voor, — de lansen der Ridders zich verbroedrend in den stoet met Bisschopsmuts en breeden pelgrimshoed.

Toch was 't de tijd niet m eer dier eerste kreten vernomen door de volgers der Propheten met schrik en spot, by beurten, uit Euroop! —

In rook vergaan was menig stoute hoop op glorie, op veroovring in die streken,

waar, heimweekrank, reeds duizenden bezweken onovertroffen sedert, en geen zon meer opging over Godfrieds van Bouillon.

Diep was, na hem, de Christenheid verbasterd,

cn fel, om haar, de Christennaam gelasterd in de overheerde woningen van Sem.

De toon van Clermont was gedaald. Jerusalëm droeg nog wel hoog de kruisvaan op haar muren, (hoe ook verbaasd een schepter te verduren naar leenrecht uit het West!) en forsch en fier stond in haar midden steeds de Tempelier,

het zwaard op zij, verplegende haar kranken.

Toch meer en meer begon de tent der Franken te schudden in dat verre Morgenland,

onveilig en ontbloot. Want aan den kant van 't Noorden was Edessa reeds ontvallen;

en wel had weêr Euroop zijn duizendtallen geleverd, maar geen taal zelfs van Bernard vermocht, die te bezielen met een hart

UIT PALESTINA.

genoegzaam tot herovering van rijken.

Weldra — en zelfs de hoofdstad gaat bezwijken.

De Olijfberg in die dagen zag zijn top bestegen door een Dichter. Hy zag op. De weduwstad lag voor hem, — hy versteende, en schiep weer aam, en riep het uit, en weende! Wat tranen, eeuwen in en eeuwen uit,

bevochtigden dien grond al! Wat geluid van weegeklaag, van onweerhoudbaar [snikken,

werd daar niet al gehoord, by de eerste blikken op Sions overschot. Wat borst, zoo fier,

wat hart van ijs of ijzer, dat niet hier brak en versmolt en smart had van zijn zonde, en daden van den God der goón verkondde?

De Vreemdling op d' Olijfberg stapte voort, wie was hy? van wat maagschap? uit wat oord? Geen trots hier, als des krijgsmans, is te lezen in oog of tred. Geen pelgrim kan hy wezen, — met rozenkrans noch kruis aan hals of hand, — geen vreemdeling, maar eigen zoon van 't land! De donkerbruine huid, het vuur der blikken,

deed d' Arabier herkennen zonder wikken,

sprak niet wat anders nog op dat gelaat,

dat, neen, geen kroost van Ismaël verraad,

maar stamver wan t. 't Zijn de onmiskenbre trekken die langs heel de aard den Isrelliet ontdekken.

Dat was hy! van zijn tweeden moedergrond, van Spanje, kwam hy, om waar Sion stond, in heerlijkheid sints eeuwen uitgeschenen, ie aanschouwen met zijn oogen, en te weenen. 't Was zijner jeugd gelofte lang geweest.

Thands duldt zijn geest geen' uitstel meer, bevreesd of mooglijk hem voorkwam de ban der jaren;

want, vóór den tijd, besneeuwden hem de haren en weefden voor zijn oogen reeds een wolk de droefheid over 't noodlot van zijn volk, — de studie in den doolhof der Rabbijnen, — de dichtgeest, die ook sterken weg doet kwijnen.

UIT PALESTINA.

Daar treedt hy van den bergtop af, en voort! Daar staat hy voor de Benjaminsche poort.

Daar zal hy Salems straten in gaan treden.

Maar neen! hy trekt te rug de vlucht der schreden. Hy wil nog meer genieten van zijn smart, nog eerst van rouw verzadigen zijn hart hy d' aanblik van die moeder der Propheten, die stad, des grooten Konings eens geheeten. Hy wil de dorheid prooven van dien grond, waarover de Aard al haar geweldnaars zond,

en kust dien grond, hem als in de armen knellend, en drinkt de bittre wateren, hem wellend uit hart en oog, en wentelt zich in 't stof,

en rijst weêr op, om Gode een lied van lof, — een lied der klacht ala voegt aan bannelingen, — voor d' ingang van de weduwstad te zingen! Het was dat lied, gelijk hy-zelf, vermaard, in Spanjes Synagogen lang bewaard,

en aangewend waar immer Joden zwerven of by der vaadren graven komen sterven.

De Maagd van Sion klaagt er 't onderscheid van toen het uit Egipte werd geleid,

gehoed door haar van God gezonden mannen, of — toen de haat dier meer dan aartstirannen; Nebucadnezar, Titus, Hadriaan,

voor eeuwen Isrels zon deed ondergaan:

„Een vuur, een vuur gloeit in mijn aadren,

wanneer ik opvoer in mijn lied dien blijden uittocht mijner Vaadren uit Pharaoos verbaasd gebied! —

Een koorts van schaamte verwt mijn wangen,

De krachten weigren zich mijn stem, wanneer ik meld in rouwgezangen mijn uitgang uit Jerusalem!quot;

,o Lied, door Moses aangeheven,

by Mirjams rinkelbom en trom,

toen ik' Egipte mocht begeven

en zijn verworplijk godendom! — Ach zangen, druipende van tranen.

UIT PALESTINA.

op Jeremias harp gesproeid,

toen 'k heentrok onder vreemde vanen de handen smadelijk geboeid!quot;

„Hoe vriendlijk wenkte me uit de wolken

de glans des vuurkoloms by nacht,

toen me uit de hand der vreemde volken de hand mijns Gods had uitgebracht! — Maar by 't bestormen van den tempel,

wat zwarte wolken van rondsom, — met wat verfoeisels op den drempel van Gods ontheiligd heiligdom!quot;

„De wateren der Schelfzee ruischten

op dat ontzachlijk uitgangsuur, de wateren der Schelfzee bruischten....

straks rezen ze op my tot een muur. — Ach waatren slechts, die overstelpen,

met stekend zout, met stikkend zand, geen golven langer om te helpen —

toen 'k balling uitging 'uit mijn land.quot;

„Van uit den hemel — mannaregen, verkwikkend bronnat uit de rots;

toen ik mijn vrijheid had herkregen

by 't tusschentreden mijnes Gods! — Absinth en gal en bittre waatren,

toen ik ter naauwernood ontkwam, by 't hoongeschater mijner haatren om Salems stad- en tempelvlam.quot;

„Toen ik Egipte was ontkomen, met Moses staf en heilgebed,

zag 'k eerlang Horebs top omzoomen

van 't volk, verbeidende Gods wet. — Ach samenscholing by de stroomen

van 't onmeedoogend Babyion,

toen my de vrijheid was ontnomen, —

mijn lange vreemdlingschap begon!quot;

„Des Heeren zwaard, het oog verblindend, ging ter bevrijding voor my heen.

UIT PALESTINA.

mijn trotsche viianden verslindend,

toen 'k uit Egipte ben getreên! — Dat zwaard, ach! tegeu my gegrepen,

ach! tegen ra ij n e bovst gewet,

toen ik mijn kindren heen zag sleepen van Sions hoogten, wreed verplet.quot;

,o Feesten, Sabbaths, wonderteeknen,

toen 'k uit Egipte was geleid!

ach vasten, tranen, ijzren keetnen,

my in de ballingschap bereid! — o Jubel-, rust- en vredejaren,

my na Egiptes dwang beloofd!

ach felle ellenden en bezwaren,

sints Sions onheil, op mijn hoofd!quot;

,o Kamp van strijdbare Isrellieten,

na dat Egipte ons vrij zag zijn,

en heilig dienstwerk der Levieten!

hoe heerlijk zag u Sins woestijn! —

Maar toen wy Judaas erf verlieten,

berooid van uitzicht en van troost, ach heir van smalende Edomieten!

ach koopers van mijn kermend kroost!quot;

„Ach pijnigend verschil van namen! —

toen Phardos woede ging te loor,

hier, Moses en Aaron t' zamen

ons weidend in Jehovaas spoor,

en daar (o schrik) Nebucadnezar,

straks, met my minder nog begaan, Tiberius en Cajus Cesar,

Pompejus, Titus, Hadriaan!quot;

_To Heiligheid der heiligheden!

o Hoogepriesterlijke kroon! o Wierookoffers en gebeden,

op gouden schalen aangeboón! o Reinigende waterplassen

waarin, naar de ordening der Wet.

mijn volk gantsch zuiver werd gewasschen van heel Egiptes smaad en smet!quot;

UIT PALESTINA.

„Ach gruwlen en afschuwlijkheden

en enkel spot met Gods bevel! Ach beeldendienst en snoode zeden,

afgoderij en overspel!

Ach, by verdrukking, ergernissen

ontmoet, verduwd by eiken stap!,

Sints ik Jerusalem moest missen in steeds gerekte ballingschap!quot;

„Waak op, o God der legerscharen!

Keer tot ons weder, — (ach, hoe lang?) als in die ver vervlogen jaren,

als, eenmaal, by Egiptes dwang.

Keer tot ons woder. God der vaadren!

hoor weêr naar 't klagen onzer stem, en wil eerlang Uw volk vergaadren in een hersteld Jerusalem.quot;

De Dichter had zijn lied voleind. Hy zweeg. Zijn stem, zijn geest scheen uitgeput. Hy zeeg bewegingloos ter aarde, als in bezwijming door 't smerten van de diepe zielsdoorvlijming, -of — nog in overpeinzing en gebeên,

als waar hy met zich-zelf hier sfeeds alleen! Alleen? neen! op de plek, dus ingenomen, was forsch en norsch een krijgsman afgekomen, een ruiter, die van op zijn trapplend paard den treurig neêrgeslagene ter aard bespieden bleef, 't Was een dier Beduienen, de schrik niet slechts der eenzame ruïnen,

maar in hun stouten strooptocht in het rond zich wagend vaak op dicht; bevolkten grond. „Spreek op (dus riep en spotte hy!) wie zijt gy? „Verworpen Jood of Kelb! Zoo niet, belijdt gy „ook Allah en Mohammed zijn Propheet „met ons? Wat dreef u hier? dat ik het weet'! „En brengt gy goud voor Frankische gestichten „of Jodenbuurt, 'k zal u den last verlichten!quot; En zwijgend en als doof voor 't geen hy hoort maar in 't verstand niet opneemt, gaat hy voort, -de Dichter, — zich steeds dieper in gedachten

UIT PALESTINA.

te doniplen, — schijnt de toespraak te verachten,

en slaakt op eens dien galm met veegen mond:

„Hoor, Israël!'^- De Beduien verstond!

„Zoo sterft gy, basterdkind der Wet, rechtvaardig,

„niet door mijn hand, — uw bloed waar de eer onwaardig

„het edel staal te verwen van dit zwaard, —

„maar als de worm, vertrapt!quot; Hy rukt zijn paard

naar achter met den toom, dat beide hoeven

van 't steigrend ros hun kracht in 't vallen proeven

op 't hart des vreemdelings. Het brak. Ai zie!

zoo (zegt men) vond zijn eind de dichter Hallevi.

Zy hebben, zegge Isrel, van ouds my gekweld, benaauwd van der jeugd aan, geploegd als een veld. Toch hebben zy tegen my niet overmocht.

Maar rouw blijft mijn deel en mijn leed onbezocht.

Neen, antwoordt het Godswoord, dat nimmer vergaat, niet altijd blijft Isrel der volkeren smaad.

Voor hem bad zijn Koning aan 't smadelijk kruis.

Haast komt de Verlosser tot Israels huis.

1848.

TER GELEGENHEID DER

JUBEL-FEESTVIERING

VAN HET

ZENDELING-GENOOTSCHAP

DER

ENUELSCHE EPISCOPALE KEEK.

Daar is een jubeltoon gehoord!

Zijn weergalm reikt van oord tot oord. Dat al wie God vreest en Zijn woord zich voege by het feestakkoord!

KOOR.

Looft den Heer! want Hy is goed. Alle volken, tongen, talen,

moeten Zijnen roem verhalen!

want Hy kocht ze met Zijn bloed.

JUBEL-FEESTVIERING.

De mensch geschapen naar Gods beeld,

heeft zijns formeerders eer gedeeld met zon en maan, met dier en plant, ja, 't maaksel van zijn eigen hand.

KOOR.

Looft den Heer, enz.

Sints kende 't Heidendom geen God,

geen heiige Wet, geen heilgebod.

De zonde leeft by 't Godsgemis,

de hel regeert by duisternis.

KOOR.

Looft den Heer, enz.

Maar in de diepte dier ellend heeft God zich tot den mensch gewend. Het woord van redding werd bekend tot aan des werelds uiterste end.

KOOR.

Looft den Heer, enz.

Zijn Heilgezanten gingen uit.

Geen spraak, waarin hun stemgeluid aan duizenden den naam niet bracht van 't Lam voor hunne schuld geslacht.

KOOR.

Looft den Heer enz.

De Heer wrocht mee. Zy gingen uit,

naar 't Noorderijs, — naar 't schroeiend Zuid, — van waar de Zon in 't Oosten straalt,

tot daar ze in 't Westen nederdaalt.

KOOR.

Looft den Heer, enz.

Gewijde schaar! ga uit, ga voort.

En all' gy Heidnen! hoort het woord.

Brengt thands Uw eerstelingen aan;

eens zal de volheid binnen gaan!

KOOR,

Looft den Heer, enz.

JUBEL-FEESTVIERIN O.

Eens zal Uw volheid binnengaan!

Bidt, aardsche volkeren! bidt aan, met Isrels stammen eens te zaam èén kudde, één kerk, één volk, één naam!

KOOR.

Looft den Heer, enz.

ROEM DER HOPE.

(GEZANG CCLXXX1II DEK HERST. EV. LUTH. GEMEENTE).

Jesus, mijn Verlosser, leeft!

en ook ik zal met Hem leven,

daar waar Hy zijn zetel heeft.

Wat zou my dan nog doen beven,

nu het Hoofd, reeds opgewekt,

al de leden tot zich trekt?

Door een onverbreekbren band hen ik aan dat Hoofd verbonden;

mijn van God gegrepen hand worde in Zijne hand gevonden;

en vergeefs grijnst dood en hel:

'k zie op Jesus! 't is mij wèl.

't Geen ik afleg is de ellend;

't geen ik wachte, kracht en leven;

't leven, hier nooit recht gekend,

wordt my eeuwig dan gegeven:

de aardsche korrel wordt gezaaid, 't hemelsch lichaam wordt gemaaid.

'k Zal dan wonen hy mijn Heer!

Dit is mijn geloofsvertrouwen —

ik zal Jesus in zijn eer,

in zijn koninkrijk aanschouwen;

ik, ik-zelf, verlost van 't vleesch vrij van zonden, vrij van vrees.

Richt uw geest dan heraelwaart,

heft uw zielen op naar boven,

van de lusten dezer aard

ROEM DER HOPE.

tot waar ge eeuwig wenscht te loven; woont met hoop en hart en zin thands reeds by uw Heiland in!

EOUW EN TROUW.

En ie gantsche Vergadering maakte een verbond in het huis Gods met den Koning, •n hy zeide tot hen: Ziet, de Zone des Konings zal Koning zjjn, geljjk als de Heer van de Zonen Davids gesproken heeft.

2 Chron. XX111: 8.

Het klokgebom van oord tot oord plant voort het zieldoorvlijmend woord:

_rAan de overzij van den Moerdijk daar ligt des Konings dierbaar lyk!quot;

De doodklok dreunt, heel Neêrland weent,

en om het Delftsche grafgesteent pleegt het den tweeden Willem rouw,

zweert het den derden willem trouw.

Een donder, plotsling afgekomen,

heeft Neêrlands hoogsten boom geveld.

De kroon is van ons hoofd genomen!

Gevallen is der helden held!

De dag der smart is aangebroken;

gesproken heeft der heeren Heer!

Wy krommeu 't hart, van leed doorstoken, wy buigen 't hoofd verslagen néér.

Geen Fransche heirschaar in slagorde,

tuk op verplettende overmacht,

geen bloed- en oproerdronken horde

had ons die wonde toegebracht;

geen kogels, langs de heuvlen fluitend

of d' ijzren monden uitgebraakt,

doch op den stouten oogblik stuitend van 't heldenhoofd, door God bewaakt!

En waar dan hy is aan bezweken,

de Oranje, dien ons hart betreurt?

Hoe is de levensgeest geweken?

ROUW EN TROUW.

Hoe 't stoflijk hulsel afgescheurd? — Ach! handen klemmend om het harte,

ach! leed door zelfbedwang vergroot, ach! Vaderrouw by Koningssmarte,

zijn wapens te over voor den Dood!

En, of het waar, het uur voorziende,

lei hy de hand nog op zijn kroost,

en zorgde teêr voor wie hem diende,

en schikte d' arme nog zijn troost.

Daar zonk hy neder op zijn sponde,

daar gaf hy, worstlensmoê, den geest.

Zij God Almachtig in die stonde zijn Herder en zijn Licht geweest!

Het klokgebom van oord tot oord plant voort het zieldoorvlijmend woord:

„aan d' oeverzoom van Maas en Rot,

daar voert men 's Konings overschot.quot; De doodklok dreunt, en Neêrland weent,

en roept by 't Delftsche grafgesteent:

„De Koning stierf! aan 's Konings Zoon behoort ons hart by staf en kroon!quot;

Weemoedvol ziet Gy het. Dochter der Czaren!

nevens u knielend by 't lijk van zijn Vorst, beelden herroepen uit de ebbe der jaren,

laafnis maar voedsel voor 't leed dat Gy torscht! Vroeg werd uw weg in den zijnen geweven, spa blonk uw ster op zijn stormige baan,

zuster des Czaars, onzen Nassau gegeven,

waardigste prijs voor roemruchtige daan!

Zagen wy, sedert, de kimmen betrokken?

Rezen de golven der volksheerschappij?

Wat ook Oranje bestond by die schokken,

Anna paülowna stond vast aan zijn zij! Nederlands zonen, Nederlands vrouwen,

smaken een bittere zoetheid in 't leed,

met Haar te treuren, met Haar te rouwen,

met Haar te gaan in het nachtzwarte kleed. Konden zy troost voor Haar zielesmart vinden!....

rouw en trouw.

IJdel vermeten! machtlooze wensch!

God heeft geslagen! wie zal verbinden?

God wil genezen! zwijge de mensch!

Aardsche vertroosting wordt distel en alsem;

stemmen van Boven fluisteren zacht;

,Christus op Golgotha! daar is de balsem!

Chbistus is opgestaan! daar is de kracht!quot;

Het klokgebom van oord tot oord plant voort het zieldoorvlijmend woord!

Daar roept een stem plechtstatig af,

dat tweede willem daalde in 't graf!

De doodklok zwjigt, maar Neêrland weent en roept by 't Delftsche grafgesteent:

„De Koning stierf. De Koning leef'!

en dat hem God Zijn zalving geef!quot;

Nederland ontfangt zijn Koning uit die Vaderlijke hand,

door wier weldaad sints drie eeuwen hier de Oranjeboom geplant voor de goudkleur zijner vruchten 't bloedrood aller tirannij deed verbleeken, deed verschieten, tot der zeeën overzij!

Neêrland heet zijn Koning welkom, dubbel welkom van dat strand, waar een andre derde willem uit het hart van Nederland met de vrijheid van 't geweten al die vrijheên overbracht, ongelijkbaarste aller glories van het Nassausch Voorgeslacht!

Nederland begroet zijn Koning, by quot;t gebrul van beider Leeuw, als den spruit dier vijftig Helden, die elkander eeuw aan eeuw steunend, volgend, of vervangend aan de spits van Neêrlands kroost streelden, sneefden, kampten, duldden, onvermoeid en onverpoosd.

Nederland begroet zijn Koning als het Hoofd thans van dien stam die, gerukt uit onzen bodem, ziel en welzijn met zich nam,

maar geworteld in de harten, maar gegrondvest in de Macht,

steeds ten teeken was en werktuig van bevrijding, uitkomst, kracht 't Vaderland ontfangt zijn Koning als diens Zwijgers stamverwant, die, Ontwerper, Kweeker, Vader van 't verbonden Nederland,

voor dat Neêrland en zijn vrijheên, onder God door Hem gewrocht, heeft geleden, heeft gebeden, tot zijn jongsten ademtocht, —

als den zoon des fleren Veldheers, die bij Quatrebras gebood,

en by Waterloo den eindstrijd met zijn gudsend bloed begoot, en, niet enkel op het slagveld in der volken oogen groot.

BOUW EN TROUW.

ook als Vorst bezielend daarstond tot aan d' oever van zijn duod.

AH' dier Helden, Vorsten, Vaders Naneef, Plaatsbekleeder, Zoonl Stijg by 't heil- en welkorajuichen onzer duizenden ten troon, met bet oog op hen geslagen, op hun onverwelkbre faam, onvergeetbre zelfverzaking, onbevlekten Riddernaam, —

met het hart van ijver blakend voor een natie, wier geluk u het loon zij van der zorgen zielsmoed-oefenenden druk, —•

met de knie voor Hem gebogen, van Wien alle gave daalt,

alle kracht en wijsheid afkomt, alle macht en luister straalt. Koning! neem Uw staf in handen, naar 't op nieuw bezworen recht dat weldadig nog zal wezen, zoo slechts biddend neergelegd op den grondslag der Geschiednis, op 't beginsel van Gods Woord ja, ten overstaan dier Almacht, die de weêrzijdsche eeden hoort, en den meineed van de volken en des dwingelands geweld plotsling tusschen beide tredend in gerechtigheid vergeldt!

Heer! behoud den derden willem! schenk Hem uw gerechtigheid! Geef Hem koningskracht in zachtheid, — by oprechtheid wijs beleid! Keer in gunst tot loutre blijdschap zijn' in rouw begonnen loop! Voor de Gade hem ter zijde, voor zijn Spruiten, Neêrlands hoop, voor geheel het Nassausch Stamhuis, voor gantsch Nederland te zaam, overstort zijn hoofd met zegens in de vreeze van Uw Naam!

Onder zijn regeering blijve tot aan 't uiterste der aard 't plekje grond bevoorrecht heeten, steeds zoo wondervol bewaard, — bloeie wijsheid, kennis. Godsvrucht, die door liefde, recht en plicht, de eerplaats heilige der groeten, en der mindren last verlicht', — rijze hoog de Oranjestandert, — breng' de Nederlandsche vlag, van het verste Westen wapprend tot aan d' Opgang van den dag, handelschatten, welvaartsbronnen onze havens in en uit,

en den Heidnen, verre en heinde, 't Evangelieheilgeluid!

Heer behoed met Neêrlands Koning heel het Nederlandsche volk! En verzwaart zich om on s henen de opgepakte donderwolk, die verwoesting dreigt en sloping aan 't aloude Vasteland; —

onze schuddende moerassen, met Oranje steeds beplant,

zijt Gy machtig. God der Vaadren! te doen vast en veilig staan! Dat alleenlijk, wat onze oogen ooit zien worden of vergaan,

deze bede nooit van Neerland onder Nassaus schepter wijk'! „Worde uw naam, o God! verheerlijkt! kome, o Heer! uw koninkrijk!''

1849.

ELISABETH.

ELISABETH.

De dochter Arons (*) zit en treurt. Zy zit verslagen, zy zucht in de eenzaamheid. De middag harer dagen, zoo vreedzaam vroeger in de vreeze van haar God, zoo zalig in Zijn dienst en lieflijk heilgehod, (f)

is met een nevel van onoverkoombre smarte en tranen overfloersd, die nooit een vrouwenharte in Isrel heeft gewraakt, Aan haar volzalige echt werd de onuitspreeklijke eer der vruchtbaarheid ontzegd! De moedertitel is uw' ooren vreemd gebleven,

Elisabeth; als uw ten avond neigend leven van 't afgesmeekte zaad reeds 't kroost had kunnen zien, zacht koestrenfaan uw hart, en zeegnen op uw kniên. Ach! tusschen vrees en hoop ontsnellen u de dagen, tot van den ouderdom 't beslissend uur geslagen uw lang gerekte zucht onmooglijk maken moet!^-.. Neen! ook dan nog leeft Isrels God, die wondren doet!

De zoon uit Aron, aan haar zijde, staart met de oogen naar Boven, beurtling, en op tijden lang vervlogen. Hy denkt zijn voorgeslacht van vijftien eeuwen na, — hy slaat den rijkdom van hun breeden stamboom ga, de ontelbre schaar dier aan Jehovaas huis gewijden, die zonder onderscheid van wisselende tijden,

sints Moses in Gods plaats zijn' broeder overgoot met olie, (§) — 't heiligdom bedienden, en den dood der millioenen raillioenen offerdieren (onnoozle lammeren of vlekkelooze stieren) (**) ten waarborg brachten van dat éénig offerbloed,

dat in de volheid van Gods tijden heeft geboet. Ach! moet in hèm dan een dier Vier en twintig orden, (ft) in haar volledigheid nog niet gestoord geworden, vervallen? ondergaan? als kleefde een ban van God ook op Abiaas huis, en de uitroep: Ikabod! (§§)

Zoo peinzen zij te zaam, by 't klimmen hunner jaren.

(*) Luc. 1:6. If) Luc, I :6 (§) LeTlt. VIII; 2-13. f**) Habr. IX: 13. X ; 4. (tt) Luo. 1: 5. 1 Ohron. XXIV : 10. (§§) I Sam. 111:10-14. IV: 21-22

ELISABETH.

en 't-lang nog vóór den tijd verzilvren hunner haren,

van zielssmart om hun smaad in Israël. Maar met

die zielssmart wisselt af — neen! huwt zich — zielsgebed

opklimmend dag en nacht uit worstelende harten

naar Hem, die zaligheên uit jammer schept en smarten, —

die 't licht doet opgaan uit stikdonkre duisternis, —

wiens naam van eeuw tot eeuw Baad en Ontfermer is, —

die Hanna hoorde, toen zy, leed- en levensmoede,

geloften uitgoot, die geen Heli zelf bevroedde,

en straks in de eigen tent te Silo aan den God

der eere d' eerstling bracht van haar veranderd lot, (*) —

naar Hem, die op de rots (t) Manóach en zijn gade

het schier bezwijkend hart van hemelvreugd verzaadde

in 't uitzicht op den spruit, aan lee»v en Philistija

tot in zijn jongsten stond bestemd ten schrik te zijn, —•

naar Hem, die Abraham op reeds verstorven jaren

een' schoot, verstorven als hy-zelf, dat volk deed baren

ontelbaar als het zand aan d' oever van de zee,

en onverdelgbaar ook door eeuwenwegend weel

Zoo klemmen zy zich vast aan al die wonderwegen beschreven in Gods woord, het schild van ouds èn tegen des ongeloofs geweld, èn tegen wat in 't oog van menschen zekerst schijnt, ja lang beslist omhoog. Zoo kampt het zielsgebed dier onbezweken vroomen,

als de arm des zwemmers, die door branding heen en stroomen hem naar de haven der behoudnis paden baant,

te rug gedreven, beurt om beurt, wanneer hy waant de kust te grijpen, die reeds toelacht, of, de slagen herhalend, door den vloed als in triumf gedragen!

Maar ook de krachtigste arm wordt worstlensmoede en mat lt;Je moedigste houdt stand voor de overmacht, tot dat 't bereik des adems faalt. Ja, ook van worstelingen.

vaak machtig van Gods trouw een teeken af te dwingen, als Jacob worstelde by Jabboks eenzaam veer, en overwinnaar werd geprezen van zijn Heer, (§)

zal 't eind bezwijken zijn, indien geen Geest van Boven, geen nieuwe kracht van tegen-hoop-op-hoop-gelooven.

Sam I. 11:1—21. (t) Riohteren XIII : 19. (§) Gen XXXII: 21—30.

ELISABETH.

wordt ingestort. — Ach! zal het God-behagend paar,

in d' ongelijken kamp steun zoekend by elkaêr

stand houden? wen om strijd verwarrende gedachten

't gemoed belegeren met saamgezworen krachten, —

wen in des harten diepst de twijfel overmag,

niet of Jehova kan, maar of Hy telken dag

wel zal de onvruchtbaarheid van droeve Hannaas wenden,

of aan Manóachs troost door godlijke Englen zenden.

Of was, wat Abraham te beurt viel, iu Gods raad

niet eenig? Zal op nieuw, zal voor een doelloos zaad

de weg, verweigerd door natuur, op smeekgebeden

van menschen opengaan; Is: wondren in dit heden

verbeiden, geen bestaan vermetel eer dan goed

in de oogen van dien God, die ook zijn wondren doet

naar de orde door Hem-zelf Zijn' wegen voorgeschreven?

Neen, liever van die hoop de stoutheid opgegeven,

en uit de hoogten van een al te koen gebed

zich-zelf in lager kring beschaamd te rug gezet!

Dus stormt het in de ziel dier fel bestreden vroomen,

in de uwe, Elisabeth! hel minst. Want ziet, zy komen de dagen, als de vrouw in nooit gekenden glans verhoogd zal worden voor het aangezicht des mans, in krachten van 't geloof den man zal overtreffen,

ja, voor der heemlen oor lofgalmen aan zal heffen meer hemelsch eindloos dan üebóraas oorlogslied,

maar, als dat lied, ontstaan op Zienders-grondgebied.

Gy zult, Elisabeth! van hoog verheven dingen eerlang de dorpels van uw woning op doen springen,

terwijl uw gade zich in roekloos ongeloof de tong gebonden voelt, de twijflende ooren doof.

Jerusalem! eer dat de dagen zich vervullen van 't oordeel, dat vast spoedt, — eer Romes aadlaars zullen te zamen scholen by het aas, hun toegedacht in 's hemels ongena op een verdwaasd geslacht,

om naar des Heeren woord het heiligdom te ontwijden, dat eens des Heeren was! eer dat de nacht dier tijden uw stad, uw volk, uw heerlijk Huis, verslinden zal,

moet nog die stad, dat volk, moet ook dat Huis vooral

elisabeth.

een reeks yan wondren zien, nog niet. aanschouwd op aarde,

een reeks van teeknen, die der eeuwen volheid baarde, —

den Godmensch, wien Gods volk eerlang aan 't vloekhout slaat,

ten voor- en achterhoede. En ziet! hun dageraad

gaat op voor 't reukaltaar, waar Zachariaas handen

den wierook, by den galm der voorhofzangen, branden

in 't statig avondofferuur. Wat godlijk licht

verrast zijn oog en schokt zijn ziel? Wat aangezicht

van meer dan menschlijk schoon bestraalt hem? — 't Is verblijding

van Boven, 't is van God een Engel met die tijding:

,Verhoord werd uw gebed!quot; —• Ga, Zacharias! ga

in de opgelegde stilte uw twijfel boeten, ja!

maar ook verbeiden 't uur, waarop gy uit zult breken

in lof, en met de stem, u weergegeven, spreken,

op een na eeuwen voor het eerst herleefden toon,

van 't geen dat kind zal zijn, die schier ontgeven zoon. —

uw' gade een Samuel, der wereld een Elias!

van onder moeders hart heraut van Gods Messias!

Van onder moeders hart aireede! Wien geen ding onmooglijk zijn zal sprak — de onvruchtbre vrouw ontfing.

Vijf maanden zwijgt zy van het zielsheil haar beschoren;

de zesde rijpte, en o! wat groet verrast hare ooren?

wat wel bekende stem? — Het is uit Nazareth de Maagd, aan Davids huis ten teeken eens gezet,

thans als op vleugelen der duiven heengedragen naar Hebrons bergland, — thans verschijnend voor haar magen, (¹) als Bruid des erfgenaams van David! — neen, veel meer!

als de ongelijkbre in genade by den Heer!

Want de ure sloeg, — des Eeuwgen woord vertoeft, niet langer, de kracht des Eeuwigen kwam af! de Maagd is zwanger, volbracht de ontzachlijkste der aartsverborgenheên,

en vleesch geworden 't Woord. Maar wien dan Gode alleen was 't heilgeheim bekend? Ook niet aan u, Maria!

Wellicht! Voor 't minst nóg niet, toen 't echtpaar uit Abia den tred uws voets vernam, en straks, o diepten! uit zijns moeders ingewand een half voldragen spruit het sein gaf van de komst, des Heilgen, — als, gedreven

¹

Luc. 1:36-40.

ELISABETH.

door d' eigen geest van God, reeds aan het kind gegeven,

de moeder 't uitriep tot de moeder: „Heil is (J!

omdat gy hebt geloofd, Gebenedijde! En nu —

hoe is het, dat tot my de moeder komt mijns Heeren?''

En beurtlings stijgt de lof ten hoogen ethersfeeren

uit beider moeders dankbaar samensmeltend hart,

tot Hem, die nederzie op needrigheid en smart,

geringen opheft uit het stof, en wie vermetel

op sterkte of rijkdom bouwt, ter neer stoot van zijn zetel,

met Zijner heemlen spijs den hongerige voedt,

en ledig wegzendt wie zich baadt in overmoed, —

aan Jacobs zaad getrouw, aan Abraham gedachtig

in eeuwigheid. Zijn naam is Heilig en Vrijmachtig (¹)

Loof, loof, Elisabeth! den Hoorder der gebeên,

die eindloos meerder gaf, die niet uw smaad alleen heeft afgewenteld, maar uw moederlijk behagen in d' overdierbren spruit, in eigen schoot gedragen, zoo eindloos hooger voert — om 't geen die andre schoot omvat voor Israël, voor heel een wereld. Groot zal voor Zijn aangezicht dat kind zijn, dat uw gade, ten zegel van door God verwaardigde genade,

op d' achtsten dag, naar 't oudvoorvaderlijk verbond, het woord bevestigend vernomen uit uw mond,

Johannes noemen zal. (f) Gy zult van de eerste jaren der kindschheid in zijn geest een groote sterkte ontwaren, een sterkte in 't lichaam mee, doch van geen wijn ontleend (waarvan hy naar den wenk des Engels blijf' gespeend!) maar uit den Heilgen Geest, wiens drijving hem zal voeren van menschenstemmen ver en wereldsche rumoeren,

naar de afgelegen paan der zwygende woestijn,

om eenzaam met zijn God en 't woord zijns Gods te zijn!

o! Zult gij leven, of van verr' slechts en in droomen aanschouwen 't oogenblik, wen de opgetogen stroomen aan de oever des Jordaans zgn grootheid zullen zien, — wen, met zijn doop gedoopt, de Godmensch op de kniên den boog der heemlen zal zien scheuren voor Zijne oogen.

¹

Luc. 1:46—55.

ELISABETH.

den Geest gelijk een duif neerschieten nit den hoogen en blijven op dat Hoofd, door 's Wegbereiders mond als 't Lam voor 's werelds zonde aan Israël verkond?

En te dien dage zal het zijn, dat aartstirannen,

op erflijke eerzucht slechts en wellust ingespannen,

de stem des roependen vernemen en ontzien,

ja, voor een korten stond gedwongen hulde biên; (¹)

tot dat Herodias zijn bloed en hoofd zal vragen ten loon voor wulpschen dans en schendig welbehagen, en in de duisternis eens kerkers met het zwaard de Vriend des Bruidegoms (t) wordt afgemaaid van de aard, om op te gaan ter plaats, waar Moses met Elias 't getuignis huldigen huns Goëls en Messias:

dat, onder heel 't geslacht met Evaas schuld besmet,

geen grooter opstond dan uw zoon, Elisabeth! 1849. _

AAN MIJNE EGADE

OP HAAR VERJAARFEEST.

Wederom, geliefde Gade!

wordt de luister van een dag,

waar het hart van die u lief heeft.

God op nieuw voor danken raag, dan getemperd door een onweêr,

over huis en land gebracht,

maar, wat zielesmart ons drukke,

door uw leven my verzacht!

Ja! wy loven in de tranen,

onder 't somber van een tijd,

ernst- en jammer-, schoon ook hoopvol

in zijn teeknen wijd en zijd. — Ja, wy zwijgen en aanbidden

by 't herdenken van een zoon, ingegaan na bange worstling

in de rustplaats van Gods doón, — van een zoon, die, was zijn leed ons

lang een bron van zielsverdriet, in dat woord: ,Hy is mijn Heiland!quot;

ons zoo vol een troostbron liet, —

¹

Marc. VI: 20. (t) Joh. III; 29.

AAN MIJNE EGADE. 63

van een zoon, die, door uw zorgen

vier en twintig jaar gekweekt

om volzalig te herleven

in uwe armen is verbleekt! (*) Ja, wy zwijgen en berusten

by 't ontvallen van een Vorst, (f) van wiens leven onze liefde

zich zoo veel beloven dorst by verwachting en verzuchting,

thands verijdeld hier beneên, — nooit vergeefs toch neergeworpen

voor den Hoorder der gebeên. Midden in den diepen weemoed,

in den dubblen harterouw,

geeft ons God nog feest te vieren.

Uw verjaarfeest, dierbre vrouw. Weder dan een jaarkring verder

op dees doornenteelende aard,

onder wiss'lend leed en vreugde

voor het lievend hart gespaard van het teder, aan uw zijde

zich steeds vaster klemmend kroosf. van den gade, wien uw aanblik

steeds bemoedigt, staag vertroost,

lieve levensgezellinne

naar een hooger levensdoel!

Ach! tot kwijting van 't aandoenlijkst,

hartvervullend vreugdgevoel, wat beteekent keur van woorden,

wat, geschenken rijk en schoon, ter erkenning van{ die liefde, '

of die moederzorg ten loon,

(neem dit luttel feestvereering

toch met welgevallen aan!)

by een enkle zucht des harten

door het uw' zoo wel verstaan. — by een enkle zucht des harten

tot den Gever alles goeds,

f*) Onze oudste zoon, Willem Daniel, ontslapen 5 Dec. 1843.

(1) 17 Maart 1849.

AAN MIJNE EGADE.

tot dien Gever van Zich-zelven

en van alle vrucht Zijns bloeds?

Zulk een zucht, geliefde Gade!

rijst op dezen vreugdedag,

rijze op eiken dag des levens,

die ons hier beschijnen mag,

by de dankstof onzer zielen

uit mijn binnenst op tot God!

't zij wy leven, 't zij wy sterven,

kalm of stormig zij ons lot,

vast te blijven, wat ook schudde,

met elkander, met ons zaad,

in den Heiland, die ons vrijkocht.

en wiens liefde nooit vergaat.

2 April 1849. _

AAN MARGARETHA ELIZABETH DE CLERCQ.

TER HERIHNERING AAN HARE AAMNEMING EN BEVESTIGING.

Margaretha, (¹) wat nw doopnaam in de taal des Bijbels zegt,

zij de keuze, reeds nw jonkheid van den Hemel toegelegd!

Ja, de parel groot van waarde, maar verkrijgbaar slechts om niet by wier nederige blankheid 's werelds hoogste gloed verschiet, wil het deel zijn der Mariaas, door wie eenmaal recht begeerd, nooit de gave tot den Gever als herroeplijk wederkeert,

maar een schat blijft, by de wentling van het leven, van het lot, in des harten binnenst veilig, onder 't zegel zelf van God! 1849. _____

UIT PORTUGAL.

„Naar Afrika, naar Afrika!quot;

sprak Don Sebastiaan,

„aan d' overkant van 't middelmeir ,Plant' Portugal zijn vaan!

„Mijn adel, op! weêr 't zwaard aanvaard,

„waarmeê van 't Moorsch gebroed „uw voorgeslacht en 't mijn van ouds „vervlieten deed het bloed!

¹

In het Qrieksch: Parel.

UIT PORTUGAL.

„Nog moet,op Marokkaansch gebied

„ons schilden vijftal staan!

„Voor 't bloed waarop dit wapen wijst,

„bezwijm' de Halvemaan!quot;

De ridderkreet vervangt zijn taal:

„Heil, vorst Sebastiaan!

„En wee, en wee, en wee, en wee,

„en wee de Halvemaan!quot;

Die kreet doordavert Portugal —

des Konings moeder mee,

wier somber voorgevoelend hart spreekt van een dieper wee:

_Töy delft u-zelf, uw ridderschap,

„uw koninkrijk een graf,

„mijn vorst, mijn zoon! Wat vleie of lokk',

„sla 't doodlijk opzet af.

„Wat trekt uw brandend heldenhart

„naar 't dor en dorrend Zuid?

„het bloeiend West en Oost der aard „bood verscher roem en buit!

„Maar beter, in dit tijdsgewricht,

„dan buit en krijgsgeschal „wacht van het kroost van Manuel ,'t bevoorrecht Portugal.

„Het smeekt, by schittring, duurzaamheid

„voor 's Konings heerschappij!

„'t Wenscht, wie 't |n hoop reeds welkom juicht, „een bruid aan 's konings zij.'quot; —

„Ik acht mijn hand, mijn hart, mijn kroon

„geen koningsdochter waard,

„voor dat in 't ongeloovig bloed „gebaad hebb' dit mijn zwaard!

„Voor dat op eigen moedergrond

„de Muselman bezwijk'!

„voor dat ook daar in d' aanvalskrijg „ons kruis de meerdre blijk'!

ni.

UIT PORTUGAL.

„Tot zoo lang, eedle Koningsweeuw!

, voegt Portugal geen rust,

„zijn' fleren ridders geen bestand, „aan mij geen levenslust.quot;

De Koning spreekt, de Koning staat,

onwrikbaar vast van zin!

De Weduw snikt, de hofzaal zwijgt, de ridderkieet valt in:

„Naar Moorenland! naar Moorenland!

„en leef' Sebastiaan!

„En wee, en wee, en wee, en wee, „en wee de Halvemaan!quot;

Daar voert men 's Konings moeder weg,

bezweken aan zijn kniên!

Haar oogen zullen voor het minst den jammerdag niet zien. —

Wie ondertusschen zet het pleit

voor de eigen voeten voort,

schoon bevend van der jaren last, vol vuur in blik en woord?

't Is in 't scharlaken kerkgewaad

de Infant van Portugal,

't is, die den kinderlooze, als hy, een wijl vervangen zal.

Het is van Koning Mannel de laatst gebleven zoon,

do laatste meester, uit diens heup, der Lusitaansche kroon!

„Ik weet, o Vorst en hoofd mijns stams!

„het kenmerk van ons bloed:

„dquot; in 't ijveren voor kerk en kruis „onbluschbren riddermoed.

„Ook gy hebt, sints uw vroegste jeugd,

„naar uwer vaadren aart,

rOriques roemrijke erfenis „met vroome drift aanvaard!

UIT POKTUGAL.

„Maar leeft Alfonsus zegepraal

„op d' ongedoopten Moor „in volkskronijk en volksgezang „der jaren volgrij door, —

„Een zelfde vijand roept niet steeds

„ons stamhuis op ten strijd, „en nieuwe plichten, nieuwen kamp „baarde ons een nieuwe tijd!

„Wat blikt ge, o Koning! Zuidwaart af,

„daar 't onweêrt uit den Noord,

„waar 't losgebroken oproervuur „zich voedt aan 't kettersch woord?

„Wat laat ge uw Oom van Oostenrijk

„in dees zijn kamp alleen?

„en snelt niet met uw duizenden „naar 't muitend Neerland heen?

„Of zien wy van ons wettig deel

„aan dezen kruistocht af?

„Men vreez' voor 't minst het overwicht „ook hier van Spanjes staf!

„En o! dat niet ons Portugal,

„zes eeuwen glans ter wraak,

„uit d' Africaanschen gloriedroom „Spaansch wingewest ontwaak'!quot;

De Kerkvoogd zwijgt, de spanning stijgt

een siddering gaat rond!

De Koning hoort, de Koning spreekt, een glimlach om den mond:

„Eerwaardste zoon van Portugal!

,'t woord, dat gy spraakt, is waar! „Verwarren we, in 't belang des rijks, „geen tijden met elkaêr!

,Neen! tusschen Spanje en Portugal

„in eeuwigheid geen twist! „De wederzijdsche onwinbaarheid „werd overlang beslist!

UIT PORTUGAL.

„Hen waarborgt Toroos zegepraal,

„Algibarrota ons,

„en verder! staan wy t' zaam voor't heil „ééns vaderlandschen gronds!

„En verder! dat voor 't ijvrénd zwaard

„van beider stam verdwijn'

„de ketter op ons grondgebied, „de Muselman op 't zijn'!

„Met koning Phlips van Oostenrijk

„ga 'k deze deeling aan:

„de ketter van het Noord aan hem, „aan ons de Halvemaan!quot;

En wederom weergalmt de zang;

„Leef vorst Sebastiaan!

„En wee, en wee, en wee, en wee,

„en wee de Halvemaan!quot;

Maar weder, op dien luiden kreet

bracht nog een derde stem voor 't oor der helden tot den Vorst een dreigend woord met klem ;

,Wat richt ge uw vloot naar 't Zuiderland,

,o Koning, zoo gerust?

„daar ligt een ban voor Portugal „op de Africaansche kust, —

„De ban om Isrels kinderkens,

„geslingerd van dit stiand „naar de eilanden der Westerkust „en 't Barbarijsche zand!

„Gedenkt men nog den gruwel wel?

„En vreest niet dat de wraak,

„de wraak, verdiend aan Israël,

„uit Ismaël ontwaak?quot;

De Koning stampt in ongeduld,

des Konings oog schiet vuur,

en vaster dan het immer stond staat zijn besluit dit uur.

UIT PORTUGAL.

„Wie neemt hier 't pleit op voor den Jood,

,al3 voor onschuldig bloed?

„Zoo vaak zijn trots voor quot;t kruis zich buigt, „zij hem mijn schepter goed;

.Maar koestert hy, verstaald van zin,

„de bloedschuld van zijn stam,

_rzoo wachte hem met Ismaël „één doem, één zwaard, één vlam!

„En nu! trots vrouwlijk angstgeschrei,

„trots ingebeelde ban,

„mijn adel! op! den kamp aanvaard! „het geldt den Muselman!quot;

En dweepend keert het antwoord weêr:

„Leef vorst Sebastiaan!

_nEn wee, en wee, en wee, en wee,

„en wee de Halvemaan!quot;

Uit Lisbon steekt de vloot in zee, met de eer bevracht van 't land, met wat het fierst en vorstlijkst heeft ter kwader uur bemand.

Straks biedt het Spaansche zusterrijk

uit Cadix haar zijn groet,

en met dien groet een schaar ter hulp van zijn doorluchtigst bloed.

Daar drijft zy de Oceaanbaan af

met eedlen zwanentrots,

ter zij Trafalgars vocjrgebergt',

ter zij Gibraltars rots.

Met galmen van den oorlogsdeun

en van de scheepsklaroen, — met glansen van metaal en kleur van 't ridderlijk blasoen:

Der Silvaas leeuw gevat in groen

Almeidaas adelaar,

de sterren van Coutinhoos huis, der Sousaas wassenaar.

UIT PORTUGAL.

Der Costaas zilvren beenderen,

Pereiraas kruis van kee),

en menig schild van vorstenrang met streep of barensteel; —

Maar 't wapen van den Koning-zelf

op de ongerepte vlag,

bekend van de uiterste avondkust tot d' opgang van den dag!

Daar treedt hun, dondrend toegejuicht,

Arzila in 't gemoet.

Haast zet des Konings heldenstoet op Moorsch gebied den voet.

Haast hoort heel Moorenland den kreet

van: „Leef Sebastiaan!

„En wee, en wee, en wee, en wee, „en wee de Halve maan!quot;

Reeds schudt er half het kustland van-

maar 't luchtazuur betrekt;

der sterren goud wordt met een gaas van dampen overdekt.

Een vreemde trilling stoort de rust

der breede waterbaan;

en bloedig rood schijnt op haar af het volle rond der Maan.

Te Lisbon zag de zomermaand des Konings wil vervuld, — de herfstmaand zag in zwarten rouw heel Portugal gehuld!

Gevallen was de zware slag,

geplengd de bloedrivier, en weggemaaid de bloem des rijks by Alcazarkebier!

Geworsteld was van wederzij'

met leeuwenwoede en moed!

maar oveiniacht hield de overhand, en waanzin werd geboet.

UIT PORTUGAL. 71

En aan 't verlaten roer van Staat,

bestookt door wind en weer,

zat, nog een somber oogenblik,

de veege Kerkvoogd neêr.

Plaats zal hy ruimen, eer het jaar

zich tweemaal heeft herbaard,

voor 't recht van Vijfden Kareis zoon,

bepleit door Alvaas zwaard.

Ach! kampte en bleef de ridderschaar

met. eer, met glans, met zwier, —

Toch had de Moor gezegevierd by Alcazarkebier!

Hoe was 't in dat noodlottig uur,

hoe met het Hoofd gegaan?

in 't midden der gevallenen,

met vorst Sebastiaan?

Men had hem, van zijn dapperen

omgeven — straks ontbloot,

aan 't Moorsche zestigduizendtal zien weer biên tot den dood, —

In 't eind, van wonden overdekt,

met opgelicht visier,

ter neêr zien storten in den slag van Alcazarkebier!

Men had het lijk herkend, geschouwd,

in 't woonhuis van den Jood,

Jat aan den vorst van Portugal een laatste rustbed bood!----

Toch bleef van eeuw tot eeuw de maar,

bewaard van mond tot mond,

dat Don Sebastiaan den dood in Africa niet vond!

Dat Don Sebastiaan bestaat,

en eerlang keeren zal,

hersteller of heroveraar van 't oude Portugal.

uit poetugal.

Sints, of de Spanjaart 't land regeert

en weder ruimen moet,

of na eens Keizers ondergang Miguel verrijst en woedt, —

Een zelfde woord leeft fluistrend voort,

ontrefbaar evenzeer door spot en Inquisitievuur:

„Sebastiaan keert weer!quot;

Dns toont van ouds een volk zijn trouw,

die trouw haar bijgeloof,

voor elke tegenrede blind,

voor eiken twijfel doof? ..,.

Neen! dieper is der Sage zin

en hooger heen gericht,

omwoeld van wondre vreemdigheên als vaak een waarheid ligt!

Wat in dien waan verborgen leeft

van 't suffend Portugal,

is, — aller volken voorgevoel van Eén, die komen zal!

Die van den hemel keeren zal,

die op Zijn wereldtroon de aard vau haar ban ontheffen gaat — de niensch geworden zoon!

Werpt, volkren! by die naadring weg

uw goón van hout en steen, met opgedrongen waangezag en schijngerechtigheên !

Want brengen komt die Koning u

gerechtigheid en vree!

Maar By-, maar On-, maar Wangeloof en Waanverlichting web!

TEE, ZILVEREN BRUILOFT.

TER ZILVEREN BRUILOFT

VAN DEN

Wel Eerw. Heer J. B. H. BRUINIER en Vrouwe BONEBAKKER.

MET EEN EXEMPLAAR VAN MESSCHEBT'S „GOTTDEN BRUILOFT.'*

In zachte zielevreugd, bevoorrecht echtlijk paar!

vervult zich op dees dag uw zilvren bruiloftsjaar.

Moog' zich die zilverglans tot gloed van goud verhoogen, op kroost met kroost van kroost uw dankbre grijsheid bogen, aartsvaderlijk gestemd tot hooger bruiloftsdisch,

waarop wie Jesus eert van Hem, genoodigd is.

1849.

FEESTZANG

TER GELEGENHEID DEB VIERING VAN HET VIJFTIGJARIG HOOGLEERAARSAMBT VA^

Mr. D. J. VAN LENNEP.

De jubelstonde sloeg! De beker, opgeheven,

bracht aan 't bedwongen hart het sein zich lucht te geven. Zoo ge immer van het mijn de tolken zijt geweest,

mengt, zilvren snaren! mengt uw weergalm aan het feest!

Bekoorlijk langs den arm der pas ontboeide stroomen en opwaart tot de spits der blanke popelboomen,

is, lente! uw lachend groen, het beeld van hoop en]jeugil, van eedlen mannenroem en reine levensvreugd!

Maar schoon ook, over 't vlak der kaalgeschoren velden, wier schatten, ingebracht, des landmans zweet vergelden, is 't oogverblindend blank van 't sneeuwveld zonder vlek, waaronder, 't zij de beek zich met een ijskorst dekk',

of aan het gure zwerk de winterstormen loeien,

een nieuwe lente rijpt en nieuwe herfsten broeien! En schoon vooral, de twee vereenigd; sneeuw en groen, — van Noordschen den of spar een altijd versch plantsoen, uitkomend op een veld in zwanendons herschapen';

of — om de in 't perk van eer met wit bestrooide slapen een breede lauwerkroon, die afvalt noch verdooft,

gelijk Uw grijsheid ons die voorstelt, achtbaar hoofd!

Neen! wie zich van den druk der grijsheid moog beklagen.

FEESTZANG.

gy niet! wiens vlug gemoed, bij 't lengen uwer dagen,

niet daalt maar opziet, en, by kalmte, niet verkondt. Uw groen behield zijn gloed, uw zilver, zie! werd goud.

De jubelstonde sloeg! De beker, opgeheven,

bracht aan 't bedwongen hart het sein zich lucht te geven! Zoo ge immer van het mijn de tolken zijt geweest,

voegt, gouden snaren! ook uw trilling by dit feest!

't Zijn vijftig jaren dan, sints met beschroomde stoutheid uw jonkheid zich omgordde, om de eêlste vrucht der oudheid aan d' Amstel ga te slaan met zijner zonen bloem.

ja, buit te maken voor den schat van Neêrlands roem!

Sints smolt de helft der Eeuw! Een wereld om u henen veranderde niet slechts, maar is, of 't waar, verdwenen in schuddingen der aard by 't woén van dwinglandij en oproer, — straks, nog meer, by vredes heerschappij, in nieuwe scheppingen en staêge wisselingen,

waar de oude vastigheên by schokten of vergingen.

Doch dankbaar looft uw hart! Te midden van een loop van jaren hachlijk vaak voor Neêrland, voor Euroop, wat stroom van weldaan u van Boven toegevloten;

in huis, met gade en kroost, en kroost van kroost genoten! In 't perk van wetenschap, van kunst en poëzij! Als vaderlander mede en voedsterzoon van 't IJ!

Gy zaagt dat vaderland, verslonden en verloren,

na bange ellende en druk als uit het graf herboren!

Gy zaagt de Vrijheidsmaagd geboeid, getrapt in 't slijk, de nieuwe Republiek, straks Hollandsch koninkrijk, in ' keizerrijk vergaan met Hamburg en met Romen! Oud Neêrland door het schuim van slaven ingenomen! Te 's Hage en Amsterdam de Celles en Stassart de moeders folteren en wroeten in het hart!

Maar eindlijk in het Noord 't verlossingsuur geslagen, uit Spanje en Engeland Oranje reddend dagen,

als voor de aloude leus aan Neêrlands volk zoo dier, de doodschrik in het hart. Prefect en Douanier verzwond, als op de stem en 't sein der Hogendorpen met daverend gejuich het jok werd afgeworpen.

FEESTZANG.

als onder schrikgerucht van Woerdens sombre vlam

gy mede uw post betrokt aan 't roer van Amsterdam!

En later, toen de toorn der opgeruide Belgen

zich vleide, een oogenblik, ons Neerland te verdelgen,

verlaten op dat pas van 's werelds Mogendheên,

ontzag uw griisbeid niet gewapend op te treên

voor de eer van 't Vaderland en van do Oranje vanen,

de leeuw van uw geslacht vast schuddende zijn manen,

als denkende aan de schand, door 't Hollandsch voorgeslacht

aan Vlaamschen overmoed by 't Manpad toegebracht.

De jubelstonde sloeg! Van Staats- en oorlogszaken te veel reeds! 'k Wensch van nu een andren toon te slaken'. Zoo ge immer van mijn zucht de tolken zijt geweest,

zingt, gouden snaren! zingt van dichtkunst op dit feest!

Hoe ruischt hier in ons oor de nagalm van die zangen, met daavrend handgeklap sints vijftig jaar ontvangen, in 't rijke Nederlandsch, in 't statelijk Latijn,

wedijvrend wie van beide u grooter lof zal zijn. Van Lennep! 't zij uw stem met huivrend welbehagen de schim van Hannibal uit de Alpen op deed dagen,

dat de echo van dien naam vervulde berg en dal, en 't Sparen op zijn beurt weêrgalmde, Hannibal; (*) — 't zij 't bloed, dat Waterloo voor Neêrland zag vergieten, met zooveel sterker stroom uw feestzang uit deed schieten; (f) — 't zij rijper leeftijd u dat lied gaf in 't gemoed,

door zooveel lieflijkheên in Hollandsche ooren zoet, dat duinlied, (*) in wiens maat of 't waar de nachtegalen van Floris Vooglenzang de zielsgeneuchten malen des vaderlanders by den aanblik van zijn land,

verdedigd en gevoed door golvend stuifzeezand.

Straks werd, hoog in die lucht, op nieuw een galm vernomen, — het lied des grijzaarts aan de lommerrijke boomen zijns erfgronds (*) in een taal, voor meer dan zestig jaar door 't knaapjen afgezien aan Romes dichtrenschaar, —

(*) D; Herder op 't Slagveld van Cannae.

(f) Ne Ierland hersteld, 1814. (§) Duinzang.

(**) A d arbores vlllae Manpadicae.

BIPL. CO NV.

C. F. M.

wujer; n s

FEESTZANG.

het lied des grijzaarts nog niet zat van levensdagen,

toch met een zacht gevoel van vrede en welbehagen met zacht gebogen hoofd, by 't leunen op zijn staf,

zijn weg bewandelend den blik gericht naar 't graf!

Zegt, Manpads eiken, Manpads beuken, Manpads linden!

Zegt! is er voor dees dag met d' adem van de winden geen lichtglans in uw loof verkwikkend afgestraald?

Geen fluistrend antwoord in uw toppen neergedaald, die, weergalm op zijn lied, daar 't hart en ooren boeide, den Dichter dankte voor den toon die hem ontvloeide.

en, na drie vierden van een eeuwkring, sprak van rust,

als ook den wakkre voegt, zich-zelv' den tijd bewust?

Maar neen! van hooger af is 't antwoord neergekomen, van hooger dan de wind die ritselt door de boomen. — Dat, zilvren snaren! u een andre toon vervang'!

De jubelstonde sloeg. Ik boor bazuingeklang!

Als in Palestinaas steden, onder 't volk uit Abraham,

van de zeven Sabbathweken 't jongste jaar zijn aanvang nam, vierde 't land en zijn bewoner voor Jehovaas aangezicht een verheven, buiten Isrel ongekende, hoogtijdsplicht.

Heel het zespaar zijner stammen hoorde quot;t loeien der bazuin, op wiens wonderdoende slagen eens de Palmstad viel in puin. Heel het zespaar onzer stammen, op dien dag, vernam een toon, als op Sinai eenmaal vóórging de overgaaf der Wetgeboön! Maar geen wet op nieuw der werken, wet van zwaren last op last, in de dagen dier bedeeling d'Israëller opgetast,

lag by 't feest der vijftig jaren in die schallende trompet.

Blijder, ruimer, voller, zaalger, was het doel der jubelwet.

't Was bevrijding, 't was ontheffing, 't was herleving,'t was herstel, wat de beeldspraak hield besloten van het Godlijk feestbevel. 't Was aan de oude voorgeslachten d' Evangelieklank gespeld, die gevangnen vrijheid predikt en verlossing van 't, geweld, — die den levendigen troost brengt en het leven aan de doön, by 't bazuinen des Archangels en 't verschijnen van Gods Zoon!

Heil den zondaar, in wiens ooren deze toonval lieflijk klinkt: heil den stervling, in wiens boezem deze boodschap binnendringt. Wie op tollenaarsgenade zich den Redder overgaf,

wie behagen leerde voelen in Zijn Herdersstok en staf;

FEESTZANG.

wie voor 't aangezicht der wereld Hem ala Heer en God belijdt, wie met bevend zielsverlangen zich aan Hem wenscht toegewijd: grooter voorrecht is hem wachtend dan'een kalme levensrust:

andre zaligheên dan de eêlste, dan de teêrste levenslust,

in het koninkrijk dieas Heilands, die, ten dage van zijn strijd, van zich-zelv' als van|zijn Vader heeft getuigd: Ik werk altijd.

Achtbre Grijzaart, met wiens lessen in uw mannelijke jeugd mijn nog ongewisse jonkheid als met kinderlijke vreugd d' eersten indruk mocht ontfangen van de waarheid van dat woord, dat uit Isrel door de volken van heel de aarde werd gehoord; — lt;le eerste zelfbewustheid voelde van de roeping van mijn stam; de eerste trekking (licht!) mijns harten tot den God van Abraham, o! By 't woord dier hoogste waarheid, zielsverlichting, heilgena, op wier noodiging ten leven ook Uw ziel zegt: Amen, ja!

By den nagalm van een feeststond, die van 't eeuwig jubelfeest u het voorbeeld, u de voorsmaak, u de waarborg zij geweest! Wandel lang nog aan de zijde van een ongezienen God,

onder Manpads eikenlommer. Hem den nazaat en diens lot. Hem uw eigen geest bevelend, en, het oog op kroon en kruis. Hem verbeidend in den voorhof, tot gy ingaat in het Huis.

19 November 1849.

BIDDEN.

Des harten binnenst overleg,

gezegd, gezucht, gedacht!

Het trillen van een stille vlam die naar de wolken tracht.

Het slaken van een ademtocht,

het vallen van een traan,

de blik naar boven van een oog door God-alléén verstaan.

De eenvoudigheid, het kunstloos waar

der kinderlijke taal,

maar aan wie plaats gegeven wordt by 't Englenlofkoraal.

BIDDEN.

Des Christens kracht, des Christens lust

des Christens levenslucht zijn levenskracht in 't uur des doods,

by dood en hel geducht.

Des zondaars eerste stemgeluid,

die Jesus valt te voet.

By aller heemlen vreugdgejuich

door 't: ziet hy bidt! begroet. (*)

Tot 's Vaders eer, tot lof des Zoons,

in zin en wil en woord het door den Heilgen Geest gewrocht volzalig zielsakkoord!

Want bidden doet geen hart alléén,

één Geest dringt ze allen door;

en op zijn Priesterlijken troon

gaat Jesus-zelf ze voor.

Gy-zelf, de Waarheid en de Weg!

ziet biddend op ons neêr,

hebt biddend onzen strijd volstreên, —

leer Gy ons bidden. Heer!

Vi:ir 't Engelsch. _

BIJ EEN AFBEELDING

VAN

HET GRAF VAN VOLTAIRE.

Ik hebbe gezegd; — „gy zijt goden. —' Nogtbands zult gy sterven als een menscb Pu. LXXXII : 6, 7.

Wat komt ge op deze plek? bewondren of beklagen? — Een toonbeeld was de god, wiens rif dit graf verslond, der grootheid, aan het stof, bestemd Gods beeld te dragen,

by d' aanvang ingestort met d' adem van zijn mond. Een toonbeeld van de keus, geguqd aan slijk der aarde. God met de ontfangen gaaf te dienen of te smaan, — met de Englenschaar te zijn, die Zijn gebod bewaarde,

of tegen Zijne kroon met Satan op te staan.

Ach! in dien weidschen dosch van rijk verscheiden kenr.is, dut toovren met de pen, dat vonklen van genie

*) Hand. der Apost. IX: II.

BIJ EEN AFBEELDING VAN HET GRAP VAN VOLTAIEE. 79

en —'t wijden dezer drie aan wulpsche heiligschennis,

wat dichtervorst was ooit Voltaires evenknie?

Bedenkt het by zijn graf, waar dampen uit verrezen

verpestender dan gif, dat slechts in 't lichaam woedt, — bedenkt, en leert den God, door wien gy ademt, vreezen,

gy goden van de kunst, beheerschers van 't gemoed!

Neen! door wat stoutheid ooit Gods maaksel overtrede, —

geen lastring zoo ontaard als 't lastrend dichterwoord! Krijg in den naam der rede aan de Allerhoogste rede,— geen wanklank die zoo raauw het lied der Schepping stoort.. Wien van zijn heerlijkheid de wormen hier ontkleeden,

heeft eens dien krijg verklaard aan Christus en zijn zaad, met schuim van geestigheên, met zout van beestlijkheden,

met tot den laatsten snik nog uitgebraakten haat. Wat kiest ge op deze plek? den spotter en zijn glorie, —

of die het voorwerp was van zijn verwoeden spot?

Op een verlicht geslacht des Ongeloofs viktorie,

of — d' aan 't miskend Geloof beloofden dag van God? Kiest! maar geen midden meer om de uitersten te weeren van licht en duisternis! — Kiest! maar van tweeën één: de wijsheid van den mensch, of de ergernis des Heeren! aan .Tesus of Voltaire een stellig ja of neen!

1849. ____

„MEN ROEPT VAN GROENLANDS BERGEN.quot;

Men roept van Groenlands bergen,

men roept van 't Indisch strand,

van Africaas woestijnen

en geel geblakerd zand,

van stroomen, ver gelegen,

van velden, wijd gespreid,

om bijstand ter bevrijding uit doodscho donkerheid.

Wat keur van specerijen,

doorgeurende 't azuur.

wat rijkdom van tooneelen

der prachtigste natuur,

zal Ceylons eiland baten by 's menschen gruwzaamheên.

„MEN ROEPT VAN GEOENLANDS BEEGEN.quot;

zoo lang hy, blinde heiden,

zich buigt voor hout en steen?

En wy, wier zielen leven

by 't Godslicht van omhoog,

wy zouden 't licht onthouden

aan 't naar ons starend oog! Bevrijding, ja. bevrijding

in des Gezalfden naam, —

die brenge aan alle volken ons aller stem te zaam!

Voert, winden! op uw vlerken

dat Evangelie mee,

tot dat het de aard bedekke

gelijk een diepe zse.

Eens komt aan alle volken

het Lam, voor ons geslacht,

als Goël, Schepper, Koning,

zich toonen in zijn kracht.

yaar 't Engelsch.

PEESTWENSCH.

AAN MIJNE DIERBARE VROUW OP HAREN VERJAARDAG

18; 50.

Voor ieder jaar Uws levens,

my in Gods gunst gespaard, —

voor eiken dag en stonde

van onzen band op aard, —

voor iedere ademhaling

der moeder van mijn kroost, der trouwe Gezellinne,

naast God mijn steun en troost. —

Voor ieder straal van vreugde —

voor ieder teug van smart,

te zamen opgevangen

in 't saamgestrengeld hart, —

voor ieder van die weldaan

aan leven, ziel en huis,

gevloten uit zijn volheid ten prijs des bloeds van 't Kruis, —

FEESTWEKSCH.

Voor elke nieuwe leiding,

genoten op het pad, dat onder licht en duister

ons voert ter hemelstad, — zij onze Uod en Heiland

met hart en mond geloofd, en moge een versche zegen beregenen Uw hoofd!

AVy heffen jubelvierend

den dank- en feestkelk op, geliefde gade en moeder!

en dat by ieder drop ons hart die liefde proeve,

die ieder liefdeblijk quot;wil heilgen tot een voorsmaak van Zijn gezegend rijk!

TEK NAGEDACHTENIS VAN MI.IN JONGEN VRIEND

HERMAN GILDEMEESTER,

IN' DRIE EN TWINTIGJABIGEN OUDERDOM VAN OP DE BABEN DES OCEAANS OPGENOMEN IN DE BUST ZIJNS HEEBEN.

Een frissche en fiksche jeugd, in wier beminlijk schoon van een rechtschapen hart de kloekheid lag ten toon! Een ziel in 't oog van God door reinigende plassen van Christus dierbaar bloed van allen smet gewasscben! Een liefderijken zoon, een bruidegom, een vriend,

die van wat God hem gaf zijn broedren heeft gediend! — Ziedaar wat van eene aard, vol schuddingen of doornen,

Gods vrijmacht afriep tot de rust van Zijn verkoornen!

Voor schreien, zielsstrijd, zelfveiloochning, welke stof!

Voor lange droefheid, ja! maar ook voor eeuwgen lof! —-Weent, Gildemeesters! weent! en wilt geen tranen sparen, om met verhelderd oog uw voorrecht aan te staren. 1850. ___

AAN ISRAELS VERSTROOIDEN.

(tOEËIGENING VAN HET WERK: „ISBABL EN DE VOLKEN.quot;)

Wien biede ik ze aan, dees bladen vol geschreven van smart en smaad, en wederwaardigheên.

AAN JSEAËLS VEESTROOIDEN.

onpeillaar diep, toch wonderhoog verheven? —

Wien huiten u, mijn volk, mijn vleesch en been? Ja, Israël! aan u, Gods eerstgekende,

sints, toonbeeld van Zijn toorn, van land tot land, by 't schetsen van wiens lange, lange ellende,

mijn broedren! schier verstijfd waar' deze hand, bezwemen 't oog, dat onze ban aanstaarde,

bezweken 't hart, dat de oorzaak overdacht,

stond over u, verstotenen der aarde,

niet nog een woord der toekomst uitgebracht: „zy zullen zien. Wiens wet, Wiens hart zy braken, —

(verbreken doet Hy nimmer Zijn verbond!) „en kussen zullen ze eens, Wien zy doorstaken!' Genade komt ons tegen uit de wond.

AAN BEN VRIEND MIJNS ZOONS,

BY ZIJN VERTREK NAAR EEN VERAFGELEGEN LAND.

MET EEN BUNDEL POEZT.

U geleide langs de sporen van het hobblend pekelveld

Hy, Wiens alziend oog de droppels van zijn baren heeft geteld

en de hairen van ons hoofd!

Blijve op 't deinen van die golven, blijve aan 't oostereind der aard 't ïieeld en voorbeeld van een moeder in uws harten diepst bewaard,

die gezocht heeft en geloofd.

En vertrouwt ge soms een heilgroet aan de vleuglen van den wind, geef van de eigen ke s een teeken aan den zanger, aan den vrind,

die dit bondelken u biedt,

niet tot streeling van de zinnen door een weeke melodij,

maar om 't woord dier hoogste waarheid, die zijn deel en 't uwe zij, en het doel was van zijn lied.

ZENDELINGSLIED.

In nachtelijke droomen

werd eens de stem'gehoord: „Wil tot ons overkomen,

en help ons met het Woord!quot; En, uit Euroop vernomen.

ZENDELINGSLIED.

loen nog in nacht gehuld,

heeft de overzij der stroomen den nooddruft straks vervuld!

Thands komt in alle richting

de noodkreet tot Euroop. En 't woord der Godsrijkstichting

neemt uit het West zijn loop naar de Africaansche zanden,

naar Groenlands langen nacht, ja, naar die morgenlanden

wier kroost het tot ons bracht.

Die 't alles kunt vervullen,

o Trooster, vol gena!

help Gy, die helpen zullen,

en met wie Ge uitzendt, ga! opdat met 's hemels wolken

Zijn weerkomst word' verbeid, die 't Licht is aller volken en Isrels heerlijkheid.

bt den dood van het jongste kind van onze vrienden

GREGORY PIERSON-OYENS.

Verhuld in 't kleed van ziekte en leed,

trad in een godgeliefde woning een Engel, vragend voor den Koning,

een zijner schaapjes, dier gekocht.

Hy waarde rond in 't huis; hy zocht — hy zocht en vond.... een kind dat vroeg reeds had vernomen de stem des Herders: Laat de kleinen tot mij komen.

En de Engel kwam en naar den lusthof van het Lam nam hy den kleinen heemling mede —

ondanks eens vaders sterke bede,

eens moeders vast geloof in worstelende smart!

Is Jesus bard?

en in zijn hemel nog niet heden de hoorder van Jaïrus smeekgebeden?

AAN ONZE VRIENDEN G. PI1SRS0N-0YENS.

Zijt stille en hoori de stem des troosters in het woord:

Geschokte moeder, en gy diep bedroefde vader.

in 't hart gegriefden, maar bevoorrechten te gader: Dat het vleesch zich verloochen', de geest zich verblij'!

Mijn genade is met u, en uw kind is met My.

1850. _

TER GEDACHTENIS

VAN

PRINS WILLEM FREDERIK MAURITS ALEXANDER HENDRIK KAREL DER NEDERLANDEN.

Het Neêrlandsch volk, op nieuw met tranen langs de wangen,

verzelt den stoet van ver naar 't graf, dat zich ontsluit, ach! om uw overschot thands in zijn schoot te ontfangen,

beminlijk Koningskind en teedre Oranjespruit!

Gy, slechts een oogenblik voor onze hoop verschenen, —

een vriendelijke ster aan Neêrlands horizon, —

toch met uw schoonen naam niet uit ons oog verdwenen,

voor dat uw lief gelaat nog harten voor zich won!

Rust zacht, geplukte bloem! in 't midden van de helden,

aan wier roemruchten stam gy pas ontloken waart. En moge omhoog uw geest den lof van Hem vermelden,

die ook van daar zich kiest de kleinen dezer aard! Zij voorts uw droet gemis, met buigend hoofd geleden,

met lijdzame overgaaf in tranen nabetracht,

voor Nassaus huis een bron van vruchtbre hartgebeden,

in dezer tijden drang, in dezer dagen nacht!

Dat op uws Vaders hoofd de kroon, van God gegeven,

blijv' vast staan in Zijn gunst, moog' blinken tot Zijne eer! Dat in uws Moeders wonde een versche zalf ten leven

moog' druppen uit het woord van een gekruisten Heer! Dat in uws Broeders hart diens Heeren vrees moog' wonen,

die moed geeft in den storm en rust schenkt op den troon; en hem, de plaats voortaan vervullend van twee zonen, God, zijner vaadren God, met dubblen zegen kroon !

Juli) 1850.

AAN JONKVEOUWE ESTHER CAPADOSE.

AAN JONK VROUWE ESTHER CAPADOSE.

Een Esther, voor haar volk besloten 't al te wagen,

vond by den koning gunst en deernis met haar smart,

volle oorlof gaf hy haar te spreken en te vragen uit de allerbinnenste bekommring van haar hart.

Eerlang! en van dat hart werd smart en angst genomen de duisternis in licht, en de asoh verkeerd in glans, in 't uitzicht op den dood, tot 's Heerschers troon gekomen was leven en behoud haar psalm- en danklied thands. O jeugdige vriendin! in honderd voorgeslachten van Abigails kroost nog volks- en naamgenoot!

een hooger Vorst voor u had zaalger vreêgedachten. dan die aan Esther eens den schepter reikend bood. U noodigde en ontvangt aan Zijn doorboorde voeten die koning die, getrouw tot in de nacht van 't graf, aan wie als Sions vorst Hem boetende begroeten geen helft eens koninkrijks, maar heel Zich-zelven gaf. Blijf aan diens Konings dienst uws levens lente wijden, steeds toevend aan Zijn deur tot ge ingang by Hem vindt! en mag Zijn dierbre gunst u dan de ziel verblijden denk aan uws vaders volk, denk aan uws vaders vrind.

1850,

BEDE.

O Vader der Lichten! ik roep om genade,

uit mijn stikdonkren zielenood!

Gy, slaat Ge in zijn vallen het muschken nog gade, o! weer van my den zohdaarsdood!

Gy regelt den loop van de dolende starren, —

Gy kunt uit hun krijg de elementen ontwarren, — Uw sterremantel dekt het Al!

O! wil my, by 't stilstaan weldra van mijn leven, mijn daden, mijn spreken, mijn denken vergeven en, leer my hoe ik sterven zal.

Naar het ICngelsch van Lord Byron.

86 het wooed tot tyeus.

HET WOORD TOT TYRUS.

(Ezech. XXVII.)

Hef aan een klaagzang (spreekt de Heer tot Zijn propheet), op Tyrus hoogheid en zijn val een jammerkreet:

„Gy hooggezetelde op uw troonrots, wie de volken als handelskoningin begroeten! tot de wolken des hemels rees uw woord: „Mijn schoonheid is volmaakt.' En wie die 't tegenspreekt of dees uw zelfroem wraakt?

„Uw bouwliên bouwden u van alles wat hun de aarde in kostbaarheid en glans onvergelijklijkst baarde! De boorden van Uw kiel zijn van cypressenhout, — uw masten, ceders uit het Libanonsche woud, —

uit Basans eiken werd de roeiriem u gesneden,

de banken uit ivoor, met busboomhout beneden kunstkeurig ingelegd uit Chittim, en voor zeil was 't fijnst Egiptisch doek uit byssus voor u veil;

terwijl de Grieksche kust, het land der Pelopiden,

voor 't weeldrig tentverdek u hun scharlaken bieden, met hemelsblaauw verzacht. Uw scheepsvolk is gemengd uit kroost van Arvad en van Sidon, — Gebal brengt u keur van timmerliên. Van stuurlién en van wijzen,

wiens handelsschranderheid des aardrijks volken prijzen, voorzaagt ge op eigen grond u-zelve, machtig Tyr! Soldaten, op de kracht huns zwaards en beuklaars fier, beveelt ge uit het hart van Persië, of, in 't Westen,

van 't brandend Lybië. Uw wel versterkte vesten bewaken onbezorgd voor krijgs- als zeegevaar,

de zoon van Arvad en uw kloeke jonglingschaar.

Van 's werelds einden, voor uw scheepvaart wijd ontsloten, brengt machtig volk by volk zijn waren u by vloten.

„Zijn zilver, ijzer, tin biedt Spanje, — Griekenland zendt schepen, rijk bevracht met kunstwerk, en bemand met voor uw slavendienst geroofde menschenzielen. De Cappadociër belast voor u zijn kielen met muildier beide en paard, waarvoor u Dedan schikt zijn prachtig zadeltuig en dekken, rijk gestikt.

HET WOOED TOT TYRUS.

Een ander Dedan zendt zijn elefantentanden

€n glimmend ebbenhout. Het uiterste der stranden

van 't blijde Arabië geeft ijzer gepolijst,

en puik van specerij, die heel het aardrijk prijst,

met, uit het binnenst des schiereilands, Kedars rammen,

den rijkdom en den roem dier afgelegen stammen, —

by pracht van kleederen en kostbaar lijfsgewaad, —

by wat er weligst tiert aan Tigris en Euphraat.

Uit Aram stroomt koraal met vonklende juweelen

«n 't fijnste druivenbloed, dat Chelbons hoven teelen,

on blanke wol als sneeuw, in Tyrus haven saam;

uit Isrels landpaal de eêlste honig, waard haar faam,

en 't geurig riekend zweet van Judaas balsemboomen.

Wat half het aardrijk draagt, moet aan uw voeten komen...

Gy hebt het uiterste bereikt! — 't Is afgedaan. Uw roeiers voerden u te ver op d' Oceaan!

De orkanen zijn ontwaakt, die u verbrijzlen moeten. Gy nesteldet u hoog; die hoogheid gaat gij boeten! Uw wakkre krijgs- en scheeps- en stuur- en timmerliên, — men zal ze eerlang in 't diep der kolken storten zien. 't Gejammer van hun stem zal de omgelegen kusten doen schudden. Al wat ooit uw rijkdom of uw lusten ten dienst stond, neigt ten val. Die van uw overdaad bestonden, staan op 't strand in asch en rouwgewaad, en strooien zich met stof de kaal gerukte hoofden, weeklagende over haar, wier glorie ze onlangs loofden, en handenwringende by 't roepen van hun: „Wee! Wie was, o Tyrus! wie als gy, vorstin der zee'? die volken onderhieldt en koningen verrijktet,

die de aarde omvaderadet, en met haar schatten prijktet! Verbrijzeld, in den vloed der zee te niet gedaan,

met uw bevolkingen in 't eind te grond gegaan,

zal haast uw handel zijn. Te berge staan de hairen van schrikontsteltenis aan uw bewonderaren,

terwijl de volken zich te goed doen by uw val cn voor altoos uw rijk voorbijgegaan zijn zal.quot;

UIT MILTONS VEELOBEN PARADIJS.

UIT MILTONS VERLOREN PARADIJS.

AANHEF VAN HET DICHTSTUK.

Van 's menschen eerst vergrijp, en van de vrucht van dien verboden stam, wiens heilloos sap den dood op 't aardrijk bracht, by ballingschap uit Eden, tot een tweede, een hooger Mensch ons 't all' herstell' en 't zalig hof herwinn',

zing, Zangster, die op Sinais heilgen top of Horeb den doorluchten Herder leerdet,

die voor 't verkoren zaad het eerst beschreef hoe in den aanvang Aarde en Hemel rezen van uit den chaos, — of heeft Sions heuvel,

heeft, by de orakels van Gods heiligdom,

Silóaas beek uw voorkeur, schenk van daar uw bijstand aan mijn stout gestemden zang,

om met een nieuwe vlucht zich onbedwongen ver boven Pindus top te wagen met een stof, in rijm noch onrijm ooit beproefd.

Of liever Gy, o Geest, die boven tempels van menschenhanden 't hart verkiest, oprecht en rein! leer Gy my, want Gy weet het, Gy,

die by den aanvang tegenwoordig waart, met vleugelen van almacht als een duif broedend op d' onbegrensden afgrond, en het leven in zijn diepten rijpen deedt.

Bewerk wat in my duister is tot licht,

mijn laagte tot verheffing, naar den eisch van dit grootsch onderwerp, op dat, gesteund door ü, mijn lied verheerlijke Gods raad, rechtvaardigend Zijn wegen met den mensch.

UIT MILTONS VERLOREN PARADIJS.

DES ENGELS VERHAAL VAN DE SCHEPPING.

't Besluit der schepping was vernomen uit Gods mond. Hoe juichten op dat pas de Hemelmogendheden,

DES ENGELS VERHAAL VAN DE SCHEPPING.

lof, dank en heerlijkheid uitgalmend aan Zijn naam, en welbehagen in den mensch, nog ongeschapen, met vrede op 't aardrijk, hem ter woonplaats toegedacht. Ja, lof weergalmde 't en aanbidding, al de koren der ethersfeeren door, ter eer van Hem, wiens raad zijn ondoordenkbaar goed van uit der schepslen kwaad te voorschijn roept, wiens hand rechtvaardig uit den rang der heilgen nederstiet de oproerigen, en thands ging vormen in de plaats dier uitgevallen geesten een ongekend geslacht van wezens, om zijn heil aan eindlooze eeuwigheën en werelden te schenken. Dit zongen, toen de stond der schepping aan ging breken, de Morgensterren van Gods hof, de Hierachyen daarboven, by 't gezicht van d' eengeboren Zoon,

omgord met almacht eu gekroond met gloriestralen van majesteit, en liefde, en onbegrensd verstand,

waarmee Hy uitging tot het werk der wereldschepping, — en heel de Godheid van den Vader blonk in Hem.

Straks gingen voor Hem uit, verzelden Hem en volgden, by honderdduizenden, de Machten en de Krachten en Troonbezitters van den Hemel, al te gaêr als waar 't ten strijd geschaard op wagenen van vuur, gevleugeld als zy-zelf, en tusschen koopren bergen,

als in hun stallen, lang tot dezen dag bewaard,

maar thands gedreven door den Geest, die in de raderen beweging blies. En ziet! de poorten sloegen open van 't Heiige, by wier draai op hengsels van lijn goud 't heelal der hemelen van loutre harmony trilde en doordaverd werd. De poorten sloegen open vim 't Heiligste, om den Heer der glorie plaats te maken In zijn almogend Woord en levenszwangren Geest afdalende om een nieuw, een aardsch heelal te stóchten, terwijl der geesten schaar, als van op hooger strand op 't Godlijk grondgebied gerangschikt, in d' abys nieuwsgierige oogen sloeg, — in dien onpeilbren baaiert, waaruit een wereld stond te rijzen, maar die toen nog enkel ledigheid en woestheid, donkerheid en dwarling was, — een zee van wanorde en van slijk, met golven door den wind, by doffe vlagen woedend,

UIT MILTONS VERLOREN PARADIJS.

van op den bodem opgejaagd naar boven om, of 't waar, den burcht der Englen te bestormen, en de palen der hemelsfeeren in beur afgrond te verzwelgen.

„Houd stand, gy dwarrelstorm! en zwijgt, gy diepten!quot; klonk de stem van 't scheppend Woord, „en eindige uw verwarring Iquot; — En op de vleuglen van Zijn Cherubs hoog gedragen zet Hy zijn gangen voort, in al Zijn heerlijkheid den chaos naadrend, waar een ongeboren wereld,

zijn wenk verbeidend, ging ontkiemen voor het oog der hemelscharen, die zich dringen om hun Heer!

Daar nam Hy in Zijn hand den gouden passer uit de schattresooren van Gods eeuwigheid, en schreef het aardrijk zijn bestek en ruimte en omvang voor, verzeeglend met Zijn woord; „Tot hiertoe!quot; 's werelds grenzen; en als zijn hemelen, zoo was deze aard gegrond,

«en stof nog zonder vorm, voor 't oovrig, en nog gantsch van duister overdekt, maar langs wier oppervlakte de Geest van God Zijn vleuglen broedend en bevruchtend straks uit zou breiden, en in heel dien dooden klomp beweging, levenskracht en levenswarmte wekken;

terwijl naar onderen in diep verholen kolken teruggedreven werd der elementen draf,

een hel in 's aardrijks hart. Straks nam deze aardbol zelf; omspannen van een gaas, uit lucht en damp geweven,

haar vlucht de ruimten door, zich slingrend om een niet.

En God Almachtig sprak; ,Daar zij licht!quot; en daar werd licht. Licht, eerstgeschapene aller dingen, uit de diepte hervoort geroepen of tot golvende beweging gewekt! de fijnste stof, indien zy stof mag heeton,

die door de ruimte speelt, beginnende haar loop van 't Oosten en van daar als tot een etherdamp te zaamgetrokken. Want de zon bestond nog niet;

maar in haar plaats bewoog zich 't pas ontwikkeld licht als in een wolkenzuil. — En God aanzag zijn. maaksel, en prees het goed; en in twee helften over de aard verdeelde Hy 't gebied van duisternis en licht,

en noemde Dag het licht en Nacht de duisternis.

Zoo was het avond en was 't morgenstond geweest

DES ENGELS VEEHAAL VAN DE SCHEPPING.

voor 't eerst, verwelkomd door het loflied aller Englen des hemels, die dit uur, geboortestond der wereld, begroetten met den galm van Goddelijke hymnen en gouden harpen tot huns Scheppers roem besnaard, en tot verheerlijking dier werken, nooit genoeg sints d' eersten nacht-en-dag gevierd en groot gemaakt.

En wederom sprak God: „Dat uitgespannen tusschen de waatren boven en de wateren beneên een vloeibre ruimte zij, ontastbaar, klaar, doorschijnend, en over heel den bol zich welvende der aard!quot;

Want op het kristallijn der zeeën had Zijn hand de vastigheên gegrond der wereld, toen de chaos bezield werd en bewerkt, en zijn wanstaltigheden voor 't hooge machtwoord van Gods ordeningen weken. En hemel noemde Hy die uitgespannen tent. — Het koor der Engelen bezong den tweeden dag.

Het aardrijk was gevormd, maar als een kern nog eerst, naakt, onontwikkeld, en met windselen omwonden van waatren zonder tal. Want enkel oceaan was de oppervlakte van dit aardrijk by zijn wording. Doch ook die oceaan, bezielend en bevruchtend den diepen moederschoot met sappen, tot een kracht van wasdom en van bloei, straks openbaar geworden, als God ten derdenmale sprak: „Dat zich de waatren vergaadren onder 't blaauw des hemels in één plaats, één uitgeholde kom, en 't drooge zichtbaar worde!quot; En aanstonds op dat woord verhieven breede bergen hun naakte schouders en nog onbegroeiden rug omhoog, verstekende d' ontzachelijke kruin als in der wolken graauw, en tot naby de loopplaats der sterren. Breed en diep daartegen zonk de grond naar onder of het ware, en stortten zich de waatren met donderend gejuich in 't hen verbeidend bed.

Daar, tot één plas vergaérd, onpeilbaar, onafzienlijk, verdeelen zy zich weêr met rijzen, vloeien, stroomen, en koken, eens voor al in eeuwige beweging door 't machtwoord Gods gezet, op wiens bevel zy ijlden als legerbenden (ik beschreef ze u in den strijd, die tusschen Lucifer gevoerd werd en Gods heiren!)

UIT MILTONS VEELOREN PARADIJS.

op één gegeven klank der klaatrende trompet

den standaart volgende, voor allea opgeheven.

Zoo rollen ze onder de aard, of tusschen in, of over

haar vastigheden, dan eens voorwaarts by miljoenen

van golven, die elkaêr als wandelende bergen

voortstuwen op en af', of wel met kronkelingen

als bochten van een slang, of als een zilvren gordel

zich klemmende om het dal, dan weder van de hoogten

van rots en heuvel, naar beneden deels zich welvend

en deels verstuivend in hun daverenden val,

bier vonklend diamant, daar spiegelglad kristal.

Zoo bleef het, sints Gods woord den grond bevolen had geen waatren buiten 't bed en diepten, hun gegraven, te dulden, en den naam gegeven had van aarde aan 't drooge, en dien van zee aan 't aardomzwalpend nat.

God zag het. en 't was goed. „Het aardrijk brenge thanJs,quot; dus hoorden wy op nieuw de Godsstem, „groenend gras, en kruiden in wier zaad, en boomen in wier vrucht hun duur van eeuw tot eeuw verzekerd zij, te voorschijn!quot; En de aarde, tot dien stond onvruchtbaar, dor en bar, behing en tooide zich met groen van teder gras en frisch gebladerte van struiken, opgerezen met d' overvloed te zaam van allerhande kleur en geur van bloemen, overdekkende den grond.

De ranke wijnstok hier, d e hooge korenhalmen,

gelijk een leger in slagorde, staken elders ten bodem uit, terwgl de koningen van 't woud de bergen kroonden met hun statelijke rijen,

als tot den dans geschaard, — in eens volwassen stammen, bekranst met bloesems, of met vruchten rijk belast,

en aan hun wortel, door den daauw der hemelwolken en de aan der bergen kloof ontspringenden fontein,

of langs hun breeden voet zich wentlende rivieren, bevochtigd en gevoed. — Zoo werd dit aardrijk aan Gods hemel schier gelijk, een woonplaats Englen waard en heilgen, om in schaüw van 't ongerepte bosch,

of over veld aan veld te mijmren en te aanbidden.

DES ENGELS VERHAAL VAN DE SCHEPPING.

En ondertusschen had geen regen nog den grond besproeid, en evenmin had een geschapen hand den bodem omgewroet, maar over 's aardrijks vlak een blanke nevel slechts de planten in zijn schoot en de in het binnenste verholen kiem bewaassemd.

God zag hel en 't was goed! en de avond had voor uchtend ten derdenmale plaats gemaakt — de derde dag.

Op nieuw sprak God; „Dat in het uitgespannen ruim der heetnlen, lichten zijn om tusschen nacht en dag het onderscheid voortaan door op- en nedergang te reeglen. en den loop van jaren en saisoenen!quot;

En 't was alzoo! en aan 't azuren firmament hing God twee lichten op, en gaf de heerschappij aan 't ééne van den dag, en van den nacht aan 't andre. Het eerst formeerde Hy van alle hemelbollen de zon, uit etherstof; maar by de onmeetlijkheid baars omvangs in den stand, waaruit zë op aarde neerziet, nog gansch ontbloot van licht. Straks volgde haar de maan bol desgelijks, en als met schaduwen van dalen en bergen zacht gevlekt, — in 't eind, als korrels zaad, in alle richting langs de breede hemelsporen gestrooid, de sterren. Van een vloeistofstroom des lichts verzadigde Hy toen de holligheid der zon,

een zamelplaats voortaan en goddelijk paleis van overstelpend licht, waar andre hemelsfeeren als uit steeds versche bron uit putten en zich laven, en, onder dezen, ook die morgenster, wier hoornen, zoo zichtbaar in uw oog als die der zilvren maan,

zich ledig beurt om beurt vèrtoonen en gevuld.

Van uit den Oostertrans, met vlammen overgoten van goud en van robijn, begon de koning van den dag zijn fleren loop, gelijk een bruigom vrolijk,

of als een oorlogsheld strijdlustig, voor hem heen de schaduwen des nachts en 't licht der zeven sterren by 't stijgen van den geur der morgenwinden drijvend; de maanschijf middlerwijl met haar geleenden glans iü 't westen zinkend, om met wisseling van beurten weldra, gelijfstaffierd van duizend starrevonken,

weêr op te gaan in 't Oost, beheerscheres der nacht. —

UIT MILTONS VERLOREN PARADIJS.

En avond was 't geweest en morgen wederom, en nieuwe heerlijkheên van goddelijke schepping verkondden wijd en zijd des werelds vierden dag.

God zeide: „Dat de vloed der watren een gewemel te weeg brenge, overal, van ademende wezens, en met ontploken vlerk en uitgespreide veedren 't gevogelte uit de lucht zich nestele over de aard.quot; En op dat woord ontstond van levendige zielen een wereld in den stroom der waatren en der lucht, — der visschen menigte, 't gevogelt' groot en klein. En God aanschouwde ze en Hy zegende ze en zeide₎ „Weest vruchtbaar, en bevolkt de wateren der zee; en in der heemlen ruim vermenigvuldigt u!quot;

En in de diepten van rivieren, zeeën, meiren,

tot in de holligheên van klippen, in de wieling der kolken, overal waar waatren samenvloeideu of tusschen de oevers van den bodem zich verdeelden, verscheen de menigte dier wemelende zwermen met roode vinnen en met schubben, blank en blaauw, hier, sporen trekkend en doorwandelend de paden, of glijdend over 't vlak, of onder 't zeegroen duikend; daar, dartiend in de zon, die met het zilver speelt der golf en mot het goud des weefsels van hun vel. Gy ziet ze grazen, nu verbroederd, dan alleen, in 't wier, en dolen om in bosschen van koraal en maken op hun prooi met scherpe blikken jachl aaneengeschakeld soms en met vereend beleid, of wel, met kalme rust besloten in het eng der parelblanke schelp, hun vochtig aas verbeidend Weêr elders op 't gebied der zilten watervlakte plascht zeekalf en dolfijn met omgebogen rug, en zeilen, tusschen door, die reuzen, wier gevaart in staat is als een storm de golven te beroeren, de Leviathan aan hun hoofd, die al wat leeft in omvang overtreft, zich als een voorgebergte uitstrekkende over 't diep wanneer hy rust, of, in beweging eens gebracht, een zwemmend land gelijk, inslurpende de zee by beurten en ze brakend in springfonteinen door de holten van zijn kop.

DBS ENGELS VERHAAL VAN DB SCHEPPING.

Op 't drooge, intusschen, kwam uit grotten, uit moerassen en langs alle oevers, met geen minder óvervloeiing van leven, uit het ei, dat onder 't woelen berst,

gevogelte, in getal oneindig als in soorten,

te voorschijn, 't Jong, eerst kaal, maar spoedig overdekt met vlerk en vederdosch, beproefde nu zijn pennen in luchtruim, met een kreet van welbehagen en triumf den vasten grond minachtende, en de wolken ten doelwit kiezend van zijn eersten levenstocht.

En ijlings was op quot;t steilst der hoog gerezen klippen voor d' aadlaar zijn kasteel, en in des ceders toppen voor d' ooievaar een huis, gevonden en bezet.

Van de oovrigen begeeft een deel zich zonder plan naar alle hoeken heen des hemels; andren, met meer wijsheid, vormen zich tot ordelijke zwermen,

steun vindend aan elkaêrs als aan hun eigen vleugels, waarmee zy 't wolkendons doorklieven en doorstreven, by karavanen in de blaauwe luchtwoestijn volbrengende hun reis met voorgevoel van streek en jaargetijde, daar hen de adem van de winden ver boven zee en zand naar verre landen voert.

Een kleiner onderdeel gevleugelden betrekt de bosschen en verrukt, van boom- tot boomtak huppend, 't oog door schakeeringen van kleuren honderdvoud,

't oor door de trilling van hun orgelende keelen de dagen door. Alleen in scheemring van den nacht maakt nog de nachtegaal aan haar welluidend klagen geen einde, maar gaat voort haar smeltend lied te slaan, Weêr andren vatten aan de boorden der rivieren en zilvren meiren post, en baden in den stroom hun donzen kroppen. Boven allen heft de zwaan haar slangerigen hals bevallig naar omhoog,

en drijvende over 't vlak ontplooit met majesteit den blanken mantel van haar wieken. Dan op eens het vloeibaar element ontstijgend, klappert ze in de lucht en schijnt van zins de wolken in te varen.

Maar op den vasten grond bewegen zich weêr andren; de roodgehelmde haan, die de aankomst van den dag met schel trompetgeluid te kennen geeft, — de paauw, de duizend oogen van haar staart en regenbogen

UIT MILTONS VERLOKEN PARADIJS.

met opgetogen waan uitspreidend in bet rond.

En avond was 't geweest en morgen — lucht en water verheerlijkten, bezield, den v ij f d e n scheppingsdag.

De zesde dag begon, der schepping laatste, by het harpgetokkel aller Englen, als God zeide;

„Dat de aard by menigte bezielde schepsels bare! Oedierten tam en wild, en kruipende gedaanten van allerhande vorm.quot; En 't was zoo! aan 't bevel gehoorzaam van Gods mond, ontsloot de schoot der aarde haar vruchtbre diepten, en daar rezen op één stond ontelbre, gantsch volmaakte en reeds volwassen schepsels, bezield en levensvol als met een sprong te voorschijn gekomen, 't Wild gediert' stond op van uit den grond, als ware 't reeds zijn hol, en wandelde in het woud, en over 't veldgroen heen, of in de schauw der bergen, naar de afgelegen grot, terwijl by gantsche kudden het versch geschapen vee zich uitzette op de velden. De beemden kalverden, de bosschen wierpen jongen;

en in hun diepten werd gezien de rosse leeuw, ter halverlijf noch slechts erkenbaar, met zijn klaauwen den bodem splijtend om zich eindelijk los te wringen, straks vrij en onverlet het hoofd naar boven heffend en schuddend met gebrul zijn manen. Luipaard, losch en tijger volgden straks als mollen uit den aardhoop,

doch met een forschen zwaai, waarby het stuift in 't rond. Maar de oppervlakte van het weiland, te gelijk,

scheen als met wol begroeid van lammren, blatende en by kudden opgestaan. Weêr elders boorde 't hert zich met de scherpe punt der breed getakte hoornen een uitgang door den grond, en wrong zich Behemoth, de zwaarst geborene aller beesten, uit het stof, — en welde, tusschen land- en stroomgebied onzeker, het grof rivierpaard op en de ijzren krokodil. En tegenover die gestalten, tegenover heel 't wandlende geslacht, dat op vier voeten treedt, bezielde en vormde zich een stofwolk tot insecten en wormen zonder tal, de schakels van hun lijf voortslepende in een spoor van kronkelende lijnen, of zwevende in de lucht op naauwlijks merkbre vlerken.

DES ENGELS VERHAAL VAN DE SCHEPPING.

maar schittringvol bespat met vlekken van azuur «n purper, goud en groen, des zomers prachtlivrei.

In rang van kleinte, maar van kloekheid tevens, de eerste, verscheen de nijvre mier, ten voorbeeld nog wellicht aan 't menschdom van een vrij en wijs gemeenebest: — straks gonzend ook de bij, die met het sap der bloemen haar luien echtgenoot de kost geeft, en de cellen van haar welriekend wasch met vloeibren honing vult.

Niet allen evenwel van 't kruipende geslacht zijn by het wondre van hun kunstig samenstel zoo wonderklein te gaêr; 't gewormte meer dan eens neemt forscher vormen aan, ontzettender gestalte, het glibberige lijf met vleugels als begroeid.

Wat zal ik hun getal en namen u herhalen?

Oy-zelf, gy kent hun aart; gy-zelve gaaft hun namen, ook aan die kromme slomme slang, wier brandende oogen en schrikbaar schrandre blik niet u verschrikken mogen, voor wien zy zwichten moet en onderdanig zijn.

De heemlen dan alsnu in al hun heerlijkheid den loop vervolgend, eens voor al hun ingedrukt, aanschouwden 's aardrijks vlak in vollen dosch gehuld van bloei en vruchtbaarheid en leven en, of 't ware, den glimlach op 't gelaat van schoonheids zelfbehagen.

Want water, lucht en aard, 't werd alles thands doorwandeld, doorvlogen en doorwaad van levendige zielen.

Eén pronkstuk slechts ontbrak, des Scheppers meesterwerk, van heel de schepping kroon en einddoel en volmaking: een schepsel, dat alleen het voorhoofd opgeheven ten hoogen, — dat, begaafd met Goddelijke rede en zelfbewustheid, over de aarde heerschen mocht, en onderhouden met den hemel ommegang,

en geven eer aan Hem, die al deea wondren schiep,

die al dees gaven schonk, verheffende oog en stem met dankbre aanbidding en verheerlijkende spraak tot God d'Almachtige, God d'Allerhoogste, die hem stelde tot een hoofd en ondergod op aarde.

Ill 7

UIT MILTONS VERLOKEN PAEADIJS.

En wederom sprak God, en de Engelen vernamen het woord des Vaders tot den Zoon: „Laat ons den meusch formeeren naar Ons beeld en Godsgelijkenis!

En dat zy lieerschen op de visschen van de zee,

en op de vogelen der lucht, en over 't vee en over al wat leeft, dat op het aardrijk woont.

Hy sprak; en uit het stof der aarde nam Hy stof,

en vormde, o Adam! vormde, o mensch! u, in uw borst don adem blazende des levens, en gy waart,

een levendige ziel, gelijkenis van God zelf.

U schiep Hy, man! het eerst, en uit uw vleesch en been de vrouw uw wederga, om uit uw beider wezen de aard te overdekken met uw afkomst. En Hy zeide: „Weest vruchtbaar en vervult de wereld, en hebt macht op alles wat daar leeft en zich beweegt en is op de aarde, en in de lucht, en in der waatren kom.'

Toen bracht Hy aan de plek, waar ge eerst geschapen werdt, u over naar dees hof, naar dit verrukkend Eden,

beplant met boomen Gods, zoo prachtig van aanschouwing, als smakelijk van sap; en gaf u vrijheid om to nemen van hun vrucht en te eten onbejiaald van alles wat u lust in dees volschoone dieven, —

alleenlijk niet van 't ooft, wiens beet van goed en kwaad de kennis mededeelt. Gy zult daarvan niet eten!

Ten dage dat gy daarvan eet, zoo zult gy sneven.

Houd dan uw lusten wel in toom, opdat de zonde u niet verrasse, en haar bezoldiger, de dood.

Hy zeide, en overzag al wat Hy had gemaakt,

cn sprak daarover uit zijn Godd'iijk Tob Meod. (*)

En op denzelfden dag (een avond en een morgen op nieuw, de zesde dag') voer in Zijn heerlijkheid de Schepper naar omhoog, om uit der heemlen hemel dees nieuw geschapene aard, toevoegsel aan Zijn rijk daarboven, ga te slaan, en lust te scheppen in dat werk, zoo schoon, zoo groot, zoo goed, waarin Zijn wijsheid het plan van eeuwigheid by aanvang had vervuld.

Ten hemel voer Hy op by Engelengejuich

(») Zeer goed, In het oorspronkelijk. Gen. 1:81.

DES ENGELS VESHAAL, VAN DE SCHEPPING.

en bij de akkoorden der tienduizendmaal tienduizend

met trillend hemelgoud besnaarde Serafsbarpen,

waarby zich aarde en lucht (gy weet het, want geschapen

aireede waart ge en u des aanzijns wel bewust!),

waarbij zich aarde en zee met alle hemelsfeeren

weergalmend voegden, door elkander als beluisterd

en met elkander in een zelfden kreet van lof

en jubel saamvereend: .Ontsluit u, eeuwge deuren!

en laat uw Koning in, laat in uw Schepper, daar

Hy weerkeert van Zijn werk in volle majesteit.

Ontsluit u thands en nog oneindigmaal na dezen!

Want om de woningen van die Zijn rechten houden

te zeegnen, zal nog vaak Zijn engel nederdalen

met mededeelingen van vrede, ja Hy-zelf

't verblijf bezoeken van den mensch, Zijn gunstgenoot.quot;

Zoo loofde, begeleid van aard- en hemelgalmen, de glorierijke stoet van Englen, die den Zoon,

tot dat Hy op Zijns Vaders zetel plaats hernam,

verzelden naar omhoog, dien breeden Melkweg op,

dien we aan den trans van hier aanschouwen, een plaveisel van smeltend licht, een pad met louter goud bestrooid.

De zevende avond dekte de aard en Edens dreven thands met zijn schemerschijn; en ziet! de Almachtige sprak op dien zevenden der dagen zegen uit,

waarmee Hy rust nam van den arbeid Zijner handen. En heilig bleef die dag, maar tot geen ledigheid bestemd of zwijgen, gantsch integendeel! de harpen en wat al verder in de hemelen daarboven met instrumenten van ons aardsche feestmuzijk gelijknis heeft, begon zijn werk en werkzaamheid, en ondersteunde met zijn volle symphoniën de zangkoralen van het Englendom, terwijl de reukwalm opsteeg uit hun gouden wierooksehalen.

Zy zongen: „Groot, o Heer! en heerlijk zijn Uw werken, en eindloos groot Uw macht. Wat uitspraak van de tong, wat denkbeeld van 't verstand kan Uw verhevenheid bereiken? grooter nog, dan toen Gy wederkeerdet

100 UIT MILTONS VERLOKEN PAEADIJS.

van 't slaan der Englen, die Uw hemelburcht bestormden, maar die Gy bliksemdet ten afgrond, toont Ge U heden, niet meer verdelgende, maar scheppende, en den raad dier wederspannigen beschamend door 't vervullen van hun verbeurde plaats met nieuwe aanbidders, die Uw grootheid zoo veel meer en glorierijker gaan verkonden! Ja, Gy werkt van uit hun zonde Uw goed! Getuige 't aan den voet van deze Uw hoogste heemlen, die nieuwe wereld, zelf een hemel, eindloos ruim met sterren overdekt, ook die bestemd wellicht om woningen te zijn van levendige wezens!

Doch Gy-alleen, Gy weet de tijden. — In hun midden intusschen schiept Ge een grond, met oceaan omgord,' ten koningszetel voor den mensch. Uw evenbeeld. Welzalig driemaal, o gy mensch en menschenkindren, dus van uw God gesteld, om Hem te aanbidden. Hem te dienen allereerst, dan tevens op uw beurt te schittren onder Hem, en over al Zijn werken in aarde, zee en lucht te heerschen! Blijft alleen, o! blijft gelukkig, door te blijven onderdaan,

en naar geen hooger staat, dan deez'uw rang te staar.quot;

UIT HOMERUS ILIAS.

HET APSOHBID VAN HECTOR.

Zy klemt zijn handen in de hare, en smeekt en spreekt: „Ach, overmoedige, wien haast die heldenmoed gaat voeren in den dood! ge ontziet daarby geen kind dat nog niet spreken kan, geen ega die weldra uw weduw wezen zal. Der Grieken overmacht, u overweldigend met saamvereende kracht,

zal meester blijven; ach! my arme ware 't beter de eerste onder de aard te zijn. Voor my bestaat geen troost, geen heul meer, als gy sneeft! 'k Heb vader meer noch moeder. Mijn vader vond den dood in 't zwaard van Peleus zoon, die evenwel met eer zijn wapenrusting spaarde,

en 't lijk den vlammen gaf in vollen kriigsmansdoach.

Mijn zeven broeders, met my opgevoed in 't huis,

zijn allen op één dag gevallen, door de hand

UIT HOMERUS ILIAS.

van d' eigen Peleuszoon, in 't midden van de kudden

der ossen breed van voet en lammren zilverwit.

Mijn moeder, nog gespaard en voor een grooten schat

ten losprijs vrij gemaakt, deed straks Diana vallen

met een dier pijlen, die zy afzendt ongezien.

Gy, Hector! zijt my nu èn vader beide èn moeder,

en broeder, gy mijn teedre en zielsgeliefde ga.

o! Heb dan deernis, en begeef u niet in 't veld,

en maak uw kind geen wees, uw echtgenoot geen weduw,

maar geef veeleer bevel aan Trojes oorlogsvolk

dien post te sterken by den vijgeboom, alwaar

de wal het zwakste en onze stad beklimbaar is.

'k Zag derwaart Ajax reeds en d' andren Ajax naadren,

met Atreus zonen, Diomeed, Idomeneus,

het zij een godheid hun dien raad gaf, of zy-zelf

het merkten, dat aldaar de kans hun 't schoonste staat.quot;

Haar antwoordt Hector: „Ach, ik weet het, dierbre vrouw! en my ook gaat uw vrees ter harte! maar wat zou heel Troje zeggen van uw gade, wen hy laf het slagveld schuwde? hy, gewend aan 't hoofd te zijn der dappren, tot een roem voor 't huis mijns vaders en my-zelv'! En toch! ik weet, ik weet het al te wel,

daar komt, helaas! daar komt een dag, dat Troje zal bezwijken, en het huis van Priam moet vergaan.

Maar wat is my die ramp, hoe fel ook? wat de smart, hoe grievend, van den Vorst mijn vader, en zijn gade mijn moeder Hecuba, en heel mijn broedertal,

geliefdste! by uw leed, als een dier wreede Grieken n schreiend voeren zal naar 't land der slavernij,

en gy in Argos wal aan 't weefgetouw zult zitten,

of water dragen uit de bron voor Griekens vrouwen,

slavin? — En als gy dan in tranen weg zult smelten, dan hoort gy licht een stem: „zie daar de vrouw van Hector, die aan der strijdren hoofd voor Troje heeft gestaan,

toen 't door het Grieksche heir belegerd werd.quot; Ja, dus zal 't woord zijn, dat gy hoort, en 't zal u versche smart zijn by 't missen van den man, die dit uw lot nog weerde!

Maar eerder moet my de aard verbergen in haar schoot, dan ik uw' jammer zie, en deez uw' kreet verneem.quot;

HET AFSCHEID VAN HECTOB.

Zoo sprekend nam de held het kind op in zijn armen, dat krijtende zich buigt naar zijner voedster schoot,

bevreesd voor d' aanblik van zijn lieven vader, ora het glinstren van den helm en om de paardenmanen die van de helmkuif langs zijn schouders schrikbaar golfden. Het perst den vader en de diep bedroefde moeder een lach af, daar zy 't zien. En Hector zet zijn helm vast naast zich op den grond, en kust en koost den jongen, de goden biddend, dat van hem nog word' gezegd:

„Hier ziet gy Hectors zoon, nog dapprer dan zijn vader.quot; Zoo sprekend, gaf hy 't kind der moeder weer in de armen, en zy ontfangt het aan haar boezem, met een glimlach in tranen (¹). Diep begaan zag Hector hoe zy leed,

en strookt haar met de hand, en spreekt op nieuw haar aan.

DE KLACHT VAN HELENA BV HECTORS LIJK.

Hector, o mijner zwaagren de liefste, de trouwste, de braafste! ja, tot mijn sehand heeft my Paris (o! waar' ik veel vroeger gestorven!) herwaart geschaakt en gevoerd reeds voor twintig rampvolle jaren. Ach! had een onweêr dien dag, toen mijn moeder my, heillooze, baarde, weg naar de bergen gevoerd, of gejaagd in de diepte der waatren! Maar uit uw mond heb ik nimmer een woord van verwijting vernomen. Neen! maar zoo iemand der zusters, of Hecuba-zelve by wijlen (Priam was altijd voor my in sparende goedheid een vader!)

bittere woorden deed hooren, dan was het uw mond, die my troostte. Daarom betreur ik in u ook my-zelve, treurig verstootne!

want in heel Troje voortaan zal niemand meer worden gevonden vriendlijk welwillend voor my! — van my hebben ze allen een afschuw.

UIT GOETHES TORQUATO TASSO.

DE AANBIEDING VAN DES DICHTERS -VERLOST JERUSALEMquot; AAN DEN HERTOG VAN FERRARA.

TASSO.

Ik kom met schroom en schaamte dit mijn handschrift u bieden, dat ik huivrend. overreik.

¹

Het onvertaalbare: Jccy.qvóe vyeXamp;aaoa.

UIT GOETHES TOBQUATO TASSO.

Ik weet het, ach! voleindigd, blijft het onvolkomen; maar ook dus voor mijn gevoel waar' langer uitstel ter volmaking, slechts ondankbaarheid. Doch is 't een' mensch vergund te smeeken: „neem my aan gelijk ik ben!quot;

zoo doet dit zelfde hier mijn dichtstuk thands,

en spreek' tot u, zijn vriendlijke beschermers!

„Hier ben ik! neem ook my aan en verschoon.quot;

DE HERTOG.

Met uw gewenschte gaaf verrast gy my,

en maakt my dezen schoonen dag ten feest.

Zoo tast ik 't dan, en klem het in mijn hand het lang verbeide lied, in zoo ver 't mijn,

als mijn zijn dichter ia. 'k Wensch ons geluk dat ge eindlijk het besluit genomen hebt,

en tot uw strenger eischen spraakt: „genoeg!quot;'

TASSO.

Voldoet mijn dichtwerk n, zoo is 't volmaakt.

Want ja, aan u behoort het onverdeeld.

Zie 'k op de moeite en tijd, daaraan besteed,

zie 'k op de stift, die deze verzen schreef,

zoo zoude ik zeggen kunnen: 't is het mijn.

Maar zie ik op wat aan het dichtstuk-zelf zijn waarde en (mag het) waardigheid verleent,

dan is het, dankbaar zij 't erkend! het uwe.

Mij schonk Natuur haar dichtergave mild,

maar weigerde te meer Portuin haar gunsten.

Van dat het oog des knaaps werd aangetrokken door 't schoon, werd ook zijn hart verknaagd door smert. Wat jammer trof mijne ouders niet alreeds!

En openden mijn lippen zich ten zang,

't was treurigheid wat aan mijn lied zich opdrong:

eens vaders ballingschap, eens moeders lijden----

Gy waart het, die my vrijheid van die banden,

en met die vrijheid het bewustzijn bracht.

Van daar, indien in zangerige tonen zich ooit mijn ziel mocht wedergeven, — en dit werk, voleind, u aangeboon mag worden.

Nu hoort het u, ja! 't is geheel het uw.

uiï goetiies toequaïo tasso.

de hertog.

Gy maakt u dubble hulde, o Taaao! waardig en uw bescheiden taal vereert èn ons èn u.

tasso.

o! Kon ik 't onder woorden waarlijk brengen,

hoe ik door u ontfing wat ik u bied.

Ik, jongling zonder roem van heldendaden,

had ik mijn heldendichting van my-zelf?

Heb ik de kunst des oorlogs my geleerd?

of zelf bedacht de kloekheid van mijn Godfi ie;l en mijner Riddren moed? Of, waar zich list en waakzaamheid bekampen in mijn lied,

in wien zag ik het voorbeeld mijner helden dan, dierbre Vorst! in u, mijn' genius,

behagen scheppend in mijn dichterwerk een schaduw af te werpen zijns genies?

de prinses (des Hertogs zuster).

Geniet nu zelf het werk dat ons verblijdt.

de hertog.

En loone n aller braven bijval ruim!

de prinses.

Ja, van geheel een nageslacht de lof!

Tasso.

Ik heb aan dezen oogenblik genoeg.

ü had ik, u-alleen voor oogen; u behagen was, daar ik schreef, mijn doel, mijn wensch en hoop. Hy is onwaard dat hem de wereld kenn',

die in zijn vrienden niet een wereld heeft.

Hier is mijn vaderland, hier is de kring,

waarin niijn ziel èn ademt èn geniet.

Hier geef ik leerzaam acht op eiken wenk.

Hier leeft voor my ervaring, wetenschap,

gevoel en smaak, en zie ik nageslacht en wereld voor my staan vertegenwoordigd. De menigte begrijpt den kunstnaar niet, en maakt

UIT GOETHES TOEQUATO TASSO.

hem schuw veeleer. Alleen wie u gelijkt

verstaat en voelt hem. Van geen andren dan van dezen,

verlang ik of het oordeel of den lof.

de hertog.

Welaan! zoo wereld hier en nageslacht vertegenwoordigd zijn, zoo voegt ons ook geen bloot ontfangen, maar vergelden evenzeer.

Bn nu! op 't standbeeld van uw grootsoh model (*) ontwaar ik quot;t eerloof dat den Dichter voegt,

ja, dat de krijgsheld zelf, die hem behoeft,

hem slingert om de slapen zonder nijd.

Hoe? heeft het toeval, of een eedle hand die krans gevlochten en gebracht op deze plek?

't Is of tot ons de Mantuaan het woord richt: „Wat huldigt gy de dooden! by ons leven „weervoer ons loon en vreugde van ons werk.

„Vereert gy en bewondert gy ons streven,

„zoo geeft ook aan den tijdgenoot zijn deel.

„Genoeg reeds werd mijn marmren beeld bekranst, „de groene lauwer past op 't levend hoofd.quot;

(de prinses nadert tasso met de kranst, hi/ treedt te rug.)

gravin leosore.

Gy weigert! zie de hand, die u de krans,

de lofkrans der onsterfelijkheid aanbiedt.

tasso.

o! Laat my hier vertoeven! Hoe te leven na zulk een oogenblik begrijp ik niet.

de hertog.

In 't vol genot van de eigenste eer en lof,

die in dit oogenblik u schrik verwekt.

de prinses.

Gy gunt my 't zeldzaam voorrecht, Tasso! u te zeggen zonder woorden mijn gedachte.

(♦) VIrgilius, wiens hoofd even te voren door de Prinses met een lauwer bekranst was.

UIT GOETHES TOEQUATO TASSO.

TASSO.

Uit deze handen drukt de schoonste last min zwaar. Kniebuigend neem ik aan wat zy my schenken.

GRAVIN LEONOBE.

Zoo leve de voor 't eerst aldus bekranste! Den nederigen staat het eerloof dubbel schoon.

DE HERTOG.

Het ia nog slechts een voorsmaak van de kroon, die op het kapitool den Dichter wacht.

DE PRINSES.

Daar mogen luide kreten hem begroeten,

hier lispelt slechts de vriendschap haren lof.

TASSO.

o! Neemt haar van mijn hoofd terug, die krans 1 Neemt haar te rug! zy brandt my op den schedel, als waren 't stralen van een zon, die my de kracht des denkens wegneemt en doet duizlen. 't Is te veel! o, spaart my, spaart mijn onvermogen.

GRAVIN LEONOBE.

't Zij ver! Veeleer bekoel' dit lauwerblad het voorhoofd van den man, als gy geroepen op 't pad des roems te wandlen en te kampen.

TASSO.

Ik Lju 't niet waard een koeling te ondervinden, die slechts om 't hoofd der helden waaien mag —

UIT GOETHES IPHIGENIA IN TAURIS.

DE GODEN DER GRIEKEN.

Ontzie toch de goden, gy menschengeslacht.

Zy houden het noodlot in de ijzeren hand,

en stieren 't vrijmachtig

UIT GOETHES IPHIGENIA IN TAUBIS.

naar eigene keus.

Wien ze eenmaal verhieven,

die vreeze vooral! Op rotsen en wolken zijn zetels geplaatst voor sterflijke menschen ten disch van de goón. Maar rijzen er twisten,

't is uit met dien glans. Daar storten de gasten, gesmaad en gehoond, in diepten des afgronds,

en wachten vergeefs in duistere kerkers

een rechtdoend gericht. De machtige goden verblijven intusschen

gerust aan hun disch, of laten van boven langs hergen op bergen

grootmachtig zich af. — Daar stijgt uit de diepte

der vijanden klacht als oiferandswierook

hun walmende toe____

Maar blikken die zeegncn

wendt immer hun oog van alle geslachten dier vijanden af, als vreesden ze in 't kroost een trek te hervinden van wien zy beminden

in vroegeren tijd. Zoo zongen de Parken. — In nachtlijke diepte

hoort Tantalus toe. En denkt over kindren en kindren van kindien hoofdschuddende na!

UIT TASSOOS VKHLOST JEEUSALKM.

UIT TASSOOS VERLOST JERUSALEM.

DE EERSTE AANBLIK DEE HEILIGE STAD.

Reeds was de dagbodin ontwaakt. De morgenkoelton verkondigden Auroor aan 's hemels grauwe kim.

Zy-zelf verschijnt eerlang, het blonde hoofd versierd met rozen, versch geplukt in Eden. Maar het leger,

voorlang ontwaakt en toegerust, gaf met een stem, welluidend luid, aireede 't ongeduld te kennen,

waarmee de schettring der trompetten wordt verbeid.

Straks geven dezen 't sein met schaterende galmen.

De wijze Veldheer aan hun hoofd juicht toe, en tempert alleenlijk de eedle drift der helden. Die te smooren waar meer onmogelijk geweest, dan van Charybdis de waatren in hun drang te keeren, of den adem van Boreas, wen hy den rug der Apennijnen doet trillen en op zee de kielen slingert in de diepte, door geweld te teuglen. Godfried slechts bestiert en ordent en geleidt, op dat de marsch wel snel zij en bezield, maar ook geregeld tevens.

Elk krijgsknecht had dit uur aan hart en voeten vleugels zich-zelven naauw bewust de snelheid van den tred.

En zie! toen nu do zon met volle lichtvuurstralen van uit den blaauwen trans het dorre veld beschoot,

daar staat hun plotseling Jerusalem voor oogen!

Daar wijzen zy elkaêr met de uitgestrekte hand Jerusalem! daar groet de t' zaam vereende stem der honderdduizenden 't gewenscht Jerusalem.

Dus, wen een stoute groep van zeeliên, op de reis naar ver gelegene gewesten, de ontrouw moede van 't woelig element der wateren en van den wisselzieken wind, het lang begeerde land in 't oog kreeg in het eind, dan heft van op het dek een stormend vreugdgejuich zich opwaart, — dan, of 't wanr uitzinnig, wijzen zy elkander op de plek,

wier aanblik reeds alleen 't geleden leed vergoedt.

Maar op dat heilgenot van de eerste aanschouwing volgde weldra in Godfrieds heir een ander zielsgevoel, — verbreking, brijzeling van 't hart. vrees en ontzag.

UIT TASSOOS VERLOST JERUSALEM.

vermengd met teedre smart en snerpend schuldbesef. Men durft ter naauwernood den blik meer richten naar de stad, waar eens de Heer gewandeld en geleerd heeft, aan 't kruis geslagen werd en uit het graf herrees.

Van daar, in 't plechtig uur van aantocht, in de rangen die mengling van gejuich en droefheid, van genot met zuchten en geween en overstelpend snikken,

bij krijgsliên lang gehard, maar uit wier midden thands een zacht gemompel en gefluister opwaart stijgt,

als vaak vernomen wordt, wen tusschen 't loof der wouden de bergwind zachtkens zucht of door de blaadren fluit, of — tusschen quot;t rotsig strand en de omgelegen klippen de zeegolf murmelend zich naar den oever spoedt.

Maar nu, ontbinden ze elk het schoeisel hunner voeten, om met ontblooten hiel den heilgen grond te raken. De aanvoerders gaan ook hier hun mannen voor, en geven het voorbeeld. Wat in goud en franje, zijde of pluimen gedoscht is, werpt het al dat oogenblik ter zij en van zich, om te zaam de grootsohheid van kleedij en glinstrend wapentuig met die van 't hart te wraken. Men weent en zucht en klaagt en werpt zich snikkend neór, en van zich-zelven verontwaardigd, klaagt zijn hart van ongevoeligheid, van marmren hardheid, aan.

„Waar Gy (dus roept men 't uit), waar Gy, o Heer! met tranen met bloed in angst gezweet of van Uw kruis gedropen, den grond bevochtigdet, daar kunnen menschenoogen ophouden, van geween steeds vlietende fonteinen te wezen? o Mijn hart! hoe zijt gy dus verhard,

en smelt niet op de plek en,vloeit niet weg in rouw? Hoe zijt gy dus van staal, ja steen, en niet verbrijzeld? Wel mag, wie hier niet weent, eens weenen zonder einde.quot;

Maar van de zijde van de stad intusschen liet de wachter wijd en zijd zijn oogen over velden en hoogten gaan in 't rond, en werd een wolk gewaar gevormd uit stof, en uit de wolk van tijd tot tijd een weerlicht. Straks ontdekt en onderscheidt hy klaar van harnas en heimet het vlammende metaal,

en op den fleren rug der trappelende rossen de ridders aan de spits van 't naadrend heldenheir----

DE CHAOS EN HET LICHT.

DE CHAOS EN HET LICHT.

EEN HALVE-EEUWS-LIEI).

Maak u op, wordt verlicht, want uw licht komt, en de heerlijkheid des Heeren gaat over u op. Want ziet, de duisternis zal de aarde bedekken, en de donkerheid de volken; doch over u zal de Heer opgaan, en Zijne heerlijkheid zal over u gezien worden. Jes. LX: 1, 2

De harpon trillen reeds. De wondereeuw eerlang,

half pralend half bedeesd, viert jubel, eischt een zang!

Het lied des Wachters, dra verwezenlijkt, ging onder in vlam van volksgeweld, in damp van schutgedonder. Een zang, op nieuw, een zang des tijds, die ons vertell'

zijn teeknen, die hun loop als op de maat verzeil'!

Geef, Dichter! geef ons dien. Neen! geef üw' dienstknecht woorden van trouwe waarheid. Heer! in zuivre dichtakkoorden.

De storm ging liggen. By een waterbleeke zon (die vuurrood aan de kim haar trotschen gang begon!)

vertoont het oppervlak der nog ontroeide golven,

vertoont de vastegrond, nog half in zee bedolven,

de wrakken wijd en zijd des Staatsorkaans, — door één geworpen kroonen en eerwaarde vastigheên,

naast kunst- by kunstgewrocht, en honderd welvaartsboomen ontworteld of geknakt; — en op dezelfde stroomen het recht der grooten en der kleinen weggespoeld,

met menig vrijheid, in verheevner zin bedoeld,

dan om den logengod van 't Volksgezag te dienen,

toch tusschen zee en rots verpletterd. Ach! ruïnen alom voor scheppingen! een baaiert, by wiens poel ontwakend zelfbedrog met vruchtloos pijngevoel zich beurt om beurt verwijt in 't ondoordachte streven te ver gegaan — of neen! te rug te zijn gebleven.

Van op zijn zegekoets, aan enkel lofgegalm,

vergoding allerwege en wolken wierookwalm gewoon, ziet de Eeuwgeest, zelf by 't treurtooneel verbleekend op aangezichten thands maar al te zeer welsprekend,

wier blik (als waar' 't een stem) hem 't:wreed teloorgesteld! verwijt, — straks even nog, terwijl hy voorwaarts snelt, een blos jaagt op 't gelaat met de enkele vraag: waar henen?

DE CHAOS EN HET LICHT.

Wat weet hy 't? — en beschaamd wendt hy den blik met ëenen naar elders, en verdrinkt der volken jammerkreet in plassen van muzijk en Meijerbeers Propheet!

Toch laat hem, hoe ook wuft, en onbedacht, en grillig, dat snijdend woord; ,waarheen?quot; niet altoos onverschillig; — wat Maclit, kan 't wezen voor de toekomst, die haar beidt? En de Eeuwgeest is een Macht, een hooge Mogendheid! — Welaan! indien by 't feest der volle vijftig jaren ook deze koning van zijn troon de wichelaren van Oud-Chaldeën riep, en vroeg ze naar het lot dier werken, waar hy hoog, gelijk een scheppend god,

op roem draagt, — naar de vrucht van zoo veel kennisplanten, vervoerd van dag tot dag, verbreid naar alle kanten, — van zoo veel boeken, zoo veel bladen, vol van merg en moedwil, — naar den top van dien verheven berg: volmaking, — naar het eind dier trotsche samenhooping van wondren, vruchtbaar steeds in nieuwe wondren.... „Sloping! „zou 't antwoord wezen (roept een stem), of zaagt ge niet „de hand reeds aan den muur, die 't Europeesch gebied „ten prooi vervallen schreef aan 't oude Vandalisme, „als Meed en Pers vereend met bloedig Communisme? „Zaagt gy den vinger niet by 't feestbanket, die aan „den vier en twintigsten der Februarijmaan „het sein tot oopning gaf der sluizen? En beneden „uit d' afgrond spoten ze op om nooit te rug te treden, „de waatren van dien vloed, slechts voor een wijl gesust!.... „'t Is met beschaving uit en wereldorde en rust,

„bedreigd, neen! thands niet meer door ridderhafte Gothen, „of ruiters uit de heup van Ismaël gesproten,

„als in vervlogen eeuw de aard overstroomden maar „ververschten; de eeuw des Hchts kent doodlijker gevaar „voor heel die maatschappij, in voorspoed lang volprezen,

„voor 't afgeleefde Euroop, wien zijn verwoesters rezen „uit eigen schuim en slijk, uit eigen bastaardzaad,

„de vrucht, de schand, de straf, van zonde en eigenbaat.

„Neen! geen geschapen Macht kan 't dreigend onheil wenden „de kern verbrijzelend dier steeds herteelde benden,

„waartegen schrootvuur en bebloede bajonet „slechts voor een dag vermag, geen menschelijke wet „is opgewassen, ja geen Godsdienst zelf bestand is,

DB CHAOS EN HET LICHT.

„gelijk ze aan dweepzucht bier, daar 't Heidendom verwant is, „daar 't Godswoord onderdrukt, en hier, in eigen schoot „dat Pantheïsme voedt, der gruwlen bondgenoot.

„De Maatschappij vergaat? Zult gy den storm bezwoeren, „groot Frankrijk! of den slag van eigen schedel weeren? „Gy, voor Europes oog Chiméraas beeld gelijk,

„van voren Republiek, van achter Keizerrijk,

„in 't midden Anarchie, — in 't binnenst zat van stoffen, „gereed op d' eersten vonk met belsch geknal te ontploffen „en 't hoofd te treffen van den man Napoleon,

„uw pas gerezen en reeds ondergaande zon!

„Zal 't Duitschland, door het zwaard van zijn Radetsky's machtig? „tweedrachtig overal, en meer dan ooit tweeslachtig,

„sints de éénheid, hoog geloofd, van al wat Duitscher heet, „in leus van moord verkeerd, die bloedzee ruischen deed,

„uit de aderen gestroomd van burgers en soldaten,

„onnoozle dweepers of verleidende onverlaten,

„op 't slagveld neergelegd, ter slachtbank heengesleurd. „De band der Staten als der stammen is verscheurd.

„De vete kankert voort, die, tusschen Israëliër „en Duitscher eeuwenoud, in vlammen zoo veel feller „hervoortbrak by den kamp van dezen jongsten tijd. „De tusschen oud en nieuw ter dood bedoelde strijd,

„dien Overmacht vergeefs zich sterk dacht te bedwingen;

„woelt in de diepte voort, door duizend zendelingen „gekweekt en aangehitst, tot dat de dag verrijst,

„die aan 't verschrikt Euroop met nieuw geweld bewijst „wat sombre dweeperij uit nakroost van Germanen „nog schrikbrer Soïds vormt dan Frankrijks Bergtitanen! „En waan niet, allerweeg bestookte Maatschappij!

„dat England, in dien dag, een Pella voor u zg,

„door hoe veel golven ook en onverwinbre vloten, „by d' Europeescheti brand, omheind en afgesloten, —

„door welk een geestkracht nog, terwijl de driften woên, „in staat aan d' eisch des volks en vorstlijk te voldoen èn manlijk weêr te biên. Maar de eens gezette tijden „vermag geen hoogheid zelfs van Brittenland te ontmijden, „al stond geen Ierland baar ter zijde, al wierp geen rota „van binnenlandsche schuld, van Palmerstonschen trots, „van volks- en Staats vergrijp, geboekstaafd door historie,

DE CHAOS EN HET LICHT.

„een schaduw over 't licht ook van des Luipaarts glorie,

„zijn opgerichten hoorn, zijn nooit vermoeid geluk!

„De paalworm knaagt in 't end de hechtste balken stuk.

„De pest ontziet geen klove of grenstol tusschen volken,

„maar overschrijdt de zee, of kiest den weg der wolken.

„Neen! in d' ontbreidelden Omwentlingsoceaan

„zal heel de maatschappij, moet England meê vergaan; —

,vergaan beschaving, licht, en kunst, en wetenschappen,

„schoon vordrend dag aan dag by louter reuzenstappen,

„schoon door begoochlingen, vertalrijkt uur aan uur,

„het menschdom vleiend met een eindeloozen duur.

„Helaas! als of de zon, die Babels doodsnacht vóórging,

„met minder schittring toen het spoor der heemlen doorging.

„En Babel viel, en op den bodem, waar zy stond,

„daar huilen wolven thands en hupplen satyrs rond!

„Zie daar uw beeld, Enroop! Barbaren en Vandalen,

„van alle kant gereed uw hoogten om te halen!

„Dat schittrend werelddeel, waar heel onze oovrige aard

„zich in verbazing, eerbied, siddring, blind op staart, —

„die bodem, overdekt van zoo veel wonderheden,

„(Gewrochten dezer eeuw of erfnis van 't voorleden!)

„waar Keulen met zijn dom zijn faam heft tot den trans,

„Versailles zalen nog den naam van Orleans

„weergalmen, Alberts wenk voor al de nijverheden

.der aarde een renbaan schept in Englands stad der steden, —

„'t moet al geëffend tot één barre woestenij,

„één bouwval, waar geen kunst, geen wetenschap meer zij,

„geen licht, geen geest, geen God, — maar roode Communisten

„elkaêr de laatste buit, de laatste beet betwisten!quot;

„Neen! (spreekt een kalmer steih ten antwoord) voor dien vloed „van Staatsomkeering, Volksverbijstering, hoe verwoed,

„zal 't diep gegrondvest werk van eeuwen niet bezwijken. Alleen men wake en sta! en wapene de dijken ₍met nieuwe kracht van glooiing', en bewijz'

dat weêrstand mooglijk is voor 't minst, noch geef' zich prijs aan ingebeeld gevaar, aan panische verschrikking,

.noch trede met den geest der woestaardij in schikking, „die wat hem heden half verleend werd, morgen gantsch als 't zijne vordert! hy, door blooten naam en glans, III. 8

DE CHAOS EN HET LICHT.

„door louter zelfroem sterk en waanzin, niet in 't wezon,

„maar zeker sterk het meest voor wie zijn sterkten vreezen.

„Wat schuwt men tegen hem den aanvalskreet: Te rug!

„als roekloos en barbaarsch, terwijl hy, stout en vlug,

„met eiken nieuwen stap tot nieuwe rechtsverkrachting,

„tot nieuwe gruwlen voert van plundering en slachting,

„vernieling, algeweld? Wat dempt men van dat vuur,

„geboet met rampen reeds van onatzienbren duur,

,'t bedriegelijke licht, de valsche warmtestoving,

„door kracht van waatren niet, ter onherroepbre doving?

„Wat schaamt zich ons geslacht naar 't voorbeeld om te zien

„van dagen minder groot van schitterschoon misschien,

„maar eerbiedwaard voor 't minst door eerbied voor de banden

„van orde, herkomst, recht, die vastigheén der landen?

„Onschatbre schatten, niet te duur gekocht (kon 't zijn)

„voor dezer tijden roem op ijdlen vrijheidsschijn

„of (zij 't!) oprechten glans van kennis en verlichting, —

„neen, niet te duur zelfs voor mislukte vrijheidsstichting

„by diep beklaagden Pool of eedlen Madgyaar, —

„zelfs voor die vrijheên niet, de vrucht van tachtig jaar

„van worstling, met den Leeuw der gouden Nassaustanders

„verwinnend doorgestaan door 't Volk der Nederlanders, —

„ja, voor geen voorrecht (moet het zijn!), aan heel deze aard

„by 't licht van Drukpers en Hervorming eens gebaard! —

„Ach! aan de uitsporigheèn der zinnelooste factie,

„onze aard verwoestend door Omwenteling en Reactie

„(twee beulen, even hard, van vrijheid, rust en recht,

„by beurten), wordt vergeefs ons 't einde toegezegd

„door Constituties, nauw verschenen aan de kimmen

„of weêr in 't niet gedaald als wezenlooze schimmen.

„Eéne uitkomst bleef ons slechts, één toevlucht in 't] verschiet;

„de aloude rotssteen der alleenregeering. — Ziet!

„een Noorderlicht gelijk, dat met zijn purpren vlammen

„den nacht in dag verkeert, op honderden van stammen

„de kroonglans stralende van Ruslands Opperheer!

„Voor dezen, dezen slechts slaat Opstand de oogen neêr.

„Zie daar u 't ideaal, Euroop! van volksbeheering,

„de haven des behouds, het eind der Staatsomkeering!

„Één heerscher, één gezag voor wereld en altaar!

.Één Godsdienst, in de trouw belichaamd aan den Czaar!

DE CHAOS EN HET LICHT.

„En in de schaduw van dien schepter, zoo ontzettend,

„voor 't wangedrocht des tijds, zoo dreigend, zoo verplettend, „verdiensten, koninklijk erkend, — eens Keizers gunst „verzekerd aan 't belang van Wetenschap en Kunst; — „Siberiës woestijn, met al zijn koude en kommer,

„en waar de schoonste naam zich oplost in een nommer,

„ten hel gesteld (o ja!) voor wie met wenk of woord „de wet schendt des gezags, de rust des rijks verstoort; — „maar, waar zich verder 't oog des onderzoekers wende, „beschaving, vordrend en bevorderd, — voor de ellende „van allen, 't meelij van een Vaderlijke macht, — „een Staatkunst, die niet licht der zwakken recht verkracht, „maar rustig, waardig en rechtvaardig, in 't Verleden „haar vasten waarborg heeft voor 't glorierijke Heden,

„ja voor een toekomst van nog grooter heerlijkheid,

„die 't rijk van Peter, 't huis van Nicolaas, verbeidt! —-„Dat de aarde, zoo zy hijgt naar vrede en heil en orde, „of Ruslands evenbeeld öf Ruslands erfdeel worde!quot;

Een stem op nieuw, de stem, in Neerland wel bekend,

dier wijsheid die de paan van 't midden houdt: „Hoe! 't end „uit zoo veel streven ons beschoren, Anarchisme?

„Hoe! de eenge redding uit die klaauwen, Despotisme?

,'t Zij ver! Geen tijd van schijn- of wezenlijken nood „geeft tot die uitspraak recht, een vonnis tot der dood „gelijk! Onze aarde schudde, en dat haar slingeringen „zelfs d' onverschrokkensten een kreet van angst ontwringen! „Ook van den felsten schok herstelt zich ras de grond. „De vuurberg koke, en brake uit d' opgesparden mond,

„terwijl de hemel loeit, des afgronds holen ronken,

„die zee van gloeiend slijk, waar steden in verzonken,

„niet haar bevolkingen tot asch of steen vergaan —

„eerlang! en lachend ziet de zon die voren aan,

„door 't bergvuur zelf bevrucht, dat over de akkers holde, „straks in zijn vaart gestuit, tot gouden meststof stolde. „Der zee, die 't menschdom d. aagt op 't schijnbaar wrakke hout „zij zonder zoo veel angst de toekomst aanbetrouwd!

„Zy voert ons, wat ook dreig', de lang begeerde boorden „naby, de haven in, al spookt het uit den Noorden „by beurten en te rug, al loeit het even zwaar

DE CHAOS EN HET LICHT.

„uit Oost en West om strijd, al worstlen met elkaêr

„orkanen om ons hoofd. Wy, hoe het vaartuig slinger',

„wy blijven naar de pool met onverwrikbren vinger

„het menschdom wijzen! wy, wat bloed er stroomen moog,

„wat onrust onze rust gestaag te storen poog',

„wat onspoed onzen spoed, — wy streven zonder zwichten

„steeds voorwaarts, vinden uit, verbeteren, verlichten.

„Wy richten niet alleen het scherp gewapend oog

„op duizend werelden, aan onzen hemelboog

„haar dansen mengend naar door ons berekende orden,

„of in de diepten van den Melkweg nog aan 't worden; —

„wy domplen niet alleen in 't binnenste der aard

„om uit te vorschen in wat beenders, daar vergaard,

„een ouder eeuwvak spreekt dan't vroegst ontstaan van menschen:

„wy streefden niet alleen de stoutst gestemde wenschen

„naar nieuwe wonderheên te boven, in de gaaf

„van stoom, van spoor en van dien toovertelegraaf,

„onzichtbaar langs zijn draad door lucht- en zeestroom borend

„en de evenredigheên van tijd en plaats verstorend

„met de onweêrstaanbre vaart des bliksems, hem verwant; —

„maar we oefnen ook den geest en spannen ons verstand

„om 't overtalrijk heir der ondermaansche ellenden

„te ontwaapnen, te verslaan, te mindren, af te wenden.

,Men dreig' ons menschen vrij een kerker of een graf,

„wy schaffen slavernij, wy krijg en wreedheid af.

„Ons, vrij van weifling of oneedle moedverzaking,

„blijft zelfontwikkling, zelfregeering, zelfvolmaking

„der volken, hoop en doel. Mag 't in geen rechte lijn

„onafgebroken steeds en zonder buiging zijn?

„Spiraalsgewijze dan en na miljoenen bochten, —

„zoo slechts de zege des vooruitgangs blijft bevochten!quot;

Dus streeft in gissingen, uit blikken diep en waar, en — droomen saamgesteld, voorts strijdig met elkaêr naar de onderscheidenheid van stelsel, vrees, vertrouwen, het menschdom t' aller tijd zijn toekomst te doorschouwen. Vergeefs en buiten 't perk, den stervling toegestaan?

Of, als een kenmerk nog van hooge roeping, aan den zondaar, eens het beeld zijns Scheppers, bijgebleven? Ja Gy hebt onze ziel di n grondtrek ingeweven,

DE CHAOS EN HET LICHT.

hoe diep verbasterd ook, ontheiligd en verkracht,

zoo vaak 6y-zelf, o God! aan 't boetende geslacht

uit Adam 't vergezicht der eeuwen niet ontvouwdet,

en 't woord der toekomst aan geen Zienders toebetrouwdet,

als die, wier naam, wier schrift, in Israël bewaard,

met Isrels ballingen nog meetrekt over de aard.

Ontsluit u, Godlijk woord! Propheten van den ouden

maar nooit veröuden dag, op wie de Apostlen bouwden!

Verlicht ons, maar door hulp dier valsche Wetenschap

(hoe hoog verheerlijkt) niet, wier waan by eiken stap,

terwijl zy 't Ongeloof met nieuwe ilaauwheên huldigt,

zich-zelven nieuwen lof en lauwren meent verschuldigd; —

dier doode kennis niet, die ja! maar al te wèl

met ijskoud oog en hand en scherp gewet scalpel,

gelijk ra' een lijk ontleedt, in 't Godswoord weet te wroeten

maar dan ook in dat woord geen polsslag zal ontmoeten,

geen levensadem meer, geen hemelharmony

van waarheen, geen geheel volbouwd uit prophecy.

Bestraal Gy-zelf ons. Geest van waarheid en. van leven!

die in den aanvang over d' afgrond wildet zweven

en broeden, tot weldra, op 't machtwoord van Gods mond,

van uit de duisternis 't bezielend licht ontstond, —

en geef ons oogen voor de roeping van het Heden,

de hoop der Toekomst en de raadsels van 't Voorleden.

God schiep Zijn eersten mensch, rechtvaardig, vlekloos, goed; maar met de vrijheid in het ongekrenkt gemoed om tusschen Gods gebod en Satans stem te kiezen.

Hy koos. Gods uitspraak volgde. Ach! weinig was 't verliezen van Edens dreven en niet uit te spreken lust, en heerschappij der aard in bnverstoorde rust, — by 't onafschudbre juk der eens ontfangen zonde, by 't rustloos dreigen van dien dood, dien God verkondde 't weêrspannig menschdom tot bezoldiging en loon,

en Adam 't eerst doorstónd in 't sterven van een zoon. Van die weêrspannigheid, die schuld, uit één tot allen gekomen, van dien doem op al wat leeft gevallen,

ellende, tranen, dood, door alle tijden heen,

is zonder onderscheid het wezen, de oorzaak, één.

't Ia de onverzaakte trek by alle stervelingen

DE CHAOS EN HET LICHT.

naar onaflianklijkheid van die hen schiep te dingen,

en, met of zonder God, ons-zelven. hoe 't ook zij,

ten God te zijn. Van daar, in heei de maatschappij

als in den enklen zoon van Adam, die wanorden,

die tegenstrijdigheên, steeds strijdiger geworden,

naar dat het mensohlijk kroost zich veroneindigde of

ontwikkelde over de aard: Onkennis, ruw en grof,

of, in verfijnder vorm, nog schuldiger onteering,

van de Almacht, van Zijn wet en wezen en regeering,

by 't beeld, het maaksel van Zijn Geest. — Geschiedenis

der volken! daag, daag op! zeg gy het, wat er is

geworden van Gods beeld, waar 't God geldt en Zijn kennis

het eerst! het zij de Griek, in vrome heiligschennis

zijn hoogen schoonheidszin, zijn ongelijkbre kunst

aan schepslendienst verpandt, afsmeekende de gunst

en zingende den lof van schendige godinnen

en goddelooze goön, de slaven hunner zinnen;

het zij de Egiptenaar zijn wijsheid, hoog vereerd,

in dwaasheids toppunt, ja waanzinnigheid verkeert,

kniebuigend voor een os en voor een huiskat vastend,

't zij voor zijn Godsdienstzin naar hooger voorwerp tastend,

de Perser uitziet naar de werken der natuur,

zijn tempels afbreekt en aanbidder wordt van 't vuur, .

terwijl Chaldeën rookt voor sterren en planeten,

't zij Israël (o God! Uw Israël)! Propheten

en vaderen ten hoon, den nabuur één voor één

zijn Astaroths benijdt of Thammuz vuiligheên, —

't zij straks de Christenheid, in Isrels plaats getreden,

ook zy dien God ontrouw, haar bijgeloovigheden,

verval en afval, beeld- en zelfdienst, ja! in 't end

haar Algodisterij, der afgoon afgod, kent.

Zie daar dan, — de eeuwen door van mensch- en volkshistorie, met hoe veel glansen ook van allerhande glorie omwoeld, — die ééne kwaal, in talloosheden van verschijnslen, beide mensch en menschlijkheid ten ban; des menschen scheiding van zijn God, des menschdoms zonde Wat zoeken wy dan nog voor de onverheelbre wonde van de in haar smerten half bezweken maatschappij in heulsap, die slechts dooft, genezende artsenij?

Voor zelfontwiklding, zelfregeering, zelfvolmaking.

DE CHAOS EN HET LICHT.

(ach! holle galmen voor steeds nieuwe Godsverzaking!) was nooit de reddiiig van of mensch of menschdom veil. Hereeniging met God! daar slechts is beider heil.

God wil ze. Ja, Hy sprak van vrede, van verzoening.

Zijn wijsheid in den weg van volle rechtsvoldoening vond voor Zijn liefde een werk, waarvoor by beurten stijgt of van bewondring en aanbidding zwichtend zwijgt der Englen loflied in den tempelhof Daarboven!

Gods Eden hoorde reeds dien Menschenzoon beloven, der menschheid Wreker en Verlosser, die de wet van zonde en dood ontbindt en Satans kop verplet, — dat zaad van Abraham, door al de nageslachten uit Adam als Inm Licht en Zaligheid te wachten, —

dien spruit uit Juda, Rijske uit Jesse, Heer en Zoon van David, afgebeeld in Isrels wetgeboön door offerdienst en bloed en in voorspiegelingen van hooge, reeds volbrachte en nog aanstaande, dingen; — dien Heiland, uitgedrukt in 't Goddelijk akkoord van aller Zienders en Psalmisten waarheidswoord, als Leeraar, die Gods wet vervullen komt en leeren,

flls Koning, door Zijn dood bestemd te triomfeeren, als Hoogepriester, die met eigen smetloos bloed voor de ongerechtigheid van heel een wereld boet.

Hosanna den Propheet uit Nazareth! den Koning op 't jong der ezelin in stille machtbetooning!

Hosanna 't Gods-Lam, dat Zijn haters niet verklaagt,

maar voor Zijn moorders bidt, en hunne zonden draagt! Ja! ook ons Pascha is geslacht! kom, volk der Joden! en vier het met ons mede in de ongezuurde brooden van vrede in waarheid. Dat ons feest zich aan het uw, uw Paaschvreugd zich aan de onze in dankbre aanbidding huwquot;! het beiderlei verbond, alle onze erinneringen,

van wederzijde elkaêr omhelzen en doordringen!

Neen, wy vergeten niet, hoe met een sterke hand en viitgestrekten arm God uit Egipteland u uitvoerde en door 't pad van zee en wildernissen in Jacobs erfland bracht naar Zijn beloftenissen.

Gy dan, ai! ken dien Heer, naar 't vleesch uw Stamverwant, den Goël, dien gy wacht! Aanschouw die sterke hand, ach! die zoo menigmaal herstel gebood en leven.

DK CHAOS EN HET LICHT.

ter oaagling aan het]kruis den Heidnen prijs gegeven!

dien arm, zoo onvermoeid tot zondaars uitgestrekt

in liefde, om dees Zijn liefde aan 't vloekhout uitgerekt!

Waan niet, dat in dat |kruis de kroon van uw Messias, —

die kroon, met zoo veel glans in 't lied der Jesaïas,

den] psalm der Ethans (*) u getoond — zij opgegaan.

Neen! Smadelijk gedood, maar vorstlijk opgestaan,

wacht Hem de Christenheid, naar 't woord van Zijn getuigen,

ten dage, die ten laatste u rouwend zal zien buigen, (t)

straks jubelzingen, voor den glorierijken troon

van d' over Sions berg ten Vorst gezalfden Zoon

van d' over alle vleosch van daar beloofden Koning,

ten dage van zijn komst in hemelkrachtbetooning

om de aard te zuivren van haar ban en van haar wee,

en 't rijk te vestigen der onverstoorbre vreê!

Hoort, volkeren der aard! hoor, nakroost der Hebreeuwen 't gezicht door Daniël voor zes en twintig eeuwen vernomen en verklaard aan de oevers van d' Euphraat: (§) der Wereldmachten lot en volgreeks naar den raad des Allerhoogsten! tot de dag zal zijn voldragen dier vijfde Monarchij, waaraan geen eind van dagen en heerlijkheid zal zijn, 't Rijk van den Menschenzoon,

die de aard ten voetbank en de wolken heeft ten troon!

Het groote Babel sliep of zwelgde, als in zijn drooraen een schrikgestalte door den Koning werd vernomen: een beeld, het menschenbeeld gelijk, groot, forsch gebouwd, en schoon, — het edel hoofd van uitgelezen goud,

de borst en armen van rein zilver, de ijzren beenen,

die 't koper van den buik en dijen steun verleenen, op voeten rustend deels van ijzer, deels van aard.

En 't bleef, tot dat een steen, als in de lucht gebaard, op eenmaal nederkwam om 't alles te vermalen tot verr' verstuivend kaf: het beeld, zijn vier metalen en kleistof! maar de steen, gehouwen zonder hand,

werd over de aard een berg, voor de eeuwigheid bestand.

De Koning zag den droom. De Geest der Godspropheten deed Zijn verheven zin aan die Hem vreezen weten.

I's. LXXXIX. (t) Zach. XII: 10 —H,

DE CHAOS EN HET LICHT.

Dat hoofd, van goud gewrocht, en sohittrend als de zon,

was Nimrods erfrijk-zelf, 't ontzachlijk Babyion.

Het zilver was de macht der Persen en der Meden,

met minderenden glans in Babels plaats getreden,

dien nacht van Beltsasars verschrikking, toen de Euphraat

door Coresch en zijn heir verrast werd en doorwaad.

Maar ook dat zilvren rijk moest wijken voor een ander

(het koopren), door het zwaard gesticht van Alexander,

wiens monarchij, weldra ontbonden en verdeeld,

voor Rome ruimte maakte, in 't ijzer afgebeeld,

als ijzer sterk en hard, — sints, voor een deel verdwenen,

doch voor een ander deel voortlevende in — (de teenen

van 't beeld!) — ons oud, ons nieuw, ons tusschen vrees en hoop

by 't stormen dezes tijds reeds waggelend Euroop.

Maar de afgehouwen steen, die ze alien zal verpletten,

die over 't aardrijk onbegrensd zich uit zal zetten,

wie is, wie kon die zijn, dan gy, gezegend Hoofd!

der wereld uit een Maagd, geen zaad eens mans, beloofd

van ouds! — dan Gy, de steen, die door de tempelbouwers

verworpen, by 't gejuich der hemelsche beschouwers,

uit al uw smaadheên van de kribbe tot aan 't kruis

gezet werdt tot den Hoofd- en gevelsteen van 't Huis! —

dan Gy, die ('t is Uw woord!) eerlang zult nederdalen,

der zonde heerlijkheên tot stuivend stof vermalen,

en heerschen met Uw volk op heel dit wereldrond,

den op den Heldraak met Uw bloed herwonnen grond.

En nu! de Toekomst sprak, de raadsels van quot;t Verleden onthulden zich! zeg ons de roeping van het Heden,

o Dichter! geef een woord, dat in de duisterheên der vragen van den dag een leiddraad onzer schreên, een vastigheid moog' zijn by zoo veel slingeringen,

waar duizend volks- en Staats- en heilsbelangen dringen om antwoord op 't gebied van handeling en plicht____

Met te allen tijd het oog op 't Godlijk vergezicht,

zich door geen Tijdgeest en zijn dwaallicht laten leiden,

doch van den Tijdgeest steeds den tijdloop onderscheiden! Met dezen aan Gods hand vertrouwend medegaan,

maar d' andren in Gods kracht weêrspreken en weêrstaan! En voorts! daar is eenquot;stem voor die Zijn rijk verbeiden.

DE CHAOS EN HET LICHT.

een roeping om den weg des Konings te bereiden.

In 't allerbinnenste des harten allereerst!

(Zijn komst is welkom slechts, waar Zijn genade heerscht.)

Van daar dan welgemoed naar buiten uitgetreden!

Eens Heilands naam en woord verkondigd en beleden!

Betuigd, van ver en van naby, het woord van God:

Aan Neger en Javaan, Bramien en Hottentot,

aan die ten leven uit de dooden uitverkoornen,

thands afgedreevnen nog, gevangenen, verloornen!

Gord, Christen! gord u! ja, schiet ijzervleugels aan

om, op uws Heeren stem, naar de einden op te gaan

der aarde, of niet uw hart, uw schatten, uw gebeden,

den dienstknecht van uw Heer in liefde op zij' te treden,

te dienen, ja, of 't waar, van verr' naby te zijn, —

't zij 't kroost, van Zinzendorf uit Groenlands ijswoestijn

naar 't heet Guiana trekt, om zielen te bevrijden

ook daar, en aan den slaaf zijn vrijheid toe te wijden, —

't zij Gutzlaff, ongedeerd door moord- en zeegevaar,

zich wegen opent tot Japanner en Tartaar.

en inrukt met Gods woord op Chinaas millioenen,

des Tarsers bede in 't hart: „laat u met God verzoenen!quot; — (¹)

't zij elders Casalis, bezield door Pinkstergloed,

zijn tent bouwt in 't bereik van brullend roofgebioed,

en de Afrikaansche kaap op 't hart van kannibalen

het woord des kruises, dat Hy sprak, ziet zegepralen!

Of wilt gy uaderby? betoon aan Jacobs zaad

uw uitzicht op de Hoop zijns voorgeslachts, en laat,

vernomen uit uw mond, het onderscheid der tijden

van zijn Messias rijk, van zijn Messias lijden,

klaar worden voor zijn oog! — Gun aandacht aan de stem.

van Wichern uitgegaan met de onmiskenbre klem

dier herderliefde, die in holen en in hoeken,

nog nooit bezocht misschien, 't verdwaalde schaap gaat zoeken —

Bouw scholen, in wier schoot het Evangeliezout

uit By- en Ongeloof een dierbre jeugd behoud'!

Aan 't roer van Staat, in Staats- en Raadsvergaderingen

geroepen, in de rij van die den troon omringen

geplaatst, of op de baan van wetenschap en kunst.

¹

2 Cor. V: 20.

m

DE CHAOS EN HET LICHT.

verloochen voor Gods zaak der menschen lof of gunst

Ontdekt 't ongoddelijk en onhistorisch woelen

van wie, met half verward of reeds bestemd bedoelen,

de bron verplaatsende van Recht en Majesteit,

öods ordning omkeert en de natiën verleidt.

Op alle 'hoogten, alle sterkten, alle bergen,

wier stoutheid in onze eeuw den hemel schijnt te tergen,

plant, op geen voorrecht meer dan Christus smaadheid fier,

met onbezweken trouw alom Zijn heilbanier!

Schenk ons, onmachtigen, o God van Alvermogen! lt;3e krachten des geloofs. Uw geest van uit den hoogen, by 't daavren van de stem, terwijl Uw rijk genaakt: „Ontwaakt, gy slapendon! en, reeds ontwaakten! waakt.quot;

1850.

AAN Dk. K. GUTZLAFP.

Eïg naaav rljv yf/v igfjZamp;ev ó (pamp;óy/o: autamp;v. Hom. X: 18.

Neem aller Christnen zegebede,

by d' afscheidsdruk der broederhand,

van 't moederlijk Europa mede

naar 't aangenomen Vaderland!

En moog' het liggen in Gods wegen,

dat onder 't daar hervatte werk,

't gebed uit Neerland meê gestegen

uw hart verkwikke, uw handen sterk'!

Dat voorts Zijn Englen u geleiden

naar ^:t 'uiterst eind op nieuw der aard,

om Hem de wegen te bereiden,

die reeds Zijn heir ten strijd vergaart.

Neen! dank dien koning, dien wy vreezen

door onuitspreeklijke genaê,

uw arbeid zal niet ijdel wezen;

gy zult zijn vrucht zien, vroeg of spaê,

maar zeker op dien dag der dagen,

waarheen Gods woord en weg ons wijst,

als de oogst zal rijp zijn en voldragen,

het lang verkondigd uur verrijst,

dat, onder licht- en kennis-stroomen,

AAN D^r. K. GUTZLAFF.

bazuingeschal en Englenstera, de Zoon van God zal nederkoraen, en 't nieuw Jerusalem met Hem!

1850.

AAN EEN GEDOOPTEN ISRAELIET

met een bijbel.

Van Gods onfeilbaar Woord dit afschrift aangeboón aan d' in zijn Goëls naam gedoopten Abrams-Zoon, met deze uit aller hart gevloten zegenbede:

Genade zij uw deel, barmhartigheid en vrede, by 't lichten dezer lamp op 't enge levenspad, dat over Bergen heen voert naar de Hemelstad. 1850.

OP EEN AFBEELDSEL VAN BILDERDIJK.

in 1787.

Onorate raltissimo poeta.

DANTE.

Geef eer den Strijder, in den vroeg verwoesten bloei zijns levens, toen met God en Nassaus recht in 't harte,

zijn onverschrokken geest, by 't dreigend stormgeloei, de omwentlingsdwinglandij en heel den Eeuwgod tartte, 't Is 't beeld van Bilderdijk, eer Ondank en Geweld hem uitwierp van dit strand en prijs gaf aan de baren;

straks op den moedergrond, hem weder vrijgesteld,

een krans van smaadheên vlocht voor zijn vergrijsde hairen. En hy, hy wreekte zich met lauwren, in zijn leed gekweekt voor 't Vaderland; ja, met dien oogst van zangen, wier onafzienbren schat hy Neêrland erven deed,

met hoeveel flaauwheid ook door Neêrland vaak ontfangen. Om al dier zangen wil, om al dier lauwren glans,

vergeeft hem 't ongelijk, zoo in zijn kamp op aarde des Dichters vlammend zwaard, zijn afgerichte lans,

zijn scherp gewette pijl, geen hoogheén miste of spaarde van drieste willekeur in 't rijk van kunst of taal, — van aangematigd recht op ongestaafde glorie, —

van brallend ongeloof in ijle woordenpraal, —

OP EEN AFBEELDSEL VAN BILDEBDIJK.

van afgoön op 't gebied van Godsdienst of historie! — Vergeeft hem 't ongelijk! reeds dekt sints twintig jaar het Haarlemsch kerkverwulf zijn afgetobd gebeente. O! spreek' geen vreemdling, spreek' geen nageslacht aldaar, met weemoed stilgestaan by zuil en grafgesteente,

dees strenge erinnring uit, der dooden recht ten zoen; „Op Dante tot der dood stiefmoederlijk verbolgen,

„kwam by zijns Dichters lijk Florence hoete doen; —

maar Bilderdijk ontsliep, en Neerland bleef vervolgen.quot;

GELUKWENSCH

AAN ONZE HOOG GESCHATTE VRIENDEN

DEN HEER J. BOSBOOM

EN

MEJONKVROUW A. L. G. TOUSSAINT,

OP DEN DAB HUNNEK ECHTVERBINDTENIS.

Geen roem aan roem gehuwd, geen stoute schildergeest aan schildrend dichtgenie in naam der kunst verbonden, zou hier aan d' eisch voldoen van 't zalig huwlijksfeest, wiens fakkels louter heil voor hart en huis verkonden. Neen! hooger steeg de wensch en dieper reikte uw zucht, en gelden deed uw hart hier veel verheevner rechten dan te oogsten onverdeeld een dubblen glorievrucht,

of tot éénzelfde krans uw lauwren saam te vlechten. Waar liefde 't hart beheerscht, smelt liefde ziel aan ziel te zamen in een vlam, die verder wil dan d' aarde; en ook de hoogste kunst, waar deze liefde viel,

biedt slechts haar diensten aan, vergetende eigen waarde. Toch blijft er nog één plaats voor hooger gloed en goed; de plaats die Hy-alleen kan heilgen en vervullen,

die wijn uit water schiep te Cana, uit Zijn bloed het niet verganklijk heil op Golgotha. Zy zullen van deze zaligheid, by 's levens hoogst genot,

by 's levens bangsten strijd, al roemende getuigen, die hongerend naar vrede en dorstende naar God,

voor Christus ééngen naam des harten kniën buigen!

Met dezen zij uw deel, o Bruidegom en Bruid! —

GELUKWENSCH.

Van Oosterzee. dees dag by plechtige orgelgalraen, gezuis van stil gebed, en roerend psalmgeluid,

legt in zijns Meesters naam mee uitgebreide palineu, dien zegen, zeegnend, op uw hoofd! —

Aanbidt alleenlijk en gelooft!

18J51.

DAVID.

2 Sam. XX1II:1. David de zoon van Tsaï *egt, on de man, die hoog is opgericht, de gezalfde des Gods van Jacob en de liefelijke in psalmen Israels zegt:

'k Ben jong geweest, 'k werd oud. Uw goedertierenheden, o God! zijn in; mijn hart, de toekomst en 't voorleden omvattend, 'k Zal ze t' zaam tot aan mijns levens end verhoogen. Maak' mijn tong ze stervend nog bekend aan 's werelds laatsten dag, aan 's aardrijks verste perken! 'k Zong, jongeling en man, de grootheid van Uw werken, de wondren van Uw arm, Uw schepping, Uw gebód, — Uw heilgeheimenis, o mijner vaadren God!

Naar U mijns harten dorst, o Hoorder der gebeden! Uw wegen, by het licht van Uw weldadigheden,

Uw paden in den nacht van rampspoed, smart en schanil. o! Laat in d' ouderdom, laat, galmend van den rand des grafs, mijn jongste lied nog van Uw daden spreken en koninklijke gunst, nooit van mijn hoofd geweken van dat Gy zegendet mijn slinger en mijn zwaard,

en deze harp vooral, my meer dan schepters waard.

Ik leerde vroeg Uw naam, o God mijns levens! loven. Grootvader Obed wees mijn kindschheid reeds naar Boven, nut de onvermengde melk en honig van Uw woord my lavende op zijn kniên. 'k Heb uit zijn mond gehoord het eerst — straks naverteld, hoe op Uw woord de gronden der wereld, op Uw wenk de aloude bergen stonden, —

boe ge Adam vormdet tot een levendige ziel,

gelijknis van zijn' God, en hoe hy, schuldig, viel.

Maar, ook gevallen, had Uw hand hem niet begeven, in 't Zaad der vrouw doet Gy zijn heerlijkheid herleven!

Daar komt een Goël voor het kroost uit Abraham,

DAVID.

der volkren Silo in een Leeuw uit Judaas stam,

als dit Ephrata mee, zy onder Judaas vlekken de kleinste, (zy, kan 't zijn?) der volkren oog zal trekken. — En ik, ik overdacht in de eenzaamheid Uw wet,

'k vernam haar diepen zin by kinderlijk gebed,

en — licht en troost en moed en onbeschrijfbre krachten doorstroomden me uit die bron, als allerlei gedachten, vermenigvuldigd in mijn binnenst, vaak de rust verbanden van mijn sponde, — als op Uw dienst belust mijn hart zich wegen dacht om zich Uw volk te wijden,

voor de eer mijns Gods, voor de ark mijns Konings, smaad te lijden getroost, verheugd. — Wat hoorde ik, om die droomen, van mijn broeders niet al schimp? Ach! als mijn Vader dan (ook hy!) den driesten knaap te rug wees naar de weide der schapen met een wenk, — ja, als my vader beide en moeder tegen was, ontflng uw oor mjjn klacht,

en 6y, ten antwoord, gaaft my psalmen in den nacht.

Dan zong ik — van een glans ver boven deze heemion waarin de maanhol drijft en gouden sterren weemlen, den glans dier grootheid, die zich inlaat met onze aard en uit der zuigelingen mond zich lof vergaart.

Heer, onze Heer! Uw liofde, Uwe almacht, kent geen palen. Gy doet ze aan al wat leeft door al wat is verhalen.

En wie zijn wy? wie zijn Uw menschenkindren, dat ons gadesla Uw zorg. Uw gunst ons waardig schatt'

een lot en heerlijkheid, slechts voor een wijl beneden uwe Englen, straks verhoogd voor glansrijke eeuwigheden ver boven 't Englendom. — Gy hebt dat Koningsrecht hem in de verten van Zijn toekomst toegezegd,

wien Ge over 't maaksel van Uw handen hoog zult zetten, wen, aan de voeten van dien Menschenzoon, Zijn wetten zal eeren al wat leeft en ademt en bestaat,

van waar de zon ontwaakt tot daar zy ondergaat. (¹)

Ik zong, en 't was my vaak of 'k Englen hoorde luisteren en over Bethlehem by harpgetokkel fluisteren

¹

Psalm VIII naar de opvattiDg van den Apostel Hebr, 11:6—9 en 1 Cor. XV: 27.

DAVID.

in wondren weêrgalm op mijn tonen: „Vrede op aard!quot; En ziet! op oens — ik had mijn oogen moé gestaard op 't lichtend firmament, by beurten, en de kudde mijn zorgen toebetrouwd! — daar ritselde 't en schudde in 't naastgelegen woud, en 'k zag — een ruigen leeuw zich duikend storten op het ooilam, met een schreeuw die me opdaagde als de kreet der wakkre dagherauten den landman, of gelijk Gods helden zich verstouten, by 't knallen der bazuin van krijgsmoed overstort.

Mijn hart sprong op, ik voelde op eens my aangegord met Simsons wonderkracht! en dees mijn armen braken (de sterkte is Uwe, o Heer!) de wijdgesparde kaken des roovers, tot hy lag. Straks op gebogen kniên den God der krachten, die Zijn heil my had doen zien, aanbiddend, riep ik uit: „o! Wie voor Isrels schapen, wie voor Uw kudde, o God van Jacob! eens te wapen geroepen, in dien strijd met meer dan leeuw en beer zich nieten mocht, en aan de spits staan by het heir van Judaas duizenden! of dienst doen hem ter zijde,

wien van uit Benjamin Uw heilige olie wijdde!

Ja, wie van Saul mocht een wapendrager zijn,

en onder zijn banier verwaten Philistijn en wreeden Ammoniet nog helpen nedervellen,

of zijner zonen een' op tocht aan tocht verzeilen!quot; Dus sprak ik in een vlaag en mengeling van smart en dankbaarheid en hoop. En 'k zweeg, diep in mijn hart bewarend, met nog meer mijns zielsgeheims te zamen,

mijn zege op leeuw en beer — tot dat Gods tijden kwamen

Zy kwamen — met wat eer en schittring nooit gedacht, wat Godlijk trouwbetoon aan Boiiz nageslacht! —

Op my, van Boöz huis den minste, herdersjongen nietswaardig in het oog van allen, en doordrongen van nog veel dieper niet in eigen oog, voor God, — op my, wien naast mijn harp en herdersstaf geen lot begeerlijk scheen, dan ja! een zwaard hanteeren, om slavernij en smaad van Jeschurun te keeren,

maar niet met koningen, met grooten in den Staat mijn deel te hebben of te zitten in hun raad.

En toch! het was aldus, het bleek Uw welbehagen

DAVID.

weldra, dat David eens de herderskroon zou dragen en weiden in Uw gunst, — gelijk de schapen van zijn vader, — zoo Uw volk van Berseba tot Dan.

Hoe staat die wondre dag nog voor mijn scheemrende oogen, toen op het eenzaam veld, aan aller blik onttogen en zuchtende tot God mijn Kotssteen, Jesses hand my t' huiswaart wenkte op eens ter plechtige offerand en feestmaal, straks verbaasd tot Romaas Ziender leidde; en 'k hoorde als in een droom zijn woorden als hy zeide: „De Heer heeft dezen zich verkoren uit uw zaad.quot; (*)

Daar stond ik voor den man, Uw dienstknecht, — zijn gelaat den worstlaar teeknend, die met tranen en gebeden gena zocht nacht by nacht voor de ongerechtigheden van 't volk dat hem verstiet, — den Richter zonder blaam, wien Ebenezer prijst en Gilgals hoogten t' zaam. (f)

En hy, hy zag my aan met vaderingewanden of 't waar, en strekte lang de palmen zijner handen omhoog en over my. Toen zalfde hy mijn hoofd met olie, in den naam zijns Zenders hoog geloofd,

met zalf, niet slechts mijn baard en kleederzoom besproeiend, maar, als des Hemels daauw van Hermons toppen vloeiend, des harten binnenst overstelpend met een zaclit en zalig zelfgevoel als van des Heeren kracht; — en 'k kende me op dien stond volwassen man en koning, doch koning, tot geen glans vooreerst van machtbetooning geroepen, maar tot kamp en menig zuren gang in lange ballingschap en doodsnood jaren lang, —

tot dat me, o Heer! üw trouw en Godlijk alvermogen als Uw gezalfden knecht opiSion zou verhoogen.

Tot Bethlem middlerwijl kwam menig vreemd verhaal van Saüls somberheên en ondoorgrondbre kwaal en boozen kwelgeest, die de plaats had ingenomen van heldenblijdschap als zijn hart plach te overstroomen in 't barnen van den strijd, of wen met dankbren groet de stammen al te zaam hem juichten in 't gemoet,

voor wiens gevelde spies hun haters bevend vloden.

(t) I Sam. Vilt: 8—12 eu XI: 15, XII; 1—5

9

DAVID.

Doch welk een oogenblik op nieuw, als koningsboden

verschenen in ons vlek en Jesses jongste spruit

bevel kreeg in der ijl te volgen! Harpgeluid

en zang (dus spelde een stem aan 's konings hof) zou de ooi

des lijders voor een wijl verkwikken en bekooren

niet enkel, maar zijn leed bemeestren, en den nacht

gevallen op zijn ziel doen wijken voor de kracht

van 't loflied God ter eer. En 'k ging, meer opgetogen

van stille blijdschap dan verbaasd, dat dees mijn oogen

den Koning zouden zien in 't midden van zijn stoet.

Ja 'k ging, de vreugd der hoop in 't biddende gemoed,

verzekerd, o! dat op den toongalm van mijn snaren

de vijandlijke macht haar prooi zou laten varen.

Mijn harp! gy waaktet op. Gy loofdet, o mijn lied!

den Heilige Isrels in Zijn wondermacht. En ziet!

gy mocht Gods gunstling uit zijn starre dofheid wekken

en zetten in zijn toorn hem neder, 'k Zag zijn trekken

ontspannen, 'k zag voor 't eerst den vorstelijken blik

van 't naamloos angstgevoel, den onbestemden schrik

weêr vrij, aan huis en heir bevel en richting geven.

Ik zag den koning in zijn schoonheid, hoog verheven

met heel zijn edel hoofd en schouders boven al

wat óm hem zich bewoog. Der jaren klimmend tal

doet nog het grootsche beeld niet aan mijn ziel ontglippen.

Nog staat het vóór my, als ten dage toen de slippen

zijns mantells in mijn hand al d' eerbied, al de trouw,

verschuldigd aan dat hoofd, met kloppend naberouw

herleven deden in dees boezem, steeds doordrongen

van 't lot des Eedlen, in zijn dood door my bezongen! (¹)

„hoe zijn de machtigen gevallen, — hoe, een smaad

by Gath en Ascalon geworden ons sieraad!

Gilboa! aan uw kruin zij nooit meer daauw of regen

gegund, waar in hun bloed de helden nederzegen,

waar 't schild van Saül den gezalfde werd onteerd,

het zwaard des veldheers, ach! naar eigen borst gekeerd, —

de boog van Jonathan voor altijd ligt ontspannen!

Te zamen sneefdet gy, o bloem der oorlogsmannen!

Vereenigd in den dood, beminden! ligt gy daar,

¹

2 Sam. 1:17-27.

DAVID.

die ge in uw leven waart, een moedig leeuwenpaar of tweetal arenden, de schrik der duizendtallen.

Hoe zijn de machtigen in Isrel, ach! gevallen!quot;

Maar de onvergeetbre tijd, die me aan des konings hof voor 't eerst naby bracht, had nog eindloos ruimer stof van weemoed aan mijn hart, van diepe nagedachten gelaten aan mijn jeugd. Mijn slapelooze nachten hernieuwden telken reis de droomen van den dag voor mijn ontsteld gemoed, en alles wat ik zag;

het zij mijn oog van verr' die minlijkste aller vrouwen, des konings dochteren bewondrend mocht aanschouwen,

't zij met des konings zoon mijn ziel, van d' eersten stond aireede, in wensch en zucht zich in 't geheim verbond tot wapenbroederschap, die eerst met later tijden zich openbaren moest in voorspoed, kamp en lijden, — een liefde sterker dan de dood! Maar op dat pas gaf niemand acht nog op den herdersknaap, en was slechts kort in Saüls huis zijn harp en zangvermogen der grooten aandacht waard. Het wèl geslaagde pogen werd met een woord erkend van hoofschen lof en eer. Des konings lijden week. De jongling keerde weêr naar 't ouderlijke veld, en weidde op nieuw zijn schapen.

Hoe Was 't me aldaar te moe, wen door zijn vorst te wapen gevorderd, Israël zijn weerbre mannen zond uit al de stammen in oud-broederlijken bond den vijand te gemoet, Pasdammim (¹) ingetrokken; —

toen van mijn broeders mede een drietal onverschrokken en juichend naar hun aart, zi,ch spoedde tot het veld. Wat tranen smoorde ik by dat afscheid! wat geweld deed 'k worstelend my aan, om niet mijns vaders woning en weide en kudde en 't al te ontsnellen, en den koning de dienst mijns arm te biên. Hoe gretig ving mijn ziel straks alle tijding op die ons te beurte viel van Sochoos legerkamp, o Leidsman van mijn leven!

Was 't niet van U, als voorts de boden achterbleven?

¹

Het Ephes Dammln T»n 1 Sam. XVII; 1 schijnt 1 Chron. XI ; 13 P as 3 a m-m i m genoemd te zijn.

DAVID.

van ü niet, als me in 't eind (o nooit vergeten stond!)

mijn vader in zijn angst naar 't dal der Eiken zond (*)

naar mijner broedren en des legers welstand vragen?

Geen voeten schenen my maar vleugelen te dragen,

als 'k ijlde op dat bevel. Ik voelde, een nieuwe dag

was me opgegaan van U, mijn Levenszon! en 'k zag,

als in een vergezicht, Uw aartsweldadigheden,

een Godsrivier gelijk, haar strooming reeds verbreeden,

en als de golven van een vollen oceaan

my dragen, my ter zijde en voor- en achtergaan.

Wie zal ze zeggen? wie heur menigte vermelden,

van toen die vreeslijkste der Philistijnsche helden

door 't steentjen van de beek geraakt werd uit een hand,

te nietig in zijn oog, en reutiend zonk in 't zand;

van dat op Saüls wenk, in telkens nieuwe tochten,

met telkens nieuw geluk besprongen of bevochten

de aloude vijand-zelf voor Davids prinslijke echt

den bruidschat leevren moest, een koning voorgelegd, — (f)

tot wen des jonglings lof, vermetel en ontijdig

in 't vrouwlijk lied verhoogd, als met zijn rechten strijdig

den Heerscher argwaan gaf, des Veldheers toorn ontstak,

in 't vorstlijk huisgezin de liefdeketen brak.

Eerlang, en 'k moest, miskend en weerloos, om mijn leven

èn huis èn gemalin èn Jonathan begeven,

en zoeken, zwervend, heil by norsche vreemden, neen!

by d' eigen Philistijn, zoo roemvol eens bestreen.

Gy zaagt, o Heer! wat in die nachtelijke dagen

uw fel vervolgde knecht van jammer om moest dragen,

van Isrels tenten, van Uw tent en heiligdom

en offerplechtigheên verwijderd, — met een drom

van uitgestootnen, als hy-zelf, het land doorkruisend,

dan eens van plek tot plek door Saül met zijn duizend

benaauwd of opgespoord; dan kampend met gebrek,

met oproer, met verraad, dan wéér op Amalek,

dien hater Israels van ouds, den aanval wagend,

of wel den Gesuriet met staagen oorlog plagend;

maar Isrels herders steeds beschermend met ons zwaard.

In allen dezen heeft me Uw rechterhand bewaard,

(t) 1 Sam. XVIII: 25-27.

DAVID.

o Heer! geen haar mijns hoofds ter krenking prijs gegeven

aan Saüls lagen, als hy dorstte naar mijn leven,

aan Doëgs snooden haat, aan Nabals steenen hart;

veeleer, na eiken smaad of doorgekampte smart

mijn hoorn verhoogd te meer, mijn haters laag doen zinken

of van Uw heiige wraak den beker ledig drinken.

Engédi, Maon, Ziph, getuigen van dien God

mijns heils! en gy vooral, gy Ziklag! waar mijn lot

een keer nam onverwacht, als zelden de eeuwen zagen,

of schrijvers boekten ter gedachtnis, in de dagen

toen deze kruin, den dood nog pas der steeniging

ontgaan, uit Judaas hand de koningskroon ontfing. (*)

Heel Isrel volgde eerlang! ik zag de heirbanieren

van 't twalefstammig volk mijn troonsbestijging vieren.

'k Zag al wat Saüls was geweest, met heel zijn zaad

gegeven in mijn hand. 'k Zag, meester van den Staat,

te midden van een staf van drie en dertig helden,

wier wedergade licht geen natie meer zal melden,

onze oorlogsfaam gevest, — door wapenfeit aan feit

de grenzen van het land versterkt en uitgebreid,

den Syriër verneerd, — met Edotn aan mijn voeten

den Moabiet in 't stof de aloude vete boeten, —

onteigend Jebus stam, en Salem in mijn macht, —

op Sions hoogten de ark des Heeren opgebracht,

en, als mijn hand dien God een tempel dacht te stichten,

(voor Salomo, mijn zoon, thands de eerste zijner plichten,)

het voorrecht my ontzegd, maar tot in eeuwigheid

een Redder uit mijn huis aan 't menschdom toegezeid.

En daarom zullen U verheerlijken mijn psalmen en van Jehovaaa naam een wereld doen weergalmen,

neen! by geen tent van Sem, geen spraak van Canaan beperkt, maar uitgebreid tot eindloos verder dan ooit Tyrus heeft vermoed. Een volk, nog ongeboren, zal door zijn harplied Uw verheven daden hooren,

en met my zingen van de wondren die Gy wrocht,

als Ge aan Mitzraïms goón Uws volks ellend bezocht, of Isrel vestigdet in Palestin aas steden, —

♦) 1 Sam. XXX en 2 Sam. II: i.

DAVID.

en van Uw wondren ook aan my, die tot dit heden,

met TJ, geen berg ontzag, door dichte benden drong,

door diepe waatren ging en over muren sprong.

Ja, hooren zal heel de aard en millioenenmalen

haar einden, eeuw aan eeuw en dag by dag, herhalen

't akkoord der hoogten van Uw heilgedachten, en —

der diepte van mijn val en misdrijf. Ja! ik ben

in ongerechtigheên geboren, en in zonde

ontfing mijn moeder my. 'k Voel 't snerpen van de wonde

(ook by de heelkracht van Uw balsems, trouwe God!),

de wonde die Uw knecht in schuldig zingenot

en zondes dronkenschap zich-zelven heeft geslagen

op dien onzaligsten, dien grouwzaamsten der dagen,

toen de oorlogsman, verstrikt in zelfgekozen rust,

aan sterker vijanden zich prijs gaf onbewust,

dan waar voor Rabbaas vest zijn helden tegen streden, —

toen op het dak, ter sluik, de wandlaar ingegleden

in de onbewaakte borst zijn schrikbren intrek nam! .,.

ach! om den valschen gast te onthalen, werd het lam,

het ooilam van den vriend, den eedlen wapenbroeder,

geroofd; straks door dien roof te stouter, te verwoeder,

dwong de overweldiger een tweeden gruwel af,

des overspelers soband ter dekking en ter straf.

Neen! woorden zijn er niet voor wroegingen en smarten

als die ik sints doorstond. Doorgronder van de harten!

Gy kent ze die ik leed! rechtvaardig, neen, te zacht

veeleer — maar in Uw toorn hebt Ge aan gena gedacht!

Gy weet het, Gy-alleen, zoo lang dees lippen zwegen

mijn ongerechtigheid bedekkend, wat al wegen

ik uitdacht om, kon 't zijn, te ontkomen aan die vraag;

„Waar zijt gy, Adams zoon?quot; en dan eens, in een vlaag

van krankte of razernij mijn doodschuld om te keeren,

dan weder, opgegaan in 't heilig huis des Heeren

met ongeheiligd hart, by psalmen en gebeên,

by tabernakeldienst en offerplechtigheén,

te ontkomen aan my-zelf, my-zelven te vergeten,

of mooglijk! by die taal eens Satans mijn geweten

te harden: — dat de man, wien God verheven had,

uit kracht van koningsrecht Gods ordning overtrad!

voor 't minst, geen moorder was als andre moordenaren!

DAVID.

Maar mijner beendren merg verouderde, mijn haren vergraauwden middlerwijl, mijn sappen droogden op, de krankheid mijner ziel steeg kankerend ten top; —

toen deedt Ge in Davids oor, o God! den donder knallen van dat verplettend, ja! dat op den diep gevallen' ter brijzling neêrgeslingerd woord: ,Gy zijt die man!quot;

mijn vonnis te gelijk en 't einde van mijn ban.

Want de ader was geraakt, des zondaars tranen vloeiden van uit des harten wel by stroomen, en besproeiden den voetbank van dien troon, door eeuwig recht gestaafd. Mijn nieren in mijn schoot beleden! — Gy vergaaft.

o Liefde, o heiligheid, die d' overtreder spaarde,

maar aan zijn zonde-zelf een eeuwgen krijg verklaarde! Laat eeuwen zonder eind d' ontzachelijken stond verhalen, hoe 'k aanbad, — hoe door een zelfden mond my aangekondigd werd vergifnis en kastijding,

vergifnis onbegrensd, maar tevens van de ontwijding der gaaf, der gunst, des volks, des naams van .Taoobs God een onverdelgbre vrucht voor heel mijn oovrig lot op aarde, 't Bloedig zwaard zou van mijn huis niet wijken, mijn vaderhart van rouw, van schande, vaak bezwijken, by 't sterven, neen! veel meer by 't leven van een zaad, om ontucht, om geweld en doodslag, om verraad,

befaamd in Israël, tot dat ik zelf moest vluchten,

meer dan van Saül ooit, veroordeeld thands te duchten van u, mijn Absalom! o nog te dierbre zoon,

ter kwader uur, helaas! zoo schittrend en zoo schoon! van u, op wien mijn recht zoo schrikbaar moest gewroken, toen met uw hart het mijn ,door Joab werd doorstoken, den wreedaart, die my dwong met opgeklaard gelaat te staren op den zoon, het, offer van zijn haat!

o Heer! Gy hebt ook dus Uw boetling niet begeven! Gy, eeuwig trouw, tot in dien avond van zijn leven zoo dreigend somber soms, zijn rechterhand gevat,

zijn klachten niet versmaad, wanneer by tot U bad en riep uit diepten van ellenden! Gy, zijn paden verhelderd keer op keer! Gy, door steeds nieuwe daden beschaamd zijn haters, en geen kroost van Jemini

DAVID.

doen juichon over hem, — den vloek van Simei', (¹)

den raad van Bichri's zoon (f) niet aan zijn ziel volbrengend.

Neen! maar zijn levensdag en heerschappij verlengend,

hebt Qy zijn hoofd, zijn troon, van d' ondergang bewaard,

de aloude zege steeds doen kleven aan zijn zwaard, —

voorts, op zijn loopbaan, voor te vaak ontvallen vrinden

Barzillais (§) in den nood en Ornans (²) hem doen vinden;

en, zoo ten jongsten schok in mijn bestormde ziel,

met Joab aan de kroon ook Abjathar ontviel,

Benaja my voor d' een', voor d' ander Zadoks wijsheid

der jeugd van Salomo en Davids late grijsheid

ten stut en steun verleend; (ff) toen van Adonia,

zijns broeders Absaloms beklaagbre wederga,

de stoutheid werd gefnuikt. — Bij al die wisselingen

bleef steeds mijn harp besnaard, 'k Vond krachten om te zingen

in dees mijn levensherfst, min glansrijk, als te zeer

mijn lente was misschien! maar vruchtbaar des te meer

in zielsbevinding van Uw gadelooze wegen.

Uw wijsheid in de diepte, o! Lof en dank Uw' zegen,

dat in des konings leed de zanger niet bezweek,

en' nooit Uw Heiige Geest van zijn akkoorden week.

En thands! daar schonkt Ge op nieuw by d' uitgang van mijn leven, o God, me in liefde en trouw dezelfde steeds gebleven!

loftonen aan mijn harp. Had lang genoeg een kroon mijn hoofd omschitterd, vaak omklemd? ik zag mijn zoon (Jedidja, lievling Gods, (§§) was naar Uw welbehagen zijn toenaam van der jeugd), in spijt van hinderlagen en haters om hem heen ten koning ingewijd,

de stammen met gejuich U lovend wijd en zijd. (³)

'k Heb voor Uw aangezicht of 't waar tot aan den drempel van d' op Moriaas top haast op te trekken tempel zijn jonglingsschreên geleid, mijn schatten in zijn hand,

uw zegen op zijn hoofd gelegd, ten onderpand voor hem, voor heel zijn volk, van Uw beloftenissen, .

waarvan geen sprank, geen stip, haar uitkomst ooit zal missen.

¹

2 Sam. XVI: 1—14. t) 2 Sam. XX: X en volg.

²

(g) 2 Sam. XIX: 31 en volg. (•*) 2 Sam. XXIV: 18 en volg.

³

(tt) I Kon. I: 5—8. (§§) 2 Sam. XXII: 24 en 25. (•»») i _Kon j.

DAVID.

Doch welk een wedergalm uit hooger streken spreekt van dingen tot mijn geest, als nimmer afgesmeekt door menschen, of in 't hart eens stervlir.gs opgestegen?... By geen verganklijk zaad eens zondaars, by geen zegen voor Isrel, by geen troon voor Palestyne alleen,

bepaalt de rijkdom zich dier heilverborgenheên!

Een meer dan Salomo, gesproten uit mijn lenden,

gaat op, het licht gelijk, des werelds uite'rste enden bestralend met een zee van heerlijkheid. De ster van Jacob wijst het pad aan volkren. die van ver zich haasten om de komst diens Redders te begroeten, en meer dan Schebaas goud te leggen aan Zijn voeten! Een schaar van koningen en wijzen werpt zich neêr.

Zijn wet aanvaardend of verstommend voor Zijn leer.

Maar d' onderdrukten zal Hy zijn gelijk een regen,

die 't late gras begiet, verkwikkend neergezegen! En zeegnen zal men Hem, zoolang van zon en maan aan 't hemelsch firmament de wissling zal bestaan.

Neen! aan geen andre aldus van Uw gezalfde knechten, geen' menschenzoon als Hem, gaaft Ge ooit, o God! Uw rechten En toch! by al dien glans van goedheid, grootheid, eer, ook lijdenskelken, Davids Zoon en Davids Heer!

Uw deel? Ja, 'k zag den held in diepe waatren zinken en bodemlooze slijk, 't Zag, afgemat, Hem drinken op 't slagveld uit de beek (*) na 't slaken van een kreet van meer dan jammer, meer dan overstelpend leed,

gelijk in 't felst der smart geen David immer kende,

maar (mooglijk!) in een stond van namelooze ellende slechts voorgevoelen kon. (f) 'k Zie straks na dezen nood Hem neêrgelegd in stof en banden van den dood; —

maar ook aldaar zal geen verderving ondervinden Gods Heiige, graf noch hel Zijn overschot verslinden,

wien vreugdverzading aan Gods rechterhand verbeidt, en lieflijkheden zonder eind van heerlijkheid, — (§)

waar, neêrgezeten in gewijde krachtbetooning naar Melchizedeks wijs als Hoogepriester-koning,

Zijn schepter over de aard Zijn vijanden beheerscht.

Looft, looft dien Heerscher! Loof Hem, Isrel! gy het eerst

(•l Ps. CX: 7. (t) Ps. XXII :1. Matth. XXVII: i6. (§) Pa. XVI: T

DAVID.

op tempelcithers en cimbalen! Looft, o volken

der wereld! met Zijn volk, Hem wien Ge op 's hemels wolken

(Zijn wagen!) op den dag Zijns heils aanschouwen zult. —

De psalmen Davids, des zoons Jesses, zijn vervuld!

* * *

De Geest des Heereo heeft door my gesproken en Zijne rede is op myne tong geweest. 2 Sam. XII: 3.

Ja, zanger! ziener in den geest!

Gods rede is in uw mond geweest tot by uw jongste harpakkoorden!

Met hen werd heel het aardrijk rond aan 't menschdom vrede en heil verkond tot aan des werelds verste boorden.

En wijken zal het wijd heelal eer dat een stip ter aarde vall'

van 't geen beloofd werd uit uw lenden.

En meer dan zevenvoudigmaal zal heel de aloude orakeltaal uit die belofte zich volenden!

Aan Davids Zoon, aan Davids Heer lof en aanbidding, eeuwige eer,

by heel Zijns volks Hosanna-galmen,

waarvan in Bethlehem der Englen vreugdestem den aanhef hooren deed in loutre hemelpsalmen!

1851.

STILTE.

Geen wolkje dreef er aan den hemel, geen windje suisde er in de blaSn, en als een spiegel glad en effen,

stond de onbewogen Oceaan.

Daar streefde 't vaartuig onbekommerd

de blaauwe baan der baren door, by wier door niets gestoorden vrede

STILTE.

het weekste hart zijn vrees verloor, het moedigste vergeefs een voorwerp

ter koeling van zijn strijdlust zocht. Ik luisterde, en vernam geen murmling,

geen zuchtjen op het zilten vocht,

geen aanval, neen! van kokend zeeschuim

op de onverzettelijke rots;

maar louter vrede en samenstemming,

by staking van het golfgeklots,

had overal den kamp vervangen

der elementen met elkaêr,

en stil was 't strand, waarop de vloed wies

met naauwlijks opgezette baar.

My dacht, geen dag was immer schooner,

geen gouden zonneschijf bescheen met rijker stralen ooit te voren

het lachend landschap om ons heen. . . . Daar lette ik eensklaps op den zeeman,

die voor- op voorzorg nam aan boord, — de lange kalmte van den hemel

had hem — verschrikt meer dan bekoord, die door geen zucht gestoorde stilte een dreigend zeegevaar voorspeld, dat luchtazuur, door niets beneveld,

een onvermijdbaar stormgeweld! —

De les drong door tot in mijn binnenst,

ik zuchtte diep, want ik verstond! Hoe! aan den zeeman had die lichtglans

aanstaande donkerheen verkond?

En my — een oogenbJik verheldring

had me aller stormen vroeger woên, als waar 't in overmoed, vergeten

ja, niet meer mooglijk wanen doen? Ik dacht alreê mijn boezem veilig

voor 't bloeden van een nieuwe wond, na al de jammren die 'k doorleefde,

na al de smerten die 'k doorstond, 'k Vertrouwde 't schijnsel, zonder aarzling

van een my vreemde voorspoedszon, ik waande dat na zooveel woelens

STILTE.

de dag der rust voor my begon!

Mijn hulk voortaan zou veilig drijven,

tot [ze eenmaal havende in het graf.... ach, anders leerde my het voorbeeld,

dat my de ervaren zeeman gaf. —

Heer! vind' in U mijn hart de ruste,

eer 't weder duister om my word'!

Heer! zoek' by U mijn ziel de toevlucht,

eer haar de branding overstort'!

Te koen, te ruimschoots dorst ik hopen!

o! Dat ik, needriger te moê,

in U alleen de sterkte zoekend van 't zelfbetrouwen afstand doe !

Kaar 't Engelsch.

1861.

DE BARRE ROTS.

Met het hoofd in de wolken_j den voet in de kolken,

staat by golvengeklots naakt en eenzaam de rots.

Te vergeefs op zijn toppen zijgen morgendaauwdroppen!

Te vergeefs ziet de maan lieflijk starend hem aan!

En geen zomerluchtzwoelte en geen avondwindkoelte vermag iets op den aart van het ijskoud gevaart',

waar zich bloemen noch bladen noch moschgroen op toonen,

en geen plant wordt gezien,

om des kruidkenners vlijt met een schat te beloonen,

of den zeemeeuw een nest voor zijn jongen te biên!

Sombre steenrots! de lente keert weder,

't dorre veld wordt bestrooid,

wordt bekleed, wordt getooid, —

maar op u blikt zy vruchteloos neder!

op uw kruin past, voor krans.

een verhevener glans

DE BARRE KOTS.

'k Zag een leger van golven den aanval beginnen! Zy liepen u aan,

met schelden en slaan,

met schuimende woede! Maar zouden zy 't winnen? Of ook over u heen heel haar menigte gaat, zy breken, — gy staat.

Zy breken, zy wijken,

van veêrkracht beroofd.

Daar verheft gy het hoofd;

statig ziet men het prijken met paarlen van 't zeenat, met edelgesteent'

als van ziltige tranen by 't zonlicht geweend.

Dus ook menig in God vastgeworteld gemoed! wen der tegenheên vaak overstelpende vloed

voor een oogenblik tijds is geweken,

zij de bloesem van vroegere weelde vergaan,

zij 't voor altijd op aarde met vreugde gedaan,

voel' zich 't hart by herhaling nog breken; — toch verheft zich in vrede de geest naar omhoog, by den daauwdrop der smeltende smart in het oog, en men beurt uit ons wereldsch gewemel,

als die eenzame rots uit het golvengeklots,

naakt maar blinkend de kruin op ten hemel.

Naar 't Engelsch.

1851. ___

DE HULK VAN STAAT.

O navisl referent In mare te novl , Flactus ? HOEAT.

Met telkens sneller vleugelslag doorrent de tijd des hemels bogen,

en zwaait den sikkel nacht en dag,

by wiens geflikker uit den hoogen

afgronden beurtling opengaan en weêr metlacbend groen zich dekken,

terwijl langs de oude wereldbaan de ontelbre schaduwbeelden trekken. — de grijzaart, leunende op zijn staf, verwondert zich hoe weinig dagen

DE HULK VAN STAAT.

ook zijn wieg afstond van zijn graf,

maar van hoe veel zy heugnis dragen.

Zag niet zijn leeftijd van Bourbon het koningsbloed den moordbijl verwen,

op Sint-Heleen Napoleon,

Philippe in England balling sterven?

Zag niet één leeftijd, naast den stroom van honderd Staatsomwentelingen,

de wonderheên van licht en stoom olkaêr voltooien en verdringen?

Het vlugst gewiekte ros gedwee by de ijzren wagens achterblijven,

en naast het blanke zeil op zee de zwarte kooldamp bovendrijven?

Ja, als een nachtlijk droomgezicht,

door duizend krachten, t' zaam verbonden,

een nieuwe wereld opgericht,

reeds door nog nieuwer half verslonden?

Uw grijzaarts mede, o Nederland!

omvatten 't naauwlijks, wat ze al zagen

zich achtervolgen op dat strand,

waar in hun jeugd of kindsche dagen

de Zoon eens Vierden Willems stond gehuldigd beurtling en verdreven, —

waar thands, uit aller braven mond het volksgebed wordt aangeheven

voor 's Konings hoofd, voor 's Konings zoon, die zoon, een vierde Willem weder!

Dale op den erfgenaam der Kroon de zegen zijner vaadren neder!

Vijf kroonen op- en afgelegd, (¹)

tien Constitutiën versleten, (f)

met België een bezworen echt ontbonden wéér en reeds vergeten,

getuigen met hoe fel een vaart

¹

Koning Lodewvjk en diens zoon, — Napoleon, de Koningen Willem 1 ei. Ti. (f) Yan 1795 tot 1848.

Is

DE HULK VAN STAAT.

het zij we waakten, 't zij we sliepen,

op Neêrlands grond, als op heel de aard, de losgelaten tijden liepen.

Wat zal de toekomst, die vast naakt, u, mijn geboorteland! nog baren?

Geslaakt uw scheepvaart, of gestaakt? ten zetel voor uw handelaren

den Helder ginds of d' Amstel hier? — Oud Java u of d' Engelander?

de Fransche bloedvlag uw banier, of onverwrikt de Oranjestander?

Wy waren t Harelemmer meir vol moed beleegrend en bestokend,

en 't zeeveld, Flevoos kom weleer, zag, van vergeefsche woede kokend,

ons de oogen wenden naar het strand hem met dien zelfden blik bedreigend,

waarmeê zich 't Hollandsch Vasteland den zusterkolk reeds heeft geëigend! —

Als ziet! een vreeselijker vloed, die, Frankrijks bergen afgekomen,

des werelds hoogten zinken doet, ook Neerland aangrimt met zijn stroomen,

by Sprokkelmaanlicht opgezweept,

door Maartsche vlagen voortgedreven,

dat half de grond wordt meegesleept, dat aan het roer de stuurliên beven.

o Scheepken, dierbaar Vaderland,

door 't woên bedreigd van zoo veel golven!

o Scheepken, dank zij hooger hand,

nog in dat schuim niet gantsch bedolven!

Ach! op dien dollen Oceaan wiens waatren donderen en slopen,

hoe zal het verder met u gaan?

Voor alle winden ligt gy open!

't Zij 't uit den Westen vrijheid blaast, of kille dwangzucht uit den Noorden!

Zij 't by- of ongeloof, dat raast,

gebroed aan Seine- of Tiberboorden,

14:4 DE HULK VAN STAAT.

O Scheepken! veilig zult gy zijn op deze dobberende bareu,

meer dan waar ijdle wijsheidsschijn op hoogten wijst, die niet bewaren.

Zoo slechts, als voortijds, aan uw boord (waar ook een dwaas geslacht zich keere!)

de naam, het bloed, de Geest, het woord van dien Bevrijder blijft in eere,

die op der Zijnen: Wy vergaan,

het noodweêr wendde, hooggeklommen,

d' ontboeiden bergwind stil deed staan en de opgezette zee verstommen. 1851. _

AAN jonkvbouwe E. H. LUDEN,

IN ANTWOORD OP EEN AAN MY GEBICHT VEBS.

Jonkvrouw! was de harp des Dichters,

op de wijs zijns volks besnaard, u een wederklank, zoo zuiver,

uit uw eigen dichtgeest waard?

Heil zij U, dat van dien harptoon

neen! geen schoonheid, maar de stof op de schatting aanspraak maakte

van uw zusterlijken lof!

Heil ook hem, zoo ooit zijn zangen,

waarlijk ruischend God ter eer,

zielen schokten voor zijn Heiland,

harten lokten tot uw Heer! —

Jonge mededichteresse!

't zij uw voorrecht en. het mijn, van dien Meester vol genade

't zeker eigendom te zijn!

aan Zijn voeten neêr te zitten,

neêr te zinken by Zijn kniên! en, verwaardigd Hem den danklof

onzer zangen aan te biên! Ik, — met eerlang grijze haren,

van diens Konings zegetocht den bazuingalm op te vangen,

dien ook Gy vernemen mochtI

AAN JONKVEOUWE E. H. LUDEN.

Gy, — met maagdelijke teêrlieid

tegen elke levenssmart hemelstemmen in te fluistren

aan 't ten hemel opziend hart!

1852.

AAN Ds. O. G. HELDRING,

bt de 25-jabige viering van zijn evangeliedienst.

Geen prediking van 't woord aan saamgevloeide scharen,

geen huis- en hutbezoek met trouwe vlijt verricht,

geen weiding van de jeugd sints vijf en twintig jaren.

voldeed aan ü w besef van hooge herdersplicht!

Veel ruimer bleek üw kring, veel wijder streefde uw pogen,

en dieper drong uw blik in onze volksellend,

o Heldring! wien Uw land (zoo dichters spellen mogen),

eens deel geeft in den lof van Wichekn toegekend. En thands! van gade en kroost, van vrienden en Gods zegen

omschaduwd en omstraald, viert Hemmen's leeraar feest! Zoo ademe ook van my hem aan den drankdisch tegen

een feestdronk uit de verte, een handdruk in den geest! Ja, uit eens broeders hart een broederlijke bede.

ten weerklank van zijn bede in Hemmen's kalme kerk: Barmhartigheid van God, en heilgenade, en vrede ruste op U w hoofd en huis, ruste op CJ w kudde en werk, van waar des Herders staf naar 't welgevallig setten verloornen lokt en trekt van uit den muil der hel, tot Neêrlands op zijn stem reeds uitgeworpen netten op de Afrikaansche kust en Javaas Archipel!quot;

1852.

EZECHIËL.

Aan de oevers van een nederigen vliet, met stillen gang d' Euphraat in de armen loopend, zit eenzaam en verdiept in 't zielsverdriet,

toch op den God van Isrels toekomst hopend, Ezechiël, de balling, Buzis zoon, (*)

Ver uit zijn oog, blijft in zijn boezem leven

10

EZECHIÊL.

de Tempelstad, om naar Cbaldeeuwsche goon 't Cbaldeeuwsche zwaard reeds eenmaal prijs gegeven, weldra op nieuw, om volks- en koningsschuld, ter plundering, ter plettering verwezen,

omdat de maat des grouwels werd vervuld,

in priester en propheet ten top gerezen.

Aan d' oever van den Cheber zit de man, op Babylonisch erf van God geheiligd ten priester en propheet, en van den ban,

op Palestina wegende ach! beveiligd door 't zout — der vreemdlingschap, waarin hy zucht.

Op eens! zie daar, de heerlijkheid des Heeren omschittert hem. (¹) De Noorderstreek der lucht scheen zich een oogenblik in nacht te keeren! Een wolk, van vuur bezwangerd en verlicht,

snelde aan op vleuglen van den storm, — een wagen, door wonderwezens, vreemd van aangezicht en vorm, in 't ruim bewogen en gedragen.

De raadren van dien wagen in zijn vaart doordaveren met donderende wieling de vastigheên des hemels en der aard.

Toch dreigen zy, maar brengen geen vernieling. Het wolkgespan zijgt statig van omhoog;

en ziet! een troon, en op den troon, met vuren omvonkeld van saffier en regenboog,

een man met majesteit omgord. Verduren vermocht geen sterflijk oog den gloed en glans,

die om die lenden speelde, en half bezweken by d' eersten blik, ontfangt de Ziender tbands gezichten in den geest, en woorden om te spreken.

Wat zag hy? zonde en afval van rondsom!

Gods Israël in wedstrijd met de volken,

wie onrecht, snoodheid en afgodendom godtergender zal staaplen tot de wolken!

Wat zag hy? dan eens Sidon, hoog van macht, en Tyrus in den rijkdom van haar sckoonheid,

¹

Ezech. 1: 4—23.

EZECHIËL.

terwijl haar Vorst iu volle Cherubspracht

als in een Eden Gods zioh-zelt ten toon spreidt; —

straks Tyrns beide en Sidon in het stof,

een schriktooneel, een schande en smaad geworden; (*) —

dan weêr Jerusalem, niet meer een lof

op aarde, maar een moordkuil van wanorden,

Adonisdienst en vuile afziohtlijkheên,

van uur tot uur ten oordeel aangeschreven, —

geen maagd, geen huisvrouw meer der jonkheid, neen!

maar overspeleres, van God begeven, (f)

Wat sprak hy? over Judaas stad en stam, Gomorrhaas vloek en Sodoms zwavelregen! (§)

van uit den hemel zengend vuur en vlam van pest, met schrik, uit d' afgrond opgestegen! Van Babyion, een uitgetogen zwaard,

een zwaard ter wraak, ter slachting blank geslepen! Geen vrouw verschoond, geen zuigend wicht gespaard, maar als door beulshand ten gericht gegrepen! Beleegring en benaauwdheid allerweeg, —

bestorming en vernieling, ongeduldig naar prooi, — het land van zijn bewoners leêg! Verstrooiing en ellende duizendvuldig!