DISPUTATIO JURIDICA
inavgvral is,

D E

Restitutione Minorum in
Integrum,

V , A M,

' ^nbsp;FAVENTE DEO TER OPT. MAX.

AuBoritate Magnifici ReBoriSt

JOANNIS GEORGII-GRAEVII

Politices J Eloquentiae amp; Hiftoriarum PsbfefTo*
ris Ordinarii,
NEC NON
AmpUJfimi Scmtm Academici confenfu , Nobilijfmaqui
Facftltam JVRIDICt^ Decreto,
PRO GRADU DOCTORATUS
Summifquein UTROQUE JURE Honoribus amp; Privilcgiis
rité amp; legitime confequendis,
Eruditorum examini fubjicit

ADOLPHUS TIELEJMAN, AlcmariaBatavus.
A. D. l8. Julii, horis locoque folitis.

Trajecti ad Rhenum,

Ex Officina Francisci Halma, Academice
Typographi , cb be xc.

OMNIBUS

JURISPRUDENTIE

' - ' * quot;

FAUTORIBUS.

Eo quo par eft animo
D. D. D.
ADOLPHUS TIELEMAN.

i^uSf. fè Tief end.

'jAcmhiih cA M J aH Î 0 ■ I 0 vi A -x L:

.DA Mnbsp;, ^

DISPUTATIO JURIDICA
INAVGDRALIS,
D E

Reftitutione Minorum in
Integrum.

THESIS I.

Rdinis memorise comitis virtutem
exploratiffimam habent, qui diC-
pofitione methodica fœliciflimos
mentis conceptus, cenfave fua, amp;
fcribunt amp; eloquuntur. Pernove-
runt amp; exercituum duces. Namfi
ordine inftruftse non funt acies,
fundunturab hofte vel minime ne-
Noruntamp; Architedi. Si enim lapides, lateres,
igna , cxteraque adhibita artificum manu apte non
difponantur , quod cedificatum eft corruit, nullique
ufui efle poteft. Optimo itaque jure difficilia ordinc
expHcanda, traftandave cenfuitdivinus Homerus. Or-
do enim fidem negotio, obfcuris lucem adfert. Ego
igitur de caufis Minorum reftitutionis in integrum di-
fputatunis, non immerito hunc illuftrem titulum eo,
quo par eft, ordine expono, initiumque ab hujus edi£ti
Prastorii caufa facio. Caufa hu'us edifti Praetorii gra-
viflima, ni fallor, hsec eft. Prsetor confiderans hanc

A 2nbsp;retatem

4. DIS1^,UTATÏQ JURIDICA

cetatem nijnis iofirmanx, muUis captionibus fuppoli-
tam, mukonitnque infidiis expoTitam / 'hoe edido
3r£Evenire voluit, ne hi minorennes ä quibufdam ma-
^ evolis circumducerentur , fed naturalem aequitatem
hoc edido fecutus Praetor , ipfe tutelam minorum in
fefufcepit. l.i.§.i.f.tit.

Minores quamvis fpecialiter illi dicantur, qui pu-
bertatis annos egreffi, nondum viginti quinque annos
impleverunt, amp; idcirco pupilhs opponantur. /. 30.
Cod. Epf.aud. /. 8. §.nbsp;C.de bonis qua liber.

In hoc tamen titulo omnes fub eodem generah nomine
accipiuntur ita ut amp; pupillos, imo amp; m utere exiften-
tes comprehendant. I. 45. I. pen. ff. h.t. Ut ergo his
fuccurraair , neceffe eft ut ante omnia hxc duo pro-
bent. Primo, minorennitatem l-i^.ff. tit. 1.4. C de in
integ. reß. minor, quilibet enim tenetur fuam probare
intentionem I.nbsp;de prob. amp;c hxc probatio vcl fit

per teftes, vel per fcripturam /. 2. C. de hü qui veniam
at. imp. Lx^.Ti-deprob. l.z. ^.i.T). de excuf. tut.
velut codice baptifteriano, cui Presbiter paroecus in-
fcribit nomen intindi amp;baptizati, imo amp; in hac pro-
batione parentes teftes admittuntur. /. 3.4. ^ i^.ffde
Carbon.ediöf.l.iG. ff.de prob. Proinde amp; caetera, de
quibus pariter affirmat, id eft, fe laefum efle probare
debet; quod amp; ipfum traditur l. nam poßeaquam 9.
§.4. de jurejurand. l. minoribus C. de integr.
reß. fed fecundum quorundam Clarifllmorum Virorum
fententiam vehementer obftare videtur l. 1. C. ß adv.
er ed. ubi creditori incumbere dicitur, ut probet, mi-
norem locupletiorem faftum. Verba legis fic fonant.

Cum

Cum tê ipfe profitearis , cum Zenodora minore •vigin-
tiquinque annk te contraxiße , nec docert fotuife
Tratorem virumClarißmum ^ ex eo contraäu earn
efe faäam locupletïorem . intelligts earn merito m in-
tegrum reftitutam. Sed hujus legis folutio nobis per-
facilis videtur , dicimus enim ei mcumbere probatio-
nem quidicit, five ador fit five reus. / 2 depoù.
Dicit enim etiam reus excipiendo , 6c exceptionem
probare debet- in exceptionib. 19. pr.Tgt;. de prob.
/. I jf.de exceptionib. Creditor contra quem minor in
fpecie d.l.i.C fi adv. cred. in integrum fe reftitui
petiit j excepit minorem fadum elfe locupletiorem,
pecuniam creditam verfam efle in rem minoris, quod
cum diceret, probare ipfum oportuit. Probabit autem
hoc , fi crediderit in emptionem rei annonaria:, fi in
flinus patris demortui : fi in mercedem prxceptorum
confert. l.ult.C.de exter.aB.

I 1 I-

His itaque probatis varias ob caufas refl:ituitur mi-
nor, veluti adverfusvenditionem, vendendo vel emen-
do aliquid /. 7. §. i. C.ß adver f. vendit. Adverfus folu-
tionem, quam aut fecit /. 2.C.ßadverf foc. aut ac-
ceptavit, etiam tutore vel curatore audore , fi pecu-
niam acceptam perdiderit d. l. 7. §- 3- /• i- Ç. d.t. mli
folutio fada fit ex decreto Prêtons, quod datpleniüi-
mamfecuritatem. ^./.7.§.2. Adverfusaditam hj:redi-
tatem damnofam, qux antelucrofa apparebat, ialva quo-
que minoribusefl: refl:itutio. 1.1. C.ß minor abhared
ß abß. Pofl!et autem quoeri, an tum à minore alienata-
fintdicendarata, quod videtur negandum , cumrefl:i-

tutionis in integrum proprium fit, in pnftinum repo-^
^ ^ A3nbsp;nere

nere negotium, acfi geftum non effet, ex utraque parte
/. 24. reft, h t. ^ 1.1. C. de refarattone qua fiunt
in jud.. verum contrarium refponfum eft in /.44.. 'Tgt;.d.
acquir. hared. ^ l. 22 h. tit. ubi à minore hœrede,
poftea reftituto, gefta habentur rata, quatenus bona
fîdegefta funtj ut res ab eo vendita nequeat revocari,
hbertates falv^ maneant, expenfum in folvendis legatis
non fit refimdendum à minore ; ut neque interim fo-
kita vero creditori repeti Ant. Fab. in fuo Cod. hoc tit.
defin. 4. quam pofteriorem amp; nos defendimus fen-
tentiam.

IV.

Reftituitur etiam minor adverfus omiffam vel non
aditamha-reditatem, fi nempefeabftinuerit, autrepu-
diaverit ha^reditatem Iccupletem/. i.tê 2.C.ßut omif-
fam hared. ^c. nam amp; contra lucrum omiffum refti-
tutionem meretur L 7. §. 6. h. t. neque ulla hac ex re
legarani amp;: creditores afficiuntur injuria ; quorum in-
tereft habere aliquem, quem convenire poffmt: uti nec
fubftituto, vel agnatis proximis, ad quos à die repu-
diationis cœpit pertinere hxreditas l. i. de fuccefforio
ediäo^ ut tamen procedat hxc reftitutio, oportet res
fit Integra, ideft, nec dum fint vendit^ res, alias ei
locus non erit l. 24. h. t. Lfin. C. de repud. hared non
obftante quod pretium fuccedat loco rerum vendita-
mm. 1.22. de hared. petit

V.

Conceditur amp; reftitutio minori adverfus fifcum ,
nam amp; hic jure communi utitur , amp; admittit reftitu-
tioncs mmoRim. Unde licet quadriennalis temporis
laplusobftetus, quorum res afikofunt venditce§ i;^.

edia.

ediB. de ujucafione. adverfus eum tamen reftituitur
minor laefus /. i. 2. C. fi adv. fife, nifi, res vendita
fuerit ratione debiti fifcalis : quo tamen cafu probata
collufiotie amp; fi-aude, per quam res vilius vendita aut
omiffa folemnitas , reflritutio non denegabitur l.fin.
C. h. t.

V L

Reftituendus efl: quoque minor adverfus fententiam
l.iG. ff. t. fi contra eum litigantem, tutorum vel cu-
ratorum auftoritatas vel contra tutores vel procurato-
res litigantes ejus nomine fit judicatum , cum lalione
minoris : placuit enim tunc inftaurari litem l. fin.
fup.h.t. id efl:, reftitui adverfus fententiam, etiam ab
eo , qui efl: vice Principis /. 3. Q.fi adverfus rem
judic. Imo amp; ab ipfo Principe , quamvis id raro ad-
mittitur 1.1%. h.t. fi tamen valida fit fententia , nam
invalida non eget refl:itutione l. 4. h.t. amp; tranfieritin
rem judicatam. Nec rede quis objecerit, minori con-
tra tutores aut curatores confultum efle remedio ordi-
nario j adione fcilicet tutelse vel curse, ut hoc extra-
ordinarium non fit indulgendum l. iG.ff. h. t. nam non
denegatur, prsecipue minoribus, extraordinarium re-
medium , fi commodius amp; facilius ordinario fit : uti
hoc m cafu cum faciat integram caufam minori noa
femper ordinarium : eo quod fieri facile poflit, quoi
adio tutelse majores diflicultates fit habitura , quam
refl:itutio , fi forte tutor aut curator fit ille cui minor
parere poflit vel debeat, aut qui ob dignitatem fortaf-
fis fit difficilioris conventionis aut denique qui fol-
vendo eflTe defierit , nec idoneos habeat fidejufl^ores
Unde refcriptum l.z.C.fi tntor vel curator inferre.

etiain

etiam in his reftitui minores quae in judicio five extra
illud j pr^fentibus tutoribus vel curatoribus geftafiie-
rint, fi circumveuti fi.ierint : intereft enim minoris
indemnem fervari potius , quam poft lœfionem reme-
dium quaerere l.fin. C. inqutb. caußs refl non eßnecef.
alias etiam multas ob caufas minor reftituitur nempe
ad appellationem omifiam, eremodicium, id eft litis
defertionem , amp;: quoad alios cafus in quibus captus
jure, quod habebat, amiffo : lucro , quod in mani-
bus illi erat, adempto , amp;

--Si hac prima repetens ab origineper gam j

Ante diem claufo componat vejper Olympo
VIL

' Vidimus ergo breviter quas praecipue ob caufas re-
ftituauir in integrum , videamus nunc in quibus cau-
fis hxc non fit necefiaria , ut amp; in quibus ipfi fit de-
negata amp;: prohibita. Neceffaria non eft reftitutio : ut
fi alio modo ordinario minor indemnis fervari poffit.
Unde inquit Ulpianus L i6. inprinc. h. t. in caufae
cognitione hoc verfari, num forte aha adio competi
poffit circa in integrum reftitutionem. Quod non ita
accipiendum ; quafi non fit dandum hoc remedium
ipfi, cui eft aliud ordinarium; nam amp; extraordinarium
indulgeri ei, cui eft ordinarium di£tum fiipra, modo
fit commodius : fed hanc habet fententiam , non efle
ei dandum hoc remedium, qui communi auxilio
ipfo jure munitus , id eft cui auftoritas illaefum fuum
jus confervat, negotio habito perinde ac fi geftum
non eflquot;et lege non puniente ejus omiflionem. Veluti
fi mortem Patris non fit ultus /. i. C. inquit. caußs
in mtegr. refl. necejf. non eß. Si intra quinquennium

non

non propofuerit querelam inofficiofi, quia non currif
illi tempus l. 2. C,. d. t l. ult. eod. ut nec currit ei
biennium non numerata: pecuniae. Si contradum nul-
lum geflerit quia quod nullum eft nullum parit efTe-
dumj ut reftitutione nonfit opus , prœfiipponitenim
pervatio habitum ^Sic adverUis ^fententiam-contra fc
indefenfum latam ftuftra implorât reftitutionem, quia
nulla eft : uti Sc contra tutorem judicio expertum , an-
te emiflâm cautionem pro uitelari officio , quia non
fuftinet legitimamperfonamadminiftratoris l.^.C.eod.
fi item res immobilis fit alienata fine caufa aut fine de-
creto, quia alienatio eft nulla, ut dicetur inferius tit.
de reb. eor. Sic matri minori qu£e liberis tutorem
non petiit , defertur nihilominus eorum fucceffio ,
quod ea res majoribus tantum incumbat 1.2. Cßadv.
deliäum. Sic fi indebitum foiutum fiierit, cum con-
dicere poffit aeque commode, fruftra reftituetur, nifi
ex ea caufa foiutum flierit, qua jure civili denega-
tur repetitio , ea fcilicet quas inficiatione crefcit /.25.
«^i Ghjfa h. t.

VIII

Cafus autem pra:cipue quibus minori [denegatur rç-
ftitutio fimthi. Primus eft fi non appareat minorem
circumfcriptum effe l. ß minorem inf. de jure j«^
rund. ubi ait J. C. non ideo circumfcriptum ftatim
quemquam dici., quod minor fit : amp; ideo caufae co-
gnitio eft adhibenda l. ii.^.fciendum alias qui
funt iftius aetatis magno afficerentur incommodo, ne-
ïïime cum iis contrahere volente l. 2^.ff:t.

1 X. ^ ^

Secundus, fi veniam tetatis, ideft jus légitimas£eta-

Bnbsp;ti$

tis impetravcrit per quam minori ante juftam œtatem
committitur rerum fuarum adminiftratio, citra aliena-
tionem tamen (de quo tit. C. de his qui veniam at at.
imfit.} aut hypothecam rerum immobilium fine de-
creto Prcetoris l.^.C.jf.t. quam nullam efle, ut non
opus lit reftitutione non eft ambigendum , cum di£ta
I. i.eod. qui veniam œtatis impetraverunt, quoadalie-
nationem talium rerum.

x.

Tertius fi agatur de delifto, amp;: poena, ex eo, five
corporalis, five pecuniarianbsp;ut fi furtum fece-

rit , damnum injuria dederit, cum infirmitas animi
non excufet malos mores I. i.C. ß adv. deliBum ,
quatenus tamen dolus adeft : nam fi ille défit, noxia
non committitur d. I. i.

XL

Qiiartus an minor Jurisconfultus Isefus in contra-
hendo , aut alio adu fit reftituendus amp; ad id breviter
refpondimus, quod fi circaJurifprudentiam fit decep-
tusnullomodo reftituitur, quoniam id turpiter igno-
rât , cum in eo verfetur , atque ita reftitutionem pe-
tendo conta errorem à fe commiflum alleget turpitu-
dinem l.i.de orig.jur. non tamen in cafu, quo in
fado erret, ut fi in emptione domus , vel fimdi per
ictatis lubricum Isedatur. Quod non eft turpe JCtp
minori, cum circa ea quse fadi funt, prudentifllmus
quifque fallatur.

x i l

Et fic inrmmeros cafus poflent enumerari in quibus
minoribus denegatur reftitutio, verum unum tantum
jbifce pra^cedenribus adjiciemus qui eft, fi adus à mi-
nore

nore geftus fit invalidus /. iG.fft. quia eft ad inftar
privationis , qu.^ habitum prsefupponit: Unde non
eget reftitutione , qui Curatorem habensalienamrem
immobilem j fine ejus confenfu /. r^.C. de in inf. reft.
Min. neg. neque enim alienare ei permiffum, licet ob-
ligate fe poflit, quod perfonamhabeatliberam. /. loi.
inf. de V. O. His itaque generaliter cognitis, amp; bre-
viflimo modo amp; more explicatis , ex re judicam, ut
apponatur.

COROLLA RI A.

I. '

penditor tenetur rem ipfam prmfe tra-
dere.

I I.

Inviti Jdoiefientes curatores non accifere
coguntur.

lil. Nul-

11 ï.

Nfillfis höhet tacitam hypothecam in refe-
äione navium.

IV.

Res aliena poteft» njel mn poteft pi^ori

V.

Transaäio non eß contraäm regulari-
ter.