!

DISPUTATIO MEDICA

inavgv kalis

I C T°E R O,

Q^V A M

AUSPICE SUMMO NUMINE,
Ex lyhiBoritate tMagnifici 2). Reports,

M.JOHANNIS LÉUSDEN,

Philofophise Doftorisj amp; Linguae Saiiax in Illuftri
Academii Ultrajeainâ ProfefToris Ordinarii,

U T E T
'jimplijjim Senatm Academici Confenfu, ^ Nohilijftntit
Facultatis MEDICvS Decreto,
PRO GRADU DOCTORATUS,
Summifque in MEDICINA Honoribus, PrserogativisSc
Privilegiis, légitimé confequendis,
Erudiioritm examini fttbjicit

GERARDUS AERTSEN, Noviomageî^sis.

Ad diem 26. M a j i , horà locoque folitù.

Trajecti ad Rhenu

Ex OfEcina Francisci Halma, Academia:
Typographi, cbbcxcm.

lnte\rttate morum confpicms Viris, nohiUßmis,
gravijfmis, cognatis plurmurn hConorandis,

D. PETRO JORDAN O,
J. U.D. amp; urbis Noviomagenfis , amp;
ejufdem jurifdidionis qu^ftori.

D. HENDRICO LEYDECKER.

J. U. D. amp; Noviomagenfis , civitatis
Senatori.

D. JACOBO LEEUWENS,
J.U.D. tetarchus Noviomagenfis quon-
dam fecretando.

D. JOHANNI SMETIO, V. D.

Miniflro in Ecclefia Noviomagenfi.

D. IGNATIO a WICHEM, J.U.D.

D. G I D I O ab ELSEN,
Med. Dodori.

Hanc dijfutatimem inauguralem\.
infcribit ^ confecrat

GERARDUS AERTSEN,
Auct. amp; Resp.

DISPUTATIO MEDICA

^^avgvralis

I C T E R O.

THESIS I.

Uoniam in rerum natura,nihil pra:-
ftantius fanitate excogitari poteft,
omnium id circo viventium hoc-
fe cxiefte donum : prs omnibus
mundanis maximi facere interefl:
quampropriis fuis viribus, hunc in-
«ftimabilem Thefaurum, confervare
atque tueri , vix -ulli mortalium ,
nifi divino inftinftu poffibile eft quo
vei^m lempcrque bene vivendi induftriam fibi obfervare
Poffit, quamfimulti haberent, quanta mala corpori hu-
™nbsp;Quantofque morbos evi-

AZccu'JZfcommittendomex.
\

I I.

Bona conftitutio corporis humani, confiftit in c quali

a znbsp;sc

amp; valida partium fluidarum , folidaruraque hermonia l
quae ubi datur interne fefe omnia bene habere indicat e
contrario, illarum prœdiâarum mala conftitutio , confi-
ftit in illegitima fuccorum mixtione, diverfas pro varieta-
te partium, obftruftiones producentium, quas oftruftio-
nes fanguini atque fuccis impedimento funt, quo minus
' per omnia vafaßcarterias, atteriolafque circulare poffunt,
amp; tales producunt affedus, ratione minoris vel raajoris,
malasmixtionis fuccorum.

.1 T I.

Machinamentum corporis huroani merito organicura
appellandum eft, cui data minima obftruétione interne,
illico influxus illac Spirituum Animalium fulminis inftar
continuo per omnia ruentium fufflaminatur j data jam
obftruftione, a fanguine Lento ScCraflb vel perturbata
fuccorum mixtione variis tum morbis acutis vel chronicis
afficimur , qui 8c non minus fato , fcilicet caufa externa
nobis accedere poflunt; differentiam effè inter morbos
acutos vel chronicos hic dicere animus mihi non eft, quia illa
medicin» operam dantibus, fatis nota eft.

I V.

Ifterum , hac in mea thefi traftaturus, morbum dico
efte chronicum. Obftrudiones modo invafculis fanguife-
ris , vel limphaticis modo vifcofitate tcnaci fanguinis tam
lenti Sc crafli ortae raro de obftruentibus medicamentis
cito cédant, fed multum interdum temporis defiderant »
amequam tolli poffint, nifi hx aliquando perturbata fuc-
corum mixtione fuerint produftae, quam differentiam.
Tradere hic fuperfedeo, euro. Medici, ex profeffb I6ie-
rum traçantes, hoc egerint.

läerus

INAUGURALIS.

V. r

Ilt;fterus eft color flavus totius Corporis à bilis in cu-
tem univerfatn involontaria efFufione proveniens. Effi-
gitur fymthoma qualitatis mutatae , propter obftruftos
meatus dudus cholodochici, impedientes bilem non mo-
re folito fecerni polîe : Cogitur idcirco copiam fuam
regerere, amp; in totam malTam fanguineam efFundere, imo
ufque ad extremitatcs minimarum arteriolarum. Ut ex-
colore per totum corpus defperfo, ôc flavedine oculorum
intueri licet , ex quibus phcenomenis praefentia hujus
morbi facile judicanda eft.

V I.

lâerô laboranti plerumque in dextro hypochondrio
dolor gravitativus eft , propter interdum tumorem vel
haepatis fcirrhofitatem j Ab iifdem caufis plura fymtomata
oriuntur.

V II.

Hunc affedum quoque habentibus ordinario alvus
aftnfta eft , propter obftrufliones dufluuro biiariorum*
in inteftinum duodenum definentium , namque tunc bi-
lis exonerari 8c cum fascibus ibi mifleri non poteft ;
quas aliter ftimulare folebat , hinc alvus afftrifta eft.
fi quid autem faecum excernatur, id propter defeftum
bilis fseces naturaliter flavo colore tingentis albidum eft.

VIII.

quot; Urinam flavam craflamque reddunt quia iliac particulac
à fanguine feparatas Sc urinam conftituentes, nimis craf-
fae Sc flay» funt, Sc eo difficilius per ureteres ad vcfi-

A 3nbsp;cam

cam transferri poflunt, ex defedu illarum particula-
rum, aftivarum de novo in.véfica aliter fermentationem
facientium, nullo modo ad debitam fuara concodionem
pervenire poflunt.

I X.

Bilis modo per totam maflam fanguineam difperfa non
defmitfuo colore totum tingere corpus, fed omnera faere
fanguinem atque fuccos inquinat, quominus illse particu-
lœ, per infenfibilem tranfpirationem, ab aliis feparari pof-
fint. Quod planè à tardiore circulatione Sc languidiore
pulfu patet, quod praecipue, hunc fe attendere Iderum
curantium medicorum ell.

X.

Illatis aliquibus particulis flavis oculum verfus humo-
rera Crifftal inum , fua ilico radiatione deftitutum vide-
mus , amp; perverfo vifu omnia oculis flava apparent.

X I.

Aliquibus tam praedifti afFeftus phaenomenls recitatis,
lótero laborantes mulra fymtomatacomitaridicam : Quo-
rum primo grege, melanchoha principaliflima eft nam
fpiritus animales, a tali craflb Sc lento fanguine fecreti
pauci funt 8c reétis lineis ad nerves mufculofquc moven-
dos ratione fufflaminatae feeretionis tranfpirare peromnes
partes nequeunt, nam qualis fanguificatio datur , tales
fpiritus fecernuntur amp; ratione fticcorum difpofitionis ta-
les funóliones in corpore peraguntur.

X I I.

Origine enarrati jeteri tam breviter pro mea opinionc

dïemon-

I N A U G U R A L I S. : ff

, exiftimo confultum proponere, ea medica-
inina , quibus exhibitis , hunc morbum puto curanduin
fore; attenuantia, amp; (udores moventia utilia cogito, nec
non decoaurn ex fimilibus compofitum. Hanc m'eatn
thefin majori diverfitate formularum pro hoe afFe£èu
curando, complere facile a me fieri potuiflet. Sed
quoniam plurimam partem , adolefcentiae meae gt; in arte
pharmaceutica me exercui, idcirco aliorum plumis fuper
bire nolui, quia ranta pro ictero utenda excogitari pofllinc
quorum m minimis quandoque latet vis maxima rebus;
progrediar dicendo omnium aïgrotantum interefle fibi
medicum tempeftive urgaite neceflitate expertum pro-
curare , cujus induftriae fefe animofe tradant, nam quan-
to dolentium , major erga medicumopinio efl:,tanto me-
liorem pharmaca , effedum producere valent, quod fi
forte contin^eret ut animi pathemati.bus , Kgrotantis vi-
res , vej i|^fo morbo labaffere viderentur, hs ftatim fa-

quot;nbsp;facienda, confolatione re-

cupcrantur; quod omnium eft medicorum, hoc facicn-
do , fuccumbentibus folatium afferre, ut fpiritus anima-
es quanquam debiles in fundionibus faciendis, tamen il-
iac iublevantur : (ed e contrario quorundam M. D C.
quamvis incaute mos eft , ftatim ^grotorum . calamita.
tem magis magifque gravare , amp; tantam facere difficul-
tatem quafi illis morbis correptis nullum medicamen ,
ad reftaurandas vires inveniri polfet, qua mala prjediélio-
ne fic afflidi amp; anteriorem irerum fanitatem anhelantes
fuo defiderio reconvalefcendi deftituuntur , hinc gra-
^ores, quam antea fuere morbi, vel obftrudiones fiunt;
^ 'n gr^iflimis tamen morbis , minime animus demit-
tigt;?m I ^ filsecalia apparerent ex quibus aftan-
iiumaiicui, sgrotum judicare liceretbrevi exfpiraturum,-

nquot;nbsp;prognofi de eventu incerto

adhtbenda fides eft (dum fpiramus fperamus; an ne muL
tos videamus in agone mortis fuifle verfatos , tamen re-
convaluifle.) Quod ad mechodum jegrotorum vivendi

fpeftat-j

fpe£tat, illorumque moderamen , omnibus confulerem j
uc ftomachus iterum reftauretur , amp; illa fermenta mo-
do diminuta, concoftioni aliter infervientia fefe paula-
tim recolligant. Hoc alacri animo pro viribus faciendo,
facile in priorem fanitatem , inva idi reduci poflunt,
quae hoc Se alio incommodo laborantibus optando fi-
niam numen fauftum illorum curationi femper vale ap-
precans.

FINIS.

I «

•i l

-j^rr;